cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Informacijski sistem
Ljudski resursi i procedure
Kvalifikovani stručnjaci su vitalna komponenta svakog informacionog sistema. Tehničko osoblje se sastoji od razvojnih i menadžera operacija, analista i dizajnera sistema, programera softvera i administratora sistema. Kao dodatak, radnici u jednoj organizaciji moraju biti osposobljeni za korištenje kapaciteta informacionog sistema. Stotine miliona ljudi iz cijelog svijeta svjesno ili nesvjesno uče da koriste informacione sisteme koristeći Internet. Procedure za korištenje, upravljanje i održavanje informacionih sistema su dio njihove dokumentacije. Naprimjer, neophodno je definisati procedure za pokretanje programa za naredbu isplati dohodaka, uključujući procedre za trenutak pokretanja, ko ima neophodnu dozvolu da ga pokrene i ko će imati pristup izlaznim informacijama.
Vrste informacionih sistema
Informacioni sistemi nude operacionu podršku, implementiranje saznanja i podršku menadžmentu u raznim organizacijama i preduzećima.
Operaciona podrška
Na operacionom nivou nalaze se sistemi za procesovanje transakcija preko kojih se proizvodi dizajniraju, prave marketinške strategije, kontroliše proces proizvodnje i šalje gotov proizvod na tržište. Ti sistemi akumuliraju informacije u baze koje su osnova sistema višeg nivoa. U današnjim naprednim organizacijama i preduzećima, informacioni sistemi koji podržavaju više funkcionalnih jedinica (marketing, finansije, proizvodnju i ljudske resurse), integrisani su u tzv. sisteme za planiranje i upravljanje resursima preduzeća (eng. Enterprise resource planning - ERP). Sistemi za planiranje i upravljanje resursima preduzeća podržavaju kompletnu sekvencu aktivnosti preko kojih preduzeće može dodati vrijednost na svoja dobra i usluge. Naprimjer, pojedinac ili preduzeće, mogu poslati personalizovanu narudžbu preko veba koja će automatski pokrenuti proizvodnju u skladu sa specifikacijama poručioca preko sistema koji se zove sistem za masovnu personalizaciju proizvoda i usluga. Narudžba se šalje u magacine preduzeća, u slučaju potrebe i dobavljačima materijala neophodnih za proizvodnju. Na kraju, ažuriraju se računi i započinje novčana transakcija u skladu sa vrijednošću proizvoda. Mnogi sistemi za procesovanje transakcija podržavaju elektronsko poslovanje preko Interneta. Između ostalih, to su onlajn sistemi za kupovinu, onlajn banka i sistemi koji osiguravaju sigurne transakcije. Drugi sistemi nude informacije, usluge obrazovanja i razonodu po zahtjevu.
Podrška za unaprijeđivanje znanja
Veliki dio posla u informacionom društvu, sastoji se od manipulacije apstraktnih dijelova informacija i znanja, prije nego direktnog procesovanje, proizvodnje i puštanja u promet različitih proizvoda. Taj dio posla se zove rad na znanju (knowledge work). Tri opće kategorije informacionih sistema podržavaju rad na unaprijeđivanju znanja: sistemi za profesionalnu podršku, kancelarijski informacioni sistemi i sistemi za upravljanje znanjem.
Sistemi za profesionalnu podršku
Sistemi za profesionalnu podršku omogućavaju obavljanje poslova specifičnih za određenu profesiju. Naprimjer, mašinski inženjeri koriste CAD softver zajedno sa sistemima za prividnu stvarnost (virtuelnu realnost), za projektovanje i testiranje novih modela različitih mašinskih dijelova, sistema za zaštitu putnika u vozilu, itd., prije pravljenja prototipa. Kasnije koriste CAE za dizajn i analizu realnih testova. Biohemičari koriste specijalni softver za trodimenzionalno modeliranje i predstavljanje molekularnih struktura i analiziraju moguće efekte novih lijekova, prije njihovog kliničkog testiranja. U bankama se koristi finansijski softver za izračunavanje dobiti i analizu potencijalnih rizika različitih finasijskih ulaganja i strategija. Danas, specijalizovani profesionalni sistemi za podršku, prisutni su u skoro svim profesijama.
Kancelarijski informacioni sistemi
Glavni zadatak kancelarijskih informacionih sistema je olakšavanje komunikacije i saradnje svim članovima jedne organizacije, ali i sa članovima drugih organizacija. Arhiviranje dokumenata i pošte u elektronskom formatu, olakšava organizacijama njihovu klasifikaciju, indeksiranje i čuvanje, kao i brz i efikasan pristup po potrebi.
Sistemi za upravljanje znanjem
Sistemi za upravljanje znanjem se sastoje od metoda sakupljanja znanja, odnosno njegovog organizovanja u cjelinu, kao i procedura i metodologija korištenja akumuliranog znanja u organizacijama. Ova vrsta znanja se obično sastoji od pisane dokumentacije i slika koje sadrže patenti, metoda dizajna, zbira efikasnih poslovnih strategija, različitih studija i analiza kompetencije i sličnih resursa. Baza znanja jedne organizacije nije eksplicitnog karaktera, tako da ti sistemi pomažu korisnicima da stignu do onih članova organizacije čiji stručni profil najbolje odgovara njihovom upitu. Pristup znanju jedne organizacije se obično realizuje preko lokalne mreže (Intranet, ili mreže zatvorenog tipa), koje su snadbjevene specijalizovanim softverom za pretragu.
Sistemi za podršku menadžmentu
Postoji široka kategorija informacionih sistema koji su dizajnirani za podršku menadžmenta u jednoj organizaciji. Ti sistemi se baziraju na podacima sistema koji procesuju transakcije organizacije, podacima koji dolaze izvan organizacije i podacima koji stižu od poslovnih partnera, provajdera i klijenata. Informacioni sistemi generalno podržavaju sve nivoe menadžmenta, počev od onih zaduženih za planiranje i nadgledanje budžeta i troškova malih radnih grupa na kratke staze, pa do onih za planiranje i nadgledanje budžeta i troškova planova i strategija na duže staze, koji se obično tiču cijele organizacije. Menadžment sistemi za kreiranje izvještaja nude detaljne i obilne informacije u obliku izvještaja, predstavljenih i organizovanih na najpogodniji način, za svaku oblast odgovornosti menadžera. Generalno ti izvještaji su fokusirani na prošla i sadašnja događanja u organizaciji. Radi prevencije zatrpavanja informacijama, izvještaji se automatski šalju samo u izuzetnim slučajevima, ili na specifičan zahtjev menadžera.
NGC 4969-1
NGC 4969-1 (također poznat kao MCG 2-33-55 i PGC 45425) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 380 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 0,70 (77 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (66 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Čekinja
mini|250px|Svinjske čekinje Čekinje su čvrste dlake koje posjeduju uglavnom svinje i divlje svinje, ali i neke druge životinje koje ne posjeduju krzno.
Čekinje se najčešće koriste u industriji za proizvodnju raznih četki, jer su jako abrazivne. Četke od prirodnih čekinja se također preporučuju za njegu dlake kućnih ljubimaca jer stvaraju manje statičkog elektiriciteta od četki proizvedenih od sintetičkog materijala.
Nekad su se čekinje koristile i za proizvodnju četkica za zube dok ih 1937. godine nije zamijenio najlon.
Kastrioti
Kastrioti su albanska vlasteoska porodica.
Kastrioti se javljaju početkom 15. vijeka. Najznačajniji predstavnik je Ivan Kastrioti, gospodar Kruje. On se borio protiv Osmanlija, a onda im se morao pokoriti. Drugi značajni predstavnik je Đurađ Kastrioti, islamskog imena Skenderbeg (Iskenderbei) (1404-1468). On je albanski nacionalni junak. Borio se za nezavisnost Albanije.
Merovinzi
Merovinzi (francuski: Mérovingiens) su francuska vladarska porodica i dinastija. Vladala je Franačkom od 481. do 751.
Dinastija je dobila ime po legendarnom vođi Salijskih Franaka Meroveju. Ujedinitelj Franaka bio je Klodovik. On je stvorio jaku franačku državu i primio kršćanstvo. Njegovi sinovi osvajaju Burgundiju 534., Provansu 536., Tiringiju, a Bavarci su priznali njihovu vlast.
Prema ustaljenom običaju svi nasljednici franačkih vladara su dijelili zemlju svoga oca. To je bilo izvorište čestih borbi među nasljednicima. Kralj Dagobert je privremeno ujedinio Franačku. Poslije njega slijedi čitav niz nesposobnih vladara (otuda je taj period nazvan periodom 'lijenih vladara') u čije ime su upravljali majordomi. Porodica Karolinga imala je majordomsku poziciju i 751. zbacila je Merovinge sa vlasti.
Najznačajniji merovinški vladari:
NGC 6408
NGC 6408 (također poznat kao IRAS 17366+1854, MCG 3-45-7, PGC 60637 i UGC 10930) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 181 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 1,60 (84 hiljade sg) a najmanji 1,4 uglovnih minuta (74 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 2. juna 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Voluharica
Voluharice su mali glodari koji su srodnici leminga i hrčaka, ali sa snažnijim tijelom; duži, sa dlakavi repom, malo okruglija glava, manje uši i ]]oči]] i različito oblikovani molari (visoko krunisani sa uglastim kvržicama umesto nisko krunisanih sa zaobljenim kvržicama). Ponekad su poznati kao livadni miševi ili poljski miševi Sjeverne Amerike.
Sa leminzia i moskratima, vrste voluharice formiraju potporodicu Arvicolinae. Postoji otprilike 155 različitih vrsta.voluharica
Opis
Voluharice izvana podsjećaju na nekoliko drugih malih životinja. Krtice, goferi, miševi, pacovi, pa čak i rovke imaju slične karakteristike i tendencije ponašanja.
Voluharice uspijevaju na malim biljkama, ali, poput rovki, jedu mrtve životinje i, poput miševa i pacova, mogu živjeti na gotovo svim orašastim plodovima ili voću. Osim toga, voluharice ciljaju biljke više od većine drugih malih životinja, čineći njihovo prisustvo evidentnim. Voluharice se lahko pentraju i veru na mala stabla čije grančice i koru jedu, kao i pokrivač tla slično dikobrazu. Ovaj oguljeni opasač može lahko ubiti mlade biljke i nije zdrav za drveće i drugo grmlje.
Voluharice često jedu sočne korijenske sisteme i zakopavaju se ispod biljaka i jedu dok biljka ne ugine. Lukovice su još jedna omiljena meta za voluharice; njihove odlične vještine kopanja i tuneliranja omogućavaju im pristup osjetljivim područjima bez jasnog ili ranog upozorenja. Prisustvo velikog broja voluharica često se može prepoznati tek nakon što su uništile određeni broj biljaka. Međutim, kao i drugi glodari koji se kopaju, oni također imaju i korisne uloge, uključujući raspršivanje hranjivih tvari u gornjim slojevima tla.
Predatori
Mnogi predatori jedu voluharice, uključujući kune, sove, jastrebove, sokolove, kojote, risove, lisice, rakuni, zmije, lasica, domaće mačke i risovi. Kosti voluharice se često nalaze u peletima kratkouhih sova, sjevernih pjegavih sova, brusnih sova, sova ušara, velikih sivih sova, i sjevernih malih sova.
Životni vijek
Prosječan život manjih vrsta voluharica je tri do šest mjeseci. Ove voluharice rijetko žive duže od 12 mjeseci. Veće vrste, kao što je evropska vodena voluharica, žive duže i obično umiru tokom svoje druge, ili rijetko treće, zime. Procjenjuje se da čak 88% voluharica ugine u prvom mjesecu života.
Genetika i spolno ponašanje
Prerijska voluharica je značajan životinjski model zbog svoje monogamne društvene vjernosti, budući da je mužjak obično društveno vjeran ženki i sudjeluje u odgoju mladunaca. Šumska voluharica je također obično monogamna. Druga vrsta iz istog roda, livadska voluharica, ima promiskuitetno parenje mužjaka, a znanstvenici su promijenili ponašanje odraslih mužjaka livadskih voluharica da liči na ponašanje prerijskih voluharica u eksperimentima u kojima je virusni vektor korišten za povećanje ekspresija jednog gena unutar određene regije mozga.
Voluharice imaju niz neobičnih hromosomskih osobina. Pronađene su vrste sa 17 do 64 hromosoma. Kod nekih vrsta, mužjaci i ženke imaju različite brojeve hromosoma, što je osobina neuobičajena kod sisara, iako se viđa kod drugih organizama. Osim toga, genetički materijal koji se tipski nalazi na Y hromosomu pronađen je i kod mužjaka i kod ženki kod najmanje jedne vrste. Kod druge vrste, hromosom X sadrži 20% genoma. Sve ove varijacije rezultiraju vrlo malim fizičkim aberacijama; većina vrsta voluharica se praktično ne razlikuje. Kod jedne vrste, pužeće voluharice Microtus oregoni, otkriveno je da je hromosom Y potpuno izgubljen, hromosom koji određuje mužjaka je zapravo drugi X koji je u velikoj mjeri identičan ženkinom X, a oba su naslijeđena po majci i muški specifični spolni hromosomi nose ostatke predačkog Y. Ovo je prilično neobično kod sisara, jer je XY sistem prilično stabilan kod njihovih brojnih vrsta.
Sistem parenja
Voluharice mogu biti monogamne ili poligamne, što dovodi do različitih obrazaca izbora partnera i roditeljske brige. Uslovi okoline igraju veliku ulogu u određivanju toga koji sistem je aktivan u datoj populaciji. Voluharice žive u kolonijama jer mladi ostaju u porodičnoj grupi relativno dugo. U rodu Microtus, monogamija je poželjna kada su resursi prostorno homogeni, a gustina naseljenosti niska i kada se ostvaruje suprotan od oba uslova, javljaju se poligamne tendencije. Sistemi parenja voluharica su također osjetljivi na operativni omjer spolova i teže monogamiji kada su mužjaci i ženke prisutni u jednakom broju. Tamo gdje je jedan spol brojniji od drugog, poligamija je vjerovatnija. Međutim, najizraženiji uticaj na sistem parenja je gustina populacije i ovi efekti se mogu javiti i inter- i intraspecifično.
Mužjaci voluharica su teritorijalni i obično uključuju teritorije nekoliko ženki voluharica kada je to moguće. U ovim uslovima postoji poliandrija i mužjaci nude malo roditeljske brige. Mužjaci obilježavaju i agresivno brane svoje teritorije jer ženke preferiraju mužjake s najnovijim oznakama u datom području.
Iako ženke pokazuju malo teritorijalnosti, u uslovima vezanja parova imaju tendenciju da pokažu agresiju prema drugim ženkama voluharica. Ovo ponašanje je fleksibilno jer neke ženke roda Microtus dijele jazbine tokom zime mjesecima, možda radi uštede topline i energije. Populacije koje su monogamne pokazuju relativno male razlike u veličini između spolova u poređenju sa onima koje imaju poligamne sisteme.
Sivostrana voluharica (Myodes rufocanus) pokazuje disperziju prema mužjacima kao način izbjegavanja incestnog parenja. Među onim parenjima koja uključuju inbriding, broj odbijenih mladunaca u leglima je značajno manji od broja iz neinbridindinških legla, zbog depresija inbreedinga.
Brandtova voluharica (Lasiopodomys brandtii) živi u grupama koje se uglavnom sastoje od bliskih srodnika. Međutim, ne pokazuju znake uklrštanja u srodstvu. Sistem parenja ovih voluharica uključuje tip poliginija za mužjake i ekstragrupu poliandrije za ženke. Ovaj sistem povećava učestalost parenja među udaljeno srodnim jedinkama, a postiže se uglavnom raspršivanjem tokom sezone parenja. Takva strategija je vjerovatno prilagođavanje kako bi se izbjegla depresija u srodstvu koja bi bila uzrokovana ekspresijom štetnih recesivnih alela ako su se bliski srodnici parili.
Empatija i utjeha
Studija o ponašanju voluharica iz 2016. godine, konkretno Microtus ochrogaster, otkrila je da voluharice tješe jedna drugu kada su maltretirane, provodeći više vremena na njegu maltretirane voluharice. Voluharice koje nisu bile maltretirane imale su nivoe hormona stresa slične voluharicama koje su bile maltretirane, što sugerira da su voluharice bile sposobne suosjećati jedna s drugom. Ovo je dalje dokazano blokiranjem receptora za oksitocin, hormon uključen u empatiju. Kada su receptori oksitocina blokirani, ovo ponašanje je prestalo.
Prethodno se smatralo da se ova vrsta empatijskog ponašanja javlja samo kod životinja s naprednom kognicijom kao što su ljudi, majmuni i slonovi.
Voluharični sat
Voluharice pokazuju složene genetiče strukture sa mnogo varijacija, i čini se da se brzo razvijaju u poređenju sa drugim kičmenjacima. Iz tog razloga, mogu biti korisni arheolozima za datiranje slojeva, metodom koja se naziva "voluharičin sat". Sat voluharice je metod datiranja arheoloških slojeva pomoću zuba voluharice.
Kaspaza-11
Mišja kaspaza-11, i njeni ljudski homolozi kaspaza-4 i kaspaza-5, su unutarćelijski receptori sisarskih proteaza aktivirani signalizacijama TLR4 i TLR3 tokom urođenog imunskog odgovora. Kaspaza-11, također zvana nekanonski inflamasom, aktivira se signalizacijom TLR3/TLR4-TRIF i direktno vezuje citosolne lipopolisaharid (LPS), glavni strukturni element ćelijskih zidova Gram-negativnih bakterija. Poznato je da aktivacija kaspaze-11 pomoću LPS uzrokuje aktivaciju drugih kaspaznih proteina, što dovodi do sepsnog šoka, piroptoza i često smrti organizma.
Historija
LPS je poznati aktivator urođenih imunskih odgovora. Vanćelijski LPS se specifično vezuje za receptor na površini ćelijskog TLR4. Vezivanje LPS-a za TLR4 potom uzrokuje pokretanje signalnih puteva MyD88 i TRIF, što dovodi do ekspresije pro-upalnih molekula i citokina. Ovi upalni medijatori uzrokuju toksični šok domaćina i sepsu kao rezultat preaktivnog imunoskog odgovora na LPS. Donedavno, TLR4 se smatrao jedinim receptorom za LPS. Međutim, 2013. godine pokazalo se da TLR4 nokaut-miš evitretirani TLR3 ligandom poly I:C i dalje umiru od toksičnog šoka izazvanog LPS tretmanom. Suprotno tome, također je otkriveno da miševi s dvostrukim nokautom TLR4 i kaspazom-11 tretirani poli I:C ne razvijaju toksični šok kao odgovor na LPS. Ovi rezultati sugeriraju da TLR4 nije jedini LPS receptor, ali da kaspaza-11 također reaguje na prisustvo LPS. Kasnije se pokazalo da je kaspaza-11 citosolni protein koji reaguje isključivo na unutarćelijski, citosolni LPS. Iako se smatralo da se kaspaza-11 aktivira samo TLR4, ovi eksperimenti su pokazali da je zapravo aktivirana TRIF signalizacijom, posredovanom i TLR4 i TLR3 stimulacijom. Kaspaza-11 stoga može posredovati u LPS sensingu domaćina čak iu odsustvu TLR4, pod uvjetom da je osiguran alternativni signal ovisan o TRIF-u (npr. od TLR3).
Mehanizam
Aktivacija TRIF-a je neophodna za pojačanu regulaciju ekspresije prokapaze-11 (neaktivni prekursor aktivne kaspaze-11) i piroptoze posredovane kaspazom-11. Jednom eksprimirana, kaspaza-11 je u stanju da veže samo citosolni LPS i ne može odgovoriti na vanćelijski LPS. Kaspaza-11 će prepoznati samo heksa- i penta-acilirane forme LPS. LPS ulazi u citosol kroz unutarćelijsku infekciju vakuolskih Gram-negativnih bakterija. Ove bakterije aktiviraju IFN-induciran protein koji vezuje gvanilat, za koje se smatra da posreduju u aktivaciji kaspaze-11 podstcanjem vakuolske lize i oslobađanja bakterija i LPS-a koji su oni proizvodi u citoplazmi. Iznenađujuće, nedavno je pokazano da LPS aktivira kaspazu-11 ne preko receptora/skelskog medijatora, već putem direktnog vezivanja LPS-a za kaspazu-11 CARD domena. Ovaj mehanizam je u suprotnosti sa mehanizmom kanonski inflamasom, u kojem bakterijski ligand aktivira kaspazu-1 preko uzvodnog senzorskog proteina, a ovo je razlog zašto se kaspaza-11 često naziva nekanonskim inflamasomom. Aktivacija kaspaze-11 direktnim vezivanjem za LPS predstavlja novi mehanizam za aktivaciju kaspaze bez presedana. Aktivacija kaspaze-11 rezultira piroptozom, oblikom lizne smrti ćelije koja oslobađa upalne molekule kao što su ATP, HMGB1 i IL-1α iz citosola. Upalni citokini kao što su IL-1β i IL-18 se također često proizvode. Proizvodnja IL-1β nizvodno od kaspaze-11 zahtijeva još jedan kanonski inflamasom, zvani NLRP3 inflamasom, koji aktivira kaspazu-11. Mehanizam koji povezuje kaspazu-11 sa NLRP3 još nije poznat. Predloženo je da piroptoza pruža imunsku odbranu izlažući citosolne bakterije koje inficiraju piroptotsku ćeliju vanćelijskoj imunskoj odbrani, uključujući druge imunske ćelije kao što su neutrofili. Dok piroptoza posredovana kaspazom-11 pruža odbranu od patogena, pokazalo se i da uzrokuje oštećenje domaćina. Pokazalo se da se CARD domen kaspaze-11 povezuje sa AIP-1 i kofilinom kako bi se olakšala depolimerizacija aktina. Osim toga, povezanost s aktinskim citoskeletom koji okružuje fagosom doprinosi zakiseljavanju lizosoma.
Prozor
mini|Prozor u Belgiji mini|Krovni prozori Prozor je otvor na zgradi ili kući, obično na zidu, ali može biti i krovni. Namjena mu je da propusti svjetlost (služi da se prostorijama obezbijedi dovoljna količina prirodnog svjetla tokom dana) i da se vrši provjetravanje zatvorenog prostora kroz njega. Dio prozora prozirna je površina kroz koju svjetlost može proći.
Kaspaza-11
Hemijska reakcija
Kaspaza-11 (EC 3.4.22.64, CASP-11) je proteazni enzim that has a preferred cleavage sequence of (Ile/Leu/Val/Phe)-Gly-His-Asp, with a strict requirement for Asp at the P1 position.
Prozor
Prozori mogu biti otvorivi, neotvorivi (fiksni) i slijepi. Ovi prvi sastoje se od okvira (rama) i krila, kod ovih drugih postoji samo okvir koji je zastakljen, a treći pojam označava prozore koji su zazidani, ali se vide na fasadi ili u unutrašnjosti zgrade. Prozor se, u savremenom građevinarstvu, zastakljuje staklom (jednoslojnim ili višeslojnim), kao i drugim (polu)providim materijalima (naprimjer, polikarbonatnom plastikom). U prošlosti su se prozori na kućama "zastakljivali" tankim kožama, jer je staklo bilo skupo i nedostupno. Staklo se koristilo samo na dvorcima ili crkvama (gdje je obično ugrađivano u vidu vitraja).
Kaspaza-11
Klinički značaj
Čini se da kaspaza-11 pruža imunsku odbranu protiv bakterija koje ulaze ili pristupaju citosolu ćelije domaćina. Pokazalo se da kaspazu-11 aktivira Burkholderia pseudomallei, gram-negativne bakterije pronađene u tlu jugoistočne Azije koje uzrokuju tešku melioidozu. Pokazalo se da je kaspaza-11 "in vitro" aktiviran infekcijom "Shigella flexneri", dok se pokazalo da model infekcije "Shigella" zamorca aktivira ljudski homolog kaspaze-11, kaspaza-4. Za bakterije koje obično ne pristupaju citosolu domaćina, kaspaza-11 se aktivira sa odloženom kinetikom ako Gram-negativne bakterije aberantno pobjegnu iz vakuola i ulaze u citoplazmu. Pokazalo se da kaspaza-11 doprinosi smrtnosti kod mišjih modela sepse. Toksični šok i sepsa mogu nastati ako previše ćelija domaćina bude podvrgnuto piroptozi, bilo zbog prekomjerne stimulacije imunskog sistema otpuštenim sadržajem citoplazme ili zbog iscrpljivanja ćelije domaćina. Mehanizam kojim piroptoza doprinosi sepsnom šoku i smrt nije dobro shvaćena, iako se smatra da ima ulogu oslobađanje HMGB1.
Prozor
Materijal za izradu okvira i krila može biti drvo, plastika (obično PVC) ili metal (obično aluminij ili čelik), a da bi se zadovoljili savremeni zahtjevi građevinske fizike i arhitektonskog oblikovanja, prave se i od kompozitnih profila (naprimjer, kombinacije metala i drveta).
Uz osnovne dijelove prozora, za njihovu konstrukciju (kod otvorivih) neophodan je i okov, gdje spadaju šarke i mehanizam za zatvaranje. Prozori mogu imati i dodatne dijelove: vanjske i unutrašnje roletne, kapke (žaluzine), sjenila i sl.
Vuk Banić
Knez Vuk Banić Kotromanić (također poznat i kao Vuk Grubačević) je bio pretendent na bosansko prijestolje za vrijeme vladavine kralja Stjepana Tvrtka II.
Sin Tvrtka I?
Vukovo porijeklo od dinastije Kotromanić je nejasno. Neki autori vjeruju da je bio vanbračni sin bosanskog kralja Stjepana Tvrtka I i neke Grubače, po kojoj je nosio prezime Grubačević. Prema prezimenu Banić, koje nosi kao Tvrtkov sin, može se pretpostaviti da je rođen prije 1377. godine, odnosno prije Tvrtkove krunidbe za bosanskog kralja. Prezimena Banić i Kotromanić koja je također koristio pobijaju starije mišljenje da je Vukova majka Grubača zapravo bila kćerka, a ne ljubavnica kralja Tvrtka I.
Borba za bosansku krunu
Godine 1424. pobjegao je u Dubrovačku Republiku nakon neuspješnog pokušaja da zbaci svoga brata, Tvrtka II, uz pomoć kraljice Kujave Radinović, bivše supruge svoga drugog brata, umrlog kralja Stjepana Ostoje. Ponovno se, iz egzila u Dubrovniku, pokušao domoći bosanske krune kada je njegov brat za svog nasljednika odredio celjskog grofa Hermana II, što se nije dopadalo moćnom bosanskom plemstvu. Tvrtko II je od dubrovačke vlade zahtjevao da mu izruči Vuka ili da ga barem protjera, ali oba zahtjeva su bila odbijena. Odnosi između Tvrtka II i Dubrovnika su popravljeni tek nakon što je Vuk napustio Dubrovnik.
Rasprostranjenost u prirodi
desno|thumb|180px|Relativna rasprostranjenost elemenata u prirodi Pojam rasprostranjenost u prirodi (RA) odnosi se na udio izotopa nekog hemijskog elementa u prirodi (na Zemlji). Relativna atomska masa (kao vagani prosjek, izražen u jedinicama molskog udjela) ovih izotopa u atomskoj težini, navedenoj za dati element u periodnom sistemu. Rasprostranjenost izotopa varira od planete do planete, čak i od jednog do drugog mjesta na Zemlji, mada ostaje relativno ista tokom vremena (ili kratkoročno). Kao primjer, uranij ima tri prirodna izotopa: 238U, 235U i 234U. Redom, njihove RA zastupljenosti su: 99,2739 - 99,2752%; 0,7198 - 0,7202% i 0,0050 - 0,0059%. Tako naprimjer, ako bi se analiziralo 10 hiljada atoma uranija, očekivalo bi se pronaći 99.275 atoma izotopa 238U, oko 720 atoma 235U i vrlo malo (možda od 5 do 6) atoma 234U. Ovo je iz razloga što je izotop 238U daleko stabilniji od 235U i 234U, kao što to pokazuju i njihova vremena poluraspada: 4,468×109 godina za 238U u odnosu na 7,038×108 godina za 235U i 245.500 godina za 234U. Tačnije, pošto različitih izotopi uranija imaju različita vremena poluraspada, kada je Zemlja bila "mlađa", sastav izotopa uranija također je bio drugačiji, naprimjer, prije 1,7 milijardi godina RA uranija-235 bila je 3,1% a danas je 0,7%, pa je to osnovni razlog pojavi prirodnih nuklearnih fisijskih reaktora, što se ne može desiti u današnje vrijeme. Ipak, prirodna rasprostranjenost datog izotopa također je pod utjecajem vjerovatnoće njegovog nastanka putem nukleosinteze (kao što je to slučaj kod samarija; radioaktivni 147Sm i 148Sm su mnogo više rasprostranjeni od stabilnog 144Sm) kao i od proizvodnje datog izotopa kao proizvoda prirodnog radioaktivnog raspada drugih izotopa (u slučaju radiogeničkih izotopa olova).
Donatello
Vrlo malo se zna o životu ovoga umjetnika. Poznato je da je u mladosti pohađao zlatarski zanat, te da je kao 17-godišnjak radio u radionici kod izvjesnog Ghibertija. Tu se vjerovatno naučio raditi sa mramorom zajedno sa Nanni di Bancom, sa kojim je i kasnije sarađivao. U umjetničkom kontekstu, Donatellovo ime se prvi put pojavljuje 1406. godine kao jedan od umjetnika koji su radili na katedrali Santa Maria del Fiore u Firenci. Na toj katedrali Donatello će raditi više puta tokom svog života.
Njegov najraniji samostalni rad je vjerovatno mramorna skulptura Davida iz 1409. godine. Donatellova skulptura sa istim motivom, napravljena u bronzi oko 1445. godine, je jedna od najvažnijih skulptura rane renesanse. Ta trodimenzionalna skulptura golog Davida u prirodnoj veličini je prva takve vrste poslije antičkog perioda.
Vlasi u srednjovjekovnoj Bosni
Vlasi u srednjovjekovnoj Bosni predstavljaju sastavnicu društvene strukture srednjovjekovne Bosne. Historijat Vlaha u jugoistočnoj Evropi obuhvaćen je dugim vremenskim razdobljem. Njihova geneza i historijska pojava još uvijek je problemska za istraživače (Vlasi). U srednjovjekovnoj Bosni historijski podaci o Vlasima su brojni za razvijeni i kasni srednji vijek. Prema njima prepoznaje se njihova rasprostranjenost, organizacija i mjesto i uloga u društvu.
Vlasi se vežu za određeno područje putem katunske organizacije. Katun predstavlja zajednicu jednog ili više rodova Vlaha povezanih u jedan prostor i prepoznatljivu organizacionu cjelinu. Takvi su katuni Burmaza, Bobana, Vlahovića, Kresojevića, Mirilovića, Pliščića, Kutlovića, Predojevića, Nenkovića, Riđana, Ugaraka, Gleđevići na području današnje Hercegovine. Na čelu katuna je katunar, a obično iz jedne porodice se prati nasljedna linija predvodnika katuna. Ti katuni se vremenom raslojavaju na način da predstavnici pojedinih rodova stvaraju nove katune (Teritorijalizacija katuna). Katunska organizacija utiče na razvoj naselja, pa neka današnja naselja upravo za svoje ime duguju katunima Vlaha, kao što su naselja (Gleđevci i Vlahovići).
Spisak katuna i vlaških skupina u srednjovjekovnoj Bosni:
Innsbruck Land
Okrug Innsbruck Land nalazi se u austrijskoj pokrajini Tirol.
Upravna podjela
mini|upright=1.6|Općine u okrugu Innsbruck Land Okrug se sastoji od ukupno 63 općina. Od toga je jedan grad i sedam općina sa statusom Markt. Broj stanovnika u pojedinoj općini nalazi se u zagradi.
Croix de Chavaux (Metro Pariz)
Metro stanica Croix de Chavaux pariskog metroa je podzemna stanica koja se nalazi u pariskom predgrađu u općini Montreuilu.
Spisak rimskih i bizantskih carica
Ovo je spisak svih žena koje su bile rimska carica, tj. supruga rimskog cara, vladara Rimskog Carstva.
Rimljani nisu imali jedinstvenu titulu/naslov za taj položaj. Umjesto toga su se koristile latinske i grčke titule kao Augusta (od prvog cara Augusta), Caesarissa ili Kaisarissa (nastale od Julija Cezara), basilissa (grč. βασίλισσα), ženski oblik basileusa ili Autokratorissa, ženski oblik autokrata. U 3. vijeku su augustae također dobijale titule Mater castrorum (majka vojnih logora) i Mater patriae (majka domovine). Još jedna titula za bizantijske carice je bila "Eusebestatē Augousta" (Najpobožnija Augusta); također su se nazivale Kyria (Gospa) ili Despoina (δέσποινα), ženski oblik "despota".
Zbog prakse nekih careva da dijele Rimsko Carstvo, postojali su periodi u kojima je bilo više od jedne rimske carice. Sve rimske carice su navedene zajedno sa ko-caricama. Sve carice nisu imale titulu Augusta, niti su sve Auguste bile carice, jer bi ponekad i careva sestra ili ljubavnica dobila tu titulu. Neke Caesarisse i Despoine koje nikad nisu bile carice su navedene zbog sličnosti titula. U Istočnom rimskom carstvu su te titule bile slične današnjem pojmu "Krunska princeza".
Zapadno rimsko carstvo nije imalo nijednu poznatu vladajuću caricu, iako je relativno opskurna Ulpija Severina vladala neko vrijeme nakon smrti svog muža Aurelijana. Istočno rimsko carstvo je imalo tri službene vladajuće carice: Irena, Zoe i Teodora. Nikada nije postojao car-muž (tj. suprug vladajuće carice); međutim, bilo je nekih bračnih parova, npr. Justinijan i Teodora, koji su istovremeno obavljali vladarske poslove.
Sedlari (Goražde)
Sedlari su naseljeno mjesto u gradu Goraždu, Bosna i Hercegovina.
The Mars Volta
The Mars Volta je Grammy-jem nagrađen američki rock bend iz El Paso-a, u Texas-u, osnovan 2001. Osnovao ga je gitarista Omar Rodriguez-Lopez i vokalista Cedric Bixler-Zavala. Bend uključuje različite muzičke utjecaje kao progresivni rock, eksperimentalni rock, jazz fusion, heavy metal, hard rock, post-hardcore i Latinsku Američku muziku u svoj zvuk. Oni su poznati po svojim energetskim i improvizacijskim nastupima uživo, kao i njihovim konceptualnim studijskim albumima. Godine 2009, bend je osvojio Grammy nagradu u kategoriji "Najbolji Hard Rock nastup" za pjesmu Wax Simulacra. Oni su nazvani "najboljim Prog-Rock Bandom", u 2008 od strane časopisa Rolling Stone.
NGC 267
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Tim Schafer
Tim Schafer američki je dizajner računarskih igara. Osnovao je Double Fine Productions u januaru 2000, a više od deset godina proveo je u LucasArtsu. Najpoznatiji je u industriji računarskih igara zbog sposobnosti pisanja komedija i priča.
Kalikstinci
Kalikstinci (od latinskog calix - putir; također Utrakvisti od latinskog sub utraque specie - u obe vrste) su pripadnici umjerenih snaga u husitskom pokretu u Češkoj. To su bili imućniji češki građani i plemstvo. Oni su zahtijevali da se pričest vjernika vrši 'u oba vida', tj. i hljebom i vinom iz kaleža (čaše za vino), kao što su se pričešćivali katolički svećenici.
Program kalikstinaca ograničavao se na vjerske zahtjeve. Oni su smatrali da svako može propovjedati 'riječ Božiju', da svećenstvo treba da se vrati siromaštvu i da treba da se liši posjeda. Kalikstinci su odustali od daljeg ratovanja, istupili iz husitskog pokreta i na Bazelskom koncilu 1433. sklopili su sporazum sa carem Žigmundom Luksemburškim i papom (Praški kompaktati).
Sijedac
Sijedac je naseljeno mjesto u gradu Goraždu, Bosna i Hercegovina.
Nation (Metro Pariz)
Metro stanica Nation pariskog metroa je podzemna stanica, koja se nalazi na granici između 11. i 12. arondismana ispod trga Place de la Nation. Pored linije metroa, stanica je povezana i linijama  i. Na stanici postoji mogućnost presjedanja na željezničku liniju RER Nation, sa kojom je stanica povezana podzemnim prolazom. Stanica je početna stanica metro linija
Filioque
Filioque (u prijevodu s latinskog: i od Sina) jest riječ više u rimokatoličkom ispovijedanju (tzv. "kredu") vjere u odnosu na pravoslavno. Odnosi se na ishođenje Svetog duha od Oca, po pravoslavnom tumačenju, kao i od Oca i od sina, po rimokatoličkom. Filioque je u jedinstveni simbol vjere umetnuto najvjerovatnije u 5. vijeku u Španiji.
U Nikejsko-carigradskom vjerovanju Zapadna crkva moli o Duhu svetom "koji izlazi od Oca i sina". Istočna crkva govori "koji izlazi od Oca". Zapadna crkva, zbog različite filozofske terminologije, željela je dodatno objasniti kako je Duh sveti Očev i Isusov duh, što vjeruje i Istočna crkva. Istočna crkva optužila je Zapadnu da je odstupila od pravovjerja ubacivanjem ovog dodatka, međutim, sve je rezultat nerazumijevanja filozofskih izraza Istoka i Zapada. Papa je prije nekoliko godina zajedno s carigradskim patrijarhom izmolio Vjerovanje bez dodatka filioque, pokazavši da je vjera ista uprkos različitim izrazima i dodacima.
NGC 3463
NGC 3463 (također poznat kao ESO 502-2, IRAS 10528-2552, MCG -4-26-14 i PGC 32813) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 182 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 1,50 (79 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (37 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 26. marta 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Edhem Husić
Edhem "Edo" Husić, rođen 12. jula 1970. u Sarajevu, je bosanskohercegovački glumac.
Biografija
Studirao je na Odsjeku za glumu Akademije scenskih umjetnosti. Diplomirao 2000 godine igrajući u predstavi "Beogradska trilogija", autorice Biljane Srbljanović. U toku studija igrao brojne uloge na Otvorenoj sceni OBALA, a potom postao član ansambla Pozorišta mladih u Sarajevu. Dobitnik je nagrade BH radija 1 za najboljeg radijskog glumca. Trenutno živi i radi u Sarajevu.
Karolinzi
thumb|250px|Porodično stablo Karolinga, iz Chronicon Universale, autor [[Ekkehard od Aure, 12. vijek]] Karolinzi su vladarska i vlastelinska franačka porodica. Karolinzi su upravljali Franačkom i državama koje su nastale po Verdenskom ugovoru 843., a u periodu od 687. do 987.
Unuci Karla Velikog podijelili su franačku državu Verdenskim ugovorom 843. Franačka je podijeljena na tri dijela iz kojih su se razvile kasnija Njemačka, Francuska i Italija. Karolinzi su se održali u Italiji do 875, u Njemačkoj do 911. a u Francuskoj do 987.
Donji Proložac
Donji Proložac je naseljeno mjesto i sjedište općine Proložac, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Imotski.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Donji Proložac je imao 1.288 stanovnika.
Napomena: ''U 1991. smanjeno izdvajanjem dijela područja u samostalno naselje Postranje, za koje sadrži podatke u 1953. i 1961. U 1869. i 1921. sadrži podatke za naselje Šumet. U 1869. i 1921. sadrži dio podataka za naselje Krivodol (općina Podbablje). Naselja pod imenom Donji Proložac i Gornji Proložac iskazuju se od 1948. Do 1931. iskazivano je naselje pod imenom Proložac. Za to bivše naselje sadrži podatke u navedenom razdoblju. Vidi napomenu kod naselja Gornji Proložac.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Donji Proložac je imalo 1.630 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Nedostatak tetrahidrobiopterina
Nedostatak tetrahidrobiopterina (THBD, BH4D) je rijedak metabolički poremećaj koji povećava nivoe fenilalanina. Fenilalanin je aminokiselina koja se normalno dobija ishranom, ali može biti štetna ako se nagomilaju višak, uzrokujući intelektualnu nesposobnost i druge ozbiljne zdravstvene probleme. Kod zdravih osoba, metabolizira se (hidroksilizira) u tirozin, drugu aminokiselinu, pomoću enzima fenilalanin-hidroksilaza. Međutim, ovaj enzim zahtijeva tetrahidrobiopterin kao kofaktor i stoga njegov nedostatak usporava metabolizam fenilalanina.
Visok nivo fenilalanina kod osoba s nedostatkom tetrahidrobiopterina (THB, BH4) javlja se od djetinjstva. Nastali znakovi i simptomi variraju, od blagih do teških. Blage komplikacije mogu uključivati privremeni nizak mišićni tonus. Teške komplikacije uključuju intelektualnu onesposobljenost, poremećaje kretanja, poteškoće pri gutanju, napade, probleme u ponašanju, progresivne probleme u razvoju i nemogućnost kontrole tjelesne temperature.
Prvi put je okarakteriziran u 1975.
Genetika
Ovo stanje se nasljeđuje po autosomno recesivnom obrascu, što znači da su dvije kopije specifičnog gena u svakoj ćeliji recesivni aleli, kako bi bilo fenotipski eksprimirano. Roditelji osobe sa autosomno recesivnim poremećajem najčešće su nositelji jedne kopije izmijenjenog gena, ali ne pokazuju znakove i simptome poremećaja.
Srodni geni
Mutacije gena GCH1, PCBD1, PTS i QDPR direktno uzrokuju nedostatak BH4. Dodatno, mutacije gena MTHFR (varijanta A1298C) i DHFR mogu ometati recikliranje BH4 i dovesti do manje ozbiljnih, ali još uvijek klinički značajnih nedostataka BH4.
BH4 je spoj koji pomaže u pretvaranju nekoliko aminokiselina, uključujući fenilalanin, u druge esencijalne molekule u tijelu. Takođe je uključen u proizvodnju serotonina, dopamina, epinefrina i noradrenalina – neurotransmitera koji prenose signale između nervnih ćelija u mozgu. Nedostatak THB-a može biti uzrokovan mutacijama u jednom od nekoliko gena, uključujući GCH1, PCBD1, PTS i QDPR. Ovi geni kontroliraju proizvodnju enzima hidroksilaza koji su kritični za proizvodnju i recikliranje THB. Ako samo jedan od enzima ne funkcionira ispravno zbog mutacije gena, proizvodi se malo ili nimalo BH4. Kao posljedica toga, fenilalanin iz ishrane nakuplja se u krvotoku i drugim tkivima, potencijalno oštećujući nervne ćelije u mozgu. Nedostatak tetrahidrobiopterina također remeti nivoe određenih neurotransmitera u mozgu, što utiče na funkciju centralnog nervnog sistema (CNS), a disregulacija ciklusa dušik-oksida dovodi do nakupljanja peroksinitrita, upalnog oksidansa koji dalje razgrađuje BH4 i održava upalno stanje.
Patofiziologija
Nedostatak tetrahidrobiopterina može biti uzrokovan nedostatkom enzima dihidrobiopterin-reduktaza (DHPR), čija je aktivnost potrebna da se kinonoid-dihidrobiopterin vrati u oblik tetrahidrobiopterina. Osobe s ovim nedostatkom mogu proizvesti dovoljne razine enzima fenilalanin-hidroksilaze (PAH), ali, budući da je tetrahidrobiopterin kofaktor aktivnosti PAH-a, manjak dihidrobiopterin-reduktaze čini da bilo koji proizvedeni PAH ne može koristiti fenilalanin za proizvodnju tirozina. Tetrahidrobiopterin je kofaktor u proizvodnji L-DOPA iz tirozina i 5-hidroksi-L-triptofana iz triptofana, koji se mora dopuniti kao tretman uz suplemente za klasični PKU.
Drugi osnovni uzroci nedostatka tetrahidrobiopterina su
Liječenje
Liječenje nedostataka THB-a sastoji se od suplementacije THB-om (2–20 mg/kg dnevno) ili dijete za kontrolu koncentracije fenilalanina u krvi i zamjenske terapije prekursorima neurotransmitera (L-DOPA i 5-HTP) i suplemenata foline kiseline kod nedostatka DHPR.
Tetrahidrobiopterin je dostupan kao tableta za oralnu primjenu u obliku "tetrahidrobiopterin dihidroklorida" (BH4*2HCL). BH4*2HCL odobrila je FDA pod trgovačkim imenom Kuvan. Tipski trošak liječenja pacijenta Kuvanom je 100.000 dolara godišnje. BioMarin ima patentiran Kuvan najmanje do 2024., ali Par Pharmaceutical imala je pravo proizvesti generičku verziju do 2020. BH4*2HCL je indiciran barem kod nedostatka tetrahidrobiopterina uzrokovanog deficijencijomom GTPCH ili PTPS.
Epidemiologija
Ovo stanje je vrlo rijetko; do sada prijavljeno je oko 600 slučajeva širom svijeta. U većini dijelova svijeta, samo 1% do 2% svih novorođenčadi s visokim nivoom fenilalanina ima ovaj poremećaj. U Tajvanu, nedostatak THB-a ima oko 30% novorođenčadi sa povišenim nivoom fenilalanina.
FK Željezničar Sarajevo
Fudbalski klub Željezničar, poznat i pod nadimkom Željo, je profesionalni nogometni klub iz Sarajeva, Bosna i Hercegovina. Takmiči se u Premijer ligi Bosne i Hercegovine.
Osnovan je 19. septembra 1921. godine. Željezničar je jedan od najpoznatijih i najtrofejniji nogometni klub iz Bosne i Hercegovine sa šest osvojenih trofeja nacionalnog prvenstava, šest titula nacionalnog kupa, kao i tri titule superkupa. U sezoni 1971-72. osvaja prvu ligu Jugoslavije. 1981. godine je igrao finale kupa Jugoslavije. Najveći uspjeh u evropskim takmičenjima ostvaruje u sezoni 1984-85. kada je igrao polufinale Kupa UEFA.
Za klub je nastupalo nekoliko reprezentativaca Jugoslavije i Bosne i Hercegovine, neki od njih su: Ivica Osim, Mehmed Baždarević, Josip Katalinski, Edin Bahtić, Haris Škoro i Edin Džeko. Nadimak kluba je Plavi. Najveći rival Željezničara je Sarajevo. Domaće utakmice igra na stadionu Grbavica.
Početak: Prvi radnički klub u Sarajevu
Željezničar je osnovan 15. septembra 1921. godine od strane radnika Željezničke radionice na inicijativu Dimitrija Dimitrijevića. Zajedno sa Ludvigom Lepleom, Stjepanom Katalinićem i ostalim radnicima iz Željezničke radionice skupljaju novac za kupovinu lopte i dresova na kojima su bila kao grb izvezena krila lokomotive sa loptom, a zatim i za registraciju kluba kod Sarajevskog podsaveza. Kao tada jedini radnički klub među ostalim, nacionalno orjentisanim, klubovima Željezničar se susreo sa mnogim teškoćama.
Prva utakmica odigrana je sa SAŠK-om 17. septembra u 16 sati. Na igralištu je prisustvovalo 500 gledalaca, a SAŠK je bio bolji, pobjedivši sa 5-1. Nakon poraza Željezničar je sljedećeg dana odigrao drugu prijateljsku utakmicu sa Sarajevskim Sportskim Klubom i zabilježio prvu pobjedu od 2-1.
Takmičenje u okviru Sarajevskog podsaveza
mini|desno|180px|Prvi grb Željezničara.
Prvu takmičarsku sezonu Željezničar je igrao u drugom razredu sarajevskog podsaveza, gdje su još nastupali: Troja, Šparta, Barakohba. Ekipu je vodio Silvio Alkalaj. Prvu utakmicu Željezničar je igrao 2. novembra 1921. protiv Troje. Rezultat je bio 1-1. Prvu pobjedu u službenim utakmicama "plavi" su zabilježili u proljetnom dijelu prve sezone protiv Barakohbe. Rezultat je bio uvjerljiv 7-0. Napokon u sezoni 1925-1926 Željezničar uspjeva ući u Prvi razred Sarajevskog podsaveza. Nadmoćno, sa 4 pobjede nad konkurentima i gol razlikom 18 – 4 Željo se konačno dokopao dugo željenog cilja. Sezonu prije ostvarena je i rekordna pobjeda u dosadašnjoj historiji Željezničara 18-0. Ova pobjeda ostvarena je u sezoni 1924-25 nad ekipom Barkohoba, u drugom razredu Sarajevskog podsaveza.
Prvi stadion na kojem je Željezničar igrao svoje utakmice je bilo vojno vježbalište na Čengić Vili - Egzercir. Egzercir je korišten jer Željo kao radnički "Željezničarski sportski klub" nije imao novca za iznamljivanje nekog od gradskih terena kojima su gazdovali SAŠK, Hajduk i Slavija.
Većinu svog ligaškog staža Željezničar je proveo u Sarajevskoj ligi, dok je takmičenje u prvoj ligi Jugoslavije bilo rezervisano za tada bolji SAŠK.
Oduzimanje najboljih igrača
Početkom Drugog svjetskog rata zaustavlja se rad kluba. Nakon završetka rata klub se obnavlja i nastupa u prvoj ligi Bosne i Hercegovine koju osvaja, te tako ostvaruje plasman u prvu ligu Jugoslavije, u njenoj premijernoj sezoni 1946-47. Međutim nakon što je gradska vlast formirala novi klub Torpedo (kasnije Sarajevo) koji je trebao predstavljati najbolje iz BiH, većina igrača Željezničara dobija naređenje da pređe u novi klub. Odlukom političkih vrhova Željezničar je novoformiranom klubu Torpedo morao ustupiti svoje najbolje igrače: Lovrića (kapiten), Alajbegovića, Konjevoda, Lazarevića, Rajlića, Golca i Šilića. Jedini igrač koji je uspio odoliti svim ucjenama je Joško Domorocki. Takav slijed događaja bio je poguban po Željezničar koji ispada iz prve lige, a period konsolidacije trajao je do sezone 1953/54 kada se plavi ponovo vraćaju u prvu ligu Jugoslavije.
Prva titula
mini|desno|180px|Grb Željezničara za vrijeme SFRJ.
Bile su to najslavnije godine tima sa Grbavice. Željezničar je u sezoni 1971-72. osvojio šampionsku krunu nekadašnje Jugoslavije. Bila je to godina u kojoj su izabranici Milana Ribara vodili mrtvu trku sa beogradskom Crvenom zvezdom. Na kraju su "plavi" sakupili 59, a beograđani 49 bodova. Željo je doživio samo četiri poraza, dok su 9 puta igrali neriješeno. Pobjedilo se čak u 21 utakmici. Impozantntna gol razlika govori sama po sebi o snazi tadašnjeg Želje. Postignuto je 55 pogodaka, što je bilo dovoljno za treće mjesto rang-liste najefikasnijih ekipa, a da je odbrana odigrala veliku ulogu govori podatak da je primljeno samo 20 golova (najmanje u ligi). Postignuta je i velika pobjeda protiv slovenačkog Maribora od 8:0. Gradski derbi u dva susreta zavrsen je egalom. Na Grbavici je bio bolji Željezničar rezultatom 2:1, a u uzvratu na Koševu protivnik je bio bolji identičnim ishodom. Kao sto je spomenuto stručni štab je predvodio Milan Ribar, a na klupi su još sjedili Sulejman Kulović i Fadil Požegija. Najbolji strijelac Želje u ovoj sezoni bio je legenda sa Grbavice, Josip Bukal sa postignutih 14 pogodaka, a Božo Janković dao je 13, dok je Josip Katalinski 12 puta pogađao mreže protivničkih golmana. Slobodan Janjuš, golman "plavih" je u toj godini postao rekorder po do tada najmanjem broju primljenih golova u svim odigranim šampionatima, svega 20. Šampionsku generaciju činili su: Slobodan Janjuš, Dragan Kojović, Velija Bećirspahić, Blagoje Bratić, Josip Katalinski, Enver Hadžiabdić, Branislav Jelušić, Božo Janković, Josip Bukal, Edin Sprečo, Avdija Deraković, Slobodan Kojović, Fahrija Hrvat, Džemaludin Serbo, Nusret Kadrić, Hajrudin Saračević, Miloš Radović i Željko Rodić.
Period poslije rata u BiH
5. juna 1998. godine održan je Play-Off za prvaka Bosne i Hercegovine na stadionu Koševo. U 89. minuti Hadis Zubanović je plavima donio prvu titulu prvaka BiH. 5. juni navijači Željezničara slave kao "Zubandan".
Evropski nastupi
Kako u domaćim takmičenjima, Željezničar je imao uspjeha i u evropskim kupovima. Prvo učestvovanje Željezničara nekom od evropskih takmičenja bilo je u sezoni 1971-72. Nakon što je u sezoni osvojio drugo mjesto Željezničar je nastupio u prvoj sezoni novog evropskog takmičenja - kupa UEFA. U prvom kolu je izbačen belgijski Club Brugge ukupnim rezultatom 4-3, a dalje su padali Bologna, škotski St. Johnstone, da bi u četvrtfinalu na penale ispao od mađarskog Ferencvarosa. Najbolji strijelci Željezničara u ovom takmičenju su bili Josip Bukal sa 7 golova i Edin Sprečo sa 5 golova.