cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Genetika
Regulacija transkripcije laktoznog operona - pozitivna kontrola
Osnovni izvor energije za bakteriju E. coli je glukoza. Kada je u ćeliji prisutna dovoljna količina glukoze, tada je inhibirana ekspresija svih gena koji kodiraju enzime uključene u razgradnju drugih katabolita, kao što su laktoza, arabinoza i galaktoza. Ovaj fenomen je poznat kao represija katabolita, i njime se sprečava nepotrebno dupliranje enzimskih sistema koji učestvuju u produkciji energije. Otkrivanju ovog fenomena prethodilo je zapažanje da je u prisustvu glukoze u bakterijskoj ćeliji koncentracija cikličnog AMP-a (cAMP-a) manja nego u odsustvu glukoze i da se dodavanjem cAMP-a može prevazići represija katabolita izazvana glukozom. Naime, transport glukoze kroz membranu bakterijske ćelije dovodi do defosforilacije jednog enzima koji mora biti fosforilisan da bi aktivirao adenilat ciklazu, tako da unos glukoze u ćeliju uvek dovodi do snižavanja koncentracije cAMP-a.
Nađeno je da bakterija sadrži protein označen kao CAP (od eng. catabolite gene activator protein) ili CRP (od eng. cAMP receptor protein), koji se sastoji od dvije subjedinice i vezuje cAMP. Vezivanje cAMP-a izaziva veliku konformacionu promjenu ovog proteina, a njegova funkcija je da se u kompleksu s cAMP-om vezuje za lac operon (i neke druge operone), stimulišući njegovu transkripciju u odsustvu lac represora. Prema tome, CAP je pozitivan regulator, odnosno aktivator transkripcije lac operona, za razliku od lac represora koji je negativan regulator. Za sada još uvijek nije sasvim jasno na koji način kompleks CAP-cAMP stimuliše inicijaciju transkripcije na slabom promotoru laktoznog i drugih operona. Jedna mogućnost je direktna interakcija ovog kompleksa s RNK polimerazom, a druga je promjena konformacije DNK u oblasti promotora, koja olakšava inicijaciju transkripcije. U svakom slučaju, ovakav mehanizam regulacije transkripcije lac operona omogućava bakterijskoj ćeliji da u odsustvu glukoze dođe do potrebne energije razgradnjom laktoze, jer kada je koncentracija glukoze u ćeliji niska, koncentracija cAMP-a pa prema tome i kompleksa CAP-cAMP uvijek raste, što dovodi do ubrzane transkripcije lac operona.
Neki regulatorni proteini kod bakterija mogu se vezati na više mjesta u genomu i izvršiti represiju transkripcije jednog operona, a aktivaciju transkripcije drugog, što praktično znači da jedan isti protein može imati i ulogu represora i ulogu aktivatora. Način djelovanja regulatornog proteina zavisi od rastojanja između mjesta na DNK za koje se vezuje regulatorni protein i mjesta za koje se vezuje RNK polimeraza. Ako se ta dva mjesta preklapaju, onda vezivanje regulatornog proteina onemogućuje vezivanje enzima pa protein djeluje kao represor transkripcije. Ukoliko se vezivna mjesta nalaze u blizini, onda vezivanje regulatornog proteina može olakšati vezivanje RNK polimeraze i stimulisati inicijaciju transkripcije pa u tom slučaju protein deluje kao aktivator transkripcije.
Interesantan primjer regulacije transkripcije, u kome jedan isti protein vrši i pozitivnu i negativnu kontrolu u istom operonu, je regulacija transkripcije arabinoznog operona (araBAD operona) E. coli, koji kodira enzime za razgradnju L-arabinoze. Transkripciju ovog operona reguliše kompleks CAP-scAMP i protein AraC (produkt gena araC) koji vezuje L-arabinozu. Mehanizam regulacije transkripcije araBAD operona sastoji se u sljedećem: 1. u odsustvu proteina AraC, RNK polimeraza započinje transkripciju gena araC, što ima za posljedicu sintezu proteina AmC. Operon araBAD se nalazi nizvodno od gena araC i njegova transkripcija se tada održava na bazalnom nivou; 2. kada je koncentracija glukoze u bakterijskoj ćeliji visoka, tada je koncentracija cAMP-a niska, pa je i koncentracija kompleksa CAP-cAMP, također, niska. Protein AmC tada sprečava transkripciju araBAD operona (bakterija nema potrebe da razgrađuje arabinozu, jer dovoljno energije dobija razgradnjom glukoze). Situacija je slična i kada u bakterijskoj ćeliji nema L-arabinoze, jer bakterija nema potrebu za enzimima za razgradnju ovog šećera. Protein AraC se vezuje za tri mjesta. To su araI1 (nalazi se u okviru promotora araBAD operona), araO1 (nalazi se u okviru promotora gena araC) i araO2 (nalazi se u 5' nekodirajućem regionu gena araC). Niz araO1 je operator gena araC i kada se protein AraC za njega veže, transkripcija gena araC je blokirana. Da bi transkripcija operona araBAD bila onemogućena, protein AraC mora biti istovremeno vezan i za segment araI1 i za araO2. Pošto je niz araO2 veoma udaljen od araI1, vjerovatno je da se DNK savija u petlju tako da protein AraC kao dimer ili oligomer može da bude istovremeno vezan za oba ova mjesta, blokirajući transkripciju araBAD operona (negativna regulacija); 3. kada je u ćeliji prisutna L-arabinoza, ona se kao induktor vezuje za protein AraC, dovodeći do takve konformacione promjene ovog proteina da se on radije vezuje za niz araI2 u promotorskom regionu operona araBAD, nego za araO2. To dovodi do otvaranja petlje DNK. Ako je istovremeno koncentracija cAMP-a u ćeliji visoka (u odsustvu glukoze), kompleks CAP-cAMP se vezuje za mjesto između araO1 i araI1. Kombinovano dejstvo dva kompleksa (CAP-cAMP i AraC-arabinoza) uključuje njihovu direktnu interakciju i praćeno je aktivacijom RNK polimeraze, koja počinje da transkribuje araBAD operon (pozitivna kontrola). Gen araC ostaje blokiran proteinom AraC, koji ostaje vezan za araO1.
Regulacija transkripcije triptofanskog operona – atenuacija
Atenuacija je mehanizam kontrole transkripcije kojim bakterija reguliše ekspresiju mnogih operona koji kodiraju enzime uključene u biosintezu aminokiselina. Ovaj mehanizam je bio otkriven kada je izučavana regulacija transkripcije triptofanskog operona (trp operon) bakterije E. coli koji kodira pet polipeptida. Ovih pet polipeptida grade tri enzima koji učestvuju u biosintezi triptofana. Ustanovljeno je da se geni L-P operona koordinisano eksprimiraju pod kontrolom trp represora, dimernog proteina koji se sastoji od dvije identične subjedinice. Trp' represor je produkt gena trpR, koji se nalazi u okviru zasebne transkripcione jedinice. On vezuje L-triptofan gradeći kompleks koji se specifično vezuje za trp operator (trpO) i time 70 puta smanjuje brzinu transkripcije trp operona. Vezivanje triptofana za represor dovodi do takve alosterične promjene represora koja omogućuje njegovo istovremeno vezivanje i za operator. Uz to i sam triptofan formira H-vezu s fosfatnom grupom na DNK, tako da učvršćuje vezu između represora i operatora, odnosno djeluje kao korepresor (sprečava sopstvenu sintezu). Trp represor kontroliše transkripciju ne samo trp operona, već još najmanje dva operona: trpR operona i aroH operona (kodira sintezu jednog od tri izoenzima, koji katalizuju biosintezu horizmata, prekursora aromatičnih aminokiselina).
373.
Godina 373. (CCCLXXIII) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Augusta i Valensa (ili, rjeđe, godina 1126. Ab urbe condita). Oznaka 373. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
IC 28
IC 28 (također poznat kao PGC 169992) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 293 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,60 (51 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (43 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 4. novembra 1891. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Genetika
Regulacija transkripcije triptofanskog operona – atenuacija
U početku se smatralo da je sinteza triptofana kod E. coli u potpunosti kontrolisana sistemom trp represor-operator. Međutim, nađeno je da nizvodno od trpO postoji još jedan kontrolni element. Ispred prvog strukturnog gena u trp operonu (trpE) nalazi se čeoni niz (trpL) dužine 162 bp i u okviru njega niz dužine oko 30 bp koji ,također, ima ulogu kontrolnog elementa. U odsustvu triptofana, sintetiše se policistronska iRNK dužine 6720 nukleotida koja obuhvata i čeoni niz trpL. Kada koncentracija triptofana u bakteriji raste, brzina transkripcije trp operona opada kao rezultat stvaranja kompleksa trp represor-korepresor. Među iRNK koje se sintetišu zapaža se povećana proporcija kratkih transkripata dužine oko 140 nukleotida koji odgovaraju 5' kraju trpL niza. To znači da u prisustvu triptofana dolazi do prerane terminacije transkripcije trp operona i zato je kontrolni element odgovoran za ovu pojavu nazvan atenuatorom. Pokazalo se da atenuator sadrži četiri komplementa RNK segmenta koji mogu da formiraju dvije različite intramolekulske zavojnice: između segmenata 2 i 3, odnosno 3 i 4, ali tako da formiranje jedne od njih onemogućava formiranje druge. Segmenti 3 i 4 su bogati nukleotidima G i C, a zajedno s nekoliko uzastopnih U koji slijede, čine normalan terminacioni signal za RNK polimerazu.
Transkripcija se može nastaviti poslije ovog terminacionog signala samo u odsustvu triptofana. Segment I je karakterističan po tome što sadrži dva uzastopna kodona za triptofan (tandemski kodon). Da bi se razumio mehanizam atenuacije trp operona, važno je imati na umu da translacija kod prokariota započinje ubrzo pošto se sintetiše 5'-kraj iRNK i teče uporedo s transkripcijom. Mehanizam atenuacije se sastoji u tome da RNK polimeraza koja je izbjegla represiju započinje transkripciju. Ubrzo poslije transkribovanja Šajn-Dalgarnovog niza (mjesto vezivanja male ribosomske subjedinice) koji se nalazi u okviru čeonog niza trpL, ribosom se vezuje za ovaj niz i započinje translaciju. Ako je u ćeliji prisutan triptofan, tada su prisutni i kompleksi Trp-tRNKTrp, tako da iza RNK polimeraze napreduje i ribosom preko triptofanskog tandemskog kodona u segmentu 1 atenuatora. Ribosom sprečava da se stvori ukosnica izmedu segmenata 1 i 2, ali je zato favorizovano stvaranje ukosnice između segmenata 3 i 4 koji grade terminacioni signal. Transkripcija se zato prerano završava. Ako u ćeliji nema triptofana, ribosom se zaustavlja na triptofanskom tandemskom kodonu u segmentu 1 atenuatora, očekujući da se Trp-tRNKTrp, koje nema, veže za A mjesto. Pošto je ribosom zaostao, omogućeno je stvaranje ukosnice između segmenata 2 i 3, a time je spriječeno stvaranje terminacionog signala, tj. ukosnice između segmenata 3 i 4. RNK polimeraza tada nastavlja transkripciju duž cijelog operona, sintetišući policistronsku iRNK koja će poslužiti kao informacija za sintezu enzima neophodnih za biosintezu triptofana. Ovaj regulatorni mehanizam se zasniva na koncentraciji Trp-tRNKTrp u ćeliji, koja zavisi od koncentracije triptofana. Odsustvo triptofana utječe na ekspresiju trp operona na dva načina: uklanjanjem represora, čime se brzina transkripcije povećava oko 70 puta i atenuacijom, čime se brzina transkripcije povećava još 8-10 puta, tako da transkripcija može biti ukupno ubrzana do 700 puta. Na sličan način je kod bakterija regulisana i transkripcija nekih drugih operona, kao što su his operon (kodira enzime koji učestvuju u biosintezi histidina) i ilv operon (kodira enzime koji učestvuju u biosintezi izoleucina, leucina i valina).
Promjene genetičkog materijala
Postoje sam dva izvora nasljedne promjenljivosti: to su mutacije, kao genetičke novosti, i genetičke rekombinacije, tj. rearanžmani postojećeg genetičkog materijala.
Mutacije
Promjenljivost nasljednog materijala predstavlja genetičku osnovu sveukupne biološke raznolikosti u vremenu i prostoru, promatrajući živi svijet u cjelini i svaku vrstu živih bića posebno. Mutacije su moguće na različitim nivoima organizacije genetičkog materijala. Mutacije, dakle, predstavljaju jedini suštinski izvor nasljedne, individualne varijacije. Nastaju slučajnim promjenama u strukturi i količini DNK. Mutageneza (proces nastajanja mutacija) može biti (indukcijom ili spontano) izazvana različitim fizičkim, hemijskim i biološkim faktorima vanjske i unutrašnje sredine, ali efekat mutiranog gena samo slučajno može predstavljati direktan "odgovor" (protuakciju) na odgovarajući mutageni agens.
Efekti mutacija su manje ili više fenotipski vidljivi, zavisno od promjenljivosti, jer se javljaju kao posljedica materijalnih promjena u hemijskoj strukturi i kvantitetu genetičke informacije, tj. dezoksiribonukleinske kiseline (DNK). Sve ostale pojave i oblici nasljedne varijacije rezultat su rearanžmana (rekombinacija) postojećeg genetičkog materijala ili različitih efekata njegove interakcije s unutrašnjom i vanjskom sredinom.
Od količine zahvaćenog genetičkog materijala i njegovog značaja za normalnu organizaciju i funkciju organizma ili njegovih pojedinih komponenata, odnosno od prirode interakcije novonastalog alela s postojećim alelnim varijantama mutirajućeg gena (recesivna mutacija) se, npr. ispoljava samo u homozigotnom stanju). Poznato je, naime, da krupne mutacije (makromutacije) po pravilu imaju upadljive, najčešće (sub)letalne efekte. Međutim, čak i izmjena samo jedne azotne baze u lancu DNK (mikromutacija) može u značajnoj mjeri izmijeniti strukturu, a naročito funkciju proteina čiju sintezu kontrolira njen zahvaćeni segment (gen). Tako se, naprimjer, izmjenom samo jedne aminokiseline na šestoj poziciji u beta–lancu hemoglobina (valin – glutaminska kiselina), umjesto normalnog hemoglobina A (čiju sintezu šifrira alel HbA), javila patološka varijanta krvnog pigmenta – hemoglobin S (kontrolirana alelom HbS).
Prema efektima na adaptivnu vrijednost, mutacije mogu biti korisne, štetne ili neutralne. Imajući u vidu činjenicu da svaki specifični genom (pa i ljudski) predstavlja evolutivno izbalansiranu cjelinu, postaje jasno zašto su korisne mutacije uistinu prava rijetkost. I pored toga, ukoliko ih podržava prirodno odabiranje, njihovo prisustvo u populaciji postaje sve uočljivije. Generalno uzevši (živi svijet u cjelini), s obzirom na količinu i poziciju zahvaćenog genetičkog materijala, mutacije mogu biti genske, hromosomske, genomske i plazmatske (ekstranuklearne) mitohondrijske i plastidne).
Genske mutacije
Stroga pravila komplementarne autoreprodukcije genetičkog materijala, na kojima inače počiva stabilnost i ponovljivost karakterističnih osobina svih živih bića, u relativno rijetkim slučajevima bivaju narušena. Tako, npr. prilikom duplikacije nekog polu-lanca DNK, za jedan od adenina može se pogrešno vezati citozin, pa umjesto normalnog para A–T nastaje neočekivani A–C. Kada je riječ o polaznom polu-lancu (s adeninom), već nakon prve diobe promatrane molekule DNK, u procesu njegove duplikacije, ta greška će biti ispravljena i sve njegove naredne kopije će na pogođenom mjestu imati normalni A–T par nukleotida. Međutim, polu-lanac s pogrešno ugrađenim citozinom će se u prvoj normalnoj duplikaciji vezati s prirodno komplementarnom bazom guaninom u par C–G, koji nije karakerističan za datu poziciju u izvornom lancu DNK. Time se mutacija stabilizira, a novi par ponavlja u nizu narednih kopija izmijenjene DNK. Genske mutacije su, prema tome, posljedica greške u kopiranju (duplikaciji) lanaca DNK. Promjena samo jednog para nukleotida u zahvaćenom genu može imati krupne posljedice u njegovoj funkciji.
Mutabilnost pojedinih gena uveliko varira, a u prosjeku iznosi oko 10−5 (jedna mutacija na 100.000 gameta). Ta naoko zanemarljiva frekvencija, međutim, postaje impozantna u svjetlu podataka o ukupnom broju genskih lokusa u ljudskom genomu – rezultati sekvenciranja ljudskog genoma pokazali su da se taj broj kreće do 30.000. Uvažavajući pomenute činjenice, lahko se može proračunati (3 x 104 x 10−5) da svaki treći čovjek (30%) potencijalno nosi najmanje jednu svježu mutaciju.
Hromosomske mutacije
Hromosomske mutacije zahvataju hromosome i vidljive su pod mikroskopom. Razlikuju se numeričke i strukturne promjene u pojedinim parovima homologa u hromosomskoj garnituri.
Numeričke hromosomske mutacije predstavljaju pojedine oblike aneuploidije: nulisomiju (nedostatak oba homologa), monosomiju (nedostatak jednog homologa), trisomiju (jedan homolog više) i teorijski moguće stepene polisomije (kvadrisomija itd.). Strukturne hromosomske mutacije se pak ispoljavaju kao nedostatak (delecija – deficija) ili višak (duplikacija) jednog dijela nekog hromosoma. U ovoj kategoriji mutacija relativno su česte i pojave nenormalnog rasporeda pojedinih dijelova unutar hromosoma (transpozicija) ili njihovog premještanja na neki drugi hromosom (translokacija), te obrtanja pojedinih segmenata hromosoma (za 180° – inverzija), što rezultira obrnutim rasporedom lokusa na mutiranoj sekvenci.
Genomske mutacije
Genomske mutacije imaju za posljedicu izmjenu normalnog diploidnog hromosomskog broja (2n) za n, tj. za jedan ili više haploidnih setova hromosoma (euploidija: haploidija, triploidija, poliploidija). Prema porijeklu dodatnih garnitura, poliploidija može biti autopoliploidija (uvišestručavanje soptvenog genoma) ili alopoliploidija (heteroploidija: dodavanje stranih genoma putem hibridizacije).
Rekombinacije
Genetička rekombinacija ili kratko rekombinacija je proizvodnja potomaka sa kombinacijom osobina po kojoj se razlikuju od svojih roditelja. U eukariota genetičke rekombinacije se dešavaju tokom mejoze putem, spolne reprodukcije, dajući set genetičke informacije koja se mogu dalje nasljedno prenositi od roditelja na potomstvo, u nizu generacija posmatrane vrste organizama. Većina rekombinacije se javljaju u prirodi. Tokom mejoze u eukariota, rekombinacije uključuje uparivanje homolognih hromosoma. To može biti praćeno razmjenom informacija između hromosoma. Ta razmjena se može desiti i bez fizičke razmjene (a dio genetskog materijala se kopira iz jednog u drugi hromosom, bez doniranja i razmjene dijelova hromosoma) (vidi SDSA put na slici); ili lomljenja i ponovnog spajanja DNK lanaca, koji čini nove molekule DNK. Rekombinacija se može pojaviti i tokom mitoze eukariota, što obično uključuje dvije sestrinske hromatide formirane nakon hromosomskih replikacija. U ovom slučaju, nema novih kombinacija alela jer su sestrinske hromatide obično identične. U mejozi i mitozi, rekombinacije se javlja između homolognih dijelova hromosoma, odnosno molekula DNK. U mejozi, nesestrinske hromatide homolognih hromosoma se međusobno uparuju, tako da se rekombinacije dešava između nesestrinskih sudionika konjugacije hromosoma. U oba meiotic i mitotska ćelija, rekombinacije između homolognih hromozoma je zajednički mehanizam koji se javlja u DNK reparaciji.
Genetički rekombinacije i rekombinantna DNK reparacija također se javlja i kod bakterija i archaea, koje imaju aseksualnu reprodukciju.
Rekombinacija se može inducirati i u laboratoriji, podešavanjem in vitro, producirajući rekombinantnu DNK za različite potrebe koje uključuju i proizvodnju vakcina i medicinskih preparata.
Rekombinacije su katalizirane putem mnogih različitih enzima. Rekombinaze su ključni enzimi koji kataliziraju sve faze transfera lanaca tokom rekombinacije. RecA, glavna rekombinaza Escherichia coli, odgovorna je za popravak DNK dvostrukog lanca. U kvasca i drugih eukariotskih organizama, postoje dvije rekombinaze, potrebne za popravak dvostrukih lanaca. RAD51 protein je potreban za mitotska i meiotske rekombinacije, dok je popravak DNK odgovoran je DMC1 gen koji kodira specifični proteine za mejotska rekombinacije. U archaea, ortolog bakterijske RecA proteina je RadA.
Prirodno odabiranje i evolucija
Selekcija, u kontekstu evolucije, favoriziranje je ili eliminiranje određene osobine ili alela unutar populacije. Ovaj faktor evolucije omogućava da određeni fenotipovi imaju tendenciju da budu reprodukcijski uspješniji, što znači da ostavljaju više potomaka i svojih gena u narednu generaciju nego što rade drugi. Kada ove osobine imaju genetičke osnove, odabir može povećati njihovu prevalenciju jer potomci će naslijediti gene koji kontroliraju osobine njihovih roditelja.
Kada je selekcija intenzivna i uporna, adaptivne osobine postaju univerzalnie u populaciji ili vrsti, za koje se onda može reći da evoluiraju.
U prirodnoj selekciji, čak ni najprilagođeniji fenotipovi nisu dovoljno adaptirani da bi bili apsolutno pošteđeni od njenog djelovanja.
Prirodno odabiranje je evolucijska snaga koja (logično) prepoznaje samo fenotipove, a skupa s njima favorizira ili onemogućuje odgovarajuće alelogene, dok je u vještačkoj selekciji moguće birati i poželjne genotipove.
Selekcija ne garantira da će najpovoljnije osobine ili aleli postati prevladavajući unutar populacije. Drugi proces u determiniranju frekvencije gena u populaciji se zove genetički drift, koji djeluje na gene koji nisu pod selekcijom. No, drift ne može prevladati samu prirodnu selekciju, jer je slučajni faktor, dok je prirodno odabiranje zapravo trajna evolucijska sila. S obzirom na izbor čak i tzv štetnih alela oni mogu postati univerzalna komponenta genskog fonda jedne vrste. To je rizik prvenstveno u slučaju "slabog" izbora (npr. zarazne bolesti sa veoma niskom stopom smrtnosti) ili male veličine populacije. Iako ponekad mogu postati osnovana štetnih alela, odabir može djelovati negativno, kao i pozitivno.
U biološkom raspravama, negativna selekcija ponekad je nazivana odabitanje protiv, dok su oni pod pozitivne selekcije su, rekao je da se odabranje za.
Genotip i okolinski uvjeti
mini|goredesno|Jedna [[mutacija čini sijamsku mačku osjetljivom na promjene temperature.]] Iako genom svake jedinke sadrži kompletnu genetičku informaciju za sve elemente građe i funkcije organizma,okolinski faktori također imaju značajnu ulogu u određivanju konačnog fenotipa. U tom pogledu, zanimljive su pojave pripitomljenih životinja, fenomeni poznati kao "priroda protiv njege". Jedan od primjera je mutacija koja izaziva osjetljivost na temperaturu. Iako postoje i ekstremni suprotni slučajevi, obično izmjena jedne aminokiseline u sekvenci proteina ne mijenja njegovo ponašanje i interakciju s produktima drugih gena, ali može destabilizirati njihovu strukturu. U uvjetima povišenih temperatura, molekule se brže kreću i sudaraju, što rezultira time da protein mijenja normalnu strukturu i postaje nefunkcionalan. Međutim, pod niskim temperaturama, sutruktura proteina je stabilna kao i njegova funkcija. Ovaj tip mutacije se javlja kod boje krzna sijamskih mačaka, gdje enzim koji kontrolira boju krzna, na visokoj temperaturi biva destabiliziran i gubi funkciju. U ohlađenim dijelovima kože (noge, uši, rep i lice), enzim je aktivan pa takva mačka na tim dijelovima ima tamnije krzno.
Okolina može također imati dramatičan uticaj na ispoljavanje nasljednih boleti kod čovjeka. Primjer može biti fenilketonurija. Mutacija koja izaziva ovu "grešku" metabolizma fenilalanina onemogućava njegovo razlaganje, što izaziva toksično nakupljanje srednje molekule u metaboličkom lancu, što izaziva jake simptome progresivne mentalne zaostalosti. Međutim, ako osoba s fenilokenturijom pridržava odgovarajućih strogih dijeta, bez fenilalanina fenotipsi će se ispoljavati kao i osobe bez te mutacije.
Rašireni način za procjenu relativnog udjela okolinskih faktora na ispoljavanje određenog genotipa je blizanački metod, koji počiva na poređenju serija jednojajnih i dvojajnih blizanaca ili braće/sestara iz višestrukih trudnoća. Budući da su jednojajni blizanci klon istog zigota, oni su genetički identični. Dvojajni su, međutim, isto toliko različiti ili slični kao i braća i/ili sestre koje nisu iz iste trudnoće. Porodeći međusobnu podudarnost fenotipova u serijama jednojajnih i dvojajnih blizanaca, moguće je procijeniti uticaj okolinskih faktora na ispoljavanje posmatranih poremećaja. Jedan poznati primjer istraživanja višestruke trudnoće su Genain četvorke, koje su bile jednojajne i sve sa šizofrenijom.
Model organizmi
mini|desno|[[Vinska mušica (Drosophila melanogaster) je klasični i još uvijek popularni modelni organizam u genetičkim istraživanjima.]] Iako su početna genetička istraživanja nasljednosti kod mnogih vrsta organizama, vrememnom su se pojavila i specijalizuirane problem objekti istraživanju genetike određenih grupa organizama. Ta činjenica je podsticala buduća istraživanja da svoje projekte osmisle na provjereno podobnim organizmima. Tako je nekolicina organizama postali modelni biološki sistemi u većini genetičkih istraživanja, tj. postali su modelni organizmi. Najčešćem pročavani problem genetičkih istraživanja kod modelnih organizama, dosad su bili regulaciji djelovanja gena, uticaj gena u razvoj i genetičke osnove karcinoma. Model organizmi, u svim biološkim istraživanjima, su odabrani zbog nihovih podobnosti, kao što su: Uz sve te uvjete, jednostavna manipulacija genima učinila je neke organizme popularnim modelima za različita istraživanja. Naširoko korišteni modelni organizmi u genetici su Escherichia coli, biljka Arabidopsis thaliana (poznata kao "biljna vinska mušica"), pivski kvasac (Saccharomyces cerevisiae), obla glista (Caenorhabditis elegans, vinska mušica (Drosophila melanogaster) i obični miš (Mus musculus).
Istraživanja u medicinskoj genetici
Medicinska genetika istražuje kako genetičke ke varijacije mogu uticati na ljudsko zdravlje i bolesti, te kako njima upravljati. Kada se traga za nepoznatim genom koji je možda povezan s određenom bolesti, često koriste vezani geni i genetičke karte s rodoslovom, kako bi se procijenila pozicija, sa bolešću povezanog, lokusa u genomu pacijenta. Na razini populacije, testiraju se modeli Mendelovskog slučajnog izbora parnjaka, pristup koji može biti vrlo koristan za slučajeve poligenskog nasljeđivanja osobina. To su one koje ne ispoljavaju funkciju samo Kada se gen-kandidat pronađe, daljnje istraživanje se obično nastavlja na odgovarajućem (ortolognom) genu modelnih organizama. Uz istraživanje genetičkih bolesti, intenzivan razvoj I povećana dostupnost tehnika za mijenjanje gena, doveli su i do farmakogenetike, koja istražuje uticaj genotipa na odgovore organizma na uzimanje određenih lijekova.
Tehnike istraživanja
U solidno opremljenim laboratorijama, može se manipulirati i samom DNK. Restrikcijski enzimi se protom obično koriste za rezanje DNK na određenom dijelu sekvence, stvarajući, između ostalih, i tražene fragmente DNK. Ti fragmenti se mogu vizualizirati korištenjem gelne elektroforeze, koja ih razdvaja, prema njihovoj dužini, odnosno pokretljivosti u električnom polju.
Zatim DNK ligaza omogućava da se sekvence DNK povežu, pa se njihovim spajanjem iz raznih izvora, može napraviti rekombinantna DNK. Ova odrednica se često povezuje s genetički modificiranim organizmima, jer se oni dobijaju unošenjem stranih sekvenci DNK genom tretiranih ćelija I organizama. Kao vektori unosa poželjnih segmenata DNK u određeni genom, obično se uzimaju plazmidi – kratki kružni dijelovi DNK s nekoliko gena na njima. Ubacivanjem plazmida u bakterije i njihovim uzgojem na hranljivoj podlozi (agaru), mogu se u bakterijama (koje se brzo razmnožavaju) klonirati uneseni fragmenti molekula DNK. Tako je, naprimjer, u bakteriju Escherichia coli, putem pogodnog plazmida, ubačen ljudski gen za sintezu insulina, a njene kolonije zatim produciraju insulin, koji je odavno u komercijalnoj upotrebi.
mini|175px|Kolonije [[Escherichia coli na agarnoj podlozi, kao primjer modelnog organizma za kloniranja ćelija i molekula.]] DNK se može umnožavati (amplificirati) i procedurom lančane reakcije polimerazom (PCR). Na matrici određene kratke sekvence DNK, PCR može izolirati i eksponencijalno umnožiti određeni segment DNK. Budući da se može amplificirati iz veoma malik količina DNK, PCR se također često koristi za otkrivanje prisustva neke određene sekvence DNK u biološkim tragovima, uključujući i one koji su forenzički i medicinski zanimljivi.
DNK sekvenciranje i genomika
Među temeljne nove tehnologije genetičkih istraživanja svakaku ulazi sekvenciranje DNK molekula, što omogućava prepoznavanje redoslijeda nukleotida u molekulama DNK i njenim ciljanm sekvencama. Ovaj postupak su razvili Frederick Sanger i suradnici 1977. godine, a danas se rutinski koristi za sekvenciranje DNK različitih vrsta I oblika života. Ovom tehnologijom je moguće analizirati I one molekulske sekvence koje se dovode u vezu sa mnogim ljudskim bolestima. Smanjivanje troškova sekvenciranja, utvrđene su genomske sekvence mnogih organizama, koristeći prito I komputerizirane programe za povezivanje sekvenci više fragmenata. Takvom tehnikom je također sekvenciran i ljudski genom, što je omogućilo završetak Projekta ljudskog genoma 2003. godine. Nove tehnologije za sekvenciranje dramatično snižavaju cijenu sekvenciranja DNK, a mnogi se nadaju da će se cijena za ponovno sekvenciranje ljudskog genoma sniziti na prihvatljive iznose za najširi krug zaineresiranih osoba. Rastuća količina podataka o sekvenciranim genomima otvorila je novo polje genetike, nazvano genomika, nauke koja koristi kompjutacijske alate za analizu dijelova cijelog genoma nekog organizma. Genomika se također može smatrati dijelom bioinformatike.
Područja genetike
Područja genetike su: antropogenetika, bioinformatika, citogenetika, evolucijska genetika, farmakogenetika, filogenetika, forenzička genetika, genealoška genetika, genetičko inženjerstvo, genetika čovjeka, genetika ponašanja, genetika starenja, genomika, humana genetika, klasična genetika, kvantitativna genetika, medicinska genetika, molekulska genetika, obratna genetika, poljoprivredna genetika, populacijska genetika, proteomika i razvojna genetika, standardna genetika, šumarska genetika.
Tačka
Tačka  može značiti:
NGC 5218
NGC 5218 (također poznat kao Arp 104, IRAS 13304+6301, MCG 11-17-5, PGC 47603 i UGC 8529) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 135 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 1,80 (71 hiljada sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (51 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 19. marta 1790. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
The One Where No One Proposes
"The One Where No One Proposes" ("Onā u kojoj niko ne zaprosi /Rachel/") prva je epizoda devete sezone Prijatelja, a ukupno 195. Premijerno je emitirana na NBC-ju 26. septembra 2002.
Radnja
Na kraju osme sezone Rachel slučajno pomisli da je Joey prosi i rekne "da". Joey joj sada pokušava reći istinu, a Rossa istovremeno uvjere da on zaprosi Rachel. Monica i Chandler nastavljaju s pokušajima da dobiju dijete i odlaze u sobicu s opremom u bolnici, gdje ih zatječe Jack, Monikin otac. U ovoj epizodi svi su u bolnici i svi su zbunjeni u vezi s tim ko je zaprosio Rachel. Ona misli da ju je Joey zaprosio, ali zapravo nije. Phoebe vidi Rachel s prstenom koji je ustvari pripadao Rossovoj baki, pa pomisli da ju je Ross zaprosio. Suočava se s Rossom, koji porekne da je zaprosio Rachel, ali kasnije pomisli da možda i jest. Govori "To zaista izgleda kao nešto što bih ja uradio", šaleći se na račun toga što se tri puta oženio i razveo. Odlučuje razgovarati s Rachel kako bi okončao konfuziju. Joey ulazi i Ross i on tada završe u raspravi, a sirota Rachel shvata da je zapravo niko nije zaprosio. Joey odlazi, a Ross pokušava vidjeti može li ponovo početi vezu s Rachel. Zatim shvata nešto i upita je: "Kada si pomislila da te Joey zaprosio, jesi li... rekla... 'da'?" Rachel ne zna šta da odgovori i epizoda završava cliffhangerom.
36. p. n. e.
Godina '''36. p. n. e.''' bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Publikole i Nerve ili, rjeđe, '''godina 718. Ab urbe condita'''). Oznaka 36. p. n. e. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.
Vinjeta (filatelija)
.mini|200p|lijevo|[[Elvis Presley, Marka sa vinjetom na desnoj strani, HP Mostar. 2002.]]
mini|400p|desno|20 godina zimskih olimpijskih igara u Sarajevu, Marka sa dvije vinjete Bh.pošte 2004.
IC 2052
IC 2052 (također poznat kao ESO 157-13 i PGC 14729) je galaksija koja je udaljena oko 519 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Najveći prečnik je 0,90 (136 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (60 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 7. decembra 1899. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Požega (čvor)
Hrvatska:
Srbija:
Lovis Corinth
Franz Heinrich Louis Corinth (poznatiji kao Lovis Corinth, 21. juli 1858. Tapiau Istočna Pruska, današnji Gvardeisk Rusija - 17. juli 1925. Zandvoort Holandija), njemački slikar poznat po svojim dramatičnim figurativnim slikama i slikama pejzaža. Corinth je prošao duži period akademske umjetničke obuke koja je počela 1876. godine, kada se upisao na Akademiji u Königsbergu (Kalinjingrad). Studirao je u Minhenu od 1880. - 1884. godine, gdje se školovao u pristupu likovnog realizma koji je naglašavao bliže posmatranje ljudske figure. Tokom tri mjeseca boravka u Antwerpenu 1884. godine, bio je pod utjecajem vitalnosti u slikarstvu Petera Paula Rubensa. Nešto kasnije iste godine preselio se u Pariz gdje je studirao na Académie Julian. Međutim, razočaran nedostatkom njegovog prihvatanja u pariskom svijetu umjetnosti, Corinth se ubrzo vratio u Njemačku. Nakon povratka 1887., priključio se pokretu secesije, udruženju umjetnika koje je osnovao slikar Max Liebermann kao protest protiv akademskih škola u Berlinu i Münchenu. Zbog nedostatka posla preselio se u Berlin 1901. godine, gdje je otvorio slikarsku školu za žene. Lovis Corinth je postao službeni član umjetničkog pokreta secesje u Berlinu. Kada je Max Liebermann bio primoran da podnese ostavku na mjesto predsjednika ovog pokreta, Corinth je preuzeo njegov položaj. Godine 1911. pretrpio je moždani udar, a njegova lijeva strana je bila privremeno paralizovana. Tokom ove bolesti Lovis Corinth je na mjestu predsjednika berlinske secesije bio zamijenjen sa Paulom Cassirerom. Godine 1915. Corinth je ponovo izabran za predsjednika secesije. Godine 1917. dodijeljeno mu je zvanje profesora na Umjetničkoj akademiji u Berlinu. Pravi ljetnikovac kraj jezera Walchensee 1919. godine, u kojem je svake godine do 1924. provodio po nekoliko mjeseci. Jezero Walcensee koje se nalazi 75 km južno od Minhena u središtu bavarskih Alpa bilo je nadanuće za čitavu seriju njegovih crteža pejzaža oko ovog jezera. U pratnji bivšeg studenta Lovis Corinth je 1925. putovao u Amsterdam, da bi vidio izložbu slikarskih radova Rembrandta i Fransa Halsa. Tokom ovog puta u Holandiju umro je od upale pluća.
Lovis Corinth se svojim zrelim umjetničkim djelima često bavio sa dramatičnim tretmanom vjerskih, mitoloških i historijskih subjekata. Ova djela rađena sa slobodnim pokretima četkicom i upotrebom jakih boja su često bila opisivana kao ekspresionistička. Njegova slikarska djelatnost nakon 1911. smatra se najboljom, a njegov sveukupni slikarski opus predstavlja proizvod uspješnog spoja između impresionizma i ekspresionizma. Korintov umjetnički opus obuhvata više od 100 slika i nekoliko knjiga i eseja o slikarstvu. Danas se Lovis Corinth smatra jednim od klasika moderne umjetnosti, a njegovi radovi su izloženi u najvažnijim muzejima i galerijama njemačkog govornog područja.
Bogna Koreng
Bogna Koreng (lužičkosrpski: Bogna Korjeńkowa (* Budišin, 1965.) je poznata lužičkosrpska TV-voditeljica.
Bogna Koreng je dvojezično odrasla u Radiboru. Nakon srednje škole, studirala je germanistiku. Poslije studija je dvije godine radila kao učiteljica i voditeljica pjevačkog zbora na lužničkosrpskoj gimnaziji u Budišinu. Karijeru na lužničkosrpskoj televiziji je započela 1992. godine. Od 2001. godine je voditeljica popularne TV-emisije wuhladko, i 2003. je postala glavni urednik TV-studija u Budišinu. Te iste godine je svojom emisijom osvojila treće mjesto na međunarodnom festivalu Radio- i TV-stanica narodnih manjina na kojem su učestvovali čak 60 narodnih manjina iz cijele Evrope.
Danas Bogna Koreng živi sa svojom familijom u mjestu Panšvic-Kukau.
NGC 2242
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Pasoš Slovenije
mini|Slovenački pasoš Pasoš Slovenije jest putna isprava koja se izdaje građanima Slovenije kako bi se olakšala međunarodna putovanja. Svaki slovenački državljanin je i državljanin Evropske unije. Pasoš, uz nacionalnu ličnu kartu, omogućava slobodno kretanje i boravak u bilo kojoj od država Evropske unije, Evropskog ekonomskog prostora i Švicarske.
Prema Indeksu viznih ograničenja iz maja 2018. godine, slovenački državljani mogu posjetiti 180 zemalja bez vize ili s vizom odobrenom po dolasku. Slovenački državljani mogu živjeti i raditi u bilo kojoj zemlji unutar EU kao rezultat prava na slobodno kretanje i boravak iz člana 21. Ugovora o EU.
Slovenačka lična karta važi i za putovanja u druge bivše jugoslavenske republike: Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu, Sjevernu Makedoniju, Crnu Goru, Srbiju.
Fizički izgled
Slovenački pasoši su iste bordo boje kao i drugi evropski pasoši, sa slovenačkim grbom utisnutim u sredini prednje korice. Riječi "Evropska unija" i "Republika Slovenija" upisani su iznad grba i riječi 🇦🇹 (pasoš) je upisan ispod. Pasoši izdati u službeno dvojezičnim područjima Slovenije također imaju tekst na italijanskom ili mađarskom ispod slovenačkog. Ovo su 🇦🇹, 🇦🇹 i 🇦🇹 na italijanskom i 🇦🇹, 🇦🇹 and🇦🇹 na mađarskom. Slovenački pasoši imaju standardni biometrijski simbol na dnu i koriste standardni dizajn EU.
Vizni zahtjevi
Od januara 2019. godine, slovenački građani imali su pristup bez vize ili vize po dolasku u 180 zemalja i teritorija, što je slovenački pasoš svrstalo na 11. mjesto u ukupnom slobodi putovanja (izjednačen sa pasošima Mađarske, Latvije, Litvanije i Slovačke), a najviši rang među državama bivše Jugoslavije, prema Henley Passport Indexu. mini|493x493px|Vizni zahtjevi za građane Slovenije: Slovenija  Slobodno kretanje  Viza nije potrebna  Viza po dolasku  eViza  Viza dostupna ili po dolasku ili online  Potrebna viza prije dolaska|centar
Challenger 1
FV4030/4 Challenger 1 ili kraće Challenger 1, je britanski glavni borbeni tenk koji je britanska vojska koristila od 1983. do sredine 1990-ih kada je tenk zamijenjen naprednijom verzijom - Challenger 2. Trenutno taj tenk koristi jordanska vojska kao glavni borbeni tenk, nakon jačih modifikacija na njemu. Tako su jordanski Challenger 1 tenkovi nadograđeni na Challenger 2 standard.
Historija
Challenger 1 proizvodila je britanska vojna industrija Royal Ordnance Factories - ROF. 1986. godine je ROF Leeds preuzeo kompaniju Vickers Defence Systems (kasnije preimenovana u Alvis Vickers). Projekat tenka izradila je kompanija Military Vehicles and Engineering Establishment - MVEE, iz grada Chobhama u pokrajini Surrey.
Zagradinje
Zagradinje je naselje u općini Ravno, Bosna i Hercegovina.
Challenger 1
Historija
Historija tenk veže se uz 1974. kada je Iran od britanske kompanije Royal Ordnance Factories naručio tenkove pod nazivom SHIR, kao poboljšanu verziju tadašnjeg tenka Chieftain. To su bili Chieftain Mk5(P)- FV4030/1, FV4030/2 Shir (Lion) 1 i 4030/3 Shir 2. Nakon što je iranski šah svrgnut s vlasti i početkom Iranske revolucije 1979. godine, došlo je do kolapsa projekta koji je u Velikoj Britaniji bio poznat pod kodnim imenom MBT80. Svejedno, tenk je nastavila razvijati firma MVEE s ciljem da tenk zadovolji zapadnoeuropske zahtjeve, dok je klijent tenka postala vojska Velike Britanije kojoj su prvi primjerci predani 1983. Također, velik dio tenkova prodan je i Jordanu pod nazivom Khalid. Kratko vrijeme tenk je nosio naziv Cheviot, prije nego što je postao Challenger, a ime je preuzeto od jednog tenka iz 2. svjetskog rata.
Karakteristike
Najrevolucionarniji aspekt Challenger 1 tenka bio je Chobham oklop koji je pružao daleko superiorniju zaštitu od monolitnog homogenog oklopa koji je bio standardan u tenkovima. Taj oklop usvojen je od drugih tenkova, od kojih je najpoznatiji M1 Abrams. Također, hidropneumatski ovjes pruža odlične performanse za vožnju u cross-country uvjetima te kontrolu pri protivničkim udarcima u tenk.
Glavno oružje tenka je 120 mm top sličan onome na Leopardu 2. Kao dodatno naoružanje, na kupolu su postavljena dva 7,62 mm mitraljeza. Tenk je pokretao dizelski motor Rolls-Royce CV12 snage 895 kW (1200 KS), dok mu je najveća brzina bila 56 km/h, uz domet od 450 km.
Testiranje
Challenger 1 takmičio se 1987. na kanadskom javnom konkursu za kupovinu novog tenka za potrebe kanadske vojske. Uz postojeći britanski tenk, natjecali su se i francuski Leclerc, američki M1 Abrams i njemački Leopard 2. Na testiranju je postigao najviše direktnih pogodaka. Kao glavni nedostatak na tenku navedeni su loš sistem upravljanja vatrom zbog čega je tenk imao najsporiju paljbu od svih tenkova na testu. Na kraju tenk je rangiran na zadnjem mjestu od svih tenkova.
Kasnije je kompanija Vickers Defence Systems projektovala poboljšani Challenger 2. Taj tenk imao je znatno više mogućnosti. Nasljednik se temelji na istom MVEE trupu, ali s novim Mk 7 izgledom, kupolom i Chobham oklopom.
Također, izrađena je i Challenger Marksman SPAAG verzija s Marksman kupolom.
Kamenca nad Ložicami
Kamenca nad Ložicami je naseljeno mjesto u sastavu općine Kanal, regija Goriška, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Nova Gorica. Kao samostalno naseljeno mjesto, Kamenca nad Ložicami postoji od 2006. godine. Nastalo je izdvajanjem dijela iz naselja Anhovo.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Kamenca nad Ložicami nije imala stanovnika.
Napomena: ''U 2006. nastalo izdvajanjem dijela iz naselja Anhovo.''
Tyndallov efekt
mini|Brašno razmućeno u vodi ima plavu nijansu jer se plava svjetlost odbija od čestica brašna više od crvene svjetlosti Tyndallov efekt je pojava kada propuštanjem svjetlosti kroz koloidni sistem dolazi do rasipanja svjetlosti u svim pravcima na koloidnim česticama. Koloidne čestice su vidljive kao svijetle tačke ako se posmatraju u pravcu okomitom na pravac prostiranja svjetlosti i cijeli koloidni sistem je zamućen.
Prusačka sahat-kula
Pusačka sahat-kula se nalazi u Pruscu i nacionalni je spomenik Bosne i Hercegovine kao dio većeg kompleksa tvrđave starog grada.
Evlija Čelebija ne spominje 1660. godine ovu sahat-kulu, što znači da je nastala iza tog vremena. Najvjerovatnije je sagrađena u 18. vijeku. Tada grad nije imao toliku stratešku važnost, pa je sahat-kula sagrađena u jarku ispod istočnog zida koji je opkoljavao obor ispod tvrđave.
Osnovica kule je kvardat sa stranicom 3,9 m, a visina oko 10 m. U Pruscu se zna da je jedan dizdar uvakufio imanje pod Pruscem i da se od prihoda plaća službenik koji se brine o satu. I danas to zemljište pripada kuli. Zvono potiče iz 1633. godine. Stroj sata je napravio, prema priči mještana, neki majstor iz Gornjeg Vakufa. Sat nema mina.
NGC 542
NGC 542 (također poznat kao MCG 6-4-22 i PGC 5360) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 214 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Najveći prečnik je 1,00 (62 hiljade sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (12 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio R. J. Mitchell 16. oktobra 1855. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
374.
Godina 374. (CCCLXXIV) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Augusta i Valensa (ili, rjeđe, godina 1127. Ab urbe condita). Oznaka 374. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
37. p. n. e.
Godina 37. (XXXVII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme bila je poznata kao Godina konzulstva Agripe i Gala ili, rjeđe, '''godina 717. Ab urbe condita'''. Oznaka "37." za ovu godinu koristi se od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.
Dobrkovići
Dobrkovići je naseljeno mjesto u gradu Širokom Brijegu, FBiH, Bosna i Hercegovina.
375.
Godina 375. (CCCLXXV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Augusta i Valensa (ili, rjeđe, godina 1128. Ab urbe condita). Oznaka 375. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
376.
Godina 376. (CCCLXXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Valensa i Augusta (ili, rjeđe, godina 1129. Ab urbe condita). Oznaka 376. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Karnet
U njemačkim katalozima oznaka za karnet je MH (njemački: Markenheft), te se karneti označavaju rednim brojem i dodatkom MH npr. MH 4
Banica
Banica je naziv za stoti dio kune u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 1941. do 1945. godine.
Euklid
mini|Euklid Euklid (330. p. n. e. - 275. p. n. e.), grčki matematičar.
Spondiloepimetafizna displazija
Spondiloepifizna dysplasia congenita (skraćeno SED češće od SDC) je rijedak poremećaj rasta kostiju čija je posljedica patuljastost, obilježena abnormalnostima skeleta, a povremeno i problemima sa vidom i sluhom. Naziv stanja ukazuje da zahvata kosti kičme (spondilo–) i krajeve kostiju (epifize), te da je prisutno od rođenja (urođeno). Znakovi i simptomi urođene spondiloepifizne displazije slični su, ali blaži od srodnih skeletnih poremećaja ahondrogeneza tip 2 i hipohondrogeneza. Urođena spondiloepifizna displazija je podtip kolagenopatija tipa II i XI.
Euklid
Euklid je poznati grčki matematičar iz Atene. Živio je i radio u Aleksandriji gdje je stvorio matematičku školu. Napisao je brojna djela, od kojih neka nisu sačuvana i poznata su samo po naslovu. Sačuvana djela su: "Elementi" (geometrija kao nauka o prostoru) u 13 knjiga, "Data" ( o uvjetima zadavanja nekog matematičkog objekta), "Optika" ( s teorijom perspektive), i dr.
Spondiloepimetafizna displazija
Prezentacija
Osobe sa spondiloepifiznom displazijom su niskog rasta od rođenja, vrlo kratkog trupa i vrata i skraćenih udova. Njihove ruke i stopala su, međutim, obično prosječne veličine. Ovaj tip patuljastog oblika karakteriše normalna dužina kičmenog stuba u odnosu na femursku kost. Visina odrasle osobe kreće se od 0,9 metara do nešto više od 1,4 metra. Zakrivljenost kičme (kao što su kifoskolioza i lordoza) napreduje tokom djetinjstva i može uzrokovati probleme s disanjem. Promjene kičmenih kostiju (pršljenova) u vratu također mogu povećati rizik i od oštećenja kičmene moždine. Ostali skeletni znaci uključuju spljoštene pršljenove (platispondilija), deformacije kukovog zgloba u kojem se kosti natkoljenica okreću prema unutra (coxa vara) i stopalo okrenuto prema unutra i prema dolje (tzv. klupska stopala). Smanjena pokretljivost zglobova i artritis se često razvijaju rano u životu. Medicinski tekstovi često navode blage i promjenjive promjene u crtama lica, uključujući jagodične kosti blizu nosa koje izgledaju spljošteno, iako se to čini neosnovanim. Neka dojenčad rađaju se sa otvorom na krovu usta, koji se naziva rascjep nepca. Ponekad je prisutna teška kratkovidost (visoka miopija), kao i drugi problemi oka koji mogu uticati na vid, kao što je ablacija mrežnjače. Otprilike jedna četvrtina ljudi s ovim stanjem ima blagi do umjereni gubitak sluha.