cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija
Bleiburg
mini|300px|Zarobljenici na Bleiburgu Zvanična kapitulacija trupa Wehmachta, koje su se povlačile iz Jugoslavije bila je potpisana 9. maja u Topolšici, ali su se njemačke jedinice i dalje povlačile prema Austriji, tako da su borbe trajale sve do 15. maja. JA je ušla u područje Koruške u Austriji i zauzela nekoliko gradova. Početkom maja 1945, Hrvatske oružane snage, 15. kozački SS korpus i ostaci četnika, Srpske državne straže i Srpskog dobrovoljačkog korpusa (SDK) su se predali britanskim vojnicima. U austrijskom mjestu Bleiburgu se britanskim vojnicima predalo 93.000 pripadnika raznih vojnih jedinica. Britanci su međutim odbili prihvatiti predaju oružanih snaga NDH i naredili da se moraju predati Jugoslavenskoj armiji. Između Britanaca i vojnika Jugoslavenske armije su izbile nesuglasice oko teritorija. Veliki dio vojnika je predat JA, a visoki oficiri i političari NDH su u organizovanim bjegom organizovanim tzv. Linijom pacova, pobjegli preko Italije u Španiju i Južnu Ameriku. U mjestu Palmanova u Italiji se predalo između 2.400 i 2.800 pripadnika SDK, a 12. maja još oko 2.500 pripadnika SDK se predalo Britancima kod Unterbergena. Zvaničan broj žrtava nije nikada ustanovljen, a po podacima historičara Vlade Slovenije na području današnje Slovenije postoji oko 500 stratišta. U hrvatskim emigrantkim krugovima, kružila je fantastična, ali neistinita brojka od 600.000 poginulih. Britanski historičar Nikolai Tolstoy navodi brojku od 200.000 do 300.000 zarobljenika, ali je ta brojka u sudskom procesu u Britaniji dokazana kao pretjerana. Srbijanski političar i disident Milovan Đilas formulirao je broj žrtava ovako:
Nastavak oružanog otpora protiv nove vlasti
Nakon kapitulacije Trećeg rajha i završetka Drugog svjetskog rata u raznim dijelovima Jugoslavije došlo je do stvaranja gerilskih pokreta, koji su se borili protiv novonastale vlasti. U dijelovima Hrvatske i Bosne i Hercegovine, od preostalih pripadnika ustaškog pokreta i domobrana, kao i od pripadnika legionarskih jedinica formirane su jedinice Križara (često nazvane i Škripari). Na kapama su nosili obilježja sa bijelim platnenim križevima, umjesto umjesto nekadašnjih ustaških i domobranskih oznaka. Zapovjednici križara bili su između ostalih Hasan Biber, Vjekoslav Luburić, Božidar Kavran i Vjekoslav Blaškov, a po nekim neprovjerenim podacima i Rafael Boban. Napadi križara bili su lokalnog značaja, sa iznenadnim napadima na jedinice Jugoslavenske vojske, diverzijama na prometnice i političkom propagandom među stanovništvom. Jedan dio križara krio se u šumi, a neki su živjeli i dalje u selima, te u slučaju da OZNA ili UDBA pretražuje selo, bježali u skrovišta u šumi. Gerilski pokret bio je prisutan od 1945-50. a veći dio je razbijen je operacijom "Gvardijan".
Na području Kosova i Makedonije, borbe je nastavila albanska nacionalistička organizacija Balli Kombëtar, a njihove su jedinice razbijene od strane vojske i milicije oko 1948. godine, a jedan dio pripadnika prebjegao je u Albaniju ili u inostranstvo.
Sličan pokret u Sloveniji nazivao se Matjaževo gibanje. Pokret sastavljen uglavnom od seljaka nezadovoljnih zemljišnom reformom, a djelomično od pripadnika Slovenskog domobranstva potpomognutim bivšim oficirima Jugoslavenske vojske u otadžbini, koji su organizacije pomagali iz izbjegličkih logora u Austriji. Prve ilegalne grupe su osnovane u proljeće 1946. godine, da bi djelovanje sljedeće godine doseglo vrhunac, a 1948. godine zbog jakog djelovanja UDBA-e akcije su prestale. Najviše grupa bilo je u Štajerskoj i Prekmurju, jer je zbog geografskog položaja i ravnice, bijeg u Austriju bio vrlo jednostavan. Djelovanje grupa svelo se uglavnom na krađe hrane, diverzantske napada na vojne jedinice, miliciju i politička zastrašivanja. U Sloveniji je djelovalo oko 35 ilegalnih grupa.
Od ostataka Jugoslavenske vojske u otadžbini formirane su manje uglavnom neorganizovane jednice tzv. Ravnogorskog pokreta, koje se nisu predale Jugoslavenskoj armiji. Boravile su u bijegu uglavnom u Bosni i Hercegovini, ali su nakon hapšenja i suđenja Draži Mihailoviću ubrzo uništene ili su se predale jedinicama OZNA-e.
Treće zasjedanje AVNOJ-a
180px|mini|desno|Odluka Ustavotvorne skuštine o donošenju Ustava FNRJ Prije održavanja zasjedanja 11. novembra 1945. održani su izbori za narodne poslanike Ustavotvorne skupštine Demokratske Federativne Jugoslavije te je ujedno izabrana Ustavotvorna skupština Demokratske Federativne Jugoslavije. Sva mjesta u skupštini osvojili su predstavnici Narodnog fronta.
IC 769
IC 769 (također poznat kao IRAS 12099+1224, MCG 2-31-47, PGC 38916 i UGC 7209) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 102 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 2,50 (74 hiljade sg) a najmanji 1,7 uglovnih minuta (50 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Rudolf Ferdinand Spitaler 24. decembra 1891. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija
Privredna reforma
180px|mini|desno|Edvard Kardelj, jugoslavenski političar i idejni tvorac radničkog samoupravljanja Kolektivizacijom, podržavljanjem privatne imovine i osnivanjem zadruga, nastaje prva faza ekonomske reforme zasnovane na sovjetskom principu. Početkom 50-ih godina započinje jugoslavenski put razvoja socijalizma: radničko samoupravljanje. Donošenjem Osnovnog zakona o upravljanju državnim privrednim preduzećima i višim udruženjima od strane radnika 27. juna 1950. nastaje period koji će se 25 godina kasnije pretvoriti u ideal socijalizma definisan frazom Fabrike radnicima. Kolektivizacijom zemljišta stvoreno je 1947. godine 799 zadruga, početko januara 1949. bilo ih je 1318, a u decembru iste godine 6492. Ovakve mjere dovele su do pobuna seljaka, kao u Cazinskoj krajini, gdje je 1950. izbila pobuna nazvana Cazinska buna. Iz tzv. administrativnog socijalizma prelazi se u fazu radničkog samoupravljanja. Fabrikama, čiji je vlasnik još uvijek država, de facto upravljaju radnici, dok pravo veta i dalje imaju direktori, postavljeni od Komunističke partije. Uvođenjem novog privrednog sistema 1952. godine, preduzeća imaju pravo raspolaganja, u zavisnostu od privredne grane, od 3-17% od ukupnih kumulativnih sredstava, te se time pojavljuje tržišna privreda prvi put u jednom socijalističkom uređenju, gdje se, mada ne značajno, stanje na tržištu reguliše ponudom i potražnjom. Dotadašnji državni planovi se zamjenjuju privrednim planovima u čijem razvoju sudjeluju radnički savjeti. Ova se tendencija potvrđuje i na VI kongresu SKJ od 2-7. novembra 1952. u Zagrebu. Istovremeno se, u skladu promjena, ime KPJ mijenja u Savez komunista Jugoslavije (SKJ), čime se želi prikazati, drugačiji put u socijalizam. Tim promjenama razgrađuje se golemi državni aparat i dolazi do decentralizacije, po planovima Edvarda Kardelja, te se mnoge regulative sa federalnog, prebacuju na republički i općinski nivo. Time se definiše i novonastali status društvene imovine, koji zamjenjuje državnu imovinu. Donošenjem ustavnih promjena u Ustavnom zakonu iz 1953. godine, nagovještava se rješavanje nacionalnog pitanja kroz socijalističko uređenje. Između ostalog raspušta se Vijeće naroda, kao samostalni dom saveznog parlamenta i spaja se sa prvim domom Saveznim izvršnim vijećem. Umjesto dosadašnje Vlade Jugoslavije, osniva se Savezno izvršno vijeće (SIV), a ministri se zamjenjuju državnim sekretarima. Na čelo SIV-a bira se Josip Broz, koji je istovremeno predsjednik Vlade, predsjednik Republike i glavni zapovjednik oružanih snaga. Ove političke promjene relativno malo utiču na demokratski razvoj u Jugoslaviji, jer se u političkim strukturama i dalje osim Tita zadržavaju političari tvrde linije Edvard Kardelj, Aleksandar Ranković, Milovan Đilas, Svetozar Vukmanović Tempo i drugi partijski oligarsi.
Saradnja sa SAD
Krajem 1949. dolazi do tajnih pregovora jugoslavenskih političara (Edvard Kardelj, Milovan Đilas, Veljko Mićunović, Vlatko Velebit), najprije u Londonu, a zatim sa političarima SAD-a. Nakon pregovora sa američkim predstavnicima, Jugoslavija je isporučila sovjetski MIG-15, koji se srušio iznad Jugoslavije, dala informacije o sovjetskim obavještajcima u Zapadnoj Evropi, a zauzvrat je SAD isporučila američke avione, te pilote obučavala u lovačkim napadima.
Kandidaturu Jugoslavije za jednu od šest nestalnih članica u Vijeću sigurnosti u oktobru 1949. zbog političke krize sa Sovjetskim Savezom, podržale su SAD, te je Jugoslavija 20. oktobra 1949. dobila članstvo, uprkos protivljenju Sovjetskog Saveza, koji su podržavali članstvo Čehoslovačke. Do kraja 1951. godine, do kada je članstvo u Vijeću sigurnosti trajalo, Jugoslavija se verbalno usprotivila SAD-u glasanjem u rezolucijama Vijeća sigurnosti o sukobu na Korejskom poluotoku, suzdržavanjem u glasanju o rezolucijama 82, 83, 84 i 85, što je dovelo do diplomatskog zahlađenja, koje je zbog tajnih sastanaka sa predstavnicima CIA-e ostalo kao politički uspjeh Jugoslavije. Na inicijativu britanskih političara, Jugoslavija je sa Grčkom i Turskom potpisala 28. februara 1953. Ankarski sporazum o prijateljstvu, kasnije nazvan Balkanski pakt, koji je Jugoslaviji trebao garantirati sigurnost u slučaju napada SSSR-a.
III vanredni Plenum CK SKJ
140px|mini|desno|[[Milovan Đilas, prvi jugoslavenski disident]] Objavljivanjem serije članaka u dnevniku Borbi, krajem 1953, te u časopisu Nova misao, crnogorski političar, književnik i dotadašnji sljedbenik partijske linije Milovan Đilas skrenuo je pažnju na totalitarizaciju države, birokratske i dogmatske tendencije, koje su zahvatile sve slojeve jugoslavenskog političkog života, privrede, kulture i šireg društva. Objavljeno je ukupno 17 njegovih članaka u kojima se između ostalih kritizira i SKJ, koji je na III vanrednom Plenumu CK SKJ, 16-17. januara 1954. u Beogradu Đilasa optužio za revizionizam, težnju za vraćanjem građanskog društva i anarhiju. Nakon prihvaćene kritike, on se u početku javno ogradio od dijela svojih ideja, ali se Đilasu nakon intervjua za američki dnevnik New York Times u decembru 1954. godine oduzimaju sva prava, a on dobrovoljno napušta SKJ, osuđuje se prvo na uslovnu kaznu zatvora, a 27. novembra 1956. godine osuđuje se, između ostalog i zbog javnog podržavanja Mađarske revolucije, na tri godine zatvora. Đilas u svojim intervjuima i kasnijim djelima pisanim u inostranstvu postavlja u pitanje ispravnost socijalističkog puta, kao i centralizaciju industrije, koja se pokazala i u drugim razvijenim zemljama (Čehoslovačka), zbog etatističkog regulisanja tržišta, kao nedostatak u privrednom razvoju. Nekoliko godina kasnije, neke od Đilasovih teza će na VII Kongresu SKJ 1958. godine u Ljubljani, postati dio partijskih smjernica, te dolazi do jačanja provođenja ideja radničkog samoupravljanja, koje nužno vodi po komunističkim teoritičarima ka odumiranju države, mada je u to vrijeme idejni pokretač bio u zatvoru.
Pokret nesvrstanih
Na inicijativu indijskog predsjednika vlade Nehrua i predsjednika Jugoslavije Josipa Broza, te na sastanku 1955. godine u indonezijskom Bandnungu, na kojem su pristvovali predstavnici 23 azijske i 6 afričkih zemalja, koje nisu bile članice zapadnoevropskih organizacija i istočnog bloka, dogovoreno je stvaranje Pokreta nesvrstanih. Značajniji političari i inicijatori smatraju se Nehru (Indija), Nasser (Egipat), Džou Enlaj (Kina) i Sukarno (Indonezija). Početkom 60-ih osniva se Pokret koji je za cilj imao osudu svakog oblika kolonijalizma i rasne diskriminacije, razgradnju blokovske napetosti i smanjenje nuklearnog naoružanja. U fazi stvaranja inicijativu u pokretu su preuzele Jugoslavija, Egipat i Indija, a prva konferencija pokreta nesvrstanih održana je u Beogradu 1-6. januara 1961. Učestvovanje Jugoslavije u Pokretu, omogućilo je brojne privredne, ekonomske i političke odnose Jugoslavije sa drugim članovima Pokreta.
Brijunski plenum
Sukob između dogmatika, tvrde linije potekle iz partizanskih linija, i reformista nastavio se narednih godina. Zbog tzv. Afere prisluškivanja Tita, sazvan je Brijunski plenum, četvrta plenarna sjednica Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije (CK SKJ), održana 1. maja 1966. godine u hotelu "Istra" na otoku Brijunima. Zbog navodnog prisluškivanja Josipa Broza, od strane Uprave državne bezbjednosti (UDBA), na čelu sa Aleksandrom Rankovićem, dotadašnjim potpredsjednikom Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije i sekretarom Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, sjednica je imala zadatak ispitati optužbe koje su potvrđene od stane predsjednika komisije Krste Crvenkovskog. Aleksandar Ranković, kao dugogodišnji ministar unutarnjih poslova i organizator službe bezbjednosti, snosio je glavnu krivicu. Plenum je poslije duge rasprave prihvatio ostavku Aleksandra Rankovića na članstvo CK SKJ i Izvršnom komitetu CK SKJ, kao i ostavku Saveznoj skupštini na mjesto potpredsjednika SFRJ. Pored Rankovića na sjednici je smijenjen i isključen iz CK SKJ dotadašnji Savezni sekretar za unutarnje poslove Svetislav Stefanović Ćeća.
Ustav iz 1963.
180px|mini|desno|Novčanica od 1000 dinara iz 1963. godine 180px|mini|desno|Novčanica od 10 dinara iz 1966. godine, nakon denominacije dinara Donošenjem novog Ustava 7. aprila 1963, donesene su zakonske osnove za jačanje radničkog samoupravljanja, mada centralistički organizovani državni organi vlasti i dalje zauzimaju značajno mjesto u upravljanju. Oko 70% industrijskih cijena određivane su državnim aktima. Sa dvije trećine kumulativnih sredstava upravljaju radnički savjeti, dok devizni, bankovni, kreditni sektor i planiranje proizvodnje kontroliše država. Ustavom se ojačavaju prava republika, ali privredni odnosi nisu riješeni između federacije i republika. Državi se mijenja ime u Socijalistička federativna republika Jugslavija, te se ona definiše ne samo kao savezna država, već i socijalistička demokratska zajednica, što je trebalo da označi težnju ka marksističkom idealu o odumiranju države. Osnovima ekonomskog uređenja proglašeni su društveno vlasništvo, samoupravljanje i samoorganiziranje radnih ljudi na mikro i makro planu. Pravo na društveno samoupravljanje proglašeno je neprikosnovenim, a teritorijalne jedinice u državi (općina, srez, autonomne pokrajine Srbije, Socijalističke Republike i sama federacija) proglašene su društveno-političkim zajednicama. U odredbi nezabilježenoj u ustavnom pravu, ukinuta je hijerarhija između ovih jedinica i uveden sistem međusobnih prava i obaveza. Vrše se promjene u saveznoj skupštini, koja se sastoji od pet domova: SIV, kao Vijeće delegata građana u općinama i republikama, Privredno vijeće, Prosvjetno-kulturno vijeće, Socijalno-zdravstveno vijeće i Organizaciono-političko vijeće, kao Vijeće delegata radnih ljudi u radnim zajednicama. Osim toga osnivaja se i savjetodavna vijeća Savjet narodne odbrane i Savjet federacije. Novi zakon, po kome se predsjednik Jugoslavije bira svake četiri godine i maksimalno može biti izabran na dva mandata nije vrijedio za Josipa Broza.
Nova privredna reforma
Razvojem privrede i porastom izvoza u šezdesetim godinama, dolazi do povećanja standarda i realnih dohodaka. Zbog velikog udjela centralistički propisanih cijena proizvoda, roba, energije i poluproizvoda, dolazi i do porasta inflacije, a 1. januara 1966. godine dolazi do devalvacije i denominacije dinara u odnosu 1:100. Nisko držane cijene bazičnih roba, poluproizvoda i energije i dalje ostaju pod državnom kontrolom, ali se prilagođavaju svjetskom tržištu, te jugoslavenski proizodi postaju konkurentni na tržištu, što je potmognuto i devalvacijom dinara u odnosu na zapadne valute. Seljacima se omogućavaju povoljni krediti, te se prvi put omogućava privatiziranje poljoprivrede što je uvođenjem zadruga, praktički bilo zabranjeno. Ova privredna reforma je početak socijalističke tržišne privrede, te stvaranja konflikta između marksističkog tumačenja ekonomije i tržišne ekonomije.
Praško proljeće i promjena odbrambene doktrine
180px|mini|desno|Grb Teritorijalne odbrane Intervencijom trupa Varšavskog pakta u Čehoslovačkoj 20. augusta 1968, zbog događanja izazvanih tzv. Praškim proljećem, dolazi do trećeg sukoba između SSSR-a i Jugoslavije. Jugoslavija otvoreno osuđuje vojnu intevenciju, politički i masovnim demonstracijama u zemlji. Donošenjem novog Zakona o odbrani 1969, nove doktrine nazvane Koncepcija Općenarodne odbrane i društvene samozaštite i proglašavanjem djelomične mobilizacije, Jugoslavija se osjeća ugroženom, a u Zakonu o narodnoj odbrani, deklariše se, između ostalog, da niko nema pravo potpisivanja kapitulacije, a svi građani od 16-65 godina obavezuju se na učestvovanje u eventualnoj odbrani zemlje, bilo služenjem u jedinicama JNA ili novostvorene Teritorijalne odbrane (TO), koja sa podređuje saveznim republikama, zapravo jednom vidu paravojne organizacije u kojoj su praktički prisutni svi vojno sposobni građani Jugoslavije. Ovo stvaranje TO vodilo je ka militarizaciji jugoslavenskog društva, što će se kasnije, tokom raspada Jugoslavije 1990-ih godina, pokazati kao neposredna opasnost i konkurencija JNA. Tek najesen 1969. godine dolazi do ponovnog približavanja SSSR-a i Jugoslavije, a u tom procesu se Jugoslavija ekonomski i politički zbližava i sa drugim zemljama Istočnog bloka.
Studentski nemiri 1968.
U junu 1968. dolazi do studentskih nemira na Beogradskom univerzitetu, koji su se kasnije proširili na univerzitete u Ljubljani, Sarajevu i Zagrebu. Beogradski univerzitet je bio sedmicu dana blokiran od strane studenata. Nemiri su se nadovezali na studentske nemire u Evropi (Francuskoj, Njemačkoj, Čehoslovačkoj i Poljskoj), ali su imali i određenu notu sa karakterističnim zahtjevima jugoslavenskih studenata. Prvi nemiri su počeli u sukobima studenata i policije tokom 1966. godine u toku demonstracija protiv rata u Vijetnamu. Osnovna karakteristika nemira je bila da nije postojala razlika imeđu ciljeva studenata i vladajućih struktura, što je proklamirano proglasom na Beogradskom univerzitetu 4. juna: Kritikovana je između ostalog razlika između teorije i prakse, otuđivanje čovjeka, socijalna nejednakost, nezaposlenost, birokratija, monopol vlasti SKJ, razmimoilaženja mišljenja u radničkom samoupravljanju. Tito je prilično blago reagovao jednostavnom izjavom, da je studentska reakcija, reakcija na naše slabosti, te su studentski nemiri polako prestali, a nastava na univerzitetima je ubrzo brzo nastavljena.
Hrvatsko proljeće
Donošenjem Deklaracije o nazivu i položaju hrvatskog književnog jezika 17. marta 1967. u Matici hrvatskoj, koju su potpisali 19 kulturnih i naučnih institucija i saveza u NR Hrvatskoj (između ostalih: Društvo književnika Hrvatske, JAZU), kao i književnik Miroslav Krleža, zahtijevalo se razrješavanje pitanja srpskohrvatskog jezika, te konzekventne primjene hrvatskog jezika u institucijama SR Hrvatske. Odgovorom srpskih intelektualaca iz Beograda, pod nazivom Predlog za razmišljanje, došlo se do teme o položaju jeziku Srba u Hrvatskoj. Tim se ovaj filološki sukob pretvorio u međunacionalni. Potpredsjednik Skupštine SFRJ i ministar kulture i prosvjete NR Hrvatske Miloš Žanko, osudio je deklaraciju kao nacionalističku i šovinističku, na što je proglašen unitaristom, a Miroslav Krleža je zbog pritiska od strane Tita napustio članstvo u SKJ. Time počinje sukob vladajućih struktura SR Hrvatske i Tita, u kom su se tražila veća prava Hrvatske u okviru federacije, ukidanje unitarizma, te stvaranje konfederacije, koja će u daljem slijedu omogućiti osamostaljene Hrvatske. Također je pokrenuta tema Hrvata u SAO Vojvodini i SR Bosni i Hercegovini. Razlozi su bili između ostalog ekonomskog i političkog tipa, jer se većina deviznih sredstava ostvarenih u Hrvatskoj slijevala u saveznu kasu, dok raspodjela nije odgovarala udjelu. Pokret nazvan Hrvatsko proljeće (ili Masovni pokret - maspok), podržale su i katolička crkva, Matica iseljenika Hrvatske, Institut za historiju radničkog pokreta, razni izdavači i neka preduzeća. Na čelu tog pokreta bili su Većeslav Holjevac, Ivan Šibl, Marko Koprtla, generali JNA Franjo Tuđman, Nikola Kaić, Ivan Rukavina, Janko Bobetko, admiral Jugoslavenske ratne mornarice Srećko Manola, pukovnik JNA Ivan Mutak, Zvonimir Komarica. Pokret su podržale i desno orijentisane emigrantske struje u inostrantvu. Dolazi do studentskih demonstracija 1971. u Zagrebu, a zagrebački student Dražen Budiša poziva na generalni štrajk. Iste godine trojica hrvatskih lingvista (Stjepan Babić, Božidar Finka i Milan Moguš) objavljuju Hrvatski pravopis, koji je odmah zabranjen i kompletna naklada je zapaljena, a jedan primjerak je spašen i objavljen u Londonu.
Vodeći članovi SK Hrvatske Savka Dabčević-Kučar, Miko Tripalo i Dragutin Haramija podržali su maspok, a Savka Dabčević-Kučar je upozorila
Na sastanku Tita sa vojnim vrhom, predložena je vojna intervencija protiv maspoka, ali je Tito pozvao 30. novembra 1971. godine u Karađorđevo, članove KPH, na sastanak koji je trajao dva dana i na kom se rukovodstvo Hrvatske podijelilo na dva krila: jedanaest članova je potvrdilo lojalnost Savki Dabčević-Kučar i Miki Tripalu, a osam ih se priklonilo Titu. Na intervenciju Tita u decembru 1971. godine, u Zagrebu je smijenjen gotov cjelokupni politički vrh, a Vladimir Bakarić i Milka Planinc su osudili mnoge komunističke studentske organizacije i njihove članove izbacili iz članstva SKH. Ukupno je iz Partije izbačeno 741 član, od toga mnogi univerzitetski profesori, 411 ih je izgubilo posao, a protiv mnogo članova Matice hrvatske pokrenuti su sudski procesi. Posljedice Hrvatskog proljeća utjecale su mnogo na dešavanja u Hrvatskoj početkom 90-ih godina.
Liberalni pokreti
mini|180px|Marko Nikezić, smijenjeni predsjednik CK [[Savez komunista Srbije|SK Srbije.]] Jačanjem pokreta za veću nacionalnu samostalnost u SR Hrvatskoj, tokom tzv. Hrvatskog proljeća, u SR Srbiji, SR Sloveniji i SR Makedoniji se javljaju slične tendencije koje su nazvane liberalnim pokretom ili često anarho-liberalnom strujom. Pokret ideološki nije imao sličnost sa klasičnim pojmom liberalizma, nego je imao za cilj prevazilaženje ideoloških barijera raznim društvenim i privrednim reformama. Ovaj pokret je osuđivan između ostalog i zbog nekritičkog pristupa hrvatskom maspoku, a za cilj je imao slične težnje: Jačanje republičkih ovlasti i ograničavanje od centralizma SKJ. Predvođen je bio srbijanskim političarima Markom Nikezićem, Latinkom Perović, Borom Pavlović i Mirkom Tepavcem, koji su pripadali Centralnom komitetu Saveza komunista Srbije, kao i drugi tadašnji političari SR Slovenije i SR Makedonije. U medijima je 18. septembra 1972. godine objavljeno Titovo pismo, sastavljeno zajedno sa Stanetom Dolancom upućeno članovima SKJ - kao poziv na borbeniju partiju, borbu protiv birokratije i tehnokratije, demokratski centralizam i veći nadzor SKJ nad društvom. Cilj napada su bili nacionalistička liberalna stremljenja u SR Sloveniji, SR Makedoniji i SR Srbiji. Politički vrh ovih republika težio je nekom vidu sindikalnog osamostaljenja republika. Narednih dana došlo je do sastanka jugoslavenskog predsjednika Josipa Broza Tita i rukovodilaca SK Srbije i SR Srbije. Ta je struja tendenciozno nazvana anarho-sindikalizam i anarho-liberalizam. Napadnuta je težnja slovenskih političara pod vodstvom Staneta Kavčiča, koji se zalagao za jedan vid autonomije i status SR Slovenije kao neke manje evropske države npr. Luksemburg.
Dana 26. oktobra 1972. godine podnijeli su ostavke visoki funkcioneri CK SK Srbije: Marko Nikezić (predsjednik Centralnog komiteta SK Srbije), Latinka Perović (sekretar Centralnog komiteta), Bora Pavlović (sekretar Gradskog komiteta SK Beograda), a iz solidarnosti sa njima i general Koča Popović je tada dao ostavku na sve funkcije, u potpunosti se povukavši iz politike. Uskoro je ostavku podnio i Stane Kavčič.
Otprilike u isto vrijeme 1972/73. napadnuta je i tzv. Nova ljevica, politička marksistička struja zbog napada na politički sistem i članaka objavljivanih u filozofskom časopisu Praxis, koji je izdavalo Hrvatsko filozofsko društvo. Časopis je u tim godinama uređivao hrvatski filozof Rudi Supek. U člancima je, tadašnji disident, srpski pisac Dobrica Ćosić označio vrh Jugoslavije kao duhovne nihiliste, koji sputavaju svaku intelektualnu stvaralačku slobodu, dok je beogradski univerzitetski profesor Svetozar Stojanović definirao SKJ kao staljinističku partiju, i bez direktnog navođenja Titovog imena, doveo u pitanje njegovo karizmatsko vođstvo, a u jednom je artiklu naveo i tezu da Tito organizirajući iz pozadine krizne situacije, postavlja sam sebe kao spasitelja nacije. Ta se teza i do danas nije mogla argumentovano dokazati. Zabranjivanjem Praxisa i zaplijenom časopisa Filosofija, te otpuštanjem osam profesora sa Filozofskog fakulteta u Beogradu, SKJ se time konačno 1975. godine razračunao sa tzv. liberalnim pokretom.
Bugojanska grupa
Grupu hrvatskih ekstremista nazvanu Bugojanska grupa je organizovalo Hrvatsko revolucionarno bratstvo (HRB), organizacija koja je bila osnovana u Australiji i koja je djelovala i u Evropi, te SAD. Osnovni cilj HRB-a je bilo rušenje SFRJ dizanjem ustanka Hrvata i obnova Nezavisne države Hrvatske.
Nakon gušenja Hrvatskog proljeća 1971. godine, HRB je bilo u uvjerenju da je u SR Hrvatskoj bila povoljna klima da se pokrene oružani ustanak. Nakon kratke pripreme, HRB je organizovalo ljudstvo, oružje i novčanu podršku da pošalje inicijalnu grupu od devetnaest pripadnika, koja je imala zadatak pokrenuti ustanak. Većina terorista je došla iz Australije, dok je vojna oprema bila nabavljena u Njemačkoj. Predvodili su ih braća iz okoline Tuzle, Adolf i Ambroz Andrić. Grupa se je sastojala od ukupno 19 članova. Nakon kratkih priprema u kampu u Salzburgu (Austrija) prebacuju se u Jugoslaviju. Obučeni u uniforme 4. oklopne čete američke vojske 21. juna 1972. prelaze ilegalno austrijsko-jugoslavensku granicu kod Dravograda.
25. juna JNA, Teritorijalna odbrana (TO) i vojna policija formiraju štab akcije "Raduša 72". Na područje Bugojna je tokom 25. i 26. juna pristiglo oko 350 vojnika JNA, od toga 150 vojnih policajaca, 300 milicionera i 3.400 pripadnika TO.
U borbama sa ovim jedinicama izginuli su skoro svi članovi grupe, a samo su četvorica uhapšena i osuđena. U sukuobima je poginulo ukupno 15 pripadnika vojne policije, Teritorijalne odbrane i milicije.
Ustav iz 1974.
Treći Ustav SFRJ donesen je 21. februara 1974. godine u Saveznom izvršnom vijeću. Ustav je sa ukupno 406 članaka bio najduži Ustav na svijetu. Istovremeno su doneseni Ustavi u svih šest republika i dvije autonomne pokrajine. Osnovna značajka ovog Ustava je da savezne republike proklamira kao nezavisne države, a da se njihove granice mogu mijenjati samo uz obostrani pristanak. Značajna novina u Ustavu bila je i uvođenje dvodomnog skupštinskog sistema koji se sastojao od Saveznog izvršnog vijeća i Vijeća republika i pokrajina. Ustavom se uvode i novine kao delegatski sistem, koji je zbog specifičnog i jedinstvenog načina biranja omogućio da ukupno 5% (oko 800.000) od biračkog tijela (oko 15 miliona) posjeduje politički mandat.
Dvije godine nakon donošenja Ustava, 25. novembra 1976. donosi se Zakon o udruženom radu (ZUR), koji je nadogradio privrednu reformu započetu 1965. godine. Idejni autor ovog zakona bio je Edvard Kardelj, koji je nekoliko godina ranije radio na njegovoj izradi. Ovim se zakonom reformiraju preduzeća nazivana Organizacija udruženog rada (OUR), veće se ovlasti daju radničkim savjetima, formiraju se grupe preduzeća Složena organizacija udruženog rada (SOUR), koje se sastoje od nekoliko Osnovnih organizacija udruženog rada (OOUR), a radnicima se daju potpuno pravo na upravljanje radom i materijalnim sredstvima u privredi. U nekim granama privrede i ekonomije osnivaju se organizacije nazvane Samoupravne interesne zajednice (SIZ). Proces podruštvljavanja imovine se time nastavio.
Smrt Josipa Broza
Smrću doživotnog predsjednika Josipa Broza 4. maja 1980, simbolično je započeo raspad Jugoslavije očitan privrednom i ekonomskom krizom, porastom nacionalističkih strujanja i nadovezujući se na odredbe Ustava iz 1974. lagano odvajanje saveznih republika od federalno-centralističkog sistema. Ekonomska kriza u Jugoslaviji započela je još 70-ih godina, tako da se bruto nacionalni proizvod od 1975. godine počeo rapidno smanjivati, a inflacija je krajem decenije dosegla oko 50%. Ekonomski problemi su bili prouzrokovani općom u svjetskim razmjerama stagflacijom, ali i rasprostranjenom birokracijom i korupcijom prouzrokovanom djelomično i donošenjem Zakon o udruženom radu. Naftna kriza iz 1979. godine povećala je krizu nestašicama goriva i pokušajima da se uvođenjem prometnog sistema (par-nepar) ograniči potrošnja pogonskog goriva. Najvažniji izvori deviznog priliva bili su turizam na Jadranskom mnoru i devizne pošiljke jugoslavenskih radnika u zemljama Zapadne Evrope. Zbog ekonomske krize u Evropi, oba su vida priliva deviza smanjena, te se jugoslavenska privreda, čiji proizvodi nisi bili konkurentni na evropskom tržištu, financirala uglavnom od stranih nepovoljnih kredita. Titovom bolešću od 1979. godine, kada trajno boravi u Kliničkom centru u Ljubljani, upravljanje državom bi trebalo preuzeti Predsjedništvo SFRJ, osmočlana grupa sa po jednim predstavnikom iz svake republike i pokrajine, osnovana na Titovu inicijativu, zbog nepovjerenja u svog nasljednika. Praktički je sva vlast bila u rukama Predsjedništva, no vremenom je ono izgubilo na značaju, a u republikama vlast polagano preuzimaju lokalni političari, koji se okreću republičkim interesima, sa sve manjim uticajem na centralistički sistem.
Ekonomska kriza
Očekivani raspad Jugoslavije, nije se desio nakon Titove smrti, nego su se prvi simptomi privredne krize pojavili oko 1982. godine. Politički procesi započeti 70-ih godina pojačavaju se, kao i afere korupcije u kojima se šteti jugoslavenskoj privredi (Afera Agrokomerc, Afera Neum). Dolazi do nestašica osnovnih prehrambenih namirnica (ulje, šećer, kafa, deterđenti, lijekovi, higijenski artikli), te se oni prodaju samo preko lista, sa određenom količinom po broju članova porodice. Inflacija i dalje raste, a ovi se proizvodi nabavljaju preko crnog tržišta, bilo robom uvezenom iz Zapadne Evrope ili iz skladišta velikih firmi. Deficit jugoslavenske privrede 1980. godine iznosio je 6 milijardi dolara, a samo 53% ukupnog uvoza, bilo je pokriveno izvozom, vanjski dug je iznosio 19 milijardi dolara, a 1981. već 21 milijardu dolara. Visoki vanjski dugovi popraćeni su visokom inflacijom i padom dinara u odnosu na dolar. Tako je 1979. godine dolar vrijedio 19,2 dinara, a sljedeće godine 29,3 din, a 1982. 41,8 dinara.
Kosovska kriza
Početkom marta 1981. godine na Kosovu izbijaju studentski nemiri, izazvani niskim kvalitetom ishrane u studentskim domovima. Nemiri su u početku bili socijalne prirode i bili su ograničeni na studente, ali nekoliko dana kasnije nemirima su se pridružili i radnici, te su nemiri prerasli u nacionalističke proteste i zahtjeve za dodijeljivanje SAP Kosovu status republike. Parolama Kosovo republika, Trepča radi, Beograd se gradi, Sloboda, ravnopravnost, demokracija, Kosovo Kosovarima, Hoćemo ujedinjene albanske zemlje, Albanci smo, a ne Jugoslaveni, Ujedinjenje s Albanijom, Živio marksizam, lenjinizam - dolje revizionizam demonstracije su prerasle u nacionalnu pobunu sa zahtjevima za ujedinjenje sa Albanijom. Vlada je reagovala slanjem jakih policijskih snaga, a nedugo zatim, zbog neuspjeha policijske akcije, vojska je sa tenkovima poslata na ulice. Po zapadnoevropskim historičarima, zbog raznolikosti zahtjeva (socijalno nezadovoljstvo, međunacionalna napetost, narastajući nacionalizam, različita politička stremljenja kosovskih Albanaca i nesigurnost za budućnost) nije bilo moguće definisati jasne ciljeve. Republička Vlada Srbije je nemire proglasila separatističkim. Nemiri su prestali u aprilu, ali se situacija nije mnogo promijenila i nemiri će se kasnije nastavljati protestima, demonstracijama i štrajkovima.
Politički procesi
Kriza se nastavlja političkim procesima 1983. u Sarajevu, procesom protiv muslimanskih intelektualaca u kojem je između ostalih osuđen i Alija Izetbegović na 14 godina zatvora. Slijede procesi protiv sarajevskog profesora Vojislava Šešelja, koji je zbog sukoba sa političkim vrhom i otkrivanja afere prepisivanja doktorskog rada, osuđen zbog anarholiberalističkih i nacionalističkih pozicija na 8 godina zatvora.
Olimpijske igre
Zimske olimpijske igre održane su od 8. do 19. februara 1984. u Sarajevu. Dodijeljivanje mjesta održavanja Jugoslaviji, značilo je političkim strukturama potvrda vrijednosti socijalističkog samoupravljanja. Igre su se trebale organizirati u Sarajevu i okolnim planinama, bez postojeće infrastrukture i izgrađenih sportskih borilišta. Dijelom stranim kreditima, dijelom donatorstvom stanovnika, koje je pod uticajem partijskih funkcionara, bilo gotovo obavezno u vidu odricanja od nekoliko mjesečnih primanja, dok se odbijanje donatorstva smatalo politički nekorektnim, Jugoslavija je uspjela organizirati Igre, Sarajevo je obnovljeno, a izgrađena borilišta su zadovoljila kriterije Međunarodnog olimpijskog komiteta.
Privredne reforme
U maju 1982. godine novoizabrana predsjednica Saveznog izvršnog vijeća (SIV) Milka Planinc, pod pritiskom Međunarodnog monetarnog fonda (MMF) i visokih vanjskih dugova, pokušava provesti ekonomsku reformu devalvacijom dinara, reformom kreditne i novčane politike te uvođenjem uvoznih restrikcija. Time bi se omogućilo vraćanje dugova, ali uslijed pritiska i protivljenja reformi vrha Saveza komunista Jugoslavije, Milka Planinc ne uspijeva sprovesti sve elemente reforme, te 1983. godine nudi svoju ostavku. U njenom mandatu donesen je politički akt nazvan Dugoročni program ekonomske stabilizacije, a sprovođenje tog zakonskog akta prouzokovalo je nestašice elementarnih namirnica i pogonskog goriva. Na 13. Kongresu SKJ u junu 1986, partijski krugovi prepoznaju krizu te pokušavaju uvesti dugoročni stabilizacijski program. Osnovi problem bilo je neodlučnost partijskog vođstva o donošenju odluke o vezivanju jugoslavenske privrede za svjetsku ekonomiju ili vezivanja za Istočni blok i potpuno ukidanje tržišne ekonomije. Nasljednik Milke Planinc, Branko Mikulić od 1986-89. godine nije uspio ispuniti zahtjeve MMF-a, a novom devalvacijom dinara nisu uspostavljeni stabilni ekonomski odnosi, a između ostalog, odnos kamatne stope i inflacije nije nikada usklađen. Njegovi zahtjevi o smanjenju sredstava proračuna za JNA su odbijeni a preporuke tzv. Kraigherove komisije iz 1983. godine o okretanju tržišnoj ekonomiji, također nisu prihvaćene od SIV-a. Vanjski dug je 1988. godine porastao na 22 milijarde dolara, a stopa inflacije je iznosila 251%. Kao posljedica korupcijske afere povezane sa Aferom Agrokomerc, Mikulić je smjenjen u decembru 1988. i na njegovo mjesto u martu 1989. godine dolazi Ante Marković. U novembru 1988. godine donose se 39 ustavnih promjena u kojima se između ostalog proklamira jedinstvo jugoslavenskog tržišta i izjednačuje se privatna i društvena imovina.
Jačanje nacionalizma
mini|180px|[[Vuk Drašković, srpski književnik i političar]] mini|180px|[[Slobodan Milošević, srpski političar]] mini|desno|180px|Logo [[NSK-a]] mini|desno|180px|[[Taras Kermauner, slovenski filozof]] Nedugo nakon smirivanja krize na SAP Kosovu, 15. maja 1982. glasilo Srpske pravoslavne crkve Pravoslavlje, objavljuje Poziv na odbranu srpskog stanovništva na Kosovu, koji je upućen Predsjedništvu SFRJ, Predsjedništvu SR Srbije, Skuštine SR Srbije i Sinodu Srpske pravoslavne crkve, u kojem se upozorava na napade na srpsko stanovništvo i između ostalog na paljenje Pećke patrijaršije. Ovaj apel su potpisali između ostalih i teolozi Atanasije Jevtić, Amfilohije Radović i Irinej Bulović, a u njemu se između poznatih problema pominje i tema planiranog genocida nad Srbima. Dvije godine kasnije ova se tema obrađuje u članku pod nazivom Od Kosova do Jadovnog. Istovremeno se od strane srpskih intelektualaca i književnika postavljaju političke teze o razlozima iseljavanja i protjerivanja Srba sa Kosova, politiziraju se razni incidenti (Slučaj Đorđa Martinovića 1985.), srpski historičar i član SANU Dimitrije Bogdanović 1985. godine u svojoj knjizi "Knjiga o Kosovu", pripisuje Albancima biološki genocid nad Srbima. Grupa od 212 srpskih intelektualaca pod vođstvom Dobrice Ćosića, potpisuje peticiju u kojima ponovo potvrđuju tezu genocida. Tema stradanja Srba u Drugom svjetskom ratu i na Kosovu se nalaze u literarnim djelima (Vuk Drašković, Matija Bećković), a 1986. godine SANU objavljuje Memorandum SANU, strateški program srpske inteligencije. U maju na čelo CK SK Srbije dolazi Slobodan Milošević, a prekretnicom u njegovom političkom radu se može smatrati posjeta u Prištini 24. aprila 1987 godine u Domu kulture Braća Krajnović, kada je pokušao posredovati u sukobima između Srba i Albanaca. Ispred dvorane okupilo se oko 15.000 srpskih demonstranata, koji su zahtijevali da se pojavi Milošević. Nakon nereda i sukuba sa milicijom, Milošević se pojavio i između ostalog izjavio poznatu rečenicu: "Niko ne sme da vas bije!". Srbijanski mediji uskoro proglašavaju Miloševića voždom srpske nacije, a on se iz komuniste preobražava u nacionalistu. U Srbiji se tzv. antibirokratskom revolucijom zamjenjuje političko vođstvo i prijeti se političkim mitinzima i u drugim republikama. Na proslavi 600-godišnjice Kosovske bitke na Gazimestanu 28. juna 1989. godine Milošević u svom govoru rečenicom: simbolički nagovještava buduće ratne sukobe u Jugoslaviji.
Istovremeno sa antialbanskom propagandom, srbijanski intelektualci napadaju i hrvatske strukture, polemizirajući ustaške ratne zločine iz Drugog svjetskog rata. Zbog podrške albanskim protestima na Kosovu, a u toku tzv. antibirokratske revolucije, predviđeni su mitinzi, nazvani mitinzi istine i u SR Sloveniji i SR Bosni i Hercegovini (Planiran je jedan mitinig u Sarajevu). Slovenski su se intelektualci na sastanku u Cankarovom domu, javno založili za albanske proteste koji su generalnim štrajkom na Kosovu počeli na proljeće. Miting u Ljubljani je planiran 1. decembra 1989. godine, ali je dobrom koordinacijom slovenske milicije još na ulasku autobusa sa demonstrantima u Sloveniju spriječen, a broj prisutnih sveo se na nekoliko stotina. Demonstrantima je na mitingu isključena struja, te nisu postignuti ciljevi smjenjivanja političkog vođstvam kao u Crnoj Gori, Vojvodini i Srbiji. Zbog neodržavanja mitinga srbijanske vlasti su pozvale narod i firme na bojkot slovenske robe i prozvoda.
Akcija Slovenija moja dežela, u početku okarakterizirana kao turistička, organizirana od Privredne komore Slovenije, prešla je u simbolički protest protiv centralizacije SFRJ. Započeta je 1983. godine, a bila je prepoznatljiva sa lipovim zelenim listom, koji je simbolizirao Sloveniju. Turistička se akcija kasnije razvila u drugom pravcu, ali je simbolički postala znak za težnje SR Slovenije za većom samostalnošću. Slovenski filozof Taras Kermauner, objavio je 1987. zbirku eseja pod nazivom Pisma srpskom prijatelju koja su djelomično objavljena u beogradskim časopisima Duga i Nin, u kojima upozorava na stanje odnosa između Slovenije i Srbije, što dovodi do otvorenih napada u Književnim novinama časopisu Udruženja književnika Srbije. U januaru 1987. godine u časopisu Nova revija br.57, objavljuje se Slovenski nacionalni program u kojima autori Tine Hribar, Ivan Urbančič, Dimitrij Rupel, Niko Grafenauer i Jože Pučnik proklamiraju programske osnove nacionalnog programa u kome Slovenija ima svoj demokratski put ali u okviru Jugoslavije, govori se o pluralizmu i demokraciji. U napadima na autore, tražena su ostavke izdavača i glavnog urednika, ali do toga nije došlo. Istovremeno raznim protestima i provokacijama, razne omladinske grupe i organizacije polemizirale su protiv kulta ličnosti Tita, proslavi Dana mladosti i potrebi štafete nakon Titove smrti, diskusijama o totalitarizmu, izazvani su protesti u drugim republikama protiv Slovenije, koja je svoj put vidjela u drugom pravcu. U akcijama su prednjačile grupe Neue Slowenische Kunst, časopis Mladina, koja je počela rušiti tabue o nepogrešivosti JNA, kritički se osvrtala na preuzimanje vlasti u SR Srbiji od strane Slobodana Miloševića, zahtjevima za veću slobodu govora i štampe, ekologiju i ukazivali na represiju u socijalizmu. Vrhunac događanja u Sloveniji bilo je suđenje četvorici (Proces JBTZ), 1988. u kojem su novinari Mladine (Janez Janša, David Tasić, Franci Zavrl) i zastavnik JNA Ivan Borštner optuženi zbog izdaje vojnih tajni. Njihovo hapšenje i proces izazvao je demonstracije u većim gradovima Slovenije. Razlog za hapšenje je objavljivanje tajnog dokumenta 10. maja 1988 u kome se slovensko rukovodstvo optužuju za kontrarevolucionarnu djelatnost i u članku Noć dolgih noževa (po uzoru na prevrat u SA 30-ih godina u Trećem rajhu) objavljenom u Mladini, kritiziraju planovi hapšenja slovenskog rukovodstva. Taj broj Mladine nije pušten u prodaju, i zaplijenjen je na zahtjev državnog odvjetništva, a novinari su osuđeni na vojnom sudu u Ljubljani na kazne zatvora od šest mjeseci do dvije godine.
Sudski proces, kao i ostala politička zbivanja u Sloveniji, doveli su do odbijanja slovenskih regruta da služe vojni rok, van teritorije Slovenije, a akcija odbijanja služenja bila je više propagandnog značaja.
14. Kongres SKJ
Vanredni 14. Kongres SKJ održan je u Beogradu u Centru Sava 20-22. januara 1990. godine. Prisustvovali su delegati iz svih republika i pokrajina, kao i partijska delegacija JNA. Predsjednik SKJ bio je Milan Pančevski. Formalno je kongres imao za cilj donošenje novog statuta i programa, ali je Kongres tematski ostao na temi transformacija SKJ. Slovenska delegacija predvođena Milanom Kučanom, zahtijevala je pretvaranje partije u jedan vid Savez saveza, u kom bi svaki republički savez imao jednakopravni status, a odluke bi se donosile konsenzusom, Ujedno je ponovljen zahtjev o uspostavljanju asimetrične federacije. Protivljenje je došlo od srpske delegacije predvođene Slobodanom Miloševićem, kome je bio cilj u SKJ uvesti sistem jedan čovjek-jedan glas, čime bi, zbog mnogobrojnosti srpskog naroda u Jugoslaviji, a time i u SKJ, srpska strana mogla uvijek sprovesti svoje ciljeve. Na drugoj plenarnoj sjednici 22. januara nakon višesatnog preglasavanja, odbijeni su svi slovenski prijedlozi. Samo 169 delegata je glasalo za, a 1156 protiv. Nakon glasanja slovenska delegacija sa ukupno 114 članova, napustila je Kongres. Crnogorski delegat Momir Bulatović predložio je da se Kongres nastavi i da se uspostavi novi kvorum, što je bilo podržano od Miloševića. No taj prijedlog odbio je vođa hrvatske delegacije Ivica Račan, koji je zatražio prekid Kongresa, jer će u protivnom hrvatski delegati odbiti učestvovanje na glasanju. Stav hrvatskih delegata kasnije su podržali i makedonski i bosanskohercevovački delegati. Time je u noći na 23. januar prekinut Kongres, a ovaj sukob interesa dviju strana, smatra se jednim od prvih simbola budućeg raspada države. Kongres je nekoliko mjeseci kasnije nastavljen, ali nije imao posebno političko značenje.
Višestranački izbori
140px|mini|desno|[[Franjo Tuđman, predsjednik Republike Hrvatske 1990.]] 140px|mini|desno|[[Milan Kučan, predsjednik Republike Slovenije 1990.]] 140px|mini|desno|[[Alija Izetbegović, predsjednik Republike Bosne i Hercegovine 1990.]] Praktičkim raspadom SKJ, dolazi do organiziranja višepartijskih izbora u saveznim republikama. Najprije u SR Sloveniji, zatim i u drugim republikama osnivaju se političke stranke, čiji se politički spektar nalazi u opsezima interesnih zajednica do ekstremno nacionalističkih partija. U SR Sloveniji se već 1988. godine osniva Slovenski seljački zavez pod vođstvom Ivana Omana, dok se u drugim republikama stranke osnivaju 1989-90. U SR Hrvatskoj osniva se nacionalistička HDZ, koja svoje ogranke 1990. otvara u BiH (HDZ BiH). Proces stvaranja nacionalnih stranaka u SR BiH pokušan je biti spriječen prijedlogom iz SK BiH da se zabrani osnivanje stranaka sa nacionalnim predznakom, što se kroz stvaranje stranke Muslimana SDA pokazalo neuspješnim. Nakon stvaranja srpske stranke SDS u SR Hrvatskoj, iste se godine stvara ogranak u SR BiH. U SR Srbiji, transformisani SK Srbije ujedinjenjem sa Socijalističkim savezom radnog naroda Srbije (SSRNS) osniva Socijalističku partiju Srbije (SPS). U SR Crnoj Gori, pored Saveza reformskih snaga Jugoslavije, osnivaju se neke manje partije kao Narodna partija i Demokratska stranka, koja je zapravo bila podružnica srbijanske Demokratske stranke osnovane 1989. U SR Makedoniji se osniva desno orijentisana nacionalna Unutrašnja makedonska revolucionarna organizacija - Demokratska partija za makedonsko nacionalno jedinstvo ( (VMRO-DPMNE).
Dotadašnje političke organizacije, SKJ, Socijalistički savez radnog naroda Jugoslavije (SSRNJ), Savez socijalističke omladine Jugoslavije (SSOJ), praktički gube na značaju ili se pokušavaju reformirati, promjenom imena ili uvođenjem nekih liberalnih stavova. Zahtjev saveznog sekretara za narodnu odbranu u aprilu 1991. generala Veljka Kadijevića, da se višepartijski izbori zakonski zabrane, odbijen je.
Prvi skupštinski i predsjednički izbori održani su u SR Sloveniji 8. aprila 1990. godine, zatim u SR Hrvatskoj (skupštinski izbori) 22. aprila i 6-7. maja, zatim parlamentarni izbori u SR Makedoniji 11. i 25. novembra, u SR Bosni i Hercegovini 18. novembra opći izbori a 2. decembra drugi krug izbora. Početkom decembra (9. decembra) održani su u Srbiji predsjednički i skupštinski izbori, a istoga dana su održani skupštinski i predsjednički izbori u SR Crnoj Gori. U nemogućnosti nalaženja izbornog sistema na saveznom nivou, koji bi onemogućio npr. prednost koju bi imali Srbi kao najbrojniji narod u odnosu na Slovence, zbog oko četiri puta većeg broja stanovnika, izbori, kao i zbog nepostojanja političkih partija na saveznom nivou, nisu nikada održani. Pokušaj premijera Ante Markovića osnivanjem Saveza reformskih snaga Jugoslavije (SRSJ) u julu 1990. godine, da ta partija zaživi na saveznom nivou nije uspio, jer se partija kandidirala samo na republičkim zborima.