cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Düsseldorf
Historija
Nešto značajniji rast i razvoj Düsseldorfa se desio pod vlašću izbornog princa Falačke Johana Vilhelma II (Johann Wilhelm II) (1690-1716) početkom 18. vijeka, u narodu poznat i kao Jan Welem. Pod velikim uticajem svoje supruge Ane Marije Luize de'Mediči (Anna Maria Luisa de' Medici), ovaj ljubitelj umjetnosti je izgradio brojne umjetničke galerije sa ogromnim brojem slika i skulptura, koje su bile smještene u gradskoj palači.
Nakon njegove smrti, dotada veoma prosperitetni kraljevski grad, ponovo pada u krizu, naročito kada izborni princ Karl Teodor Bavarski (Karl Theodor) naslijeđuje Bavarsku premješta sjedište izbornog princa u Minhen. U isto vrijeme, on premješta i umjetničku galeriju svog prethodnika u Minhen, gdje postaje dio, danas poznate, Stare pinakoteke (Alte Pinakothek). Za vrijeme Napoleonovih ratova, Düsseldorf doživljava pustošenje, a stanovništvo zapada u bijedu i siromaštvo. Napoléon proglašava Berg velikim vojvodstvom, a Düsseldorf njegovim glavnim gradom. Vođa solingenškog pokreta otpora protiv Napoleonovog dekreta o mobilizaciji, J.C.C. Devaranne je pogubljen u Düsseldorfu 1813 godine. Nakon Napoleonovog pada, cijelo područje Porajnja uključujući i Berg je ušlo u sastav kraljevine Pruske 1815 godine. Nedugo zatim osnovan je i parlament rajnske provincije sa sjedištem u Düsseldorfu.
Sredinom 19. vijeka grad doživljava ponovni prosperitet zahvaljujući najviše industrijskoj revoluciji, a broj stanovnika 1882 prelazi 100.000, dok se taj broj udvostručava 1892. Razvoj grada je ponovo zaustavljen tokom Prvog i Drugog svjetskog rata. Tokom Drugog svjetskog rata, Düsseldorf je praktično sravnjen sa zemljom, zbog gotovo svakodnevnih bombardovanja.
Nakon rata, 1946 grad postaje glavnim gradom savezne pokrajine Sjeverna Rajna-Vestfalija. Ubrzano se radi na rekonstrukciji i obnovi, zahvaljujući kojoj je danas Düsseldorf postao bogato trgovačko, administrativno i industrijsko središte regiona.
Fizičke karakteristike
mini|desno|180px Düsseldorf leži u središtu bazena donjeg toka Rajne, na delti rijeke Düssel gdje se ulijeva u Rajnu. Veći dio grada se nalazi na desnoj strani rijeke, osim četiri gradska distrikta: Oberkassel, Niederkassel, Heerdt i Lörick. S druge strane rijeke, izgrađen je grad Neuss (stanovništvo: 152.625 (2005)), na delti rijeke Erft. Düsseldorf se nalazi na jugozapadu Rurske oblasti, u središtu urbane rajnsko-rurske regije.
Düsseldorf je u potpunosti izgrađen na aluvijalnoj ravni, koju je načinila Rajna nanoseći velike količine blata, pijeska, gline i šljunka. Najviša tačka u području Düsseldorfa je Sandberg, krajnjem istoku grada u predgrađu Hubbelrath, a iznosi 165m. Najniža tačka se nalazi na sjeveru grada u predgrađu Wittlaer, gdje se rječica Schwarzbach ulijeva u Rajnu, a iznosi 28m.
Kao i ostatak ovog područja, Düsseldorf ima blage zime i umjerena ljeta, sa prosječnom godišnjom temperaturom od 10,5 °C i godišnjom količinom padavina od 770mm. Dominantni vjetrovi su sa juga i jugoistoka, sa brzinama od 3–4 m/s, dok je oko 35% vremena ispod 2 m/s, češći su uglavnom noću i zimi.
Distrikti
mini|desno|Distrikti Düsseldorfa Düsseldorf je trenutno (2007) podijeljen na 10 administrativnih distrikta. Svaki distrikt (Bezirk) ima svoje vlastito vijeće distrikta (Bezirksvertretung) i vlastitog gradonačelnika (Bezirksvorsteher). Postoji ukupno 49 kvartova unutar područja grada :
Susjedni gradovi i distrikti
Sljedeći gradovi i distrikti graniče sa Düsseldorfom (u smijeru kazaljke sata počev od sjevera): grad Duisburg, u okrugu Mettmann distrikti: Mettmann, Ratingen, Erkrath, Hilden, Langenfeld i Monheim, te u okrugu Neuss distrikti: Neuss, Dormagen i Meerbusch.
Privreda
mini|desno|200px|Schadow Arkaden - trgovački centar Düsseldorf, ne samo da je poznat kao središte marketinga i modne industrije, nego je u posljednih nekoliko godina grad postao jedno od najvažnijih telekomunikacionih središta Njemačke. Postoji 18 internet provajdera koji su locirani u Düsseldorfu. Pored njih u gradu je sjedište dva od četiri najveća njemačka mobilna operatera: D2 Vodafone i E-Plus. Također, i mnoge strane kompanije ovdje imaju sjedište, poput NTT, Ericsson, Nokia i GTS.
Mnoge internet kompanije imaju u Düsseldorfu svoje korijene; postoji oko 400 marketinških agencija u gradu, između njih su tri najveće u Njemačkoj: BBDO Group, Publicis Group i Grey Group. Mnoge od tih agencija su povezane sa velikim svjetskim marketinškim agencijama poput Ogilvy & Mather, Dentsu, Hakuhodu, Digital District i DDB.
Düsseldorf je ima oko 170 nacionalnih i međunarodnih financijskih institucija, oko 130 osiguravajućih agencija te jednu od najvećih njemačkih berzi. Također, postoji oko 200 izdavačkih kuća. Pored toga, nekoliko vodećih kompanija ima ovdje svoje sjedište: Henkel, E.ON, ThyssenKrupp, Metro AG, Ergo, LTU International Airways i druge.
Od 1960tih postoji jaka veza između Düsseldorfa i Japana. Mnoge japanske banke i kompanije imaju svoja evropska predstavništva locirana upravo ovdje, tako da Düsseldorf ima, nakon Londona i Pariza, treću po veličini japansku zajednicu u Evropi.
Kraljevska aleja (Königsallee ili "Kö") je popularno odredište za turiste. Tu se nalaze čuvene draguljarnice, modni dućani, galerije i mnoge druge luksuzne trgovine. Königsallee ima jednu od najvećih renti za dućane i biroe u Njemačkoj.
Mediji
U Düsseldorfu izlaze mnogobrojne novine i časopisi, od kojih su najpoznatiji Handelsblatt, Rheinische Post, Wirtschaftswoche, Deutsches Wirtschaftsblatt i VDI-Nachrichten. Gotovo svi ovi mediji su dostupni i na internetu. Ugledne filmske kompanije, poput najveće njemačke kinematografske kuće Riech-Group, te televizijski kanali WDR, ZDF, CNN, NBC Giga i QVC doprinose poziciji Düsseldorfa kao medijskog središta Njemačke.
Saobraćaj
mini|desno|200px|Düsseldorfski međunarodni aerodrom mini|desno|200px|Düsseldorfska podzemna željeznica Međunarodni aerodrom Düsseldorf, poznat i kao Rhein-Ruhr aerodrom, se nalazi 8 km od centra grada i do njega se lahko dolazi putem željeznice ili gradskim S-Bahnom. U gradu se nalazi i željeznička stanica, koja je povezuje Düsseldorf sa velikim njemačkim i evropskim metropolama, dok je sa aerodromom povezana putem SkyTrain automatskog komutera. Stara lokalna željeznička stanica se nalazi ispod zgrade terminala, a na njoj se nalaze linije S-Bahna (S7) prema glavnoj gradskoj stanici kao i prema Solingenu, te nekoliko odabranih noćnih linija.
Poslije frankfurtskog i minhenskog, međunarodni aerodrom Düsseldorf je treći po veličini komercijalni aerodrom u Njemačkoj. Godišnje kroz ovaj aerodrom prođe oko 16,6 miliona putnika (podaci iz 2006). Oko 70 aviokompanija nudi letove za oko 180 destinacija na 4 kontinenta. Aerodrom je pretpio znatna oštećenja 1996 kada je izbio požar većih razmjera uzrokovan radovima na zavarivanju, a u požaru je stradalo 17 osoba. Ubrzo je potpuno rekonstruisan a uveden je i Skytrain.
Düsseldorf je i jedno od glavnih željezničkih čvorišta u mreži Njemačke državne željeznice (Deutsche Bahn). Više od hiljadu vozova prođe kroz grad dnevno. Glavna željeznička stanica se nalazi u samom središtu grada, na trgu Konrada Adenauera. Nekoliko S-Bahn linija povezuje grad sa drugim mjestima u Rurskoj oblasti. Unutar gradskih četvrti saobraća lokalni voz i brojne autobusne linije. Autobuski saobraćaj i lokalnu željeznicu kontroliše lokalna kompanija Rheinbahn, u vlasništvu grada. Glavna željeznica stanica također je jedna od glavnih stanica za brzu međugradsku i međunarodnu željeznicu IC (Intercity), EC (Eurocity) i ICE (InterCityExpress)
Cijela pokrajina Sjeverna Rajna-Vestfalija ima gusto isprepletenu mrežu autoputeva, od kojih mnogi vode do Düsseldorfa. Grad je povezan autoputevima A3, A44, A46, A52, A57, A59 i A524.
Životni standard
Agencija "Mercer HR Consulting" je 2007 nakon provedene studije stavila Düsseldorf na 5. mjesto od gradova sa najvišim životnim standardom na svijetu i 1. mjesto u Njemačkoj. . Međutim, ovo ima svoju cijenu; u istoj studiji mjereni su troškovi života, prema kojima je Düsseldorf treći najskuplji grad u Njemačkoj, nakon Minhena i Frankfurta, a u nivou Berlina. Na svjetskom nivou, nalazi se na 45. mjestu.
Kultura i rekreacija
Prve značajnije kulturne i umjetničke aktivnosti u Düsseldorfu bile su u 17. i 18. vijeku pod pokroviteljstvom izbornog princa Jan Wellema i njegove žene Ane Marije Luise de'Mediči. Posebno istaknuti umjetnici koji su rođeni ili radili u gradu su književnik Heinrich Heine, kome je u čast 1997 godine proslavljena 200. godišnjica od njegovog rođenja, Clara i Robert Schumann, kao i Felix Mendelssohn su čuveni kompozitori koji su radili i stvarali u Düsseldorfu. Poznata je i takozvana "diseldorfska škola" koja okuplja imena kao što su Paul Klee, Joseph Beuys, Gerhard Richter i Albert Bierstadt. Reputaciji grada kao centra umjetnosti značajno doprinose kolekcije u pokrajinskoj galeriji Sjeverne Rajne-Vestfalije, čuvena Njemačka opera na Rajni (Deutsche Oper am Rhein), diseldorfsko pozorište (Schauspielhaus) i umjetnička kuća Gustafa Gründgensa.
Sport
mini|desno|200px|Novi stadion za [[hokej na ledu]] mini|desno|200px|LTU-Arena Najpoznatiji diseldorfski nogometni klub je Fortuna Düsseldorf, prvaci Njemačke 1933 godine. Danas se Fortuna takmiči u drugoj saveznoj ligi (2. Fußball-Bundesliga), njen novi stadion LTU arena je otvoren u januaru 2005, a ima kapacitet 51.500 gledalaca. Düsseldorf je bio jedan od devet domaćina Svjetskog prvenstva održanog 1974 u SR Njemačkoj. Pored nogometa, Düsseldorf je domaćin svjetskog teniskog klupskog kupa od 1978 na terenima Rochusclub.
Od ostalih sportova, veoma uspješni su hojekaši DEG Metro Stars, prije DEG - Düsseldorfer Eislauf Gemeinschaft, koji igraju u novoj ISS-Dome dvorani. Uspješni su i Düsseldorf Pantheri, američki nogometni klub koji su već šest puta osvajali njemačko prvenstvo a 1995 Eurobowl. Pored njih aktivni su Rhine Fire Düsseldorf, koji su dva puta osvojili World bowl, 1998 i 2000, a takmiče se u NFL ligi Evrope.
Düsseldorf je bio domaćin Svjetskog prvenstva u šahu 1908. godine na kojem je njemački velemajstor Emanuel Lasker odbranio titulu svjetskog prvaka, a njegov izazivač bio je također Nijemac, velemajstor Siegbert Tarrasch.
Karneval
Jedan od najvećih kulturnih događaja u Düsseldorfu je diseldorfski karneval (poznat pod nadimkom peto godišnje doba) koji počinje svake godine 11. novembra ujutro u 11 sati i 11 minuta, a svoj vrhunac doživljava na Rosenmontag, uz ogromnu paradu na ulicama grada. Karneval završava na Pepelnicu (Aschermittwoch). Karneval je dio brojnih tradicionalnih karnevalskih aktivnosti u Rajnskoj oblasti.
Gastronomija
Düsseldorf je veoma poznat po tamnom pivu Altbier (Staro pivo), koje se proizvodi samo u području Düsseldorfa. Ostala tradicionalna pića su likeri Killepitsch i Samtkragen.
Tradicionalna jela u području grada su Rheinischer Sauerbraten (konjsko meso ili govedina ukiseljena na nekoliko dana) i Himmel on Ähd (crni puding sa kuhanim jabukama pomiješanim sa izgnječenim krompirima). Zimi, mnogi diseldorfčani vole jesti Muscheln Rheinischer Art (školjke na rajnski način). Također je specijalitet Düsseldorfer Senfrostbraten (Odresci prženi sa senfom).
Zajedno sa francuskim gradom Dijonom, Düsseldorf je čuven po svom senfu kojeg serviraju u tradicionalnim posudama "Mostertpöttche", koje su ovjekovječene u djelima mrtve prirode Vincent van Gogha 1884 godine.
Pozorišta
mini|250x250|desno|Tonhalle Düsseldorf
Muzeji i umjetničke institucije
mini|250x250|desno|Umjetnička kolekcija Sjeverne Rajne-Vestfalije - K20 (Grabbeplatz)
Obrazovanje
Univerzitet Heinrich Heine u Düsseldorfu se nalazi na jugu gradskog područja. Na njemu studira oko 20 hiljada studenata i ima veliki broj usmjerenja: prirodne nauke, matematika, računarske nauke, filozofija, socijalne nauke, umjetnost, jezici, medicina, farmacija, ekonomija i pravo.
Ostale akademske institucije su:
Dentova bolest
Dentova bolest je rijetko X-vezano recesivno nasljedno stanje koje zahvata proksimalne bubrežne tubule bubreg. To je jedan od uzroka Fanconijevog sindroma, a karakteriziraju ga tubulska proteinurija, višak kalcija u mokraći, stvaranje kalcija kamena u bubregu, nefrokalcinoza i hronično zatajenje bubrega. "Dentova bolest" se često koristi za opisivanje čitave grupe porodičnih poremećaja, uključujući X-vezanu recesivnu nefrolitijazu sa zatajenjem bubrega, X-vezanu recesivnu hipofosfatemiju rahitis i japansku i idiopatsku niskomolekularnu proteinuriju.. Oko 60% pacijenata ima mutacije u genu CLCN5 (Dent 1), koji kodira hlorid/protonski antiporter specifičan za bubrege, a 15% pacijenata ima mutacije u genu OCRL1 (Dent 2).
Znakovi i simptomi
Dentova bolest često proizvodi sljedeće znakove i simptome: U studiji na 25 pacijenata sa Dentovom bolešću, 9 od 15 muškaraca i jedna od 10 žena imali su završnu bolest bubrega do 47. godine.
Dentova bolest 1
Dentova bolest je X-vezani recesivni poremećaj. Muškarci su skloni ispoljavanju simptoma u ranoj odrasloj dobi sa simptomima kamenca, rahitisa ili čak sa zatajenjem bubrega u težim slučajevima. . Kod ljudi gen CLCN5 nalazi se na hromosomskoj poziciji Xp11.22 i ima kodirajuću sekvencu od 2238 bp koja se sastoji od 11 egzona na 25 do 30 kb genomske DNK i kodiraju protein od 746 aminokiselina. CLCN5 pripada porodici gena hloridnih kanala reguliranih naponom (CLCN1-CLCN7, CLCKa i CLCKb) koji imaju oko 12 transmembranskih domena. Ovi hloridni kanali imaju važnu ulogu u kontroli ekscitabilnosti membrane, transepitelnog transporta i mogućeg ćelijslkog volumena. Mehanizmi pomoću kojih disfunkcija CLC-5 dovodi do hiperkalciurije i druge karakteristike Dentove bolesti tek treba da se razjasne. Identifikacija dodatnih CLCN5 mutacija može pomoći u ovim studijama.
Dentova bolest 2
Dentovba bolest 2 (nefrolitijaza tip 2) povezana je sa genom OCRL. I Loweov sindrom (okulocerebrobubrežni sindrom) i Dentova bolest mogu biti uzrokovani skraćenim ili misens mutacijama u OCRL.
Dijagnoza
Dijagnoza se zasniva na genetskoj studiji CNCL5 gena.
Tretman
Do danas nije poznato dogovoreno liječenje Dentove bolesti i nijedna terapija nije formalno prihvaćena. Većina mjera liječenja su potporne prirode:
Historija
Dentovu bolest su prvi opisali Charles Enrique Dent i M. Friedman 1964. godine, kada su prijavili dva nepovezana britanska dječaka sa rahitisom povezanim s oštećenjem bubrežnih tubula koje karakterizira hiperkalciurija, hiperfosfaturija, proteinurija i aminoacidurija. This set of symptoms was not given a name until 30 years later, when the nephrologist Oliver Wrong more fully described the disease. Wrong je studirao sa Dentom i odlučio da bolest nazove po svom mentoru.
Mont Blanc
Mont Blanc (francuski izgovor: ​[mɔ̃.blɑ̃]) ili Monte Bianco (italijanski izgovor: [ˈmonte ˈbjaŋko]) najviši je vrh Alpa i u Evropskoj uniji. Nalazi se na granici Francuske i Italije, a visok je 4810 m i na 11. je mjestu spiska planina po najvećoj relativnoj visini. Također ga nazivaju La Dame blanche ("bijela dama" na francuskom) te Il Bianco ("bijeli" na italijanskom).
Smješten je u dijelu Alpa poznatom pod nazivom Grajske Alpe, između francuske regije Gornja Savoja i italijanske regije Valle d'Aosta, na vododijelnici između italijanskih dolina Ferret i Veny i francuskih dolina Montjoie i Arve. Monblanski masiv popularan je zbog alpinizma, pješačenja, skijanja i snoubordinga.
U okruženju Mont Blanca smještena su tri grada sa svojim općinama: Courmayeur u Valle d'Aosti i Saint-Gervais-les-Bains i Chamonix u Haute-Savoieu (potonji je 1924. bio domaćin prvih Zimskih olimpijskih igara). Ovim planinskim lancem prolazi žičara na liniji od Courmayeura do Chamonixa kroz Col du Géant. Ispod Mont Blanca probijen je istoimeni tunel, na kojem su radovi počeli 1957, a završeni 1964. Tunel koji povezuje dvije države dug je 11,6 km i jedna je od glavnih saobraćajnica koje idu kroz Alpe.
Antanta
mini|350p|desno|Karta svijeta u Prvom svjetskom ratu: Antanta - roza boja [[Centralne sile - siva boja boja Neutralne države - žuta]] Antanta je savez koji su stvorile Rusija, Francuska i Velika Britanija. Povezivanje između Francuske i Rusije ostvareno je tokom 1891.-1894. godine potpisivanjem niza sporazuma o saradnji. Godine 1904. Francuska i Velika Britanija sklopile su ugovor poznat pod imenom Entente cordiale što znači Srdačni sporazum; odatle i dolazi naziv - antanta. Njime su se dogovorili o podjeli zona uticaja, mahom u Africi te o zajedničkoj politici protiv Njemačke. Posljednja etapa u nastanku bloka Antanta dogodila se 1907. godine kad su se Rusi i Britanci dogovorili o podjeli interesnih zona u Perziji (današnji Iran). Tada je i Rusija ušla u savez s dvije zapadnoevropske sile.
Livanjski sir
mini|desno|250px|Livanjski sir Livanjski sir je vrsta sira iz Bosne i Hercegovine. Ubraja se u najkarakterističnije vrste regionalnih sireva i jedan je od najpoznatijih bosanskohercegovačkih brendova poznat širom regije i svijeta. Ovaj se cijenjeni sir počeo proizvoditi već u 19. vijeku u okolini Livna po uzoru na tehnologiju proizvodnje francuskog sira grojera na porodičnim posjedima. Zrije prosječno 60 do 66 dana u kontroliranim uvjetima. Miris sira je izrazit i svojstven kraškim sirevima. Punog je okusa i ugodan na nepcu, a kod starijih sireva pomalo i pikantan. Najveći proizvođač livanjskog sira je "Mljekara Livno" s godišnjom proizvodnjom od preko 700 tona (2005).
945.
Godina 945. (CMXLV) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 945. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
.et
.et je najviši Internet domen za Etiopiju. Telekomunikacijska korporacija Etiopije je zadužena za ovu domenu.
Višnjica (Ilijaš)
Višnjica je naselje u općini Ilijaš, Bosna i Hercegovina.
U 13. stoljeću područje između Sarajevskog i Visočkog polja pripadalo je staroj bosanskoj župi Vidogošći-Vogošći. U drugoj polovini 14. i u 15. stoljeću, stari grad Dubrovnik je, zajedno sa podgrađem, glavni politički centar ove župe. Prvi put se spominje u dubrovačkom arhivu, 11. juna 1404. godine. Proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
944.
Godina 944. (CMXLIV) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 944. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
.er
.er je najviši Internet domen za Eritreju. Servis za telekomunikacije Eritreje (EriTel) je zadužen za ovu domenu.
Ivan Goran Kovačić
Ivan Goran Kovačić (Lukovdol, Gorski Kotar, danas: Hrvatska, 21. mart 1913 – Vrbica, danas: Bosna i Hercegovina 13. juli 1943) bio je hrvatski književnik.
.er
Postoje domene drugog nivoa:
Spike Lee
Shelton Jackson "Spike" Lee (rođen 20. marta 1957.) je američki filmski režiser, producent, pisac i glumac. Također predaje na Univerzitetu New York i Univerzitetu Columbia. Njegova produkcijska kompanija 40 Acres & A Mule Filmworks, je producirala preko 35 filmova od 1983. godine
Ivan Goran Kovačić
Biografija
Ivan Goran Kovačić rođen je 21. marta 1913. godine u Lukovdolu (Gorski Kotar, Austro-Ugarska, danas: Hrvatska). Nakon završene gimnazije u Zagrebu studira historiju i hrvatski jezik i književnost. Stavljajući se na stranu antifašizma, 1942. zajedno s pjesnikom Vladimirom Nazorom odlazi u partizane, a već sljedeće godine biva ubijen od četničke ruke u mjestu Vrbica, (NDH, danas Bosna i Hercegovina) 13. juli 1943.
Spike Lee
Lee-ovi filmovi se bave rasnom tematikom, ulogom medija u savremenom životu, urbanih zločina i siromaštva, i ostalim političkim temama. Lee je osvojio nagradu Emmy i bio je nominiran za Oskara 1992. godine za film Malcolm X.
Ivan Goran Kovačić
Biografija
U svom kratkom životu bavio se književnošću, novinarstvom, književnom kritikom i prevodilaštvom. Poznata mu je dijalektalna zbirka pjesama Ognji i rože, zbirka pripovijedaka Dani gnjeva, a svoj glas protiv zla i zločina snažno je digao u ratnoj poemi Jama.
Spike Lee
Rani život
Lee je rođen kao Shelton Jackson Lee 1957. u Atlanti, Georgia. Njegova majka je bila učiteljica a otac jazz muzičar. Dok je bio dijete, familija mu se je preselila u Brooklyn, New York. Majka mu je dala nadimak "Spike".
943.
Godina 943. (CMXLIII) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 943. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Sporangija
Gljive
U nekimgrupama gljiva, sporangija ima ulogu u bespolnom razmnožavanju i može imati indirektnu ulogu u seksualnoj reprodukciji. Sporangija se formira na sporangioforu i sadrži haploidno  ćelijsko jedro i citoplazmu. Spore se formiraju u sporangioforu tako što obuhvataju svako haploidno jedro i citoplazmu u žilavoj vanjskoj membrani. Tokom aseksualne reprodukcije, ove spore se raspršuju vjetrom i proklijaju u haploidne hife.
Iako seksualna reprodukcija kod gljiva varira između koljena, kod nekih sporangija ima indirektnu ulogu u seksualnoj reprodukciji. Kod Zygomycota seksualna reprodukcija događa se kada se haploidne hife dvije jedinke pridruže u formiranju zigosporangija. kao odgovor na nepovoljne uvjete. Haploidna jedra unutar zigosporangije zatim se spajaju u diploidna. Kada uslovi poboljšaju klijavost, zigosporangija prolazi kroz mejozu i stvara sporangiju, koja oslobađa spore.
Biljni listovi
Kod mahovina, jetrenjača i rogoza nerazgranati sporofit proizvodi jednu sporangiju, koja može biti prilično morfološki složena. Većina nevaskularnih biljaka, kao i mnogi likofiti i većina paprati, su homosporni (proizvodi se samo jedna vrsta spora). Neke briofite, većina likofita i neke paprati su heterosporni (stvaraju dvije vrste spora). Ove biljke proizvode mikrospore i megaspore koje stvaraju gametofite, funkcionalno muške, odnosno ženske. U nekim slučajevima se obje vrste spora proizvode u istoj sporangiji i mogu se čak razvijati zajedno kao dio tetraspora. Međutim, u većini heterorospornih biljaka postoje dvije vrste sporangija, zvane "mikrosporangija" i "megasporangija". Nekoliko paprati (Salviniaceae i Marsileaceae) i neki likofiti (rodovi Selaginella i Isoetes i izumrli lepidodendridi) su heterorosporni, s dva vida sporangija, kao i sve sjemenjače.
Sporangije mogu biti terminalne (na vrhovima) ili bočne – lateralne (postavljene duž bočnog zida) stabljike ili povezane s listovima. U paprati sporangije se obično nalaze na abaksijalnoj površini (donje strane) lista i zbijen u grozdove koji se nazivaju orusi. Oni mogu biti pokriveni strukturom koja se naziva induzija. Neke paprati imajusporangije razbacane duž smanjenih segmenata lista ili uzduž (ili neposredno od) ruba lista.
Likofite, nasuprot tome, imaju sporangije na adaksijalnoj površini (gornja strana) lišća ili bočno na stabljici. Listovi koji nose sporangije nazivaju se sporofili. Ako je biljka heterosporna, lišće koje nosi sporangiju razlikuje se ili kao mikrosporofili ili megasporofili. U sjemenjača sporangije se obično nalaze unutar strobila ili cvjetova.
Cikade formiraju mikrosporangije na mikrosporofilima koji se spajaju u strobile. Megasporangije nastaju unutar ovula, koje se nose na megasporofilima, spajojenim u strobile na odvojenim biljkama (sve cikade su jednodomne). Četinari tipski imaju mikrosporangije na mikrosporofilima, sakupljenim u strukturama za stvaranje polena (strobili), a ovule su na modificiranim osovinama stabljika i tvore složene ljestvice ovuliferoznih konusa. Cvjetnice sadrže mikrosporangije u prašnicima  (obično četiri mikrosporangije po prašniku) i megasporangije unutar ovule u jajniku. U svim sjemenjačama, spore nastaju mejozom i razvijaju se u gametofite dok su još uvijek u sporangiji. Mikrospore postaju mikrogametofiti (polen). Megaspore postaju megagametofiti (embrionske vrećice).
Eusporangija i leptosporangija
Kod vaskularnih biljaka, ove sporangije ategorizirane su na osnovu razvojnog slijeda: eusporangije i leptosporangije.
Sinangij
Klaster sporangija koje su se spojile tokom razvoju naziva se sinanginij (sinangijum). Ova je struktura najistaknutija u rodovima Psilotum i porodici Marattiaceae,  poput rodova Christensenia, Danaea i Marattia.
Unutrašnje strukture
Kolumela je sterilna (neplodna) struktura koja se proteže u sporangiji i podržava je. U gljiva kolumela koja može biti razgranata ili nerazgranata, može biti gljivičnog ili domaćinskog porijekla. Vtste roda Secotium  imaju jednostavnu, nerazgranatu kolumelu, dok je kod  vrsta roda Gymnoglossum razgranata. U nekim vrstama roda "Geastrum" kolumela se pojavljuje kao produžetak stabljike u masi spora (gleba).
Koža (materijal)
mini|Koža Koža je materijal koji se dobija štavljenjem sirove životinjske kože. Upotreba životinjske kože je počela u davnoj prošlosti čovjeka. Kako sirova koža postaje vremenom kruta i lomljiva, to je navelo čovjeka da je obrađuje. Najraniji oblik prerade kože se sastojao u dimljenju i podmazivanju masnoćom. Iz ovih djelatnosti je razvijen zanat, a zatim i industrijska grana - kožarstvo. Kožarstvo je uznapredovalo pronalaskom hromnog štavljenja. Pojedini vještački materijali danas zamijenjuju kožu, ali nemaju toliko dobre osobine kao prirodna štavljena koža.
Hemijski sastav
Sirova koža u prosjeku ima sljedeći hemijski sastav: 65% voda, 1% masti, 0,5% mineralne supstance, a ostatak su bjelančevine (kolagen, keratin i elastin). Za industrijsku upotrebu su interesantni samo vlaknaste bjelančevine (kolagen i elastin), a keratin se odstranjuje.
Sirovine
Osnovne sirovine u kožarstvu su kože domaćih životinja (goveđa i teleća), konjska, svinjska, ovčija koža. Osim toga koriste se i kože nekih divljih životinja i gmizavaca.To su koža: zmije,leoparda, tigra, antilope, krokodila i druge.
Zovem se Crvena
Zovem se Crvena (tur. Benim Adım Kırmızı) je roman turskog književnika i dobitnika Nobelove nagrade za književnost 2006. Orhana Pamuka iz 1998. godine. Roman je dobio nagradu "International IMPAC Dublin Literary Award" 2003.
"Zovem se Crvena" već dvije i pol godine ne silazi s liste najčitanijih knjiga u Hrvatskoj, a do čitatelja stiže u prijevodu dr. Ekrema Čauševića i Marte Andrić (Izdanje Vuković-Runjić, Zagreb 2004.)
Knjiga je od objavljivanja prevedena na više od 60 jezika. Francuski prijevod osvojio je francuski Prix du Meilleur Livre Étranger, a talijanska verzija Premio Grinzane Cavour 2002. godine. Engleski prijevod, My Name Is Red, osvojio je Međunarodnu Dablinsku književnu nagradu 2003.
Kao priznanje za svoj status u Pamukovom opusu, roman je ponovo objavljen u prijevodu Erdağa Göknara kao dio serije „Savremeni klasici u svakodnevnoj biblioteci“ 2010. godine. BBC Radio 4 emitovao je adaptaciju romana 2008. godine.
Knjige u knjizi
Brojne knjige ilustrovane od strane poznatih minijaturista su referencirane likovima u Zovem se crvena: Nekoliko opisanih specifičnih rukopisa (najistaknutije Šahnama Shah Tahmaspa, poznatije na zapadu kao Houghton shahnama) su stvarni i opstali su u cjelini ili dijelu.
Ligursko more
mini|desno|300px|Karta regije sa označenim Ligurskim morem (Ligurian Sea) Ligursko more (ital. Mar Ligure, fr. Mer ligurienne, lat. Mare Ligusticum) je dio Sredozemnog mora koji se nalazi između Italijanske obale i ostrva Korzika i Elba. More je najvjerovatnije nazvano prema Ligurima.
Geografija
Zemlje koje imaju izlaz na ovo more su Italija, Francuska i Monako. Ovo more dotiče se s Tirenskim morem i zapadnim dijelom Sredozemnog mora. Rijeka Arno ulijeva se s istočne strane u Ligursko more, kao i mnoge druge rijeke koje dolaze s Apenina (Magra, Serchio). Najveća dubina od 2.850 m nalazi se sjeveroistočno od Korzike. Najvažnije luke na ovom moru su Genova, La Spezia i Livorno.
942.
Godina 942. (CMXLII) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 942. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
941.
Godina 941. (CMXLI) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 941. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Azbuka
Azbuka (glag. az i buki- prva dva slova azbuke) je naziv za glagoljičku i ćiriličnu abecedu. Slova u predstavljaju riječi koje tvore dugu rečenicu; prva četiri slova azbuke az, buki, viede, glagolji - ja koji poznajem slova.
.fm
.fm je najviši Internet domen za Savezne Države Mikronezije. Korporacija za telekomunikacije Savezne Države Mikronezije je zadužena za ovu domenu.
NGC 4880
NGC 4880 (također poznat kao MCG 2-33-47, PGC 44719 i UGC 8109) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 63 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 3,10 (57 hiljada sg) a najmanji 2,5 uglovnih minuta (46 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 12. aprila 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 1722
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Skupština Republike Kosovo
250px|mini|desno|Zgrada Skupštine Republike Kosovo Skupština Republike Kosovo jest jednodomna skupština i najviši zakonodavni organ Kosova. Prvobitno ga je osnovao UNMIK 2001. godine da bi se obezbijedila "privremena, demokratska samouprava". 17. februara 2008. predstavnici Kosova proglašavaju nezavisnosti Kosova i usvajaju Ustav koji stupa na snagu 15. juna iste godine.
Skupština Republike Kosovo regulirana je Ustavom Kosova i sastoji se od 120 članova od čega se njih 100 bira direktno, putem izbora, dok je preostalih 20 mjesta u Skupštini rezervirano za nacionalne manjine kako slijedi:
Albanski jezik je službeni jezik većine ali se u Skupštini koriste i svi jezici manjina kao što su srpski, turski i bosanski, uz simultano tumačenje.
Predsjednik trenutnog saziva Skupštine je Glauk Konjufca iz Samopredjeljenja (LV).
Skupština se nalazi u glavnom gradu Kosova Prištini.
Izborni rezultati
Prema rezultatima izbora održanih 2017. godine formirana je skupština kako slijedi.
.fi
mini|desno|FICORA logo .fi je najviši Internet domen za Finsku. Finska Regulatorna agencija za komunikacije (FICORA) je zadužena za ovu domenu.
Troglav
Troglav (1913 m n/v), najviši vrh Dinare nalazi se na sjeverozapadnom dijelu općine Livno. Ime je dobio po Triglavu, božanstvu sa tri glave, iz slavenske mitologije.
Osobine
Skupina Troglava je oko 30 km dužine i oko 15 km širine. Na sjeverozapadnoj strani je odvojen od masiva Dinare prijevojem Privija, visine 1230 metara. Na jugoistoku je odvojen od Kamešnice putnim prelazom Vaganj, koji spaja Sinj u Hrvatskoj i Livno.
Najviši vrhovi masiva:
Ostalo
Također, Troglav je naziv livanjskog nogometnog kluba. mini|Troglav i jezero Peruća
.fk
.fk je najviši Internet domen za Falklandska ostrva. Vlada Falkland Ostrva je zadužena za ovu domenu.
940.
Godina 940. (CMXL) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 940. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Ishrana biljaka
Biljna ishrana je skup procesa kojima biljke uzimaju tvari iz okruženje, kako bi sintetizirale svoje ćelijske komponente ili ih koristi kao energente.
Ishrana koristi procese apsorpcije plinova i rastvorene minerale, neke direktno iz vodi+e za niže biljke i vodene biljke, a u slučaju vaskularnih biljaka iz „hranjive otopine “ tla preko korijena ili u zraku preko listova.
Korijen, stabljika i listovi su organi ishrane vaskularnih biljaka: oni čine vegetativni aparat. Apsorbujućim dlačicama svojih korijena (korijenskih dlaka), biljka apsorbuje rastvorene supstance  tla, tj. vodu i mineralne soli, koje čine sirov sok (događa se da korijen „surađuje“ sa gljivicama da bi bolje apsorbirao hranjive materije tla i interakciji koja se zove mikoriza).
Bitni elementi koji su potrebni višim biljkama su isključivo neorganske prirode. Dakle, elementi koji se smatraju bitnim hranjivim tvarima biljaka moraju ispunjavati sljedeća tri uvjeta: Na osnovu sadržaja svakog hranjivog sastojka u biljnom tkivu, mogu se svrstati u makronutrijente i mikronutrijente. Treba naglasiti da ova podjela ne podliježe molekulskoj veličini elementa ili njegovoj važnosti; sve je bitno, ali makroelementi su potrebni u većim količinama.
Makronutrienti
Za „makronutrijente“ karakteristične su koncentracije veće od 0,1% suhe materije. Tri elementa u najvećoj koncentraciji su ugljik, vodik i kisik; koje se uzimaju iz vode i atmosfere. Dušik, fosfor i kalij nazivaju se primarnim makronutrijentima, a obogaćivanje tim hranjivim tvarima vrlo je važno. Sekundarni makronutrijenti su kalcij, magnezij i sumpor
Mikronutrijenti
Mikronutrijenti, koji se nazivaju i elementi u tragovima ne prelaze 0,01% suhe materije. To su hlor, željezo, bor, mangan, cink, bakar, nikl i molibden. Svi spomenuti ispunjavaju u svim biljnim vrstama prethodno spomenute kriterije bitnosti. Postoje i drugi korisni elementi koji su neophodni za neke kulture, poput natrija, silicija ili kobalta.
Vlaškovo
Vlaškovo je naseljeno mjesto u općini Ilijaš, Bosna i Hercegovina.
Esperanza (Enrique Iglesias)
"Esperanza" naziv je prvog singla Enriquea Iglesiasa s njegovog trećeg studijskog albuma Cosas del amor. Izdala ga je Fonovisa 7. septembra 1998.
O pjesmi
Napisali su je Enrique Iglesias i Chein García-Alonso, koji je poslije također napisao tekstove za Iglesiasove singlove "Experiencia religiosa" i "Revolución". Producirao ju je Rafael Pérez-Botija, koji je sarađivao s Iglesiasom na nekim prethodnim pjesmama. Spot za ovu pjesmu uradio je Jaume Collet-Serra.
Uspjeh
Pjesma je debitirala na Billboardovoj top-listi Hot Latin Tracks na četvrtom mjestu 26. septembra 1998. i u ostala sljedećih nekoliko sedmica. Danas 24. oktobra iste godine dospjela je na prvo mjesto top-liste i na vrhu se zadržala četiri sedmice. Petnaest sedmica provela je u prvih 10, a 24 sedmice u prvih 40.
Rakovica (čvor)
Bosna i Hercegovina:
Hrvatska:
Slovenija:
Srbija:
NGC 141
NGC 141 (također poznat kao PGC 1918) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 540 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,80 (126 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (94 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 29. augusta 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Hallermann–Streiffov sindrom
Hallermann–Streiffov sindrom je urođeni poremećaj koji utiče na rast, razvoj lobanje, rast dlaka i razvoj zuba. Postoji manje od 200 ljudi sa sindromom širom svijeta. Jedna značajna organizacija koja podržava ljude sa Hallermann-Streiffovim sindromom je njemačka "Schattenkinder e.V. ".
Prezentacija
Pacijenti sa ovim sindromom su [nizak rast|[niži]] od prosječne osobe i možda im seneće razviti dlake na mnogim mjestima, uključujući lice, noge i stidne dijelove. Pacijenti također imaju probleme s očima, uključujući smanjenu veličina oka, bilateralne katarakte i glaukom. Sindrom može biti povezan sa apnejom u snu.apneja u snu| Fizičke karakteristike sindroma mogu dovesti do teških intubacija od strane medicinskih stručnjaka. Inteligencija je obično normalna.
Uzrok
Genetički uzrok Hallermann-Streiffovog sindroma nije konačno utvrđen. Najvjerovatnije je to zbog mutacije de novo, and it may be associated with the GJA1 gene.
Dijagnoza
Dijagnoza se zasniva na fizičkim karakteristikama i simptomima. Ne postoji utvrđeno kliničko genetičko testiranje za Hallermann–Streiffov sindrom; međutim neke laboratorije nude istraživačko genetičko testiranje za to stanje.
Liječenje
Ne postoji lijek za Hallermann–Streiffov sindrom. Tretmani se fokusiraju na određene simptome kod svakog pojedinca. Rane mjere se zasnivaju na osiguravanju pravilnog disanja i unosa hranjivih tvari i mogu uključivati traheostomiju. Rana operacija katarakta može se preporučiti, međutim neke studije sugeriraju da se spontano rješavanje katarakta javlja kod do 50% neliječenih pacijenata. Redovne posjete oftalmologu radi praćenja i rješavanja drugih očnih problema, od kojih neki mogu zahtijevati operaciju, jako se preporučuju. Liječenje stanja također može uključivati hiruršku rekonstrukciju određenih kraniofacijske malformacije (posebno u donjeviličnoj i nosnoj regiji) u odgovarajućoj dobi. Osim toga, može biti potrebno liječenje određenih srčanih mahana, kao što su lijekovi ili operacije.
Historija
Ime je dobio po njemačkom oftalmologu Wilhelmu Hallermannu (1909–2005) i italijansko-švicarskom oftalmologu Enricu Bernardu Streiffu (1908–1988),  who first described the syndrome in 1948 and 1950 respectively.
Reference
12. Shandilya VK, Parmar LD, Shandilya AV. Functional ambulation with bent knee prostheses for an adult with bilateral 90 degrees knee flexion contractures—A case report. J Family Med Prim Care [serial online] 2020 [cited 2020 Jun 2];9:2492-5. Available from: http://www.jfmpc.com/text.asp?2020/9/5/2492/285055
Primijenjena fizika
mini|250x250piksel| Eksperiment pomoću [[lasera ]] mini|250x250piksel| [[Magnetna rezonanca|Slika magnetne rezonance ]] Primjenjena fizika namijenjena je određenoj tehnološkoj ili praktičnoj upotrebi. Obično se smatra mostom ili vezom između fizike i inženjerstva.
"Primijenjeno" se razlikuje od "čistog" suptilnom kombinacijom faktora, kao što su motivacija i stav istraživača i priroda odnosa prema tehnologiji ili nauci na koje se radom može utjecati. Primijenjena fizika ima svoje korijene u temeljnim istinama i osnovnim pojmovima fizičkih nauka, ali bavi se upotrebom naučnih principa u praktičnim uređajima i sistemima, te u primjeni fizike u drugim područjima nauke.
Obično se od inženjerstva razlikuje po tome što primijenjeni fizičar možda ne dizajnira nešto posebno, već koristi fiziku ili provodi fizikalna istraživanja s ciljem razvoja novih tehnologija ili rješavanja inženjerskog problema. Taj je pristup sličan onom iz primijenjene matematike.
Drugim riječima, primijenjena fizika je ukorijenjena u temeljnim istinama i osnovnim pojmovima fizičkih nauka, ali bavi se upotrebom tih naučnih principa u praktičnim uređajima i sistemima.
Primjenjeni fizičari mogu se zanimati i za upotrebu fizike u naučnim istraživanjima. Na primjer, polje fizike akceleratora može doprinijeti istraživanju teorijske fizike radeći sa inženjerima koji omogućavaju dizajn i izgradnju visokoenergetskih sudarača. desno|mini|250x250piksel| Računarsko modeliranje svemirskog šatla prilikom ponovnog ulaska
Helenizam
mini|desno|300px|Aleksandrovo carstvo Helenizam je termin koji definiše period antičke grčke historije između smrti Aleksandra Velikog 323. godine p.n.e. i rimskog osvajanja Ptolemejskog kraljevstva 30. godine p.n.e. U tom periodu, grčki kulturni uticaj i moć su bili na vrhuncu u Evropi, Africi i Aziji, doživljavajući prosperitet i napredak u oblasti umjetnosti, istraživanja, književnosti, pozorišta, arhitekture, muzike, matematike, filozofije i nauke. Ovaj period se često smatra i periodom tranzicije, a ponekad čak i dekadencije i degeneracije u odnosu na prosvjetiteljstvo Klasične Grčke. Helenistički period je donio uspon komedije, poezije, filozofije stoicizma i epikurejstva. Osim toga, grčka matematika je napredovala zahvaljujući radovima vrsnih matematičara kao što su Euklid i Arhimed. Religijska sfera je proširena novim bogovima, kao što su grčko-egipatski bog Serapis, te boginje Atis i Kibela.
Nakon invazije Aleksandra Velikog na Ahemenidsko carstvo 330. godine p.n.e. i njenim raspadom, uspostavljena su mnoga helenistička kraljevstva širom jugozapadne Azije (Seleučko carstvo, Kraljevina Pergamon), sjeveroistočne Afrike (Ptolemejsko kraljevstvo) i južne Azije (Grčko-baktrijsko kraljevstvo, Indo-grčko kraljevstvo). To je rezultiralo širenjem grčke kulture i jezika putem grčke kolonizacije. Isto tako, ova nova kraljevstva su pod uticajem autohtonih kultura usvajala lokalne prakse koje su bile korisne, neophodne ili pogodne. Helenistička kultura je na taj način predstavljala spoj starogrčkog svijeta sa Bliskim istokom, Srednjim istokom i jugozapadnom Azijom, odstupajući od ranijih grčkih stavova prema "barbarskim" kulturama. Helenistički period karakteriše novi val grčke kolonizacije (za razliku od onog u 6. stoljeću p.n.e.) koji je uspostavio grčke gradove i kraljevstva u Aziji i Africi. U tim novim gradovima su živjeli grčki kolonisti koji su došli iz raznih dijelova grčkog svijeta, a ne kao prije iz određenog grada. Time su uspostavljeni novi kulturni centri kao što su Seleukija, Antiohija, Aleksandrija i Ai-Khanoum. Ova mješavina grčkih jezika je stvorila novi zajednički atički dijalekt, poznatiji kao Koine grčki, koji je postao glavni jezik helenističkog svijeta.
Naučnici i historičari su podijeljeni u tome koji događaj označava kraj helenističke ere. Kraj helenističkog perioda može biti konačno osvajanje grčkih gradova-država od strane Rimske republike 146. godine p.n.e., konačni poraz Ptolemejskog kraljevstva u bici kod Akcija 31. godine p.n.e. ili čak proglašenje Konstantinopolja glavnim gradom Rimskog carstva od strane Konstantina Velikog 330. godine. "Helenizam" se razlikuje od "Helene", jer prvi obuhvata cjelokupnu sferu direktnog starogrčkog uticaja, a drugi se odnosi na samu Grčku.
Ruth Brown
Ruth Brown (Rut Braun) (Portsmouth, 12. januar 1928 - Las Vegas, 17. novembar 2006), američka rhytm&blues-pjevačica
Ruth Brown je bila jedna od najprodavanijih afroameričkih pjevačica 1950-tih s pjesmama "Teardrops in My Eyes" (1950), "5-10-15 Hours" (1952), a 1993. uvrštena je u "Kuću slavnih rock n rolla". Smatra se jednom od pionira R&B. Umrla je od srčanog i moždanog udara u 78. godini u Las Vegasu.
Sushruta
mini|desno|250px|Kip Sushrute Sushruta Samhita (सुश्रुतसंहिता) je redakcija teksta na sanskritu, svih glavnih pojmova ayurveda medicine, sa inovacijskim poglavljima u hirurgiji. Rad je pripisan Sushruti (Sushruta). Sushruta je radio hirurgiju katarakte, prije 800. godine p. n. e.
Između osam poglavlja medicinskog znanja, hirurgija se smatra najvažnijom granom. Tekst je preveden na arapski u 8. vijeku.
Sushruta Samhita sadrži 184 poglavlja i opise 1120 bolesti, 700 ljekovitih biljaka, detaljnu studiju anatomije, 64 preparata od mineralnih sastojaka, i 57 preparata baziranih na životinjskim sastojcima.
Počiteljska sahat-kula
mini|desno|250p|Počiteljska sahat-kula
Počiteljska sahat-kula je sahat-kula koja se nalazi u Počitelju nedaleko od Šišman Ibrahim-pašine džamije i nacionalni je spomenik Bosne i Hercegovine. Sagrađena je ispod džamijskih zidina na mjestu na kojem je primjetna iz gotovo svih obližnjih kuća.
S obzirom na to da se u putopisu Evlije Čelebije sahat-kula uopće i ne spominje, pretpostavlja se da je ova građevina nastala prije 1664. godine. Toranj je u vidu kvadratne prizme dimenzija oko 3,22x3,26 m, a visine oko 16 m. Sagrađen je od kamena sa obrađenim uglovnim komadima i sa kamenom piramidom kao završetkom. Četiri prelomljena luka smještena su na sve četiri strane iznad otvora pri vrhu kule. Ova forma sahat-kule javlja se u Počitelju, Mostaru i Stocu. Sahat-kula je u potpunosti sačuvala svoje stilske i historijske karakteristike.
Šah
mini|desno|260px|Šahovska tabla na početku partije mini|desno|260px|Šahovska figure pronađene na otoku Lewis Šah je strateška igra na kvadratičnoj šahovskoj tabli sa 64 kvadratna (crno - bijela) polja, na kojoj igrači pokušavaju da protivničkog kralja dovedu u mat poziciju. Tabla može biti od drveta, plastike, stakla ili metala, dok su figure najčešće od drveta ili plastike, mada se dekorativno izrađuju i od stakla, kamena ili metala. Šah se igra sa 16 figura. Jedan igrač vodi crne, a drugi bijele figure. Prvi potez povlači igrač sa bijelim figurama. Može se igrati bez sata (slobodne partije) ili da svaki igrač dobije određeno vrijeme, od jednog minuta do 3,5 sata za cijelu partiju (prema pravilima FIDE). Trenutni svjetski šahovski prvak je Ding Liren.
Općenito
Po broju igrača organiziranih u šahovske klubove, i po broju publikacija, šah je ispred dame, mica, halme, pačizija, najpopularnija igra na ploči u Evropi. Igre slične šahu, kao kineski šah (Xiangqi), Shōgi i Makruk su popularne uglavnom u Istočnoj Aziji. U čitavom svijetu po istraživanju YouGov iz 2012. godine šah igra 605 miliona ljudi.
Šah se igra, kako iz razonode, ali i u klubovima, na turnirima, svjetskim prvenstvima i šahovskim olmpijadama. Postoje i drugi vidovi igranja šaha, kao što su dopisni, online-šah, Email-šah, ali i šah protv kompjuterski razvijenih programa. Jedna od važnih grana šaha je problemski šah u kojem je cilj riješiti kompozicije i šahovske probleme, koje su razvijene od strane šahovskih stručnjaka.
Pored goa, šah je jedna od najkompleksnijih igara. Broj mogućih kombinacija procjenjuje se na oko 2,28 · 1046. Već nakon dva poteza postoji 72.084 različitih situacija. Broj mogućih varijanti nakon toga je još mnogo veći: Nakon 40 poteza, procjenju se na 10115 do 10120 razvoja igre. Ovi se proračuni svode proračunom geometrijske sredine sa 30 mogućih polupoteza po položaju.
U teoriji igre, šah se ubraja u tzv. igre nulte sume i u igre sa perfektnom informacijom. Teoretski se može izračunati, pri postavci da obojica igrača igraju perfektnu igru, da li će se igra završiti pobjedom bijelog, crnog ili remijem. Ali po trenutnim tehničkim mogućnostima, cjelokupni proračun još nije moguć. Rezultati sa šest ili djelomično sa sedam preostalih figura u završnici su proračunati i pohranjeni u banke podataka i pristupačni su u tzv. Tablebases
Statistički gledano, zbog pravila o povlačenju prvog poteza, bijeli dobija češće nego crni (oko 54 %) Kvota remija svodi se na otprilike jednu trećinu, te sa ujednačenosti igrača tendira ka porastu.
Historija
Izum šaha pripisuje se Legendi o zrnu pšenice. Navodni izumitelj šaha Sissa, zahtjevao je od svog gospodara, kao nagradu da sva 64 polja napuni zrnima pšenice i to tako, da na prvo polje postavi jedno zrno, na drugo dva, na treće četiri, a na svako sljedeće dvostruko više. Vladar se čudio njegovoj skromnosti, ali na kraju bi bilo potrebno 18 triliona (1018) zrna pšenice, što se ne bi moglo zadovoljiti sa svim žetvama pšenice do sada. Legenda jasno ocrtava problem eksponencijalne funkcije i njeno teško shvatanje u ljudskom racionalnom svijetu.
Pravila
Šahovska tabla je prema igračima okrenuta, tako da sa strane svakog igrača dolje desno je jedno bijelo polje. Kod šahovskih tabli sa obilježenom notacijom, su vodoravni redovi od dolje prema gore brojevima od 1 do 8, a kolone su s lijeva na desno obilježene malim slovima od a do h.
Osnovni položaj šahovskih figura bijelog igrača je od a1 do h1: Top, skakač, lovac, dama, kralj, lovac, skakač i top. Pješaci su poredani u drugom redu od a2 do h2. Za crnog vrijedi isti raspored od a8 do h8 i za pješake od a7 do h7, tako da je raspored figura na tabli simetričan. Latinski izraz za raspored šahovskih figura Regina regit colorem, onačava da svaka dama po svojoj boji, odgovara polju iste boje (Bijela dama - bijelo polje).
Figure
Da bi se vrijednost pojednih figura mogla utvrditi, ako protivničke strane imaju različit materijal na ploči, približna usporedba sa relativnom vrijednošću je moguća sa tzv. pješačkom jedinicom. Najčešće vrijednosti su: