cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amadeus (film)
Nagrade
Dobitnik je i četiri Zlatna globusa za najboljeg glumca, najbolju dramu, najboljeg režisera i najbolji scenarij.
Drugi bosanskohercegovački pješadijski regiment
Drugi bosanskohercegovački pješadijski regiment poznatiji pod nazivom "Druga bošnjačka regimenta" bila je jedna od bosanskohercegovačkih regimenti u austrougarskoj vojsci.
Godišnjica
Početkom mjeseca juna, svake godine na vojnom groblju u općini Lebring, pored Graza, u Austriji, obilježava se godišnjica bitke na Monte Meletti u Južnom Tirolu, gdje su ukopani i Bošnjaci iz Druge regimente. Održavanje ove proslave počelo je 1917. godine, godinu dana nakon osvajanja planine Monte Meletta, za koje su najzaslužniji Bošnjaci i održava se sve do danas. Prekid je doživjela samo u toku nacističkog režima.
Literatura
Die Bosniaken kommen! - Elitetruppe in der k.u.k. Armee 1879-1918, Werner Schachinger, Leopold Stocker Verlag, Graz-Stuttgart 1989, ISBN 3-7020-0574-9 Bošnjaci dolaze! - Elitne trupe u K.u.K. armiji 1879.-1918., Werner Schachinger, CAMBI d.o.o., Lovran 1996, ISBN 953-96716-1-2
Zlatni Grand Prix Šangaja 2012.
Zlatni Grand Prix Šangaja 2012. bio je 8. izdanje godišnjeg atletskog mitinga u Šangaju i 2. stanica Dijamantne lige 2012.
Roubaix
Roubaix (čit. Rubê), stari je industrijski grad i središte istoimene komune u sjevernoj Francuskoj, u departmanu Nord, u regiji Hauts-de-France, blizu belgijske granice.
Kaká
Klupska
Počeo je u Sao Paolu, u prvom timu 2001. U prvoj sezoni postigao je 12 golova u 27 nastupa, a u drugoj deset golova u 22 utakmice. Pridružio se AC Milanu 2003. za 8,5 miliona funti. Nakon mjesec dana zacementirao je mjesto u prvoj postavi. Prve sezone postigao je 10 golova u 30 utakmica. Često je bio u podređenom položaju (postizanje golova) iza Ševčenka: Kaká bi bio tehničar, a Ševčenko golgeter. Godine 2005. izabran je za najboljeg veznjaka Lige prvaka.
Roubaix
Po broju stanovnika, ovo je treći grad u spomenutoj regiji nakon Lillea i Amiensa.
Kaká
Reprezentativna
Reprezentativni debi imao je u januaru 2002. protiv Bolivije. Bio je dio šampionskog tima Brazila 2002, ali je odigrao samo 27 minuta. Godine 2003. bio je kapiten Brazila na Gold Cupu i doveo ga do drugog mjesta. Na Kupu konfederacija 2005. postigao je gol u finalu protiv Argentine.
Roubaix
Bio je jedan od centara industrijske revolucije u sjevernoj Francuskoj, zbog čega je i dobio nadimak "Francuski Manchester" ili "Grad sa hiljadu dimnjaka".
Poznat je kao ciljno mjesto legendarne biciklističke utrke Pariz–Roubaix.
JOVIAL
JOVIAL (akronim za Jules Own Version of the International Algorithmic Language ) jeste programski jezik višeg reda sličan jeziku ALGOL, ali specijalizovan za razvijanje ugradbenih sistema.
Historija
Prvo ime je bilo "International Algorithmic Language" i predstavljeno je za jezik ALGOL 58. Razvijen je od strane Julesa Schwartza (fon. Džuls Švarc) 1959. za služenje u komandama zračnih snaga.
FK Sloga Tojšići
FK Sloga Tojšići jest nogometni klub iz Tojšića. Trenutno se takmiči u Drugoj ligi FBIH sjever.
Historija
Osnovan je 1955. i najstariji je sportski kolektiv na području općine Kalesija. Tradicionalne boje kluba su plava i bijela.
Takmičio se u regionalnoj ligi SR Bosne i Hercegovine. Prethodne dvije decenije Sloga je s dosta uspjeha nastupala u Drugoj ligi FBiH Sjever te na vječnoj listi ove lige zauzima drugo mjesto.
U sezoni 2020/21. klub se takmičio u Prvoj ligi Tuzlanskog kantona, nakon što je prethodno ispao iz Druge lige Sjever uslijed prekida prvenstva zbog pandemije COVID-a 19. Tu sezonu Sloga je završila na drugom mjestu, dok je u sljedećoj osvojila šampionsku titulu te se vratila u Drugu ligu Sjever.
Stadion
Domaće utakmice Sloga igra na stadionu Ada, u centru Tojšića, kapaciteta 700 sjedećih mjesta.
Nogometna škola
Klub ima vlastitu školu nogometa s približno 80 članova, a kadeti i juniori takmiče se u Omladinskoj ligi Bosne i Hercegovine – Sjever.
Navijači i rivalstva
Navijači Sloge zovu se "Cincari", a grupu su osnovali 1993. Najveći rival Sloge jest susjedni FK Bosna iz Kalesije.
Lisp (programski jezik)
Lisp je porodica računarskih programskih jezika sa dugom historijom i istaknutom sintaksom zasnovanoj na zagradama. Izvorno specificiran 1958, Lisp je drugi najstariji viši programski jezik koji se i danas naširoko koristi; samo je Fortran stariji. Poput Fortrana, Lisp se jako mnogo promijenio od svojih ranih dana, a tokom historije postojalo je mnogo dijalekata. Danas su najpoznatiji dijalekti Lispa opće namjene Common Lisp i Scheme.
Lisp je izvorno stvoren kao praktična matematička notacija za računarske programe, zasnovan na Churchovom lambda računu. Brzo je stekao status favoriziranog programskog jezika za istraživanja u području umjetne inteligencije. Kao jedan od najstarijih programskih jezika, Lisp je uveo mnoge ideje u računarstvo, uključujući stablaste podatkovne strukture, automatsko upravljanje memorijom, dinamičko tipiziranje, objektno-orijentirano programiranje i samoprevođenje.
Naziv Lisp vodi porijeklo od engleskog pojma List Processing. Vezane liste su jedna od Lispovih glavnih struktura podataka, a i sam izvorni kod Lispa je sačinjen od listi. Kao posljedica toga, Lisp programi mogu manipulirati izvornim kodom kao strukturom podataka, što dovodi do sistema makroa koji programerima dopušta stvaranje nove sintakse pa čak i "male jezike" ugrađene u Lisp.
Izmjenjivost koda i podataka također daje Lispu njegovu lahko prepoznatljivu sintaksu. Sav programski kod napisan je preko S-izraza ili zagrađenih listi. Poziv funkcije ili sintaksna forma je napisana kao lista sa imenom funkcije ili operatora na početku, nakon kojih slijede argumenti: naprimjer funkcija f koja prima tri argumenta može biti pozvana koristeći.
NGC 7836
NGC 7836 (također poznat kao IRAS 00054+3247, PGC 608 i UGC 65) je nepravilna galaksija koja je udaljena oko 225 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Najveći prečnik je 0,90 (59 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (33 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 20. septembra 1885. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Član
Član je vrsta riječi ili morfološki element koji u nekim jezicima označava određenost imenice.
Mnogi jezici nemaju članove, npr. bosanski, latinski, japanski. Neki jezici imaju članove, ali ih rijetko koriste (npr. Svahili).
Članovi u drugim jezicima
Jezici koji imaju članove mogu ih koristiti na sljedeće načine:
Neki jezici koriste samo određeni član (velški), u nekim određeni član ne može doći ispred osobnog imena (engleski, njemački) a u nekima se koristi ispred imena (portugalski).
U nekim je jezicima član nastavak koji se dodaje na riječ:
U razvoju jezika članovi često nastaju od tzv. pokaznih zamjenica.
NGC 186
NGC 186 (također poznat kao MCG 0-2-98, PGC 2291 i UGC 390) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 214 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,40 (87 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (50 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Bindon Blood Stoney 6. decembra 1850. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 1905
NGC 1905 (također poznat kao ESO 85-SC67) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 2. januara 1837. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Izbojak
Izbojak drveta se razvija svake godine iz vršnog ili bočnih pupoljaka na grančicama. On na sebi nosi pupoljke, lišće, ponekada cvjetove i plodove. Prvi izbojak jedne biljke je onaj koji izrasta iz klice. U zavisnosti od dužine koju postižu, izbojci se dijele na dugoraste i kratkoraste.
Debljina izbojaka drveća prilagođena je uslovima opterećenja, kao što su lišće i snijeg. Viseći izbojci kod nekih vrsta (breza, žalosna vrba) su obično tanki i kod njih je potrebna otpornost samo na vuču – istezanje.
Lignit
mini|[[Rudnik lignita]] Lignit ili smeđi ugalj je gorivo koje se po osobinama nalazi između treseta i uglja. Smatra se ugljem niže klase, a njegova nalazišta su u Rusiji, SAD, Australiji i mnogim evropskim zemljama. Koristi se većinom kao gorivo u termoelektranama.
Osobine
Lignit je smeđe-crne boje i ima sadržaj ugljika oko 25 - 35%. Sadržaj vlage je dosta visok i može biti do 45%. sadržaj pepela je od 6 - 19%. Kalorična vrijednost lignita se kreće od 10 - 20 MJ/kg u odnosu na vlažnu materiju, bez mineralnih materija. Lignit ima visok sadržaj isparljivih materija, zbog čega se lakše prevodi u gasovite i tečne produkte, u poređenju sa ugljevima više klase. Visok sadržaj vlage i sklonost prema spontanom samozapaljenju može prouzrokovati probleme pri transportu i skladištenju.
Aleksander Cepuš
Muzička karijera
Njegov muzički stil je art rock. 2007. i 2008. godine zagrebačka nezavisna diskografska kuća Slušaj najglasnije (Listen Loudest), objavila mu je 20 albuma. Na albumu Fretlessguitarland svirao je gitaru bez pragova. Tokom cijele karijere bas-gitara bez pragova mu je bila prvi i najjači instrument od 1984. godine, pa nadalje. U Sloveniji je kao basist svirao u poznatim rock grupama (Don Mentony Band, Requiem), a kao tekstopisac sarađivao je s najvećim imenima rock muzike (Šank rock, The Drinkers). 1999. godine snimio je album Cemeteryland, koji je danas poznat kao pionirski album Atonal Fretless Doom muzike. U Americi je jako dobro primljen na kultnim radio stanicama. U posljednje vrijeme (2009. godina) komponuje muziku i za pozorište – Pravljično srce (autor Philip Ridley, režiser Miha Alujevič), komad, u kome glumi jedna najboljih slovenskih glumica Barbara Vidovič.
Priznanja u Hrvatskoj
Hrvatska muzička internet stranica terapija.com, album Fretlessguitarland stavila je na 5. mjesto spiska najboljih albuma 2007. godine, u kategoriji Regija bivših republika nekadašnje Jugoslavije. Njegov album Rehab Group/Funkyguitarland također se nalazi na tom spisku, i to na 19. mjestu.
Capote (film)
Capote je biografski film snimljen 2005. godine u režiji Bennetta Millera. Film opisuje jedan period u Capoteovoj biografiji - pet i po godina tokom kojih je istraživao i pisao svoj roman objavljen 1966, Hladnokrvno ubistvo. U glavnim ulogama su Philip Seymour Hoffman kao Truman Capote i Catherine Keener kao Capoteova prijateljica iz djetinjstva književnica Harper Lee. Capoteova odiseja počinje 1959. godine slijedeći novinske članke koje je pročitao o ubistvu jedne porodice u Kansasu. Po zadatku za magazin New Yorker, on putuje u mali grad sa Harper Lee. Za svoj prikaz Capotea Philip Seymour Hoffman je osvojio nekoliko nagrada, uključujući Oscara za najboljeg glumca. Filmski kritičar Roger Ebert ocijenio je Hoffmanovu glumu riječima: "Precizan, neobičan nastup Philipa Seymoura Hoffmana kao Capote ne oponaša autora toliko koliko ga kanališe, kao čovjeka čije osobenosti maskiraju veliku inteligenciju i duboke rane." Film je bio zasnovan na biografiji Geralda Clarkea Capote. Snimljen je uglavnom u Manitobi
Radnja
Godine 1959. četiri mrtva tijela porodice Clutter otkrivena su na njihovoj farmi u Kansasu. Čitajući The New York Times, Truman Capote (Philip Seymour Hoffman) postaje opsjednut pričom i poziva urednika magazina The New Yorker Williama Shawna (Bob Balaban) da mu kaže da planira pisati o tragediji. Capote putuje u Kansas, pozivajući prijateljicu iz djetinjstva Nelle Harper Lee (Catherine Keener) da mu se pridruži. On namjerava da intervjuiše sve one koji su poznavali porodicu Clutter koristeći Lee kao posrednicu. Alvin Dewey (Chris Cooper), glavni detektiv Kanzaškog biroa za istrage u tom slučaju, odbija Capotea, ali Deweyjeva supruga Marie (Amy Ryan) je ljubiteljica Capoteovog pisanja i uvjerava svog supruga da pozove Capotea i Lee u njihovu kuću na večeru.
Capoteove priče o filmskim setovima i filmskim zvijezdama očaravaju Marie. Vremenom njen suprug se zbližava sa Capoteom i dozvoljava mu da vidi fotografije žrtava. Porodica Dewey, Lee i Capote večeraju u trenutku kada se saznalo da su osumnjičeni za ubistvo, Perry Smith (Clifton Collins Jr.) i Richard "Dick" Hickock (Mark Pellegrino), uhvaćeni i prebačeni u Kansas. Koristeći se laskanjima, podmićivanjem i poznavanjem ljudske prirode olakšavaju Capoteov pristup zatvoru u kojem se nalaze optuženi. Capote postaje sve privrženiji Smithu. Obavještava Shawna o svojoj namjeri da proširi priču i da napiše roman. Nakon suđenja i presude, Capote i dalje ima pristup ubicama tako što podmićuje upravnika Marshalla Krutcha (Marshall Bell). Slijedećih godina Capote provodi vrijeme redovno posjećujući Smitha sa namjerom da sazna što više o njegovom životu, sa izuzetkom jednogodišnjeg boravka u Maroku i Španiji gdje piše "prva tri dijela" romana, u pratnji svog ljubavnika partnera Jacka Dunphya (Bruce Greenwood).
Priča o Smithovom životu, njegovo pokajničko držanje i njegova emotivna iskrenost utiču na Capotea, koji postaje emocionalno vezan za njega uprkos groznim ubistvima. Capote pomaže Smithu i Hickocku da im pribavi stručnog pravnog savjetnika i pokrene proces žalbe. Ipak, on je frustriran, jer Smith odbija da precizno objasni šta se desilo u noći ubistava. Sa osiguravanjem odgovarajuće zastupljenosti na sudu, Capote dobija mogućnost da razgovara sa ubicama, dok proces žalbi traje nekoliko godina. Bez izgleda za rješavanjem sudskog slučaja, Capote osjeća da je zaglavljen sa pričom i da se sve razvlači u nedogled, i nikako ne može dovršiti svoj roman. Na kraju, Smith je pristao da detaljno opiše ubistva i njegove misli u to vrijeme. Tako je dobio ono što želi od Smitha, ali u tom procesu je shvatio svoju sopstvenu bezosećajnost i sebičnost.
Capote razgovara sa Lee o svom užasnom iskustvu i žaljenju što nije mogao ništa učiniti da to pogubljenje zaustavi. Ona mu odgovara: "Možda ne. Činjenica je da ti to nisi ni želio." Posljednje scene prikazuju Capotea kako pregleda fotografije slučaja i sve spise i crteže koje mu je poklonio Smith. Epilog ukazuje na to da je roman Hladnokrvno ubistvo promovisao Capotea u najpoznatijeg pisca u Americi, uz napomenu da on nikada nije više ništa napisao.
Kritike
Nakon objavljivanja, Capote je dobio široko priznanje kritičara, s Hoffmanovom izvedbom koja je bila posebno hvaljena. Agregator filmskih kritika Rotten Tomatoes je izvijestio da je 90% kritičara dalo filmu pozitivnu recenziju, sa prosječnom ocjenom od 8.2/10 na osnovu 187 recenzija. Konsenzus sajta glasi: "Philip Seymour Hoffmanova zadivljujuća gluma predvodi dobro osmišljeno prepričavanje najsenzacionalnijeg i najznačajnijeg perioda u životu pisca Trumana Capotea". Na sajtu Metacritic, film ima ocjenu 88/100 na osnovu osvrta 40 kritičara, što ukazuje na "univerzalno priznanje".
NGC 4917
NGC 4917 (također poznat kao MCG 8-24-23, PGC 44838 i UGC 8130) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 339 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lovački psi. Najveći prečnik je 1,50 (148 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (99 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 20. marta 1828. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Ostrva zavjetrine
Ostrva zavjetrine nazivaju se ostrvske grupe ili njihovi dijelovi koji su okrenuti u smjeru iz kojeg dolaze stalni Pasatni vjetrovi. Ti vjetrovi pušu u tropskim morskim područima. Nasuprot njima su ostrva privjetrine. Na geografskim kartama se nalaze pod imenima Windward Islands (engleski), Îles au vent, Îles du vent (francuski), Islas de Barlavento (španski) ili Bovenwindse Eilanden (holandski).
Ostrvima zavjetrine se nazivaju:
Multietnička država
Multietnička država (također i Višenacionalna ili Višenarodna država) je suverena država čije stanovništvo čine dva ili više naroda odnosno etničkih skupina. Suprotnost ovoj vrsti države je nacionalna država, gdje većinsko stanovništvo čine pripadnici jedne nacije ili naroda. U zavisnosti od definicije nacije (a koja se tiče etničke pripadnosti, jezika i političkog identiteta), višenacionalna država može biti i multikulturna ili višejezična.
Kroz historiju postojale su mnoge multietničke države a današnji primjeri multietničkih država su: Afganistan, Belgija, Bolivija, Bosna i Hercegovina, Brazil, Kanada, Kina, Etiopija, Francuska, Indija, Indonezija, Irak, Madagaskar, Crna Gora, Nigerija, Pakistan, Rusija, Srbija, Južna Afrika, Malezija, Španija, Šri Lanka, Surinam, Turska, Danska, Švicarska i Ujedinjeno Kraljevstvo. Neki primjeri bivših multinacionalnih država koje su tokom historije prestale postojati (uglavnom podjelom na više suverenih država) uključuju Osmanlijsko Carstvo, Britanska Indija, Čehoslovačka, Japansko carstvo, Sovjetski Savez, Jugoslavija i Austro-Ugarska, koja je bila zajednička monarhija dviju multinacionalnih država. Neki analitičari definišu Evropsku uniju kao multinacionalnu državu ili potencijalno takvu državu u budućnosti.
Bolivija
Od 2010. godine, pod mandatom predsjednika Evo Moralesa, Bolivija je zvanično definirana kao višenacionalna država, koja priznaje nacionalnu posebnost različitih domorodačkih naroda.
Kanada
Treba li Kanadu doživljavati kao multinacionalnu državu tema je u akademskim ali i u svakodnevnim krugovima. Trenutna politika savezne vlade je da Kanada bude dvojezična, engleski i francuski jezik su i službeni jezici, i multikulturalna država. 2006. godine Dom komuna Kanade glasao je za Vladino poslovanje br. 11, u kojem se navodi da Québec narod formira naciju unutar ujedinjene Kanade.
Belgija
Teritorija Belgije gotovo je jednako podijeljena na dva dijela flamansku Flandriju i frankofonu Valoniju. To je dovelo do političkih nemira tokom 19. i 20. vijeka a bilo je i razlog dugotrajnog problema uspostave belgijske vlade tokom 2007/08. godine. Belgijski mediji su predvidjeli podjelu Belgije kao potencijalno rješenje. Na istoku države postoji i manjina koja govori njemačkim jezikom.
Bosna i Hercegovina
U Bosni i Hercegovini uglavnom žive tri konstitutivna naroda: Bošnjaci (50,11%), Srbi (30,78%) i Hrvati (15,43%). Trenutna politička podjela države uspostavljena je Dejtonskim sporazumom, kojim je priznat drugi nivo vlasti koji se sastoji od dva entiteta: Federacije Bosne i Hercegovine (većinom Bošnjaci i Hrvati) i Republike Srpske (većinom Srbi) pri čemu svaki od entitet zauzima otprilike polovinu teritorije države. Pored entiteta postoji i Distrikt Brčko kao i kantoni unutar Federacije BiH. Danas sve tri etničke grupe imaju jednak ustavni status na cijelom području Bosne i Hercegovine. Država ima dvodomno zakonodavno tijelo i tročlano predsjedništvo sastavljeno od po jednog člana iz svake etničke grupe.
Crna Gora
Crna Gora je jedina evropska država koja nema etničku većinu na nivou države dok pojedine etničke grupe čine većinu stanovništva unutar nekih općina ili regija Crne Gore.
Ruska Federacija
U Rusiji živi preko 160 etničkih grupa i domorodačkih naroda. Najbrojnije stanovništvo čine etnički Rusi, Slaveni s istočnopravoslavnom vjerskom tradicijom, dok su Tatari i Baškiri pretežno muslimani. U Rusiji također živi i određeni broj budističkog stanovništva, poput nomadskih Burjata i Kalmaka, šamanskih naroda Sibira i krajnjeg sjevera, Ugrofinskih naroda ruskog sjeverozapada i područja Volge kao i korejskih stanovnika ostrva Sahalina i naroda Sjevernog Kavkaza.
Od ukupno više od 100 jezika koji se govore u Rusiji, 27 ima status službenog jezika. Od toga, ruski jezik služi kao nacionalni jezik za područje cijele Rusije dok su ostalih 26 jezika službeni samo u odgovarajućim regijama, ruskim republikama. Od svih službenih regionalnih jezika, najrašireniji je tatarski, koji koristi oko 3% stanovništva Rusije.
Heroin
Heroin (grč. ἡρωίνη – heros, junak) hemijski spoj diacetilmorfin ili diamorfin (DAM), je polusintetički, veoma snažni opioid sintetiziran iz morfina. On je 3,6-diacetil ester morfina (di (dva)-acetil-morfin). Ima izuzetno veliki potencijal za stvaranje ovisnosti kod osoba koje ga unose u organizam.
Bijela kristalna forma je najčešće hidrohloridna so diacetilmorfin hidrohlorid, mada je često izmijenjena zbog raznih dodataka, tako da nema uvijek izgled i dosljednost bijelog mat praha, kako obično heroin izgleda u obliku slobodne baze. Smatra se da je 90% heroina proizvedeno u Afganistanu.
Kao i kod drugih opioida, heroin se koristi i kao analgetik i kao rekreacijska droga. Često i redovno korištenje je povezano sa tolerancijom i fizičkim ovisnostima, a koja se mogu razviti u hemijsku ovisnost.
Etimologija
Njemačka farmaceutska kompanija Bayer dala je svom novom lijeku ime "Heroin" 1895. godine. Ime je dobilo po njemačkoj riječi (heroisch) zbog njegovog učinka na korisnika. Proizvodio se u svrhu da bude zamjena morfinu kao lijek za suzbijanje kašlja, misleći da ne stvara ovisnost. Morfin je tada bio popularna droga koja se koristila rekreativno, stoga je Bayer nastojao da pronađe sličan lijek koji ne stvara ovisnost. Uprkos Bayerovom reklamiranju da Heroin ne stvara ovisnost, veoma brzo mnogi njegovi korisnici su postali ovisnici.
Proizvodnja
lijevo|mini|Glavni svjetski proizvođači Svjetska proizvodnja opijuma - glavne sirovine od koje se dobija heroin, procjenjuje se na godišnje od 4.000 do 7.000 tona. Burma i Afganistan daleko prednjače u svjetskoj proizvodnji opijuma.
Sinteza
Heroin je acetilni derivat morfina (diacetil-morfin). Ne nalazi se kao sastojak prirodnih proizvoda. Dobija se samo sintetičkim putem, procesom diacetilovanja anhidridom sirćetne kiseline ili acetilhlorida. Radi se o relativno lahko izvodljivom procesu (morfin se zagrijava uz dodatak potrebnih supstanci). Upotrebljava se u obliku svojih soli sa hlorovodoničnom kiselinom, koja je bijel kristalan prah gorkog okusa, topi se na 230 °C. Otapa se u vodi u omjeru 1:2, u etanolu u omjeru 1:11 i u hloroformu (1:3). Heroin spada u među najjače narkotične spojeve.
Historija
mini|lijevo|Bočica Bayerovog Heroina Historija opijata ne počinje s heroinom krajem 19. vijeka, nego hiljadu godina prije nove ere, kada se u Mesopotamiji, Egiptu, a kasnije i u staroj Grčkoj uzgaja opijumski mak, iz kojeg se zarezivanjem nezrelih čaški skuplja bijelkasta tekućina - opijum. Trgovina opijumom bila je vrlo razvijena, a "opijumska ovisnost" socijalno prihvaćena. Opijum se konzumirao uglavnom pušenjem, a koristio se i za medicinske svrhe: "otac medicine", Hipokrat, ga priznaje kao narkotik i lijek za razne bolesti. Nakon osude, Sokrat je za pogubljenje dobio otopinu koja je sadržavala mješavinu kukute i opijuma (simbola vječnog sna), koja se tada koristila u svrhu eutanazije i samoubistva.
U Evropi opijum nestaje sve do 16. vijeka, kada se kroz trgovinu sa dalekoistočnim zemljama dolazi u kontakt s njim i otkriva njegovo djelovanje, i potencijalne koristi kao lijeka. Opijum u narednim stoljećima pokreće veliki dio svjetskih ekonomskih i političkih događaja, a polovinom 19. vijeka počinje i prvi od dva opijumska rata, u kojima Engleska, a kasnije i Francuska, napadaju Kinu koja zabranjuje uvoz opijuma. Posljedica poraza Kine je, osim ogromnih ratnih odšteta, i predaja teritorija Hong Konga Velikoj Britaniji.
1803. otkriva se aktivni sastojak opijuma: morfin (poznat još i pod nazivom morfij), za koji se vjeruje da predstavlja usavršeni opijum sa svim njegovim efektima, a bez stvaranja ovisnosti, pa se smatra da je pouzdan, dugotrajan i siguran lijek. U istoj zabludi će biti i nakon otkrivanja heroina.
Diacetilmorfin prvi je sintetizirao engleski hemičar C. R. Wright 1874, a 1895. taj novi spoj u prostorijama Bayera dobija više pažnje kao koristan spoj bez negativnih učinaka morfina. Tada se Heinrich Dresser, hemičar zadužen za testiranje efikasnosti i sigurnosti novih lijekova, odlučio dati prednost istraživanju diacetilmorfina, a ne acetilsalicilnoj kiselini, danas poznatijoj kao aspirin. Smatrao ga je dobrom alternativom za morfij - sigurnim lijekom protiv bolova i za liječenje raznih respiratornih bolesti, a bez problema ovisnosti. Osim testiranja na životinjama, navodno ga je testirao i na sebi i svojim kolegama u Bayeru, koji su tom novom spoju dali ime heroin, po njemačkom terminu heroisch.
Heroin svoj uspjeh duguje tadašnjoj velikoj potrebi, ne toliko za lijekom protiv bolova, nego za lijekom protiv kašlja (tuberkuloza i upala pluća bile su tada smrtonosne bolesti, a i obične prehlade smatrale su se opasnima), a pogotovo su ga sretno dočekali tadašnji ovisnici o morfiju. Ali uskoro je istina počela izlaziti na vidjelo: prvo je primjećeno brzo razvijanje tolerancije, a onda i brojni slučajevi ovisnosti. Bayer je počeo gubiti zaradu od heroina, pa je počeo razvijati lijek, pod komercijalnim imenom Aspirin, koji će mu vratiti vodeću poziciju na tržištu lijekovima.
1913. Bayer potpuno prestaje sa proizvodnjom heroina, a istovremeno se počinje zabranjivati njegovo nemedicinsko korištenje. U SAD-u se 1924. potpuno zabranjuje korištenje i proizvodnja heroina, a ne dopušta se ni korištenje u medicinske svrhe, koje je još i danas dopušteno npr. u Velikoj Britaniji.
Posljedica otkrića heroina bila je da su ga hiljade ovisnika o morfiju prihvatile kao 3-4 puta jaču zamjenu. Heroin je bio i jeftiniji, brži i lakši za upotrebu, a nakon njegovog zabranjivanja razvilo se ogromno ilegalno tržište koje je povezalo njegove korisnike sa kriminalom.
Prema podacima Američke agencije DEA, heroin koji se danas prodaje u SAD je mnogo čišći u prosjeku od onog koji se prodavao početkom 1980tih. Navodi se da je 1980. godine prosječna čistoća heroina koji se prodavao u SAD iznosila 4%, dok je 1998. godine prosjek iznosio 71%. U istom izvještaju se navodi da se najčišći heroin prodavao u gradovima na istoku SAD, u saveznim državama New York, Maryland, New Jersey i Pennsylvania. Kao primjer se uzima da se pakovanje od 94% čistog heroina moglo kupiti na Manhattanu 1995. godine po cijeni od 10$. Smatra se da su osnovni razlozi za povećanje stepena čistoće heroina na tržištu veća dostupnost, sofisticiranije laboratorije i drugačije marketinške strategije prodavaca sa manje međuposrednika. Pored toga, uključenje kolumbijskog narko-kartela u posao oko heroina počev od 1991. godine je također potpomogao ovom trendu.
Farmakologija
mini|desno|Čisti "bijeli" Heroin Kada se uzima oralno, diacetilmorfin prolazi opsežni metabolizam prvog prolaza putem deacetilacije, dajući predlijek za sistemsku isporuku morfina. Međutim, kada se droga unese, ona izbjegava ovaj efekat prvog prolaza, vrlo brzo prelazi krvno-moždanu barijeru zbog prisustva acetil grupa, koje je čine mnogo više topljivu u mastima nego morfin. Nakon što napokon dođe do mozga, on se različito deacetilira u neaktivni 3-monoacetilmorfin i aktivni 6-monoacetilmorfin (6-MAM), a zatim u morfin koji se veže za μ-opioidne receptore, rezultirajući euforičnim i analgetičnim efektima te efektu smanjenja straha; sam diacetilmorfin pokazuje relativno nizak afinitet za μ-receptore. Za razliku od hidromorfona i oksimorfona, primijenjen intravenozno, diacetilmorfin stvara veće ispuštanje histamina, slično kao i morfin, što rezultira subjektivnim osjećajem "lebdenja tijela" kod nekih osoba, ali i slučajeve svrbeža, kod osoba koje ga prvi put počinju koristiti.
I morfin i 6-MAM su antagonisti receptora μ-opioida koji se vežu na postojeće receptore kroz mozak, kičmenu moždinu i crijeva kod svih sisara. Receptor μ-opioida također veže endogene opioidne peptide poput β-endorfina, Leu-enkefalina i Met-enkefalina. Ponavljanje korištenja diacetilmorfina rezultira brojnim fiziološkim promjenama, uključujući smanjenje povezanosti receptora μ-opioida sa polisomima. Ove fiziološke promjene vode do tolerancije i ovisnosti, na način da smanjenje korištenja diacetilmorfina rezultira brojnim neugodnim simptomima uključujući bol, strah, grčeve u mišićima i insomniju, što se opisuje i kao sindrom skidanja sa heroina. U zavisnosti od korištenja, taj proces se dešava u periodu od četiri do 24 sata nakon uzimanja posljednje doze diacetilmorfina. Morfin također veže δ- i κ-opioidne receptore.
Djelovanje
Heroin se konzumira ušmrkavanjem (brzo se apsorbira preko sluznice nosa), pušenjem (zagrijavanje heroina na aluminijumskoj foliji i udisanje njegovih para - tzv. "chasing the dragon", "hvatanje zmaja") ili injekcijom (intravenozno). Priče o potkožnom ili intramuskularnom ubrizgavanju heroina su još neke od apsurdnih dezinformacija (takav unos otopine heroina pomiješanog s kiselinom izaziva neizdržive bolove i otekline sklone infekcijama koje traju mjesecima. Pušenjem heroin stiže do mozga za svega 7 sekundi, a najjači, euforični efekt osjeća se nakon 5-7 minuta, dok se kod intravenoznog uzimanja to događa za 10-20 sekundi. Doza ovisi o načinu uzimanja i toleranciji (intravenozno bez tolerancije 5–10 mg, pušenje 15–25 mg), a isto tako i jačina djelovanja i trajanje (obično 3-5 sati).
Inicijalni efekt odmah nakon uzimanja je ogroman, euforičan val kojeg prate osjećaji opuštenosti i topline, sigurnosti, nestajanja boli, tjeskobe i napetosti. Ljutnja, frustracije i agresivnost nestaju, a javljaju se sigurnost i ljubav prema sebi. Nakon prolaska početne euforije javlja se ugodan, opušten osjećaj zadovoljstva i smirenosti. Ponekad, posebno kod prvih uzimanja, moguća je mučnina i povraćanje.
Heroin je depresant centralnog nervnog sistema: usporava srce, disanje, smanjuje krvni pritisak, uzrokuje širenje krvnih žila i smanjenu aktivnost crijeva, što uzrokuje zatvor. Osim prevelike doze, velik je rizik kod istovremenog uzimanja heroina nakon alkohola ili tableta za smirenje, ili prilikom velikog umora, takva kombinacija višestruko usporava disanje i otkucaje srca, i usljed nedostatka kisika dovodi do nesvjestice i smrti.
NGC 6327
NGC 6327 (također poznat kao PGC 59889) je kompaktna galaksija i nalazi se u sazviježđu Herkul. Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 18. jula 1876. godine.
Heroin
Djelovanje nakon dugoročnog uzimanja
Heroin izaziva vrlo jaku fizičku i psihičku ovisnost. Fizička ovisnost je stanje poremećenog funkcioniranja organizma nakon prestanka unošenja droge. Karakterizira je pojava apstinencijske krize 24-48 sati nakon zadnjeg uzimanja heroina. Simptomi uključuju midrijazu, nemir, bol u mišićima i kostima, mučninu, nesanicu, proljev, znojenje (ekstremno pojačano lučenje žlijezda), nadraženost sluznica (curenje nosa, kihanje), groznicu i povraćanje. Traju obično 7-10 dana, ali ponekad i 3-4 puta duže, ako se radi o narkomanu sa dugim "stažom", ili ako apstinira od metadona, koji uzrokuje još puno neugodniji i jači apstinencijski sindrom, koji i traje puno više vremena.
NGC 6327
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Heroin
Djelovanje nakon dugoročnog uzimanja
Psihičku ovisnost teže je nadvladati, a karakterizirana je izrazitom željom za svakodnevnim uzimanjem droge koju je potpuno nemoguće kontrolirati, negiranjem problema i promijenjenim shvaćanjem stvarnosti. Ne razmišljajući racionalno, osoba je pod utjecajem ogromne želje za drogom nesvjesna bilo kakvih rizika i posljedica njenog uzimanja, heroin postaje jedina svrha koja dovodi do prekida skoro svih ostalih aktivnosti, a ukoliko ga ne uzme, osjeća se nervozno, razdražljivo i napeto.
Dugoročna upotreba stvara toleranciju: potrebne su sve veće količine za postizanje euforičnog efekta, koji nakon nekog vremena potpuno nestaje pa se heroin uzima samo radi olakšanja i da se izbjegnu neugodni fizički i psihički simptomi. Apstinencija smanjuje razinu tolerancije, pa je česti uzrok smrti uzimanje smrtonosne količine na koju je tijelo prije bilo naviklo.
Posljedice dugoročnog uzimanja
Dugotrajna upotreba heroina uzrokuje mnoge štete, koje ne moraju nužno biti povezane sa drogom. Često dolazi do velikih socijalnih problema, koji su posljedica trošenja ogromnih iznosa novca za zadovoljavanje potreba o drogi ovisnog organizma (korisnici koji su stekli ovisnost injiciraju svoju dozu 2-4 puta dnevno), a i do zanemarivanja prehrane i ostalih uvjeta života, što može biti uzrok mnogim bolestima. Opće posljedice dugotrajne ovisnosti su emotivno, fizičko, psihičko i socijalno propadanje i gubitak interesa za bilo kakvu komunikaciju ili aktivnost osim nabavljanja droge. Osim korištenja nečistih igala i ostalog pribora za injiciranje, i seksualni odnosi bez zaštite pridonose prenošenju zaraznih bolesti: hepatitisa B i C, AIDS-a, tetanusa i drugih. Ušmrkavanje uzrokuje oštećenja nosne sluznice.
Velik je rizik od nečistoća koje heroin neizbježno sadrži: npr. otrovanje (strihnin), vrlo opasne infekcije uzrokovane vlaknom iz filtera (kroz koji se otopina heroina uvlači u špricu) koji uspije proći kroz iglu, a koji se obično radi od filtera cigarete, često nečistim prstima, slučajna povreda živca na mjestu uboda iglom, koji može dovesti do utrnuća uda (koje može potrajati mjesecima) - ili začepljenje sitnih kapilara ako čestice nisu potpuno topljive u vodi (uzrokuje odumiranje ćelija na manjim površinama srca, pluća, jetre, bubrega ili mozga).
Ostale fizičke posljedice uključuju ožiljke, propadanje vena, bakterijske infekcije kardiovaskularnog sistema, čireve i druge infekcije i razne tipove upale pluća i tuberkulozu.
Kurt Russell
Biografija
Russell je rođen u Springfieldu, Massachusetts, SAD. Roditelji su mu Louise Julia, koja se bavila plesom i Bing Russell, glumac poznat po ulozi u filmu Bonanza. Roditelji su mu porijeklom iz Holandije.
Heroin
Rizici uzimanja
mini|desno|Pripremanje heroina za korištenje mini|desno|Modificirana šprica za analnu upotrebu
Kurt Russell
Karijera
Glumačku karijeru Russell je započeo kada je imao 10 godina, glumeći u filmu Elvisa Presleya Dogodilo se na svjetskoj izložbi, u ulozi ružnog dječaka. Dvije godine kasnije uslijedila je nešto značajnija uloga u western seriji Putovanja Jaimiea McPheetersa (1963-1964), baziranom na romanu Robert Lewis Taylora. Zatim je dobio ulogu u epizodi Ostrva Gilligan kao dječak iz džungle. Nedugo zatim, potpisuje desetogodišnji ugovor s Walt Disney Company, postavši time, po riječima Roberta Osborna, top studijska zvijezda 70tih. Russell je glumio u brojnim Disnijevim filmovima: Follow Me, Boys! (Slijedite me momci!) (1966), The One and Only, Genuine, Original Family Band (Jedan i jedini, pravi, originalni porodični bend) (1968), The Computer Wore Tennis Shoes (Računar nosi tenisice) (1969), i The Strongest Man in the World (Najjači čovjek na svijetu) (1975).
Heroin
Rizici uzimanja
Mnoge države i lokalne vlade su započeli financiranje programa koji opskrbljuje sterilnim iglama ljude koji sebi ubrizgavaju ilegalne droge u pokušaju da se smanje potencijalni rizici i posebno kontrakcija i širenja bolesti koje se prenose krvlju. Drug Policy Alliance izvještava da do 75% novih slučajeva AIDS-a među ženama i djecom su izravno ili neizravno posljedica droga ubrizganom putem injekcije.
Kurt Russell
Karijera
Ranih 70tih amaterski se bavio i bejzbolom. Igrao je za tim California Angels (danas Los Angels Angels of Anaheim), međutim jedne prilike teško je povrijedio rame 1973. godine, i on se ponovo vraća glumi.
Nominiran je za Emmy Award 1979., te Zlatni globus 1984.
Heroin
Rizici uzimanja
Antropolozi Philippe Bourgois i Jeff Schönberg, koji su deset godina radili među beskućnim heroin i crack ovisnicima u San Franciscu, izvjestili su da Afroamerički ovisnici koje su promatrali su skloniji ubrizgavati drogu direktno u venu nego ubrizgavanju samo ispod kože. Skin popping je daleko više rašireno među ovisnicima bjele puti. Na sredini njihovog terenskog rada, većina bijelaca je odustala da traži venu i prešla na metodu skin poppinga. Često se taj skin popping izvodi kroz samu odjeću. Primjer toga je naveden u izvještaju ovih antropologa da ovisnici sami sebi drogu "zabijaju" u masno tkivo u području stomaka. Bourgois i Schönberg obajašnjavaju kako kulturne razlike između Afroamerikanaca i bijelaca vode do ovog kontrastnog ponašanja, a također ističu da ova dva načina ubrizgavanja heroina nose sa sobom različite rizike. Skin popping češće izaziva apscese, a direktno ubrizgavanje češće vodi do fatalnog predoziranja , Hepatitisa i HIV-a.
Kurt Russell
Privatni život
Oženio se glumicom Season Hubley, koju je upoznao na snimanju filma Elvis 1979. godine. Dobili su sina 1980. kojem su dali ime Boston. Brak im se raspao tokom 1983. godine, kada on upoznaje glumicu Goldie Hawn, s kojom je i danas u vezi. S njom dobija sina Wyatta 1986. godine. Djeca Goldie Hawn iz prvog braka (s Bill Hudsonom), Oliver i Kate Hudson, smatraju Russella za svog oca.
Heroin
Rizici uzimanja
Predoziranje heroinom se obično liječi opioidnim antagonistom, kao što je Naloxon (Narcan), ili naltrexone koji ima visoki afinitet za opioidne receptore, ali ih ne aktivira. Oni obrću efekte heroina i drugih opioidnih antagonista i izaziva trenutni povratak svijesti, ali može ubrzati simptome apstinentske krize. Poluvijek naloksona je puno kraći od većine opioidnih antagonista, tako da antagonist obično se mora primjenjivati više puta sve dok opioid ne bude metaboliziran od strane tijela.
Kurt Russell
Privatni život
Russel je istaknuti član Slobodnjačke stranke SAD (United States Libertarian Party). Danas živi s suprugom Goldie u Vancouveru, Kanada.
Heroin
Rizici uzimanja
Ovisno o interakciji lijekova i brojnih drugih faktora, smrt od predoziranja može potrajati od svega nekoliko minuta do nekoliko sati zbog anoksije jer refleks disanja biva protisnut od strane µ-opioida. Predoziranje je odmah reverzibilno ako se dadne injekcija opiodnog antagonista. Heroin predoziranja mogu nastati uslijed neočekivanog povećanja doze, "čistoće" ili smanjene opioidne tolerancije. Međutim većina prijavljenih predoziranja uzrokovana je zbog kombinacije heroina i drugih depresatnih droga kao što su alkohol i benzodiazepini.. Također treba napomenuti da heroin može uzrokovati mučninu i povraćanje, te da značajan broj smrtnih slučajeva pripisanih predoziranju je uzrokovan aspiracijom bljuvotine od strane žrtve koja nije pri svijesti. Neki izvori navode da letalna doza (za 75 kg tešku individuu) iznosi između 75 i 375 mg. Nedopušteni diacetilmorfin je široke i nepredvidive čistoće. To znači da korisnik može pripremiti dozu koju on smatra umjerenom, a zapravo uzimati dozu koja je puno veća od one namjenjene. Također tolerancija se postepeno smanjuje nakon perioda apstinencije. Ako se to dogodi i korisnik uzme dozu koja je približna dozama koje je prije apstinencije koristio, korisnik može iskusiti efekte koju su mnogo veći nego očekivani, što može rezultirati potencijalno opasnom predoziranju.
Također je bilo špekulacija da je nepoznat dio smrtnih slučajeva vezanih diacetilmorfin posljedica predoziranja ili alergijske reakcije na kinin, koji ponekad može biti korišten kao sredstvo za razblaživanje.
Konačni faktor koji pridonosi predoziranju je mjesto primjene. Korištenje heroina je ritualno ponašenje. Dok mehanizam nije u potpunosti rasvjetljen, dugogodišnji korisnici diacetilmorfina prikazuju veću toleranciju na drogu na mjestima gdje su je najviše primjenjivali. Kada korisnik ubrizgava drogu na drugo mjesto ova ekološko uvjetovana tolerancija se ne javlja, rezultirajući većem efektu droge. Tipična korisnikova doza droge bez određene tolerancije postaje daleko previsoka ili otrovna što može dovesti do predoziranja.
Mali postotak diacetilmorfin pušača, a povremeno i IV korisnici, mogu razviti simptome leukoencafolopatije. Uzrok još nije poznat, ali jedna je špekulacija da poremećaj izaziva jedan dodatak koji je samo aktivan kada se zagrije. Simptomi uključuju i nerazgovjetan govor i poteškoće u hodanju.
Kokain se ponekad koristi u kombinaciji sa heroinom, i poznato je pod nazivom speedball kada se ubrizgava, a moonrocks kada se puši. Kokain se ponaša kao stimulans, dok se heroin ponaša kao depresiv. Mješavina ove dvije supstance pruža intenzivnu navalu euforije, izazvanu kombinacijom efekata droga izostavljajući negativne efekte kao što su sedacija i anksioznost. Efekti kokaina puno brže splasnu, nego efekti heroina, tako ako se prevelika doza heroina koristi za kompenzaciju kokaina, krajnji rezultat je fatalna respiratorna depresija.
Također treba napomenuti da heroin može uzrokovati mučninu i povraćanje, te da značajan broj smrtnih slučajeva pripisanih predoziranju je uzrokovan aspiracijom bljuvotine od strane žrtve koja nije pri svijesti.
Kriza apstinencije
Sindrom povlačenja (tzv. hladna ćurka) može nastupiti u roku od 6 do 24 sata od zadnjeg korištenja droge, međutim ovaj okvir može varirati zbog stupnja tolerancije i zbog količine droge pri posljednjoj upotrebi. Simptomi su: znojenje, slabost, anksioznost, depresija, akatizija, prijapizam, dodatna osjetljivost genitalija kod žena, opći osjećaj težine, bol u udovima nalik na grčeve, pretjerano zijevanje ili kihanje, suze, rinorea, poteškoće u spavanju (nesanica), hladno znojenje, zimica, teški bolovi mišića i kostiju, mučnina i povraćanje, proljev, grčevi i groznica.
Cijene
Evropski centar za nadzor droga i ovisnosti o drogama izvještava da maloprodajna cijena smeđeg heroina se kreće od 14,5 € po gramu u Turskoj do 110 € po gramu u Švedskoj, dok u većini evropskih zemalja cijene se kreću od 35-40 € po gramu. Cijena bijelog heroina je objavljena u samo nekoliko evropskih zemalja, a kretala se između 27 € i 110 € po gramu.
Kancelarija Ujedinjenih naroda za droge i kriminal tvrdi u svom izvještaju o drogama u svijetu za 2008. godinu da su tipične cijene na malo u SAD oko 172 $ po gramu.
Izdanak
Izdanak na drvetu, za razliku od izbojaka, nastaju iz pupoljka koji se javljaju van vegetacione kupe, odnosno na stablu, granama ili korjenju. Ovakvi pupoljci i izdanci nastali iz njih nazivaju se adventivni (lat. adventicius – slučajni pridošlica). Kod drvenastih vrsta adventivni pupoljci i izdanci po pravilu javljaju se na mjestima sječe ili ozljede – na ranama. Ovi pupovi se javljaju i na posječenom panju stabla ili ozlijeđenom korjenu. Kod nekih drvenastih vrsta javljaju se izdanci iz korjena kada on nije ni ozlijeđen (toplola, bagrem, jasika).
Adventivnim izdancima iz panja ili posječene grane često se pridružuju i izdanci porijeklom od tzv. uspavanih pupoljaka, nastalih ponekada 100 godina ranije.
Izdanačka sposobnost pojedinih vrsta je veoma važna biološka osobina i koristi se kod tzv. izdanačkih (niskih) šuma, koje se obnavljaju ovim vegetativnim putem.
Ostrva privjetrine
Ostrvima privjetrine nazivaju se grupe ostrva ili njihovi dijelovi koji se nalaze pod uticajem stalnih pasatnih vjetrova koji pušu u tropskim morskim predjelima. Nasuprot tome, postoje i ostrva zavjetrine. Na geografskim kartama sreće se Leeward Islands (engleski), Îles sous le vent (francuski), Islas de Sotavento (španski) ili Benedenwindse Eilanden (holandski).
Ostrvima privjetrine nazivaju se
Božićno ostrvo
thumb|desno|Božićno ostrvo iz svemira Božićno ostrvo jeste australijska vanjska teritorija u Indijskom okeanu, 360 km udaljen od ostrva Jave. Osamljeno ostrvo je vulkanskog porijekla s koralnim grebenom, većinom strmih obala. Obraslo je uglavnom tropskom kišnom šumom (nacionalni park na zapadnom dijelu ostrva).
Klima je tropska okeanska, s ujednačenim temperaturama i obilnim padavinama, najviše od novembra do aprila.
Nenaseljeno ostrvo u 19. vijeku naselili su radnici za rad u rudniku fosfata. Prema popisu iz 2002. godine na Božićnom ostrvu živi 2.700 stanovnika. Polovina sadašnjeg stanovništva su Kinezi, dok su ostali Malajci te bijelci australijskog porijekla.
Glavna privredna djelatnost je dobijanje fosfata i krečnjaka u unutrašnjosti ostrva. Pokušaj razvoja turizma je propao.
Transkripcijski regulator ATRX
Transkripcijski regulator ATRX znan i kao ATP-ovisna helikaza ATRX, X-vezana helikaza II, ili X-vezani jedarni protein (XNP) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom ATRX sa hromosoma X.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 2.492 aminokiseline, a molekulska težina  282.586 Da.
Funkcija
Transkripcijski regulator ATRX sadrži domen ATPaza/helikaza i stoga pripada SWI/SNF porodici proteina hromatinskog remodeliranja. ATRX je neophodan za taloženje histonske varijante H3.3 na telomerama i drugih genomskih ponavljanja. Ove interakcije su važne za održavanje utišavanja na ovim lokusima.
Osim toga, ATRX prolazi kroz fosforilacije ovisno o ćelijskom ciklusu, koje reguliraju njegovu jedarnu matricu i asocijaciju hromatina, sugerirajući njegovu uključenost u regulaciju gena u interfazi i hromosomsku segregaciju u mitozi.
Naslijeđene mutacije
Naslijeđene mutacije gena ATRX povezane su sa X-vezanim sindromom mentalne retardacije (XLMR) sindromom koji je najčešće praćen alfa-talasemijjskim sindromom mentalne retardacije (sindrom ATR-X). Pokazalo se da ove mutacije uzrokuju različite promjene u obrascu metilacije DNK, što može potvrditi vezu između remodeliranja hromatina, metilacije DNK i ekspresije gena u razvojnim procesima. Zabilježeno je više alternativno prertađemih varijanti transkripta koje kodiraju različite izoforme. Žene nositeljice mogu pokazati iskrivljenu inaktivacija X hromosoma.
Somatske mutacije
Stečene mutacije u ATRX-u prijavljene su u brojnim ljudskim karcinomima, uključujući neuroendokrine tumore pankreasa, gliome, astrocitome, osteosarkome, i maligne feohromocitome. Postoji jaka korelacija između ATRX mutacija i fenotipa alternativne elongacije telomera (ALT) kod karcinoma.
Interakcije
ATRX formira kompleks sa DAXX koji je šaperon histona H3.3.
Također se pokazalo da ATRX ima interakcije sa EZH2.
IC 1768
IC 1768 (također poznat kao ESO 477-21, MCG -4-5-26 i PGC 7636) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 206 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Hemijska peć. Najveći prečnik je 0,70 (42 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (42 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 18. oktobra 1896. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3393
NGC 3393 (također poznat kao ESO 501-100, IRAS 10459-2453, MCG -4-26-11 i PGC 32300) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 172 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 1,80 (90 hiljada sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (75 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 24. marta 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.