cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Filip II Makedonski
Filip II Makedonski (grčki: Φίλιππος Β΄ ὁ Μακεδών, Phílippos II Makedṓn; 382. - 336. p.n.e.) je bio kralj (Basileus) antičkog Makedonskog kraljevstva od 359. godine p.n.e. do atentata 336. godine p.n.e. Bio je član dinastije Argead, treći sin kralja Amintasa III i otac Aleksandra Velikog i Filipa III.
Biografija
Rođen je u Pelli 382. p. n. e. i bio je najmlađi sin kralja Amintasa III Makedonskog i kraljice Euridike. U mladosti (oko 368. p. n. e. - 365. p. n. e.) Filip je bio talac u Tebi, vodećem gradu Grčke u to vrijeme. Za vrijeme svog zatočeništva u Tebi primio je vojno i diplomatsko znanje od Epaminodasa i bio uključen u pederastijski odnos sa Pelopidasom te živio sa Pammenesom.
364. p. n. e. se vratio u Makedoniju. Smrt starije braće, kraljeva Aleksandra II Makedonskog i Perdiccasa III Makedonskog, mu je omogućila da preuzme prijestolje 359. godine p. n. e. iako je originalno trebao samo da bude regent svog bratića Amythasa IV, sina Prediccasa III.
Poslije dolaska na prijestolje, sproveo je korjenite vojne reforme. Po uzoru na Grke stvorio je tešku pješadiju, nepoznatu u Makedoniji do tada. Pored teške, formirao je i srednju pješadiju koja je zbog veće pokretljivosti dejstvovala između pješadije i konjice i obezbjeđivala neprekidnost borbenog poretka. Reorganizovao je konjicu i od nje stvorio rod vojske ravnopravan pješadiji. Tom novom profesionalnom vojskom Filip II je počeo osvajačke pohode. U bici kod Heroneje 338. p. n. e. pobijedio je snage Tebe i Atene i time obezbijedio prevlast u Grčkoj. Kao vrhovni komandant makedonske i gčke vojske počeo je 337. p. n. e. rat protiv Persije i uputio 10000 ljudi preko Helesponta (Dardaneli) u Aziju da tamo stvore osnovicu za operacije, ali prije nego što je i sam krenuo s glavninom snaga, ubijen je u Egi (Edessa) 336. p. n. e. od strane svog ljubavnika Pausaniasa s kojim je imao homoseksualni odnos. Pohod protiv Persije izveo je 334. p. n. e. njegov sin Aleksandar III Makedonski.
Pilot
Pilot je osoba školovana za upravljanje avionom. Piloti mogu biti profesionalni ili amateri, civilni ili vojni.
Civilni piloti
Civilni piloti mogu biti sportski, privatni ili komercijalni.
Vojni piloti
mini|desno|200px|Pilot lovca Vojni piloti se dijele na pilote helikoptera, bombardera, transportnih aviona i lovačke pilote.
Podaca
Podaca je naseljeno mjesto u sastavu općine Gradac, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila su se u sastavu stare općine Ploče.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Podaca je imala 421 stanovnika.
Napomena: ''Sadrži podatke za bivše naselje Selo u 1890. i 1900. koje je tih godina bilo odvojeno iskazivano.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Podaca je imalo 218 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
1611.
Godina 1611. (MDCXI) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru, odnosno redovna godina koja počinje u utorak po julijanskom kalendaru.
thumb|lijevo|180px|Henry Hudson, engleski moreplovac
Citologija
Citologija (grč. κύτος, kytos = šuplja, šupljina + λογία, logos = nauka, znanje, znanost, učenje) – biologija ćelije, ćelijska biologija, celularna biologija – je biološka nauka koja proučava i objašnjava životne pojave i procese na razini ćelija. Ovakva istraživanja se odvija na mikroskopskoj i molekularnoj razini i obuhvataju biohemijske, biofizičke, fiziološke, morfološke i druge osobine ćelija, njihov životni ciklus, diobe i međusobnu komunikaciju ćelija. Zbog životnih procesa koji se odvijaju na nivou ćelije, citologija danas zauzima centralno mjesto u biologiji. Ćelija je osnovna strukturna i funkcionalna jedinica svih živih bića. Ćelije mogu biti zaseban organizam kao što su jednoćelijski organizmi ili mogu biti integrisane u sisteme višeg reda, kao što su tkiva, organi i organski sistemi.
Sve se ćelije dijele na prokariote (grčki pro prije i karyon orah ili jezgra) u kojima područje koji sadrži genetski materijal, DNK, nije jasno odijeljeno od ostatka ćelije i imaju jednostavniju građu od eukariota.
Eukarioti su druga vrsta ćelija koje imaju jasno definirani odjeljak s genetskim materijalom, posjeduju velik broj organela koje imaju određene funkcije, i morfološki su složenije.
Najočiglednija razlika između prokariotske i eukariotske ćelije je postojanje unutrašnjih membrana i njihovih funkcija. Kod eukariota, dio koji sadrži genetski materijal odvojen je od ostatka ćelije membranom, dok kod prokariota taj dio nema membranu i nije jasno definiran. Membrane kod eukariota također imaju važnu ulogu u strukturi različitih organela. Organele su unutarćelijske strukture s jasno određenim funkcijama u ćeliji analogno organima koji imaju jasno određenu funkciju u tijelu. Samo ime organela (mali organ) nastalo je tako što su biolozi uvidjeli paralelu u odnosu organela prema ćeliji i organa prema tijelu.
Kada se eukariotska ćelija pogleda pomoću elektronskog mikroskopa niske rezolucije, najveće se organele mogu vidjeti u naoko bezličnoj homogenoj supstanci zvanoj citoplazmatski matriks ili citoplazma. Iako na prvi pogled bezobličan, matriks je vrlo važan za čeliju i mjesto je bitnih biohemijskih procesa. Nekoliko vidljivih promjena u ćeliji, npr. viskozitet čelije, je očigledan zahvaljujući citoplazmatskom matriksu.
Od 70 – 85% ukupne težine eukariotske ćelije čini voda, koja se u najvećem dijelu nalazi u citoplazmatskom matriksu. Dio ove vode nalazi se u slobodnom stanju i predstavlja osmotski aktivnu vodu, dok se ostatak nalazi na površini mnogih organela, bjelančevina (proteina) i drugih makromolekula i osmotski je neaktivan.
Najvjerovatnije sve ćelije imaju u svom sastavu strukture zvane mikrofilamenti, jako tanka proteinska vlakna, ne šira od 4 do 7 nanometara u promjeru, koja mogu biti ili razbacana po unutrašnjosti ćelije ili strukturno organizirana. Mikrofilamenti imaju važnu ulogu u kretanju ćelije i njenom oblikovanju i formi.
Druga vrsta vlaknastih organela koje se također nalaze u citoplazmi su mikrotubuli. Za sada se zna da imaju tri uloge u životu ćelije:
Ove dvije grupe vlaknastih organela pripadaju velikoj mreži koja se zove citoskelet i koja za ulogu ima kretanje ćelije i njeno oblikovanje. Prokarioti nemaju visoko organizirani citoskelet.
U životu ćelije i njenom svakodnevnom funkcioniranju učestvuje velik broj organela koje se nalaze u citoplazmi:
NGC 23
NGC 23 (također poznat kao IRAS 00073+2538, MCG 4-1-33, PGC 698 i UGC 89) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 210 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 2,10 (128 hiljada sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (79 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 10. septembra 1784. godine.
Poet's Corner
mini|250p|Pjesnički kutak Poet's Corner (bos. pjesnički ćošak) je tradicionalni naziv za južni dio Westminsterske opatije. Naziva se tako zbog pjesnika, dramatičara i književnika koji su pokopani u njemu.
Prva osoba koja je tu pokopana bila je slavni pjesnik Geoffrey Chaucer, ali on nije pokopan tu zbog svoje slave kao pisac nego zbog svoje radne pozicije u Opatiji. Podizanje grobnice Chauceru i pokop Edmunda Spensera 1599. započeli su tradiciju koja i danas traje i pored toga što su tu pokopani i neki dekani i opati iz Westminstera. Tu je pokopan i Thomas Parr koji je po pričanju živio 152 godine dok nije umro 1635. nakon što je vidio deset različitih vladara na prijestolju.
Pokop ili komemoracija nije se uvijek odvijala kratko vrijeme nakon smrti. Lord Byron naprimjer, čijoj su se poeziji divili mnogi, preminuo je 1824, a komemoraciju je dobio tek 1969. Čak i William Shakespeare, koji je pokopan u Stratford-upon-Avonu 1616, nije dobio kip do 1740.
Nisu svi pjesnici cijenili komemoraciju, i Weaslyev epitaf za Samuela Butlera, koji je umro u siromaštvu, nastavio je Butlerovim satiričnim tonom:
NGC 3164
NGC 3164 (također poznat kao MCG 10-15-36, PGC 29928 i UGC 5527) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 359 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 0,90 (94 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (73 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 9. februara 1831. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Velika nagrada Singapura 2019.
Velika nagrada Singapura 2019. (službeno poznata kao "Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix 2019") je automobilska trka Formule 1 koja se održala 22. septembara 2019. na stazi Marina Bay Street Circuit u Marina Bej, u Singapuru. Ovo je bila petnaesta trka u sezoni 2019. i ujedno i 12. trka za Veliku nagradu Singapura.
Charles Leclerc osvojio je petu pol poziciju ove sezone, što je ujedno bila i peta u njegovoj karijeri. Vozač Ferrarija Sebastian Vettel ostvario je prvu pobjedu u sezoni i petu u Singapuru. Drugo mjesto zauzeo je timski kolega Charles Leclerc, a treće mjesto osvojio je vozač Red Bulla Max Verstappen.
Prvi trening
Vremena prvih pet vozača na prvom treningu.
Drugi trening
Vremena prvih pet vozača na drugom treningu.
Treći trening
Vremena prvih pet vozača na trećem treningu.
Mozambik na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.
Mozambik na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljao je jedan atletičar.
Ivica Džidić
Ivica Džidić (Mostar, 8. februar 1984.) je bosanskohercegovačko-hrvatski nogometaš. Nastupao je za HŠK Zrinjski Mostar i Dinamo Zagreb. Trenutno je bez klupskog angažmana.
Karijera
Ovaj odbramebni igrač i dugogodišnji kapetan Zrinjskom iz Mostara svoju nogometnu karijeru je započeo u rodnom Mostaru. Svoje prve nogometne korake je napravio u Zrinjskog, a još kao srednjoškolac uputio se u Zagreb i tamo je sa bratom Damirom nastupao za kadete i juniore Dinama. Nastupao je i za kadetsku reprezentaciju Hrvatske.
Godine 2003. došao je na posudbu u Zrinjski, no sa Zrinjskim je potpisao ugovor 2005. i tako produžio svoj boravak u Mostaru. Sa Zrinjskim osvojio je nogometnu Premijer ligu BiH u sezoni 2004./05. U sljedećoj sezoni Premijer lige BiH (2005./06.) dobre igre na terenu u dresu Zrinjskog i korektno ponašanje prema navijačima Zrinjskog donijeli su mu trofej "Filip Šunjić - Pipa" kao najboljem pojedincu u redovima Zrinjskog u toj sezoni. Nekoliko puta je bio pred samim odlaskom iz Zrinjskog, no to se ipak nije dogodilo i Ivica je nastavio nastupati u dresu Zrinjskog. U februaru 2008. produžio je ugovor sa Zrinjskim do 2012. godine. 4. juna 2008, Ivica Džidić je odigrao zadnju utakmicu u dresu Zrinjskog. Bilo je to finale Kupa Bosne i Hercegovine, u kojem je Zrinjski na kraju boljim izvođenjem jedanaesteraca porazio tuzlansku Slobodu i osvojio Nogometni kup Bosne i Hercegovine, po prvi put u svojoj historiji.
Nakon zavšetka sezone 2007./2008., Džidić je napustio Zrinjski i potpisao ugovor sa belgijskim Monsom. Čini se da je dočekao svoju priliku budući da je dolaskom novog trenera postao standardan igrač u prvom sastavu belgijskog kluba.
U julu 2015., sportski direktor Širokog Brijega, Dalibor Šilić, je potvrdio da je Pecaru napustio Džidić.
Kalij-citrat
Kalij-citrat je so kalija. Hemijska formula mu je C6H5K3O7 + H2O. Može se koristiti za kontrolu bubrežnog kamenca nastalog urinskom kiselinom i cistinom.
Upotreba
Kalij citrat se veoma brzo apsorbira ako se uzima oralno te se izlučuje urinom u vidu karbonata. Na taj način, efektivan je kao analgetik te smanjuje tegobe uzrokovane povećanom koncentracijom urinske kiseline. Iz tih razloga koristi se i u veterini, u liječenju pasa i mačaka, ali je najvećim dijelom korišten kao neiritirajući diuretik.
Kalij citrat je efektivan u tretmanu gihta i aritmije, ako oboljela osoba pati od hipokalemije. Zajedno s drugim sličnim lijekovima, može se koristiti u smanjenju opasnosti od kristalurije tokom terapije sulfonamidima. Široko je upotrebljavan u liječenju naslaga bubrežnog kamenca, a često ga upotrebljavaju oboljele osobe od cistinurije.
Također se koristi u bezalkoholnim pićima kao pufer.
Jezerska pastrmka
Opis i građa
Jezerska pastrmka ima vrlo sitne krljušti, koje čvrsto naliježu na tijelo pa ih je stoga teško uočiti. Prvi zrakovi u grudnim, trbušnim perajama, kao i u podrepnom peraju su bijeli. Leđa su zelenkasto-crna, bokovi tijela srebrenkasti a trbuh je bijel. U periodu mrijesta, boja tijela se donekle mijenja. Na tijelu postoje rijetko raspoređene krupne rozikaste pjege u obliku slova x. Jedinke ove vrste mogu narasti do 100 cm, ali su obično manje od pola metra. Mogu dostići težinu do 20 kg, i starost do 15 godina.
Rasprostranjenost
Jezerska pastrmka zapravo predstavlja potočnu pastrmku koja je metamorfozom u jezerskim uslovima prešla u novu vrstu, kao one koje su naseljene u Bohinjskom i Velikom Plivskom jezeru. Ona je tipični stanovnik hladnih i kisikom obogaćenih voda. Iako pretežno stanuje u jezerima, moguće je naći je i u rijekama. Zadržava se u blizini obale, uz ušća rijeka. Putujući rijekom uzvodno preskače prepreke.
Razmnožavanje
Spolno sazrevaju u starosti od 3 do 5 godina pri dužini od 50-60 cm. Mrijesti se na pjeskovitom i šljunkovitom dnu jezera, od oktobra do januara. Uz obalu polaže 3.000 do 6.000 jaja. Razvoj embriona u jajnim opnama traje 65 do 72 dana. Kao mala hrani se ličinkama insekata, crvima, a kad odraste postaje izraziti predator i nalazi se na vrhu lanca ishrane.
IC 1418
IC 1418 (također poznat kao MCG 1-56-9 i PGC 67872) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 384 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 0,90 (101 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (78 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 9. oktobra 1891. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
1610.
Godina 1610. (MDCX) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odnosno redovna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru.
thumb|lijevo|180px|Henrik IV, kralj Francuske
Stjepan, kralj Engleske
Rođen je u Bloisu u Francuskoj; njegov otac, grof Stjepan II, grof Bloisa, je umro dok je Stjepan bio mlad pa je odrastao sa svojom majkom Adelom. Nakon dolaska na dvor svog daidže Henrika I, istakao se dobivši veliku zemlju. Oženio se Matildom I, groficom Bulonja naslijedivši dodatna imanja u Kentu i Bulonju čime je postao jedan od najbogatijih ljudi u Engleskoj. Nakon smrti Henrikovog sina Vilima Adelina u potonuću Bijelog broda 1120, došlo je do borbe za nasljedstvo engleskog prijestolja. Nakon smrti Henrika I 1135, Stjepan je prešao Engleski kanal i uz pomoć svog brata Henrika preuzeo tron tvrdeći da ima prioritet u odnosu na Henrikovu kćerku, caricu Matildu.
Početak njegove vladavine je bio uspješan, uprkos nizu napada na njegovu imovinu u Engleskoj i Normandiji od strane škotskog kralja Davida I, velških pobunjenika i supruga carice Matilde, Gofrida Plantageneta. Nakon pobune Roberta Gloucestera, polubrata carice Matilde, protiv Stjepana došlo je do građanskog rata. Zajedno sa svojim bliskim savjetnikom Valeranom de Beaumontom, Stjepan je odlučio da odbrani svoju vladavinu time što će uhapsiti njegovu moćnu porodicu. Kada su ga carica Matilda i Robert napali 1139, Stjepan nije bio u stanju da slomi pobunu te je izgubio jugozapadni dio Engleske. Uhvaćen je u bici kod Lincolna 1141, gdje je bio napušten od strane mnogih njegovih sljedbenika izgubivši kontrolu nad Normandijom. Stjepan je oslobođen nakon što su njegova supruga i Vilim Ypres, jedan od njegovih vojnih komandanata, zarobili Roberta nakon bitke kod Winchestera 1141. Rat je trajao nekoliko godina a ni jedna strana nije bila u prednosti.
Stjepan se sve više brinuo o tome da li će osigurati da njegov sin Eustahije naslijedi njegov tron. Kralj je pokušao uvjeriti crkvu da se okruni Eustahija za kralja; papa Eugen III je odbio zbog čega je Stjepan započeo svađu sa svojim visokim sveštenicima. Henrik, sin carice Matilde, je 1153. napao Englesku i izgradio savez sa moćnim baronima da podrže njegov zahtjev za tron. Dvije vojske su se sastale u Wallingfordu, a baroni obje strane su bili spremni da se bore. Stjepan je počeo da ispituje dogovor o miru ali je ovaj proces ubrzan iznenadnom smrti Eustahija. Stjepan i Henrik su potpisali Winchesterski sporazum, u kojem je Stjepan priznao Henrika kao svog nasljednika u zamjenu za mir. Stjepan je umro sljedeće godine. Moderni historičari su intenzivno raspravljali o mjeri u kojoj su Stjepanova ličnost, eksterni događaji ili slabosti Normanske države doprinijeli ovom dužem periodu građanskog rata.
Mladost
Stjepan je rođen u Bloisu, u Francuskoj. Bio je najstariji sin Stjepana II, grofa Bloisa, i Adele, kćerke engleskog kralja Vilima I Osvajača. Bio je poslan na odgoj i obrazovanje kod svog daidže, engleskog kralja Henrika I, 1106.
Postao je grof Mortaina 1115. godine. Deset godina kasnije oženio je Matildu Bulonjsku, kćerku i nasljednicu bulonjskog grofa, koja je ubrzo po vjenčanju postala grofica Bulonja, a Stjepan kao njen muž iure uxoris grof Bulonja. Njihov brak je bio sretan, a Matilda je bila Stjepanova najveća podrška tokom njegove borbe za englesku krunu.
Vladavina
Prije smrti Henrika I 1135. godine, Stjepan i baroni su se zakleli da će podržati Henrikovu kćerku, caricu Matildu, kada bude trebala naslijediti tron. Međutim, po Henrikovoj smrti carica Matilda je sa svojim mužem, anžujskim grofom Gotfridom V, bila u Francuskoj, te je Stjepan zatražio krunu za sebe i dobio je. Po krunidbi Stjepan je dobio podršku svih barona i podršku pape, pa su prve godine njegove vladavine prošle mirno.
Međutim, do 1139. godine Stjepan je izgubio prvobitnu podršku i kraljevstvo je počeo tonuti u građanski rat koji je vodio sa svojom rodicom Matildom i njenim pristalicama, među kojima je najjači bio njen vanbračni polubrat, Rikard od Gloucestera. U bici kod Lincolna u aprilu 1141. godine Stjepan je poražen, zarobljen i doveden pred caricu Matildu, koja ga je zatvorila i preuzela tron.
Građanski rat iskoristili su lokalni plemići koji su ojačali svoju vlast i praktično uništili upravu koju je organizirao Stjepanov prethodnik, Henrik I. Stjepanova vladavina došla je na glas kao razdoblje anarhije. Engleska je pretrpjela tertorijale gubitke na sjeveru (od strane Škota), te je izgubila Normandiju.
Smrt i događaji koji su uslijedili
Stjepan je umro 25. oktobra 1154. godine i sahranjen je u opatiji koju je osnovao zajedno sa svojom suprugom 1147. godine.
Njegova suparnica ga je nadživjela, a njegov tron je preuzeo njen sin, Henrik II.
Dievs, svētī Latviju!
Dievs, svētī Latviju! (Bože, blagoslovi Latviju!) je nacionalna himna Latvije. Postaje latvijskom službenom himnom 1920. godine. 1940. godine zamjenjuje se s himnom Latvijske SSSR, da bi ponovno postala latvijskom himnom povratkom latvijskog ustava iz 1922. godine na snagu.
Tekst i glazbu je napisao Kārlis Baumaņu (1834.-1904.)
NGC 4663
NGC 4663 (također poznat kao IC 811, MCG -2-33-2 i PGC 42946) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 111 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 1,10 (35 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (26 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Ernst Wilhelm Leberecht Tempel 1882. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kapilarna elektroforeza
Kapilarna elektroforeza obuhvata grupu separacionih tehnika, koje omogućavaju separaciju mnogih vrsta analita bazirano na njihovoj pokretljivošću u elektromagnetnom polju. U svojoj najjednostavnijoj formi, kapilarna zonska elektroforeza - nabijeni kapilarni sistem sastavljen od silika-gela napunjen puferom, uronjen u rezervoar s puferom koji je spojen na izvor jake struje. Nakon unošenja male količine uzorka u kapilaru, uključuje se izvor struje i obrazuje električno polje koje uzrokuje pojavu elektroosmotskog toka. Ta pojava uzrokuje da se cijeli uzorak kreće pored detektora ka katodi. Ionski analiti se kreću ka svojoj pripadajućoj elektrodi, tako da se promatrani uzorak razdvaja na bazi svojih različitih polarnosti i različitog odnosa mase i naboja. . Drugi principi kod ove hromatografske tehnike su izoelektrično fokusiranje koje je bazirano na separaciji zbog razlika u izoelektričnim tačkama analita, te elektroforeza preko gela, gdje se molekule prosijavaju kroz matricu gela te tako razdvajaju zbog različite veličine. Međutim, separacija neutralnih spojeva zahtjeva sisteme kojima se dodaje dodatna faza.
Heroes (čvor)
U televiziji:
U muzici:
U filmu:
Knjige:
PPOX
Protoporfirinogen-oksidaza ili protoks jest enzim koji je kod ljudi kodiran genom PPOX sa hromosoma 1.
Protoporfirinogen-oksidaza odgovorna je za sedmi korak u biosintezi protoporfirina IX. Ovaj porfirin je prekursor hemoglobina, nositelja kisika kod životinja i hlorofila, u biljkama. Enzim katalizira dehidrogenaciju (uklanjanje vodikovih atoma) protoporfirinogena IX (proizvod šestog koraka u proizvodnji hema), da bi se formirao protoporfirin IX. Jedan dodatni enzim mora modificirati protoporfirin IX, prije nego što postane hem. Inhibicija ovog enzima je strategija koja se koristi u određenim herbicidima.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 477 aminokiselina, a molekulska težina 50.765 Da.
Gen
Gen PPOX nalazi se na dugom (q) kraku hromosoma 1, na poziciji 22, od bazmog pata 157,949.266 do baznog para 157,954.082.
Funkcija
Ovaj gen kodira pretposljednji enzim biosinteze hema, koji katalizuje 6-elektronsku oksidaciju protoporfirinogena IX da bi se formirao protoporfirin IX. Ovaj protein je flavoprotein, povezan sa vanjskom površinom unutrašnje mitohondrijalne membrane.
Biosintetski put hema
Sljedeći geni kodiraju enzime koji kataliziraju različite korake na biosintetskom putu hema:
Klinički značaj
Varijegatna porfirija ili šarolika porfirija, uzrokovana je mutacijama u genu PPOX. U PPOX genu identificirano je više od 100 mutacija koje mogu uzrokovati ovu porfiriju. Jedna od mutacija, zamjena aminokiseline triptofana za arginin na poziciji 59 (takođe pisano kao Arg59Trp ili R59W), pronađena je u oko 95 posto južnoafričkih porodica sa šarolikom porfirijom. Mutacije u PPOX genu smanjuju aktivnost enzima kojeg proizvodi gen, omogućavajući nusproizvodima da se nagomilaju u tijelu. Ovo nakupljanje, u kombinaciji s negenetskim faktorima (kao što su određeni lijekovi, alkohol i dijeta), uzrokuje ovaj tip porfirije.
Inhibitori kao herbicidi
Inhibicija protoporfirinogen-oksidaze je mehanizam djelovanja nekoliko komercijalnih herbicida uključujući nitrofenilne etere acifluorfen, fomesafen, pirimidindione butafenacil i saflufenacil. Vidljivi simptomi liječenja su hloroza i isušivanje. Oštećenje je uzrokovano akumulacijom protoporfirina IX u biljnim ćelijama, inhibicijom protoksa unutar puta biosinteze tetrapirola. Ovo je snažan fotosenzibilizator koji aktivira kisik, što dovodi do lipidne peroksidacije. I svjetlost i kisik su potrebni da bi ovaj proces ubio biljku.
PRCC
Prolinom-bogati protein PRCC jest protein koji je kod ljudi kodiran genom PRCC sa hromosoma 1.
1609.
Godina 1609. (MDCIX) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru, odnosno redovna godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru.
PRCC
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 491 aminokiselina, a molekulska težina 52.418 Da.
Funkcija
U podskupini papilskih karcinoma bubrežnih ćelija, t(X;1)(p11;q21) translokacija hromosoma je više puta prijavljivana i smatra se da je uzrok raka. Kao rezultat translokacije, faktor transkripcije TFE3 na X-hromosomu postaje spojen sa ovim genom na hromosomu 1. Spojeni gen rezultira fuzijom N-terminalne regije bogate prolinkim proteinima, koji je kodiran ovim genom sa cijelim proteinom TFE3.
Pokazalo se da ovaj protein interraguje sa proteinom mitotske kontrolne tačke MAD2B, što sugeriše da dominantno-negativni efekt fuzijsog proteina sa TFE3 može dovesti do defekta mitotske kontrolne tačke. Uočene su alternativno prerađene varijante transkripta koje kodiraju različite izoforme.
Mario Ivanković
Mario Ivanković je bivši bosanskohercegovačko-hrvatski nogometaš, porijeklom iz Širokog Brijega, a rođen je 8. februara 1975. godine u Salzgittenu, u Austriji. Navijači su mu dali nadimak "Maka", a bio je jedan od najiskusnijih igrača koji su igrali u Zrinjskom.
Karijera
Ivanković je rođen 1975. u Njemačkoj gdje su mu radili roditelji, ali je odrastao u Mostaru. Karijeru je počeo u Veležu, a izbijanjem rata otišao je u Zagreb gdje se priključio juniorima Dinama, ali tamo se zadržao samo sedam mjeseci. Bio mu je ponuđen stipendijski ugovor, ali isti nije želio potpisati, te se vratio kući i zaigrao za tek obnovljeni Zrinjski. Klub je prvu utakmicu igrao u Imotskom (1:2), a Ivanković ja bio strijelac prvog historijskog pogotka. Međutim, pod Bijelim brijegom se nije dugo zadržao budući da se 1993. priključio NK Varteksu iz Varaždina. Po završetku omladinske škole od Varteksa je zatražio da mu dopusti odlazak na posudbu u Neretvu iz Metkovića, koja je u toj sezoni bila član Prve hrvatske nogometne lige. Nakon jedne sezone vratio se u Varteks, a onda je 1997. opet obukao dres Zrinjskog. Vratio se zbog odsluženja vojnog roka i 1998. bio dio momčadi koja je igala doigravanje za šampiona BiH. Kratko je nosio i dres Širokog Brijega, a 2000. je karijeru nastavio u njemačkom Chemnitzeru. U tom klubu se zadržao šest mjeseci, a onda je odlučio prihvatiti ponudu južnokorejskog Samsunga u kojem je proveo dvije godine. U Aziji se zadržao do septembra 2002., a onda je treći put u karijeru zaigrao za Zrinjski. Nakon sezone Pod Bijelim brijegom opet se zaputio prema Aziji, ovog puta prema Libanu gdje je potpisao za Al-Nejmeh. 2005. godine odlučio je pristupiti Brotnju, čiji je član bio do 2007., kada je četvrti put došao u Zrinjski, i ispostavio se kao jedino pravo pojačanje Zrinjskog u toj sezoni. Nakon svog drugog dolaska u Zrinjski, "Maka" je postao miljenik mostarske publike i Ultrasa. Navijači su tokom čitave sezone isticali da se jedini Ivanković istinski bori za dres plemića. Svoje sjajne igre u dresu Zrinjskog, Ivanković je nastavio u sezoni 2007./2008.. Iako je bio jedan od najstarijih igrača Zrinjskog te sezone, Ivanković je igrao najbolje i na kraju je osvojio navijački trofej "Filip Šunjić - Pipa". Mario Ivanković je, 4. juna 2008. godine, sa Zrinjskim osvojio Nogometni kup Bosne i Hercegovine. Sa Zrinjskim također osvaja i nogometnu Premijer ligu BiH u sezoni 2008./09. Okončanjem sezone 2010/11 Maka završava karijeru.
Nogometne karakteristike
Ivanković je bio posebno poznat po razornom udarcu lijevom nogom i preciznom slobodnom udarcu, te motivacijskom učinku na ostale igrače i timskom radu.
Litij-bromid
Litij-bromid ili LiBr je hemijski spoj litija i broma. Veoma je higroskopan (osjetljiv na vodu), te se upotrebljava kao sredstvo za uklanjanje vlage. Iritira oči, te u većim dozama može izazvati paralizu centralnog nervnog sistema. Zajedno sa litij-hloridom, koristi se u sistemima za klimatiziranje i industrijsko sušenje.
Medicinske opasnosti
Litij-bromid se koristio kao sedativ početkom 20. vijeka, međutim prestao se upotrebljavati 40-tih godina 20. vijeka pošto su neki srčani bolesnici umrli nakon što su ga koristili umjesto kuhinjske soli. U dodiru s kožom uzrokuje dehidraciju tog dijela tijela i izaziva upalu. Opasan je i ukoliko se proguta.
Mehkousna pastrmka
Mehkousna pastrmka − rjeđe mehkousta pastrmka ili mekousna pastrmka ( ili Salmo obtusirostris) endemska je vrsta ribe u rijekama Zeti (Crna Gora) te Buni i Neretvi (Bosna i Hercegovina). Bosanskohercegovačka endemska populacija bila je opisana pod imenom neretvanska mehkousna (Salmothymus obtusirostris oxirhynchus), što je vjerovatno biosistematski ispravnije jer je geografska izolacija vjerovatno dovela do genetičke diferencijacije populacija iz slivova Neretve i Zete.
Karakteristična osobina mehkouste pastrmke jest da joj visina glave naglo opada ispred nosnih otvora, pa joj je njuška zaobljena. Usta su joj manja nego kod drugih vrsta salmonida, mesnata i mehka, zubi su gotovo pokriveni zubnim mesom (po toj je osobini i dobila narodno ime). Na bokovima postoje crne pjege, nepravilno raspoređene, kao i manji broj crvenih ili narančastih pjega, koje se poklapaju s crvenima. Ova je vrsta politipska i ima četiri podvrste.
Bioinformatika
mini|desno|150px|DNK sekvencijalna analiza Bioinformatika (grč. bios = život + informatika) jeste nauka koja se bavi bioinformacijskim procesima i pojavama u živim ćelijama pri informacijskom djelovanju svjetlosti - elektromagnetnih talasa, ionizirajućeg zračenja, bakterija ili virusa, biološki aktivnih i materija hemijske prirode, mehanizmima prijema i obrade informacija na ćelijskom nivou, međućelijskoj komunikaciji kao i prijenosom, čuvanjem, organizacijom, analizom i praktičnom primjenom na živim organizmima.
Biologija je nauka o životu, a informatika – nauka o prikupljanju, manipulaciji, pohranjivanju, distribuciji i klasifikaciji podataka (informacionom procesuiranju). U raznorodnoj literaturi je evidentirano mnogo “širih” i “užih” definicija bioinformatike. Navodimo samo neke: Možda je jednu od najsažetijih i najkonkretnijih definicija bioinformatike dao Nacionalni centar za biotehnološke informacije SAD–a (National Center for Biotechnology Information), koja glasi: “Bioinformatika je polje nauke u kojoj su se biologija, kompjuterska nauka i informaciona tehnologija spojile u jednu disciplinu”.
Pregled
Bioinformatika je interdisciplina naučna oblast koja razvija metode i softverski alat za razumevanje bioloških podataka. Za analizu i tumačenje bioloških podataka,  bioinformatika kombinira  potrebna znanja iz biologija, informatike, informatičkog inženjerstva, matematike i statistike. Bioinformatika se koristi za  in silico  analize bioloških pitanja koristeći matematičke i statističke tehnike i procedure. Bioinformatika uključuje biološke studije koje koriste računarsko programiranje kao dio svojih postupaka, kao i posebne povezne kanale za analizu koji se više puta koriste, posebno u području genomike. Uobičajene upotrebe bioinformatike uključuju identifikaciju kandidatskih gena i jednostrukih nukleotidnih polimorfizama (SNP-ova). Često se takva identifikacija vrši s ciljem boljeg razumijevanja genetičkih osnova bolesti, jedinstvenih prilagodbi, poželjnih svojstava (posebno kod poljoprivrednih vrsta) ili razlika između populacija. Na manje formalan način, bioinformatika pokušava da razumije i principe organizacije i struktute unutar nukleinskih kiselika i proteinskih sekvenci, zvanih proteomika.
Historija
Nobelovac Claude E. Shannon nazvan je "ocem informatičke teorije". On je pokazao da Booleova algebra može konstruirati i riješiti bilo koju logičku ili brojčanu relaciju. Njegov značaj za razvoj bioinformatike je ogroman.
Prvi bioinformatički programi bili su razvijeni za sekvencijalnu analizu DNK.
Posljednja naučna bioinformatička istraživanja usmjerena su na ćeliju i međućelijske komunikacije. Takva istraživanja, uporedo s istraživanjima genetičara koja su posvećena proučavanju mehanizama nasljednih informacija, omogućuju da se u informatici izdvoji novi naučni pravac - bioinformatika. Suštinski, bioinformatika daje naučni osnov za razvoj vrlo značajnog i novog pravca u medicini - informacione medicine. Samuel Hahnemann (1755-1843) među prvima je uočio utjecaj informacija na ćelije čovjeka.
Unazad 30 godina veoma aktivno se proučavaju principi djelovanja bioloških materija na izolirane organe kod ljudi i životinja, s posebnim naglaskom na informaciono stanje ćelija. Utvrđeno je da hemijske molekule utječu na ćelijsku strukturu, kako neposrednim kontaktom, tako i indirektnim djelovanjem. U svim eksperimentima, biološki efekat na ćelije zavisio je ne samo od doza postojećih materija i njihovih energija već i od kvaliteta informacije, tj. informacione komponente. Ćelija je jasno reagirala na strukturu informacionog polja materije, pri čemu prenošenje signala nije zavisilo od količine (materijalne doze) hemijske supstance i energije.
U međuvremenu, bioinformatika se upotrebljava i u farmaciji, za proračun prognoze proteinskih struktura i interakcije. Simulacija i proračun bioloških eksperimenata i podataka naziva se i in silico proračun. Tu se radi prvenstveno o brzom pronalaženju ponovljenih dijelova (šablona) u veoma dugim DNK-sekvencama i rješavanje problema preklapanja i pozicioniranja dviju ili više sekvenci da bi se dobila njihova najveća podudarnost. Primjenu u toj oblasti našli su algoritmi dinamičnog i metodološkog programiranja. Kod bioloških hipoteza rijetko se traže tačne podudarnosti kratkih sekvencijalnih dijelova, i to najčešće za odvojene "signale" kao startna i završna sekvenca genetskog koda.
Pored tih, razvijena su i rješenja za pronalaženje gena u nepoznatim DNK-sekvencama (prognoza gena, engl. gene prediction).
Naučna istraživanja
Glavni problemi bioinformatike kao naučnog pravca jesu:
U današnje vrijeme proučeni su primarni mehanizmi prijema pojedinačnih informacionih signala koje prenose neki nosači informacionih signala. Istraživani su mehanizmi recepcije informacionih signala koje prenose medijatori: acetilholin, adrenalin. Utvrđeno je da se receptori proteinskih, peptidnih hormona i mnogih biološki aktivnih materija nalaze na citoplazmatskim membranama, a receptori steroidnih hormona nalaze se u citoplazmi. Ispitivana je uloga različitih sekundarnih posrednika u mehanizmu prenošenja informacija koje prima plazmatska membrana uz djelovanje medijatora i hormona, peptida na unutarćelijske strukture.
Proučavanje bioloških jezika počinje od proučavanja ″slova", ″glasova", ″riječi" i ″rečenica". Svaka ćelija ″zna" nekoliko jezika. Dobro su proučeni jezici molekula DNK, RNK, bjelančevina. ″Slova" jezika RNK predstavljaju nukleotidi: adenin, citozin, guanin i uracil. ″Riječi" jezika DNK i RNK sastoje se od tri slova – tripleta nukleotida. ″Rečenice" gena sastoje se od različitog broja ″riječi". ″Abeceda" jezika bjelančevina sastoji se od 20 ″slova" – aminokiselina. Dešifriranjem genetskog koda utvrđeno je da svakom ″slovu" jezika bjelančevina odgovara ″riječ" jezika RNK – tripletu nukleotida. U jeziku bioloških membrana ″slova" su sekundarni posrednici: ioni kalcija, ciklični nukleotidi, diacilglicerin, inozitoltrifosfat. ″Slova" jezika međućelijske i međuorganske komunikacije predstavljaju primarne posrednike: medijatore, hormone, biološki aktivne materije. Biološke informacije mogu prenositi ne samo materijalni prenosioci – ″slova" - već i energetski prenosioci – ″glasovi". Takvi ″glasovi" pri transmembranskom prenošenju informacija predstavljaju potencijale dejstva ili tzv. spore talase, a kod međućelijskog prenošenja informacija to su elektromagnetni talasi, mehaničke oscilacije i dr. Dokazano je da se uobičajeno biološke informacije ne prenose ″slovima" ili ″glasovima", već ″rečenicama" koje se sastoje od ″riječi". U posljednje vrijeme učinjen je pokušaj proučavanja fonetike, morfologije i sintakse ćelijskih jezika.
Istraživani su struktura i funkcije kanala za prenos informacija u organizmu čovjeka i životinja, mehanizmi memoriziranja, mehanizmi generiranja biološkog odgovora na informacione signale, mehanizmi stvaranja povratnih veza u živim sistemima.
Još uvijek nisu dovoljno istraženi mehanizmi obrade i interakcije između informacija i dinamika informacionih poruka u živim sistemima.
Razvoj bioinformatike ima veliku važnost za dalji razvoj informacione medicine s veoma važnim dijelovima poput informodijagnostike, biorezonantne, multirezonantne i informacione terapije. Dalji razvoj bioinformatike u budućnosti može omogućiti stvaranje čitavih zdravstvenih programa na jezicima unutarćelijske, međućelijske, međutkivne, međuorganske i međusistemske komunikacije. Prijenos tih programa ćelijama organizma pomoću pogodnog nosača informacija omogućuje ćelijama da uspostave razmjenu materija, energije i informacija u organizmu čovjeka, usljed čega dolazi do liječenja i ozdravljenja.
Napretkom u istraživanju i dostignućima iz oblasti funkcionalne analize genoma (npr., crva Caenorhabditis elegans), težište rada u bioinformatici prebacuje se na hipoteze proteomike, kao, npr., problem razlaganja i prognoza strukture proteina, odnosno pitanje sekundarne i tercijarne strukture kod određenih sekvenci aminokiselina. Pitanje interakcije proteina s različitim ligandima (nukleinskim kiselinama, drugim proteinima ili manjim molekulima) veoma je važno zato što iz odgovora na to pitanje proizlaze zaključci i važne informacije za medicinu i farmaciju; npr., "Kakav utjecaj ima mutacijom izmijenjeni protein na tjelesne funkcije" ili "Koji preparati djeluju na različitim proteinima".
Informodijagnostika
Primjenom naučnih saznanja iz bioinformatike u dijagnostici srca (EKG), mozga (EEG), razvojem informatičkih tehnologija, kompjutera itd. nastalo je dosta softverskih uređaja namijenjenih funkcionalnoj dijagnostici cjelokupnog čovjekovog organizma. Njemački ljekar Reinhold Voll (1909-1989) otkrio je i definirao neinvazivnu metodu kojom se precizno može izmjeriti akcioni membranski potencijal ćelija organa i sistema.
Informoterapija
Informoterapija razrađuje metode terapijske i preventivne primjene informacija, pri čemu više pažnje posvećuje patogenetskom i terapijskom djelovanju informacija, a bioinformatika teorijskim, praktičnim i eksperimentalnim problemima razmjene informacija u živim sistemima.
Informoterapija predstavlja jedno od praktičnih dostignuća u primjeni bioinformacionih tehnologija, pri čemu se terapijska metoda koristi u cilju informacione regulacije zdravstvenog stanja.
Naučno obrazloženje informacione terapije nastalo je sredinom 80-ih godina 20. vijeka, pri čemu prioritet u svijetu imaju ukrajinski naučnici.
Osnova informacione terapije sastoji se, prije svega, u korištenju usmjerenog informacionog toka koji primaju određene ćelijske strukture. Usmjereni informacioni tok dovodi do procesa stvaranja endogenih materija u organizmu, koje reguliraju homeostazu. Takav efekt postiže se tzv. mikrogeneratorima, u kojima se nalaze mikrobioprocesori s memoriziranim informacijama matičnih ćelija. Terapijsku informaciju prenose odgovarajući informonosači bez dodatnog utroška energije. Takve bioinformacije malo zavise od doze. Njih primaju bolesne ćelije, usljed čega se ponovo uspostavlja njihovo normalno funkcionalno stanje. Informoterapijom se aktiviraju unutrašnje rezerve organizma i njegovi energetski resursi sintetizirani intracelularno u vidu visokoenergetskih materija. Korištenje informacionih mehanizama terapijskog djelovanja na ljudski organizam prvi je put primijenjeno nakon Černobilske katastrofe.
U poređenju s farmakoterapijom i fizioterapijom, gdje se koriste kompleksne i dozirane materije ili energije, u informacionoj terapiji efekti liječenja postižu se informacionim djelovanjem zdravih matičnih ćelija na bolesne i oštećene ćelije, dijelove organa ili sistema. Informoterapiju ne karakterizira informacioni utjecaj na cio organizam, pa čak ne ni na pojedine organe, već selektivno samo na određene ćelije koje se nalaze u stanju disfunkcije i oštećenja (Z. Skripnjuk).
Terapijsko djelovanje informacionog polja zavisi samo od toga u kolikoj mjeri ono odgovara informacionom biopolju nekog konkretnog organa njegovim ćelijama. Teoretski, metode informoterapije efikasne su kod liječenja bilo kojih oboljenja, jer je riječ o ponovnom uspostavljanju informacione sposobnosti raznih organa da razmjenjuju informacije na ćelijskom nivou, a one mogu biti promijenjene, poremećene i čak djelomično izgubljene. U ovom je slučaju terapijski efekat određen granicama u okviru kojih se odvija prijem informacije od strane ćelija raznih organa, što se može uporediti a povratnom reakcijom čovjeka na djelovanje riječi prepoznatljivog i neprepoznatljivog smisla.
Prema tome, maksimalni terapijski efekat moguć je samo pri kompleksnom korigiranju mehanizama koji održavaju homeostazu, i to nervnog i humoralnog sistema koji su vezani za razmjenu električne i hemijskomaterijalne energije, kao i ″trećeg regulacionog sistema" – informacionog.
Primjenom informacionih terapija moguće je uspješno liječiti sve viruse i zaustaviti kancerogenezu u ranom stadiju, pri čemu se jasno definiranim bioinformacijama daju precizne instrukcije svim mehanizmima imunog sistema da fagocitiraju opasne agense (Z. Skripnjuk).
Čuvanje podataka
Znatan dio posla jednog bioinformatičara sastoji se, pored matematičkih analiza, i iz konsolidiranja i pohranjivanja podataka u indiciranim i povezanim biološkim bazama podataka. Zbunjujuća raznolikost DNK i proteinskih baza podataka širom svijeta dosad je prouzrokovala redudantno (isti sadržaj na više mjesta) i samim tim greškama sklono pohranjivanje podataka.
Uzi
Uzi je naziv za poznati Izraelski automat čiji je konstruktor bio Uziel Gal po kojem je automat dobio ime. Ovaj automat je gotovo neizostano oružje u mafijaškim sukobima, specijalnim jedinicama, te arsenalima mnogih zemalja svijeta.
1608.
Godina 1608. (MDCVIII) bila je prestupna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru, odnosno prestupna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.
Uzi
Opis
Zatvarač ovog automata obuhvata cijelu dužinu cijevi, zbog čega je udarna igla pomaknuta s čela zatvarača u njegovo tijelo dok je istodobno cijev u cijelini smještena u kućište. Po ovom principu je dostignuto da dužina automata bude 445 mm, a dužina cijevi 260 mm. Prilikom opaljenja zatvarač obuhvata u potpunosti stražnji dio čahure čime je postignuta zaštita strijelca u slučaju prijevremenog opaljenja metka. Ovakva konstrukcija automata nije Uzielova ideja već ju je preuzeo s automata Sa Vz.23. Ručica zatvarača smještena je s gornje strane automata što je najpovoljnije rješenje što podjednako omogućuje njegovo napinjanje ljevacima i dešnjacima.
Spremnik municije je smješten uz sami rukohvat čime mu je osigurano mnogo bolje utvrđivanje i vođenje na dužini većoj nego kod drugig automata. Zbog povoljnog rasporeda mase moguće je precizno gađanje jednom rukom. Automat je opremljen mehaničkim nišanima koji su zaštićeni od eventualnih oštećenja bočnim štitnicima. Prednji nišan se može pomjerati po smjeru i dužini, donji nišan je diopterski i omogućuje gađanje na daljinama od 100, 200 metara.
1608.
thumb|lijevo|180px|[[Samuel de Champlain osnovao je grad Quebec]]
Uzi
Slabosti
Uzi je imao mnogo kritika zbog otvorenog zatvarača, brzog oneščićenja barutnim gasovima i slabe preciznosti. Zagovornici ovog oružja ove kritike opravdavaju njegovim primarnim zadacima, a ne preciznošću. Zbog kritika na račun zatvarača automata Micro-Uzi se više ne proizvodi.
Verzije
thumb|Hrvatska verzija ERO.
Korisnici
thumb|Mini-Uzi. thumb|Nigerijski vojnik naoružan Uzi automatom. thumb|Uzi u rukama brazilskih vojnika.
Varšava
Varšava (pol. Warszawa) je glavni i najveći grad Poljske. Smještena je na rijeci Visli, u centralnom dijelu države i oko 260 km južno od Baltičkog mora. Sa 1,74 miliona rezidentnih stanovnika u samom gradu (procjena iz 2014.) i oko 2,66 miliona u metropolitanskom području, Varšava je 9. najmnogoljudniji glavni grad u Evropskoj uniji. Urbani dio grada se prostire na površini od 516,9 km2 dok metropolitansko područje zauzima površinu od 6.100,43 km2.
Politički je, kulturni, obrazovni i saobraćajni centar države i administrativni centar Mazovjeckog vojvodstva. Poznata je po svojoj staroj historijskoj jezgri koja je 1980. godine uvrštena na UNESCO-ovu listu svjetske baštine a u kojoj je tokom Drugog svjetskog rata bio smješten židovski geto.
Sport
thumb|300px|[[Nacionalni stadion (Varšava)|National Stadium]]
Demografija
thumb|800px|Varšava - 1573. thumb|700px|Varšava
Upala crvuljka
Upala crvuljka (appendicitis) je jedno od najčešćih oboljenja koje se tretira na hirurgiji. To je upalni proces crvolikog nastavka (appendix vermiformis) koji se nalazi na donjoj desnoj strani trbuha kao završetak slijepog crijeva (coecum). Najčešći je uzrok akutne boli abdomena. Liječi se operativno hirurškim uklanjanjem crvuljka.
Crvuljak (Appendix vermiformis)
Crvoliki produžetak, crvuljak, jest crvolika tanka cijev koja započinje na dnu slijepog crijeva. Može biti dug od 5mm do 30 cm. Promjera je između 0.3 – 1 cm. Crvuljak postoji samo kod čovjeka, primata i nekih glodara. Prije se smatralo kako je crvuljak zakržljao i suvišan organ, a danas se smatra kako je to posebno oblikovan dio slijepog crijeva s osobitom građom. U njemu se nalazi mnogo limfnog tkiva zbog čega ga neki i nazivaju crijevni krajnik.
U embrionalnom i fetalnom dobu te u djetinjstvu crvuljak je znatno širi u odnosu na veličinu debelog crijeva nego kod odraslih pa se teže začepi. Crvuljak postaje atrofičan, smanjuje se, u starosti čime se može objasniti znatno niža učestalost upale crvuljka u starijih osoba. Postoji nekoliko varijacija položaja crvuljka. To su: ilijačni, retrocekalni, pelvični i subhepatalni.
Znaci i simptomi
mini|Pozicija crvuljka u [[digestivnom sistemu]] To su uglavnom znaci koji se odnose na ilijačnu jamu (fossa iliaca). Trbušni zid postane osjetljiv na lagani pritisak(palpatio). U slučaju retrocekalnog položaja ovaj znak može biti odsutan. To je stoga što cekum napunjen zrakom amortizira pritisak. U tom slučaju pelvičnog (zdjeličnog) položaja rektalni pregled otkriva osjetljivost u rektovezikalnom džepu (recessus rectovesicalis). Kašljanje izaziva bol u(McBurneyevoj tačci) a ovo je najbezbolniji način da se lokalizira upaljeni crvuljak.
Rovsingov znak
Ukoliko počnemo palpirati kolon od lijeve ilijačne jame u pravcu suprotnom od kazalje na satu u pravcu gdje se nalazi debelo crijevo (colon) gurajući sadržaj crijeva prema cekumu povećanjem pritiska u desnom debelom crijevu izazvat ćemo bol. Ovo je Rovsingov znak.
Psoas znak
Ovaj znak karakterizira bol u desnom donjem kvadrantu trbuha pri ekstenziji i abdukciji noge jer se pri tom rasteže musculus psoas. Mišić je osjetljiv jer se upala prenijela sa crvuljka na mišić. Pacijent zauzima fetalni položaj da bi smanjio bol.
Obturator znak
Ovaj znak nastaje ako je crvuljak u kontaktu sa musculus obturatorius internus, bol se javlja pri unutrašnjoj rotaciji noge sa bolom u donjem dijelu trbuha (abdomen).
Blumbergov znak
Ako nakon duboke palapcije trbuha naglo podignemo ruke pacijent sće dobiti bol na mijestu gdje je lociran crvuljak.
Ultrazvuk (UZ) abdomena (trbuha)
mini|Ultrazvučni prikaz akutnog apendicitisa.UZ abdomena može prikazati proširenje crvuljka i slobodnu tečnost ali u slučaju da ima puno zraka u crijevima crvuljak će biti sakriven iza zraka kroz koji UZ ne može prenijeti sliku.