cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Operacija "Orkan '91."
Tok operacije
Na virovitičkom području, nakon gubitka poligona Gakovo i prometnice Virovitica - Grubišno Polje u operaciji "Otkos 10", JNA je nastojala svoje položaje približiti Virovitici, Suhopolju i ostalim naseljima. Nastojaole je osvojiti kotu Kosin. 127. virovitička brigada je držala obranu na položajima Levinovac - Mala Klisa - Kravljak Kliški - Kosin (tt 256) - Mala Babina Gora - Removac. Dana 9. i 10. novembra su pješaštvom, topništvom i iz zraka napadnute pojedine otporne točke HV-a. Hrvatske snage su unatoč pretrpljenim gubitcima održale svoje položaje.
U vremenu od 5. do 10. decembra daruvarske postrojbe su oslobodila sjeveroistočni dio - sela Batinjansku Rijeku, Batinjani (Đulovac), Vukovje, Gornju Vrijesku i Velike Bastaje. Dana 15. decembra daruvarski branitelji spajaju se s virovitičkom 127. brigadom.
Od 13. do 15. decembra oslobođen je jugoistočni dio - sela Pakrani, Bijela, Donji Borki, Srednji Borki i Gornji Borki. Ovim je cijelo područje općine Daruvar stavljeno pod nadzor Hrvatskih snaga.
Dana 15. decembra 123. požeška brigada oslobađa selo Gornje Vrhovce, 17. decembra oslobođeni su Novo Zvečevo i Veliki Kamenski, a 18. decembra oslobođena su sela Striježevica, Bogdašić, Amatovci i Kamenski Šeovci.
Dana 29. oktobra, dok su pripadnici 125. brigade, 1. gardijske brigade Tigrovi i 65. samostalnog bataljuna Ivanić-Grad djelujući borbeno prema Jasenovcu i Paklenici na novskoj bojišnici vezali protivničke snage, pripadnici 1. gardijske brigade Tigrovi nanijeli su udarac u Jazavici; 15. novembra 1991, pripadnici 117. brigade Koprivničko-križevačke i Samostalna dragovoljačka postrojba "Štraseri" oslobodile su selo Bair i stigli do mosta na rijeci Subocka. Istog dana oslobođeno je selo Popovac (1. GBR Tigrovi), 16. novembra zauzeta su sela Brezovac, Livađani, Donje Kričke i 18. novembra zauzeto je selo Lovska. Tim uspjesima hrvatskih snaga protivnik je u Kukunjevcu doveden u poluokruženje.
Smjer Okučani - Nova Gradiška za neprijatelja je bio osobito zanimljiv. Nastojali su potisnuti 121, 108, i 99. brigadu i osvojiti selo Gorice iz kojeg se može dobro nadzirati Nova Gradiška, te sela Mačkovac i Savski Bok. Osobito jake napade neprijatelj je poduzimao 2, 3, 8, 9. i 11. novembra ali bez uspjeha. Hrvatske snage su 13. novembra na ovom području poduzele inicijativu i potisnule neprijatelja u smjeru sela Medari (oko 300 m).
Dana 22. decembra 1991. otpočela je druga etapa operacije "Orkan '91", a završila je 3. januara 1992. Operacija je otpočela napadom 1. Gardijske brigade i dijela 100. brigade na srpsko uporište u Donjem Čagliću i Kovačevcu Čaglićkom.
Daljnja napredovanja zaustavljena su 3 januara 1992. Naime, dana 2. januara 1992. u Sarajevu je zaključen prekid vatre na svim bojišnicama u Hrvatskoj, a sporazum je stupio na snagu 3. januara 1992.
Rabat-Salé-Zemmour-Zaer
Rabat-Salé-Zemmour-Zaer  jeste jedna od 16 regija Maroka i nalazi se na sjeveru kraljevine. U području regije živi 2.037.018 (stanje po procjeni iz 2004. godine), na površini od 9.580 km2. Glavni grad je Rabat.
Administrativna podjela
Regija se sastoji od slijedećih provincija :
Gradovi
Veći gradovi u regiji su:
Karl Benz
Karl Friedrich Benz (25. novembar 1844 – 4. april 1929) bio je njemački inženjer automobila. Smatra se da je Benz jedan od izumitelja (zajedno sa savremenikom Gottliebom Daimlerom) benzinskih automobila.
Rođen u Mühlburgu (danas dio Karlsruhe), Baden, Njemačka, školovan je u Karlsruhe školi gramatike i politehničkoj Karlsruhe školi. Uspostavio je svoju prvu kompaniju, za snabdijevanje sredstava za izgradnju, 1871. godine. Oženio se Berthom Ringer 1872. godine i zajedno su imali petero djece.
Benz je započeo Benz & Co. 1883. godine u Mannheimu za proizvodnju industrijskih mašina. Tu je izumio i patentirao razne vrste mašina. Kasnije je saznao o Gottlieb Daimleru, koji je u ta doba radio na kolima sa četiri točka. Zbog Daimlera Karl je počeo da pravi svoj motorwagen sa posebnom mašinom. Benz je ne samo izumio svoju mašinu, koja je bila jednocilindrična, hlađena vodom, 958 cm3, i 0,75 KS (560 W), nego je također napravio cijela kola. Sa tri točka, kola je prvo vozila njegova žena Bertha Benz kroz Mannheim 1885. godine.
29. januara, 1886. godine dobio je patent za kola (DRP 37435) i u julu je predstavio svijetu prvi benzinsko-pokretni automobil. 1903. godine Benz odustaje od Benz & Co. i postaje penzioner, ali zadržava mjesto na nadzornom odboru sve do njegove smrti. Benz i Daimler firme su se kasnije ujedinjene da bi se stvorila Daimler-Benz firma 1926. godine - automobili te kompanije su otada poznati kao Mercedes-Benz. Umro je 1929. godine u Ladenbergu.
Gaj (Gornji Vakuf-Uskoplje)
Gaj je naseljeno mjesto u općini Gornji Vakuf-Uskoplje, Bosna i Hercegovina.
IC 2568
IC 2568 (također poznat kao MCG 6-23-9, PGC 30371 i UGC 5603) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 369 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 1,20 (129 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (64 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 13. maja 1896. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 7140
NGC 7140 (također poznat kao ESO 189-7, IRAS 21488-5548, NGC 7141 i PGC 67532) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 137 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Indijanac. Najveći prečnik je 4,10 (163 hiljade sg) a najmanji 3,0 uglovnih minuta (120 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 4. oktobra 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2741
NGC 2741 (također poznat kao IRAS 09004+1827 i PGC 25425) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 159 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Rak. Najveći prečnik je 0,40 (18 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (9 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 28. marta 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5637
NGC 5637 (također poznat kao IRAS 14267+2324, MCG 4-34-37, PGC 51736 i UGC 9293) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 241 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Volar. Najveći prečnik je 0,90 (63 hiljade sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (35 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 10. aprila 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Epsilon Delphini
Epsilon Delphini (ε Del, ε Delphini) je  zvijezda  u sazviježđu Delfin. Zvijezda je plavo-bijeli div i ima prividan sjaj  od 4.03. Spada u promjenljive s tim što sporije mijenja svoju sjajnost. Tradicionalni naziv Deneb Dulfin potječe od arapskog naziva za delfinov trup (arap. deneb-ad-dulfin). Latinski prevod glasi Cauda Delphini.
Bušeča vas
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Brežice.
Orahovo (Podgorica)
Orahovo (ćir. Орахово) je naseljeno mjesto u sastavu grada Podgorice, Crna Gora.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine Orahovo je imalo 81 stanovnika.
Napomena: Ranije povećano za naselja Kuti, Lazorca i Podgrad koja su ukinuta.
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
Souss-Massa-Draâ
Souss-Massa-Draâ  je jedna od 16 regija Maroka i nalazi se središtu kraljevine. U području regije živi 3.113.653 (stanje po procjeni iz 2004. godine), na površini od 70.880 km2. Glavni grad je Agadir.
Administrativna podjela
Regija se sastoji od slijedećih provincija :
Tadla-Azilal
Tadla-Azilal  je jedna od 16 regija Maroka i nalazi se središtu kraljevine. U području regije živi 1.450.519 (stanje po popisu iz 2004. godine), na površini od 17.125 km2. Glavni grad je Béni-Mellal.
Administrativna podjela
Regija se sastoji od slijedećih provincija :
Džabir ibn Hajjan
Abu Musa Džabir ibn Hajjan (rođen 721. - umro 815.), bio je poznati arapski naučnik: hemičar, alhemičar, astronom, astrolog, inžinjer, filozof, farmaceut i fizičar.
Općenito je prihvaćen kao otac hemije zbog svog velikog doprinosa ovoj nauci. Prema nekim izvorima bio je Arap, dok ga neki opisuju kao Perzijanca.
Gornja Ričica
Gornja Ričica je naselje u općini Gornji Vakuf-Uskoplje, Bosna i Hercegovina.
Cerina (Brežice)
mini|280px|Cerina, krajolik Cerina je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Brežice.
Curaçao
Curaçao (na papijamentu Kòrsou) ostrvo je u južnom dijelu Karipskog mora, blizu obale Venecuele. Jedna je od samoupravnih teritorija Kraljevine Nizozemske, uz Arubu, Nizozemsku i Sveti Martin. Glavni grad je Willemstad. mini|200px|Mapa Curaçaa
Površina je 444 km2. Prema procjeni iz 2021, na ostrvu živi 155.000 stanovnika, što daje gustinu stanovništva 349 st/km2. Curaçao je izvan pojasa uragana, koji ga, ipak, ponekad pogode.
Historija
mini|lijevo|Nizozemska kolonijalna arhitektura u vilemstadskoj luci Prvi stanovnici Curaçaoa bili su Aravak Indijanci. Prvi Evropljani stigli su do ostrva u španskoj ekspediciji Alfonsa de Ojede 1499. Bolesti koje su Španci donijeli uništile su lokalno stanovništvo. Ostrvo su zauzeli Nizozemci 1634. Nizozemska zapadnoindijska kompanija osnovala je naselje Willemstad, koje je postalo trgovačka luka. Grad je bio centar za trgovinu robovima. Bogatstvo stečeno tom trgovinom obogatilo je stanovnike ostrva i doprinijelo izgradnji impresivnih arhitektonskih ostvarenja.
Početkom 19. stoljeća ostrvo je mijenjalo gospodare (Velika Britanija, Francuska, Nizozemska) da bi se od 1815. vratilo pod nizozemsku vlast. Trgovina robljem ukinuta je 1863. Njen kraj stvorio je ekonomske probleme ostrvljanima i utjecao na odljev stanovništva. Otkriće izvora nafte 1914. dramatično je izmijenilo ekonomske prilike. Na ostrvu je izgrađena rafinerija nafte, koja je postala veliki poslodavac.
Vijeće ostrva Curaçao 1984. promovisalo je nacionalnu zastavu i himnu ostrva.
Krajem 2010. Curaçao je postao autonomni konstitutivni član Kraljevine Nizozemske, u skladu s rezultatima referenduma iz 2005.
Porijeklo imena
Porijeklo imena ostrva još nije sasvim jasno. Jedno objašnjenje jest da potječe od portugalske riječi za "srce" (coração), što bi se odnosilo na trgovačku važnost Curaçaa. Drugo je objašnjenje da su prvobitni stanovnici sebe nazivali ovim imenom.
Geografija
Klima je polupustinjska (klima savane). Biljni svijet uglavnom se sastoji od kaktusa, bodljikavog žbunja i četinara. Najviša tačka je na 375 m nadmorske visine. Na Curaçau postoje slane močvare gdje se odmaraju i hrane jata flamingosa. Jugoistočno od Curaçaa smješteno je malo nenaseljeno ostrvo Mali Curaçao.
Ostrvo je okruženo koralnim sprudovima i poznato je kao odlično mjesto za ronjenje.
Stanovništvo
Narod na ostrvu mješavina je afričkog (većina), nizozemskog, istočnoazijskog i portugalskog stanovništva. U novije vrijeme doseljavaju se imigranti iz Dominikanske Republike, Haitija, s Kariba i iz Kolumbije.
Glavni jezici su papijamento i engleski, dok se koriste i nizozemski i španski. Neki stanovnici govore sva četiri jezika.
Privreda
Privreda se zasniva na rafinisanju nafte, turizmu i finansijskim uslugama. Zvanična valuta je nizozemskoantilski gulden.
Google Chrome
Google Chrome je besplatni internetski preglednik koji razvija Google. Prvi put je izdat 2008. za Microsoft Windows, a kasnije je portiran za Linux, macOS, iOS i Android. Google Chrome je također glavna komponenta Chrome OSa, gdje služi kao platforma za pokretanje web aplikacija.
Google izdaje većinu izvornog koda od Chromea kao Chromium softver otvorenog koda. Zapaziva komponenta koja nije otvorenog koda jeste ugrađeni Adobe Flash Player (kojeg je Chrome isključio kao zadani parametar od septembra 2016. godine ). Chrome je koristio WebKit layout engine do verzije 27. Od verzije 28, svi Chrome portovi osim iOS porta koriste Blink, fork WebKit enginea.
Od februara 2017, StatCounter procjenjuje da Google Chrome ima 62% svjetskog učešća u internetskim preglednicima kao preglednik za desktop. Ima također 52% tržišnog učešća šriom svih platformi zajedno, jer je također najpopularniji preglednik za pametnet telefone. Njegov uspjeh je doveo do toga da Google raširi brednirano ime "Chrome" na različite ostale proizvode kao što su Chromecast, Chromebook, Chromebit, Chromebox i Chromebase.
Léonin
thumb|300px|desno|Magnus Liber Organi, kompilacija muzičkih djela iz [[Notre-Dame (Pariz)|Notre-Dame katedrale u Parizu, 13. vijek]] Léonin (također Leoninus, Leonius, Leo) (rođen 1150-ih -umro? 1201.) bio je prvi poznati značajni kompozitor polifonog organuma. Vjeruje se da je bio Francuz, i da je živio i radio u Parizu, u katedrali Notre-Dame. Bio je najstariji član Notre Damske škole polifonije i muzičkog stila poznatog po imenu ars antiqua. Naziv Léonin je izvedeno iz "Leoninus", što je na latinskom deminutiv od imena Leo, pa je vjerovatno da je Léoninovo pravo francusko ime Leo. Sve što se zna o njemu dolazi iz spisa kasnijeg studenta na katedrali poznatog kao Anonymous IV. Engleza koji je napustio traktat o teoriji i koji spominje Léonina kao kompozitora Magnus Libera, "velike knjige" organuma. Veliki dio Magnus Libera je posvećen klauzula-melizmatičnim dijelovima gregorijanskog korala koji su izvučeni u odvojene dijelove gdje su izvorne notne vrijednosti ovog načina pjevanja uveliko usporene, a brzi gornji dio je prekriven. Léonin je možda bio prvi kompozitor koji je koristitio ritmičke načine pjevanja (modove), a možda je on sam izumio notni zapis za njih. Prema W.G. Waiteu koji 1954 piše:
Prema Anonymousu IV. Léoninov rad je poboljšan i proširen od strane kasnijeg kompozitora Pérotina.
Mezoproterozoik
Mezoproterozoik je dio geološke vremenske skale, druga geološka era od tri koje čine Proterozoik,  koja počinje prije 1.600 miliona godina i završava prije 1.000 miliona godina. Glavni događaji ove ere su ruptura superkontinenta Kolumbija i stvaranje superkontinenta Rodinia. U ovo doba dostignuta je maksimalna raznolikost i obilje stromatolita koje su formirale cijanobakterije; vrhunac je dostigao prije oko 1.300 miliona godina.
Među mezoproterozojskim fosilima se također počinju pojavljivati alge poput  Bangiomorpha pubescens, koje podsjećaju na određene prave crvene alge, iako su sumnjive, jer bi mogle biti i kolonije  cijanobakterija. Postoji uzorak mezoproterozojskog roda Tappania, koji je možda bio prethodnik loze koja je vodila do gljiva, iako je mogla biti i kolonija vlaknastih aktinobakterija. Sadašnji naučni konsenzus postignut je oko stava da se može smatrati ranim eukariotom jer starost fosila ne odgovara molekularnom satu gljiva i opistokonta. S druge strane, sada je poznato da je najstarija gljiva koja postoji i nije sporna iz roda Ourasphaira s kraja mezoproterozoika.
Oraovice
Oraovice (ćir. Ораовице) su naseljeno mjesto u sastavu grada Podgorice, Crna Gora.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Crnoj Gori nalazile su se u sastavu stare općine Podgorica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine Oraovice su imale 19 stanovnika.
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
Monizam
Monizam je metafizički ili filozofski stav koji sve pojave svodi na jedan jedinstveni duhovni ili materijalni princip po kojem je svijet ono apsolutno razumljivo samo po sebi i objašnjava se samim sobom, za razliku od dualizma i pluralizma koji prihvataju dva ili više temeljnih principa. Osnivač monizma bio je Ernst Haeckel. Haeckel je od darvinizma učinio neku vrstu religijske prirodne filozofije koju je nazvao monizam. Vjerovao je da će monizam, ta religija naučnog materijalizma, iskorijeniti ne samo dualizam već i kršćanstvo. Kao protivlijek kršćanstvu, monizam je neobična mješavina čistog materijalizma i kvazipanteističkog obožavanja prirode. Po Haeckelu i monistima, kršćanska predrasuda po kojoj svaki pripadnik ljudske vrste posjeduje nematerijalnu dušu imala je za posljedicu zaštitu slabijih od surovosti prirodnog odabira. Monizmu je bila potrebna medicina koja će istodobno liječiti i ubijati. Ova nova medicina neće samo promicati ubijanje već i samoubistvo.
Cerklje ob Krki
mini|280px|Cerklje ob Krki, rimokatolička crkva "Sv. Marko" Cerklje ob Krki su naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.
Monizam
Nazvan prema grčkoj riječi monos, što znači jedan. Da je bitak (srž, ono što nas čini i ispunjava) samo jedan. Kod Platona je bitak bila ideja.
Cerklje ob Krki
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Brežice.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Cerklje ob Krki su imale 232 stanovnika.
Napomena: ''Do 1955. iskazivano pod imenom Cerklje.''
IC 914
IC 914 (također poznat kao MCG 4-32-30 i PGC 48475) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 445 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Volar. Najveći prečnik je 0,70 (91 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (78 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 17. juna 1892. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Orasi
Također pogledajte
Orah (čvor)
Pluralizam
Pluralizam je filozofsko idealističko učenje o postojanju više oblika bitka (supstanci) i po kome je stvarnost sastavljena od mnoštva samostalnih bitnosti (drugi naziv je dualizam). Riječ je latinskog porijekla. Suprotno od pluralizma je monizam.
Pluralizam u politici opisuje ideju mirnog suživota ljudi različitih interesa,  vjeroispovjesti i načina života.
Filozofija
Pluralizam (ili mnoštvenost) je filozofsko učenje o postojanju više oblika bitka (supstanci) i po kome je stvarnost sastavljena od mnoštva samostalnih bitnosti (drugi naziv je dualizam). Reč je latinskog porekla. Suprotno od pluralizma je monizam.
Politika
Nasuprot totalitarnih ideologija pluralizam prepoznaje postojeće različitosti interesa i političkih pozicija. Smatra da je njihovo individualno postojanje, individualno zastupanje te artikulacija raznih pozicija legitimna i poželjna.
Pored tolerancije najznačajnije opće načelo pluralističkog političkog sistema je princip subsidiariacije(?): Sva pitanja koje nije moguće riješiti na političkoj razini prepuštaju se određenim društvenim organizacijama, kao što su vjerske zajednice za svoje vjernike. Najvažnija karika u lancu pluralizma je sloboda svakog pojedinca, prigoda za razmjenu stajališta i mogućnost za zajedničko zastupanje interesa i stavova.
NGC 7142
NGC 7142 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Kefej. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 18. oktobra 1794. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IUPAC
Hemičari iz cijelog svijeta su se angažirali u okvirima projekta IUPAC za 8 grana hemije:
NGC 4156
NGC 4156 (također poznat kao MCG 7-25-45, PGC 38773 i UGC 7173) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 311 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lovački psi. Najveći prečnik je 1,30 (117 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (108 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 17. marta 1787. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 2569
IC 2569 (također poznat kao PGC 1711559) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 638 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 0,30 (56 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (56 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 26. marta 1900. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Dušična kiselina
Dušična kiselina (IUPAC: Hidrogen-nitrat, eng. - nitric acid) ili nitratna kiselina je napoznatija i najstabilnija kiselina dušika, sa oksidirajućim djelovanjem. U čistom stanju je bezbojna, dok pri stajanju može da poprimi žutu boju, zbog akumulacije oksida dušika (NO2). Sinteza dušične kiseline je prvi put opisana u 9. vijeku od strane arapskog hemičara Džabir ibn Hajjana.
Dobijanje
Nitratna kiselina se dobija po Ostwaldovom postupku, kojeg je razvio Wilhelm Ostwald 1902. godine. Smjesa zraka sa 10% zapreminskih procenata amonijaka se zagrijava na 850 °C pod pritiskom 5 atm i propušta kroz katalizator (legura platine i rodijuma):
NGC 1376
NGC 1376 (također poznat kao IRAS 03346-0512, MCG -1-10-11 i PGC 13352) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 191 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 2,10 (117 hiljada sg) a najmanji 1,9 uglovnih minuta (105 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 28. januara 1785. godine.
Dušična kiselina
Dobijanje
Nastali oksid NO reaguje sa kisikom:
NGC 1376
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Poličnik (čvor)
Hrvatska:
Dušična kiselina
Dobijanje
U apsorbirajućim tornjevima nastali oksid reaguje sa vodom dajući nitratnu kiselinu:
NGC 2742
NGC 2742 (također poznat kao IRAS 09036+6040, MCG 10-13-57, NGC 2816, PGC 25640 i UGC 4779) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 59 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 3,00 (52 hiljade sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (26 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 19. marta 1790. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5638
NGC 5638 (također poznat kao MCG 1-37-18, PGC 51787 i UGC 9308) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 77 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 2,70 (60 hiljada sg) a najmanji 2,4 uglovnih minuta (54 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 30. aprila 1786. godine.
Centar Thomas B. Finan
Centar Thomas B. Finan (Thomas B. Finan Center) je licencirana psihijatrijska bolnica sa 119 kreveta smještena u Cumberland-u u Merilendu. Bolnicom upravlja država Maryland.
NGC 5638
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Centar Thomas B. Finan
Služi kao integralna komponenta za pacijente koli se liječe u bolnici mreže službe za zaštitu mentalnog zdravlja za okruge Washington, Allegany, Garrett i Frederick za odrasle i okruge Carroll, Howard, i Montgomery za adolescente.
Ime je dobila po Thomasu B. Finanu, državnom tužiocu Merilenda.
Cirnik (Brežice)
mini|280px|Cirnik, ostaci zamka "Gračeno" Cirnik je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.
Oganeson
Oganeson je vještački hemijski element sa atomskim brojem 118 i simbolom Og. To je do danas (stanje: mart 2018), element sa najvišim atomskim brojem i najvećom atomskom masom od svih elemenata koji su do danas otkriveni. U periodnom sistemu elemenata nalazi se u 18. grupi elemenata po IUPACu, član je 7. periode i p-bloka pa se zbog toga ubraja u plemenite plinove. Ranije je bio poznat i kao eka-radon, element 118 i ununoktij. Ime je dobio po ruskom hemičaru koji ga je i prvi sintetizirao, Juriju Ogenesjanu. U periodnom sistemu nalazi se između elemenata 117Ts (prvi put sintetiziran 2010. godine) i hipotetskog 119Uue (koji još nije uspješno sintetiziran). Do 2005. godine otkrivena su i dokazana samo tri atoma izotopa 294Og.
Historija
Prvi izvještaji o sintezi elemenata 116 i 118 u Nacionalnoj laboratoriji "Lawrence Berkeley" obavljeni su 1999. godine u stručnom časopisu Physical Review Letters. Naredne godine, izvještaj o otkriću elementa 118 je povučen, jer se opisani rezultati nisu slagali sa rezultatima koje su dobili drugi naučnici pokušavajući reproducirati opisane eksperimente. U junu 2002. direktor laboratorije u Berkeleyju objavio je da su prvobitno objavljeni izvještaji najvjerovatnije bili zasnovani na krivotvorenim podacima. Sumnjalo se da je jedan od saradnika, Victor Ninov, manipulirao sa izmjerenim podacima o raspadu izotopa tokom eksperimenta. Međutim, Ninov se branio time da su aparati za mjerenje bili u kvaru i opovrgavao je svoju krivicu.
Hrasnica (Gornji Vakuf-Uskoplje)
Hrasnica je naseljeno mjesto u općini Gornji Vakuf-Uskoplje, Bosna i Hercegovina.
Cirnik (Brežice)
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Cirnik je imao 101 stanovnika.
Oganeson
Historija
Godine 2006. ponovno su se pojavili izvještaji o uspješnoj sintezi elementa 118. U ruskom gradu Dubna, u okvirima saradnje Zajedničkog instituta za nuklearna istraživanja i Nacionalne laboratorije "Lawrence Livermore", dobijen je element 118, bombardiranjem atoma kalifornija ionima kalcija. Element je identificiran putem proizvoda njegovog alfa-raspada.
Sinteza je izgledala ovako:
Propil-acetat
Propil-acetat – poznat i kao propil-etanoat – je i hemijski spoj koji se upotrebljava kao rastvarač i jedan od primjera estera. Ova bistra, bezbojna tečnost, poznata je po karakterističnom mirisu koji podsjeća na kruške. Zato se obično upotrebljava kao mirisni i okusni prehrambeni aditiv. Nastaje putem  esterifikacije acetatne kiseline 1-propanola (poznato kao  reakcija kondenzacije), često preko procesa zvanog Fischer–Speierova esterifikacija, sa sumpornom kiselinom (kao katalizatorom) i vodom kao sporednim proizvodom.
Oganeson
Etimologija
Novootkriveni element 118 najprije je nosio sistematski naziv ununoktij (hemijski simbol Uuo). Nakon zvanične potvrde otkrića, njegovi pronalazači su planirali predložiti ime moskovij za novi element, nakon čega bi kasnije trebala uslijediti zvanična potvrda IUPACa. U nekim medijima takav prijedlog imena novog elementa se već počeo upotrebljavati. Grupa naučnika iz SAD okupljena oko Ninova najprije je predlagala naziv ghiorsij u čast njihovog kolege Alberta Ghiorsa, čiji radovi su bili od velikog značaja tokom otkrivanja elemenata od 95 do 106. Međutim, nakon prvobitnog povlačenja otkrića, njihov predlog je postao prevaziđen.
Dana 30. decembra 2015. IUPAC je zvanično objavila otkriće elementa 118, te je pravo davanja imena elementu dodijelila zajedničkoj grupi koja je radila na projektu. Dana 8. juna 2016. IUPAC je objavio da je predložen naziv oganeson (Og) prema prezimenu vođe naučnog tima ruskog instituta i jednog od pronalazača elementa Jurija C. Oganesjana. Rok za žalbe istekao je 8. novembra 2016. godine. Dana 30. novembra 2016. objavljeno je zvanično imenovanje elementa 118, oganesona. Istovremeno, objavljeno je i zvanično ime za element 115, moskovij (Mc). Nastavak -on dat je prema analogiji naziva ranije poznatih plemenitih plinova iz 18. grupe PSE (argon, kripton, ksenon).
Osobine
Izotop 294Og je radioaktivan i sa vremenom poluraspada od 0,89 ms veoma kratkoživući. Alfa-raspadom oganeson se raspada na livermorij, koji se dalje za nekoliko milisekundi raspada na još lakše elemente. Oganeson se ubraja u transaktinoide, dok se u hemijskom aspektu najvjerovatnije ubraja u grupu plemenitih plinova. Međutim, stvarno agregatno stanje oganesona u normalnim uslovima nije poznato. Oganeson u periodnom sistemu nalazi se na dijagonalnoj granici prema polumetalima. Halogeni element astat, koji se također nalazi na ovoj dijagonali, jeste u čvrstom agregatnom stanju, a po izgledu je dosta sličan metalu. Teži izotop 294Og ima kao i 294Ts najviši, eksperimentalno dokazani, maseni broj.
O hemijskim osobinama oganesona do danas nema potvrđenih eksperimentalnih dokaza, pošto je i postojanje ovog elementa dokazano posrednim putem na osnovu njegovih uobičajenih proizvoda raspada. Na osnovu relativističkih efekata, oganeson se možda neće ponašati kao drugi plemeniti gasovi. Ovakve osobine bi se možda mogle očekivati i od kopernicija (element 112). Prema drugim mišljenjima, kopernicij bi se mogao ponašati dosta slično živi.
Og bi mogao biti jedini element iz 18. grupe sa pozitivnim afinitetom prema elektronu, pa bi stoga mogao biti i hemijski reaktivan. Osim toga, u atomu oganesona javljaju se izuzetno snažne spin-orbitalne interakcije (kod 7p valentne orbitale više od 10 eV) koje dovode do gubitka vanjske strukture elektronskih ljuski. To dalje dovodi do toga da vanjski elektroni oganesona više nalikuju uniformnom elektronskom gasu (Fermijev idealni gas); što bi moglo uzrokovati ekstremno visoku mogućnost polarizacije i relativno visoku tačku topljenja.
Vanjski linkovi
🇵🇸
Cirnik
Slovenija:
Orasi (Podgorica)
Orasi (ćir. Ораси) su naseljeno mjesto u sastavu grada Podgorice, Crna Gora.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Crnoj Gori nalazili su se u sastavu stare općine Podgorica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine Orasi su imali 9 stanovnika.
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
Chrysophyta
Chrysophyta je termin koji se odnosi na određene predstavnike grupe heterokonta.
Može se odnositi na:
NGC 7143
NGC 7143 je dvostruka zvijezda i nalazi se u sazviježđu Labud. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 15. septembra 1828. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Smeđe alge
Smeđe alge ili mrke alge (lat.  Phaeophyceae)  su razred  velike skupine višećelijskih algi, uključujući mnoge morske u hladnijim vodama  Sjeverne hemisfere. Većina smeđih algi živi u morskom okruženju, gdje imaju važnu ulogu i kao hrana i kao stanište. Naprimjer, alge roda Macrocystis, kelp iz reda Laminariales, mogu doseći dužinu  od čak 60 m  i tvoriti istaknuto podmorje alfa šuma. Šume alge poput ovih sadrže visoku razinu bioraznolikosti. Drugi primjer je Sargassum, koji stvara jedinstvene plutajuće tepihe morskih algi u tropskim vodama Sargaskog mora koji služe kao staništa mnogim vrstama. Mnoge smeđe alge, poput članova reda Fucales, obično rastu uz stjenovite morske obale. Neki članovi mrkih algi, kao što je kelp, koriste se kao hrana za ljude i domaće životinje.
Širom svijeta poznato je između 1.500 i 2.000 vrsta ovih algi. Neke vrste, poput Ascophyllum nodosum, postale su same po sebi predmet opsežnih istraživanja zbog svog komercijalnog značaja. Oni također imaju ekološki značaj kroz fiksaciju ugljika.
Smeđe alge pripadaju grupi Heterokontophyta, velikoj skupini organizama eukariota koji se najprepoznatljivije razlikuju po tome što su hloroplasti okruženi sa četiri membrane, što sugerira porijeklo iz simbiotske veze između baznog eukariota i drugog eukariotskog organizma. Većina smeđih algi sadrži pigment fukoksantin koji je odgovoran za izrazitu zelenkasto-smeđu boju koja im daje ime. Smeđe alge su jedinstvene među heterokontima u razvoju višećelijskih oblika s diferenciranim tkivima, ali razmnožavaju se pomoću bičastih spora i gameta koje jako nalikuju ćelijama drugih heterokonata. Genetičke studije pokazuju da su njihovI najbliži srodnici žuto-zelene alge.
Morfologija i građa
Smeđe alge postoje u širokom rasponu veličina i oblika. Najmanji članovi grupe rastu poput sićušnih, pernatih tufni sa ćelijama dugim ne više od nekoliko centimetara. Neke vrste imaju fazu životnog ciklusa kojoj se alga sastoji od samo nekoliko ćelija, što ih čini mikroskopskim. Ostale skupine smeđih algi rastudo puno većih dimenzija veličine. Rod Ascophyllum i kožna alga su često najvidljivije na svojim staništima. Kelpovi mogu imati rang veličina od 2 cm−1 kod  Postelsia do gigantskih oblika u šumama Macrocystis pyrifera, koji rastu do dužine od oko 150 m.  i najveća je od svih algi. Smeđe alge se u obliku kreću od malih korastih ili jastučastih sa lisnatim slobodno plutajućim površinama tepisima formiranim algama vrsta roda Sargassum. Oni se mogu sastojati od delikatnih vlakana u obliku filca, kao u rodu Ectocarpus, ili spljoštenih grana koje nalikuju ventilatoru, kao u  rodu Padina.
Bez obzira na veličinu ili oblik, dva vidljiva obilježja razdvajaju Phaeophyceae od svih ostalih algi. Prvo, članovi grupe imaju karakterističnu boju koja se kreće od maslinastozelene do različitih nijansi smeđe. Posebna nijansa ovisi o količini fukoksantina koja je prisutna u algi. Drugo, sve smeđe alge su višećelijske. Nema poznatih vrsta koje postoje kao pojedinačne ćelije ili kao kolonije ćelija,a smeđe alge su jedina glavna skupina algi koja ne uključuje takve oblike. Međutim, to može biti rezultat klasifikacije, a ne posljedica evolucije, jer sve skupine za koje se smatra da su najbliži srodnici smeđih oblika uključuju jednoćelijske ili kolonijalne oblike. Oni mogu mijenjati boju ovisno o slanosti, u rasponu od crvenkaste do smeđe.
Vidljive morfološke strukture
thumb | 240px | Dva primjerka [[Laminaria hyperborea]] Bez obzira na oblik, tijelo svih smeđih algi naziva se talus, što ukazuje na to da mu nedostaju složeni ksilem i floem vaskularnih biljaka. To ne znači da smeđim algama potpuno nedostaju specijalizirane strukture. Ali, budući da neki botaničari "prave" stabljike, listove i korijenje definiraju prisustvom ovih tkiva, njihovo odsustvo u smeđim algama znači da stabljike i listopadne strukture u nekim skupinama smeđih algi moraju biti opisane korištenjem drugačije terminologije. Iako sve smeđe nisu strukturno složene, one obično posjeduju jedan ili više karakterističnih dijelova.
Postoji izvjesna korijenska struktura u dnu alge. Kao i korijenski siatem u biljkama, taj držač služi za sidrenje alge na svom „supstratu“ gdje raste i na taj način sprečava da ih odnese struju. Za razliku od korijenskog sistema, to obično ne služi kao primarni organ za unos vode, niti uzima hranjive tvari iz supstrata. Ukupni fizički izgled razlikuje se među raznim smeđim algama i među raznim supstratima. Može biti jako razgranat ili imati izgled šalice. Pojediačne alge obično imaju samo jednan držač, mada neke vrste imaju više vrsta strukova koji rastu iz njihovog čvrstog držača.
Struk je stabljika ili struktura slična stabljici koja postoji u algi. Može narasti kao kratka građevina u blizini baze alge (kao u Laminaria ) ili se može razviti u veliku, složenu strukturu koja prolazi kroz cijelo tijelo alge (kao u Sargassum ili Macrocystis). U strukturno najdiferenciranijim smeđim algama (poput Fucus), tkiva unutar struka podijeljena su u tri različita sloja ili regije. Ove regije uključuju središnju koru, okružujući korteks i vanjsku epidermu, od kojih svaka ima analog u stablu vaskularne biljke. U nekim smeđim algama, područje srži uključuje izdužene ćelije koje po strukturi i funkciji nalikuju floemu vaskularnih biljaka. Kod drugih (kao što je Nereocystis), središte struka je šuplje i ispunjeno plinom koji služi za zadržavanje tog dijela u uzgonu alge. Tip može biti relativno fleksibilan i elastičan u vrstama poput Macrocystis pyrifera koje rastu u jakim strujama ili može biti krutiji kod vrsta poput Postelsia palmaeformis koje su izložene atmosferi tokom oseke.
Mnoge alge imaju spljošten dio koji može ličiti na list, a to se naziva liska, lamina ili frond . Naziv liska najčešće se primjenjuje na jednu nepodijeljenu strukturu, dok se frond može primijeniti na sve ili većinu algi spljoštenog talusa, ali ta se razlika univerzalno ne primjenjuje. Naziv  lamina  odnosi se na onaj dio strukturno diferencirane alge koji je spljošten. To može biti jednostruka ili podijeljena struktura i može se biti na znatnom dijelu alge. Naprimjer, u rodu Fucus, lamina je kao široko krilo tkiva koje neprekidno teče uz obje strane razgranatog „srednjeg grla“. Srednji greben i lamina zajedno čine gotovo cijelu morsku travu, tako da se lamina širi po cijeloj algi, a ne postoji kao njen lokalizirani dio.
U nekim smeđim algama postoji jedna lamina ili lopatica, dok u drugima može biti mnogo zasebnih. Čak i kod onih vrsta koje u početku stvaraju jednu laminu, struktura se može kidati grubim strujama ili kao dio sazrijevanja formirati dodatne lamine. Mogu biti pričvršćeni izravno na šipku, na držač bez pojaseva ili može postojati zračni mjehur između vrpce i lopatice. Površina lamele ili lopatice može biti glatka ili naborana; tkiva mogu biti tanka i fleksibilna ili gusta i kožna. U vrstama poput Egregia menziesii, ova karakteristika može se mijenjati ovisno o turbulenciji voda u kojima raste. Kod drugih vrsta površina liske je obložena slinastom masom kako bi se obeshrabrilo vezivanje epifita ili odvratili biljojedi. Liske su također dijelovi alge koji nose reproduktivne strukture. Većina vrsta živi u morskim vodama, a najbrojnije su u umjerenim i hladnim dijelovima oceana. Samo četiri vrste zastupljene su u slatkim vodama. Neke smeđe alge prilagođene su životu u bočatim vodama, a te vrste su gotovo isključivo aseksualne.
Unutrašnje strukture
U citoplazmi smeđih algi je krupna vakuola, jedno jedro, ribosomi i mitohondrije. Boja algi je smeđe-zelena do smeđa što je uvjetovano ksantofilima i karotenom. Zbog toga su hromatofore ove skupine označene kao feoplasti, kojih u ćelijama ima više. Pigmenti ovih algi su: hlorofili a i c, beta-karoten i nekoliko ksantofila (fukokstantin, lutein, flavoksantin, neofukoksantin, neoksantin i violaksantin).
Unutrašnji sloj sćelijskog zida je celulozni, a vanjski pektinski. Također, u ćelijama se često nalaze i polisaharid algin, te fukoidin (kalcijeva so alginske kiseline). Vanjski dio zida je želatinozan od algina, koji može ispuniti i međućelijske prostore; zato se po površini talusa nekih smeđih algi pojavljuje sluzasta masa.
Proizvodi fotosinteze smeđih algi je ugljikohidrat laminarin, kapljice ulja i alkohol manit.
Razmnožavanje
Smeđe alge razmnožavaju se spolnim putem i nespolno. Nespolno razmnožavanje je vegetativno (fragmentacijom talusa) i zoosporama, izuzev reda Dyctiotales, čije vrste se razmnožavaju aplanosporama.
Spolno razmnožavanje ksrakteriziraju izogamija, oogamija i heterogamija. Na osnovu životnog ciklusa, smeše alge su podijeljene u tri skupine, koje obilježava:
Pokretni stadiji, spore i gameti, vretenasti su, sa dva nejednaka bočna biča, od kojih je duži usmjeren prema naprijed, a kraći prema natrag. Ispod mjesta pričvršćivanja bičeva nalazi se crvena očna stigm, a u proširenom stražnjem dijelu jedan ili više feoplasta.
Upotreba
Alginska kiselina se izdvaja iz mase smeđih algi, a koristi se kao emulgator u slastičarstvu, industriji gume, boja, farmaceutskoj industriji, izradi kože, filmova, itd. Sintetizirani alkohol manit se koristi u farmaceutskoj industriji. Dosta smeđih algi su jestive, pa se često pojavljuju u kulinarstvu, posebno u japanskoj kuhinji. Također su i bogate ugljikohidratima te vitaminima.
Filogenija
Prema Silberfeld, Rousseau & de Reviers 2014.
NGC 4157
NGC 4157 (također poznat kao IRAS 12085+5045, MCG 9-20-106, PGC 38795 i UGC 7183) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 36 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 6,70 (69 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (12 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 9. marta 1788. godine.
Ilirska religija
Ilirska religija podrazumeva religijska shvatanja, kultove i rituale indoevropskih naroda, među kojima su i Iliri. Novi način privređivanja, uz upotrebu metala, i sve češće ratovanje donijeli su sa sobom i promjenu u religioznoj svijesti i na ilirskom prostoru što se manifestira i u novom odnosu prema pokojnicima. Nekadašnji kult plodnosti nije više  dominirajući  aspekt    religiozne svijesti. Arheološka građa sa ilirskih teritorija veoma je bogata, posebno ona koja je otkrivena na nekropolama. Raznolikost ove grade pokazuje, da Iliri nikada nisu ostvarili jedinstvenu kulturu niti konzistentnu religiju. Jasno se uočavaju izvjesne razlike u duhovnoj i materijalnoj kulturi između ilirskih plemena.
Kult predaka (mrtvih)
Indoeuropske zajednice, kojima je pripitomljavanje konja i upotreba metala kao oružja, potpuno izmijenilo stil  života,    imale  su  novi odnos  prema  smrti, koja je postala redovna  pojava, pa je kult predaka stekao  prevagu  u  odnosu na  ostale  kultove. Time se povećavala duhovna snaga, agresivnost  i smanjivao strah  od smrti kod ratničkih zajednica. Na nekropolama iz VI—IV v. pne. su tumuli velike i složene grobne konstrukcije, sa bogatim prilozima u oružju i vrijednom nakitu, što ukazuje da je kult mrtvih u to vrijeme prerastao u kult herosa (χερωσα), a istaknuti preci su pretvarani u mitske heroje, polubožanstva.
Iz nešto kasnijeg vremena (III—II v. pre n. e) potiču metalne pojasne pločice koje su otkrivene u grobovima sa šire ilirske teritorije, od Like do Albanije (Prozor, Ošanići, Gostilj, Donje Selce), a na kojima su predstavljeni različiti religiozni simboli i koplje sa Meduzinom glavom pobodeno u zemlju, grifoni, delfini, ptice ili heroizirani pokojnik na konju, koji sa zmijom iza sebe uništava neprijatelja.
Sahranjivanje
Sahranjivanje ispod grobnih humki - tumula, od početka  bronzanog  doba, oko 1800-1700. god. pne, je osnovna karekteristika na ilirskom prostoru. Tumulus (množina tumuli) su izrađevine od zemlje, kombinacije zemlje i kamena, a najčešće od samog kamena, podizane iznad jednog ili više grobnih mjesta. Prvenstveno su bili okruglog oblika, prosječno prečnika od 8 do 10 m, visine od 1 – 7 m, ali ima i većih.
Tokom bronzanog i starije faze željeznog doba izrazito je dominantna inhumacija. Tek u fazi IVc-2 Glasinačke kulture (550. god. do 450. god. p. n. e.), spaljivanje pokojnika je steklo prevagu u odnosu na skeletno sahranjivanje. Čest je  slučaj  da  se  u  istom tumulusu  nailazi i  na  skeletne grobove i na urne sa spaljenim ostacima pokojnika. Odnos između sahranjivanja  inhumacijom  i incineracijom teško je objasniti. Možda su ta dva načina samo proizvodi različitih shvatanja o odnosu života i smrti, zagrobnom životu i duhu predaka,
Na nekropolama u Istri (Nezakcijum, Pula) nađene su kamene ploče sa udubljenjima na kojima su prinošene žrtve. Za grobove u Nezakcijumu verovatno se vezuju i kamene skulpture (naga ženska figura sa detetom, itifalični konjanici) s kraja VI v. pre n. e. koje su nadahnute idejom o stalnoj obnovi života. Na liburnskim nekropolama uočeni su nad grobovima ostaci daće.
Kult Sunca
Arheološki nalazi sa sjevernih teritorija naseljenih Ilirima upućuju na astralne kultove, prvenstveno na kult Sunca. U fazu  IV-b Glasinačke kulture,  odnosno  VII. st. p. n.  e.  datiraju  se  i kultna  kolica  sa  Glasinca. Predstava vodenih  barskih  ptica  na kutnim  kolicima,  povezuje  se  sa  kultom  Sunca, tj. sa vjerovanjima vezanim za godišnje cikluse jačanja i slabljenjima.
Funkcija ptica  je  da  vuku  kola,  koja  su  modifikacija  sunčeve  barke,  ne  na zemlji, nego na nebeskom svodu. Tokom praktičnog izvođenja rituala kultna kolica služila su i kao posuda (odnosno jedna od ptica ustvari je predstavljala posudu) za materiju korištenu u ritualu,  a  onda  bi  bile  ostavljane  sa  tom  materijom  sa  pokojnikom  kao  njegov  grobni prilog. Slična kolica nađena su u Austriji i Danskoj.
Barske ptice se u grčkoj mitologiji  upravo  najčešće  nalaze  u mitovima  vezanim  za  Apolona,  a  veze  između  Apolona  i  solarnih  božanstava kod  zapadnobalkanskih  naroda  su  vrlo  prisutne  i  raznovrsne.
Pored barskih ptica-selica i predstave svastike simboliziraju Sunce koje se nalazi u pokretu (narukvica  od  metalnog lima iz Miošića i Potpećine). Na pojasevima mramoračkog tipa postoje stilizirani prikazi koji se sastoje od četiri svastike međusobno veoma spretno uvezane u jednu svastiku, čime se prikazuju sunce i njegove zrake u punoj svojoj snazi. Na knemidama se  nailazi  i  na  obilje  drugih  solarnih  simbola,  obilježenih kružnicama  koje  se  i  same  sastoje  od  niza  paralelnih  kružnica  u  okviru  i  preko  kojih  se  nalaze krstovi  različitih  oblika  sa  ispupčenjima  u  sredini.
Kao religiozni simbol, zmija je igrala veliku ulogu, prvenstveno kod južnih Ilira: kao plemenski totem, zaštitnik kućnog ognjišta, personifikacija duše predaka, kao simbol plodnosti. Lik te životinje se često pojavljvao na grčkom i ilirskom novcu, kao dokaz dominantne uloge u simbolizmu južnih Ilira.
Postoje dokazi o kontaktima sa grčkim svetilištima i proročištima u kojima su se prinosili darovi, u Delfima, Dodoni, Olimpiji, Herinom hramu na Korintskoj prevlaci i u svetilištu  Artemide  Ortije  u  Sparti. U kasnijim periodima  razvio se  religijski  sistem  sličan  onim  sistemima    koji  su  postojali  kod  većine mediteranskih  naroda,  pa je i  kod  Autarijata  došlo  do  interpretacije  njihovih  božanstava  po modelu Intrepetatio Greaca
Svetilišta
Kultna mjesta i svetilišta javljaju se u nekoliko oblika. Najčešće su to tumuli koji umjesto grobova sadrže slojeve paljevine, sa velikom količinom keramičkih fragmenata. Iliri su bili naturalisti. Vrhovi brda i planina i izvori, bila su mjesta gdje su se Iliri poklanjali i pravila svetišta za bogove, a naročito mnogobrojne manje pećine, pripećci i stijene: Stijena pod  Pismom,  Kozlogradske  stijene  i  Ledenjača. Veliki broj crteža koji se nalaze na stijenama ili u blizini pećina sugerira da su to bila kultna mjesta. Ulomci keramike i životinjski zubi, ostaci su mističkih radnji.
Božanstva
Iliri nisu imali jedno zajedničko božanstvo, već je svako veće pleme poštovalo svoje tradicionalne bogove. Na užem ilirskom području kao veliki bog poštovan je Medaur kao bog ljekar, zaštitnik Risna. Na natpisu iz okoline Užica pominje se Jupiter Partinski, verovatno vrhovni bog plemena Partina.
Na području Japoda najveće poštovanje je uživao Bind Neptun, čije je svetilište, sa mnogim zavjetnim spomenicima, nađeno na izvoru rečice Privilice kod Bihaća. Bind je bio bog voda i izvora, a predstavljan je nag, sa veslom ili trozupcem u desnoj ruci. Njemu je bio blizak i Vidas, koji je poštovan zajedno sa boginjom Tanom. Žrtvenici posvećeni tom božanskom paru otkriveni su u Topuskom, pokraj jednog toplog izvora, i to zajedno sa oltarima posvećenim Silvanu.
Na teritoriji Liburna poznata su uglavnom ženska božanstva, i to Venera Anzotika, Ika i Jutosika, dok su u Istri poštovani Eja, Melesokus, Borija, Irija i druga božanstva, o čijim funkcijama nije ništa pouzdano poznato. U rimskom Iliriku svake devete godine bacana su u more po četiri konja kao žrtva lokalnom božanstvu, identifikovanom sa Neptunom, koji je nazivan Hipius.
Silvano i Dijana
Na području Dalmata veoma su česti zavjetni spomenici iz rimskog perioda, posvećeni Silvanu i Dijani, na kojima je taj božanski par redovno predstavljan u društvu nimfi.
Žrtvovanje
Pretpostavlja se postojanje ljudskih žrtava, jer Arijan saopštava da je ilirski kralj Klit prije bitke kod grada Peliona sa Aleksandrom Makedonskim žrtvovao tri dječaka, tri djevojke i tri crna ovna.
Iz pisane građe raspolaže se sa jednim podatkom (Nikola iz Damaska) koji se dovodi sa autarijatskim religioznim životom. Kada su u vojnom pohodu Autarijati su ubijali svoje onemoćale ili teško ranjene ratnike, kako ne bi pali u ruke neprijatelju. Time su sprječavali  da  njihovi  sunarodnici  živi  padnu  u  ruke  neprijatelja i  budu  izloženi mučenju,  što  je  kod  primitivnih  naroda  uvijek  povezano  uz  neki  religijski  ritual  i misteriju.
Ovaj podatak govori da je kod Autarijata bilo prisutno žrtvovanje ljudi. To pokazuje i kneževski tumul u Ararevoj gromili gdje je istovremeno sahranjen i sluga,  te  vladarski  tumuli  iz  Atenice,  Pilatovića  i  Pećke  Banje,  gdje  su  u  sekundarne tumule sahranjivane žene, u istom vremenu kad i pokojnik u glavnom tumulu. Uz tumul  II  u  Atenici  otkriveni  su  tragovi  ritualnog  žrtvovanja  jednog  broja  životinja  (pas,  dvije  divlje  svinje,  tri  tura).