cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zvijezda asimptotskog divovskog ogranka
Evolucija
U slučaju veoma masivnih zvijezda dolazi do porasta temperature i gustine u jezgri, što omogućava gorenje helija. Da bi se održala hydrostatična ravnoteža zvijezda u Hertzsprung-Russell dijagramu veću temperaturu i a slabiju sjajnost. Nakon što se helij u jezgri iscrpi, počinje gorenje helija ljuske. Sjaj zvijezde raste dok je na površini temperatura niža. U HRD-u AGB-zvijezda se razvija u ogranak divovskih zvijezda, odakle je i naziv (en. Asympthotic Red Branch).
Za razliku od rane AGB faze kod termo-pulsirajuće faze (en. TP-AGB) prestaje gorenje helija. Svakih 10,000 do 100.000 godina dolazi do helijskog bljeska čime se pali helij. Termalni puls dovodi do gašenja vodika u vanjskoj ljuski te mješanja atmosfere crvenog diva sa elementima iz s-procesa .U periodu od nekoliko hiljada godina dolazi do ekspanzije AGB zvijezde.
Crveni divovi u divovskom ogranku dijele se na tri spektralne klase: Spektralne razlike su određene odnosom ugljika i kisika. Veliki afinitet ova dva elementa dovodi do ugljen-monoksida, čije linije nisu u vidljivom spektru. U slučaju da je količina ugljika veća dolazi do Swan-linija ugljičnih zvijezda. Ukoliko je odnos C/O < 1 povezuje se kisik, koji nije sastavu ugljen-monoksida, s titanijom čime nastaje titanij-oksid. Ako je C/O = 1 dolazi do formiranja linija cirkonij-oksida s-tip-zvijezda.
Crveni divovi na asimptotskom divovskom ogranku imaju spektralne linije litija i tehnecij a. Oba izotopa nastaju nakon nukleosinteze. Vrijeme poluraspada traje kod tehnecija 200.000 godina, dok se litij uništava već na nižim temperaturama. Prisustvo ovih izotopa uz visoku koncentraciju ugljika su indicije postojanja tzv. faze odbacivanja (en. dredge-up). Kod helijskog bljeska, koji slijedi, transport energije se odvija konvekcijom sve do zone gorenja helija čime se elementi, koji su nastali tokom s-procesa, prenose na površinu.
Promjenljivost sjaja
Kod AGB zvijezda karakteristična je promjenu sjaja. U početnu maksimum sjaja je ostaje nizak uz nepravilnu promjenu. Tradicionalna klasifikacija razvoja AGB zvijezda počinje sporim nepravilnim, polu-pravilnim, Mira te OH/IR zvijezdama. Kod prve dvije grupe zapaženi su alikvotni tonovi, dok su Mira i O/IR zvijezde imaju uglavnom osnovne frekvencije. Razvojem AGB-a raste prečnik i perioda crvenog diva. AGB zvijezda se posredstvom termičnog pulsiranja tokom gorenja helija, brzo širi (ekspanzija) i skuplja (kontrakcija). Promjene prečnika se odražavaju na periodu sjaja. Mira zvijezde poput: R Aql, T UMi, R Hya, BH Cru i W Dra smatraju se kandidatima za rani termalni puls. Ova hipoteza je sporna budući da ne postoji korelacija između promjene periode sjaja i pojave sekundarnog termičnog pulsa te porasta litija i tehnecija.
Tzv. kapa-mehanizam, isti kao i u slučaju Cefeida, je odgovoran za oscilacije u atmosferi. Energija zračenja se pohranjuje privremeno i zoni ionizacije, kod pulsirajućih promjenljivih ovdje se odvija gorenje helija. Pohranjena energija prodire kroz atmosferu crvenog diva u obliku udarnih talasa koji ubrzavaju jedan dio gasa izvan dometa gravitacionog polja.
Oko 30% svih pulsar a pokazuju modulacije tokom promjene pulsa, koja se naziva duga sekundarna perioda. Ovakva modulacija je različita od ciklusa do ciklusa u dužini od 250-1400 dana. Odnos sekundarne i primarne periode pulsiranja iznosi 8 do 10. Kao uzrok se smatra postojanje dvostrukih pomračenih zvijezda. Vjerovatno se radi o minimumu duge sekundarne periode tokom absorbiranja zračenja u interstelarnim oblacima, koji se kroz zvjezdani vjetar transportuju u cirkumstelarnu putanju crvenog diva.
Moguća je i elipsoidna promjena sjaja zbog distorzije oblika crvenog diva. Distorzija je prouzrokovana sekundarnom zvijezdom u dvostrukom sistemu. Ovo se može detektovati promjenom radijalne brzine i promjenom sjaja. Amplituda može iznositi i do 0,3 mag dok perioda traje 50 do 1000 dana.
Gubitak mase
Pulsiranje talasa u unutrašnjosti crvenog diva prenosi materiju u vanjski sloj atmosfere koja, putem kondenzacije, pretežno prelazi u karbide. Karbidi se spajaju u makroskopske čestice prašine koje se, pod pritiskom zračenja, ubrzavaju na oko 10 km/s. Sudarima se razbijaju na atomarne čestice koje u periodu od 1 milion godina formiraju zonu prečnika 10 svjetlosnih godina. Najveći gubitak mase imaju OH/IR zvijezde, tačnije pri kraju AGB faze, sa godišnjom stopom gubitka od 10-4 Sunčevih masa. AGB zvijezde imaju gust omotač koji ih zatamnjuje te se uočiti mogu preko infracrvenog spektra. Kod već razvijenih AGB zvijezda kao OH/IR ili Mira postoje uslovi za nastanak prirodnog izvora mikrotalasa tzv. masera (eng. Microwave Amplification by Stimulated Emission of Radiation). Njihovo zračenje nije toplotno već nastaje iz vode, hidro-, i silicijoksida na temperaturi iznad 106 K. Energetski nivo ovisi o absorpciji infracrvenog zračenja vruće prašine. Zahvaljujući maserskom zračenju moguća je interferometrijska pretraga cirkumstelarne okoline crvenog diva. Moguća rezolucija iznosi nekoliko ugaonih mikrosekundi. Moguće je, mjerenjem ugla zračenja, izračunati udaljenost crvenog diva.
AGB zvijezde su još prije nova i supernova osnovni izvor srednje teških i teških elemenata u Svemiru. Zbog toga je u daljoj evoluciji raste i metalicitet zvijezda. Gubitak mase okončava AGB fazu nakon što, od debelog vanjskog sloja atmosfere, ostane samo tanki omotač od vodika.
Post-AGB evolucija
Nakon što je atmosfera zvijezde svedena na nekoliko procenata Sunčeve mase, ona napušta AGB fazu. Njen prečnik se smanjuje i u HRD-u se pomjera na lijevo gdje vladaju veće temperature. Period razvoja ovisi o masi jezgra i obično traje 104 do 105 godina. AGB-postzvijezda je div, a može biti i naddiv, spektralne klase B do K uz jako infracrveno zračenje. Izbijanje infracrvenog zračenja nastaje apsorpcijom i reemitovanjem zračenja u crukumstelarnom omotaču, koji je nastao gubitkom mase. U HR-dijagramu ove zvijezde se ukrštaju s nestabilnim pojasem, dok se kreću prema većim temperaturama, i evoluiraju u žute divove. Neki autori ubrajaju 89, UU Herculis i RV Tauri zvijezde u polupravilne promljenljive. Povećanje temperature se ubrzava pritiskom zračenja koji dovodi do gubirka mase, čime se oslobađaju elementi nastali tokom s-procesa. mini|Dvostruka [[Planetarna maglina|planetarna maglina (M2-9)]] AGB-postzvijezde se razvijaju u planetarnu maglinu, mada se to ne događa kod svih. Planetarna maglina je u stvari emisijska, prečnika oko 1 svjetlosne godina, kod koje se tokom AGB faze materijom jezgra na temperaturi od 100.000 K inducira zračenje. Samo one AGB-postzvijezde koje se dovoljno teške, jer su potrebne visoke temperature prije odbacivanja omotača, mogu odbaciti atmosferu putem zračenja. Alternativni scenario se odigrava kod dvostrukih zvijezda gdje se, posredstvom faze zajedničkog omotača (eng., Comon-Envelope-Phase, CE-Phase), vanjska atmosfera crvenog diva udaljava. Ovaj scenario i objašnjava dosta zapaženu bipolarnu strukturu planetarnih maglina.
Pojedine AGB-postzvijezde pokazuju, u infracrvenom spektru, prisustvo vruće prašine. Boja temperature prašine ovisi o blizini jezgre, dok se energetski nivo uočava prstenastim omotačem koji sadrži silikate obogaćene kisikom. U ovom slučaju dvostruke zvijezde imaju ekcentričnu putanju, ovo je inače neuobičajeno ukoliko su prošle kroz CE-fazu. Međusobno trenje atmosfera dvostrukih zvijezda bi trebalo, u stvari, dovesti do cirkularne putanje. Prstenovi prašine su vjerovanto nastali iz ostataka zajednisčkog omotača, koji se nisu mogli ubrzati drugom kosmičkom brzinom. Ekcentricitet bi mogao nastati interakcijom dvostruke zvijezde i prstena prašine, prilikom čega se oslobađa energija u prstenu a što se odražava i na putanju.
Kasni termalni puls
U ovoj fazi razvoja masa zvijezde iznosi nekoliko procenata Sunčeve mase što dovodi do eksplozije i gorenja litija. Prečnik raste na veličinu crvenog diva, temperatura pada na oko 3000 K .U HR-dijagramu zvijezda se pomiče od planetarne magline do crvenog divovskog ogranka. Ovakav razvoj se naziva i preporođenje zvijezde. Pored toga što se razvija u crvenog diva raste količina ugljika i drugih elemenata iz s-procesa kao posljedica helijskog bljeska. U ovom stadiju nalaze se promjenjive zvijezde: V605 Aquilae, FG Sagittarii und V4334 Sagittarii (tzv. Sakurais objekat). One se u periodu od nekoliko godina ili decenija u HR dijagramu pomiču od plavih do crvenih divova. Visoka količina ugljika je karakteristična kod R Coronae Borealis zvijezda. Zvijezda koja u atmosferi sadrže nešto malo vodika naziva se Wolf-Rayetova zvijezda. One čine oko 10% svih matičnih zvijezda planetarnih maglina, imaju spektralni tipa WN i WC, smatraju se nasljednicima preporođenih zvijezda.
Difuziono-indukovana nova
Kod kasnog termičnog impulsa moguće je ponovno gorenje helija ako prethodi helijski bljesak. Kod AGB postfaze paljenje vodika je moguće nakon okončanog CNO-ciklus a. Hlađenje AGB-postzvijezde, koja evoluira u bijelog patuljka, dovodi do razdvajanja lakih elemenata. Putem gravitacije nastaje atmosfera koja u vanjskom sloju sadrži dosta vodika, u srednjem sloju helija, a u donjem sloju su elementi koji nastaju CNO-ciklusom (ugljik, dušik i kisik). Difuziono-indukovana nova pojavljuje se ukoliko kasni termalni impuls smanji debeli omotač helija i tokom hlađenja bijelog patuljka se vodik (putem konvekcije) prenese u vanjski sloj atmosphere gdje se pomiješa sa CNO elementima. Zbog visoke gustine moguće su visoke temperature koje dovode do ponovnog paljenja vodika te formiranja crvenih divova. Simulacije su pokazale u HRD-u da je u toku jedne decenije moguća evolucija bijelog patuljka u žutog naddiva. Nova koja nastaje na ovaj način razlikuje se jer nema planetarnih maglina i to što se izbacuje vodik. Nova CK Vulpeculae se smatra mogućim kandidatom.
Larry Bird
Larry Joe Bird bivši je američki košarkaš. S visinom 206 cm igrao je na pozicijama krilnog centra i krilnog beka. Smatra se jednim od najboljih košarkaša u historiji.
Karijera
Iako je izabran na draftu 1978. kao šesti pik od Boston Celticsa, odlučio je završiti koledž, pa je u Celticse došao tek sljedeće godine. Čitavu karijeru ostao je u Celticsima, s kojima je osvojio tri titule prvaka NBA lige.
Triput je osvojio i nagradu za najkorisnijeg igrača lige, a osvojio je i nagradu za novajliju godine, dva puta bio je najkorisniji igrač NBA finala, 12 puta biran je za NBA-All-Star utakmicu. Osvojio je i zlatnu olimpijsku medalju u Barceloni 1992. kao član Dream Teama. Napustio je aktivno bavljenje košarkom zbog problema s leđima. Godine 1998. primljen je u Kuću slavnih.
Jedina je osoba u historiji NBA lige koja je proglašena novajlijom godine, najkorisnijim igračem lige, finala i All-Star utakmice, trenerom godine i funkcionerom godine.
NBA 1984/1985.
NBA sezona 1984-85 je bila 39. sezona NBA lige.
19. novembar
19. novembar / studeni (19. 11) jest 323. dan godine po gregorijanskom kalendaru (324. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 42 dana.
Caterham CT01
Caterham CT01 je Formula 1 automobil dizajniran od strane Mark Smith za Caterham da se natječu u Formula 1 - sezona 2012. To će biti vođen Heikki Kovalainen i Vitalij Petrov.
Automobil je predstavljen 25. januara 2012. na web stranica.
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(Legenda) (Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju, dok utrke u italicu označavaju najbrži krug utrke)
Lubarda
Lubarda je naseljeno mjesto u sastavu općine Bužim, Bosna i Hercegovina.
Osteosarkom
Osteosarkom (OS) ili osteogeni sarkom (OGS) (ili jednostavno rak kostiju) je kancerogeni tumor u kosti. Konkretno, radi se o agresivnoj malignoj neoplazmi koja nastaje iz primitivnih transformiranih ćelija mezenhimskog porijekla (a time je i sarkom), diferencijacijom osteoblasta u maligni osteoid.
Osteosarkom je najčešći histološki oblik primarnog koštanog sarkoma. It is most prevalent in teenagers and young adults.
Znakovi i simptomi
Mnogi pacijenti se prvo žale na bol koji može biti jači noću, može biti povremen i različitog intenziteta i može se javljati duže vrijeme. Tinejdžeri koji se aktivno bave sportom često se žale na bolove u donjem dijelu butne kosti ili neposredno ispod koljena. Ako je tumor velik, može se pokazati kao očigledna lokalizirana oteklina. Ponekad je iznenadni prijelom prvi simptom jer zahvaćena kost nije tako jaka kao normalna kost i može nenormalno frakturirati s manjom traumom. U slučajevima dublje usađenih tumora koji nisu tako blizu kože, kao što su oni koji potiču iz karlice, lokalizirani otok možda neće biti očigledan.
Uzroci
Nekoliko istraživačkih grupa proučava matične ćelije raka i njihov potencijal da izazovu tumore zajedno s genima i proteinima koji su uzročnici različitih fenotipova. Radiotherapy for unrelated conditions may be a rare cause.
Ne postoji jasna povezanost između fluoridacije vode i karcinoma ili smrti zbog raka, kako za rak općenito, tako i posebno za rak kostiju i osteosarkom. U seriji istraživanja zaključeno je da koncentracija fluora u vodi nije povezana s osteosarkomom. Uvjerenja o povezanosti izlaganja fluoru i osteosarkoma potiču iz studije Nacionalnog toksikološkog programa SAD iz 1990. godine, koja je pokazala nesigurne dokaze o povezanosti fluorida i osteosarkoma kod mužjaka pacova. Ali još uvijek nema čvrstih dokaza o sklonosti fluorida kod miševa da uzrokuje rak. Fluorizacija vode se prakticira širom svijeta, kako bi se poboljšalo zdravlje zuba građana. Takođe se smatra velikim zdravstvenim uspehom. Nivoi koncentracije fluorida u zalihama vode su regulisani, kao što Agencija za zaštitu životne sredine Sjedinjenih Država reguliše nivoe fluorida da ne budu veći od četiri miligrama po litru. Zapravo, zalihe vode već sadrže fluor koji se prirodno pojavljuje, ali mnoge zajednice su odlučile dodati više fluora do te mjere da može smanjiti karijes. Fluorid je također poznat po svojoj sposobnosti da izazove stvaranje nove kosti. Ipak, daljnja istraživanja pokazuju da nema rizika od osteosarkoma od fluorirane vode kod ljudi. Većina istraživanja uključivala je prebrojavanje broja oboljelih od osteosarkoma u određenim područjima koja imaju različite koncentracije fluora u vodi za piće. Statistička analiza podataka ne pokazuje značajnu razliku u pojavljivanju slučajeva osteosarkoma u različitim fluoriranim regijama. Drugo važno istraživanje uključivalo je prikupljanje uzoraka kostiju pacijenata sa osteosarkomom, kako bi se izmjerila koncentracija fluora i uporedila sa uzorcima kostiju novodijagnostikovanih malignih tumora kostiju. Rezultat je da se srednja koncentracija fluora u uzorcima kostiju pacijenata sa osteosarkomom i kontrolama tumora ne razlikuje značajno. To se ne odnosi samo na koncentraciju fluora u kostima, nego je dokazano da se i izloženost fluoru kod pacijenata sa osteosarkomom ne razlikuje značajno od zdravih ljudi.
Mehanizam
Osteosarkomi se obično javljaju na mjestima rasta kostiju, vjerovatno zato što proliferacija čini osteoblastne ćelije u ovoj regiji sklone nakupljanju mutacija koje bi mogle dovesti do transformacije ćelija (su obično uključeni geni RB i p53). Tumor može biti lokaliziran na kraju duge kosti (obično u metafizama). Najčešće zahvata proksimalni kraj tibija ili humerusa, ili distalni kraj femura. Osteosarkom ima tendenciju da zahvati regione oko koljena u 60% slučajeva, 15% oko kuka, 10% na ramenima i 8% u vilicama. Tumor je čvrst, tvrd, nepravilan (na rendgenskom pregledu, izgled "jelke", "moljaca" ili "sunčevih zraka") zbog tumorskih spikula kalcifikovane kosti koje zrače pod pravim uglom. Ovi pravi uglovi formiraju ono što je poznato kao Codmanov trougao, koji je karakterističan, ali nije dijagnostički za osteosarkom. thumb|right| Mikrografija preparata pod velikim uvećanjem koji pokazuje formiranje osteoida u osteosarkomu ([[boja H&E) Mikroskopski: Karakteristično obilježje osteosarkoma je prisustvo osteoida (formacije kosti) unutar tumora. Tumorske ćelije su veoma pleomorfne (anaplazijske), neke su ogromne, brojne atipske mitoze. Ove ćelije proizvode osteoid koji opisuje nepravilne trabekule (amorfne, eozinofilne/ružičaste) sa ili bez centralne kalcifikacije (hematoksilinofilni/plavi, granulasti) – tumor kosti. Tumorske ćelije su uključene u osteoidni matriks. U zavisnosti od karakteristika prisutnih tumorskih ćelija (bilo da liče na koštane ćelije, ćelije hrskavice ili ćelije fibroblasta), tumor se može podeliti na potklasifikovane ćelije. Osteosarkomi mogu pokazivati višejedarne gigantske ćelije slične osteoklastima.
Dijagnoza
Ljekari i ortopedi rijetko vide zloćudni tumor kosti (većina tumora kostiju je benigna). Put do dijagnoze osteosarkoma obično počinje redgenskim snimanjem, nastavlja se kombinacijom skeniranja (CT–, PET-skeniranje kostiju, MRI) i završava se hirurškom biopsijom. Karakteristika koja se često vidi na rendgenskom snimku je Codmanov trokut, koji je u osnovi subperikoštana lezija, nastala kada se periosteum podigne zbog tumora. Snimci su sugestivni, ali koštana biopsija je jedini konačni metod za određivanje je li tumor maligni ili benigni.
Tretman
Potpuna radikalna, hirurška, en bloc resekcija raka, je tretman izbora kod osteosarkoma. Iako oko 90% pacijenata može imati operacije spašavanja udova, komplikacije, posebno infekcija, popuštanje i nesrastanje proteze, ili lokalni recidiv tumora mogu uzrokovati potrebu za daljom operacijom ili amputacijom.
Nakon što je pacijent imao operaciju za uklanjanje tumora koristi se mifamurtid i zajedno s hemoterapijom za ubijanje preostalih ćelija raka kako bi se smanjio rizik od ponovnog nastanka raka. Također, postoji mogućnost rotacijske plastike nakon odstranjivanja tumora.
Pacijente sa osteosarkomom najbolje liječe onkolozi i ortopedski onkolozi sa iskustvom u liječenju sarkoma. Postojeći standardni tretman je korištenje neoadjuvantne hemoterapije (hemoterapija koja se daje prije operacije), nakon čega slijedi hirurška resekcija. Postotak tumorskih nekrotskih ćelija (ćelijske smrti) uočenih u tumoru nakon operacije daje predstavu o prognozi i također daje do znanja onkologu da li treba promijeniti režim hemoterapije nakon operacije.
Standardna terapija je kombinacija ortopedske operacije spašavanja udova kada je to moguće (ili amputacije u nekim slučajevima) i kombinacije visokih doza metotreksata s leucovorinom spašavanja, intraarterijski cisplatin, adriamicin, ifosfamid sa ksrnitinom, BCD (bleomicin, ciklofosfamid, daktinomicin), etopozid i muramil tripeptid.
Unatoč uspjehu hemoterapije za osteosarkom, ona ima jednu od najnižih stopa preživljavanja kod pedijatrijskog karcinoma. Najbolja prijavljena stopa 10-godišnjeg preživljavanja je 92%; protokol koji se koristi je agresivni intraarterijski režim koji individualizira terapiju na osnovu arteriografskog odgovora. Trogodišnje preživljavanje bez događaja kreće se od 50% do 75%, a petogodišnje preživljavanje od 60% do 85+% u nekim studijama. Sve u svemu, 65–70% pacijenata liječenih prije pet godina danas bi bilo živo.
Filgrastim ili pegfilgrastim pomažu kod korekcije broja bijelih krvnih zrnaca i broja neutrofila. Transfuzije krvi i epoetin alfa pomažu kod anemija. Računarska analiza na panelu ćelijskih linija osteosarkoma identificirala je nove zajedničke i specifične terapijske mete (protasomske i genetičke) u osteosarkomu, dok su fenotipovi pokazali povećanu ulogu tumorskog mikrookruženja.
Prognoza
Prognoza je podijeljena u tri grupe.
Smrti zbog malignih neoplazmi kostiju i zglobova predstavljaju nepoznati broj smrtnih slučajeva od raka u djetinjstvu. Stope mortaliteta od osteosarkoma opadaju za oko 1,3% godišnje. Dugoročne vjerovatnoće preživljavanja od osteosarkoma dramatično su se poboljšale tokom kasnog 20. stoljeća i iznosile su približno 68% u 2009.
Epidemiologija
Stope incidencije osteosarkoma kod pacijenata mlađih od 20 godina u SAD procjenjuju se na 5,0 na milion godišnje u općoj populaciji, sa malim varijacijama između osoba crne, hispanoameričke i kavkazoidne pipadnosti (6,8, odnosno 6,5 i 4,6 na milion godišnje). Nešto je češći kod muškaraca (5,4 na milion godišnje) nego kod žena (4,0 na milion godišnje).
Češće nastaje u metafiznoj regiji cjevastih dugih kostiju, pri čemu se 42% javlja u femuru, 19% u tibiji i 10% u humerusu. Oko 8% svih slučajeva javlja se u lobanji i vilici, a još 8% u karlici.
Oko 300 od 900 ljudi s dijagnozom u Sjedinjenim Državama umrijet će svake godine. Drugi vrhunac incidencije javlja se kod starijih osoba, obično povezan sa osnovnom patološkom promjenom kostiju kao što je Pagetova bolest kostiju, npr.
Konjodor (Bužim)
Konjodor je naseljeno mjesto u sastavu općine Bužim, Bosna i Hercegovina.
Privreda
Stanovništvo je uglavnom zaposleno na privremenom radu u inostranstvu, naročito u Hrvatskoj, Sloveniji, Austriji i Njemačkoj. Lokalni stanovnici se pretežno bave stočarstvom i poljoprivredom. Od nedavno su znatne poljoprivredne površine zasađene zasadima malina.
Mihajlo Pupin
Mihajlo Idvorski Pupin, američki naučnik i izumitelj srpskog porijekla, rođen 9. oktobra 1854. godine u selu Idvor u Banatu. Osnovno obrazovanje je stekao u Idvoru, a zatim u Pančevu da bi 1872. godine svoje školovanje nastavio u Pragu. Poslije iznenadne očeve smrti, u martu 1874. godine odlazi za Sjedinjene Američke Države u svojoj 20-toj godini života.
Poslije pet teških godina gdje je morao da radi kao fizički radnik, Pupin je uspio da se upiše na Columbia Coledge u New Yorku u jesen 1879. Odmah se istakao kao primjeran učenik. Oslobođen je plaćanja školarine, a već na kraju prve godine dobio je dvije novčane nagrade (iz grčkog jezika i matematike). Uglavnom se izdržavao prihodima od podučavanja slabijih učenika i fizičkog rada.
Po završetku školovanja 1883. godine primio je diplomu prvog akademskog stepena "Bachelor of Arts". Dobio je stipendiju za studije matematike i fizike u Cambridgeu u Velikoj Britaniji (1883-1885), a zatim u Berlinu (1885-1889) gdje je položio doktorat iz oblasti fizičke hemije, sa temom: "Osmotički pritisak i njegov odnos prema slobodnoj energiji".
Njegov položaj profesora teorijske elektrotehnike postepeno je usmjerio njegovo interesovanje na proučavanje elektromagnetskih fenomena.
Električna rezonanca, kao predmet izučavanja, privukla je njegovu pažnju 1892. i rezultirala u pronalasku električnog strujnog kola, koje se danas univerzalno koristi u svim radio vezama. Patent električnog kola je prodao kompaniji Markoni. U isto vrijeme kompanija Markoni primjenila je njegov pronalazak za ispravljanje visokofrekventnih talasa koji se danas univerzalno primjenjuje u radiofoniji.
Pupin je bio oženjen Amerikankom Sarom Katarinom Jackson iz New Yorka. Sa njom je imao kćerku Barbaru. Umro je 12. marta 1935. godine u New Yorku i sahranjen je na groblju Woodlawn u Bronxu.
Zadužbine Mihajla Pupina
Osnovao je i zadužbinu pri Narodno-istorijsko-umetničkom muzeju u Beogradu. Fondovi Zadužbine koristili su se za kupovinu srpskih umjetničkih djela za muzej i izdavanje publikacija "srpskih starina". U imovinu zadužbine, Pupin je uložio milion dinara.
Diego Velázquez
Diego Rodríguez de Silva y Velázquez bio je španski slikar i vodeći umjetnik na dvoru kralja Filipa IV. Bio je najvažniji portretist baroka i slikar scena od historijskog i kulturnog značaja. Slikao je portrete španske kraljevske porodice, značajne osobe iz cijele Evrope, ali i obično stanovništvo.
Od prve polovine 19. vijeka Velázquezova djela primjer su za realističke i impresionističke slikare, naročito za Édouarda Maneta. Otad sve više modernih umjetnika, kao Španci Pablo Picasso i Salvador Dalí, ali i irski slikar Francis Bacon odaju počast slikajući prema Velázquezovim djelima.
Cristidiscoidea
Cristidiscoidea ili Nucleariae je predloženi bazni kladus  Holomycota, u kojem  su nastale sestrinske grupe gljive Fonticula i Nucleariida. Budući da su blizu divergencije između glavnih linija gljiva i životinja, proučavanje
Cristidiscoidea može pružiti ključne informacije o različitim načinima života tih grupa i razvoju Opisthokontai i većećelijskih sluzastih plijesni. Prema Tedersoo et al., filogenetsko stablo Holomycota je slijedeće:
Šehadet
Šehadet je jedan od pet temelja islamskog vjerovanja.
Šehadet je uslov za pristup u vjeru. Da bi neko bio musliman potrebno je da srcem vjeruje i jezikom posvjedoči u Allahovo jedinstvo i Muhammedovo poslanstvo. Da bi neka osoba bila smatrana muslimanom od strane drugih ljudi, potrebno je da izgovori šehadet u prisustvu najmanje 2 svjedoka muslimana:
mini|lijevo|200px|Zastava [[Saudijska Arabija|Saudijske Arabije na kojoj se nalazi ispisan šehadet.]]
IC 1571
IC 1571 (također poznat kao MCG 0-2-121, PGC 2440 i UGC 432) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 269 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 1,50 (117 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (94 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 22. decembra 1897. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Resnik (čvor)
Bosna i Hercegovina:
Crna Gora:
Hrvatska:
Slovenija:
Srbija:
837.
Godina 837. (DCCCXXXVII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 837. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Ivana Kobilca
Ivana Kobilca, (Ljubljana, 20. decembar 1861 - Ljubljana, 4. decembar 1926) slovenska slikarica
Ivana Kobilca je prva najznačajnija i najslavnija slovenska slikarica. Pripadala je generaciji slovenskih realista, koji su svoja najznačajnija djela naslikali u osemdesetim godinama 19. vijeka.
Učila u Ljubljani kod Ide Künl. Studij nastavlja u Beču 1879-80, Münchenu (A. Ardelt) 1882-89, i Parizu (H. Gervex). Poslije kraćeg boravka u Barbizonu (1892) i Firenci (1894) živi u Sarajevu 1897-1905, Berlinu 1906-14, zatim u Ljubljani. Radi u tehnici ulja, pastela i freske (zidne slike u Ćirilo-Metodovoj crkvi i Maslinska gora u protestanskoj crkvi u Sarajevu). Slika portrete, genre-prizore i mrtve prirode u kojima je čest motiv cvijeće.
Ivana Kobilca u svojim djelima daje poetiziranu sliku građanskih likova i nostalgične intimnosti njihova života. Počevši od münchenskoga razdoblja, na nju utječe F. Vesel. Ilustrirala je pjesme S. Jenka (1896) i sudjelovala kod ilustriranja sarajevske "Nade" i sveska Bosnien und Herzegowina u djelu "Österreichisch-ungarische Monarchie in Wort und Bild" (Wien 1901).
Prvi put samostalno izlagala 1889 u Ljubljani ; 1928 priređena je retrospektivna izložba njenih radova u Jakopičevu paviljonu u Ljubljani.
Njen lik se nalazio na slovenskoj nacionalnoj valuti (Tolar) - tačnije na apoenu od 5000 SIT.
Šehova pećina (Radonjići)
Šehova pećina ili Šehova tekija predstavlja manji speleološki objekat i nalazi se na teško pristupačnim obroncima brda Radogost, u blizini sela Radonjići, između Visokog i Vareša. Pećinu čine dvije prostorije umjetno oblikovane u polukrug sa vještački poravnatim dnom. U pećini postoji uklesan mihrab. Cijelu unutrašnjost pećine osvjetljava dnevno svjetlo.
Kulturna pozadina
Šehova pećina je jedno od svetih mjesta u bosanskoj svetoj geografiji i za nju se vezuje klanjanje i obavljanje derviškog zikra, no zbog teškog uspona do ove pećine nema masovnih posjeta. Hadžijahić smatra da je pećina prvobitno služila nekom ranijem obredu i kao najprihvatljivije rješenje mu se čini da je to mjesto ""greb i hram". "Hram i greb" bi pripadali Radohni Krstjaninu, koji je pisao poznatu Kulinovu ploču, a čije ime se sačuvalo u nazivu obližnjeg sela Radonjići.  U blizini Šehove pećine nalaze se dvije male vještački nastale pećine u Crvenoj stijeni. Miljenko Filipović pominje da su u stijeni navodno živjela dva Arapina koji su sahranjeni jedan u turbetu u Podvinjcima kod Visokog, a drugi na Arapovcu, u turbetu oko 20 minuta hoda uz Radonjičku rijeku. Hadžijahić je pretpostavljao da je Crvena stijena zapravo Šehova tekija.
Vitamin K
mini|desno|250px|Filokinon Vitamin K je rasprostranjen u lišću, povrću, uopšte zelenim biljkama, kao i u jetri. On je termostabilan, ali je osjetljiv prema jakim bazama i kiselinama, naročito prema UV zracima. Mikroorganizmi u čovjekovim crijevima u stanju su da sintetišu vitamin K. U jetri vitamin K učestvuje u sintezi protrombina od čega se naročito ističe njegova uloga u grušanju krvi.
Nedostatak ovog vitamina izaziva poremećaje vezane sa neomogućnošću zgrušavanja krvi, što može dovesti do iskrvavljenja.
Šehova pećina (Radonjići)
Pećinska flora i fauna
U literaturi nema tragova o prisustvu pećinske flore i faune u Šehovoj pećini.
Istraživanja
Pećinu su istraživali i o njoj pisali Muhamed Hadžijahić i Jasminko Mulaomerović.
Uspavanka za Radmilu M.
Uspavanka za Radmilu M. je sedmi studijski album rok grupe Bijelo dugme iz 1983. godine u izdanju zagrebačkog Jugotona. Bio je to posljednji studijski album Bijelog Dugmeta snimljen zajedno sa pjevačem Željkom Bebekom. Također, to je i prvi album ove grupe nakon živog albuma "Koncert kod Hajdučke česme" iz 1977. godine, sa bubnjarom Goranom "Ipetom" Ivandićem i prvim nakon albuma "Šta bi dao da si na mom mjestu" iz 1975. koji će biti snimljen u staroj postavi. Sve tekstove napisao je Goran Bregović, osim teksta pjesme "Kosovska", koju su napisali Zija Beriša, Agron Beriša, Špand Ahmeti i Goran Bregović. Pjesme su snimane u studiju RTV Skoplje januara 1983. godine, a miksane u Britania Row Recording Studios u Londonu.
Mrazovac
Mrazovac je naseljeno mjesto u sastavu općine Bužim, Bosna i Hercegovina.
Borbe na Vlašiću 1994.
Tokom 1994. vlašićko je bojište bilo izuzetno aktivno. Gotovo sve vrijeme, uz kratkotrajne predahe, jedinice Armije RBiH vršile su ofanzivna i odbrambena borbena djejstva. Zauzet je značajan dio teritorije, a Vojsci Republike Srpske naneseni su veliki gubici u živoj sili i materijalno-tehničkim sredstvima. Zauzimanje značajnih strateških objekata dovelo je VRS u znatno nepovoljniji položaj nego početkom 1994. čime su stvoreni uslovi za operaciju "Vlašić" u martu 1995.
Pozadina
Početkom 1994. prioritet Armije RBiH bio je završetak, sporazumno ili vojnim sredstvima, sukoba sa HVO. Potpisivanje Vašingtonskog sporazuma omogućilo je Armiji RBiH da sve snage usmjeri prema VRS, protiv koje je po prvi put u svom postojanju prešla u stratešku ofanzivu.
Strategija koju je osmislio general Rasim Delić, komandant Štaba Vrhovne komande, podrazumijevala je, osim uporne odbrane slobodnih teritorija, i niz manjih do srednjih borbenih dejstava bez jače artiljerijske podrške i oklopnih i motorizovanih jedinica. Takvi napadi imali su za cilj dugoročno iscrpljivanje protivnika, pri čemu se polazilo od pretpostavke da će Armija RBiH lakše apsorbirati gubitke u ljudstvu od VRS. Širom Bosne i Hercegovine započele su intenzivne borbe za istaknute kote, uzvišenja, položaje i manja naselja koje su iznenadile VRS i nanijele mu velike gubitke u ljudstvu koje je sve teže podnosio. U borbama na Vlašiću jedinicama je poslužilo iskustvo stečeno u izvođenju ofanzivnih dejstava tokom sukoba sa HVO. Moral je, zbog uspjeha u tom sukobu, također bio na nivou.
Mart–maj 1994: Prvi pokušaj oslobođenja Vlašića
U februaru 1994, po završetku sukoba sa HVO, došlo je do transformacije i razmještanja jedinica Armije RBiH sa ciljem stvaranja preduslova za ofanzivna dejstva. I tokom sukoba sa HVO, dijelovi brigada iz sastava Operativne grupe Bosanska krajina (17. slavne krajiške brdske brigade, 27. brdske brigade i 306. brdske brigade) bili su angažovani na vlašićkom platou. Prve jedinice koje su u potpunosti izvučene na vlašićki plato bile su 17. krajiška i 27. brdska brigada.
U martu su započela dugo iščekivana ofanzivna dejjstva Armije RBiH napadom elemenata 3. korpusa (od aprila 7. korpusa), predvođenih 370. slavnom brdskom brigadom, prema Donjem Vakufu. Krajem marta vršena su i borbena dejstva na Vlašiću, kao sekundarni napad s ciljem podrške ofanzivi ka Donjem Vakufu. 27. brigada dobila je zadatak da izvrši napad na pravcu Meokrnje - Usko brdo, a 17. krajiška brigada trebala je napasti pravcem Meupić - Svinjska glava. Napad je, nakon izvršenih priprema, zakazan za 27. mart, ali je zbog loših vremenskih uslova izvršen tek 31. marta. Tog dana pripadnici 27. brigade izvršili su svoj zadatak i ovladali linijom Vučja glava - Kosine - Bezimeni vis, ali je očekivani napad na drugom pravcu izostao. Uporedo sa ovim aktivnostima, 7. korpus formiran je 7. aprila 1994, a u njegov sastav ušle su jedinice OG Bosanska krajina i OG Zapad.
Samostalni diverzantski bataljon 3. korpusa povukao se 10. aprila 1994. sa linije koju je držao, čime je dio snaga 727. brigade, njegovog desnog susjeda, ostao u poluokruženju u rejonu Bezimenog visa. Nakon artiljerijsko-pješadijskih napada VRS, pripadnici 727. brigade bili su primorani povući se za oko kilometar u odnosu na liniju Vučja glava - Karanovice i uspostaviti rezervni položaj Šadištorine - Torovi - Jasenica. Koristeći uspavanost jedinica Armije RBiH, VRS je 24. aprila, nakon jake artiljerijske pripreme, izvela tenkovsko-pješadijski napad na liniju odbrane 727. brigade iz pravca Jezero - Vučja planina, te je uspjela zauzeti širi rejon Meokrnja i Šadištorina. Gubici 727. brigade bili su: dva poginula, tri nestala i devet ranjenih boraca.
Ovaj događaj poslužio je kao povod da jedinice tek formiranog 7. korpusa odmah krenu u zauzimanje zauzetih teritorija vlašićkog platoa. Vršena su intenzivna izviđanja i druge pripreme. Napad je počeo 27. aprila oko 6:45 sa ciljem zauzimanja Meokrnja, te zauzimanja što veće teritorije na ostalim pravcima djelovanja. Jedinice 727. brdske i 737. muslimanske lahke brigade napadale su u rejonu Meokrnja, Šadištorina i Glavice, te su nakon žestokih borbi uspjele ovladati objektima koje je VRS zauzela nekoliko dana ranije, ponovo uspostavivši liniju odbrane Šadištorine (tt. 1398) - Meokrnje (tt. 1425) - Glavica (tt. 1400) - Kik (tt. 1200) - Pašinac - Četnička greda. Gubici su bili: tri poginula i 15 ranjenih. 17. krajiška brigada zauzela je objekat Kvrkuša, dok su borci 706. brigade zauzeli objekte Hrust (tt. 1641) i Tvrda ravan. Narednog dana VRS je uspjela zaustaviti napad, a preko naredne dvije sedmice i povratiti neka od izgubljenih područja. U ovim je borbama znatno povećana teritorija pod kontrolom Armije RBiH, a sve jedinice u potpunosti su izvršile dobijene zadatke. Po okončanju ovih dejstava, na vlašićki plato uvedene su jedinice 725. brdske brigade iz Viteza, koje su preuzele dio linije odbrane 727. brigade (Šadištorine - Meokrnje - Glavica).
Istom dinamikom nastavilo se i u maju. Napad na pravcu Usko brdo - Meupić - Svinjska glava - Vijenac izvršen je 3. maja u 6:15. U početnom dijelu akcije zauzeti su Meupić i Svinjska glava, ali su jedinice Armije RBiH primorane na povlačenje nakon uvođenja rezervi VRS u borbu. Na desnoj strani djejstva su vršile jedinice 3. korpusa koje su uspjele zauzeti i zadržati objekat Velike Karanovice. Gubici su bili: dva poginula, dva nestala i tri ranjena. Pripadnici 706. brigade zauzeli su 7. maja objekat Kraljevo guvno, što će biti od velikog značaja za nastavak borbenih dejstava na Vlašiću. Jedinice su nakon toga dobile zadatak da odmore ljudstvo, ali i da aktivno vrše izviđanja i pripreme za nova borbena djejstva koja će uslijediti nakon kraćeg prekida.
Maj 1994: Drugi pokušaj zauzimanja Vlašića
Borci Izviđačko-diverzantskog voda 727. brigade izvršili su u ranim jutarnjim satima 18. maja napad na tt. 1407, dok su ostale jedinice brigade napadale na objekat Bijeljik (tt. 1488). Oba zadatka uspješno su izvršena, a VRS su naneseni znatni gubici u živoj sili i MTS-u. Borbena djejstva na ovom području trajala su cijeli dan. Padom mraka, borci IDV-a povukli su se na početne položaje usljed gubitaka (jedan poginuli i četiri ranjena borca), dok je objekat Bijeljik zadržan, te je po završetku borbenih dejstava izvršeno inžinjerijsko utvrđivanje istog. Borci 17. krajiške brigade uspjeli su istog dana ovladati linijom objekat Javorak (raskrsnica puteva Srneća brda - Javorak) - 500 m sjeveroistočno od k. 1529 – 250 m sjeverno od tt. 1597 - duž puta Dolaš i Perle - k. 1578 - Žderin potok. Gubici su bili: jedan poginuli i 15 ranjenih. Jedinice 706. brigade u popodnevnim satima izvršile su izviđanje i zauzimanje objekta Stojanovac i važnog prostora doline Ugra, čime je presječena komunikacija Javorak - Babanovac. Narednog dana nastavljene su borbe u rejonu Bijeljika, gdje su jedinice 17. i 727. brigade izvršile pomjeranje linije zapadno od Bijeljika za oko 750 m. Nakon toga izvršeno je pregrupisavanje i zauzimanje povoljnijih taktičkih pozicija za nastavak dejstava. U borbama je ranjeno pet boraca.
Pored ofanzivnih dejstava, jedinice 7. korpusa uspješno su izvodile i odbrambena djejstva. U zoni odgovornosti 706. brigade 27. maja osujećen je iznenadni napad pješadijske čete na Kraljevo guvno i Stojanovac, koji je započeo u 7:00 iz pravca Polica. Do povlačenja na početne položaje u 14:00, borci VRS pokušali su u više navrata ovladati ovim objektima. Gubici 706. brigade bili su: dva poginula i četiri ranjena borca.
Po završetku ovih borbi uslijedilo je zatišje. Borbena djejstva prenijela su se na Komar, na koji je upućen dio slobodnih jedinica sa vlašićkog platoa. Ostatak jedinica dobio je zadatak da dodatno utvrdi linije odbrane, odmori dio ljudstva i čuva dostignutu liniju, te da osmatra, prati i izviđa teren ispred svog prednjeg kraja kako bi se pripremio za nastavak borbenih dejstava.
Juli i august 1994: Napadi VRS i zauzimanje Srnećih brda
Na vlašićki plato 1. jula 1994. izmještena je busovačka 733. brdska brigada koja je preuzela cjelokupnu z/o 712. slavne brdske i dio z/o 17. krajiške brigade. Jedinice VRS stalno su vršile izviđanja i procjene snaga Armije RBiH na vlašićkom platou, te su napadom 8. jula 1994. pokušale iskoristiti priliku dok se nova jedinica u potpunosti ne upozna sa terenom i položajima. Ipak, 733. brigada uspjela je u više navrata odbiti pješadijske napade, pri čemu su ranjena tri pripadnika brigade.
VRS je u narednim danima nastavila sa napadnim djejstvima. Posebno jaki pješadijski napadi izvršeni su 12. jula na k. 1407 (z/o 733. brigade) i Javorak (z/o 17. krajiške brigade), ali su završili neuspjehom.
U ofanzivnim djejstvima koja su započela 25. jula u 13:50 u z/o 17. i 727. brigade, Armija RBiH uspjela je ovladati linijom: južno Prelivode - jugoistočno Jasen (tt. 1492) - Kujin do - jugoistočno Srneća brda. Na dostignutim položajima izvršeno je inžinjerijsko uređenje, čime su stvoreni uslovi za zauzimanje Srnećih brda (tt. 1502) koje su izvršili pripadnici 17. krajiške brigade narednog dana. Gubici su bili: dva poginula i 36 ranjenih boraca.
VRS je 30. jula izvršila neuspješne napade na k. 1578 u z/o 733. brigade i Srneća brda u z/o 706. brigade. Linije odbrane ostale su nepromijenjene, a Armija RBiH je u tim borbama imala 10 ranjenih boraca. Novi napad na Srneća brda uslijedio je 2. augusta, ali je opet završio neuspjehom, te su linije odbrane dodatno utvrđene. Jedinice Armije RBiH odbile su 11. augusta još jedan napad na Srneća brda, ali uz gubitke od tri poginula i tri ranjena borca.
Borci 727. brigade 16. augusta zauzimaju Bezimeni vis (tt. 1221) i objekat Prelivode, a borci 737. brigade djelimično zauzimaju tt. 1407, neposredno uz objekat Zmajevac. Zbog slabog sadjejstva sa drugim jedinicama i nepovoljnog taktičkog položaja, padom mraka jedinice se povlače na polazne položaje. Gubici su bili: četiri poginula i 31 ranjen borac.
Septembar 1994: Treći pokušaj zauzimanja Vlašića
Početkom septembra jedinice Armije RBiH pokrenule su posljednju ofanzivu s ciljem zauzimanja Vlašića tokom 1994.
Pripadnici 17. krajiške brigade zauzeli su u poslijepodnevnim satima 6. septembra objekat tt. 1390, a tom prilikom ranjeno je 17 boraca. Borbe su se nastavile narednog dana s ciljem zauzimanja k. 1485. Taj cilj je djelimično ispunjen nakon cjelodnevnih borbi, u kojima je Armija RBiH imala gubitke od dva poginula i 10 ranjenih boraca. Dva dana kasnije, VRS je oko 17:30, uz jaku artiljerijsku pripremu, otpočela uspješan napad s ciljem vraćanja izgubljenih objekata. Gubici Armije RBiH bili su: jedan poginuli, jedan nestali i 23 ranjena borca.
Najveći izazov na vlašićkom platou jedinicama 7. korpusa, poslije Opaljenika, predstavljao je objekat Police. Zadatak zauzimanja tog objekta povjeren je 706. brigadi, čiji je napad započeo 24. septembra u 17:00. Za nekoliko desetina minuta Police su ozauzete, a VRS su naneseni veliki gubici u živoj sili i MTS-u. Nepostizanje uspjeha na drugim pravcima i nedostatak svježih snaga za eksploataciju postignutih uspjeha omogućili su VRS da se pribere i organizuje kontranapad svim raspoloživim sredstvima. Napad VRS započeo je 26. septembra uz artiljerijsku pripremu koja je trajala pet sati i pri kojoj je na položaje 706. brigade ispaljeno oko 2.000 granata različitih kalibara. Zbog situacije u kojoj se brigada našla i velikog broja ranjenih, komandant 706. brigade izdao je naređenje za povlačenje, što su borci u prva dva navrata odbili. Ranjeni borci su se po previjanju rana vraćali u borbu. Tek nakon trećeg naređenja borci se nevoljno povlače. Gubici su bili: šest poginulih i 78 ranjenih boraca.
Približavanjem zime, nevoljno je napuštena ideja zauzimanja Vlašića tokom 1994. Do kraja godine uslijedilo je uglavnom zatišje, te nisu vršena značajnija borbena djejstva. Težište borbi u z/o 7. korpusa prebačeno je na kupreško bojište na koje je upućen dio jedinica sa vlašićkog platoa. Linije odbrane na Vlašiću čuvale su 706, 725. i 733. brigada. VRS se uglavnom ograničila na granatiranje Travnika i okoline, mada je često vršila provokativna djejstva i napade duž linije na vlašićkom platou. Najznačajniji od tih napada desio se 3. novembra kad je pokušan pješadijski napad u dva pravca. U z/o 706. brigade napad je izvršen u 11:30 u pravcu Ledenica - Čardakov, a u z/o 733. brigade u 13:00 iz pravca Šepirice. Jedinice VRS su nakon žestokih borbi vraćene na početni položaj.
Ljubljanica (rijeka)
Ljubljanica je rijeka koja teče kroz glavni grad Slovenije Ljubljanu. Izvire kod Vrhnike iz 11 krških vrela, od kojih se glavnim smatra Močilnik. Prije ulaska u grad teče kroz poznato Ljubljansko barje, močvaru koja potječe još iz starog vijeka.
Ljubljanica je duga 41 km i desna je pritoka Save, u koju se ulijeva kod Zaloga. Porječje zauzima 1779 km2.
Između 1762. i 1780. poznati naučnik i jezuit Matija Grubar sagradio je Grubarov kanal da bi spriječio česte poplave. Ljubljanicom se plovi turističkim brodovima, a za veće brodove nije plovna.
Zanimljivosti
Rijeka je proslavljena u Prešernovoj pjesmi "Povodni mož". Poznato je da bi u Ljubljanici namočili sve one trgovce koji nisu poštovali cehovska pravila u trgovini. U tom slučaju nepoštenog trgovca stavili bi u kavez i namočili ga s Tromostovja.
Abu Nuvas
Abu Nuvas al-Hasan ibn Hani al-Hakami (756–814), poznatiji kao Abu Nuvas, bio je jedan od najvećih klasičnih arapskih pjesnika, koji je pisao na arapskom i perzijskom jeziku. Rođen je u gradu Ahvaz u današnjem Iranu, kao sin arapa i perzijanke, i postao je majstor svih savremenih žanrova arapske poezije. Abu Nuvas je također ušao u folklornu tradiciju i pojavljuje se nekoliko puta u knjizi "Hiljadu i jedna noć".
Rani život i djela
Abu Nuvasov otac Hani, kojeg pjesnik nikada nije upoznao, bio je Arap, potomak Juzanskog plemena Banu Hakam i vojnik halife Marvana II. Njegova majka Golban je bila Perzijka i radila je kao tkalja. Njegovo pravo ime je al-Hasan ibn Hani al-Hakami, a Abu Nuvas "otac pramena" mu je bio nadimak koji se odnosio na njegova dva duga pramena koja su mu padala do ramena.
Stalaktit
mini|desno|Stalaktiti u [[Govještica|pećini Govještici]] Stalaktit (grčki jezik: stalaktites, (Σταλακτίτης) - kapanje) je najčešće naziv za pećinski ukras koji visi sa stropa (ili zidova) kraške pećine ili jame. Nalazi se i na mostovima, ili u rudnicima.
Bilo koji topljiv materijal, može biti deponiran kao koloid, ili je suspenzija, ili je podložan topljenju, može formirati stalaktit i stalagmit. Mogu se sastojati od lave, minerala, blata, treseta, pijeska, sintera, i amberata.
Najveći broj stalaktita ima formu obrnutog konusa. Najčešće imaju u sredini nešto kao cijevčicu na čijem kraju visi kap vode zbog površinskog napona, a taloženje nastaje samo oko njenog ruba. Rast oboda prema dolje formira cijevčicu, tako da su stalaktiti šuplji.
U pećinama Orlovača i Bijambare se nalazi veliki broj ovih formi.
FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2018.
FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2018. (zvanično: FIFA Club World Cup UAE 2018 presented by Alibaba Cloud) bit će 15. izdanje FIFA svjetskog klupskog prvenstva koje će se održati u Ujedinjenim Arapskim Emiratima.
20. novembar
20. novembar / studeni (20. 11) jest 324. dan godine po gregorijanskom kalendaru (325. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 41 dan.
Kaitangata (mitologija)
U maorskoj mitologiji, Kaitangata je smrtni sin heroja Mauija ili sin boga zvijezda Rehue.
Kaitangatina žena je božica groma Whaitiri, koja je sišla sa neba na Zemlju kako bi pronašla muža, te joj se svidio Kaitangata, koji je bio posve različit od nje. Rodilo im se dvoje djece koju je Whaitiri zanemarivala. Whaitiri je ubila Kaitangatine rođakinje dok je on lovio ribu. I dalje je nastavila raditi loše stvari, pa su ju bogovi kaznili sljepoćom. Jednog dana je Kaitangata izrekao loše stvari o svojoj ženi nekim strancima koji su došli u selo, te je ona shvatila da mora otići. Ispričala se mužu i djeci i pobjegla kao oblak na nebo, gdje su je pronašli njeni unuci. Po Kaitangati je ime dobio grad Kaitangata na Novom Zelandu.
NGC 3779
NGC 3779 (također poznat kao IC 717, MCG -2-30-13 i PGC 36084) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 78 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pehar. Najveći prečnik je 1,90 (43 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (23 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Andrew Ainslie Common 1880. godine.
Solanaceae
Pomoćnice (lat. Solanaceae), ponegdje i noćne sjenke, su porodica cvjetnica. Njeni predstavnici se kreću od godišnjih i višegodišnjih biljaka povijuša, lijana, epifita, grmlja i drveća, a uključuje i niz važnih poljoprivrednih usjeva, ljekovitog bilja, začinskih, korovskih i ukrasnih biljaka. Mnogi članovi porodice sadrže alkaloide, a neke su vrlo toksične, ali se mnogim kulturama jedu, u nekim slučajevima, kao osnovna hrana.
NGC 3779
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.