cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Careva ćuprija
Historija
Hadži Bešlijina ćuprija je uistinu poput Iskenderova zida; Divna ćuprija građeniva Bešlije H. Mustafe 1207. " (1792/93). Koncem 19. vijeka, za vrijeme Austro-Ugarske okupacije, most je srušen zbog lošeg stanja u kojem se nalazio, nakon čega je sagrađen novi po ugledu na prvobitni most. Most je sačuvao svoj izvorni naziv.
Dehiscencija
Veze sa uzgojem usjeva
Manipulacija dehiscencijom može poboljšati prinos usjeva budući da je obilježje koje uzrokuje rasipanje sjemena nepovoljno za poljoprivrednike čiji je cilj prikupljanje sjemena. Mnoge agronomski važne biljke uzgajane su za reducirano drobljenje.
Eksplozivna dehiscencija
Eksplozivna dehiscencija kada sjemenka ima balističko rasijavanje koja izbacuje sjeme ili spore daleko od matične biljke. Ovo brzo kretanje biljaka može postići ograničeno širenje bez pomoći životinja. Primjetan primjer je stablašica Hura crepitans, koja može izbacati sjeme u daljinu od oko  100 metara, a  nazvana je  i  kao  "dinamitno stablo" zbog glasnog zvuka koji tom prilikom stvara. Drugi primjer je rod Impatiens , čija se eksplozivna dehiscencija pokreće dodirom, što dovodi do naziva "dodirni me ne". Ecballium elaterium, krastavac sa špricom' koristi eksplozivnu dehiscenciju za širenje svojih sjemenki, izbacujući ih iz zrelog ploda u struji sluzave tekućine. Eksplozivna dehidracija sporangije karakteristična je za rod mahovina Sphagnum.
Tipovi
Dehiscencija nastaje pucanjem različitih dijelova ogradne konstrukcije; mehanizmi se mogu klasificirati na različite načine, ali se pojavljuju i intermedijarni oblici..
Cirkumscisna dehiscenija
Cirkumscisna dehiscenija uključuje vodoravni otvor koji uzrokuje da se poklopac potpuno odvoji. Ovaj tip dehiscencije javlja se kod nekih plodova i prašnika i kod nekih cvjetnih pupoljaka.
Prašnička dehiscencija
Stomij je regija prašnika u kojoj se dehiscencija događa. Degeneracija ćelija i njihova septe, dio su razvojno tempiranog programa  ćwlijske smrti. Proširenje endotecijskog sloja i naknadno sušenje su također potrebni za dehiscenciju. Endotecijsko tkivo odgovorno je za napetost koja izaziva pucanje prašnika. Ovo tkivo je obično jedno- do višeslojno, s ćelijskim zidovima nejednake debljine, zbog neravnomjerne lignifikacije. Ćelije gube vodu, a nejednaka debljina uzrokuje da se njihovi tanji zidovi  istežu u većoj mjeri. To stvara napetost koja na kraju dovodi do toga da se prašnik podijeli duž tanje linije  i oslobađa polenova zrna u atmosferu.
Cvjetni pupoljci
Cvjetni pupoljci u rodu Eucalyptus i njegovih  srodnika otvaraju se cirkumscisilnom (obrezujućom) dehiscencijom. Mali poklopac odvaja se od ostatka pupoljka duž kružne vodoravne zone.
Dehiscencija ploda
Postoji mnogo različitih tipova dehiscencije plodova koje uključuju različite tipove struktura. Neki plodovi su nezreli i ne otvaraju se za rasturanje sjemenki. Kserohazija je dehiscencija koja nastaje sušenjem, a higrohazija nastaje pri vlaženju, a plod je higroskopan. Plodovi koji su dobijeni iz jedne karpele su folikula ili mahuna, a oni koji se nastaju iz više karpeka su kapsule ili silikve.
Jedan primjer higroskopnog ploda od je silikva. Razvija iz ginecija sastavljenog od dvije spojene karpele, koje nakon oplodnje izrastu u siliku,  kojia sadrži sjemenke. Nakon sazrijevanja sjemena dolazi do cijepanja i ventili se odvajaju od središnje septuma, oslobađajući sjeme. To je također poznato kao "'drobljenje' i može biti važan mehanizam za mehaničko raspršivanje sjemena. Taj  postupak je sličan dehiscenciji antera i regija koja se lomi (zona dehiscencije) proteže se cijelom dužinom ploda između   ventila  (vanjski zidovi jajnika) i replom'' (trajna septa jajnika). U zrelosti, zona dehiscencije djelotvorna  je bez lignificiranog sloja između dvije regije lignificiranih ćelija u ventilu i replumu. Pucanje  nastaje zbog kombinacije labavljenja ćelijskih zidova  u zoni dehiscencije i napetosti utvrđenih različitim mehaničkim svojstvima ćelija koje se  suše.
Dehiscencija sorangija kod mahovina
Endotekijsko tkivo pronađeno u kapsulama mahovina djeluje na sličan način kao  u dehiscenciji od endotecija u zidovima prašnika (vidi gore).
Dehiscencija sorangija kod paprati
Mnoge leptosporangiatne paprati imaju prsten oko sporangija, koji izbacuje spore. eusporangijatne paprati općenito nemaju specijalizirane mehanizme dehiscencije.
NGC 7713
NGC 7713 (također poznat kao ESO 347-28, MCG -6-51-13 i PGC 71866) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 32 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kipar. Najveći prečnik je 4,50 (41 hiljada sg) a najmanji 1,8 uglovnih minuta (17 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 4. oktobra 1836. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Commonwealth nacija
Commonwealth nacija ili samo Commonwealth je zajednica 56 države članica koje su nekad tvorile Britansko carstvo, a poslije su zadržale neke veze i saradnju te priznaju britanskog monarha kao vrhovnog poglavara. Glavne institucije organizacije su Sekretarijat Commonwealtha, koji se fokusira na međuvladine aspekte, i Fondacija Commonwealtha, koja se fokusira na nevladine odnose među državama članicama. Brojne organizacije su povezane i djeluju unutar Commonwealtha.
Naziv Commonwealth prvi je upotrijebio Oliver Cromwell 1649. godine.
Commonwealth datira iz prve polovine 20. vijeka sa dekolonizacijom Britanskog carstva kroz povećanu samoupravu na njegovim teritorijama. Prvobitno je stvoren kao British Commonwealth of Nations kroz Balfourovu deklaraciju na Imperijalnoj konferenciji 1926. godine, a formalizirano od strane Ujedinjenog Kraljevstva kroz Westminsterski statut 1931. Trenutni Commonwealth nacija je formalno konstituiran Londonskom deklaracijom u 1949., koji je modernizirao zajednicu i uspostavio države članice kao "slobodne i jednake".
Na čelu Commonwealtha je Charles III. On je kralj 15 država članica, poznatih kao kraljevstva Commonwealtha, dok su 36 ostalih članica republike, a pet drugih imaju različite monarhe.
Države članice nemaju nikakve pravne obaveze jedna prema drugoj, ali su povezane upotrebom engleskog jezika i historijskih veza. Povelja Commonwealtha definiše njihove zajedničke vrijednosti demokratije, ljudskih prava i vladavine prava, što promovišu igre Commonwealtha koje se održavaju svake četiri godine.
Porijeklo i nastanak pojma
Kraljica Elizabeta II, u svom obraćanju Kanadi na Dan Dominiona 1959. godine, istakla je da je Konfederacija Kanade 1. jula 1867. godine bila rođenje "prve nezavisne zemlje unutar Britanskog carstva". Ona je izjavila: "Dakle, to također označava početak tog slobodnog udruživanja nezavisnih država koje je sada poznato kao Commonwealth nacija." Još davne 1884. Lord Rosebery je, tokom posjete Australiji, opisao promjenjivu Britansku imperiju, kako su neke od njenih kolonija postale nezavisnije, kao "Commonwealth nacija". Konferencije britanskih i kolonijalnih premijera održavale su se periodično od prve 1887. godine, što je dovelo do stvaranja Carske konferencije 1911. godine.
Commonwealth se razvio iz Imperjalne konferencije. Konkretan prijedlog iznio je Jan Smuts 1917. godine kada je skovao termin "Britanski Commonwealth nacija" i zamislio "buduće ustavne odnose i prilagodbe u suštini" na Pariškoj mirovnoj konferenciji 1919., kojoj su prisustvovali i delegati iz carstva kao i iz Ujedinjenog Kraljevstva. Termin je prvi put dobio imperijalno statutarno priznanje u Anglo-irskom ugovoru iz 1921. godine, kada je izraz British Commonwealth nacija zamijenio izraz Britansko carstvo u formulaciji zakletve koju su položili članovi parlamenta Irske slobodne države.
Usvajanje i formalizacija Commonwealtha
U Balfurskoj deklaraciji na Imperijalnoj konferenciji 1926., Ujedinjeno Kraljevstvo i njeni dominioni su se složili da su „jednaki po statusu, ni na koji način nisu podređeni jedni drugima u bilo kom aspektu svojih unutrašnjih ili vanjskih poslova, iako su ujedinjeni zajedničkom odanošću Kruni, i slobodno se pridružuju kao članovi Britanskog Commonwealtha nacija". Termin "Commonwealth" je službeno usvojen da opiše zajednicu.
Ovi aspekti odnosa su formalizirani Westminsterskim statutom iz 1931. godine, koji se primjenjivao na Kanadu bez potrebe za ratifikacijom, ali su Australija, Novi Zeland i Newfoundland morali ratificirati Statut da bi on stupio na snagu. Newfoundland to nikada nije uradio zbog ekonomskih poteškoća i potrebe za finansijskom pomoći Londona, Newfoundland je dobrovoljno prihvatio suspenziju samouprave 1934. i upravljanje se vratilo direktnoj kontroli iz Londona. Newfoundland se kasnije pridružio Kanadi kao njena deseta provincija 1949. godine. Australija i Novi Zeland ratificirali su Statut 1942. i 1947. godine.
Dekolonizacija i samouprava
Nakon završetka Drugog svjetskog rata, Britansko carstvo se postepeno raspadalo. Većina njegovih komponenti su postale nezavisne zemlje, bilo da su kraljevine ili republike Commonwealtha, i članice Commonwealtha. Ostaje 14 uglavnom samoupravnih britanskih prekomorskih teritorija koje zadržavaju određenu političku povezanost sa Ujedinjenim Kraljevstvom. U aprilu 1949., nakon Londonske deklaracije, riječ "britanski" je izbačena iz naslova Commonwealtha kako bi se odrazila njegova promjena.
Burma (Mjanmar od 1989.) i Aden (danas dio Republike Jemen) jedine su države koje su bile britanske kolonije u vrijeme rata koje se nakon nezavisnosti nisu pridružile Commonwealthu. Bivši britanski protektorati i mandati koji nisu postali članovi Commonwealtha su Egipat (nezavisan 1922), Irak (1932), Transjordan (1946), Palestina (čiji je dio postao država Izrael 1948), Sudan (1956), Britanski Somaliland (koji se 1960. ujedinio sa bivšim italijanskim Somalilandom i formirao Somalsku Republiku), Kuvajt (1961), Bahrein (1971), Oman (1971), Katar (1971.) i Ujedinjeni Arapski Emirati (1971.).
Poslijeratnom Commonwealthu je kraljica Elizabeta II dala novu misiju u svojoj emisiji za Božić 1953. godine, u kojoj je zamislila Commonwealth kao „potpuno novu koncepciju – izgrađenu na najvišim kvalitetama Duha čovjeka: prijateljstvu, odanosti i želji za slobodu i mir". Očekivani uspjeh pojačan je dostignućima kao što su penjanje na Mount Everest 1953., probijanje četiri minute milje 1954. i solo obilazak svijeta 1966. godine.
Nakon Drugog svjetskog rata, britanska riznica je bila toliko slaba da nije mogla djelovati nezavisno od Sjedinjenih Država. Gubitak odbrambene i finansijske uloge, potkopao je viziju Josepha Chamberlaina iz ranog 20. vijeka o svjetskom carstvu koje bi moglo kombinovati imperijalne preferencije, međusobnu odbranu i društveni rast. Osim toga, kosmopolitska uloga Ujedinjenog Kraljevstva u svjetskim poslovima postala je sve ograničenija, posebno s gubicima Indije i Singapura. Dok su se britanski političari u početku nadali da će Commonwealth očuvati i projicirati britanski utjecaj, postepeno su izgubili svoj entuzijazam, tvrdi Krishnan Srinivasan. Rani entuzijazam je splasnuo jer se britanska politika našla na udaru kritika na sastancima Commonwealtha. Javno mnijenje postalo je uznemireno kako je imigracija iz nebijelačkih članica postala velika.
Republike
Londonska deklaracija se često doživljava kao označavanje početka modernog Commonwealtha. Prateći indijski presedan, druge nacije su postale republike ili ustavne monarhije sa svojim vladarima. Dok su neke zemlje zadržale istog monarha kao Ujedinjeno Kraljevstvo, njihove monarhije su se drugačije razvijale i ubrzo su postale suštinski nezavisne od Britanske monarhije. Monarh se smatra zasebnim pravnim licem u svakoj oblasti, iako je ista osoba monarh svakog carstva.
Novi Commonwealth
Planeri u međuratnom periodu, poput lorda Daviesa, koji je također uzeo "istaknutu ulogu u izgradnji Unije Lige naroda" u Ujedinjenom Kraljevstvu, 1932. osnovali su Društvo Novog Komonvelta, za čiji britanski dio je Winston Churchill postao predsjednik. Ovo novo društvo imalo je za cilj stvaranje međunarodnih zračnih snaga koje će biti ogranak Lige naroda, kako bi se omogućilo nacijama da se razoružaju i čuvaju mir.
Termin 'Novi Commonwealth' dobio je upotrebu u Velikoj Britaniji (posebno 1960-ih i 1970-ih) za označavanje nedavno dekoloniziranih zemalja, pretežno nebijelaca i zemalja u razvoju. Često se koristio u debatama o imigraciji iz ovih zemalja. Ujedinjeno Kraljevstvo i dominioni prije 1945. postali su neformalno poznati kao 'Old Commonwealth', ili još naglašenije kao 'bijeli Commonwealth', u odnosu na ono što je bilo poznato kao 'Bijeli Dominion'.
Plan G i poziv Evrope da se pridruži
U vrijeme kada su Njemačka i Francuska, zajedno s Belgijom, Italijom, Luksemburgom i Holandijom, planirale ono što je kasnije postalo Evropska unija, a nove nezavisne afričke zemlje pristupale Commonwealthu, pojavile su se nove ideje kako bi se spriječilo da Ujedinjeno Kraljevstvo postane izolovano u ekonomskim poslovima. Britanska trgovina sa Commonwealthom bila je četiri puta veća od trgovine sa Evropom. Godine 1956. i 1957. britanska vlada pod premijerom Anthonyjem Edenom razmatrala je "Plan G" za stvaranje evropske zone slobodne trgovine, istovremeno štiteći favorizirani status Commonwealtha. Ujedinjeno Kraljevstvo je također razmatralo da pozove skandinavske i druge evropske zemlje da se pridruže Commonwealthu, kako bi ono postalo veliko ekonomsko zajedničko tržište.
U vrijeme Suetske krize 1956. godine, suočen s kolonijalnim nemirima i međunarodnim tenzijama, francuski premijer Guy Mollet predložio je britanskom premijeru Anthonyju Edenu da se njihove dvije zemlje spoje u "uniju". Kada je taj prijedlog odbijen, Mollet je predložio da se Francuska pridruži Commonwealthu, vjerovatno sa "zajedničkim dogovorom o državljanstvu na irskoj osnovi". Ove ideje su nestale sa okončanjem Suetske krize.
31. decembar
31. decembar / prosinac (31. 12) jest 365. dan godine po gregorijanskom kalendaru (366. u prestupnoj godini). On je posljednji dan u godini.
Tezaurusi
Opća definicija
Tezaurusi pripadaju jednim od tri glavna tipa dokumentacijskih jezika.Tezaurusi su nehijerarhijski dokumentacijski jezici kojima se koristimo prije svega za nekonvencionalnu obradu dokumenata. Pomoću indeksnih oznaka, tj. pomoću ključnih riječi ili deskriptora iz teazurusa nastojimo jednoznačno odrediti sadržaj nekog dokumenta. Te iste ključne riječi, odnosno deskriptori primjenjuju se ne samo za indeksiranje nego i za pretraživanje dokumenata u nekoj Baza podataka .Pomoću hijerarhijskih sistema možemo odrediti ponajprije sadržaj dokumenta, njegovo mjesto u nekom klasifikacijskom sistemu .A pomoću tezaurusa određujemo dijelove sadržaja nekog dokumenta. Sastoje se od deskriptora (normiranih ključnih riječi) i nedeskriptora (zabranjenih termina, npr.sinonima, uz koje obično stoji uputnica na preferirani termin). U tezaurusima se najčešće određuju odnosi između termina ekvivalencije (sinonimije), hijerarhije (generički, partitivni itd.) i srodnosti.
TEZAURUS (engl.thesaurus), je kontroliran i dinamički dokumentacijski jezik semantički i generički povezanih naziva, koji pokrivaju određeno područje znanja. Po svojoj funkciji tezaurus je pomagalo za terminološku kontrolu koja se provodi pri prevođenju prirodnog jezika dokumenta, kazala ili korisnika na ograničeniji 'sistemski jezik'( dokumentacijski jezik).
Historija tezaurusa
Historija tezaurusa seže u daleku prošlost,naime, prvi su klinopisni riječnici bili konceptualno/tematski organizirani glosari,a pojavili su se 2500 godina prije n. e. u pisarskim školama (stara Mezopotamija). Didaktička vrijednost konceptualnog ustroja i njegova praktična primjena u učenju, posebno stranih jezika, očuvala se do danas. Međutim, dok su rani sastavljači vjerovali da tezaurusi pomažu u boljem snalaženju u svijetu, današnji sastavljači smatraju da tezaurusi pomažu u boljem snalaženju u jeziku, odnosno u efikasnijoj upotrebi njegovog leksičkog blaga.
Struktura tezaurusa
Strukturu tezaurusa tvori konfiguracija svakog naziva u odnosu jednih prema drugima.Ukrštene uputnice u tezaurusu čine jasnom prirodu odnosa koji međusobno povezuju nazive unutar mreže pojmova. Vrijednost tezaurusa kao dokumentacijskog jezika manje je određena izborom naziva, a više izborom pojmovnih odnosa. Tezaurus ima složenu strukturu ako se koristi hijerarhijskim odnosima i odnosom pridruženosti, a jednostavnu ako popis naziva sadrži samo odnose istoznačnosti među pojmovima.
Tezaurus ne definira tačnu riječ, taj posao je ostavljen riječniku. Razlika između riječnika i tezaurusa najčešće se tumači kao razlika između abecednog i konceptualnoga pristupa. Korisnik riječnika tragat će za značenjem riječi, s druge pak strane, korisnik tezaurusa poći će od ideje, pojma,koncepta, tragajući za riječima, odnosno za najboljom riječi koja će taj pojam izraziti na najprikladniji način. Rječnik daje značenja riječima, a tezaurus nudi riječi za značenja. Ako je pojam dvosmislen, može biti dodano šire objašnjenje, kako bi se osigurala točnost, te zbog uputa za interpretaciju određenog pojma.
Sistematski tezaurus
Postoji također i sistematski tezaurus čiji je glavni dio sistematski građen.U glavnom dijelu koji ujedno daje o potpune informacije za svaki Deskriptor ili pojam.U glavnom dijelu moraju se nalaziti informacije o predočavanju pojmova ,dopunske informacije i informacije o odnosima imeđu pojmova.
Jedro (biologija)
thumb|desno|200px|Poprečni presjek kroz jedarnu poru na površini jedarnog omotača (1). Ostali elementi su: (2) vanjski prsten, (3) žbice, (4) koš, i (5) filamenti. mini|200px|Dijagram jedra [[Eukarioti|eukariota.]] thumb|200px|desno|Ćelija [[HeLa obojene za posmatranje jedarne DNK.]]
Opis
Ovi periodi se odlikuju karakterističnim i posebnim promjenama u jedru. Većina eukariotskih organizama u svojim ćelijama ima samo jedno jedro. Izuzeci od ovog pravila su, naprimjer, neki predstavnici algi i gljiva. Višejedarnost je u životinjskom svijetu rijetka. Poznato je, recimo, da (među protozoama) paramecijum ima redovno dva jedra, od kojih je manje jedro tzv. mikronukleus i učestvuje u razmnožavanju, dok veće jedro (makronukleus) ima ulogu u metabolizmu životinje. Kod višećelijskih organizama veći broj jedara se javlja samo u vlaknima poprečnoprugastih mišića, a koja su nastala stapanjem većeg broja ćelija (sincitija). Među eukariotskim organizmima, crvena krvna zrnca sisara (osim kamile) nemaju jedra. Ova bezjedarnost je sekundarna pojava.
Iako se jedro može javiti u različitim oblicima, najčešće je loptasto ili elipsoidno. U ćelijama bijelih krvnih zrnaca jedro uvijek ima režnjeviti, razuđeni oblik. Kod praživotinja se često javljaju različiti oblici: izdužen, izvijen, kobasičast itd. U živim ćelijama, kao što je rečeno, interfazno jedro izgleda homogeno i optički prazno. Na fiksiranim (specifično obojenim) preparatima jedro ispoljava svoje odgovarajuće strukture.
Građa jedra
Obojena masa jedra se zbog afiniteta prema boji naziva hromatin. Danas se pouzdano zna da je hromatin materija od koje su građeni hromosomi i da predstavlja nukleoproteinsku komponentu interfaznog jedra. Jedro je vrlo složen ćelijski sastojak, čiju strukturu čine jedrova opna, jedrov sok, jedarce i hromosomi.
Hromosomi i hromosomska garnitura
Hromosomi su najvažnije komponente jedra, jer su nosioci nasljednih jedinica – gena, koji svojom aktivnošću određuju i regulišu metaboličke i sve ostale životne procese u ćelijama, uključujući i samoobnavljanje. Hromosomi se stalno nalaze u jedru i oni su stalne strukture, tj. održavaju svoj individualitet tokom ćelijskog ciklusa. Odlikuju se sposobnošću za autoreprodukciju i prilikom diobe jedra dijele se i oni, što odražava njihov kontinuitet, kako u nizu ćelijskih dioba, tako u kontinuitetu sukcesivnih generacija.
Osim primarnog suženja, hromosomi mogu pokazivati i druge konstrikcije na jednom ili na oba kraka. Ova suženja se nazivaju sekundarnim. Kod nekih hromosoma ona odvajaju mali vršni segment (dio) hromosoma, koji se naziva satelit ili trabant, a njegovi nosioci satelitski hromosomi i oni imaju ulogu organizatora jedarca. Terminalni dijelovi hromosoma se po svom ponašanju razlikuju od njegovih ostalih dijelova, iako ne pokazuju nikakve vidljive morfološke diferencijacije. Ti krajevi su označeni kao telomere. Uloga telomera je u vezi s kinetikom i polaritetom hromosoma za vrijeme ćelijske diobe.
Osnovnu komponentu hromosoma čini hromonema, smještena u unutrašnjosti hromosomske matrice (matriksa). Hromoneme predstavljaju posebnu dvojnu spiralu nukleoproteinskih niti, od kojih se obrazuju obje hromatide. Hromonema je po dužini razdvojena na posebne segmente, koji se nazivaju hromomere.
Glavne hemijske komponente hromosoma su nukleinske kiseline i proteini. Na ove komponente, od cjelokupne hromosomske mase, otpada 70-90%. Osim DNK i proteina, hromosomi sadrže različite količine RNK i nehistonskih proteina. Količina DNK i kiselih proteina veoma varira u zavisnosti od metaboličke aktivnosti ćelija. Unutrašnja struktura hromosoma je veoma složena. Ona se danas intenzivno proučava raznim sredstvima i metodama, što omogućava da se dobije potpunija predstava o hromosomu kao strukturnoj i funkcionalnoj jedinici jedra.
NGC 4119
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vatra i barut
Vatra i barut je 14. studijski album Zdravka Čolića objavljen 2013. godine. Album je miksan i sniman u više različitih studija a izvršni producent albuma je Adis Gojak.
Album je objavljen nakon trogodišnje pauze i albuma Kad pogledaš me preko ramena iz 2010. godine. Tekstove pjesama potpisuje nekoliko različitih autora, između ostalog Marina Tucaković i Momčilo Bajagić.
Bitka na Guadaleteu
Bitka na Guadaleteu dogodila se 711. ili 712. između kršćanskog Vizigotskog kraljevstva i muslimanske vojske Emevijskog halifata. Vojske su predvodili vizigotski kralj Roderik i Tarik ibn Zijad, koji je predvodio berbersku vojsku.
Bitka je u historijskom kontekstu važna po tome što je predstavljala vrhunac emevijskih vojnih kampanja i početak muslimanskog osvajanja Španije. Tokom bitke, vizigotski kralj Roderik je izgubio život, zajedno s mnogim članovima vizigotskog plemstva, otvarajući time put za emevijsko osvajanje vizigotskog glavnog grada Toleda.
Datum i mjesto bitke
Iako se za datum bitke tradicionalno uzima 711, postoje mišljenja da se to desilo 712, a uglavnom na osnovu Hronike iz 754, koja događaj datira u 712. i hronološki ga postavlja prije osvajanja Toleda, a za koje Mūsā navodi da se desilo 711. Ako se uzme da se događaj desio 712, kao i pad Toleda, koji se desio nešto kasnije iste godine, onda se prema arapskom izračunu vremena može smatrati da se bitka desila 25. ili 26. jula. Rjeđe korišteni datum je onaj između 19. i 23. jula. Prema Davidu Leveringu Lewisu, bitka se dogodila 19. jula 711. Događaji koji su prethodili ovoj bici ustvari su predstavljali sedam dana neuspješnih sukoba koji su se odigravali u blizini jezera La Janda, u ravnici koja se proteže od rijeke Barbate do rijeke Guadalete.
Bitka i posljedice
O stanju vojski koje su bitkom odlučivale o sudbini gotskog kraljevstva u Španiji nema pouzdanih informacija opisane u preživjelim dokumentima. Historičar Thomas F. Glick Glik pretpostavlja da se muslimanska vojska pretežno sastojala od berberske konjica pod rukovodstvom Berbera. Arapski izvori tradicionalno za vizigotsku vojsku navode brojčano stanje od 100.000 vojnika, vojska okupljena tokom povratka na jug, nakon sukoba s Baskima. Ovaj broj je izuzetno visok, kao i broj muslimanske vojske od 187.000 pripadnika koji se novodi u verziji Ad Sebastianum Hronike Alfonsa III. Međutim, navodi se da je Tarik ibn Zijad došao sa 7.000 konjanika i zatražio još 5.000 od Mūse. Prema tom podatku, borbi je učestvovalo 12.000 muslimanskih vojnika. Jedna moderna procjena, bez obzira na tvrdnje o primarnim izvorima, ukazuje na četvrtinu od 7.500 vojnika što bi značilo da ih je bilo oko 2.000.
Prema tome, ni vizigotske snage vjerovatno nisu bile mnogo veće, a Vizigotsko kraljevstvo, za razliku od Franačke na njenom sjeveru, nije bilo organizovano za rat. Mali broj elitnih klanovi (možda njih oko 25), njihovi sljedbenici, kralj i njegovi lični sljedbenici, kao i snage koje su mogle da se podignu iz kraljevskog blagajne, činile su trupe na koje je Roderik mogao računati.
Prema mozarabskim hroničarima, poraz vizigotske vojske uslijedio je na krilima kraljevih protivnika, koji su bili s njim samo u rivalstvu, prevari i zbog ambicije da vladaju. Navodi o Sisibertovom napuštanju Roderikovog desnog krila je legenda. Procjenjujući vizigotske snage na 33.000, David Lewis navodi kako se muslimanska vojska fokusirala na niz manjih, ali brzih napada, dok se vizigotska vojska rukovodila masivnim manevrima.
Krilo konjice, koje se tajno urotilo protiv Roderika, ostalo je po strani pružajući protivniku mogućnost ostvarivanja prednosti. Marafafa Tarik, čije su snage činile oko trećine ukupne muslimanske vojske, iskoristio je ovo otvaranje i prodro do vizigotske pješadije, u čemu ga je slijedila vlastita pješadija. Kršćanska vojska je potisnuta a kralj je ubijen u posljednjim satima bitke. Angažman je bio krvav, Vizigoti su imali izuzetno velike gubitke dok su muslimani izgubili čak 3.000 muškaraca ili četvrtinu svog brojnog stanja.
Bez obzira na to jesu li Roderikovi rivali imali namjeru kralja prepustiti protivniku da ga porazi ili ne, u tome nisu potpuno uspjeli jer su i sami bili poraženi. Prema navodima drugih hroničara sama izdaja može se staviti kralju na dušu jer je izgubio svoje kraljevstvo i domovinu obračunavajući se s rivalima.
Bez obzira na unutrašnje razloge koji su doveli do pada vizigotskog kraljevstva, tokom naredne decenije muslimani su ovladali najvećim dijelom Pirenejskog poluostrva izuzev male kraljevine Asturije, Baske u planinskim predjelima na sjeveru poluostrva su stavili pod svoju kontrolu, a napredovali su i dalje na sjever, preko Pireneja.
IC 1590
IC 1590 je otvoreno zvjezdano jato i emisijska maglina i nalazi se u sazviježđu Kasiopeja. Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 31. oktobra 1899. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 971
NGC 971 je zvijezda i nalazi se u sazviježđu Trokut. Prvo otkriće je napravio Bindon Blood Stoney 14. septembra 1850. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Veterinarska medicina
Veterinarska medicina ili veterina je grana medicine koja se brine o zdravlju domaćih i divljih životinja, kao i kućnih ljubimaca. Primarno se bavi preventivom, dijagnosticiranjem i liječenjem oboljenja i poremećaja kod životinja, kao i suzbijanjem širenja zoonoza i zaraznih oboljenja. Veterina se bavi i kontrolom, skladištenjem i distribucijom hrane životinjskog porijekla namijenjene ishrani ljudi.
Veterinarska medicina stara je koliko i prva veza između čovjeka i životinje, ali je posljednjih godina u eksponencijalnom porastu zahvaljujući napredovanju dijagnostike i terapijske tehnike za većinu životinja.
Parts per million
Skraćenica ppm (eng.: parts per million) upotrebljava se za izražavanje koncentracije u relativnim proporcijama i bezdimenzionalna je veličina. Jedan ppm predstavlja jedan dio na 1000000 dijelova ili 1 dio na 106 dijelova ili vrijednost 10−6. U analitičkoj hemiji za razblažene rastvore je moguće koristiti i odnos masa po zapremini, jer je gustoća takvih rastvora približno 1 g/cm3. Koncentracije se u ppm izražavaju na sljedeći način:
Damköhlerovi brojevi
Damköhlerovi brojevi (Da) su bezdimenzionalni brojevi koji se koriste u hemijskom inženjerstvu kako bi se povezala vremenska skala hemijske reakcije sa ostalim fenomenima koji se dešavaju u sistemu. Naziv su dobili po njemačkom hemičaru Gerhardu Damköhleru (1908-1944).
Postoji nekoliko Damköhlerovih brojeva, a njihove definicije variraju prema sistemu koji se razmatra.
Za opću hemijsku reakciju A → B n-tog reda, Damköhlerov broj je definisan kao
gdje je:
a koji predstavlja bezdimenziono vrijeme reakcije. Broj omogućava da se brzo procijeni stepen konverzije (X) koji se može postići u reaktorima sa neprekidnim strujanjem.
Općenito, ako je Da<0{,}1, tada je X<0{,}1. Slično, ako je Da>10, tada je X>0{,}9.
U reaktivnim sistemima koji uključuju i međufazni prijenos mase, drugi Damköhlerov broj je definiran kao omjer brzine hemijske reakcije sa brzinom prijenosa mase:
gdje je
Beatles for Sale
Beatles for Sale je četvrti studijski album grupe The Beatles, objavljen 4. decembra 1964. u izdanju Parlophone. Album je sniman od 11. avgusta do 26. oktobra 1964. u EMI studiju u Londonu. Album sadrži 14 pjesama, od kojih su 8 zajedno napisali Paul McCartney i John Lennon. Beatles for Sale zauzeli su vrh britanskih top-lista i ostali tamo 11 sedmica.
Popis za reprodukciju
Sve su kompozicije napisali Lennon i McCartney, osim ako nije drugačije naznačeno.
Teški lanac imunoglobulina
Teški lanac imunoglobulina (IgH) je velika polipeptidna podjedinica antitijela (imunoglobulina). U ljudskom genomu, lokusi IgH gena nalaze se na hromosomu 14.
Tipsko antitijelo se sastoji od dva teška lanca imunoglobulina (Ig) i dva lahka Ig lanca. Postoji nekoliko različitih tipova teškog lanca koji definišu klasu ili izotip antitijela. Ovi tipovi teških lanaca variraju između različitih životinja. Svi teški lanci sadrže niz imunoglobulinskih domena, obično s jednom varijabilnom domenom (VH) koji je važan za vezivanje antigena i nekoliko konstantnih domena (CH1, CH2, itd.). Proizvodnja održivog teškog lanca je ključni korak u sazrijevanju B-ćelija. Ako je teški lanac u stanju da se veže za surogatni lahki lanac i pređe na plazmamembranu, tada B-ćelija u razvoju može početi proizvoditi svoj lahki lanac.
Teški lanac ne mora uvijek da se veže za lahki lanac. Pre-B-limfociti mogu sintetizirati teški lanac u odsustvu lahkog lanca, koji onda može omogućiti teškom lancu da se veže za protein koji vezuje teški lanac.
Klase
Postoji pet tipova teškog lanca sisarskih imunoglobulina: γ, δ, α, μ i ε. Oni definišu klase imunoglobulina: IgG, odnosno IgD, IgA, IgM i IgE.
Regije
Svaki teški lanac ima dvije regije:
Tenis
Tenis je sportska igra između dva (singl – pojedinačno) ili četiri igrača (dubl – u parovima). Parovi mogu biti muški, ženski i mješoviti. Izvodi se na obilježenom igralištu s reketima i teniskom lopticom, po utvrđenim pravilima. Igrači stoje jedan naspram drugog na mrežicom podijeljenom igralištu i pokušavaju, pomoću teniskog reketa, lopticu vratiti u protivničko polje, tako da protivnik više nije u mogućnosti (regularnim putem) vratiti udarac.
Historija tenisa
lijevo|300px|mini|Tenis 1887. godine Grci i Rimljani su imali igre loptom, koje su kasnije prihvatili Francuzi. Jednu igru su nazivali Jeu de Paume (č. „že d pom”), što je preteča današnjeg tenisa. Neki stručnjaci smatraju da je ova igra ponikla u Egiptu i Perziji, a da se igrala i kod Arapa, prije Karla Velikog. Oko 1300. godine bila je također poznata pod imenom la bud, a u toku 14. vijeka igrala se u cijeloj Francuskoj. Luj X je umro od nazeba, koji je dobio igrajući ovu igru. Za tenis se kaže da je kraljevska igra, jer su francuski i engleski kraljevi pokazivali veliko interesovanje za ovu igru.
Tenis, kao ime igre prvi put se javlja u knjizi objavljenoj 1400. godine. Engleski kralj Henrik VIII sagradio je 1529. godine u Hamptom Courtu svoje tenisko igralište, na kome se i danas igra tenis. Tu prvobitnu verziju tenisa mnogi nazivaju realni tenis. Izraz tenis potječe od francuskog glagola tenir (imperativ, mn.) što znači „držite”, odnosno srednjoengleskog pojma tenes tj. tenetz.
Moderni tenis potječe iz Velike Britanije, još iz kasnog 19. vijeka. Nosio je prvobitni naziv lawn tennis, što bi označavalo „tenis na travnjaku”. Ubrzo je stekao veliku popularnost u Evropi, a kasnije i u cijelom svijetu. Tenis je olimpijski sport i igraju ga i mlađe i starije generacije. Pravila tenisa nisu bitno izmijenjena još od kasnih 1890-ih. Jedine dvije značajne izmjene dogodile su se nakon 1970. godine. Prihvaćeno je novo pravilo (tie breaker) za određivanje pobjednika seta, te nova tehnologija koja omogućava igračima da opozovu sudijsku odluku (challenge) i pregledaju ponovljeni snimak kretanja loptice na terenu, ukoliko smatraju da je udarac bio ispravan. Tenis mnogi prate uživo ili putem televizije i drugih medija. Najviše posjećeni a ujedno i najprestižniji teniski turniri su Grand Slam turniri, koje čine otvorena prvenstva: Australije (Australian Open), Francuske (French Open ili Roland Garros), Velike Britanije (Wimbledon) i Sjedinjenih Američkih Država (US Open). mini|desno|Drveni reket hrvatskog tenisera [[Franjo Punčec|Franje Punčeca iz 30-tih godina 20. vijeka]]
U SAD-u tenis je došao preko Bermuda 70-ih godina 19. vijeka. U Bosni i Hercegovini tenis se počeo igrati poslije 1885. godine. Komercijalnim pritiskom na tenisere, počela je tzv. Open era u tenisu, koja traje od 1968. godine pa do danas. Open era je naziv za novi period tenisa, u kojem se svi dobri igrači mogu takmičiti na svjetskim turnirima i u kojem se najbolji svjetski igrači profesionalno bave ovim sportom. Teniseri i teniserke, koji se odluče za profesionalnu karijeru, potpisuju ugovore sa sponzorima koji im omogućavaju mnoge benificije.
Reket
Reketi su teniski rekviziti napravljeni od tvrdih materijala poput plastike i metala (aluminij, željezo ili razne metalne legure). Nekada su se reketi pravili i od drveta, međutim takvi su podložni brzom lomljenju i zato su izbačeni iz upotrebe. Reket se sastoji od rama reketa, mreže (string), koja je napravljena od specijalnih elastičnih materijala, te od drške. Reketi se najčešće dijele prema tvrdoći, elastičnosti i prema veličini, koja podrazumijeva veličinu mreže mjerenu u inčima ili milimetrima.
Loptica
Loptica za tenis je izrađena od specijalnih materijala. Prečnik loptice je približno 6,7 cm. Oko 85% mase loptice čini hemijski obrađena guma. Površina loptice izrađena je od posebnih vunenih vlakana – tzv. filca. Filc se djelimično isparava, te nastaju dlačice na tkanini, koje smanjuju otpor vjetra, brzinu i odskok loptice. Loptice su obično žute boje.
Teren
mini|Dimenzije teniskog terena
Teniski tereni su pravougaonog oblika. Dimenzije standardnog teniskog terena su 23,77 m (dužina) i 8,23 m (širina). Tereni se, prema vrsti podloge, dijele na: U igri parova, računa se i dio terena izvan pomoćne linije, tj. cijeli okvir koji je širok 10,97 m. Dodatni prostor na terenu, koji je iste boje kao i okvir ili slične nijanse, služi igračima da stignu brze lopte. Mreža na terenu se nalazi tačno na sredini i dijeli teren na dva jednaka dijela. Postavljena je paralelno sa osnovnim linijama. Visina mreže na sredini je 91,4 cm.
Bodovanje
U teniskom meču bodovanje se vrši poenima, tzv. gemovima (game) i setovima, kao najvećim bodovnim kategorijama. Na ženskim i muškim teniskim turnirima, za pobjedu je potrebno dobiti dva seta. Na velikim turnirima poput Grand Slamova za pobjedu su potrebna tri dobijena seta. Setovi se dijele na gemove, a gemovi na poene.
Poene svaki igrač dobije nakon što servira ili vrati loptu u teren, tako da protivnički igrač nije u stanju da vrati udarac ili je prejakim udarcem pošalje izvan terena. Tada igrač osvaja 15 poena. Rezultat se iskazuje u poenima (0, 15, 30 i 40 redom). Za igrača koji nije osvojio poene, kaže se da u rezulatu ima nula poena (love). Poeni su izjednačeni pri rezultatu 15–15, 30–30 i 40–40. Da bio osvojio jedan gem, igrač mora u rezultatu imati najmanje 40–30 i dobiti još jedan dodatni poen za osvajanje gema. To znači da igrač koji ima rezultat 40–0, 40–15 ili 40–30 još jednom servira lopticu ili je vraća u teren, nakon što njegov suprotni igrač servira, te ako osvojio taj dodatni bod, onda osvaja i jedan gem.
desno|mini|250p|Elektronska tabla za prikaz rezultata Pri rezultatu 40–40, kada jedan od igrača stigne drugog u poenima (sa 40–30 na 40–40), kaže se da su bodovno izjednačeni (deuce; č. „djus”). Za igrača koji osvoji bod nakon izjednačenja, kaže se da je u prednosti (advantage), a da bi dobio gem treba osvojiti još jedan dodatni bod. Ukoliko ne osvoji dodatni bod, rezultat je opet izjednačen, te se igra nastavlja, sve dok jedan od igrača ne dobije gem. Ako je igrač koji prima lopticu na servis i vraća lopticu nazad u teren osvojio gem na protivnički servis, kaže se da je napravio razliku od jednog gema (breake; č. „brejk”). Igrač, koji ima rezultat 40–0, 40–15 ili 40–30, a prima lopticu na protivnički servis, kaže se da ima tri, dvije odnosno jednu break lopticu.
Za pobjedu u meču igrač treba dobiti dva seta. Da bi igrač osvojio set, mora da ima rezultat takav da je u prednosti od najmanje dva gema u odnosu na protivničkog igrača. Pri rezultatu 6–0, 6–1, 6–2, 6–3, 6–4 ili 7–5 u gemovima, igrač osvaja jedan set. Igrač, koji osvoji set sa rezulatom 7–5 u gemovima, napravio je na kraju seta prednost od jednog gema (breake), tj. oduzeo je protivniku servis-gem. Ukoliko je rezultat 6–5 u gemovima, a protivnički igrač uspije da izjednači na 6–6 u gemovima, igra se tie breaker (dodatna igra), kako bi se utvrdilo ko osvaja set. U tie breakeru igrači osvajaju poene, počevši od 1 do 7, pritom da razlika između igrača bude najmanje dva poena. Ako je rezultat 7–6 ili 7–7 u poenima, igra se nastavlja, sve dok se ne ostvari razlika od dva poena. Onaj igrač koji pobijedi u tie breakeru, osvaja set sa rezultatom 7–6 u gemovima. Tie breaker se ne igra u finalnim setovima na turnirima Grand Slama, Davis Cupa ili Fed Cupa. Na ovim takmičenjima u zadnjem setu igra se na dva gema razlike.
Igrač pobjednik (par) osvaja gem, set i meč (game, set, match), te glavni sudija označava kraj meča.
Pauze u meču
Teniski meč se igra neprekidno, do kraja ili dok jedan od igrača, zbog zdravstvenih problema ili povrede, ne prekine meč. Meč se igra bez većih prekida, sve dok neki viši faktori (nevrijeme i sl.) ne izvrše utjecaj na tok igre. Prekinuti meč se nastavlja čim se uslovi promijene. Pri servisu je dozvoljeno iskoristiti najviše 20 sekundi. U protivnom igrač dobija opomenu od sudije. Pri izmjeni strana (nakon svakog neparnog gema), igračima je dozvoljena pauza od 90 sekundi, a između setova – 120 sekundi. Pauze u teniskim mečevima su kratke, jer je izdržljivost tenisera vrlo važan faktor. Moguće su tokom meča i male pauze, kada se skupljaju loptice ili kada se istrošene loptice mijenjaju (nakon svakih 9 gemova). Također, igrači imaju pravo da zatraže pauzu za medicinsku pomoć (ukoliko dođe do ozbiljnije povrede), savjet trenera ili eventualno da koriste kratke pauze, ukoliko trebaju zamijeniti oštećen reket ili istrošenu lopticu. Na velikim turnirima, osim navedenih pauza, ni jedna druga pauza nije dozvoljena.
Udarci
Glavni udarci koje teniseri najčešće koriste su: servis (service; č. „servis”), forhend (forehand; č. „forhend”) i bekhend (backhand; č. „bekhend”).
Drugi udarci u tenisu su: as (ace; č. „ejs”), bekspin (backspin; č. „bekspin”), krst (cross; č. „kros”), skraćena lopta (drop shot; č. „drop šut”), flet (flat; č. „flet”), lob (lob; č. „lob”), longlajn (longline; č. „longlajn”), pas (passing shot; č. „pasing šut”), poluvolej (half volley; č. „half volej”), povratna (return; č. „riturn”), smeč (smash; č. „smeš”), stopbol (stopball; č. „stopbol”), topspin (topspin; č. „topspin”), volej (volley; č. „volej”) i dr.
Servis
Servis je udarac kojim teniseri započinju poen. Pri servisu igrač stoji pred osnovnom linijom, baca lopticu u vis, te je pri silaznoj putanji udara reketom i šalje u polje (ograničeno T-linijom i bočnom linijom) preko mreže. Loptica je regularna ukoliko uđe u naznačeno polje ili ako dodirne samu bočnu liniju ili T-liniju. U svim ostalim slučajevima, loptica se uzima za nevažeću, te se servis ponavlja. Nakon svakog dobijenog poena, igrač servira lopticu (jednom s desne, jednom s lijeve strane terena), sve dok ne osvoji jedan gem. Igrači serviraju lopticu naizmjenično nakon svakog odigranog gema. Postoji više verzija servisa, ali uobičajeno se razlikuje servis „ispod ruke” i servis „iznad ruke”. Servis „iznad ruke” je dominantan oblik serviranja loptice. Mnogi teniseri pri servisu troše mnogo energije kako bi skratili poene. Pri veoma snažnom i brzom servisu, protivnički igrač ne može vratiti lopticu u teren, te igrač koji servira osvaja brzi poen. Servis winner je poen koji dobija igrač nakon samog servisa, tj. kada lopticu suprotni igrač ne uspije vratiti preko mreže. Ako suprotni igrač nije uspio da stigne uzvratiti udarac na servis protivnika, kaže se da je njegov protivnički igrač dobio „as” (ace; č. „ejs”).
Forhend
Za desnorukog igrača forhend predstavlja udarac desnom rukom, i to zamahom reketa koji ide od desne prema lijevoj strani tijela, tako da je dlan desne ruke okrenut licem prema loptici. Za lijevoruke igrače vrijedi suprotno. Većina tenisera koristi jednoručni forhend. Međutim, neki igrači koriste i dvoručni forhend (rijetko). Forhend je snažan udarac koji se izvodi izvan polja za servis, mada to nije pravilo. Pri dugoj razmjeni udaraca, forhend – zajedno sa bekhendom – predstavlja glavne udarce.
Bekhend
Bekhend za desnoruke tenisere predstavlja udarac zamahom reketa od lijeve prema desnoj strani tijela, tako da je dlan desne ruke okrenut prema tijelu, a ne prema loptici. Bekhend je inače udarac koji se teže izvodi od forhenda. Kao i kod forhenda, i kod bekhenda postoji jednoručna i dvoručna varijanta. Neki teniseri se koriste samo jednoručnim ili samo dvoručnim bekhendom, mada ima i onih koji znaju koristiti i jedan i drugi. Zbog pritiska (naprezanje mišića i lakta) koji uzrokuje zamah reketa pri bekhendu, više igrača se koristi objema rukama, i uglavnom je dvoručni bekhend snažniji i brži udarac. Neki teniseri izbjegavaju bekhend udarce (zbog naprezanja), te forsiraju forhend. Nepravilno i dugotrajno izlaganje lakta pri bekhendu, dovodi kod tenisera do ozbiljne deformacije zgloba ruke ili lakta (tzv. „teniski lakat”), te je potrebno oprezno pristupati ispravnom držanju reketa kako ne bi došlo do neželjenih efekata.
Ostali udarci
Od ostalih udaraca najviše se koriste drop shot, volley, slice, passing shot, lob i smash.
Sudije
desno|mini|250p|Glavni sudija objašnjava pravila igračima
Na svim takmičarskim turnirima u tenisu, kontrolisanje toka igre i primjena pravila dodijeljena je sudijama. Tu su:
Obično na velikim turnirima sude glavni autoritativni arbitar, koji može promijeniti odluku glavnog sudije ukoliko su prekršena teniska pravila, te linijske sudije, koji su pozicionirani izvan obilježenog okvira za igru. Po dva linijska suca stoje s obje strane terena, paralelno s osnovnom linijom nadgledajući bočne linije, dva suca stoje s obje strane naspram servisne linije (T-linije) i u nekim slučajevima postoji sudija pored mreže, koji nadgleda da li je loptica dodirnula mrežu pri serviranju. Na bolje opremljenim teniskim terenima nema sudije pored mreže, jer postoje senzori koji puštaju zvučni signal ukoliko je loptica zaista dodirnula mrežu.
Uvođenjem nove tehnologije Hawk-Eye System koja prati putanju loptice i snima zapis, omogućeno je igračima da opozovu odluku glavnog sudije (challenge) i zatraže ponovljeni snimak kretanja loptice. Svaki igrač ima pravo na 3 challengea tokom jednog seta. Ukoliko je igrač u pravu, tj. ako je glavni sudija donio pogrešnu odluku, ta se odluka ispravlja i ponavlja se sporni poen. Igrač tada ne gubi challenge, ali ukoliko je igrač zatražio challenge, a odluka glavnog sudije je ipak bila ispravna, onda on gubi challenge.
Glavni sudija tokom meča obavještava gledaoce o rezultatu i može zatražiti maksimalnu pažnju i tišinu, kako bi se teniseri mogli skoncetrisati. Također, ukoliko je dnevna svjetlost slabija ili ukoliko se meč igra noću, glavni sudija može zatražiti od publike da ne koriste bliceve na fotoaparatima.
Turniri
Teniski turniri održavaju se godišnje prema pravilima koje definiše najviša svjetska upravna organizacija u tenisu – Međunarodna teniska federacija (ITF). Turnire organizuje ITF, odnosno njene članice: Asocijacija teniskih profesionalaca (ATP) i Ženska teniska asocijacija (WTA), pod pokroviteljstvom brojnih sponzora. Turniri se dijele prema različitim kategorijama, i to uglavnom prema visini novčanih sredstava i prema žrijebu. 2009. godina je važna u tenisu zbog toga što je došlo do nekih strukturnih izmjena u teniskim turnirima i načinu bodovanja. U muškoj kategoriji, ATP je odredio podjelu turnira prema visini bodova koje osvaja pobjednik (ili tim pobjednik) turnira.
Muški teniski turniri (ATP) dijele se na sljedeće kategorije:
Ženski teniski turniri (WTA) se dijele na sljedeće kategorije:
Lista najvažnijih ATP i WTA turnira
WTM World Tour Masters; TP Timsko prvenstvo; PG Prvenstvo na kraju sezone
ATP tabela
Trenutni raspored na tabeli 20 najboljih tenisera u pojedinačnoj (singl) i u konkurenciji parova (dubl) pogledajte ovdje.
WTA tabela
Trenutni raspored na tabeli 20 najboljih teniserki u pojedinačnoj (singl) i u konkurenciji parova (dubl) pogledajte ovdje.
Statistika i rekordi
Ažurirano: 17. 7. 2023.
Evropsko prvenstvo u atletici 2016 – 200 m (žene)
Takmičenja na 200 m za žene na Evropskom prvenstvu u atletici 2016. održana su 6. i 7. jula na Olimpijskom stadionu u Amsterdamu. Takmičenje je bilo podijeljeno u tri faze: kvalifikacije, polufinale i finale. Najboljih 8 takmičarki imalo je osigurano direktno učešće u polufinalu. Dina Asher-Smith iz Velike Britanije s najbržim vremenom u finalu 22.37 sek. osvojila je zlatnu medalju. Ivet Lalova-Collio iz Bugarske osvojila je srebro, dok je Gina Lückenkemper iz Njemačke osvojila bronzanu medalju.
Raspored
Sva vremena prikazana su po lokalnom vremenu (CEST/UTC +2).
Zemlje učesnice
Učestvovala je 36 takmičarka iz 20 država.
Kvalifikacije
Prve tri takmičarke u svakoj grupi (Q) i sljedeće četiri najbrže (q) plasirale su se u polufinale. Prema propozicijama takmičenja najboljih 8 takmičarki nije učestvovalo u kvalifikacijama.
Vjetar: Grupa 1: +0.9 m/s, Grupa 2: +1.1 m/s, Grupa 3: +0.2 m/s, Grupa 4: +0.7 m/s.
Polufinale
Polufinalna utrka održana je 6. jula 2016. u 17:30 (CEST).
Prve dvije takmičarke u svakoj grupi (Q) i sljedeće dvije najbrže (q) plasirale su se u finale.
Vjetar: Grupa 1: 0.0 m/s, Grupa 2: +0.0 m/s, Grupa 3: +1.3 m/s. * Atletičarka nije učestvovala u kvalifikacijama.
Finale
mini|desno|150px|[[Dina Asher-Smith]] Finalna utrka održana je 7. jula 2016. u 19:10 (CEST).
Vjetar: -0.4 m/s.
Bakar (Hrvatska)
280px|mini|Bakar, rimokatolička crkva "Sv. Apostol Andrija" Bakar je grad u Hrvatskoj, u Primorsko-goranskoj županiji.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Rijeka.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, grad Bakar je imao 8.279 stanovnika, od čega u samom Bakru 1.473.