cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 3303
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Rusija
Evropska Rusija
Najveći dio evropskog dijela Rusije zauzima Istočnoevropska ravnica, s nizijskim reljefom koji samo ponegdje prelazi u uzvisine (Valdajska i Srednjeruska na zapadu, Privolžje uz srednji tok Volge) čiji vrhovi ne prelaze 200–400m. Kroz ovu niziju protječe Volga (3.688km), privredno i kulturalno najvažnija ruska rijeka. Prevladava kontinentalna klima koja na krajnjem sjeveru prelazi u polarnu, a u uskom pojasu crnomorskog priobalja u sredozemnu. Od sjevera prema jugu redaju se pojasevi crnogorične šume, miješane šume, prijelazne šumsko-stepske zone, te stepa pokrivena plodnom crnicom (černozemom). Uz obale Kaspijskog mora zbog jakog isparavanja prisutna je i polupustinja.
Na krajnjem jugu evropske Rusije granicu s Gruzijom i Azerbejdžanom čini gorje Kavkaz s najvišom tačkom Rusije, Elbrusom (5.633m).
Sibir
desno|250p|mini|Šuma [[Tajga|tajge, Nacionalni park Yugyd Va, Republika Komi]]
Na zapadu Sibira prostire se velika Zapadnosibirska ravnica kroz koju protiče najduža ruska rijeka Ob (s Irtišem 5568km, 5. na svijetu). Između rijeke Jenisej na zapadu Lene na istoku nalazi se Srednjesibirska visoravan s vrhovima do 1700m. Srednjejakutska ravnica kroz koju protječe Lena dijeli ovu visoravan od planinskih lanaca istočnog Sibira.
Na jugu i istoku Sibira do obala Tihog okeana prevladava planinski reljef s lancima čiji su vrhovi uglavnom iznad 2000m (Beluha u Altajskom lancu – 4.506m, Ključevska Sopka na Kamčatki – 4.750m). Ovdje se nalazi i najveće i najdublje rusko jezero – Bajkalsko (31.500km2, dubina 1.637m, najdublje na svijetu).
Topografija
Udaljenost između dvije najudaljenije tačke u Rusiji, mjereno po geodezijskoj liniji iznosi oko 8.000km. Ove dvije tačke su rijeka Visla na zapadu Rusije, koja odvaja Gdanjski zaliv od lagune Visle i najjužnija tačka Kurilskih ostrva. S druge strane, tačke najudaljenije jedna od druge, uzimajući u obzir njihove geografske dužine su također Visla na zapadu i Veliko Diomedovo ostrvo na istoku. Teritorija Rusije se prostire kroz 11 vremenskih zona.
S obzirom na površinu, Rusija ima dugu obalu dužine od oko 37.000km, koja se prostire duž Arktičkog i Tihog okeana kao i uz Baltičko, Azovsko i Crno more. Osim toga, Rusija je povezana s Barentsovim, Bijelim, Karskim, Laptevskim, Istočnosibirskim, Čukotskim, Beringovim, Ohotskim i Japanskim morem preko Arktika i Pacifika. Najveća ruska ostrva i arhipelazi su: Nova Zemlja, Zemlja Franje Josipa, Severnaja Zemlja, Novosibirska ostrva, Wrangelsko ostrvo, Kurilska ostrva i Sahalin. Diomedova ostrva (jedno pod kontrolom Rusije a drugo SAD-a) su samo 3km udaljeno jedno od drugog dok se ostrvo Kunašir nalazi oko 20km od japanskog ostrva Hokkaida.
Klima
desno|250p|mini|Vrste klime Rusije prema [[Köppenova klasifikacija klime|Köppenovoj klasifikaciji klime]] Ogromna površina Rusije i odvojenost mnogih područja od mora rezultiraju dominacijom umjereno kontinentalne klime, koja je prisutna u svim dijelovima zemlje, osim u području tundre i ekstremnog jugoistoka. Planine na jugu ometaju dotok toplih zračnih masa sa Indijskog okeana, dok ravnica na zapadu i sjeveru države čini zemlju otvorenom za arktičke i atlantske utjecaje.
Veći dio sjevernoevropske Rusije i Sibira ima subarktičnu klimu, sa izuzetno jakim zimama u unutrašnjoj regiji sjeveroistočnog Sibira (uglavnom u Republici Saha), gdje vlada polarna hladnoća, sa rekordno niskom temperaturom od -71,2 °C i umjerenim zimama na drugim mjestima. Pojasom površine duž obale Arktičkog okeana i na ruskim arktičkim ostrvima vlada polarna klima.
Obalni dio Krasnodarskog kraja na Crnom moru, a naročito oko grada Sočija, je pod uticajem vlažne suptropske klime, sa blagim i vlažnim zimama. U mnogim regijama Istočnog Sibira i Dalekog istoka, zima je suha u odnosu na ljeto dok drugi dijelovi države imaju višu količinu padavina tokom sezone.
Politički sistem
Prema Ustavu Rusije od 12. decembra 1993. godine Rusija je demokratska federalna pravna država sa republikanskim oblikom upravljanja i polupredsjednička republika. Premijer je šef vlade. Ruska Federacija je u osnovi struktuirana kao višestranačka predstavnička demokratija, pri čemu je federalna vlada sastavljena od tri vrste vlasti:
Skupština
Federalna skupština Rusije (ruski: Федера́льное Собра́ние), prema Ustavu Ruske Federacije iz 1993. godine, je nacionalno zakonodavno tijelo Ruske Federacije.
Sastoji se od Državne dume, donjeg doma, i Savjeta Federacije koji je gornji dom skupštine. Sjedište oba doma se nalazi u glavnom ruskom gradu Moskvi. Oba doma ukupno broje 620 zastupnika (donji dom 450 i gorni dom 170). Nakon parlamentarnih izbora održanih 2016. godine u Rusiji, trenutnu većinu u donjem domu ima politička stranka Jedinstvena Rusija sa 339 zastupnika. Komunistička partija Ruske Federacije ima 42 a nacionalistička Liberalno-demokratska partija Rusije 40 zastupnika. Aktuelni saziv skupštine uspostavljen je 18. septembra 2016. godine.
U Državnoj dumi postoji 29 komiteta dok je u Savjetu Federacije aktivno 10 komiteta i 3 komisije.
Predsjednik
140px|mini|desno|[[Vladimir Putin, trenutni predsjednik Rusije]] Predsjednik Rusije je šef države, koji se bira direktnim glasanjem na mandat od šest godina. Zakonom je ograničen izbor predsjednika na maksimum dva uzastopna mandata. Kada je predsjednik Ruske Federacije, zbog bilo kojeg razloga, spriječen u obnašanju svoje dužnosti te nadležnosti će biti privremeno delegirane Premijeru Rusije koji postaje vršilac dužnosti predsjednika Rusije. Predsjednik Savjeta Federacije je treća najvažna politička pozicija nakon predsjednika i premijera. U slučaju da je i premijer spriječen da vrši dužnosti predsjednika Rusije onda ulogu šefa države preuzima upravo Predsjednik Savjeta Federacije. Prema aktuelnom Ustavu Rusije iz 1993. godine, Predsjednik nije dio Vlade Rusije (kao što je to bio slučaj dotada) i nema upravu nad trodjelnom raspodjelom vlasti, nego izvršava svoje obaveze po neutralnom sistemu Pouvoir neutre, te osigurava djelovanje institucija vlasti i njihovo djelovanje. S obzirom na polupredsjednički oblik vladavine, Predsjednik ima različite ovlasti. Glavni oblik vladavine su predsjednički dekreti, kojima se pravnim djelovanjem osigurava sprovođenje dekreta. Predsjednik određuje osnovne pravce vanjske politike i može potpisivati međunarodne ugovore. Ujedno je i vrhovni komandant oružanih snaga Rusije, te imenuje i smjenjuje vrhovnu komandu oružanih snaga.
Trenutni predsjednik je Vladimir Putin, izabran na Predsjedničkim izborima u Rusiji održanim 18. marta 2018. godine osvojivši 56.411.688 glasova, što predstavlja 76,69% od ukupno broja glasača koji su izašli na izbore.
Oružane snage
desno|140px|mini|Moskovska proslava 70 godina od pobjede nad fašizmom uz slogan u prvom planu Besmrtna regimenta (rus:Бессмертный полк) u spomen na poginule u 2. svjetskom ratu Oružane snage Rusije podijeljene su na tri osnovna vida: Osim toga, sastavu ruskih oružanih snage pripadaju i još neki nezavisni vidovi oružanih snaga, a to su:
Prema podacima za 2017. godinu oružane snage Rusije su brojale oko 1 milion aktivnih pripadnika i prema tome svrstavaju se na 5. mjesto u svijetu. Osim toga, oružane snage broje i oko 2,5 miliona pripadnika u rezervi iako se aktivno brojno stanje procjenjuje na oko 20 miliona pripadnika. Služenje vojnog roka je obavezno sa sve muškarce životne dobi između 18 i 27 godina i traje jednu godinu.
Ruske oružane snage posjeduju najveću količinu oružja za masovno uništenje na svijetu, drugu po brojnosti flotu nuklearnih podmornica i uz SAD jedini posjeduju modernu stratešku avijaciju. Osim toga, posjeduju najbrojnije tenkovske snage dok su ruska mornarica i zračne snage među najbrojnijima na svijetu.
Administrativna podjela
center|600px|Federalni subjekti Rusije
Prema važećem Ustavu, Rusija se sastoji od 85 federalnih subjekata, uključujući i spornu Republiku Krim i savezni grad Sevastopolj. Od 1993. godine, kada je usvojen Ustav, uvršteno je osamdeset devet federalnih subjekata s tim da je bilo slučajeva da su se federalne jedinice i spajale. U Savjetu Federacije svi federalni subjekti su ravnomjerno zastupljeni sa po dva delegata. Međutim federalni subjekti se iz ostalog razlikuju i po stepenu autonomije koji uživaju.
Federalni subjekti Rusije su sljedeći:
Privreda
Petnaest godina nakon propasti komunizma ruska ekonomija se približila ekonomiji srednje razvijenih zemalja slobodnog tržišta. Danas ona ima relativno nisku stopu rasta BDP-a (u 2017: 1,4% godišnje) i prosječnu inflaciju od oko 5,38% (stanje: 2016). Ipak, i danas su u Rusiji uočljivi ostaci starog, komunističkog sistema.
Na današnju sliku ekonomije je uticala i brza privatizacija nekih unosnijih državnih poduzeća početkom devedesetih. Njih je preuzela nekolicina poduzetnika povezana s tadašnjom političkom elitom (oligarsi). U posljednje vrijeme neki su oligarsi bili prisiljeni odreći se kontrole nad svojim preduzećima, a neki su i zatvoreni ili su emigrirali. Veliki koncerni i dalje dominiraju ruskim privrednim krajolikom, a država najavljuje mjere za poticanje malog i srednjeg poduzetništva.
Danas se ruska ekonomija uglavnom zasniva na dvama stubovima: izvozu energenata (nafte i zemnog plina) i sirovina te rastućoj domaćoj potrošnji. Tradicionalna sovjetska metalurgija i s njom povezana proizvodnja mašina, automobila i aviona preživljavaju zahvaljujući visokim carinama koje sprječavaju uvoz jeftinijih i kvalitetnijih inozemnih proizvoda. Mnoge tvornice preorijentirale su se na saradnju sa zapadnim kompanijama i licenčnu proizvodnju stranih proizvoda (inomarke).
Transport
Velike udaljenosti i često surovi klimatski uvjeti uveliko su uticali su na razvoj transportne infrastrukture u Rusiji. U prevozu roba, a i putnika još uvijek dominantnu ulogu ima željeznica. Željeznička mreža ima oko 85.500km pruga u javnoj upotrebi, od čega je 43.400km elektrificirano, te oko 63.000km industrijskih pruga. Udio željeznice u ukupnom prevozu robe je 83,2%, a putnika 40,9%. U Rusiji se nalazi i najduža svjetska željeznička pruga, 9.289km duga Transsibirska pruga koja povezuje Moskvu i Vladivostok na obalama Tihog okeana.
Iako je cestovna infrastruktura u prilično lošem stanju, bez savremenih autoputeva, cestovni prevoz je u usponu. Automobil je danas u Rusiji sve manje statusni simbol, osobito u velikim gradovima što dovodi do velikih gužvi i jedne od najvećih stopa smrtnosti u cestovnim prometnim nesrećama u Evropi.
Zračni prevoz je u stalnom porastu pa ima dominantnu ulogu u putničkom prevozu na relacijama većim od 1.500km. Najveće zrakoplovne tvrtke su Aeroflot (5,8 mil. putnika u 2003), zatim Sibir (Novosibirsk i moskovsko Domodjedovo, 3,4 mil.), Pulkovo (Sankt Peterburg) i KrasAir (Krasnojarsk).
Istraživanje svemira
Ruska dostignuća u oblasti svemirskih tehnologija i istraživanja svemira vuku korijene još od Konstantina Čiolkovskog, oca teorijske astronautike. Njegovi pisani radovi bili su nadahnuće za vodeće sovjetske raketne inženjere poput Sergeja Koroljova, Valentina Gluška i mnogih drugih koji su doprinijeli uspjehu sovjetskog svemirskog programa u ranim fazama Svemirske trke i poslije.
1957. godine lansiran je prvi vještački satelit oko Zemlje, Sputnjik 1, a 1961. godine Jurij Gagarin je bio prvi čovjek koji je uspješno putovao u svemir. Slijedile su mnoge druge sovjetske i ruske misije o istraživanju svemira, uključujući i prvi izlazak u otvoreni svemir koji je izveo Aleksej Leonov. Luna 9 je bila prva svemirska letjelica koja se spustila na Mjesec, a Venera 7 je bila prva koja je sletjela na drugu planetu (Veneru), Mars 3, se spustila na Mars, prvi svemirski istraživač Lunohod 1, i prva svemirska stanica Saljut 1 i Mir.
Nakon raspada Sovjetskog Saveza, neki programi za istraživanje svemira koji su bili finansirani od strane vlade, uključujući Buranov program za svemirski prijevoz su bili otkazani ili odloženi, a povećano je učešće ruske svemirske industrije u komercijalnim aktivnostima i međunarodnoj saradnji. Danas je Rusija najveći satelitski lanser. Nakon što je program Sjedinjenih Američkih Država počeo sa radom 2011. godine, rakete Sojuz postale su jedini vid prijevoza za astronaute na Međunarodnoj svemirskoj stanici.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2010. godine većinu stanovništva su činili etnički Rusi sa oko 81% od ukupne populacije države. Ruska Federacija je također dom nekoliko značajnih manjina. U Rusiji živi oko 160 različitih etničkih grupa i autohtonih naroda. Iako je stanovništvo Rusije relativno brojno, gustina naseljenosti njene teritorije je niska zbog činjenica da je Rusija najveća država na svijetu. Najgušće je naseljen evropski dio Rusije, područja oko planine Ural i jugozapad Sibira. Oko 73% stanovništva živi u urbanim sredinama dok je preostalih 27% stanovništva ruralno. Prema istom popisu, u Rusiji je živjelo 142.856.536. stanovnika.
Gledano historijski, najveću populaciju stanovništva Rusija je imala 1991. godine, neposredno prije raspada Sovjetskog Saveza i taj broj je iznosio 148.689.000 stanovnika. Broj stanovnika doživio je brzi pačev od sredine 1990tih da bi se usporio pa i prešao u stanje stagnacije zadnjih godina, uglavnom zbog smanjene stope smrtnosti kao i povećane stope nataliteta i imigracije.
Rusija je 2009. godine zabilježila godišnji rast stanovništva po prvi put u zadnjih 15 godina i taj iznos je iznosio 10.500 stanovnika. U istoj godini, u Rusiju je imigriralo 279.906 migranata od čega njih 93% dolazi iz zemalja Zajednice nezavisnih država. Broj ruskih emigranata je stalno opadao sa 359.000 u 2000. godini na 32.000 u 2009. godini. Također, procenjuje se da u rusiji ima oko 10 miliona ilegalnih imigranata iz bivših sovjetskih država. U Rusiji živi oko 116 miliona etničkih Rusa dok oko 20 miliona etničkih Rusa živi van Rusije u bivšim republikama Sovjetskog saveza, uglavnom u Ukrajini i Kazahstanu.
Prema popisu iz 2010. godine 81% stanovništva su etnički Rusi a 19% drugih naroda od kojih je najviše: 3,7% Tatara, 1,4% Ukrajinaca, 1,1% Baškira 1% Čuvaša dok je 11,8% ostalih i etnički neizjašnjenih. Prema popisu stanovništva, 84,93% ruskog stanovništva pripada evropskim etničkim grupama (slaveni, germani, narodi iz ugro-finske grupe naroda i dr) i manje ih je u odnosu na podatke iz 2002. godine, kada su činili više od 86% stanovništva.
U 2006. godini, u pokušaju da nadoknađuje demografski pad zemlje, ruska vlada počela je pojednostaviti imigracione zakone i pokrenula državni program "za pružanje pomoći dobrovoljnoj imigraciji etničkih Rusa iz bivših sovjetskih republika". [275] U 2009. godini Rusija je doživjela najveću stopu nataliteta od raspada Sovjetskog Saveza [268] [276] U 2012. godini stopa nataliteta se ponovo povećala. Rusija je registrovala 1.896.263 rođenih, što je najveći broj od 1990. godine, pa čak i preko godišnjih rođenja u periodu 1967-1969, sa TFR od oko 1,7, najviše od 1991. godine (Izvor: Tabela vitalnih podataka ispod)
U avgustu 2012. godine, kada je zemlja videla svoj prvi demografski rast od devedesetih, predsednik Putin je izjavio da bi do 2025. godine rusko stanovništvo moglo doći do 146 miliona, uglavnom zbog imigracije [277]
Podaci o vjerskom sastavu su nepouzdani jer se vjera ne ispituje u popisima stanovništva. Samo je manji dio populacije aktivno religiozan, a dominiraju tradicionalne vjerske zajednice: Ruska pravoslavna crkva kojoj pripada slavensko stanovništvo, te islamska zajednica kojoj pripadaju neki narodi turskog porijekla (Tatari, Baškiri i dr.) i većina naroda sjevernog Kavkaza (Čečeni, Inguši i dr.).
Gradskog stanovništva ima 72,4%, seoskog 27,6%. Dobni sastav je sljedeći: 0-19 25,2%, 20-59 56,3%, 60 i više 18,5%.
Gradovi
Glavni i najveći grad Rusije je Moskva, ujedno i jedan od najvećih gradova svijeta. Neki od većih gradova su: Sankt Peterburg, Novosibirsk, Jekaterinburg, Njižni Novgorod, Kazanj, Čeljabinsk, Omsk, Samara, Ufa, Rostov, Krasnojarsk, Perm, Voronjež i Volgograd, koji su svi prema podacima iz 2016. godine milionski gradovi.
Etničke grupe
Rusija je multietnička država sa preko 160 različitih etničkih grupa i manjina, od naroda čije se brojno stanje mjeri u milionima (Rusini, Tatari) do naroda kojih je nekoliko desetina hiljada pripadnika.
Jezik
Ruskih 160 etničkih grupa služi se jezicima kojih je u Rusiji preko 100. Prema popisu iz 2002. godine, oko 142,6 miliona ljudi govori ruski, zatim slijede tatarski sa 5,3 miliona i ukrajinski sa 1,8 miliona govornika. Ruski je jedini zvanični državni jezik, ali Ustav daje pojedinim republikama pravo uvođenja pored ruskog i drugih službenih jezika na određenoj teritoriji.
Uprkos širokoj raspodjeli, ruski jezik je homogen u čitavoj državi. Najrasprostranjeniji je jezik Evroazije, kao i slavenski jezik sa najvećim brojem govornika. Spada u indoevropsku jezičku grupu i jedan je od živih istočoslavenskih jezika, pored bjeloruskog i ukrajinskog.
Ruski jezik je drugi najkorišteniji jezik na Internetu nakon engleskog, jedan od dva službena jezika na međunarodnoj svemirskoj stanici i jedan je od šest službenih jezika Ujedinjenih nacija-a.
U Rusiji je u različitim regijama, od strane lokalnih vlada, proglašeno ukupno 35 službenih jezika.
Religija
Najnoviji podaci Pew istraživačkog centra su pokazali da je u 2015. godini u Rusiji živjelo 71% pravoslavaca, 15% stanovništva se izjasnilo nereligioznim (uključujući i ateiste, agnostike i dr.), 10% muslimana i 2% drugih kršćana, dok je 1% pripadalo drugim religijskim uvjerenjima.
Islam je druga po veličini religija u Rusiji, poslije pravoslavlja. To je tradicionalna ili dominantna religija među nekim kavkaskim etničkim zajednicama (posebno Čečenima, Ingušima i Čerkezima) kao i među nekim turkijskim narodima (naročito Tatarima i Baškirima).
Budizam je tradicionalan zastupljen u tri regije Ruske Federacije: Burjatiji, Tuvi i Kalmikiji. Prema raznim izveštajima, udio nereligioznog stanovništva u Rusiji iznosi između 16% i 48% stanovništva. Prema najnovijim studijama, procenat ateista značajno je smanjen u periodu nakon raspada Sovjetskog Saveza.
Obrazovanje
Rusija ima najviši procenat (54%) visokoobrazovanog stanovništva u svijetu. Prema Ustavu, obrazovanje u Rusiji je besplatno i zagarantovano svima ali je ipak velika konkurencija kada je u pitanju subvencioniranje visokoškolskog obrazovanja na pojedinim univerzitetima. Kao rezultat velikog naglaska na nauci i tehnologiji ruski stručnjaci u oblasti medicine, matematike, različitih inženjerskih oblasti i dr. oblastima su na svjetskom nivou visokocijenjeni. lijevo|250p|mini|[[Moskovski državni univerzitet]] Od 1990. godine uvedeno je 11-godišnje školsko obrazovanje. Obrazovanje u državnim srednjim školama je besplatno. Visokoškolskoobrazovanje je besplatno, sa izuzecima pojedinih univerziteta.
Najstariji i najveći ruski univerziteti su Moskovski državni univerzitet i Državni univerzitet u Sankt Peterburgu. Početkom trećeg milenija, kako bi se stvorili visokoobrazovni i istraživački instituti uporedivog nivoa širom Rusije, vlada je pokrenula program uspostavljanja "federalnih univerziteta", uglavnom spajanjem postojećih velikih regionalnih univerziteta i istraživačkih instituta i pružajući im posebna sredstva. Ove nove institucije uključuju i neke univerzitete kao što su: Južni federalni univerzitet, Sibirski federalni univerzitet, Federalni univerzitet u Kazanju, Sjeveroistočni federalni univerzitet i Dalekoistočni federalni univerzitet.
Prema rangu QS World University Rankingsa za 2018. godinu, najbolje ocijenjana ruska visokoškolska ustanova je Moskovski državni univerzitet koji zauzima 95. mjestu najboljih univerziteta na svijetu.
Filozofija
Ruska filozofija je doživjela procvat u 19. vijeku, kada je na početku bila definisana protivljenjem od strane pripadnika prozapadne struje koji su zagovarali zapadne političke i ekonomske modele i Slavofile, koji su insistirali na razvijanju Rusije kao jedinstvene civilizacije. Drugoj grupi su pripadali Nikolaj Danilevski i Konstantin Leontjev, osnivači proevropske struje. U svom daljnjem razvoju ruska filozofija je uvek bila obilježena dubokom vezom sa književnošću i interesovanjem prema kreativnosti, društvu, politici i nacionalizmu. Ruski kosmizam i religijska filozofija bili su druga glavna područja njihovog interesovanja. Značajni filozofi s kraja 19. i početka 20. vijeka bili su: Vladimir Solovjev, Sergej Bulgakov i Vladimir Vernadsky.
Književnost
150px|mini|[[Fjodor Dostojevski]]150px|mini|[[Anton Čehov]]
Ruska književnost se smatra jednom od najplodonosnijih i najznačajnijih svjetskih književnosti. Od nekoliko perioda na koje se može podijeliti, kao najznačajniji period u ruskoj književnosti se smatra 19. vijek tzv. Zlatno doba ruske književnosti. Romantizam kao jedan od pravaca u književnosti i općenito u umjetnosti uticao je na procvat poezije i pojavu značajnih imena u toj oblasti kao što su Vasilij Žukovski, a kasnije i Aleksandra Puškina. Puškinu se pripisuje i kristalizacija književnog ruskog jezika i uvođenje novog nivoa umjetnosti u rusku književnost. Njegovo najpoznatije djelo je roman u stihu, Evgenij Onjegin. Čitava nova generacija pjesnika, uključujući: Mihaila Ljermontova, Jevgenija Baratinskog, Konstantina Batjuškova, Nikolaja Nekrasova, Alekseja Konstantinoviča Tolstoja, Fjodora Tjutčeva i Afanasija Feta slijedili su Puškinove korake.
Ne samo poezija već je i proza doživjela procvat. Prvi veliki ruski romanopisac bio je Nikolaj Vasiljevič Gogolj. Uslijedili su Ivan Sergejevič Turgenjev, Mihail Saltikov-Šedrin i Nikolaj Leskov, koji su svi pisali kratke priče i romane kao i romanopisac Ivan Gončarov. Lav Tolstoj i Fjodor Dostojevski uskoro su postali međunarodno poznati po svojim djelima, a mnogi književni kritičari poput F. R. Leavisa opisali su i jednog i drugog kao najveće romanopisce u historiji. Tokom druge polovine vijeka Anton Pavlovič Čehov je nadmašio druge u pisanju kratkih priča i postao vjerovatno najveći pisac drama svog vremena.
Neki od najznačajnijih predstavnika ruske književnosti su:
Umjetnost
mini|165x165piksel|[[Kazimir Maljevič]] thumb|left|upright|Primjerak ruske ikone poznate kao [[Andrej Rubljov|Rubljova Trojica]] Rano rusko slikarstvo zasnivalo se uglavnom na izradi ikona i živopisnih freski, žanrova slikarstva naslijeđenih iz perioda Bizantijskog Carstva. Usponom ruske moći umjetnici poput Teofana Grka, Dionisijusa Dionisius i Andreja Rubljova su povezani uglavnom sa ruskom umjetnošću.
Ruska akademija umjetnosti je osnovana 1757. godine što je ruskim umjetnicima pomoglo u ostvarivanju međunarodne uloge i statusa. Ivan Argunov, Dmitrij Levicki, Vladimir Borovikovski i drugi akademici iz 18. vijeka uglavnom su se usredsredili na portretno slikarstvo. Početkom 19. vijeka, u periodu procvata neoklasicizma i romantizma, mitološke i biblijske teme inspirisale su mnoge istaknute slikare, naročito Karl Briullova i Aleksandra Ivanova.
Sredinom 19. vijeka grupa predstavnika kritičkog realizma, Peredvižnjevci je raskrstila sa tadašnjom Akademijom i pokrenula školu umjetnosti koja je bila lišena akademskih ograničenja. Ti umjetnici su bili uglavnom realisti koji su smisao ruskog identiteta potražili u pejzažima velikih rijeka, šuma i breza, kao i u živahnim žanrovskim scenama i velikim portretima svojih savremenika. Neki umjetnici usredsredili su se na prikazivanje dramskih trenutaka ruske historije, dok su se drugi obratili društvenoj kritici, svojim djelima prikazujući stanje siromaštva i karikaturizaciju vlasti. Takav kritički realizam je cvjetao tokom vladavine cara Aleksandra II. Vodeći realisti tog doba su bili: Ivan Šiškin, Arkhip Kuindži, Ivan Kramskoj, Vasilij Polenov, Isak Levitan, Vasilij Surikov, Viktor Vasnecov, Ilja Repin i Boris Kustodijev.
Na prelomu 20. vijeka pojavilo se simboličko slikarstvo, kojeg predstavljaju Mihail Vrubel, Kuzma Petrov-Vodkin i Nikolas Roerich.
Muzika i ples
thumb|230px|desno|Sovjetska poštanska marka na kojoj su prikazani ruski narodni muzički instrumenti. Najstariji oblik muzičke tradicije u Rusiji je Ruska narodna muzika, koja je blisko vezana za seoski život i običaje. Njeni korijeni se nalaze u Ruskoj pravoslavnoj crkvi, gdje se pjeva tokom najvećeg dijela njihovih vjerskih službi i gdje nisu bili korišteni muzički instrumenti. Najveći dio ruskog stanovništva je bio nepismen i siromašan, pa su rijetki bili muzički instrumenti. Iz tih razloga je vokalna muzika i najzastupljenija. Ruski narodni muzički instrumenti su obično bili korišteni u životu pastira ili za određene vrste narodnih plesova i pjesama. Među instrumentima najpoznatiji su balalajka i harmonika, a koriste se samo u pojedinim ruskim područjima. Najčešći muzički instrumenti su: žičani instrumenti (balalajka, zviždaljka, gusle, domra, violina), puhački instrumenti (žalejka, rog, kugiklji). U starim ljetopisima su spomenuti: vojne trube, lovački rogovi, tamburaši. Instrumenti kao što su harmonika, mandolina, gitara sa 7 žica, relativno kasno su se pojavili u Rusiji (19-20 vijek). Na osnovama stare ruske narodne muzike su kasnije razvijani različiti oblici umjetničke muzike, koja u Rusiji često sadrži narodne melodije i narodne elemente ili muziku drugih etničkih grupa koje žive u Rusiji.
Rusku muzičku scenu 19. vijeka karakteriziraju tenzije između klasičnog kompozitora Mihaila Glinke, zajedno sa ostalim članovima Velike petorke (galerija iznad), koji su prigrlili ruski nacionalni identitet dodavajući u svoja muzička djela primjese vjerskih i tradicionalnih elemenata, i Ruskog muzičkog društva na čelu s kompozitorima, braćom Antonom i Nikolajem Rubinsteinom, koji su zastupali konzervativniji pravac. Tradiciju Petra Iljiča Čajkovskog (1840–1893), jednog od najvećih kompozitora romantizma, nastavio je Sergej Rahmanjinov (1873–1943) tokom 20. vijeka. Među svjetski poznate ruske kompozitore 20. vijeka također se ubrajaju Aleksandr Skrjabin, Igor Stravinski (1882–1971), Sergej Prokofjev (1891–1953), Dmitrij Šostakovič (1906–1975) i Alfred Šnitke (1934–1998).
Sport
thumb|desno|[[Nogometna reprezentacija Rusije na Evropskom prvenstvu u nogometu 2012.]] Sportisti Sovjetskog Saveza a poslije i sportisti Rusije su uvijek bili među prve četiri države po broju zlatnih medalja osvojenih na ljetnim olimpijadama. Sovjetski gimnastičari, hrvači, dizači tegova, bokseri, strijelci, skijaši, biatlonci, zajedno s sovjetskom košarkašima, rukometašima, odbojkašima i hokejašima su bili među najboljim na svijetu. Prve olimpijske igre na području Rusije bile su ljetne olimpijske igre održane 1980. u Moskvi dok su zimske održane 2014. u Sočiju.
Olimpijske igre
Organizaciju i upravljanje olimpijskim takmičenjima u Rusiji, zadužen je Ruski olimpijski savez, osnovan 1911. godine, a obnovljen 1992. godine. U ostalim periodima ruski sportisti nastupali su za selekcije Sovjetskog Saveza i selekciju Zajednice Nezavisnih Država Od 1994. godine na ukupno šest Ljetnih olimpijskih igara pa do 206. ruski sportisti osvojili su 426 medalja, od toga 149 zlatnih, 124 srebrne i 153 bronzanih, te su na ukupnoj listi na desetom mjestu. Na Zimskim olimpijskim igrama od 1994. pa do 2018 na sedam nastupa osvojili su 120 medalja od kojih su 47 zlatne, 38 srebrne i 35 bronzanih, te zauzimaju deveto mjesto u ukupnom plasmanu svojenih medalja.
Nogomet
Organizaciju nogometnih takmičenja u Rusiji, vodi Ruski nogometni savez, koji organizuje ligaška i kup takmičenja. Najviše titula prvaka u Premjer ligi ima Spartak Moskva, ukupno deset, a najviše pobjeda u Kupu Rusije imaju Lokomotiva Moskva i PFK CSKA Moskva ukupno po sedam titula. Ruski nogometni klubovi PFK CSKA Moskva i FK Zenit Sankt Peterburg osvojili su UEFA Evropsku ligu 2005. i 2008. godine, respektivno. U novije vrijeme najbolji rezultat Ruska nogometna reprezentacija je postigla plasmanom u polufinale Evropskog prvenstvg u nogometu održanog 2008. u Austriji i Švicarskoj gdje je izgubila od reprezentacije Španije koja je i postala prvak. Najveći nogometni događaj na prostoru Rusije je Svjetsko prvenstvo u nogometu koje će se održati u junu i julu 2018. gdje će se u 11 gradova i 12 stadiona evropskog dijela i područja Urala ugostiti 32 najbolje svjetske reprezentacije.
Košarka
Ruska košarkaška reprezentacija je 2007. godine osvojila prvo mjesto na Evropskom prvenstvu u košarci. To je za reprezentaciju, pored jedne srebrne i dvije bronzane, prva zlatna medalja na evropskom prvenstvu na kojem su učestvovali ukupno 13 puta. Ruski košarkaški klub PBC CSKA Moscow jedan je od najboljih timova u Evropi, sa osvojenih 7 titula evropskog i ukupno 44 titule državnog prvaka (24 titule iz sovjetskog doba i 20 ruskih titula).
Hokej na ledu
Iako se hokej na ledu pojavio tek u sovjetskom periodu, Reprezentacija Sovjetskog Saveza u hokeju na ledu uspjela je osvojiti zlato na skoro svim olimpijskim i svjetskim prvenstvima na kojima su učestvovali. Ruski hokejaši Valerij Harlamov, Sergej Makarov, Vjačeslav Fetisov i Vladislav Tretiak drže četiri od šest pozicija IHFovog Tima stoljeća. Reprezentacija Rusije u hokeju na Olimpijskim turnirima je osvojila jednu srebrnu i jednu bronzanu olimpijsku medalju, na turnirima od ZOI 1994.
Na Svjetskim prvenstvima održanim SP 1993, SP 2008, SP 2009, SP 2012. i SP 2014. osvajali su zlatna odličja. Pored pet zlatnih, ruski hokejaši osvojili su još tri srebrne i četiri brontane medalje.
Kontinentalna liga u hokeju na ledu (KHL) osnovana je 2008. godine kao nasljednica Ruske superlige. Ova liga je rangirana kao najbolja hokejska liga u Evropi od 2009. godine i druga najbolja u svijetu. To je međunarodna profesionalna hokejaška liga Evroazije i sastoji se od 28 klubova, od kojih su 22 iz Rusije a ostali klubovi su iz Latvije, Kazahstana, Bjelorusije, Finske, Slovačke i Kine. KHL je četvrta liga u Evropi po broju gledalaca.
Biatlon
140px|mini|desno|[[Vladimir Dračev, najuspješniji ruski biatlonac]] 140px|mini|desno|[[Ana Bogalij-Titovec, jedan od najuspješnijih ruskih biatlonki]] Organizacijom takmičenja u biatlonu u Rusiji rukovodi Ruski biatlonski savez. Nakon raspada Sovjetskog Saveza 1991, Sovjetski biatlonski savez podijelio se na desetak saveza. Do tada su ruski biatlonci nastupali pod zastavom Sovjetskog saveza, zatim kao Zajednica Nezavisnih Država, a od sezone 1992/93. nastupaju kao ruska reprezentacija. Na takmičenjima na Zimskim olimpijskim igrama, od ZOI 1994. u ukupno sedam nastupa do ZOI 2018. ruski biatlonci osvojili su četiri zlatne, dvije srebrne i pet bronzanih medalja, Najuspješniji ruski biatlonac bio je Jevgenij Ustjugov sa dvije zlatne i jednom bronzanom medaljom, a najuspješnija biatlonka Ana Bogalij-Titovec koja je osvojila dvije zlatne medalje. Na Svjetskim prvenstvima u biatlonu u ukupno na 24 prvenstva od SP 1993. pa do SP 2017. ruski biatlonci osvojili su 33 zlatne, 37 srebrnih i 23 bronzane medalje. Najviše medalja osvojio je Vladimir Dračev: 4 zlatne, 5 srebrnih i 1 bronzanu; a u ženskoj konkurenciji Olga Piljova: 6 zlatnih, 2 srebrne i 1 bronzanu. U takmičenjima Svjetskog kupa u biatlonu, Vladimir Dračev je pobijedio jedanput u ukupnom plasmanu i to u sezoni 1995/96, a Anfisa Rezcova je pobijedila dva puta i to u sezonama 1991/92. i 1992/93. Najviše pobjeda u Svjetskom kupu ima Anton Šipuljin ukupno 11, a u ženskoj konkurenciji Olga Zajceva sa 13 pobjeda. Rusija je bila domaćin trima Svjetskim prvenstvima u biatlonu: 1992. u Novosibirsku i dva puta u Hanti-Mansijsku 2003. i 2011.
NGC 84
NGC 84 je zvijezda i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 14. novembra 1884. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
819.
Godina 819. (DCCCXIX) je bila obična godina, koja je počela u subotu, po julijanskom kalendaru. Oznaka 819. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Markantun de Dominis
mini|desno|Markantun de Dominis Markantun de Dominis (Rab, 1560. - Rim, 8. septembar 1624.) hrvatski matematičar, fizičar, filozof.
Senjski biskup i splitski nadbiskup, u 16. vijeku eksperimentima istraživao disperziju bijele svjetlosti i na taj način tumačio pojavu duge. Početkom 18. vijeka Newton odaje priznanje Dominisu za objašnjenje duge pomoću dvaju lomova i jednog odbijanja svjetlosti na kapljicama kiše.
Conodonta
Conodonta je razred  izumrlih  morskih Chordata. Dugi niz godina bili su poznati samo iz mikrofosila milimetarskog zubnog oblika, koji su se, uprkos obilju, uvijek bili izolirani, tj. nikada povezani sa fosilima životinje koja ih je imala. Pronađeni su u fosilnom zapisu iz srednjeg kambrija do početka  jure..
Karakteristike
Početkom osamdesetih godina prošlog stoljeća, prvi su put pronađeni kondonti povezani sa fosilima organizma kojem su pripadali. To je zato što je tijelo ovih životinja bilo mehko, a samo su zubi fosilizirani u većini slučajeva. Godine 1994. pronađeni su vrlo dobro sačuvani fosili rodajedinke Promissum, u iznenađujuće velikim dijelom.
Iz jedanaest otisaka poznatih konodonata, koji se ponekad nazivaju i kondotofori, proizlazi da su to bili organizmi slični po izgledu sa jeguljama sa 15, rjeđe 19, elemenata glave raspoređenih u bilateralnoj simetriji, uključujući radikalno različit aparat za uzimanje hrane sa vilicama modernih riba. Unatoč njihovoj žestokoj pojavi, vjeruje se da su to bile životinje biljojedi; "zubi" su verovatno korišćeni za filtriranje planktona. Međutim, nije nemoguće da neki nisu koristili zube kako bi grizli. Možda su tri zubne morfologije (koniforomi, ramiformi i pektiniformi) imale različite funkcije. Bočni položaj očiju nije čest kod mesoždera.
Pripadnost
Danas je općepriznato da su kondodonti imali velike oči, peraje sa polumjerom, mišiće u obliku galona i notohord. Ove posljednje tri karakteristike definiraju koljeno Chordata (naprimjer, kičmenjaci) prema najnovijim klasifikacijama. Međutim, takve su klasifikacije daleko od sigurnih; dok Milsom i Rigby (2004) smatraju koodontima sličnim kičmenjacima, kao i moderni kolouste. To mišljenje potvrđeno je u  studijama zasnovanim na kladističkoj analizi koju su uradili Donoghue et al. (2000) . Ova analiza, međutim, upozorava da se čini da rani oblici koodonata, protoconodontes, tvore kladus bez novijih koodonata (paraconodonta i euconodonta). Moguće je da su protokonodonti bazana grupa koljena, a također uključuju i Chaetognatha, što ukazuje da nisu baš bliski srodnici pravih koodonata.
Primjena
Konodonti se široko koriste u biostratigrafiji. Upotrebljavaju se i kao paleotermometri, jer fosfati i organske materije, koje ih čine, imaju predvidljive promjene boje kada su izložene različitim temperaturama. Iz tog razloga se koriste kao pokazatelji toplinskih promjena u stijeni koja ih sadrži. Ovo obilježje učinilo je koodonte korisnim alatom za istraživanje ulja u stijenama,  od kambrija  do  gornjeg trijasa. "Indeks promjene alodoracije" je ljestvica koja povezuje boju konodonata s maksimalnom temperaturom koju je stijena dostigla u svojoj geološkoj prošlosti.
Klasifikacija i filogenija
Od 2012., naučnici klasificiraju koodonte u koljeno Chordata, na osnovu njihovih peraja sa zracima, mišiće u oblikiu  oficirskih oznaka >>>> i notohord.
Milsom i Rigby zamišljaju ih kao kranjake slične po izgledu kao i moderni lampetre i zmijuljice, a filogenetička analiza sugerira da su više izmijrnjeni nego bilo koji drugi u ovim grupama.<ref name="Donoghue2000"> Međutim, ova analiza dolazi s jednim upozorenjem: čini se da rani oblici konodonata, protoconodonta, čine različiti kladus od kasnijih paraconodonta i euconodonts. Protokonodonti vjerovatno predstavljaju matičnu skupinu prema tipu koji uključuje haetognatne crve; ovaj zaključak sugerira da Caetognatha nisu bliski srodnici pravih konodonata.<ref name="Szaniawski2002"> Štaviše, neke analize ne smatraju konodonte ni kao kičmenjake ni cranijate, jer im nedostaju glavne karakteristike ovih grupa.<ref name="Turner&al2010">
Taksonomija
Taksonomija Conodonta prma Sweet & Donoghue:, Mikkov filogenijski arhiv i Klasifikscijsa riba, 2017.
Conodonta Pander 1856 non Eichenberg 1930 sensu Sweet & Donoghue 2001 [Conodontia; Conodontophorida Eichenberg 1930 ; Conodontochordata]
NGC 1807
NGC 1807 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Bik. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 25. januara 1832. godine.
Galileo (letjelica)
Galileo je bila letjelica bez posade, koju je poslala NASA u svrhu proučavanja planete Jupiter i njegovih mjeseca. Imenovana po astronomu i renesansnom pioniru Galileo Galilei, bila je lansirana 18. oktobra 1989. pomoću Space Shuttle-a Atlantis, na njegovoj STS-34 misiji. Stigao je na Jupiter 7. decembra, 1995., nakon malo više od 6 godina letenja, uz gravitacionu pomoć Venere i Zemlje.
Uprkos problemima sa antenom, Galileo je obavio prvi "flyby" pored asteroida 951 Gaspra, i otkrio prvi asteroidni mjesec Dactyl oko asteroida 243 Ida, bio je prva letjelica u orbiti oko Jupitera, i lansirao je prvu sondu u atmosferu Jupitera.
Dana 21.septembra 2003. godine NASA je uništila svemirsku letjelicu Galileo, kojoj je isteklo trajanje misije. Naime, letjelica je namjerno usmjerena u planetu Jupiter brzinom od preko 170.000 kilometara na sat, kako bi potpuno izgorjela u atmosferi te planete. Smisao tog uništenja bilo je izbjegavanje mogućnosti da eventualne zemaljske bakterije s Galilea inficiraju tamošnje Jupiterove mjesece.
lijevo|mini|200px|Galileo i Gornji inercijalni stepen, u fazi raspoređivanja, nakon što je lansiran sa [[Space Shuttle Atlantis na misiji STS-34.]]
IC 1646
IC 1646 (također poznat kao MCG 2-4-9 i PGC 4357) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 532 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,50 (77 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (77 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 24. novembra 1897. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Demografija Olova
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Olovo imala je 16.956 stanovnika, raspoređenih u 44 naselja.
Popis 1991.
ukupno: 16.956
Popis 1981.
ukupno: 16.341
Popis 1971.
ukupno: 15.203
Nacionalni sastav po naseljenim mjestima, 1991.
Apsolutna etnička većina:
Relativna etnička većina:
Vildana Selimbegović
Vildana Selimbegović (rođena Lolić, 27. jula 1963) bosanskohercegovačka je novinarka, glavna i odgovorna urednica dnevnog lista Oslobođenje.
Biografija
Vildana Selimbegović je rođena u Travniku 1963. godine. U rodnom gradu je je završila osnovnu školu i klasičnu gimnaziju. Studij novinarstva na Fakultetu političkih nauka u Sarajevu završava početkom 1987, a novinarsku karijeru započinje u sarajevskim Večernjim novinama 1989. U početku je radila u Sarajevskoj hronici, a nakon toga je počela izvještavati za unutrašnjo-političku rubriku. Bila je najmlađa novinarka u rubrici, a narednih godinu i po dana pratila je štrajkove sindikata.
Od početka rata u Bosni i Hercegovini, za Večernje novine izvještavala je s prvih linija fronta Armije Republike Bosne i Hercegovine. U tom periodu napravila je otprilike 1.000 izvještaja s terena s područja cijele Bosne i Hercegovine. Tokom 1997, kao novinarka magazina Dani, objavljivala je odlomke iz tajnih sudskih protokola s procesa iz 1994, u kojima optuženi detaljno opisuju ubistva na Kazanima. Zbog toga je na ulici i telefonom dobijala prijetnje smrću, a bomba je eksplodirala pred redakcijom Dana. Svojim djelovanjem i zalaganjem, uveliko je doprinijela memorizaciji zločina na Kazanima. Jedna je od inicijatorica podizanja spomen-obilježja na tom lokalitetu.
Od 1994. do 2008. radila je u magazinu Dani, gdje je bila urednica, pomoćnica glavnog i odgovornog urednika, zamjenica glavnog i odgovornog urednika, izvršna urednica, zamjenica direktora, a u dva navrata i glavna i odgovorna urednica (2000–2003, 2005–2008). Kao glavna i odgovorna urednica ovog magazina, bila je prva žena na toj poziciji u nekom mediju od nezavisnosti Bosne i Hercegovine. Od oktobra 2008. godine, Selimbegović je glavna i odgovorna urednica Oslobođenja, najstarijeg dnevnog lista u Bosni i Hercegovini.
Za svoj profesionalan rad i angažman u dva navrata proglašavana je novinarkom godine u izboru Žene 21 (1997. i 2001). Godine 1998. od Evropske unije i Vlade SAD-a nagrađena je priznanjem za doprinos razvoju demokratije i poštovanja ljudskih prava. Godine 2015. je nagrađena u SAD-u priznanjem SAIS-a za istraživačko novinarstvo, 2017. od italijanskog udruženja Giavere primila je nagradu za doprinos poštovanju ljudskih prava, a iste godine proglašena je i novinarkom godine u Bosni i Hercegovini.
Živi i djeluje u Sarajevu.
Krivoglavci
Krivoglavci su naseljeno mjesto u općini Vogošća, Bosna i Hercegovina.
Evropski atletičar godine
mini|desno|[[Troskokaš Jonathan Edwards bio je prvi koji je dvaput dobio ovu nagradu.]] Evropski atletičar godine jest godišnja nagrada za atletičare koja obuhvata takmičenja u lahkoj atletici, cestovnom trčanju i krosu. Izbor organizira Evropska atletska asocijacija (EAA) od 1993.
Svake godine sačini se kratki spisak najboljih evropskih atletičara u svakoj disciplini zasnovan na rezultatima postignutim na velikim takmičenjima. Jedino u vanrednim okolnostima može se desiti da u spisak bude uvršteno više od jednog atletičara po disciplini. Atletičari koji su odslužili zabranu takmičenja zbog dopinga od dvije godine ili više nemaju pravo biti uvršteni u konkurenciju. Posredstvom službene stranice EAA navijači, mediji i članovi atletskih saveza evropskih zemalja mogu glasati za pet atletičara i pet atletičarki sa spiska, a atletičari dobijaju od jednog do pet bodova, u zavisnosti od njihovog rejtinga. Skup stručnjaka također prilaže svoje glasove. Glasovi svake od četiri grupe glasača čine 25% ukupnog broja glasova za svakog atletičara i nagradu dobijaju atletičari s najvećim kombiniranim brojem bodova.
Nagrada za evropsku zvijezdu u usponu uvedena je 2007. Mogu je dobiti svi evropski atletičari mlađi od 23 godine, a ustanovljena je kako bi se odalo priznanje postignućima mladih atletičara na njihovom putu ka seniorskoj konkurenciji.
Dobitnici
mini|desno|[[Jelena Isinbajeva srušila je svjetski rekord u skoku s motkom kako bi dobila ovu nagradu 2005. i 2008.]]
Zvijezda u usponu
mini|desno|Prva "Zvijezda u usponu" u ženskoj konkurenciji, [[Jessica Ennis-Hill, postala je svjetska prvakinja u sedmoboju 2009.]]
Gips
Gips je mineral koji se na Mohsovoj skali nalazi pod brojem 2, što znači da je na toj skali drugi najmekši mineral, odmah poslije talka. Hemijska formula mu je CaSO4·2H2O. Fino usitnjeni gips se naziva alabaster, koji je cijenjen za izradu ukrasnih predmeta. Nekada se pojavljuje u obliku sličnom cvijetu, sa uklopljenim zrncima pijeska i naziva se pustinjska ruža.
Hendrik Antoon Lorentz
mini|Hendrik Antoon Lorentz Hendrik Antoon Lorentz (Arnheim, 18. juli 1853. - Haarlem, 4. februar 1928.), je bio holandski fizičar.
Bio je univerzitetski profesor u Leidenu te direktor istraživačkog instituta u Haarlemu. Svojim radovima mnogo je pridonio razvoju elektromagnetne teorije i poznavanju strukture materije. Proučavao je pojave kod naelektriziranih tijela u kretanju i postavio osnovu za posebnu teoriju relativnosti. Prvi je izračunao širenje interferencijskih maksimuma kod difrakcije svjetlosti u kristalima (Lorentzov faktor). Proučavao je binarne plinove u kojih je masa molekula jednog plina mnogo veća od mase od mase molekula drugog plina (Lorentzov plin) i rezultate primjenio na teoriju elektrona u metalu. Godine 1902. dobio je Nobelovu nagradu za fiziku zajedno sa Pieterom Zeemanom s kojim je otkrio i na osnovi klasične teorije prvi proračunao cijepanje singletnih spektralnih linija u tri komponenete (Lorentzov triplet) u vanjskom magnetskom polju (normalni Zeemanov efekt).
818.
Godina 818. (DCCCXVIII) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 818. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Ralph Waldo Emerson
Ralph Waldo Emerson (Boston, 25. maj 1803 - Concord, 27. april 1882) bio je američki filozof, esejist i pjesnik.
Po svojim idejama i utjecaju centralna je ličnost američkog intelektualnog života u 19. vijeku. Njegovo predavanje pod naslovom "Američki učenjak" nazvano je "intelektualnom Deklaracijom nezavisnosti". Uređivao je list The Deal. Smatrao je da je pjesnikova uloga da nam pomogne uvidjeti ono stalno u onome što je promjenjivo i prolazno. Objavio je knjige Ugledni ljudi i Engleske značajke, te zbirke eseja Provođenje života, Društvo i osama, Priroda i Ogledi.
Vanjski linkovi
Opširna biografija
Marija Amalija Austrijska (carica)
Naslijeđe
Rođena je u Beču kao kćerka Josip I, cara Svetog Rimskog Carstva, i Vilme Amalije od Braunschweig-Calenberga. Marija Amalija je bila druga najstarija osoba u posljednjoj generaciji Habsburgovaca (nakon svoje sestre Marije Josipe), te je imala jaka nasljedna prava u Austriji i ostalim habsburškim zemljama prema dogovoru svoga djeda, cara Leopolda I, i dvojice posljednjih muških Habsburgovaca, njenog oca Josipa i amidže Karla.
Car Karlo VI, amidža Marije Amalije, godine 1713. pogazio je obećanje dato svom ocu i bratu izdavši Pragmatičku sankciju iz 1713. godine. Pragamtičkom sankcijom je svojoj kćerki (Mariji Tereziji, koja se rodila četiri godine kasnije) dao jača nasljedna prava od prava Marije Amalije. Marija Amalija je na dan svog vjenčanja, 1722. godine, bila prisiljena potpisati dokument kojim se odrekla austrijskog prijestolja.
Brak
Udala se za Karla Alberta, koji je 1726. naslijedio svoga oca kao bavarski vojvoda. S njim je imala sedmero djece, od kojih ju je četvero nadživjelo.
Rat za austrijsko naslijeđe
Tokom Rata za austrijsko naslijeđe muž Marije Amalije je izvršio invaziju na jedan dio Austrije, te je planirao osvojiti Beč, ali njegova i francuska vojska su se okrenule prema Češkoj, pa je uspio svrgnuti Mariju Tereziju s češkog prijestolja i 9. decembra 1741. godine okruniti se za češkog kralja. Dana 24. januara 1742. izabran je za njemačkog kralja, a 12. februara 1742. godine za cara Svetog Rimskog Carstva. Marija Amalija je vrlo kratko bila carica, a još kraće kraljice pošto je nedugo nakon Karlove krunidbe njegove teritorije pregazila austrijska vojska. Carica Marija Amalija je ostala udovica 1744. godine, a sljedeće godine Austrija je priznala da je njen muž bio zakoniti car Svetog Rimskog Carstva i Mariji Amaliji je priznala dostojanstvo carice.
Umrla je 1756. godine u Minhenu.
Rak štitnjače
Tiroidni kancer ili rak štitaste žlijezde rak koji potiče iz njenih folikulskih ili parafolikulskih ćelija. Te ćelije uzrokuju diferencijaciju papilarnog karcinoma štitnjače (PTC), folikularni karcinom štitnjače (FTC) i anaplastični rak štitnjače (ATC ), čije su anaplastične ćelije slabo diferencirane. Vrsta drugih – C ili parafolikularnih ćelija – proizvode hormon kalcitonin, što je to je mjesto porijekla za medularni karcinom štitnjače (MTC).