cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bosanska imena
Germanska imena
Posljednji dominantni kulturno jezički uticaj u BiH donosi (i sa sobom odnosi) Austro-ugarska imperija, koja u BiH uvodi ograničan ali ipak prisutan  utjecaj njemačkog jezika, a koji se danas u BiH može primijetiti i u ličnim imenima poput imena Armin, Edvin, Sabina i sl. (uglavnom kod Bošnjaka).
Ostala imena
Valja pomenuti da se u BiH u današnje vrijeme primijete i razna druga imena koja ne spadaju u gore navedene kategorije, a koja dolaze recimo iz novijeg reportoara arapskih imena, zatim tzv. medjunarodna imena (koja su uglavnom izvedenice semitskih imena kao što je Hana, izvorno Hannah), izvedenice iz raznih jezičkih područja, kao i improvizovana imena.
Spisak općina u Sloveniji
Spisak općina u Sloveniji je lista svih općina u Republici Sloveniji. Na dan 1. januara 2020. godine, Slovenija je imala 212 općina, raspoređenih u 12 statističkih regija.
NGC 6001
NGC 6001 (također poznat kao MCG 5-37-27, PGC 56056 i UGC 10036) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 458 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Sjeverna kruna. Najveći prečnik je 1,00 (133 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (133 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 11. aprila 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4581
NGC 4581 (također poznat kao MCG 0-32-28, PGC 42199 i UGC 7801) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 83 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 1,90 (46 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (27 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Edward Singleton Holden 20. aprila 1882. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Bistarac Gornji
Bistarac Gornji su naseljeno mjesto u općini Lukavac, Bosna i Hercegovina.
Oppland
Oppland (norv.: Oppland fylke) je jedan od 19 okruga Norveške. Nalazi se na centralno južnom dijelu države i jedan je od dva okruga koji ne izlazi na more. Okrug se prostire na površini od 25.192 km2 i čini 7,82% ukupne kopnene teritorije Norveške. Prema procjeni iz 2014. u okrugu je živjelo 187,723 stanovnika što predstavlja 4,01% ukupnog stanovništva Norveške. Peti je okrug po površini i 12. po broju stanovnika. Gustoća iznosi 8 stanovnika po km2.
Glavni grad je Lillehammer koji je ujedno i najveći grad okruga.
Geografija
Okrug se proteže od jezera Mjosa i Randsfjorden do planina Dovrefjell, Jotunheimen i Rondane. Konvencionalno je administrativno podijeljen na tradicionalne distrikte: Gudbrandsdalen, Valdres, Toten, Hadeland i Land.
Graniči sa sljedećim okruzima: Sør-Trøndelag, Møre og Romsdal, Sogn og Fjordane, Buskerud, Akershus, Oslo i Hedmark. Uz okrug Hedmark jedini je kopneni okrug Norveške. Neki od gradova su: Lillehammer, Gjøvik, Otta, i Fagernes. U okrugu se nalaze i dvije najviše norveške planine: Glittertind i Galdhøpiggen. Valdres i Gudbrandsdal su popularne atrakcije. Osam od deset najviših planina u Norveškoj se nalaze u zapadnom dijelu okruga.
Općine
desno|400px|Položaj općina okruga Oppland
Okrug Oppland se sastoji od sljedećih 26 općina:
Kometa
mini|Kometa 17p/Holmes Kometa je relativno malo nebesko tijelo slično asteroidu ali sastavljeno uglavnom od leda. U našem solarnom sistemu, postoje orbite kometa koje se se mogu protezati mimo Plutonove i onih koje ulaze u unutrašnji solarni sistem, a mogu imati vrlo eliptične orbite oko Sunca. Često opisivane kao "prljave lopte", komete su sastavljene uglavnom od smrznutog ugljičnog dioksida, metana i vode sa izmješanom prašinom i raznim grupama minerala.
Vjeruje se da potiču iz Oortovog oblaka koji se nalazi na velikoj udaljenosti od Sunca i koji se sastoji od ostataka izostalih iza kondenzacije Sunčeve maglice čiji su vanjski rubovi dovoljno hladni da se voda javlja u čvrstom (prije nego u gasovitom) agregatnom stanju. Asteroidi nastaju kroz različite procese, dok vrlo stare komete koje su izgubile sav svoj isparljivi materijal mogu izgledom podsjećati na asteroide. Do novembra 2021. zna se za 4.584 kometa. To je samo mali broj ukupnog broja jer broj kometa koji Oortov oblak sadrži je oko jednog triliona.
NGC 7493
NGC 7493 je zvijezda i nalazi se u sazviježđu Ribe. Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 28. oktobra 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Asmir Begović
Početak
Porodica Asmira Begovića je zbog rata u Bosni i Hercegovini preselila u Njemačku 1996. godine, a ubrzo Asmir počinje nastupati u omladinskom pogonu Kirchhausena iz Heilbronna. Sa 10 godina, Begović i njegova porodica sele u Edmonton u Kanadi. Dolaskom u Kanadu, Begović studira na St. Francis Xavier školi gdje počinje igrati za njihovu akademiju. Godine 2003., Asmir Begović prima poziv od Portsmoutha i Tottenhama za odigravanje probnih utakmica. Nakon samo dva dana probnih utakmica s Portsmouthom, klub mu nudi prvi profesionalni ugovor prije početka probnih utakmica sa Tottenhamom.
Portsmouth
Godine 2003., Begović potpisuje svoj prvi profesionalni ugovor sa Portsmouthom i pridružuje se njihovom omladinskom pogonu. U 2005. godini, Begović ide na posudbu u La Louvière za koje je odigrao svega 2 utakmice.
U augustu 2007. prvi je put bio na spisku Portsmoutha, u utakmici protiv Aston Ville. Prvu utakmicu za Portsmouth odigrao je protiv Sunderlanda, kada je njegov tim pobjedio s 3-1, 18. maja 2009.
Stoke City
1. februara 2010. godine, Begović potpisuje ugovor za engleski Stoke City. Transfer je iznosio oko 4 miliona eura. Debi za novi klub je imao 25. aprila 2010. na utakmici protiv Chealsea. U decembru 2011. godine, Begović produžuje ugovor sa Stoke Cityem na dodatne četiri i pol godine. Od marta 2012. godine, Asmir postaje prvi golman Stok Citya, kada uspjeva primiti samo 12 gola na 15 utakmica u prvom dijelu sezone. Begović je postigao prvi gol svoje karijere 2. novembra 2013. godine u prvoj minuti utakmice protiv Southamptona. Time je postao peti golman u historiji engleske Premijer lige koji je postigao pogodak. Zahvaljujući tom golu, Begović ulazi u Guinnessovu knjigu rekorda za najdalji gol postignut u fudbalu. U narednim sezonama, Begović ostaje prvi golman kluba i uspjeva upisati 50 utakmica bez primljenog gola. Do odlaska u Chelsea, Begović sakuplja 172 nastupa za Stoke u pet i pol godina provedenih u klubu. U ljeto 2015. godine, kreću špekulacije o mogućem prelasku Begovića u Chelsea.
Chelsea
U julu 2015. Begović je za 8 miliona funti potpisao za engleski klub Chelsea. Njegov prvi zvanični nastup desio se 8. augusta 2015. godine, kada ulazi u igru umjesto Oscara nakon načinjenog penala od strane Courtoise nad Gomisom u utakmici protiv Swansea. Begović brani sve do decembra 2015. godine, kada se prvi golman Courtoisa vraća u prvi sastav nakon oporavka od povrede. Do kraja sezone Begović upisuje par nastupa, naviše u Ligi prvaka i kup utakmicama.
Reprezentacija
Begović je branio za Kanadu na U-20 Svjetskom prvenstvu 2007. godine. Branio je jako dobro uprkos porazu 3-0 od Čilea.
Begović je 14. augusta 2007. dobio prvi poziv za kanadsku A-reprezentaciju za prijateljsku utakmicu s Islandom. Begović je prihvatio poziv, ali nije zaigrao za tim u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 2010. Gold cup 2009. propustio je zato što je Portsmouth tražio od njega da provede pripremni period s njima. No, to je iskoristio Miroslav "Ćiro" Blažević, tadašnji selektor i pozvao ga da nastupa za bosanskohercegovačku reprezentaciju. Begović je na to pristao, no 12. jula 2009. dao je intervju za kanadske medije u kojem je izrazio želju da i dalje brani za Kanadu, te tvrdio da neće nastupati za Bosnu i Hercegovinu. No, kasnije je to demantirao tvrdeći da je došlo do nesporazuma i da je njegova jedina reprezentacija Bosna i Hercegovina.
Miroslav Blažević uvrstio ga je na spisak reprezentacije Bosne i Hercegovine za prijateljsku utakmicu protiv Irana, no nije mogao doći zbog rođenja kćeri, ali je obećao da će se odazvati na kvalifikacijske utakmice za Svjetsko prvenstvo 2010. protiv Armenije 5. septembra, te Turske 9. septembra 2009.
Igrao je na Svjetskom prvenstvu 2014. u Brazilu. . Odigrao je sve tri utakmice grupne faze prvenstva, ali se Bosna i Hercegovina nije uspjela plasirati u fazu doigravanja.
Klubovi
''Ažurirano: 14. august 2016.''
Reprezentacija
''Ažurirano: 7. septembar 2020.''
Porodica
Asmirov otac Amir bio je golman u FK Leotaru iz Trebinja i Iskri iz Stoca. Majka Ajnija rodom je iz Stoca. Asmir je s porodicom napustio Bosnu i Hercegovinu tokom rata 1990-ih, otišavši u Njemačku, a potom u Kanadu. Oženjen je Amerikankom Nicolle Howard i otac dvije kćeri.
Bokavići
Bokavići su naseljeno mjesto u općini Lukavac, Bosna i Hercegovina.
Alija Nametak
Alija Nametak (Mostar, 6. mart 1906 - Sarajevo, 8. novembar 1987) bio je bosanskohercegovački pripovjedač, dramatičar i folklorist.
Intenzivno se bavio skupljanjem i objavljivanjem usmene književnosti i etnografske građe. Zbog aktivnoga učestvovanja u kulturnom i književnom životu za vrijeme NDH-a, osuđen 1945. na petnaest godina zatvora, od čega je odležao devet. Izopćen iz bosanskohercegovačkog književnog života, ponovo je počeo objavljivati tek nakon dugogodišnje šutnje (Trava zaboravka, Zagreb 1966. i Tuturuza i šeh Meco, Zagreb 1978). Značajan pripovjedač, koji izvornim darom i sjajnim osjećanjem jezika u svojim najboljim novelama nadrasta ograničenja tradicionalističkih književnih i životnih nazora. Punu i pravu recepciju Nametkove proze trajno je omela njegova politička ekskomuniciranost i građanska marginaliziranost. U knjizi Sarajevski nekrologij, objavljenoj posthumno (Zürich, 1994), Nametak se pokazuje kao novovjekovni Bašeskija - hroničar koji britkim jezikom i kroz briljantne novelističke krokije, i toplo i ironično u isti mah, svjedoči o životu tradicionalne sarajevske muslimanske sredine kao cijeloga jednog paralelnog, zatajenog mikrokozmosa u vremenu epohalnih društvenih i političkih promjena (1961-1985).
IC 1312
IC 1312 je grupa zvijezda i nalazi se u sazviježđu Strelica. Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 20. septembra 1884. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3089
NGC 3089 (također poznat kao ESO 435-24, MCG -5-24-14 i PGC 28882) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 125 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zračna pumpa. Najveći prečnik je 1,80 (65 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (36 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 5. februara 1837. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Dolnje Orle
Dolnje Orle su naseljeno mjesto u sastavu općine Sevnica, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Sevnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Dolnje Orle su imale 25 stanovnika.
Neodij
Neodij (ponekad i neodimij, latinski - neodymium) jeste hemijski element sa simbolom Nd i atomskim brojem 60. U periodnom sistemu nalazi se u grupi lantanoida pa se tako ubraja u metale rijetkih zemalja. Ime ovog elementa izvodi se iz grčkih riječi νέος (neos, nov) i δίδυμος (didymos, blizanac) koje spojene imaju značenje "novi blizanac" (kao blizanac lantana). Najčešće se koristi u obliku legura neodij-željezo-bor za izradu snažnih stalnih magneta.
Historija
Godine 1841. Carl Gustav Mosander je izdvojio dotad nepoznatu rijetku zemlju iz lantan-oksida koju je nazvao didim. Per Teodor Cleve je 1874. godine primijetio da se kod didima zapravo radi o dva nova elementa. Pet godina kasnije 1879. Lecoq de Boisbaudran izdvojio je samarij iz didima, a koji je dobio izdvajanjem iz minerala samarskita. Carl Auer von Welsbach 1885. godine odvojio je prazeodij i neodij, pošto su gradili soli različitih boja. Čisti metalni neodij dobijen je tek 1925. godine.
Osobine
thumb|150px|lijevo|Kristalna struktura neodija
Hemijske
Pri visokim temperaturama, neodij sagorijeva gradeći seskvioksid Nd2O3. S vodom reagira istiskujući iz nje vodik i gradeći neodij-hidroksid Nd(OH)3. U reakciji s vodikom prelazi u hidrid NdH2. Pored osnovnog oksidacijskog stanja (valencije) +3, pod posebnim uslovima mogu se javiti i oksidacijska stanja +2 i +4.
Rasprostranjenost
Neodij u prirodi zastupljen je samo u obliku hemijskih spojeva, zajedno sa spojevima drugih lantanoida, odnosno minerala poput:
Sa oko 97% ukupne svjetske proizvodnje prednjači Kina. Međutim, eksploatacija i proizvodnja ovog metala u Kini dovela je do značajnih ekoloških problema. Prema navodima iz medija "pri izdvajanju neodija iz iskopanih ruda nastaju vrlo štetni i otrovni otpadni materijali, koji između ostalih ispuštaju radioaktivni uranij i torij tokom procesa prerade. Ovi materijali djelimično dospijevaju u podzemne vode, kontaminiraju biljni i životinjski svijet pa tako predstavljaju i opasnost po zdravlje ljudi". Osim Kine, značajne ekonomski isplative količine kopaju se i u Australiji.
.dd
.dd je bio najviši Internet domen za bivšu Njemačku Demokratsku Republiku (DDR) poznatu i pod imenom Istočna Njemačka. Domen nikad nije bio aktiviran. Padom Berlinskog zida i ujedinjenjem Njemačke domen je izbrisan.
Neodij
Dobijanje
Kao i kod svih lantanoida, najprije se ruda obogaćuje putem flotacije, a zatim se metali prevode u njihove halogenidne spojeve te se odvajaju raznim tehnikama kao što su frakcijska kristalizacija, ionskoizmjenjivačka tehnika ili ekstrakcija.
.dd
Također pogledajte
.de, najviši Internet domen za Njemačku.
Neodij
Dobijanje
Nakon detaljnog i vrlo kompliciranog odvajanja pratilaca neodija, njegov oksid se može pomoću fluoridne kiseline prevesti u neodij(III)-fluorid te se nakon toga reducirati sa kalcijem, čime nastaje metalni neodij i kalcij-fluorid. Ostaci kalcija i nečistoće mogu se izdvojiti topljenjem u vakuumu.
Od 1984. ovaj postupak je u Kini zamijenjen elektolizom rastopljene smjese neodij-fluorida, neodij-oksida i litij-fluorida. Ta metoda formalno odgovara postupku Hall-Héroultovog procesa, pri kojem se elementarni neodij izdvaja na uspravno postavljenoj volframovoj katodi, a koja je prstenasto okružena grafitnom anodom. Neodij u istopljenoj tečnoj smjesi hvata se u kadi sačinjenoj od molibdena, iz koje se dalje izlijeva u kalupe. Svaka od takvih elektrolitičkih ćelija smatra se za jednokomornu ćeliju elektrolize. Međutim, o stvarnom broju i načinu rada ćelija u Kini ne postoje tačni ni pouzdani podaci. Pretpostavlja se da se proizvodnja metalnog neodija vjerovatno odvija po standardiziranom protokolu, bez ikakvih tehničkih mjerenja ni povratnih informacija. Također se pretpostavlja da se ručno i nejednako dodaje neodij-oksid bez kontrole i povratnih informacija o naponu u ćeliji. Pri takvoj proizvodnji bez sumnje dolazi do neizbježnih preopterećanja napona na anodi što dovodi do ogromnih emisija stakleničkih plinova u atmosferu, naročito ugljik-tetrafluorida i heksafluoretana. Veoma lahko isparljivi perfluorirani ugljikovodici (CFC) ne mogu se filtrirati niti odvojiti niti jednim poznatim postupkom a nakon emisije u atmosferu ostaju vrlo dugo, pri čemu im je vrijeme trajanja od deset do 50 hiljada godina. Daljnji razvoj postupaka elektrolize kojim se smanjuje emisija hlorofluorougljika pri elektrometalurškim procesima predstavlja jedan od ograničavajućih faktora u američkoj industriji.
Kineska vlada je najavila da će uvesti strože mjere zaštite okoliša kao i mjere za sprječavanje nelegalnog kopanja rude. Početkom juna 2011. došlo je do usvajanja prvih zakonskih odredbi u tom aspektu. Prema izvještajima američkog Financial Times državna firma Baotou Steel Rare Earth ima monopol nad kopanjem i preradom rijetkih zemnih metala u Kini. Oko 35 licenciranih firmi je zatvoreno uz odštetu, a drugih devet nelicenciranih će uskoro biti zatvoreno bez odštete. U SAD ponovno je aktiviran rudnik Mountain Pass u Kaliforniji dok je u Australiji ponovno u pogonu rudnik Mount Weld. Ova ova rudnika opremljena su sistemima za zaštitu okoliša, prihvaljivim od strane ekoloških instituta. Ipak, također postoje planovi za kombiniranu eksploataciju rijetkih zemalja na Grenlandu, pri čemu bi otrovni nusproizvodi mogli dospjeti u more.
Svjetska godišnja proizvodnja neodija u 2012. procijenjena je na 21 hiljadu tona, od čega je oko 91 % došlo iz Kine. Prema podacima američke agencije za geološka istraživanja (USGS) cijena jednog kg neodija u 2001. iznosila je ispod 10 američkih dolara. Do 2010. cijena je porasla na 80 US$, a naredne 2011. godine dostigla je vrhunac od 244 US$ po kg. Nakon toga ponovno je došlo do pada cijena ovog metala pa je 2013. ona iznosila oko 65 US$ po kilogramu.
Ostali materijali
Legura neodij-željezo-bor (Nd2Fe14B) je materijal od kojeg se prave najsnažniji do danas poznati, trajni magneti. Oni mogu dostizati magnetnu remanencu i do 1,4 tesla. Koercitivna snaga polja HcJ varira u rasponu od 870 do 2750 kA/m.
Reference
🇵🇸
Svjetlosna godina
Svjetlosna godina (sg) je udaljenost koju svjetlost prevali u vakuumu za jednu godinu. Brzina svjetlosti je 3*10 8 m/s, u godini dana udaljenost koju prevali svjetlost iznosi 9,460,528,112,671,650 metara. Jedna svjetlosna godina odgovara 63,241 AJ.
Jedinica sg se koristi u astronomiji jer je, zbog velikog broja decimala, teže izražavanje udaljenosti u kilometrima.
Način izračunavanja
Brzina svjetlosti je 3*10 8 m/s. Broj sekundi u godini dana dobijemo množenjem sljedećih brojki:
Potom množenjem 60*60*24*365 = 31,536,000 s i koristeći formulu s = v * t, dobije se udaljenost od 9,460,800,000,000,000 m. Brzina svjetlosti na nekoliko decimala više iznosi 2,997,924,580 * 108 m/s, pa je tačnija udaljenost 9,454,254,955,488,000 metara, ili nešto malo manje od devet i po hiljada milijardi km. Međutim, kako godina dana (sunčeva godina) ima 365 dana 5 sati 48 minuta i 45 sekundi, broj sekundi je zapravo 31,556,925 - a udaljenost iznosi 9,460,528,112,671,650 metara.
Historija
Jedinica svjetlosne godine pojavila se nekoliko godina nakon prvog uspješnog mjerenja udaljenosti do zvijezde koja nije Sunce. To mjerenje metodom trigonometrijske paralakse obavio je 1838. Friedrich Wilhelm Bessel (1784-1846). Paralaksa zvijezde 61 Cygni (Labud), čije je mjerenje obavljeno u toku 6 mjeseci, iznosila je u 0,6 uglovnih sekundi što je odgovaralo 11,3 svjetlosnih godina. Mjerenje je obavio koristeći heliometar od 160 milimetara (6,2 inča) koji je dizajnirao Joseph von Fraunhofer. Najveća jedinica za izražavanje udaljenosti u svemiru u to vrijeme bila je astronomska jedinica, jednaka poluprečniku Zemljine orbite na 150 miliona kilometara. U tom smislu, trigonometrijski proračuni zasnovani na Labudovoj paralaksi od 0,314 lučnih sekundi, pokazali su da je udaljenost do zvijezde 660.000 astronomskih jedinica (9,9×1013 km). Bessel je dodao da svjetlosti treba 10,3 godine da pređe ovu udaljenost. Prepoznao je da će njegovi čitaoci uživati u mentalnoj slici približnog vremena prolaska svetlosti, ali se uzdržao od upotrebe svetlosne godine kao jedinice. Možda se opirao izražavanju udaljenosti u svjetlosnim godinama jer bi to umanjilo tačnost njegovih paralaksnih podataka zbog množenja s neizvjesnim parametrom brzine svjetlosti.
Jedinica za svjetlosnu godinu pojavila se 1851. godine u njemačkom popularnom astronomskom članku Otta Ulea. Ule je objasnio neobičnost naziva jedinice udaljenosti koja se završava na "godina" upoređujući ga sa satom hoda (Wegstunde).
Savremena njemačka popularna astronomska knjiga također je primetila da je svetlosna godina čudan naziv. Godine 1868. engleski časopis označio je svjetlosnu godinu kao jedinicu koju su koristili Nijemci. Eddington je svjetlosnu godinu nazvao nezgodnom i nebitnom jedinicom, koja se ponekad uvukla iz popularne upotrebe u tehnička istraživanja.
Iako moderni astronomi često radije koriste parsek, svjetlosne godine se također popularno koriste za mjerenje prostranstava međuzvjezdanog i međugalaktičkog prostora.
Primjena
IAU je 1976. izdala preporuku o korištenju raznih mjernih jedinica, među njima i za svjetlosnu godinu. Svjetlosna godina preporučena je kao mjerna jedinica za udaljenost u astronomiji, dok se veličina galaksija izražava u parsecima (1 pc = 3,26 sg) Predstavlja udaljenost na kojoj zvijezda ima paralaksu od jedne ugaone sekunde. Sa te udaljenosti poluprečnik Zemljine orbite se vidi pod uglom od 1 ugaone sekunde. desno|220px|mini|[[Alpha Centauri|α Cen]] desno|220px|mini| [[UDFy-38135539 snimljena svemirskim teleskopom Hubble]] Nakon Sunca nama najbliža zvijezda α Cen udaljena je oko 4,2 sg odgovara otprilike 40 * 1012km.
Odabrani objekti:
Najudaljeniji posmatrani objekti udaljeni su oko 15 milijardi sg. . Do sada najudaljenija otrkivena galaksija UDFy-38135539 nalazi se na oko 13 milijardi sg.
Povezane jedinice
Udaljenosti između objekata unutar zvjezdanog sistema obično su mali dijelovi svjetlosne godine i obično se izražavaju u astronomskim jedinicama (AJ). Međutim, manje jedinice dužine se na sličan način mogu korisno formirati množenjem jedinica vremena brzinom svjetlosti. Na primjer, svjetlosna sekunda, korisna u astronomiji, telekomunikacijama i relativističkoj fizici, iznosi tačno 299792458 metara ili 1⁄31557600 svjetlosne godine. Jedinice kao što su svjetlosna minuta, svjetlosni sat i svjetlosni dan ponekad se koriste u popularnim naučnim publikacijama. Svjetlosni mjesec, otprilike jedna dvanaestina svjetlosne godine, također se povremeno koristi za približne mjere.[34][35] Hayden Planetarium preciznije određuje svjetlosni mjesec kao 30 dana svjetlosnog vremena putovanja.
Svjetlost putuje otprilike jednu stopu u nanosekundi; izraz "light-foot" se ponekad koristi kao neformalna mjera vremena.
Anglosaksonci
Anglosaksonci su germanska plemena (Angli, Sasi, Juti) koja su u V i VI vijeku prodrla u Britaniju i naselila se u njoj.
Kraljevstva
Anglosaksonci su u Britaniju stigli u V vijeku, tamo su se nastanili i osnovali nekoliko različitih kraljevstava. Od svih novonastalih kraljevstava, Wessex je postao najmoćniji. Naime, među kraljevstvima su se uvijek vodile borbe za prevlast. Najstarija je bila Sjeverna Umbrija koja je dominirala za vrijeme vladavine Edwina (633.). Zatim je red došao na Merciju i vladare Aethelbalda (757.) i Offa (796.) i kao što je već navedeno, zadnji je vlast preuzeo Wessex pod vladarom Alfredom Velikim. Kad su Vikinzi iz Danske napali i zauzeli sjevernu Englesku, Alfred je zaustavio njihov daljnji prodor prema jugu, a Anglosaksonci su ponovo zauzeli sjever u X vijeku.
mini|desno|215px|Alfred Veliki
Alfred Veliki
Vladar Wessexa i Mercije, Alfred (849 - 899.) bio je sposoban vojnik koji je odbranio svoje kraljevstvo od Vikinga. Bio je poklonik učenja i obrazovanja, a umjetnost i nauka su cvjetali u vrijeme njegove vladavine. Nije mogao istjerati Vikinge iz sjeverne Englaske, no većina podanika smatrala ga je svojim zaštitnikom. Bio je prvi engleski kralj koji je postao nacionalni simbol.
Knut Veliki
Godine 1016. Danci su zavladali cijelom Engleskom na čelu sa popularnim Knutom (o. 995 - 1035.). Knutovi sinovi su naslijedili Englesku, međutim Anglosaksonac Edvard III Ispovjednik (oko 1003 - 1066.) ponovo je zavladao zemljom 1042. godine. On nije imao djece pa je nakon njegove smrti nemirna Engleska bila vrlo ranjiva na normanske nasrtaje. mini|lijevo|175px|Knut Veliki
Kultura i arhiktektura
Središta kulturnog života bili su samostani i kraljevski dvorovi, Alfred Veliki okupljao je oko sebe učenjake i umjetnike, a i sam je preveo mnoge latinske klasike na anglosaksonski ili staroengleski. Anglosaksonske crkve poput crkve u Earls Bartonu, često imaju četvrtaste tornjeve ukrašene kamenim reljefom. Taj uzorak su u tom vremenu, po svemu sudeći, imale drvene građevine koje nisu sačuvane.
Ukrašeni rukopisi
Redovnici su bili tvorci vrsnih rukopisa. Jedan redovnik je pisao tekst, dok ga je drugi ilustrirao figurama,poput, naprimjer, Dunstana (svetac proglašen od strane crkve) (oko 909.-988.) koji kleči pred Isusom Kristom, a treći ga je ukrašavao.
Mervana Jugić-Salkić
Mervana Jugić-Salkić (rođena 14. maja 1980) penzionisana je bosanskohercegovačka teniserka. Počela je profesionalnu karijeru 1999. godine, i dostigla je svoj najveći singl ranking 21. juna 2004. godine, kada je zauzimala 99. mjesto u svijetu. 10. jula 2006. godine, Jugić-Salkić je dostigla i 59. mjesto u dubl knkurenciji, nakon osvajanja ASB Classic 2004. sa Jelenom Kostanić i Internazionali di Modena 2005. sa Yuliom Beygelzimer. Ona je također osvojila i 15 singl i 42 dubl događaja organizovana od trane ITF-a. Jugić-Salkić je predstavljala Bosnu i Hercegovinu na Olimpijskim igrama 2004, ali je izgubila od Maria Elena Camerin u prvoj rundi. Tijekom svoje duge karijere, porazila je igračice kao što su Yan Zi, Victoria Azarenka, Bethanie Mattek, Sania Mirza, Anabel Medina Garrigues, Nuria Llagostera Vives i Sybille Bammer.
Privatni život
Hidajet i Hašiha Jugić su roditelji Mervane Jugić-Salkić. Počela je igrati tenis relativno kasno kada je imala 13 godina, govoreći da je Gabriela Sabatini njen idol. Tečno govori bosanski i engleski jezik.
Kivi (voće)
mini|'Soreli' Kivi (lat. Actinidia deliciosa) je biljka iz porodice Actinidiaceae porijeklom iz Kine.
Karakteristike
Kivi (odnosno Actinidia deliciosa) je čvrsta, drvenasta, listopadna biljka puzavica. Listovi stoje naizmjenično, a izgled listova varira zavisno od sorte: široki ili izduženi, ovalni ili srcoliki. Donja strana listova je obrasla mehkim dlačicama. Kivi je dvodomna biljka, što znači da ima muške i ženske cvjetove na zasebnim jedinkama. Cvjetovi stoje pojedinačno ili u cvatovima, koji izrastaju iz baze lista. Cvjetovi su bijeli, veliki od 4–5 cm, ugodnog mirisa. Plodovi su ovalni ili jajasti, dugi do 8 cm i široki do 5 cm. Kora im je tanka, obrasla malenim dlačicama. Obično su smeđe, rijetko zelene boje. Tijelo ploda je sočno, staklasto, i zavisno od sorte svijetlo do tamno zeleno.
Historija
Kivi je porijeklom iz južne Kine, gdje je proglašen "nacionalnim voćem". Odatle se proširio na Novi Zeland, početkom 20. vijeka, gdje su zasađene prve plantaže oko grada Avondale 1924. godine. Tek 1940-tih počinje se uzgajati za potrebe tržišta. Danas je najveći proizvođač kivija Italija, a slijede Novi Zeland, Čile, Francuska, Grčka, Japan i Sjedinjene Američke Države.
Brijesnica Donja
Brijesnica Donja su naseljeno mjesto u općini Lukavac, Bosna i Hercegovina.
Kivi (voće)
Hemijski sastav
Izvor: USDA National Nutrient Database for Standard Reference
Transćelijska tečnost
Transćelijska tečnost ili tranćelijska tekućina– poznata i kao transcelularna tekućina – je dio ukupne tjelesne vod sadržane unutar prostora linearnog epitelnog prostora. To je najmanja komponenta vanćelijske tečnosti, koja uključuje i međuprostornu tečnost i krvnu plazmu.
Često se ne računa kao dio ekstraćelijske tečnosti, ali ćini oko 2,5% ukupne tjelesne tekućine ili 5% vanćelijse tečnosti. Primjeri ove tečnosti su likvor, očna tekućina i zajednička tečnost
Sastav
Transćelijska tečnost se nalazi u:
Fiziološka funkcija
Transćelijska tekućina ima raznovrsne funkcije. U zglobovima, ima funkciju podmazivanja, a preko urina omogućava uklanjanje nepotrebnih elektrolita i molekula iz organizma.
Bab
Bab (Bāb, ba - arap. i pers.; doslovno "vratnice") Titula koju je uzeo Sejid Ali Muhamed (Sayyid ′Ali Muhammad) iz Širaza (1819/20-1850), osnivač nove samozvane religije babizma (vidi pod Baha'i). Ovo vjerovanje je prvenstveno eshatološkog karaktera, teološkog učenja o smrti, posmrtnom životu, sudnjem danu i sl. i propovijedalo je da će se pojaviti ličnost "kroz koju će se Bog ispoljiti". Taj naziv je za sebe kasnije uzeo osnivač "religije" behai Sejid Husein Ali Nuri. Bab je odbacio najveći dio učenja šerijata i razvio poseban metafizički sistem. I njega i njegove sljedbenike su perzijske vlasti progonile, pa je bio uhvaćen i bačen u tamnicu i ubrzo pogubljen, 1850-e. Njegovo učenje je zabilježeno u dvije knjige, jednoj na arapskom, i drugoj na perzijskom jeziku.
NGC 1543
NGC 1543 (također poznat kao ESO 118-10, IRAS 04117-5751 i PGC 14659) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 54 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mreža. Najveći prečnik je 3,80 (60 hiljada sg) a najmanji 2,8 uglovnih minuta (44 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio James Dunlop 5. novembra 1826. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
.sj
.sj je najviši Internet domen za Svalbard i Jan Majen. Administracija ovog domena je dodjeljena UNINETT Norid ali domen trenutno nije u upotrebi.
Pieter Corneliszoon Hooft
Pieter Corneliszoon Hooft (16. mart 1581 – 21. maj 1647) bio je nizozemski historičar, pjesnik i dramaturg iz perioda poznatog kao Holandsko zlatno doba.
Neptun
mini|260p|Planeta Neptun.
Obilazak Neptuna oko Sunca traje 164.3 godine, a rotacija oko vlastite ose 16 sati i 7 minuta.
Plava planeta Neptun odbija oko 41% Sunčeva svjetla (albedo 0.41). Jakim teleskopom ga je moguće prepoznati sa Zemlje kao plavi sićušni disk, a detalje je jedva moguće razaznati najboljim zemaljskim teleskopima. Za prosječne opozicije (kad je najbliži Zemlji) se vidi pod uglom od 2,3 lučne sekunde, a magnituda mu je oko 7,6 i 8,0. Kako je granična magnituda za naše oko 6,5 ne možemo ga vidjeti golim okom - Neptun sjaji 2 do 3 puta slabijim sjajem. Promatran kroz teleskop ili bolji dvogled, Neptun izgleda kao mali plavi disk, sličan Uranu.
Fizičke osobine
Neptun spada u plinovite divove, kao i Jupiter, Saturn i Uran. Na osnovu mjerenja letjelice Voyager 2 je izračunato da Neptun vjerovatno ima jezgru veličine Zemlje. Izračunata ravnotežna temperatura mu je oko 51 K (-222 °C), međutim, mjerenja su pokazala da postoji sloj od čak 140 K u unutrašnjosti zbog prelaska amonijaka iz plinovitog u tečno i čvrsto stanje. Neptun zrači 2,7 puta više energije nego što je prima od Sunca.
Atmosfera
desno|mini|200x200piksel|[[Velika tamna pjega (gore), Scooter (bijeli oblak u sredini) i Mala tamna pjega, s naglašenim kontrastom]] Neptunova atmosfera je po svom sastavu uglavnom molekularni vodik, sa udjelom helija (15-20%) i nešto metana koji upija crveno svjetlo i na taj način daje Neptunu karakterističnu plavu boju.
Vjetrovi u Neptunovoj atmosferi su najbrži u Sunčevom sistemu, njihova brzina dostiže do 2400 km/h. Većina vjetrova puše u smjeru istok-zapad, suprotno od smjera rotacije planete (t.j. retrogradno).
Dva su glavna sloja u Neptunovoj gornjoj atmosferi: gornji se sastoji od kristala metanova leda, dok donji, neprozirni sadrži smrznuti amonijak i vodik sulfid. Na vrhovima atmosfere su primjećeni i ugljikovodici nastali djelovanjem Sunčevog svjetla na metan.
Na Neptunu se, kao i kod Jupitera i Saturna, mogu primijetiti pojasevi i veliki vrtlozi. U vrijeme susreta sa Voyagerom 2 (1989.), na Neptunu je bila primjetljiva Velika tamna pjega, velika kao Jupiterova Velika crvena pjega (dakle veličine Zemlje), koju su vjetrovi nosili brzinom od 300 m/s. Zanimljivo je da se Velika tamna pjega nalazi na istoj geografskoj širini kao i Jupiterova Velika crvena pjega: na 22° južne širine.
Voyager je fotografirao i malu pjegu poznatu kao The Scooter, koja se nalazila na 55° južno, a obilazila je Neptun jednom u 16 sati.
Mala tamna pjega je južna ciklonalna oluja, druga najsnažnija promatrana tokom posjeta Voyagera 1989. godine. Isprva je bila potpuno tamna, da bi tokom približavanja Voyagera 2 razvila svijetlu jezgru.
Svijetli oblaci cirusi su primijećeni u atmosferi, posebno iznad Velike tamne pjege i drugih, manjih pjega. Cirusi se nalaze 50 do 100 km iznad plavog pokrova oblaka i može se vidjeti sjena koju bacaju na plave oblake ispod njih. Cirusi su bijeli jer se nalaze na visinama na kojima nema metana. desno|mini|200x200piksel|Oblaci Voyager 2 je mjerio i toplinu koju otpušta Neptunova atmosfera, pa je izmjerena temperatura od 482 °C (750 K) u stratosferi i -218 °C (55 K) u nižim slojevima, na razini sa pritiskom od 100 milibara. Ove velike temperature u stratosferi su najvjerovatnije rezultat kompresionog zagrijavanja.
Kada je teleskop Hubble (HST) fotografirao Neptun 1994. godine velike tamne pjege nije više bilo. Ne zna se da li je potpuno nestala ili je skrivena višim slojevima atmosfere. Par mjeseci kasnije, HST je uočio novu crnu pjegu na sjevernoj polulopti. To pokazuje da se Neptunova atmosfera brzo mijenja, pretpostavlja se zbog temperaturnih razlika između nižih i viših oblaka.
Magnetsko polje
Magnetsko polje Neptuna nagnuto je 47° u donosu na osu rotacije planete, a izvor polja je od središta planete udaljen oko 0,55 prečnika planete, dakle nalazi se u omotaču, a ne u jezgru. Jačina polja na rubovima planete ovisi o položaju, a može biti između tri puta slabije do tri puta jače od polja na površini Zemlje. Intenzitet Sunčevog vjetra također jako utiče na jačinu magnetskog polja.
Polarna svjetlost (aurora), koja je zabilježena na Neptunu, nije ograničena samo na polarne predjele zbog vrlo složenog magnetskog polja. Električna energija koju proizvodi Neptunova aurora snage je tek 50 miliona wata (50 MW), za razliku od Zemljine čija je snaga 2000 puta veća: 100 GW (gigawata).
Voyager 2 je zabilježio emisije radio-valova koje u redovnim vremenskim razmacima od 16 sati i 7 minuta generira magnetsko polje. Ovaj vremenski period vjerovatno odgovara periodu rotacije planete.
Prirodni sateliti
mini|242x242piksel|[[Triton (mjesec)|Triton]] Neptun ima 14 poznatih prirodnih satelita: jedan veliki - Triton i 13 malih. Triton je otkrio William Lassell nekoliko sedmica nakon otkrića samog Neptuna, Nereida (Nereid) je otkrivena 1949. (Gerard Kuiper), a slijedećih 6 - Najadu (Naiad), Talasu (Thalassa), Despinu, Galateju (Galatea), Larisu (Larissa) koji su unutarnji sateliti te Protej (Proteus) - je pronašao Voyager 2 1989. godine. Voyager je detaljno istražio jedino Triton. Unutarnji sateliti su relativno blizu Neptunu, a Nereida je oko 16 puta dalje od susjednog Tritona. Vanjski Neptunovi sateliti su višestruko dalji od samog Nereida. Pored toga Nereida ima vrlo ekscentričnu (eliptičnu) stazu, što ukazuje da je on možda zarobljeni asteroid iz Kuiperovog pojasa.
Početkom 2003. objavljeno je otkriće nova tri Neptunova satelita (s privremenim nazivima S/2002 N1, S/2002 N2, S/2002 N3), ali o njima se još uvijek vrlo malo zna. U augustu 2003. objavljeno je otkriće još jednog Neptunovog satelita (S/2003 N1), te u septembru još jednog (S/2002 N4). Posljednji dosad otkriven Neptunov satelit otkriven je 1. jula 2013. pregledom snimki, a to je Hipokamp.
Neptunovi prstenovi
Neptun, kao i ostali plinoviti divovi, ima planetarne prstenove. Fotografije Voyagera 2 pokazuju nekoliko odvojenih prstenova. Redom od Neptuna prema van nalaze se prstenovi Galle, LaVerrier, Lassell, Arago, jedan još neimenovani te Adams koji sadrži 5 lukova: Hrabrost (Courage), Sloboda (Liberté), Jednakost 1 i 2 (Egalité 1 i 2) te Bratstvo (Fraternité). Albedo prstenova je vrlo mali: između 0.015 i 0.04 i slabije su izraženi od Saturnovih ili Uranovih.
Lukovi unutar prstenova nisu zabilježeni nigdje osim kod Neptuna. Prema najvjerovatnijem scenariju, mali Neptunov satelit Galateja je odgovoran za održavanje ovih lukova koji bi se bez njegovog uticaja proširili cijelim obimom prstena u samo nekoliko mjeseci. Ali, prema novijim računarskim modelima, sam satelit Galateja ne može biti dovoljan za očuvanje lukova. Model predviđa postojanje još jednog manjeg "pastirskog" satelita, promjera tek oko 6 km, dakle neuočljivog sa Zemlje, koji bi pomagao Galateji u sprečavanju lukova da se prošire.
Međudjelovanje satelita i prstenova česta je pojava, a ovi se sateliti zbog svoje uloge nazivaju pastirskim satelitima. Primjer je Saturnov satelit Atlas.
Historija ljudskog istraživanja
Neptun je kroz teleskop prvi ugledao Galileo Galilej, dok je 1613. godine promatrao Jupiter. Neptun je tada bio prividno vrlo blizu Jupitera. Galileo je primijetio pomak te "zvijezde" tokom nekoliko dana, ali ga je oblačno vrijeme u kritičnim trenucima spriječilo da još malo upotpuni svoj životopis. Kad se vrijeme, nakon par dana, popravilo, Neptun je već bio daleko od Jupitera.
Mnogo godina nakon otkrića Urana, oko 1840. godine, postalo je jasno da nešto utiče na njegovu putanju. Uran se, naizgled, nije ponašao u skladu sa Newtonovim zakonima. Predviđeno je postojanje još jedne planete i krenulo se u potragu za njim. Dva su astronoma (Francuz Leverrier i Englez Adams) nezavisno izračunala položaj nove planete, a ugledali su ga d'Arrest i J. Galle 23. septembra 1846. Sedamnaest dana kasnije je otkriven i Triton, Neptunova najveća satelita. Nereida je otkrivena 1949. (Kuiper).
Samo je jedna letjelica posjetila Neptun: Voyager 2, koji je 25. augusta 1989. prošao 4 950 km iznad Neptunovog sjevernog pola. Voyager 2 je otkrio 6 Neptunovih malih i tamnih satelita: 5 unutrašnjih satelita, te nešto dalji i veći Protej. Tokom 2003. otkrivena su još 5 malih udaljenih Neptunovih satelita.
Borovnica (čvor)
Bosna i Hercegovina
Slovenija
Brijesnica Gornja
Brijesnica Gornja su naseljeno mjesto u općini Lukavac, Bosna i Hercegovina.
NGC 6002
NGC 6002 je zvijezda i nalazi se u sazviježđu Sjeverna kruna. Prvo otkriće je napravio Lawrence, 4. Earl of Rosse Parsons 20. aprila 1873. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Trešnja
Trešnja (lat. Prunus avium) jest drvo iz porodice Rosaceae. U nekim krajevima Bosne naziva se još i ašlama ili hašlama.
Upotreba
Plod trešnje jedu brojne ptice, sisari, a dosta se koristi i u ljudskoj ishrani. Trešnju su poznavali ljudi još u bronzano doba, oko 2000. prije nove ere. U 8. vijeku prije nove ere trešnja se već kultivira u Turskoj i Grčkoj. Danas je trešnja raširena po cijelom svijetu, u mnogobrojnim sortama i varijacijama.
NGC 759
NGC 759 (također poznat kao IRAS 01548+3605, MCG 6-5-67, PGC 7397 i UGC 1440) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 215 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Najveći prečnik je 1,40 (87 hiljada sg) a najmanji 1,4 uglovnih minuta (87 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 17. septembra 1865. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Jarmulka
mini|desno|200px Jarmulke (kippah ili kipa Hebrejski: כִּפָּה‎ or כִּיפָּה; množina: kippot כִּפוֹת or כִּיפּוֹת), također poznato kao yarmulke (iz jidiiša: יאַרמולקע), je ime kapice koja se nosi u znak poštovanja tradicionalnog jevrejskog običaja pokrivanja glave. Strogo ortodoksni Jevreji jarmulku (koja se na hebrejskom naziva kipa) nose neprekidno dok su budni, a Jevreji koji se drže tradicije, njom pokrivaju glavu kada se mole ili izučavaju svete tekstove.
ISO 3166-2:SI
ISO 3166-2:SI je međunarodni standard, koji numeričkim oznakama definiše teritorijalnu podjelu Slovenije. Kod se sastoji iz dva dijela, razdvojenih crticom. Prvi dio označava oznaku države po standardu ISO 3166-1 (SI - za Sloveniju), a drugi dio broj općine. Aktualna verzija koda je definirana 2011. godine.
Srednjobosanski kanton
mini|[[Travnik, glavni grad kantona. ]] Srednjobosanski kanton (SBK) jedan je od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina. Sastoji se od ukupno 12 općina.
Srednjobosanski kanton na sjeveru i sjeverozapadu graniči sa Republikom Srpskom, na istoku sa Zeničko-dobojskim, na jugoistoku sa Sarajevskim, na jugu sa Hercegovačko-neretvanskim kantonom i na zapadu sa Kantonom 10. Sa 254.686 stanovnika (2013) i 79,86 stanovnika/km2 Srednjobosanski kanton je i po broju stanovnika i po gustoći naseljenosti peti među kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine, dok je sa površinom od 3.189 km2 peti u FBiH, što čini 12,21% površine Federacije i 6,23% površine Bosne i Hercegovine.
Geografija
Kanton obuhvata geografsko jezgro Bosne i Hercegovine. Ovaj kanton svojom zapadnom polovinom alimentira jugoistočne dijelove makro regiona Bosanska krajina, a istočnom polovinom koindicira sa krajnjim sjeverozapadnom područjima sarajevsko-zeničke makro ekonomske regije. Karakteristika kantona su izrazito planisko-brdsko područje (300–2110 m), sa najvišim vrhom Nadkrstac na planini Vranici.
Najveće rijeke su Vrbas i Lašva. Geografska centralnost i dolinski zadori Vrbasa i Lašve ističu ovo područje na značajnu tranzitnost u svim smjerovima (sjever-jugoistok-zapad) i nivoima (Bosna i Hercegovina, Balkan, i dalje Zapadna Evropa, Mala Azija i Bliski Istok). Klimatske karakteristike su planinsko-kontinentalna klima sa mikro-lokalitetnim varijetetima vezanim za riječne doline i nadmorsku visinu.
Dijagonalno-tranzitna pozicija obilježena je pravcima sjeverozapad-jugoistok (Bihać-Travnik-Sarajevo-Goražde) i sjeveroistok-jugozapad (Tuzla-Zenica-Travnik-Bugojno-Mostar-Ploče, odnosno Neum, te od Bugojna za pravac Livno-Split).
Historija
Prije početka rata u Bosni i Hercegovini općina Jezero (danas u Republici Srpskoj) je pripadala općini Jajce, dok su Dobretići pripadali Skender Vakufu (danas također u Republici Srpskoj). Historija današnjeg Srednjobosanskog kantona počinje 18. marta 1994, potpisivanjem Vašingtonskog sporazuma. Srednjobosanski kanton zvanično je konstituiran 20. septembra 1995. kao jedan od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine.
Politika i administracija
Srednjobosanski kanton je prema zakonu jedan od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine, koji je jedan od dva entiteta Bosne i Hercegovine.
NGC 4582
NGC 4582 je zvijezda i nalazi se u sazviježđu Djevica. Prvo otkriće je napravio Phillip Sydney Coolidge 3. maja 1859. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Srednjobosanski kanton
Politika i administracija
Građani Srednjobosanskog kantona svake četiri godine na općim izborima glasaju za ukupno 30 zastupnika u Skupštini Srednjobosanskog kantona. Na osnovu općih izbora trenutnu vladu SBK sačinjava koalicija između Stranke demokratske akcije (SDA) i kolacije Hrvatske demokratske zajednice Bosne i Hercegovine (HDZ BiH). mini|Općine u Srednjobosanskom kantonu|265x265piksel Na lokalnom nivou građani Srednjobosanskog kantona glasaju svake četiri godine na lokalnim izborima za lokalnu vlast u 12 općina.
Demografija Šipova
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Šipovo imala je 15.579 stanovnika, raspoređenih u 40 naselja.
Popis 1991.
ukupno: 15.579
Popis 1981.
ukupno: 16.154
Popis 1971.
ukupno: 18.035
Jacob Cats
Jacob Cats (10. novembar 1577, Brouwershaven (Zeeland) - 12. septembar 1660, Hag) je bio holandski pjesnik, humorista, pravnik i političar.
Srednjobosanski kanton
Privreda i infrastruktura
Od energetskih sirovina ističu se lignit na području Vrbaske doline, mrki ugalj na području Lašvanske doline i zemni plin na području Kiseljaka.
Uz to nalaze se i druge vrste industrijskih mineralnih sirovina kao što su rude aluminija – boksiti na području Jajca i Donjeg Vakufa; rude željeza – magnetit, hematit i limoniti na području planine Radovan; rude gipsa na području Gornjeg Vakufa-Uskoplja i Donjeg Vakufa; rude kvarcita, žive, bakra olova i cinka na području Gornjeg Vakufa-Uskoplja, te građevinski materijali kao što su tehnički i arhitektonsko građevinski kamen u koji spadaju dolomiti, krečnjaci, kvarc-dioriti, rioliti, mramori, tufoi i sedre, kao i gline. Značajni resursi predstavljaju termalne i mineralne vode koje se nalaze na području Kiseljaka, Fojnice i Bugojna.
Od ukupne površine kantona 57% pokriveno je šumama, 34% poljoprivrednim površinama. Drvne zalihe iznose 38 milijuna kubičnih metara drvne mase. Od toga 46% odnosi se na četinare.
Područje kantona spada u red brdsko-planinskih poljoprivrednih područja, gdje dominira stočarstvo kao najvažnija grana poljoprivrede. U oblasti poljoprivredne kulture: žitarice (kukuruz, ječam, pšenica, zob, raž), povrće (krompir, kupus, luk, grah) i krmno bilje (travno djetelinske smjese, djetelina, silažno krmno bilje, stočna repa). mini|Magistralni put [[Magistralni put M5|M5 kod Travnika]] U oblasti stočarstva najviše se uzgajaju goveda, ovce, koze i konji. Područje je izuzetno bogato rijeka i ima velike mogućnosti izgradnje mini hidroelektrana, ribnjaka i turističkih objekata.
IC 1313
IC 1313 (također poznat kao MCG -3-51-8 i PGC 64463) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 152 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Jarac. Najveći prečnik je 2,10 (93 hiljade sg) a najmanji 1,9 uglovnih minuta (84 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 25. jula 1892. godine.
Srednjobosanski kanton
Saobraćaj
Kanton ima dosta visok nivo katergorizirane putne mreže. Obuhvaća gornje dijelove tri odvojena sliva rijeka Vrbas, Fojnica i Lašva. Energetski uvjeti su povoljni. Na području kantona postoji mreža magistralnih cesta u dužini od 260,6 km i regionalnih u dužini od 337 km. Cijelo područje povezano je telekomunikacijskim vezama pretežno optičkim vodom.
IC 1313
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Srednjobosanski kanton
Obrazovanje
U Srednjobosanskom kantonu postoji ukupno 32 državnih i 4 privatnih srednjih škola. U SBK postoji ukupno 3 privatnih univerziteta (dva u Travniku i jedan u Kiseljaku), dok državnih univerziteta nema.
Zdravstvo
Glavna bolnica u Srednjobosanskom kantonu je kantonalna bolnica u Travniku. Pored toga, postoje još dvije opće bolnice u Bugojnu i Novoj Biloj, jedna specijalna bolnica u Travniku te brojni domovi zdravlja i privatne klinike.
Kantonalna skupština
Skupštinu kantona na osnovu Općih izbora u BiH 2022. sačinjava 30 zastupnika.
Napomene
<references group="lower-alpha"/>
Borice
Borice su naseljeno mjesto u općini Lukavac, Bosna i Hercegovina.
Ljubičasta
Ljubičasta je boja ametista, lavande i kalikarpe. Ime boje je nastalo po cvijetu ljubičice. Za ljubičastu često se kaže i lila. Talasna dužina boje u spektru je 380–450 nm. Svjetlo s kraćom talasnom dužinom od ljubičaste, ali dužom od Rendgenskog zračenja i Gama zračenja zove se ultraljubičasto. Na paleti boja koju su historijski koristili slikari, nalazi se između plave i purpurne. Na ekranima računarskih monitora i televizora, boja koja izgleda slično ljubičastoj stvara se, u modelu boja RGB, miješanjem crvene i plave svjetlosti, s tim da je plava duplo svjetlija od crvene. To nije prava ljubičasta, jer se sastoji od mnogih dužih talasnih dužina, a ne jedne talasne dužine koja je kraća od svjetlosti plave.
Prva Vlada Stojana Protića
Historija
Prvi kabinet Stojana Protića, odmah po ujedinjenju, notifikovao je svima savezničkim i neutralnim državama obrazovanje Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca, ali odgovor na ovu notifikaciju od strane saveznika Engleske, Francuske i Italije još nije stigao, niti je priznanje međunarodnog individualiteta Kraljevstva SHS bilo potvrđeno.
NGC 7494
NGC 7494 (također poznat kao ESO 535-5, MCG -4-54-7 i PGC 70568) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 368 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodolija. Najveći prečnik je 0,80 (86 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (75 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 24. septembra 1864. godine.
Kapljuh
Kapljuh je naseljeno mjesto u sastavu općine Bosanski Petrovac, Bosna i Hercegovina.