cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ilirik
Rat sa Histrima
Na prelazu III/II st. pne istočna obala Jadrana postaje sve zanimljivija Rimljanima te oni usredsređuju političke i ekonomske interese na ovo područje. Kao uporište za vojne akcije Ilira, Rimljani su sagradili ratnu bazu i koloniju Akvileju, na desetak kilometara od Jadrana, blizu današnje granice Italije i Slovenije. Prvi na udaru našli su se Histri, ilirsko-venetsko pleme, koji su na čelu sa kraljem Epulonom postali vojna sila. Da bi prekinuli piratska dejstva Histra, Rimski Senat je donio odluku o slanju vojske i osvajanja Istre, koje se i dogodilo 177. god. pne. Bio je to kraj histarske autonomije i početak širenja rimske prevlasti sa zapadne strane ilirskih teritorija.
Kasnije su Rimljani, granicu provincije Ilirik pomaknuli na rijeku Rašu, pa su Histri bili direkno vezani za vlast u Rimu.
Rim i Liburni
Konzul Sempronije Tuditan proširio je rimsku vlast od rijeke Raše u Istri do rijeke Krke i proslavio trijumf 129. god. pne. Tada su Liburni bez borbe priznali rimsku vlast i preuzeli obavezu plaćanja poreza. Ovim prisajedinjenja liburnskog područja, Rimljanima je bez kontrole ostalo još područje srednjeg Jadrana. Ratovi sa Dalmatima oko tog priobalnog područja trajati će narednih skoro sto godina.
Ratovi sa Dalmatima
Nakon sloma ilirskog kraljevstva Rimljani će nastaviti osvajačku politiku. Tek što je bio završen III ilirski rat (171—168), na istočnoj obali Jadrana pojavio se za Rimljane još jači i uporniji neprijatelj, ilirsko pleme Dalmati. U ranije vrijeme Dalmati su živjeli podalje od obale, u zadinarskom području, na Duvanjskom, Livanjskom i Glamočkom polju, te oko Imotskog polja (onostranska Dalmacija). U toku II. st. p.n.e., Dalmati su se spuštali dolinom Cetine, i tako infiltrirali u primorje. Zauzeli su i Salonu, pustošeći Stobreč i Trogir s jedne, a zemlju Daorsa, rimskih saveznika, s druge strane. Ratovi Rimljana protiv Dalmata počeli su 156. god. pne. Rimska ratna baza bila je u Naroni, još od rata protiv Demetrija Hvarskog iz 219. god. pne. Ratove sa Dalmatima vodio je i Gaj Julije Cezar. Nakon 120 godina stalnih sukoba, ratove su završili zajedničkim snagama Marko Antonije i Oktavijan, konačnim osvajanjem Salone 39. god. pne. i rimskim učvršćivanjem na srednjem Jadranu. Dalmati su i dalje držali unutrašnjost, koja je dugogodišnjim ratovima opustošena i iscrpljena.
Oktavijanova osvajanja
Porazom Dalmata konačno je probijen bedem koji je štitio ilirsku unutrašnjost. Narodi koji se do sada nisu suočili sa rimskim armijama sada će i sami morati iskusiti njihovo prisustvo na svojoj zemlji i u svojim naseljima. Oktavijan je krenuo u osvajanja ilirskih teritorija 35. god. pne, dolazeći na prostor istočnih Alpa.
Njegov ilirski rat bio je kombinovani ratni pohod (na Jadranu i kod Segestice je upotrijebljena flota) u ilirsku, teško prohodnu planinsku i nepoznatu zemlju, sa hrabrim narodom, naviklim na slobodu. Zbog toga je Oktavijan krenuo s velikim i dobro opremljenim snagama. Prve godine osvojio je područje Japoda i Segestana.
Ilovača (Goražde)
Ilovača je naseljeno mjesto u gradu Goraždu, Bosna i Hercegovina.
Ilirik
Oktavijanova osvajanja
U borbama sa Dalmatima i sam Oktavijan je bio ranjen, a Rimljani su redom osvojili sva dalmatska gradinska naselja u zaleđu Salone. Pritisnuti glađu i boleštinama, Dalmati su se početkom 33. g. st. e. predali. Nakon Dalmata, rimske trupe krenule su prema sjeveru, dublje u Bosnu. Borbe sa Dezitijatima, i pokret bez većeg otpora preko dijela bosanske unutrašnjosti, jer su se mnoga plemena predavala bez borbe, vodile su se u periodu proljeća 33. godine (kada su sigurno započele), dok su do Dunava te trupe izbile u jesen. U povratku su prošli kroz zapadnu Srbiju i Crnu Goru i došli do Narone, i vratili se u Italiju.
Ni Oktavijanova osvajanja nisu bila konačna, jer će uporni Desitijati i Panoni još jedanput, u velikom ustanku, pokušati povratiti slobodu.
Panonski ratovi
Panonske ratove od 14-10. god. pne, na području južne Panonije, vodili su se između panonskih plemena i rimske vojske. Uspješno ih je završio budući car Tiberije. Nakon ovog poraza Oserijati, Breuci, Amantini i Skordisci su bili potčinjeni, i nastavili su plaćati državne dažbine.
Rimska provincija
Ilirija je bila od velike strateške i ekonomske važnosti za Rimljane. Sa druge strane Jadrana za Rim su se nalazile važne trgovačke luke a u unutrašnjosti bogati rudnici. Na teritoriji Ilirije Rimljani su i započeli važan put (Via Egnatia) koji je vodio od Salone do Drača u Albaniji.
Tokom 11. god. pne, zbog nesigurnog stanja, Oktavijan je preuzeo upravu nad cijelom provincijom, u zamjenu za Kipar i Narbonsku Galiju.
Ilirik je bio podijeljen u tri sudbena konventa, u kojima si Iliri pred rimskim sudom, rješavali razne domaće sporove.
Predpostavlja se da su konventi osnovani i prije nominalnog formiranja provincije, negdje između 35-27. god. pne.
Na obali je bilo nekoliko urbaniziranih gradova, sa grčkom populacijom i doseljenicima iz Italije, organizovanim u municipije (polu-slobodnim naseljima ) ili kolonijama sa vlastitom upravom.
U ime cara (princepsa) stvarnu vojnu i civilnu vlast u provinciji obavljao je namjesnik sa nazivom zamjenik ili izaslanik (carski legat), konzularnog ranga. On je bio veza između središnjeg i lokalnog suvereniteta. Publije Silije Nerva bio je prvi namjesnik Ilirika, i funkciju je počeo obavljati 16. god p.n.e, ili nešto prije. Vlast ilirskih legata nije se prostirala na obali.
Podjela Ilirika
Iliri su nastavili pružati otpor rimskoj vlasti zbog visokih poreza i prisilne regrutacije pa su od 6-9. godine podigli veliki ustanak. Udružena dalmatinsko-panonska plemena pod Batonom, vođom Dezitijata, i Batonom i Pinesom, vođama Breuka, su natjerali rimljane na sukob koji će rimski historičar Suetonijus opisati kao najteži još od Punskih ratova. Rim je morao angažovati desetak legija sa pomoćnim trupama i saveznicima iz Trakije; ukupno oko 120.000 vojnika. Težak gerilski rat vođen je u bosanskim planinama i južnoj Panoniji.
Tokom ustanka, provincijska struktura je u potpunosti srušena, i uslijed niza okolnosti obnova provincije Ilirik u njenom starom teritorijalnom obliku je bila teško ostvarljiva. Nakon toga je rimski državni vrh (Oktavijan August i Senat), provinciju Ilirikum podijelio na Gornji Ilirik/Dalmacija i Donji Ilirik/Panonija.
U periodu 9-305. god. Dalmacijom je upravljalo preko 50 carskih legata, među kojima se ističe (organizacija uprave, javna sigurnost, izgradnja komunikacija, određivanje međa između plemenskih teritorija) Tiberijev namjesnik Dolabela (14-20. god)
Ratnici iz Ilirije-Ilirikuma bili su veoma vješti i hrabri pa ih je Rim rado regrutovao u svoje legije (npr. Legio I Illyricorum), a takođe i u mornaricu. Čak i nekoliko rimskih imperatora potiče sa ovog područja: Aurelijan, Klaudije II, Konstantin I i Dioklecijan i kasnije, bizantskih imperatora: Anastazije I i Justinijan I.
thumb|250px|Lijevo na mapi: Rimske provincije Panonija i Dalmacija, Ilirikum.
Važniji gradovi
Asseria (kod Zadra), Bona (Blagaj), Corcyra (Korčula), Diluntum (Stolac), Domavia (Srebrenica), Dulcinium (Ulcinj), Dyrrachium (Drač), Delminium (Duvno), Epidaurus (Cavtat), Iader (Zadar) Vssa ili Cissa (Vis), Narona (kod Metkovića), Pharus (Stari Grad na Hvaru), Rhizinium (Risan), Raetinium (Bihać), Salona (Solin, sjedište guvernera provincije), Scardona (Skradin), Scodra (Skadar), Senia (Senj, vojna luka), Tarsatica (Trsat, dio Rijeke), Tragurium (Trogir),
Ferdinand VII, kralj Španije
Ferdinand VII (španski: Fernando VII de Borbón; 14. oktobar 1784. - 29. septembar 1833.) je bio kralj Španije dva puta; 1808. godine i ponovo od 1813. do smrti 1833. godine. Nakon što je svrgnut od strane Napoleona 1808. godine, okupio je svoje snage u kontra-revoluciji koja je proizvela duboki raskol u Španiji između njegovih snaga i liberala. Nakon dolaska na vlast uspostavio je apsolutističku monarhiju odbacivši liberalni ustav iz 1812. godine. Potisnuo je liberalne novine i zatvorio mnoge njihove urednike i pisce. Tokom njegove vladavine, Španija je izgubila gotovo sve američke posjede, a zemlja je nakon njegove smrti ušla u građanski rat.
Prestolonasljednik
U mladosti je držao tešku poziciju prijestolonasljednika isključenog iz svih političkih poslova, i to od strane roditelja i majčinog ljubavnika. Na tron je došao nakon očeve abdikacije uzrokovane Napoleonovim osvajanjem Španije. Ferdinand se okrenuo Napoleonu i tražio od njega podršku, ali ga je ovaj natjerao na abdikaciju i na tron postavio svoga brata Josipa. Ferdinand je za vrijeme Josipove vladavine proveo sedam godina u zatvoru.
Vladavine
U međuvremenu se Ferdinand morao nositi sa situacijom u Južnoj Americi, gdje su se vodili ratovi za nezavisnost država Južne Amerike.
Po dolasku na tron Ferdinand je dozvolio Jezuitima povratak u Španiju, a nakon što su se počeli povezivati sa pobunama i otporom uslijedilo je nekoliko ukidanja i uspostavljanja ovoga reda u Španiji. Pred kraj vladavine prestao je mijenjati ministre onako često kao što je radio u početku.
Pitanje nasljednika
Ferdinand se ženio četiri puta, ali mu nijedan brak nije donio muškog nasljednika. Iako je Španija već vidjela nekoliko žena na vladarskom tronu, burbonska tradicija uvedena dolaskom prvog Burbonca na španski tron, Filipa V, spriječavala je Ferdinandove kćerke da zauzmu poziciju u nasljednom nizu. Kako Ferdinand nije želio da ga naslijedi brat, pod uticajem svoje četvrte supruge, Marije Kristine, doveo je na snagu Pragmatičku sankciju, koja dozvoljava kćerki da naslijedi tron ako monarh nema sinova.
Godine 1832. Ferdinand se teško razbolio. Pristalice Ferdinandovog brata uzaludno su ga pokušavali nagovoriti da napiše oporuku u korist brata. Nakon propalog pokušaja da sebi priskrbi prijestolje nakon bratove smrt, Karlo bježi u Portugal. U međuvremenu je kraljica Marija Kristina, koja je proglašena regentom za vrijeme teške bolesti supruga, inicirala približavanje liberalnoj struji, što će dovesti do radikalnog zaokret prema liberalizmu.
Smrt
Godine 1832. na osnovu ponovo uspostavljenoga pravila o nasljeđivanju, krunu je, nakon Ferdinandove smrti 29. septembra 1833. godine, naslijedila njegova kćerka, Izabela II. Budući da je Izabela imala samo tri godine kada je postala kraljica Španije, regent joj je bila majka, Marija Kristina.
Pirinski domen
Pirinski domen (PYD, također poznat kao PAAD/DAPIN) je proteinski domen i potklasa proteinskog motiva poznata kao smrtni nabor, 4. i nedavno otkriveni član natprodice domena smrti (DDF). Prvobitno je otkriven u pirinskom proteinu, ili marenostrinu, kodiran pomoću MEFV. Mutacija MEFV gena je uzrok bolesti poznate kao porodična mediteranska groznica. Domen je kodiran u 23 ljudska proteina i najmanje 31 mišjen genu. Proteini koji sadrže pirinski domen često su uključeni u procese programirane ćelijske smrti uključujući piroptozu i apoptozu. Proteini koji posjeduju pirinsku domen stupaju u interakciju s pirinskim domenima u drugim proteinima, kako bi formirali višeproteinske komplekse zvane inflamasomi i pokrenuli nizvodne imunske odgovore.
Struktura
Pirinski domeni su ~90 aminokiselinski [[strukturni motiv|motivi samo na N-terminalu proteina. Jezgro je napravljeno od visoko konzervirani hidrofobnih ostataka okruženih sa pet ili šest alfa-heliksa sa α1→2 vezama. Hidrofobno jezgro omogućava samooligomerizaciju u punktatne ili tačkaste filamentne formacije. Polarni ostaci na površini domena omogućavaju formiranje karakterističnih homotipskih PYD-PYD interakcija. Kiseli ostaci se obično nalaze u α2 i α3 spiralama, dok su osnovni ostaci locirani na α1 i α4 spiralama. U poređenju sa drugim članovima DDF-a, oni sadrže izrazito izduženu α2-α3 petlju. Ova petlja, posebno α3, je veoma varijabilna među PYD različitih proteina što omogućava specifičnost vezivanja sa drugim PYD istog tipa.
Funkcija
Proteini koji sadrže PYD domene funkcionišu kao receptori za prepoznavanje citosolnog uzorka (PRR) koji osjećaju molekulske obrasce povezane s opasnošću (DAMP) i molekulske obrasce povezane s patogenom (PAMP). Homotipske interakcije između PYD domena u receptoru i adapterski proteini pokreću nizvodno formiranje inflamasoma. Prvo, receptorski proteini (kao što su NLR i ALR) se aktiviraju njihovim navodnim DAMP ili PAMP ligandom. Ovi receptori prolaze kroz konformacijsku promjenu otkrivajući njihov PYD domen. Općenito, adaptorni protein (ASC) koji sadrži i PYD i domen regrutacije kaspaze (CARD) regrutuje se formirajući PYD-PYD elektrostatsku interakciju sa domenom receptora. Više ASC-PYD spontano se samooligomerizuje i formira multiproteinski kompleks koji se naziva inflamasom. Prokaspaza-1 i kaspaza-8 se aktiviraju kroz indukovani mehanizam blizine. Kaspaze se zatim mogu kaskadirati na više nizvodnih puteva, kako bi pokrenule piroptozu i lučenje pro-upalnih citokina.
Tipovi
Tipovi proteina koji sadrže PYD domen uključuju adaptor, protein u obliku tačaka povezan sa apoptozom koji sadrži CARD (ASC), regulatorne proteine poput pirina ili proteina samo za pirin (POPs), receptore kao što je NOD-slični receptori koji sadrže pirinski domen (NRLP) i AIM2-slični receptori (ALR).
NLRP-ovi
NOD-liki receptori postoje u neaktivnom obliku sve dok njihov ligand ne izazove konformacijsku promjenu. Neki NLR-ovi kao što su NLRP1 i NLRP2 imaju jednostavan mehanizam kojim se receptor vezuje za PAMP, pokrećući njegovu aktivaciju, oligomerizaciju i regrutaciju PYD-PYD ASC-a. Nasuprot tome, NLRP3 (također poznat kao kriopirin) je najbolje proučavan NLR sa domenom pirina i ima nekoliko različitih agonista. Predloženi metodi njegove aktivacije su više nijansirane sa intermedijarnim efektorima umjesto direktnom interakcijom ligand-receptor. Efluks ATP-a zbog oštećenja tkiva što dovodi do povećanja Ca2+, proizvodnje mitohondrijalnih reaktivnih vrsta kisika zbog ćelijskogog stresa i lizosomske rupture oslobađajući višak H+ predloženo da inhibira različite kofaktore koji normalno inaktiviraju NLRP3.
ALR-ovi
Odsutni kod melanomu 2-slični receptori funkcionišu kao prepoznavanje strane dvolančane DNK. Dva ALR-a sa pirinskim domenima, AIM2 i IFI16, sklapaju inflamasome; AIM2 u citosolu i IFI16 kreću se između jedra i citosola funkcionirajući kao senzor jedarnog patogena. Za razliku od NLRP-a koji funkcionišu u citosolnom prepoznavanju PAMP-a i DAMP-a, ALR-ovi uglavnom djeluju unutar jezgre oligomerizirajući se duž DNK stepenica.
POP-ovi
Proteini koji sadrže samo pirin su za razliku od drugih proteina koji sadrže PYD koji sadrže pirinski domen s jednim ili više drugih domena. Različiti POP-ovi imaju elektrostatske i strukturne sličnosti sa specifičnim domenima pirina koje regulišu. Većina je kodirana blizu istih gena kao i proteini koji sadrže pirin koje inhibiraju; pretpostavlja se da su POP1 i POP2 nastali duplikacijom egzona. Budući da se većina inflamasoma formira agregacijom zbog PYD-PYD interakcija, POP-ovi se umjesto toga vežu za PYD domene sprečavajući polimerizaciju i stoga regulišući i/ili razrješavajući odgovor na upalu.
DBase
dBase (također i kao dBASE) je bio jedan od prvih sistema za upravljanje bazama podataka na mikroračunarima, i svojevremeno jedan od najuspješnijih. DBase sistem je uključivao pogon baze podataka, sistem upita, grafički uređivač i programski jezik koji koji je povezivao sve ove komponente. dBaseov glavni dio je .dbf datoteka, vrlo rasprostranjena u aplikacijama kojima je potreban jednostavan format za pohranu strukturiranih podataka.
Izvorno izdat kao Vulcan za PTDOS 1978., CP/M port je privukao pažnju Ashton-Tatea 1980. Licencirali su ga i izdali kao dBASE II, a kasnije prebacili na Apple II i IBM PC računare sa operativnim sistemom DOS. Na PC platformi dBase je postao jedan od najprodavanijih softvera. Glavna nadogradnja objavljena je kao dBase III i prenesenana mnoge platforme, između ostalog UNIX i VMS. Sredinom 1980-tih, Ashton-Tate je bio dio "velike trojke" izdavača softvera ranog poslovnog softvera uz Lotus Development i WordPerfect.
Od sredine 1980-ih, nekoliko firmi je proizvelo vlastite verzije dBase proizvoda. To su bili FoxBASE+ (kasnije preimenovan u FoxPro), Clipper i druge takozvani xBase proizvodi. Mnogi od njih su bili tehnički jači od dBase-a, ali nikad nisu uspjeli da ga potisnu sa tržišta. To se promijenilo katastrofalnim dBase IV, čiji su dizajn i stabilnost bili toliko loši da su se mnogi korisnici prebacili na druge proizvode. Istovremeno, počela sve veća upotreba IBM-ovog SQL-a (Structured Query Language) koja je nudila mnoge prednosti u odnosu na dBASE.
Početkom devedesetih godina xBase proizvodi su bili vodeća baza podataka za implementaciju poslovnih aplikacija. Zbog svoje značajnosti, u roku od godinu dana tri najveće firme iz ovog polja su kupljene:
U narednom desetljeću većina originalnih xBase proizvoda je nestala sa tržišta ili im je korištenje svedeno na minimum. Proizvodi poznati kao dBase i dalje postoje, čiji je vlasnik dBase LLC. alt=|centar|mini|500x500piksel| Historijska vremenska crta za sve dBase proizvode
504.
Godina 504. (DIV) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Nikomaha bez kolege (ili, rjeđe, godina 1257. Ab urbe condita). Oznaka 504. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Zlatonosovići
mini|desno|150px|Grb Zlatonosovića
Zlatonosovići su srednjovjekovna bosanska vlastelinska porodica sa područja Usore. Pripadaju Tihoradićima, poznatom usorskom vlastelinskom rodu.
Najpoznatiji predstavnici su braća vojvoda Vukmir (-1424) i vojvoda Vukašin Zlatonosović (-1430). Vukmir Zlatonosović spominje se kao svjedok i vojvoda od Usore 1400. godine, a kao vojvoda 1404, 1420. I 1421. Učestvovao je u radu državnog vijeća koje se obračunalo sa Pavlom Radinovićem 1415. Umro je 1424. godine. U povelji iz 1404. se zna da mu je otac Juraj, a Vukmir je naveden ka Jurjevič. Zlatonosović je nadimak njegovog oca. Jedini usorski vlastelin imena Juraj, koji bi mogao biti Vukmirov i Vukašinov otac je Juraj Tihčinović. Po tome se zaključuje da Zlatonosovići pripadaju – Tihoradićima. Vukašin Zlatonosović je vojvodskoj časti naslijedio mlađeg brata Vukmira. U povelji iz 1399. nosio je titulu kneza. Spominje se u sačuvanoj povelji iz 1426. Godine. Umro je 1430. godine.
Na strani kralja Ostoje i vojvode Sandalja Hranića, Zlatonosovići su učestvovali kao zavjerenici u ubistvu kneza Pavla Radinovića 1415 na Parenoj poljani kod Sutjeske. Prema planu zavjerenika Zlatonosovići su trebali dobiti Olovo, međutim do raspodjele posjeda ubijenog kneza Pavla Radinovića nije došlo.
Njihov posjed graničio je sa srpskom despotovinom iz XV stoljeća. Zlatonosovići su stradali zbog učinjene nevjere bosanskom kralju Tvrtku II Kotromaniću 1430. Zlatonosovići su u srodstvu sa Divošem Tihoradićem, usorskim vlastelinom iz 14. vijeka.
Literatura
Pavao Anđelić, Svjetlost, Sarajevo, 1982 – STUDIJE O TERITORIJALNOPOLITIČKOJ ORGANIZACIJI SREDNJOVJEKOVNE BOSNE
Zastava Ekvadora
mini|200px|Zastava Ekvadora
Zastava Ekvadora je usvojena 26. septembra 1860. Sastoji se od tri horizontalna dijela žute, plave i zelene boje. Na državnoj zastavi, za razliku od civilne, se nalazi grb Ekvadora.
Iako dizajner ove zastave kaže da je bio inspirisan Goetheom i njegovim simbolima boja nacionalni simboli su razvijeni i snažni. Po njima žuta je simbol agrikulture i bogatstva, plava okeana i neba, a crvena onih koji su umrli za slobodu.
Petronas
mini|desno|220px|Petronas, logo PETRONAS, je skraćenica za Petroliam Nasional Berhad, malezijsku kompaniju za proizvodnju nafte i prirodnog gasa, koja je osnovana 17. augusta, 1974.
Petronas je, po ocjeni Fortune Global-a, jedna od 500 najvećih korporacija na svijetu.
Agron (kralj)
Agron, sin kralja Pleuratusa je bio drugi kralj Ilirije. Vladao je od 250. do 230. godine p. n. e.
Ardijejska kraljevina
Prema Gustavu Zippelu (Cipel), osnivači ilirske države su Ardijejci, pleme koje je sredinom I milenijuma p.n.e živjelo oko gornjeg toka rijeke Neretve. Nakon što su ih Autarijati potisnuli naselili su se u područje Gatačkog polja, a zatim na obale Jadranskog mora oko donjeg toka Neretve. Sredinom 3. st. pr. n. e. Ardijejci su se s donje Neretve proširili i prema jugoistoku, te u svoju proširenu državu uključili i plemena u svom susjedstvu  (Daorse, Plereje, Dokleate, Labeate), a na krajnjem jugu i one Ilire što ih kasnije rimski pisci nazivaju  Illyrii proprie dicti (Plinije, Mela), i druge. Ονο Zippelovo mišljenje o mlađoj ilirskoj državi, kao ardijejskoj tvorevini, zasnivalo se i na jednoj vijesti Dija Kasija, koji Agrona, osnivača mlađe ilirskog kraljevstva naziva „ardijejskim vladarom"..
Ova teorija je prihvaćena kod većine današnjih istoričara. Prvo Ilirsko kraljevstvo, od početka IV do sredine III stoljeća, o kojem govore grčki izvori, pišući o antičkoj Makedoniji, danas se u literaturi navodi kao država plemena: Kraljevstvo Enhelejaca, Kraljevstvo Peonaca, Kraljevstvo Taulanata ili Kraljevstvo Dardanaca.
Pod Agronom, Kraljevstvo Ardijejaca predstavljalo je najznačajniju političku organizaciju kod Ilira. Tada su bili na vrhuncu svoje vojne moći, i na moru i na kopnu. Niko od susjeda Ilira u to vrijeme nije ni približno bio toliko moćan. Agronovo kraljevstvo se prostiralo većim dijelom historijskog područja Ilirije u uključujući i ostrvo Hvar.
Sa svojim brzim i pokretljivim galijama - liburnama, Iliri su agresivno djelovali po grčkim kolonijama u Jadranskom moru te tako osim Hvara pripojili i ostrvo Corcyra (Krf) i zaprijetili ostrvu Issa (Vis). (Tada su grci pozvali u pomoć Rim.)
Bitka kod Mediona
Godine 231. p. n. e. Demetrijus II, makedonski kralj, zatražio je vojnu pomoć od Agrona protiv najezde Etolskih Grka i okupacije grada Mediona. Agron je uslišio molbe makedonskog kralja te su Iliri uputili 100 brodova i 5.000 ratnika u pomoć. Pod okriljem noći su se iskrcali i brzo savladali i natjerali Etolske Grke u bijeg. Pobjednička vojska Ilira se vratila kući sa velikim ratnim plijenom a Agron je bio toliko sretan zbog pobjede da je zbog prekomjernog slavljeničkog uživanja u vinu preminuo 231. godine p. n. e. (prema historičaru Polibiju Agron je umro od napada pleuritisa /upale porebrice/).
Njegov sin, Pineus, naslijedio ga je i bio kralj, ali samo de jure, slijedećih trinaest godina. Kraljica Teuta vladala je kao regent umjesto tada maloljetnog Pinesa. Triteuta je bila prva žena kralja Agrona i Pineusova biološka majka. Kasnije se Agron razveo od Triteute i oženio Teutu.
NGC 6385
NGC 6385 (također poznat kao MCG 10-25-44, PGC 60343 i UGC 10877) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 154 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 1,30 (58 hiljada sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (58 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 22. jula 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Edipov kompleks
Edipov kompleks je koncept koji je razvio Sigmund Freud, koji je inspirirao Carla Gustava Junga (on je opisao koncept i naveo naziv "kompleks"), kako bi objasnio razvoj dječaka kroz identifikaciju s ocem i željom prema majci. Često je korišten pojam u psihoanalizi.
Dobio je ime po starogrčkom mitu o Edipu, koji je ubio svog oca Laja i vjenčao se sa svojom majkom Jokastom.
Edipov konflikt ili kompleks opisuje se kao stanje psihoseksualnog razvoja u tzv. faličkoj fazi u Freudovoj teoriji, u dobi od tri do pet godina života. Razrješenje Edipova kompleksa, kako se vjeruje, nastaje s identifikacijom istospolnog roditelja. Sigmund Freud smatra ovaj kompleks bazom superega i nukleusom svih ljudskih odnosa. Brojni psihijatri opisuju značaj edipalnih odnosa u osobnom razvoju u zapadnoj kulturi u vidu ljubavi prema jednom roditelju i antagonizmu prema drugom, ne nužno kao seksualni rivalitet već kao reakciju na roditeljsku autoritarnu snagu.
Print server
Print server ili server pisača jest serverski uređaj koji povezuje pisače sa klijentima na putem mreže. On obrađuje zadatke ispisa sa računara i šalje te poslove odgovarajućim pisačima, redom obavljajući zadatke. Pomoćne funkcije uključuju mogućnost uvida u red poslova koji se obrađuju, mogućnost preuređenja ili brisanja poslova ispisa koji čekaju ili sposobnost obavljanja uvida (poput broja ispisanih stranica. Server pisača se može koristiti za provođenje pravila administracije, poput kvota za ispis u boji, provjere autentičnosti korisnika/odjela ili žigoisanje ispisanih dokumenata.
Server pisača podržava razne protokole za ispis među njima: Internet Printing Protocol, Line Printer Daemon protocol, NetWare, NetBIOS/NetBEUI i JetDirect.
Server pisača može biti umreženi računar s jednim ili više zajedničkih pisača. Alternativno, server pisača može biti namjenski uređaj u mreži, koji mrežno spaja pisače preko LAN-a.
Linda Begonja
Linda Begonja (Zadar, 9. april 1972) hrvatska je pozorišna, televizijska i filmska glumica.
NGC 4948
NGC 4948 (također poznat kao IC 4156, MCG -1-33-79 i PGC 45224) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 52 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 2,00 (30 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (10 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 25. maja 1887. godine.
Metadon
mini|desno|300px|Hemijska struktura (RS)-metadona Metadon je sintetski opioid (nije derivat morfija), snažan analgetik, koji je još u II svjetskom ratu, u Njemačkoj, sintetiziran za potrebe vojne medicine i hirurgije, te korišten kao sredstvo za uklanjanje bolova svih vrsta. Po sastavu je hidrohlorid i uspješno djeluje na morfinske receptore u mozgu, gdje 1 mg metadona zamjenjuje i postiže učinak 4 mg morfina. Godine 1964. bračni par Dole i Nyswander prvi počinje eksperimente s metadonom i koriste ga u praksi kod narkomanskih (heroinskih) apstinencijalnih kriza.
Metadonska terapija
Metadonom se ne liječi narkomanija, nego se pomoću tzv. supstitucijske metadonske terapije otklanjaju znaci apstinencijalne krize. Metadonska supstitucijska terapija ustvari je institucionalno drogiranje narkomana kako bi se društvo zaštitilo od kriminalnog ponašanja. Narkoman, pod nadzorom medicinskog osoblja, svakodnevno dobija dozu heptanona, koja održava normalno stanje i metabolički balans. Postoje stroga pravila za uzimanje ove sintetske droge.
Zloupotreba metadona dovodi do približno 5.000 smrtnih slučajeva godišnje zbog predoziranja u SAD-u.
Kadaif
Kadaif je vrsta slatkog jela. mini|Turski kadaif Sirovi kadaif se pravi na sledeći način: napravi se žitko testo od belog brašna i jaja i stavi se u posudu koja je s donje strane šupljikava. Onda se iz tog sudu sipa testo na jednu veliku tepsiju (demifliju) koja je dobro zagrejana žarom koji je stavljen ispod nje. Na taj način se dobiju tanke niti pečenog testa koje se vadi su tepsije i hladi.
Od ovog sirovog kadaifa spravlja se kadaif za jelo tako što se natrpa u duboku tepsiju, na njega se istrese određena mera masla pa se peče u štednjaku ili u pekari, Kad je pečen zalije se gustim kljiučalim šerbetom od šećera.
Spoljne veze
https://www.posnajela.rs/2012/12/kadaif/
IC 140
IC 140 je dio galaksije i nalazi se u sazviježđu Trokut. Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 28. oktobra 1889. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Exit Festival
300p|mini|Dens arena Exit Festival je ljetni muzički festival koji se održava jednom godišnje na Petrovaradinskoj tvrđavi u Novom Sadu (Srbija) počevši od 2000. godine i obično traje četiri dana. Brzo je izrastao u priznati muzički festival kako u regionu tako i širom Evrope. Za to je djelimično zaslužno okruženje u kome se Exit održava - živopisna tvrđava iz 18. vijeka koja se nalazi na uzvišenju iznad Dunava.
Zastava Eritreje
mini|200px|Zastava Eritreje mini|200px|Predsjednička zastava Eritereje Trenutna zastava Eritreje je usvojena 5. decembra 1995. Na zastavi dominira crveni trokut koji se proteže preko čitave zastave i omeđen je komplementarnim zelenim i plavim trokutima. Zelena boja na zastavi je simbol plodnosti, odnosno agrikulture, plava okeana, a crvena krvi izgubljene u borbi za slobodu. U crvenom trouglu se nalazi žuti simbol vijenca sa 14 listova. Izveden je iz bivše verzije zastave iz 1952. na kojoj su se nalazile žute zvjezdice. I trokutovi imaju simboliku. Prema kraju zastave površina crvene se smanjuje što znači da će na kraju u Eritreji vladati mir i da krv više neće biti proljevana za slobodu.
Nukleon
mini|desno|250px|Atomsko jezgro (protoni prikazani crvenom bojom, neutroni plavom) Nukleon (lat. nucleus - jezgro) je naziv za čestice jezgre nekog atoma, također i za svaku česticu iz koje se sastoji jezgro atoma, kao što su protoni i neutroni.
Nukleoni su svi barioni koji se sastoje isključivo iz lahkih up i down kvarkova i imaju izospin 1/2. Ova definicija obuhvata pored protona i neutrona i pobuđena stanja koja se sastoje iz uud i udd kvarkova, a koji su izuzetno kratkoživuće nukleonske rezonance. Particle Data Group smatra da je postojanje 14 različitih nukleona sigurno (za koje postoje sigurni dokazi), ili je njihovo postojanje gotovo sigurno (dokazi se kreću od vrlo moguće do sigurno), a postoje dokazi za drugih osam nukleona (stanje 2007). Pri ovoj analizi se ne vodi računa o stanju naelektrisanja; protoni i neutroni su po ovoj teoriji jedan te isti nukleon.
Na kvarkove se odnosi samo oko 5% mase nukleona, dok ostalih 95% nastaje iz energije povezivanja i energije kretanja kvarkova. Zajedno sa elektronima, koji kruže u orbitalama oko jezgre, nukleon sačinjava atom.
505.
Godina 505. (DV) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Teodora i Sabinijana (ili, rjeđe, godina 1258. Ab urbe condita). Oznaka 504. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Martin Nedić
Biografija
Fra Martin Nedić (rođ. Ivan) rodio se u Tolisi kod Orašja 1810. godine. Osnovno obrazovanje je stekao kod fra Bone Benića mlađeg, tadašnjeg toliškog kapelana, a gimnaziju u Kraljevoj Sutjesci. Poslije toga je završio filozofsko-teološki studij u Subotici, Szolnoku, Egeru i Vácu (Madžarska). Za svećenika je imenovan 1833. godine. Od 1836. do 1839. godine bio je kapelan fra Marijanu Šunjiću u Orašju kod Travnika. Kod njega je učio sva tri orijentalna jezika; arapski, perzijski i turski. Nakon toga bio je nastavnik srednje samostanske škole u Kraljevoj Sutjesci, a potom, 1848. godine, župnik na Ulicama kod Brčkog. Godine 1851. postao je definitor Franjevačke provincije Bosne Srebrene i bio premješten u Kraljevu Sutjesku. Tri godine iza toga postao je provincijal bosanskih franjevaca. Od 1856. do 1861. godine je obavljao dužnost župnika i nastavnika u Sutjesci, a onda je bio župnik u rodnoj Tolisi. Kasnije prelazi u Đakovo, gdje je do 1883. godine bio upravitelj dobara Franjevačke provincije Bosne Srebrene. Sudjelovao je u gradnji crkve i samostana u Tolisi. Prilikom gradnje crkve u Kraljevoj Sutjesci, pronašao je grob bosanskog kralja Stjepana Tomaša. Umro je 1895. godine u Tolisi.
Bavio se politikom, književnošću, historijom, pisao je pjesme, historiografska djela, prevodio je sa turskog jezika, razmjenjivao pisma sa istaknutim osobama kulturnog i javnog života Bosne i Hercegovine i Hrvatske. U raznim hrvatskim novinskim listovima je objavljivao izvještaje o političkim, društvenim, vjerskim i privrednim prilikama u Bosni i Hercegovini.
Putujući po Bosni prikupio je izvornu građu za prvo bosansko arheološko djelo “Bosanske starine”, koje je izašlo 1857. godine. Za njegove zasluge odlikovao ga je osmanski sultan Abdulaziz redom zlatne medžidije i velikim redom Osmanlije na zlatnom lancu.
Uz redovničko ime fra Martin je koristio pseudonime: “Slavoljub Otadžbinović”, “Žalovan Bošnjak”, “Bošnjak”, "Bošnjačanin", "Žalovan", "Žalovan od Bosne", "Ilir iz Bosne", "Milovan Dobranović", "Žalovan od Posavlja", "Stari Ilir iz Bosne", i drugi.
Godine 1940. fra Rastislav Drljić je na Univerzitetu u Beogradu obranio doktorsku disertaciju pod naslovom Prvi ilir Bosne - fra Martin Nedić (1810 - 1895), a 2010. godine Mato Nedić je objavio romansiranu biografiju fra Martina Nedića, pod naslovom Pater Martinus. Od 2010. godine izdavačka kuća Terra Tolis iz Tolise dodjeljuje Književnu nagradu fra Martin Nedić. Jedna srednja škola u Orašju je dobila ime po fra Martinu Nediću.
Jarovići (Goražde)
Jarovići su naseljeno mjesto u gradu Goraždu, Bosna i Hercegovina.
Mala vanjska ostrva Sjedinjenih Američkih Država
Mala vanjska ostrva Sjedinjenih Američkih Država su statistička oznaka definisana ISO 3166-1 kodom, i sastoje se od devet Ostrvskih područja Sjedinjenih Američkih Država u Pacifiku i Karipskom moru: Ostrvo Baker, Ostrvo Howland, Ostrvo Jarvis, Atol Johnston, Kingman Reef, Ostrva Midway, Ostrvo Navasa, Atol Palmyra, i Ostrvo Wake. Karipske teritorije Bajo Nuevo Bank i Serranilla Bank su ponekada također uključene pod vladavinu SAD, ali polaganje prava na njih je osporeno od strane drugih zemalja.
U ovom okviru, Atol Palmyra je jedina inkorporirana teritorija. Po podacima iz 2008., nijedno od ostrva nema stalne stanovnike. Jedini stalno naseljeni su istraživači i vojno osoblje.
Alfred Jodl
Alfred Josef Ferdinand Jodl bio je vođa njemačkih operativnih snaga. Tokom Drugog svjetskog rata bio je šef Operativnog odjela oružanih snaga (njem. Oberkommando der Wehrmacht, OKW), te podređeni Wilhelmu Keitelu. Jodl je bio jedan od genijalaca ratne taktike i filozofije. Zajedno s Keitelom izmislio je tzv. Taktiku Jodl-Keitel, o kojoj i u današnje vrijeme predaju u kasarnama.
Biografija
Rođen je u Würzburgu. Obrazovao se u školi za kadete u Münchenu, a diplomirao je 1910. Odmah potom se pridružio bavarskoj vojsci kao artiljerijski oficir. Tokom Prvog svjetskog rata služio je kao artiljerijski oficir na Zapadnoj fronti od 1914. do 1916. godine, gdje je dvaput bio ranjen. Potom su ga preselili na Istočnu frontu, ali samo jednu godinu (1917.). Poslije rata je ostao u oružanim snagama i pridružio se Versajskim mirovnim ugovorima ograničenoj vojsci.
U vezu s Adolfom Hitlerom došao je vrlo rano (1923). Promoviran je 1935. u šefa Odjela nacionalne odbrane (Abteilung Landesverteidigung im Oberkommando der Wehrmacht - OKW). Od oktobra 1938. do augusta 1939. (tokom Anschlussa) dodijeljena mu je 44. divizija, a on je imao ulogu zapovjednika artiljerije (Artilleriekommandeur). Od jeseni 1939. pa do kraja rata djelovao je kao šef operacijskog odjela (Chef des Wehrmachtsführungsstabes). Jodl je bio glavna ličnost u njemačkim vojnim operacijama od tada pa nadalje zbog korisnih i stručnih savjeta davanih Hitleru. Još jednom je ranjen tokom rata.
Na kraju Drugog svjetskog rata, generaloberst Jodl potpisao je bezuvjetnu predaju, tačnije, 7. maja 1945. u Reimsu.
Suđenje
Poslije potpisivanja predaje uhapšen je i prebačen u Flensburg, kamp ratnih zarobljenika. Kasnije je proslijeđen nirnberškom sudu. Osuđen je za:
Glavni sudija, Francuz Henri Donnedieu de Vabres žestoko je protestirao protiv Jodlove osude, navodeći kako ne bi bilo pošteno prema profesionalnom vojniku da ga se osudi zbog sklonosti nacizmu.
Osuđen je po svim tačkama optužnice, te osuđen na smrt vješanjem, iako je predao molbu sudu da ga smakne streljački vod. Posljednje riječi bile su mu:
Posmrtni ostaci kremirani su i bačeni u nepoznatu rijeku. Posthumno je 28. februara 1953. oslobođen krivnji od strane njemačkog suda, navodeći De Vabresovu izjavu, koji se sam zalagao za njegovo oslobađanje.
Zastava Egipta
mini|200px|Zastava Egipta
Zastava Egipta u ovom obliku je usvojena 4. oktobra 1984. Zastava je podijeljena na tri horizontalna dijela, crvene, bijele i crne boje. Na bijeloj podlozi se nalazi egipatski nacionalni simbol: Saladinov orao (zlatni orao prekriven štitom na kojem arapskom slovima piše ime zemlje).
Crena boja se odnosi na period prije revolucije koji je bio okarakterisan brobom protiv okupacije Velike Britanije. Bjela je simbol revolucije iz 1952 koja se završila bez krvoprolića. A crna je simbol kraja britanskog kolonijalizma i monarhije. Ove boje su postale tradicionalne Pan-Afričke boje i nalaze se i na zastavama Jemena, Sirije i Iraka. Zastave ovih zemalja se razlikuju po amblemu u svom centru.
Tuvalu
Tuvalu (na engleskom i na tuvaluanskom: Tuvalu) čine malu ostrvsku državu koja se nalazi u Okeaniji (tačnije u Polineziji). Zemlja je kraljevstvo Commonwealtha, a njen šef države je stoga kralj Engleske, Charles III, kojeg na licu mjesta predstavlja generalni guverner, koji je trenutno Tofiga Vaevalu Falani. Međutim, ulogu šefa vlade osigurava premijer, koji je trenutno Kausea Natano.
U 2022. godini, stanovništvo Tuvalua procjenjuje se na 11.544, što ga čini trećom nezavisnom državom po broju stanovnika (poslije Vatikana i Naurua). Površina zemlje je takođe veoma mala (samo 26 km²), što je svrstava na četvrto mesto među najmanjim državama na svetu (posle Vatikana, Monaka i Naurua).
Država ima dva službena jezika: tuvaluanski (polinezijski jezik koji se govori gotovo isključivo u Tuvaluu) i engleski.
Barion
Barioni su kompozitne subatomske čestice sastavljene iz tri kvarka (za razliku od mezona, koji su sastavljeni iz jednog kvarka i jednog antikvarka). Barioni i mezoni pripadaju porodici hadrona, česticama zasnovanim na kvarkovima. Naziv barion je izvedeno iz grčke riječi βαρύς, (barys) sa značenjem teško, jer je u vrijeme kad je otkriven i kada mu je dato ime, sve poznate elementarne čestice su imale manje mase od bariona.
Kao čestice zasnovane na kvarkovima, barioni učestvuju u jakim interakcijama, dok leptoni, koji nisu zasnovani na kvarkovima, ne učestvuju. Najpoznatiji barioni su protoni i neutroni, koji zajedno čine većinu mase vidljive materije u svemiru. Elektroni (koji su druga najveća komponenta atoma) su leptoni. Svaki barion ima odgovarajuću antičesticu (antibarion) gdje su kvarkovi zamijenjeni odgovarajućim antikvarkovima. Naprimjer, proton se sastoji od dva up kvarka i jednog down kvarka, a njemu odgovarajuća antičestica, antiproton, je sastavljena od dva up antikvarka i jednog down antikvarka.
NGC 3434
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
506.
Godina 506 ( DVI ) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru. U to vrijeme je bila poznata kao godina konzulstva Mesale i Dagalaipha (ili, rjeđe, godina 1259. Ab urbe condita ). Denominacija 506 za ovu godinu koristi se od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala preovlađujuća metoda u Evropi za imenovanje godina.
NGC 236
NGC 236 (također poznat kao IRAS 00409+0241, MCG 0-3-1, PGC 2596 i UGC 462) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 259 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,20 (91 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (75 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 3. augusta 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Jean Nicot
200px|desno Jean Nicot (Nîmes, Francuska, 1530 - Pariz, Francuska, 1600), francuski poslanik u Portugalu koji je 1556. godine iz Amerike donio sjeme duhana u Evropu. Smatrao ga je univerzalnim lijekom, kao i mnogi njegovi savremenici, te su ga nazivali "herba panacea". Nicot je na svom imanju uzgajao duhan i koristio ga u liječenju glavobolja od kojih je patio. Isti "lijek" je preporučio i Katarini de'Medici. Po Jean Nicotu je osnovni aktivni sastojak (jedan alkaloid) koji se nalazi u duhanu, dobio ime: nikotin. A sam duhan je u klasifikacijama i botaničkim nomenklaturama nazvan "Nicotiana tabacum".
IC 1836
IC 1836 (također poznat kao MCG 0-7-87 i PGC 10306) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 311 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,50 (45 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (45 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 29. januara 1894. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Edip
mini|Edip i Sfinga Edip (grčki Οιδιπους), heroj iz grčke mitologije, sin Laja, kralja Tebe i Jokaste. Predodređeno mu je da će ubiti svog oca i oženiti se majkom.
Budući da je njegovom ocu Laju prorečeno da će ga ubiti njegov rođeni sin i da će kraljicu uzeti za ženu, tri dana nakon rođenja sina, Laj je uzeo novorođenče i probušio mu i zavezao noge. Tako zavezanog, odnijeo ga je na jednu divlju planinu (Kitara) i tamo ga ostavio kod jednog pastira. Iz sažaljenja prema tom novorođenčetu, pastir ga je dao svom prijatelju, koji je također bio pastir i čuvao stado kralja Poliba iz Korinta. Taj pastir ga donosi na dvor kralja Poliba i njegove žene Merope koji su ga kasnije usvojili i po njegovim oteklim nogama je dobio ime "Oidipus". U Korintu je rastao bez ikakvog saznanja o svom porijeklu.
Jednog dana uputio se ka Delfskom proročanstvu ne bi li saznao istinu o sebi. Tamo mu je bilo prorečeno da će ubiti svog oca i da će oženiti svoju majku. Neznajući da mu to nisu pravi roditelji i zbog straha da ne učini neko zlo svojoj porodici, Edip napušta Korint i odlazi za Tebu. Na putu ka Tebi, na jednoj raskrsnici, susreće se sa Lajom koji je bio u pratnji svojih čuvara. Laj misleći da je Edip neki razbojnik, zabranjuje Edipu da prođe. Edip razbješnjen i ljut ubija Laja i sve osim jednog od Lajevih pratioca. Time se ostvaruje prvi dio proročanstva.
Pred ulazom u Tebu, Edip nailazi na Sfingu koja je terorisala stanovništvo Tebe i proždirala prolaznike koji nisu znali da riješe njene zagonetke. Ona je bila krilato čudovište sa ženskom glavom i tijelom lava. Sfinga je bila kćerka Tifona i Ehidne, jedne nimfe zmijskog oblika i majke svih čudovišta. Kada je Edip riješio njenu zagonetku, Sfinga se bacila u more i tako je Teba bila oslobođena od Sfinge.
Kao nagradu Edip je proglašen za nasljednika kralja Laja. Tako Edip postaje kralj Tebe i dobija kraljicu Jokastu, svoju majku, za ženu. Time se ispunjava i drugi dio proročanstva.
Jokasta mu je rodila četvoro djece, prvo dva sina blizanca Etokle i Polinike, a zatim dvije kćerke, stariju Antigonu i mlađu Izmenu. Dugo godina su živjeli sretno i pravedno vladali Tebom, dok se jednog dana nije pojavila zaraza koju su bogovi poslali, a od koje nije bilo lijeka. Nezadovoljni Tebanci obratili su se kralju za pomoć. Edip šalje Jokastinog brata, svog dajdžu Kreona u Delfi, da sazna istinu o zarazi koja je harala Tebom. Proročanstvo iz Delfa objavljuje da treba da se pronađe ubica kralja Laja, i da se objelodani taj zločin, kako da bi se Teba oslobodila te zaraze koju su bogovi nametnuli.
Književnost
Sofokle je u više svojih tragedija opisao Edipa.
Psihologija
Sigmund Freud je svoj psihoanalitički fenomen nazvao po legendi, "Edipov kompleks".
Night in the Ruts
Night in the Ruts jest 6. studijski album američke grupe Aerosmith. Sniman je od početka do kraja 1979, a objavljen je krajem 1979.
Night in the Ruts nema nikakve platnumske hitove. Jedan i jedini najveći hit, koji im je manji hit, zove se "Remember Walking". Pjesmu je prvobitno izveo Shadow Morton, a ostao je na vrhu ljestvica samo mjesec dana nakon objave albuma. Odmah je pao na ljestvicama poput njihovih hitova "No Suprise" i "Cheesecake".
U isto vrijeme Joe Perry napustio je Aerosmith zbog pretjerivanja s drogama (kao i Steven Tyler) i zbog neslaganja sa ženama članova. Perry je već odradio dijelove gitare za pjesme "No Suprise", "Chiquita" i "Cheesecake". Ostale dijelove odradio je Brad Whitford, a također ih je odradio i Jimmy Crespo koji bi bio zamjenik za Joea Perryja od 1979. do 1985.
Producent na ovom albumu nije bio Jack Douglas koji im je producirao prethodne albume. Columbia Records izabrala je producenta Garyja Lyonsa. Na pola puta produkije, izdavačka kompanija organizirala je turneju. Zbog ovog se album nije mogao završiti do kraja 1979.
Spisak pjesama
Sve su pjesme radili Joe Perry i Steven Tyler, ako ne piše drukčije.
Gems
Gems je kompilacijski album američke grupe Aerosmith koji je objavila Columbia Records 1985. Ovaj album ima dosta ranije neobjavljenih pjesama i snimaka s koncerata.
Gems je prva kompilacija nakon Greatest Hitsa (1981). Ovaj album ima više zvuk hard rocka nego što je imao njihov prethodni komplacijski album.
Jeppe Aakjær
mini|Jeppe Aakjær Jeppe Aakjær (Aakjær, 10. septembar 1866. - Jenle, 22. april 1930.) je bio danski pjesnik i romanopisac, opisan u Chambers Biographical Dictionary kao "vođa 'Jutland pokreta' u danskoj literaturi". Mnogo njegovih djela je upravo bilo o rodnom Jutlandu. Bio je poznat po pisanju koje je odražavalo njegovu brigu za siromašne i opisivalo ruralnu egzistenciju. Pod uticajem socijaldemokratskog učenja i G. Brandesa, Aakjær se javio u danskoj književnosti proznim sastavima (prvo novelama, a zatim i romanima) u kojima oštro osuđuje izrabljivanje seoskog radništva i jednostavnim, slikovitim stilom opisuje život zavičajnog Jutlanda.
Kada je imao 20 godina zatvoren je zbog otvorenog iznošenja nepravdi, o kojima se lokalna vlast nije brinula. Kao otvoreni socijalist priključio se Socijaldemokratskoj partiji Danske. Preselio se u Kopenhagen, gdje je radio kao korektor i novinar. Od 1907. pa sve do smrti živio je na svojoj farmi Jenle (na Jutlandskom dijalektu Usamljen), stvarajući i poeziju i prozu, te uživajući u rastućoj popularnosti.
Iako se bavio i kulturno-historijskim izučavanjima - izdavajući i zbirke dijalektalne poezije, i prijevode lirike R. Burnsa, i dokumentaciju o Blicherovu životu - glavninu njegova rada, a i najvišu vrijednost, sačinjavaju pjesme. Aakjaer je opjevao narodnim i izravnim izrazom krajolik svog zavičaja i neizmjernu patnju seoske sirotinje. Bogata u detalju, snažna u emociji i ekspresivna po stilu, njegova lirika zauzima jedno od središnjih mjesta u danskoj književnosti. Aakjær je jedan od najomiljenijih danskih pjesnika 20. vijeka.
Ilovača
mini|Ilovasto tlo Ilovača je vrsta tla koja se sastoji od pijeska, mulja i gline. Ilovasto tlo najčešće sadrži više hranjivih tvari i humusa nego pjeskovito, ima bolju propusnost i protočnost od muljevitog i pogodnije je za obrađivanje od glinenog tla.
Ilovača se smatra idealnom za vrtlarstvo i zemljoradnju jer dobro zadržava hranjive tvari i dovoljne količine vlage, uz istovremeno dopuštanje slobodnog protoka vode. To se tlo nalazi na većini uspješnih farma u svim dijelovima svijeta poznatima po plodnoj zemllji. Ilovasto tlo je mekano i pogodno za obradu širokom rasponu vlažnosti. Postoje mnoge različite vrste ilovastog tla od kojih svako ima malo drukčije osobine i s nešto boljom ili slabijom propusnošću od drugih.
Kompot
mini|Kompot od [[Kajsija|kajsije]] Kompot je slastica od većih komada voća u šećernom sirupu. Sirup je bezalkoholni jasni sok dobiven kuhanjem voća u velikom volumenu vode. Voće za kompot mogu biti: jagode, kajsije, breskve, jabuke, ogrozd, višnje i sl.
Kompot je dio kulinarske kulture zemalja u Srednjoj, Istočnoj i Južnoj Europi, kao što su: Armenija, Azerbajdžan, Bjelorusija, Češka, Ukrajina, Rusija, Poljska, Bugarska, Bosna i Hercegovina, Litvanija, Latvija, Slovenija, Hrvatska, Sjeverna Makedonija, Srbija, Slovačka i Rumunija. Kompot je široko korišten način očuvanja voća za zimsku sezonu u Bugarskoj, Bosni i Hercegovini i drugim jugoistočnim zemljama Evrope.
Potrošnja kompota je u opadanju od 1980.-ih. U mnogim zemljama, kompot su zamijenili voćni sokovi, bezalkoholna pića i mineralna voda