cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bosančica
Historija
Mnogi bosanski franjevci su koristili bosančicu sve do 19. vijeka, a kod muslimana se nazivalo begovskim pismom zbog učestale upotrebe. Pismo se učilo od roditelja i prenosilo s koljena na koljeno. Koristilo se čak i do sredine 20. stoljeća. Husnija Filipović iz Foče je 1953. godine svojoj majci napisao pismo na bosančici u kojem, između ostalog kaže: "...ovo ti pismo pišem bosančicom koje si me ti naučila pisati kada sam bio mali, pa da moreš sama pročitati." thumb|200px|desno|Humačka ploča, 10-11. vijek Miroslavljevo evanđelje (12. vijek); razni crkveni i svjetovni rukopisi sa brojnim elementima čistog i živog narodnog govora; nekanonski tekstovi (apokrifi, molitve); zapisi, natpisi, povelje, pisma - kao značajno blago diplomatske bosanske pismenosti sa izrazitim njegovanjem narodnog jezika; razna jevanđelja, djela apostolska, poslanice, apokalipse i apokrifi (kao prijepisi bosanskih glagoljskih tekstova) evanđelje Manojla Grka (Mostarsko evanđelje), evanđelje Divoša Tihoradića, Četveroevanđelje iz Dovolje, Giljferdingov apostol, Srećkovićevo evanđelje, Ljubljansko bosansko evanđelje (Kopitarevo), Nikoljsko evanđelje, Vrutoški rukopis, Daničićevo evanđelje, Rukopis Krstjanina Hvala, Čajničko evanđelje. Izvjestan zastoj u razvoju pismenosti križarskih pohoda na Bosnu i lomača, da bi u 14. vijeku stasavala Crkva bosanska i bio izražen procvat pismenosti, kulture i civilizacijskog stvaralaštva na bosančici.
Obilježja
Književnost srednjovjekovne Bosne je pisana specifičnim tipom ćirilice koja ima određene razlike prema ostalim ćirilićkim pismima na slavenskim prostorima. Bosančica u grafijskom pogledu je zadržala neke specifičnosti koje su karakteristične za glagoljicu i iz nje proizlaze, što se u prvom redu odnosi na glagoljici blizak bosanični brojni sistem te posebne pravopisne odlike, pogotovo izvorna upotreba slova đerv. U kasnije reformiranoj ćirilici na osnovu ovog slova će nastati ćirilična slova đ i ć. Bosanska ćirilica je konzervativnija u odnosu na srpsku ćirilicu, i ova dva pisma se razlikuju po ortografskom maniru. Petar Đorđić, autor Istorije srpske ćirilice, govoreći o bosančici ističe: "Posebne političke kulturne, a naročito konfesionalne prilike u bosanskoj državi od njezina postanka do njezina nestanka odrazile su se i na specifičan razvitak pismenosti i samoga pisma...Bosanski knjiški rukopisi većinom se razliku od većine rukopisa sa raškog područja još i opštim izgledom slovnih figura.
Bosančica paleografski ne odstupa od srpske ćirilice, ali bosančica je u odnosu na nju konzervativnija i oblici slova zadržavaju starije forme. Zbog toga bosanska u odnosu na srpsku ćirilicu ima više specifičnih ortografskim samosvojnosti. U ovo pismo se ubraja nekoliko podvrsta pisma: bosanski brzopis - bosančicu, bosansku minuskulu i bosansko lapidarno pismo. Bosansko lapidarno pismo (natpisi na kamenu) posebno se izdvaja i ne samo prema drugim oblicima bosanske ćirilice, nego i prema srpskoj ćirilici.
CER računari
CER računari su elektronski digitalni računari razvijani, originalno projektovani i konstruisani u Institutu Mihajlo Pupin, Beograd, ranih 1960-tih i 1970-tih godina u SFRJ.
Najuspešniji modeli bili su CER-200, CER-22 i  CER-12, kao manje serije CER računara uspješno korištene za poslovne i on-line obrade podataka, u više banaka, preduzeća i državnih ustanova. Pojedinačni spec. modeli terenskih vojnih računara (sa sopstvenim izvorima električnog napajanja) CER-11, CER-101 i CER-111 bili su u upotrebi u JNA sve do 1990. god, odnosno do raspada bivše države SFRJ. Model CER-10 je bio naš prvi originalni jugoslavenski digitalni računar, tada medju prvih desetak evropskih digitalnih računara.
{|class=wikitable
CER RAČUNARI, wiki-tabela
!TIP!!Period projekta, RUK.EKIPE, (Kraj korištenja)!!KORISNICI!! NAPOMENE!! Serija od dva računara; I.C. (VLSI);Wire-wraped ploče; CDC9432 magnetni diskovi; ‘Ampex’ magnetne trake; Linijski printer; Displej jedinice; =
Portret
mini|[[Mona Lisa, Leonardo da Vinci, cca. 1503–1507, ulje na drvu, Louvre, Pariz.]] mini|Autoportret, [[Vincent van Gogh]] Portret u likovnim umjetnostima prikazivanje individualnog izgleda određenog čovjeka. Tokom historije ljudski portret je bio ne samo jedan od prvih nego najvećim dijelom i jedan od najvažnijih likovnih motiva u umjetnosti.
Portretist je likovni umjetnik koji preko originalnog fizičkog oblika lica donosi i originalan psihološki lik pojedinca. Portretist je poseban, psihološki nadaren crtač, slikar ili kipar koji likovnim sredstvima: crtom, bojom i volumenom umije pronaći u licu čovjeka vizualnu originalnost kojom se jedna osoba razlikuje od druge – karakterizacija.
Prema pristupu modelu razlikujemo tri vrste portreta: idealni, naturalistički i realni.
Nadalje, sa obzirom na odnos slikara i modela portret može biti: intiman i reprezentativan.
Autoportret je umjetnikov prikaz samoga sebe.
Udarac
Postoji mnogo različitih vrsta i podvrsta udaraca:
U različitim borilačkim vještinama i sportovima, pojavljuje se puno različitih kombinacija udaraca, uključujući i neke koji ne spadaju u ovu glavnu podijelu (npr udarac ramenom ili kukom). Osim toga, u nekim borilačkim sportovima, određene vrste udaraca su zabranjene (npr udarac ispod pojasa u boksu). Sa druge strane, postoje i borilački sportovi koji po pravilima zabranjuju sve udarce, te umjesto njih koriste razne hrvačke tehnike kao što su: Bacanje, čišćenje, poluge te razni drugi zahvati i rušenja. mini|Primjer udarca laktom u napadača iza leđa.
.sg
.sg je najviši Internet domen za Singapur. Kompanija SGNIC je zadužena za ovu domenu.
Ritam
Ritam je niz tonova i stanki različitih trajanja u muzičkom djelu. Postoje razne ritmičke figure, a neke od njih su: triola, sinkopa,itd.
Ritam u likovnoj umjetnosti
Osobina svakog likovnog djela je da ima sastavne dijelove koji su jednoliki ili raznoliki, te da se ti dijelovi redaju u ravnomjernim ili nejednakim razmacima. Taj redoslijed elemenata i njihov međusobni odnos nazivamo ritam. Ritam se u likovnoj umjetnosti primjenjuje od najvećeg urbanističkog planiranja do najsitnijeg detalja na nekom ukrasu.
10. p. n. e.
Godina '''10. p. n. e. (X''') bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Maksima i Antonija ili, rjeđe, '''godina 744. Ab urbe condita'''. Oznaka 10. p. n. e. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.
NGC 516
NGC 516 (također poznat kao MCG 1-4-48, PGC 5148 i UGC 946) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 113 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,40 (46 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (16 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 25. septembra 1862. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Uljane boje
mini|250px|[[Johannes Vermeer, "Pogled na Delft", ulje na platnu, 1660.]] mini|250px|[[Sandro Botticelli, "Rođenje Venere", ulje na platnu, 1485/6. ]] Uljane boje nastaju kad se pigment miješa s različitim sušivim uljima. Uljane boje su masne, polagano se suše, donji slojevi proziru se kroz gornje namaze. Slikanje uljanom tehnikom dopušta tanak, proziran namaz (lazurni), ali i nanošenje boje u debelim slojevima (impasto), miješanje boja i postavljanje boje iznad boje. Omogućuje postizanje najboljih izražajnih sredstava te omogućava neograničeni broj tonova. Njome se također postižu vrlo jaki kontrasti chiaro-scuro (svijetlo-tamno), sjajna je (efekt većeg volumena)i transparentna.
.sh
.sh je najviši Internet domen za Svetu Helenu. Vlada Svete Helene je zadužena za ovu domenu.
NGC 5196
NGC 5196 (također poznat kao PGC 47540) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 298 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 0,80 (69 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (61 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 12. aprila 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 2033
IC 2033 (također poznat kao ESO 156-43 i PGC 14491) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 571 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Najveći prečnik je 1,20 (200 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (100 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 7. decembra 1899. godine.
NGC 3697
NGC 3697 (također poznat kao MCG 4-27-42, NGC 3697A, PGC 35347 i UGC 6479) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 288 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 2,40 (201 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (59 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 24. februara 1827. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2223
NGC 2223 (također poznat kao ESO 489-49, IRAS 06224-2248, MCG -4-16-2, PGC 18978 i UGCA 129) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 125 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki pas. Najveći prečnik je 3,00 (109 hiljada sg) a najmanji 2,6 uglovnih minuta (95 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 23. januara 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
.sk
.sk je najviši Internet domen za Slovačku. Kompanija Sk-NIC je zadužena za ovu domenu.
2XL Supercross
2XL Supercross je Android i iOS igra koju je razvio američki studio 2XL Games. Objavljena je 1. aprila 2009. godine.
Ocjene
CommonSenseMedia ocijenio je igru sa 3.5, pišući "Najbolji dio 2XL SUPERCROSS HD je njegova vizualna prezentacija. Detaljni tečajevi izgledaju sjajno i nema gubitka rezolucije grafike čak i za vrijeme trka s velikim brzinama. Međutim, grafika je samo jedna komponenta igre, a nažalost ovaj naslov pati i na drugim područjima, poput nedostatka gameplay raznolikosti i ponovljivosti. Igrači koji traže zanimljivu igru sa izazovnim opcijama za jednog igrača ili širokim izborom kurseva možda će ovdje biti razočarani, ali kao samostalna, osnovna trkačka igra ima izvrsnost. " PocketGamer je dao ocjenu 7/10, komentirajući "2XL Supercross je savršen za prikazivanje vizualnog sjaja platforme, ali ostaje prilično bezdušan u cjelini. "
IGN je ocijenio igru sa 7.5, pišući "2XL Supercross ima potencijal da bude neophodna trkačka igra. Potrebna joj je samo neka struktura - nacrt da igrač barem razmisli. Trenutno je to prekrasna trkačka igra koja pruža nekoliko minuta uzbuđenja. Kupite ju ako ste ljubitelj superkrosa i ako volite sport ili Stephanea Roncada, ali možda igra za većinu igrača ne vrijedi 7,99 dolara."
Brada
200px|desno|mini|[[Čovjek sa bradom.]] Brada je nakupina dlaka, koje rastu na donjem dijelu lica.
Vlasnik najduže brade bio je Norvežanin Hans Langseth (umro 1927. godine). Njegova brada bila je duga 5,33 m.
Aleksandar Karađorđević
Aleksandar Karađorđević se može odnositi na:
IC 454
IC 454 (također poznat kao IRAS 06482+1258, MCG 2-18-2, PGC 19725 i UGC 3570) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 181 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Blizanci. Najveći prečnik je 1,20 (63 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (37 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 27. decembra 1889. godine.
Ulje
mini|desno|[[Maslinovo ulje]] mini|desno|Motorno ulje Ulje je pojam koji se u najširem značenju koristi za bilo koju tekućinu koja pri miješanja s vodom ne stvara homogenu smjesu, tj. ulja su hidrofobne i liofilne tekućine.
Čovjek
Ljudi (Homo sapiens) su najzastupljenija i najrasprostranjenija vrsta primata, koju karakteriziraju dvonožnost i iznimne kognitivne sposobnosti zahvaljujući velikom i složenom mozgu. To je omogućilo razvoj naprednih alata, kulture i jezika. Ljudi su vrlo društveni i imaju tendenciju živjeti u složenim društvenim strukturama koje se sastoje od mnogih grupa koje surađuju natječ, od porodice i srodničkih mreža do političkih država. Društveni odnosi između ljudi uspostavile su široku paletu vrijednosti, društvenih normi i rituala, koji podupiru ljudsko društvo. Njihova inteligencija i želja za razumijevanjem i utjecajem na okolinu te za objašnjenjem i manipuliranjem fenomenima motivirali su razvoj čovječanstva u nauci, filozofiji, mitologiji, religiji i drugim područjima proučavanja.
Iako neki znanstvenici pojam ljudi poistovjećuju sa svim pripadnicima roda Homo, u uobičajenoj se upotrebi općenito odnosi na Homo sapiensa, jedinog postojećeg člana. Anatomski moderni ljudi pojavili su se prije otprilike 300.000 godina u Africi, evoluirajući od Homo heidelbergensisa ili slične vrste i migrirajući iz Afrike, postupno zamjenjujući ili križajući se s lokalnim populacijama pradavnih ljudi. Veći dio historije ljudi su bili nomadski lovci-sakupljači. Ljudi su počeli pokazivati moderno ponašanje prije otprilike 160.000–60.000 godina. Neolitska revolucija, koja je započela u jugozapadnoj Aziji prije otprilike 13.000 godina (i odvojeno na nekoliko drugih mjesta), doživjela je pojavu poljoprivrede i stalna ljudska naselja. Kako je stanovništvo postajalo sve veće i gušće, oblici upravljanja razvijali su se unutar i između zajednica, a niz civilizacija se uzdizao i padao. Ljudi su se nastavili širiti, s globalnom populacijom od preko 8 milijardi od 2022.
Geni i okoliš utječu na ljudske biološke varijacije u vidljivim karakteristikama, fiziologiji, osjetljivosti na bolesti, mentalnim sposobnostima, veličini tijela i životnom vijeku. Iako se ljudi razlikuju u mnogim osobinama (kao što su genetske predispozicije i fizičke posebnosti), bilo koja dva čovjeka su najmanje 99% genetski slična. Ljudi su spolno dimorfni: općenito, muškarci imaju veću tjelesnu snagu, a žene imaju veći postotak masnog tkiva. U pubertetu, ljudi razvijaju sekundarne spolne oznake. Žene su sposobne zatrudnjeti, obično između puberteta, oko 12. godine, i menopauze, oko 50. godine.
Ljudi su svaštojedi, sposobni konzumirati široku paletu biljnih i životinjskih materijala, te koriste vatru i druge oblike topline za pripremu i kuhanje hrane još od vremena H. erectusa. Mogu preživjeti do osam sedmica bez hrane i tri do četiri dana bez vode. Ljudi su općenito aktivni tokom dana, a spavaju u prosjeku sedam do devet sati dnevno. Porođaj je opasan, s visokim rizikom od komplikacija i smrti. Često i majka i otac brinu o svojoj djeci koja su bespomoćna pri rođenju.
Ljudi imaju velik i visoko razvijen prefrontalni korteks, područje mozga povezano s višom spoznajom. Vrlo su inteligentni, imaju fleksibilne izraze lica, samosvijest i teoriju uma. Ljudski um je sposoban za introspekciju, privatnu misao, maštu, volju i oblikovanje pogleda na postojanje. To je omogućilo veliki tehnološki napredak i razvoj složenih alata kroz složeno razmišljanje i prijenos znanja sljedećim generacijama. Jezik, umjetnost i trgovina određuju karakteristike ljudi.
Etimologija i definicija
Svi moderni ljudi svrstani su u vrstu Homo sapiens, koju je skovao Carl Linnaeus u svom djelu Systema Naturae iz 1735. godine. Generičko ime "Homo" je naučeno izvedeno iz 18. vijeka iz latinskog homō, koje se odnosi na ljude oba spola. Riječ čovjek može se odnositi na sve članove roda Homo, iako se u uobičajenoj upotrebi uglavnom odnosi samo na Homo sapiensa, jedinu postojeću vrstu. Naziv "Homo sapiens" znači "mudar čovjek" ili "znalac". Postoji neslaganje da li se neki izumrli članovi roda, odnosno neandertalci, trebaju uključiti kao posebna vrsta ljudi ili kao podvrsta H. sapiensa.
Uprkos činjenici da se riječ životinja kolokvijalno koristi kao antonim za čovjeka, i suprotno uobičajenoj biološkoj zabludi, ljudi su životinje. Riječ osoba se često koristi naizmjenično sa ljudskim, ali postoji filozofska debata o tome da li se ličnost odnosi na sve ljude ili sva živa bića, i dalje da li neko može izgubiti ličnost (kao što je prelazak u trajno vegetativno stanje).
Biološki aspekt
Biološki, čovjek se klasifikuje kao vrsta homo sapiens (na latinskom, "mudri čovjek" ili "misleći čovjek"), iz roda homo (na latinskom, "čovjek"); homo sapiens je dvonogi primat iz natporodice hominoidea, u koju spadaju ostali čovjekoliki majmuni: čimpanze, gorile, orangutani i giboni.
Čovjek ima uspravno tijelo, koje mu oslobađa gornje udove za baratanje predmetima, i veoma razvijeni mozak, koji je u stanju da vrši apstraktno mišljenje, govor, jezik i introspekciju. Čini se da se dvonogo kretanje evolutivno razvilo prije encefalizacije, tj. razvoja velikog mozga. Istraživanje o porijeklu dvonogog hoda i njegove uloge u evoluciji ljudskog mozga je još uvijek u toku.
Sociološki aspekt
Sociološki, čovjek je suštinski društveno biće, kao i većina primata. Ljudska bića stvaraju složene društvene strukture koje sačinjavaju saradničke (kooperativne) ili takmičarske (kompetitivne) grupe. U ove spadaju grupe u rasponu od nacije i države pa sve do porodice.
Duhovni, vjerski i kulturni aspekt
Duhovno, vjerski i kulturno, ljudska bića stvaraju i obogaćuju svoje unutrašnje i vanjske svjetove putem traganja za razumijevanjem, upotrebom i manipulisanjem nauke i tehnologije, religije i mitologije, običaja i rituala, estetskih i društvenih vrijednosti i normi - jednom riječju, duhovnih i kulturnih aktivnosti.
.sm
.sm je najviši Internet domen za San Marino. Kompanija Intelcom San Marino je zadužena za ovu domenu.
2XL ATV Offroad
2XL ATV Offroad je trkaća videoigra koju je razvio i objavio 2XL Games 8. oktobra 2009. godine za iOS.
Igra sadrži 3 različite vrste staza u kojima se možete natjecati: Nacionalni, Superkros i Freestyle (kaskaderske staze). Ima arkadni način rada koji omogućava trke među bilo kojim od 16 dostupnih staza, način karijere (smatra se glavnim) i način rada za više igrača putem Wi-Fi-ja ili Bluetootha.
Svaka staza igre varira u svom dizajnu, od Rubicona (borovi prekriveni snijegom) do Castle Rocka (prašina i kaktusi). U načinu karijere igrač se kreće kroz niz od 11 liga, napravljen od različitih događaja sa kombinacijama staza. Otključavanje novih vozila, nadogradnja ili uređivanje vozila nisu uključeni u igru.
Ocjene
Igra ima Metacritic rezultat od 84% na osnovu 5 kritika.
.sl
.sl je najviši Internet domen za Sijera Leone. Kompanija Sierrratel je zadužena za ovu domenu.
Dolenjska kultura
Dolenjska kultura je kultura željeznog doba od VIII do IV stoljeća pne, raširena u Sloveniji, u područjima Dolenjske, Zasavja, Bele krajine, Gorjanaca, koje se nekad zvalo Donja Kranjska. Glavna nalazišta su: Magdalenska gora, Vače, Šmarjeta, Mokronog, Podzemelj, Stična, Novo Mesto. Razvoj i procvat vezani su uz proizvodnju i obradu željeza te bronzanoga posuđa i nakita (situlska umjetnost).
Ahmed Ben Bella
mini|desno|Ben Bella Ahmed Ben Bella (Marnia, 25. decembar 1916.) je alžirski političar i državnik.
Dolenjska kultura
Prostori današnje Slovenije bili su naseljeni zajednicama koje su dio ilirskog etničkog kompleksa. Nakon rimskih osvajanja, pripadali su provinciji Ilirik, a nakon njene podjele, provinciji Donji Ilirik/Panonija, a ne Italiji ili provinciji Norik.
Ahmed Ben Bella
Bio je premijer (1962./63.), a potom i prvi predsjednik od Francuske neovisnog Alžira. 1965. godine svrgnut je državnim udarom s vlasti. On je kontroverzna ličnost, ali široko cijenjen zbog njegove uloge u borbi protiv kolonijalizma. Mnogi arapski intelektualci ga vide kao zadnjeg originalnog arapskog nacionalistu. Sada je Predsjedavajući foruma African Union Panel of the Wise.
Dolenjska kultura
Periodizacija
Ova grupa je važna za shvatanje prelaza u mlađe željezno doba na prostoru Slovenije. Podijeljena je na pet faza koje služe kao hronološka tabela za prostor dolenjske grupe, ali i za ostatak Slovenije.
Ahmed Ben Bella
Reference
==  30x30px  Nedovršeni članak Ahmed Ben Bella koji govori o biografijama treba dopuniti. [//bs.wikipedia.org/w/index.php?title=Ahmed_Ben_Bella&action=edit Dopunite ga] prema pravilima Wikipedije. ==
Dolenjska kultura
Arheologija
Naselja su se nalazila na brežuljcima, ponekad i u ravnicama, od kojih je najveće bila gradina u Stični, površine 800 × 400 m. Ispod naselja bile su nekropole pod tumulima.
Tumuli
I ovdje se nailazi na rodovsko-porodični tip tumula koji je karakterističan za glasinačko područje. Sličnost grobova sa onima u Bosni i Albaniji je osnov za hipotezu o selidbi u Dolenjsku sa jugoistoka, do koje je došlo u potrazi za mineralima kojima je ovaj kraj bogat.
Nekropole su se koristili kroz više generacija i sadržavale su i preko sto pokojnika. Najčešće su sadržavale centralni grob, dok su neke na mjestu gdje bi se trebao nalaziti centralni grob imali samo prazninu oko koje se ukapalo. Pokojnici su ukopavani u grobnicama, a specifičnost dolenjske grupe je i ukop s konjem. Osim kosturnih grobova pod tumulom ponekad, ali jako rijetko, javljaju se i ravni kosturni grobovi (Kostrenovnica, Zagorje, Valična vas). Razvoj kulture se zasnivao na bogatstvu rudama i proizvodnji stakla.
Osobina dolenjske kulture je velika količina oružja i oklopa. Najčešća su koplja, sjekire s rupom, lukovi i strijele. U sedmom stoljeću pojavljuju se razne lokalne varijante šljemova u obliku zdjela, napravljene od kože, ojačane bronzanim ekserima. Kasnije su zamijenjene italskim oblicima od bronze, ili tipom dvostrukog sljemena. U petom stoljeću pojavljuje se italski šljem, nazvan po nalazištu u Negauu (sada Negova), na rijeci Muri blizu Gornje Radgone u sjeveroistočnoj Sloveniji. Primjeri bronzanog oklopa za tijelo, nađeni u grobovima u Stični i Novom Mestu,  bili su uvezeni i  datiraju  se  u kasno sedmo stoljeće. Ukrašena konjska orma također je česta u Dolenjskoj s primjerima ostruga koje se pojavljuju u petom stoljeću.
Do četvrtog stoljeća povećava se italski utjecaj, a domaća ratnička elita  pokazuje sve veće materijalno blagostanje koje odražava širenje  njene moći nad susjednim zajednicama. Na vrhuncu njihova blagostanja, u petom stoljeću, vojnička uloga postaje manje istaknuta u korist  prikaza  elite, koja se odaje užicima na podlozi čvrstog političkog uspona. To se zaključuje na temelju uočenih promjena u umjetnosti Situla, gdje teme bitaka i ratnici ustupaju mjesto užicima lova i ugodnim zabavama. Krajem četvrtog stoljeća područje osvojili su Kelti i na njemu se nastanili.
Situla
Situla je posuda, najčešće metalna, u obliku vjedra s poklopcem. Pojavila se već u kretskoj kulturi (Hagia Triada), ali je široku upotrebu našla na prelazu iz X. u IX. st. pne. u etrurskoj kulturi, odakle se širila prema Padskoj niziji i istočnoalpskom prostoru. Služila je za držanje vina tokom ceremonijalne i gozbene svečanosti. Najstariji primjerci nisu ukrašeni, a poslije se na njima pojavljuju bogati figuralni ukrasi izrađeni tehnikom iskucavanja (situlska umjetnost). Površina situle podijeljena je u jednu ili više vodoravnih zona s figuralnim prizorima iz svakodnevnog života: ratnici, hrvači, svečane povorke s kolima, gozbe, životinje i dr.
Dušik
Dušik, nitrogen  ili azot jeste hemijski element sa atomskim brojem 7 i hemijskim simbolom N. Simbol je izveden iz njegovog latinskog naziva nitrogenium (odnosno iz starogrčkog νιτρον nitron - soda, šalitra, i γενος genos porijeklo). Slavenski naziv dušik dobio je jer guši (duši) disanje i plamen, a slično porijeklo vodi i naziv azot (grč. azotikos - koji ne podržava život). U periodnom sistemu nalazi se u petoj glavnoj grupi i 2. periodi. Spada u nemetale. U elementarnom obliku dušik postoji isključivo u obliku dvoatomskih molekula (dinitrogen, N2). Sa 78% udjela je jedan od osnovnih sastojaka zraka. U Zemljinoj kori neorganski dušik se javlja rijetko u spojevima; izuzetak su depoziti šalitre.
Tokom evolucije u ekosistemima se formirao ciklus dušika: kao osnovni sastojak bjelančevina i mnogih drugih prirodnih supstanci, dušik je nezamjenjiv za živa bića, a oni ga u svojim energetski intenzivnim životnim procesima (kao što je fiksiranje dušika) vežu i pretvaraju u bioraspoloživi dušik. To se naprimjer dešava pod uticajem enzima u takozvanom željezo-sumpornom klasteru, koji je kofaktor enzima nitrogenaze.
Historija
thumb|lijevo|Carl Wilhelm Scheele Prirodni hemijski spojevi dušika, kao što su nitrati i soli amonija, bili su poznati se još u antičko doba kada su ih koristili uglavnom alhemičari. Obje vrste spojeva se mogu, pored svojih prirodnih nalazišta kao minerali, dobiti i iz izlučevina. Tako, naprimjer, stari Egipćani su dobijali amonijum hlorid (salmijak) iz devinog izmeta i a šalitra se dugo vremena dobijala od tla sakupljenog iz štala. Carl Wilhelm Scheele je 1771. godine dokazao da je dušik osnovni sastojak zraka. Čisti amonijak prvi put je dobio engleski hemičar Joseph Priestley 1774. godine. Sve do početka 20. vijeka šalitra je bila jedini veliki izvor dušikovih spojeva. Nakon uvođenja Frank–Carovog procesa (dobijanje kalcij cijanamid koji su razvili Adolph Frank i Nikodem Caro) prvi put je uspješno iskorišten dušik iz zraka. Za dobijanje dušične kiseline Kristian Birkeland i Sam Eyde razvili su proces nazvan po njim Birkeland-Eydeov proces. Ovaj proces je vrlo brzo prevaziđen, a Fritz Haber i Carl Bosch su razvili napredniji Haber-Boschov proces za sintezu amonijaka iz vodika i dušika iz zraka. Pored ovog, razvijen je i katalitički Oswaldov proces po Wilhelm Ostwaldu za pretvaranje amonijaka u dušičnu kiselinu.
Osobine
Pri električnom pražnjenju u spektralnoj cijevi sa gasom pri potpritisku od oko 5-10 mbar, molekulske orbitale dušika se dovode do emitiranja svjetlosti pobuđivanjem strujom visokog napona od 1,8 kV, jačine 18 mA i frekvencije 35 kHz. Tako se rekombiniranjem ioniziranih molekula gasa emitira karakterističan spektar boja. Kritična tačka dušika se nalazi na temperaturi od −146,95 °C (126,2 K), pri pritisku od 33,9 bar i gustoći 0,314 g/cm3.
Dušik u svojim spojevima uglavnom se spaja kovalentnom vezom. U elektronskoj konfiguraciji 2s2p3 spajanje tri kovalentne veze vodi ka formiranju potpunog okteta. Spojevi, u kojima se javlja ovaj vrsta veze, su naprimjer: amonijak, amini, hidrazin i hidroksilamin. Sami ovi spojevi su trigonalne piramidalne strukture i posjeduju slobodni elektronski par. Preko njega ovi spojevi mogu agirati kao nukleofili i kao baze.
U prirodi rasprostranjeni molekularni dinitrogen N2 je zbog trostruke veze u svojoj molekuli vrlo stabilan i inertan, a sa takvom trostrukom vezom povezana je i visoka energija disocijacije veze od 942 kJ/mol. Zbog toga je po pravilu potrebno dovesti mnogo energije da bi se ove veze prekinule i da bi dušik zatim reagirao sa drugim elementima. Osim toga, također je neophodna i visoka energija aktivacije, koja se opet može smanjiti korištenjem pogodnih katalizatora.
Velika nagrada SAD-a 2015.
Velika nagrada SAD-a 2015. (službeno poznata kao "2015 FORMULA 1 UNITED STATES GRAND PRIX") je automobilska trka Formule 1 koja se održava 25. oktobara 2015. na stazi Circuit of the Americas u Ostinu, u Teksasu. Ovo je šesnaesta trka u sezoni 2015., i ujedno i 37. trka za Veliku nagradu Sjedinjenih Američkih Država.
Kvalifikacije u Ostinu su trebale da budu održane u subotu, ali su poslije više odlaganja zbog loših vremenskih uslova pomjerene za nedjelju, pet sati prije same trke. Iako se tada oluja u Teksasu donekle stišala, vožena su samo dva kruga kvalifikacija, dok je treći otkazan jer se kiša pojačala. Pošto je Nico Rosberg bio najbrži na kraju drugog dijela, njemu je pripala pol pozicija, 19. put ukupno u karijeri.
Dušik
Polimerni dušik
U augustu 2004. naučnici sa Max-Planck instituta za hemiju u Mainzu objavili su da su uspjeli dobiti novi kristalni oblik dušika, takozvani polimerni dušik sa jednostavnom vezom, pod pritiskom od preko 110 GPa pri temperaturi preko 2000 K. Ova modifikacija posjeduje jedinstvenu kubičnu strukturu, takozvanu cubic gauche strukturu (doslovno nezgrapna kocka). Zbog njene izrazito velike nestabilnosti, mogućnosti primjene su joj ograničene, ali moguće je planiranje polimernog dušika naprimjer kao eksploziva ili načina skladištenja energije. U tom slučaju, polidušik bio bio daleko najjači, nenuklearni eksploziv.
Izotopi
Osim dva prirodna izotopa 14N i 15N, postoji i nekoliko vještačkih izotopa sa masenim brojevima 12 do 19. Njihovo vrijeme poluraspada iznosi između 9,97 minuta i 11 milisekundi. Izotop 15N je otkriven 1929. godine, otkrio ga je Stefan Meiring Naudé a već nekoliko godina kasnije korišten je u terenskim probama 1943. godine, koje su izveli naučnici Norman i Werkman. I danas se ovaj izotop koristi na sličan način za biohemijska ispitivanja razmjene dušika u obradivom sloju zemljišta ili u biljkama, ali i za proučavanje pretvaranja bjelančevina u vidu indikatora. Prirodna koncentracija izotopa 15N u atmosferi iznosi 0,3663%. Obogaćivanje dušika 15N je moguće kao i kod drugih izotopa gasovitih elemenata naprimjer putem termodifuznog odvajanja.
Velika nagrada SAD-a 2015.
Lewis Hamilton je titulu odbranio tri trke prije kraja sezone i postao je prvi Britanac kojem je to pošlo za rukom. Takođe, pridružio se odabranom društvu vozača koji su osvojili tri titule tokom svojih karijera – Ayrtonu Senni, Jackiju Stewartu, Jacku Brabhamu, Nikiju Laudi i Nelsonu Piqueu.
Dušik
Ciklus dušika
Već u 19. vijeku primijećeno je da veći dio biljne materije sadrži dušik i da je on važni gradivni elemenat svih živih bića. On je jedan od osnovnih elemenata koji grade bjelančevine i bjelančevinaste materije, kao i DNK. Dušik je i osnovni sastojak svih enzima, koji upravljaju metabolizmom kod biljaka, životinja i čovjeka. Stoga je on nezamjenjiv za cjelokupni život na Zemlji.
Velika nagrada SAD-a 2015.
Drugi trening
Drugi trening pred Veliku nagradu SAD-a otkazan je zbog loših vremenskih uslova, pošto nije bilo ni naznaka o razvedravanju.
Dušik
U zraku
Zemljina atmosfera se sastoji iz 78,09% dušika (po zapreminskom udjelu) odnosno 75,53% po masenom udjelu. Međutim, postoji vrlo malehni broj mikroorganizama koji ga mogu direktno koristiti iz zraka, ugraditi ga u svoju tjelesnu supstancu ili ga prenijeti na biljke. Koliko je poznato, biljke ne mogu direktno koristiti gasoviti dušik iz zraka. Prevođenje dušika u oblik u kojem ga biljke mogu iskorištavati dešava se na neki od sljedećih načina:
U tlu
U površinskom obradivom sloju zemljišta nalazi se više od 95% ukupnog dušika u vidu organski vezanog dušika u živoj korijenskoj masi, uginuloj biljnoj masi, humusnim materijama i živim bićima u tlu. Ostatak od manje od 5% je neorganski dušik u obliku amonija ili nitrata i u veoma malehnoj količini kao nitriti. Ovaj mineralni udio dušika se određuje u proljeće prije đubrenja Nmin metodom. Ukupna količina dušika u tlu dosta zavisi od udjela ugljika. Na njega može uticati klima, vegetacija, vrsta tla, konfiguracija terena i mjere koje poduzimaju poljoprivrednici, kao što je obrada zemljišta.
U biljkama
Dušik se ugrađuje u proizvode fotosinteze, između ostalog za sintezu bjelančevina i tako omogućava i podržava rast. Među najvažnijim ulogama dušika je ta što je on nezamjenjivi sastojak u građi molekula dezoksiribonukleinske kiseline i hlorofila. U zavisnosti od vrsta, udio dušika u suhoj supstanci iznosi 2-6% odnosno u prosjeku 1,5%. Uzimanje dušika u biljke dešava se u najvećoj mjeri u obliku soli amonija ili nitrata. Nedostatak dušika i dušikovih spojeva u biljaka izaziva simptome kao što su usporeni rast, svijetlozelena boja listova (stariji listovi postaju hlorotični i opadaju prije vremena), preuranjeno cvjetanje i požutjelo lišće. Međutim i prekomjerne količine također izazivaju određene simptome: prekomjerni rast, tamnozeleno lišće, zakasnjelo cvjetanje, biljke su slabije otporne na bolesti i mraz, biljna tkiva postaju spužvasta i mehka i slično.
Dobijanje
thumb|Shematski prikaz membranskog procesa Dušik se danas primarno dobija frakcijskom destilacijom tečnog zraka u postrojenjima za razlaganje zraka po Lindeovom postupku, čime se može dobiti dušik čistoće 99,9999%. Dušik koji sadrži nečistoće ispod 1:109 (1 ppb) zahtijeva dodatne korake za prečišćavanje. Da bi se uklonio zaostali kisik postoje biološke metode koristeći klice riže. Dušik stepena čistoće oko 99% može se dobiti dosta troškovno povoljnije putem višestepene apsorpcije/desorpcije zeolitima. Također postoji metoda decentraliziranog dobijanja dušika putem membranskog procesa. Kod ovog procesa uvodi se zrak pod pritiskom od 5 do 13 bara i propušta se kroz membranu od vještačkih materijala. Difuzijska brzina dušika i argona kroz ovu membranu je mnogo manja od brzina kisika, vode i ugljik dioksida, te se time struja gasova na unutrašnjoj strani membrane obogaćuje dušikom. Precizno podešavajući brzinu prolaska zraka može se i podešavati čistoća dušika (do 99,995% u manjim količinama, a 99% u industrijskom obimu proizvodnje).
Jedna nešto starija metoda je vezivanje kisika iz zraka zagrijavanjem uglja i nakon toga ispiranjem i uklanjanjem ugljik dioksida koji time nastaje. Kisik iz zraka se također može izdvojiti tako što se zrak pušta preko usijanog bakra ili kroz alkalni rastvor pirogalola odnosno natrij ditionita.
U laboratoriji čisti dušik se može dobiti zagrijavanjem vodenog rastvora amonij-nitrita ili rastvora mješavine amonij-hlorida i natrij-nitrita na oko 70 °C:
Alternativno, moguća je i termoliza natrij azida, koja se koristi za dobijanje spektroskopski čistog dušika.
Spojevi dušika
Dušik se koristi za sintezu amonijaka (Haber-Boschov postupak) i kalcij cijanamida. Osim toga, spojevi dušika su našli raznoliku primjenu u oblasti organske hemije i služe za proizvodnju vještačkih đubriva.
thumb|360px|[[Stoni tenis|Stonoteniska lopta od celuloida]] Mnogi eksplozivi su spojevi dušika. Oni su zapravo nitro spojevi ili esteri dušične kiseline. Ukoliko u molekulu nekog spoja ima dovoljan broj nitro grupa kao naprimjer u pikrinskoj kiselini, atomi kisika u nitro grupama mogu egzotermno reagirati sa atomima ugljika ili vodika iz iste molekule pobuđivanjem putem udarca ili povećanjem temperature. Time čvrsta supstanca za veoma kratko vrijeme prelazi u gas vrlo visoke temperature, snažno se šireći, rušeći sve oko sebe. Eksplozivi se dakle nalaze u takozvanom metastabilnom stanju. Kod nekih nitro grupa umjesto eksplozije nastaje brzo i nepotpuno sagorijevanje naprimjer kao kod nitroceluloza (među njima i celuloid).
Kao gas
thumb|lijevo|Dušik u cijevi za pražnjenje Dušik se koristi za punjenje avionskih guma kod velikih aviona. Čisti dušik sprječava da se avionske gume zapale tokom slijetanja ili polijetanja jer se u tim trenucima razvija ogromna toplota.
Dušik služi i kao zaštitni gas pri zavarivanju i kao gas za punjenje lampi. Njegove osobine inertne supstance su od izuzetne važnosti za ovu svrhu. Kao pokretački gas, gas za pakovanje, gas za istiskivanje šlaga, vrhnja i drugih namirnica iz boca, dozvoljen je za upotrebu u prehrambenoj industriji, a označava se E-brojem E941.
Dušik je našao primjenu i u uređajima za točenje pića i sličnih tekućina, kada je zbog građevinskih okolnosti (dugačak transportni put, velika visinska razlika) neophodno povećati pritisak isticanja tekućina. Dušik se u tu svrhu koristi u mješavini sa ugljik dioksidom. Pošto se dušik ne rastvara u piću, piće se može točiti odnosno crpiti pod višim pritiskom bez stvaranja pjene (tj. da se karbonizira). Korištenje dušika za punjenje automobilskih guma je, i pored čestog reklamiranja proizvođača, dosta diskutabilno, jer nije dokazano nikakvo značajnije poboljšanje performansi u odnosu na gume sa običnim zrakom.
Tečni dušik
Zbog svoje niske tačke ključanja tečni dušik ( LN) koristi se kao sredstvo za hlađenje u kriotehnologijama. Dušik pri tome hlađenom predmetu oduzima njegovu toplotu isparavanja te ga održava hladnim sve dok god u potpunosti ne ispari. Za razliku od tečnog kisika, koji isparava na −183 °C (90 K), tačka isparavanja tečnog dušika je daljnjih 13 K niža, jer on ključa na -196 °C (77 K) te kisik i druge gasove iz zraka može kondenzirati, što se uglavnom koristi za odvajanje ovih gasova.
Spojevi
Dušik ulazi u sastav mnogih spojeva kao što su naprimjer: amonijak, dušična kiselina, nitrati, nitriti kao i mnogi važni organski spojevi. Spojevi u kojima se nalazi dušik su:
Reference
🇵🇸
Vajgač
Vajgač se može odnositi na:
Hiperkapnija
Hiperkapnija je stanje povišenog parcijalnog pritiska ugljik dioksida (PaCO2) u arterijskoj krvi iznad 45 mmHg. Normalne vrijednosti se kreću u rasponu između 35 i 45 mmHg. Kada su vrijednosti PaCO2 oko 70-80 mmHg dovode do tzv. CO2-narkoze. Kod bolesnika se konstatuje stanje somnolencije, sopora ili kome. Patognomoničnih znakova i simptoma hiperkapnije nema, ali se može na nju posumnjati kada je prisutna dispneja sa bradipnejom, a češće tahipnejom sa površnim, plitkim disanjem.
Uzroci
Uzroci koji dovode do razvoja hiperkapnije su:
Dijagnoza
Dijagnoza hiperkapnije se postavlja mjerenjem povišene koncentracije CO2 u ekspirisanom zraku na kraju ekspirijuma posebnim uređajem kapnometrom, što ne isključuje prisustvo hiperkapnije ako su nađene normalne ili čak snižene vrijednosti CO2. Zato se obavezno mora pristupiti laboratorijskom određivanju PaCO2 arterijske krvi.
Terapija
Kod bolesnika koji se nalaze na mehaničkoj ventilaciji potrebna je stručna regulacija parametara uređaja.
2XL TrophyLite Rally
2XL TrophyLite Rally trkačka je videoigra koju je razvio američki studio 2XL Games. Objavljena je 10. juna 2010. za iOS.
Ocjene
Metacritic je ocjenio igru s 71% na osnovu 5 kritika. Pocket Gamer je opisao igru "2XL TrophyLite Rally izgleda prelijepo, rukuje se dobro, ali nedostaje joj varijacije, izazova i dubine." Gamezebo je rekao: " Sjajno konstruisana trkačka igra kojoj nedostaje srce."
Amaranthaceae
Amaranthaceae je porodica štirova (štirovki, šćirova) cvjetnica iz reda Caryophyllales. Najpoznatiji je tipsi rod Amaranthus. Porodica obuhvata 178 rodova sa ukupno 2.052 priznate vrste, od čega ih u rodu Amaranthus ima 105.
Amarant ili štir je poznat i pod nazivom rumenika. U Evropi se rijetko koristi u prehrani, a najčešće uzgojene vrste su Amaranthus cruentus, Amaranthus hypochondriacus i Amaranthus caudatus.
Opis
thumb|[[Bassia laniflora, Camphorosmoideae]] Većina vrsta Amaranthaceae su jednogodišnje biljke ili trajnice ili polugrmovi; drugi su grmovi, a vrlo je malo vrsta loza s ili stablašica. Neke su vrste sukulente. Mnoge vrste imaju stabljike sa zadebljalim čvorovima. Drvo višegodišnjih stabljika ima tipski "anomalijski" sekundarni rast; samo u potporodici Polycnemoideae sekundarni je rast normalan.
Hipokapnija
Hipokapnija je stanje sniženog parcijalnog pritiska ugljen-dioksida (PaCO2) u arterijskoj krvi ispod 35 mmHg. Prisustvo hipokapnije mjerenjem kapnometrom se ne može isključiti, jer se mogu kostatovati normalne ili povišene vrijednosti PaCO2, te je iz ovih razloga potrebna gasna analiza arterijske krvi.
Uzroci
Uzroci koji dovode do razvoja hipokapnije su oni koji povišavaju ventilaciju pluća:
Hipokapnija zbog prevelikog eliminisanja ugljen-dioksida preko pluća dovodi do razvoja respiratorne alkaloze, koja sprečava normalno iskorištavanje kisika. Dolazi do smanjenja prokrvljenosti moždanog i srčanog tkiva, što može dovesti do razvoja ishemije tih organa. Ako je prisutno krvarenje u moždanom tkivu doći će do naknadnog krvarenja. Hipokalemija koja je prisutna kod hipokapnije dovodi često po poremećaja ritma srca.
Simptomi
Simptomi hipokapnije su tonički grčevi šake, stopala (karpopedalni spazam) i usta uz prethodno trnjenje i mravcima tih dijelova tijela. Prisutna je tahipneja sa dispnejom.
Terapija
Terapija hipokapnije se sastoji u uklanjanju uzroka koji su doveli do hiperventilacije, poboljšanje alveolarne ventilacije i spriječavanje hipoksije aplikacijom kisika, eventuelno analgezija i sedacija, endotrahealna intubacija i mehanička ventilacija.
1. krajiški korpus Vojske Republike Srpske
Historija
Na zasijedanju sjednice Narodne skupštine Srpske Republike BiH u Banjoj Luci 12. maja 1992 su donesene odluke o osnivanju odvojene srpske države u Bosni i Hercegovini, osnivanju predsjedništva i srpskim ciljevima u Bosni i Hercegovini. Donesena je i odluka o stvaranju vojske Srpske Republike Bosne i Hercegovine. Kao posljedica te odluke, jedinice JNA koje su tada još bile u Bosni i Hercegovini transformisane su u komande nove vojske, VRS-a. U daljem toku rata zadržane su čvrste veze sa JNA (preimenovanu u Vojsku Jugoslavije). 19. maja 1992., Momir Talić je postao komandant 1. krajiškog korpusa VRS-a koji je zadržao infrastrukturu i borbena sredstva 5. korpusa JNA.
Ratna organizacija
U periodu od maja do decembra 1992. godine, popunjenost 1. krajiškog korpusa značajno je uvećana mobilizacijom i uključivanjem bivših jedinica teritorijalne odbrane (koje su preimenovane u lake brigade) u sastav korpusa. Pod komandom generala talića u decembru 1992. godine bile su jedinice:
Taktičke grupe:
NGC 517
NGC 517 (također poznat kao MCG 5-4-54, PGC 5214 i UGC 960) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 193 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,40 (79 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (28 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 13. septembra 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
601.
Godina 601. (DCI) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 601. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Terni
Terni je grad u središnjoj Italiji. Terni je najveći grad i središte istoimenog okruga Terni u okviru italijanske pokrajine Umbrija, čije je drugo po veličini središte.
Prirodne odlike
desno|mini|270 px|Vija Roma, tipična ulica starog Ternija Grad Terni nalazi se u središnjem delu Italije, na jugu Toskane. Grad je smešten 80 km južno od Peruđe, sjedišta pokrajine. Od prijestonice Rima grad je udaljen 115 km, sjeverno.
Reljef: Terni se razvio u ravnici rijeke Nere koja je okružena brdima i planinama središnjeg dijela Apenina. Grad se nalazi na visini od oko 130 m.
Klima: Klima u Terni je izmijenjena sredozemna zbog unutarkopnenog položaja grada.
Vode: Kroz Terni protiče rijeka Nera, svega par kilometara od njenog uliva u rijeku Tibar, zapadno od grada.
Historija
Naselje na mjestu Ternija je postojalo još za vrijeme praistorije, a prvi poznati stanovnici bili su Sabini. Rimljani su ovo područje zauzeli u 3. vijeku p. n. e. i osnovali grad pod nazivom "Interama" (lat.Interamna), u prijevodu "između dvije rijeke". Iz ovog naziva nastao je današnji naziv grada.
Na početku srednjeg vijeka Terni je dugo bio u okviru države Langobarda, počev od 755. g. Poslije toga grad postaje polunezavisna državica u okviru Umbrije, da bi krajem srednjeg vijeka bio priključen Papskoj državi. Sljedećih nekoliko vijekova Terni ostaje u ovom stanju, ali se u gradu dešava rana industrijalizacija povezana sa proizvodnjom čelika.
Filozofski fakultet u Sarajevu
thumb|Filozofski fakultet u Sarajevu, 1987. godine Filozofski fakultet u Sarajevu je visokoobrazovna institucija sa sjedištem u Sarajevu, članica Univerziteta u Sarajevu. Ovaj fakultet je osnovan 1950. godine i među najstarijim je visokoobrazovnim institucijama u Bosni i Hercegovini. Fakultet danas ima 13 odsjeka i dvije katedre.
Terni
Historija
1870. g. Terni je pridružen novoosnovanoj Kraljevini Italiji. Grad se naglo razvija zahvaljujući razvoj industrije (naročito proizvodnje čelika). Međutim, ova pogodnost pokazala se kao strahovit problem u toku Drugog svjetskog rata, kada je grad bombardovan više od 100 puta da bi se uništila za rat ključna grada industrije. Poslije rata grad je obnovljen.
Filozofski fakultet u Sarajevu
Do danas je Filozofski fakultet upisalo 44.674 studenta, dodiplomski studij je završilo 12.126 studenata.
Filozofski fakultet u Sarajavu do danas ima 357 magistara te 278 doktora nauka.
Ovaj fakultet trenutno zapošljava 187 nastavnika, asistenata i saradnika u stalnom radnom odnosu, kao i oko 24 saradnika u dopunskom radnom odnosu.
Terni
Privreda
Terni je poznat po proizvodnji čelika i čeličanama.
Filozofski fakultet u Sarajevu
Na čelu Filozofskog fakulteta u Sarajevu nalazi se dekan. U funkciji dekana u dosadašnjoj historiji ove institucije bio je veći broj djelatnika ovog Fakulteta. Među članovima užeg rukovodstva na Fakultetu su Prodekan za nastavno-naučna pitanja, Prodekan za finansije i Prodekan za naučna pitanja i međunarodnu saradnju. Aktualni dekan Filozofskog fakulteta u Sarajevu je prof. dr Salih Fočo.
Terni
Bratimljeni gradovi
Terni je bratimljeni grad sa:
Filozofski fakultet u Sarajevu
Anglistika
Studij anglistike za osnovna pedagoška i naučna područja djelovanja podrazumijeva izučavanje lingvističkih disciplina (morfologije, fonetike, intonacije, morfosintakse, sintakse, sociolingvistike, pragmatike, historije jezika, te kontrastivne i teorijske lingvistike), savremenog engleskog jezika, engleske i američke književnosti u vidu pregleda književnosti i u obliku izučavanja pojedinih književnih pravaca i perioda.
Predavači
Duže ili kraće vrijeme na anglistici je radilo nekoliko desetina nastavnika, saradnika i stranih lektora. Na Odsjeku za anglistiku djelovali su: Obren Vukomanović, Ljubica Vojnović, Olga Humo, Ivo Vidan, Branka Bokonjić, Svetozar Koljević, Nikola Koljević, Damir Kalogjera, Zvonimir Radeljković, Ksenija Kondali, Midhat Riđanović, Spomenka Beus, Christopher Merrill, Dora Maček, Noreen Skennion, Desmond Maurer, Klara-Lala Abinun, Nadežda Miodrag, Branko Ostojić, Zulejha Riđanović, William Tribe, Nevenka Đurović-Bjelica, Jasna Levinger, Dragan Momirović, Goran Satler, Gordana Đurić, Gordana Gavrilovic, Dževahira Saračević-Arslanagić, Jasminka Mehić, Saša Vukić, Aida Hadžić, Haris Mešinović, Mario Suško, Omer Hadžiselimović, Ivo Šoljan, Ivo Slavnić, Bogdan Rakić, Lejla Mulalić, Lada Šestić.
Na Odsjeku za anglistiku trenutno djeluju: Snežana Bilbija, Srebren Dizdar, Nedžad Leko, Sanja Šoštarić, Shahab Yar Khan, Larisa Kasumagić-Kafedžić, Merima Osmankadić, Nataša Stojaković, Ksenija Kondali, Ifeta Čirić, Lejla Bešlija, Faruk Bajraktarević, Melisa Okičić, Amira Sadiković, Nazif Savčić, Selma Đuliman, Nejla Kalajdžisalihović, Vedad Lihovac, Michael Mehen.
U prošlosti su kao anglistički bibliotekari radili Kajka Klobučar, Ivanka Radeljković, Jasna Levinger, Gordana Đurić, te Senija Mujić.
Na Odsjeku za anglistiku gostovali su kao predavači neki od najistaknutijih kritičara i pisaca Velike Britanije, SAD-a i drugih zemalja: David Daiches, Graham Hugh, Chinu Achebe, Mark Strand, William Kennedy, James Hawes
Odsjek za bosanski, hrvatski i srpski jezik
Odsjek za bosanski, hrvatski i srpski jezik razvio se iz Katedre za srpskohrvatski jezik i jugoslovenske književnosti utemeljene s osnivanjem Filozofskog fakulteta u Sarajevu 1950. godine. U početku je nastava izvođena u okviru dvije studijske grupe na kojima se studirao srpskohrvatski jezik (kao prvi glavni predmet) u kombinaciji s jugoslavenskim književnostima (drugi glavni predmet). Utemeljitelji djelatnosti Odsjeka bili su Jovan Vuković, Rikard Kuzmić, Salko Nazečić, Meša Selimović i Boško Novaković. Godine 1971. Katedra za srpskohrvatski jezik prerasla je u Odsjek za južnoslavenske jezike, a od 1999. novi naziv odsjeka glasi Odsjek za bosanski, hrvatski i srpski jezik.
Nastavna i naučna djelatnost Odsjeka obuhvatila je problematiku srpskohrvatskog jezika i općelingvističku tematiku. Nastavni program predviđao je i stjecanje osnovnih znanja iz makedonskog i slovenskog jezika (na nivou lektorata). Pedagoški rad na Odsjeku stalno se odvijao u okviru dvije studijske grupe, s jezikom i književnošću kao glavnim predmetima.