cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Danska
Danci imaju visok životni standard i rangirani su visoko u brojnim nacionalnih performansama, uključujući obrazovanje, zdravstvenu zaštitu, zaštitu građanskih sloboda, demokratsko upravljanje, prosperitet i ljudski razvoj. Danska je često rangirana kao jedna od najsretnijih zemalja na svijetu. Zemlja ima jedan od najvećih svjetskih prihoda po glavi stanovnika, i ima jednu od najviših svjetskih stopa poreza na dohodak građana. Velika većina danaca su članovi Nacionalne crkve, iako Ustav garantuje slobodu vjeroispovijesti.
Prahistorija
U Danskoj su ljudi živjeli prije više od 100.000 godina, ali izgleda da su bili prinuđeni napustiti to područje kada su ledenjaci pokrili Dansku tokom ledenog doba. Smatra se da ljudi neprekidno žive u Danskoj posljednjih 12.000 godina. Tokom nordijskog bronzanog perioda mrtvi su se sahranjivali ispod gomila. Postoji mnogo uzvišica stijena kao nadgrobnih spomenika iz tog doba.
Tokom predromanskog željeznog doba (od 4. do 1. stoljeća p. n. e) klima je postala hladnija i vlažnija, tako da se mnogi sele južno na područje današnje Njemačke. U to doba počinje se koristiti željezo. Postoje dokazi jakog keltskog kulturnog uticaja u tom periodu. Rimske provincije održavale su trgovačke veze sa stanovnicima Danske. Materijalna kultura tokom velikih seoba često se označava kao germansko željezno doba.
Srednji vijek
Početkom Vikinškog doba u 9. stoljeću, završava se prahistorija Danske. Od 8. do 11. stoljeća Vikinzi su nastanjivali Dansku. Oni su tada otkrili i naselili Island, Farska ostrva, Grenland i Vinland (današnji Newfoundland). Koristeći svoje velike vještine u brodogradnji i navigaciji, osvojili su dijelove Francuske, Britanska ostrva i Irsku. Nakon ovih osvajanja, započeli su trgovinu stvarajući trgovačke puteve od Grenlanda na sjeveru do Konstantinopolja na jugu preko ruskih i ukrajinskih rijeka, naročito rijeke Dnjepar.
Pokrštavanje i osnivanje Danske
mini|Skandinavija 1219. Kraljevstva Danske, Norveške i Švedske. Žuto je estonsko ostrvo, koje je zauzela Danska i teritorije koje je Danska zauzela u sjevernoj Njemačkoj Danska se godinama sastojala od malih kraljevstava. Harald I je 980. uspostavio ujedinjeno kraljevstvo Dansku. Njemački misionari uspjeli su uvjeriti kralja Haralda I da prihvati kršćanstvo. Nova vjera zamijenila je staru normansku mitologiju. Nova religija donijela je kralju neke prednosti. Bio je priznat od Svetog Rimskog Carstva. Osim toga lako je mogao smijeniti protivnike ako su bili pripadnici stare religije. Crkva je doprinijela stabilnoj administraciji.
Margareta i Kalmarska unija
Margareta I Danska bila je kći Valdemara IV Danskog. Udala se za Hakona VI Norveškog u pokušaju da se ujedine dva kraljevstva zajedno sa Švedskom, jer je Hakon bio povezan sa švedskom kraljevskom porodicom. Njen sin Olaf IV Norveški trebao je objediniti ti kraljevstva, ali je umro prerano, tako da je tokom života kraljice Margerete ujedinjena 1397. Danska, Norveška i Švedska u Kalmarsku uniju. Švedska je tada obuhvatala i Island, Grenland, Finsku i Farska ostrva.
Rano moderno doba
Reformacija, koja je poticala iz Njemačke od ideja Martina Lutera, imala je veliki uticaj na Dansku. Danska nacionalna crkva je luteranska. Reformacija je uvedena 1536. u Danskoj. Širenje protestantizma bilo je moguće zbog kombinacije narodnog oduševljenja i želje za reformom crkve, ali i željom vlasti da se oslobodi ovisnosti od rimskih papa. To je omogućilo kralju da se domogne crkvenih posjeda. Uzimanjem crkvenih posjeda danski kralj je povećao kraljevske prihode za 300%.
Postojalo je veliko nezadovoljstvo katoličkom crkvom, a ranih 1530-ih narod je bio potaknut da napada manastire i crkve. Kada je umro Fridrih I Danski biskupi su odbili dozvoliti izbor novog legitimnog kralja Kristijana III Danskog, jer su se bojali da će odobriti luteranizam. Naoružani plemići i gradonačelnik Lübecka prisilili su biskupe da prihvate novog kralja Kristijana III Danskog. Oduzeti su crkveni posjedi, a sveštenici su prisiljeni da prihvate luteranstvo. Danska je postala stroga luteranska zemlja. Nije dopuštala ni kalvinizam ni druga protestantska učenja.
Bogatstvo zahvaljujući oporezivanju trgovine kroz Oresund
Danska je postal bogata tokom 16. stoljeća, najviše zahvaljujući povećanom saobraćaju kroz Oresund. Oporezovala je svu trgovinu kroz Oresund, jer je kontrolirala obje strane moreuza. U to vrijeme jako je porasla trgovina žitom od Poljske prema Holandiji, a i ostatak Evrope je tada napredovao. Španija i Portugal dobijali su velike količine srebra u kolonijama, kojim su kupovali žito na Baltiku.
Danska je imala koristi i od Osamdesetogodišnjeg rata u Holandiji. Veliki broj vještih i obrazovanih izbjeglica iz ekonomski najrazvijenijeg dijela Evrope došao je u Dansku. To je pomoglo da se moderniziraju mnogi aspekti društva i da se uspostave jake trgovačke veze sa Holandijom.
Apsolutizam
Zbog poraza u ratu sa Švedskom kralj Fridrih III Danski zahtijevao je od plemstva da kralj dobije više ovlasti i da plemstvo gubi izuzeća od oporezivanja. Time počinje razdoblje apsolutizma. Raspuštena je danska skupština i nije je više bilo nekoliko stoljeća. Vlast je reorganizirana, tako da je Danska postala centralizirana država. Kraljevski službenici dominiraju administracijom, a tradicionalna aristokratija izgubila je veliki dio moći. Modernizirani su zakoni i administracija. Standardizirani su utezi i mjere, kao i zemljišni katastar. Zemljišni katastar omogućava direktno oporezivanje.
Kolonijalizam
Danska je imala brojne kolonije u Skandinaviji od 17. do 20. stoljeća. Imala je kolonije na Grenlandu i Islandu, koje je držala unijom s Norveškom. Danska je prvu koloniju van Sjevernog Atlantika osnovala 1620. i to je bila Trankebar u Indiji. U Karibima Danska osniva 1671. Sankt Thomas, a 1718. Sent Džons. Sent Krua je 1733. kupila od Francuske. Danska istočnoindijska kompanija je imala sjedište u Trankebaru. Tokom najboljih vremena danska i švedska istočnoindijska kompanija uvozile su više čaja od Britanske istočnoindijske kompanije. Taj čaj su uglavnom (90%) krijumčarili u Britaniju zbog velike cijene. Obje skandinavske istočnoindijske kompanije propadaju tokom napoleonskih ratova.
19. stoljeće
Dugo desetljeće mira došlo je do naglog kraja tokom Napoleonovih ratova. Britanija se osjetila ugroženom nakon potpisivanja vojnoneutralnog sporazuma 1794. između Danske i Švedske, kojima se kasnije pridružuju Pruska i Rusija. Britanska flota napala je Kopenhagen 1801, uništavajući veći dio danske mornarice. Danska je ipak uspjela ostati neutralna tokom Napoleonovih ratova do 1807. Britanska flota ponovo bombarduje Kopenhagen te godine, prouzrokujući velike civilne žrtve i materijalnu štetu. Zatim su zarobili cijelu dansku flotu i odvukli je u Britaniju što dovodi do Anglo-danskog rata (1807–1814).
Liberalni i nacionalni pokreti razvili su se tokom 1830-ih, a Danska postaje ustavna monarhija 5. juna 1849. Buržoazija zahtijeva svoj udio u vlasti, da bi spriječila krvave revolucije, koje su se zbivale svuda po Evropi. Kralj je ostao na čelu izvršne vlasti. Parlament je dobio zakonodavnu vlast. Uspostavljen je nezavisan sudski sistem. Dansko kraljevstvo sastojalo se od četiri dijela:
Prvi rat za Schleswig bio je potaknut ustavnim promjenama 1849. i završio je bez promjena, najviše zahvaljujući intervenciji Britanije i velikih sila. Danska se sukobljava sa Prusijom i Austrijom 1864. i to je poznato kao Drugi rat za Schleswig. Danska je bila prisiljena predati Prusiji Schleswig-Holstein i postati neutralna zemlja.
Gubitak Schleswig-Holsteina postao je jako traumatičan događaj za nekad veliku državu Dansku. Najbogatije dijelove Danske su zauzeli Švedska i Njemačka, pa je Danska bila prinuđena razvijati svoja jako siromašna područja.
U Dansku prodiru socijalističke i internacionalističke ideje. Osniva se socijalističke novine. Počinju štrajkovi i zahtjevi za boljim uslovima rada i većim nadnicama. Vođe se hapse i osuđuju.
20. stoljeće
Početkom 20. stoljeća lijeva partija Venstre preuzela je vlast, što je kralj odbijao dok nije bio prinuđen da prihvati. Kasnije je nova radikalna partija zajedno sa partijom Venstre preuzela vlast. Tada žene 1915. dobijaju pravo glasa, danski kolonijalni posjedi u Karibima se prodaju SAD-u. Izvršene su značajne socijalne reforme i reforme zakona o radu, što je postavilo temelje kasnije države blagostanja.
Danska je bila neutralna u Prvom svjetskom ratu. Rat je imao efekt i na Dansku zbog finansijske nestabilnosti u Evropi. Kad je Njemačka poražena Versajski sporazum je zahtijevao da se pitanje Schleswiga riješi plebiscitom, pri čemu je bilo odlučeno da sjeverni Schleswig (sada južni Jutland) pripadne Danskoj. Kralj i dijelovi opozicije bili su nezadovoljni, jer predsjednik vlade nije iskoristio njemački poraz da se povrati veći dio Schleswiga. Kralj je smatrao da treba raspustiti vladu, ali uslijed toga stvorila se uskršnja kriza 1920. u Danskoj, koja je dovela do novog ustava, koji je smanjio ovlaštenja kralja.
Iako je Danska proglasila neutralnost, nacistička Njemačka je 9. aprila 1940. napala Dansku i držala je okupiranu sve do 5. maja 1945. Okupacijska vlast bila je dosta tolerantna, policija je bila pod danskom kontrolom, a koalicijska vlada vladala je sklapajući kompromise s Nijemcima. Tek 1943. koalicijska vlast više nije mogla da zadovolji njemačke zahtjeve, pa Nijemci preuzimaju punu kontrolu. Otada je počeo oružani otpor. Danski Jevreji sklonjeni su 1943. u Švedsku, kada je zaprijetilo da će Nijemci potpuno preuzeti kontrolu.
Poslije rata Danska je ukinula kolonijalni status Grenlanda. Napustila je politiku neutralnosti i postala je članica NATO saveza. Danska 1973. postaje članica Evropske unije.
Geografija
mini|250px|desno|Ravničarski dijelovi Danske
Dansku sačinjava poluostrvo Jutland i 405 ostrva, od kojih je 79 naseljeno. Zemlja se nalazi u Skandinaviji i okružena je Baltičkim morem, Kattegatom i Sjeverni morem, dok na jugu se graniči s Njemačkom. Dva najveća ostrva su Zeland i Fyn (Funen). Glavni grad Kopenhagen nalazi se na Zelandu i povezan je sa Švedskom novoizgrađenim mostom Øresund. Također je dobra povezanost ostrva trajektima. Danska je uglavnom ravničarska zemlja s najvišim vrhom Møllehøj (170,86 metara nadmorske visine).
Zime su blage, a ljeta svježa. Osim glavnog grada drugi najznačajniji gradovi su: Aarhus, Aalborg (na Jutlandu) i Odense (na Funenu).
Oranice, pašnjaci i travnjaci zauzimaju približno 75% površine i zasijane su u prvom redu krmnim biljkama. Više od polovine izvozne vrijednosti čine proizvodi iz oblasti stočarstva. Između ostalog Danci izvoze živu stoku, meso, puter, jaja, sir, med i mlijeko. Razvijen je i ribolov.
Vlada i politika
Godine 1849. Danska je postala ustavna monarhija usvojivši novi ustav. Monarh je formalno na čelu države, što je uglavnom ceremonijalna uloga, pošto je izvršna vlast u rukama kabineta ministara, s premijerom kao prvim među jednakima (primus inter pares). Zakonodavnu vlast čine i vlada i Danski parlament, poznat kao Folketing, koji se sastoji od (ne više od) 179 članova. Dansko sudstvo je funkcionalno i administrativno nezavisno od izvršne i zakonodavne vlasti.
Parlamentarni izbori moraju se održavati najmanje svake četiri godine, ali premijer može zatražiti privremene izbore, ako tako odluči. Ako parlament izglasa nepovjerenje premijeru, vlada se raspušta.
Vojska
Kraljevske danske zračne snage jesu ratno zrakoplovstvo Kraljevine Danske te su grana Kraljevskih danskih oružanih snaga. Osnovna zadaća ovog ratnog zrakoplovstva jest osiguranje suvereniteta zračnog prostora Kraljevine Danske i njenih teritorija Grenlanda i Farskih otoka.
Zastava
Državna zastava Danske, poznatija i kao Dannebrog, crvene je boje sa bijelim krstom koji spaja sve četiri strane zastave. Pri lijevoj strani je okomiti dio krsta. Ovaj dizajn danske zastave prihvaćen je i u drugim skandinavskim državama: Švedskoj, Norveškoj, Finskoj i Islandu. Za vrijeme dansko-norveške unije Dannebrog je bila i zastava Norveške, s malim promjenama, sve dok Norveška nije prihvatila svoju sadašnju zastavu 1821. Dannebrog je najstarija državna zastava još uvijek u upotrebi; datira čak iz 14. vijeka.
Grb
Grb Danske sastoji se od tri plava lava na zlatnom štitu. Gotovo je identičan grbu Estonije, a razlog potječe iz doba kralja Valdemara II i danske vladavine nad Estonijom (1219–1346). Glavna razlika između ovih dvaju grbova jest u tome što kod danskog grba lavovi nose krunu.
Himna
"Der er et yndigt land" (Postoji krasna zemlja) jeste himna Danske. Ako je prisutna kraljevska porodica, kao himna se koristi "Konge Christian stod ved højen mast".
Tekst je napisao Adam Gottlob Oehlenschläger 1819. s motom: "Ille terrarum mihi praeter omnes Angulus ridet" (Horacije).
Melodiju je napisao H. E. Krøyer 1835, a poslije Th. Laub i Carl Nielsen.
Pasoš
Pasoš Danske javna je putna isprava koja se državljaninu Danske izdaje za putovanje i boravak u inostranstvu, kao i za povratak u zemlju. Za vrijeme boravka u inostranstvu, putna isprava služi njenom imaocu za dokazivanje identiteta i kao dokaz o državljanstvu. Pasoš se izdaje za neograničen broj putovanja.
Budući da je država članica Evropske unije, danski građani mogu putovati na teritoriji Evropske unije samo s ličnom kartom.
Političke podjele
mini|250px|desno|[[Kopenhagen, glavni grad Danske]]
Danska je do 2007. bila podijeljena na 15 okruga (amter, jednina: amt) i na 270 općinu (kommuner, jednina: kommune). Od 1. januara 2007. u Danskoj je sprovedena reforma administrativne podjele zemlje, u kojoj su nekadašnji okruzi zamijenjeni s pet novih regija, a broj općina smanjen je na 98.
Grenland i Farska ostrva također pripadaju Danskoj, ali imaju status autonomnih regija, te svaku od ovih regija predstavljaju po dva zastupnika u danskom parlamentu.
Privreda
mini|[[Lego igračke proizvodi tvrtka Lego Group sa sjedištem u Billundu.]] Danska ima razvijenu mješovitu ekonomiju koju Svjetska banka klasificira kao ekonomiju s visokim dohotkom. U 2017. bila je na 16. mjestu u svijetu po bruto nacionalnom dohotku (PPP) po stanovniku i 10. na nominalnom BND-u po glavi stanovnika. Njena se privreda izdvaja kao jedna od najslobodnijih u Indeksu ekonomske slobode i ekonomske slobode svijeta. Deseta je najkonkurentnija ekonomija na svijetu, a šesta u Evropi, prema Svjetskom ekonomskom forumu u svom izvještaju o globalnoj konkurentnosti za 2018. Danska je četvrti najviši omjer nosioca visokog obrazovanja u svijetu. Zemlja se nalazi na najvišem mjestu u svijetu po pravima radnika.
BDP po radnom satu bio je 13. najviši u 2009. Država ima nejednakost tržišnih prihoda blizu prosjeka OECD-a, ali nakon poreza i javnih novčanih transfera nejednakost dohotka znatno je manja. Prema Eurostatu, danski Gini koeficijent za raspoloživi dohodak bio je sedmi najniži među zemljama Evropske unije u 2017. Prema Međunarodnom monetarnom fondu, Danska ima najvišu svjetsku minimalnu plaću. Budući da Danska nema zakonske propise o minimalnoj plaći, dno visoke plaće pripisano je moći sindikata. Naprimjer, kao rezultat kolektivnog ugovora između sindikata 3F i grupe poslodavaca Horesta, radnici McDonald'sa i ostalih lanaca brze hrane zarađuju 20 $ na sat, što je više nego dvostruko od zarade njihovih kolega u SAD-u i imaju pristup plaćenom odmoru za pet sedmica, roditeljskom dopustu i mirovinskom planu. Gustoća unije u 2015. bila je 68%.
Stanovništvo
U zemlji živi otprilike 5,5 miliona ljudi, od kojih gotovo četvrtina živi u Kopenhagenu. U Danskoj se govori danski jezik, koji pripada germanskoj jezičkoj grupi. Danski sačinjavaju mnogi dijalekti, koji često jasno odaju iz kojeg kraja osobe dolaze. Književni danski (rigsdansk) jest zvanični priznati danski jezik, koji se koristi na televiziji, radiju i u školstvu. Pored danskog, govori se i farski, grenlandski (inuit dijalekt), turski, njemački, ali i pakistanski i bosanski.
84,3% stanovnika pripadaju Danskoj narodnoj crkvi (Den Danske Folkekirke) koja je jedan od oblika luteranske crkve. Ostatak stanovništva većinom pripada nekim drugim kršćanskim crkvama, dok je 2% stanovništva islamske vjeroispovijesti. U posljednje vrijeme u Danskoj je doživjela procvat stara nordijska religija Asatru koju je danska vlada odobrila kao vjerski pokret.
Zbog rata na području Bosne i Hercegovine, bosanskohercegovačke izbjeglice počele su pristizati u ovu zemlju još 1992. U jeku rata u Bosni i Hercegovini, broj tih izbjeglica dostigao je brojku od 20.000 ljudi, dok se danas, po nekim procjenama, nalazi približno 17.000 bosanskohercegovačkih građana u Danskoj.
Kultura
mini|250px|desno|Operna dvorana u [[Kopenhagenu]] mini|desno|250px|Egeskov [[zamak u Danskoj]] Vjerovatno najpoznatiji Danac jest pisac bajki Hans Christian Andersen. Drugi vrlo poznati Danci su: filozof Søren Kierkegaard, fizičar Niels Bohr, književnica Karen Blixen, astronom Tycho Brahe i filmski režiser Lars von Trier.
Književnost
U stvaranju Andersa Areba koji prevodi psalme i piše religiozni ep "Heksameron" primjećuje se pozni uticaj renesanse. Bording je pjesnik didaktičar i predstavnik barokne poezije, a najveći pjesnik 17. vijeka Tomas Kingo piše himne i pastoralne poeme. Najznačajnije prozno djelo Spomen žalosti (Jammers Minde) napisala je princeza Leonora Kristina Ulfelt (1621–1698). Ludvig Holberg je tvorac danske komedije. Johan H stekao je ime najboljeg humoriste 18. vijeka komedijom Ljubav bez čarapa. Hans Christian Andersen donosi potpuno novi oblik u književnost, pisao je bajke i priče za djecu. Henrik Pontoppidan piše tri velika ciklusa romana i nastoji reći "pravu istinu o svojim zemljacima".
Dva najveća pisca prve polovine 19. vijeka su Martin Andersen Nexø, pjesnik gradskog proleterijata, i Johannes Vilhelm Jensen, esejista, pjesnik.
Od savremenih danskih pisaca poznati su dramatičari Kaj Munk i Kjeld Abell, a od pjesnika Nis Petersen i Tove Ditlevsen.
Muzika
Danska i njeni više okolnih ostrva imaju širok raspon narodnih tradicija. Poznati kompozitor klasike u zemlji je Carl Nielsen, posebno zapamćen po svojih šest simfonija i svom Wind kvintetu, dok se Kraljevski danski balet specijalizirao za rad danskog koreografa August Bournonville. Kraljevski danski orkestar jedan je od najstarijih svjetskih orkestara. Danci su se istakli kao džez-muzičari, a džez-festival u Kopenhagenu stekao je međunarodno priznanje. Moderna pop i rock scena stvorila je nekoliko imena međunarodne slave, među kojima su, između ostalih, Aqua, Alphabeat, D-A-D, King Diamond, Kašmir, Lukas Graham, Mew, Michael Learns to Rock, MØ, Oh Land, The Raveonettes i Volbeat. Lars Ulrich, bubnjar benda Metallica, postao je prvi danski muzičar koji se predstavio u Kući slavnih rock and rolla. mini|[[Smørrebrød]]
Gastronomija
Danska tradicionalna kuhinja, poput ostalih nordijskih zemalja i sjeverne Njemačke, sastoji se uglavnom od mesa, ribe i krompira. Danska jela izrazito su sezonska, proizlazeći iz poljoprivredne prošlosti zemlje, zemljopisa i klima dugih, hladnih zima. Otvoreni sendviči na raženom kruhu, poznatiji kao smørrebrød, koji su u svom osnovnom obliku uobičajena cijena za ručak, a mogu se smatrati nacionalnim specijalitetom kada se pripremaju i ukrašavaju raznim finim sastojcima. Topla jela tradicionalno se sastoje od mljevenog mesa, poput frikadellera (mesne kuglice od teletine i svinjetine) i hakkebøf (mljevene govedine paštete), ili od značajnijih jela od mesa i ribe, poput flæskesteg (pečena svinjetina s pucanjem) i kogt torsk (pečeni bakalar) sa senfom i umakom od senfa. Danska je poznata po svojim pivima Carlsberg i Tuborg, po akvavitima i gorčinama.
Sport
U Danskoj je sport omiljen, a njegovi građani učestvuju i gledaju široku paletu. Nacionalni sport je nogomet, s preko 320.000 igrača u više od 1600 klubova. Danska se kvalificirala šest puta uzastopno za Evropsko prvenstvo između 1984. i 2004, a okrunjena je evropskim prvakom 1992. Druga značajna dostignuća uključuju osvajanje Kupa konfederacija 1995. i postizanje četvrtfinala Svjetskog kupa 1998. Značajni danski nogometaši uključuju Allana Simonsena, proglašenim za najboljeg igrača Evrope u 1977, Petera Schmeichela, proglašenog za "najboljeg golmana svijeta" 1992. i 1993, i Michaela Laudrupa, kojeg je Danski nogometni savez proglasio najboljim danskim igračem svih vremena.
Vanjski linkovi
🇪🇺
NGC 6166C
NGC 6166C (također poznat kao MCG 7-34-48 i PGC 58244) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 403 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 0,40 (47 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (47 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Medna
Medna je naseljeno mjesto u općini Mrkonjić Grad, Bosna i Hercegovina.
Spisak dobitnika Zlatnog ljiljana (Kreševo)
U ovom članku nalazi se spisak dobitnika Zlatnog ljiljana, vojnog odlikovanja Armije RBiH, sa područja općine Kreševo.
Ekvivalentni sferni dijametar
U nauci, ekvivalentni sferni dijametar (ili ESD) nepravilnog predmeta u dijametru sfere ekvivalentne zapremine.
Prema IUPAC definiciji, ekvivalentni dijametar nesferične čestice je jedank dijametru sferne čestice koja izražava identičnu osobinu (npr., aerodinamika, hidrodinamika, optika, elektrika) sa ispitivanom nesferičnom česticom. Za čestice u neturbulentnom kretanju, ekvivalentni dijametar je identičan sa dijametrom u Stokesovom zakonu.
Leconte de Lisle
Charles-Marie-René Leconte de Lisle (22. oktobar 1818 – 17. juli 1894) bio je francuski pjesnik.
Bio je pristaša Fourierova utopijskog socijalizma, radikalni demokrat i republikanac. Razočaran događajima poslije 1848., povlači se iz politike i posvećuje književnosti. Tražio je motive u antici i mitologiji. Bio je pesimist i fatalist, uvjeren da čovjek ne može mijenjati svoju sudbinu. Poznat je i kao prevodilac grčkih klasika na francuski jezik. Bio je vođa škole pjesnika koji su o almanahu "Parnasse" prozvani parnasovci.
Ovisnost
Ovisnost je podložnost nekoj štetnoj navici kao što je ovisnost o drogama (narkomanija), alkoholu (alkoholizam), nikotinu, zatim ovisnost o kockanju, novcu, radu, računaru, videoigrama, pornografiji, televiziji, seksu i sl.
Ovisnosti se najčešće dijele na fizičke i psihičke, ali mogu biti i kombinovane.
Fizička ovisnost
Fizička ovisnost je stanje organizma koje nastaje uslijed uzimanja tvari koje uzrokuju ovisnost, kada za održavanje homeostaze organizmu više nije dovoljno unošenje hrane i redovna fizička aktivnost i san (tj. osnovne ljudske potrebe), nego postoji fizička potreba organizma za određenim stimulansom na koji se organizam privikao.
Takvo stanje se očituje raznolikim simptomima, ovisno o tvari o kojoj je čovjek ovisan. Organizam fizički ovisnog čovjeka može postići homeostazu samo ako je stimulativna tvar prisutna u organizmu.
Fizička ovisnost također se očituje različitim simptomima: proširene zjenice, znojenje, bol u mišićima, curenje nosa i zijevanje, proljev. Nakon 5 do 7 dana apstinencije fizička ovisnost nestaje ali se javlja ona psihička, koja je zapravo i najveći problem u lječenju ovisnika.
Psihička ovisnost
Psihička ovisnost je bliska fizičkoj po manifestacijama (nešto čovjeku nedostaje), no uzrok nije (ili ne mora biti) tvarni, dakle ne mora se raditi o opojnim tvarima. Čovjek može biti ovisan o televiziji, internetu, poslu, nekom drugom čovjeku, o bilo čemu. Uskraćivanje stimulansa dovodi do kriza sličnih kao i kod fizičke ovisnosti. Čest je slučaj osoba koje su ovisne fizički da postanu ovisne i psihički i obratno.
Sonja Marinković
Sonja Marinković je narodni heroj Jugoslavije. Rođena je 3. aprila 1916. godine u Striježevici u Slavoniji. Bila je diplomirani inženjer agronomije. Strijeljana je 31. jula 1941. godine u Zrenjaninu. Za narodnog heroja proglašena je 25. oktobra 1943. godine, kao druga žena samo 10 dana poslije Marije Bursać. Gimnaziju je završila u Somboru i Novom Sadu, a Poljoprivredni fakultet u Zemunu 1939. godine. Još za vreme studija prišla je naprednom omladinskom pokretu i postala član KPJ.
Sonja Marinković je u Novom Sadu 1939. godine radila na obnovi SKOJ-evske organizacije i bila prvi sekretar obnovljenog Mjesnog komiteta. Učestvovala je u pripremama V pokrajinske konferencije SKOJ-a i bila član PK SKOJ-a za Vojvodinu. Zbog svoje revolucionarne djelatnosti bila je često proganjana i više puta zatvarana. Na VI pokrajinskoj konferenciji KPJ za Vojvodinu, septembra 1940. godine, izabrana je za člana PK KPJ za Vojvodinu.
Sonja Marinković je zajedno sa Žarkom Zrenjaninom, aktivno učestvovala u pripremama oružanog ustanka naroda Vojvodine. Jula 1941. godine uhapšena je i poslije strašnog mučenja, strijeljana 31. jula 1941. godine. Na strjeljanje je izašla uzdignute glave, a pred uperenim cevima nije htjela okrenuti leđa. Stajala je ponosito, isprsila se i uzviknula: "Pucajte, ovo su komunističke grudi!".
Za Narodnog heroja proglašena je, među prvim borcima NOB-a, 25. oktobra 1943. godine. I danas nekoliko osnovnih školi u Vojvodini nosi ime ove proslavljene revolucionarke.
18. septembar
18. septembar / rujan (18. 9) jest 261. dan godine po gregorijanskom kalendaru (262. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 104 dana.
ASCII
Slično drugim kodovima za reprezentaciju pisanih znakova, ASCII specifira korespondenciju između digitalnih bitova i simbola/glifova pisanog jezika, i omogućuje digitalnim uređajima da komuniciraju međusobno i da obrađuju, čuvaju i komuniciraju informacijama koje sadrže znakove. ASCII znakovni kod, ili njegova kompatibilno proširenje, se koristi gotovo kod svih uobičajenih računara, naročito osobnim računarima i radnim stanicama. Preporučeni MIME naziv za ovo kodiranje je „US-ASCII“.
ASCII je, striktno propisano, sedmobitni kod, što znači da koristi sedam binarnih cifara (raspon od 0 do 127 u dekadnom sistemu) za predstavljanje znakovnih informacija. U vrijeme kada je ASCII bio uveden, mnogi računari su koristili osmobitne grupe (bajtove, ili nešto preciznije, oktete) kao najmanju jedinicu za predstavljanje informacije; osmi bit je bio obično korišten kao bit parnosti za provjeru grešaka u prijenosu informacija ili druge funkcije specifične za neki uređaj. Mašine koje nisu koristile parnost obično su postavljale osmi bit na nulu, mada je bilo i nekih sistema koje su postavljale osmi bit na jedinicu.
ASCII ne propisuje ni na koji način informacije o konceptualnoj strukturi ili izgledu parčeta teksta. To zahtjeva druge standarde kao što su markup jezici. Konceptualna struktura može se dodati koristeći XML a izgled korišzenjem HTML-a, za relativno jednostavne stvari, SGML-om za nešto komplikovanije ili PostScript-om, Display PostScript-om, ili TeX-om za napredne kontrole izgleda fonta i poravnjanja.
ASCII je prvi put objavila kao standard 1963. godine Američka asocijacija za standarde (, ASA), koja se kasnije preimenovala u ANSI. Postoje razne ASCII varijante, ali trenutno najrasprostranjenija je ANSI X3.4-1986, također standardizovana kao ECMA-6, ISO/IEC 646:1991 International Reference Version, ITU-T Recommendation T.50 (09/92), i RFC 20. Ugrađena je u njenu najvjerovatnije najbolju zamjenu, Unicode, kao prvih 128 znakova. Neki računarski stručnjaci smatraju ASCII najuspješnijim softverskim standardom ikada propagiranom.
Historijski gledano, ASCII se razvio iz telegrafskih kodova i njegova prva komercijalna upotreba je bila kao sedmobitni teleprinterski kod koji je proizvodio Bell.
19. septembar
19. septembar / rujan (19. 9) jest 262. dan godine po gregorijanskom kalendaru (263. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 103 dana.
NGC 7678
NGC 7678 (također poznat kao Arp 28, IRAS 23259+2208, MCG 4-55-17, PGC 71534 i UGC 12614) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 160 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 2,50 (117 hiljada sg) a najmanji 1,7 uglovnih minuta (79 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 15. septembra 1784. godine.
NGC 3248
NGC 3248 (također poznat kao MCG 4-25-20, PGC 30776 i UGC 5669) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 70 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 2,50 (51 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (22 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 10. aprila 1785. godine.
NGC 7678
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3248
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 1741A
NGC 1741A (također poznat kao Arp 259, IRAS 04591-0419, MCG -1-13-45 i PGC 16574) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 187 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 0,90 (49 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (16 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Eric Millegan
Biografija
Rođen je u Hackettstownu, ali je odrastao u Springfieldu (Oregon). Studirao je glumu na Interlochen Center for the Arts prije nego što se prebacio na studij mjuzikla na Univerzitetu Michigan. Trenutno živi u Los Angelesu.
2003. godine magazin Out proglasio ga je "najseksi nadolazećim otvoreno homoseksualnim glumcem" godine.
Karijeru u mjuziklima počeo je u Eugeneu (Oregon) sa 7 godina u Amahlu i noćnim posjetiocima. Pojavio se u još nekoliko, uključujući Madame Butterfly, La Bohème, Carmen i Ivica i Marica. 2000. godine nastupio je na Broadwayu u čuvenoj Webberovoj rock-operi Isus Krist Superstar.
U januaru 2005. glumio je Harolda u svjetskoj premijeri mjuzikla Harold & Maude, čiji su autori Tom Jones (libretist) i Joseph Thalken. Premijera je održana u pozorištu Paper Mill Playhouse u Millburnu (New Jersey). 2006. godine vratio se u Eugene kako bi glumio Frederica u komičnoj operi Pirati iz Penzancea.
U augustu 2009. Millegan je na YouTubeu objavio videosnimak u kojem otkriva iskustva o svom brzonapredujućem bipolarnom afektivnom poremećaju.
Aplikativni programski interfejs
Aplikativni programski interfejs (API) jest skup protokola i rutina koji računarski sistem, računarska biblioteka ili aplikacija obezbjeđuje drugim aplikacijama za obavljanje zahtjeva i usluga tim aplikacijama. Primjer je skup funkcija operativnog sistema koje programi mogu da koriste za obavljanje poslova kao što su upravljanje datotekama i prikazivanje informacija na ekranu.
Česta upotreba API-ja je unutar SDK-a, tako da SDK-ovi uključuju API zajedno sa drugim alatkama poput kompajlera ili linkera. Unutar SDK-a, API se koristi kao građevinski blokovi iz kojih se pravi računarski program. Npr. SDK za Java programski jezik sadrži J2SE API i java c kompajler, dok J2EE SDK, potreban za razvoj npr. WWW aplikacija, je dodatak Java-inom SDK-u, i sadrži dodatni API između ostalog za HTTP protokol potreban za web aplikacije.
IC 1547
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
879.
Godina 879. (DCCCLXXIX) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 879. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Događaji
Evropa
Mlinište (Mrkonjić Grad)
Mlinište je naseljeno mjesto u općini Mrkonjić Grad, Bosna i Hercegovina.
20. septembar
20. septembar / rujan (20. 9) jest 263. dan godine po gregorijanskom kalendaru (264. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 102 dana.
Češka
Češka, službeno Češka Republika , jest suverena država u Srednjoj Evropi. Na zapadu graniči s Njemačkom, na sjeveru s Poljskom, na istoku sa Slovačkom, a na jugu s Austrijom. Prostire se na površini od 78.866 km2. Prema državnom uređenju, unitarna je parlamentarna republika sa oko 10,5 miliona stanovnika. Glavni i najveći grad u državi je Prag s preko 1,2 miliona stanovnika. Sastoji se od historijskih regija Bohemije, Moravske i Češke Šlezije. Kopnena je država i nema izlaz na more.
Historija
mini|desno|220p|Revolucija u [[Pragu 1848. godine]] O naseobinama na teritoriji Češke Republike još oko 28.000 godina prije nove ere govori niz arheoloških nalazišta. Od 3. vijeka prije nove ere naseljavaju je Kelti, a od 1. vijeka i Germani. Slaveni su se na područje današnje Češke Republike doselili u 5. vijeku, a u 7. vijeku oformili Samovo carstvo. Godine 833. na području Moravske, Slovačke, sjeverne Mađarske i zapadnog zakarpatskog kraja nastaje Velikomoravsko carstvo, koja vremenom raste i obuhvata i Češku (890.-894.), Šleziju, Lužice, Malopoljsku, i dio Mađarske. Velika Morava, od koje se Češka otcjepila 894., nestala je pod udarom Mađara 907. godine.
Češka država se rađa u drugoj polovini 9. vijeka, kada je ustoličen prvi češki knez iz dinastije Pržemislovića, Borživoj. U 10. i 11. vijeku država se konsoliduje, pripaja Moravsku i postaje kraljevina. Češka kraljevina bila je značajna regionalna sila, i svoj vrhunac dostiže za vrijeme posljednjih Pržemislovića (Pržemisla II Otakara, Vaclava II), te (i prije svega) moćnog Karla IV iz luksemburške dinastije. Međutim, husitski ratovi u 15. vijeku, i kasnije tridesetogodišnji rat u 17. vijeku imali su razarajući učinak.
Nakon poraza Austro-Ugarske u Prvom svjetskom ratu, češke zemlje su se osamostalile i zajedno sa susjednim Slovacima (Martinska deklaracija) 28. oktobra 1918. godine formirali novu državu, Čehoslovačku (češki: Československo), tzv. "prvu republiku", koja je obuhvatala i teritoriju zakarpatske Rusije (danas Ukrajine), sa prvim predsednikom Tomášom Garrigue Masarykom. U novoj državi većina industrije je bila iz doba Austro-Ugarske i u narednim godinama je počela prosperirati. Industrijski proizvodi su bili izvezeni na tržišta mnogih država svijeta. Vlada ČSR je osnovala odbranu republike paktom sa Rumunijom i Jugoslavijom (ili Mali ugovor).
Pod pritiskom nacističke Njemačke i evropskih sila (Chamberlain: "Donijeli smo Evropi mir za naših života!") od kojih su neke čak ignorisale odbrambene sporazume sa Pragom, Čehoslovačka je u septembru 1938. godine Minhenskim sporazumom Njemačkoj predala širok pogranični pojas Sudeta sa značajnom njemačkom nacionalnom manjinom, a i de facto cijela predata potpunoj njemačkoj kontroli, uz dogovor da to bude i posljednji njemački zahtjev. Jug Slovačke i zakarpatska Rusija pripali su Mađarskoj, a jedan dio teritorije (Tješinska oblast) je uzela i Poljska. Nastaje i "druga republika": Slovačka dobija veću autonomiju, a u ime države ulazi crtica: Češko-Slovačka (češki: Česko-Slovensko). Nedugo zatim, 14. marta 1939, Slovačka proglašava nezavisnost, a 15. marta njemačka vojska okupira ostatak zemlje i proglašava Protektorat Češka i Moravska. U maju 1945., saveznici su oslobodili Čehoslovačku, a etnički Nijemci i neki Mađari su Benešovim dekretima protjerani u Njemačku, Austriju i Mađarsku.
Komunisti vlast u Čehoslovačkoj preuzimaju prevratom u februaru 1948.; zavode totalitarizam, pridružuju zemlju sovjetskom bloku i 1960. godine mjenjaju ime u Čehoslovačka socijalistička republika (ČSSR). Široki pokret za liberalizaciju 1968., i napori vođstva čehoslovačke komunističke partije da reformišu sistem i stvore "socijalizam sa ljudskim likom", poznati pod nazivom Praško proljeće, ugušeni su 21. augusta vojnom intervencijom snaga Sovjetskog saveza i svih ostalih zemalja Varšavskog ugovora (izuzev Rumunije). (Česi i dalje pamte podršku koju su tada imali iz SFRJ) 1. januara 1969. stupio je na snagu i Zakon o federalizaciji ČSSR, kojim je zemlja i formalno ustrojena kao federacija dvije narodne (češke i slovačke) socijalističke republike.
Do demokratskih promjena u Čehoslovačkoj dolazi mirnim putem, poslije somotske revolucije 17. novembra 1989., kada je komunistički kongres za predsjednika izabrao književnika i disidenta Vaclava Havela. 1990. godine iz imena obe republike odstranjen je pridjev "socijalistička", a početkom proljeća iste godine zajednička država je preimenovana: u Čehoslovačku Federativnu Republiku (skr. Čehoslovačku) na češkom jeziku, odnosno Češko-Slovačku Federativnu Republiku (skr. Češko-Slovačku) na slovačkom (ova komplikacija je bio značajna kao crtični rat). Nepunih mjesec dana kasnije, 20. marta 1990., ČSFR je ponovo dobila novo puno ime: Češka i Slovačka Federativna Republika; različite skraćenice ostale su nepromenjene.
Čehoslovačka je sporazumno prestala da postoji 1. januara 1993. godine. 1999. godine, na pedesetom samitu NATO pakta, Češka Republika je primljena u punopravno članstvo. 1. maja 2004. godine pristupila je i Evropskoj uniji.
Hronološki prikaz historije Češke
mini|350p|desno|Rijeka Vltava, ušće u rijeku Labu u gradu Mělník
Zastava
Državna zastava Češke republike je ista kao zastava nekadašnje Čehoslovačke. Nakon što se Čehoslovačka raspala, Češka Republika je zadržala čehoslovačku zastavu dok je Slovačka Republika prihvatila svoju vlastitu zastavu.
Zastava se sastoji od crvene i bijele boje sa drevnog češkog grba. Zato što je zastava izgledala skoro identična Poljskoj zastavi i sastojala se od istih boja kao austrijska zastava, plavi trokut dodan je 1920. godine. Verzija bez plavog trokuta se još uvijek upotrebljava kao zastava Bohemije. 1990.-1992. godine je bila zastava bez trokuta oficijalna verzija zastave Bohemije i Moravije, kao dio Čehoslovačke federacije.
Grb
Grb Češke Republike čini na četvrtine izdeljeni novofranački štit u čijim se dijelovima nalaze grbovi historijskih oblasti koje čine Češku Republiku.
Himna
Kde domov můj? (bos. Gdje je moj dom?) je od 1993. godine državna himna Češke.
Riječi himne potiču iz pozorišnog djela "Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka" koje je napisao Jozef Kajetán Tyl. Ovo djelo je premijerno izvedeno u Pragu 21. decembra 1834. godine. Muziku je napisao František Škroup. Pozorišno djelo ima više dijelova ali se za himnu uzima samo prva strofa.
Za vrijeme Čehoslovačke, državna himna se sastojala iz dva dijela. Prvi je dio bila sadašnja češka himna, a drugi dio je bila himna Slovačke (Nad Tatrou sa blýska).
Geografija
Moravska, istočni dio zemlje je poprilično brdovitog reljefa i uglavnom pripada slivu rijeke Morave, ali se tu nalazi i izvor rijeke Odre. Vode iz ovog kraja Češke pripadaju slivovima Sjevernog, Baltičkog i Crnog mora
Reljef
Češki reljef je vrlo raznolik. Češka zauzima veći dio Češkog masiva, dijela srednjoevropskog sredogorskog pojasa koji je izgrađen od predkambrijskih stijena. Na zapadu je velika nizija kroz koju teku rijeke Laba i Vltava, te koja je okružena niskim planinama (Sudeti i Krkonoše), na kojima je i najviši vrh države, Sněžka (1,602 m). Moravska, istočni dio zemlje, više je brdovita i kao glavnu rijeku ima Moravu ali u njoj izvire i Odra. Rijeke iz Češke teku u tri različita mora: Sjeverno more (Vltava, Laba, Ohře), Baltičko more (Odra) i Crno more (Morava).
Klima
Klima je umjerena, ljeta su topla, a zime hladne, oblačne i vlažne. Osjećaju se i morski i kontinentalni uticaji. Na planinama padne i do 1200mm padavina na godinu, a na dnu kotlina i dolina 500mm. Količina padavina u Pragu iznosi 508mm padavina. Prag ima srednju januarsku temperaturu -2,6 °C, a srednju julsku 17,56 °C.
Površina
Komparacije radi, Češka je površinom nešto manja od američke savezne države Južne Karoline i nešto veća od Škotske.
Najviša i najniža tačka
mini|Mreža čeških autocesta (2015)
Saobraćaj
Cestovne i željezničke prometnice u Češkoj dobro su razgranate diljem zemlje, dok se autocestovna mreža širi i razvija. Prag je dobro povezan s glavnim gradovima središnje Evrope: s Budimpeštom, Bečom, Moskvom, Varšavom, Berlinom. Dobro je razvijen i zračni saobraćaj. Kroz zračne luke Praga, Brna i Ostrave prolazi veliki dio trgovačkoga saobraćaja.
Politika
Prema ustavu, Češka je parlamentarna republika, a šef države je predsjednik (prezident České republiky), kojeg neizravno bira parlament svakih pet godina. Predsjednik ima određene ovlasti, kao što je pravo da predlaže suce Ustavnog suda, raspušta parlament u određenim uvjetima, te ulaže veto na zakone. Osim toga, predsjednik imenuje predsjednika vlade, koji usmjerava najveći dio domaće i vanjske politike, a predsjednik imenuje i druge članove kabineta na prijedlog predsjednika vlade.
Češka ima dvodomni parlament sa Zastupničkim domom (Poslanecká sněmovna) i Senatom (Senát). Prvi dom ima 200 zastupnika, koji se biraju svake četiri godine proporcionalnim biranjem. Drugi dom ima 81 člana, koji imaju mandad šest godina, a jedna trećina se bira svake dvije godine na temelju većinskog glasanja u dva kruga.mini|350p|desno|Podjela Češke
Najviši državni prizivni sud je Vrhovni sud. Predsjednik imenuje Ustavni sud, koji sudi o pitanjima ustava. Suci Ustavnog suda imaju mandate od deset godina.
Političke podjele
Češka se administrativno sastoji od 13 pokrajina (kraje, jednina kraj) i glavnog grada koji je zasebna administrativna jedinica (hlavní město)Prema češkom zakonskom aktu br. 129/2000 (Zakon o regijama - najvišim jedinicama teritorijalne samouprave - Vyšší územní samosprávné celky), što je ustvari implementacija člana 7. češkog Ustava, Češka je od 1. januara 2000. godine podijeljena na 13 regija tj. krajeva i glavni grad (hlavní město) koji ima regionalni status
Vojska
mini|Češki vojnici Vojska Češke Republike (češki Armáda České republiky), skaćreno VČR, obuhvaća Češke kopnene snage, Češko ratno zrakoplovstvo i potporne jedinice. Od 1940-ih do 1989., Čehoslovačka Narodna Armija je brojala oko 200.000 vojnika i tvorila jedan od stupova Varšavskog pakta. Nakon raspada Čehoslovačke i pada komunizma, Češka Republika pokrenula je potpunu reorganizaciju snaga te smanjila broj ročnika, kojih je bilo oko 65.000 potkraj 1990-ih. Svoj novi sastav vojska je dobila 1993. Od 1999., VČR je u savezništvu sa NATO snagama. Od 2004., ukinut je obvezno služenje vojnog roka.
Vojska Češke je modernizirana te preokrenuta prema obrani granica. Članica je i Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju. Od kraja 1990-ih do danas, VČR je sudjelovala u raznim međunarodnim mirotvornim misijama, u sklopu ISFOR-a i EUFOR Althea, i to u raznim područjima (BIH, Kosovo, Irak, Turska, Pakistan, Somalija, Kongo, Afganistan).
Josef Bečvář je trenutni Načelnik Generalštaba. Češka je 2013. izdvojila 2,1% svojeg BDP-a na vojne snagemini|desno|Nuklearna elektrana [[Dukovany]] mini|[[Škoda Auto|Škoda,češki automobil]]
Privreda
Češka privreda predstavlja visokorazvijenu privredu pri čemu nacionalni BDP je u nivou 87% BDP-a Evropske unije. Kao najstabilnija i najprosperitetnija postkomunistička zemlja, Češka je prije globalne ekonomske krize imala privredni rast u prosjeku od 6% u periodu od tri godine. Ekonomija je doživjela oporavak zbog izvoza u EU, pogotovo Njemačku, i zbog investicija iz inostranstva, dok je domaća potražnja sve jača. U budućnosti bi moglo doći do problema zbog neugodno visokih poreznih deficita. Radi se na dovršenju privatizacije bankarstva, telekomunikacija i energetike, što će povećati strane investicije. Na više od polovine obradivih površina proizvode sve žitarice; obilata je i proizvodnja krompira, povrća, duhana i šećerne repe, dok se na kraju oko Plzena, u Češkoj, uzgaja hmelj, sirovina za proizvodnju piva. Radi se na dovršenju privatizacije bankarstva, telekomunikacija i energetike, što će povećati strane investicije, dok će preustroj velikih kompanija i banaka, te modernije financije, trebali povećati proizvodnju.
Iako su ležišta nafte gotovo iscrpljena, u zemlji rade velika postrojenja za njezinu preradu; Ostravom prolazi ruski naftovod dug čak 4 500 km. Energetskim potrebama udovoljavaju brojne termoelektrane, hidroelektrane i nuklearne centrale. Obilje sirovina omogućilo je razvoj teške i lake metalurgije u blizini rudarskih područja.
Nauka i tehnologija
Poznati naučnici rođeni na teritoriji sadašnje Češke:
Turizam
mini|308x308piksel|Historijski centar [[Praga nalazi se pod svjetskom baštinom UNESCO-a od 1992. godine.]] Češka privreda dobija znatan prihod od turizma. Prag je peti najposećeniji grad u Evropi nakon Londona, Pariza, Istanbula i Rima.
U 2001. godini ukupna zarada od turizma dosegla je 118 milijardi CZK, čineći 5,5% BNP-a i 9% ukupne zarade od izvoza. Industrija zapošljava više od 110.000 ljudi - preko 1% stanovništva. Reputacija zemlje pretrpjela je zbog vodiča i turista koji su prijavili prekomjernu naplatu taksista i problema s prelaznim vozilima uglavnom u Pragu, iako se situacija u posljednje vrijeme poboljšala.Od 2005. godine, gradonačelnik Praga Pavel Bém radio je na poboljšanju ove reputacije suzbijanjem sitnog kriminala, a osim ovih problema, Prag je siguran grad. Takođe, Češka u cjelini ima nisku stopu kriminala.Za turiste, Češka se smatra sigurnom destinacijom za posjetiti. Niska stopa kriminala čini većinu gradova i gradova vrlo sigurnim za šetnju.
Jedna od najposjećenijih turističkih atrakcija u Češkoj republici je četvrti Vítkovice u Ostravi, postindustrijski grad na sjeveroistoku zemlje. Područje je nekada bilo mjesto proizvodnje čelika, ali sada se nalazi tehnički muzej s mnogo interaktivnih izložbi za turiste.
Popis 2011.
U Češkoj prema popisu stanovništva iz 2011. živi 10.436.560 stanovnika odnosno ili 134 st./km². Većina stanovnika Češke su Česi (64,3%), Moravci (5,0%), Slovaci (1,4%), Ukrajinci (0,5%), Poljaci (0,4 %), Vijetnamci (0,3%), Nijemci (0,2%), Romi i dr.
Broj etničkih Čeha (64,3% odn. 6.711.624 stan.) je za razliku od prethodnog popisa iz 2001. godine (90,4% odn. 9.249.777 stan.) naglo pao. Broj neizjašnjenih je s 220.660 (2,6%) u 2001. godini porastao na 2.742.669 (26,0%) u 2011. godini mini|574x574piksel|Stanovništvo Češke
Jezik
Službeni jezik je češki, a govore se i jezici brojnih etničkih manjina.
Religija
Glavne religije kao postoci ukupnog stanovništva su: Rimokatolici (10,3%), protestanti (0,8%) te ireligiozni (34%), ostali (9%).
45% stanovništva se nije izjasnilo po pitanju vjere.
Obrazovanje
Program za međunarodno ocjenjivanje studenata, koji koordinira OECD, trenutno svrstava češki obrazovni sustav kao 15. najuspješniji na svijetu, viši od prosjeka OECD-a. UN obrazovni indeks zauzeo je 10. mesto od 2013. godine (pozicioniran iza Danske i ispred Južne Koreje). mini|Češka vozila hitne pomoći
Zdravlje
Zdravstvo u Češkoj je po kvalitetu slično ostalim razvijenim zemljama. Češki univerzalni zdravstveni sistem zasnovan je na modelu obveznog osiguranja, s naknadom za uslugu koja se financira iz planova obveznog osiguranja u vezi sa zapošljavanjem.
Prema indeksu potrošača u zdravstvu za 2016. godinu, u poređenju sa zdravstvom u Evropi, češko je zdravstvo na 13. mjestu, rangirano iza Švedske i dvije pozicije ispred Ujedinjenog Kraljevstva.
Kultura
mini|266x266piksel|[[Proljeće, ljeto, jesen i zima (1896.) umjetnika Nouveaua Alphonsea Mucha]]
Slikarstvo
Venera Dolní Věstonice je blago pretpovijesne umjetnosti. Teodorik iz Praga bio je najpoznatiji češki slikar u doba gotike. Na primjer, ukrasio je dvorac Karlstejn. U doba baroka poznati su slikari bili Wenceslaus Hollar, Jan Kupecký, Karel Škréta, Anton Raphael Mengs ili Petr Brandl, kipari Matthias Braun i Ferdinand Brokoff. U prvoj polovici 19. vijeka Josef Mánes pridružio se romantičnom pokretu. U drugoj polovici 19. vijeka glavna je riječ imala takozvana "nacionalna kazališna generacija": kipar Josef Václav Myslbek i slikari Mikoláš Aleš, Václav Brožík, Vojtěch Hynais ili Julius Mařák. Krajem vijeka došao je val Art Nouveaua. Alfons Mucha postao je glavni predstavnik. Danas je najpoznatiji češki slikar. Poznat je uglavnom po plakatima u Art Nouveauu i svom ciklusu od 20 velikih platna pod nazivom Slavenska epopeja, koji prikazuje povijest Čeha i drugih Slavena.
Slikar i grafičar Alfons Mucha bio je jedan od predvodnika umjetničkog pravca secesije (ili Art Nouveau). Česi su bili među najaktivnijim umjetnicima u pokretu kubizma.