cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bjelimići
Naziv
Naziv Bjelimići često se pogrešno poistovjećuje i miješa s centralnim dijelom ovoga kraja, sa selom Odžaci. Nerijetko se može čuti da stanovništvo perifernih bjelimićkih sela ide u školu ili u prodavnicu u Bjelimiće. Moguće je da sam naziv Bjelimići vjerovatno ima veze sa bijelim snježnim pokrivačem jer se snjegovi zadrže u ovom kraju nešto duže nego u susjednim mjestima Glavatičevo i Župa Zagorska. Međutim, u svojim istraživanjima i sam dr. Pavao Anđelić ostavlja mogućnost da se naziv Bjelimići može povezati i sa srednjevjekovnim prezimenom Bjelim, odnosno Bjelimlić. Bjelimlići su se odselili još za vrijeme Osmanlija. Da to ima neke veze pokazuje i veći broj stećaka u mjestu Police usred Visočice, a, također, jedan predio u selu Ježeprosina u srcu Bjelimića "bez ikakva razloga" zove se Bjelim.
Historija
U kasnom srednjem vijeku Bjelimići su bili unutar upravnog kotara (contato) srednjovjekovnog Veletina. Veletin je sa svojim upravnim kotarom spadao u župu Zagorje koja je i pripadala bosanskoj državi. Nezna se da li je prije ova župa bila u posjedu humskih velmoža Sankovića. U XV vijeku župa Zagorje bila je u posjedu humskih vojvoda Kosača. Iako su Bjelimići bili u njihovom posjedu, izvori od 1442. do 1465. navode da su u Bosni (Anđelić 1982: 112). Sam Veletin prvi put se spominje u historijskim izvorima 1442, a onda tri puta tokom 1465. Jedan dubrovački izvor od 29. juna 1442. spominje da Veletin (sa čitavim Bjelimićima) pripada Bosni. Izvor od 4. aprila 1465. donosi zaključak da je upravitelj grada u to doba bio poznati vlastelin Juraj Čemerović (Anđelić 1975: 118-119; 1982: 100-103). Juraj Čemerović je bio poznati diplomata koga je vojvoda i herceg Stjepan Kosača nekoliko puta slao u Italiju. Čemerovići su imali svoj dvor u Odžacima (nedaleko od sela Doljani) kao i svoje posjede, koji su kasnije bili u timaru begova Šurkovića (Anđelić 1982: 88, 99). Grad Veletin se spominje kao posjed Kosača u poveljama iz 1444, 1448. i 1454. Nema podataka o funkcioniranju grada u periodu Osmanlija. Utvrđenje Veletin je sagrađeno daleko od saobraćajnica, ali se u povelji iz 1442. spominje njegovo podgrađe, gdje se danas nalazi selo Ocrkavlje. Ovaj dio hercegove zemlje pao je pod osmansku vlast još 1465. godine. Doljani se spominju u popisu sandžaka vilajeta Hercegovina koji je napravljen u periodu od 1475. do 1477 (Aličić 1985: 209, 353, 467, 483).
Mjesna zajednica
Sejdibegova kula (14X14m) i danas je uzgor i to prizemlje i prvi kat i u njoj se stanuje. Fehradbegova je kula (13 x 9 m) bila na dva sprata, a isto tako i Hanefijina, koja je srušena 1947, a kamen je upotrijebljen za gradnju zadružnog doma. Iako ne postoje pisani tragovi, usmenom predajom se prenosi da su osnivači džamije u Odžacima begovi Šurkovići.
Mjesna zajednica Bjelimići je zajednica sela Odžaci, Ježeprosina, Svijenča, Luka, Vranići, Gradeljina,Argud, Čitluk, Gornja Ljubuča, Donja Ljubuča, Mokro, Ocrkavlje, Doljani, Zabrđani, Tinje, Zavodac i Strane, Sopot, Veluša, Pločnik. Prije rata postojala su i sela Sitnik i Crnovići. Poslije rata Bjelimićima su pripala i neka od sela Župe Zagorske, ali samo: Luko, Brda, Polje, Zelomići, Ljuta i Hotovlje. Nakon rata, također je šest sela sa druge strane Neretve koja su pripala MZ Bjelimići poslije rata. To su Vilišta, Rajac, Gapići, Sovice, Stubljaci i Zalužje. Centralni dio mjesne zajednice čini selo Odžaci.
Odžaci se nalaze na nadmorskoj visini od 1.000 m. Najsjevernija sela su Luka i Ljuta, a najjužniji su Gapići. Zajedno sa Gornjom i Donjom Ljubučom ova sela se nalaze u neposrednoj blizini Neretve. Od Konjica do Bjelimića vodi asfaltni put R-436 i R-703. Put vodi preko Boraka, Boračkog jezera i Glavatičeva. Također je asfaltiran i putni pravac Odžaci–Sinanovići (R-960). Ovim pravcem preko Visočice može se brže stići do Sarajeva, a asfaltiranje samog puta je završeno krajem 2018. godine. Ako se ide dalje putem R-703 prema Kalinoviku, asfalta nema od prevoja Vojle. Prilično lošim makadamskim putem ide se preko Dindola, pored sela Hotovlje, Kutine i Graiseljići izlazi se na asfaltni put Kalinovik–Ulog. Iz Odžaka do Kalinovika je 30-ak km. Svako selo u Bjelimićima ima struju, put, telefon i vodu. Na uzvišenju Hum je nakon rata puštena u rad bazna stanica BH Telecom-a za mobitele.
C3 (komplement)
Komplementna komponenta 3, znana i kao C3, jest protein imunskog sistema koji je kod ljudi kodiran genom  C3 sa hromosoma 19. Ima centralnu ulogu u komplementnom sistemu i doprinosi urođenoj imunosti.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.663 aminokiseline, a molekulska težina 187.148 Da.
Struktura
Utvrđeno je nekoliko kristalografskih struktura C3 i otkriveno da ovaj protein sadrži 13 domena. Prekursorski protein C3 se prvo obrađuje uklanjanjem 4 ostatka arginina, formirajući dva lanca, beta i alfa, povezana disulfidnom vezom. C3 konvertaza aktivira C3 cijepanjem alfa lanca, oslobađanjem C3a anafilatoksina i stvaranjem C3b (beta lanac + alfa' (alfa primarni) lanac).
Biosinteza
Kod ljudi, C3 se pretežno sintetizira u jetrebim hepatocitima i u određenom stepenu u epidermama keratinocita.
Funkcija
C3 ima centralnu ulogu u aktivaciji sistema komplementa. Njegova aktivacija je potrebna i za klasični i alternativnu aktivaciju komplementnih puteva. Ljudi s nedostatkom C3 podložni su bakterijskoj infekciji. Jedan oblik C3-konvertaza, poznat i kao C4b2a, formiran je od heterodimera aktiviranih oblika C4 i C2. On katalizuje proteolitsko cijepanje C3 na C3a i C3b, koji nastaje tokom aktivacije klasičnim putem kao i lektinskim putem. C3a je anafilotoksin i prekursor nekih citokina kao što je ASP, a C3b služi kao opsonizirajući agens. Faktor I može razdvojiti C3b na C3c i C3d, od kojih potonji ima ulogu u poboljšanju odgovora B-ćelija. U alternativnom putu komplementa, C3 se cijepa putem C3bBb, drugog oblika C3-konvertaze koji se sastoji od aktiviranih oblika C3 (C3b) i faktora B (Bb). Jednom kada se C3 aktivira na C3b, izlaže reaktivni tioester koji dozvoljava peptidu da se kovalentno veže za bilo koju površinu koja može pružiti nukleofil, kao što je primarni amin ili hidroksilna grupa. Aktivirani C3 tada može stupiti u interakciju sa faktorom B. Faktor B se tada aktivira faktorom D, da bi se formirao Bb. Rezultirajući kompleks, C3bBb, naziva se C3 konvertaza alternativnog puta (AP). C3bBb se deaktivira u koracima. Prvo, proteolitska komponenta konvertaze, Bb, uklanja se regulatornim proteinima komplementa koji imaju aktivnost faktor ubrzanja raspadanja (DAF). Zatim, C3b se progresivno razlaže na prvo iC3b, zatim C3c + C3dg, a zatim na kraju C3d. Faktor I je proteaza koja cijepa C3b, ali zahtijeva kofaktor (npr. Faktor H, CR1, MCP ili C4BP) za aktivnost.
Patologija
Nedostaci C3 dovode do nasljednih infekcija, obično fatalnih za novorođenče.
Klinička upotreba
Nivoi C3 u krv imogu se izmjeriti kako bi se podržala ili opovrgla određena medicinska dijagnoza. Naprimjer, nizak nivo C3 povezan je sa sistemskim eritematoznim lupusom (SLE) i nekim tipovima bolesti bubrega kao što su postinfektivni glomerulonefritis, membranoproliferativni glomerulonefritis i šantni nefritis. .c3 se može izgubiti u urinu kod nefrotskog sindroma
Interakcije
Pokazalo se da komponenta komplementa 3 raguje sa faktoro H.
Spisak luksemburških vojvoda
Luksemburg je kroz historiju bio grofovija, vojvodstvo i veliko vojvodstvo. Za vladare grofovije i velikog vojvodstva pogledajte:
Rizoid
Rizoidi su izbočenja koja se javljaju iz donjih epidermnih ćelija kod mahovina i algi. Po strukturi i funkciji slični su korijenovim dlačicama vaskularnih kopnenih biljaka. Slične strukture formiraju neke gljive. Rizoidi mogu biti jednoćelijski ili višećelijski. Korijen je višećelijski organ, sastavljen od više tkiva koja skupa obavljaju zajedničku funkciju.
Rizoidi apsorbiraju vodu kapilarnim djelovanjem, u kojem se voda kreće između niti rizoida, a ne kroz svaki od njih kao u korijenu.
Kod gljiva], rizoidi su male grane [[hifa koje rastu nadolje od stolona koji se pričvste za gljivu u  supstratu, gdje luče probavne enzime i apsorbiraju probavljeni organski materijal. Zato se gljive označavaju kao apsorptivni heterotrofi.
Kod kopnenih biljaka, rizoidi su trihomi koji spajaju za tlo. U jetreni bubnjići odsutnesu ili jednoćelijske, ali su u  mahovina višećelijske. Kod vaskularnihj biljaka često ih nazivaju  korijen dlake, a mogu biti jednoćelijski ili višećelijski.
U određenim algama postoji opsežan rizoidni sistem, koji omogućava da se usidre u pješčani supstrat iz kojeg mogu apsorbirati hranjive tvari. Microskopske slobodnoplivajuće vrste, međutim, dnemaju uopće rizoida.
Također pogledajte
Cao kakao
NGC 3188
NGC 3188 (također poznat kao MCG 10-15-65, PGC 30183 i UGC 5569) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 358 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 0,80 (83 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (63 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 8. aprila 1793. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5
NGC 5 (također poznat kao MCG 6-1-13, PGC 595 i UGC 62) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 235 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Najveći prečnik je 1,20 (82 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (48 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 21. oktobra 1881. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Magnus II, kralj Norveške
Magnus II Haraldson (staronordijski: Magnús II Haraldsson; 1048 - 28 april 1069) bio je kralj Norveške od 1066. do 1069. godine. Kao sin kralja Haralda III, imenovan je 1058. godine za vođu ekspedicije koja je putovala u Irsko more. Nakon borbi sa velškim vladarom Grifidom Livelinom i grofom Mercije Elfgarom protiv Engleske, preuzeo je kontrolu nad Orknijom. Kasnije je pratio svog oca u kampanji protiv Danske 1062. godine, da bi kasnije bio postavljen za kralja nakon Haraldove smrtonosne invazije na Englesku 1066. godine. Međutim, slijedeće godine se u Norvešku vratio njegov brat Olaf koji je preživio bitku. Braća su se dogovorila da podijele zemlju; Magnus je dobio sjeverni, a Olaf južni dio. Nakon Magnusove smrti, Olaf je ponovo ujedinio zemlju.
Mikrocefalija
Definicija i simptomi
Mikrocefalija (od novolatinskog microcephalia, prema starogrčkom μικρός – mikrós = mali + κεφαλή – kephalé = glava ) je medicinsko stanje  obilježeno uočljivo manjom glavom od normalne. Mikrocefalija može biti prisutna pri rođenju ili se može razviti u prvih nekoliko godina života. Budući da je rast mozga u korelaciji s rastom glave, ljudi s ovim poremećajem često imaju intelektualnu invalidnost, lošu motornu funkciju, loš govor, abnormalne crte lica, napade i patuljastost.
Uzrok i dijagnoza
Poremećaj je uzrokovan nenormalnostima u genetičkim procesima koji formiraju mozak u ranoj trudnoći, iako uzrok u većini slučajeva nije identificiran. Mnogi genetički sindromi mogu rezultirati mikrocefalijom, uključujući hromosomska i monogendska stanja, gotovo uvijek u kombinacija sa drugim simptomima. Mutacije koje rezultiraju isključivo mikrocefalijom (primarna mikrocefalija) postoje, ali su manje uobičajene. Okolinski toksini tokom razvoja embriona, kao što su alkohol tokom trudnoće ili vertikalno prenosive infekcije, također mogu dovesti do mikrocefalije. Mikrocefalija je važna neurološka indikacija ili znak upozorenja, ali ne postoji uniformnost u njegovoj definiciji. Obično se definiše kao obim glave (HC) više od dvije standardne devijacije ispod srednje vrednosti za starost i spol. Neki u akademskoj zajednici zagovaraju da se to definira kao stanje u kojem je obim glave više od tri standardne devijacije ispod srednje vrijednosti za dob i spol.
Liječenje i prognoza
Ne postoji poseban tretman koji vraća veličinu glave u normalu. Općenito, očekivani životni vijek za osobe s mikrocefalijom je smanjen, a prognoza za normalnu funkciju mozga je loša. Povremeni slučajevi razvijaju normalnu inteligenciju i normalno rastu (osim uporno malog obima glave). Prijavljeno je da se u Sjedinjenim Državama mikrocefalija javlja u 2 –12 beba na 10.000 rođenih.
Znakovi i simptomi
Postoji niz simptoma koji se mogu javiti kod djece. Dojenčad sa mikrocefalijom se rađaju sa normalnom ili smanjenom veličinom glave. Nakon toga, glava ne raste, dok lice nastavlja da se razvija normalnom brzinom, stvarajući dijete s malom glavom i povučenim čelom i labavim, često naboranim tjemenom. Kako dijete odrasta, malenost lobanje postaje očiglednija, iako je cijelo tijelo također često pothranjeno i patuljasto.
Teško poremećen intelektualni razvoj je uobičajen, ali se poremećaji motorne funkcije možda pojavljuju tek kasnije u životu. Pogođena novorođenčad uglavnom imaju upečatljive nervne defekte i napade. Razvoj motornih funkcija i govor mogu biti odloženi. Hiperaktivnost i intelektualna ometenost su uobičajene pojave, iako stepen svake od njih varira. Konvulzije se također mogu pojaviti. Motorna sposobnost varira, u rasponu od nespretnosti kod nekih do spazamske kvadriplegije kod drugih.
Tipovi
Mikrocefalija je tip poremećaja frasta glave. Klasifikovan je u dva tipa, na osnovu početka:
Uskraćenost
Širenje komaraca roda Aedes koji se prenose Zika virus umiješano je u povećanje nivoa kongenitalne mikrocefalije kog Međunarodnog društva za infektivne bolesti i SAD Centara za kontrolu i prevenciju bolesti. Zika se može prenijeti sa trudnice i fetus. To može dovesti do drugih teških malformacija mozga i urođenih mahana. Studija objavljena u The New England Journal of Medicine dokumentirala je slučaj u kojem su pronašli dokaze o Zika virusu u mozgu fetusa koji je pokazao morfologiju mikrocefalije.
Patofiziologija
Mikrocefalija je općenito uzrokovana smanjenom veličinom najvećeg dijela ljudskog mozga, korteksa, a stanje može nastati tokom embrionskog i fetusog razvoja zbog nedovoljne nervne matične ćelije proliferacije, oštećene ili preuranjene neurogeneza, smrt nervnih matičnih ćelija ili neurona ili kombinacija ovih faktora. Istraživanje na životinjskim modelima kao što su glodari, otkrilo je mnoge gene koji su potrebni za normalan rast mozga. Naprimjer, geni Notch puta reguliraju ravnotežu između proliferacije matičnih ćelija i neurogeneze, u sloju matičnih ćelijaa poznatom kao komorska zona, a eksperimentalne mutacije mnogih gena mogu uzrokovati mikrocefaliju kod miševa, slično ljudskoj mikrocefaliji. Mutacije abnormalnog gena za diobeno vreteno i za mikrocefaliju (ASPM) povezane su s mikrocefalijom kod ljudi i razvijen je nokaut-model kod tvorova koji pokazuje tešku mikrocefaliju. Osim toga, pokazalo se da virusi kao što su citomegalovirus (CMV) ili Zika inficiraju i ubijaju primarnu matičnu ćeliju mozga — radijalnu glijnu ćeliju, što rezultira gubitkom budućnosti kćerinskih neurona.
Mikrocefalija je zajednička karakteristika za nekoliko različitih genetićkih poremećaja koji proizlaze iz nedostatka u ćelijskom odgovoru na oštećenje DNK. Osobe sa sljedećim poremećajima, kao odgovor na oštećenje DNK pokazuju mikrocefaliju: Nijmegenov sindrom loma, ATR-Seckelov sindrom, MCPH1-ovisni primarni poremećaj mikrocefalije, xeroderma pigmentosum komplementacijska grupa A, Fanconijeva anemija, sindrom nedostatka ligaze 4 i Bloomov sindrom. Ovi nalazi sugeriraju da je normalan odgovor na oštećenje DNK kritičan tokom razvoja mozga, možda za zaštitu od indukcije apoptoze oštećenjem DNK do kojeg dolazi u neuronima.
Liječenje
Ne postoji poznati lijek za mikrocefaliju. Liječenje je simptomsko i podržavajuće. Budući da neki slučajevi mikrocefalije i povezani simptomi mogu biti rezultat nedostatka aminokiselina, pokazalo se da liječenje aminokiselinama u ovim slučajevima poboljšava simptome kao što su napadi i kašnjenje motorine funkcije.
NGC 6114
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Zadarski mir
thumb|300px|Zadarski mir {{legend|#E28E5A|[[Ugarsko kraljevstvo}} {{legend|#FFA366|Hrvatsko kraljevstvo}} {{legend|#FFCDAC|Bosanska banovina}} {{legend|#68C0D5|Vojvodstvo Austrija}} {{legend|#F7C600|Akvilejska patrijarhija}} {{legend|#AFC94B|Mletačka republika}} {{legend|#87CDDE|Dubrovačka Republika}} {{legend|#FFE064|Srpsko carstvo}}]] Zadarski mir naziv je za mirovni ugovor koji je sklopljen 18. februara 1358. između Mletačke Republike i ugarsko-hrvatskog kralja Ludovika I. Anžuvinca, kojim se Mletačka Republika morala odreći svojih posjeda u Dalmaciji.
Sukob s Mlečanima
Kroz čitavu prvu polovinu 14. vijeka nastavile su se borbe za Dalmaciju, zvane i mletački ratovi. Posebno je uporan u objedinjavanju svoje države bio ugarsko-hrvatski kralj Ludovik I, koji je vladao u periodu od 1342. do 1382. Dolazak Ludovika u Hrvatsku 1345. dignulo je Zadrane na otpor protiv Mlečana, koji su potom opsjeli grad. Vojska koju je Ludovik poslao nije bila dovoljno jaka da oslobodi grad. U prvom mletačkom ratu Ludovikova vojska je 1. jula 1346. teško poražena i Zadar se morao vratiti pod mletačku upravu 15. decembra. Nakon toga Ludovik je 1348. sklopio s Mlečanima mir na osam godina. Za vrijeme osmogodišnjeg primirja s Mletačkom Republikom Ludovik I. Anžuvinac iskoristio je priliku da ojača svoju vlast u jugozapadnim vazalnim pokrajinama. Istovremeno je ojačao i svoj uticaj u Bosni oženivši se Elizabetom, kćerkom Stjepana II. Kotromanića (1353), a u Srbiji oružjem slama snagu cara Stefana-Dušana. 1353. Ludovik je čak pregovarao s Mlečanima da im ustupi obalu za 5000 dukata godišnje, ali je to spriječio njegov brat Stjepan, hrvatski herceg. Sve to prethodilo je "velikom obračunu" na Jadranu. Ludovik je sakupljao križarsku vojsku protiv Srbije uz novčanu pomoć pape (papa Ludoviku oprašta crkvenu desetinu do tri godine), ali je neočekivano, u ljeto 1356. godine uputio svoju vojsku protiv Mlečana, čime započinje drugi mletački rat. Ludovik I. sa svojom vojskom provaljuje u sjevernu Italiju i nameće Mlečanima rat na njihovom državnom području ugrožavajući i samu Veneciju. Tokom ljeta 1357. Splićani i Trogirani podižu bune i istjeruju mletačke posade i činovnike, a u decembru banska vojska ulazi i u Šibenik i kreće prema Zadru. Na dan 17. decembra zahvaljujući hrabrim Zadranima, koji su noću prebacili preko zidina konope, vojska ulazi u Zadar, istjeruje Mlečane i čitava Dalmacija je oslobođena. Dvogodišnji rat završio je pobjedom ugarsko-hrvatske vojske.
Sklapanje mira i posljedice
Zadarski mir sklopljen je dana 18. febraura 1358. u sakristiji crkve Sv. Frane u Zadru, čime je Ludovik I. pod svoju vlast vratio cijelu Dalmaciju, a Mletačka Republika odrekla se posjeda cijelog dalmatinskog kopna i svih otoka od Kvarnera do Drača (Durazzo). Mletački dužd odrekao se, također, titule "hrvatskog i dalmatinskog hercega". Zadarskim mirom prvi je put nakon Zvonimira hrvatska obala sa svim svojim otocima bila oslobođena od mletačke vlasti. Priključenje Dalmacije hrvatskom kraljevstvu imalo je znatne političke, društvene i gospodarske implikacije, bez obzira što se takov stanje održalo pola vijeka. Pozivanjem na činjenicu da, za razliku od drugih dalmatinskih gradova, nikad prije nije priznavao vlast ugarskih vladara, Dubrovnik je uspio u samostalnim pregovorima postići izdavanje Višegradskog ugovora, kojim mu je bila zajamčena potpuna autonomija. Od tada se počinje sistemski koristiti i pojam Republika za dubrovačku državu. Ludovik je još jednom morao ratovati protiv Venecije (tzv. treći mletački rat) od 1378. do 1381, budući da je ometala trgovinu Jadranom. Mlečani, koji su pustošli hrvatsku obalu, privremeno su zauzeli Kotor, koji se 1371. podvrgnuo Hrvatskoj i Ugarskoj, te Šibenik i Rab. Nakon poraza u bitci s genoveškom mornaricom ubrzo je sklopljen mir u Torinu. Njime su Mlečani prizanli Zadarski mir te se obvezali plaćati 7000 dukata ugarsko-hrvatskom kralju. Također su vratili Kotor, ali se Ludovik odrekao izvoza soli i druge robe na mletačko područje, što je teško pogodilo južnohrvatsku trgovinu.
NGC 7604
NGC 7604 (također poznat kao MCG 1-59-33 i PGC 70974) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 174 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,30 (15 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (10 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 29. novembra 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Smjena generacija
Smjena generacija – poznata i kao smjena faza i metageneza – je tip životnog ciklusa koji se javlja kod nekih biljaka i algi u grupama Archaeplastida i Heterokontophyta koje imaju izražene haploidne spolne i diploidne bespolne faze. U tim skupinama, višećelijski gametofit, koji ima haploidan (n) broj hromosoma, smjenjuje se s višećelijskim sporofitom, koji je diploidnim 2n brojem hromosoma, sačinjenog od "n"parova. Zreli sporofit stvara spore, putem mejoze, u procesu kojim se broj hromosoma smanjuje na pola, iz 2n na n.
Haploidne spore klijaju i izrastu u haploidni gametofit. U zrelosti, gametofit stvara gamete putem mitoze, koja ne menja broj hromosoma. Dva gameta (koji potiču iz različitih organizama iste vrste ili iz istog organizma) oplodnjom stvaraju zigot, koji se razvija u diploidni sporofit. Ovaj ciklus, od gametofita do gametofita (ili podjednako od sporofita do sporofita), način je na koji se sve kopnene biljke i mnoge alge podvrgavaju spolnoj reprodukciji. Odnos sporofita i gametofita varira između različitih grupa biljaka. U onim algama koje imaju naizmjenično generacije, sporofiti i gametofiti su zasebni – neovisni organizmi koji mogu ali ne moraju imati sličan izgled. U mahovina jetrenjača i Anthocerotophyta, sporofit je manje razvijen od gametofita i u velikoj mjeri ovisi o njemu. Iako sporofiti mahovine mogu fotosintetizirati, potrebna je dodatna fotosinteza iz gametofita kako bi se održao rast i razvoj spora i ovisili o njemu za opskrbu vodom, mineralnim hranjivim tvarima i dušikom. Nasuprot tome, u svim modernim vaskularnim biljkama gametofit je manje razvijen od sporofita, iako su njihovi devonski preci imali gametofite i sporofite približno jednake složenosti. U paprati, gametofit je mali i spljošten autotrofni protalus na kojem je mladi sporofit kratkotrajno ovisan u svojoj prehrani. U cvjetnica je smanjenje gametofita mnogo ekstremnije; sastoji se od samo nekoliko ćelija koje u potpunosti rastu unutar sporofita.
Životinje se drugačije razvijaju. Oni direktno proizvode haploidne gamete. Ne nastaju haploidne spore koje bi se mogle podijeliti, tako da nemaju haploidni gametofit koji se izmjenjuje s diploidnim sporofitom. (Neki insekti imaju poseban sistem određivanja spola, pri čemu se haploidni mužjaci proizvode od neoplođenih jajašaca; međutim, ženke su diploidne), Životni ciklusi biljaka i algi s naizmjeničnim haploidnim i diploidnim višećelijskim stadijima nazivaju se "'diplohaplontski'" (ekvivalentni pojmovi haplodiplontski, diplobiontski ili dibiontski također su u upotrebi). Životni ciklusi, kao što su kod životinja u kojima postoji samo diploidna višećelijska faza, nazivaju se "'diplontski'" (diplont). Životni ciklusi u kojima postoji samo haploidna višećelijska faza nazivaju se "'haplontski'" (haplont)
Definicija
Smjena generacija definira se kao smjena višećelijskih diploidnih i haploidnih oblika u životnom ciklusu organizma, bez obzira jesu li ti oblici slobodni i ne. Kod nekih vrsta, kao što je alga Ulva lactuca, diploidni i haploidni oblici doista su neovisni organizmi koji žive slobodno, uglavnom jednaki po izgledu i stoga se kaže da su izomorfni. Slobodno plivajući haploidni gameti tvore diploidni zigot koji klija u višećelijski diploidni sporofit. Sporofit stvara slobodno plivajuće haploidne spore koje klijaju u haploidne gametofite. Međutim, u nekim drugim skupinama, ili sporofit ili gametofit je vrlo smanjen i nije sposoban za slobodno življenje. Naprimjer, u svim Bryophyta generacija gametofita je dominantna, a sporofit ovisi o njemu. Suprotno tome, kod svih modernih vaskularnih kopnenih biljaka gametofiti su jako reducirani, iako fosilni dokazi upućuju na to da su izvedeni od izomorfnih predaka. U biljka sjemenjača, ženski gametofit se potpuno razvija unutar sporofita koji ga štiti i njeguje, te embriona sporofita koji proizvodi. Zrno polena, koje je muški gametofiti, svodi se na samo nekoliko ćelija (po samo tri u mnogim slučajevima). Ovdje je pojam dvije generacije manje očit; kao što kažu Bateman & Dimichele: "(s)porofiti i gametofiti učinkovito funkcioniraju kao jedinstveni organizam". The alternative term 'alternation of phases' may then be more appropriate.
Historija
Rasprave o smjeni generacija u ranom dvadesetom stoljeću mogu biti zbunjujuće jer postoje različiti načini klasificiranja „generacija“ (seksualni nasuprot aseksualnom, gametofiti nasuprot sporofita, haploidni – diploidni itd.). U početku su Chamisso i Steenstrup opisali sukcesiju različito organizovanih generacija (seksualnih i aseksualnih) kod životinja kao "naizmjeničenje generacija", proučavajući razvoj životinja Tunicata, Cnidaria i Trematoda životinje. Ovaj fenomen je takođe poznat kao heterogamija. Sada se pojam "smjena generacija" gotovo isključivo povezuje sa životnim ciklusima biljaka, tačnije s izmjenom haploidnih gametofita i diploidnih sporofita.
Wilhelm Hofmeister pokazao je morfološku smjenu generacija kod biljska, između generacije koja nosi spore (sporofit) i generacije koja podnosi gamete (gametofit). U to se vrijeme otvorila rasprava koja se usredotočila na porijeklo aseksualne generacije kopnenih biljaka (tj. Sporofita) i konvencijski je okarakterizirana kao sukob između teorija: antiteza (Čelakovský, 1874.) i homologije (Pringsheim, 1876.) smjena generacija. Prema nekima, Čelakovský je skovao riječi sporofit igametofit.
Eduard Strasburger (1874) otkrio je smjenu generacija između diploidne i haploidne faze jedra, zvanu citološka smjena jedrovih faza. Iako se najčešće podudaraju morfološka smjena i smjena jedarnih faza ponekad su neovisne jedna o drugoj, npr. kod mnogih crvenih algi, ista nukleusna faza može odgovarati dvjema različitim morfološkim generacijama. Kod nekih paprati koje su izgubile seksualnu reprodukciju, u nukleusnoj fazi nema promjene, ali smjena generacija se održava.
Varijacije
Dijagram koji je gore prikazan dobar je prikaz životnog ciklusa nekih višećelijskih algi (npr. rod Cladophora), koji imaju sporofite i gametofite gotovo identičnog izgleda i koji nemaju različite vrste spora ili gameta. Međutim, postoji mnogo mogućih varijacija temeljnih elemenata životnog ciklusa koji imaju smjenu generacija. Svaka varijacija može se pojaviti odvojeno ili u kombinaciji, što rezultira čudesnom raznolikošću životnih ciklusa. Izrazi koje koriste botaničari u opisivanju ovih životnih ciklusa mogu biti podjednako zbunjujući. Kao što kažu Bateman i Dimichele "[...] smjena generacija je postala terminološka mora; često jedan pojam predstavlja nekoliko pojmova ili je jedan pojam predstavljen s više pojmova“. Moguće varijacije su:
Gametofiti sjemenjača također su diecijki. Međutim, roditeljski sporofit može biti jednoličan, proizvodeći muške i ženske gametofite ili dvodomi, proizvodeći gametofite samo jednog spola. Njihovi ametofiti su izuzetno smanjene veličine; arhegonij se sastoji od malog broja ćelija, a cio muški gametofit može biti predstavljen sa samo dvije ćelije.
Između tih varijacija postoje neke korelacije, ali one su upravo to, korelacije, a ne i apsolutni odnosi. Naprimjer, kod cvjetnica mikrospore na kraju proizvode mikrogamete (spermu), a megaspore –megagamete (jajašca). Međutim, kod paprati i njihovih srodnika postoje grupe sa nediferenciranim sporama, ali diferenciranim gametofitima. Naprimjer, paprat Ceratopteris talictrioidi ima spore samo jedne vrste, koje se neprekidno razlikuju po veličini. Manje spore imaju tendenciju klijanja u gametofite koji proizvode samo antheridij koji proizvodi spermu.
Park prirode Prača
Park prirode Prača nalazi se na teritoriji opština Rogatica i Pale, Bosna i Hercegovina Dijelovi parka su:
Smjena generacija
Kompleksni životni ciklus
Dijagram prikazuje smjenu generacijakod vrste koja je heteromorfna, sporofitska, oogametska, diecijska, heterosporna i dvoprirodna. Primjer sjemenjače može biti stablašica vrba (većina vrsta roda Salix je dvospolna). Polazeći od središta dijagrama, uključeni procesi su:
Park prirode Prača
U kanjonu Prače žive brojne endemske i reliktne vrste.
Zaštićeno područje
Područje je proglašeno za zaštićeno podruje, slijedećih karakteristika:
Smjena generacija
Životni ciklusu po grupama biljaka
Termin "biljke" ovdje uključuje Archaeplastida, tj. Glaucophyta, crvene i zelene alge i kopnene biljke.
Smjena generacija se javlja u gotovo svim višećelijskim crvenim i zelenim algama, kod slatkovodnih formi (kao što je Cladophora) i morskih (kao što su u rodu Ulva ). U većini generacije su homomorfne (izomorfne) i slobodno žive. Neke vrste crvenih algi imaju složenu trofaznu smjenu generacija u kojoj postoji faza gametofita i dvije različite sporofitne faze. Za dodatne informacije pogledajte Crvene alge: Reprodukcija.
Sve kopnene biljke imaju heteromorfnu (anizomorfnu) smjenu generacija, u kojoj se sporofiti i gametofiti izrazito razlikuju. Kod svih mahovina, tj. Marchantiophyta i paprati, generacija gametofita se najočitije ispoljavaju. Kao ilustraciju razmotrite jednoličnu mahovinu. Antheridij i arhegonij razvijaju se na zreloj biljci (gametofit). U prisustvu vode, biflagelatni spermatozoidi iz antheridije doplivaju do arhegonije i dolazi do oplodnje, što dovodi do stvaranja diploidnog sporofita. Sporofiti rastu iz arhegonija. Njihovo tijelo sastoji se od duge stabljike na vrhu kapsule unutar koje ćelije koje proizvode spore prolaze kroz mejozu i formiraju haploidne spore. Većina mahovina spore raspršuje vjetrom, iako Splachnum sphaericum entomophilous, privlači insekte kako bi raširio svoje spore. Za dodatne informacije pogledajte Jetrenjače: Životni ciklus,
Za dodatne informacije pogledajte Dvostruka oplodnja.
Evolucija dominantnosti diploidne faze
Predloženo je da je osnova za nastanak diploidne faze životnog ciklusa (sporofita) kao dominantne faze (npr. Kod vaskularnih biljaka) to što diploidija omogućava maskiranje ekspresije štetnih mutacija putem genetičke komplementacije.
Prema tome, ako je jedan od roditeljskih genoma u diploidnim ćelijama sadržavao mutaciju koja dovodi do oštećenja u jednom ili više genskih proizvoda, ti bi nedostaci mogli biti nadoknađeni drugim roditeljskim genomom (koji ipak može imati svoje vlastite mane u drugim genima). Kako je diploidna faza postajala prevladavajuća, učinak maskiranja vjerovatno je omogućio da se veličina genoma, a time i sadržaj informacija, poveća bez ograničenja na to da se mora poboljšati preciznost replikacije DNK. Mogućnost povećanja sadržaja informacija po niskoj cijeni bila je povoljna jer je omogućila šifriranje novih prilagodbi. Ovo gledište je osporavano, a dokazi pokazuju da selekcija nije efikasnija u haploidnoj nego u diploidnoj fazi životnog ciklusa mahovina i angiospermi.
Rhizaria
Neki organizmi, koji su sada klasificirani u kladus Rhizaria i biljke u smislu kakav se ovdje koristi ne pokazuju smjenu generacija. Većina Foraminifera prolazi kroz heteromorfnu smjenu generacija između haploidnih “gamont“ i diploidnih “agamont“oblika. Jednoćelijski haploidni organizam je obično mnogo veći od diploidnog organizma.
Gljive
Miceliji gljiva su tipski haploidi. Kad se susretnu dva uparujuća micelija različitih vrsta, stvaraju dvije multijedarne ćelije u obliku kuglice, koje se spajaju preko „mosta za parenje“. Jedra prelaze iz jednog micelija u drugi, formirajući heterokarion (što znači "različita jedra"). Ovaj proces se naziva plazmogamija. Stvarno stapanje u diploidns jedra naziva se kariogamija i ne može se dogoditi dok se ne formiraju sporangije. Karogamija proizvodi diploidni zigot, što je kratkotrajni sporofit koji ubrzo prolazi kroz mejozu da bi formirao haploidne spore. Kad spore klijaju, razvijaju se u nov micelij.
Sluzave plijesni
Životni ciklus sluzavih plijesni je vrlo sličan životinjskom. Haploidne spore klijaju u tvorevine gomile ćelija ili myxamoebae. One se spajaju u procesu koji se naziva "plazmogamija" i "kariogamija" da bi se formirao diploidni zigot. Žigot se razvija u plazmodij, a kad ovaj sazri proizvodi, od jednog do mnogo plodnih tijela koja sadrže haploidne spore, ovisno o vrsti.
Životinje
Smjena između višećelijske diploide i višećelijske haploidne generacije se nikad ne susreće kod životinja. Kod nekih životinja postoji smjena između faza partenogeneze i seksualne reprodukcije (heterogamija). Obje faze su diploidne. To se ponekad nazivalo „smjena generacija“, ali je sasvim drugačija. U nekim drugim životinjama, kao što su insekti reda Hymenoptera (gdje spada i pčela), mužjaci su haploidni, a ženke diploidne, ali to je uvijek slučaj, umjesto da postoji smjena između različitih generacija.
Vanjski linkovi
Generationswechsel. Spektrum, Heidelberg 1999.
Mab
Mab je prirodni mjesec planete Uran. Ranije je nosio privremeno ime S/2003 U 1.
Mab je otkriven 2003 godine od strane Marka Showaltera i njegovih kolega uz pomoć Hubble svemirskog teleskopa. U neposrednoj blizini ovog mjeseca nalazi se nekoliko drugih prirodnih satelita tako da se smatra da S/2003 U 1 nema stabilnu putanju oko Urana. Njegov mali prečnik - samo 16 kilometara - je bio razlog da ovaj mjesec nije otkriven ranije. S/2003 U 1 mu je bilo privremeno ime. Ovaj mjesec je dobio ime prema kraljici Mab, liku iz djela Williama Shakespeara - Romeo i Julija.
Retro (Damir Urban & 4)
Retro je treći studijski album hrvatskog rock-muzičara Damira Urbana iz 2004. godine u izdanju diskografske kuće "Croatia Records". Album je sniman u oktobru i novembru 2004. u studiju G.I.S., Rijeka.
Spisak mađarskih velikih kneževa
Svi veliki kneževi Mađara bili su Arpadovići.
Evropsko prvenstvo u atletici 2016.
Evropsko prvenstvo u atletici 2016. održano je u Amsterdamu od 6. do 10. jula. Ovo je prvi put da je Holandija bila domaćin EP-a u atletici.
Budući da je 2016. olimpijska godina, nije bilo brzohodačkih disciplina, a maraton je zamijenjen polumaratonom. Nije bilo takmičara iz Rusije zbog suspenzije Sveruskog atletskog saveza od strane IAAF-a.
Seizmologija
right|345px Seizmologija (iz grčkog seismos = potres i logos = nauka) je naučna studija potresa i propagiranje elastičnih valova kroz Zemlju. Naučno polje također uključuje studije efekta potresa, poput cunamija kao i raznih seizmičnih izvora poput vulkanskih, tektonskih, okeanskih, atmosferskih i umjetnih procesa (poput ekspolozija). Srodno polje koje koristi geologiju, da izvodi zaključke na temelju informacija što se tiču prijašnjih potresa je paleoseizmologija. Zabilješka zemljinog kretanja kao funkciju vremena se zove seizmogram.
Potresi, i ostali izvori, proizvode različite tipove seizmičkih valova.
Hidrofon
mini|Hidrofon s pojačalom Hidrofon je uređaj za snimanje nailazaka seizmičkih valova u vodenoj sredini. Sastoji se od piezoelektričnih diskova čije savijanje uzrokuje induciranje napona razmjernog promjeni tlaka na njihovim izvodima uzrokovanog nailaskom seizmičkih valova.
Kako se u vodenoj sredini šire jedino longitudinalni valovi, seizmički tragovi snimljeni na hidrofonima koji reagiraju na promjene tlaka, osim korisnog signala sadrže jedino smetnje izazvane vibracijama zbog kretanja broda, neravninama na marinskom seizmičkom kabelu, rastezanjem elastičnih dijelova kabela i slično, ali ne i valove površinskih smetnji karakteristične za seizmička snimanja na kopnu.
16. februar
16. februar / veljača (16. 2) jest 47. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 318 dana (319 u prestupnoj godini).
Manometar
mini|150px|desno|Razlika u visini jednaka je omjeru razlike tlakova i gustoće tekućine:
Manometar je mjerni instrument koji prikazuje razliku pritiska nekog medija (plina ili tečnosti, npr. krvni pritisak) i referentnog pritiska (obično atmosferskog).
Uobičajene konstrukcije su staklena cijev oblika slova U ispunjena živom ili vodom (U-manometar) te različiti elastični elementi koji mijenjaju oblik (Bourdonova cijev, mijeh, membrana).
mini|lijevo|200px|Mehanizam manometra s Bourdonovom cijevi
17. februar
17. februar / veljača (17. 2) jest 48. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 317 dana (318 u prestupnoj godini).
Protalij
Protalij (od lat. proto = "prije" + grč. θαλλός – tallos = izdanak) – u botanici – zove se haploidni gametofit paprati i Fycopodiopsida. Predstavlja jednu od dvije generacije u smjenama generacija ovih biljaka. U usporedbi s sporofitom, "stvarnom" biljkom on je mal, neupadljiv, uglavnom kratkotrajan i skriven. Njegova funkcija je oblikovanje gameta, čime omogućava spolno razmnožavanje.
Oblici protalija
U najčešćem slučaju – kod prave paprati – protalij je ravan, često u obliku srca sa zelenim talasom, promjera najviše nekoliko centimetara, koji leži na zemlji i s jednoćelijskim rizoidima. U protaliju preslica, koje se sada ubraja među paprati, bez obzira na vrlo različite ponašanje sporofita, sličnan je kao i kod pravih paprati, ali je jako režnjevit razgranat. Za razliku od toga, cilindrični protaliji su kod Ophioglossaceae i Psilotaceae bez hlorofila, koji rastu pod zemljom i imaju ishranu preko mikoriznih gljivica. Isto važi i za nodularne protalije višegodišnjih biljaka, koje nisu dio paprati, ali su s njima povezane i imaju konzistentan životni ciklus. Osim toga, vrlo kratki dio ovog podzemnog života karakterističan je za klupske mahovine: kod pravih paprati protalij izumire nakon nekoliko sedmica, dok kod medvjeđe paprati spora ima šest do sedam godina mirovanja, nakon čega slijedi stadij s pet ćelija. Razvija se tek nakon prodora mikorizne gljivice u jednu od njegovih ćelija, a spolnu zrelost dostiže tek nakon 12 do 15 godina. Drugi trend pokazuje cvjetajuće paprati, mahovinske paprati i vrba, usko povezana s mladicama u kojima je, prije svega, muški gametofit uveliko smanjen i u velikoj mjeri ostaje u sporama, tako da se više ne pojavljuje slobodni protallij.
Smjena generacijska kod pravih paprati
Paprati su na našim geografskim širinama obično poznate kao često grmolike, s više ili manje dugim lišćem ("listovi papratići"), biljke koje povremeno imaju tačkice ili prugaste sporangije (soruse) na donjoj strani svojih listova, iz kojih oslobađaju spore; one omogućavaju aseksualni oblik razmnožavanja. Manje uočljiva je, međutim, smjena generacija paprati: oznati izgled paprati je sporofit (biljka koja proizvodi spore). Međutim, spore ne klijaju nove sporofite (tj. ne u "paprati"), već u neupadljive gametofite, odnosno biljke koje proizvode gamete (reproduktivne ćelije, klice). Prostalija se sidri u zemlji pomoću rizoida. Na dnu najobimnijih prothalija tada se razvija gametangija U većini su sferne: one u kojima se formiraju muki gameti su anteridije sa muškim klicnim ćelijama (spermatozoidima), u obliku boce, a u arhegonijama nastaju u jajne ćelije. U nekih vrsta paprati, anteridija i arhegonija su na istom protaliju na raspolaganju; međutim, na u drugim vrstama su na različitim protalijima (episkopalne paprati). Kod nekih paprati ova se spolna segregacija javlja već u sporangiji (izospore vs. heterospore paprati). Kada spermatozoidi izađu iz anteridija, oni plivaju – slično spermatozoidima kod životinja koriste svoje bičeve plivajući ka arhegoniju; lokomocija i samim tim oplodnja jajašca mogu se izvršiti samo u prisustvu kapljica. Iz oplođene jajne ćelije (zigota) tada izraste dobro poznata biljka paprati s karakterističnim listovima, sporofit. Samooplodnja se obično sprječava stvaranjem antheridija u ranoj fazi razvoja i oslobađanjem spermatozoida, dok arhegonija istog protolija nastaje tek kada se obilna rezervna hrana obzbijedi putem fotosinteze (proterandrija).
NGC 1672
NGC 1672 (također poznat kao ESO 118-43, IRAS 04449-5920 i PGC 15941) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 61 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Najveći prečnik je 6,70 (120 hiljada sg) a najmanji 5,6 uglovnih minuta (100 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio James Dunlop 5. novembra 1826. godine.
Crnogorska pravoslavna crkva
Crnogorska pravoslavna crkva sa sjedištem u prijestolnici Cetinje obnovljena je 31. oktobra 1993. godine, nakon što je stvarno 1918. a službeno 1920. godine bila ukinuta kao dotad kanonski autokefalna, samostalna pravoslavna crkva. Tada neovisna Kraljevina Crna Gora je, nakon što je Podgorička skupština okupljena pod zaštitom srpske vojske donijela odluku o prisajedinjenju Crne Gore Srbiji, anektirana unutar nove državne tvorevine Kraljevina SHS. Crnogorska pravoslavna crkva je tada prestala postojati i Srpska pravoslavna crkva sa sjedištem u Beogradu je pripojila svojoj organizacionoj strukturi i time svela na rang jedne od par desetina  podređenih eparhija.
Crnogorska autokefalnost
mini|350px|[[Ustav Knjaževine Crne Gore|Član 40. Ustava Knjaževine Crne Gore iz 1905.]] Za pravoslavlje postoji praksa da svaki pravoslavni narod, ukoliko je kao dominantan na jednom teritoriju stekao državnu neovisnost, po pravilu ima pravo oformiti svoju crkvenu autokefalnost. Pravoslavne crkve djeluju unutar jedinstvene vjerske dogme, ali su, organizaciono ustrojene linijama koje se poklapaju s granicama suverenih država. Sada postoje Ruska, Rumunska, Grčka, Bugarska, Ukrajinska, Srpska itd. autokefalna crkva. Izutetak su autokefalne ranohrišćanske crkve, poput Jerusalimske, Koptske i Antiohijske crkve, a tu je i Carigradski vaseljenski patrijarhat ( saziva Vaseljenski sabor ). Na čelu neke autokefalne pravoslavne crkve je obično patrijarh, a ponegdje arhiepiskop i/ili mitropolit.
U Crnoj Gori postoji nekoliko vijekova tradicija da je na čelu crkve autokefalni mitropolit.
Crnogorska pravoslavna crkva je faktički bila autokefalna od ukidanja srpske Pećke patrijaršije 1766. Praktično ni dotad, ali od toga vremena posebno, niko nije imao kanonske juruisdikcije da se miješa u crkveni život crnogorskih pravoslavaca, a svoga duhovnog poglavara Crnogorci su sami birali na Opštecrnogorskom zboru - jednoj vrsti predstavničke narodne skupštine koja se ispred Cetinjskog manastira održavala  povodom donošenja najvažnijih odluka.
Samostalno biranje vrhovnog vjerskog poglavara (arhipastira) jeste glavni znak raspoznavanja neke autokefalne crkve.
Crnogorski crkveni poglavari ujedno su bili i političke vođe tadašnje crnogorske države iz dinastije Petrovića. Mitropolit Petar I. Petrović (Sveti Petar Cetinjski) i Petar II. Petrović Njegoš kao nasljedno dostojanstvo crnogorskih vladika su isticali bijele kamilavke (grčki: Kαμιλαυκα) koje po kanonima mogu ponijeti samo autokefalni pravoslavni poglavari.
Carigradski patrijarhat, kao majka pravoslavne vaseljene (vaseljenski patrijarh je, kao “prvi među jednakima”, najviši dostojanstvenik Pravoslavne crkve), je i izričito, službeno, sa stanovišta kanona, priznao autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve. U službenom dokumentu - Katalog autokefalnih pravoslavnih crkava Sintagma koji je, po odobrenju Carigradske patrijaršije, objavljen u Atini 1855. godine pod rednim brojem 9. navodi se Crnogorska pravoslavna crkva kao autokefalna.
Od 1904. godine Crnogorska pravoslavna crkva imala je svoj Sveti Sinod (Sinod je najviši crkveni organ upravljanja koji mogu imati samo autokefalne crkve).
Čitav niz legislativnih akta svjedoči o ustrojstvu i funkcioniranju Crnogorske pravoslavne crkve. U tom pogledu od fundamentalne važnosti je spomenuti: Ustav Svetog Sinoda u Knjaževini Crnoj Gori (1903.); Ustav pravoslavnih konsistorija u Knjaževini Crnoj Gori (1904.); Zakon o parohijskom sveštenstvu (1909.). Status Crnogorske pravoslavne crkve reguliran je i državnim Ustavom Knjaževine Crne Gore koji je usvojen na Nikoljdan 1905. godine.
U državnom Ustavu Knjaževine Crne Gore 1905. godine bilo je normirano u članu 40. sljedeće: "Državna vjera je u Crnoj Gori istočno pravoslavna. Crnogorska je crkva autokefalna. Ona ne zavisi ni od koje strane Crkve, ali održava jedinstvo u dogmama s istočno pravoslavnom Vaseljenskom crkvom. Sve ostale priznate vjeroispovijesti slobodne su u Crnoj Gori".
Obnavljanje Crnogorske crkve
Prvi poglavar obnovljene Crnogorske pravoslavne crkve bio je vikarni episkop Antonije Abramović, što je naišlo na bjesne reakcije srpskog klira (najviši crkveni organi). Nakon Antonijeve smrti 1996. za novog poglavara na Badnji dan 1997. godine pravoslavni Crnogorci su izabrali dotadašnjeg pravoslavnog paroha Carigradske patrijaršije u Rimu arhimandrita Miraša Dedeića. On je rukopolaganjem za episkopa dobio crkveno ime mitropolit Mihailo.
U Sabornom hramu Svete Paraskeve u Sofiji, Mihailo je 1998. kanonski rukopoložen za episkopa Crnogorske pravoslavne crkve. Hirotoniju je izvršio patrijarh Bugarske pravoslavne crkve patrijarh Pimen. Rukopolaganju Mihaila za episkopa obnovljene Crnogorske pravoslavne crkve sasluživali su Inokentije, mitropolit sofijski, Genadij, mitropolit dorostolski i još pet episkopa i četiri svećenika. Ta hirotonija imala je podršku i blagoslov Ukrajinske pravoslavne crkve.
Poglavar Crnogorske pravoslavne crkve ima titulu: Arhiepiskop cetinjski i Mitropolit crnogorski.
Spor sa Srpskom crkvom
Konkurentska Srpska pravoslavna crkva, čije je sjedište u Patrijaršiji u Beogradu i koja preko Mitropolije crnogorsko-primorske na Cetinju djeluje u Crnoj Gori, iz političkih se razloga žestoko opire obnovi Crnogorske pravoslavne crkve.
Na čelu srpske Mitropolije u Crnoj Gori od 1990. je mitropolit Amfilohije (svjetovno ime Risto Radović). On je 1990-ih i kasnije bio istaknuti djelatnik nacionalističkih napada na Bosnu i Hercegovinu i Republiku Hrvatsku
Autori bliski srpskim crkvenim krugovima pokušavaju osporiti kanonsku utemeljenost crnogorske autokefalije u prošlosti.
Srpska pravoslavna crkva, identificirajući pravoslavlje sa srpstvom (pripadnošću srpskoj naciji), sistemski negira nacionalnu i kulturnu posebnost pravoslavnih Crnogoraca.
Pravni status
Tokom 1990-ih su pravoslavni crnogorski sveštenici i vjernici, bili su na meti uzavrele javne kampanje s bacanjem anatema i policijskim saslušanjima. Kampanju su organizirali tadašnja promiloševićevska vlast Republike Crne Gore, te Vojska SRJ i njena kontraobavještajna služba KOS u dosluhu sa Srpskom pravoslavnom crkvom radi odvraćanja "autokefalista" od posla na obnavljanju crnogorske crkvene samostalnosti.
Do januara 2000. godine Crnogorska pravoslavna crkva nije mogla dobiti status pravnog lica jer je vlast odbijala njenu registraciju. Te godine registrirana je u područnoj jedinici MUP-a Crne Gore na Cetinju na bazi Zakona o pravnom položaju vjerskih zajednica iz 1977. godine (“Sl. list SRCG”, br. 9/77, 26/77, 32/88), koji je, u nedostatku drugog pravnog akta, regulirao to područje. Do toga je došlo nakon brojnih protesta i nakon izvjesnih promjena političke konstelacije.
Ustav Crne Gore iz 2006. godine, usvojen nakon referenduma i međunarodnog priznanja crnogorske nezavisnosti, sada uopšte ne definira koja od dvije pravoslavne crkve ima jurisdikciju tako da se crkveno crnogorsko pitanje smatra još uvijek neriješenim.