cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lednik
Karakteristike
mini|300px|Lednik [[Aletsch, Švicarska]] mini|300px|Lednik Baltoro u [[Karakorumu, Pakistan. Dug je 62 km i jedan je od najdužih alpskih lednika]] Kamenje i ostali naplavni materijal koji lednik pokupi putem pretvaraju se u veliku strugalicu koja dubi stijene u dolinama i odnosi sve pred sobom ostavljajući karakteristični oblik slova U. Lednici koji putuju prema moru na taj način stvaraju fjordove, duboke, duge i uske rukavce. Tokom posljednjeg ledenog doba, koje se završilo prije desetak hiljada godina, područja sjeverne Evrope, sjeverne Evroazije i veliki dio Sjeverne Amerike bila su duboko zakopana pod velikim ledenim pločama, od kojih su neke bile debele čak do 1 km. Upravo na tim područjima danas su najuočljiviji tragovi djelovanja lednika kroz historiju.
Vrste lednika
Lednici se mogu razvrstati na mnogo načina, zavisno od oblika, toplotnim svojstvima ili ponašanju. Alpski ili planinski lednici oblikuju vrhove i padine planina. Veći lednici mogu pokriti cijeli planinski lanac ili vulkan, pa ih zovemo ledenom kapom ili ledenim poljem, kao što je lednik Juneau Icefield. Ledene kape imaju svoje odvode lednika, jezik leda, koji se spušta sve do doline, daleko od glavne ledene gomile.
Ledeni pokrivači ili kontinentalni lednici pokrivaju više od 50.000 km2. Na nekim mjestima mogu biti duboki i nekoliko kilometara. Nalaze se na Antarktičkom poluostrvu i Grenlandu. Ta područja sadrže ogromnu količinu slatke vode. Kad bi se sav led sa Grenlanda otopio, nivo mora porastao bi za 6 m. Kad bi se otopio sav led s Antarktika, nivo mora porastao bi za 65 m. Ledene police su područja plutajućeg leda, obično na granicama ledenog pokrivača. One su nešto manje, imaju vrlo mali nagib i kreću se vrlo sporo. Ledene rijeke kreću se velikim brzinama. Mogu biti duge i nekoliko stotina kilometara. One obično završavaju kao ledene police. Plimni lednici su lednici koji završavaju u moru. Kad stignu do mora, komadi lednika se lome, stvarajući sante. Većina plimnih lednika lomi se iznad nivoa mora, što uzrokuje strahovito prskanje prilikom pada u more. Ova vrsta lednika manje je osjetljiva na klimatske promjene. mini|300px|Lednik Schlatenkees kod [[Innergschlößa, Austrija]]
Oblikovanje
Lednici se stvaraju kad je prikupljanje snijega veće od njegovog odnošenja i topljenja. Kako je količina leda sve veća, dolazi do tačke gdje se počinje kretati, zbog kombinacije nagiba podloge, težine i pritiska snijega i leda na podlogu. Na strmim podlogama to se može dogoditi i pri debljini od 15 m. Snijeg koji stvara umjereni lednik podložan je ponavljanju topljenja i zaleđivanja, što dovodi do stvaranja velikih granula. U dubljem dijelu lednika te granule se pod pritiskom pretvaraju u led. Lednik ima nešto manju gustoću od samog leda jer su i slojevi zraka uhvaćeni unutar lednika, tako da se u ledu mogu vidjeti mjehurići.
Plava boja lednika dolazi od slične pojave kao i kod plave boje mora. Kod molekula vode dolazi do blagog upijanja crvenog dijela spektra svjetlosti, zbog OH dijela molekule koji strši.
Anatomija lednika
Dio od kojeg lednik potječe naziva se glava lednika. Ona se završava podnožjem ili završetkom lednika. Lednici su podijeljeni u područja, zavisno od toga gdje se snijeg taloži i dijela gdje se topi. Ravnotežna linija dijeli lednik na područje gomilanja i područje odnošenja. Područje suhog snijega je dio gdje se ne javlja topljenje, čak i za najtoplijeg vremena. Područje cijeđenja je dio gdje se lednik topi. Područje mokrog snijega je dio koji dostiže 0 °C. mini|300px|Pogled sa [[broda na plimni lednik u nacionalnom parku Kenai Fjords (Aljaska)]] Područje gomilanja obično sadrži 60-70% lednika. Dubina leda u području gomilanja stvara pritisak na podlogu, dovoljno da izazove eroziju zemljišta. Nakon što lednik nestane nastaju ljevkasti oblici poput amfiteatra (geološki – izostatičke depresije), kao što su nastala Velika jezera ili mali planinski bazeni, koji se nazivaju cirkovima.
"Zdravlje" lednika obično se utvrđuje određivanjem ravnoteže ledničke mase. "Zdravi" lednik obično treba imati više od 60% područja gomilanja nakon završetka sezone topljenja.
Nakon završetka Malog ledenog doba oko 1850. lednici na Zemlji znatno su se povukli. Mali period hlađenja (od 1950. do 1985) doveo je do povećanja alpskih lednika. Od 1985. do danas povlačenje lednika sveprisutno je u svijetu.
Kretanje
Lednici se kreću (ili teku) zbog sila gravitacije i unutrašnjih deformacija leda. Led se ponaša kao čvrsta materija, koja se lahko lomi sve dok ne dostigne debljinu od 50 m. S većom debljinom javlja se veći pritisak na led i dolazi do plastičnog tečenja. Na molekularnom nivou led se sastoji od nabijenih slojeva molekula, sa dosta slabom vezom između slojeva. Kad naprezanja postanu veća od veze između slojeva, slojevi se kreću različitim brzinama.
Sljedeća vrsta kretanja je temeljno klizanje. Lednik kliže po terenu na kojem je nastao, uz podmazivanje tekućom vodom. Kako se povećava pritisak na temelje lednika, tačka topljenja se smanjuje, pa se led više topi. Trenje između leda i stijena također stvara dodatnu toplotu, koja doprinosi bržem topljenju leda. Ovaj način klizanja prevladava kod umjerenih lednika i klizanje je sve veće što je debljina lednika veća. Klizanje je veće i ako je nagib terena veći.
mini|300px|Opasan prelazak preko pukotine na ledniku [[Easton (lednik)|Eastonu u SAD-u]]
Područje loma i pukotine
Gornjih 50 m lednika, koji je pod manjim pritiskom i koji je krući, obično se zove područje loma i uglavnom se kreće kao jedno tijelo, iznad donjeg dijela, u kojem su više plastične deformacije, s manje loma, tako da omogućuju cijelom ledniku da se kreće kao viskozni fluid. Kako se lednik kreće niz padinu, tako i nagib padine oblikuje gornju površinu lednika. Gornji dijelovi lednika više su krhki, pa se u tom području javljaju duboke pukotine.
Pukotine su rijetko veće od 45 m, iako mogu biti duboke i 300 m. Uzdužne pukotine prate kretanje lednika dok granične pukotine nastaju uz rubove lednika, gdje su i brzine manje. Poprečne pukotine obično nastaju kad podloga ima stepenast oblik, pa se donji dio ubrzava.
Pukotine mogu učiniti prelazak vrlo opasnim. Mehki snijeg može zatvoriti pukotine i napraviti sniježne mostove, tako da skrivaju opasnu pukotinu ispod sebe. Pukotine mogu stvoriti i jezerca unutar lednika.
Brzina
Brzina kretanja lednika djelomično zavisi od trenja između leda i stijena, koje može usporiti donji dio. Kod alpskih lednika trenje stvara i bočne zidove, koji usporavaju središnji dio.
Srednja brzina lednika dosta se razlikuje. U nekim dijelovima može se čak i zaustaviti, pa mogu narasti i drveće, kao što ima slučajeva na Aljasci. U nekim slučajevima brzina može biti 20 do 30 m u danu, kao što je kod lednika Jakobshavn Isbræ na Grenlandu, ili 2 do 3 m dnevno, kao što je kod najvećeg lednika na svijetu, Byrda na Antarktiku. Kod nekih lednika javlja se razlika u brzini; vjerovatno, ako podloga popusti, onda dođe do ubrzanja.
Kod lednika koji se kreću brže od 1 km u godini pojavljuju se lednički zemljotresi. Brojni lednici na Grenlandu izazivaju zemljotrese u julu, augustu i septembru. Jedna studija je pokazala da se broj tih zemljotresa povećao u periodu od 1993. do 2005. Seizmički talasi stvaraju se kod ledničke rijeke Whillans na Antarktiku, velike i brze rijeke leda koja ulazi u more. Dvije erupcije seizmičkih talasa primjećuju se svakog dana, tako da se može zaključiti da nastaju zbog morskih mijena. Oni se mogu snimiti čak i u Australiji, na udaljenosti od 6400 km.
Ogive
Ogive su naizmjenične tamne i svijetle trake leda, koje se primjećuju na uskim talasastim vrhovima i udubinama na površini lednika. One se javljaju ispod leda koji se kreće u raznim smjerovima. Vjeruje se da pojedine trake nastaju godišnje, zbog različite brzine leda i novog sloja snijega koji padne.
Geografija
mini|300px|Lednik s crnim ledom blizu [[Aconcagua|Aconcague (Argentina)]] Lednici se javljaju na svim kontinentima i u otprilike 47 država. Veliki lednici mogu se naći na Antarktiku, u Patagoniji, Kanadi, na Aljasci, Grenlandu i Islandu. Planinski lednici prisutni su na Andima, Himalajima, Stjenjaku, Kavkazu i Alpima. U Australiji danas nema lednika, ali ih ima dosta na Tasmaniji. Novi Zeland ima dosta lednika, dok Nova Gvineja ima mali lednik, koji sve više nestaje. U Africi postoji lednik na Kilimanjaru, Mt. Kenyji i planinskom lancu Ruwenzori.
Neka područja na Arktiku, kao što su Banksova ostrva, te dolina McMurdo na Antarktiku smatraju se polarnim pustinjama jer primaju izuzetno malo sniježnih padavina. Hladni zrak, za razliku od toplog, ne može nositi puno vode u sebi, pa i nema lednika u tom području. Neke planine u Boliviji, Čileu i Argentini visoke su i hladne, ali nema dovoljno padavina da se stvori lednik, pogotovo zbog blizine pustinje Atacame. U Ekvadoru, na vulkanu Cayambeu, postoji sniježni pokrivač, ali se zbog velikog pada ne može formirati lednik.
Lednička geologija
Stijene i talog postaju dio lednika kroz razne postupke, ali najviše kroz dva: abraziju (brušenje) i čupanje. Kako se lednik kreće iznad stijena, on omekša i podigne blok stijene i nosi ga sa sobom. Dio vode uđe u stijenu i smrzne se, blok stijene ili manji komadi puknu, a kretanje lednika povlači ih za sobom. Mali komadi stijena, koji se smrznu u ledniku, djeluju kao sitan pijesak u brusnom papiru. Kako se lednik kreće, mali komadi stijena u ledu bruse i usitnjavanju stijenu na podlozi, stvarajući "kameno brašno", koje može biti veličine od 0,002 do 0,006 mm. Ponekad je količina kamenog brašna vrlo velika, pa voda koja se topi bude sive boje. mini|300px|Prikaz čupanja i abrazije (brušenja) stijena ispod lednika 1. čupanje 2. tok leda 3. abrazija U alpskim krajevima erozija stijena dovodi do njihovog stepenastog izgleda. Ponekad se na stijenama vide žljebovi ako lednik struže blokom stijene. Ako se prate žljebovi na stijenama, može se zaključiti kako se lednik nekad kretao.
Stepen erozije zavisi od više faktora, ali najznačajnijih ima 6: Materijal koji je postao sastavni dio lednika odnesen je s lednikom, otprilke kao i područje odnošenja u ledniku. Lednički nanos može se podijeliti na 2 vrste: mini|300px|Lednička morena iznad [[jezero|jezera Louise u Kanadi]] Veliki komadi stijena koji su zaglavljeni u nanos materijala obično ze zovu "ledničkim lutalicama" i ponekad su korisni da se otkrije odakle je lednik došao.
Morena
Ledničke morene nastale su nanosom materijala iz lednika koji se povukao. To se obično vidi po linijskim nasipima, mješavini stijena, šljunka i prašine. Po graničnim nasipima može se zaključiti veličina bivšeg lednika. Prema brazdama se može zaključiti smjer kretanja lednika.
Mali grebeni
Mali grebeni su nesimetrična brdašca u obliku čamca, aerodinamičkog oblika, koji su nastali iz ledničkih brazdi. Mogu biti visoki od 15 do 50 m, a dugi i do 1 km. Ponekad se mogu naći i velika polja s malim grebenovima. Vjeruje se da su nastali od velikih lednika, gdje je pod velikim pritiskom došlo do plastičnog tečenja materijala.
Ledničke doline
Prije formiranja lednika doline imaju obično V-oblik, stvoren erozijom vode prema dolje. Nakon pojave lednika, te doline se proširuju, formirajući U-oblik. Osim toga, doline postaju dosta ravnije zbog erozije. Kod nekih dolina dolazi do produbljivanja tla, pa se formiraju mala lednička jezera. Veliko udubljenje u dolini koje stvori lednik naziva se cirk. Ima zdjelast oblik, sa strminama na tri strane doline i jedan dio otvoren, gdje se lednik spuštao. Ako su bila dva cirka, između njih obično nastaje planinski prijevoj. Lednici su također formirali fjordove, sa dubokim uvalama ili izlazima lednika.
Piramidalni vrh
Ravne kreste s oštrim krajevima zovu se prijevoji. Sudarom triju ili više prijevoja nastali su piramidalni vrhovi. Oni s oštrim nagibom nazivaju se rogovima. mini|desno|250px|Krajolik nastao djelovanjem lednika koji se povukao
Aluvijalna slojevitost
Voda koja je nastajala iz lednika odnosila je erozivni materijal ponekad vrlo daleko. To nanošenje materijala bilo je slojevito, tako da je najsitniji materijal bio na kraju. Tako su nastale aluvijalne doline. Za njih su karakteristični i kotlovi, male udubine nastale usljed zaglavljenih kamenih blokova. Oni mogu biti duboki i do 45 m.
Nanosi u dodiru s ledom
Kad se lednik na krajevima smanji, njegov tok staje. U isto vrijeme otopljena voda nastavlja teći, pa ponekad na tim mjestima ostavlja stubove, terase ili nakupine. Ta vrsta nanosa zove se nanos u dodiru s ledom.
Izostatični odskok
Rast dijelova prijevoja javlja se zbog izostatičke ravnoteže. Velika masa, kao što je lednik, pritišće Zemljinu koru i razmiče dio Zemljinog plašta ispod. Ulegnuće iznosi oko 1/3 debljine leda. Nakon što se lednik otopi, Zemljin plašt vraća se u početni položaj, gurajući Zemljinu koru prema gore. Taj odskok nakon topljenja lednika trenutno se mjerljivo javlja u Skandinaviji i području Velikih jezera.
Baha'i
Bahá'í je monoteistička religija čiji pripadnici slijede učenja Bahá'u'lláh-a. Vjeruju da je Bog jedan, da sve religije potiču od istog Boga i da je čovječansvo jedno. Temeljna ideja je da je čovječanstvo poput jedne obitelji i da je došao dan ujedinjenja u jednu jedinstvenu zajednicu uz očuvanje kulturnih raznolikosti. Bahá'u'lláh (Iranac, čije ime na arapskom znači "Slava Božija") je učio da postoji samo jedan Bog koji čovječanstvu u svakom dobu pokazuje put, donosi svjetlo. Po Baha'i vjerovanju, svaka od velikih svjetskih religija, koja je čovječanstvu došla od Boga preko Njegovih odabranih Glasnika (... Mojsije, Krišna, Buda, Zaratustra, Isus, Muhamed...), predstavlja jednu etapu u nizu Božijih otkrivanja čovječanstvu. Baha'i vjeruju da je Bahá'u'lláh Glasnik našeg doba, što ne znači da nove Objave neće dolaziti u budućnosti.
Lednik
Lednici na Marsu
Velike polarne ledene kape na Marsu pokazuju neka lednička svojstva, naročito južna. Lednici na Marsu nastaju zbog njegove tanke atmosfere. Zbog vrlo niskog atmosferskog pritiska, odnošenje materijala dešava se više zbog sublimacije, a ne zbog topljenja. Pretpostavlja se da su lednici, slično kao na Zemlji, pokriveni slojevima stijenja, koji izoliraju led ispod.
Baha'i
Prema "The Britannica Book of the Year (1992)" Baha'i vjernici žive i djeluju u 247 zemalja svijeta, u više od 2100 etničkih, plemenskih i rasnih grupa, a procjena je da ima oko šest miliona vjernika.
Muzika u Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina pripada krugu zemalja u kojem muzika ima dugu i vrijednu tradiciju koja se i danas njeguje. Narodna muzika Bosne i Hercegovine je mješavina raznih balkanskih uticaja, u kojoj se susreću najrazličitiji motivi i žanrovi. Značajan utjecaj na bosanskohercegovačku narodnu muzičku tradiciju je imala orijentalna Islamska civilizacija kroz Osmanlije. Proces akulturacije je trajao intenzivno skoro četiri vijeka, a tragovi su jasno vidljivi i danas kroz razne oblike izražavanja narodne muzike. To se prvenstveno odnosi na korištenje nekih vrsta puhačkih instrumenata i žičanih instrumenata sa dugim vratom u obliku lutnje poznatih u narodu pod zajedničkim imenom tambura. Poznate su i pjesme koje su se pjevale uz istovremeno okretanje tepsije (tepsijanje), vjenčane pjesme koje se odnose na običaj "knivanje" mlade, gradske ljubavne pjesme - sevdalinke, sefardske romanse na ladino jeziku, kao i melodijsko-poetske oblike islamske, katoličke i pravoslavne duhovne muzike. Tokom austrougarske vladavine dat je evropski pečat i duh zapadne civilizacije orijentalnom načinu života - kulturnim obrazcima nastalim kao mješavina između srednjovjekovne bosanske tradicije i orijentalne islamske civilizacije. Rezultat tih "susreta" je vidljiv u arhitekturi i drugim umjetnostima koje čine temelj modernog bosanskohercegovačkog društva. Uporedo s narodnom muzikom, zadnjih su se decenija u Bosni i Hercegovini razvili i novi muzički žanrovi (pop, šlager, šansona, jazz, rock and roll, heavy metal, hip hop, house, techno). Muzika u Bosni i Hercegovini se može podijeliti u nekoliko kategorija.
Lednik
Najduži lednici na svijetu
mini|desno|300px|Ledena kapa na sjevernom polu na Marsu
Muzika u Bosni i Hercegovini
Izvorna narodna muzika
Ruralna muzička narodna tradicija u Bosni i Hercegovini objedinjuje stilove uzvikivanja, višeglasne gange i ravne pjesme, kao i instrumente poput gajdi bez truta, drvene frule i šargije. Gusle, instrument koji se nalazi na čitavom Balkanu, koriste se i za pratnju drevnih slavenskih epskih pjesama. Veoma značajan oblik narodne muzike su i Bosanska narodna kola, koja se i danas igraju u mnogim krajevima Bosne i Hercegovine. Postoje i bosanske narodne pjesme na ladino jeziku, koje potječu od jevrejskog stanovništva sa područja Bosne i Hercegovine.
Muzika bosanskih korijena dolazila je iz Srednje Bosne, Posavine, doline Drine i Kalesije. Obično je izvode pjevači uz pratnju dvije violine i šargije. Ovakvi muzički sastavi prvi put su se pojavili oko Prvog svjetskog rata i postali popularni 1960-ih. Najpoznatiji su Kalesijska trojka, koja je ujedno i najznačajniji predstavnik kalesijskog izvornog narodnog muzičkog stila. Ovo je treća najstarija muzika nakon sevdalinke i ilahija. Izvodili su je samouki, izvorni izvođači koji nisu zapisivali ovu vrstu muzike na notni sistem, nego je prenošena sluhom s generacije na generaciju. Muzički sastavi uglavnom su imali dva-tri člana koji su koristili različit izbor starih muzičkih instrumenata, uglavnom violina, šargija, sazova, bubnjeva, frula (zurle) ili drveni frula (kako se uobičajeno nazivaju). Smatra se da je ova vrsta muzike došla iz plemena Persija-Kalesi koje se naselilo na području današnjih dolina oko rijeke Spreče i otuda vjerovatno ime Kalesija. U ovom dijelu Bosne to je najzastuljenija vrsta muzike sve do danas. U ovakvoj muzici uživala su sva tri naroda u Bosni, Bošnjaci, Hrvati i Srbi, a mnogo je doprinijela da kroz festival dolazi do pomirenja, druženja, zabave i organizacije ljudi sa tih prostora. U Kalesiji se svake godine održava Bosanski festival izvorne muzike.
Studio Kemix u vlasništvu Džemala Džihanovića iz Živinica zajedno sa svojim umjetnicima dovela je ovu vrstu muzike do savršenstva krajem 20. vijeka. Sa svojim potpuno novim oblikom modernosti najzastupljenija je na području Tuzlanskog kantona, a kolijevka ovog muzičkog stila je grad Živinice prozvana je gradom bosanske izvorne muzike. Pjesme se izvode po mogućnosti u diftongu sa prvim i drugim glasom što je posebna tajna pri izvedbi ove muzike. Pojedini izvođači pjevaju u troglasju kao što to radi grupa Kalesijska trojka, koja je uradila prvi tonski zapis na debitantskom albumu snimljenom 1968. godine. Posebno se ističu pjesme "Kalesijo puna si mi cvijeća" i "Sastale se i Spreča i Jala".
Sevdalinka
Sevdalinka je tradicionalna bosanska pjesma i zaštitni znak bosanskog kulturnog miljea. Nastala je u osmansko doba, kada je kod Bošnjaka sa orijentalnim načinom života i islamom došla i izrazita karakterizacija među polovima. U ovom okružju nastaju prve sevdalinke, ljubavne pjesme, uglavnom melanholičnog i sjetnog raspoloženja (sevdah = ljubav). S vremenom sevdalinke postaju pjesme u kojima se nepoznati narodni pjesnik dotiče i važnijih historijskih zbivanja, ali i trenutaka iz bosanske svakodnevnice. Sevdalinke se kao tekstualno-muzički žanr prvobitno nisu zapisivale, nego su se prenosile s koljena na koljeno, te su stoga moguće dvije ili više (tekstualnih) verzija jedne pjesme. One su se pjevale na skoro svim važnijim događajima, a izvodile su se obično uz narodne muzičke instrumente saz i/ili šargiju.
Od svih izvođača tradicionalne pjesme u Bosni i Hercegovini najviše se ističu interpretatori tradicionalne gradske ljubavne pjesme sevdalinke koji su rasli u okrilju nekadašnjeg ansambla muzičkog programa Radiotelevizije Sarajevo. Sa valova radija svoje su velike karijere u bivšoj Jugoslaviji počeli šampioni sevdalinke, kao što su: Zaim Imamović, Safet Isović, Nada Mamula, Beba Selimović, Zehra Deović, Nedžad Salković, a danas zvuke sevdalinke svijetom pronose veoma uspješni ansambli poput mostarskog "Mostar Sevdah Reuniona", te Jadranka Stojaković i Nedžad Imamović.
Ganga
Ganga je vrsta pjevanja koja je nastala u seoskim područjima Bosne i Hercegovine, Hrvatske i Crne Gore. Najčešće se pjeva u područjima Hercegovine i Dalmacije, a može se čuti u Lici, Karlovcu i seoskim područjima zapadne Crne Gore. Ganga je napjev, jedan od načina na koji se u Hercegovini pjevaju izvorne narodne pjesme. To je vrsta melodije kod koje jedan od pjevača vodi, a svi ostali snažnim glasovima podržavaju pjesmu. Sve izvorne pjesme sa područja Hercegovine i šire svrstavaju se pod pojam gange, iako se na drugi način pjevaju. Prema riječima Dr. Jove Radoša: U Grudama se održava Ganga fest koji okuplja brojne izvođače gange s prostora Hercegovine i Imotske krajine.
Tepsijanje
Tepsijanje u Bosni i Hercegovini spada kao dio balkanskog folklora. To je starinski način pjevanja narodnih pjesama uz okretanje okrugle i plitke bakrene tepsije. Tepsijanje se izvodi tako što se tepsija uspravno postavi na sofru (siniju) ili na pod, pa joj se u početku desnom rukom da snažan zamah, dok se kasnije samo lakšim pokretima održava kovitlanje. Radi ritmičkog zveckanja na ruci kojom se okreće tepsija, nalazi se po nekoliko prstenova ili svežanj ključeva. Tepsijanje izvode djevojke ili mlađe žene, a nekada su to radili i muškarci. Pjeva djevojka koja okreće tepsiju ili njena drugarica, a pjesmu može izvoditi i po nekoliko djevojaka. Uz tepsiju se najčešće pjevalo u Bosni i Hercegovini, Sandžaku, Crnoj Gori, Kosovu i u Srbiji. Kod muslimanskog dijela stanovništva u BiH tepsijanje se izvodilo na svadbama i sunnetlucima, a kod pravoslavnog stanovništva u BiH, Srbiji i Crnoj Gori na slavama, sijelima, krštenjima i u jesen kada se smire jesenski radovi. Iako je tepsijanje na prostore BiH došlo sa Turcima, ono je prihvaćeno od većine naroda na Balkanu.
Sefardska muzika
Sefardska muzika nastala je kao spoj španske tradicije koju su Jevreji kao kulturno nasljeđe ponijeli sa sobom tokom progona u 15. vijeku, te orijentalnih uticaja na teritorijama na kojima su se naselili. Odlikuje se svojom melodioznošću, ljepotom i jedinstvenom ladino poezijom na kojoj se zasnivaju, a sefardske romanse zauzimaju važno mjesto u muzičkoj tradiciji bosanskohercegovačkih gradova. Dolazak Austro-Ugarske i Aškenaza u BiH donio je sa sobom čitavu jednu lepezu uticaja na kulturu Bosne i Hercegovine - od muzike, arhitekture, pa do samog načina življenja. U muzici to je posebno uočljivo u upotrebi novih muzičkih instrumenata kao što su: klarinet, harmonika, violina i drugi. To se odrazilo i na ovu vrstu muzike koja je dio suživota kultura i tradicija koje se isprepliću stvarajući jedno novo kulturno blago. Jedan od poznatih primjera ovog kulturnog ispreplitanja je i pjesma Kad ja pođoh na Bembašu u kojoj se na staru sefardsku melodiju divno uklopio tekst na bosanskom jeziku. Mali je broj 'kazivača' tj. prenosilaca ove usmene tradicije, ladino pjesmama u našoj zemlji, a jedna od najpoznatijih je Flory Jagoda koja dans živi u SAD-a. Upravo ova rođena sarajka je najpoznatija svjetska interpretatorka sefardskih-ladino romansi. Flory Jagoda je i višestruko nagrađivana, a 2002. godine je primila nagradu za životno djelo koje dodjeljuje američki National Heritage Fellowship and the National Endowment for the Arts, upravo zahvaljujući njenoj posvećenosti prenošenju tradicije Ladino muzike. Nastupala je i na koncertu u okviru Baščaršijskih noći. Povodom obilježavanje 450 godina od dolaska Sefarda u Bosnu i Hercegovinu Ambasade Kraljevine Španije u Bosni i Hercegovini je ove godine u sarajevskoj Vijećnici organizovala koncert Mare Aranda, jedne od vodećih španskih pjevača. Mara Aranda se profilisala kao vrsna interpretatorka sefardske muzike. Po njenim riječima: Za ovu vrstu muzike u Bosni i Hercegovini značajan je i Atilla Aksoj iz Mostara koji godinama djeluje kao producent, kompozitor, gitarista, bubnjar, sazlija i pjevač, a poznat je i kao borac za očuvanje sefardske muzike i ladino jezika na ovim prostorima. Od 2008. godine zajedno s Vladimirom Mićkovićem u duetu "Arkul" promovira sefardske pjesme koje su bile objavljene na njihovim albumima "L'amor" i "Il Bastidor".
Muzika u Bosni i Hercegovini za vrijeme vladavine Austro-Ugarske
Prvi koncert u Bosni i Hercegovini održan je 15. maja 1881. u Banjoj Luci. U vrijeme reformi u Osmanlijskom Carstvu uvedena je vojna muzika zapadnoevropskog tipa. Tada su fra Grgo Martić i Fuad-aga komponirali prvu himnu u Bosni i Hercegovini pod nazivom "Nek se hrušti šaka mala". U Sarajevu su, za vrijeme Austro-Ugarske monarhije, od 1892. godine u Društvenom domu, a zatim i u Oficirskom domu, izvođene opere i operete godinu ili dvije nakon praizvedbi u Beču ili Budimpešti. Prema riječima muzikologa, profesora i dekana sarajevske Muzičke akademije Ivana Čavlovića:.
Narodna muzika u Bosni i Hercegovini nakon 1945
Tokom 1970-ih muzički krajolik Bosne i Hercegovine sve je više pod utjecajem narodne muzike, koja je uz pratnju harmonike i nerijetko velikog ansambla na tren osvojila uglavnom ruralne i manje obrazovane dijelove stanovništva zemlje. Narodne pjesme su se sprva još i orijentirale prema sevdalinci, koja je bila neka vrsta rodonačelnika, ali s komercijalizacijom ove vrste muzike i pojavom turbo folka iz Srbije narodna muzika neminovno gubi na kvalitetu, potencirajući umjesto (prvu) "klasu" tek (jeftinu) "masu". Narodna muzika može se podijeliti u dvije kategorije:
Narodna muzika, tzv. novokomponovana muzika ili jednostavno folk (njem. Volk - narod) naziv je muzičkog žanra koji se u Bosni pojavio tokom 1970-ih, a znatnije proširio u narednih 20-ak godina, da bi u potpunosti preuzeo primat na muzičkoj sceni. Ovo je svojevrstan oblik tzv. narodne muzike, koji se još aktivno oslanjao na tradicionalnu sevdalinku. Autori kompozicija bila su poznata imena domaće muzičke scene, a tekstovi su, baš kao i u sevdalinkama, bili uglavnom ljubavnog ili domoljubnog/lokalpatriotskog karaktera, u kojima se slavila Bosna i život njenih gradova. Pjesme su se izvodile uz veliki ansambl narodnih instrumenata, gdje je harmonika imala glavnu ulogu. Slušajući danas te prvobitne pjesme narodne, novokomponovane muzike iz 1970-ih, stiče se dojam kako se radi o klasičnoj (narodnoj) šansoni, gdje su autor i izvođač pazili na svaki detalj: od muzike, teksta i aranžmana, preko izbora ansambla i pratećih vokala, do same izvedbe izvođača. Procvatu i općem prihvatanju narodne muzike u društvu pridonijeli su ne samo diskografska industrija sa "Sarajevo Diskom" na čelu, nego i domaći festivali narodne muzike na Ilidži i u Vogošći, te program Radiotelevizije Sarajevo, sa emisijama poput "U đul-bašči", "Filigran" i druge. Narodna i tradicionalna muzika, uz koju je išao i (plesni) folklor obojen raznim etno-motivima balkanske i orijentalne muzike, čine bosansku muzičku scenu još raznovrsnijom i unikatnijom. Prvu ligu pjevača narodne i tzv. novokomponovane muzike danas čine: Halid Bešlić, Haris Džinović, Hanka Paldum, Fahreta Jahić alias Lepa Brena i drugi, koji uživaju veliku popularnost, ne samo u Bosni i Hercegovini, nego i u zemljama regije.
Turbo folk
Ozbiljni muzički kritičari pojavu turbo folka nazivaju pojavom općenarodnog kiča i muzičkog šunda, čije je porijeklo Srbija. U govoru urbanih masa u jugoistočnoj Evropi turbo folk se pejorativno naziva još i ćirilica. Ova vrsta muzike izrazito je komercijalna i sa općim propastom tranzicijskih društava od Hrvatske, preko Bosne, do Srbije i Makedonije proširila se i u sredine i do ljudi koji takvu vrstu muzike ne bi slušali u normalnim građanskim uvjetima. Turbo folk je muzika sive mase slušalaca, koji su s ratovima na Balkanu izgubili svaku iluziju i nade u život kakav su naprimjer vodili njihovi roditelji za vrijeme socijalističke Jugoslavije, kada su urbane slušaoce orijentirali prema ozbiljnoj muzici ili prema festivalima Sanremo i Eurosong. Turbo folk na muzički način oslikava sistem poremećenih vrijednosti na jugoistoku Evrope. Predstavnici turbo folka u Bosni i Hercegovini su: Šemsa Suljaković, Ferid Avdić, Kemal Malovčić, Asim Bajrić i drugi.
Mladi izvođači sevdalinke
U poslijeratnom razdoblju došlo je do potrebe buđenja ugrožene tradicije. Tradicionalna bosanska pjesma sevdalinka je svakako jedna od tradicija koja se nikako nije smjela izgubiti u naletu nagle promjene vrijednosti. Za to su se pobrinuli ljubitelji i muzičari ovog muzičkog pravca mlađe generacije, koji nerijetko daju novi, svježi duh ovoj tradiciji. Novi predstavnici očuvanja sevdaha su: Amira Medunjanin, Damir Imamović, Vanja Muhović i Divanhana.
Zabavna muzika
Za vrijeme bivše Jugoslavije, pogotovo tokom 1960-ih, 1970-ih i 1980-ih godina, zabavna muzika je bila muzika srednje klase bosanskohercegovačkog građanstva kao i novih intelektualnih slojeva društva koji su se htjeli osloboditi "ruralnog i nazadnog". Poklonici zabavne muzike su živjeli uglavnom u urbanim centrima države, a Sarajevo je na mapi zabavno-muzičkih zbivanja u Jugoslaviji bilo jednako važno kao i Split, Zagreb i Beograd.
Zabavna muzika se na BiH sceni pojavila veoma stidljivo, a razlog je bio to što joj je nedostajala muzička infrastruktura, odnosno državni radio i televizija, lokalne radio stanice, domaći festivali, revijalni mediji, te diskografske kuće. Stvaranjem ovog okruženja, čije su koordinate činili RTV Sarajevo, diskografske kuće "Diskoton" i "Sarajevodisk", festivali poput "Vašeg šlagera sezone" i revije "Ven", stvoren je put bržem razvoju zabavne muzike u Bosni i Hercegovini. Sarajevo je postalo muzički centar iz kojeg su potekla velika imena zabavne muzike i šlageristike.
Najznačajniji predstavnici među solistima su Sabahudin Kurt, Mahir Paloš, Davorin Popović, Kemal Monteno, Zdravko Čolić, Jadranka Stojaković, Neda Ukraden, Željko Bebek, Mladen Vojičić Tifa, Alen Islamović, Dino Merlin, Ismeta Krvavac, Jasna Gospić, Zerina Cokoja, Mugdim Avdić Henda kao i Amila Glamočak, Alma Čardžić, Mija Martina, Igor Vukojević, Boris Režak, Al Dino, Tinka Milinović te Rezonansa, Kamen na kamen, Mirzino jato, Konvoj, Erogene Zone, Fuad Backović Deen i drugi.
Iz Bosne i Hercegovine porijeklo vuku i: Dragan Stojnić, Ibrica Jusić, Krunoslav Slabinac, Bisera Veletanlić, Senka Veletanlić, Ivo Fabijan, Boris Novković, Ivan Mikulić, Romana, "Feminnem", Ružica Čavić.
U bivšoj Jugoslaviji, a i danas, Bosna i Hercegovina se izdvaja cijelim nizom veoma uspješnih pop i rock sastava među kojima su najpopularniji: "Indexi", "Bijelo dugme", "Ambasadori", "Teška industrija", "Plavi orkestar", "Crvena jabuka", "Zabranjeno Pušenje", "Divlje Jagode", "Dino Merlin", "Hari Mata Hari" i drugi.
Urbana muzika
Bosna i Hercegovina je i jedna od prvih zemalja alternativne i urbane kulture u regiji, koja se može pohvaliti veoma kreativnom i mladom scenom. Ovdje u prvom redu valja spomenuti hip-hop pjevača Edina Osmića, poznatijeg kao Edo Maajka, čija slava prelazi i područje Balkana. Ostali važniji MC-iji su: Frenkie, Sani, Mayer, Hamaz, Billy, te grupe: "Mučenička grupa", "Disciplinska komisija", i druge.
Heavy metal
Heavy metal je vrsta muzike karakterizirana agresivnim i brzim ritmovima, gitarističkim distorzijama i virtuoznim solažama. Korijeni heavy metala leže u hard rocku usmjerenom na gitaru i bubnjeve. Heavy metal je na vrhuncu bio tokom osamdesetih. Predstavnik je Formula 4.
Progresivni metal
Progresivni metal je žešća verzija progresivnog rocka, koja se karakterizira korištenjem kompleksnih kompozicionih struktura, neobičnih ritmova i virtuoznog instrumentalnog sviranja. Visoki nivo muzičke vještine je često kombiniran sa pjevanjem koja ima formu epičkog tekstualnog koncepta, koji često rezultira podugačkim pjesmama i koncepcijskim albumima. Zbog ovih faktora, progresivni metal se vrlo rijetko čuje na standardnim radio stanicama i televizijskim programima.
Noise
Noise, buka ili po nekim teoretičarima sam "zvuk" u svojoj primarnoj verziji. Neki smatraju da noise uopće nije muzika. Treba napomenuti da se ovaj zvuk ne može jednostavno klasificirati, pa se preporuča konzumiranje buke kao jednog od najinteresantnijih pristupa muzici. U Bosni i Hercegovini neki su bendovi dosegli interesantan i zavidan nivo buke, oslanjajući se na iskustva noise-a kao stilskog backgrounda, mada ne i samo njega, a to su: New faraday collision, Temple Texas, Viktor Liebezeit, Idlness Distribution, Dlake, Vuneny, Rupa u zidu, Damir Avdić-Diplomatz, Caviar spectator trio, Luxusmahr, SCH. Od 2002. do 2006. u Sarajevu je i djelovala neprofitna izdavačka kuća Casasaur, bazirana uglavnom na noise-u iz Sarajeva.
Sedam vrhova
Sedam vrhova je termin kojim se označavaju najviši vrhovi svih sedam kontinenata. Uspon na svaki od ovih sedam vrhova smatra se planinarskim izazovom, koji je prvi put u potpunosti ispunio Richard Bass 30. aprila 1985. godine. Uspon na svih sedam vrhova postao je planinarski cilj koji nastoje ostvariti istaknuti alpinisti. Uspon na ovih sedam vrhova uz dodatni zadatak koji uključuje i posjetu južnom i sjevernom polu nazvano je Grand slam istraživača.
Definicija
Sedam vrhova označava po jedan najviši vrh svih sedam Zemljinih kontinenata. Različiti spiskovi sadrže i neke manje varijacije iste teme ali suština se uglavnom svodi na ovih sedam vrhova. Termin Sedam vrhova zavisi i o definiciji koja se koristi za neki kontinent, posebno o lokaciji granice tog kontinenta. To rezultira s dvije varijacije: prva je Mont Blanc nasuprot Elbrusu za evropski kontinent a druga varijacija se tiče toga da li se pod terminom kontinenta Australije misli samo na Australiju kao kopno ili i na Okeaniju što rezultira ili vrhom Kosciuszko ili vrhom Puncak Jaya (također poznatim i kao Piramida Carstensz). Ovo također utiče na postojanje i termina Osam vrhova koji uključuje i Punčak Jaya i planinu Kosciuszko, kao i ostalih šest vrhova na drugim kontinentima.
Definicija pomoću tektonskih ploča
thumb|Mapa tektonskih ploča (vidjeti [[Spisak tektonskih ploča)]] Korištenjem najvećih tektonskih ploča, Evropa i Azija bi se mogle svrstati u Evroaziju, a u slučaju vrlo velike Pacifičke ploče Mauna Kea bi bio njen najviši vrh. Puncak Jaya se zapravo nalazi na ploči Maoke, koja je obično grupirana s većom australijskom pločom. U slučaju da nije tako, onda bi planina Kosciuszko opet bila najviši dio te ploče.
Bassova i Messnerova lista najviših vrhova
Prvi spisak sedam najviših vrhova dao je Bass (lista Bassa ili Kosciusko) pri čemu je za Australiju izabrao najvišu planinu kopna Australije, planinu Kosciuszko (2.228 m), koja predstavlja najveći vrh australijskog kontinenta. Reinhold Messner postulirao je drugu listu (Messnerova ili Carstenszova lista), zamenjujući brdo Kosciuszko s Indonezijskim vrhom Puncak Jaya, ili piramidom Carstensz (4.844 m). Ni Bassova ni Messnerova lista ne uključuju Mont Blanc. S planinarskog stanovišta, Messnerova lista je izazovnija. Uspon na Piramida Carstensz ima karakter ekspedicije, dok se uspon na Kosciuszko može smatrati izletom. Doista, Patrick Morrow je koristio ovaj argument da brani svoj izbor da se pridržava Messnerove liste, ''Budući da je prvi penjač i drugi kolekcionar, osjećao sam se snažno da je Carstensz Pyramid, najviša planina u Australiji ... pravi planinarski cilj.''
Historija uspona
William Hackett (1918–1999), američki alpinista, je 1956 ispenjao najviše vrhove 5 kontinenata: Denali (tada poznat kao Mount McKinley) (1947), Aconcagua (1949), Kilimanjaro (1950), Kosciuszko (1956) i Mont Blanc (1956). U to vrijeme, Mont Blanc je smatran najvišim vrhom Evrope. Imao je i pokušaj uspona na Mount Vinson i dozvolu za Mount Everest 1960. god, ali sticajem okolnosti nije se popeo na više od pet vrhova.
Japanski alpinista i avanturista Naomi Uemura (1941-1984) bio je prvi čovjek koji je kompletirao listu od 5 vrhova, uključujući Mount Everest. Pripremajući se za ekspediciju na Antarktik i osvajanje Mount Vinsona, poginuo je prilikom solo uspons na Denali u zimskim uslovima.
Godine 1985, američki biznismen i amater alpinista Richard Bass, bio je prvi koji je ispenjao Sedam vrhova. Samo 1983. god. ispenjao je 6 vrhova sa drugom Frank Wellsom i različitim vodičima. Uspon na Everest su pokušavali nekoliko puta, dok se 30. aprila 1985 Bass nije popeo bez Wellsa uz pomoć američkog profesionalnog alpiniste Davida Breashearsa.
Godine 1986, kanadski penjač Patrick Morrow postao je 1986. god. prvi čovjek koji je ispenjao Sedam vrhova u Carstensz verziji (Messnerova lista). Tek iza njega Messner je osvojio Sedam vrhova na listi koju je definisao.
Junko Tabei postala je 1992 prva žena koja je kompletirala Sedam vrhova.
Između 2002 i 2007, Austrijski penjač Christian Stangl kompletitao je Sedam vrhova (Messnerova lista), penjući se sam i bez upotrebe boca za kisik, postavljajući rekord u ukupnom vremenu svih uspona. Njemu je trebalo od baznih kampova do vrhova 58 časova i 45 minuta.
Sedam drugih vrhova
Alpinistički autor Jon Krakauer pisao je 1997 da bi veliki izazov bilo osvajanje sedam drugih vrhova po visini na kontinentima zbog činjenice da su u toj grupi K2 i Tyree koji su teži za uspon od Mount Everesta i Vinsona. Njemački autoritet za visoko gorje u Aziji Eberhard Jurgalski je definisao liste sedam drugih i trećih vrhova svih kontinenata. Austrijski alpinista Christian Stangl prvi je čovjek koji je 15 januara 2013. god. kompletirao Sedam drugih vrhova.
Italijan Hans Kammerlander usponom na Mount Tyree 3. januara 2012, takođe je smatran prvim čovjekom sa usponom na Sedam vrhova, ali mu je dio autora osporio rezultat.
Champ-de-Mars
mini|250px|desno|Pogled sa Eiffelovog tornja, na Champ de Mars
Champ-de-Mars je najveća javna zelena površina u Parizu, nalazi se u 7. arondismanu na lijevoj obali rijeke Seine, između Eiffelovog tornja na sjeverozapadu i École Militaire (Vojna škola) na jugoistoku. Park je nazvan po uzoru na rimski Campus Martius, što znači Poljana Marsa (Mars, jer je ispočetka služio za obuku vojnika.
Sela Ward
Sela Ann Ward (IPA:/ˈsiːlə ˈwɔrd/) američka je glumica, možda najpoznatija po Zlatnim globusom i Emmyjem nagrađenoj ulozi Teddy Reed u seriji Sestre (1991–1996) i samohrane majke Lily u Opet i iznova (1999–2002). Glumila je i u za Oscara nominiranom filmu Bjegunac te kao Stacy Warner, bivša partnerica Gregoryja Housea u seriji Dr. House. Glumila je i lik Jo Danville u CSI: NY.
Rani život
Najstarija od četvero djece, rođena je u mjestu Meridian u Mississippiju. Kći je domaćice Annie Kate, koja je umrla od raka jajnika 12. februara 2002, i Granberryja Hollanda Warda starijeg, elektrotehničara, koji je umro u januaru 2009. Ima jednu sestru, Jennu, i dva brata, Brocka i Granberryja (Berry) III. Pohađala je Univerzitet Alabama u Tuscaloosi, gdje je bila jedna od Crimson Tide navijačica, maturalna kraljica i članica sestrinstva Chi Omega, a diplomirala je iz umjetnosti te iz oglašavanja.
Karijera
Dok je radila u New Yorku kao multimedijski prezenter, visoka 170 cm, počela se baviti manekenstvom da dopuni svoje prihode. Radila je u agenciji Wilhelmina i ubrzo snimila TV-reklamu za kozmetiku Maybelline. Preselila se u Kaliforniju zbog glumačke karijere i tu pristala na svoju prvu ulogu u filmu s Burtom Reynoldsom, Čovjek koji je volio žene (1983). Njena prva uloga u televizijskoj dramskoj seriji (lijepa žena iz više klase u Emerald Point, N.A.S.) uslijedila je iste godine. Ward je kasnije odglumila varijacije na isti karakter u filmovima i gostujućim TV-ulogama tokom 80-ih, od kojih je najpoznatija ona u filmu Ništa zajedničko s Tomom Hanksom (1986). To se stalno ponavljalo sve dok nije agresivno zatražila i dobila ulogu boemske alkoholičarke Teddy Reed u seriji Sestre, za koju je 1994. dobila svoj prvi Emmy za najbolju glavnu glumicu u dramskoj seriji.
Ward je 1995. osvojila i CableACE nagradu za ulogu pokojne TV-novinarke Jessice Savitch u filmu Skoro zlatna: Priča Jessice Savitch. Ali kapitaliziranje tih priznanja pokazalo se teškim za nju jer su se ona poklopila s porastom broja filmova i ostalih projekata usmjerenih prvenstveno na tinejdžere. 39-godišnja Ward nije dobila ulogu Bondove djevojke jer, iako je tadašnji James Bond, Pierce Brosnan, imao 42 godine, direktori su rekli: "Mi stvarno želimo Selu, ali Selu 10 godina mlađu." Kao odgovor na to ona je napravila dokumentarni film Mijenjajuće lice ljepote, o američkoj opsesiji mladima i njenom utjecaju na žene. Kasnije je posudila glas bivšoj manekenki koja je postala zlikovac, Page Monroe, u epizodi Calendar Girl u Novim avanturama Batmana i Supermana. Pojavila se i u Frasieru kao supermodel/zoologinja Kelly Easterbook u 1. epizodi 5. sezone ("Fraiserov zamišljeni prijatelj"). Kad se kandidirala za ulogu Lily Brooks Manning u seriji Opet i iznova, njeni autori (Edward Zwick i Marshall Herskovitz) u početku su smatrali Ward "previše lijepom" da bi se prosječne majke mogle poistovjetiti s njom. Nakon što je dobila tu ulogu, dobila je još jednog Emmyja za glavnu ulogu i Zlatni globus za svoju izvedbu.
Godine 2004. odigrala je ulogu privatne istražiteljice Bobbi Bacha iz firme Blue Moon Investigations u filmu Ludilo predgrađa (priču o stomatologinji koja svojim Mercedesom pregazi muža koji je vara). 2005. godine dobila je ulogu Stacy Warner, bivše bolničke odvjetnice i bivše partnerice glavnog lika, Gregoryja Housea, u FOX-ovoj medicinskoj seriji Dr. House.
Ponuđena joj je uloga Megan Donner u seriji CSI: Miami i Susan Mayer u Očajnim kućanicama, ali nije pristala. Uloge su kasnije dobile Kim Delaney i Teri Hatcher. Ward kaže da ne želi još jednu glavnu ulogu u seriji jer je dugo bila udaljena od svoje porodice i htjela je nadoknaditi to propušteno vrijeme.
Lični život
Početkom 1980-ih bila je u vezi sa glumcem Richardom Deanom Andersonom.
23. maja 1992. Ward se udala za biznismena Howarda Shermana; imaju dvoje djece, Austina (r. 1994) i Anabellu (r. 1998).
Dio 22. avenije u Meridianu nazvan je po Seli Ward u njenu čast.
Godine 2002. Ward je objavila svoju autobiografiju, Nostalgija: Memoar.
Svjetsko prvenstvo u nogometu 1930 – grupa 2
Svjetsko prvenstvo u nogometu 1930 – grupa 2 bila je jedna od četiri grupe grupne faze takmičenja na Svjetskom prvenstvu 1930. koje se odigralo u Urugvaju. Takmičenje u grupi 2 igralo se od 14. do 20. juna 1930. godine. U grupi 2 nalazile su se tri reprezentacije: Jugoslavija, Brazil i Bolivija. Jugoslavija kao pobjednik grupe kvalificirala se u polufinale Svjetskog prvenstva 1930.
Jugoslavija – Brazil
<section begin=SP 1930 – utakmica 3 /><section end=SP 1930 – utakmica 3 />
The Guess Who
The Guess Who je kanadska rock'n'roll grupa koja je formirana 1962. godine u Wimpegu, Monhati. 1970 godine gitarista Randy Bachman je napustio grupu da bi formirao svoju grupu Bachman Turner Overdrive ili jednostavno BTO. Grupa se raspala 1975. da bi potom 1976. pjevač Burton Cummings započeo sa svojom solo karijerom.
Svjetsko prvenstvo u nogometu 1930 – grupa 2
Jugoslavija – Bolivija
<section begin=SP 1930 – utakmica 7 /><section end=SP 1930 – utakmica 7 />
Brazil – Bolivija
<section begin=SP 1930 – utakmica 12 /><section end=SP 1930 – utakmica 12 />
The Guess Who
Najpopularnije pjesme su "These Eyes", "Undun" i "American Woman", na kojoj su radili sa mnogo drugih pjevača (između ostalih Lenny Kravitz). Pjesma je korištena u mnogim filmovima (npr. "Austin Powers").
Reggaeton
Razvoj
Reggaeton je skup mnogih različitih muzičkih žanrova i ritmova koji potiču s Kariba, iz Latinske i Sjeverne Amerike. Same pjesme i riječi su vrlo bliske pjesmama hip-hop autora. Kao i hip-hop, reggaeton nije prošao bez većih i manjih kontroverzi i kritika. Jedna od kritika je da reggaeton promovira seksualnu eksploataciju žena. Ljubitelji ove muzike tvrde da su kritike neosnovane, jer za razliku od hip-hop kulture iz SAD-a, nema tekstova o nasilju ni psovki. Žanr dobija najveću popularnost objavom pjesme "Despacito", koju pjevaju Luis Fonsi i Daddy Yankee, a koja na YouTubeu broji nekoliko milijardi pregleda.
Poznati umjetnici
Trenutno najveći umjetnici i pjevači iz reggaeton muzike su Luis Fonsi, Daddy Yankee, Maluma, J Balvin, Nicky Jam, Ozuna, Pitbull, Sean Paul i Becky G.
Balkanski pjevači
Na balkanskom području reggaeton muziku kombiniraju mnogi pjevači i autori:
Antoni van Leeuwenhoek
Anton van Leeuwnhoek je 1673. napravio mikroskop kojim je predmete mogao povećavati do 250 puta. Leeuwnhoek se smatra prvim istraživačem protozoe, ljudskih spermatozoida, bakterija i crvenih krvnih ćelija (1674-1684). Protozoe je izučavao u vezi sa tropskim oboljenjima, uključujući malariju. Pronašao je da su bakterije uzročnik kolere i tetanusa. Poslije njegove smrti u svijetu je ostalo 247 mikroskopa, od kojih se sedam i dan danas koriste, jedan čak sa rezolucijom od 2 mikrometra.
Rukometna reprezentacija Australije
Australijska rukometna reprezentacija predstavlja državu Australiju u rukometu.
Krovna organizacija:
Selektor australijske reprezentacije je Taip Ramadani.
Nastupi na Svjetskim prvenstvima
Australija je u svojoj rukometnoj historiji od osnivanja rukometnog saveza 1982. godine, učestvovala na četiri svjetska prvenstva. Debitovali su u Egiptu 1999. godine, preskočili su takmičenje u Francuskoj, iako su se kvalifikovali, a potom su učestvovali na tri posljednje svjetske rukometne smotre.
Rukometna reprezentacija Argentine
Trenutni sastav
Ovo je sastav za Svjetsko prvenstvo u rukometu 2013.
Golmani:
Pivoti:
Lijeva krila:
Desna krila:
Lijevi bekovi:
Desni bekovi:
Srednji bekovi:
Sastav za Olimpijske igre 2012.
Ispod je predstavljen argentinski sastav sa Olimpijskih igara 2012.
Selektor: Eduardo Gallardo
Pivoti:
Lijeva krila:
Desna krila:
Lijevi bekovi:
Desni bekovi:
Srednji bekovi:
Demografija Odžaka
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Odžak imala je 30.056 stanovnika, raspoređenih u 14 naselja. Nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma neki dijelovi predratne općine pripale su općini Vukosavlje u Republici Srpskoj.
Popis 2013.
ukupno: 18.821
Popis 1991.
ukupno: 30.056
Popis 1981.
ukupno: 27.895
Popis 1971.
ukupno: 25.901
Američka Djevičanska Ostrva na Zimskim olimpijskim igrama 2014.
Američka Djevičanska ostrva na zimskim olimpijskim igrama 2014. u Sočiju, koje će se održati od 7. februara do 23. februara 2014. će predstavljati jedna takmičarka u alpskom skijanju, koja je u protekloj sezoni ostvarila kvotu za učestvovanje.