cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mississippi (rijeka)
Historija
Početkom devetnaestog vijeka na rijeci se javljaju prvi parobrodi. Oni će dominirati ovom rijekom tokom cijelog devetnaestog vijeka.
Kahva
desno|mini|250p|Šoljica kahve
Mississippi (rijeka)
Historija
Osim ekonomskog i transportnog značaja za cijelu Ameriku, ovi brodovi su ostavili traga i u američkoj književnosti i muzici. U to vrijeme često su se dešavale utrke parobroda. Jedan od tih brodova je bio i parobrod New Orleans koji je ujedno bio i prvi parobrod koji je preplovio sveukupan brodoplovan tok rijeke Mississippi. U američko-britanskom ratu iz 1812-e odigrala se je i bitka kod New Orleansa iz koje su Amerikanci izašli kao pobjednici. U blizini rijeke kod grada Vicksburga desila se je i bitka između Sjevera iJuga u američkom građanskom ratu. Grad Chicago je početkom 20-tog vijeka kanalom bio povezan sa rijekom Mississippi (putem rijeke Illinois). Time je kanalizacija Chicaga umjesto u jezero Michigan(Mičigen) bila preusmjerena u Mississippi. Krajem devetnaestog kao i u dvadesetom vijeku izgrađen je veliki broj mostova preko rijeke. Danas mnogi od njih predstavljaju turističku atrakciju. Na ovoj rijeci je Ralph Samuelson 1922. godine izmislio i usavršio skijanje na vodi.
Najveće pritoke i gradovi
Mississippi ima puno velikih i ogroman broj manjih pritoka što ne čudi s obzirom da razvodi vodene tokove s većeg dijela Sjedinjenih Država. Neke od tih pritoka su:
Kahva
Kahva ili kafa, topli napitak od mljevenih prženih zrna kafe, rasprostranjen u cijelom svijetu. Pravi se od sitnih zrna smeđe boje, koji rastu na posebnoj istoimenoj stabljici biljke u ekvatorijanim, toplijim dijelovima svijeta (Kolumbija, Brazil).
NGC 6062B
NGC 6062B (također poznat kao IRAS 16041+1954, MCG 3-41-122 i PGC 57146) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 538 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 0,40 (63 hiljade sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (63 hiljade sg).
NGC 3136A
NGC 3136A (također poznat kao ESO 92-7 i PGC 29160) je nepravilna galaksija koja je udaljena oko 92 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kobilica. Najveći prečnik je 2,00 (54 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (8 hiljada sg).
Kahva
Vrste kahve
Kahva se kao univerzalni svjetski napitak priprema na nekoliko raznih načina, a jedan od kriterija po kojem se može razlikovati jeste, da li je s mlijekom ili bez.
Espresso
Espresso je kofeinski napitak podrijetlom iz Italije, koji se pravi tako što se pod velikim pritiskom vruća voda forsira kroz fino mlijevenu zbijenu kafu. Veoma je bitno da kafa bude fino mlijevena da ne bi curila prebrzo (ako je grubo samljevena) ili presporo (ako je prefino samljevena). Espresso se poslužuje u maloj šalici.
Jaki okus kafe u napitku se očuva uz pomoć 3 disperzne faze espressa: Espresso je gušći od ostalih kafa. Sadrži više kofeina po jedinici volumena, no zbog malih količina posluživanja, jedna šalica espressa zapravo sadrži manje kofeina nego šalica obične skuhane kafe. U Italiji, espresso se pije isključivo za šankom tako sto se prije ispijanja grlo pročisti običnom ili mineralnom vodom, kafa se potom brzo ispija kako se ne bi ohladila.
Od raznih varijacija espressa najpoznatija je Freddo espresso koja je nastala tako što se pomiješaju dvije doze espressa sa šećerom i 2-3 kocke leda. Napitak je najpopularniji u Grčkoj za vrijeme ljeta.
NGC 3136A
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mississippi (rijeka)
Najveće pritoke i gradovi
Kraj obala rijeke Mississippi se također razvio i veliki broj naseljenih mjesta. Neki od najvećih gradova na obali Mississippija su:
Kultura
Rijeka Mississippi je poslužila i kao pozornica za roman Hermana Melvilla i Marka Twaina. Poznati Twainov roman "Život na Mississippiju" opisuje život na rijeci i uz rijeku kroz putovanje rijekom glavnog junaka Hacklberrija Finna dok Melvillov roman predstavlja rijeku kao metaforu za cijele Sjedinjene države. Mississippi je vrlo čest motiv u američkoj country muzici. Na ušću rijeke Mississippi crni robovi i njihovi izravni potomci su utemeljili posebnu vrstu bluza, tzv. Delta blues.
Kahva
Espresso
Espresso se koristi kako podloga za brojne druge kofeinske napitke (caffe americano, caffe latte, cappuccino, macchiato)  te se zbog toga smarta kraljem kafa.
Doppio
Doppio je dupla doza espressa. Priprema se tako što se iscijedi dvostrukim filterom za kafu na portafilteru. Danas se doppio smatra kao standardna doza espressa. Singl doze espressa zahtijevaju drugu košaricu za filter.
Ristretto
Ristretto znači u prijevodu sa talijanskog „kratki“ espresso. Za ristretto kafu se kaže da na prvo mjesto stavlja kvalitet ne hvantitet te da izvlači ono najbolje iz kafe, a ubrzo ćete saznati i zašto je to tako. Savršen kratki napitak možemo dobiti  tako što se duplo manja količina vode, u odnosu na espresso, pod jakim pritiskom propušta kroz kafu dok ekstrakcija traje kraće, svega oko 15-ak sekundi, u odnosu na klasičan espresso gdje traje oko 25 sekundi. Ista količina kafe ulazi u ristretto kao i za klasičan espresso.
Upravo ova tehnika izvlači najbolje iz kafe. Ako smo uspiješno napravili ristretto trebali bi dobiti kafu sa intenzivnijom aromom, ne toliko gorkim, ali punijim ukusom.
Caffè Americano
Caffe Americano je napitak od kafe, koji se pravi tako što se singl ili dupla doza espressa razblaže sa vrućom vodom. Tijekom procesa pravljenja trebala bi se dijelomično razdijeliti kremasta pjena na vrhu espressa. Kako okus ne bi bio toliko gorak poželjno je kremu žličicom sa vrha maknuti. Jačina kafe ovisi o količini  i omjeru espressa i vode, a okusom podsjeća na filter kafu. Nastala za vrijeme Drugog svjetskog rata tako što su Američki vojnici u Italiji razgađali espresso s vrućom vodom kako bi postigli okus kafe na koju su navikli u Sjedinjenim Američkim Državama.
Caffe Latte
Naziv Caffe Latte dolazi od talijanske riječi caffe e latte što u prijevodu znači kafa i mlijeko, tako da ćete ju u svakodnevici čuti spomenutu kao bijela kafa.
U Italiji se caffe latte skoro uvijek priprema doma uz doručak, i jedino uz doručak, tako što se kuha s kafetijerom na štednjaku i izlije u šalicu u kojoj se nalazi već zagrijano mlijeko.
Postoje razne varijante caffe latte, kao naprimjer mocha, što je caffe latte sa čokoladnim okusom, ili caffe latte sa sojinim mnlijekom ili mlijekom od badema. Također, se može poslužiti i hladno, tako da se espresso i ohlađeno mlijeko preliju preko kocki leda. Danas je u svijetu popularan termin latte art ( latte umjetnosti) što podrazumijeva stilizaciju prilikom pravljenja kafe na način da se na vrhu prave različiti uzorci, od kojih su najpopularniji srce, list, cvijet.
Caffè macchiato
Caffe macchiato ili espresso macchiato naziv je dobio po tome što su bariste morale dokazati da postoji razlika između espressa i espressa sa malo mlijeka. Macchiato u prijevodu sa talijanskog znači umrljan, sugerirajući na „mrlju“ mlijeka u kafi. Omjer kafe i mlijeka u ovome piću je najneravnomjerniji u usporedbi sa ostalim napitcima na bazi espressa jer cilj mrlje mlijeka u espressu je da doda malo slatkoće, a ne da preokupira i bude jedina stvar koju možemo okusiti.
Cappuccino
Kao i mnogi drugi napitci koji se baziraju na espressu Cappuccinu je podrijetlo iz Italije. Riječ Cappuccino u prijevodu sa talijanskog znači mali kapucin. Vjeruje se da je inspiracija za napitak bio kapucinski fratar Marco d` Aviano. Naziv je dobio zbog odora sa kapuljačom koje su nosili svećenici i časne sestre u redu kapicina. ( lat. Caputium – kapuljača ).
Tradicionalni Cappuccino se pravi sa jednom dozom espressa, istom količinom mlijeka zagrijanog pomoću parne mašine za espresso. Treći sloj napitka čini mliječna pjena. Druga varijanta je dupli cappucinno koji se pravi sa duplim espressom. Treba puno pažnje i iskustva da se točno pogodi omjer kako bi dobili savršeni cappuccino zbog čega je ovo jedan od najtežih kofeinskih napitaka za napraviti. Iskusne bariste pijenu od mlijeka znaju ukrasiti sa crtežima ( latte art).
Cappucinno se vrlo često uspoređuje sa caffe latte, no cappuccino je manje piće čija savršena doza treba biti 150 ml.
U Italiji cappuccino se pije uz doručak i ne poslije 11 ujutro.
Postoje različite varijacije ovog napitka koj uključuju kremu umjesto mlijeka, te razne dodatke za okus poput cimeta i čokolade. U Grčkoj je popularna hladna verzija Cappuccina, gdje se na vrh doda hladna pjena od mlijeka.
Affogato
Affogato se u Italiji smatra i svrstava pod grupaciju deserta, ali u brojnim restoranima i kafićima izvan Italije Affogato se smatra napitkom.
Espresso Con Panna
Samo ime Espresso Con Panna nam u prijevodu otkriva esenciju ovog napitka, espresso sa šlagom. Sasvim jednostavno, espresso con panna se sastoji od singl ili duple doze espressa sa šlag kremom. Poslužuje se u maloj šalici ( demitasse šalici). Veoma staromdono piće, čije ime varira od mjesta do mjesta, ali još uvijek veoma popularno.
Bosna i Hercegovina
Bosna i Hercegovina ima dugu tradiciju pijenja kafe, koje je u našu zemlju stiglo sa osmanskim uticajima sa Orijenta.
Marginalije
U kolokvijalnom, bosanskom govoru, danas obično u šaljivom kontekstu, razlikujemo nekoliko vrsta tradicionalne crne kahve: kahva priljevuša je duga kahva skuhana od preostalog taloga/teljve i dodate, prilite vode (otuda i naziv priljevuša). Služi se poslije prve, a u nekim krajevima čak i prije treće. Pri tom fildžan ili šoljica moraju obavezno biti čisti. Kahva razgalica je prva jutarnja kahva, ne rijetko dosta jaka (slična italijanskom espressu), koja se služi da se čovjek razbudi, razgali i razvedri, odnosno pripremi za novi dan, nakon sna. Kahva razgovoruša je nešto kasnija jutarnja kahva, koja se pije u društvu, uz razgovor, dok je kahva šutkuša poslijepodnevna kahva uz mirno i sređeno raspoloženje, koja se u Bosni služi između 17 i 19 sati poslijepodne/uvečer. Kraj dana završava kahva sikteruša, koja je posljednje posluženje gostima i koja se konvencionalno shvaća kao učtiv znak da je vrijeme da se društvo konačno raziđe.
Bosanska kahva se uglavnom poslužuje na posebnim ručno kovanim tacnama sa bijelim, sitnim fildžanima, koji u Bosni najčešće imaju floralnu ili astralnu mustru. Uz bosansku kahvu tradicionalno se poslužuju bosanski rahatlokumi s ružom ili orasima i čaša vode.
Varijante
I dok se portugalski galao i italijanski latte macchiatto isključivo služe u staklenim čašama, francuski se café au lait, baš kao i njemački Milchkaffe služe u šoljicama, šoljama ili zdjelicama, koje su vremenom narasle, baš kako je rasla i sama potrošnja.
NGC 6062B
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4633
NGC 4633 (također poznat kao IC 3688, MCG 3-32-85, PGC 42699 i UGC 7874) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 13 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Najveći prečnik je 2,00 (7 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (3 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Edward Swift 27. aprila 1887. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Bruck an der Mur (okrug)
Okrug Bruck an der Mur nalazio se u sjevernom dijelu austrijske pokrajine Štajerske.
Historija
Po odluci Vlade Štajerske iz 2011. godine ovaj se okrug sa okrugom Mürzzuschlag od 1. januara 2013. godine ujedinio u novi okrug Bruck-Mürzzuschlag. Time se sve dosadašnje političke kompetencije prenose na novi okrug.
Upravna podjela
mini|400px|Općine u okrugu Bruck an der Mur Okrug se sastojao od ukupno 21 općine. Od toga su tri grada i sedam općina sa statusom Markt. Broj stanovnika u pojedinoj općini nalazi se u zagradi.
Kozara
Kozara je planina u sjeverozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine. Prostire se 70 km u dužinu i 20 do 30 km u širinu u pravcu sjeverozapad-jugoistok na području 7 općina: Novi Grad, Kostajnica, Kozarska Dubica, Gradiška, Laktaši, Banja Luka i Prijedor. Omeđena je rijekama Savom na sjeveru, Vrbasom na istoku, Sanom na jugu, Unom na zapadu i Gomjenicom. Najviši vrh Kozare je Lisina visok 978 metara.
Reljef
Kozara je pitoma i veoma prostrana planina. Nije visoka, ali na njoj po strmoj Vitlovskoj kosi ima prostora po kojima skoro da još nije kročila ljudska noga. Reljef kozarskog predjela je rezultat njene morfogeneze, tj.rezultat djelovanja endogenih i egzogenih geomorfoloških procesa. Kozara je ostrvska planina čiji je osnovni, tektonski reljef nastao u dugom periodu mlađeg kenozoika izdizanjem dijela kopna pod uticajem orogenih pokreta u Zemljinoj kori i oticanjem Panonskog mora. Najznačajniji period tektonskog uobličavanja masiva Kozare desio se u vrijeme alpske orogeneze s kraja mezozoika i početka tercijara, kada su se najviši vrhovi izdigli iz Panonskog mora sredinom starijeg tercijara (eocena).
Potom Kozara prvo postaje poluostrvo, a krajem tercijara, nakon oticanja panonskog zaliva Paratetisa, pstaje dio šireg cjelokupnog kopna. Dalje uobličavanje reljefa se odvijalo pod uticajem egzogenih sila tj. destrukcije površine Zemlje procesom erozije. Pripada Dinarskom sistemu planina.
U središnjem dijelu planine, u smjeru istok-zapad, uzdiže se vrh Mrakovica (804 m), a u smjeru sjeverozapad, u podnožju Mrakovice izvire potok Mala Mlječanica, koji se daljim tokom, ostavljajući sa svoje desne strane veoma strmu stranu, Vitlovsku kosu, spaja sa rječicom Gračanicom, na mjestu Sastavci.
Biljni i životinjski svijet
Vertikalna stratifikacija biljnog sistema Kozare sastoji se od: pašnjaka u plodnom Potkozarju, na koje se naslanja sprat listopadnih šuma, uglavnom graba, bukve i hrasta, iznad su crnogorične šume smreke, jele i a, iz kojih izviruju kamene litice kozaračkih vrhova: Lisine, Kozaračkog kamena, Zečjeg kamena, itd.
Horizontalni raspored šuma: na sjeveru preovlavaju visoke jelove i bukove šume, a u južnom dijelu su površine obrasle niskim šumama hrasta i kulturama četinara (crni bor, bijeli bor i smrijeka (smrča)).
Kada bi se kod Laktaša u blizini Banje Luke ušlo u kozaračke šume, sedamdeset kilometara bi se moglo neprekidno prolaziti kroz šume, sve do granice sa Hrvatskom.
Kozara ima i veliki broj ljekovitog bilja: nana, kamilica, majčina dušica, zova... itd.
Industrijski potencijali
Nepregledne šume su (uz domaćinski odnos prema njima) nepresušni izvor blaga od zdravlja do industrije. Austrougarska je još krajem 19. vijeka, po cijeloj Kozari izgradila uskotračnu prugu kojom je lakše i brže odvozila balvane iz šume u svoje fabrike, a ostaci pruge su i sada vidljivi po planini.
Turizam, lov, planinarenje na Kozari
Prirodne ljepote Kozare i njeni raznoliki predjeli česta su odrednica mnogih planinarskih i lovačkih društava iz okolnih gradova: Prijedora, Kozarske Dubice, Banje Luke i Gradiške.
Na Kozari se organizovano lovi još od vremena osnivanja prvog lovačkog društva 1906. godine. Na nižim nadmorskim visinama ima jarebice, prepelice i fazana. Kako se visina povećava tako se mijenja i sastav divljači u lovištu kao naprimjer: zec, lisica, srneća divljač, divlja svinja, divlja mačka, itd. Posebno aktivna društva na području Kozare su Planinarsko-alpinistički klub Pauk, Planinarsko društvo Klekovača iz Prijedora, kao i Planinarsko sportsko društvo Previja iz Banje Luke. U središnjem dijelu planine, smjerom istok-zapad, uzdiže se vrh Mrakovica (804 m). U cilju očuvanja i zaštite kulturno-historijskih i prirodnih vrijednosti, ovaj dio planine Kozare, površine 3.907,54 ha, proglašen je nacionalnim parkom 1967. godine.
Predajnik
Na Kozari je 2. oktobra 2011. pušten u rad predajnik Radio-televizije Republike Srpske, odnosno antenski stub i sistem. Antenski sistem je visok 84 metra i zajednički je projekat Vlade Republike Srpske i Radio-televizije Republike Srpske. Predajnik signalom Javnog servisa Republike Srpske pokriva područje od Posavine do Zapadne Krajine, te rejon Šipova i Mrkonjić Grada.
Kozara i historija
Od prahistorije, pa do historije novog vijeka, Kozara je bila poprište mnogobrojnih ustanaka, pogroma, a služila je i za zbjegove civilima. Na jednom od vrhova planine Kozare, na visu Mrakovica, podignut je Memorijalni kompleks Kozara, u znak sjećanja na pale borce za slobodu tokom Bitke na Kozari u Drugom svjetskom ratu. Spomenik je rad vajara Dušana Džamonje, sa memorijalnim zidom na kome je upisano 9921 ime stradalih partizana i stanovnika potkozarskih sela.
Saxifragales
Saxifragales je red cvjetnica. Njihovi najbliži srodnici su eudikotiledone – velika grupa poznata kao roside po date u APG II sistemu klasifikacije. Neki autori roside definiraju šire, uključujući Saxifragales kao njihovu najveću baznu grupu. Saxifragales je jedna od osam grupa koje čine jezgarne eudikotile. Ostale su Gunnerales, Dilleniaceae, Roside, Santalales, Berberidopsidales, Caryophyllales i Asteride.
Saxifragales imaju opsežne fosilne  nalaze. Članovi postojećih taksona naizgled su ostaci nekadašnjeg raznolikog i kosmopolitski široko rasprostranjenog reda.
Red Saxifragales, kako se sada razumije, zasnovan je na rezultatima molekularnih filogenetskih studija sekvenci DNK. Nije dio ni jednog od klasifikacijskih sistema zasnovanog na morfologiji biljaka. Ovoj grupi je mnogo potrebna studija uporednoanatomskih svojstava, posebno u svjetlu nedavnog širenja porodice Peridiscaceae, kako bi obuhvatila Medusandra, rod koji prije 2009. obično nije bio postavljen u Saxifragales.
Red je podijeljen u superporodične grupe, kao što je prikazano u donjem  filogenetskom stablu. Ove grupe su neformalne i ne smatraju se taksonomskim rangom.
Porodice
Saxifragales obuhvataju oko 2.470 vrsta. Uključene su u 15 porodica,, odnosno u 12 porodica ako se Haloragaceae sensu lato prepoznaju kao porodica u kojoj su Haloragaceae sensu stricto, Penthorum, Tetracarpaea i Aphanopetalum. Oko 95% vrsta su u pet porodica: Crassulaceae (1400), Saxifragaceae  (500), Grossulariaceae (150–200), Haloragaceae (150), i Hamamelidaceae (100).Većina porodica su monogenerične. Broj rodova po porodicama je kako slijedi:
Dobrinje (Visoko)
Dobrinje su naseljeno mjesto u gradu Visokom, Bosna i Hercegovina.
Prisoje
izvedeno od Prisojna strana, južna, osunčana strana (ugl. planine ili brda)
Bosna i Hercegovina:
Crna Gora:
Cerebralna amiloidna angiopatija
Cerebralna amiloidna angiopatija (CAA), oblik je angiopatija u kojem se peptid amiloid beta taloži u zidovima malih do srednjih krvnih žila središnjeg živčanog sistema i moždanih ovojnica. Pojam "kongofilni" ponekad se koristi jer se prisustvo abnormalnih nakupina amiloida može dokazati mikroskopskim pregledom moždanog tkiva nakon bojenja kongo crvenim. Amiloidni materijal nalazi se samo u mozgu pa tako bolest nije povezana s drugim oblicima amiloidoza.
Znakovi i simptomi
CAA je povezana s krvarenjima u mozgu, osobito mikrohemoragijama. Budući da CAA može biti uzrokovan istim amiloidnim proteinom koji je povezan s Alzheimerovom demencijom, moždana krvarenja su češća u osoba koje imaju dijagnozu Alzheimerove bolesti. Međutim, mogu se pojaviti i kod onih koji nemaju povijest demencija. Krvarenje u mozgu obično je ograničeno na određeni režanj i to je malo drugačije u usporedbi s krvarenjima u mozgu koja nastaju kao posljedica visokog krvnog pritiska (hipertenzija) – češći uzrok hemoragijskog moždanog udara (ili krvarenja u mozgu).
Uzroci
Utvrđeno je da se CAA javlja sporadično (općenito u starijoj populaciji) ili u porodičnim oblicima, kao što su flamanski, ajovski i nizozemski tipovi. U svim slučajevima, definiran je taloženjem amiloida-beta (Aβ) u leptomeningnim i korteksnim zidovima krvnih žila. Uočeno je da je CAA koji se javlja kod flamanskog tipa povezan s velikim plakovima gustog jezgra uočenim u ovom rodoslovu.
U porodičnim oblicima CAA, uzrok nakupljanja Aβ vjerojatno povećana proizvodnja, a ne slabo uklanjanje. Mutacije u genu za amiloidni prekursoraki protein (APP), presenilinu (PS) 1 i PS2 geni mogu rezultirati povećanim stopama cijepanja APP u Aβ. Predložen je i imunski mehanizam. Apolipoprotein E (APOE) ε2 i ε4 povezani su s povećanim rizikom od dobivanja cerebralne amiloidne antipatije. Primjena antitrombocitne i antikoagulantne terapije povećava rizik od intracerebralnog krvarenja u CAA.
Tipovi
Postoji nekoliko porodičnih varijanti. Stanje je obično povezano s amiloidom beta. Međutim, postoje tipovi koji uključuju druge amiloidne peptide:
Provode se istraživanja kako bi se utvrdilo postoji li veza između cerebralne amiloidne angiopatije i uzimanja prekomjernih količina aluminija.
Patofiziologija
Vaskularna amiloidna patologija karakteristična za CAA može se klasificirati kao tip 1 ili tip 2, pri čemu je potonji tip češći. Patološka promjena CAA tipa 1 uključuje uočljive naslage amiloida unutar korteksnih kapilara, kao i unutar leptomeningnih i korinih arterija i arteriola. U patološkim promjenama CAA tipa 2, amiloidne naslage prisutne su u leptomeningnim i korteksnim arterijama i arteriolama, ali ne i u kapilarama. Naslage u venama ili venulama moguće su u oba tipa, ali su daleko manje zastupljene.
Dijagnoza
CAA se može definitivno dijagnosticirati samo obdukcijom autopsija. Biopsije mogu imati ulogu u dijagnosticiranju vjerovatnih slučajeva. Kada tkivo nije dostupno za biopsiju, koriste se Bostonski kriteriji, za određivanje vjerojatnih slučajeva CAA iz podataka MRI ili CT-skeniranja. Bostonski kriteriji zahtijevaju dokaz o višestrukim režanjskuim ili korteksnim krvarenjima, kako bi se označilo da pacijent vjerojatno ima CAA. Snimanje ponderirano osjetljivošću predloženo je kao alat za identifikaciju mikrohemoragija povezanih s CAA.
Snimanje
Cerebralna amiloidna angiopatija može se spoljiti kao režnjevito unutarmoždano krvarenje ili mikrokrvarenje u mozgu. Krvarenje se obično javlja na površinama mozga za razliku od unutarlobanjskog krvarenja zbog visokog krvnog pritiska koji se javlja u dubokim mjestima mozga kao što su bazna ganglija i pons. Kod režanjskog intracerebralnog krvarenja, CT-skeniranje bi pokazalo hipergusto područje krvarenja i hipogusti edem oko mjesta hemoragija.
MRI sekvenca gradientni eho i snimanje ponderirano osjetljivošću(SWI) korisni su u otkrivanju mikrokrvarenja i taloženja gvožđa na moždanoj kori (površinska kortEksna [ [sideroza]]). Ostali MRI pokazatelji CAA uključuju bijelu tvar hiperintenzitet i stanjivanje korteksa.
Upravljanje
Cilj tretmana cerebralne amiloidne angiopatije je liječenje simptoma, jer ne postoji lijek. U liječenju ovog stanja mogu biti od pomoći fizička, radna i/ili logoterapija.
Povijest
Gustav Oppenheim bio je prvi koji je 1909. izvijestio o naslagama vaskularnih amiloida β na vaskulaturi središnjeg živčanog sistema. Prvi rad koji se fokusirao isključivo na ono što će postati poznato kao CAA objavio je 1938. WZ Scholz. Godine 1979. H. Okazaki objavio je rad u kojem je CAA umješan u određene slučajeve režanjskogog unutarlobanjskog krvarenja. Bostonski kriteriji za CAA potječu iz članka iz 1995., iz Harvard Medical School.
Golden Gala 2014.
Golden Gala 2014. bio je 34. izdanje godišnjeg atletskog mitinga u Rimu i četvrta stanica Dijamantne lige 2014.
Dicmo Prisoje
Dicmo Prisoje je naseljeno mjesto u sastavu općine Dicmo, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Koyukon
Koyukon (Koyukukhotana).- /"people of Koyukuk River."/ pleme američkih Indijanaca iz grupe Khotana, nastanjeno južno od ušća Tanane i uz Koyukuk River na Aljaski. Swanton Koyukone dijeli se na tri lokalne grupe, to su Kaiyuhkhotana sa rijeke Yukon, između Anvika i Koyukuka uključujući i Innoko River. Druga grupa su Koyukukhotana vlastiti sa rijeke Koyukuk, i treći Yukonikhotana, od ušća Tanane do ušća Koyukuka. Svaka ova grupa Koyukona imala je više naselja. Mooney (1928.) procjenjuje da ih je 1740. bilo 1,500; 840 (1890.). Koyukoni danas žive u 11 sela, i ima ih oko 2,300.
Život Koyukona
Koyukoni su sub-arktički narod lovaca i ribara, sa krpljama, kao jednim od simbola njihove kulture. Život Koyukona organiziran je sezonski. Oni tradicionalno imaju proljetne, ljetne, jesenske i zimske logore, i kreću se prateći migraciju životinja, odnosno karibua. Tokom ljeta Minkhotanas (='lake people') Koyukoni se bave lovom na karibue i drugu divljač, dok su tokom jeseni zauzeti ribolovom na losose. Važan je tada i lov na karibue koji se sele u to vrijeme, a nastavlja se i tokom zime, kao i u rano proljeće; Meso karibua Indijanci suše i skladište u trapovima za kasniju upotrebu.
Dicmo Prisoje
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazilo se u sastavu stare općine Sinj.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Dicmo Prisoje je imalo 610 stanovnika.
Koyukon
Historija
mini|desno|255p|Pripadnici Koyukon naroda (slika iz 1898. godine
Dicmo Prisoje
Stanovništvo
Napomena: ''Do popisa 2011. iskazivano pod imenom Prisoje.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Dicmo Prisoje je imalo 739 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
NGC 7552
NGC 7552 (također poznat kao ESO 291-12, IC 5294, IRAS 23134-4251, MCG -7-47-28 i PGC 70884) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 74 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ždral. Najveći prečnik je 3,40 (73 hiljade sg) a najmanji 2,7 uglovnih minuta (58 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio James Dunlop 7. jula 1826. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kirchhoffovi zakoni
Kirchhoffovi zakoni su fizikalni zakoni koje je otkrio njemački naučnik Gustav Kirchhoff.
Parafilija
Parafilija ili Patološka seksualna sklonost je naziv za sve ono što se smatra neprirodnim spolnim ponašanjem u psihologiji i seksologiji.
Parafilija je (grčka riječ od para παρά = osim i '-philia' φιλία = ljubav) i opisuje seksualnu žudnju kao odgovor na seksualni objekt ili situacije koje mogu interferirati sa kapacitetom recipročne seksualne aktivnosti. Parafilija također može implicirati ne-većinske seksualne prakse bez da nužno implicira disfunkciju ili moralnu devijantnost.
Historija pojma
Iako se ovaj pojam često pripisuje seksologu Johnu Moneyu, termin je uveo seksolog Friedrich Salomon Krauss u 19. vijeku, po prvi put populariziran od Bečkog psihoterapeuta Wilhelma Stekela (u knjizi Seksualne Aberacije) 1925. godine, od grčkog para- (mimo) + philos (ljubav). Nije široko upotrebljavan do 1950-ih, te je prvi put korišten u "Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders" (DSM) 1980. Korišten je također od strane Sigmunda Freuda.
Podjela parafilija:
Klinički priznate parafilije (dijagnostički kodirane parafilije):
Dijagnostički nekodirane parafilije:
Agresija
mini|Agresivno ponašanje životinja Agresija je ponašanje (emocionalna reakcija) kojemu je u osnovi namjera da se nanese šteta, da se neko fizički ili psihički povrijedi.
Postoje aktivna i pasivna agresija:
Izvori agresije: osnova agresivnog poriva je unutrašnje tjelesno i psihičko stanje; pojavljuje se uz osjećaj srdžbe i neprijateljstva; u frustrirajučim situacijama (u kojima je agresija samo jedan oblik reagiranja); kad osjećamo fizičku ili verbalnu prijetnju ili mogući napad (u ovakvim slučajevima agresija je izazvana agresijom).
Agresija može biti:
U razvoju psihoanalize posvečivalo joj se malo pažnje, ali nakon teorije libida Freud se usmjerio da je postavi, u svojim djelima, kao cjelovit i nezavisan instinktni poriv. Putem dualne teorije nagona smjestio ju je u postojeću psihoanalitičku teoriju. Objašnjava je kao težnju za samouništenjem inspirisan depresivnim stanjima i samoubistvima, koja se kasnije usmjerava prema drugim ljudima.Pojavljuje u nastranostima, ne može se pratiti kroz uzastopne faze, ulazi u super ego, tjera čovjeka da kontroliše svoju prirodu, nekad se sjedinjuje sa libidom.
NGC 819
NGC 819 (također poznat kao IRAS 02056+2859, PGC 8174 i UGC 1632) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 302 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Trokut. Najveći prečnik je 0,60 (53 hiljade sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (35 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 20. septembra 1865. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mairie de Montrouge (Metro Pariz)
Metro stanica pariskog metroa linije Mairie de Montrouge nalazi se u pariskom predgrađu u općini Montrouge. Od 23. marta 2013. godine, produžavanjem linije, od stanice Porte d'Orléans, postala je zadnja stanica.
Podgorje ob Sevnični
Podgorje ob Sevnični je naseljeno mjesto u sastavu općine Sevnica, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazilo se u sastavu stare općine Sevnica.
Stanovništvo
Napomena: ''U 1955. nastalo spajanjem naselja Malo Podgorje, Rezec, Srebotno i Veliko Podgorje koja su ukinuta.''
Titicaca
Jezero Titicaca (šp. Lago Titicaca), na 3.821 m nadmorske visine, najviše je jezero na svijetu na kojem je moguća komercijalna plovidba. S površinom od oko 8.300 km2 (širine 65 km i dužine oko 194 km), Titicaca je najviše slatkovodno jezero u Južnoj Americi. Nalazi se na granici Perua i Bolivije. Jezero Maracaibo u Venecueli, s djelimično slanom vodom, veće je, i ima oko 13.000 km2, ali ga neki svrstavaju u more jer je inače povezano s okeanom. mini|Obala jezera
Više od 25 rijeka utječe u Titicacu, u kojem se nalazi i 41 ostrvo - od kojih su neka gusto naseljena.
Titicaca je poznato i po stanovništvu, indijancima Uru, koji žive na 9 vještačkih ostrva Uros, načinjenih od plutajuće trske. Ova ostrva postala su glavna turistička atrakcija Perua, pa ekskurzije iz grada Puna na obali jezera dolaze u posjetu. Još jedna turistička atrakcija jest ostrvo Taquile sa drugom domorodačkom zajednicom. Njegovi stanovnici poznati su po rukom tkanim tekstilnim proizvodima, koji spadaju među najkvalitetnije zanatske proizvode Perua. mini|200px|lijevo|Položaj jezera Titicaca vodu dobija od kiša i topljenja ledenjaka na planinama iznad Altiplana. Ovu vodu odvodi rijeka Desaguadero, koja teče na jug kroz Boliviju u jezero Poopó; međutim, to nadoknađuje manje od 5% gubitaka, sve ostalo gubi se velikim isparavanjem kao rezultat snažnih vjetrova i jakog sunca na toj nadmorskoj visini.
Porijeklo imena Titicaca nepoznato je. Prevodi se kao "Kamena puma", zato što oblikom podsjeća na pumu koja lovi zeca, kombinirajući riječi lokalnih jezika Kečua i Aymara, ili kao "Litica vođe". Među lokalnim stanovništvom postoji nekoliko različitih imena.
Četvrtina jezera na jugu odvojena je od glavnog dijela Tikinskim tjesnacem, pa zato Bolivijci taj manji dio zovu jezero Lago Huiñaymarca (Wiñay Marka), a veliki jezero Chucuito (Lago Chucuito). Peruanci i manji i veći dio zovu Malo jezero i Veliko jezero (Lago Pequeño i Lago Grande).
Tiahuanaco
mini|350px|desno|Kalasaya Tiahuanaco /''O značenju imena još se vodi rasprava. U novije vrijeme često se navodi pod engleskim oblikom Tiwanaku. Prema mišljenju profesora Alan L. Kolata izvorni naziv je bio Taypikhala, (“kamen u središtu”)''/ je prastari indijanski grad u bolivijskim Andama iz vremena prije Inka, lociran na bolivijskim visoravnima u južnom dijelu bazena jezera Titicaca. Tiahuanaco je u početku sagrađen kao jedan od brojnih gradova sa malim hramovima. Ti gradovi, koji su ovisili o stadima, lovu, ribolovu i nešto poljoprivrede, dijelili su kontrolu nad regijom do otprilike 400 godine.
U to vrijeme grad je počeo preuzimati kontrolu i uključivati ostale gradove u čvrsto kontroliranu jezgru regije koja je kasnije postala carstvo Tiwanaku. Tokom slijedećih nekoliko stotina godina, Tiahuanaco je imao snažan utjecaj na južne i srednje Ande kroz mješavinu strategije kolonizacije,neizravne kontrole i trgovačkih veza koje su se protezale od zapadne obale do istočnih džungli današnje Bolivije, Čilea i Perua.
Jezgra drevnoga grada sastoji se od niza ogromnih monumentalnih skulptura. Najveća je piramida Akapana, kamenom obložen terasasti humak dugačak oko 200 m i visok 17 m, koji sadrži središnje tzv. potonulo dvorište. Ostale velike konstrukcije uključuju Kalasayu, ogromnu povišenu platformu dugačku 130 m, te stepenasti humak koji svojim oblikom podsijeća na slovo T poznat kao Pumapunku. Najpoznatiji spomenici su možda Vrata Sunca i Mjeseca, na kojima su detaljni reljefi važnih božanstava. S arhitekturom kamenih blokova i sofisticiranim načelom Tiwanaku je imao jasan utjecaj na razvoj kasnije arhitekture Inka.
Gordana Magaš
Gordana Magaš je rođena 24. Oktobra 1948. godine u Sarajevu, Bosna i Hercegovina. Završila je Drugu gimnaziju Ognjen Prica, odsjek Fizika-Matematika, poslije pohađa studij Fizike i odsjek glume pri Filozofskom fakultetu u Sarajevu.
Balet, drama, opera, mjuzikl, opereta
1953. godine postaje članica Baleta u Pionirskom pozorištu i učestvuje u svim dječjim baletskim predstavama, jedna od zapaženijih uloga, je uloga Snježane u predstavi Snježana i sedam patuljaka. 1956. godine upisuje Baletni studio pri Narodnom pozorištu a 1963. godine počinje volontirati u Baletu Narodnog pozorišta. 1966. godine postaje profesionalni član Baleta Narodnog pozorišta gdje ubrzo dobiva status soliste-epizodiste. Ostvaruje zapažene uloge u baletima: Labudovo jezero, Žizela, Ohridska legenda, Licitarsko srce, Adam i Eva, Ofelija, Satana, Španski kapričo, Na plavom Dunavu... Također od 1971. godine, pa na dalje, ostvaruje kao glumica niz uloga u dramama: Karadžoz, Vukodlaci, Tamo-amo, Višnjik... Zapaženije uloge imala je i u Operama kao što su: Karmen, Prodana nevjesta, Paučina, Don Huan. Najznačajnije uloge ostvaruje u mjuziklima: Kiss me Kate, Obećanja, obećanja i u opereti Mala Florami. 1983. godine odlazi, tri godine ranije, u tadašnju, benificiranu, baletsku mirovinu iz Narodnog pozorišta Sarajevo.
Koreografija
1974. godine postavlja temelje modernog plesa u BiH i do 1991. godine sa svojom baletnom grupom radi kao saradnik, plesač i koreograf za TV Sarajevo, TV Beograd, TV Zagreb i TV Podgorica. Kao koreograf i saradnik za scenski pokret učestvovala u predstavama: Pseće srce, Duplo dno, Balkanski špijun, Gospođa Ministarka, Don Huan se vraća iz rata, Galilejevo uzačašče, Neron, Bez trečeg... Od 1982. do 1986. godine jedan je od koreografa za proslavu Dana mladosti - 25 Maj koji se održavao na stadionima Beograda, Sarajeva i Peći, sa više hiljada učesnika. Od 1982. do 1988. godine stalni je član i koreograf organizacije za izbor Miss YU. 1983. godine osniva vokalno-plesni, dječiji ansambl Kike i čuperci, sa kojima kao i sa svojom Baletnom grupom učestvuje u programima za sarajevske Olipmijske igre. Zahvaljujući mnogobrojnim muzičkim TV spotovima, TV serijama, emisijama i nastupima, 1985. godine proglašena je među 10 najuspješnijih žena ex YU. Radila je, kao koreograf, scenske nastupe za Evroviziju, za muzičke numere izvođača: Danijel Popović - 1983, Vlado Kalember i Izolda Barudžija - 1984, Maja Tatić - 2002.
Studio baleta, modernog plesa i aerobika
1983. godine otvara i prvi Aerobik klub u ex YU i objavljuje prvu audio kasetu Pokrenimo se malo sa diktiranim vježbama aerobika uz muzičku podlogu. 1985. godine osniva prvi dječiji Baletni studio u CDA. Od 1987. do 1991. godine vodi Baletni studio u Dom-u Mladih - Skenderija i u multimedijalnom centru Stella Media na Mojmilu. Oko 500 djece je pohađalo oba Baletna studija.
TV serije
Karadžoz, Hvala na pažnji, Svakog petka iz početka, Discobik i repobik, Pokrenimo se, TV Kabare, Na ti, Teversenove bajke...
TV drama
Zagrljenici
Povelje, zahvalnice i nagrade
Dobitnik je mnogobrojnih povelja i zahvalnica, među kojima su:
1988 – UNICEF - za izuzetne doprinose u korist djece svijeta - Beograd 1971, 1999, 2000 – Narodno pozorište Sarajevo 1996 – Organizacioni Komitet IAAF Atletskog mitinga solidarnosti - Sarajevo 1999, 2009 – UG Obrazovanje gradi BiH - Sarajevo 2002, 2011 – Opća bolnica - Sarajevo, Opća bolnica ''Prim.Dr. Abdulah Nakaš'' -Sarajevo 2006/2007 – Akademija scenskih umjetnosti u Sarajevu - Sarajevo, nagrada Dr. Razija Lagumdžija, za pedagoški i umjetnički rad u toj akademskoj godini.
Živi i radi u Sarajevu, BiH.
Mozaik
desno|mini|250px|Mozaik iz 690. n.e., [[Mesdžidul-aksa (Kupola nad Stijenom) u Jerusalemu]] desno|mini|250px|Detalj iz mozaika u [[Crkva sv. Vitale|crkvi sv. Vitale, Ravenna]] desno|mini|250px|Bizantijska carica [[Teodora (supruga Justinijana I|Teodora s pratnjom, crkva sv. Vitale u Ravenni]] desno|mini|250px|Postupak slaganja mozaika
Mozaik slikarska tehnika koja se izvodi slaganjem raznobojnih kockica od kamena, glazirane keramike i obojenog stakla u malternu podlogu. Služi za dekorativno ukrašavanje arhitektonskih površina, podova, zidova, svodova i vanjskih prostora.
Poznate su italijanske mozaičke kockice (tessere) proizvedene u muranskim staklarnicama u više dimenzija i velikom broju različitih boja i tonova. Kamene kockice dobijaju se usitnjavanjem (čekićem, kliještima, itd.) različitih vrsta obojenog kamena. Tako usitnjene, kockice se koriste ovisno o svom obliku i boji. Kockice se utiskuju u svježu žbuku, cement, masu na bazi disperzije umjetne smole, razna ljepila, poliesterske smole (od koje se mogu praviti i kockice) i slično. Mozaikom se oslikavaju zidne, podne ili svodne površine. Podni mozaici su uglavnom od kamenčića, a zidni mogu biti i od drugih materijala. Zlatno razdoblje mozaik je doživio u Bizantskom Carstvu (prije toga je široku upotrebu imao u Grčkoj i Rimu), pa iako se kasnije koristio, manje je bivao zastupljen nego neke druge, jednostavnije slikarske tehnike. Još od drevnih (antičkih) vremena poznata su nam dva načina izvedbe mozaika:
Osim „običnog“ mozaika, postoji i tehnika mikromozaika, mnogo složenija, iste osnove, no puno dojmljivijih rezultata, rezervirana samo za iznimno uporne i strpljive, koji ne žale izgubiti vrijeme kako bi postigli što dojmljiviji rezultat.
Tehnologija izrade
Počinje kad je skica u boji prenesena na karton. Slika na kartonu je bez suvišnih i sitnih detalja jer se oni u mozaiku vrlo teško mogu izvesti. Kockice se tada biraju po pravilu najpogodnije boje i oblika i svojom najpovoljnije obrađenom (uglavnom najravnijom stranom) lijepe na određeno mjesto slike ljepilom topivim u vodi (metilceluloza - ljepilo za zidne tapete, tutkalo...). Između kockica se ostavljaju razmaci do 1 mm u koje će kasnije ući vezivo.
Kad se slaganje završi, pripremi se okvir dimenzija mozaika, s letvicama višim od debljine kockica za jedan centimetar, na čijoj je unutrašnjoj strani razapeta žičana mreža, koja ima ulogu armature za žbuku (ili bilo koje vezivo koje kasnije ispunjava taj prostor). Pripremljeni mozaik treba prethodno navlažiti da ne bi naglo povukao vlagu iz veziva i time ga oslabio, što bi dovelo do pucanja. Kao vezivo mozaičkih kockica obično se koristi cementna pasta miješana u omjeru 2:1 (2 dijela opranog suhog pijeska i 1 dijela cementa). Voda se dodaje dok se ne dobije masa koja je toliko mokra da se na površini izlučuje tanak sloj vode ako je tučemo zidarskom žlicom. Kad se radi s tanjim kockicama, kao vezivo se može koristiti i keramičko ljepilo. Vezivom se mozaik prelije do visine okvira.
Kad se vezivo stvrdne mozaik se okrene, očisti od papira i ljepila toplom vodom i četkom. Kod ugrađivanja mozaika na zid potrebno je zidnu površinu učiniti hrapavom, ako ona takva već sama po sebi nije. Zatim je potrebno nanijeti cementno vezivo pripremljeno od cementa i suhog pijeska u omjeru 1:3, u debljini većoj od debljine mozaičkih kamenčića. Složeni mozaik ili dijelove mozaika premažemo cementnom pastom pripremljenom od cementa i vode u omjeru 1:1. Mozaik se potom utiskuje u svježu cementnu žbuku. Kad je cijeli mozaik postavljen na zid, papir se navlaži vodom i skine, a tek drugi dan ispire se četkama i vrše se korekture. Suhi mozaik se moguće je i polirati, a to se izvodi voštanom pastom.
NGC 1602
NGC 1602 (također poznat kao ESO 157-32, IRAS 04267-5510 i PGC 15168) je nepravilna galaksija koja je udaljena oko 72 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Najveći prečnik je 1,90 (40 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (23 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 5. decembra 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Donja Zimća
Donja Zimća je naseljeno mjesto u gradu Visokom, Bosna i Hercegovina.
Elizabeth Taylor
mini|desno Elizabeth Taylor (27. februar 1932 - 23. mart 2011) bila je američka glumica, rođena u Engleskoj, dobitnica dvaju Oscara za najbolju glavnu žensku ulogu. Roditelji su joj bili Amerikanci, ali kako je njeno mjesto rođenja britansko tlo, tj. imućna četvrt sjeverozapadnog Londona Hampstead, ima britansko i američko državljanstvo. Otac Francis bio je trgovac umjetninama, a majka Sara bivša glumica izrazito teške naravi. Stariji brat Howard rodio se 1929. godine. Majka je poticala njenu karijeru, tako da već u trećoj godini pohađa satove baleta.
Na filmu debitira sa devet godina, u filmu Lassie.
Među njenim glumačkim partnerima su Mickey Rooney, Roddy McDowall, Paul Newman, Montgomery Clift, Richard Burton i mnogi drugi. Oscara je dobila 1960. godine za film Butterfield 8, gdje joj je partner bio tadašnji muž Eddie Fisher, a drugog 1966. za film "Ko se boji Virginije Woolf" (Partner tadašnji muž Richard Burton.)
Bila je prekrasna Kleopatra, a osim dva osvojena Oscara, za tu nagradu nominirana je još četiri puta. Glumila je od 1942. do 2003. godine. Osim na filmu glumila je i na televiziji, pojavivši se kao gost u mnogim serijama, od kojih je jedna i "Dadilja".
Udavala se osam puta za sedam supruga. Ima četvero djece, dva sina i dvije kćeri, a baka je postala u 39. godini. Nagradu za životno djelo dobila je 1997. godine, a 2000. i titulu Dame Britanskog carstva. Posljednjih decenija života je bila angažirana u radu za zajednicu, a promovira i svjesnost o AIDS-u. Rock Hudson bio joj je partner i dobar prijatelj. Jako voli nakit, te parfeme. Umrla je od zatajenja srca.
Ekonomija
Ekonomija (dolazi od grčke riječi Oikonomia; oikos - kuća, nomos - zakon) naučna je disciplina koja proučava kako društva upotrebljavaju oskudne resurse da bi proizvela određena dobra i usluge i raspodijelila ih među ljudima.
U osnovi gore navedene definicije su dvije ključne zamisli u ekonomiji.
Iz ove dvije zamisli se javljaju tri temeljna pitanja u ekonomiji. To su "šta", "kako" i "za koga" (proizvoditi). Odnosno svako društvo mora izabrati koje će robe proizvoditi, na koji način (više ili manje efikasno) i kako će dobra biti raspodijeljena. Ta tri problema su centralni problemi oko kojih se vrti ekonomija bilo kojeg društva u svijetu.
Ekonomija kao nauka bavi se razotkrivanjem, analizom i produbljivanjem saznanja o ekonomskim zakonitostima i pojavama u društvenoj proizvodnji sa stanovišta analize odnosa proizvodnje (klasična ekonomska teorija), odnosno racionalnosti upotrebe ograničenih resursa i neograničenih ljudskih potreba. Analiza se vrši na makro i mikro nivou.
Oblasti izučavanja ekonomije
Predmet izučavanja ekonomije je podijeljen na dvije glavne oblasti: mikroekonomiju, i makroekonomiju.
Mikroekonomija potiče od grčkih riječi micros (mali) i oikonomia (privreda),ona proučava pojedinačne privredne subjekte (domaćinstva i preduzeća). Mikroekonomija se sastoji od brojnih naučnih disciplina kao npr. Marketing, Management, Strateški management, Računovodstvo, Poslovna organizacija, Vanjsko trgovinsko poslovanje, Operacijska istraživanja, Istraživanje tržišta, Ekonomika preduzeća, Međunarodni marketing, Međunarodna ekonomija, itd.
Makroekonomija potiče od grčkih riječi macros (veliki) i oikonomia (privreda), što znači da proučava ekonomske agregatne veličine. To znači da proučava privredu u cjelini i sveukopne mogućnosti ekonomije, i unutar toga pojave kao što su: inflacija, nezaposlenost, poslovni ciklusi, te ekonomija države i svjetska ekonomija itd.
Moguće su i druge podjele, a postoje i dijelovi ekonomije koji ovdje nisu zasebno spomenuti. Finansije su, primjera radi, tradicionalno ubrajane u ekonomsku disciplinu, a danas se sve više izdvajaju kao zasebna disciplina, naravno usko vezana za ekonomiju.
Historijska geneza razvoja ekonomije
Ekonomija je doživjela dugi razvojni put, zavisno od promjena ekonomske razvijenosti i društvenih odnosa. Ekonomska misao započinje učenjem antičkih filozofa Ksenofonta, Platona, Aristotela i Ibn Halduna, a nastavljaju je srednjovjekovni skolastici i kanonisti, od kojih je najpoznatiji bio sveti Toma Akvinski.
Opća karakteristika tog razdoblja bio je nomartivizam, o čemu govore stavovi o trgovini, kamati, pravednoj cijeni itd., što je u vezi sa vrijednostima i ciljevima, za razliku od pozitivne ekonomije koja predstavlja skup sintetizovanih znanja o onome što postoji u praksi – životu.
Prvi ekonomski teoretičari bili su merkantilisti (od 15. do 18. vijeka), koji su se zalagali za pozitivan platni bilans zemlje u međunarodnoj trgovini, koji bi se ostvarivao uz snažnu intervenciju države. Na osnovu kritike državnog intervencionizma, merkantilisti su razvili teorije ekonomskog liberalizma u Francuskoj (fiziokrati) i Engleskoj (klasičari)
Engleski politički ekonomista Adam Smith je započeo modernu ekonomiju kao naučnu disciplinu preko svoje knjige "Bogatstvo naroda". Smith je u navedenoj knjizi zaključio da pojedinci vođeni "nevidljivom rukom" tržišta ostvarujući svoje interese ujedno ostvaruju i interese društva u cjelini. Smith je i odbacio merkantilistički zahtjev za ograničavanjem trgovine, tvrdeći da je trgovina korisna i da zemlje trguju na bazi apsolutnih prednosti ("teorija aposolutnih prednosti"). Smithov nasljednik David Ricardo je ponudio svoju teoriju međunarodne trgovine koja se odnosi na komparativne prednosti zemalja ("teorija komparativnih prednosti").
Naslanjajući se na radnu teoriju vrijednosti ekonomskih klasika, Karl Marx uvodi pitanje eksploatacije radnika u ekonomiji. Naime, smatrajući da rad čini osnovu vrijednosti nekog proizvoda, Marx je zaključio da višak rada prisvaja kapitalista, a protivno pravima radnika koji su uložili svoj rad u taj proizvod. Marksisti naknadno odbacuju druge teorije vrijednosti poput proizvodne teorije vrijednosti i grupe subjektivnih teorija vrijednosti.
Osnivačem Austrijske ekonomske škole se smatra Carl Menger koji je poznat po marginalnoj teoriji korisnosti. Ova teorija korisnosti spada u red subjektivnih teorija vrijednosti i suprotna je proizvodnoj teoriji vrijednosti koju su primjenjivali klasici prije Mengera. Austrijska ekonomska škola je najpoznatija po primjeni metodološkog individualizma koji pretpostavlja posmatranje individue i njenih akcija, te primat dedukcije nad indukcijom u procesu zaključivanja. Tržište se posmatra kao spontani poredak (katalaksija). Poznati predstavnici austrijske škole ekonomije su Friedrich August Hayek, Ludwig von Mises i Eugen von Böhm-Bawerk. Neki smatraju da je i Joseph Schumpeter pripadao ovoj školi mišljenja.
Bljušt
Bljušt, obični bljušt ili kuka samonikla biljka iz porodice Dioscoreaceae (bljuštovke, bljuštevi) čiji su izdanci jestivi, a plodovi vrlo otrovni. Poznati su i kao crna kuka, bljušt, bljušć, bruškandul, kukača ili kukovina.
Opis
Bljušt je lijana i penjačica, čiji izdanci dosežu visinu oko 2–4 m. Vrhovi lisnatih izdanaka su svinuti, a listovi su srcoliki, korijen gomoljast, dug oko 20 do 30 cm. Plod je crven, bobičast i vrlo otrovan. Sadrži 3-5 sjemenki; po 4-6 bobica čine grozd. Dozrijeva u ljetnim mjesecima.