cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Retinol
Neželjeni efekti
Sumnja se da višak vitamina A doprinosi osteoporozi. Čini se da se to događa pri mnogo nižim dozama od onih potrebnih za izazivanje akutne intoksikacije. Samo pripremljeni vitamin A može uzrokovati ove probleme, jer je konverzija karotenoida u vitamin A smanjena kada su fiziološki zahtjevi ispunjeni; ali prekomjerno uzimanje karotenoida može uzrokovati karotenozu.
Višak preformiranog vitamina A tokom rane trudnoće povezan je sa značajnim povećanjem urođenih mahana. Ovi defekti mogu biti teški, čak i opasni po život. Već i dvostruko veća dnevna preporučena količina može uzrokovati teške urođene mahane. FDA preporučuje da trudnice unose vitamin A iz hrane koja sadrži beta karoten i da se pobrinu da ne unose više od 5.000 IU prethodno pripremljenog vitamina A (ako ga ima) dnevno. Iako je vitamin A neophodan za razvoj fetusa, većina žena ima zalihe vitamina A u svojim masnim ćelijama, tako da treba strogo izbjegavati prekomjernu suplementaciju.
Pregled svih randomiziranih kontroliranih studija u naučnoj literaturi kod Cochrane Collaboration objavljenog u Journal of the American Medical Association 2007. godine otkrio je da suplementacija beta karotenom ili vitaminom A povećan mortalitet za 5%, odnosno 16%.
Studije iz zemalja u razvoju, kao što u Indija, Bangladeš i Indonezija, snažno sugeriraju da, u populacijama u kojima je nedostatak vitamina A čest, a smrtnost majki visoka, doziranje trudnica može uveliko smanjiti smrtnost majki. Slično, doziranje novorođenčadi sa 50.000 IU (15 mg) vitamina A unutar dva dana od rođenja može značajno smanjiti neonatusni mortalitet.
Biološke uloge
Retinol ili drugi oblici vitamina A potrebni su za vid, održavanje kože i ljudski razvoj. Osim za vid, aktivni spoj je sve-trans-retinoidna kiselina, sintetizirana iz mrežnjače, zauzvrat sintetizirane iz retinola.
Embriologija
Retinoidna kiselina preko receptora retinoidne kiseline utiče na proces diferencijacije ćelija, a samim tim i na rast i razvoj embriona. Tokom razvoja, postoji koncentracijski gradijent retinoidne kiseline duž prednje-stražnje (glava-rep) ose. Ćelije u embriju različito reagiraju na retinoidnu kiselinu, ovisno o prisutnoj količini. Naprimjer, kod kičmenjaka, zadnji mozak privremeno formira osam rombomera i svaka rombomera ima specifičan obrazac ekspresije gena. Ako retinoidna kiselina nije prisutna, ne razvijaju se posljednje četiri rombomere. Umjesto toga, rombomere 1–4 rastu da pokriju istu količinu prostora koju bi svih osam normalno zauzimalo. Retinoidna kiselina ima svoje efekte uključivanjem diferencijalnog uzorka homeoboks (Hox) gena koji kodiraju različite homeodomene faktora transkripcije koji zauzvrat mogu uključiti gene specifične za tip ćelije. Delecija homeoboksnog gena (Hox-1) iz rombomere 4 izaziva da se neuroni koji rastu u toj regiji ponašaju kao oni iz rombomere 2. Retinoidna kiselina nije potrebna za oblikovanje mrežnjača, kao što je prvobitno predloženo, ali se luči retinoidna kiselina sintetizirana u retini u okolni mezenhim, gdje je potrebno spriječiti prekomjerni rast periočnog mezenhima koji može uzrokovati mikroftalmiju, defekte rožnjača i očnog kapka i rotaciju očne čašice.
Biologija matičnih ćelija
Retinoidna kiselina je uticajni faktor koji se koristi u diferencijaciji matičnih ćelija ka više posvećenim sudbinama, odražavajući važnost retinoidne kiseline u prirodnim embrionskim razvojnim putevima. Smatra se da inicira diferencijaciju u niz različitih ćelijskih linija, uklanjanjem određenih sekvenci u genomu.
Ima brojne primjene u eksperimentalnoj indukciji diferencijacije matičnih ćelija; među njima je diferencijacija ljudskih embrionskih matičnih ćelija na loze stražnjeg dijela prednjeg crijeva, kao i na funkcionalne motorne neurone.
Vid
Retinol se pretvara u protein RPE65 unutar pigmentnog epitela retine u 11-cis-retinal. Ova molekula se zatim transportuje u fotoreceptorske ćelije mrežnjače, gdje djeluje kao molekulski prekidač koji se aktivira svjetlom unutar opsinskog proteina koji aktivira složenu kaskadu zvanu vidni ciklus. Ovaj ciklus počinje tako što 11-cis retinal apsorbira svjetlost i izomerizira se u sve-trans retinal. Promjena oblika molekula nakon apsorpcije svjetlosti zauzvrat mijenja konfiguraciju kompleksnog proteina rodopsina, vidnog pigmenta koji se koristi pri slabom svjetlu. Ovo predstavlja prvi korak vidnog ciklusa. Zbog toga se često kaže da jedenje hrane bogate vitaminom A omogućava pojedincu da vidi u mraku, iako je njihov učinak na vid zanemarljiv.
Sinteza glikoproteina
Sinteza glikoproteina zahtijeva adekvatan status vitamina A. U teškom nedostatku vitamina A, nedostatak glikoproteina može dovesti do ulkusa rožnjače ili ukapljivanja.
Imunski sistem
Vitamin A je neophodan za održavanje netaknutog epitelnog tkiva kao fizičke barijere infekciji; također je uključen u održavanje brojnih tipova imunskih ćelija kako iz urođenog tako i iz stečenog imunskog sistema. To uključuje limfocite (B-ćelije, T-ćelije i prirodne ćelije ubice), kao i mnoge mijelocite (neutrofile, makrofage i mijeloidne dendritske ćelije).
Koža
Nedostaci vitamina A povezani su s povećanom osjetljivošću na infekcije i upale kože. Vitamin A modulira urođeni imunski odgovor i održava homeostazu epitelnog tkiva i sluznice putem svog metabolita, retinoidne kiseline (RA). Kao dio urođenog imunskog sistema, receptori u ćelijama kože reagiraju na patogene i ćelijska oštećenja, indukcijom proupalnog imunskog odgovora koji uključuje povećanu proizvodnju RA. Kožni epitel je u kontaktu sa bakterijama, gljivicama i virusima. Keratinociti epidermnog sloja kože proizvode i luče antimikrobne peptide (AMP). Proizvodnja AMP-ovih resistina i katelicidina, promovira RA. Drugi način na koji vitamin A pomaže u održavanju zdrave kože i mikrobioma folikula dlake, posebno na licu, je smanjenje lučenja sebuma, koji je izvor hranjivih tvari za bakterije.
Crvena krvna zrnca
Vitamin A može biti potreban za normalno formiranje crvenih krvnih zrnaca; nedostatak uzrokuje abnormalnosti u metabolizmu gvožđa. Vitamin A je potreban za proizvodnju crvenih krvnih zrnaca iz matičnih ćelija, diferencijacijom retinoida.
Ishrana
Ovaj vitamin ima esencijalnu ulogu u vidu, posebno noćnom vidu, normalnom razvoju kostiju i zuba, reprodukciji i zdravlju kože i sluzokože (sloj koji luči sluz koji oblaže dijelove tijela kao što je respiratorni trakt). Vitamin A također djeluje u tijelu kao antioksidans, zaštitna hemikalija koja može smanjiti rizik od određenih karcinoma.
U crijevima, vitamin A je zaštićen od hemijske promjene vitamonom E. Vitamin A je topiv u mastima i može se skladištiti u tijelu. Većina konzumiranog vitamina A pohranjuje se u jetri. Kada to zahtijeva određeni dio organizma, jetra oslobađa nešto vitamina A, koji se prenosi krvlju i dostavlja ciljnim ćelijama i tkivima.
Izvori
Retinoidi se prirodno nalaze samo u hrani životinjskog porijekla. Svaki od sljedećih sadrži najmanje 0,15 mg retinoida po 1,75 –:
Hemija
Mnogi različiti geometrijski izomeri retinola, retinala i retinoidne kiseline su mogući kao rezultat bilo trans ili cis konfiguracije četiri od pet dvostrukih veza u polienskom lancu. cis izomeri su manje stabilni i mogu se lahko pretvoriti u potpuno trans konfiguraciju (kao što se vidi u strukturi sve- trans-retinola prikazanoj na vrhu ove stranice). Ipak, neki "cis" izomeri nalaze se u prirodi i obavljaju bitne funkcije. Naprimjer, 11-cis-retinski izomer je hromofor rodopsina, kičmenjaka ftoreceptorska molekula. Rodopsin se sastoji od 11-cis-retinala koji je kovalentno povezan preko Schiffove baze na opsinski protein (opsin štapića ili oblici plavih, crvenih ili zelenih opsine u čepićima). Proces vida se oslanja na izomerizaciju hromofora, izazvanu svjetlom od 11-cis u sve-trans, što rezultira promjenom konformacije i aktivacijom molekula fotoreceptora. Jedan od najranijih znakova nedostatka vitamina A je noćno sljepilo praćeno smanjenom oštrinom vida.
Mnoge nevizualne funkcije vitamina A posredovane su retinoinskom kiselinom, koja regulira ekspresiju gena aktiviranjem jedarnih retinoidnih receptora. Nevizuelne funkcije vitamina A ključne su u imunskoj funkciji, reprodukciji i embrionskom razvoju kičmenjaka, o čemu svjedoči poremećeni rast, podložnost infekcijama i urođene mane, uočene u populacijama koje primaju suboptimalni nivo vitamina A u svojoj ishrani.
Biosinteza
Retinol se sintetizira razgradnjom β-karotena. Prvo, β-karoten 15-15'-monooksigenaza cijepa β-karoten na centralnoj dvostrukoj vezi, stvarajući epoksid. Ovaj epoksid zatim napada voda stvarajući dvije hidroksilne grupe u centru strukture. Do cijepanja dolazi kada se ovi alkoholi reduciraju u aldehide pomoću NADH. Ovaj spoj naziva se retinal. Retinal se zatim redukuje u retinol pomoću enzima retinol-dehidrogenaza. Retinol dehidrogenaza je enzim koji zavisi od NADH.
Industrijska sinteza
β-karoten se može ekstrahirati iz gljive Blakeslea trispora, morskih algi Dunaliella salina ili genetički modificiranih bakterija iz roda Sphingomonas ili putem totalne sinteze, koristeći bilo koji razvijeni metod BASF-a  ili Grignardovu reakciju koju koristi Hoffman-La Roche.
Svjetsko tržište sintetskog retinola je prvenstveno za stočnu hranu, ostavljajući otprilike 13% za kombinaciju hrane, lijekova na recept i upotrebe dodataka prehrani. Prvu industrijaliziranu sintezu retinola postigla je kompanija Hoffmann-La Roche, 1947. U narednim decenijama, osam drugih kompanija razvilo je sopstvene procese. β-ionon, sintetiziran iz acetona, je osnovna polazna tačka za sve industrijske sinteze. Svaki proces uključuje produžavanje lanca nezasićenog ugljika. Čisti retinol je izuzetno osjetljiv na oksidaciju i priprema se i transportuje na niskim temperaturama i u atmosferi bez kisika. Kada se priprema kao dodatak ishrani ili aditiv za hranu, retinol se stabilizuje kao esterski derivati retinil-acetat ili retinil-palmitat. Prije 1999. godine, tri kompanije, Roche, BASF i Rhone-Poulenc kontrolirale su 96% globalne prodaje vitamina A. Evropska komisija je 2001. godine izrekla ukupne kazne od 855,22 eura ovim i pet drugih kompanija zbog učešća u osam različitih kartela za podjelu tržišta i nameštanje cijena koji datiraju iz 1989. Roche je prodao svoj odjel za vitamine DSM-u 2003. DSM i BASF imaju najveći udio u industrijskoj proizvodnji.
Rumunija
Rumunija jest unitarna polupredsjednička država koja se nalazi u jugoistočnoj Evropi. Graniči s Ukrajinom i Moldavijom na sjeveroistoku, Mađarskom i Srbijom na zapadu, Bugarskom na jugu, a na istoku izlazi na Crno more. Prostire se na 238.392 km2 i ima umjereno kontinentalnu klimu. S nešto više od 20 miliona stanovnika sedma je najmnogoljudnija država članica Evropske unije. Njen glavni i najveći grad Bukurešt šesti je najveći grad Evropske unije. Dunav, druga najveća rijeka Evrope, protječe kroz Rumuniju.
Moderna Rumunija pojavila se unutar teritorija antičke rimske provincije Dakije, a formirana je 1859. preko personalne unije kneževina Moldavije i Vlaške. Nova država, službeno nazvana Rumunija od 1866, stekla je nezavisnost od Osmanlijskog Carstva 1877. godine. Nakon Prvog svjetskog rata, Transilvanija, Bukovina i Besarabija pripojene su suverenoj Kraljevini Rumuniji. Tokom Drugog svjetskog rata, Rumunija je bila saveznik nacističke Njemačke, boreći se protiv Sovjetskog Saveza do 1944, kada se pridružuje silama Alijanse nakon što su je okupirale snage Crvene armije. Nakon rata Rumunija je postala socijalistička država i član Varšavskog pakta. Nakon revolucije 1989. počela je restauracija kapitalizma, tj. tranziciju ka kapitalističkoj tržišnoj ekonomiji.
Nakon brzog ekonomskog rasta 2000-tih, rumunska ekonomija pretežno je zasnovana na uslugama, a proizvođač je i izvoznik mašina i električne energije, s kompanijama poput Automobili Dacia i OMV Petrom. Članica je NATO-a od 2004, a Evropske unije od 2007. Približno 90% stanovništva izjašnjava se kao pravoslavci, te govore rumunski jezik. Uz bogatu kulturnu historiju, Rumunija je bio dom utjecajnih umjetnika, muzičara, izumitelja i sportista, te ima razne turističke atrakcije.
Rana historija
Glavni članak: Antička Rumunija, Dakija, Dakija (rimska provincija)
Najstariji tragovi postojanja ljudi u Evropi su otkriveni u Pećini sa kostima (rumunski: Peștera cu Oase) koja se nalazi na teritoriji današnje Rumunije. Stari su oko 42.000 godina i predstavljaju najstarije ostatke Homo sapiensa u Evropi. Prije rimskog osvajanja Dakije, teritorija između rijeka Dunav i Dnjestar je bila naseljena raznim tračanskim narodima, uključujući Dačane i Gete. Herodot, u svom djelu "Histories", navodi vjerske razlike između Geta i drugih Tračana. Međutim, prema Strabonu, Dačani i Geti su govorili istim jezikom. Cassius Dion skreće pažnju na kulturnu sličnost između njih. Također, postoji i akademski spor oko toga da li su Dačani i Geti bili isti narod.
Rimski prodor 106. godine za vrijeme cara Trajana rezultirao je da Dakija postane rimska provincija pod nazivom "Dacia Felix". Rimska vladavina je trajala 165 godina. U ovom periodu pokrajina je u potpunosti integrisana u Rimsko carstvo, a značajan dio stanovništva je došao iz drugih pokrajina. Rimljani su uveli latinski jezik, ali je intenzivna romanizacija izrodila prarumunski jezik. Provincija je bila bogata rudama (posebno zlata i srebra u mjestima kao što su Alburnus Maior). Rimske trupe su se povukle iz Dakije 271. godine nakon napada raznih migrantskih naroda.
Osmanlijska Vlaška
Savremena Rumunija je nastala kada su se države Moldavija i Vlaška ujedinile 1859. i postale nezavisne 1877. Država je proširena nakon Prvog svjetskog rata kada su Transilvanija, Bukovina i Besarabija pripojene Rumuniji.
Dijelovi Rumunije pripojeni su Sovjetskom Savezu 1940. Danas su to većinom dijelovi Moldavije, a mali dio tih teritorija pripada Ukrajini. Nakon Drugog svjetskog rata Rumunija je postala socijalistička država pod pritiskom Sovjetskog Saveza.
Nakon dugih decenija vlast predsjednika Nicolaea Ceauşescua završila se ustankom krajem 1989.
Savremena Rumunija
Dana 29. marta 2004. godine Rumunija je postala članicom NATO-a, a 1. januara 2007. godine Rumunija je postala članicom Evropske unije.
Vlada
mini|[[Bukurešt]] Rumunija je demokratska republika. Zakonodavna grana Rumunije vlasti čini dva vijeća, Senat (Senat) sa 140 senatora i Vijeće zastupnika (Camera Deputaţilor) sa 345 poslanika. Članovi oba vijeća se biraju na neposrednim izborima svake četiri godine.
Administrativna podjela
300px|mini|desno|Podjela Rumunije na okruge
Najranija podjela Rumunije na okruge javlja se krajem 14. vijeka kada su Kneževina Vlaška, koja je obuhvatala današnju rumunsku južnu regiju Vlašku i Kneževina Moldavija bile podijeljene na județe tj. okruge.
Trenutna administrativna podjela je aktuelna od 1968. godine, uz vrlo male izmjene od kojih se posljednja desila 1997.
Prema podacima popisa iz 2011, prosječna populacija rumunskog okruga iznosi 445.000 stanovnika, pri čemu je okrug Iași najmnogoljudniji sa 772.000 stanovnika, dok je okrug Covasna najmanji, s 210.000 stanovnika.
Prosječna površina okruga je 5.809 km2. Najveći okrug je Timiș sa 8.697 km2, dok je najmanji Ilfov s površinom od samo 1.583 km2. Grad Bukurešt, koji se ne ubraja u okruge, ali ima isti status kao i oni, istovremeno je i najmnogoljudnija administrativna jedinica Rumunije (1.883.425 stanovnika) i površinski najmanja (228 km2).
Okruzi su uglavnom nazvani po svome najznačajnijem gradu koji je ujedno i administrativni centar ili po historijskom nazivu, odnosno toponimu, od kojih je najčešće naziv neke od rijeka.
Geografija
Veliki dio granice Rumunije sa Srbijom i Bugarskom čini Dunav. U Dunav se također ulijeva i Prut, koji čini granicu sa Moldavijom.
Karpati dominiraju zapadnim dijelovima Rumunije, s vrhovima koji dosežu i do 2.500 metara, sa najvišim vrhom Moldoveanu (Moldoveanu) visine 2.544 metra.
Najveći gradovi su glavni grad Bukurešt, zatim Braşov, Temišvar, Cluj-Napoca, Constanţa, Craiova i Iaşi.
Privreda
mini|[[Dacia]] Nakon raspada sovjetskog bloka u periodu 1989–1991. Rumunija je ostala sa zastarjelom industrijom i industrijskim i proizvodnim kapacitetima koji uopće ne odgovaraju uvjetima i potrebama zemlje.
U februaru 1997. u Rumuniji počinje detaljna makroekonomska stabilizacija i strukturalna reforma, ali u tom periodu tranzicije dolazi do čestih zaustavljanja i nastavljanja reformi koji ne doprinose brzom oporavku zemlje. Program restruktuiranja podrazumijeva postavljanje na noge i prodaju velikih industrijskih postrojenja i promjene u poljoprivrednom i finansijskom sektoru.
Gospodarska slika Rumunije vrlo je crna. BDP je 2002. iznosio 12.900 $ po stanovniku što je tada bio osmi najmanji u Evropi. BDP po sektorima iznosio je 15% za prvi, 35% za drugi i 50% za treći. Manji postotni udio u trećem sektoru imali su samo Albanija, Bjelorusija, Srbija i Crna Gora te Ukrajina, dok su Moldavija i Irska imale otprilike jednak postotni udio. Ovo upućuje na činjenicu kako je rumunska privreda među najnerazvijenijma u Evropi. Među pokrajinama razlike su još očitije. Turistički devizni priljev 2000. iznosio je mizernih 364 milijuna dolara. 2001. uvoz je bio veći od izvoza i iznosio je 15 552 000 000 $, dok je izvoz iznosio 11 385 000 000 $. Iz ovih je podataka vidljiv deficit od preko 4 milijarde i 100 milijuna dolara! 1991. BDP iznosio je 1 140 $ po stanovniku pa je ipak vidljiv neki napredak kroz vrijeme tranzicije, no hiperinflacija i nezaposlenost ipak su jači faktori od rasta BDP tim više što je dolar izgubio na vrijednosti. Tranzicijski procesi još se snažno odvijaju i osjećaju na stanovništvu tako da crna tržišta (čak i ona s osnovnim namirnicama) cvjetaju.
Rumunski novac je leu (lej) čiji se manji dijelovi zovu bani. 1 leu = 100 bani. Skraćenica za rumunski lej je RON. mini|236x236piksel|Etnički sastav Rumunije (2011)
Jezici
U Rumuniji je službeni jezik rumunski (romanska skupina jezika), u nekim dijelovima i mađarski, a govore se i bugarski, njemački, hrvatski, srpski i drugi.
Kultura
mini|Univerzitet u [[Bukureštu otvoreno je 1864.]]
Umjetnost
Eugène Ionesco, koji je kao i njegovi savremenici književnici Mircea Eliade i Emil Cioran napustio komunističku Rumuniju i otišao u inozemstvo.
Paul Celan i dobitnik Noleove nagrade Elie Wiesel, također su rumunjski književnici priznati u svijetu, koji su obojica preživjela holokaust.
George Enescu (1881–1955) je jedan od najpoznatijih rumunskih muzičara
Jedan od najvećih i najutjecajnijih rumunjskih umjetnik s utjecajem na svjetsku kulturu je kipar Constantin Brâncuşi, centralna figura modernog pokreta i pionir apstrakcije. mini|178x178piksel|[[Cristina Neagu]]
Sport
Najpopularniji sport u Rumuniji je nogomet. Rumunska nogometna reprezentacija nastupila je na Svjetskom prvenstvu u nogometu sedam puta, a najuspješnije je bila na prvenstvu 1994. u SAD-u kada su se uspjeli plasirati u četvrtfinale. Poznati igrači iz toga vremena su Gheorghe Hagi (nadimak: Maradona s Karpata), Adrian Mutu i Cristian Chivu. Najuspješniji nogmetni klub je FC Steaua Bukurešt, koja je 1986, postala klupski evropski prvak u nogometu (prvi iz Istočne Evrope).
Gastronomija
Svinjetina, piletina i govedina su najčešće vrste mesa, ali ovčetina i riba su također vrlo popularni. Neki tradicionalni recepti su u izravnoj vezi s praznicima: chiftele, Toba i tochitura na Božić; Pasca i Cozonac na Uskrs i drugih rumunski prazici.Ţuică je jaka rakija koja postiže sadržaj alkohola od 70%, što je tradicionalno alkoholno piće u zemlji, uzimajući čak 75% nacionalnog usjeva (Rumunija je jedna od najvećih proizvođača šljive u svijetu). Tradicionalni alkoholna pića također su vino, rachiu, palincă i vişinată, ali potrošnja piva dramatično se povećala tokom posljednjih nekoliko godina
Vanjski linkovi
🇪🇺
Paleozoik
Paleozoik (stgrč. παλαιός - palaiós = star + ζωή -zōḗ = život, u smislu drevni život ) je najranija od tri geološke ere fanerozojskoga eona. Fanerozoik je bio najduži i trajo je do mezozoika, a dijeli se na šest geoloških perioda (od najstarijeg do najmlađeg): kambrij, ordovicij, silur, devon, karbon i perm. Paleozoik dolazi nakon geološke ere neoproterozoik proterozojskog eona, a slijedi ga era mezozoik.
Pregled
Paleozojska započela je prije 541 milion godina, sa eksplozijom života u kambriju, izvanrednom diverzifikacijom morskih životinja, a završio prije oko 252 milijuna godina s krajnjim permskim izumiranjem, najvećim događajem izumiranja na Zemljinoj historiji. Glavni dijelovi paleozojske ere, od najstarijih do najmlađih, su kambrij (prije 541.000.000 – 485.400.000 godina), ordovicij (prije 485,400.000 – 443,800.000 godina), silur (prije 443,800.000 – 419200000 godina), devon (419,2 miliona do 358,9 miliona godina), karbon (prije 358,9 miliona do 298,9 miliona godina), i perm (prije 298,9 milijuna do 252,2 miliona godina).
Paleozojska era završila je velikim izumiranjem u Zemljinoj historiji, tzv permsko-trijasko izumiranje. Efekti ove katastrofe bili su toliko pogubni da je za život na kopnu trebalo 30 miliona godina da se, u eri mezozoika oporavi. Oporavak života u moru možda je bio puno brži. To jje duga geološka era u razvoju Zemlje koja je počela prije oko 542 a trajala je do oko 251 miliona godina računajući od sadašnjeg vremena. Dijeli se na kambrij, ordovicij, silur, devon, karbon i perm.
Tokom sljedećih 160 miliona godina pojavljuju se nove morske životinje: korali i morski ljiljani, kao i neobične ribe bez čeljusti zvane agnati ili "okrugloustaši". One su ujedno i prvi kičmenjaci. Ubrzo mora i okeane nastanjuju razne vrste riba koje potom kreću u slatku vodu: jezera i rijeke. Na kopnu, na obalama močvara, počinju rasti biljke. Sada na tlu ima hrane pa se pojavljuju insekti. Početkom karbona, prije 360 miliona godina, biljke malo-pomalo osvajaju obale. Insekti se mijenjaju. Prvi kičmenjaci izlaze iz vode: to su vodozemci koji su naučili udisati zrak i imaju 4 noge za hodanje. Postaju sve brojniji, a iz njih se razvijaju gmazovi koji su u stanju izvan vode izleći se iz ljuske.
Paleozojska geografija
Na globalnoj razini, paleozoik je bio vrijeme kontinentalnog okupljanja. Većina kambrijskog kopna je  formirala Gonvanu, superkontinent sastavljen od današnjih kontinenata Afrika, Južna Amerika, Australija, te  Antarktik i indijskog potkontinent. Prostirao se od sjevernih tropa do južnih polarnih područja. S izuzetkom tri glavna kratona (kopnene mase koje formiraju stabilne unutrašnjosti kontinenata) koji nisu dio početne konfiguracije Gondvane, ostatak Zemlje prekrivao je globalni kraton Laurentia, koga su uglavnom sačinjavali današnja Sjeverna Amerika i Grenland, okrenut  za 90° u smjeru kazaljke na satu od svoje sadašnje orijentacije i našao se je uz paleoekvator tokom kambrijskih vremena. Laurentija je bila razdvojena od Gondvane Japatskim okeanom. Manji kraton Baltika bio je smješten u okeanu Iapetus, na jugu Laurentie i tik uz sjevernu marginu Gondwane. Baltiku su sačinjavali veći dio Skandinavije i zapadne Evrope. Istočno od Laurentie, nalazio se sibirski kraton, južno od paleoekvatora, između Laurentie i zapadne obale Gondwane. Sve do kasnog karbona, Sibir se rotirao za 180° od svoje sadašnje orijentacije.
NGC 6275
NGC 6275 (također poznat kao PGC 59262) je kompaktna galaksija koja je udaljena oko 311 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 0,40 (36 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (27 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 5. augusta 1886. godine.
Paleozoik
Paleozojska geografija
Dok je dio Gondvane bio smješten na ili blizu Južnog pola, nema dokaza o pojavi ledenjaka tokom kambrijskog vremena. Dok se malo zna o sitnijim detaljima kambrijske klime, geološki dokazi pokazuju da su margine svih kontinenata preplavile plitka mora. Najveća eksplozija života ikad zabilježena je upravo unutar tih plitkih mora, o čemu svjeoče brojni fosili u formirani stijenama tog vremana. Do ordovicijskog perioda, dio Gondvane počeo se prelaziti preko Južnog pola. Raspodjela opsežnih ledenih naslaga, koje su se formirale kasnijeu paleozoiku, korištena je za praćenje kretanja dijelova Gondvane preko i oko Južnog pola.
NGC 6275
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Paleozoik
Paleozojska geografija
Tokom paleozoika, Sibir, Baltika i Laurentia također su se preselili na nove lokacije. Sibir, u suštini veliki azijski dio današnje Rusije, tokom ranog i srednjeg paleozoika, bio je zaseban kontinent, kada je prelazio iz ekvatorskih u sjeverne umjerene širine. Za vrijeme paleozoika Baltika je prešla paleoekvatorsko područja iz južnih hladnih umjerenih širina u sjeverne tople geografske širine. Sudarila se s Laurentijom i pridružila joj se tokom ranog devonskog perioda. Počeci takvih planinskih područja, kao što su Apalači, Kaledonidi i Ural nastali kao rezultat paleozojskog sudara litosfernih ploča. Na kraju paleozoika, kontinuirani pokreti tektonskih ploča prisilili su ove kratone da zajedno formiraju superkontinent Pangea. Velike površine svih kontinenata epizodno su preplavile plitka mora, a najveća izdizanja događale su se tokom ordovicijskog i ranog karbonskog (misisipijskog) razdoblja.
Paleozojske stijene su široko rasprostranjene na svim kontinentima. Većina je sedimentnog porijekla, a postoje mnogi dokazi taloženja u plitkim okeanima ili u blizini njih. Među korisnijim vodečkim fosilima za korelaciju su trilobiti (karakteristični troglavi morski člankonošci), za kambrij preko ordovicijskih slojeva. Graptoliti (male kolonijalne planktonskih životinja), vodiči su za stijene datirane od ordovicija do silurskih vremena; koodonti (primitivni hordati sa fosilnim ostacima u obliku zuba), zakarakteristični su za ordovicijske do permske stijene; amonoidi (široko rasprostranjeni izumrli mehkušci slični modernom bisernom nautilusu), za devon i kredu. Za stijene koje potiču od karbona kroz permsko razdoblje obilježavajući su  fusulinidi (jednoćelijskii organizmi slični amebi sa složenim školjkama).
Život
Prahistorija najranijih paleozojskih oblika počinje o život u moru. Jednostavne gljivice i srodni oblici postojali su vjerojatno u slatkovodnim okruženjima, a fosilni zapisi pružaju dokaze o tim načinima života. Kopnena sredina ranog paleozoika bila je nepogodna za najjednostavnije životne forme. Kambrijska eksplozija bila je nagli i skokovit porast promjena u brzini i divergenciji evolucije. Prije otprilike 541 milion godina, na početku kambrijskog perioda, intenzivna diverzifikacija rezultirala pojavom više od 35 novih životinjskih koljena; međutim, novija otkrića pokazuju da je „eksplozija“ započela otprilike prije 575 miliona godina, na kraju proterozojskog eona (prije 2,5 milijarde do 541 milion godina), s faunom ediakarana. Živi svijet se brzo diverzificirao tokom kambrija i ordovicijskog perioda, sa oblicima života, prilagođenim gotovo svim morskim sredinama. Među brojnim opisanim morskim vrstama, fosili trilobita dominiraju kambrijskim stijenama, dokbrahiopodi (školjke svjetiljki) prevladavaju u slojevima ordovicijskog razdoblja, a i tokom perma.
Nekoliko različitih vrsta organizama neovisno su prilagođene životu na kopnu, prvenstveno za vrijeme srednjeg paleozoika. Lišćarske vaskularne biljke (Psilophyta) i beskičmenjaci (stonoge poput člankonožaca) bili su se pojavili na kopnu barem u silurskom periodu. Vertebrata (kičmenjaci) su prešlu su na kopno nakon evolucije vodozemaca iz krosopterigijskih riba koje su prve udisale zrak tokom devonskih vremena.
Daljnje osvajanje Zemlje postalo je moguće tokom karbonskog razdoblja, kada su biljke i životinje evoluirale u pravcu rješenja za prevladavanje ovisnosti o vlažnim okruženjima za razmnožavanje: spore, koje su odlagane u vodu, zamijenjene su sjemenkama kod biljaka sjemenjačko-papratiskog porijekla, a jaja bez jakog omotača zamijenjena su jajima amniota sa zaštitnim slojevima kod životinja reptilskog porijekla. Letenje se prvi puta pojavilo tokom karbonskog perioda kada su insekti razvijali krila. Permskim izumiranjem, na kraju paleozojske ere, eliminirane su takve velike grupe beskičmenjaka kao što su blastoidi (izumrla skupina echinodermata u vezi sa modernim morskim krastavcima i morskim ljiljanima), fusulinidi i trilobiti.
Ostale glavne grupe, koji su uključivale amonoide, brahiopoda, mahovnjake (mahovinaste životinje), korale i stare krinoide (čašoliki bodljokošci sa pet ili više paperjastim nožica), teško su desetkovane, ali su uspjele da prežive. Procjenjuje se da je tokom kasnog permskog razdoblja propalo čak 95 % morskih beskičmenjaka. Stope izumiranja bile su mnogo niže među kičmenjacima, kako vodenim, tako i kopnenim, i među biljkama. Uzroci ovog izumiranja ostaju nejasni, ali mogu biti povezani sa promjenjivom klimom i izuzetno niskim vodostajima tih vremena. Iako manjeg obima, druga važna paleozojska masovna izumiranja dogodila su se na kraju ordovicija i tokom kasnog devonskog perioda.
Također pogledajte
= Reference =
Podne-namaz
Podne-namaz ili podnevni namaz (salatul-zuhr) drugi je od 5 propisanih, obaveznih namaza koje muslimani svakodnevno obavljaju.
Vrijeme podne-namaza
Vrijeme podne-namaza počinje nakon što sunce pređe zenit, a vrijeme završetka različito se tumači u različitim islamskim pravcima. Tako sunitski učenjaci koji slijede Ebu-Hanifu (hanefijski mezheb - čije učenje slijedi većina muslimana u Bosni i Hercegovini i na tlu bivše Jugoslavije) - smatraju da se vrijeme podne-namaza završava kad je sjenka nekog objekta dva puta veća od samog objekta (plus dužina sjenke u podne). Za ostale sunitske muslimane podne završava kad je sjenka objekta jednaka njegovoj dužini (plus dužina sjenke u podne). Šiitski učenjaci smatraju da je vrijeme klanjanja podne-namaza sve do zalaska sunca i spajaju ga s ikindija-namazom. Bosanskohercegovačka ulema je odobrila, u skladu sa šerijatom, da se podne-namaz u džamijama klanja u unaprijed dogovorenom terminu, i to u 12 sati po zimskom računanju vremena ili u 13 sati po ljetnom.
U vremenu kada sunce prelazi preko polovine neba zabranjeno je klanjati. U slučaju da je vjernik propustio klanjati ovaj namaz u propisanom vremenu, ima ga mogućnost naklanjati (tzv. kazā).
Način obavljanja podne-namaza
Kao i svi namazi, i ovaj se obavlja na način na koji ga je obavljao Muhammed. Obavezni (farz) namaz je 4 rekata, no moguće je prije toga klanjati 4 rekata dobrovoljnog (sunnet) namaza, kao i 2 sun-sunneta poslije.
Prije početka
Prije početka namaza vjernik je dužan obaviti obredno pranje (abdest), zatim zanijetiti u srcu te se okrenuti prema kibli. Muškarci su dužni proučiti i ikamet.
Rekati
Rekāt obuhvata nekoliko radnji, a to su: stajanje (kijām), pregibanje (rukū') i dva puta spuštanje na tlo (sedžda), s kratkom pauzom.
Vjernik zatim uz izgovor tekbira vrši pregibanje svoga tijela u oblik ćiriličnog slova G, oslanjajući se rukama o koljena i izgovara riječi kojima slavi svoga Tvorca, tako čineći ruku'. S ruku'a se vjernik vraća u prvobitni stojeći položaj izgovarajući riječi "Čuje Allah onoga koji Ga hvali" (ar. trans. "Semiallāhu li men hamideh") i "Naš Stvoritelju, neka je Tebi hvala" (ar. trans. "Rabbenā we lekel-hamd").
Uz izgovor tekbira vjernik se zatim spušta na tlo i čini sedždu. Sedžda je, kako je opisao Muhammed, sa 7 tačaka koje dodiruju tlo: čelo, nos, dva dlana, dva koljena i dvije noge. To je karakterističan položaj tijela u kojem vjernik klečeći dodiruje zemlju čelom i nosom. Muslimani smatraju da su u ovom položaju najbliži Allahu i da se u ovom položaju nijedna dova ne odbija, pa zato za vrijeme sedžde izgovaraju različite dove. U jednom rekatu postoje 2 sedžde, s pauzom između njih u sjedećem položaju.
S učinjenom drugom sedždom završen je jedan rekat. Sa završetkom prvog rekata ustaje se na drugi. Nakon završetka svaka dva rekata dolazi sjedenje.
Sjedenje
Podne-namaz ima dva sjedenja. Na prvom sjedenju vjernik uči Ettehijjātu, u kojem se izgovara šehadet, nakon čega ustaje uz tekbir na treći rekat. Na drugom sjedenju vjernik također uči Ettehijjatu, a zatim donosi salavat na Poslanika. Nakon toga vjernik uči neku od namaskih dova, čime završava drugo sjedenje.
Kraj namaza
Svaki namaz završava se predajom selama. Selam se predaje tako što vjernik okrene glavu prvo na desnu stranu, pa izgovori "Esselāmu 'alejkum we rahmetullāh", a zatim okrene glavu na lijevu stranu i izgovori to isto.
Petak
Petkom umjesto podne-namaza muslimani klanjaju džuma-namaz. On je obavezan za sve muškarce, dok ženama ovaj namaz nije obavezujući, pa za one koje ne klanjaju džuma-namaz ostaje obaveza klanjanja podne-namaza.
IC 1694
IC 1694 (također poznat kao PGC 5221) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 224 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,60 (39 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (26 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 28. novembra 1891. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Colombo
Colombo je glavni grad Šri Lanke. Nalazi se na zapadnoj obali ostrva. Naziv Colombo su uveli Portugalci 1505. godine i vjeruje se da je došlo od naziva Kolon thota što znači "luka na rijeci Kelani".
Kolombo je i najveći grad, ekonomska i poslovna prijestolnica Šri Lanke. Njegovo predgrađe, Sri Džajavardenepura Kote, je sjedište vlade i skupštine Šri Lanke. Od 2001. godine, u Kolombu živi 2.234.289 stanovnika.
Historija
Kolombo je bio poznat rimskim, arapskim i kineskim trgovcima još u doba antike. U VII vijeku ovdje su se doselili arapski trgovci da bi upravljali trgovinom ostrva sa ostatkom svijeta. Portugalci su se pojavili u XVI vijeku i sagradili tvrđavu koja je štitila trgovinu začinima. Od XVII vijeka ovdje dominiraju holandski trgovački interesi, a konačno Britanci 1802. proglašavaju Kolombo za glavni grad svoje kolonije Cejlon. Glavni grad države je postao sa nezavisnošću iste 1948. godine.
Gerald Wallace
Gerald Jermaine Wallace američki je košarkaš koji igra u NBA-ligi za Philadelphia 76erse. Visok je 201 cm i igra na poziciji krilnog beka.
NBA karijera
Na NBA draftu 2001. izabrali su ga Sacramento Kingsi kao 25. pik. Po dolasku Charlotte Bobcatsa u ligu na ekspanzijskom draftu 2004. Wallace je izabran i otad do 2011. igrao je za Bobcatse. Nakon toga je 1 sezonu proveo u Portlandu, da bi zatim prešao u Brooklyn Netse (bivši New Jersey Netsi). U sezoni 2005/06. predvodio je ligu po prosjeku ukradenih lopti po utakmici.
Cygnus Black
Cygnus Black je ime nekoliko ljudi iz serijala Harry Potter, britanske književnice J. K. Rowling.
Cygnus Black I.
Cygnus Black I. (1829. - ?) je bio čistokrvni čarobnjak, rani pripadnik čistokrvne porodice Black. On se ne pojavljuje na porodičnom stablu koje je Rowlingova pokazala 2006., već na stablu u filmu Red feniksa. Tamo je prikazan kao čovjek s narančastim turbanom. Iz svitka ispod njegove slike se može pročitati da je rođen 1829., ali je datum smrti blokiran grančicom. Ime njegove žene je bilo Ella Max. Pretpostavlja se da je ovaj lik otac Siriusa I., Phineasa Nigellusa, Isle i Elladore (koja je najvjerovatnije nazvana po majci Elli), ali je jedini problem s tom teorijom što bi to značilo da je pri rođenju Siriusa I. Cygnus imao 15 godina. To je vjerovatno samo matematička pogreška na stablu, napravljena od strane Rowlingove, kojoj matematika i nije baš jača strana. Cygnus je morao umrijeti nakon 1850. jer je njegova najmlađa kćerka Elladora rođena te godine. Cygnusova starija sestra je vjerovatno gđa Blishwick, a mlađi brat mu je Arcturus I.
Cygnus Black II.
Cygnus Black II. (1889. - 1943.) je bio sin Phineasa Nigellusa i njegove žene, Ursule Flint. Njegova su braća bila Sirius II., Phineas (izopćen, zbog pomaganja bezjacima, što je bila najveća sramota u porodici), i Arcturus II., a sestra mu se zvala Belvina. Cygnus je vjerovatno bio Slytherin, kao i većina Blackovih. Oženio je Violettu Bulstrode, te su imali četvero djece - Polluxa, Cassiopeiu, Mariusa i Doreju. Mariusa su Cygnus i Violetta izbacili iz porodice jer je bio hrkan, te nisu mogli dopustiti da se to pročuje. Moguće je i da je pradjed Harryja Pottera. Na stablu u filmu nema Cygnusove slike, ali je ta greška poslije ispravljena i njegova je slika naknadno dodana. U prilog teoriji da je Cygnus I. otac Phineasa Nigellusa ide to što je svog sina također nazvao Cygnus. Na stablu koje je Rowlingova pokazala 2006., Cygnus je prikazan kao treće dijete, a ne najmlađe.
Cygnus Black III.
Cygnus Black III. (1929. - 1979.) je bio najmlađe dijete Polluxa Blacka i Irme Crabbe, unuk Cygnusa II. Njegova je sestra bila Walburga, koja je spalila slike ljudi na stablu, pa je spalila i sliku svog drugog brata, Alpharda. Cygnus je bio Slytherin, te je upoznao Druellu Rosier, s kojom se vjenčao kad mu je bilo samo 12 godina. Sljedeće godine je rođena prva kćer, Bellatrix, a potom još dvije, Andromeda (izopćena zbog udaje za Teda Tonksa) i Narcissa. Umro je u 50. godini života, a iste godine umiru Orion, muž njegove sestre Walburge, i njegov nećak Regulus Arcturus. Bio je djed Draca Malfoya.
Etimologija
Cygnus na grčkom znači "labud" (grč. kyknos).
Riga
Riga glavni je grad Letonije, nalazi se na Baltičkom moru na obali rijeke Daugave. Riga je najveći grad u Baltičkim zemljama s oko 750.000 stanovnika i služi kao glavni kulturni, obrazovni, politički, finansijski, komercijalni i industrijski centar Baltika. Stari grad Rige nalazi se na UNESCO-ovoj listi svjetske baštine jer ima najveću kolekciju građevina u stilu secesije (jugendstila) u Evropi.
Klima je pod uticajem blizine mora. Samim tim ona je blaga i vlažna. Ljeta su prohladna i oblačna. Zime su tople i prosječna januarska temperatura je −4,7 °C. U prosjeku godišnje oko 40% dana je oblačno.
NGC 4857
NGC 4857 (također poznat kao IRAS 12554+7028, MCG 12-12-22, PGC 44284 i UGC 8077) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 395 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 1,30 (149 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (69 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 7. aprila 1793. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Foton
Svako tijelo na temperaturama većim od 0 K (kelvina) zrači elektromagnetne talase, koji se sastoje od čestica. Kada je u pitanju svjetlosno zračenje, tada se te čestice nazivaju fotoni.
Energija jednog fotona je proporcionalna frekvenciji svjetlosti (ε = hν).
NGC 1839
NGC 1839 (također poznat kao ESO 56-SC63) je otvoreno zvjezdano jato i emisijska maglina i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio James Dunlop 5. septembra 1826. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Tayshaun Prince
Tayshaun Durell Prince američki je košarkaš koji igra u NBA ligi za Minnesota Timberwolvese. Visok je 206 cm i igra na poziciji krilnog beka.
NBA karijera
Na NBA draftu 2002. izabrali su ga Detroit Pistonsi kao 23. pik. Iako u prvoj sezoni nije dobijao mnogo prilike, uspio se dokazati u važnim utakmicama doigravanja. Izuzetan raspon ruku od 218 cm omogućuje mu jako kvalitetnu igru u odbrani, pa je u sezoni 2005/06. izabran u najbolju odbrambenu petorku lige. Bio je jedan od važnijih igrača Pistonsa u osvajanju NBA titule 2004.
Krivotvoritelji
Krivotvoritelji je austrijsko-njemački igrani film austrijskog režisera Stefana Ružowitzkog iz 2007. godine. Film je snimljen po istinitim događajima iz vremena Drugog svjetskog rata, a govori o najvećoj akciji krivotvorenja novca, organiziranog od strane nacionalsocijalističkog režima u Njemačkoj. Predpremijera filma bila je na filmskom festivalu u Berlinu 26. februara 2007. godine, a početak prikazivanja u kinima bio je 22. marta 2007. godine. Film je 2008. godine dobio nagradu Oskar u kategoriji za najbolji film na stranom jeziku, te je do sada jedini austrijski film sa nagradom Oskar.
Radnja
Glavni junak Salomon Sorowitsch, Židov, falsifikator dokumenata, živi u Berlinu 30-tih godina prošlog stoljeća. Baveći se kriminalom i krivotvorenjem dokumenata zarađuje za život. Ubrzo ga hapsi njemačka policija i sprovodi u koncentracioni logor Mauthausen, a nakon toga u logor Sachsenhausen. Tu upoznaje još nekoliko grafičara iz Sovjetskog Saveza, kao i stručnjaka za štamparsku tehnologiju. Službenik policije, Herzog sprovodeći akciju Bernhard, koja ima za zadatak krivotvorenjem britanskih funti i američkih dolara, oslabiti privredu Velike Britanije i SAD-a, okuplja u logoru sve logoraše, koji bi mogli učestvovati u toj akciji. Njih odvajaju u logoru, te pod relativno boljim uslovima, boljom hranom motiviraju za rad na krivotvorenju. Ali i prijetnjama smrću u slučaju neuspjeha, logoraše primoravaju na što kvalitetniji rad, sve dok ne uspiju krivotvoriti toliko novca, kojeg preko banaka u Švicarskoj puštaju u opticaj.
Tema
Scenario je napisan po historijskim događajima u saradnji sa preživjelim logorašem Adolfom Burgerom, kog igra u filmu August Diehl.
Marcus Camby
Marcus D. Camby bivši je američki NBA košarkaš. Visok je 211 cm i igrao je na pozicijama krilnog centra i centra.
Na NBA draftu 1996. kao 2. pik izabrali su ga Toronto Raptorsi. Dvije godine kasnije prešao je u New York Knickse, gdje je ostao do 2002, kad prelazi u Nuggetse. U sezonama 2004/05. i 2005/06. biran je u najbolju odbrambenu petorku lige, da bi u sezoni 2006/07. za izvanredne igre pod košem dobio nagradu za odbrambenog igrača godine.
Robert Enke
Robert Enke (24. august 1977 – 10. novembar 2009) je bio njemački reprezentativni golman.
Enke je igrao u nekoliko vodećih evropskih klubova, kao što su Barcelona, Benfica i Fenerbahçe, ali je većinu svoje karijere proveo u Bundesligaškom klubu Hannover 96.
Imap je punih osam nastupa za njemačku nogometnu reprezentaciju između 2007. i njegove smrti u 2009. godini, a bio je i dio ekipe koja je završila kao drugoplasirana na Euru 2008. godine. U vrijeme njegove smrti, smatran je vodećim kandidatom za broj jedan u njegočkoj reprezentaciji za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010. godine.
Smrt
Mnogi obožavatelji su se, odmah po objavi vijesti, uputili preko Hannoverovom domaćem stadionu AWD-Areni kako bi položili cvijeće i zapalili svijeće, te se upisali u knjigu žalosti. Njegov biši klub Barcelona odao mu je počast minutom šutnje prije utakmice koju su igrali te noći. Počast minutom šutnje odat će mu se na svim Bundesligaškim utakmicama od 21. i 22. novembra. U njegovom klubu Hannover 96 razmatruju da povuku iz upotrebe njegov broj 1.
Ikindija-namaz
Ikindija-namaz ili poslijepodnevni namaz (salatul-'asr) treći je od 5 propisanih, obaveznih namaza koje muslimani svakodnevno obavljaju.
Vrijeme ikindija-namaza
Početak namaza različito se tumači u različitim islamskim pravcima. Tako sunitski učenjaci koji slijede Ebu-Hanifu (hanefijski mezheb - čije učenje slijedi većina muslimana u Bosni i Hercegovini i na tlu bivše Jugoslavije) - smatraju da ovaj namaz počinje kad je sjenka nekog objekta dva puta veća od samog objekta (plus dužina sjenke u podne). Za ostale sunitske muslimane ikindija počinje kad je sjenka objekta jednaka njegovoj dužini (plus dužina sjenke u podne). Šiitski učenjaci smatraju da je vrijeme klanjanja podne-namaza nakon što sunce pređe polovinu neba, pa sve do zalaska sunca, i spajaju ovaj namaz s ikindija-namazom.
Način obavljanja ikindija-namaza
Kao i svi namazi, i ovaj se obavlja na način na koji ga je obavljao Muhammed. Obavezni (farz) namaz je 4 rekata, no moguće je prije toga klanjati 4 rekata dobrovoljnog (sunnet) namaza. Neki islamski pravci, kao, npr, selefije, smatraju da nema opravdanog dokaza o postojanju sunnet-namaza u hadisima (izrekama poslanika Muhammeda) prije ikindije, pa ga ne upražnjavaju u svojoj vjerskoj praksi.
Prije početka
Prije početka namaza vjernik je dužan obaviti obredno pranje (abdest), zatim zanijetiti u srcu te se okrenuti prema kibli. Muškarci su dužni proučiti i ikamet.
Početak namaza
Svaki namaz počinje početnim tekbirom, kada vjernik podiže ispružene ruke u predjelu između ramena i ušiju i izgovara riječi "Allahu ekber" ("Allah je najveći"). Jedan dio muslimanske uleme (učenjaka) smatra da postoji razlika između muškog i ženskog načina obavljanja namaza, pa preporučuje da muškarci dižu ruke u visini ušiju, a žene u visini ramena, dok drugi dio smatra da nema razlike između obavljanja namaza muškarca i žene nego preporučuju dizanje ruku u bilo koji položaj između ova dva, uključujući i njih.
Rekati
Rekāt obuhvata nekoliko radnji, a to su: stajanje (kijām), pregibanje (rukū') i dva puta spuštanje na tlo (sedžda), s kratkom pauzom.
Na stajanju vjernik zauzima stojeći položaj s povezanim rukama u predjelu između prsa i pupka, i to tako da desnu ruku stavi preko lijeve. I ovdje postoji razlika u mišljenjima uleme, gdje jedan dio smatra da žene trebaju držati ruke povezane na prsima, a muškarci u predjelu pupka, dok drugi dio ne pravi razliku između muškog i ženskog stajanja. Na početku vjernik može prvo proučiti neku dovu. Bosanskohercegovački muslimani tradicionalno najčešće uče Subhaneke. Ovo je moguće samo na prvom rekatu. Nakon toga obavezno je reći: "Utječem se Allahu od prokletog šejtana (đavola)" (ar. trans. "Eūzu billāhi mineššejtānir-radžīm"), ali također samo na prvom rekatu. Dalje se kaže: "U ime Allaha, Sveopćeg dobročinitelja, Milostivog, Samilosnog" (ar. trans. "Bismillāhir-rahmānir-rahīm"), pa se uči prva sura iz Kur'ana - Fatiha i nastavlja sa bar tri ajeta neke druge sure ili čitavom surom. Ovo se obavlja na prva dva stajanja. S obzirom da ikindija-namaz ima 4 rekata, to postoje 4 stajanja. Na druga dva stajanja vjernik uči samo Bismillu i Fatihu.
Vjernik zatim uz izgovor tekbira vrši pregibanje svoga tijela u oblik ćiriličnog slova G, oslanjajući se rukama o koljena i izgovara riječi kojima slavi svoga Tvorca, tako čineći ruku'. S ruku'a se vjernik vraća u prvobitni stojeći položaj izgovarajući riječi "Čuje Allah onoga koji Ga hvali" (ar. trans. "Semiallāhu li men hamideh") i "Naš Stvoritelju, neka je Tebi hvala" (ar. trans. "Rabbenā we lekel-hamd").
Sjedenje
Ikindija-namaz ima dva sjedenja. Na prvom sjedenju vjernik uči Ettehijjātu, u kojem se izgovara šehadet, nakon čega ustaje uz tekbir na treći rekat. Na drugom sjedenju vjernik također uči Ettehijjatu, a zatim donosi salavat na Poslanika. Nakon toga vjernik uči neku od namaskih dova, čime završava drugo sjedenje.
Kraj namaza
Svaki namaz završava se predajom selama. Selam se predaje tako što vjernik okrene glavu prvo na desnu stranu, pa izgovori "Esselāmu 'alejkum we rahmetullāh", a zatim okrene glavu na lijevu stranu i izgovori to isto.
Pektin
Pektini su heteropolisaharidi koji se nalaze u ćelijskom zidu biljaka. Samo ime pektin potječe od grčke riječi "pektos" (πηκτός) što u prevodu znači želiran, ukrućen. Komercijalni pektin je bijeli amorfni prah.
Pektinske materije predstavljaju visokomolekularna jedinjenja ugljikohidratne prirode, vrlo složene strukture. Moguća je klasifikacija pektinskih materija na:
Pektini se međusobno razlikuju u dužini polimernog lanca, kompleksnosti, kao i strukturi monosaharidne jedinice. U kiselim uvjetima, pektini formiraju gel. Zbog te pojave koristi kao jestivi agens za želiranje u procesingu hrane. Ovaj efekt se koristi u proizvodnji džemova, želea i sličnih proizvoda.
Pektin je polimer koji se sastoji od galakturonske kiseline kao monomera. Glavni lanac polimera može biti kombiniran i sa ramnoznim grupama. Kraboksilne grupe galakturonske kiseline mogu biti esterificirane ili amidirane. Općenito pektin kao polimer galakturonske kiseline može sadržavati tri glavna polisahridna tipa: