cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija
Termoelektrane
Veće termoelektrane su građene uglavnom u SR Bosni i Hercegovini, SR Sloveniji, SR Srbiji i SAP Kosovu, u blizini rudnika lignita, dok su termoelektrane manje snage građene i u SR Hrvatskoj, SR Makedoniji i SR Crnoj Gori. Termoelektrane građene u Jugoslaviji isprva su bile na ugalj, a neke su kasnije prerađene na proivodnju energije sagorijevanjem plina ili projektovane sa pogonom na naftu. Krajem novembra 1948. godine u Kostocu, gradi se isprva manja, Termoelektrana Kostolac, koja će kasnije dograđivanjem novih doseći ukupnu snagu od 1 GW. U Kaknju se 1956. godine gradi Termoelektrana Kakanj sa 450 MW snage, Termoelektrana Nikola Tesla u Obrenovcu, dograđena na snagu od 1650 MW, a krajem 80-ih dostižze snagu od 3 GW i u Velenju Termoelektrana Šoštanj, kasnije dograđena na snagu od 345 MW, 1963. u Tuzli Termoelektrana Tuzla (715 MW), 1977. u Gacku Termoelektrana Gacko (300 MW) i u Ugljeviku Termoelektrana Ugljevik (300 MW), 1962. gradi se u Obiliću Termoelektana Kosovo A (800 MW), a 1983. Termoelektana Kosovo B (680 MW). Osim ovih većih postojale su jos desetak manjih termoelektrana. Gradnja termoelektrana sa pogonom na lignit, a zbog slabih filtera, izazvala je ekološko zagađenje u tim krajevima.
Nuklearna elektrana
140px|mini|desno|[[Nuklearna elektrana Krško]] Nuklearna elektrana Krško puštena je u pogon u januaru 1984. godine, planiranje je počelo 1970. a gradnja 1974. godine. Nalazi se u Krškom, općini u Sloveniji. Nakon izgradnje snaga elektrane je bila 632 MW. Izgrađena je kao projekat američke firme Gilbert Associates Inc. a izvedba je bila od Westinghouse Electric Corporation. Osim nuklearne elektrane, Jugoslavija je posjedovala i nuklearni institut u Vinči, kraj Beograda.
Promet
Saobraćajna infrastruktura je u usporedbi sa drugim razvijenim evropskim državama bila relativno slabo razvijena. Saobraćaj se odvijao mrežom magistralnih cesta, manjim dijelom auto-putova, u primorskim dijelovima trajektnim prometom, željeznički promet je povezivao veće gradske centre, a avionski promet i aerodromi su bili smješteni u glavnim gradovima, te turistčkim odredištima u SR Hrvatskoj.
Cestovni promet
140px|mini|desno|Karta autoputa Bratstvo-jedinstvo Najznacajnija prometnica u Jugoslaviji bila je tzv. Autoput Bratstvo i jedinstvo (M1) dužine 1.188 km. Dijelovi ovog puta su bili izgrađeni kao autoput sa dvije dvosmjerne trake i to dionice: Kranj–Ljubljana dužine 20 km, Jankomir–Slavonski Brod (istok) sa 207 km i Sremska Mitrovica–Beograd–Niš 277 km, dok su ostali dijelovi bila zapravo magistralna cesta. Izgradnja je započeta poslije Drugog svjetskog rata kako bi se Jugoslavija dobro saobraćajno povezala, jer je do tad imala samo lokalne i regionalne puteve slabog kvaliteta. U izgradnji auto-puta su učestvovale omladinske radne brigade, koje su sačinjavali jugoslavenski i inostrani omladinci i pripadnici Jugoslavenske narodne armije. Numeracija magistralnih cesta u Jugoslaviji bila je predviđena slovom M i brojem ceste. Ukupno je bilo 29 magistalnih cesta.
Željeznički promet
140px|mini|desno|Logo JŽ 140px|mini|desno|Plakat za poziv mladima na omladinsku radnu akciju izgradnje [[Pruga Šamac – Sarajevo|pruge Šamac-Sarajevo]] Željezničkim prometom u Jugoslaviji upravljalo je državno preduzeće Jugoslavenske željeznice (JŽ) osnovano 1918. godine. Preduzeće je bilo jedna od osnivačkih članica međunarodne unije željeznica UIC i imalo je oznaku UIC-Code 72. Do društevene reforme 1954. godine zvalo se Jugoslovenske državne železnice (JDŽ). Nakon raspada SFRJ, ovo se preduzeće transformisalo i podijelilo u: U Bosni i Hercegovini: Željeznice Bosne i Hercegovine (ŽBH), koje se satoje od Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine (ŽFBH) i Željeznice Republike Srpske (ŽRS) sa sjedištem u Doboju; u Hrvatskoj Hrvatske željeznice (HŽ); u Makedoniji Makedonski železnici (MŽ); u Crnoj Gori Željeznica Crne Gore (ŽCG); u Srbiji Železnice Srbije (ŽS); u Sloveniji Slovenske železnice (SŽ) i na Kosovu Trainkos (HK). Pogon vozova bio je parnim, dizel lokomotivama, lokomotivama sa električnim prenosom snage, lokomotivama sa mehaničnim prenosom snage, lokomotivama sa hidrauličnim prenosom snage, električnim lokomotivama sa lokomotivama na jednosmjernu struju napona 3 kV i lokomotivama na naizmjeničnu struju napona 25 kV. Nakon Drugog svjetskog rata u Jugoslaviji mreža željeznica bila je oko 5615 km. Širina kolosijeka je bila standarda evropska širina 1435 mm, a u većim dijelovima SR Bosne i Hercegovine je bio uskotračni kolosijek širine 760 mm (tzv. Bosanski uskotračni kolosijek). Elektrifikacija željeznice započela je 1969. godine, i to prvo pruge Beograd-Zagreb, a da 1980. godine bilo je elektrificirano 18% od ukupne mreže. Uskotračni kolosijeci su od 1963. godine novoizgrađivani, a neki su ukinuti početkom 1970-ih godina. Izgradnja pruga je većim dijelom organizirana preko omladinskih radnih akcija u kojima su izgrađene pruge Brčko – Banovići, Šamac – Sarajevo.
Zračni promet
Jugoslavija je imala dvije aviokompanije: JAT sa sjedištem u Beogradu i Inex-Adria Airways sa sjedištem u Ljubljani. JAT je povezivao sve kontinente sa direktnim letovima, kao i sa međuslijetanjem u čvornim aerodromima. Veći aerodromi bili su u Beogradu (Surčin), Zagrebu (Aerodrom Zagreb), Splitu (Aerodrom Split), Dubrovniku (Aerodrom Dubrovnik), Sarajevu (Međunarodni aerodrom Sarajevo), Ljubljani (Aerodrom Ljubljana), Titogradu (Aerodrom Titograd), Tivtu (Aerodrom Tivat), Prištini (Aerodrom Priština) i u Skoplju Aerodrom Skoplje.
Pomorski promet
Pomorski promet bio je uglavnom trajektni prevoz između većih luka u gradovima u SR Hrvatskoj i otoka (Split, Rijeka, Pula, Zadar, Drvenik), u SR Crnoj Gori (Bar, Ulcinj i trajekt u Bokokotorskom zalivu), i u SR Sloveniji luka Koper. Veće su luke bile povezane sa italijanskim lukama Bari i Ancona. Prevoz su vršile velike firme kao Jadrolinija. Usluge teretnog i tegljačkog prometa obavljala je firma Brodospas iz Splita. Italijanska firme SNAV vršila je trajektni prijevoz sa nekim italijanskim lukama i lukama u SFRJ.
Riječni promet
Riječni promet je bio uglavnom teretni prevoz šlepovima i teretnim brodovima i odvijao se na Dunavu i Savi u SR Srbiji i SR Hrvatskoj. Veće luke bile su u Beogradu, Vukovaru, Osijeku i Novom Sadu. Promet Dunavom je bio i međunarodni, a odvijao se iz pravca Austrije do Crnog mora. Postojale su i turistička krstarenja na istom pravcu.
Turizam
Osnovna turistička grana bio je ljetni turizam na Jadranskom moru u primorskim republikama. Sedamdesetih godina 20. vijeka dolazi do intenziviranja turizma iz pravca Zapadne Evrope. Domaći turisti su bili smješteni u tzv. sindikalnim odmaralištima, povoljnom vidu boravka koje su organizirali veći privredni subjekti iz SFRJ. Zimski turizam se prvobitno razvijao u SR Sloveniji (Kranjska Gora, Pohorje), a nakon ZOI 1984. i na sarajevskim planinama Igmanu, Jahorini i Bjelašnici. Na većim jezerima (Bledsko jezero, Bohinjsko jezero, Ohridsko jezero, Prespansko jezero i Skadarsko jezero) bio je razvijen i ljetni turizam. Termalni turizam bio je razvijen u poznatijim termalnim banjama u SR Sloveniji: Radenci, Moravske Toplice, a vremenom se razvijao i u SR Srbiji (Vrnjačka Banja) i SR Bosni i Hercegovini (Kiseljak i Fojnica).
Nacionalni parkovi
Prvi nacionalni parkovi u SFRJ, bili su Nacionalni park Mavrovo i Nacionalni park Pelister, proglašeni 1948. godine. Slijedeće godine su nacionalni parkovi postali Plitvička jezera, a nekoliko mjeseci kasnije proglašen je i Nacionalni park Paklenica na Velebitu u blizini Zadra. U Jugoslaviji je do 1990. godine nacionalnim parkom proglašeno 21 područje.
Svjetska baština UNESCO-a
Jugoslavija je imala osam mjesta proglašenih svjetskom baštinom UNESCO-a. Prva proglašenja bila su 1979. kada su svjetska baština postali: Grad Stari Ras i manastir Sopoćani u SR Srbiji, grad Kotor, prirodna i kulturno-historijska regija, u SR Crnoj Gori, stara gradska jezgra Dubrovnika, historijski dio Splita s Dioklecijanovom palačom i Nacionalni park Plitvička jezera u SR Hrvatskoj.
Obrazovanje
140px|mini|desno|Zgrada Rektorata Beogradskog univerziteta 140px|desno|mini|Zgrada Rektorata Zagrebačkog univerziteta, najstarjijer univerziteta u Jugoslaviji Završetkom Drugog svjetskog rata 1945. godine u Jugoslaviji je bilo preko polovina odraslog stanovništva nepismeno ili bez završene škole, a 1931. godine 44,6% stanovništva starijeg od 11 godina bilo je nepismeno, a broj nepismenih ženskih osoba bio je 56,4%. Od 1945-50. godine oko 2 miliona građana učestvovalo je na kursevima opismenjavanja. U isto vrijeme izgrađeno je 2.500 škola, sa istovremnim širenjem i nadogradnjom u području srednjeg i visokog obrazovanja. Udio ulaganja u obrazovanje, nauku i kulturu i porastao je od 2,6% od socijalnog proizvoda 1947. na 4,7% 1950. godine. Ovakvo ulaganje dovelo je do smanjenja nepismenosti u 1981. na svega 9,5% što se odnosilo uglavnom na starije stanovništvo. Procenat stanovništva sa srednjim obrazovanjem povećao se na 25,5%, a sa višim i visokim obrazovanjem na 5,6%. Problem obrazovanja je naizgled riješen, ali su postojala velika odstupanja na relaciji sjever-jug. Tako je 1981. godine nepismenost u SR Sloveniji skoro nestala (0,8%), u isto vrijeme je procenat nepismenih u SR BiH iznosio 14,5% (a kod žena 23,2%), a na SAP Kosovu 17,6% (26,4% nepismenih žena). Veliki problem su bile razlike između školstva na relaciji selo-grad, jer su uprkos obaveznih osam godina osnovnog obrazovanja, mnoga djeca napuštala školu nakon četiri završena razreda.
Osnovno obrazovanje
U SFRJ je osnovno obrazovanje bilo obavezno do navršene 15 godine. Obaveza školovanja je bila za svu djecu koja su u aktualnoj školskoj godini napunili 6 godina. Obavezno osnovno obrazovanje bilo je podijeljeno u periode od po četiri godine, gdje su prve četiri godine bili organizirane kao razredna nastava, a sljedeće četiri godine kao predmetna nastava. Struktura predmeta u prva četiri razreda nije se mnogo mijenjala (maternji jezik, matematika, poznavanje prirode i društva, fizičko, likovno i muzičko vaspitanje), dok se u periodu od 5-8 razreda uvodio strani jezik (obično: engleski, njemački, francuski ili ruski), biologija, hemija, fizika, geografija i historija, a u osmom razredu za dječake isprva se izvodio predmet Predvojničke obuke, koji je kasnije zamijenjen kursevima o prvoj pomoći. Za razliku od škola u području srpskohrvatskog jezika, gdje se predavao samo maternji jezik, u školama u SR Sloveniji i SR Makedoniji, se pored maternjeg jezika, obično u petom razredu podučavao srpskohrvatski jezik. U područjima gdje su većinski bile nastanjene nacionalnosti, nastava se, pored srpskohrvatskog organizovala i na tim jezicima (albanski, mađarski, turski, rusinski, italijanski).
Srednje obrazovanje
140px|mini|desno|Srednja tehnička škola u Sarajevu Nakon završenih osam razreda osnovne škole, mladi su sticali pravo na obrazovanje u srednjem nivou obrazovanja. Sistem srednjeg obrazovanj doživio je velike promjene od završetka rata. Isprva su postojale klasične gimnazije, te zanatske škole nazvane Škole učenika u privredi (ŠUP), koje su u početku imale težište na praktičnom radu u radionicama, i bile su za razliku od gimnazija osnivane i u manjim općinama. Zanatske škole su trajale 3 godine, te bi se završetkm sticalo zvanje zanatlije u određenom području. Gimnazija je trajala četiri godine i pored klasičnih gimazijskih predmeta, kao latinski jezik i filozofija, završetak i gimnazijska matura omogućavala je upis na jedan od univerziteta. Osim gimnazija postojale su i tehničke i medicinske četverogodišnje škole, koje su imale težište na tematsku specifičnost struke. Reformom školstva u 80-im godinama uvedeno je tzv. Srednjeusmjereno obrazovanje, čime su praktički programski ukinute gimnazije, smanjen je udjel praktičnog rada u zanatskim obrazovanjima, uvedeni su predmeti Marksizam i socijalističko obrazovanje, te Odbrana i zaštita, koje su pretežno imale ideološku funkciju i usmjeravanje obrazovanja marksističkim idejama, te praktički poluvojnom obukom sa naoružanjem i obaveznim bojevim gađanjem u predmetu Odbrana i zaštita. Slična ideološka područja uvedena su i na fakultetima i visokim školama.
Visoko obrazovanje
Nakon stvaranja Kraljevine SHS, na području bivše SFRJ. postojala su dva univerziteta: Univerzitet u Zagrebu osnovan 1669. i Univerzitet u Beogradu, osnovan 1808. godine. Za vrijeme Kraljevine SHS otvoren je Univerzitet u Ljubljani (1919). Broj studenata u Kraljevini Jugoslaviji 1939. bio je 21.253, koji su se obrazovali na 30 visokih škola ili univerziteta. Nakon završetka Drugog svjetskog rata dolazi do stvaranja novih univerziteta: Univerzitet u Sarajevu i Univerzitet u Skoplju (1949), Univerzitet u Novom Sadu (1960), Univerzitet u Nišu (1965), Univerzitet u Prištini (1970), Univerzitet umjetnosti u Beogradu i Univerzitet u Rijeci (1973), Univerzitet u Splitu i Univerzitet u Titogradu (1974), Univerzitet u Banjoj Luci, Univerzitet u Mariboru i Univerzitet Josipa Juraja Strossmayera u Osijeku (1975), Univerzitet u Kragujevcu i Univerzitet u Tuzli (1976), Univerzitet u Mostaru (1977) i Univerzitet u Bitoli (1979). Osim univerziteta osnovane su mnoge visoke škole, umjetničke akademije i Zagrebu, Prištini i Ljubljani, koje su kasnije pripojene gradskim univerzitetima, te umjetničke i muzičke visoke škole u Novom Sadu i Dubrovniku. Tako je broj studenata 1980. godine porastao na 411.175 u 356 institucija visokog obrazovanja. Ovakva ekspanzija u visokom školstvu, prourokavala je krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih, pad standarda u studentskom smještaju, manjak obrazovnog kadra, te hiperprodukciju visokoobrazovnanih građana, koji su napuštali državu i emigrirali u inostranstvo. Nizak standard prourokovao je i studentske nemire.
Religija
[[Hram Svetog Save u Beogradu|140px|mini|desno]] [[Patrijarh srpski Pavle|140px|mini|desno]] 140px|mini|desno|Franjo Kuharić, kardinal i nadbiskup zagrebački desno|140px|mini|desno|[[Đakovačka katedrala, izgrađena 1882. godine]] desno|140px|mini|desno|[[Begova džamija u Sarajevu]] desno|140px|mini|desno|[[Aškenaška sinagoga u Sarajevu]] Po Ustavu SFRJ pravo na ispovijedanje religije bilo je zagarantovano. Tri najveće religijske zajednice (pravoslavlje, rimokatoličanstvo i islam) imale su mogućnost obrazovanja vjerskih službenika u vlastitim obrazovnium institucijama. Ateizam nije bio nametnut, ali je za rukovodeće položaje u općinama i privrednim subjektima, neophodna bila tzv. moralno-politička podobnost, što je ustvari značilo pripadnost Savezu komunista Jugoslavije, ili u izuzétnim slučajevim, mišljenje lokalnog Komiteta SK o moralno-političkoj podobnost rukovodioca.
Nakon završetka Drugog svjetskog rata, vjerskim je zajednicama, oduzeta imovima, a preostala imovina je bila uglavnom posjed obrazovnih institucija, te bogomolje, koje su ostale u vlasništvu vjerskih zajednica. Suđenjem nadbiskupu Alojziju Stepincu, zahtijevano je da se rimokatolička crkva odvoji od Vatikana, što je Stepinac na suđenju odbio. Neke organizacije islamske vjerske zajednice su zabranjene i raspuštene, uglavnom zbog njihovog djelovanja na islamističkoj osnovi. Samostani i manastiri kršćanskih zajednica nisu dirani, te su nastavili sa radom, kao i mnogobrojne institucije koje su za cilj imale vjersko obrazovanje mladih. U 50-im godinama vjeronauk je sprovođen u školama, a kasnije su organizaciju vjerskog školovanja preuzele vjerske institucije. Po popisu stanovništva iz 1953. godine 13% stanovništva se izjasnilo kao ateisti ili bez religije. Najveći procenat ateista bio je u NR Crnoj Gori 31,5%, a najmanji na Kosovu 7,8%. U drugim dijelovima Procenat se kretao između 10-13,5%. Jačanjem države, procenat stanovništva koji se smatrao ateistima je porastao, dok se izbijanjem nacionalnih sukoba, ponovo vratio na poslijeratni broj.
Pravoslavlje
Po brojnosti, vjerovatno najbrojnija vjerska zajednica. U SFRJ su bile zastupljene tri pravoslavne vjerske zajednice: Srpska, Makedonska osnovana nekanonskim odvajanjem od Srpske pravoslavne crkve 1967. godine i tada nepriznata Crnogorska pravoslavna crkva koja je registirana kao pravno lice Zakonom o pravnom položaju vjerskih zajednica iz 1977. godine. Pravoslavna crkva bija je najrasprostranjenija u SR Crnoj Gori, SR Srbiji, SR Makedoniji i SR BiH.
Srpska pravoslavna crkva
Do 1967. godine i odvajanja Makedonske pravoslavne crkve Srpska pravoslavna crkva (SPC) bila je rasprostranjena na prostoru čitave SFRJ. Bila je podijeljena na 35 eparhija, četiri mitroplije i na Ohridsku arhiepiskopiju (Makedonsku pravoslavnu crkvu, koja je po tumačenju SPC, autonomna crkva pod jurisdikcijom Srpske pravoslavne crkve.) Na čelu Srpske pravoslavne crkve, kao njen vrhovni poglavar, nalazi se patrijarh srpski sa titulom arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski. Zadnji patrijarh srpski u SFRJ bio je Patrijarh srpski Pavle izabran 2. decembra 1990. godine. Sjedište Srpske pravoslavne crkve bilo je u patrijaršijskom dvoru u Beogradu. Eparhije su se dalje dijelile na arhijerejska namjesništva, od kojih se svako sastojalo iz nekoliko crkvenih općina. Parohija je bila najmanja jedinica u crkvenoj organizaciji. Broj vjernika Srpske pravoslavne crkve se, po popisu stanovništva 1991. godine može procijeniti na oko 9 miliona. Srpska pravoslavna crkva ima veliki broj hramova i manastira. Među najpoznatije i najznačajnije spadaju: Hram Svetog Save na Vračaru, Saborna crkva u Beogradu i Crkva Svetog Marka u Beogradu, manastiri: Hilandar, Studenica, Žiča, Gračanica, Visoki Dečani, Manastir Svetih arhangela, Sopoćani, Pećka patrijaršija, Devič, Mileševa, Ravanica, Ljubostinja, Ćelije, Tronoša, Ostrog, Cetinjski manastir, Hopovo, Krušedol, Vraćevšnica, Manasija, Đurđevi Stupovi, Lepavina, Krka, Krupa, Dragović, Banjska, Piva, Savina, Soko, Gornjak, Vitovnica, Radovašnica, Tavna, Moštanica, Dobrun, Ozren, Žitomislić, Liplje, Lomnica, Papraća, Rmanj, Vozuća. SPC je u SFRJ imala šest većih obrazovnih institucija, koje su se nalazile u SR Srbiji, SR BiH i SR Hrvatskoj, kao i više srednjih škola.
Makedonska pravoslavna crkva
Makedonska pravoslavna crkva osnovana je nekanonskim odvajanjem od Srpske pravoslavne crkve, 1967. godine. Djelokrug Crkve bio je uglavnom na području SR Makedonije. Podijeljena je bila na 11 eparhija, od kojih su tri eparhije u inostranstvu. Prvi arhiepiskop je bio Dositej Stojković, a u vrijeme raspada zemlje arhiepiskop Gavril Milošev. Poznatiji manastiri i crkve su: Manastir Svetog Andreje na Treski, Varoški manastir, Veljuški manastir, Manastir Svetog Đorđa u Starom Nagoričanu, Manastir Sveti Ilija Gornji, Karpinski manastir, Manastir Konče, Kučeviški manastir, Manastir Lesnovo, Manastir Vodoča, Manastir Zabel, Manastir Zrze, Manastir Lešok, Manastir Presvete Bogorodice u selu Matejče, Manastir Rajčica, Manastir Svete Bogorodice Prečiste, Manastir Sveti Jovan Bigorski, Manastir Svetog Nauma, Manastir svetog Pantelejmona u selu Gornji Nerezi, Manastir Treskavac (Prilep), Markov manastir, Manastir Uspenja Presvete Bogorodice u selu Matki, Manastir Sveti Nikita, Osogovski manastir, Pološki manastir, Porečki manastir, Manastir Svetog Nikole Psači, Slivnički manastir, Crkva Bogorodice Perivlepte, Crkva svete Sofije (Ohrid), Crkva Sveti Jovan Kaneo, Crkva Svetog Đorđa u Kurbinovu, Crkva Svetog Klimenta, Šiševski manastir, Samostan Sv. Andrije u Tresku.
Islam
mini|desno|275px|Šarena (Sulejmanija) džamija u Travniku Pripadnici islamske vjere, naseljavali su područja u SR Bosni i Hercegovini, SAP Kosovu, SR Srbiji, i djelomično u SR Makedoniji. Islamskoj religiji pripadali su najvećim dijelom Muslimani, jednim dijelom Makedonci, Crnogorci, Albanci, i Turci, te nekoliko manje brojnih narodnosti kao Goranci, Torbeši i Pomaci. Manje zajednice formirane su i u drugim republikama, ali je formiranje bilo uslovljeno ekonomskim migracijama. Zajednicom je upravljala Islamska zajednica Jugoslavije, koja je osnovana 1947. godine Reisul-ulema i Vrhovni sabor Islamske zajednice nalazili su se u Sarajevu, kao i Vrhovno islamsko starješinstvo. Vrhovni sabor činili su delegati republičkih sabora smještenih u Sarajevu (za republike SR Bosnu i Hercegovinu, SR Hrvatsku i SR Sloveniju), Prištini (SR Srbija), Titogradu (SR Crna Gora) i Skoplju (SR Makedonija). Središte obrazovanja vjerskih službenika bio je Fakultet islamskih nauka u Sarajevu, osnovan 1977. godine.
Ostale religije
Zastupljenost drugih religija u Jugoslaviji, bila je brojčano zanemarljiva. Pripadnici jevrejske vjere, bili su zbog progona i holokausta na području SR Hrvatske i SR Bosne i Hercegovine za vrijeme Drugog svjetskog rata malobrojni, kao i pripadnici protestanskih grupa. koje su uglavnom bile zastupljene u SR Sloveniji i dijelu SR Hrvatske.
Nacionalni sastav
Po petom popisu stanovništva 1981. godine u SFRJ je živjelo 22.424.711 stanovnika, sa prosječnom gustoćom naseljenosi od 88 stanovnika/m2. Najbrojniji narod bili su Srbi 36,3%, zatim Hrvati 19,7%, Muslimani 8,9%, Slovenci 7,8%, Albanci 7,7%, Makedonci 6,0%, Jugoslaveni 5,4%, Crnogorci 2,6%, Mađari 1,9%, Romi 0,7%, Turci 0,5%, Slovaci 0,4%, Rumuni 0,2%, Bugari 0,2% i drugi. . Slijedeći popis iz 1991. nije zvanično priznat, te je u otcijepljenim republikama ponovljen, a po njemu je broj stanovnika porastao na 23.528.230. Po odlukama Drugog zasjedanja AVNOJ-a, od 1943. godine u SFRJ je bilo pet konstitutivnih naroda, a od 1974. godine pridodavanjem Muslimana šest: Srbi, Hrvati, Muslimani, Slovenci, Makedonci i Crnogorci, te 26 nacionalnosti: Albanci, Austrijanci, Bugari, Bunjevci, Česi, Egipćani, Grci, Italijani, Mađari, Nijemci, Poljaci, Romi, Rumuni, Rusi, Rusini, Slovaci, Šokci, Turci, Ukrajinci, Vlasi, Židovi.
Jezičko pitanje
U Jugoslaviji nije bilo savezno definisanog zvaničnog jezika. Određivanje službenih jezika bilo je u nadležnosti socijalističkih republika i socijalističkih autonomnih pokrajina, odnosno njihovih skupština, koje su donosile njihove ustave.
U SR Srbiji zvanični se jezik zvao srpskohrvatski do kraja socijalističkog razdoblja. U SAP Kosovu je pored srpskohrvatskog zvanični jezik bio albanski jezik, a u školskom sistemu i turski jezik. U SAP Vojvodini su, pored srpskohrvatskog, zvanični bili mađarski, hrvatskosrpski, slovački, rumunski i rusinski. Srbija poslije socijalističkog razdoblja zadržava srpskohrvatski kao zvanični sve do Ustava iz 2006. godine. U SR Crnoj Gori je zvanični jezik bio srpskohrvatski jezik ijekavskog izgovora. U SR Bosni i Hercegovini je zvanični jezik bio srpskohrvatski odnosno hrvatskosrpski jezik ijekavskog izgovora. U SR Sloveniji su pored slovenskog zvaničan status u pojedinim općinama imali mađarski i italijanski. U SR Makedoniji makedonski je bio službeni jezik, ali pored makedonskom, albanski, i turski su se također koristili u školskom sistemu, te kulturnih potreba. U SR Makedoniji se u školskom sistemu podučavao i srpskohrvatski. U SR Hrvatskoj je do 1953/1954. zvaničan jezik u školskom sistemu bio hrvatski, poslije hrvatskosrpski, a od 1972. hrvatski ili srpski. Od 9. novembra 1990. zvaničan jezik je hrvatski. U ostaloj društvenoj praksi hrvatski kao zvaničan naziv službenog jezika SRH ostaje do Ustava SFRJ iz 1963. U Ustavu SR Hrvatske kao zvaničan naziv jezika od 1972. se pojavljuje hrvatski književni jezik koji se zvao i hrvatski ili srpski. Srpskohrvatski se zvanično koristio od Ustava SFRJ iz 1963. do Ustava SFRJ 1974. u vojnim jedinicama JNA koje su bile stacionirane u SR Hrvatskoj i kod onog dijela stanovništva koje je preferiralo zvaničan jezik SR Srbije. U ostalim oblastima života primjena srpskohrvatskog zvanično prestaje amandmanom na Ustav SR Hrvatske 1972.
Tako Ustav SR BiH navodi kao jezik ''srpskohrvatski odnosno hrvatskosrpski jezik ijekavskog izgovora.
Kultura
Razvoj kulture u SFRJ okarakterisan je političkim razvojem zemlje. Nakon završetka Drugog svjetskog rata, kulturni temelji zasnovani su na socrealizmu i većina stvaralaca u književnosti, slikarstvu, muzici i drugim kulturnim ograncima stvara djela tematski povezana sa zbivanjima iz Narodnooslobodilačke borbe, kiparstvo i slikarstvo se oslanja na ratne motive, dok su literarna djela u skladu sa istim temama. Poznatiji autori iz tog vremena su Vladimir Nazor, Božidar Jakac, Prežihov Voranc, Branko Ćopić, Dobrica Ćosić, Vladimir Desnica, Oskar Davičo, Vasko Popa, Skender Kulenović. Osim njih, glavni kulturni stvaraoci ostaju i dalje Ivo Andrić i Miroslav Krleža, koji nastavljaju sa svojim stilskim radom i u SFRJ. Djela većina autora naslanja se na sovjetsku tradiciju i političku obojenost kulture. Važan uticaj na kulturu imalo je Ministarstvo za kulturu SFRJ, koje je zapravo predstavljalo organ cenzure sa pravom odluke o zabrani kulturnih djela. Raskidom sa SSSR u vrijeme Rezolucije informbiroa, dolazi do otvaranja jugoslavenske kulture u drugim pravcima. Liberalizacijom društva dolazi do praktičke kulturne slobode izražavanja, a s vremena na vrijeme, pod uticajem partijskih struktura (KPJ i SUBNOR) dolazi do zabrane knjiga, filmova te zatvaranja politički nepodobnih stvaralaca.
Akademije nauka i umjetnosti
Nakon završetka Drugog svjetskog rata u Jugoslaviji su postojale tri akademije nauka i umjetnosti: Srpska akademija nauka i umetnosti (SANU) sa sjedištem u Beogradu, Jugoslovenska akademija znanosti i umjenosti (JAZU) u Zagrebu i Slovenska akademija znanosti in umetnosti (SAZU). U Sarajevu se 22. juna 1966. godine osniva Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine (ANU BiH), a njen prvi predsjednik je postao Vaso Butozan. Sljedeće godine 22. februara u Skoplju osniva se Makedonska akademija nauka i umjetnosti sa predsjednikom Blažom Koneskijem. Posebnim republičkim zakonom u SR Crnoj Gori je 10. marta 1976. godine osnovana Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, sa prvim predsjednikom Brankom Pavičevićem. Akademija nauka i umjetnosti Kosova osnovana je 18. aprila 1978, a Vojvođanska akademija nauka i umetnosti osnovana je 14. decembra 1979. i za predsjednika je izabran Bogoljub Stanović.
Književnost
thumb|desno|200px|Ivo Andrić, jedini jugoslavenski književnik dobitnik [[Nobelova nagrada za književnost|Nobelove nagrade za književnost.]]
U decembru 1944. godine u Begradu je osnovano Državno-izdavačko preduzeće Prosveta, koje je prvo objavilo Andrićevu Na Drini ćupriju. Uskoro se obnovio Nolit, pod imenom Novo pokolenje, te izdavačko preduzeće Kultura. U Novom Sadu rad obnavlja Matica Srpska, u Sarajevu izlaze prve knjige novoosnovanog izdavača Svjetlost u Zagrebu Naprijed i Zakladni zavod Hrvatske, u Ljubljani Državna založba Slovenije i Cankarjeva založba, u Skoplju Kočo Racin, na Cetinju Narodna knjiga. Tako je 1950. godine broj objavljenih naslova bio 4.371. a ukupan tiraž 29.768.321.
Od 17-19. novembra 1946. godine održan je u Beogradu Prvi kongres Saveza književnika Jugoslavije, gdje je je za predsjednika izabran Ivo Andrić, a za potpredsjednike: Oton Župančić, Miroslav Krleža, Isidora Sekulić, Radoslav Zogović, Isak Samokovlija i Blažo Koneski.
Najznačajniji jugoslavenski pisac bio je Ivo Andrić, koji se nakon povratka iz nacističke Njemačke sa mjesta jugoslavenskog ambasadora, dobrovoljno povlači u izolaciju i stvara svoja najbolja djela: Na Drini ćuprija, Gospođica, Travnička hronika i druga djela. Mada se pridružuje Komunističkoj partiji, njegova djela ostaju historijski vezana uglavnom na zbivanja u Bosni i Hercegovini i djelomično Srbiji. Drugi značajniji pisac bio je hrvatski književnik Miroslav Krleža, koji se također politički angažira, ali mu djela ostaju tematski na ranijim radovima historije hrvatskog društva i događanjima za vrijeme Prvog svjetskog rata. Najobjavljeniji autor postao je ubrzo bosanskohercegovački književnik Branko Ćopić, koji osim knjiga za djecu i omladinu stvara i kritičke romane o dešavanjima u SFRJ: Osma ofanziva i Prolom, djela koji govore o ratnim i poratnim godinama, te sukobima nastalim političkim podjelama u društvu. Nakon povratka iz egzila Miloš Crnjanski nastavlja svoje poetsko djelo, a šezdesetih se godina profilira srbijanski književnik Dobrica Ćosić, učesnik NOB-a i bliski suradnik Josipa Broza, stvarajući djela o ratu, te raskolu srpskog stanovništva za vrijeme rata. U kasnijim djelima, polako se odmiče od političke linije, te postaje disident, koji u svojim djelima kritizira razvoj jednopartijskog sistema. Značajniji pisci tog vremena su: Izet Sarajlić, Borislav Pekić, Aleksandar Tišma, Vladan Desnica, Skender Kulenović, Meša Selimović, Miodrag Bulatović, Ranko Marinković, Slavko Goldstein, Ivan Aralica, Zvonimir Balog, Vjenceslav Novak, Ahmet Hromadžić, Goran Tribuson, Slavenka Drakulić, Desanka Maksimović, Miroslav Antić, Oskar Davičo, Danilo Kiš, Dževad Karahasan, Miljenko Jergović, Isak Samokovlija, Abdulah Sidran, Matija Bećković, Tone Seliškar, Edvard Kocbek, Momčilo Kapor, Prežihov Voranc.
Tokom 1961. godine u Strugi započinje međunarodna pjesnička manifestacija Struške večeri poezije, a od tada se dodjeljivala nagrada Zlatni vijenac Struških večeri poezije.
Slikarstvo
180px|mini|desno|Ivan Generalić, jugoslavenski i hrvatski slikar naive U prvim godinama nakon kraja rata od likovnih se umjetnika tražilo da budu aktivni činilac društveno-političke borbe za ostvarivanje socijalizma, što je dovelo do reorganizacije umjetničkog života i osnivanja republičkih udruženja likovnih umjetnika. Tako je u Beogradu krajem 1944. godine obnovljeno Udruženje likovnih umetnika Srbije (ULUS), sljedeće godine u Zagrebu Udruženje likovnih umjetnika Hrvatske (ULUH), Društvo slovenskih upodabljajočih umetnikov (DSUU) u Skoplju Društvo likovnih umjetnika Makedonije (DLUM) i u Sarajevu Udruženje likovnih umjetnika Bosne i Hercegovine (ULUBiH), dok je u Cetinju Udruženje likovnih umjetnika Crne Gore (ULUCG), osnovano 1946. Jedinstveni koordinacijski organ umjetničkih udruženja Savez likovnih umjetnika Jugoslavije (SLUJ), osnovan je u Zagrebu 1947. godine, a pva izložba SLUJ-a održana je u Ljubljani 1949. godine.
Nakon poratnog razboblja jugoslavenski slikari se polako odmiču od standarda socrealizma, te se u većim centrima stvaraju umjetničke kolonije sa slikarima različitih stilskih opredjeljenja. U SR Hrvatskoj se razvija tzv. naivno slikarstvo sa predstavnicima Ivanom i Josipom Generalićem, Ivanom Rabuzinom, Franjom Mrazom, Ivanom Lackovićem koji u svojim djelima na specifičan način, uglavnom jarkim bojama i neproporcionalošću perspektive i likova naglašavaju život na selu. U Novom Sadu u Petrovaradinskoj tvrđavi osniva se slikarska kolonija sa slikarima Jovanom Bikickijem, grafičarima Ankicom Oprešnik, Milanom Kercom i Boškom Petrović. Pored postojećih obrazovnih institucija: Akademije likovnih umjetnosti u Beogradu i Akademije likovnih umjetnosti u Zagrebu otvaraju se Akademija za likovno umetnost in oblikovanje v Ljubljani 1945., Akademija likovnih umjetnosti u Sarajevu 1972. godine, Akademija likovnih umjetnosti u Skoplju, Fakultet likovnih umjetnosti na Cetinju 1988. Poznatiji jugoslavenski slikari bili su: grafičar Safet Zec, Karlo Afan de Rivera, Vojo Dimitrijević, Lazar Drljača, Dževad Hozo, Momčilo Kapor, Radovan Kragulj, Fuad Kasumović, Bekir Misirlić, Ismet Mujezinović, Salim Obralić, Ljubomir Perčinlić, Ivo Šeremet, Albert Alcalay, Augusto Černigoj, Eva Fischer, Sava Sekulić, Milena Usenik.
Muzika
Kao i u svim kulturnim poljima, muzika se nakon završetka Drugog svjetskog rata razvija u revolucionarnom, partizanskom pravcu. Većina djela su posvećena revolucionarnim tekovinama ili se na osnovu narodnih pjesama stvaraju prigodne stilski dorađene pjesme, u kojima se opjeva borba partizana, komunistička partija i predsjednik Jugoslavije. Stilski, muzika tog perioda može se podijeliti na: narodnu, starogradsku, pop, rock i klasičnu muziku, s tim da se takozvana revolucionarna muzika prožima svim tim stilovima.
Narodna muzika
thumb|desno|300px|A traditional oro in the Republic of Macedonia|Narodno kolo (oro) iz Makedonije.
Muzički stilovi narodne muzike su oblikovani etnološkom raznolikošću Jugoslavije, doprinoseći kulturnom bogatstvu te zemlje. U Crnoj Gori, dijelovima Srbije i Hercegovini najznačajniji oblici izražavanja u narodnoj muzici su guslari i ganga. U Bosni i Hercegovini najpopularnija je sevdalinka, a najpoznatiji predstavnici ove vrste narodne muzike bili su: Safet Isović, Zaim Imamović, Beba Selimović, Zehra Deović, Nedžad Salković, Emina Zečaj i drugi. Sevdalinka je bila popularna u skoro svim jugoslavenskim republikama, a posebno u Srbiji. Neki od najznačajnijih pjevača i svirača koji su došli iz Srbije u Sarajevo i tamo napravili uspješne muzičke karijere su Nada Mamula, te braća Jovica Petković i Ratomir Petković i drugi. U Slavoniji i Vojvodini su najpopularniji bećarci i bunjevačka muzika predstavljeni izvedbama Zvonka Bogdana uz pratnju orkestra Janike Balaža, te Vera Svoboda, Kićo Slabinac i drugi. U Srbiji i BiH veoma su popularna razna kola kao i u Makedoniji (oro), koje su najbolje izvodili Ismet Alajbegović Šerbo, te nekadašnja "prva harmonika Jugoslavije" Radojka Živković, Ljubiša Pavković i drugi. Slovenija je poznata po polkama koje je najbolje popularisao Slavko Avsenik, vjerovatno najuspješniji jugoslavenski muzičar i predstavnik na međunarodnom nivou. Slovenija je također poznata po valcerima i popevkama, a u Hrvatskom zagorju i Međimurju popularne su kajkavske popevke. Srbija je poznata po dobrim pjevačima narodne muzike poput: Milorad Todorović, Predrag Gojković, Šaban Šaulić, Predrag Živković Tozovac, Miroslav Ilić, Lepa Lukić, Toma Zdravković i drugi. Iz Srbije dolazi i Šaban Bajramović najznačajniji izvođač romske muzike, kao i Esma Redžepova i Muharem Serbezovski iz Makedonije. Makedonija je poznata po bogatoj narodnoj muzici prepoznatljivoj po lijepim melodijama, nepravilnim ritmovima i visokoj virtuoznosti prilikom izvođenja narodnih igara poput: lesnoto (u 7/8 ritmu), oro, čoček. Najznačajniji pjevači i instrumentalisti iz Makedonije su: Esma Redžepova, Aleksandar Sarievski, Kočani Orkestar, Jonče Hristovski, Dobri Stavrevski te duet Selimova-Želčeski i mnogi drugi. Makedonski plesni ansambl Tanec je najbolji predstavnik ove vrste muzike i plesa iz vremena SFRJ, a održali su više od 3500 nastupa širom Jugoslavije i svijeta. Narodna muzika je zastupljena i u horskim sastavima, kao i u dalmatinskim klapama. Poznatiji horovi su bili Ladarice, koje su osnovali braća Zlatko i Božo Potočnik, te Klapa Trogir, a poznatiji muzičar klapskog pjevanja bio je Igor Brešan. Stilski iskorak u narodnoj muzici bila je tzv. stagoradska muzika, a najpoznatije mjesto za izvođenje ove vrste narodne muzike je beogradska Skadarlija.
Pop i rock muzika
thumb|200px|desno|Bijelo dugme, jedna od najpopularnijih rock grupa u Jugoslaviji. Pod utjecajem pop i rock muzike koja je dolazila iz SAD-a i Zapadne Evrope tokom kasnih 1940-ih, 1950-ih i 1960-ih, u Jugoslaviji se ubrzo pojavljuju pjevači i muzičke grupe koje su u početku oponašale novi muzički stil. Uz promjene u muzici slijedile su promjene u odijevanju, frizurama i ponašanju. Prvi značajni pjevač pop muzike u Jugoslaviji bio je Ivo Robić, koji je ostvario značajne uspjehe i u inostranstvu. Zahvaljujući njemu koji je uvjerio svog muzičkog agenta Berta Kaempferta britanska rock grupa The Beatles je dobila prvu šansu da u Hamburgu svira na prvoj ploči tada popularnog Tony Sheridana. Krajem 1950-ih slijedio je Đorđe Marjanović koji je nakon svojih koncertnih nastupa postao prva prava jugoslovenska zvijezda u pop muzici. Bio je popularan i u SSSR-u, gdje je bio nagrađen Komsomol nagradom Ruskog saveza komunističke omladine zbog "jačanja prijateljskih veza između sovjetske i jugoslovenske omladine." Od pop pjevačica najuspješnije su bile Lola Novaković, Tereza Kesovija, a malo kasnije i Josipa Lisac. Jugoslovenska rokenrol scena počela je da se pojavljuje 1950-ih pod utjecajem klasičnih rokenrol i rockabilly izvođača kao što su: Elvis Presley, Chuck Berry, Bill Haley, Carl Perkins, Buddy Holly i drugih. Mnogi mladi ljudi počeli su da sviraju ovu novu "električnu muziku", kako su je nazvali, nazivajući sebe "električari." Među prvima koji su se istakli bili su gitarista Mile Lojpur iz Beograda (rođen u Zrenjaninu 1930. godine), te Karlo Metikoš iz Zagreba, koji je nakon preseljenja u Pariz započeo međunarodnu karijeru pod pseudonimom Matt Collins.
thumb|350px|lijevo|Grupa "Smak" 1975. godine, predvođena [[Radomir Mihajlović Točak|Radomirom Mihajlovićem Točkom (u sredini) prema ocjenama publike i muzičkih kritičara najvećim rock i blues gitarskim virtuozom sa prostora Jugoslavije.]] Nakon ovih prvih početnih godina razvoja jugoslavenske pop i rock muzike pod velikim utjecajem zapadne muzike, dolazi do pojave drugog talasa pop i rock muzičkih grupa i solista koji stvaraju muziku uključujući narodne melodije iz Jugoslavije. Najbolji primjeri su: Bijelo dugme sa njihovim "pastirskim rockom", YU grupa sa pjesmama Kosovski božuri, Sama i druge, Smak sa pjesmama Biska 2, Ulazak u harem, Zajdi zajdi, zatim grupa Leb i sol sa njihovim obradama makedonske narodne muzike u rock i jazz-rock maniru. Najpoznatiji pop-rock muzičari i grupe iz drugog talasa sa početka 1970-ih su bile: Korni grupa, YU grupa, Time, Indexi, Smak, Atomsko sklonište i Bijelo dugme. Od početka druge polovine 1970-ih najistaknutiji su bili: Buldožer kao jedinstveni jugoslavenski odgovor na muziku Franka Zappa-e, Riblja čorba, Parni valjak, te September sa svojim jazz-rock pristupom ovoj vrsti muzike. Početkom 1980-ih slijedili su: Merlin, Prljavo kazalište, Azra, Crvena jabuka, Divlje jagode, EKV, Zabranjeno pušenje, Đorđe Balašević, Plavi orkestar i drugi. Stilski iskorak je bila pojava sarajevskog kulturnog pokreta Novi primitivizam predvođen Elvisom J. Kurtovićem i drugima.
Klasična muzika
Nakon završetka Drugog svjetskog rata na području Jugoslavije, najjača središta klasične muzike bila su u Zagrebu, Begradu, Ljubljani i u Sarajevu. U Beogradu je nakon rata dirigent Oskar Danon odmah obnovio aktivnosti operske kuće koja je bila smještena u Narodnom Pozorištu. U početku se posebna pažnja posvećivala izvođenju djela jugoslovenskih operskih kompozitora. Zlatni period beogradske opere zabilježio je značajan razvoj i međunarodnu afirmaciju ove operske kuće. Počev od 1954. godine sa veoma uspješnom izvedbom opere Borisa Godunova Modesta Mussorgskog u Švicarskoj u sklopu koncertnog ciklusa "Clubhouse" i gramofonskih snimaka sedam velikih ruskih opera za diskografsku kuću Decca. Jedan dio snimanja obavljen je i u Zagrebu. Vrhunac ovog "zlatnog perioda" bila je izuzetna izvedba opere Mazepa Petra Iljiča Čajkovskog na sceni pozorišta Theater das Westerns u Zapadnom Berlinu. Ova operna kuća je privukla mnoge talentovane muzičare, među kojima se posebno ističu Sándor Szabó, Bahrija Nuri Hadžić. U Hrvatskoj sa njenim najstarijim filharmonijskim orkestrom na prostorima Jugoslavije (Zagrebačka filharmonija) također se odvijala bogata aktivnost na polju klasične muzike. U Bosni i Hercegovini glavni nosioci aktivnosti u klasičnoj muzici bili su Sarajevska opera, Sarajevska filharmonija i Sarajevski balet. Bili su popunjeni dijelom domaćim muzičarima i pjevačima, ali većim dijelom sa solistima iz drugih centara, naročito iz Osijeka, Zagreba i Beograda. Značajniji kompozitori klasične muzike bili su: Antun Dobronić, Petar Konjović, Stevan Hristić, Jakov Gotovac, Josip Štolcer-Slavenski, Mihovil Logar, Dragutin Čolić, Milan Ristić, Ljubica Marić, Vojislav Vučković Stanojlo Rajičić i Lorenc Antoni.
Pozorište
U Narodnom pozorištu u Beogradu, 22. decembra 1944. godine održana je prva predstava u oslobođenom Beogradu. Predstavu "Najezda", sovjetskog pisca Leonida Leonova je režirao član Kazališta narodnog oslobođenja zagrebački glumac Vjekoslav Afrić, a nastupali su glumci i članovi Kazališta: Nikola Popović, Ljubiša Jovanović, Joža Rutić, Salko Repak, Branislav Borozan, Junus Međedović i glumica Narodnog pozorišta u Beogradu Mara Taborska. Sljedeće godine postavljene su predstave "Mati", Karela Čapeka i "Narodni poslanik" Branislava Nušića.
Film
Jugoslavenski film nakon završetka Drugog svjetskog rata karakteriše tematsko bavljenje ratom i ratnim događanjima, sa težištem na borbu partizanskih jedinica. Kinematografija je bila u državnom vlastištvu, te su sve producentske kuće u početku stvarale filmove o partizanskim borcima, velikim bitkama ili filmovima, koji su propagirali socijalističko uređenje. Vremenom i liberalizacijom društva, teme se mijenjaju, te se snimaju filmovi o svakodnevnom životu, a sedamdesetih godina snimaju se i kritički filmovi, koji su pokatkad i zabranjivani za emitovanje. Prva producentska kuća osniva se 1945. godine u Beogradu pod imenom Avala film. U Zagrebu se 1946. godina osniva Jadran film, preduzeće za produkciju i emitovanje filmova, a ubrzo se stvaraju i Triglav film u Ljubljani 1946., Bosna film 1947. u Sarajevu, Lovćen film na Cetinju 1949. Kasnije se osnivaju i Dunav film, Sutjeska film, Neoplanta film, Vardar film, Zeta film, Kosovafilm. Stvaraju se i manja poduzeća, koja snimanju kratke i dokumentarne filmove. Prvi dugometražni igrani film jugoslavenske kinematografije poslijeratnog perioda bio je Slavica, u režiji Vjekoslava Afrića dovršen 29. aprila 1947. godine.
Jugoslavenska kinoteka u Beogradu osnovana je 1949. godine i zamišljena je kao arhiva domaćeg filmskog materijala. Jugoslavija je organizirala nekoliko filmskih festivala (FEST, Pulski filmski festival), a filmovi snimljeni u Jugoslaviji učestvovali su na međunarodnim festivalima, kao i u izboru za nagradu Oscar. Jugoslavenski filmovi učestvovali su od 1958. godine za dodjelu Oscara u kategoriji za najbolji strani film od 1958. godine, a od toga su šest puta bili nominovani za nagradu: Cesta duga godinu dana na dodjeli 1958. godine, Deveti krug (1960.), Tri (1966.), Skupljači perja (1967.), Bitka na Neretvi (1969.), Otac na službenom putu (1985.).
Osim igranog filma, postojala je produkcija animiranog filma, a najpoznatija stvaralačka grupa bila je Zagrebačka škola crtanog filma, iz čije je produkcije film Surogat Dušana Vukotića iz 1962., jedini jugoslavenski film koji je dobio Oscara za najbolji kratkometražni animirani film.
Značajniji jugoslavenski režiseri bili su: Ante Babaja, Branko Bauer, Veljko Bulajić, Kiril Cenevski, František Čáp, Bahrudin Čengić, Mladomir Puriša Đorđević, Radivoje Đukić, Obrad Gluščević, Krešo Golik, Petar Gligorovski, Rajko Grlić, Fadil Hadžić, Fedor Hanžeković, Srđan Karanović, Hajrudin Krvavac, Sulejman Kupusović, Emir Kusturica, Goran Marković, Dušan Makavejev, Vatroslav Mimica, Žika Mitrović, Krsto Papić, Goran Paskaljević, Živojin Pavlović, Ante Peterlić, Ljubiša Ristić, Branko Schmidt, Zdravko Šotra, France Štiglic, Antun Vrdoljak, Lordan Zafranović, Želimir Žilnik.
Poznatiji glumci bili su: Danilo Stojković, Ljuba Tadić, Bekim Fehmiu, Fabijan Šovagović, Mustafa Nadarević, Bata Živojinović, Boris Dvornik, Ljubiša Samardžić, Dragan Nikolić i Rade Šerbedžija; glumice: Milena Dravić, Neda Arnerić, Mira Furlan i Ena Begović.
Na Kanskom filmskom festivalu film režisera Emira Kusturice Otac na službenom putu dobio je Zlatnu palmu za najbolji film 1985. godine, što je najveća filmska nagrada koju je dobio jedan jugoslavenski igrani film.
Mediji
140px|mini|desno|Naslovna stranica dnevnih novina Politika iz 1948. godine Novinska i medijska agencija Tanjug osnovana je 5. novembra 1943. godine u Jajcu. Od 1960-ih godina sjedište Tanjuga bilo je u Beogradu u Zgradi Tanjuga. Na svom vrhuncu imala je 48 dopisnika i vrijedila je po vlastitim izvorima za deset najvećih informacijskih agencija i najveća među državama Pokreta nesvrstanih
Radio
Jugoslavenska radiotelevizija obuhvatala je i sve radio-stanice u Jugoslaviji. Sve radio stanice su bile u državnom (društvenom vlasništvu), te nisu postojale privatne radio-stanice. Prva radio-stanica nakon završetka rata je bila radio-stanica u Dubrovniku, koja se oglasila 18. oktobra 1944, a Beogradska radio-stanica emitovala je prvi redovni program 10. novembra 1944, Radio Cetinje 27. novembra, Radio Skoplje 28. decembra, Sarajevska radio-stanica počinje sa emitovanjem 11. aprila 1945, a Radio Ljubljana 9. maja 1945. godine. U 1947. godini zabilježeno je 13 radio-stanica sa 40.829 sati emitovanja, a 1949. godine broj je porastao na 16 sa 51.394 sati.
Televizija
Jugoslavenska radiotelevizija (JRT) bio je sistem osam javnih nacionalnih radiotelevizijskih kuća do početka 1990-ih godina. Činilo ga je šest republičkih i dva pokrajinska RTV centra: Radiotelevizija Sarajevo (RTVSa), Radiotelevizija Ljubljana (RTLJ), Radiotelevizija Zagreb (RTZ), Radiotelevizija Beograd (RTB), Radiotelevizija Skopje (RTSk), Radiotelevizija Titograd (RTT), te Radiotelevizija Novi Sad (RTNS) i Radiotelevizija Priština (RTP). Jugoslavenska radiotelevizija bila je članica Evropske radiodifuzijske unije od 1950. godine. Prva televizijska stanica (RTZ) je osnovana 15. maja 1956. godine u Zagrebu. U početku je svaka republička televizija imala jedan program, a kasnije su osnivani drugi i treći programi. Osim informartivnog programa, televizijske kuće producirali su i televizijske serije, filmove, te su učestvovale u organizaciji muzičkih festivala. Poznatije tv-serije bile su: Bolji život, Građani sela Luga, Gruntovčani, Kamiondžije, Kože, Naše malo misto, Otpisani, Pozorište u kući, Smogovci, Valter brani Sarajevo, Velo misto, Više od igre, Vruć vetar. Službeni jezici televizijskih stanica su bili jezici republike i pokrajina, a postojale su i emisije na jezicima narodnosti. U Jugoslaviji je postojala obaveza plaćanja televizijske pretplate. Nakon raspada Jugoslavije, ovih 8 TV centara postali su nacionalne televizije zemalja nasljednica.