cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dinastija Zhou
Mandat neba
Dinastiju Zhou je osnovala porodica Ji čiji je glavni grad bio Hào (鎬, blizu današnjeg grada Xi'ana u dolini rijeke Wei). Dijeleći jezik i kulturu Shanga, rani vladari Zhoua su kroz osvajanja i kolonizaciju stvorili imperiju s velikom teritorijom, a čiju su vlast priznavale i vazalne države u Shandongu, istovremeno prihvaćujući kulturu Zhoua. Širenje bronzanih predmeta karakterističnih za Zhoue je, međutim, bilo istovremeno s upotrebom grnčarije u stilu Shanga u udaljenim predjelima tadašnje Kine, pa se pretpostavlja da su tadašnje države osvojene tek pred kraj perioda Zapadnog Zhoua.
Zapadni i Istočni Zhou
mini|200px|Muzičko [[bronzano zvono Zapadne dinastije Chou]] Ispočetka je porodica Ji čvrsto kontrolisala državu. Godine 771. p. n. e., nakon što je kralj You zamijenio kraljicu s priležnicom Baosi, glavni grad je napadnut i opljačkan od zajedničkih snaga kraljičinog oca, moćnog markiza od Shena i nomadskog plemena Quanrong. Kraljičinog sina Ji Yijiu novim kraljem proglasili su plemići iz država Zheng, Lü, Qin i markiz od Shena. Glavni grad se godine 722. p. n. e. premjestio na istok u Luoyang u današnjoj provinciji Henan.
Zbog ovog pomaka, historičari eru Zhoua dijele na Zapadni Zhou (西周, pinyin Xī Zhōu), koji je trajao do 771. p. n. e. i Istočni Zhou (tradicionalni kineski: 東周, pojednostavljeni kineski: 东周, pinyin: Dōng Zhōu) do 770 do 256. p. n. e. Početna godina Zapadnog Zhoua je predmet rasprave: predlažu se 1122. p. n. e., 1027. p. n. e. i mnoge godine od 12. vijeka p. n. e. do kraja 11. vijeka p. n. e. Kineski historičari uzimaju 841. p. n. e. kao prvu godinu otkada se redovno bilježe godine u kineskoj historiji, a što se zasniva na Zapisima Velikog Historičara Sima Qiana. Istočni Zhou se grubo dijeli na dva podperioda. Prvi, od 722. do 481. p. n. e. se zove Period Proljeća i jeseni, nazvan po slavnoj historijskoj hronici tog doba; drugi je poznat kao Period zaraćenih država (480. do 221. p. n. e.), prema još jednoj čuvenoj hronici. Period Zaraćenih država traje nešto duže od 256. p. n. e. i kraja Istočnog Zhoua; to se zasniva na činjenici da je posljednji kralj Zhoua prestao vladati godine 256. p. n. e., odnosno 35 godina prije početka dinastije Qin koja je okončala Period Zaraćenih država.
Aurelije Augustin
Aurelije Augustin bio je filozof i kršćanski svetac. Njegova djela utiecala su na razvoj zapadne filozofije i zapadnog kršćanstva, te se smatra jednim od najvažnijih crkvenih otaca Latinske crkve u patrističkom periodu. Njegova mnoga važna djela uključuju Grad Božji, O kršćanskoj doktrini i Ispovijesti.
Prema njegovom savremeniku Jeronimu, Avgustin je „iznova uspostavio drevnu vjeru“. U mladosti ga je privukla eklektična manihejska vjera, a kasnije helenistička filozofija neoplatonizma. Nakon svog obraćenja na kršćanstvo i krštenja 386. godine, Augustin je razvio vlastiti pristup filozofiji i teologiji, prilagođavajući se različitim metodama i perspektivama. Vjerujući da je Kristova milost neophodna za ljudsku slobodu, pomogao je u formulisanju doktrine istočnog grijeha i dao značajan doprinos razvoju teorije pravednog rata. Kada je Zapadno Rimsko Carstvo počelo da se raspada, Augustin je zamišljao Crkvu kao duhovni Grad Božji, različit od materijalnog Zemaljskog Grada. Segment Crkve koji se držao koncepta Trojstva kako su ga definisali Nikejski i Konstantinopoljski sabor blisko identifikovan sa Avgustinovim djelom O Trojstvu.
Biografija
Srednji vijek je obilježila Augustinova eshatologija. Ovaj biskup iz Hippa, koga smatraju "najutjecajnijim misliocem zapadne intelektualne tradicije", strukturirao je historiju prema Kristova "tri adventa": stvaranje, utjelovljenje i Sudnji dan. Pozivao je da se kršćani ne bave samo početnim i prošlim događajima već i krajem historije. Svu svoju teologiju zasnovao je na dva grada i prema toj teologiji pravi građani Božijeg grada žive očekujući konačni advent. Također je podsjećao one koji su željeli odrediti kada će se Krist vratiti da je u Djelima 1 (6-7) Krist čak i apostolima odbio otkriti kad će to biti: "Stoga je zaludno kad pokušavamo računati i ograničiti broj godina koje preostaju ovom svijetu, pošto iz usta Istine čujemo kako nije naše da to znamo."
Iako je bio teolog, Augustin je u svom promišljanju o historiji društva i čovjeka realist i racionalist. Njegovo poimanje historije i društva ima veliki značaj jer on nadilazi jedno stoičko, pesimističko i metafizičko kršćansko poimanje svijeta, koje se zadržavalo na socijalnoj statici, a odbacivalo historiju kao takvu.
Dijeli historiju na 6 perioda:
On želi spoznati dušu i Boga. Smatra da sva dobra potiču od Boga i da je Bog svrha svega. Augustin ističe značaj volje za čovjekov život. Ona je izbor i odluka nezavisna od razuma. Poznata djela Aurelija Augustina jesu:
On razlikuje državu u kojoj je centar čovjek i Božiju državu, koju smatra pravom. On tvrdi da je jedino vjera pravi put do spoznaje.
Djela
Aurelije Augustin bio je prvi kršćanski teolog, filozof koji je uočio određene nedorečenosti, protivrječnosti kršćanskih dogmi, te je u djelu O državi Božijoj te dogme nastojao učiniti prvom konkretnom, neprotivrječnom cjelinom, koja će u potpunosti odgovarati kršćanskom putu spasenja, te približiti čovjeka ka onom transcendentalnom. On je u analizi socijalne zbilje imao jedan racionalistički, realistički, historijski pristup propasti Rimskog carstva. Kad je Rim 476. propao, Augustin postavlja temeljno pitanje: zašto je Rim propao kad je to bio Sveti grad?
Iz ovog pitanja on izvodi dvije paradigme, jednu o ovozemaljskoj, a drugu o Božijoj državi. Božija država utemeljena je na kategoriji kršćanske milosti i njena je zadaća da kršćane ujedini u vječnu zajednicu blaženstva. Ovozemaljska država je produkt zla i ona je od đavola, te je stoga Rim i morao propasti. Augustin socijalne i kulturne procese posmatra kao historijske kategorije, gdje se historija odvija kroz 6 etapa. On ove historijske procese individualizira i posmatra ih kroz prizmu individualne historije, historije Isusa Krista, koja je ujedno i općečovječanska historija.
Tako, prema Aureliju, imamo proces rađanja, razvoja, sazrijevanja, raspeća, uskrsnuća i ponovnog dolaska.
Prema njemu, država, odnosno društvo predstavlja jednu organsku cjelinu koja je dinamična i u konstantnim je promjenama. Prema njemu, društvo nije jedan završen, stalan, konstantan sistem, nego u sebi sadrži široke historijske mogućnosti i perspektive. Kada posmatra društvo i državu, definira ih kao historijske kategorije koje nisu ništa drugo nego druga strana i proces cjelokupng života Isusa Krista. Po ovom stajalištu, Augustin je preteča jedne nove filozofske discipline koju definiramo kao filozofiju historije.
Spisak programa koje emituje Cartoon Network
Ovaj članak je spisak serija koje emituje Cartoon Network ili koje je emitovao u prošlosti:
HRM2
Protein kovrdžaste kose jest protein koji je kod ljudi kodiran genom HRM2 sa hromosoma 1.
Dlake kose ispoljavaju široku raznolikost u svim ljudskim populacijama i unutar njih, što sugerira da su oblik i boja i forfma vlakana kose bili podložni velikom pritisku prilagođavanja tokom desetina hiljada godina. Sva vlakna ljudske kose obično imaju istu osnovnu strukturu. Međutim, trodimenzijski oblik cijelog vlakna značajno varira ovisno o etničkoj pripadnosti i geografskom porijeklu, s primjerima od vrlo ravne kose bez uvrtanja oko duge ose, do čvrsto opruženih zavojnica afričkih populacija. Stvaranje veoma složenih biomaterijala u dlakinom folikulu i kako oni daju mehaničke funkcije tako formiranom vlaknu tema je koja do sada ostaje relativno neobjašnjena.
U jednom radu iz 2017., urađen je pregled sadašnjeg razumijevanje o tome kako se vlakna kose formiraju u nelinearni namotani oblik i koji su genetički i biološki faktori odgovorni za oblik kose. Izvjestili su novim  rezultatim pretrage cijelog genoma, upoređujući osobe s niskim i visokim uvijanjem i kovrdžanjem u Južnoj Africi, otkrivajući snažne veze s polimorfnim varijacijama u trihohijalinu, proteinu transportera bakra CUTC i komponenti unutrašnjeg keratinskog omotača korijena 74. Ovo se nadovezuje na rastuću bazu znanja koja opisuje kontrolu formiranje kovrčave kose.
Ivan Radeljić
Ivan Radeljić (rođen 14. septembra 1980. godine u Imotskom) je bosanskohercegovački bivši nogometaš, rođen u Hrvatskoj.
Klupska karijera
Radeljić je proveo dug period igrajući u Hrvatskoj nogometnoj ligi za različite klubove. U januaru 2008. godine, potpisao je ugovor sa njemačkim klubom FC Energie Cottbus. Ukupno je odigrao 16 utakmica u svojoj prvoj bundesligaškoj sezoni. U augustu 2009. godine, Energie Cottbus ga je prodao turskom klubu Gençlerbirliği SK. Nakon jedne sezone prelazi u Antalyaspor. Ovdje ostaje dvije godine. Pola decenije kasnije nakon zadnjeg kluba u Hrvatskoj, Radeljić se vraća u Hrvatsku i potpisuje za RNK Split. U 35. godini je Radeljić definitivno odlučio prekinuti nogometnu karijeru. Nakon što mu je ugovor sa RNK Splitom istekao u maju 2015, Radeljić je krenuo u trenerske vode.
Međunarodna karijera
Iako nikada nije igrao u Premijer ligi Bosne i Hercegovine, svoj reprezentativni debi ostvario je za Bosnu i Hercegovinu protiv Norveške u martu 2007. godine. To je bila prva utakmica novog selektora Fuada Muzurovića. U toj utakmici, Radeljić je mijenjao Safeta Nadarevića. Zadnju utakmicu za bosanskohercegovačku reprezentaciju je odigrao 12. augusta 2009. u Sarajevu protiv Irana.
NGC 4609
NGC 4609 (također poznat kao ESO 95-SC14) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Južni krst. Prvo otkriće je napravio James Dunlop 12. maja 1826. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Eritreja na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.
Eritreju na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo je osam atletičara u četiri discipline.
Svjetski dan knjige i autorskih prava
mini|220px| Svjetski dan knjige i autorskih prava obilježava se 23. aprila svake godine kao simboličan datum u svjetskoj književnosti jer su na taj dan 1616. godine umrli Miguel de Cervantes i William Shakespeare (koji je umro 23. aprila po julijanskom kalendaru), a sama zamisao zasniva se na katalonskom običaju poklanjanja knjiga i ruža na dan Svetog Jurja.
UN-ova organizacija za obrazovanje, nauku i kulturu UNESCO, obilježava Svjetski dan knjige i autorskih prava uz pomoć brojnih izdavača, knjižara, učitelja i stručnjaka za komunikacije. UNESCO želi svakoga, a posebno mlade, potaknuti na čitanje te promicati izdavaštvo i zaštitu intelektualnog vlasništva putem zaštite autorskih prava. Odluka o obilježavanju Svjetskoga dana knjige i autorskih prava donesena je na Općoj konferenciji UNESCO-a održanoj u Parizu 1995. godine.
Nora Ephron
Nora Ephron (19. maj 1941 – 26. juni 2012) bila je američka novinarka, spisateljica, dramatičarka, scenaristica, filmska režiserka i blogerica, najpoznatija kao autor romantičnih komedija. Tri puta je bila nominirana za Oskar za najbolji originalni scenarij, i to za filmove Silkwood, Kad je Harry sreo Sally i Romansa u Seattleu. Često je pisala u tandemu sa sestrom Delijom Ephron.
Aspirin
Aspirin također ima svojstvo da onemogućava koagulaciju krvi, jer inhibira tromboksan prostaglandine, koji u normalnim uslovima vežu molekule trombocita radi pravljenja ugruška na otvorenom ili oštećenom krvnom sudu ili povrijeđenom tkivu. Iz tih razloga se aspirin dugoročno koristi u manjim dozama za prevenciju infarkta miokarda, moždanog udara ili stvaranja krvnih ugušaka kod osoba koje su izložene tom riziku. Utvrđeno je da se manje doze aspirina mogu dati neposredno nakon srčanog udara da bi se smanjio rizik od narednog udara ili smrti srčanog mišića.
Osnovni neželjeni efekat aspirina su ulceracija probavnih organa, krvarenje u stomaku i tinitus, naročito pri visokim dozama. Kod djece i adolescenata, aspirin se više ne koristi kod ublažavanja simptoma gripe ili ospica te drugih virusnih bolesti, zbog povećanog rizika od Reyevog sindroma.
Aspirin je jedan od najsvestranijih lijekova koji su poznati u medicini i jedan od najstarijih (prva upotreba lijekova dosta sličnih aspirinu zabilježena je u Antičkoj Grčkoj). Početni materijal potreban za sintezu aspirina, salicilna kiselina, je relativno jeftin (15 $ po kilogramu), jer se može dobiti procesom karboksilacije fenola sa ugljik-dioksidom. U industrijskoj proizvodnji aspirina najčešće se koristi proces esterifikacije. Aspirin se može naći u više od 100 komercijalnih lijekova širom svijeta (Anacin, Excedrin, Coricidin, Midol itd.). Koristi se za neki od tri najčešća razloga: kao analgetik, antipiretik i antiinflamatorni lijek (protivupalni). Iako je ranije aspirin činio više od 90% cjelokupnog tržišta komercijalnih analgetika, danas se pored njega sve više mogu naći lijekovi na bazi acetaminofena (40%), ibuprofena (26%) i naproksena (6%). Po američkim standardima (FDA), svi lijekovi koji sadrže više od 0,325g aspirina moraju biti pomješani povezujućom supstancom koja povezuje aspirin, odnosno rastvara ga. Takva procedura je neophodna zbog negativnog uticaja aspirina na sluznicu organa u probavnom sistemu.
Aspirin je jedan od prvih lijekova iz grupe nesteroidnih antiupalnih lijekova, od kojih nisu svi salicilati, iako mnogi od njih imaju slične efekte i inhibiraju sintezu ciklooksigenaze kao svoj osnovni mehanizam djelovanja. Danas je aspirin jedan od najrasprostranjenijih lijekova na svijetu, sa otprilike 40.000 tona potrošnje svake godine. U zemljama gdje je Aspirin zaštićeno trgovačko ime njemačke farmaceutske kompanije Bayer, koristi se generičko ime acetilsalicilna kiselina (ASA).
Historija
Lijekovi koji sadrže derivate salicilne kiseline, a strukturno su slični aspirinu, koriste se u medicini od antičkih vremena. Ekstrakti vrbine kore koji su bogati salicilatima su poznati po specifičnim efektima na povišenu temperaturu, bol i upalu, još od sredine 18. vijeka. Od 19. vijeka, farmaceuti su redovno davali recepte bazirane na raznim supstancama baziranim na salicilnoj kiselini kao aktivnoj komponenti vrbine kore.
Francuski hemičar Charles Frederic Gerhardt je prvi napravio acetilsalicilnu kiselinu 1853. godine. U toku njegovog ispitivanja i proučavanja sinteze i svojstava različitih kiselih anhidrida, pomiješao je acetil hlorid sa natrijevim solima salicilne kiseline (natrij-salicilat). Uslijedila je burna reakcija a rezultirajuća tekućina je brzo otvrdnula. Pošto u to vrijeme (1853) nije bila poznata strukturalna teorija, Gerhardt je dobivenu supstancu nazvao salicil-acetni anhidrid (njem. wasserfreie Salicylsäure-Essigsäure). Ova sinteza aspirina je jedna od mnogih reakcija koje je Gerhardt opisao u svojim proučavanjima o anhidridima, ali je nije dalje razvijao.
Ateroskleroza
mini|desno|200px|Šematski prikaz razvoja ateroskleroze Ateroskleroza je bolest velikih i srednjih mišićnih arterija. Karakteriše se disfunkcijom endotela krvnog suda, vaskulitisom, i nakupljanjem lipida, holesterola, kalcija i ćelijskih elemenata unutar zida krvnog suda. Ovaj proces za posljedicu ima formiranje plaka, vaskularno remodjelovanje, akutnu i hroničnu opstrukciju lumena krvnog suda, poremećen protok krvi, i smanjenu oksigenaciju ciljanih tkiva.
NGC 1573A
NGC 1573A (također poznat kao IRAS 04423+7322, MCG 12-5-20, PGC 16052 i UGC 3150) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 207 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Žirafa. Najveći prečnik je 1,60 (96 hiljada sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (78 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Aspirin
Historija
Šest godina kasnije, 1859, von Gilm uspijeva dobiti analitički čistu acetilsalicilnu kiselinu (koju je nazivao acetilirana salicilna kiselina) putem reakcije salicilne kiseline i acetil hlorida. Godine 1869, naučnici Schröder, Prinzhorn i Kraut ponavljaju sinteze koje su izveli Gerhardt (sa natrijum salicilatom) i von Gilm (sa salicilnom kiselinom) te zaključuju da obje reakcije daju istu supstancu - acetilsalicilnu kiselinu. Oni su također prvi koji su pravilno prikazali strukturu aspirina sa acetilnom funkcionalnom grupom povezanom na fenolni atom kisika.
Godine 1897, naučnici iz njemačke farmaceutske firme Bayer počinju istraživati acetilsalicilnu kiselinu kao zamjenu za standardne salicilatne lijekove, koja bi imala manje iritirajuće efekte. Od 1899. godine, Bayer počinje nazivati ovaj lijek Aspirin i započinje s prodajom u cijelom svijetu. Ime Aspirin je izvedeno iz A - acetil i Spirsäure - stari njemački naziv za salicilnu kiselinu. Popularnost aspirina je rasla tokom prve polovine 20. vijeka, da bi nakon uspješnog korištenja aspirina tokom izbijanja pandemije španske gripe 1918. godine i profitabilnosti njegove proizvodnje, naglo narasla konkurencija u proizvodnji preparata na bazi aspirina, naročito kada je 1917. godine istekao američki patent na aspirin u posjedu Bayera.
Trgovačke marke
Kao dio ratne odštete koja je određena poraženoj Njemačkoj u Prvom svjetskom ratu mirom u Versaju 1919 godine, aspirin (zajedno sa heroinom) je izgubio status zaštićene trgovačke marke u Francuskoj, Rusiji, Ujedinjenom Kraljevstvu i SAD, gdje dobija generičko ime te se može pisati s malim početnim slovom. Danas je riječ "aspirin" generički naziv u Australiji, Argentini, Velikoj Britaniji, Francuskoj, Indiji, Irskoj, Novom Zelandu, Pakistanu, Filipinima, Južnoj Africi i SAD-u. Aspirin je ostao zaštićena trgovačka marka Bayera u Njemačkoj, Kanadi, Meksiku i 80 drugih zemalja, gdje se aspirin piše s velikim početnim slovom, te se obavezno mora staviti kao referenca na sve proizvode na bazi acetilsalicilne kiseline koje proizvodi i distribuira Bayer.
Upotreba
300px|desno|mini|Shema koja prikazuje djelovanje, kinetiku i upotrebu aspirina
Glavobolja
Aspirin je jedan od najosnovnijih lijekova koji se koriste u liječenju migrene, pri čemu je kod 50 do 60% slučajeva zabilježeno pozitivno djelovanje. Njegova efikasnost se može porediti sa sumatriptanom, novijim lijekom na bazi triptana (trgovački naziv "Imitrex") i drugim analgeticima poput paracetamola (acetaminofena) ili ibuprofena. Kombinacija aspirina, paracetamola i kofeina (Excedrin) daje čak i bolje rezultate. Pri tretmanu glavobolja i migrene, ova formulacija djeluje daleko bolje nego bilo koja od te tri komponente uzimane odovojeno, bolje nego ibuprofen te bolje nego sumatriptan. Slično kao i kod drugih lijekova protiv migrene, preporučeno je da se koristi aspirin kod početnih znakova glavobolje pošto se taj način koristio i u komparativnim studijskim eksperimentima.
Aspirin ublažava bol kod 60 do 75% pacijenata sa epizodnim tenzijama glavobolje. On je u istoj ravni sa paracetamolom u tom smislu, osim što se kod aspirina češće javljaju neželjeni efekti u probavnom sistemu. Komparativni studijski eksperimenti ukazuju da metamzol i ibuprofen mogu ublažiti bol brže od aspirina, ali se primjećuju značajne razlike 2 sata nakon upotrebe. Kombinacija aspirina, paracetamola i kofeina (Excedrin) je i dalje efektivniji, ali uz negativnije posljedice u vidu stomačnih tegoba, nervoze i vrtoglavice.
Bolovi
Općenito, aspirin dobro djeluje protiv potmule i stalne boli; međutim nije efikasan protiv bolove izazvanih mišićnim grčevima, nadimanjima, mučninom u želucu i akutnom iritacijom kože. Najviše studirani primjer je bol nakon operacije poput vađenja zuba, za koju je najviša dozvoljena doza aspirina (od 1 g) ekvivalentna 1 gramu paracetamola, 60 mg kodeina i 5 mg oksikodona. Kombinacija apsorina i kofeina, općenito, omogućava veće ublažavanje bola od aspirina samog. Aspirin u vidu šumećih tableta ili praška ublažava bol mnogo brže od aspirina u vidu tableta (15-30 minuta naspram 45-60 minuta).
U svakom slučaju, kao sredstvo za ublažavanje bolova poslije operacije, aspirin djeluje daleko slabije od ibuprofena. Aspirin također ima dosta veći negativni uticaj na probavne organe od ibuprofena. Najveća dozvoljena doza aspirina (1 g) slabije ublažava bol od prosječne doze ibuprofena (400 mg) a ovo ublažavanje bola kod aspirina ne traje tako dugo. Kombinacija aspirina i kodeina može imati neznatno veće analgetičke efekte od samog aspirina; međutim, ova razlika klinički nije značajna. Smatra se da je ibuprofen najmanje isto toliko efektivan kao i ova kombinacija, a moguće i efektivniji.
Sudeći po meta-analizama kliničkih eksperimenata u vezi menstrualnih bolova, aspirin pokazuje višu efikasnost od placeba ali slabiju od ibuprofena ili naproksena, mada se najveća doza aspirina nije koristila pri ovim eksperimentima. Autori su zaključili da ibuprofen ima najpovoljniji odnos koristi i rizika.
Aspirin ne olakšava bolove nastale tokom biciklističkih vježbi, dok kofein je, na iznenađenje, bio veoma učinkovit. Slično tome, aspirin, kodein ili paracetamol nisu bili bolji od placeba kod mišićnih bolova nakon vježbanja. Aspirin je jedan od najčešće korištenih lijekova pri tretmanu blagih i umjerenih bolova, uključujući migrenu i groznicu. Često se kombinira sa drugim lijekovima iz grupe nesteroidnih antiupalnih lijekova i opioidnim analgeticima pri tretmanu umjerenih i jakih bolova.
U visokim dozama, aspirin i drugi salicilati se koriste pri tretmanu reumatske groznice, reumatoidnog artritisa i drugih upalnih stanja zglobova i kostiju. U manjim dozama, aspirin (i njegovi ekvivalenti kao kalcij-karbasalat) također sprječavaju nastajanje krvnih ugrušaka i dokazano smanjuju pojavu akutnih ishemičnih napada i nestabilne angine pectoris kod muškaraca, a može biti korišten i profilaktično. Također se koristi pri tretmanu perikarditisa, bolesti koronarnih arterija i akutnih infakta miokarda. Manje doze aspirina su preporučene u prevenciji moždanog udara i infarkta kod pacijenata sa dijagnosticiranim srčanim bolestima. Kod osoba koje nemaju prisutne srčane probleme, aspirin nema takvo djelovanje. Međutim, preporučljivo je da se u predoperativnom postupku kod pacijenata sa srčanim bolestima pri operaciji by-pass-a prekine s davanjem aspirina najmanje sedam dana prije same operacije, jer se time značajno umanjuje krvarenje u postoperativnom periodu.
Eksperimentalna upotreba
mini|desno|Kristali aspirina Pretpostavljalo se da aspirin smanjuje formiranje katarakta kod pacijenata sa dijabetesom, ali je jedna studija dokazala da nije djelotvoran za ovakvu upotrebu. Uloga aspirina u smanjenju pojave nekih formi raka je također dosta ispitivana. U brojnim studijama, korištenje aspirina nije smanjilo pojavu raka prostate. Njegovi efekti na pojavu raka pankreasa su promjenjivi, jedna studija iz 2004 godine je pronašla statistički značajno povećanje rizika od raka pankreasa kod žena, dok meta-analize nekoliko studija, objavljenih 2006 godine, nisu pronašle dokaze da su aspirin i drugi nesteroidni antiupalni lijekovi povezani sa povišenim rizikom od tih oboljenja. Moguće je da bi aspirin mogao biti efektivan u smanjenju rizika od različitih oblika raka, uključujući rak debelog crijeva, pluća, a moguće i rak gornjih probavnih organa, iako neki dokazi o efikasnosti u prevenciji raka gornjih probavnih organa nisu u potpunosti dorečeni. Njegovi efekti protiv adenokarcinoma mogu biti objašnjeni njegovom inhibicijom enzima ciklooksigenaze-2 (COX-2) koji je sadržan u njima. U studiji objavljenoj 2009. godine, grupa naučnika sa Univerziteta Yale i Univerziteta Iowa je pronašla da aspirin može zaštititi određene ćelije jetre zvane hepatocite od oštećenja.
Upotreba u veterini
Aspirin se koristi pri tretmanu bola i artritisa u veterinarskoj medicini, uglavnom kod pasa, iako nije preporučljiv za ovu upotrebu, jer postoje noviji lijekovi sa manje popratnih efekata za ove životinje. Naročito su psi posebno osjetljivi na popratne efekte salicilata na probavni sistem. Konjima se također davao aspirin za ublažavanje bolova, mada nije široko upotrebljavan zbog kratkog perioda analgetičkog djelovanja. Također su i konji nešto manje osjetljivi na neželjene efekte na probavni sistem. Međutim, aspirin je pokazao obečavajuće rezultate pri njegovoj upotrebi kao antikoagulanta, naročito kod slučajeva laminitisa. Pri upotrebi aspirina kod svih životinja, obavezan je direktni nadzor veterinara. Mačkama se nikad ne bi trebao davati aspirin, jer one nemaju sposobnost formiranja konjugiranih glukoronida, što uzrokuje da je aspirin za mačke otrovan. Njegova toksičnost za mačke se može ublažiti davanjem propisanih doza u dužim vremenskim intervalima.
Inhibicija prostaglandina i tromboksana
Mogućnost aspirina da inhibira proizvodnju prostaglandina i tromboksana je zbog njihovih nepovratnih (ireverzibilnih) deaktivacija enzima ciklooksigenaze (COX). Ciklooksigenaza je neophodna za sintezu prostaglandina i tromboksana. Aspirin djeluje kao acetilirajuće sredstvo pošto se acetil grupa kovalentno veže za serinski ostatak na aktivnom mjestu COX enzima. Ovo daje aspirinu značajnu razliku od drugih nesteroidnih antiupalnih lijekova (poput diklofenaka i ibuprofena), koji su reverzibilni inhibitori (čije je djelovanje moguće povratiti).
Prostaglandini su hormoni koje tijelo lokalno proizvodi a koji imaju različite efekte u tijelu, uključujući prijenos informacija o bolu prema mozgu, upravljanje centrom za regulaciju temperature u hipotalamusu i regulisanju upalnih stanja. Tromboksani su odgovorni za proizvodnju trombocita koji su neophodni za stvaranje krvnih ugrušaka. Krvni ugrušci koji se stvore unutar krvotoka su najčešći uzrok srčanih udara, a aspirin u manjim dozama se smatra efektivnim sredstvom pri intervencijama kod akutnih infarkta miokarda.
Inhibicija ciklooksigenaze (COX-1 i -2)
Međutim, neki od selektivnih COX-2 inhibitora, poput lijeka Vioxx, su nedavno povučeni sa tržišta, nakon što je utvrđeno da oni povećavaju rizik od srčanog udara. Pošto se gubi zaštitni antikoagulacijski efekt prostaciklina (PGI2), ujedno se povećava rizik od trombova i s njim povezanih srčanih udara. Pošto trombociti nemaju vlastitu DNK, oni ne mogu ponovno sintetizirati novu ciklooksigenazu jednom kada aspirin nepovratno inhibira enzim, što se značajno razlikuje od djelovanja reverzibilnih (povratnih) inhibitora.
Hemija
Hemijski gledano, aspirin je acetilski derivat salicilne kiseline, bijela, kristalna, slabo kisela supstanca, sa tačkom topljenja oko 138-140 °C. Veoma slabo se rastvara u vodi. Acetilsalicilna kiselina se veoma brzo raspada u rastvoru amonijum acetata i uopće acetata, karbonata, citrata ili hidroksida alkalnih metala. Stabilna je na suhom zraku, dok se postepeno hidrolizira djelovanjem vlage iz zraka na acetatnu kiselinu i salicilnu kiselinu. U rastvoru sa alkalnim supstancama, hidroliza se odvija još brže, te se u čistim rastvorima gotovo u potpunosti razlaže na acetate i salicilate.
Sinteza
Sinteza aspirina je klasificirana kao reakcija esterifikacije. U toj reakciji, salicilnoj kiselini kao reaktantu se dodaje acetatni anhidrat, derivat acetatne kiseline, što uz prisustvo katalizatora 85%-ne fosfatne kiseline (H3PO4) (ponekad se koristi i sumporna kiselina, H2SO4), daje acetilsalicilnu kiselinu i, kao nusproizvod, acetatnu kiselinu (sirćetnu kiselinu). Pri samoj reakciji acetatni anhidrat se veže na fenolnu grupu salicilne kiseline (OH-) pretvarajući je u acetil-grupu (R-OH → R-OCOCH3). Ovaj način sinteze aspirina se uglavnom koristi u obrazovnim laboratorijama u srednjim i višim školama.
centar|690px
Aplikacije koje sadrže visoke koncentracije aspirina često mogu imati miris sirćeta. To je iz razloga što se aspirin može razložiti putem hidrolize u vlažnim uslovima na salicilnu i acetatnu kiselinu. Konstanta kisele disocijacije (pKa) za acetilsalicilnu kiselinu iznosi 3,5 na temperaturi od 25 °C.
Alternativno, aspirin se može sintetizirati reakcijom salicilne kiseline i acetil hlorida, čime se pored acetilsalicilne kiseline kao nusproizvod dobija HCl (hlorovodonična kiselina).
Polimorfizam
Polimorfizam je osobina supstanci da formira više od jedne kristalne strukture, te je važna pri razvoju farmaceutskih sastojaka. Mnogi lijekovi dobijaju zakonsko odobrenje samo za jednu kristalnu formu ili polimorf. Dugo vremena je bila poznata samo jedna kristalna struktura aspirina, mada su od 1960tih postojale indicije o postojanju druge kristalne forme aspirina. Prvu alternativnu kristalnu formu aspirina otkrio je Vishweshwar sa saradnicima 2005. godine a više strukturnih detalja je otkrio Andrew Bond sa saradnicima. Novi tip kristala je pronađen nakon pokušaja ko-kristalizacije aspirina i levetiraketama iz zagrijanog acetonitrila. Forma II je stabilna samo na 100 K i pretvara se natrag u formu I na standardnoj (sobnoj) temperaturi. U običnoj formi I, dvije salicilne molekule formiraju centrosimetrične dimere kroz acetilne grupe sa (kiselim) metil protonom na karbonilne vodonikove veze, a u novoj formi II, svaka salicilna molekula formira iste vodonikove veze sa dvije susjedne molekule umjesto sa jednom. Uz razliku kod vodonikovih veza formiranih preko grupa karboksilne kiseline, oba polimorfa formiraju identične dimerne strukture.
Farmakokinetika
Salicilna kiselina je slaba kiselina i veoma malo se ionizira u stomaku nakon oralne upotrebe. Acetilsalicilna kiselina se veoma slabo rastvara u kiseloj sredini u probavnom sistemu, što može usporiti njenu apsorpciju u visokim dozama za 8 do 24 sata. Pored činjenice da je pH vrijednost u tankim crijevima još viša, tu se aspirin mnogo brže apsorbira zbog veće površine apsorpcije. Zbog slabe rastvorljivosti pri većim dozama, njegova koncentracija u krvnoj plazmi može rasti i 24 sata nakon primjene.
Od 50% do 80% salicilata u krvi se veže uz bjelančevine dok ostatak ostaje aktivan, u ioniziranom stanju; vezivanje na bjelančevine je zavisno od koncentracije. Zasićenost vezivnih mjesta daje više slobodnih salicilata te se time povećava otrovnost. Zapremina distribucije u organizmu iznosi 0,1 do 0,2 l/kg. Acidoza povećava zapreminu distribucije jer se time olakšava ulazak salicilata u tkiva. Oko 80% terapeutske doze salicilne kiseline se metabolizira u jetri.
Konjugacijom sa glicinom formira se saliciluronska kiselina ((2-hidroksibenzamido)acetatna kiselina) a sa glukuronskom kiselinom formira se salicil-acil i fenolski glukuronid. Ovi metabolički putevi imaju dosta ograničeni kapacitet. Manje količine salicilne kiseline se također hidroksiliraju u gentisinsku kiselinu. Sa velikim dozama salicilata, kinetika se mijenja iz prvog reda u nulti red, onako kako metabolički putevi postaju zasićeni a izlučivanje preko bubrega postaje sve važnije.
Acetilsalicilna kiselina, kao i svi salicilati, uglavnom se izlučuje iz organizma renalnim putem (preko bubrega) i to 75% u vidu saliciluronska kiseline, 10% kao slobodna salicilna kiselina, 10% kao salicilni fenol, 5% kao acil glukuronidi i manji dio (manje od 1%) kao gentisinska kiselina. Kada se koriste manje doze aspirina (manje od 250 mg kod odrasle osobe), svi metabolički putevi funkcionišu prvim redom kinetike, uz poluvrijeme eliminacije od 2 do 4,5 sata. Kada se primijene veće doze salicilata (veće od 4g), poluvrijeme eliminacije postaje mnogo duže (15 do 30 sati) jer se metabolički putevi biotransformacije zasićuju zbog formiranja salicilurične kiseline i salicilnih fenola, izlučivanje putem bubrega (renalno) postaje veoma bitno kada metabolički putevi postanu zasićeni, jer su ekstremno osjetljivi na promjene u pH vrijednosti urina. Studija pokazuje da se bubrežna funkcija pojačava od 10 do 20 puta kada se pH vrijednost urina poveća sa 5 na 8. Korištenje urinarne alkanizacije se bazira na ovom specifičnom aspektu izlučivanja salicilata.
Kontraindikacije
Kod nekih osoba, aspirin nema jak efekat na trombocite kao kod većine ljudi. Ta pojava je opisana kao neosjetljivost ili otpornost na aspirin. Objavljena studija je pokazala da su žene češće neosjetljive na aspirin od muškaraca. dok druga, opširnija studija na 2.930 pacijenata pokazala je da je 28% osoba otporno na aspirin. Istraživanja na 100 italijanskih pacijenata je pokazalo da je od 31% pacijenata kod kojih je uočena pojava otpornosti, samo 5% njih je stvarno bilo otporno, dok je ostalih 28 bilo nekompatibilno.
Probavni sistem
Brojna istraživanja su pokazala da upotreba aspirina može povećati rizik od krvarenja u probavnom sistemu. Iako se aspirin najčešće upotrebljava obložen supstancama koje ne iritiraju probavni sistem, te da se takva primjena aspirina često prezentuje u javnosti kao povoljna za stomak; putem jedne studije je dokazano da to nije tako. Kombinacija aspirina sa drugim NSAID lijekovima može daljnje povećati ovaj rizik. Koristeći aspirin sa klopidogrelom ili varfarinom može se u znatnoj mjeri povećati rizik od krvarenja u probavnom sistemu.
Centralni nervni sistem
Velike doze salicilata, odnosno proizvoda metabolizma aspirina, može uzrokovati tinitus, a ti rezultati su zasnovani na eksperimentima na miševima preko djelovanja arahidonične kiseline i kaskade NMDA receptora.
Inercija
Inercija ili tromost je jedno od osnovnih osobina svih čestica u svemiru koje imaju masu, tj. masa je mjera inercije tijela. Ta se osobina manifestuje kao opiranje tijela promjeni stanja kretanja, što je izrečeno prvim Newtonovim zakonom.
Aspirin
Reyev sindrom
Reyev sindrom, teška bolest koju karakteriše akutna encefalopatija i masna jetra, može se javiti kod djece ili mlađih osoba kojima je davan aspirin protiv groznice i drugih bolesti ili infekcija. Od 1981 od 1997 godine, 1207 slučajeva Reyevog sindroma je otkriveno u SAD-u kod pacijenata do 18 godina starosti. Od svih pacijenata, njih 93% je tri sedmice ranije pokazivalo simptome ovog sindroma, uglavnom u vidu respiratornih infekcija, ospica ili dijareje. Kod 81,9% djece, čija ispitivanja su objavljena, bili su pronađene određene količine salicilata. Nakon što su nadležni organi u SAD-u objavili da postoji veza između Reyevog sindroma i uzimanja aspirina, poduzete su određene mjere kojima se spriječava upotreba aspirina svim osobama ispod 19 godina koje pokazuju znakove groznice.
Inercija
U osnovi, to znači da bi se tijelu promijenio intenzitet brzine i/ili smjer brzine, na to tijelo mora djelovati sila. Uočimo da za promjenu smjera kretanja nije potrebna i promjena intenziteta brzine. Opiranje promjeni stanja kretanja očituje se u pojavi inercijalne sile koju tijelo "osjeća" prilikom ubrzavanja i/ili prilikom kretanja po nepravolinijskoj putanji.
Dobar ilustrativni primjer za slučaj promjene intenziteta brzine je vožnja u automobilu. Svi znaju iz iskustva da prilikom ubrzavanja u automobilu naše tijelo biva pritisnuto uz sjedalo, kao da nas nešto vuče prema natrag, dok prilikom usporavanja nastavljamo s kretanjem prema vjetrobranskom staklu, kao da nas nešto vuče prema naprijed. Efekat je izraženiji što je veća masa tijela i/ili promjena brzine, tj. ubrzanje.
Aspirin
Osipi i upale
Kod manjeg broja osoba, aspirin može izazvati simptome koji upućuju na alergijsku reakciju, uključujući osip, upalu i glavobolju. Uzrok ove reakcije je osjetljivost na salicilate i ne spada u prave alergije već je prije svega nemogućnost metabolizma čak i manjih količina acetilsalicilne kiseline, što dovodi do predoziranja.
Ostali efekti
Aspirin može uzrokovati produljeno krvarenje nakon operacija čak do 10 dana duže. U jednoj studiji, 30 pacijenata je posmatrano nakon raznih operacija koje su na njima provedene. Dvadeset od njih je imalo bar još jednu dodatnu neplaniranu operaciju zbog postoperativnog krvarenja. Ova difuzna krvarenja su vezana isključivo sa aspirinom ili u kombinaciji sa drugim lijekovima iz grupe NSAID u 19 od 20 slučajeva produljenog postoperativnog krvarenja. Prosječno vrijeme oporavka nakon druge operacije je bilo 11 dana.
Inercija
Vektor inercijalnih sila uvijek gleda u suprotnom smjeru od vektora ubrzanja, a intezitet je jednak. Inercijalne sile su po prirodi masene (volumenske) sile (za razliku od kontaktnih). Takve sile "prožimaju" tijelo u cijeloj njegovoj masi (volumenu) jer djeluju na svaku njegovu česticu; u biti, priroda inercijalnih sila se ni po čemu ne razlikuje od gravitacijskih, osim što su im uzroci različiti. Neke inercijalne sile su od posebnog značaja u analizi kretanja pa imaju i posebno ime: centrifugalna sila, Coriolisova sila.
Aspirin
Ostali efekti
Aspirin može inicirati angioedem kod nekih osoba. U jednom ispitivanju, angioedem se pojavio 1 do 6 sati nakon uzimanja aspirina kod nekih pacijenata koji su učestvovali u ispitivanjima. Međutim, uzimanje samog aspirina nije dovelo do angioedema kod ovih pacijenata; primijećeno je da su takvi pacijenti pored aspirina koristili druge nesteroidne antiupalne lijekove nakon čega se primijetila pojava angioedema.
Interakcije
Poznato je da aspirin ima određena međudjelovanja s drugim lijekovima. Naprimjer, acetazolamid i amonij-hlorid mogu pojačati toksične efekte salicilata, dok alkohol pojačava unutrašnja krvarenja povezana s ovim tipovima lijekova. Poznato je da aspirin zamjenjuje brojne lijekove na vezivnim mjestima bjelančevina u krvi, umanjujući djelovanje nekih lijekova poput lijekova protiv dijabetesa, tolbutamida i hlorpropamida; imunosupresivnih lijekova, metotreksata, fenitoina, probenecida, valproinske kiseline te mnogim nesteroidnim antiupalnim lijekovima. Kortikosteroidi također mogu umanjiti koncentraciju aspirina. Farmakološka aktivnost spironolaktona može biti umanjena zbog korištenja aspirina, a poznato je da se aspirin veže umjesto penicilina pri izlučivanju u bubrežnim cjevčicama. Aspirin može da inhibira apsorpciju vitamina C.
Doziranje
mini|desno|Tablete aspirina od 325 mg Za odrasle osobe, uobičajeno je da uzimaju do četiri doze aspirina dnevno, protiv groznice ili artritisa, dok su doze u visini najveće dnevne doze odavno korištene pri tretmanu reumatske groznice. Za prevenciju infarkta miokarda kod osoba kod kojih su ustanovljene bolesti srčane arterije, potrebne su mnogo manje dnevne doze.
Nove preporuke za korištenje aspirina koje je objavila Američka služba za preventivne zadatke (USPSTF) 2009 godine, za primarnu prevenciju koronarnih srčanih bolesti za ciljnu mušku starosnu populaciju od 45 do 79 godina i žensku starosnu populaciju od 55 do 79 godina, preporučuju da se aspirin koristi tek onda kada se ocijeni da su potencijalne šanse za sprječavanje infarkta miokarda veće od potencijalnih šteta od krvarenja u organima probavnog sistema. Pacijenti koji koriste aspirin u normalnim niskim dozama (75 mg) imaju 25% manje rizika od smrti uslijed kardiovaskularnih bolesti te 14% manji rizik od smrti od bilo kojeg uzroka.
Predoziranje
Predoziranje aspirinom može biti akutno ili hronično. Akutno trovanje se dešava pri uzimanju jedne prekomjerne doze, dok hronično trovanje nastaje pri uzimanju visokih doza u dužem vremenskom periodu. Pri akutnom trovanju zabilježena je stopa smrtnosti od 2%. Kod hroničnog trovanja zabilježena je mnogo viša stopa smrtnosti od 25%; a naročito je opasna kod djece.
Smatra se da je aspirin akutno otrovan u dozi od preko 150 mg po kilogramu tjelesne mase. Umjerena otrovnost se smatra pri dozama do 300 mg/kg, dok je opasna otrovnost pri dozama između 300 i 500 mg/kg; potencijalno smrtna doza se smatra iznad 500 mg/kg tjelesne mase. Hronična otrovnost se može desiti pri uzimanju doza od 100 mg/kg tjelesne mase dnevno u toku dva ili više dana.
Tokom druge polovine 20. vijeka, broj trovanja salicilatima u Sjedinjenim Američkim Državama je opao, uglavnom iz razloga veće popularnosti drugih analgetika koji se mogu dobiti bez liječničkog recepta, kao što je paracetamol (acetaminofen). U toku 2000 godine u SAD-u je registrirano 52 slučaja smrti zbog uzimanja prekomjerne doze lijekova koji su na bazi aspirina. Međutim, kod gotovo u svim slučajevima, osim kod njih tri, se radilo o svjesnom uzimanju letalnih (smrtnih) doza, uglavnom pri pokušajima samoubistva.
Inercija
gdje je \mathbf{}J moment inercije, a je ugaono ubrzanje u [rad/s2]. Ova je formula potpuna rotacijska analogija formule. Inercijalni moment se može naći i kao moment inercijalne sile za osu rotacije gdje se vektor tog momenta može naći pomoću vektorskog proizvoda.
gdje je \mathbf{}r vektor najkraće udaljenosti pravca vektora inercijalne sile od osi rotacije usmjeren od osi prema sili.
NGC 796
NGC 796 (također poznat kao ESO 30-SC6) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Mala vodena zmija. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 18. septembra 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Morihej Uešiba
Morihej Uešiba (植芝盛平, Morihei Ueshiba; Tanaba, 14. decembar 1883 - Tanaba, 26. april 1969.) osnivač je aikida. Obično je bio poznat kao O Sensei (翁先生) od aikidoka što bi u prijevodu značilo "Veliki učitelj" (ili jednostavno "Stariji učitelj" u odnosu na njegovog sina).
Život
Morihej Uešiba rodio se u Tanabi, u prefekturi Vakajama 1883. Tokom njegovog djetinjstva, porodica Uešiba živjela je u Maicuru, u prefekturi Kjoto. Njegov interes za borilačke vještine rastao je od trenutka kada je svjedočio kako su njegovog oca pretukli. To je svjedočanstvo na njega mnogo utjecalo. Sa ženom se 1912. seli na sjeverno ostrvo pod imenom Hokkaido gdje njegov trening borilačkih vještina dobija istinsku dubinu. Poznato je da je na tom ostrvu započeo učenje Daito-ryu Aiki-jutsua kod učitelja Sokakua Takede.
Nakon što je Uešiba napustio Hokkaido došao je pod utjecaj Onisabura Degućija (Onisaburo Deguchi), duhovnog vođe Omoto-kyo sekte u Ayabi. Uz svoj duhovni rast, ironično, tamo se Uešiba upoznao i s raznim visoko političkim krugovima. Uešibin dojo u Ajabi osnovan je isključivo da trenira članove Omoto-kjo sekte. Također je bio uključen u prvi Omoto-kyo incident kada su pokušali osnovati utopijsku koloniju u Mongoliji.
Tokom vremena, Uešiba se odvojio od oba učitelja, ali njihov utjecaj na Uešibu ne bi trebao biti podcijenjen.
1927. Uešiba se preselio u Tokio gdje je osnovao svoj prvi dojo, koji još dan danas postoji pod imenom Aikikai Hombu Dojo. Između 1940. i 1942. posjetio je Manćukuo (Japanci su okupirali Mandžuriju) nekoliko puta da bi podučavao aikido. 1942. napustio je Tokio i preselio se u Ivamu u Ibaraki prefekturi gdje je upotrijebio riječ aikido prvi put kao ime za njegovu borilačku vještinu. U Ivami je osnovao Aiki Shuren Dojo, poznat još i kao Iwama Dojo. Tokom svog tog vremena znao je često putovati po Japanu, a naročito je putovao u Kansaj regiju da bi podučavao aikido.
Morihei Ueshiba umro je 26. aprila 1969.
Hrvatska narodna banka
Hrvatska narodna banka (HNB, od 1990. do 1997. godine Narodna banka Hrvatske) je centralna banka Republike Hrvatske sa sjedištem u Zagrebu. Dio je Evropskog sistema centralnih banaka. Hrvatska narodna banka odgovorna je za održavanje stabilnosti cijena u Republici Hrvatskoj. U obavljanju svojih poslova samostalna je, nezavisna i odgovorna Hrvatskom saboru. HNB ima osnovni kapital u iznosu od 2.500.000.000 kuna i u isključivom je vlasništvu Republike Hrvatske, koja garantira za obaveze HNB-a. Hrvatsku narodnu banku zastupa guverner HNB-a, a od jula 2012. to je Boris Vujčić. HNB djeluje u skladu sa Zakonom o Hrvatskoj narodnoj banci.
Osnivanje
Ustav Republike Hrvatske, donesen 21. decembra 1990, odredio je u članu 53. Narodnu banku Hrvatske kao centralnu banku Republike Hrvatske, tada člana Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, i utvrdio sljedeće odgovornosti: da je Narodna banka Hrvatske centralna banka Hrvatske; Banka je odgovorna, u okviru svojih prava i dužnosti, za stabilnost valute i za opću likvidnost plaćanja u zemlji i prema inostranstvu; u svom radu je samostalna i odgovorna Hrvatskom saboru; ostvarena dobit pripada državnom budžetu; položaj banke se uređuje zakonom. Izmjenama i dopunama Ustava 1997. godine, kada je Hrvatska već bila nezavisna, naziv centralne banke promijenjen je u Hrvatska narodna banka.
Cilj
Osnovni cilj HNB-a jest održavanje stabilnosti cijena. Ne ugrožavajući ostvarivanje svog cilja, HNB podupire ekonomsku politiku Hrvatske te djeluje u skladu s principima otvorene tržišne ekonomije i slobodne konkurencije.
NGC 3117
NGC 3117 (također poznat kao MCG 1-26-14, PGC 29340 i UGC 5445) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 312 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Sekstant. Najveći prečnik je 1,00 (91 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (91 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 15. marta 1877. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Englezi
Englezi (engleski: English people) su narod i etnička grupa, porijeklom iz Engleske, a koji pričaju engleski jezik. Pripadnost engleskoj naciji seže u rani srednji vijek, kada su bili poznati pod staroengleskim nazivom Anglecynn (Angli). Danas je Engleska jedna od zemalja Ujedinjenog Kraljevstva, a velika većina Engleza u Engleskoj su britanski državljani. U historijskom pogledu, Englezi su potomci nekoliko genetički sličnih naroda - starijih Britona (ili Brythona), germanskog plemena koje je naseljavalo područje današnje Engleske, a uključivalo je plemena Angla, Saksonaca i Juta. Ova plemena su vremenom osnovali državu, koja će kasnije postati Engleska (staroengleski Englaland). Pored Britona, korjene engleske nacije formirali su i Normani i danski Vikinzi. Nakon Akta ujedinjenja iz 1707, kojim je kraljevina Engleska postala dio Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije, engleski običaji i identitet je postao usko vezan za običaje i identitet cjelokupnog britanskog stanovništva. Danas, pod pojmom Englezi smatraju se i potomci imigranata iz drugih evropskih zemalja te zemalja Commonwealtha, koji su se vijekovima useljavali na područje Ujedinjenog Kraljevstva. Zbog svoje centralne pozicije unutar Britanskog carstva, Englezi su bili osnovni izvor širenja engleskog jezika, kulture, zakona i običaja u mnogim zemljama svijeta, te mnogih najpopularnijih sportova današnjice.
Engleska nacija
Konvencionalni pogled na porijeklo Engleza je da su oni primarno potomci Anglo-Saksonaca, germanskih plemena koja su naselila Britanska ostrva nakon završetka okupacije Britanije od strane Rimljana, te njihove asimilacije sa drugim naseljenicima koji su kasnije došli, poput Normana i Vikinga. Ovu verziju historije neki historičari i genetičari smatraju isuviše pojednostavljenu ili netačnu. Kelti, a naročito njihova upotreba britonskih jezika, poput korvalskog, kambrijskog i velškog, su se održali u prostranim dijelovima Engleske (naročito u područjima Cornwall, Devon, Cumbria, Northumberland, West Midland, Yorkshire, Lancashire i Cheshire). Međutim, spominjanje anglo-saksonskog elementa u definiranju engleske nacije je tradicionalno bilo važno u svrhu njihovog razlikovanja od ostalih keltskih susjeda, poput Škota, Velšana i Iraca. Historičarka Catherine Hills opisuje ono što ona zove nacionalni mit o porijeklu Engleza: Dolazak Anglo-Saksonaca... se i dalje smatra jednim važnim i zanimljivim događajem jer se smatra da je to bio ključni faktor u identitetu današnjih stanovnika Britanskih ostrva, uključujući imigraciju na tolikoj osnovi da se zauvijek mijenja populacija jugoistočne Britanije, čineći Engleze različitim narodom u odnosu na Kelte, Irce, Velšane i Škote... ovo je primjer nacionalnog mita o porijeklu... i pokazuje zašto su rijetki jednostavni odgovori na pitanja o porijeklu.