Epitelni_natrijev_kanal
Lokacija i funkcija
ENaC se nalazi u apikalnoj membrani polarizovanih epitelnih ćelija, posebno u bubregu (prvenstveno u sabirnoj tubuli), plućima, koži, muškom i ženskom reproduktivnom traktu i debelom crijevu. Epitelni natrijski kanali olakšavaju reapsorpciju Na⁺ preko apikalnih membrana epitela u distalnim nefronima, respiratornom i reproduktivnom traktu i egzokrinim žlijezdama. Pošto je koncentracija Na⁺ iona glavna determinanta vanćelijske tečnosti osmolarnosti, promjene u koncentraciji Na⁺ utiču na kretanje tečnosti i posljedično na zapreminu tečnosti i krvni pritisak. Aktivnost ENaC u debelom crijevu i bubrezima modulira mineralokortikoidni aldosteron. Može ga blokirati ili triamteren ili amilorid, koji se medicinski koriste kao diuretici. U bubrezima ga inhibira pretkomorski natriuretski peptid, uzrokujući natriurezu i diurezu. Epitelni Na+ kanali (ENaCs) u mozgu imaju značajnu ulogu u regulaciji krvnog pritiska. Vazopresinski neuroni (VP) imaju ključnu ulogu u koordinaciji neuroendokrinih i autonomnih odgovora za održavanje kardiovaskularne homeostaze. Visok unos soli u ishrani uzrokuje povećanje ekspresije i aktivnosti ENaC, što rezultira depolarizacijom VP neurona u stabilnom stanju. Ovo je jedan od mehanizama koji leže u osnovi kako unos soli u ishrani utiče na aktivnost VP neurona putem aktivnosti ENaC. ENaC kanali u mozgu uključeni su u odgovor krvnog pritiska na natrij iz hrane. Studije imunofluorescencija visoke rezolucije otkrile su da se u respiratornom traktu i ženskom reproduktivnom traktu ENaC nalazi duž cijele dužine cilija koje pokrivaju površinu višestrukih ćelija. Dakle, u ovim epitelima s pokretnim cilijama, ENaC funkcionira kao regulator osmolarnosti pericilijske tekućine, a njegova funkcija je neophodna za održavanje volumena tekućine na dubini potrebnoj za pokretljivost cilija. U respiratornom traktu ovo kretanje je neophodno za čišćenje površine sluzokože, a u ženskom reproduktivnom traktu pokretljivost cilija je neophodna za kretanje oocita. Za razliku od ENaC, CFTR koji reguliše transport hloridnih iona nije pronađen na cilijama. Ovi nalazi su u suprotnosti s prethodnom hipotezom da se ENaC smanjuje direktnom interakcijom sa CFTR. Kod pacijenata sa cistastom fibrozom (CF), CFTR ne može smanjiti ENaC, uzrokujući hiperapsorpciju u plućima i ponavljajuće infekcije pluća. Sugerirano je da bi to mogao biti ligand-vođeni ionski kanal. U epidermalnim slojevima kože, ENaC se eksprimira u keratinocitima, lojnim žlijezdama i ćelijama glatkih mišića. U ovim ćelijama ENaC se uglavnom nalazi u citoplazmi. U ekkrinim znojnim žlezdama, ENaC se pretežno nalazi u apikalnoj membrani okrenutoj prema lumenu znojnih kanala. Glavna funkcija ENaC-a u ovim kanalima je ponovno preuzimanje Na⁺ iona koji se izlučuju znojem. Kod pacijenata sa mutacijama EnaC, koje uzrokuju sistemski pseudohipoaldosteronizam tipa I, pacijenti mogu izgubiti značajnu količinu iona Na⁺, posebno u vrućim klimama. ENaC se takođe nalazi u receptorima okusa, gdje ima važnu ulogu u percepciji slanosti. Kod glodara, skoro cio okus soli je posredovan ENaC-om, dok se čini da ima manje značajnu ulogu kod ljudi: oko 20 procenata može biti akreditovano za epitelni natrijski kanal. Protoelizirane varijante ENaC-a također funkcionišu kao ljudski receptori okusa soli. Ova uloga je prvi put potvrđena korištenjem ljudskih senzornih studija kako bi se procijenio učinak 4-propilfenil 2-furoata na percepciju slanog okusa kuhinjske soli, natrij-hlorida (NaCl). 4-propilfenil 2-furoat je spoj za koji je otkriveno da aktivira proteolizirani ENaC.