cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
EDNRB
Molekulska genetika
Među 31 izoliranim slučajem Hirschsprungove bolesti u ne-inbred populaciji u Japanu, Tanaka et al. (1998) identificirali su tri nove mutacije u genu EDNRB: dvije transverzije, A do T i C do A kod nukleotida 311 (N104I), odnosno 1170 (S390R), te prijelaz T-do-C kod nukleotida 325 (C109R). In vitro studije funkcionalne ekspresije na ćelijama jajnika kineskog hrčka otkrile su da receptori N104I pokazuju gotovo iste afinitete vezanja i funkcionalna svojstva kao divlji tip i mogu predstavljati polimorfizam. S druge strane, iako S390R nije promijenio afinitete vezanja, uzrokovao je smanjenje povećanja unutarćelijskog kalcija, induciranog ligandom i inhibiciju aktivnosti adenilil-ciklaze, pokazujući oštećenje unutarćelijske signalizacije. Pokazalo se da su receptori C109R lokalizirani u blizini jedara kao neobičan protein od 44 kD s izuzetno niskim afinitetom prema endotelinu-1 i da se ne mogu translocirati u plazmamembranu.
Chakravarti (1996) je procijenio da mutacije RET (164761) čine približno 50% slučajeva HSCR -a, a EDNRB mutacije približno 5%. HSCR kratkog segmenta javlja se u oko 25% slučajeva uzrokovanih RET-om i u više od 95% slučajeva povezanih s EDNRB. Dok homozigotnost za gen EDNRB može uzrokovati gluhoću i pigmentne anomalije, pored HSCR-a (npr. 131244.0002), homozigotni fenotip za RET nije primijećen.
Carrasquillo et al. (2002) primijetili su da, iako je identificirano osam gena s mutacijama koje se mogu povezati s Hirschsprungovom bolešću, mutacije na pojedinim lokusima nisu potrebne niti dovoljne za izazivanje kliničke bolesti. Oni su proveli studiju udruživanja na čitavom genomu u 43 tripleta Menonitskih porodica (roditelji i pogođeno dijete) koristeći 2.083 mikrosatelita i jednonukleotidnih polimorfizama i novi metod neravnoteže povezivanja u više tačaka, koji je tražio povezanost porijeklom iz zajedničkog pretka. Identifikovali su lokus osjetljivosti na 10q11, 13q22 i 16q23 (HSCR8); pokazali su da je gen na 13q22 EDNRB, a gen na 10q11 je RET. Statistički značajan zajednički prijenos alela RET i EDNRB u pogođenih osoba i nekomplementacija aganglionoze u ukrštanju miševa između Ret-null i hipomorfnog alela Ednrb piebald, sugerirali su epistazu između EDNRB i RET. Nalazi sugeriraju da je genetička interakcija između mutacija u RET i EDNRB osnovni mehanizam ovog složenog poremećaja.
Sanchez-Mejias et al. (2010) pregledali su gene EDN3 i EDNRB kod 196 pacijenata sa Hirschsprungovom bolešću iz Španije, pomoću tečne hromatografije visokih performansi. Pronašli su 25 varijanti sekvence u genu EDNRB; 17 od njih bile su nove. Pregledali su dodatni egzon u smjeru 5-prim iz egzona 1 EDNRB-a, koji nikada ranije nije analiziran u kontekstu HSCR-a. Uključivanjem ovog dodatnog egzona dolaze do varijante transkripta, zvane EDNRB-delta-3, sa 89 dodatnih aminokiselina u N-terminalnoj regiji proteina, u odnosu na konvencijski EDNRB. Otkrili su tri varijante sekvence na 5' neprevedenom području ovog dodatnog egzona. Najupečatljiviji nalaz bilo je otkrivanje kodirajuće mutacije, lys15-do-ter (131244.0009), kod pacijentice s poradičnom Hirschsprungovom bolešću. Chakravarti (1996) procijenio je da mutacije RET čine približno 50% slučajeva HSCR-a, a EDNRB mutacije otprilike 5%. HSCR kratkog segmenta javlja se u oko 25% slučajeva uzrokovanih RET i u više od 95% slučajeva povezanih s EDNRB. Dok homozigotnost za gen EDNRB može uzrokovati gluhoću i pigmentne anomalije pored HSCR -a (npr. 131244.0002), homozigotni fenotip za RET nije primijećen. Kod djeteta sa ABCD sindromom, o kojem su izvještavali Gross et al. (1995), Verheij et al. (2002) identifikovali su homozigotnu nonsens mutaciju u genu EDNRB (131244.0008). Zaključili su da ABCD sindrom nije zasebna cjelina, već oblik Shah-Waardenburgovog sindroma (WS4).
Životinjski model
Autosomno recesivna mutacija "uočljivo letalna" (sl) kod pacova okarakterizirana je odsustvom intramišlih ganglijskih ćelija u cijelom debelom crijevu i distalnom dijelu tankog crijeva, nalik na ljudsku Hirschsprungovu bolest. Ceccherini et al. (1995) isključili su vezu sl sa dva gena kandidata, RET protoonkogenom (RET) i endotelinom-3; međutim, visoko značajna ocjena loda (Z = 47,05 pri Ɵ = 0,0) pronađena je između EDNRB -a i fenotipa sl. Struktura egzona-introna pacovskog gena rekonstruirana je i svaki egzon sl pregledan je na mutacije. Pokazana je intersticijska delecija od 301 bp, koja obuhvata distalnu polovinu prvog kodirajućeg egzona (egzon 2) i proksimalni dio susjednog introna. Ova delecija rezultirala je sa dva transkripcijska proizvoda, 270 i 238 bp kraći od cDNK divljeg tipa. Gariepy et al, (1996) pokazali su da se delecija savršeno kosegregira sa fenotipom sl. Dovodi do proizvodnje aberantno prerađene EDNRB iRNK kojoj nedostaje kodirajuća sekvenca za prvi i drugi pretpostavljeni transmembranski domen receptora vezanog za G-protein. Testovi vezivanja radioliganda otkrili su neotkrivenu razinu funkcionalnog EDNRB-a u tkivima homozigotnih sl/sl pacova. Stoga su autori zaključili da EDNRB ima bitnu ulogu u normalnom razvoju dsvije ćelijske loze, izvedene iz nervog grebena, epidermnih melanocita i vrijevnih neurona, u tri vrste sisara: ljudi, miševa i pacova. Naveli su da se pacovi kojima nedostaje EDNRB mogu pokazati vrijednima u studijama o fiziologiji odraslih u zdravlju i bolestima, ako se sl pacov može spasiti od smrtonosnog fenotipa megakolona. Pokazali su da je tokom normalnog razvoja pacova obrazac ekspresije iRNK EDNRB konzistentan sa ekspresijom prekursorima crijevnog nervnog sistema (ENS) tokom kolonizacije crijeva. Koristili su promotorljudskih dopamin-beta-hidroksilaza (DBH), za usmjeravanje transgenske ekspresije EDNRB-a na kolonizaciju prekursora ENS-a u sl/sl pacova. Transgenaki DBH-EDNRB kompenzirao je nedostatni endogeni EDNRB kod ovih i spriječio razvoj kongenitalne intestinalne aganglionoze. Transgenoza nije uticala na ekspresiju boje dlake, što ukazuje na to da kritično vrijeme za ekspresiju EDNRB-a u razvoju ENS-a počinje nakon odvajanja loze melanocita od loze ENS-a i zajedničkog prekursora. Doziranje transgena uticalo je i na učestalost i na težinu urođenog crijevnog defekta, ukazujući na događaje ovisne o dozi nizvodno od aktivacije EDNRB-a u razvoju ENS-a.
Shin et al. (1997) pokušali su identificirati važne domene za funkciju EDNRB proučavajući četiri recesivna juvenilna smrtonosna alela u genu miša Ednrb stvorenom radijacijom ili hemijskim mutagenom. Molekulski nedostaci identificirani su u tri; u jednoj mutaciji, koja je povezana s normalnim nivoima Ednrb iRNK u mozgu odraslih, čini se da mutacija utiče na važne regulatorne elemente koji posreduju u ekspresiji gena tokom razvoja.
Sindrom letalnog bijelog ždrijebeta (LWFS) je kongenitalna anomalija konja slična Hirschsprungovoj bolesti, koju karakterizira bijela boja dlake i aganglionoza crijeva. Da bi istražili molekulsku osnovu LWFS -a, Yang et al. (1998) pokazali su da cDNK pune dužine za EDNRB konja sadrži otvoreni okvir čitanja od 1,329 bp koji je kodirao 443 aminokiselinska ostatka. Predviđena aminokiselinska sekvenca bila je 89%, 91% i 85% identična s EDNRB sekvencama ljudi, goveda i miša/pacova, ali samo 55% identična s EDNRA sekvencama ljudi, goveda i pacova. Kada je homozigotna, kao osnova LWFS-a pronađena je dinukleotidna mutacija, TC-u-AG, koja je promijenila izoleucin u lizin u predviđenom prvom transmembranskom domenu proteina EDNRB; heterozigotno stanje rezultiralo je fenomenom 'overro'. Mutacija dinukleotida uključivala je nukleotide 353 i 354. Ranije je bilo poznato da se LWFS najčešće proizvodi parenjem konja sa šarom overo boje. Jedan mutirani alel proizvodi promjenu boje dlake, ali čini se da prisutnost najmanje jednog normalnog alela štiti od razvoja aganglionoze.
Metallinos et al. (1998) također su pokazali da je misens mutacija ile118-do-lys u EDNRB odgovorna za sindrom smrtonosnog bijelog ždrijebca. Uzgoj između određenih pjegavih konja, općenito opisan kao okvir overo, proizvodi neku ždrebad koja su, za razliku od njihovih roditelja, sva bijela ili gotovo sva bijela i uginu ubrzo nakon rođenja, zbog teške blokade crijeva. Ova ždrebad imaju aganglionozu koju karakterizira nedostatak submukoznih i mijeternih ganglija od distalnog dijela tankog do debelog crijeva, slično ljudskoj Hirschsprungovoj bolesti. Otkrili su da se sindrom smrtonosnog bijelog ždrijebeta javio u homozigota; heterozigoti su pokazali okvirni overro obrazac. Konji sa oznakama tobiano uključivali su neke nositelje gena, što ukazuje na to da je tobiano epistazan u odnosu na okvir. Osim toga, neki konji identificirani kao nositelji nisu imali prepoznat fenotipski obrazac ogrtača, što pokazuje nepotpunu penetraciju mutacije. Santschi et al. (1998) su također proučavali promjenu ile118-do-lys u sindromu overo smrtonosne bijele kod ždrebadi rođenih od roditelja American Paint Horse iz loze sa uzorkom overo kaputa.
Kako bi utvrdili kada je EDNRB signalizacija potrebna tokom embriogeneze, iskoristili su sistem induciran tetraciklinom za stvaranje sojeva miševa koji su eksprimirali Ednrb u različitim fazama embriogeneze. Shin et al. (1999) utvrdili su da je Ednrb potreban u ograničenom periodu razvoja nervnog grebena između embrionskih dana 10 i 12,5. Zaključili su da je EDNRB potreban za migraciju i melanoblasta i crijevnih neuroblasta. Uloga receptora endotelina-B u vaskularnoj homeostazi je kontroverzna, jer receptor ima i supresivne i depresivne efekte in vivo. Uočena letalnost kod pacova nosi prirodno prisutnu deleciju gena za receptor endotelina-B, koji potpuno poništava funkcionalnu ekspresiju receptora. Homozigotni pacovi za ovu mutaciju umiru ubrzo nakon rođenja zbog urođene distalne crijevne aganglionoze. Genetičko spašavanje homozigotnih štakora od ove razvojne greške upotrebom transgenske dopaminske hidroksilaze-EDNRB rezultiralo je odraslim štakorima s nedostatkom ETB-a (Gariepy et al. (2000). Na ishrani s nedostatkom natrija, pacovi su imali normalan arterijski krvni pritisak, ali na ishrani s visokim udjelom natrija, homozigotni pacovi su postali ozbiljno hipertenzivni. Normalni pritisak vraćen je hranjenjem solju, kada je epitelni natrijev kanal blokiran amiloridom. Gariepy et al. (2000) zaključili su da su spašeni sl/sl pacovi novi genetički model s jednim lokusom teške hipertenzije osjetljive na soli. Rezultati sugeriraju da su ovi pacovi hipertenzivni jer nemaju normalnu tonusnu inhibiciju bubrežnog epitelnog natrijevog kanala.
Matsushima et al. (2002) opisali su novog mutiranog miša s mutacijom u genu Ednrb i predložili ga kao životinjski model Waardenburgovog sindroma 4 (WS4) ili Waardenburg-Shahovog sindroma, koji kombinira Hirschsprungovu bolest sa obilježjima Waardenburgovog sindroma. Ovi mutanti imali su mješovitu genetičku pozadinu i opsežnu bijelu pjegavost. Uginuli su između 2. i 7. sedmice nakon rođenja uslijed megakolona; njihovom debelom crijevu distalno od megakolona nedostajale su Auerbachove ćelije pleksusa. Ovi mutanti nisu reagirali na zvuk, a stria vascularis njihovih pužnica nije imala posredne ćelije, tj. melanocite izvedene iz živčanog grebena. Nasljeđivanje je bilo autosomno recesivno, kao i kod ljudi s WS4. Analiza uzgoja otkrila je da su WS4 miševi alelni sa piebald-smrtonosnim i JF1 miševima, koji su također mutirani u genu Ednrb. Analiza mutacija pokazala je da genu Ednrb nedostaje 318 nukleotida koji kodiraju transmembranske domene, zbog delecije egzona 2 i 3. Interakcija između endotelina-3 i njegovog receptora potrebna je za normalnu diferencijaciju i razvoj melanocita i stanica Auerbachovog pleksusa.
Migracija prekursora crijevnog nervnog sistema (ENS) u debelo crijevo zahtijeva ekspresiju EDNRB gena u određeno vrijeme. U studijama na miševima, Zhu et al. (2004) pronašli su konzervirani prostornovremenski ENS pojačivač Ednrba. Ovaj pojačivač od 1 kb aktiviran je kako su se prekursori ENS-a približavali debelom crijevu, a djelimična delecija pojačivača na endogenom lokusu Ednrb rezultirala je pigmentiranim miševima, koji su postnatalno uginuli od megakolona. U Ennrb ENS pojačivaču, identificirali su mjesta vezivanja za Sox10, transkripcijski faktor povezan sa SRY povezan s Hirschsprungovom bolešću, a mutacijske analize ovih lokusa sugerirale su da SOX10 može imati više uloga u regulaciji EDNRB-a u ENS-u. Cantrell et al. (2004) testirali su povezanost gena u signalnom putu endotelina i ozbiljnost aganglionoze u proširenom rodoslovu miševa B6C3FeLe.Sox10 (Dom). Analiza asocijacije jednog lokusa identifikovala je interakciju između EdnrB i Sox10. Dodatna analiza F2potomstva ukrštanja potvrdila je visoko značajan učinak alela EdnrB na fenotip Sox10 (Dom/+). Prisutnost alela C57BL/6J u EdnrB bila je povezana s povećanom penetracijom i težom aganglionozom u Sox10 (Dom) mutanata. Ukrštanje između mutanata EdnrB i Sox10 potvrdilo je ovu interakciju gena, pri čemu je dvostruko mutirano potomstvo pokazalo znatno ozbiljniju aganglionozu. Pozadina mutantmog soja EdnrB dodatno je uticala na fenotip Sox10/EdnrB dvostruko mutiranog potomstva, implicirajući djelovanje dodatnih modifikatora na ovaj fenotip.
Kod odraslih transgenih miševa sa uslovljenom srčano ograničenom ET1 prekomjernom ekspresijom, Yang et al. (2004) uočili su translokaciju jedarnog faktora kappa-B, ekspresiju citokina, upalu i hipertrofiju, što je rezultiralo dilatiranom kardiomiopatijom, kongestivnom srčanom insuficijencijom i smrću već 5. sedmice nakon indukcije transgena. Uočeno je značajno produženje preživljavanja kod kombiniranog antagoniste EDNRA/EDNRB, ali ne i kod antagonista selektivnih prema EDNRA, što je u skladu s važnom ulogom EDNRB-a u ovom modelu.
Regulacija
U melanocitima, EDNRB gen je reguliran transkripcijskim faktorom povezanim s mikroftalmijom. Mutacije oba gena su veze sa Waardenburgov sindrom.
Klinički značaj
Multigeni poremećaj, Hirschsprungova bolest tip 2, posljedica je mutacije u genu receptora endotelinskog tipa B.
Interakcije
Pokazano je da endotelinski receptor tipa B stupa u interakciju sa kaveolinom 1.
Krnica (Luče)
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Krnica je imala 266 stanovnika.
Lakišića džamija
Prema natpisu uklesanom u ploču iznad ulaznih vrata, džamija je izgrađena 1650. ili 1651. Tarih (natpis) iznad ulaznih vrata od 2005. čuva se u Zavodu za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa u Mostaru.
Vakif je uz džamiju izgradio i mekteb te je za izdržavanje svojih zadužbina uvakufio 40 dućana u mostarskoj čaršiji, mlinicu s dva vitla na Radobolji i 200.000 akči u gotovini.
U centralnom dijelu Lakišića mahale sve do 1930-ih bila su tri mezarja s više velikih i ukrašenih nišana. Sva tri mezarja, uz jedan dio onog uz samu džamiju, ekshumirana su i na njima su podignute zgrade. U dijelu mezarja kod džamije očuvano je samo nekoliko nišana s natpisima, od kojih je najistaknutiji onaj nekadašnjeg gradonačelnika Mostara Mujage Komadine.
Džamija je temeljito popravljena 1935. i tada je njena munara demontirana do visine džamijskog krova i ponovo ozidana. Džamija je porušena tokom rata u Bosni i Hercegovini, a obnovljena je od 1996. do 2000.
Kaunas
desno|mini|250x250px|Pogled na Kaunas, Litvanija Kaunas je drugi najveći grad u Litvaniji i kroz historiju je bio vodeći centar Litvanijskog ekonomskog, akademskog i kulturnog života. Kaunas je bio najveći grad i centar regije u Općini Trakai Velike grofovije Litvanije od 1413. U Ruskom carstvu bio je glavni grad Kaunas guvernorata od 1843. do 1915. Postao je jedini privremeni glavni grad u Evropi tokom međuratnog perioda. Glavni je grad Okruga Kaunas, sjedište gradske uprave Kaunasa Uprave Distrikta. Također je sjedište Diocese rimske katoličke crkve Kaunasa. Kaunas se nalazi na ušću dviju najvećih litvanskih rijeka, Nemunas i Neris, i blizu Kaunaskog jezera, najveće vodene površine u cijeloj Litvaniji.
Ime grada ima litvansko porijeklo i najvjerovatnije potiče od ličnog imena. desno|mini|Grb Kaunasa desno|mini|[[Centras (Kaunas)|Kaunas, stari grad]]
Administrativne podjele
Kaunas je podijeljen na 12 elderata:
Grgurevići
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Grgurevići su imali 122 stanovnika.
Napomena: ''Podaci od 1857. do 1890. i od 1910. do 1931. procijenjeni su prema skupno iskazanom broju stanovnika za bivše naselje Odvorci (općina Brodski Stupnik). U 1900. iskazano pod imenom Grgurević Mala. Do 1931. iskazivano kao dio naselja, a od 1948. kao naselje.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Grgurevići je imalo 186 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Popis 1910.
Za sastav stanovništva na popisu 1910. godine, pogledati pod: Brčino.
Nogometni savez Jugoslavije
Nogometni savez Jugoslavije (srpskohrvatski: Фудбалски савез Југославије) je bila krovna nogometna organizacija u Jugoslaviji. Osnovan je 1919. godine. Član FIFA-e je od 1923. godine, dok je u članstvo UEFA-e primljen 1954. godine. Pod kontrolom nogometnog saveza Jugoslavije su se nalazile prva i prva nogometna liga Jugoslavije, te sve nogometne reprezentacija te zemlje.
Skipovac Gornji (Doboj)
Skipovac Gornji je naseljeno mjesto u gradu Doboju, Bosna i Hercegovina.
Historija
Naselje Skipovac Gornji se do rata u Bosni i Hercegovini (1992-1995) u cjelini nalazilo u sastavu općine Gračanica.
Kornić
mini|260px|Kornić, ranosrednjovjekovna crkva "Sv. Dunat" Kornić je naseljeno mjesto u sastavu grada Krka, na ostrvu Krku, Primorsko-goranska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Krk.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Kornić je imao 433 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Kornić je imalo 250 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Wrecking Ball (pjesma)
"Wrecking Ball" je pjesma američke pjevačice Miley Cyrus, za njen četvrti album Bangerz (2013). Pjesma je izdata 25. augusta 2013. godine, od strane RCA Records kao drugi singl sa albuma. Pjesmu su napisali MoZella, Stephan Moccio, Sacha Skarbek, Lukasz Gottwald, and Henry Russell Walter. Pjesma je producirana od starne Dr. Luke-a i Cirkuta. "Wrecking Ball" je synthpop pjesma, a tekst govori o prpadanju veze; te se špekulisalo da li je pjesma inspirisana bivšim Miley-inim angažmanom sa australiskim glumcem Liamom Hemswothom.
Maternična arterija
Maternična arterija je arterija koja krvlju opskrbljuje maternicu.
Struktura
Maternična arterija obično nastaje iz dijela prednje unutrašnje ilijačne arterije. Prolazi do maternice, prelazeći mokraćovod sprijeda, do maternice putujući u kardinalnni ligament. thumb|300px|Maternična arterija Prolazi kroz parametrij donjeg širokog materničkog ligamenta.
Često anastomozira (povezuje se s) jajničkom arterijom.
Maternična arterija glavni je snabdjevač maternice krvlju i značajno se povećava tokom trudnoće.
Sunderland Albion FC
Sunderland Albion Football Club je bivši nogometni klub iz Engleske. Osnovan je 1888. godine. Bio je jedan od osnivača Football Alliance.
Kvalifikacije za Afrički kup nacija 2017 – grupa F
Kvalifikacije za Afrički kup nacija 2017 – grupa F bila je jedna od 13 grupa u sklopu kvalifikacija za Afrički kup nacija 2017. U grupi F nalazile su se četiri reprezentacije, a primijenjen je Bergerov sistem takmičenja. Maroko kao prvoplasirana reprezentacija u grupi kvalificirala se na prvenstvo. Zelenortska Ostrva, Libija i Sveti Toma i Princip nisu se kvalificirali na Afrički kup nacija 2017.
Stanić Rijeka (Doboj)
Stanić Rijeka je naseljeno mjesto u gradu Doboju, Bosna i Hercegovina.
Transkripcija (genetika)
right|thumb|250px|Transkripcija jednog od razdvojenih polulanca [[DNK]] Transkripcija (lat. transcriptio, od transcriptus, transcribere = prepisati) – prepisivanje nasljednih uputstava za sintezu bjelančevina odvija se u jedru, pri čemu kao izvorni “tekst” (kalup) služi samo jedan od polulanaca DNK.
Uz djelimično razdvajanje polulanaca DNK, na raskinute poprečne veze, labavo se vezuju komplementarni polinukleotidi: naspram adenina uvijek dolazi uracil, timina – adenin (A–U i T–A), odnosno redovno se uparuju citozin i guanin (C–G i G–C). Zahvaljujući tome, slijed nukleotida u kopiranom dijelu lanca DNK se vjerno preslikava na redoslijed nukleotida u informacijskoj RNK (iRNK).
Nakon prepisivanja (prijema) genetičke šifre (poruke), "glasnik" (iRNK) napušta jedro i odnosi poruku u citoplazmu– u njene organele ribosome. Tu se genetička informacija iz DNK, zapisana u redoslijedu nukleotida, prevodi na jezik rasporeda aminokiselina u nastajućem polipeptidnom lancu proteina, u procesu koji je poznat pod nazivom translacija.
Proces
Proces transkripcije uključuje slijedeće opće korake: Prepis sekvence jednog polulanca DNK u repisao molekulu RNK se zove transkripcijska jedinica i kodira ga najmanje jedan gen.
Faze
Transkripcija genetičke informacije teče kontinuirano u slijedećem nizu karakterističnih faza.
Sječevac
Sječevac je naseljeno mjesto u sastavu grada Samobora, Zagrebačka županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare zagrebačke prigradske općine Samobor.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Sječevac je imalo 46 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Ministarstvo trgovine i turizma Republike Srpske
Ministarstvo trgovine i turizma Republike Srpske (MTT RS) jedno je od 16 ministarstava u sastavu Vlade Republike Srpske, nadležno za trgovinu i turizam u tom entitetu. Sjedište ministarstva se nalazi u Administrativnom centru Vlade na Trgu Republike Srpske u Banjoj Luci, dok se na njegovom čelu trenutno nalazi Predrag Gluhaković (SP).
Historija
Godine 1992, nakon sticanja nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine od Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (SFRJ), osnovano je Ministarstvo za privredu Republike Bosne i Hercegovine, a za ministra je tada imenovan Hakija Turajlić.
Krajem rata u BiH i potpisivanjem Dejtonskog mirovnog sporazuma, dio nadležnosti trgovine i turizma su dodijeljene enitetima Bosne i Hercegovine, čime je usljedilo formiranje entitetskih ministarstava za te oblasti (Ministarstvo trgovine u FBiH, Ministarstvo trgovine i turizma u RS-u), dok je na državnom nivou formirano Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH.
Nadležnosti
Glavna osoba u ministarstvu trgovine i turizma je ministar ili ministrica trgovine i turizma Republike Srpske, koji ima pravo na jednog sekretara i nekoliko pomoćnika.
Ministarstvo trgovine i turizma obavlja upravne, stručne i druge poslove koji se odnose na ostvarivanje nadležnosti entiteta u trgovini i turizmu, zašta su formirana dva zasebna resora:
U sastavu ministarstva se nalazi Republička direkcija za promet nauružanja i vojne opreme.
Organizacija
Ministarstvo trgovine i turizma Republike Srpske se sastoji od ukupno sedam organizacionih jedinica, u kojima djeluje ukupno 20 internih tijela.
Mokrice Miholečke
Mokrice Miholečke su naseljeno mjesto u sastavu općine Sveti Petar Orehovec, Koprivničko-križevačka županija, Republika Hrvatska.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mokrice Miholečke su imale 154 stanovnika.
Napomena: ''Do 1900. iskazivano pod imenom Mokrice.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Mokrice Miholečke je imalo 189 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Spisak predloženih svemirskih opservatorija
Spisak predloženih svemirskih opservatorija: primjeri prošlih i trenutnih planova, koncepata i prijedloga za svemirske opsrevatorije. Za opservatorije u orbiti pogledati, Spisak svemirskih teleskopa.
<blockquote class="toccolours" style="text-align:justify; width:40%; float:right; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;"> <p style="text-align: center;">Legenda
Finale UEFA Evropske lige 2014.
Finale UEFA Evropske lige 2014. je bila finalna utakmica UEFA Evropske lige 2013/14., četrdeset treće sezone drugorazrednog UEFA-inog takmičenja. Finale, koje je odigrano u Torinu 14. maja 2014. godine bilo je peto finale otkako je Kup UEFA preimenovan u UEFA Evropsku ligu. U finalu su se sastali Sevilla i Benfica. Sevilla je po treći put u svojoj historiji osvojila Evropsku ligu. Utakmica je nakon regularnog dijela završena bez golova te se pristupilo igranju produžetaka gdje također nije bilo golova. Izvođenjem jedanaesteraca rezultatom 4-2 Sevilla je bila uspješnija.
IC 3896A
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Finale UEFA Evropske lige 2014.
Grad domaćin
Stadion Juventus u Torinu, Italija, izabran je kao mjesto održavanja finalne utakmice Evropske lige 2013/14. na sastanku Izvršnog odbora UEFA-e u Istanbulu, Turska, 20. marta 2012. godine.
Grižići
Grižići su naseljeno mjesto u sastavu općine Sibinj, Brodsko-posavska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Slavonski Brod.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Grižići su imali 120 stanovnika.
Napomena: ''Podaci za 1869. i 1880. procijenjeni su prema skupno iskazanom broju stanovnika za bivše naselje Odvorci (općina Brodski Stupnik). Do 1931. iskazivano kao dio naselja, a od 1948. kao naselje.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Grižići je imalo 158 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Alpinizam
Alpinizam je podvrsta planinarstva i predstavlja skup psihofizičkih tehnika koje čovjeku omogućuju da se uspne na najviše i najnepristupačnije planinske visove i stijene. To je penjanje po neoznačenim i neosiguranim strmim stijenama, pri čemu se za uspon i osiguranje upotrebljava alpinistička oprema i tehnika. Alpinistički smjerovi većinom nisu uređeni sa stalno postavljenom opremom, već ih penjači djelomično ili potpuno sami opremaju i raspremaju tokom uspona. Smjerovi se razlikuju po dužini (visini) i ocjeni smjera prema UIAA ljestvici.
Alpinizam je u suštini kolektivna djelatnost, jer se usponi na najviše vrhove organizuju u okviru velike ekspedicije od puno članova. Sve više ima pojava da se u takve poduhvate upuštaju i pojedinci. Zbog napora i opasnosti po život, neophodni su dugotrajni treninzi i izuzetna fizičku pripremljenost. Alpinizam bi se teško mogao nazvati sportom, jer nema natjecanja sa suparnikom, osim zadovoljstva zbog uspona na vrh.
Školovanje
Alpinizam zahtijeva od čovjeka: osnovna znanja iz planinarstva, stalnu fizičku i psihičku kondiciju, povećavanje iskustva bavljenjem alpinistikom, poznavanje tehnika penjanja i drugih faktora za sigurno i uspješno savladavanje prepreka na samom usponuh
Alpinistička škola podrazumijeva mnoštvo detalja koje treba svladati; od načina kako i koju lokaciju odabrati, koju stijenu; do načina kako se zabija klin, gdje, na nekim mjestima već postoje zabijeni klinovi od penjača koji su već prošli istim putem… Potrebno je znati koju opremu i kako koristiti, na koji način zavezati čvor na kojem mjestu i za koji potez. Alpinizam nije nipošto disciplina koja se može svladati na izletu, već je neophodno organizovano školpvanje.
Evolucija čovjeka
Jedan od više savremenih pogleda na geografsku i vremensku rasprostranjenost hominidnih populacija.|right|mini|400px mini|500px|Organi u tragu (rudimentni organi) su jedan od dokaza životinjskog porijekla čovjeka. mini|300px|desno|Oblik pod nazivom Notharctus se smatra jednim od prvih praprimata. mini|300px|desno|Poređenje nekih oblika evolucijskog hominida i ostalih vrsta čovjekolikih majmuna. mini|400px|Razlike u kosturu [[čovjekoliki majmuni|čovjekolikh majmuna.]] 250px|mini|desno|Međudjelovanje hominidnih činilaca procesa očovječavanja. 400px|mini|[[Filogeneza|Filogenetsko stablo najnovijih vrsta čovjekolikih majmuna: čovjek (rod Homo), čimpanze i bonoboi (rod Pan), gorile (rod Gorilla), orangutani (rod Pongo), i giboni (četiri vrste porodice Hylobatidae: Hylobates, Hoolock, Nomascus, i Symphalangus). Svi osim gibona pripadaju hominidima.]] mini|500px thumb|250px|Lobanje uzastopnih (ili skoro uzastopnih, ovisno o izvoru) ljudskih evolucijskih predaka, sve do 'modernog' Homo sapiensa
Alpinizam
Alpinistička oprema
Planinarska oprema se koristi u svim prilikama, bez obzira da li se radi o klasičnom planinarstvo, visokogorskom skijanju ili alpinizmu. Alpinisti koriste dodatnu specifičnu alpinističku opremu koja im omogućava rješavanje zahtjeva tokom uspona na relativno siguran način. Oprema sadrži brojne rekvizite. Šljem je jedan od najpotrebnijih rekvizita. Zaštićuje glavu penjača od kamena što pada ili kod pada na glavu.
Cepin je pomagalo koje služi za lakše uspinjanje po padini, za kopanje stepenica u snijegu i ledu, za osiguranje ili zaustavljanje kod poskliznuća. Za visine preko 3000 metara potreban je u svim prilikama.
Evolucija čovjeka
Evolucija primatâ počinje u geološkom razdoblju kasne krede. Prema izvršenim genetičkim proučavanjima, primati su se počeli odvajati od ostalih sisara prije 85 miliona godina, a prvi sigurni fosili primatâ pojavljuju se u paleocenu prije 55 miliona godina. Rod hominida ili velikih čovjekolikih majmuna odvaja se od roda Hylobatidae u razdoblju od 15-20 miliona godina, a prije 14 miliona godina Ponginae ili orangutani odvajaju se od roda Homo.
Dvonožno hodanje ili bipedalizam je bilo najvažnije prilagođavanje tribusa hominina. Smatra se da su prvi dvonožni hominini bili Sahelanthropus tchadensis ili Orrorin, dok se potpuno dvonožni Ardipithecus pojavio nešto kasnije. Preci gorila i čimpanzi odvajaju se otprilike u istom razdoblju, tako da su Sahelanthropus ili Orrorin vjerovatno naši posljednji zajednički biološki preci. Prvi dvonožni majmuni najzad evoluiraju u rod Australopithecus (potporodica Australopithecinae) i poslije u rod Homo.
Prva dokumentirana vrsta roda Homo bio je Homo habilis koji se pojavio prije otprilike 2,3 miliona godina. Homo habilis prva je vrsta kod koje je sa sigurnošću dokazano korištenje kamenog oruđa. Volumen mozga prvih hominina bio je otprilike jednak onom savremenih čimpanzi. Tokom kasnijih razdoblja došlo je do razvoja mozga i povećanja njegove zapremine, tzv. procesa encefalizacije. Fosilni ostaci dokazuju da se s pojavom vrste Homo erectus volumen neurokranija udvostručio u odnosu na prve hominine i dosegao do oko 850 cm3. Homo erectus i Homo ergaster bili su prvi hominini koji su napustili Afriku i raširili se po Aziji i Evropi prije oko 1,8-1,3 miliona godina. Pretpostavlja se da su to bile prve vrste koje su koristile vatru i složeno oruđe. Po posljednjoj paleoantropološkoj Teoriji novijeg afričkog porijekla (engl. Recent African Ancestry theory) poznatoj i kao teorija napuštanja Afrike (engl. Out of Africa theory), anatomski savremeni ljudi su se razvili u Africi vjerovatno iz oblika na razini Homo heidelbergensis i napustili Afriku prije 100.000 do 50.000 godina, potisnuvši tako lokalne starosjedilačke vrste Homo erectus i Homo neanderthalensis'' (neandertalac).
Alpinizam
Alpinistička oprema
Klinovi se izrađuju u dva osnovna oblika, vertikalni i horizontalni u zavisnosti od pukotina u koje se zabijaju. Za led se upotrebljavaju ledni klinovi, dužine 200 – 300 mm. Tamo gdje nema mogućnosti da se zabije klin u pukotinu, upotrebljavaju se tzv. ekspanzivni klinovi. Najprije se sa specijalno konstruiranim svrdlom buši stijena. U umjetne rupe zabijaju se klinovi na principu ekspanzije. Za nošenje klinova služi nosač klinova, montiran oko pasa. Za zabijanje klinova koristi se čekić sa jednom tupom stranom i drugom u obliku šiljka.
Karabineri imaju ulogu pričvršćenje užeta o klin. Raznih su oblika, od ovalnih do kruškastih, izrađeni od elastičnog ili žilavog čelika, te od aluminijskih legura što im smanjuje težinu do 60 g.
Evolucija čovjeka
Anatomski savremeni ljudi evoluirali su iz arhajske vrste Homo sapiens koja se ponegdje označava i kao pdvrsta Homo sapiens presapiens da bi se naglasio nastavak zamjene sa Homo sapiens sapiensom. Arhajski pračovjek se pojavio u u srednjem paleolitu, otprilike prije oko 200.000 godina. Njegovu epohu obilježava evolucijska novost u živom svijetu: pojava simboličkog komuniciranja, jezika i umjetnosti, te specijaliziranog kamenog oruđa. To se dogodio prije otprilike 50.000 godina, iako postoje pretpostavke da su se ovi oblici ponašanja možda pojavili s pojavom anatomski savremenih ljudi.
Alpinizam
Alpinistička oprema
Ljestve služe za savladavanje detalja stijene kao što su glatke ploče, prevjesi, stropovi i sl. Izrađuju se od najlonske ili perlonske uzice promjera 6 mm, a za prečke duraluminij. Dužina i broj prečki izrađuje se po volji, najčešće do 2 m.
Penjački pojas je pomagalo od užeta ili čvrstih traka (gurtna) i nosi se na prsima ili oko pasa.
Evolucija čovjeka
Klasični dokazi
Iako Darwinova prva knjiga o evoluciji nije imala šireg odjeka, otvorila je konkretno pitanje evolucije čovjeka − "svjetlo će biti bačeno na porijeklo čovjeka i njegovu historiju," bilo je sve što je Darwin napisao o tom problemu. Posljedice teorije evolucije bile su jasne savremenim čitaocima. Rasprave između Thomas Huxleya i Richard Owena bile su usredsređene na ideju ljudske evolucije. Nakon što je Darwin objavio svoju knjigu na temu Porijeklo čovjeka i odabir u odnosu na spol, njegovo tumačenje evolucije je bilo već dobro poznato, kao i njene interpretacije, koje su ovu teoriju učinile vrlo kontroverznom. Čak i mnogi od njegovih izvornih pristalica (kao što su Alfred Russel Wallace i Charles Lyell) ustuknuli su pred idejom da su svoje bezgranične mentalne sposobnosti i moralnu senzibilnost ljudska bića mogla razviti putem prirodne selekcije.
Od vremena Carolus Linnaeusa, veliki majmuni su smatrani najbližim srodnicima ljudskih bića, na osnovu morfološke sličnosti. U 19. stoljeću, pretpostavljalo se da su naši najbliži srodnici čimpanze i gorile. Na osnovu prirodnih osobenosti ovih stvorenja, pretpostavljalo da ljudi dijele zajedničkog pretka sa afričkim majmunima i da će se fosili ovih predaka na kraju i naći u Africi.
Alpinizam
Klasični alpinizam
Kad su svladani svi najlakši vrhovi, dolaze na red teži. U Alpe dolaze ljudi i bez naučnih pobuda koji se mogu nazvati alpinistima. U istraživanje planina unose estetske, fizičke i sportske elemente. Dolazi do prvih udruženja planinara i alpinista. Godine 1857. osniva se u Londonu »Alpine Club« kao prva planinarska i alpinistička organizacija u svijetu.
Evolucija čovjeka
Klasični dokazi
Osim ranijeg otkrića neanderthalca (1920.), novih nalaza nije bilo do 1924., kada je Raymond Dart opisao Australopithecus africanus. Holotip - primjerak je "Dijete iz Taunga", fosil novorođenčeta iz podfamilije Australopithecinae. otkriven u Taungu, Južna Afrika. Ostaci su bili izuzetno dobro očuvane sitne kosti lobanje i endokranijskog prostora mozga. Mozak je bio (dječije) mali (410 cm3), ali njegov oblik je bio zaobljen, za razliku od čimpanze i gorile, a više oblikovan kao mozak današnjih ljudi. Također, uzorak je imao i kratke očnjake, a položaj foramen magnum je dokaz dvonožnog kretanja. Sve ove osobine uvjerile su da je Dartova Taung beba pripadala dvonožnom ljudskom pretku, prijelaznom obliku između majmuna i ljudi. Prošlo je još 20 godina prije nego što su Dartove tvrdnje prihvaćene ozbiljno, nakon otkrića više fosila koji su ličili na njegov nalaz. Preovladavajući pogled tog vremena je bio da je veliki mozak evoluirao prije dvonoštva. Smatralo se da je preduslov za dvonoštvo inteligencija u rangu sa modernim ljudima.
Alpinizam
Klasični alpinizam
Vrh Matterhorn dugo je odolijevao, sve dok uspješan uspon nije izvela britanska alpinistička ekspedicija koju je vodio Edward Whymper 1865. Pri silasku poginula su četiri člana ekspedicije. Tri dana kasnije na vrh se popela i italijanska ekspedicija, koju je vodio Giovanni Antonio Carrel.
Evolucija čovjeka
Revolucija genetičkih dokaza
Genetička "revolucija" u proučavanju evolucije čovjeka započela je kad su biolozi Vincent Sarich i Allan Wilson procijenili intenzitet imunih reakcija na albumin u krvnom serumu između različitih vrsta životinja, uključujući ljude i čovjekolike majmune (čimpanze i gorile). Snaga imunog odgovora može se odrediti kao "imunološka udaljenost" (eng.: "Immunological Distance"), koja je srazmjerna razlikama u proteinskim nizovima aminokiselina u izmehomolognim bjelančevinama različitih vrsta.
Nakon određivanja kalibracijske krivulje parova upoređivanih vrsta i poznatog vremena genetske divergencije fosilnih nalaza, dobijeni podaci su se mogli koristiti kao molekularni sat za procjenu vremena razdvajanja parova siromašnijih ili nepoznatih fosilnih nalaza. U članku koji je objavljen 1967. u časopisu "Science", naučnici Sarlich i Wilson su vrijeme razdvajanja ljudi i majmuna procijenili na prije 4-5 miliona godina. U to se vrijeme pretpostavljalo da se to dogodilo 10-30 miliona godina prije naše ere. Kasniji fosilni nalazi, pogotovo otkriće australopiteka "Lucy" i pomnijeg datiranja starijeg fosilnog materijala, kao što je Ramapithecus, dokazali su da se vrijeme divergencije zbilo kasnije. Time su potvrdili istovremeno i valjanost imunološke metode. Primjena imunoloških istraživanja revolucionarno je usmjerila istraživanja ka molekularnoj evoluciji.
Znaci raspoznavanja primata
Primati žive u raznolikim u staništima, kao što su ona na drveću i u grmlju. Tu opstaju zahvaljujući mnogim prilagođavanjima u prirodnom okruženju. Neka od tih prilagođavanja su:
Nemaju svi primati sve ove anatomske oznake, niti je svaka osobina jedinstvena za primate. Što se tiče ponašanja, primati su često vrlo društveni; žive u grupama s 'fleksibilnom hijerarhijom dominacija', što je fraza koja znači nešto poput: vođa se može promijeniti prema aktivnosti grupe.
Osnovna obilježja područja ljudskog prilagođavanja
Osnovno obilježje ljudskog područja prilagođavanja je opstanak pomoću rada, odnosno proizvodnja sredstava kojima se obezbjeđuju potrebni uslovi za život. Prirodni okviri ljudskog života su tokom procesa antropogeneze doživljavali krupne promjene, ali su rad, razvoj složenog sistema radnih odnosa i društvena podjela rada stalno bili jedini suštinski uslov i način njegovog opstanka na našoj planeti. Prva obrada predmeta rada pomoću svojeručno stvorenih sredstava za rad, bila je samo ključ za uski ulaz u neslućenu širinu budućeg područja prilagođavanja ljudskog roda. U njoj je i sam čovjek postepeno širio sopstvene mogućnosti za osvajanje njenih potencijala, zahvaljujući razvoju proizvodnih snaga društva, sopstvenim dostignućima i spoznajama. Između ostalog, i po takvom po1ožaju i odnosu prema svom području prilagođavanja, čovjek je jedinstven primjar u prirodi.
Osobenosti ljudskog prilagođavanja
Tragovi preduslova u prilagođavanju za rad javljaju se u neočekivano širokom krugu novijih životinjskih vrsta, na osnovu čega su još utemeljivači suvremene teorije evolucije upozoravali da čovjek u tom pogledu i nije baš jedinstven u prirodi. Tako na primjer, izvjesne elemente rada susrećemo kod nekih vrsta: sisara, ptica, insekata itd. Među primatima se to posebno odnosi na čimpanze i pavijana, kod kojih je je i eksperimentalno dokazana sposobnost svrsishodne i složenije upotrebe pojedinih predmeta (motke, na primjer) u pribavljanju hrane.
Izgleda da je van sumnje mogućnost da su, kao i kod čovjekovog antropoidnog pretka, i medu dalekim precima ovih životinja postojali slični oblici radnih udruživanja. U vezi s tim, nameće se logično pitanje: koje su to presudne uporedne prednosti prilagodljive vrste čovjekovih predaka koje su ih činile uspješnim u osvajanju ljudskog područja prilagođavanja, dok su pomenute životinje ostale na nivou upotrebe neobrađenih predmeta i iskorištavanja sirovih prirodnih proizvoda, kao izvora životnog postojanja. U postojećim podjelama, posebnosti hominidnog adaptivnog tipa se vežu u različita područja njegovog razvoja, te se nezaobilazno podvlači raznovrsni evolucijski značaj, suštinskih činilaca očovječavanja, kao što su složene cjeline:
Raznovrsnost tih osobenosti je zamršeno isprepleten sistemo brojnih uzročno-posljedičnih veza, pa ga je čak i u metodološke svrhe veoma teško raščlanjivati.
Mozak ↔ ruke ↔ rad ↔ svijest ↔ govor jedinstvena su i otvorena dijalektička cjelina, za koju su posebno delikatne i neizvjesne procjene, kako pojedinačnog doprinosa polaznoj upućenosti (pra)hominidnog adaptivnog tipa pri osvajanju ljudskog područja prilagođavanja, tako i njihovog djelimičnog doprinosa u dosadašnjoj evoluciji ove vještine opstanka u prirodnoj okolini. Pojedini dijelovi su se pri međusobnom djelovanju razvijali u odnosu na ostale dijelove cjeline i u složenoj uzajamnoj uslovljenosti.
Čini se ipak, da su određeni razvoji kvalitativnih osobina mozga i oslobađanje prednjih udova od pokretnih radnji (dvonožni hod), tj. pojava ruku kao jedinsvenog organa u prirodi, bili polazni preduslovi za pojavu rada. To je bilo ključno prilagođavanje hominida na posebno mjesto u općoj ekonomiji prirode koje su počeli osvajati. Savremena antropologija je stoga već odavno usvojila mišljenje klasika po kojem je uspravljanje bilo odlučujući iskorak hominidne grupe sa općeg puta evolucije antropoidnih primata. Još postoji dilema da li su zajednički preci pongina, gorilina i hominina bili brahijatori ili se brahijacija kod pongina razvijala paralelno sa antropogenezom. Općenito je prihvaćen stav da su od povremenih dvonožaca, odnosno nespecijaliziranih brahijatora, koji su živje1i u krošnjama drveća, preci hominida postepeno postajali stalni dvonošci (pouzdano od australopitecina), sa prebivalištima na rubovima šume, proplancima ili otvorenim (savanskim) prostorima. Postojalo je i uvjerenje da stepa nije bila prapostojbina prvih euhominina, što se posebno pothranjuje činjenicom o osobenostima ljudske termoregulacije kao i činjenicom da je većina praljudskih fosilnih ostataka nađena u područjima koja su mogla imati sigurne izvore vode (rijeke, jezera, itd.). U svakom slučaju, u oba ova tìpa otvorenih terena slabi selekcioni pritisak na (ne)osjetljivost čula mirisa, a jača i usavršava se (binokularni, stereoskopski) vid.
Ruke postaju organi za rad, najkarakterističnije i izrazito ljudsko obilježje, koje postepeno poprima ulogu vodećeg činioca čovjekove evolucije, svake individualne i grupne sudbine. Imajući u vidu opisane osobenosti ljudskog područja prilagođavanja, može se zaključiti da nema suštinskog pretjerìvanja u sintagmi: "rad je stvorio čovjeka".
Budući da su bile odabirne prednosti, pomenute i ostale (uporedne) funkcionalno-anatomske promjene progresivno utiču na mijenjanje odgovarajućih osobina mozga. Te promjene se u početku tiču kvantiteta, koji postepeno prelazi u najbitnije kvalitativne evolucijske novine hominidne razvojne linije. U novoj sredini, mozak se oslobađa voljne funkcije održavanja ravnoteže (koja je na drveću bila neophodna) i ona postaje automatska. Promjene u značaju čula (posebno mirisa i vida) se odražavaju i u odgovarajućim izmjenama senzornih oblasti mozga, a porast manipulativnih (radnih) sposobnosti selektivno utiče na adekvatne promjene i u motornim centrima.
Premještanjem zgloba glava - kičma prema sredini lobanjskog dna, postepeno se ostvaruju uslovi za ubrzanu i progresivnu evoluciju visine lobanje, odnosno zapremine mozga. Tome također doprinosi i izmjena položaja i funkcije vratnih mišića, načina ishrane itd. Tako muskulatura, koja četvoronožnim primatima služi za održavanja prepoznatljivog položaja glave, kod hominida mijenja položaj i gubi taj značaj, pa se smanjuju i koštani grebeni i hvatište glavnih mišića. Izmijenjen način ishrane usmjerava odabir ka smanjenju njuške, vilice, zubala, tj. povećanju visine i smanjenju ukošenosti lica itd. Proizvodnja oruđa za rad (prvi put kod habilina), omogućava uspješniji lov, čime se ostvaruju uslovi za prelazak sa biljojedne na omnivornu ishranu.
Bjelančevinska (mesna) hrana je energetski bogatija, pa je umjesto stalnog traganja za hranom, ljudskim precima ostajalo vremena i za druge aktivnosti. Mnogi evolucionisti su odavno uvjereni da evolucija primata bez toga vjerovatno uopće ne bi ni pošla putem očovječavanja.
Anatomska prilagođavanja
Evolucija čovjeka je obilježena nizom promjena u morfološko-anatomskoj konstituciji, fiziologiji i ponašanju, koji su se postepeno ustalili nakon razdvajanja predaka čovjeka od predaka ostalih majmuna. Najvažnije evolucijske promjene su dvonožni hod ili bipedalizam, povećanje moždanog volumena ili encefalizacija, produženje trudnoće i perioda razvoja, uz smanjenje anatomskih razlika među spolovima. Međusobno dejstvo između navedenih promjena još su uvijek predmet rasprava, posebno o sprezi: bipedalizam ↔ ruke ↔ mozak ↔ rad ↔ govor, gdje se ne može precijeniti značaj niti jedne karike u toj povratnoj sprezi na proces sticanja isključivo ljudskih osobenosti. U okviru toga, tokom evolucije čovjeka rasla je čvrstoća i preciznost stiska šake, koja se prvi put razvila kod Homo erectusa, kao posebno obilježje organa za rad. Šaka je tokom dugog procesa antropogeneze postala najmanipulativniji ljudski organ, osposobljen za široki raspon usaglašenih i preciznih pokreta, od stvaranja umjetnosti na muzičkim instrumentima ili slikarskom platnu - do najgrubljih fizičkih aktivnosti.
Dvonožni hod
Najvažnije promjene desile su se u području karlice, gdje se kost ilium bitno skratila i proširila kako bi težište tijela, pri hodanju različite brzine, bilo stabilno. Ovo skraćenje se razvilo kao prilagodba dvonožnom hodu, a proširenje karličnog otvora je olakšavalo porod, tj. podržavalo rađanje potomaka sa većom glavom (i zapreminom mozga). Porod je kod anatomski današnjih ljudi postao teži u odnosu na ostale primate. Bedrena kost se razvila tako da se premjestila pod povoljniji (okomitiji) ugao u odnosu na zdjelicu, kako bi se težište tijela približilo geometrijskom središtu tijela.
Koljena i kukovi su ojačali kako bi mogli podnijeti rastuću težinu trupa, a kičma je poprimila oblik iz lučnog (C) u sigmoidni (dvostruko S), ostvarujući efikasniju amortizaciju pri hodanju, trčanju i skakanju. Sistemu amortizacije se priključuje i oblik stopala, koji u uspravnom mirovanju omogućuje raspored opteraćenja na tri njegove glavne tačke (jedna na peti i po jedna u korijenu palca i malog prsta); četvrta se uključuje kao oslonac pri kretanju. Slabinski su pršljenovi postali kraći i širi. Došlo je i do promjena u gležnjevima i stopalu; nožni se palac izravnao s ostalim prstima tako da ne smeta pri hodanju. Gornji su se udovi skratili u odnosu na donje olakšavši na taj način trčanje. Dok je kod ostalih velikih majmuna najduža kost humerus (nadlaktica), kod čovjeka je to femur (natkoljenica).
O tome kako i zašto je dvonoštvo evoluiralo kod ljudskih predaka, postoji najmanje dvanaest različitih hipoteza. Poznato je da se ono pojavilo prije povećanja zapremine ljudskog mozga ili izrade kamenih alata. Bipedalne specijalizacije su uočene kod fosilnih predstavnika roda Australopithecus, prije 4,2-3,9 miliona godina. Evolucija bipedalizma je praćena značajnim korelativnim promjenama u kičmenom stubu, uključujući i uspravno kretanje naprijed, položaj velikog moždano-moždinskog spoja (foramen magnum), odnosno zgloba glava – kičma, gdje se lobanja oslanja na stub koji omogućava dvonožno kretanje.