cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Michael Scofield
Prikaz
Scofielda tumači Wentworth Miller. Većinu 1. sezone Miller je koristio ograničen raspon izraza lica, što je donijelo i pozitivne i negativne kritike. Baš za nastup u 1. sezoni Miller je nominiran za Zlatni globus. The Washington Post kritizirao je Millerovu izvedbu nazvavši je "jako tištećom", dodavši kako "glumac očito misli da je cool da stalno skenira okolinu". Entertainment Weekly ocijenio je mnoge scene s Millerom riječima "to je Millerov šou/serija", a za samu izvedbu rečeno je da "Michael ima svilenkasti glas sociopata, pomiren stav trkača na duge pruge i bezizraznu dikciju Macauleya Culkina u najboljim scenama iz filma Uncle Buck". S druge strane, The New York Times komentira da iako Miller ne pokazuje širok raspon emocija, "projicira smirenu odlučnost koja zbunjuje ostale zatvorenike..." U vezi sa svojim likom, Miller kaže: "U 1. sezoni, mislim da je dio mog izazova bio da kreiram, barem s tom nadom, neodoljiv lik. Ali u isto vrijeme bilo je toliko stvari koje nikad nisam mogao pokazati jer stojeći pokraj Abruzzija, T-Baga ili Bellicka nisam mogao priuštiti da budem ranjiv. Nisam si mogao dozvoliti ni da se nasmiješim."
U 2. sezoni Scofield pokazuje veći raspon emocija, što Miller objašnjava: "Imat će neke lakše, živopisnije situacije... sada kad je pobjegao s bratom, u čijoj je blizini, mislim, Michael voljan pokazati jednu stranu sebe koju ne pokazuje drugima, postoji mnogo više toga što mogu istražiti."
Tetovaže
Tetovaže, koje pokrivaju cijeli gornji dio Michaelovog tijela s obje strane, ekstenzivno se prikazuju u prvoj, a nešto manje u drugoj sezoni. One su doprinos glavnom zapletu serije jer sadržavaju različite detalje Michaelovog plana za bijeg iz zatvora i zemlje. U tetovaže su vješto inkorporirani nacrti zatvora u kojem su glavni likovi zatvoreni u 1. sezoni. Miller je komentirao da su pitanja o tetovažama jedna od najčešćih koja mu postavljaju u intervjuima o seriji. U 1. epizodi 4. sezone Michael se podvrgava cjelonoćnom i bolnom tretmanu laserskog uklanjanja tetovaža, odbivši uzeti bilo kakve analgetike.
Ostalo
U pilot-epizodi, na Michaelovom formularu o prijemu u zatvor koji drži Bellick vidimo da je datum Michaelovog rođenja 8. 9. 1978, a mjesto rođenja Toledo, Ohio (a u videoigri "Prison Break: The Conspiracy" navodi se da je taj datum 2. 7. 1972). Međutim, datum se ne slaže s kasnijim Michaelovim dijalozima u nekim epizodama. U epizodi "By the Skin and the Teeth" Michael govori Lincolnu da ih je otac napustio prije 30 godina. Pošto je radnja serije smještena u 2005. godinu, ranije prikazani datum rođenja ne može se uzeti kao siguran. Prema tome, Michael ima 27 godina jer se finale 3. sezone (epizoda "Vamonos") dešava 24. 6. 2005. To je u skladu s isteklim ultimatumom od jedne sedmice koji je Michael dobio od Kompanije da izvuče Whistlera iz Sone. Međutim, u epizodi "Five the Hard Way" jedan od likova govori da Michael ima 31 godinu, što znači da svi gornji podaci ne mogu biti smatrani pouzdanim. Također je navedeno da je Michael rođen 1976 (epizoda "The Mother Lode"), ali u posljednjoj epizodi datum je promijenjen na 10. 8. 1974, što se ništa bolje ne poklapa s vremenskim slijedom serije.
Prije odlaska u Fox River, Michael je živio na adresi 440 West Ardmore Avenue, Apartment 11, Chicago, Illinois, 60660.
Vanjski linkovi
Prison Break
Willemstad
mini|desno|250px|Pogled na Willemstad Willemstad je glavni grad Holandskih Antila. Lociran je na 12°7′S (sjever) 68°56′Z (zapad)﻿ / ﻿12.117°S 68.933°Z﻿ / 12.117; -68.933, na ostrvu Curaçao, sa proračunatom populacijom od 125.000 stanovnika. Historijski centar grada se sastoji od dvije četvrti: Punda i Otrobanda. Oni su razdvojeni zalivom St. Anna, uvalom koja vodi u veliku prirodnu luku koja se zove 'Schottegat'.
Punda je osnovana 1634., kada su holanđani zauzeli ostrvo, preotevši ga od španaca. Originalno ime mjesta Punda je, na holandskom bilo "de punt". Otrobanda, koji je osnovan 1707., je noviji dio grada i smatra se kulturnim centrom Willemstad-a. Njegovo ime potiče od izraza na Papiamentu "otro banda", što znači "druga strana." Punda i Otrobanda su povezane preko mosta Queen Emma Bridge, dugačkog Mosta brodova. Gradski centar Willemstad-a se ponosi nizom kolonijalnih arhitektonskih djela koja su građena pod uticajem holandskog stila. Gradski centar, sa svojom osebujnom, posebnom, arhitekturom i prekrasnim ulazom u luku, je UNESCO proglasio mjestom svjetskog kulturnog naslijeđa.
Zahvaljujući tome što je blizu venecuelanskih naftnih polja, svojoj političkoj stabilnosti prirodnoj luci dubokog gaza, Willemstad je postao veoma važna luka i rafinerija nafte. Luka u Willemstad-u je jedna od najvećih za utovar nafte, u Karibima. Rafinerija, originalno građena i u vlasništvu kompanije Royal Dutch Shell 1915., je bila prodata vladi Curaçao-a za simboličnu sumu od jednog guilder-a, 1985. i sada je iznajmljena državnoj kompaniji Venecuele, PDVSA.
NGC 4807A
NGC 4807A (također poznat kao PGC 214040) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 323 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Najveći prečnik je 0,50 (47 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (19 hiljada sg).
Willemstad
Willemstad u vazdušnom saobraćaju opslužuje međunarodni aerodrom Hato, na kojem imaju sjedište dvije kompanije: Dutch Antilles Express i Insel Air, aviokompanija Curaçao-a.
Wilhelm Wundt
Wilhelm Maximilian Wundt (16. august 1832. - 31. august 1920.) bio je doktor, fiziolog, filozof i profesor, danas poznat kao jedan od osnivača moderne psihologije. Wundt, koji je istisao psihologiju kao nauku, je bio prva osoba koja se ikada nazvala psihologom. Zbog toga se smatra "ocem eksperimentalne psihologije". Na univerzitetu u Leipzigu osnovao je prvu formalnu laboratoriju za psihološka istraživanja 1879. godine. To je psihologiju označilo kao nezavisno polje proučavanja. Stvaranjem ove laboratorije uspio je uspostaviti psihologiju kao zasebnu nauku od ostalih disciplina. Osnovao je i prvi akademski časopis za psihološka istraživanja Philosophische Studien u kojima je objavljivao istraživanja Instituta.
Profesionalna karijera
mini|lijevo|Wundtova iluzija (crvene linije su paralelne) Bio je profesor psihologije u Heidelbergu te filozofije u Zürichu i Leipzigu. Godine 1879. osnovao je u Leipzigu prvi institut za eksperimentalnu psihologiju. Bio je enciklopedijski duh koji je izvanredno vladao mnogim područjima nauke. Važna su njegova istraživanja na području fiziologije i psiholoških osjeta.
Kao protivnik tzv. čiste psihološke svijesti, pokušao je psihologiju zasnovati na principima empirijskih nauka, a posebno je isticao značenje volje i osjećaja. U djelu "Psihologija naroda" je nastojao odrediti psihičke specifičnosti pojedinih naroda. Izgradio je pretežno eklektički zasnovanu filozofiju koja nastoji sintetizirati bogate i dragocjene empirijske, eksperimentalne rezultate sa tradicijom njemačke idealističke filozofije.
NGC 7739
NGC 7739 (također poznat kao PGC 72272) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 305 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,10 (98 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (80 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Gaspare Stanislao Ferrari 1865. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Ibrahim Halilović (muftija)
Hadži Ibrahim-efendija Halilović, muftija Banjalučki je bio muftija Bosanske krajine i Banje Luke kao njenog središta od 1989 do 1998. Cijeli svoj radni vijek je službovao u Banjoj Luci, a Ferhadija mu je bila prva i posljednja džamija u kojoj je predvodio džemat od 1967. godine, do njenog rušenja.
Rođen je 24. juna 1940 u Brnjiku u blizini Tuzle. Bio je viši imam i profesor arapskog jezika i literature kad je promovisan za muftiju Banjalučkog u vrijeme kad su u Bosni i Hercegovini bile samo 4 muftije.
Kad je počeo rat u Bosni i Hercegovini odlučio je da ostane u Banjoj Luci sa svojom suprugom Eminom. U to vrijeme muslimansko stanovništvo Banjaluke je bilo pod velikim napadima i većina muslimana je morala napustiti Banja Luku. Sve Banjalučke džamije su bile srušene do 1994 godine. Efendija Halilović je u to teško vrijeme radio sa biskupom Komaricom koji je također ostao u gradu na pomaganju muslimanskog i hrvatskog stanovništva koje je bilo sistematski zlostavljano.
I pored napada i prijetnji na njegov lični život efendija Halilović i dalje se nadao da će se svi Bošnjaci i Hrvati vratiti u Banja Luku i obnoviti grad. Bio je veoma duševan čovjek a izuzetnom voljom za oproštenje. Hadži Ibrahim ef. Halilović je živio 52 godine. Preminuo je 20. jula 1998. godine. Dobitnik je Pax Christi Internacionalne Nagrade za Mir 1996 godine.
NGC 4807A
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Jakov Fak
Jakov Fak je hrvatski i slovenski biatlonac. Osvajač je srebrne medalje sa Zimskih olimpijskih igara 2018. u Pyeongchangu u utrci na 20 km, bronzane sa Zimskih olimpijskih igara 2010. u Vancouveru u utrci na 10 km te bronzane medalje sa Svjetskog prvenstva u biatlonu u Pyeongchangu 2009. godine. On je od 120 biatlonaca trku dugu 20 km prešao 17 sekundi nakon najboljeg biatlonca svih vremena, Norvežanina Ole Einara Bjørndalena i svega tri sekunde nakon srebrnog Nijemca Christopha Stephana.
Sportsku karijeru počeo je kao skijaš-trkač, a kasnije se prebacio na biatlon. Ima sjajne rezultate u juniorskoj konkurenciji. Prvu medalju na svjetskim prvenstvima Fak je osvojio u dohvatnoj trci na 12,5 km na juniorskom SP-u u ljetnom biatlonu održanom u septembru 2008. godine u Francuskoj. To je bila prva svjetska medalja za Hrvatski biatlonski savez nakon otcjepljenja od Hrvatskog skijaškog saveza 2006. godine.
Vk.com
mini|Logo VK-a Vkontakte.ru, sa današnjom adresom vk.com, jest društvena mreža, često nazivana ruskim Facebookom, osnovana 2006. Naziv V kontakte (ruski "В Контакте") u bosanskom jeziku ima značenje "U kontaktu". Prema podacima servera Alexa.com, server Vkontakte.ru peti je najposjećeniji server u Rusiji, na trećem mjestu najposjećenijih servera je u Ukrajini a 45. mjesto zauzima u svjetskim razmjerima (na dan 19. maj 2011). Prvobitno je trebao biti mreža namijenjena mladim ljudima, ali kasnije zbog svoje jednostavnosti i popularnosti, počele su je koristiti i starije generacije. U decembru 2009. godine server prvi put dostiže svog najvećeg konkurenta u Rusiji, server Odnoklassniki.ru. Mreža je (na dan 19.05.2011.) dostupan na 69 jezika, između ostalih i na bosanskom jeziku.
Vlasnici
U početku vlasnici mreže su bili potpuno anonimni. Prema informacijama koje su plasirane u ruskim novinama Ведомости, projekt kompanije ООО «В контакте», je registriran 19. decembra 2007. Najveći dio firme pripada Michala Mirilashvili (rus.: Михаила Мирилашвили).
Prema državnj statistici pravnih lica osnivači firme su:
Chris Penn
Christopher Ryan Penn (Kristofer Rajan Pen; 10. oktobar 1965 – 24. januar 2006) bio je američki filmski glumac.
Biografija
Christopher Ryan Penn je bio sin poznatog režisera Lea Penna i glumice Eileen Ryan, kao i brat glumca Sean Penna i muzičara Michael Penna. Živio je sa Steffianiom De La Cruz od 1993. do 1999. Za razliku od svog daleko poznatijeg brata Seana, Chris Penn nikada nije postao velika zvijezda, ali se, zahvaljujući svom dječačkom licu, s vremenom nametnuo kao jedan od najupečatljivijih karakternih glumaca u današnjem Hollywoodu.
Glumu je počeo studirati u dobi od 12 godina. Svoj debi imao je početkom 1980-ih u seriji filmova, od kojih je najpoznatiji mjuzikl "Footloose". Jedna od njegovih nezaboravnih uloga zasigurno je uloga gangstera Nice Guy Eddieja u "Psima iz rezervoara" (Reservoir Dogs), kultnom filmu Quentina Tarantina iz 1992. godine. Četiri godine kasnije, Penn je na Venecijanskom festivalu dobio Zlatnog lava za najbolju sporednu ulogu u filmu "Pogreb" Abela Ferrare.
Uz davanje glasa policajcu Eddieju Pulaskiju u video-igri "Grand Theft Auto: San Andreas", jedan od posljednjih projekata Chrisa Penna bio je "Juarez: Stages of Fear", film koji se bavi serijom od nekoliko stotina neriješenih ubistava žena na američko-meksičkoj granici. U tom filmu je Penn napravio svoj producentski debi.
Smrt
Penn je pronađen mrtav 24. januara 2006. u svom stanu blizu plaže u Santa Monici. Policija je izvijestila kako uzrok smrti nije poznat, ali da na tijelu zasad nisu pronađeni tragovi nasilja.
Evropsko prvenstvo u atletici 2016 – 4 × 400 m (žene)
Takmičenja na 4 x 400 m za žene na Evropskom prvenstvu u atletici 2016. održana su 9. i 10. jula na Olimpijskom stadionu u Amsterdamu. Takmičenje je bilo podijeljeno u dvije faze: kvalifikacije i finale. Takmičarke iz Velike Britanije; Emily Diamond, Anyika Onuora, Eilidh Doyle i Seren Bundy-Davies, s najbržim vremenom u finalu 3:25.05 osvojile su zlatnu medalju. Phara Anacharsis, Brigitte Ntiamoah, Marie Gayot i Floria Guei iz Francuske osvojile su srebro, dok su Maria Benedicta Chigbolu, Maria Enrica Spacca, Chiara Bazzoni, Libania Grenot iz Italije osvojile bronzanu medalju.
Raspored
Sva vremena prikazana su po lokalnom vremenu (CEST/UTC +2).
Zemlje učesnice
Učestvovalo je 64 takmičarki iz 16 država.
Kvalifikacije
Kvalifikacijska utrka održana je 9. jula 2016. u 13:55 (CEST).
Prve tri takmičarke u svakoj grupi (Q) i sljedeće dvije najbrže (q) plasirale su se u finale.
Finale
Finalna utrka održana je 10. jula 2016. u 18:40 (CEST).
Cockburn Town
mini|desno|Cockburn Town Cockburn Town (engleski izgovor /ˈkoʊbərn/ KOE-bərn) je glavni grad Ostrva Turks i Caicos.
Cockburn Town je smješten na najvećem ostrvu u arhipelagu otočja Turks (ne Caicos), Grand Turk. Bermudska arhitektura iz 18. i 19. vijeka ocrtava ulice Duke i Front, u Cockburn Town-u. Grad je poznat po dugačkim, uskim ulicama i starim uličnim lampama.
Najbliže sidrište Cockburn Town-a je sidrište Hawk's Nest (sokolovo gnijezdo), u koje se, iako je zaštićeno, treba ulaziti samo kada je dobro osvjetljenje, s obzirom na blizinu grebena koji vire malo iznad vode, a nalaze se do ulaza.
Historija
Sjedište guvernera je tu od 1766., i Cockburn Town je bio prvo stalno naselje na bilo kojem od ostrva, osnovali su ga skupljači soli, 1681., koji su stigli na Turks i Caicos.
Beni Suef (guvernorat)
Guvernorat Beni Suef (arapski: محافظة بني سويف) je jedan od 27 guvernorata Egipta. Nalazi se u centralnom dijelu države.
Guvernorat se prostire na površini od 1.322 km2 a prema podacima iz 2014. godine u njemu živi 2.771.138 stanovnika.
Glavni grad ove administrativne jedinice je Beni Suef.
1. august
1. august / kolovoz (1. 8) jest 213. dan godine po gregorijanskom kalendaru (214. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 152 dana.
IC 1620
IC 1620 (također poznat kao IRAS 01045+1341, MCG 2-3-34, PGC 3960 i UGC 681) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 527 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,00 (153 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (107 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 13. novembra 1903. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kostromska oblast
Kostromska oblast federalna je oblast u Rusiji. Prema popisu iz 2010. godine, u ovoj oblasti živjelo je 667.562 stanovnika. Administrativno središte oblasti jest Kostroma. Oblast je uspostavljena 13. augusta 1944. izdvajanjem iz Jaroslavske oblasti.
Mrkovići
Mrkovići je naseljeno mjesto u općini Centar, Bosna i Hercegovina.
Gaborone
Gaborone je smješten između brda Kgale i Oodi, na rijeci Notwane u jugoistočnom uglu Bocvane, kao i 15 kilometara od granice sa Južnoafričkom Republikom.
Grad opslužuje međunarodni aerodrom Sir Seretse Khama.
Mineralni agregati
Mineralni agregati (lat. agregare-nakupiti, nagomilati) su nakupine minerala sa nepravilnim međusobnim odnosom. Agregati su najčešći pojavni oblici minerala u prirodi. U zavisnosti od razvijenosti kristalne strukture minerala koji čine agregat, dijele se na:
Kristalni agregati
Kristalni agregati su nakupine minerala koji imaju pravilnu kristalnu građu ali se nisu uspjeli potpuno razviti zbog nedovoljnog prostora za rast. Postoje različiti oblici kristalnih agregata, nor. kristalne druze, geode i kore ili prevlake.
Kristalne druze (njem. druse-šupljina ispunjena kristalima) su agregati u kojima se pojedini minerali nalaze jedan pored drugog, a srasli su na zajedničkoj podlozi. Druze najčešće nastaju u šupljinama i pukotinama stijena, gdje se mogu nesmetano razvijati u jednom pravcu. Završeci kristala se nalaze na suprotnoj strani od podloge i zbog slobodnog prostora imaju potpuno razvijene kristalne plohe.
Geode (grč. geodes-zemljolik) su ovalne šupljine u stijeni obložene kristalima koji rastu prema sredini šupljine.
Kore ili prevlake predstavljaju veliki broj sitnih kristala koji oblažu slobodnu površinu stijene, pukotine ili krupnijeg kristala.
Kristalasti agregati
Kristalasti agregati su nakupine minerala koji nemaju ni jednu razvijenu plohu ali posjeduju pravilan unutrašnji raspored čestica. Nastaju u uslovima nedovoljnog prostora za rast kristala u bilo kojem pravcu. Prema veličini sastojaka razlikuju se makrokristalasti agregati, kod kojih se granice među sastojcima vide golim okom; mikrokristalasti agregati, kod kojih se granice među sastojcima mogu vidjeti pod mikroskopom; kriptokristalasti agregati, kod kojih se granice među sastojcima ne vide ni pod mikroskopom.
Prema obliku sastojaka kristalasti agregati mogu biti: zrnasti, štapićasti, prutićasti, vrpčasti, igličasti, vlasasti, snopićasti, pločasti, ljuskasti, listićasti, zvjezdasti, zrakasti, itd. Pojedini sastojci agregata mogu imati manje ili više pravilan oblik, pa mogu biti idiomorfni, kada su pravilnog oblika; hipidiomorfni, djelomično pravilnog oblika; alotriomorfni nepravilnog oblika.
Dendriti su agregati čiji oblik podsjeća na grančice, a nastaju brzom kristalizacijom iz taline ili rastvora.
Agregati amorfnih minerala
Agregati amorfnih minerala predstavljaju nakupine minerala koji nemaju pravilnu unutrašnju građu čestica, tj. nemaju kristalnu strukturu. U prirodi se rijetko pojavljuju, a nastaju iz koloidnih otopina. Amorfna supstanca raste u svim smjerovima jednakom brzinom, zbog čega se ovi agregati javljaju u kuglastim, bubrežastim, gomoljastim i grozdastim oblicima ili poprimaju oblik prostora u kojem nastaju.
Mandule su pretežno kuglaste ili ovalne šupljine u stijeni ispunjene kristalastim ili amorfnim agregatom jedne ili više mineralnih vrsta.
2. august
2. august / kolovoz (2. 8) jest 214. dan godine po gregorijanskom kalendaru (215. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 151 dan.
Posebna teorija relativnosti
Posebna relativnost ili posebna teorija relativnosti je fizikalna teorija koju je Albert Einstein objavio 1905. Ona je zamijenila njutnovsku koncepciju prostora i vremena i inkorporirala elektromagnetizam reprezentiran Maxwellovim jednačinama. Teorija je nazvana "posebnom" jer predstavlja poseban slučaj Einsteinove teorije relativnosti u kojem se efekti ubrzanja i gravitacije mogu ignorirati. Deset godina kasnije, Einstein je objavio teoriju opće relativnosti koja obuhvata i gravitaciju.
Historija i motivacija
Princip relativnosti prvi je uveo Galileo. Za razliku od ranijeg, apsolutističkog, Aristotelovog stajališta, on je držao da kretanje, ili barem jednoliko kretanje po pravcu, može imati smisla samo u odnosu (relaciji) na nešto, te da stoga ne postoji apsolutni referentni okvir u kojem bi mogle biti mjerene sve pojave.
Činilo se da princip relativnosti funkcioniše dobro kada su u pitanju svakidašnji fenomeni koji uključuju čvrste objekte, ali kada je u pitanju svjetlost, stvar je još uvijek bila problematična. Mehanički valovi putuju krečUći se kroz neki medij i isto je pretpostavljano i za svjetlost. Taj hipotetski medij nazvan je "luminiferous aether". Izgledalo je da ideja etera ponovo uvodi ideju detektibilnog apsolutnog referentnog okvira, onoga stacionarnoga u odnosu na eter.
Nakon Maxwellovog objedinjavanja svjetlosti, elektriciteta i magnetizma te nakon eksperimentalnih dokaza kao što je Michelson-Morleyev eksperiment, postignut je opći dogovor da brzina svjetlosti ne varira obzirom na brzinu kretanja promatrača, te da brzina svjetlosti mora biti nepromjenjiva (ista, "invarijantna") za sve promatrače. Činilo se da to vodi daljnjem sukobu s principom relativiteta.
Hendrik Lorentz predložio je rješenje postulirajući teoriju etera prema kojoj su objekti i promatrači koji se kreću u odnosu na statični eter podložni fizikalnom "skraćenju" (Lorentz-Fitzgeraldova kontrakcija) i promjeni vremenskog odnosa (vremenskoj dilataciji). Poincaréova verzija principa relativiteta (1904) ustvrdila je da "Zakoni fizikalnih fenomena moraju biti isti bez obzira na to da li je promatrač u mirovanju ili se jednoliko kreće, stoga ne postoji i ne može postojati nikakav način razlučivanja jesmo li ili nismo učesnici takvoga kretanja."
Einsteinov doprinos bio je, između ostaloga, da Lorenzove jednačine izvede iz još fundamentalnijeg principa, bez pretpostavljanja prisutnosti etera. Kao posebnu teoriju relativiteta, kompleksne Lorentzove i Fitzgeraldove transformacije izveo je čistije, iz jednostavne geometrije i Pitagorine teoreme. Originalni naslov njegove teorije bio je (prevedeno s njemačkog) "O elektrodinamici tijela u kretanju". Max Planck je prvi predložio termin relativnost da bi naglasio koncepciju transformiranja fizikalnih zakona između promatrača koji su u relativnom kretanju, jedan u odnosu na drugoga.
Zakoni
1. Prvi zakon (teorija relativnosti)
2. Drugi zakon (nepromjenjivost c)
Status
Posebna relativnost korektna je kada su gravitacijski efekti zanemarivi ili vrlo slabi, u protivnom mora biti zamijenjena općom relativnošću. Kod vrlo malih skala, kao što je Planckova dužina i ispod toga, također je moguće podbacivanje posebne relativnosti zbog efekata kvantne gravitacije. Bez obzira na to, za makroskopske skale i u odsutnosti jakih gravitacijskih polja, posebna relativnost danas je univerzalno prihvaćena od strane zajednice fizičara, a za eksperimentalne rezultate koji joj naizgled proturječe općenito se smatra da su plod neponovljive eksperimentalne greške.
Budući da u fizici postoji sloboda definisanja jedinica prostora i vremena, moguće je jedan od dva zakona relativnosti prikazati tautološkom posljedicom definicije, no to nije moguće učiniti istovremeno s oba zakona, pa su, u kombinaciji, njihove posljedice nezavisne od individualnog izbora definicije prostora i vremena.
Posebna relativnost je matematički samodosljedna i kompatibilna sa svim modernim fizikalnim teorijama, od kojih su najznačajnije teorija kvantnih polja, teorija struna i opća relativnost (u graničnom slučaju zanemarivih gravitacijskih polja). Unatoč tome, posebna relativnost nekompatibilna je s nekoliko ranijih teorija, od kojih je najznačajnija njutnovska mehanika.
Provedeni su brojni eksperimenti kako bi se posebna relativnost testirala naspram konkurentnih teorija, uključujući:
Zaključci
Kod relativnih brzina bliskih brzini svjetlosti, posebna relativnost vodi drugačijim fizikalnim predviđanjima nego galilejevska relativnost.
Nedostatak apsolutnog referentnog okvira
Posebna relativnost odbija ideju postojanja bilo kakvog apsolutnog ('unikatnog' ili 'posebnog') referentnog okvira, umjesto toga fizika mora izgledati jednako svim promatračima koji se jednoliko kreću (inercijski okvir). Ova, 'teorija relativnosti' datira unatrag do Galilea i utjelovljen je u njutnovsku fiziku. U kasanom 19. vijeku neki su fizičari sugerirali da je svemir ispunjen supstancom poznatom kao "eter" koja provodi elektromagnetske valove. Eter je tvorio apsolutni referentni okvir unutar kojeg mogu biti mjerene brzine. Imao je neka čudesna svojstva: dovoljnu elastičnost da može podržavati elektromagnetske valove tako da ti valovi mogu biti u interakciji s materijom, istovremeno ne pružajući otpor tijelima koja kroz njega prolaze. Rezultati različitih pokusa, uključujući Michelson-Morleyjev pokus, sugerisali su da je Zemlja uvijek relativno 'statična' u odnosu na eter – nešto teško objašnjivo. Najelegantnije rješenje bilo je odbaciti nužnost etera i apsolutnog okvira i prihvatiti Einsteinove postulate.
Prostor, vrijeme i brzina
Događaj je pojava koja može biti označena jedinstvenim vremenom i prostornom lokacijom - "tačka" u prostorvremenu. Npr. eksplozija petarde je dobra aproksimacija "događaja". Neki događaj možemo u potpunosti specificirati pomoću četiri prostornovremenske koordinate: vremenu pojavljivanja i trodimenzionalnoj prostornoj lokaciji. Pretpostavimo da imamo dva sistema S and S', čije su prostorne ose jednako smještene, te da se jedan u odnosu na drugi kreću jednolikom brzinom (v) uzduž njihovih ose x. Ako neki događaj ima prostornovremenske koordinate u sistemu S i  u S', a njihova ishodišta se poklapaju (drugim riječima (0,0,0,0) u S poklapa se sa (0,0,0,0) u S'), tada Lorentzove transformacije specificiraju da su njihove koordinate povezane na slijedeći način:
Ako promatrač u S vidi neki objekt koji se kreće duž ose x brzinom w tada će promatrač u sistemu S' vidjeti objekt koji se kreće brzinom w' gdje je
Ova jednačina izvodi se iz gornjih prostornih i vremenskih transformacija. Zapazite da ako se objekt kreće brzinom svjetlosti u sistemu S (tj. w=c), tada će se također kretati brzinom svjetlosti u sistemu S'. Dakle, ako su oboje, i w i v dovoljno mali u odnosu na brzinu svjetlosti, otkrit ćemo intuitivnu Galilejevu transformaciju brzina: w'=w-v.
Masa, moment i energija
Postoji nekoliko ekvivalentnih načina da se u specijalnoj relativnosti definišu moment i energija. Jedna od metoda koristi se zakonom o održanju energije. Ako taj zakon i nadalje vrijedi u posebnoj relativnosti, tada mora biti istinit za svaki mogući referentni okvir. Ako napravimo jednostavni misaoni pokus koristeći njutnovske definicije momenta i energije vidjet ćemo da te kvantitete nisu očuvane u specijalnoj relativnosti. Ideja očuvanja može se spasiti malim modifikacijama definicija pri računanju s relativističkim brzinama. Upravo tako modificirane definicije uzimaju se kao korektne za moment i energiju u posebnoj relativnosti.
Zadani objekt nepromjenjive (invarijantne) mase m_0 koji se kreće brzinom u, energija i moment su dani sa:
gdje je γ (Lorentzov faktor) dan sa
a c brzina svjetlosti. Termin γ često se pojavljuje u teoriji relativnosti, a dolazi iz jednačine Lorentzovih transformacija. Energija i moment mogu se povezati formulom:
koja se naziva relativističkom jednačinom energije-momenta. Ove jednačine mogu biti konciznije postavljene korištenjem četveromomentnog P^a i četverobrzinskog U^a kao
što je relativistička analogija Drugog njutnovog zakona.
Za brzine puno manje od brzine svjetlosti γ može biti aproksimiran korištenjem Taylorovog reda i tada se pokazuje da je:
Izuzevši prvi termin u izrazu za energiju, ove se formule u potpunosti slažu sa standardnim definicijama njutnovske kinetičke energije i momenta, što znači da je specijalna relativnost pri niskim brzinama u skladu s njutnovskom mehanikom.
Promatrajući gornje formule za energiju vidimo da, kada se objekt nalazi u mirovanju (u = 0 and γ = 1), ima energiju različitu od nule:
Ova se energija naziva "energijom mirovanja". Ona nije kontradiktorna njutnovskoj teoriji jer je konstantna i značajne su jedino razlike u energiji. Ono što je bitno kod ove formule je da pokazuje da je u relativnosti masa jednostavno drugi oblik energije. Ova formula postaje važna pri mjerenju masa različitih atomskih jezgri. Promatrajući razlike u njihovim masama moguće je predvidjeti koje jezgre imaju spremljenu posebnu energiju koja može biti otpuštena nuklearnom reakcijom, što je i iskorišteno u razvoju nuklearne bombe. Implikacije ove formule na život 20. vijeka učinile su je jednom od najčuvenijih formula u cjelokupnoj nauci.
O masi
Uvodni tečajevi fizike i neki stariji udžbenici o posebnoj teoriji relativnosti ponekad definiraju tzv. relativističku masu, što može dovesti do pogrešnog utiska da posebna relativnost implicira da se masa tijela povećava s povećanjem brzine. Ovo je, s teorijskog stajališta, tehnički nekorektno jer je Prvi zakon upotrijebljen da bi se konstruisala teorija u kojoj su svojstva objekta nezavisna (tj. nepromjenjiva; invarijantna) od bilo kojeg inercijalnog referentnog okvira. Unatoč tome, definisanje takve kvantitete ponekada može biti korisno jer pojednostavljuje izračunavanje restrikcijom u specifični okvir. Na primjer, razmotrimo promatrača koji sebe drži mirujućim i tijelo nepromjenjive mase m_0 \! koje se kreće nekom brzinom relativno u odnosu na promatrača. Promatrač će relativističku masu tog tijela definisati kao:
Zapazite da tijelo ne postaje uistinu masivnije, nego da je relativistička masa drugačija za promatrača u specifičnom okviru. Jedino  masa koja je nezavisna od promatrača je nepromjenjiva masa. Kod korištenja relativističke mase uvijek se mora specificirati brzina relativna pojedinom promatraču. Ovo je također konzistentno s konceptima "dilatacije vremena" i "kontrakcije dužine".
Simultanost i uzročnost
desno|mini|Svjetlosni stožac
Posebna relativnost smatra da ono što je simultano u jednom referentnom okviru ne mora nužno biti simultano u drugom referentnom okviru.
Interval AC u dijagramu je 'prostornolik' tj. postoji referentni okvir u kojem se događaj A i događaj C dešavaju simultano, razdvojeni jedino u prostoru. Zapravo postoje referentni okviri u kojima A prethodi C (kao što je prikazano) i referentni okviri u kojima C prethodi A.
Čak ni pri putovanju brzinom bržom od brzine svjetlosti, nikakvoj materiji (ili informaciji) nije moguće putovati od A do C ili od C do A, stoga ne postoji uzročno-posljedična veza između A i C.
Geometrija prostorvremena
Posebna relativnost koristi 'plošni' četverodimenzionalni 'Minkowskijev prostor' kao primjer prostorvremena. Ovaj prostor je vrlo sličan standardnom trodimenzionalnom Euklidovskom prostoru i sretna okolnost je da je s njime lako raditi.
Diferencijal dužine (ds) u Kartezijevom trodimenzionalnom prostoru definisan je kao:
gdje su diferencijali tri prostorne dimenzije. U geometriji posebne relativnosti dodana je četvrta dimenzija, vrijeme, s jedinicom c, tako da jednačina diferencijala dužine postaje:
U mnogim je situacijama prikladno tretirati vrijeme kao imaginarno (tj. to može pojednostavniti jednačine), u kojem slučaju se t u gornjoj jednačini zamjenjuje sa i.t':
Okultizam
Okultizam (latinski: occultus – skriveno, tajno) odnosi se na skriveno znanje ili agnostičko znanje. Okultna znanja su ona znanja koja su morala ostati skrivena i nisu se smjela širiti iznad određenih krugova. Okultizam danas predstavlja učenje duboke umne filizofije i realnosti koja se širi izvan aktuelne normale, tj. opipljive fizičke logike. Poznato je da se nekada praktikovao unutar krugova slobodnih zidara (masoni) i templara.
Posebna teorija relativnosti
Geometrija prostorvremena
Vidimo da geodezici leže duž dualnog stošca:
Okultizam
Termin okultno se koristi u etiketiranju raznih magijskih organizacija ili redova, kao i vježbi i učenja koja su one propovijedale. Ovaj termin se širi i obuhvata brojnu literaturu i spiritualnu filozofiju čiji je vrhunac vidjelo doba renesanse.
Posebna teorija relativnosti
Geometrija prostorvremena
200px
definiranog jednačinom:
Okultizam
Etimologija
Riječ occultus prvi je upotrijebio njemački liječnik Cornelius Agrippa u knjizi "De Occulta Philosophia" (O tajnoj filozofiji), objavljenoj 1533. godine, a koja predstavlja najpoznatije djelo o magiji u renesansi.
Posebna teorija relativnosti
Geometrija prostorvremena
ili
Okultizam
Etimologija
S druge strane riječ okultizam prvi je izrijekom spomenuo francuski okultist Eliphas Levi 1856. godine: "Usudili smo se prokopati po ruševinama bivših svetišta okultizma."
Posebna teorija relativnosti
Geometrija prostorvremena
što je jednačina kružnice poluprečnika r=c*dt. Ako ovo proširimo na tri prostorne dimenzije nulti geodezici su kontinuirane koncentrične sfere kojima je poluprečnik = dužina = c*± vrijeme.
Datoteka:Null_spherical_space_(special_relativity).jpg
Okultizam
Tajna vještina
Okultizam je i vjerovanje u "okultne sile" i praksa "okultnih znanosti". Okultizam zastupa postojanje "fluida" putem kojih se nevidljivi svijet očituje u vidljivom, istražuje analogije i veze između vidljivog i nevidljivog, i odnos između bića i vidljivih pojava. Zalaže se za čuvanje tajnosti dogme i obreda. Okultizam u užem smislu podrazumijeva sva okultna umijeća i okultne znanosti.
Posebna teorija relativnosti
Geometrija prostorvremena
Ovaj nulti dualni stožac predstavlja "pravac gledanja" iz neke tačke u prostoru. Primjerice, kada gledamo u zvijezde i kažemo "Svjetlost s ove zvijezde koju vidimo je X godina stara", mi gledamo niz taj pravac gledanja: nulti geodezik. Gledamo događaj metara udaljen i d/c sekundi u prošlosti. Iz tog razloga nulti dualni stožac je poznat kao 'svjetlosni stožac'. (Tačka u donjem lijevom dijelu slike (ispod) predstavlja zvijezdu, ishodište predstavlja promatrača, a pravac provučen tim dvjema tačkama nulti geodezik "pravca gledanja".
Okultizam
Tajna vještina
Jednako tako, okultizam označava tajnu vještinu i proces spozanje više i nedokučive istine. Često se povezuje i nadopunjuje religijskim i filozofskim elementima poput gnosticizma, hermetizma, neoplatonizma, kabale, teleme i teozofije.
Posebna teorija relativnosti
Geometrija prostorvremena
"-t" područje stošca predstavlja područje iz kojeg tačka ishodišta 'prima', a "+t" područje stošca područje u koje tačka ishodišta 'odašilje'.
Okultizam
Tajna vještina
Među okultne znanosti općenito se ubrajaju alkemija, astrologija, magija, hermetizam, kabala, tarot i numerologija.
Negativno značenje
Ovaj pojam često se koristi i u negativnom smislu. Štetan utjecaj pripisuje se raznim pokretima i osobama koje se vezuju uz sam okultizam. Pokreti i pojave kao što su sotonizam, spiritizam, crna magija, crna misa, kao i pojedinci koji se bave ovim djelovanjima, opisuju se kao štetni, namijenjeni samo stjecanju osobne koristi; ili se jednostavno tako tumače zbog izvođenja tajnih nepoznatih obreda koje navodno zahtijevaju ljudske žrtve, prolijevanje krvi i slično.
Kurganska oblast
Kurganska oblast jest federalna oblast u Rusiji. Prema popisu iz 2010. godine u ovoj oblasti je živjelo 910.807 stanovnika. Administrativno središte oblasti je Kurgan. Oblast je uspostavljena 6. februara 1943.
NGC 3283
NGC 3283 (također poznat kao ESO 263-48, IRAS 10290-4559 i PGC 31035) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 133 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Jedro. Najveći prečnik je 3,20 (124 hiljade sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (58 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. marta 1837. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 992
NGC 992 (također poznat kao IRAS 02345+2053, MCG 3-7-35, PGC 9938 i UGC 2103) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 190 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ovan. Najveći prečnik je 0,90 (50 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (39 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 6. septembra 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Heket
Heket (Heqat, Heqet, rijetko Hegit, Heget) je božica s glavom žabe u egipatskoj mitologiji. Ona je prikazana kao žaba, ili kao žena sa žabljom glavom, šta ju povezuje s vodom te je ona božica rađanja. Naslov "Heketine sluge" je korišten za njene sveštenice.
Opis
Drevni Egipćani bi viđali hiljade žaba duž Nila u određeno doba godine. Ovo pojavljivanje vodozemaca simbolizira plodnost i budući život. Heket je žena boga-ovna Hnuma, koji ima ljubavnicu Satis. Hnum na svom lončarskom kolu stvara ljude, daje im dušu i čini ih lijepima ili ružnima. Heket im usađuje dah života.
Ponekad je Heket smatrana Horusovom ženom, a ona je pomogla Izidi pri njegovom rođenju. U jednoj priči su Heket, Izida i Neftida pomogle jednoj ženi pri rađanju. Heket je Raova kćerka, a ponekad je smatrana Šuovom ženom, umjesto Tefnut. U Denderi je prikaz Izidinog oplođenja, gdje je Heket prikazana kao žaba, kao simbol plodnosti. Heketine amulete su nosile žene da ih štite tokom rađanja. Ti su amuleti obično njeni prikazi u obliku žabe.
Kult
Tokom Srednjeg kraljevstva ritualni željezni noževi nose njeno ime ili sliku kao zaštitu za dom. Njen kult potječe iz još ranijih perioda. Ona je također ponekad prikazana na željeznim "magičnim štapićima", koji su također povezani s božanstvima rađanja Besom i Tawaret te su se rabili za tjeranje zla. Postojao je ptolomejski hram Heket u Gesyju, od kojeg je ostao samo pilon.
Vanjski linkovi
Llista de personatges de la mitologia egípcia
Federalni gradovi u Rusiji
mini|desno|400px|Lokacije Moskve (1), Sankt Peterburga (2) i Sevastopolja (3) na karti Rusije U sklopu Ruske federacije nalaze se tri federalna grada koji funkcionšu kao odvojene regije.
To su:
Napomena: Teritorija Krima, uključujući i grad Sevastopolj, trenutno je sporna. Od februara 2014. godine, Krim je pod de facto ruskom kontrolom iako Ukrajina i većina zemalja priznaje Krim kao integralni dio Ukrajine.
Kamui Kobayashi
Kamui Kobayashi (Amagasaki, Hyogo 13. septembar 1986.) je japanski vozač Formule 1.
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(Key)(Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju) (Utrke u italicu označuju najbrži krug utrke) * Sezona u toku
Nahorevo
Nahorevo je naseljeno mjesto u općini Centar, Bosna i Hercegovina.
Plutonij
Plutonij je hemijski element sa simbolom Pu i atomskim brojem 94. U periodnom sistemu on se nalazi u grupi aktinoida (7. perioda, f-blok) i ubraja se u tranuranijske elemente. Plutonij je vrlo otrovni, radioaktivni teški metal. Dobio je ime po patuljastoj planeti Plutonu. Prema svom rednom broju, on je najteži element koji se nalazi u prirodi. Međutim, u prirodi se nalazi samo u tragovima unutar veoma starih stijena. Veće količine ovog elementa dobijaju se vještački, pretežno u atomskim centralama i reaktorima. Kao jedan od malobrojnih hemijskih elemenata podložnih fisiji, igra veoma važnu ulogu za proizvodnju nuklearnog oružja. Naprimjer, osnovni reaktivni materijal u atomskoj bombi bačenoj 9. augusta 1945. na Nagasaki bio je plutonij. Ovaj element nastaje tokom rada nuklearnih reaktora iz uranijskih šipki nuklearnog goriva.
Historija
Drugi izotop plutonija dobijen je bombardovanjem brzim neutronima:
Novootkrivenom elementu dali su ime u martu 1942. godine po, u to vrijeme, najudaljenjenijoj otkrivenoj planeti Plutonu, a koji je opet dobio ime po istoimenom božanstvu iz rimske mitologije: ...nazvan po planeti koja slijedi nakon Neptuna, a u aspektu užasavajućeg djelovanja plutonijske atomske bombe daleko više mu odgovara izvođenje iz imena Plutona, božanstva podzemlja. Prema tome, tri dotad najteža poznata elementa, uranij, neptunij i plutonij dobili su imena prema istoimenim planetama: Uranu, Neptunu i Plutonu. Prva mjerljiva količina plutonija od oko 4 µg dobijena je u augustu/septembru 1942. kada ga je izolirala grupa naučnika Burris B. Cunningham, Michael Cefola i Louis B. Werner. Otkriće je držano u tajnosti tokom Drugog svjetskog rata. Sa prvom proizvodnjom plutonija u većem obimu otpočelo se u okvirima američkog projekta "Manhattan". Prva eksplozija atomske bombe kojoj je svjedočilo čovječanstvo bio je test "Trinity", čija je osnova bio plutonij 239Pu, kao i za bombu Debeljko koja je u augustu 1945. razorila japanski grad Nagasaki. Joseph Hamilton je izvodio testove na dobrovoljcima, davajući im plutonij, a zbog ogromne otrovnosti ovog elementa danas su takvi testovi zabranjeni.
Čak i prije otkrića plutonija, u Njemačkoj je Carl Friedrich von Weizsäcker nagovijestio da je u nuklearnim reaktorima moguć nastanak novog elementa eka-renija (tj. 239Eka Re). Osim njega, Friedrich Georg Houtermans je također 1942. predvidio postojanje teoretsko postojanje nekog transuranijskog elementa u svom tajnom izvještaju. Međutim u okvirima nacističkog uranijskog projekta, prema današnjim saznanjima, do kraja Drugog svjetskog rata nije došlo do sinteze plutonija.
Fizičke
Pri normalnim uslovima temperature i pritiska, plutonij je srebrenasto-sjajni teški metal, veoma velike gustoće (19,86 g/cm3). Kao i svi aktinoidi, on također postoji samo u vidu radioaktivnih izotopa. On se zagrijava sam od sebe, tako da naprimjer 100 grama plutonija emitira oko 0,2 vata toplote (odnosi se na izotop 239Pu). U poređenju s drugim metalima, plutonij je vrlo slab provodnik toplote i električne struje. Metal se kristalizira nezavisno od temperature u ukupno šest alotropskih modifikacija. One se jednim dijelom znatno razlikuju po svojoj gustoći. Na sobnoj temperaturi stabilna modifikacija α-Pu je monoklinska. Kod plutonija pri višim temperaturama javlja se vrlo rijedak slučaj anomalije gustoće, jer ona raste pri prelasku iz δ' modifikacije u ε modifikaciju. Pri njegovom topljenju, slično kao kod vode, gustoća mu raste. Istopljeni plutonij ima najvišu viskoznost od svih elemenata u tečnom stanju. Međutim, i pored neuobičajeno visoke magnetne susceptibilnosti za metale i tendencije usmjeravanju pri niskim temperaturama, plutonij ne pokazuje usmjeravanje u širokim rasponima temperature pa se stoga treba svrstavati kao paramagnetičan. Ipak, tačna mjerenja ometa stalno odavanje toplote uzrokovano radioaktivnim raspadom plutonija 239Pu. Iz istog razloga nemoguće je postići temperature plutonija bliske apsolutnoj nuli.
! Opis faze ! Stabilan u temperaturnom području ! Gustoća (temperatura) ! Kristalni sistem ! Bravaisova rešetka ! Prostorna grupa
Osim navedenih, poznate su i visokotlačne modifikacije, koje se dobiju iz α-Pu pri pritisku iznad 40 GPa, a kristaliziraju se u prostornoj grupi P63.
Hemijske
thumb|150px|desno|Razna oksidacijska stanja plutonija u vodenim rastvorima Plutonij je neplemeniti, veoma reaktivni metal. Izložen zraku, brzo reagira s kisikom i vlagom. Pri tome metal postaje mat i prevlači se tamnim, plavo-crnim slojem oksida, dok dužim stajanjem na zraku stvara se tamniji, sivo-zeleni, praškasti sloj oksida koji lahko skida. Pri zagrijavanju, metal reagira sa većinom nemetala i vodom. Međutim na sobnoj temperaturi, plutonij ne napadaju ni bazični rastvori niti voda. U koncentriranoj dušičnoj kiselini on nije rastvorljiv zbog pasivizacije svoje površine. Plutonij se rastvara u hlorovodičnoj kiselini i dušičnoj ali uz dodatak fluorida. U tom slučaju, ioni fluorida poništavaju i onemogućavaju pasiviziranje metala koje se inače javlja napadanjem čiste dušične kiseline. Hemijske osobine plutonija uglavnom su slične kao i kod ostalih aktinoida. Kao i kod većine ovih elemenata, njegove hemijske osobine su pod znatnim utjecajem njegove snažne radioaktivnosti, a zbog zagrijavanja metala i emitiranja jakog radioaktivnog zračenja, njegove veze sa drugim elementima vrlo lahko pucaju. Ovaj element može graditi cijeli niz spojeva u kojima se može nalaziti u oksidacijskim stanjima od +3 do +7, što znači da plutonij zajedno s neptunijem gradi najviša oksidacijska stanja među svim aktinoidima. Najstabilniji je u oksidacijskom stanju +4. U vodenim rastvorima, ioni plutonija imaju karakteristične boje. Tako naprimjer ion Pu3+ je ljubičast, ion Pu4+ smeđ, PuVO2+ roze boje, PuVIO22+ narandžast, a PuVIIO23+ zelen.
Izotopi
Do danas je izmjereno i ispitano 20 izotopa i 15 nuklearnih izomera plutonija, čiji maseni brojevi se kreću od 228 do 247. Vremena poluraspada se kreću od 37 · 10−12 sekundi za izomer 236m1Pu do oko 80 miliona godina za izotop 244Pu. "Najdugovječniji" izotopi sa vremenima poluraspada dužim od 11 dana imaju masene brojeve između 236 i 244. Jedini izuzetak među njima je 243Pu čije vrijeme poluraspada iznosi kraće od 5 sati. Neki od izotopa se smatraju početnim tačkama za određene radioaktivne lance raspada.
Americij
Americij jeste sintetički hemijski element sa simbolom Am i atomskim brojem 95. U periodnom sistemu nalazi se u grupi aktinoida (7. perioda, f-blok) te se ubraja u transuranijske elemente. Americij je, pored europija, jedini hemijski element nazvan po nekom kontinentu. To je radioaktivni srebreno-sjajni metal, koji se vrlo lahko može oblikovati. Ne postoji niti jedan stabilni izotop americija. Na Zemlji se javlja isključivo kao sintetički, vještački element. Prvi put je dobijen u jesen 1944. godine, ali njegovo otkriće nije odmah objavljeno. Međutim, njegovo postojanje indirektno je objavio njegov pronalazač, čuveni američki hemičar Glenn T. Seaborg tokom gostovanja u jednoj radioemisiji za djecu.
Plutonij
Prirodni izvori
Plutonij je posljednji, doduše izuzetno rijetki, element u periodnom sistemu za koji je poznato da se može pronaći u prirodi. Sa udjelom od 2 · 10−19% (po težini) on je jedan od najrjeđih elemenata u Zemljinoj kori. U nalazištima uranija može nastati plutonij u vrlo malim količinama apsorpcijom prirodno otpuštenih neutrona iz uranija. Procjenjuje se da na 140 milijardi atoma uranija može nastati jedan atom plutonija. Američki hemičar D. F. Peppard je 1951. iz koncentrata uranijeve rude izdvojio jedan mikrogram izotopa 239Pu. Za tako dobijeni mikrogram plutonija bilo je neophodno 100 tona rude.
Najduže živući izotop plutonija, 244Pu, datiran u vrijeme nastanka Sunčevog sistema, pronađen je u mineralu bastnesitu, koji je dobio ime po mjestu pronalaska, rudniku Bastnäs u Švedskoj. Uz pomoć vrlo precizne analitike, uspjelo se dokazati prisustvo ovog izotopa u tragovima. Međutim, ove količine su tako neznatne da su pronađene tek 1971. godine, odnosno mnogo godina nakon vještačkog dobijanja plutonija u nuklearnim reaktorima.
James Watt
James Watt (Džejms Vot) (Greenock, Škotska, 19. januar 1736. - Heathfield kraj Birminghama, 25. august 1819.) bio je škotski izumitelj, mašinski inžinjer i hemičar.