cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hebridi
Historija
Hebridi su naseljeni još od perioda mezolita, oko 6.500 godina p.n.e. ili čak i ranije. Ostrvo Rùm je, prema radiokarbonskoj analizi, naseljeno već oko 8590 godina, što je među najstarijim nalazima o naseljima u Škotskoj.
55. godine p.n.e. grčki historičar Diodor Sicilski navodi da se ostrvo naziva Hyperborea.
Vikinzi su počeli pristizati na škotske obale krajem 8. vijeka. Hebridi dolaze pod norvešku kontrolom tokom sljedećih nekoliko dekada kada se osnivaju i naselja a pogotovo poslije uspješnog pohoda Harald Fairhaira, prvog norveškog kralja i pobjedu u bitci kod Hafrsfjorda 872. godine. Norveška vlast nad ovim ostrvima je formalizovana 1098. godine kada je Edgar od Skotske formalno svojim potpisom ostrva predao Magnusu III od Norveške. Hebridi su tokom historije bili i dio Kraljevine Isles, čiji vladari su bili vazali kraljeva Norveške. Ova situacija je potrajala do podjele Zapadnog Islesa 1156, nakon čega su Vanjski Hebridi ostali pod norveškom kontrolom a Unutrašnji Hebridi su potpali pod vlast Somerleda, nordijsko-keltskog vladara iz loze Manx.
Geologija, geografija i klima
U geološkom smislu, Hebridi su vrlo raznoliki i kreću se u rasponu od slojeva iz prekambrijskog perioda, što ih čini jednim od najstarijih stijena u Evropi pa do magmatskih stijena iz perioda paleogena.
Hebridi se mogu podijeliti u dvije glavne grupe, odvojene jedna od druge prolazom Minč na sjeveru i Hebridskim morem na jugu. Unutrašnji Hebridi leže bliže kopnu Škotske i uključuju ostrva Islay, Jura, Skye, Mull, Raasay, Staffa i Malih ostrva. Postoji 36 naseljenih ostrva u ovoj grupi.
Razvoj evropskog rekorda na 800 m – muškarci
Ručno mjerenje
* – utrka na 880 jardi
Hermann Weyl
Hermann Klaus Hugo Weyl, ForMemRS (9. novembar 1885. – 8. decembar 1955.) bio je njemački matematičar, teorijski fizičar i filozof. Iako je veći dio svog radnog vijeka proveo u Cirihu u Švicarskoj, a zatim u Princetonu, New Jersey, povezan je s tradicijom matematike Univerziteta u Getingenu, koju predstavljaju David Hilbert i Hermann Minkowski.
Njegovo istraživanje je imalo veliki značaj za teorijsku fiziku, kao i za čisto matematičke discipline uključujući teoriju brojeva. Bio je jedan od najuticajnijih matematičara dvadesetog veka i važan član Instituta za napredne studije tokom njegovih ranih godina.
Weyl je doprinio izuzetno širokom spektru oblasti, uključujući radove o prostoru, vremenu, materiji, filozofiji, logici, simetriji i historiji matematike. Bio je jedan od prvih koji je zamislio kombinovanje opće teorije relativnosti sa zakonima elektromagnetizma. Freeman Dyson je napisao da se samo Weyl može porediti sa "posljednjim velikim univerzalnim matematičarima devetnaestog stoljeća", Poincaréom i Hilbertom. Michael Atiyah je posebno komentirao da kad god je ispitivao matematičku temu, otkrio je da je Weyl prethodio njemu.
Hermann Weyl je rođen u Elmshornu, malom gradu u blizini Hamburga, u Njemačkoj, i pohađao je Gimnaziju Christianeum u Altoni. Njegov otac, Ludwig Weyl, bio je bankar; dok je njegova majka, Anna Weyl (rođena Dieck), dolazila iz bogate porodice.
Od 1904. do 1908. studirao je matematiku i fiziku u Göttingenu i Münchenu. Doktorirao je na Univerzitetu u Getingenu pod nadzorom Davida Hilberta, kome se veoma divio. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Hermann_Weyl%2C_Ernst_Peschl.jpg/220px-Hermann_Weyl%2C_Ernst_Peschl.jpg|desno|mini| Hermann Weyl (lijevo) i [[Ernst Peschl (desno).]]
Weylova jednačina
Godine 1929. Weyl je predložio jednačinu, poznatu kao Weylova jednačina, za korištenje kao zamjenu za Diracovu jednačinu. Ova jednačina opisuje fermione bez mase. Normalan Diracov fermion mogao bi se podijeliti na dva Weylova fermiona ili formirati od dva Weylova fermiona. Nekada se smatralo za neutrine da su Weyl fermioni, ali se sada zna da imaju masu. Weyl fermioni su traženi za primjenu u elektronici. Kvazičestice koje se ponašaju kao Weyl fermioni otkrivene su 2015. godine, u obliku kristala poznatih kao Weyl semimetali, vrsta topološkog materijala.
Popis stanovništva u Hrvatskoj 1991 (Požega)
Popis stanovništva u Hrvatskoj je izvršen u martu 1991. godine, kao dio Popisa stanovništva u Jugoslaviji. Po popisu stanovništva na površini od 1.249 km2 1991. godine u općini Požega živjelo je 71.745 stanovnika raspoređenih u 209 naseljenih mjesta.
Nacionalni sastav po naseljenim mjestima, 1991.
Bez etničke većine
(1)
Bez stanovništva
(2)
Koncentriši se, baba
Koncentriši se, baba jeste film bosanskohercegovačkog režisera Pjera Žalice snimljen 2020. godine. Uloge u filmu igraju: Jasna Žalica, Emir Hadžihafizbegović, Alma Prica, Jadranka Đokić, Vedrana Božinović, Admir Glamočak, Dženita Imamović, Bane Popović, Izudin Bajrović, Dino Sarija i Mira Banjac.
MLH1
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 756 aminokiselina, а molekulska težina 84.601 Da.
Koncentriši se, baba
Pjer Žalica je prije ovog filma snimio i filmove Gori vatra 2003. godine i Kod amidže Idriza 2007. godine.
MLH1
Funkcija
Ovaj gen je identificiran kao lokus koji je često mutirao nasljedni nepolipozni rak debelog crijeva. To je ljudski homolog gena mutL E. coli za popravku neusklađenosti DNK, koji posreduje u interakcijama protein-protein tokom prepoznavanja neusklađenosti, diskriminacije niti i uklanjanja lanca. Defekti u MLH1 povezani su sa mikrosatelitnom nestabilnošću uočenom kod nasljednog nepolipoznog raka debelog crijeva. Opisane su alternativno prerađene varijante transkripta koje kodiraju različite izoforme, ali njihova priroda pune dužine nije određena.
Koncentriši se, baba
Radnja filma događa se u aprilu 1992. godine. Mnogobrojna porodica koja je razbacana po cijeloj bivšoj Jugoslaviji, okuplja se u Sarajevu oko groba stare majke. Baba nije dobro, ali se prognoza porodičnog ljekara da je njena smrt pitanje minuta, pretvara u sate, te na kraju i u dane. Počinju spletke, prevare i trvenja oko nasljedstva koje će ostati iza starice, a naročito oko velike porodične kuće u Sarajevu. Baba i posljednjim uzdasima svojski učestvuje u tome, a možda je upravo to i održava u životu. Intrige i spletkarenje na štetu jedne od sestara ovoj porodici su važnije od jasnih, zastrašujućih znakova nadolazeće kataklizme. Kada je na kraju prevara otkrivena, bilo je već kasno.
MLH1
Uloga u popravljanju neusklađenosti DNK
MLH1 protein je jedna komponenta sistema od sedam proteina DNK neusklađenosti koji djeluju koordinirano u uzastopnim koracima kako bi započeli popravak neusklađenosti DNK kod ljudi. Defekti u popravci neusklađenosti, koji se nalaze u oko 13% kolorektumskih karcinoma, mnogo su češći zbog nedostatka MLH1 nego nedostataka drugih proteina za popravku neusklađenosti DNK. Sedam proteina za popravku neusklađenosti DNK kod ljudi su: MLH1, MLH3, MSH2, MSH3, MSH6, PMS1 i PMS2. Osim toga, postoje potputevi popravljanja neusklađenosti DNK-a zavisni od Exo1 i Exo1.
Koncentriši se, baba
Scenarij je napisao Pjer Žalica. Za šminku je bila zadužena Lamija Hadžihasanović Homorac, snimatelj zvuka Predrag Doder, dizajner zvuka Igor Čamo, autor originalne muzike Dino Šukalo, kostimograf Sanja Džeba, scenograf Sanda Popovac, montažer Redžinald Šimek i direktor fotografije Almir Đikoli.
MLH1
Uloga u popravljanju neusklađenosti DNK
Nepodudaranja DNK nastaju kada je jedna baza nepravilno uparena s drugom bazom ili kada postoji kratko dodavanje ili delecija u jednom lancu DNK koji se ne podudara u drugom lancu. Nepodudarnosti se obično javljaju kao posljadica grešaka u replikaciji DNK ili tokom genetičke rekombinacije. Prepoznavanje tih neusklađenosti i njihovo popravljanje je važno za ćelije jer neuspjeh u tome rezultira nestabilnošću mikrosatelita i povećanom spontanom stopom mutacija (mutirani fenotip). Među 20 procijenjenih karcinoma, mikrosatelitski nestabilnih karcinom debelog crijeva (nedostatak popravke neusklađenosti) je imao drugu najveću učestalost mutacija (poslije melanoma).
Heterodimer između MSH2 i MSH6 prvo prepoznaje neusklađenost, iako heterodimer između MSH2 i MSH3 također može pokrenuti proces. Formiranje MSH2-MSH6 heterodimera uključuje drugi heterodimer MLH1 i PMS2, iako onaj između MLH1 i PMS3 ili MLH3 može zamijeniti PMS2. Ovaj proteinski kompleks formiran između dva seta heterodimera omogućava pokretanje popravke defekta neusklađenosti.
Koncentriši se, baba
Film je rađen u produkciji Obala Art Centra, Sarajevo Film Festivala i Turske državne radio-televizije, kao dio projekta Sarajevo grad filma za globalne ekrane.
MLH1
Uloga u popravljanju neusklađenosti DNK
Ostali genski proizvodi uključeni u popravku neusklađenosti (nakon iniciranja gena za popravku neusklađenosti DMA) uključuju DNK-polimerazu delta, PCNA, RPA, HMGB1, RFC i DNK ligazu I, plus modificirajuće faktore histon i hromatin.
Epigenetička represija
Samo manjina sporadičnih karcinoma sa nedostatkom popravke DNK ima mutaciju gena za popravak DNK. Međutim, većina sporadičnih karcinoma s nedostatkom popravke DNK ima jednu ili više epigenetičkih promjena koje smanjuju ili utišavaju ekspresiju gena za popravak DNK. U gornjoj tabeli, većina nedostataka MLH1 nastala je zbog metilacija promotorske regije gena MLH1. Drugi epigenetički mehanizam koji smanjuje ekspresiju MLH1 je prekomjerna ekspresija miR-155. MiR-155 cilja na MLH1 i MSH2, a inverzna korelacija između ekspresije miR-155 i ekspresije MLH1 ili MSH2 proteina pronađena je kod ljudskog kolorektumskog karcinoma.
Mejoza
Pored uloge u popravljanju neusklađenosti DNK, protein MLH1 je također uključen u mejotaki hromosomski krosingover. MLH1 formira heterodimer sa MLH3, koji je neophodan da oociti napreduju tokom mejotske metafaze II. Ženke i mužjaci MLH1(–/ –) mutantnih miševa su neplodni, a neplodnost je povezana sa smanjenim nivoom hijazmi. Tokom spermatogeneze kod MLH1 (–/–) mutantnih hromosoma miševa često se hromosomi prerano odvajaju i često dolazi do zaustavljanja prve mejozne diobe. Kod ljudi, uobičajena varijanta "MLH1" gena povezan je sa povećanim rizikom od oštećenja spermatozoida i muške neplodnosti.
Protein MLH1 nalazi se na mjestima ukrštanja u mejotskim hromosomima. Rekombinacija tokom mejoze je često inicirana prekidom dvostrukog lanca DNK (DSB) kao što je ilustrovano u pratećem dijagramu. Tokom rekombinacije, dijelovi DNK na 5' krajevima loma su odsječeni u procesu koji se naziva "resekcija". U koraku invazije lanca koji slijedi, nadeksprimirani 3' kraj prekinute molekule DNK tada "napada" DNK homolognog hromosoma koji nije prekinut formirajući petlju pomjeranja (D-petlja). Nakon invazije lanca, daljnji slijed događaja može ići po bilo kojem od dva glavna puta koji vode do krosing-overa (CO) ili neukrštanja (NCO) rekombinanta (vidi Genetička rekombinacija). Put koji vodi do CO uključuje dvostruki intermedijer Hollidayevih spojeva (DHJ). Hollidayevi spojevi moraju biti riješeni da bi se završila rekombinacija CO.
U pupajućem kvascu Saccharomyces cerevisiae, kao i kod miša, MLH1 formira heterodimer sa MLH3. Mejotski CO zahtijeva razrješenje Hollidayevih spojeva, djelovanjem MLH1-MLH3 heterodimera. MLH1-MLH3 heterodimer je endonukleaza koja pravi jednolančane prekide u superspiralizacije u dvolančanoj DNK. MLH1-MLH3 se specifično veže za Hollidayeve spojeve i može djelovati kao dio većeg kompleksa za njihovu obradu tokom mejoze. MLH1-MLH3 heterodimer (MutL gama) zajedno sa EXO1 i Sgs1 (ortolog helikaza Bloomovog sindroma) definiraju put rezolucije zajedničkih molekula koji proizvodi većinu krosingovera u pupajućem kvascu i, prema tome, i kod sisara.
Klinički značaj
MLH1 također se može povezati s Turcotovim sindromom.
Interakcije
Pokazalo se da je MLH1 u interakciji sa:
Mali Moravščak
Mali Moravščak je naseljeno mjesto u sastavu općine Sveti Jurij ob Ščavnici, regija Pomurska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Gornja Radgona.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mali Moravščak je imao 12 stanovnika.
Golubovac
Hrvatska:
Srbija:
Donja Pačetina
Donja Pačetina je naseljeno mjesto u sastavu općine Sveti Križ Začretje, Krapinsko-zagorska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Zabok.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Donja Pačetina je imala 729 stanovnika.
Napomena: ''U 1857. iskazano pod imenom Velika Pačetina, a od 1869. do 1931. pod imenom Pačetina.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Donja Pačetina je imalo 822 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Partick Thistle FC
Partick Thistle Football Club je profesionalni nogometni klub iz Glasgowa, Škotska. Trenutno nastupa u Championshipu, drugom rangu škotskog nogometa, nakon što je u sezoni 2012/13. izborio promociju iz druge divizije.
Klub je osnovan 1876. godine. Najveći uspjesi kluba su osvajanje Druge Divizije, te osvajanje Prve Divizije šest puta. Također je osvojio nacionalni kup i Liga kup. Od 1909. godine domaće utakmice igra na stadionu Firhill.
Sretenjski ustav
mini|200px|Naslovna strana Sretenjskog ustava. Ustav Knjaževstva Srbije (слсрп. Уставъ Княжества Сербїе), poznat kao Sretenjski ustav, je prvi ustav u Kneževini Srbiji, koji je donijet u Kragujevcu 1835. godine. Ustavom je izvršena podjela vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku, što se i danas smatra standardom demokratije i ustavnosti. Vlast čine knez, državni sovjet i narodna skupština. U današnje vrijeme, ova podjela odgovarala bi predsjedniku, vladi i narodnoj skupštini. Ustavom je određeno da knez i državni sovjet dijele izvršnu vlast. Proklamovana su prava i slobode građana, kao što su: neprikosnovenost ličnosti, nezavisnost sudstva i pravo na zakonito suđenje, sloboda kretanja i nastanjivanja, nepovredivost stana, pravo na izbor zanimanja, ravnopravnost građana, bez obzira na vjeru i nacionalnost. Ustavom su ukinuti ropstvo i feudalni odnosi. Iako je donijet od Velike narodne skupštine i zakletvom potvrđen od strane kneza Miloša Obrenovića Ustav je suspendovan nakon svega 55 dana pod pritiskom Velikih feudalnih sila (Turske, Rusije i Austrije). Danas se original jednog od najvrednijih pravnih akata iz Novog vijeka (1453-1918) na Balkanu, koji povezao i ukoričio Gligorije Vozarović, čuva u Arhivu Srbije. mini|desno|200px|Prosvjetitelj i ustavopisac Dimitrije Davidović 1834. godine, ulje na platnu, rad [[Uroš Knežević|Uroša Kneževića.]]
Ustav je izradio Dimitrije Davidović po ugledu na Francuski ustav iz 1791. i ustavne povelje od 1814. i 1830, kao i Belgijski ustav od 1831. U "Novinama srbskim" broj 15 od 25. aprila 1835. dao je kratak prijegled Ustava SAD-а. Skovao je novi termin ustav koji je zamijenio dotadašnju tuđicu konštitucija. On je ovaj pojam povezao s glagolom - ustaviti, da se jednim naročitim zakonom zauzdava vrhovna vlast. Davidović je u polunezavisnoj kneževini na vrlo slobodouman način sastavio najviši pravni akt na liberalnom ustrojstvu. Ustav je bio podjeljen na 14 glava i 142 člana. U drugoj glavi, 3. i 4. članom, bili su određeni grb i zastava Srbije, što jedna vazalna zemlja ne bi smijela da ima. Zastava je bila „otvoreno-crvena, bjela i čelikasto-ugasita“. Ustavom je podjeljena vlast na zakonodavnu, izvršnu i sudsku. Zakonodavna i izvršna vlast su pripadale knezu i Državnom savetu, a sudska nezavisnim sudovima. Izvršnu vlast je činilo šest ministara, a predsjednik Saveta je predsjedavao i ministarskim sednicama. Knez je imao pravo da po čl. 14. dvaput odbije prijedlog nekog zakona, ali ako bi i treći put bio izglasan, on je morao da ga prihvati pod uslovom „da ne ide na pogubu naroda, ili protivu Ustava državnoga“. Član 14. predstavlja modifikaciju sličnog člana iz francuskog revolucionarnog ustava iz 1791. U glavi VII Ustav je predvidio da sudstvo bude podjeljeno na tri institucije: okružne sudove, Veliki sud (apelacioni) i jedno odjeljenje Državnog savjeta, kao sud trećeg i najvišeg stepena. Ustav u načelu proglašava podijelu vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku ali nije dosledno sprovedeno. U čl. 79. predviđeno je da se u cijeloj zemlji sudi po jedinstvenom zakoniku (na skupštini, knez Miloš najavio je narodu da će biti donijet građanski zakonik). U čl. 80. su opisana prava i dužnosti sudija, koji je predviđao potpunu nezavisnost sudija od bilo kakve vlasti. U glavi VIII Narodnoj skupštini su data prava da određuje godišnji danak, da bira sa Savjetom novog kneza i da se bez njenog odobrenja ne može se menjati kneževa godišnja plata. mini|200px|Prva strana Ustava.
Članom 85. bilo je predviđeno da se zasjedanje Skupštine obavi jednom godišnje, na knežev poziv, a zavisno od potrebe mogla je biti sazivana i više puta godišnje. Ovim Ustavom je predviđeno da Skupština broji 100 članova a narodni poslanik nije smio da bude mlađi od 30 godina. Odredbe u glavi XI o opštenarodnim pravima su donesene radi zaštite pojedinca od tiranske vlasti. Član 111. je predviđao jednakost svih pred zakonom, a u čl. 112. ustanovljeno je da se niko ne smije goniti, ni zatvarati, ni biti osuđen bez nadležnog suda i mimo zakona. Osim toga, član 113. je propisao da se svakom zatvoreniku najdalje nakon tri dana moralo biti saopšteno zašto je zatvoren i on je morao biti ispitan, a član 115. je predviđao da je suditi mogao samo nadležni sud, dok je čl 114. garantovao da nikom ne može biti dvaput suđeno za istu krivicu. Član 119. garantovao je da je privatna imovina neprikosnovena i ... „Ko se pokusi svojevoljno dirnuti u tuđe dobro i imanje, i ili prisvoiti ga, ili okrnjiti, onaj će se smatrati za narušitelja obštenarodne bezbjednosti, bio on ko mu drago i od kud mu drago“. Međutim, jednu od najvažnijih odredbi i za svijetsku pravnu historiju propisao je Član 118. kojim je zabranjeno ropstvo, navodeći da rob bez obzira da li je došao sam ili sa nekim, stupanjem na tle Srbije postaje slobodan čovjek. Ovim ustavom je bila uspostavljena i sloboda vjeroispovesti, gde je čl. 97. osiguravao bezbjednost i zaštitu države svim svojim građanima, bez obzira koje vjere oni bili.
15. februara 1835. godine, po novom kalendaru, na kneževim livadama u Kragujevcu i uz prisustvo 2,5 hiljada učesnika i 10 hiljada znatiželjnog svijeta donesen je svječano Ustav, nakon čega je knez ponet od mase svjeta na rukama, a dok je glasanje prethodno vršeno po okruzima bez glavnog pretresa. Sutradan, Ustav je pročitan i objavljen na svječan način, uz zastave i svječanu muziku, kneževu konjičku i pješačku gardu i uz prisustvo državnog vrha i poslanika, a uveče je priređen vatromet i održana pozorišna predstava. Tada je u prenamenjenim prostorijama kragujevačke Tipografije, prikazao Joakim Vujić svoj pozorišni komad Fernando i Jarika, prema delu Karla Ekartshauzena. Originalni primjerak ustava povezao je i ukoričio Gligorije Vozarović (1790-1848), prvi knjigovezac i bibliotekar u Kneževini Srbiji. Ustav je odštampan u državnoj tipografiji (štampariji) u čak 10.000 primjeraka, razdeljen je zastupnicima Sretenjske skupštine i poslat po primjerak svim ustanovama. Na osnovu novog Ustava postavljena su i petorica ministara: za ministra pravde Lazar Teodorović, za ministra unutrašnjih dela i za ministra prosvete Dimitrije Davidović, za ministra inostranih dela Avram Petronijević, za ministra finansija Aleksa Simić i za ministra vojnog Mileta Radojković. U Državni savet su ušli: Koca Marković (predsednik Saveta), Josif Milosavljević, Toma Vučić Perišić, Milosav Zdravković Resavac, Mihailo German, Đorđe Protić i Ranko Majstorović.
U narodu je ovaj ustav izuzetno dobro primljen, a „Novine srbske“ su pisale da je knez potpisao „sreću Srbije“. Međutim, ovaj liberalan ustav je ubrzo izazvao proteste u Rusiji i Turskoj carevini, koje nisu ni imale svoje ustave. Najveće evropske imperije Rusija, Turska, Austrija, Pruska, kao i mnoge manje zemlje, u to doba, još nemaju ustave, niti ih u dogledno vrijeme donose. U Austrijskom carstvu je ubrzo zavladao strah da i njeni podanici ne zatraže ustav po ugledu na njene susede. Jedan od glavnih problema je predstavljala i zastava koja je imala iste boje kao i francuska. Ruski ambasador u Istanbulu Butenjev je izjavio da je „Srbija u bezdan propala zbog francusko-švajcarske konštitucije“, a član Porte za inostrana djela nazvao ga „zaraznom konštitucijom“, dok ga je francuski putopisac Cyprièn Robert (1807—1857) okarakterisao kao "francuski rasad u turskoj šumi". Austrijski ambasador na Porti ga u jednom pismu knezu Klemensu von Metternichu označava kao jednu od najvećih zabluda ovoga stoljeća, međutim, stav bečkih dvorskih krugova o ovom ustavu ipak najbolje ilustruje tekst objavljen, 20. septembra 1835, u augsburškim Opštim novinama (Allgemaine Zeitung) gdje se navodi „...za Srbiju nisu slobodoumne uredbe, poput onih u francuskom ustavu, već je samo trebalo obezbediti ličnost, imanje i čast... i to što je knezu ograničeno pravo veta za pojedine zakone, te da mu je trebalo biti dozvoljeno da može da odbije koji god hoće zakon i da po svom nahođenju uklanja državne činovnike“. Sve ove tri sile su se složile da je ustav republikanski i revolucionaran i protiv njihovog feudalnog poretka.
Nadgrad
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Slovenska Bistrica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Nadgrad je imao 56 stanovnika.
DDR-Oberliga 1949/1950.
DDR-Oberliga 1949/1950. je bila prva sezona najvišeg nogometnog ranga u Istočnoj Njemačkoj. U prvoj sezoni se takmičilo 14 klubova. Pobjednik je bio ZSG Horch Zwickau sa 41 osvojenim bodom, dok je drugoplasirani bio SG Friedrichstadt sa dva boda manje.
Novake (Poljčane)
Novake su naseljeno mjesto u sastavu općine Poljčane, regija Podravska, Slovenija.
DDR-Oberliga 1949/1950.
Iako je osvojio drugo mjesto SG Friedrichstadt napušta ligu, pored njega su još ispali ZSG Anker Wismar i BSG Vorwärts Schwerin. Najbolji strijelac je bio igrač ZSG Horch Zwickaua Heinz Satrapa sa 23 pogotka.
Tabela
desno
Novake (Poljčane)
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Slovenska Bistrica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Novake su imale 203 stanovnika.
Raketen-Panzerbüchse 43
8.8 cm Raketenwerfer 43 je naziv za njemački višekratni protivoklopni raketni bacač iz Drugog svjetskog rata.
Ovo oružje je namijenjeno pješadijiu protivoklopnoj borbi. Cijev je postavljena na lafet od topa, zbog čega podsjeća po izgledu na top. bacač ispaljuje kumulativno protivoklopno zrno slično kao i kod Panzerschrecka. Proizvedeno je oko 3.000 komada, manje se koristio od Panzerschreck i Panzerfaust bacača koji su bili znatno kompaktibilniji po pitanju prenosivosti. Raketenwerfer 43 je imao veću preciznost i domet od Panzerschrecka.
NKTR
Regulatoroliki protein 2 dušik-permeaze (NPRL2), znan i kao kandidat 4 za tumorskog supresora (TUSC4) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom NPRL2 sa hromosoma 3.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 380 aminokiselina, а molekulska težina  Da. 43 658
Parametrij
Parametrij je fibrozno i masno vezivno tkivo kome oblaže maternicu. Ovo tkivo razdvaja nadvaginalni dio grlića maternice  od  mokraćnog mjehura. Parametrij je na prednjoj strani grlića i proteže se bočno između slojeva širokih ligamenata. Povezuje maternicu sa ostalim tkivima pelvisa. Razlikuje se od  perimetrija, koji je krajnji  vanjski sloj maternice.
U parametriju,nalaze se materična arterija i jajnički ligament. Pridruženi oblik karlične upalne bolesti je upala parametrija poznata kao parametritis.
AIF1L
Upalni alotransplantni faktor 1 ili upalni alograftni faktor 1 ili upalni alokalemski faktor 1, jest protein koji je kod ljudi kodiran genom AIF1L.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 150 aminokiselina, а molekulska težina 17.068 Da.
Funkcija
AIF1L je protein koji veže aktin i promovira povezivanje aktina. Ne može vezati kalcij niti ovisiti o njegovoj funkciji. Ima pristrasnu ekspresiju u bubrezima (RPKM 130.1), slezeni (RPKM 121.3) i osam drugih tkiva.
Muzej zločina protiv čovječnosti i genocida 1992–1995.
Ideja za osnivanje
Ideja za osnivanje muzeja koji bi evocirao sjećanja na sve žrtve zločina protiv čovječnosti koji su se dogodili tokom rata 1990-ih javila se ubrzo nakon završetka rata. Relativno visok procenat civilnih žrtava rata i užasnutost javnosti razmjerama zločina koji u Evropi nisu zabilježeni od perioda Drugog svjetskog rata bio je imperativ u realizaciji jednog takvog projekta.
Postavka
U muzeju je stalna postavka, u kojoj su, između ostalog, i eksponati kao što su sprave za mučenje, lični predmeti žrtava, mape, svjedočanstva, predmeti iz koncentracijskih logora i masovnih grobnica i slično. Unutar Muzeja se nalaze još i arhiv i izložba predmeta skupljenih od strane Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju. S obzirom da je tokom rata u BiH postojao znatan broj koncentracionih logora rukovodstavo Muzeja je pokušalo stalnom postavkom simulirati objekte logora i uslove koji su u njemu vladali gdje su zatočenici mučeni i gdje su vršene torture nad njima.
Popis stanovništva u Srbiji 2011 (Trstenik)
Po popisu stanovništva, domaćinstava i stanova 2011. u Srbiji, koji je proveden od 1. do 15. oktobra 2011, u općini Trstenik živjelo je ukupno 42966 stanovnika, što predstavlja 0,60% od ukupnog broja stanovnika Srbije, odnosno 17,75% od od ukupnog broja stanovnika Rasinskog okruga. Popis stanovništva provoden je na temelju Zakona o popisu stanovništva, domaćinstava i stanova u 2011. Godini ("Službeni glasnik RS", br. 104/09 i 24/11).
Starosna piramida
Od ukupnog broja stanovnika u općini Trstenik bilo je 21.016 (48,91%) muškaraca i 21.950 (51,09%) žena, što predstavlja omjer muškaraca i žena 957:1000. Prosječna starost stanovništva bila je 45,1 godina, muškaraca 43,8 godina, a žena 46,3 godina. Udio osoba starijih od 18 godina je 84,8% (36.434), kod muškaraca 84,3% (17.711), a kod žena 85,3% (18.723).
Ogljenšak
Ogljenšak je naseljeno mjesto u sastavu općine Slovenska Bistrica, regija Podravska, Slovenija.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Ogljenšak je imao 192 stanovnika.
ADAMTS13
ADAMTS13 (eng. a disintegrin and metalloproteinase with a thrombospondin type 1 motif, member 13) — znan i kao von Willebrandov faktor cijepanja proteaze (VWFCP) — metaloproteazni enzim koji sadrži cink, a koja cijepa von Willebrandov factor (vWf), veliki protein uključen u zgrušavanje krvi. Izlučuje se u krv i razgrađuje velike multimere vWf, smanjujući njihovu aktivnost.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.427 aminokiselina, а molekulska težina 153.604 Da.
Genetika
Gen  ADAMTS13  mapiran je na hromosomu 9, sekvenca 9q34.
Otkriće
Od 1982. godine bilo je poznato da je trombocita trombocitopenija purpura (TTP), jedna od mikroangiopatskih hemolitskih anemija (vidi dolje), u svom porodičnom obliku okarakterizirana prisustvom u plazmi neobično velikog multimernog von Willebrandov faktora (ULVWF).
Godine 1994. pokazano je da se vWF cijepa između tirozina na položaju 1.605 i metionina na 1.606 enzimnom metaloproteazom u plazmi kada je bio izložen visokim razinama smicanja. U 1996., dvije su istraživačke grupe neovisno dodatno okarakterizirale ovaj enzim. U sljedeće dvije godine, iste dvije grupe pokazale su da je urođeni nedostatak cijepanja vWF proteazama povezan s stvaranjem trombocitnih mikrotrombova u malim krvnim žilama. Osim toga, izvijestili su da su IgG antitijela usmjerena protiv istog enzima, izazivajući  TTP u većini slučajeva koji nisu porodični.
Klinički značaj
Nedostatak ADAMTS13 prvobitno je otkriven u Upshaw-Schulmanovom sindromu, ponavljajućem porodičnom obliku trombocitne trombocitopenije purpure. Do tada se već sumnjalo da se TTP javlja i u autoimunskom obliku, zbog odgovora na plazmaferezu i karakterizacije IgG inhibitora. Od otkrića ADAMTS13, pokazalo se da su specifični epitopi na njegovoj površini meta inhibitornih antitijela.
Konačno, budući da je dokazano da je veza između stenoza aortnog zaliska i angiodisplazije posljedica visokog smicnog naprezanja (Heydeov sindrom), prihvaćeno je da povećana izloženost vWf do ADAMTS13 zbog različitih razloga koji bi predisponirali krvarenje, uzrokujući povećanu degradaciju vWf. Ovaj fenomen karakterizira oblik von Willebrandove bolesti (tip 2a).
Golubovac Divuški
Golubovac Divuški je naseljeno mjesto u sastavu općine Dvor, Sisačko-moslavačka županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Dvor.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Golubovac Divuški je imao 85 stanovnika.
Napomena: ''Do 1900. iskazivano pod imenom Golubovac.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Golubovac Divuški je imalo 194 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
DDR-Oberliga 1950/1951.
DDR-Oberliga 1950/1951. je bila druga sezona najvišeg nogometnog ranga u Istočnoj Njemačkoj. U takmičenju je igralo 18 klubova. BSG Chemie Leipzig i BSG Turbine Erfurt su sezonu završili sa po 50 osvojenih bodova. 20. maja 1951. godine u Chemnitzu je odigrana utakmica za prvaka. Chemie Leipzig je golovima Gerhard Helbig i Rudolfa Krausera bio bolji sa 2-0.
Iz lige su ispali BSG Turbine Weimar i SV Lichtenberg. Najbolji strijelac je bio igrač BSG Rotation Babelsberga Johannes Schönesa 37 pogodaka.
Tabela
desno
Melanjski Vrh
Melanjski Vrh (njem. Kellerberg in Steiermark) je naseljeno mjesto u sastavu općine Radenci, regija Pomurska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Gornja Radgona.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Melanjski Vrh je imao 25 stanovnika.
IC 4893
IC 4893 (također poznat kao ESO 46-4 i PGC 63726) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 177 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Paun. Najveći prečnik je 0,50 (26 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (21 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 21. septembra 1900. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Dukovec
Dukovec je naseljeno mjesto u sastavu općine Sveti Križ Začretje, Krapinsko-zagorska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Zabok.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Dukovec je imao 258 stanovnika.
Svjetsko prvenstvo u šahu 2016.
Svjetsko šahovsko prvenstvo 2016. je bio meč između branioca titule sa SP-a 2014, Norvežanina Magnusa Carlsena i Rusa Sergeja Karjakina, pobjednika Turnira kandidata 2016, kako bi se odredio svjetski prvak. Meč se održavan pod okriljem FIDE u američkom gradu New York Cityju od 11. do 30. novembra 2016.. Nakon 16 odigranih partija titulu prvaka obranio je sa tri pobjede i jednim porazom Magnus Carlsen. Meč je nakon 12 regularnih partija završio nerješeno, te su se 30. novembra odigrale 4 brzopotezne partije, u kojima je Carlsen pobijedio dva puta.
Razvoj evropskog rekorda na 1500 m – muškarci
Sljedeća tabela prikazuje razvoj evropskog rekorda na 1500 metara za muškarce onako kako je ratificirano od Evropske atletske asocijacije.
Ručno mjerenje
(a) – ponekad dato kao 3:47.5. (b) – ponekad dato kao 3:40.5.
Automatsko mjerenje
(a) – izmjereno elektronički u vrijeme kad su rekordi bivali ratificirani u intervalima od 1 desetinke sekunde; stoga su ova vremena smatrana jednakima
IC 3284
IC 3284 (također poznat kao PGC 40400) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 360 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 0,50 (52 hiljade sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (52 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Royal Harwood Frost 7. maja 1904. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Osnovno istraživanje
Osnovna istraživanja unapređuju temeljna znanja o svijetu. Fokusira se na stvaranje i pobijanje ili podržavanje teorija koje objašnjavaju uočene pojave. Čisto istraživanje izvor je većine novih naučnih ideja i načina razmišljanja o svijetu. Može biti istraživačka, deskriptivna ili eksplanatorna; međutim, eksplanatorno istraživanje je najčešće.
Osnovna istraživanja stvaraju nove ideje, principe i teorije, koje se možda neće odmah koristiti, ali ipak čine osnovu napretka i razvoja u različitim oblastima. Današnji računari, na primjer, ne bi mogli postojati bez istraživanja čiste matematike provedenog prije više od jednog stoljeća, za koje u to vrijeme nije postojala poznata praktična primjena. Osnovna istraživanja rijetko pomažu praktičarima direktno u njihovim svakodnevnim brigama; ipak, stimuliše nove načine razmišljanja koji imaju potencijal da revolucioniraju i dramatično poboljšaju način na koji se praktičari nose s problemom u budućnosti.
Reference
<references group="" responsive="0">
Sanikovljev prolaz
Sanikovljev prolaz je prolaz u Rusiji između ostrva Koteljni i Malog Ljahovskog ostrva u arhipelagu Novosibirskih ostrva. Dužina prolaza je 238 km i širina do 50 km dok je dubina do 20 m. Prolaz je skoro cijelu godinu na nekim mjestima zaleđen. Dobio je ime po istraživaču Yakovu Sannikovu koji je otkrio moreuz 1773. godine.
Sebastian Kurz
Sebastian Kurz (rođen 27. augusta 1986) jest austrijski političar koji je do 2021. vršio funkciju predsjedavajućeg i parlamentarnog lidera Austrijske narodne stranke (ÖVP). Dvaput je bio predsjednik Vlade Austrije – u razdoblju od decembra 2017. do maja 2019, a potom od januara 2020. do oktobra 2021. godine. Kurz je otprilike četiri godine bio najmlađi predsjednik vlade na svijetu, kao i najmlađi predsjednik vlade u austrijskoj historiji s obzirom na to da je prvi put izabran na funkciju s 31 godinom.
Rak prostate
Rak prostate odnosi se na kancer prostate. Prostata je žlijezda u muškom reproduktivnom sistemu, koja okružuje mokraćovod neposredno ispod mokraćnog mjehura. Većina karcinoma prostate je spororasteća.
Ćelije raka mogu sew proširiti i na druga područja tijela, posebno na kosti i limfne čvorove. U početku može biti bez simptoma. U kasnijim fazama simptomi uključuju bol ili poteškoće mokrenja, krv u mokraći ili bolove u karlici ili leđim. Benigna hiperplazija prostate može proizvesti slične simptome. Ostali kasni simptomi uključuju umor zbog niskog nivoa crvenih krvnih zrnaca.
Faktori rizika i dijagnoza
Faktori i koji povećavaju rizik od raka prostate uključuju stariju dob, porodičnu historiju i rasa€rasnu pripadnost. Oko 99% slučajeva javlja se nakon 50. godine života. Rođak prvog stepena sa bolešću povećava rizik dvostruko do trostruko. Ostali faktori uključuju ishrabu s puno prerađenog i crvenog mesa, dok je neuvjerljiv rizik od visokog unosa mliječnih proizvoda. Pronađena je povezanost sa gonorejom, iako nije utvrđen razlog za ovu vezu. Povećani rizik povezan je s mutacijama BRCA. Dijagnoza se postavlja pomoću biopsije. Medicinsko snimanje može procijeniti da li je prisutna metastaza.
Pregled i prevencija
Skrining karcinoma prostate, uključujući testiranje specifičnog antigena prostate (PSA), povećava otkrivanje raka, ali kontroverzno je to da li poboljšava ishode. Informirano donošenje odluka preporučuje se osobama od 55 do 69 godina. Ako se provodi, testiranje je prikladnije za one sa dužim životnim vijekom. Iako se čini da inhibitori 5α-reduktaza smanjuju rizik od raka niskog stepena, oni ne utiču na rizik od visokog stepena raka i ne preporučuju se za prevenciju. Vitamini ili dodatni mineral]] čini se da ne utječu na rizik.
Liječenje i prognoza
Mnogi slučajevi se rješavaju pomoću aktivnog nadzora ili budnog iščekivanja. Ostali tretmani mogu uključivati kombinaciju operacija, terapija zračenjem, hormonska terapija hormonske terapije ili hemoterapije. Tumori ograničeni na prostatu mogu biti izlječivi. Lijekovi protiv bolova, bisfosfonat i ciljana terapija, između ostalih, mogu biti korisni. Outcomes depend on age, health status and how aggressive and extensive the cancer is. Većina muškaraca s rakom prostate ne umire od njega. Petogodišnja stopa preživljavanja u sjedin jenim državama je 98%.
Globalno, to je drugi najčešći rak. Peti je vodeći uzrok smrti zbog raka kod muškaraca. I U 2018. godini dijagnosticirano je 1,2 miliona i prouzrokovano je 359.000 smrtnih slučajeva. To je bio najčešći rak kod muškaraca u 84 zemlje, koji se češće javlja u razvijenom svijetu. Stope se povećavaju u zemljama u razvoju. Otkriveno je značajno povećanje 1980-ih i 1990-ih u mnogim područjima, zbog pojačanog testiranja na PSA. Jedna studija prijavila je rak prostate kod 30% do 70% ruskih i japanskih muškaraca starijih od 60 godina koji su umrli od nepovezanih uzroka.
Znaci i simmptomi
Rani rak prostate obično nema jasne simptome. Kad se pojave, često su slične onima kod benigme hiperplazijeprostate. Uključuju često mokrenje, nokturiju (pojačano mokrenje noću), poteškoće s pokretanjem i održavanjem mirnog toka urina, hematuriju (krv u mokraći), disuriju (bolno mokrenje) kao I umor zbog anemije i bolova u kostima. Jedna studija našla je da oko trećina dijagnosticiranih slučajava imala jedan ili više takvih simtoma.
Kancer prostate povezan je s disfunkcijom mokraće dok prostata okružuje njen mokraćovod. Promjene unutar žlijezde izravno utiču na funkciju mokrenja. Budući da vas deferens taloži sjemensku tekućinu u prostatni mokraćovod, a izlučevine iz prostate uključuju se u sadržaj sjemena, rak prostate također može uzrokovati probleme sa seksualnom funkcijom i performansama, poput poteškoća u postizanju erekcije ili je bolna ejakulacija.
Metastatski rak prostate može izazvati dodatne simptome. Najčešći simptom je bol u kostima, često u kičmenim pršljenovima (kostima kičme), karlici ili rebrima. Širenje karcinoma u druge kosti poput femura obično se odnosi na dio kosti koji je bliži prostati. Rak prostate u kičmi može stisnuti kičmenu moždinu, uzrokujući trnce, slabost nogu i urinarnu i fekalnu inkontingenciju.
Faktori rizika
Primarni faktori rizika su pretilost, starost i porodična historija. Utvrđeno je da gojazni muškarci imaju 34% veću smrtnost od raka prostate od onih s normalnom težinom. Rak prostate je neuobičajen kod muškaraca mlađih od 45 godina, ali postaje sve češći s godinama. Prosječna dob u vrijeme postavljanja dijagnoze je 70 godina. Obdukcijske studije kineskih, njemačkih, izraelskih, jamajčanskih, švedskih i ugandskih muškaraca koji su umrli od drugih uzroka pronašli su rak prostate kod 30% muškaraca u 50-im i kod 80% muškaraca u 70-im.
Muškarci s povišenim krvnim pritiskom vjerovatnije će razviti rak prostate. Mali porast rizika povezan je s nedostatkom vježbe. Povišeni nivoi testosterona u krvi može povećati rizik.
Genetički
Genetički faktori mogu uticati na rizik, kao što sugeriraju i veze s rasom, porodicom i specifičnim genskim varijantama. Muškarci koji imaju rođaka prvog stepena (oca ili brata) s rakom prostate imaju dvostruko veći rizik od razvoja karcinoma prostate, a oni koji imaju dva pogođena rođaka prvog stepena imaju pet puta veći rizik u odnosu na muškarce koji nemaju porodičnu historiju. Izgleda da je ovaj rizik veći za muškarce s pogođenim bratom nego za one s oštećenim ocem. U Sjedinjenim Državama rak prostate češće pogađa muškarce-crnace nego evropeidne muškarce ili Latinoamerikance, a smrtonosniji je i kod afroameričkih muškaraca. Suprotno tome, stope incidencije i smrtnosti za hispanoamerikance su za trećinu niže nego za nešpanske bijelce. studije blizanaca u Skandinaviji sugeriraju da se 40% rizika od raka prostate može objasniti naslijeđeni faktorima.
Mnogi geni su uključeni u rak prostate. Mutacije u BRCA1 i BRCA2implicirani su i kao važni faktori rizika za rak jajnika i rak dojke kod žena. Ostali povezani geni uključuju nasledni gen za rak prostate 1 (HPC1), androgeni receptor i receptor vitamina D. TMPRSS2 - porodicu ETS gena fuzijjski, tačnije TMPRSS2 - ERG ili TMPRSS2 - ETV1/4 pospješuje rast ćelija karcinoma. Te fuzije mogu nastati složenim lancima preslagivanja zvanim kromopleksija.
Iako je sprovedeno manje studija koje procjenjuju rizik od dijagnoze agresivnog karcinoma prostate, Studija povezanosti genoma (GWAS), od 12.518 slučajeva karcinoma prostate identificirala je dva lokusa povezana s visokim Gleasonovim zbirom bodova, SNP-a rs78943174, najbližeg genu NAALADL2 i SNP rs35148638, najbliži RASA1.
Prehrambeni
Konzumacija mlijeka može biti povezana sa rakom prostate. Sistematski pregled za 2020. godinu pokazao je da rezultati o konzumaciji mlijeka i raku prostate nisu konačni, ali je navedeno da osobe s većim rizikom mogu smanjiti ili eliminirati mlijeko. Pregled iz 2019. godine nalazi da su dokazi koji povezuju mlijeko sa višim stopama raka prostate bili nedosljedni i neuvjerljivi.
Niži nivoi vitamina D u krvi mogu povećati rizike. Jedna studija nije našla rizični uticaj folne kiseline, kao dodtka ishrani.
Izloženost lijekovima
Uspostavljene su neke veze između raka prostate i lijekova, medicinskih postupaka i zdravstvenih stanja. Statini mogu također smanjiti rizik.
Infekcija
Prostatitis (infekcija ili upala) može povećati rizik. Konkretno, čini se da spolno prenosiva infekcija hlamidijom, gonoreja ili sifilis povećava rizik.
Seks
Iako neki dokazi iz prospektivne kohortne studije ukazuju da česta ejakulacija može smanjiti rizik od raka prostate, nijedna randomizirano kontrolirana studija nije prijavila ovu korist. Pronađena je povezanost između vazektomije i raka prostate, ali uzročnost nije utvrđena.
Patofiziologija
Prostata je dio reproduktivnog sistema muškog spola, koji pomaže u stvaranju i skladištenju sjemenske tečnosti. U odraslih muškaraca tipska prostata duga je oko 3 cm i teška oko 20 g. Nalazi se u karlici, ispod bešike, ispred rektuma. Prostata okružuje dio mokraćovoda, cijevi koja odvodi urin iz bešike tokom mokrenja i spermu tokom ejakulacija. Prostata sadrži mnogo malih žlijezda, koje čine oko 20% tečnosti koja čini sjeme.
Iznad, baza prostate je susjedna izlazu iz bešike. Ispod, vrh prostate se usmjerava u smjeru urogenitalne dijafragme, koja je postavljena anterio-inferiorno. Prostata se može podijeliti u četiri anatomska prostora: periferni, centralni, prijelazni i prednji fibromuskularni stromu. Periferni prostor sadrži stražnji i bočni, kao i donji dio prostate. Središnji prostor sadrži gornji dio prostate, uključujući i najproksimalnije aspekte mokraćvoda i vrata bešike. Prijelazni prostor smješten je neposredno ispred središnjeg i uključuje uretru distalno od njwne središnje žlijezde. Neurovaskularni snopovi idu duž posterolateralne površine prostate i tamo prodiru u njenu kapsulu.
Većina žljezdanog tkiva nalazi se u perifernoj i centralnoj zoni (periferna zona: 70-80% žljezdanog tkiva; središnja : 20% ). Nešto se nalazi u prijelaznom prostoru (5% žljezdanog tkiva). Stoga se većina karcinoma koji se razvijaju iz žljezdanog tkiva nalaze u perifernom i središnjem prostoru, dok se oko 5% nalazi u prijelaznom prostoru. Nijedna se ne nalazi u prednjoj fibromuskularnoj stromi, jer u tom anatomskom prostoru nema žlijezda.
Prostatne žlijezde za spravan rad zahtijevaju muški hormon, poznat kao androgen. Androgeni uključuju testosteron, koji se proizvodi u sjemenicima; dehidroepiandrosteron, proizveden u nadbubrežnoj žlijezdi i dihidrotestosteron, koji se pretvara iz testosterona u samoj prostati. Androgeni su također odgovorni za sekundarne spolne oznake, kao što su dlake na licu i povećana mišićna masa. Zbog lokacije prostate, bolesti prostate često utiču na mokrenje, ejakulaciju i rijetko defekaciju. U raku prostate, ćelije ovih žlijezda mutiraju u ćelije raka.
Većina karcinoma prostate klasificira se kao adenokarcinomi ili karcinom žlijezde, koji započinju kada žljezdane ćelije koje luče sjeme mutiraju u ćelije karcinoma. Regija prostate u kojoj je adenokarcinom najčešći je periferna zona. U početku male nakupine ćelija karcinoma ostaju unutar inače normalnih žlijezda prostate, stanja poznatog kao karcinom in situ ili prostatna intraepitelna neoplazija (PIN). Iako nijedan dokaz ne utvrđuje da je PIN prekursor raka, usko je povezan s rakom. Vremenom se ove ćelije množe i šire se u okolno tkivo prostate (stroma), formirajući tumor.
Na kraju, tumor može narasti dovoljno velik da napadne obližnje organe kao što su sjemenski mjehurići ili rektum, ili ćelije tumora mogu razviti sposobnost putovanja u krvotok i limfni sistem.
Prostata je organ koji akumulira cink, citrat. Transportni protein ZIP1 odgovoran je za transport cinka u ćelije prostate. Jedna od važnih uloga cinka je promjena ćelijskog metabolizma, kako bi se dobio citrat, važna komponenta sjemena. Proces akumulacije cinka, izmjene metabolizma i proizvodnje citrata energetski je neučinkovit, a ćelijama prostate potrebne su ogromne količine energije (adenozin trifosfat) da bi ispunile ovu finkciju. Ćelije raka prostate općenito su lišene cinka, štedeči energiju ne stvarajući citrat i koriste sačuvanu energiju za rast, razmnožavanje i širenje.
Smatra se da odsutnost cinka nastaje prigušivanjem gena koji stvara ZIP1. Naziva se genskim proizvodom supresorskog tumora za gen SLC39A1. Uzrok epigenetičkog utišavanja nije poznat. Strategije koje transportiraju cink u transformirane ćelije prostate učinkovito ih uklanjaju kod životinja. Cink inhibira NF-κB putove, antiproliferativan je i inducira apoptozu u abnormalnim ćelijama. Nažalost, oralno uzimanje cinka nije učinkovito jer visoke koncentracije cinka u ćelijama prostate nisu moguće bez ZIP1.
Gubitak gena za suzbijanje raka, rano u karcinogenezi prostate, lokaliziran je na hromosomskim pozicijama 8p , 10q , 13q i 16q . P53 mutacije u primarnom raku prostate relativno su niske i češće se viđaju u metastatskim uvjetima; zato su mutacije p53 kasni događaj u patologiji. Ostali geni supresori tumora za koje se smatra da imaju ulogu uključuju PTEN i KAI1. Do 70 posto muškaraca s rakom prostate izgubilo je jednu kopiju gena PTEN u vrijeme dijagnoze. Također je primijećena relativna učestalost gubitka E-kadherina i CD44. Gubitak proteina retinoblastoma (RB) inducira deregulaciju androgenih receptora u karcinomu rezistentnom na kastraciju, deregulacijom ekspresije "E2F1.
RUNX2 je transkripcijski faktor koji sprečava ćelije karcinoma da se podvrgnu apoptozi, čime doprinosi razvoju raka.
PI3k/Akt signalizirajuća kjaskada djeluje s signalnom kaskadom transformirajući faktor rasta beta / SMAD, kako bi osigurao preživljavanje ćelija karcinoma i zaštitile se od apoptoze. Pim-1 je pojačano reguliran u karcinomu prostate. Pretpostavlja se da X-vezani inhibitor apoptoze (XIAP) podstiče preživljavanje i rast ćelija karcinoma. Inhibitorni makrofagni citokin-1 (MIC-1) stimulira signalni put fokalna adhezijska kinaza (FAK) koji dovodi do rasta i preživljavanja ćelijaa raka.
Androgeni receptor pomaže ćelijama raka da prežive. Prostatski specifični membranski antigen (PSMA) podstiče razvoj raka povećavajući razinu folata, pomažući ćelijama raka da prežive i rastu; povećava dostupnost folata za upotrebu, hidrolizom glutamiranih folata.
Dijagnoza
Stav Američkog društva za kancer u pogledu ranog otkrivanja PSA testiranjem je: