Historija_Evrope
Antička Grčka
mini|200px|[[Aristotel]] Stara Grčka je kao država bila sastavljena od više stotina polisa (gradova-država) koji su se međusobno razlikovali i prema političkim, ali i kulturološkim osobinama. Atina i Sparta su tokom grčke historije bile najznačajnije, ali i jedne od najrazličitijih, grčkih polisa. Sparta, militaristička država osnovana na načelu ratovanja, discipline i želje za pobjedom bila je čista suprotnost Atini. Atina, kao kulturno središte Stare Grčke, potiče razvoj filozofije, književnosti, teatra, politike, sporta i nauke. Atina je također bila prva država u kojoj se razvio, doduše primitivni, nekakav oblik demokratije. Svoje korijene, atinska demokratija dobiva tokom vladavina Solona i Klistena, dok svoj vrhunac, koji ujedno rezultira političkom, kulturnom i privrednom nadmoći Atine, doživljava tokom vladavine stratega Perikla. Ovaj oblik demokratije je prvi put u historiji omogućio da demos bira vlast i debatira o zakonima. Iz tih javnih debata izdigao se jedan od najvećih filozofa u historiji, Sokrat, jedan od osnivača zapadnjačke filozofije. Sokrat je najznačajniji po osnivanju sokratske metode koja se i danas koristi. Sokratska metoda se primjenjuje postavljanjem pitanja ne samo sa svrhom dobivanja odgovora na njih, već i sa svrhom poticanja na vlastito zaključivanje koje bi dovelo do boljeg uvida u problem. Upravo zbog te metode, Sokret je optužen, ali i osuđen za "korumpiranje" atinske omladine jer su se njegovi govori kosili sa tadašnjim vjerkim pogledima. Sokrat je u skladu s tom optužbom osuđen na smrt, te je morao popiti otrov. Platon, Sokratov učenik, je sljedeća velika filozofska ličnost grčke historije. Platon je u svom djelu Država oštro kritizirao atinsku demokratiju i stvorio tip idealne države pod nazivim Politeia, a u djelu Odbrana Sokratova prikazuje sudski proces koji je vođen protiv njegovog učitelja. Svojim idejama i djelima, Platon je osnovao novi filozofski pravac poznat kao platonizam. Ontološki period zatvorio je Aristotel, vjerovatno najveći grčki filozof i ličnost koja je uveliko utjecala na daljnji razvoj zapadne filozofije. Smatrao se najvećim učenjakom svog doba, a u svojim djelima iznio je i objasnio izrazito kompleksan filozofski sistem koji je po svom opusu gotovo sveobuhvatan. Najznačajnija djela su mu Metafizika, opširno i kompleksno djelo u kojem iznosi svoje viđenje metafizičke analize bića, te Poetika u kojoj, iako je sačuvana fragmentarno, iznosi filozofiju umjetnosti i ideju mimezisa (jedinstvo mjesta, vremena i radnje). Dok se Platon postavio kao idealist, Aristotel je odbacio dio njegovih učenja i postavio se kao jedan od začetnika filozofskog realizma. mini|340px|Grčka tokom [[Grčko-perzijski ratovi|Grčko-perzijskih ratova (500. p. n. e. - 479. p. n. e.)]]U 8. vijeku p. n. e., Grci započinju kolonizaciju. Svoju državu, proširili su na teritoriju cijelog Sredozemlja, dijelove Crnog mora i Male Azije, a najpoznatija kolonija, Magna Graecia nalazila se na Siciliji. Ali, njihovo širenje na istok, koje se dogodilo u 5. vijeku p. n. e., uzrokovalo je probleme s Perzijancima. Ti problemi su bili primarni uzrok grčko-perzijskih ratova. Rat je otvoren bitkom kod Maratona 490. p. n. e., a donio je prvi, ali i iznenađujući, poraz moćne i brojčano nadmoćne perzijske vojske koju je vodio Darije I. Sljedeći značajni sukobi zbili su se 480. p. n. e. kod Termopila, gdje Perzijanci jesu pobijedili, ali su pretrpjeli masivne gubitke od Leonidinih spartaskih trupa, te kod Salamine, gdje su Grci iskoristili svoje bolje pomorske vještine kako bi nanijeli težak poraz perzijskoj floti. Posljednju veliku pobjedu, Grci odnose kod Plateje 479. p. n. e., gdje su ponovo iznenadili Perzijance, jer su iako brojčano nadjačani, Grci ipak uspjeli odnijeti pobjedu. Od tada, rat se polahko smiruje, ali ne potpuno. Kraj grčko-perzijskih ratova obilježen je potpisivanjem Kalijinog mira 449. p. n. e. (ili 448. p. n. e.). Ali, mir u Grčkoj nije dugo trajao. Atina, koja se smatrala glavnim odgovornim za pobjedu protiv Perzije, preuzima prevlast nad svim grčkim polisima. Kako bi učvrstila svoju nadmoć, Atina je 478. p. n. e. osnovala Delski savez (koji je tokom ratova još uvijek služio u borbi protiv Perzije). Još prije Atine, Sparta, koja je uspostavila prevlast na Peloponezu, osnovala je Peloponeski savez koji je predstavljao rivale Delskom savezu. Ta dva saveza su oko 431. p. n. e. započeli Peloponeski rat u svrhu dobivanja premoći nad grčkim polisima. Rat je započet tzv. Arhidamovim ratom (431. p. n. e. - 421. p. n. e.) koji je donio prvu veliku i značajnu pobjedu Spartancima. Nakon Arhidamovog rata, sklopljen je Nikijin mir, ali to nije bilo potpuno primirje, nego je samo donio kratko smirenje. Nikijin mir raskinut je 415. p. n. e. kada započinje Sicilska ekspedicija. Tokom Sicilske ekspedicije, Atina započinje protivudar. Na nagovor vojskovođe Alkibijada, Atina kreće u napad na Sirakuzu. Nakon osvajanja Katane, iz Atine stiže brod i obavještava Alkibijada da je uhapšen pod optužbom da je skrnavio Eleuzinske misterije. Alkibijad je kasnije, na povratku u Atinu, uspio pobjeći te našao utočište u Sparti gdje je Spartancima detaljno iznio atinski plan. Ova izdaja rezultirala je potpunim krahom atinskog protivudara i još jednim teškim porazom atinske vojske. Peloponeski rat službeno je završen Dekelejskim ratom (413. p. n. e. - 404. p. n. e.). Tokom Dekelejskog rata, Spartanci su pod vodstvom Lisandra uspjeli poraziti Atinjane, osvojiti sam grad (u kojem su uspostavili tzv. "Strahovladu tridesetorice") i postigli su konačni cilj: političku prevlast u grčkom svijetu. Međutim, iako Atina nije više bila političko središte i sve je manje učestvovala u političkom životu Grčke, Atina je još uvijek ostala kulturno središte tadašnjeg svijeta.