cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Perzija
Kraj sjaja Perzije (1722.-1914.)
Tridesetih i četrdesetih godina 18. vijeka Nadir Šah će označiti kratkotrajnu obnovu carstva, no nakon njegove smrti na vlast dolazi slaba Zand dinastija. Ponovno duže vrijeme stabilnosti nastupit će za vrijeme vladavine dinastije Kajar u razdoblju od 1779. do 1925. Ipak, Perzija je ekonomski slaba i sve više zavisi o velikim silama: Rusiji na sjeveru, i Britanskim carstvom u Indiji. Svaka od tih sila od nekadašnjeg je perzijskog teritorija zauzela dio za sebe: Rusija je osvojila Azerbejdžan, Turkmenistan i Uzbekistan, Britanija Bahrein, a obje dijelove Afganistana. Na kraju će 1907. sklopiti Anglo-rusku konvenciju, prema kojoj je podijeljena i sama teritorija Perzije na područja ekonomskog uticaja. Osniva se i Anglo-perzijska naftna kompanija, te počinje crpljenje nafte na jugozapadu Perzije.
Od Prvog svjetskog rata do današnjeg Irana
Za vrijeme Prvog svjetskog rata na području Perzije vodile su se bitke ponajprije između Rusije i Osmanlijskog carstva, i to oko kontrole naftnih polja. Nakon Oktobarske revolucije u Rusiji, Turci uspijevaju dobiti premoć, a stanovništvo Kavkaza i zapadne Perzije prepušteno je gladi. 1918. Britanci uspijevaju malobrojnim jedinicama odvratiti združene njemačke i turske jedinice i zaštititi naftna polja gotovo do kraja rata. Tokom rata njemački špijuni su čak širili u Perziji glasine da je njemački car Vilim II, car Njemačke prešao na islam, ne bi li tako pridobili naklonost naroda. Ipak Perzija je ostala pod britanskim, a ubrzo i sovjetskim uticajem.
1925. dinastiju Kajar svrgava Muhamed Reza Pahlavi te osniva novu dinastiju. Želi modernizovati Perziju, ali ostaje pod dominantnim uticajem stranih sila.
Za vrijeme Drugog svjetskog rata Reza Šah Pahlavi proglašava neutralnost. Budući da je odbio protjerati iz zemlje njemačke inžinjere, koje su saveznici smatrali špijunima, Britanci i Sovjeti u augustu 1941. okupiraju Iran, a Rezu Pahlavija šalju u izgnanstvo. Na prijestolje 16. septembra 1941. postavljaju njegovog sina Muhameda Rezu Šah Pahlavija, koji će nakon rata nastaviti s modernizacijom zemlje, što je uključivalo agrarnu reformu, davanje prava glasa ženama i borbu protiv nepismenosti.
Ti su njegovi pokušaji doveli do protesta među muslimanskim vođama, koji su se bojali da će izgubiti svoj uticaj. Šah Mohamad Reza Pahlavi, s druge strane, nije obraćao pažnju na raspoloženje javnosti, te se takmičio u upotrebi represivnih mjera. 1978. i 1979. podižu se mnogobrojni ustanci širom zemlje nakon čega šah bježi u Egipat, a na vlast u Iranu dolaze islamističke vođe, na čelu s ajatolahom Homeinijem. Iran postaje Islamska Republika Iran.
Osvaldo Cavandoli
mini|Osvaldo Cavandoli Osvaldo Cavandoli (Maderno, Italija 1. januar 1920., 3. mart 2007), nadimka Cava, italijanski crtač crtanih filmova. Počasni građanin Milana.
Poznat je po svom crtanom filmu Liniji (ital. "La Linea"). U Milano se preselio u dobi od dvije godine. Od 1936. - 1940. radi kao tehnički dizajner za Alfu Romea. 1943. godine počinje pokazivati zanimanje za crtane filmove i počinje tada raditi sa Ninom Pagotom. Od 1950. godine radi neovisno i kao režiser i filmski producent.
Njegov slavni crtani film Linija se prvi put pojavljuje 1969. godine. Godine 1978. i 1988. razvija dva nova crtana lika: "Seks-liniju" i "Eros-liniju".
Rogačice
Rogačice su naseljeno mjesto u sastavu općine Sevnica, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Sevnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Rogačice su imale 45 stanovnika.
Panzer III
Panzer III je bio njemački tenk koji se nalazio u ratnoj upotrebi do kraja 1943. godine. Službeni naziv Panzer III bilo je Panzerkampfwagen III (PzKpfw III).
Nastanak
Na zahtjev generala Guderiana početkom 1934. godine izrađen je plan za nastanak novog tenka koji bi zamijenio Panzer I koji nije zadovoljavao u mogućim borbama s tadašnjim tenkovima drugih država. Nezadovoljavajuća brzina razvoja novog tenka dovodi do stvaranja Panzera II koji treba u međuvremenu vršiti njegove dužnosti. Nakon te odluke o gradnji međugeneracijskog tenka, proizvodni i dizajnerski problemi su i dalje mučili Panzer III tako da ih je u trenutku izbijanja drugog svjetskog rata bilo proizvedeno samo stotinjak.
Ratno djelovanje
Prvo ratno djelovanje ovaj je tenk imao tokom Poljske kampanje iako su tada upotrebljavani samo njegovi testni primjerci. Njegovo zamišljeno djelovanje bilo je zajedno s tenkom Panzer IV koji bi imao protupješadijske dužnosti, za razliku od Panzera III koji bi bio zadužen za uništenje protivničkih tenkova. Već prvi ozbiljni pokus ovog tenka u pohodu na Francuskoj završava djelomičnim neuspjehom koji rezultira nadogradnjom njegovog nedovoljno jakog topa s promjera 37 mm na onaj 50 mm. Iako je sada ovaj tenk postao jači on se pokazao preslabim u u sukobu s T-34 nakon invazije Sovjetskog Saveza. Taj događaj postaje zvono za uzbunu koja rezultira stalnim zahtjevima za boljim i novijim tenkom. Nekoliko mjeseci nakon što novi tenk popularnog imena Tigar počinje izlaziti s proizvodnih traka 1943. godine dolazi do obustave korištenja Panzera III, a sve tvornice se prebacuju na proizvodnju njegove protutenkovske i protuartiljerijske verzije bez kupole imena Stug III.
Masovno je korišten na frontovima Francuske, Balkana, Sjeverne Afrike i Sovjetskog Saveza.
Oprema
Prvobitno je bilo zamišljeno da ovaj tenk uđe u proizvodnju s oklopom debelim 15 mm i topom kalibra 50 mm. Protivno željama mehaniziranog odjela Wehrmachta top je bio smanjen na 37 mm, ali je kupola u koju može stati veći top ostala u proizvodnji tako da je kasnije on lako zamijenjen prema originalnom zahtjevu. Tokom borbi je bila uočena i slabost oklopa tako da je on do kraja proizvodnje bio stalno uvećavan dok nije dostigao debljinu od 50 mm. Sveukupno je bilo proizvedeno nešto manje od 6000 primjeraka ovog tenka.
Prenamjene
Iz dizajna ovog tenka napravljeno je najmasovnije njemačko oklopno vozilo u doba drugog svjetskog rata. To je bio Stug III, proizveden u više od 10000 primjeraka. S druge strane Sovjetski Savez je od zarobljenih Panzera III i Stuga III napravio više od 1000 primjeraka svojeg oklopnog vozila imena Su-76i.
Korištenje izvan Njemačke
Manji broj ranih, slabijih verzija ovog tenka je prodano ili ustupljeno Sovjetskom Savezu, Mađarskoj, Rumunjskoj, Bugarskoj, Slovačkoj i Hrvatskoj. Poslije drugog svjetskog rata Panzer III ostao je u upotrebi na području Norveške.
Red Army
mini|180px|Grb Red Army Mostar mini mini mini Red Army Mostar ili pod punim nazivom Udruženje građana "Klub navijača Red Army Mostar", organizirana je navijačka grupa navijača Fudbalskog kluba Velež iz Mostara. Uz Mostarske Rođene, jedna je od bitnih karika u zdravom funkcionisanju kluba. Ova navijačka grupa prvi put se organizirano javlja 1981. pod nazivom Crveni šejtani (da bi uskoro nakon toga promijenila ime u Red Army). Red Army je prva navijačka grupa u Jugoslaviji koja je službeno registrovala svoje postojanje kao udruženje građana 1991. godine. Moto grupe je Mostar u srcu, Velež do groba! a slogan Prestati nećemo nikada. Red Army se danas nalazi na istočnoj tribini (Red Army tribini) stadiona [[Stadion "Rođeni"|Rođ
Historija
Fudbalski klub Velež je od svog nastanka 1922. godine, imao svoje vjerne navijače. Prva organizovana navijačka grupa nastala je 1981. godine pod imenom Crveni šejtani. Povod za njeno osnivanje bilo je učestvovanje i pobjeda Veleža u Kupu Maršala Tita protiv sarajevskog Željezničara. Tada nije bilo puno stalnih članova. Za tifoze Veleža prelomna godina bila je 1986. Povod je bio, još jedno finale Kupa, ovog puta sa zagrebačkim Dinamom. U Beograd je stiglo desetak hiljada Mostaraca.
Kada je na utakmici Velež poveo, nastala je prava ludnica. Sudija iz Klisa je dosudio dva penala za Slobodu i ona je povela sa 2:1. Velež je bio šampion SFR Jugoslavije samo 13 minuta! Tada su navijači Veleža počeli gađati pomoćnog sudiju, a uprava Slobode je pozvala policiju. Počeli su preskakati ogradu i udarati. Stadion u Tuzli je imao vrlo usku kapiju. Tri hiljade navijača je tada krenulo kroz nju. Počela je opšta tuča i Red Army su bili izbačeni sa stadiona. Veležovi huligani su tada rušili sve pred sobom. Razvalili su robnu kuću i usput sve lomili, a stradali su i obični građani. Bilo je puno povrijeđenih. Ovi događaji imali su i dugoročne posljedice na uspon i kvalitet Red Army-a.
Međutim, bez obzira na ove nemile događaje, i u 90-im Red Army su nastavili sa navijanjem i gostovanjima. Red Army su bili žestoki protivnici nacionalizma.
Sredinom devedesetih počinje BH Liga, a Velež svoje domaće utakmice igra na stadionu u Vrapčićima pod lošim uslovima. Loše igre i loša organizacija, život na ivici materijalne egzistencije, te stadion bez tribina, samo su neki od razloga blijedog izdanja Red Army-a u tom periodu. Svoju renesansu Red Army doživljava u sezoni 1998./1999. Napravljeno je mnoštvo novih transparenata, većih i manjih zastava, izrađene su nove majice i šalovi, te izgrađena tribina za Red Army. Prateći Velež, Red Army su obišli sve prvoligaške i premijerligaške stadione u BiH.
Regije Namibije
desno|mini|Regije Namibije Namibija je teritorijalno podijeljena na regije (en: Regions of Namibia) i ukupno 107 izbornih jedinica. Podjela države definisana je međunarodnim standardom ISO 3166-2:NA, a proglašena je proklamacijom iz 3. marta 1992. godine. Administrativnu podjelu države je predložila Komisija za razgraničavanje, a odobrava je ili odbija Narodna skupština. Od sticanja nezavisnosti zemlje, Komisija za razgraničavanje se formirala tri puta, posljednji put 2002. godine pod predsjedavanjem Petera Shivut. Regionalni vijećnici se biraju neposredno putem tajnog glasanja (na lokalnim izborima) stanovnika u pojedinim izbornim jedinicama.
Promjena broja, veličine i podjele unutar regija je po članu 103 Ustava Namibije, moguće samo usvajanjem odluke Komisija za razgraničavanje. U novembru 2012. godine je objavljeno da je planirana podjela regija Oshikoto i Kavango, čime bi se broj regija povećao na 15.
U augustu 2013. izvršena je reorganizacija administrativne podjele Namibije tako što su od dotadašnje regije Kavango formirane dvije nove regije: Istočni i Zapadni Kavango a u narednom periodu se planira podjela države na 121 izbornu jedinicu.
Muhašinovići
Muhašinovići su naseljeno mjesto u gradu Visokom, Bosna i Hercegovina.
Megalitski hramovi na Malti
Megalitski hramovi Malte su prahistorijske monumentalne građevine na ostrvima Malta i Gozo, Malta. Izgrađeni su tokom 4. i 3. milenijuma prije nove ere, u mlađem kamenom dobu ili neolitu. Osnovna obilježja mlađeg kamenog doba su razvoj zemljoradničke i stočarske privrede, pojava stalnih ruralnih i protourbanih naselja tj. prijelaz na sjedilački način života (neolitska revolucija). Megalitski hramovi Malte ubrajaju se među najranije samostojeće kamene građevine na svijetu i izuzetne su po svojoj raznolikosti oblika i ukrasa. Svaki kompleks je jedinstveno arhitektonsko remek-djelo i svjedok izuzetne prahistorijske kulture poznate po svojim umjetničkim i tehnološkim dostignućima.
Muhašinovići
Historija
Najstariji dokaz prisutnosti bosanskih bogomila je iz vremena Kulina bana i to na ploči podugnutoj na banovoj crkvi u Muhašinovićima.
Megalitski hramovi na Malti
Megalitizam
Megalitizam je složena pojava, prisutna u mnogim dijelovima svijeta, koja je započela u skom periodu, nastavila se u bronzanom i željeznom dobu, i traje do danas. Izraz se odnosi na oblik neolitske arhitekture koji se sastoji od podizanja megalita (od grčkog mega = veliki; lithos = kamen - veliko kamenje) tokom određenog vremena kada su ove građevine podignute i njihovog naučnog proučavanja od strane arheologa koji pokušavaju razumjeti njegovo značenje. Megalitizam je dobio poseban značaj u Evropi (gde je mogao nastati) za narode neolita. Neolitska Evropa je izraz koji se koristi za vrijeme između perioda mezolita i bronzanog doba u Evropi, približno između 6500. pne. i 1700. pne. Nakon što je analizom C14 bilo moguće odrediti starost nalaza i uz poznatu udaljenost nalazišta od područja Plodnog polumjeseca na zapadu azijskog kontinenta, utvrđeno je da se neolit u Evropi širio prosječnom brzinom od oko 1 km/god. - neolitska ekspanzija. Praistorijski hramovi Malte su do 1993. god. smatrani za najstarije samostojeće kamene građevine na svijetu. Te godine završena su arheološka istraživanja nalazišta Göbekli Tepe u turskoj pokrajini Anadolija, kada je registrovano više od 200 T- kamenih stubova, najstarijih svjetskih megalitskih struktura, čija starost počinje oko 10000 god.pne.
Hramovi na Malti datiraju od 4000 - 2500 pne. Oni su stariji od Stounhendža i od piramida. Bili su prekriveni zemljom od ranih vremena i ponovo su ih otkrili i pažljivo obnovili evropski i domaći malteški arheolozi počevši od 19. stoljeća.
Hramovi na Malti
Malo se zna o ljudima koji su izgradili ove megalitne hramove. Prvobitni stanovnici Malteških ostrva vjerovatno su prešli morem sa Sicilije, koja se nalazi oko 90 km. sjeverno, negdje prije 5000. godine p.n.e. (mlađe kameno doba). Graditelji hramova bili su poljoprivrednici koji su uzgajali žitarice i uzgajali domaću stoku. Obožavali su boginju majku čiji je tip poznat po ranijimm statuetama pronađenim po Mediteranu. Slične statue nalaze se i na Malti, a nekoliko je jedinstveno velikih dimenzija. Osnovna obilježja mlađeg kamenog doba su razvoj zemljoradničke i stočarske privrede, pojava stalnih ruralnih i protourbanih naselja tj. prijelaz na sjedilački način života.
Iz materijalnih dokaza zna se da je bogosluženje u hramovima na Malti uključivalo žrtvovanje životinja, dok se malo zna o obredima i ritualima koji su se tamo odvijali. Iako su sveukupno veliki hramovi, njihove unutrašnje odaje nemaju dovoljno prostora da prime više od nekoliko ljudi u isto vrijeme. Stoga javno bogosluženje u velikim grupama, kao što se danas praktikuje u tipičnim crkvama i hramovima, ne bi bilo moguće.
Svjetska baština
Na lokalitetu Ġgantija, na ostrvu Gozo, dva hrama su 1980. godine uvršteni na UNESCO-ovu listu svetske baštine. Godine 1992. Komitet UNESCO-a je dodatno proširio postojeću listu sa još pet megalitskih hramova sa ostrva Malta. To su hramovi Hagar Qim, Mnajdra, Tarxien, Ta'Hagrat i Skorba.
Iako se svaki hram razlikuje po arhitektonskom dizajnu, oni obično sadrže eliptično predvorje ispred konkavne fasade. Preživjeli horizontalni zidani slojevi ukazuju na to da su spomenici imali krovove s korbama, što je za svoje vrijeme bilo izuzetno sofisticirano rješenje. Dekorativne karakteristike hramova su paneli sa izbušenim rupama i reljefni paneli koji prikazuju spiralne motive, drveće, biljke i razne životinje.
Lokalitetima upravlja Baština Malta, dok vlasništvo nad okolnim zemljištem varira od lokacije do lokacije. Osim ovih, na Malti postoje i drugi megalitski hramovi koji nisu uvršteni na UNESCO-ov popis. svjetske baštine.
Filatelija u Namibiji
Njemačka jugozapadna Afrika
desno|mini|Marka "Yacht" Njemačke jugozapadne Afrike iz 1906. godine Od 7. augusta 1884. godine i početka kolonijalnog vremena Njemačke na području Njemačke jugozapadne Afrike, korištene su poštanske marke Njemačkog carstva, ali su pošiljke prepoznatljive po različitim pečatima npr. (kružni pečat sa imenom OTYIMBINGUE sa datum na rubu i imenom kolonije DEUTSCH SÜDWEST AFRIKA u sredini). Marke su sa motivom orla i u nominalnoj vrijednosti od 3 pfeninnga do 2 marke. Korištene su do 1902. godine. 1897. godine izlazi prva serija od četiri marke sa motivom orla i dijagonalno utisnutim tekstom Deutsch Südwest Afrika. Nominalna vrijednost im je od 3 do 50 pfenninga. Ukupno su izašle 32 različite marke, sve do 9. jula 1915. godine i kapitulacije njemačke vojske, te pripojenja Južnoj Africi.
Južnoafrički kolonijalni period
Na području današnje Namibije, prve poštanske marke u poštanskom prometu bile su marke Južnoafričke Republike iz 1910. godine, zatim marke sa britanskim kraljem Georgom V. su se koristile od 1915-22. godine. Osim njih koristile su se i poštanske marke provincija Kapp, Natal, Oranje i Transval. Također su upotrebljavane porto marke iz provincije Transval. Iste poštanske marke korištene su sa dodatnim pečatom. Ove se marke smatraju prethodnicom filatelije, te se posebno katalogiziraju.
Jugozapadna Afrika
Prva serija maraka Jugozapadne Afrike je serija od 24 marke izdana 1. januara 1923. godine. Korištene su poštanske marke Južnoafričke Republike, na kojima je dodatno utiskan pečat sa dvorednim nazivom na engleskom (South West Africa – veličine 14½ mm) i afrikaans jeziku (Zuid-West Afrika – veličine 13 mm). Nominalna vrijednost im je bila od ½ penija do 1 britanske funte (£), a motiv je portet britanskog kralja Georgom V.
Namibija
mini|dsno|Treća namibijska marka iz prve serije 1990. godine Prve poštanske marke Namibije, izašle su 21. marta 1990. godine, povodom nezavisnosti države. Tiskane su 3 marke, na kojima je simbolički predstavljena karta Namibije, zastava, predsjednik Sam Nujoma, golub mira sa raširenim rukama, te karta Afrike sa položajem Namibije. Nominalna vrijednost bila im je 18, 45 i 60 centi. Vrijednost maraka, kao i valuta u to vrijeme je bio južnoafrički rand. Marke su bile nazubljene 14¼:14 i kataloški su (po njemačkom katalogu Michel) numerisane sa brojevima 668-670. Marke u upotrebi prije tog perioda su bile sa imenom Jugozapadna Afrika (South West Africa i Suidwes Afrika)
Panzer I
Panzer I je bio njemački tenk koji se nalazio u ratnoj upotrebi do 1941. godine.
Nastanak
Još prije dolaska Hitlera na vlast u Njemačkoj tokom 1932. godine tamošnja vojska se odlučila na izgradnju svog prvog tenka što je bilo u suprotnosti s tadašnjim Versajskim ugovorom. Kako bi se prikrilo dizajniranje i početna proizvodnja ovog tenka on se u službenim dokumentima vodio kao poljoprivredno vozilo, to jest traktor.
Osnova dizajna ovog tenka je bio dizajna engleskog tenka MK IV koji se prestao proizvoditi 1935. godine.
Ratno djelovanje
Prva vojna upotreba ovog tenka zbila se tokom Španskog građanskog rata 1936. godine kada se on koristi u Francovoj vojsci. Već u tim ranim borbama pokazuje se kao nedovoljno jak protiv tadašnjih ruskih tenkova T-26 i BT-5. Iako se već tada pojavljuju njegovi ozbiljni nedostaci nemogućnost proizvodnje dovoljnog broja modernijih tenkova dovodi do situacije da je Panzer I. najbrojniji njemački tenk tokom invazije Poljske 1939. godine. Kako je neproporcionalno visok broj ovih tenkova tada uništen odlučeno je o zaustavljanju njegove proizvodnje. Bez obzira na to ovaj tenk je korišten i pri invaziji Norveške i Francuske sljedeće godine.
Oprema
Debljina oklopa Panzera I bila je samo 13 milimetara tako da nije zaustavljao ništa veće od hitaca iz običnih pješadijskih oružja. Kako je bio naoružan sa samo dva mitraljeza kalibra 7.92 mm nije imao šanse protiv bilo kojeg drugog oklopnog vozila. Težina mu je iznosila 6 tona, a brzina 40 km/h.
Dizajnerski nasljednik koji je trebao ispraviti greške ovog tenka bio je Panzer II.
NGC 822
NGC 822 (također poznat kao ESO 298-9, MCG -7-5-8 i PGC 8055) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 250 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Feniks. Najveći prečnik je 1,10 (80 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (44 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 5. septembra 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 7556
NGC 7556 (također poznat kao MCG -1-59-9 i PGC 70855) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 345 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 2,50 (251 hiljada sg) a najmanji 1,6 uglovnih minuta (161 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 20. septembra 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Seka Aleksić
Seka Aleksić, pravog imena Svetlana Aleksić (rođena 23. aprila 1981. godine) jest turbo folk pjevačica, popularna u Srbiji i zemljama regije.
Biografija
Prvi javni nastup u njenoj pjevačkoj karijeri je imala u prnjavorskoj kafani "Evropa", sa samo 14 godina.
Godine 1996. Seka napušta srednju školu i potpuno se posvećuje svojoj pjevačkoj karijeri, preuzevši teret hranioca porodice. U narednih nekoliko godina, preko Mladenovca, Dvorova, Bijeljine odlazi u Švicarsku, gdje stupa u brak i poslije nekog vremena se i razvodi. Iz Švicarske se vraća u Bijeljinu i nastavlja sa svojom pjevačkom karijerom, prikupljajući novce za svoju prvu ploču.
Godine 2002. odlazi u Ćupriju, gdje upoznaje svog sadašnjeg mladića i menadžera, Zorana Kovačevića. Danas je česta gošća Breninog Grand Show-a.
Burkina Faso
Burkina Faso je kontinentalna država u Zapadnoj Africi. Graniči se sa Togom i Ganom na jugu, Obalom Slonovače na jugozapadu, Beninom na jugoistoku, Nigerom na istoku i Malijem na sjeveru. Glavni grad je Ouagadougou. Prema procjenama iz 2014. Burkina Faso imala je 17,3 miliona stanovnika.
Ranije poznata pod imenom Republika Gornja Volta, država je preimenovana u Burkinu Faso 4. augusta 1984. Službeni jezik je francuski.
Prije nego što su Francuzi pokorili Burkinu Faso u kasnom 19. vijeku Burkinom Faso vladale su različite etničke skupine. Nezavisnost od Francuza stekla je 1960.
Etimologija
Ranije nazvana Republika Gornja Volta, zemlja je 4. augusta 1984. godine preimenovana u "Burkina Faso" od tadašnjeg predsjednika Thomasa Sankare. Riječi "Burkina" i "Faso" potječu iz različitih jezika koji se govore u zemlji: "Burkina" dolazi iz Mossija što znači "uspravno", pokazujući kako su ljudi ponosni na svoj integritet, dok "Faso" dolazi iz jezika Djula (kako je napisano u N'Ko pismu: ߝߊ߬ߛߏ߫ faso) i znači "otadžbina" (doslovno, "očeva kuća"). Sufiks "-bè" dodan na "Burkina" da bi formirao demonim "Burkinabè" dolazi iz jezika Fula i znači "muškarci ili žene". Etimologija CIA-e rezimira kao "zemlju poštenih (nepotkupljivih) ljudi".
Francuska kolonija Gornja Volta dobila je ime zbog svog položaja na gornjim tokovima rijeke Volte (Crna, Crvena i Bijela Volta).
Političke podjele
Zemlja je podijeljena na 13 administrativnih regiona. Ovi regioni obuhvataju 45 provincija i 301 departaman. Svakim regionom upravlja guverner.
Geografija
Nalazi se u gornjem slivu rijeke Olge, bez izlaza na more. Površina 274.000 km2, oko 16,3 miliona stanovnika (2010). Reljef je uglavnom sačinjen od visoravni, a klima je tropska. Glavni grad je Uagadugu. Država graniči sa Malijem, Nigerom, Togom, Beninom i Obalom Slonovače. mini|desno|Satelitski snimak
Demografija
Burkina Faso je sekularna država. Većina stanovništva živi u južnom i centralnom dijelu države. Na hiljade ljudi redovno migrira u Obalu Slonovače i Ganu. Ratovi u Obali Slonovače primorali su mnoge da se vrate u Burkinu Faso.
Burkina Faso ima šestu najveću stopu fertiliteta na svijetu, 5.,93 djece na jednu ženu.
Prema izvještaju State Departmenta iz 2009. ropstvo je i dalje zastupljeno u Burkini Faso, a meta su često djeca.
Etničke grupe
40% od 17,3 miliona stanovnika Burkine Faso pripada narodu Mossi. Oni vode porijeklo od ratnika koji su oko 1100. migrirali u današnju Burkinu Faso sa područja Carstva Gane, koje je obuhvatalo teritoriju jugoistočne Mauritanije i zapadnog Malija. Druga najvećina skupina je narod Bobo koji žive uglavnom oko Bobo-Dioulassa. Ostatak stanovništa čine Gurunsi, Senufo, Lobi, Mande i polu-nomadski Fulani koji naseljavaju sjeverne dijelove države.
Jezici
250px|thumb|Jezici Burkine Faso U Burkini Faso se priča 69 jezika, od kojih su 60 autohtoni. Oko 40% stanovništa priča Mossi. Mossi se priča uglavnom u središnjem dijelu države, oko glavnog grada Ouagadougoua. Mossi jezik je usko povezan sa Gurunsi jezikom.
Na zapadu se uglavnom pričaju Mande jezici, kao što su Bobo, Marka i Samo. Na sjeveru su rasprostranjeni Fula jezici.
Službeni jezik je francuski koji se počeo koristiti za vrijeme kolonijalnog doba.
Religija
Islam je najveća religija u Burkini Faso. Muslimani čine 60,5% stanovništva države. Većina muslimana su suniti, a postoji i mala manjina šiita. Veliki broj muslimana pripada derviškim redovima, a postoji i ahmedijska zajednica. Od derviških redova najznačniji je red tidžanija.
Rimokatolici čine 19% stanovništva, a protestanata je 4,3%. 15,3% ispovijeda tradicionalne religije. 0,6% ispovijeda druge religije, a 0,4% ne ispovijeda nijednu religiju.
Obrazovanje i kultura
Edukacija u Burkini Faso je podijeljena na osnovno, srednje i visoko obrazovanje. Visoka škola košta godišnje oko 25,000 CFA (50 USD) godišnje, što je mnogo više nego što većina Burkinabè porodica može da izdvoji.
Aleksandar Menjkov
Karijera
U junu 2009. postavio je novi lični rekord skočivši 8,16 m u Kemerovu. Na Evropskom juniorskom prvenstvu iste godine u Novom Sadu osvojio je zlatnu medalju, ali se na Svjetskom prvenstvu te godine nije uspio plasirati u finale. Na otvaranju sezone 2011. poboljšao je lični rekord za 1 cm na Sibirskom regionalnom prvenstvu.
Rezultat karijere ostvario je na Svjetskom prvenstvu 2013. na domaćem terenu u Moskvi, gdje je postao svjetski prvak skočivši 8,56 m (novi državni rekord). Na prethodnom SP-u u Daeguu bio je šesti, a isto mjesto zauzeo je i na SP 2015. u Pekingu.
Bela Krleža
Bela Krleža (Rođena kao Leposava Kangrga; Senj, 26. oktobar 1896. - Zagreb, 1981. godine) je bila hrvatska pozorišna glumica.
Umrla je 1981. godine u Zagrebu.
Ymir (satelit)
Ymir (također Saturn XIX) je prirodni satelit planete Saturn. Vanjski nepravilni satelit iz Nordijske grupe sa oko 18 kilometara u prečniku i orbitalnim periodom od 1315.14 dana.
Bali-beg Malkočević
Bali-beg Malkočević je imenovan Bosanskim sandžakbegom 1475. godine. Ne zna se tačno odakle je porijeklom, ali se smatra da je rodom iz Bosne. Istoričari ga puno miješaju sa Gazi Bali-begom Jahjapašićem koji je upravljao Bosnom od 1519-1521. godine. Bit će sigurno da je ovo slavni osmanski vojskovođa Gazi Bali-beg Malkoč-oglu, koji je imenovan Smederevskim sandžak-begom 1479. godine. U osmanskim hronikama, ovaj Gazi Bali-beg Malkoč-oglu se posebno pominje u vojnim pohodima za vrijeme sultan Bajazida II, a naročito se proslavio u akindžijskim upadima po Mađarskoj, Banatu i Slavoniji. 1477. godine Bali-beg je smijenjen sa pozicije Bosanskog sandžak-bega, a na njegovo mjesto je imenovan Skender-beg Mihaloglu.
NGC 4637
NGC 4637 (također poznat kao MCG 2-32-188, PGC 42744 i UGC 7881) je spiralna galaksija i nalazi se u sazviježđu Djevica. Prvo otkriće je napravio R. J. Mitchell 1. marta 1854. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Svjetsko prvenstvo u košarci U-17 2016.
Svjetsko prventsvo u košarci U-17 2016. je međunarodno košarkaško takmičenje koje se održalo u Španiji od 23. juna do 3. jula 2016. godine. Ovo je četvrto izdanje Svjetskog prvenstva u košarci U-17. Šesnaest reprezentacija se takmičilo na prvenstvu.
Ekipe
Šesnaest ekipa se kvalifikovalo za ovogodišnje izdanje prvenstva.
Preliminarna runda
Žrijeb je održan 13. april 2016. godine.
Podvinje (Visoko)
Podvinje je naseljeno mjesto u gradu Visokom, Bosna i Hercegovina.
NGC 3138
NGC 3138 (također poznat kao MCG -2-26-32 i PGC 29532) je galaksija koja je udaljena oko 359 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 1,20 (126 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (42 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Rovišče (čvor)
Slovenija:
Spirit
Spirit (Mars Exploration Rover - A, MER-A), je NASA-in robotski rover na Marsu aktivan u periodu od 2004. do 2010. i prvi od dva rovera iz programa Mars Exploration Rover. Uspješno je sletio na Mars 4. januara 2004, tri sedmice prije Opportunityja (MER-B) i na drugoj strani planete. Ime za ovaj rover je izabrano kroz NASA-ino sponzorsko takmičenje studentskih eseja.
Nakon što je rover kompletirao svoju 90 dana dugu misiju, a njegove baterije se dopunile energijom iz solarnih ploča, nastavio je sa daljim istraživanjima. Umjesto predviđenih 90 dana Spirit je radio 20 puta duže, prešavši i dužinu od 7730 m umjesto planiranih 600 m. Na taj način je omogućio iscrpniju geološku analizu marsovskih stijena i površinskih oblika planete. Naučni rezultati prve faze (90 dana) istraživanja su objavljeni u specijalnom izdanju poznatog naučnog magazina Science.
U aprilu 2009. godine rover je zapeo u pijesak bez mogućnosti da se iz njega izvuče. Posljednja komunikacija s Spiritom ostvarena je 22. marta 2010. nakon čega je zbog malo raspoložive električne energije, najvjerovatnije započeo hibernacijski način rada.
Pokušaji da se s roverom uspostavi veza službeno su prekinuti 24. maja 2011.
Laboratorija za mlazni pogon (JPL), odeljenje Kalifornijskog tehnološkog instituta u Pasadeni, upravljala je projektom Mars Exploration Rovers za NASA-in ured za svemirsku nauku u Washingtonu. Cijeli projekt koštao je 800 miliona dolara.
Pregled misije
U originalnoj površinskoj misiji Spirit je trebao raditi najmanje 90 sola. Misija je produžena nekoliko puta i trajala je oko 2208 sola. 11. avgusta 2007 Spirit je postigao drugo najduže operativno trajanje na površini Marsa za lander ili rover pri 1282 sol, jednoj soli duže od Viking 2. Viking 2 pokreće nuklearna ćelija, dok Spirit pokreću solarni paneli. Sve dok ga Opportunity nije nadmašio 19. maja 2010. godine, marsovska sonda s najdužim operativnim periodom bila je Viking 1, koja je na površini Marsa imala 2245 sola. 22. marta 2010, Spirit je poslao posljednju poruku, zaostajući nešto više od mesec dana iza rekorda Vikinga 1.
Istraživanje je počelo u januaru 2004. godine kada je sletio na Mars. Informacije koje je prikupio pomogle su naučnicima da procijene jesu li znakovi nekadašnje prisutnosti vode na Marsu možda jednom omogućili život na negostoljubivoj Crvenoj planeti. Rover je skupljao kamenje i mikroskopski ga analizirao, određivao sastav spektrometrima i brušio ga alatom sličnim geološkom čekiću.
Spiritova ukupna odometrija do 22. marta 2010 (sol 2210) iznosi 7.730,50 m
Projektovanje i izgradnja
Spirit (i njegov blizanac, Opportunity ) su roboti sa 6 kotača pogonjeni solarnim pločama. Roboti su visoki 1,5 m, širok 2,3 m, dugačak 1,6 m te mase 180 kg. Šest kotača na rokersko-okretnom postolju omogućava kretanje po neravnom terenu. Svaki točak ima svoj motor. Vozilo je pogonjeno sprijeda i straga i dizajnirano je za sigurno djelovanje na nagibima do 30 stupnjeva. Najveća brzina je 5 cm / s, iako je prosječna brzina oko 1 cm / s. Spirit i Opportunity imaju komade metala iz palog Svjetskog trgovačkog centra koji su "pretvoreni u štitnike kako bi zaštitili kablove na mehanizmima za bušenje".
Solarni paneli osigurati oko 140 vata do četiri sata dnevno Marsovih dana (sola), dok su litij-ionske baterije punjive baterije skladište energije za korištenje noću. Spiritovo putno računalo koristi 20 MHz RAD6000 CPU sa 128 MB DRAM-a, 3 MB EEPROM-a i 256 MB flash memorije. Radna temperatura rovera se kreće u rasponu od -40 do +40 °Celzijusa i radioizotopni grijači pružaju osnovnu razinu grijanja i po potrebi im pomažu električni grijači. Zlatna folija i sloj silikagela sa aerogelom pružaju izolaciju.
Komunikacija ovisi o svesmjernoj anteni s malim porastom koja komunicira s niskim stupnjem prijenosa i upravljivom antenom s velikim pojačanjem, obje u izravnom kontaktu sa Zemljom. Antena sa malim porastom koristi se i za prijenos podataka svemirskim brodovima u orbiti s Marsa.
Naučni instrumenti
Roverova robotska ruka drži sljedeće instrumente:
Rovišče pri Studencu
Rovišče pri Studencu su naseljeno mjesto u sastavu općine Sevnica, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Sevnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Rovišče pri Studencu su imale 125 stanovnika.
Jajna ćelija
desno|mini|Ljudska jajna ćelija mini|250p|Spermatozoid spreman da oplodi jajnu ćeliju Jajna ćelija predstavlja ženski gamet, koji se obrazuje u procesu gametogeneze kod životinja i megagametogeneze kod viših biljaka. Sadrži haploidan broj hromozoma kao i spermatozoid, ali zato kod većine vrsta ima mnogo veću količinu citoplazme od njega. Zrela jajna ćelija je relativno velika, odnosno, veća je od prosječne tjelesne ćelije životinja. Veoma velika jaja imaju ptice, gmizavci, a i neke ajkule. Zbog toga je faza rasta u gametogenezi mnogo izraženija nego u spermatogenezi.
Vrste jajnih ćelija
Prema količini i rasporedu žumanceta, koje predstavlja rezervnu hranu za embrion, razlikuju se tri osnovna tipa jajnih ćelija:
Izrazito telolecitne sadrže veliku količinu, gusto napakovanog žumanceta, dok je citoplazma sa jedrom svedena na mali disk koji leži na tom žumancetu (jajne ćelije gmizavaca i ptica).
NGC 1606
NGC 1606 (također poznat kao MCG -1-12-22 i PGC 15443) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 221 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 0,50 (32 hiljade sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (32 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio George Johnstone Stoney 14. januara 1849. godine.
Sima
mini|desno|Sima i sjena koju stvara
Sima (latinski:cyma) je arhitektonski izraz za profilaciju duplog zaobljenja, udubljena na jednom kraju i ispupčena na drugom. Ako je udubljeni dio profilacije iznad onda se koristi izraz "sima rekta" a ako je ispupčeni dio viši onda se koristi "sima reversa". Kad je krunska profilacija glavnog vijenca u sima obliku takva profilacija se nazima "simatijum" (cymatium).
Poklečići
Poklečići su naseljeno mjesto u gradu Visokom, Bosna i Hercegovina.
Linija (crtani film)
mini|desno|250px|La linea Linija (italijanski: La Linea) je crtani film italijanskog autora Osvalda Cavandolija. Crtani film je svojstven po tome što zapravo predstavlja verziju linije, beskonačne crte koja se pruža zdesna na lijevo, a "iskrivljava" se na mjestu gdje se nalazi čovječuljak koji nešto čini, krećući se sa desna na lijevo, usput komentirajući nešto sa crtačem. Crtač ne govori, nego samo napravi "rješenje" - nacrta ili izbriše, te se tada vidi crtačeva ruka (uglavnom šaka); ipak, ruka se ne vidi svaki put, ali olovka se vidi na zaslonu. Prirodno, crtani lik stalno naiđe na "nešto", što ga zabavi ili iživcira, odnosno na kraju ga uvijek iživcira, jer uvijek nešto pođe krivo. Čovječuljak iskazuje sav italijanski temperament kada se raduje, priča, ljuti, smije, oduševljava, nabraja, "odmjeri šakom do lakta" itd. Pozadinska boja se često mijenja kako se mijenja raspoloženje Liniji, ali većina podloga je crna, dok je linija uvijek bijela.
Sam crtani film se često koristio u reklamama, prije nego je crtana TV-serija krenula sa prikazivanjem.
Linija je nastala 1969., kada je Cavandoli napravio crtić-reklamu za jednu italijansku firmu koja se bavila opremom za domaćinstvo. Crtani lik je bio pojednostavljen, pojedinosti i boje su bile izostavljene, pa su se tako gledaoci mogli usredotočiti na djela glavnog lika. Glavni lik crtića bi pozdravio crtača (mmmm-daaaa!), krenuo hodati i obično bi naišao na prepreku. Zadnja neprelazna prepreka je uvijek bio kraj crte. Sve je ovo bio obrazac koji se ponavljao u svakoj epizodi crtane serije (uz odjavnu melodiju:"bajum-bajum").
Glas je posuđivao Carlo Bonomi.
2005. se pojavila u video-spot za Jamiroquaijevu pjesmu (Don't) Give Hate a Chance, gdje joj je zapravo odan hommage. Sam spot je animirani komentar "Rata protiv terorizma" i sadrži 3D prikaze poznatog lika, Linije, kao i crtačevu ruku i olovku.
Linija se 2000-ih pojavila i u raznim reklamama.
Friz
mini|desno|250px|Friz na tornju vjetrova u Atini Friz je arhitektonski izraz za široki centralni dio glavnog vijenca na klasičnim kompozicijama stubova te može biti običnog oblika ili jonskog ili korintskog reda. U kompoziciji sjedi na arhitravi (glavnoj gredi) i dovršen je na vrhu sa profilacijom vijenca.
Po svom sadržaju može imati ornamentalne ukrase ili može sadržavati scene s figuralniom prikazima. U antičko vrijeme postoje ovi ukras: 1. valovita traka, 2. meandar, 3. zupčasti friz; u romanici, 4. nazubljeni friz (testerasti friz), 5. friz šahovsko polje (kockasti friz), 6. rezbareni (reckasti friz), 7. arkadni friz (friz polukružnih lukova), 8. friz ukrštenih lukova, 9. dijamantni friz (njemačka traka, cik-cak friz). U gotici: listasti i lisnati frizovi.
Tiha noć
mini|desno|200px|Gruberov notni zapis pjesme Tiha noć je jedna od najpopularnijih Božićnih pjesama. Originalni tekst pjesme na njemačkom 1816. godine napisao je austrijski svećenik Josef Mohr, a muziku na tekst je komponovao također austrijanac Franz Xaver Gruber 1818. godine. Pjesma je prvi put 1866. godine uvrštena u jednu zbirku crkvenih pjesama u Salzburgu. Katolički i protestantski misionari su je prenijeli na prijelazu u novi vijek na sve kontinente. Danas je poznato više od 300 prijevoda na razne jezike i dijalekte.
Danas i tekst i muzika ove pjesme su javno vlasništvo.
Otrovanje olovom
Otrovanje olovom, također poznato kao plumbizam i saturnizam, je tip otrovanja metalom uzrokovan olovom u tijelu. Pojam primarno obuhvata pojave otrovanosti, ali i aktivnog trovaja nekoga ili nečega. Mozak je najosjetljiviji. Simptomi mogu uključivati bolove u trbuhu, zatvor, glavobolje, razdražljivost, probleme s pamćenjem, neplodnost i peckanje u šakama i atopalima. Uzrokuje skoro 10% intelektualne nesposobnosti inače nepoznatog uzroka i može dovesti do problema u ponašanju. Neki od efekata su trajni. U teškim slučajevima, mogu se javiti anemija, napadi, koma ili smrt.
Izlaganje i dijagnoza
Do izlaganja olovu može doći kontaminiranim zrakom, vodom, prašinom, hranom ili potrošačkim proizvodima. Djeca su izložena većem riziku jer je veća vjerovatnoća da će staviti predmete u usta, poput onih koji sadrže olovnu boju i apsorbiraju veći dio olova koji gutaju. Izloženost na poslu je čest uzrok otrovanja olovom kod odraslih osoba sa određenim zanimanjima sa posebnim rizikom. Dijagnoza se obično postavlja mjerenjem nivoa olova u krvi. Centri za kontrolu bolesti (SAD) postavili su gornju granicu za olovo u krvi za odrasle na 10 µg/dl (10  µg/100g) i za djecu na 3,5 µg/dl, previously before October 2021 5 µg/dl Povišena razina olova u organizmu može se otkriti i promjenama u crvenim krvnim zrncima ili gustim linijama u kostima djece, kao što se vidi na rendgenskom snimku.
Prevencija i liječenje
Otrovanje olovom se može spriječiti. Ovo uključuje pojedinačne napore kao što je uklanjanje predmeta koji sadrže olovo iz kuće, napore na radnom mjestu kao što su poboljšana ventilacija i nadzor, državni zakoni koji zabranjuju upotrebu i nacionalne politike kao što su zakoni koji zabranjuju olovo u proizvodima kao što su boje, benzin, municija, utezi za točkove i utezi za ribolov smanjuju dozvoljene nivoe u vodi ili tlu i omogućavaju čišćenje kontaminiranog tla. Obrazovanje radnika bi takođe moglo biti od pomoći. Glavni tretmani su uklanjanje izvora olova i upotreba lijekova koji vezuju olovo kako bi se ono eliminisalo iz tijela, poznato kao helacijska terapija. Kod djece, preporučuje se helacija terapija kada su nivoi olova u krvi veći od 40–45 µg/dl. Korišteni lijekovi uključuju dimerkaprol, edetat kalcij-dinatrijum i sukcimer.
Klasifikacija
Klasično, "trovanje olovom" ili "otrovanje olovom" definirano je kao izlaganje visokim razinama olova koje su obično povezane s teškim zdravstvenim učincima. Trovanje je uzorak simptoma koji se javljaju s toksičnim učincima od srednje do visoke razine izloženosti; toksičnost je širi spektar učinaka, uključujući subkliničke (one koji ne uzrokuju simptome). Međutim, stručnjaci često naizmjenično koriste trovanje olovom i toksičnost olovom, a službeni izvori ne ograničavaju uvijek upotrebu (o)trovanja olovom samo na simptomatske učinke olovom.
Količina olova u krvi i tkivima, kao i vremenski tok eksponiranosti, određuju toksičnost.
Trovanje olovom može biti akutno (od intenzivne kratkotrajne izloženosti) ili ronično (zbog ponavljanja izloženosti niske razine tokom dužeg razdoblja), ali potonje je mnogo češće.
Dijagnoza i liječenje izloženosti olovu temelje se na razini olova u krvi (količina olova u krvi), mjerenoj u mikrogrammima olova po decilitru krvi (μg/dL). Mogu se koristiti i razine olova u mokrači, iako rjeđe. U slučajevima hronične izloženosti, olovo se često sekvestrira u najvećim koncentracijama prvo u kostima, zatim u bubrezima. Ako pružatelj usluga provodi provokativni test izlučivanja, ili "izazov helacije", mjerenje dobiveno iz urina, a ne iz krvi vjerojatno će stručnom tumaču pružiti tačniji prikaz ukupnog opterećenja olovom.
Američki Centri za kontrolu i prevenciju bolesti i Svjetska zdravstvena organizacija navode da je razina olova u krvi od 10 μg/dL ili više razlog za zabrinutost; međutim, olovo može narušiti razvoj i imati štetne zdravstvene učinke čak i na nižim razinama, a ne postoji poznata sigurna razina izloženosti. Vlasti kao što je Američka akademija za pedijatriju definiraju trovanje olovom kao razinu olova u krvi koja je veća od 10 μg/dL.
Olovo stvara razne spojeve i postoji u okruženju u raznim oblicima. Obrasci otrovanja razlikuju se oviskoo tome da li je agens organski spoj (koji sadrži ugljik ili neorganski. Organsko trovanje olovom sada je vrlo rijetko, jer su zemlje diljem svijeta postupno ukinule upotrebu organskih spojeva olova kao aditiva benzinu, ali se takvi spojevi još uvijek koriste u industrijskim okruženjima. Organski spojevi olova, koji lahko prolaze kroz kožu i dišne puteve, utječu pretežno na središnji živčani sistem.
Znakovi i simptomi
Simptomi ekspozicije organskom olovu, koje je vjerojatno otrovnije od anorganskog olova zbog svoje topljivosti u lipidima, javljaju se brzo. Otrovanje organskim spojevima olova ima simptome pretežno u središnjem živčanom sistemu, kao što su nesanica, delirij, kognitivni deficiti, tremor, halucinacije i konvulzije.
Hronična trovanja
Hronično trovanje obično se manifestira simptomima koji utiču na više sistema organa, ali je povezano s tri glavna tipa simptoma: gastrointestinalni, nervnomišićni i neurološki. Središnji živčani sistem i neuromišićni simptomi obično proizlaze iz intenzivne izloženosti, dok gastrointestinalni simptomi obično nastaju kao posljedica izloženosti tokom dužih razdoblja. Znakovi kronične izloženosti uključuju gubitak kratkoročnog pamćenja ili koncentracije, depresiju, mučninu, bol u trbuhu, gubitak koordinacije te utrnulost i trnce u ekstremitetima. Umor, problemi sa spavanjem, glavobolje, stupor, nejasan govor i anemija također se nalaze kod kroničnog trovanja olovom. "Olovna nijansa" kože s bljedilo i/ili lividnost također značajke hroničnog trovanja olovom. Plava linija duž zubnog mesa s plavkasto-crnim rubom na zubima, poznata kao Burtonova linija, još je jedan pokazatelj hroničnog trovanja olovom. Djeca s hroničnim trovanjem mogu odbiti igranje ili mogu imati hiperkinetički ili poremećaje agresivnog ponašanja. Poremećaj vida može se pojaviti s postupno napredujućim zamagljenim vidom kao posljedicom središnjeg [ skotoma, uzrokovanog toksičnim očnim neuritisom.
Encefalopatija
Olovna encefalopatija je indikacija za hitnu medicinska pomoć i uzrokuje trajno oštećenje mozga u 70-80% zahvaćene djece, čak i one koja dobivaju najbolji tretman. Stopa smrtnosti za osobe koje razviju cerebralnuvarijantu je oko 25%, a od onih koji su preživjeli, iako su imali simptome olovne encefalopatije do trenutka kada je počela terapija helacijom, oko 40% ima trajne neurološke probleme kao što je cerebralna paraliza.
Dugoročno
Izloženost olovu također može skratiti životni vijek i dugoročno uticati na zdravlje. Stopa smrtnosti od raznih uzroka više razine olova je veća kod ljudi s povišenim krvnim pritiskom; to uključuje rak, moždani udar i bolesti srca, te opću stopu smrtnosti od svih uzroka. Olovo se smatra mogućim ljudskim kancerogenom, na temelju dokaza iz pokusa na životinjama. Dokazi također upućuju na to da su mentalni pad uzrokovan starenjem i psihijatrijski simptomi povezani s izloženošću olovu. Kumulativna izloženost tokom dužeg razdoblja može imati važniji učinak na neke aspekte zdravlja od nedavnog izlaganja. Neki zdravstveni učinci, kao što je visok krvni pritisak, samo su značajni rizici kada je izloženost olovu produžena (više od jedne godine). Nadalje, pokazalo se da su neurološki učinci izloženosti olovu pogoršani i dugotrajni kod djece s niskim prihodima u usporedbi s onima s višim ekonomskim statusom. To ne znači da bogatstvo može spriječiti da olovo uzrokuje dugoročne probleme mentalnog zdravlja.
Nasilje
Trovanje olovom u djece povezano je s promjenama u funkciji mozga koje mogu rezultirati niskim IQ te povećanom impulzivnošću i agresivnošću. Ove osobine izloženosti olovu u djetinjstvu povezane su s zločinima iz strasti, kao što je teški napad na mlade odrasle osobe. Povećanje izloženosti olovu kod djece povezano je s povećanjem stopa teškog napada i 22 godine kasnije. Naprimjer, vrhunac upotrebe olovnog benzina u kasnim 1970-ima odgovara vrhuncu u stopi otežanih napada u kasnim 1990-ima u urbanim područjima diljem Sjedinjenih Država.
Epidemiologija i historija
Vjeruje se da je 2016. godine trovanje olovom dovelo do 540.000 smrtnih slučajeva širom svijeta. Najčešće se javlja u svijetu u razvoju. Također postoje brojni slučajevi u razvijenom svijetu, pri čemu ima na hiljade američkih i ostalih zajednica sa većim opterećenjem olova nego što je to viđeno na vrhuncu krize vode u Flintu. Siromašni izloženi su većem riziku. Vjeruje se da olovo uzrokuje 0,6% svjetskog tereta bolesti. Ljudi rudare i koriste olovo hiljadama godina. Opisi trovanja olovom datiraju do najmanje 2000. godine p. n. e., dok pokušaji da se ograniči korištenje olova datiraju barem iz 16. stoljeća. Zabrinutost zbog niskog nivoa izloženosti počinje 1970-ih, kada ne postoji siguran prag za izloženost olovu.
Braća Wright
mini|desno|Wilbur Wright mini|lijevo|Orville Wright
Braća Wright, Orville Wright (rođen 19. august 1871. u Dayton, Ohio; umro 30. januara 1948.) i Wilbur Wright (rođen 16. aprila 1867. u Melville, Indiana; umro 30. maja 1912. u Dayton, Ohio) su bili pronalazači prvog motornog aviona. Također su bili prvi koji su uspješno izveli prvi kontrolisani avionski let.
Let
17. decembra 1903, na pješčanoj, vjetrom brisanoj, obali jednog od otoka u nizu zvanom Outer Banks, u državi North Carolina, na mjestu zvanom Kitty Hawk, zateklo se tek nekoliko radoznalih promatrača, lokalnih ribara. Tačno u 10:35, njih nekolicina bili su svjedoci prvog u svijetu leta, letjelicom tezom od zraka, na vlastiti pogon. Let je trajao 12 sekundi, dosegao visinu od oko 3 i bio dug 37 metara. Njime je, ležeći potrbuške kako bi smanjio otpor vjetru, upravljao mlađi brat, Orville. Nekoliko dana ranije, 14. februara, bacanjem novčića, pravo na prvi pokušaj dobio je stariji, Wilbur, ali taj se pokušaj izjalovio i završio manjim oštećenjem aviona. Trebalo je nekoliko dana za popravak i historijskog jutra, 17. februara, nakon prvog i uspješnog pokušaja, braća Wright su let ponovila jos tri puta. Najduži je trajao 59 sekundi i iznosio 260 metara.
NGC 7556A
NGC 7556A je kompaktna galaksija i nalazi se u sazviježđu Ribe.