cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henrik VI, car Svetog Rimskog Carstva
Kao drugi sin cara Fridrika I Barbarosse i burgundske grofice Beatricije I oženio se Konstancijom, koja je kao kćerka normanskog kralja Sicilije Rogerija II bila tetka i zakonita nasljednica sicilijanskog kralja Vilima II. Posljednjih godina života svog oca, Henrik je sve više djelovao samostalno. Nakon očeve smrti dolazi u sukob sa saksonskim vojvodom Henrikom Lavom i engleskim kraljem Rikardom I. Nakon osvajanja Kraljevine Sicilije 1194. godine, Henrik je pokušao preobraziti Sveto rimsko carstvo u nasljednu monarhiju dinastije Hohenstaufen, ali nije uspio zbog otpora kneževa. Umro je tokom priprema za križarski rat čiji je cilj bio osvajanje Jerusalema, a možda i osvajanje Bizantijskog carstva. Historiografija smatra Henrika sposobnim i beskrupuloznim vladarom. Careva vladavina završila je neuspješno samo zbog njegove rane smrti.
Carev sin (1165 – 1185)
Henrik je rođen u jesen (vjerovatno u oktobru ili novembru) 1165. u Nijmegenu. Roditelji su mu bili Fridrik I, car Svetog rimskog carstva, i Beatricija I, grofica Burgundije.
mini|lijevo|150px|Fridrik I sa sinovima, lijevo Henrik VI (opatija Weingarten, iz kronike Welfa, oko 1180. godine)
Na dan 8. juna 1169. car Fridrik je na saboru u Bambergu izbornim činom Henrika odredio za njemačkog kralja. Razlog za to očito je bilo osiguranje nasljedstva. Osim toga, činilo se da knezovi nisu postavljali nikakve uvjete za taj izbor. Pregovori s rimskom kurijom pobudili su nadu u okončanje šizme nastale 1160. izborom dvojice papa. Fridrik nije priznao papu Aleksandra III, ali to je kasnije trebao učiniti Henrik da bi kao nasljednik prijestolja mogao vladati u miru s papom. Također, čini se da je Fridrik želio da biskupi vjerni papi uzdignu Henrika za njegovog savladara što, međutim, nije uspjelo zbog velikih carevih zahtjeva. Henrik je 15. augusta 1169. u Aachenu okrunjen za kralja.
Henrik se kao kralj prvi put spominje kao svjedok u jednoj povelji iz 1173. Sljedeće četiri godine pratio je oca na vojnom pohodu u Italiju. U to doba vjerovatno ga je podučavao dvorski kapelan Gottfried von Viterbo. Hroničari navode da je Henrik znao čitati i pisati, a navodno je znao i latinski. Gottfried je zabilježio o Henrikovoj bibilioteci u dvorcu Hagenau i njegovom zanimanju za filozofske studije.
Godine 1178. Henrik se s ocem preko majčine grofovije Burgundije vratio u Njemačku. Od tada je sve samostalnije politički djelovao. Dok mu se otac borio protiv bavarskog i saskog vojvode Henrika Lava, Henrik je prije svega djelovao na zapadu carstva. Tako je godine 1182. posredovao u sukobu između francuskog kralja i grofa od Flandrije. Na saboru u Mainzu, Henrik i njegov brat su 21. maja 1184. promovirani u vitezove. Iste godine poveo je vojni pohod protiv poljskog velikog vojvode Kazimira II koji je završio Kazimirovim polaganjem vazalske zakletve (čime je priznao vrhovnu vlast Svetog rimskog carstva). Car Fridrik Barbarossa započeo je najkasnije 1184. pregovore sa sicilijanskim kraljem Vilimom II o vjenčanju sina Henrika s Vilimovom 30-godišnjom tetkom Konstancijom. Kako je Vilim bio bez djece u svom braku s Ivanom, sestrom engleskog kralja Rikarda Lavljeg srca, u vjenčanom ugovoru naglašeno je Konstancijino nasljedno pravo na Sicilijansko kraljevstvo. Sicilijansko plemstvo također se obavezalo da će priznati Konstancijina nasljedna prava i Henrika kao njenog savladara u slučaju da ona naslijedi krunu. U septembru iste godine Barbarossa je uzalud nastojao postići da Henrik bude okrunjen za cara.
Period 1185 – 1190.
mini|Car Henrik VI i carica Konstancija (iz Liber ad honorem Augusti Petrusa de Ebula, 1196.) Godine 1185. Henrik se pripremao na vojni pohod protiv Francuske da podrži Englesku koja je tada bila saveznica Carstva. Međutim, grofovi od Hennegaua i Flandrije nisu sudjelovali u tom pohodu, tako da je s Francuskom sklopljen mir. Dana 27. januara 1186. Henrik se u Milanu oženio Kostancijom. Nakon toga oboje su okrunjeni za kraljeve Italije. Od tada je Henrik također nosio titulu cezara oslanjanjući se na antičku praksu vladanja kao i na carsku ideju Hoenštaufovaca zasnovanu na rimskom pravu. Ova titula također se može smatrati i reakcijom na papino odbijanje da Henrika okruni za cara. Napad na Cremonu izazvao je sukob s papom Urbanom III, Henrikova vojska je u Toskani pustošila Papinsku državu sve do sklapanja mira u augustu 1186. Henrik je, rješavajući poslove Carstva, ostao u Italiji do kraja 1187. kada se vratio u Njemačku. U martu 1188. učestvovao je na „Saboru Isusa Krista“ u Mainzu na kojem je car Fridrik Barbarossa objavio da ide u križarski rat. Kad je Brabarossa 1189. krenuo u treći križarski rat, predao je vlast nad carstvom Henriku koji je tada stupio u pregovore s papom oko uvjeta njegove krunidbe za cara. Papi je obećan povratak svih crkvenih imanja koje je zauzela vojska Hoenštaufovaca. U junu sljedeće godine car Fridrik I Barbarossa umro je za vrijeme križarskog rata.
Godine 1189. vojvoda Henrik Lav vratio se, u skladu s ranijim dogovorom s carem, iz egzila u Njemačku. Odmah je započeo rat protiv svojih protivnika u Saskoj. Kralj Henrik krenuo je u Sasku protiv Henrika Lava, ali je zbog zime morao ubrzo prekinuti vojni pohod. Osim toga, saznao je za smrt sicilijanskog kralja Vilima II. Na Siciliji su tada izbili nemiri. Većina barona za kralja je izabrala Tankreda od Lecce, vanbračnog sina Konstancijinog najstarijeg brata Rogerija, čime nisu poštovali nasljedno pravo Konstancije. Tankred se okrunio, kako navode izvori, s papinim dopuštenjem. Izbila su neprijateljstva između Tankredovih i Henrikovih pristalica u Apuliji pod vodstvom grofa Rogerija od Andrije. Henrik je zatim poslao vojsku da pomaže Rogerija.
Krunidba za cara
Henrik je u Augsburgu pripremao vojni pohod na Italiju. Ondje je saznao i za smrt oca i brata u križarskom ratu. Dok je njegova vojska marširala u Italiju, Henrik je otputovao u Tiringiju. Tirinški grof Ludovik III umro je u oktobru 1190. u križarskom ratu te je njegov brat Herman zatražio da mu se dodijeli njegova grofovija. Henrik je isprva namjeravao zadržati Tiringiju, ali je ipak dao Hermanu nakon nekih njegovih teritorijalnih ustupaka. Početkom 1191. pridružio se vojsci u Italiji. Cilj ovog Henrikovog vojnog pohoda je osim krunidbe za cara svakako bilo i osvajanje Sicilijanskog kraljevstva.
U januaru 1191. Henrik je u Lombardiji pregovarao s akvitanskom vladaricom Eleonorom, udovicom engleskog kralja Henrika II. Kraljica Eleonora je pokušavala raskinuti zaruke između svog sina Rikarda Lavljeg srca i polusestre francuskog kralja Filipa II Augusta koje su bile sklopljene još 1169. godine. Henriku VI bilo je u interesu raskidanje tih zaruka jer je Rikard tada bio u Messini gdje je podržavao Tankreda. Nadao se da će raskidanje tih zaruka pogoršati odnose između Engleske i Francuske što bi prisililo Rikarda Lavljeg Srca da se povuče iz Messine čime bi Tankred ostao izoliran. Kao protivuslugu Henrik je obećao Eleonori da se neće miješati u sukobe francuskog kralja, koji je bio njegov saveznik, s Engleskom. Ubrzo potom Eleonora je otputovala u Rim gdje je postigla da se poništi brak između Henrikovog brata Konrada i buduće kastiljske vladarice Berengarije. Time su Hoenštaufovci izgubili vezu s Pirinejskim poluostrvom i bili tako izolirani da im je Francuska ostala jedini saveznik. Sve francuske pokušaje za sklapanjem mira s Engleskom, Eleonora je osujetila.
U Lombardiji je Henrik nastojao steći saveznike među sjevernoitalijanskim gradovima nastojeći pritom izbjeći favoriziranje Milana. Također je pregovarao s Pisom i Genovom da mu stave na raspolaganje flotu protiv Sicilije. U aprilu su počeli pregovori s papom Celestinom III o uvjetima krunidbe za cara. Henrik je morao grad Tusculum predati Rimljanima koji su ga potpuno razrušili. Predaju savezničkog Tusculuma Henrikovi savremenici smatrali su nečasnim postupkom. Dana 15. aprila 1191. papa Celestin III okrunio je Henrika VI kao cara Svetog rimskog carstva. Car je pritom, prema nekim izvorima, zatražio od pape investituru tj. uvođenje u carsku vlast.
mini|Carska krunidba Henrika VI, prikaz iz Liber ad honorem Augusti Petrusa de Ebula, 1196.
Nakon krunidbe za cara, Henrik je s vojskom krenuo u Apuliju gdje je godinu dana prije poražen njegov pristalica grof od Andrije. U maju je započela opsada Napulja. U carskoj vojsci je izbila epidemija od koje je umro veliki dio vojnika, a razbolio se i sam car. Budući da je sicilijanski admiral Margarit porazio flote Pise i Genove, koje su došle u pomoć caru, Henrik je krajem augusta prekinuo opsadu. Dodatni udarac pretrpio je kada mu je žena Konstancija zarobljena u Salernu i odvedena u Palermo. Car se do kraja godine zadržao u sjevernoj Italiji baveći se poslovima Carstva. Tako je sklopio savez s francuskim kraljem Filipom II protiv engleskog kralja Rikarda Lavljeg Srca. Henrikovo povlačenje iskoristio je Tankred te se učvrstio i na teritoriji Sicilskog Kraljevstva u južnoj Italiji.
Zarobljavanje Rikarda I
mini| [[Rikard I, kralj Engleske, ljubi stopala Henrika VI (Liber ad honorem Augusti Petrusa de Ebula, 1196.)]]
U to doba prijetnji carevoj vlasti dogodilo se zarobljavanje engleskog kralja Rikarda Lavljeg srca dok se vraćao iz križarskog rata. Rikard je u Akvileji doživio brodolom i u Goriškoj izašao na kopno. U decembru 1192. zarobio ga je austrijski vojvoda, Babenbergovac Leopold V, i isprva ga držao u dvorcu Dürnstein. Zarobljavanje je Henrik prije dogovorio u Milanu s francuskim kraljem Filipom II Augustom i bila je to njegova reakcija na vojni savez koji je Rikard u jesen 1190. sklopio s Tankredom od Lecce. Povratnici iz križarskog rata bili su pod posebnom zaštitom Crkve zbog čega je Leopold izopćen. Zarobljenik je u martu 1193. u Speyeru predan caru koji ga je između ostalog držao zarobljena i u dvorcu Trifels.
U proljeće 1193. car je od Rikarda Lavljeg srca zatražio otkupninu i to 100.000 maraka od čega je polovinu trebao dobiti austrijski vojvoda. Novac je službeno deklariran kao miraz za Eleonoru, kćerku Rikardovog umrlog brata Gotfrida, koja se trebala udati za jednog od Leopoldovih sinova. Nadalje, Rikard je s vojskom trebao sudjelovati u carevom pohodu protiv svog dosadašnjeg saveznika Tankreda te za puštanje na slobodu dati taoce.
Iako su i Filip II August i Rikardov brat Ivan Bez Zemlje ponudili plaćanje otkupnine, ako kralj godinu dana duže ostane u zarobljeništvu, Henrik se u junu 1193. dogovorio s Rikardom. Rikard, čija se majka, akvitanska vladarica Eleonora, također zalagala za njegovo oslobađanje, obavezao se da će Englesku primiti od cara kao leno i osim 100.000 maraka otkupnine plaćati godišnji danak od 5.000 funti. Time je Rikard priznao carevu vrhovnu vlast nad Engleskom. Od Filipa II i Ivana Bez Zemlje Henrik je pod prijetnjom vojne sile zatražio da vrate sve posjede koje su oduzeli Rikardu za vrijeme njegovog zarobljeništva. Henrik ovim više nije bio upućen samo na Francusku nego je dobio Rikarda za vazala, ali i kao nezavisnog engleskog kralja koji je nastavio rat protiv Francuske pri čemu je i francuski kralj Filip II bio upućen na Henrika kao saveznika. Car je tako spretno manevrirao kao posrednik između Engleske i Francuske.
U februaru 1194. konačno je riješen sukob s Welfima sklapanjem braka Henrika V, sina Henrika Lava s Agnezom Hoenštaufovskom, nasljednicom falačkog grofa Konrada. Taj događaj bio je velik uspjeh za Welfe ne samo zbog teritorijalnog dobitka nego i zbog činjenice da je služba falačkog grofa od carske službe postala teritorijalnim gospodstvom. U martu je car i službeno sklopio mir s Henrikom Lavom.
Osvajanje Sicilijanskog kraljevstva
U februaru 1194. umro je kralj Tankred, nedugo nakon svog najstarijeg sina i savladara Rogerije III. Naslijedio ga je maloljetni sin Vilim III, a Tankredova udovica (Vilimova majka) Sibila od Acerre je bila na poziciji regenta. Henrik VI započeo je u maju 1194. godine, finansiran novcem od otkupnine Rikarda Lavljeg srca, novi vojni pohod protiv Sicilijanskog kraljevstva. U Lombardiji je proslavio blagdan Duhova i za iduće mjesece osigurao pomoć flota Genove i Pise. U augustu Napulj je bez borbe otvorio caru vrata. Salerno, grad koji je 1191. izručio caricu Konstanciju Tankredu, u septembru 1194. godine potpuno je spaljen. Dana 20. novembra 1194. Henrik je ušao u Palermo i u tamošnjoj katedrali 25. decembra iste godine bio je okrunjen za kralja Sicilijanskog kraljevstva, u prisustvu Tankredove udovice Sibile, i priznat kao Konstancijin savladar. Dan nakon krunidbe carica Konstancija rodila je jedino zajedničko dijete, budućeg cara Fridrika II. Pošto je tada već imala 40 ili više godina, što je u srednjem vijeku bilo blizu menopauze, na porod su bili pozvani gradski službenici kako bi svjedočili da je dijete njeno, a nekoliko dana kasnije dojila ga je na gradskom trgu.
Ubrzo nakon toga Henrik je zarobio vodeće normanske plemiće zbog zavjere protiv njega. Normansko kraljevsko blago odnijeto je u Njemačku gdje su odvedeni kraljica Sibila i bivši kralj Vilim III, također okrivljeni za zavjeru protiv cara.
Na saboru u Bariju u martu 1195. Henrik VI nastojao je iskoristiti vojne uspjehe pa je na službe u Sicilijanskom kraljevstvu postavio sebi odane velikaše iz Njemačke. Svog brata Filipa Švapskog imenovao je vojvodom Toskane. Sve to trebalo je Siciliju povezati sa sjevernom Italijom i uključiti je u Sveto rimsko carstvo. Osim toga čini se da je careva namjera bila da bogatu Siciliju s modernim upravnim strukturama učini središtem Carstva i hoenštaufovske moći.
Plan za križarski rat
mini|Henrik VI (Codex Manesse, oko 1300. godine)
Središnju ulogu u tome očito su imale eshatološke predodžbe. Prema njima Henrik, ili neko od očekivanih nasljednika iz njegovog roda, bio bi poslan pred Posljednji sud kao car mira i posljednji car. Taj posljednji car bi, prema predodžbama tog vremena, trebao ujediniti Istok i Zapad, obratiti Jevreje na kršćanstvo i pobijediti pagane u Svetoj zemlji. Osvajanjem Jerusalema i stavljanjem krune i žezla na brdo Golgota posljednji car započeo bi zatim posljednji sud. Prema tome, kao cilj Henrikovog križarskog rata nije se smatralo osvajanje što je više moguće teritorije nego bi osvajanjem Jerusalema došlo do uzvišenja dostojanstva carske dinastije Hohenstaufen.
U historiografiji je sporno jesu li Henrikovi ekspanzionistički planovi bili usmjereni i protiv Bizantskog carstva. Godine 1194. su poslanici bizantskog vazala Leona II postigli da mu car dodijeli kraljevsku krunu i jedan dio Sirije kao nagradu. Godine 1196. je i vladar Kipra Amalrik primio svoje kraljevstvo od cara kao leno.
U proljeće 1195. tražili su Henrikovi poslanici u Bizantu ustupanje pojasa od Drača do Soluna, koji je prije pripadao normanskom vladaru Sicilije Vilimu II. Prema njemačkoj historičarki Claudiji Naumann, to je značilo obnavljanje nekadašnje normanske (neprijateljske) politike prema Bizantu. Ubrzo nakon toga bizantskog cara Izaka II Angela svrgnuo je njegov brat Aleksije III Angel. Novo Henrikovo poslanstvo zatražilo je krajem 1195. od novog bizantskog cara flotu kao pomoć u križarskom ratu i plaćanje godišenjeg danka od 5.000 funti u zlatu. Henrik je u protivnom zaprijetio napadom na Bizant. U daljnjim pregovorima iznos je smanjen na 1.600 funti. Naumann smatra da je car zaprijetio napadom na Bizant kao sredstvo pritiska da dobije pomoć za vođenje križarskog rata.
Svrgnuće Izaka II bila je mogućnost za Henrika da zatraži cijelu teritoriju Bizanta. Henrikov brat Filip oženio je snahu kralja Tankreda, ujedno i Izakovu kćerku, sicilijansku kraljicu Irinu Anđeo, pa je samim tim Henrik VI mogao nastupiti kao branilac prava svrgnutog cara. Podupiranjem Kipra i Male Armenije, dotadašnjih bizantskih vazala, car je mogao istočno Sredozemlje dovesti pod svoju vlast što bi na kraju vjerovatno završilo osvajanjem Bizantskog carstva.
Goduš
Goduš je naseljeno mjesto u općini Sapna, Bosna i Hercegovina.
Henrik VI, car Svetog Rimskog Carstva
Plan za križarski rat
Daljnji oslonac za ovladavanje Sredozemljem donio je dobitak starih normanskih posjeda u sjevernoj Africi. Halifa Tripolisa i Tunisa pristao je na Henrikov zahtjev i zbog prijetnji od Almohada na plaćanje danka.
Plan o nasljednom Carstvu
U ljeto godine 1195. Henrik se vratio u Njemačku da dobije podršku za planirani križarski rat te da u slučaju svoje smrti u križarskom ratu regulira nasljedstvo prema svojim željama. Prije toga morao se pozabaviti prilikama u markgrofoviji Meißen gdje je još od vremena njegovog stupanja na prijestolje bjesnio rat između braće grofova Alberta i Teodorika. Albert je zaprijetio susjednom Pleißenlandu, kojeg su posjedovali Hoenštaufovci. Albertova smrt u julu 1195. dala je Henriku mogućnost da oslabi položaj Wettina. Odbio je Teodoriku dodijeliti makgrofoviju Meißen, nego ju je zadržao za sebe.
U oktobru 1195. došlo je na saboru u Gelnhausenu do dogovora između Hartwiga, kojeg je car ranije smijenio s položaja bremenskog biskupa, i Henrika. U zamjenu za teritorijalne i materijalne ustupke Hartwig je dobio dozvolu da se vrati na stolicu bremenskog biskupa. U Gelnhausenu su se caru pridružili mnogi saski i tirinški plemići kao pratnja u križarski rat. U decembru je carev poziv u križarski rat na saboru u Wormsu naišao na veliki odjek. Tamo je Henrik odredio da će ga sin Fridrik naslijediti kao njemački kralj. Istovremeno je odredio da će sljedećeg Božića krenuti u križarski rat. Izbor mladog Fridrika za kralja, međutim, nije uspio zbog otpora kelnskog nadbiskupa Adolfa.
Knezovi su željeli da lena mogu naslijediti i njihova vanbračna djeca te kćerke i njihovi potomci. Čini se da je na prijelazu godine 1195. u 1196. među Henrikovim savjetnicima, vjerovatno u dvorcu Hagenau, nastao tzv. plan o nasljednom carstvu. Na tim razgovorima vjerovatno je bio prisutan i papin legat. U martu 1196. Henrik je u Mainzu predložio knezovima da Sveto rimsko carstvo postane nasljedno carstvo. Knezovi su pod carevim prijetnjama taj plan odobrili. Krajem marta pregovori su na saboru u Würzburgu trebali biti privedeni kraju. Tamo je Henrik navodno izjavio da želi Sicilijansko kraljevstvo ujediniti s carstvom, a njegove vladare odrediti za jedine nasljednike. Knezovima je zauzvrat trebalo biti odobreno nasljeđivanje njihovih lena i u ženskoj lozi. Odobrenje duhovnih knezova trebalo je biti osigurano carevim odreknućem od regalnog prava (prava na prihod s biskupskih i samostanskih posjeda za vrijeme upražnjenosti stolice biskupa i/ili opata). Čini se da su knezovi pristali na carev prijedlog kao i na izbor njegovog sina Fridrika za kralja. Kod dijela knezova, naročito onih iz Saske, izbilo je nezadovoljstvo zbog carevog plana. Nabiskup Kölna Adolf nije se čak ni pojavio na saboru.
U julu 1196. Henrik je preko Burgundije krenuo u Italiju. Tamo je pregovarao s papom Celestinom III o krštenju i pomazanju sina Fridrika za kralja, a zauzvrat je obećao javno uzeti križ. Da bi postigao trajan sporazum s papom, car je papi dao sa svog gledišta „najvišu ponudu“. Budući da izvori ne navode pojedinosti te ponude, pojavila su se razna nagađanja o njenom sadržaju. Historičar Johannes Haller povezao je tu ponudu s događajima u vrijeme Henrikove krunidbe za cara. Zaključio je da je Henrik papi ponudio carstvo kao leno. Novija istraživanja pretpostavljaju da je car htio dodijeliti papi kao posjed najvrjedniju zadužbinu od svake veće biskupske crkve u Carstvu. Papa je ipak odbio Henrikove prijedloge, budući da se papino pomazanje Fridrika za kralja moglo smatrati da priznaje vlast Hoenštaufovaca nad Sicilijanskim kraljevstvom čime bi Papinska država bila potpuno okružena teritorijom pod njihovom vlašću. U Njemačkoj je u međuvremenu, prije svega u Saskoj i Tiringiji, jačao otpor protiv carevog plana o nasljednom carstvu. Odbijanjem sudjelovanja u križarskom ratu knezovi su vjerovatno cara željeli prisiliti na obnovu pregovora. Nakon što je Henrik opomenuo knezove, neki od njih povukli su i svoj pristanak za Fridrikov izbor za kralja. Budući da je papa u tim uvjetima odbio daljnje razgovore, car je knezove oslobodio obećanja da će odobriti izbor njegovog sina Fridrika za kralja. Knezovi su na to oko Božića 1196. u Frankfurtu izabrali Fridrika za njemačkog kralja.
Rana smrt i slabljenje moći
mini|Sarkofag Henrika VI u katedrali u Palermu Henrik se krajem 1196. iz srednje Italije uputio u Capuu gdje je naredio okrutno pogubljenje zarobljenog grofa Rikarda od Acerre, brata Tankredove udovice Sibile. U martu 1197. stupio je na tlo Sicilijanskog kraljevstva. U Palermu je preispitao privilegije odobrene sicilijanskom plemstvu. U maju se uputio u Messinu radi priprema za križarski rat. Tamo je saznao za veliku zavjeru sicilijanskih plemića u kojoj je trebao biti ubijen, a oni preuzeti vlast u Sicilijanskom kraljevstvu. Ustanici su poraženi kod Catanije. Vođi ustanika Henrik je naredio na glavu utisnuti užarenu krunu. Za sudjelovanje u zavjeri osumnjičeni su i papa Celestin III i careva žena Konstancija u što historičari sumnjaju.
U augustu car je u lovu kod Fiumedinisija dobio jak napad groznice. Krajem septembra činilo se da mu se stanje poboljšalo, ali je umro 28. septembra 1197. u Messini u 32. godini. Vjerovatno je umro od malarije od koje se možda razbolio još za vrijeme opsade Napulja 1191. Kružile su također i glasine da ga je naredila otrovati žena Konstancija.
Konstancija je muža prvo dala pokopati u Messini. Od zarobljavanja Rikarda Lavljeg srca Henrik je bio izopćen iz Crkve, stoga je nastojala da papa ukine to izopćenje. To je učinio papa Inocent III godine 1198. Vjerovatno početkom maja 1198. Henrik VI pokopan je u porfirnom sarkofagu u katedrali u Palermu.
U svojoj oporuci, čiji sadržaj je doduše poznat samo preko pisanja pape Inocenta III, car je odredio da područja u srednjoj Italiji pripadnu papi kako bi njegovog sina Fridrika okrunio za cara. U slučaju da Fridrik i Konstancija umru bez potomstva Sicilijansko kraljevstvo pripalo bi papi.
Nakon Henrikove smrti carstvo je imalo više kriza. U Njemačkoj su pristaše Hoenštaufovaca izabrali za kralja Henrikovog najmlađeg brata Filipa Švapskog, a Welfi Otona IV, sina Henrika Lava. U Rimu je 1198. novi papa postao Inocent III, koji je svjetovnu vlast Hoenštaufovaca htio zamijeniti papinskom svjetovnom vlašću. Iste godine umrla je Konstancija, koja je bila nastavila vladati Sicilijom. U oporuci je imenovala papu Inocenta III za skrbnika mladog Fridrika, svog nasljednika. Križarski rat bez Henrikovog vodstva imao je samo ograničene uspjehe.
Goduš
Historija
Naselje Goduš se do rata u cjelini nalazilo u sastavu općine Zvornik.
Henrik VI, car Svetog Rimskog Carstva
Vladarska praksa
Henrikova vladavina bila je obilježena stalnim putovanjima. Kao mjesta boravka car je prije svega birao biskupije i kraljevske posjede. Pri tom se više zadržavao na kraljevskim, nego na crkvenim posjedima.
Henrik se prije svega zadržavao u jezgrenim područjima Carstva na srednjoj i gornjoj Rajni i na području oko rijeke Majne. Za razliku od svog oca, rijetko je boravio u Saskoj, Bavarskoj i na području donje Rajne i to zbog posebnih razloga. U Švapskoj, odakle Hoenštaufovci vuku porijeklo, stalna vladareva prisutnost radi osiguranja vlasti nije ni bila potrebna. Općenito, Henrikovu vladavinu karakterizira slabljenje kraljevske moći u graničnim područjima Svetog rimskog carstva.
Za vrijeme Henrikovih putovanja njegova kancelarija izdavala je povelje i to većinom samo nosiocima vlasti na području gdje bi car trenutno boravio. Samo na području Rajne i Majne vladarske povelje izdavane su u većoj mjeri nadregionalno (odnosno njihov sadržaj nije se odnosio samo na tu regiju).
Ocjene savremenika
O životu Henrika VI saznajemo prije svega iz savremenih povelja i hronika. Henrikova kancelarija izdala je mnogo povelja koje prije svega daju podatke o carevim putovanjima i osobama iz njegove blizine. One također rasvjetljavaju pregovore koje je vodio car. Povelje iz papinske kancelarije donose tok pregovora s gledišta suprotne strane.
Cara su savremeni njemački hroničari vrlo pozitivno ocjenjivali. Gottfried von Viterbo vidio je u Henriku i dinastiji Hohenstaufen nasljednike rimskih careva. U djelu Speculum regum opisuje prijenos vlasti od biblijskog općeg potopa do Henrika. Važna je također carska hronika Otta von St. Blasiena te spisi Burcharda von Ursberga i hroničara samostana u Marbachu. Daljni izvori skloni Staufovcima su Kelnska kraljevska hronika (Chronica regia Coloniensis) te pjesma Gesta Heinrici VI koja opisuje careva djela u Italiji.
Henrikove aktivnosti u sjevernoj Njemačkoj, tako i sukobi s Welfima, poznati su iz hronika benediktinca Arnolda von Lübecka i hroničara zadužbine Stederburg. Iz Tiringije je hronika Reinhardsbrunn. Za staufovsku politiku u Flandriji važan je izvještaj Giselberta von Monsa.
Pjesnik i teolog Petrus von Eboli posvetio je Henriku svoju slikovnu hroniku Liber ad honorem Augusti sive de rebus Siculis. Djelo je nastalo vjerovatno oko 1196. i opisuje Henrikove aktivnosti u južnoj Italiji i to s carevog gledišta. Petrus je vjerovatno bio i sam prisutan kod mnogih događaja koje opisuje. Druge je vjerovatno saznao preko veza s dvorom, prije svega kancelarom Konrad von Querfurta. Više ostalih djela Petrusa von Ebolija u kojim se bavi Henrikovom vladavinom je izgubljeno. Izvori za Henrikovu vladavinu u Italiji također su hronike gradova u sjevernoj i srednjoj Italiji te djela biskupa grada Salerna Romualda i notara cara Fridrika II, Richarda von San Germana.
Nasuprot izvorima iz njemačkog govornog područja, engleski i francuski savremeni hroničari većinom se negativno izražavaju o Henrikovoj vladavini. S engleskog dvora su spisi Rogera Howdena i Gervasiusa Tilburija.
Moderna historiografija
Moderna historiografija naglašava da je Henrik bio sposoban vladar, ali i njegove tamne strane. Careva vladavina je završila neuspjehom samo zbog njegove rane smrti. Historičar Odilo Engels opisuje ga kao „politički istaknutu osobu, koja je željeznom snagom volje morala držati na okupu centrifugalne sile (hoenštaufovske vladavine)“. S druge strane Henriku se predbacuje da je izvana snažno pokazivao kraljevsku moć, ali da je iznutra u biti zapostavio ojačati moć Hoenštaufovaca.
Peter Csendes smatra da je Henrik bio sposoban i pragmatičan vladar. Njegovi, dijelom bezobzirni postupci, poput predaje savezničkog grada Tusculuma protivnicima, priskrbili su mu epitet hladnog i okrutnog vladara. Nije bio posebno sposoban u vođenju vojske i ratovanju.
Literatura
Izvori
Sekundarna literatura
Zajaruga
Zajaruga je naseljeno mjesto u općini Glamoč, Bosna i Hercegovina.
Boljkovac
Boljkovac je naseljeno mjesto u općini Gornji Vakuf-Uskoplje, Bosna i Hercegovina.
Etil-benzoat
Etil-benzoat, C9H10O2, je ester  koji nastaje kondenzacijom benzojeve kiseline i etanola. To je bezbojna tečnost koja je skoro nerastvorljiva u vodi, ali se miješa sa većinom organskih rastvarača.
Kao i svi agresivni estri, etil-benzoat ima prijatan miris koji se može opisati kao slatkast kao kod zimzeleni, voća, lijekova, višnje i grožđa. Komponenta je nekih mirisa i veštačkih voćnih aroma.
Dobijanje
Jednostavan i najčešće korišteni metod za pripremu etil-benzoata u laboratorijama je kisela esterifikacija benzojeve kiseline sa etanolom i sumpornom kiselinom kao katalizatorima:
Kraljevići
Kraljevići su naseljeno mjesto u općini Sapna, Bosna i Hercegovina.
Historija
Naselje Kraljevići se do rata u cjelini nalazilo u sastavu općine Zvornik.
Katalaksija
Katalaksija predstavlja alternativnu riječi "ekonomija" sa ciljem što preciznijeg definiranja fenomena tržišta. Ludwig von Mises je, imajući u vidu opisani osnovni mehanizam funkcionisanja slobodnog tržišta, smatrao da je termin “ekonomija” neadekvatan naziv za nauku koja bi se bavila opisivanjem ljudskog djelovanja na tržištu, jer taj termin na grčkom znači “gazdovanje”, “gospodarenje”, “domaćinsko ponašanje”, odnosno svjesnu kontrolu i plansku regulaciju alokacije oskudnih resursa na tržištu, što svakako ne odgovara ideji slobodnog tržišta. Kao adekvatnu terminološku zamjenu ponudio je neologizam “katalaksija”. Ovaj termin je iskovan iz grčkog glagola katallattein i znači "razmjenjivati proizvode" kao i "uzeti nekoga za društvo", "napraviti od neprijatelja prijatelja".
Friedrich August Hayek poredak slobodne razmjene imenuje terminom katallaxia (katalaksija). Pomoću termina katalaksija nastoji se opisati spontani poredak nastao kao uzajamno prilagođavanje mnoštvo individualnih privrednih djelatnosti na tržištu. Katalaksija je kao oblik slobodne razmjene između različitih jedinki, vodila potiskivanju urođenih instinkata uske plemenske lojalnosti i upostavljanju nadličnih, apstraktnih normi koje važe za sve jedinke u ovom procesu. Hayek piše: "Mogućnosti da ljudi koji žive zajedno miroljubivo egzistiraju i imaju uzajamnu korist, a da pri tome ne moraju da se usaglase oko zajedničkih konkretnih ciljeva, i da su pri tom pozveni samo apstraktnim pravilima ponašanja, bilo je vjerovatno najveće otkriće do koga su oni ikada došli". Katalaksija se može predstaviti kao igra u kojoj učestvuje veliki broj takmičara. Dobitnike u toj igri odlučit će znanje, vještina, polazne pozicije i sretne okolnosti.
Grčki termin katallaxia je transkribovan u katalaksija, što više odgovara bosanskom jeziku. Ove ideje polaze od opisa tržišta kao spontanog poretka. U Bosni i Hercegovini pojam se počinje pojavljivati u javnosti tek krajem 2012. godine, kada se u magazinu "Start" navodi da je model katalaksije eventualno rješenje za nacionalne probleme u državi. Početkom 2013. pokrenut je i besplatni seminar pod nazivom "Katalaksija" u kojem se prikazuju osnovni pojmovi iz ekonomije, važnost slobodnog tržišta, mehanizmi djelovanja države, kao i aktuelni monetarni problemi.
Ismail Palić
Ismail Palić (Krivače, Han-Pijesak, 10. august 1969.), bosanskohercegovački lingvist. Studirao je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, gdje je diplomirao (1993.), magistrirao (2002.) te doktorirao (2006.). Bavi se gramatikom (posebno sintaksom), semantikom, pragmatikom, leksikografijom i normativistikom bosanskog jezika. Profesor je bosanskog jezika na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Jedan je od utemeljitelja Bosanskog filološkog društva i njegov prvi predsjednik. Stalni je član Organizacionog odbora međunarodne naučne konferencije Sarajevski filološki susreti i urednik zbornika radova iz lingvistike. Član je redakcije časopisa za jezik i književnost Pismo i časopisa Književni jezik (Sarajevo). Recenzent je u više bosanskohercegovačkih i inozemnih lingvističkih publikacija. Učesnik je više međunarodnih naučnih projekata, simpozija, seminara.
Radovi
Objavio je više desetina naučnih radova te sedam knjiga:
IC 880
IC 880 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Djevica. Ovaj objekat je zapisao Lewis Swift 28. aprila 1891. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2709
NGC 2709 (također poznat kao MCG 0-23-16 i PGC 25103) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 88 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 0,80 (21 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (15 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Bindon Blood Stoney 27. januara 1852. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vučipolje (Gračac)
Vučipolje je naseljeno mjesto u sastavu općine Gračac, Zadarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazilo se u sastavu stare općine Gračac.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Vučipolje je imalo 1 stanovnika.
Napomena: ''Od 1857. do 1880. podaci su sadržani u naselju Grab.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Vučipolje je imalo 66 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Basellaceae
Basellaceae je porodica cvjetnica u redu Caryophyllales, razred Magnoliopsida, divizija Tracheophyta.
To su zeljasti, višegodišnji gomoljasti ili rizomski grmovi, porijeklom iz tropskih područja Amerike, Afrike i Azije.
Prema Katalogu života, Basellaceae imaju 29 vrsta  slijedeći kladogram rodova. .
IC 879
IC 879 (također poznat kao ESO 508-47, IC 4222, MCG -4-31-52 i PGC 46479) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 110 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 1,40 (45 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (38 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Frank Muller 16. februara 1888. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 2536
IC 2536 (također poznat kao ESO 374-26, IRAS 10012-3342 i PGC 29157) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 126 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zračna pumpa. Najveći prečnik je 1,90 (69 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (15 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 1. maja 1900. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Spektar (fizika)
Pojam spektar se u 17. vijeku počeo koristiti u optici i odnosio se na rang boja koji se dobije pri rasipanju bijele svjetlosti na prizmi. Kasnije je dobio značenje intenziteta ili snage zračenja kao funkcija frekvencije ili talasne dužine.
mini|Spektar [[hlorofila A i B u vidljivom području]]
Podjela
Podjela spektara se vrši na više načina:
Rog Valera
Rog Valera je imaginarni predmet iz knjiga epske fantastike Točak vremena. Rog Valera je legendarni predmet koji se pojavljuje u prvoj knjizi serijala Točak vremena, Zjenica svijeta, dok je veći dio radnje druge knjige Lov na rog upravo o Rogu Valera. Rog ima moć, da kada se dune u njega, dozove mrtve heroje kao Artur Hokving iz groba. Rog je pozlaćen i na sebi ima natpis na Starom jeziku koji preveden glasi: Grob nije prepreka mome zovu.Dok je osoba koja je prva upotrebila Rog živa, za sve ostale ljude rog je neupotrebljiv. Rog radi jednako dobro i za Sijenku i za Svijetlost. Na kraju druge knjige u rog dune mladić Met Kauton, a zatim Rog biva odnesen u Tar Valon.
NGC 1351
NGC 1351 (također poznat kao ESO 358-12, MCG -6-8-22 i PGC 13028) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 69 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Hemijska peć. Najveći prečnik je 2,80 (57 hiljada sg) a najmanji 1,7 uglovnih minuta (34 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 19. oktobra 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
APOL1
Apolipoprotein L1 jest protein koji je kod ljudi kodiran genom APOL1 sa hromosoma 22. Za ovsj gen nađene du dvije različite varijante transkripta koje kodiraju dvije različite izoforme.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 398 aminokiselina, a molekulska težina 43.974 Da.
Struktura
Gen koji kodira protein APOL1 dug je 14.522 parova baza i nalazi se na ljudskom hromosomu 22, na dugom kraku, pozicija 13.1, od baznog para 36,253.070 do para baza 36,267.530.
Protein sadrži 398 aminokiselina. Sastoji se od 5 funkcionalnih domena:
Mutacije
Dvije varijante kodiranja, G1 i G2, nedavno su identificirane i relevantne za ljudske fenotipove. G1 je par dva nesinonimna jedonukleotidna polimorfizma (SNP) u gotovo potpunoj neravnoteži veza. G2 je delecija u okviru dva aminokiselinska ostatka, N388 i Y389.
Funkcija
Apolipoprotein L1 (apoL1) je sporedna apoproteinska komponenta HDL (lipoproteina visoke gustoće) ili 'dobrog holesterola' koji se sintetiše u jetri, a također i u mnogim drugim tkivima, uključujući gušteraču, bubrege i mozak. APOL1 se nalazi u vaskularnom endotelu, jetre, srca, pluća, posteljice, u podocitima, proksimalnim tubulama i arterijskim ćelijama. Protein ima izlučenu formu koja mu omogućava da cirkuliše u krvi. Formira kompleks, poznat kao tripanosomski lizni faktor (TLF), sa česticama lipoproteina 3 visoke gustoće (HDL3) koje također sadrže apolipoprotein A1 (APOA1) i protein vezan za hemoglobin (HPR). Protein APOL1 djeluje kao glavna komponenta lize u ovom kompleksu. Kada ga tripanozoma preuzme, kompleks se prenosi u kisele endosome, gdje protein APOL1 može umetnuti u endosomnu membranu. Ako se endosom zatim reciklira u plazmamembranu, gdje naiđe na neutralne pH uvjete, APOL1 može formirati selektivne kationske kanale.
APOL1 je član porodice apolipoproteina koja takođe uključuje šest drugih proteina i član je gen bcl2, a koji su uključeni u autofagnu ćelijsku smrt. U stvari, prevelika količina APOL1 unutar ćelije dovodi do autofagije.
APOL1 ima ulogu u urođenoj imunosti tako što štiti od infekcije parazitom Trypanosoma brucei, koju prenosi muha cece. Tripanozome endocitozuju izlučeni oblik APOL1; APOL1 formira pore na lizosomskim membranama tripanozoma, što uzrokuje dotok hlorida, oticanje lizosoma i razlaganje tripanosoma.
Specijska distribucija
Ovaj gen se nalazi samo kod ljudi, afričkih zelenih majmuna i gorila.
Afrička tripanosomijaza (bolest spavanja)
Iako njegova unutarćelijka funkcija nije razjašnjena, APOL1 koji cirkuliše u plazmi ima sposobnost da ubije tripanozomu Trypanosoma brucei koje uzrokuje bolest spavanja. Nedavno se pokazalo da se dvije varijante kodirajuće sekvence u APOL1 povezuju s bubrežnom bolešću na recesivan način, dok u isto vrijeme daju otpornost na Trypanosoma brucei rhodesiense. Faktor virulencije T. b. rhodesiense, protein vezan je za serumsku rezistenciju (SRA) kao rezultat polimorfizma C-terminala. Ljudi koji imaju barem jednu kopiju varijante G1 ili G2 otporni su na infekciju tripanozomama, ali oni koji imaju dvije kopije bilo koje varijante imaju povećan rizik od razvoja nedijabetske bolesti bubrega.
Bubrežna bolest
Distribucija varijanti koje su najviše povezane s rizikom od bubrežnih bolesti analizirana je u afričkim populacijama i utvrđeno je da je preovlađujuća u zapadnoj populaciji u odnosu na sjeveroistočnu, a odsutna je u Etiopiji, u skladu s prijavljenom zaštitom od oblika bolesti bubrega za koje se zna da su povezani s varijantama APOL1. U narodu Joruba u Nigeriji (Zapadna Afrika), prevalencija alela rizika G1 i G2 iznosi 40%, odnosno 8%. Afričke nacije s visokom frekvencijom alela rizika APOL1 također imaju velike populacije tripanozoma što sugerira da su aleli rizika prošli pozitivnu selekciju kao odbrambeni mehanizam. Postojanje ovih varijanti nalazi se samo na hromosomima Afrikanaca i postoji kod ljudi nedavnog afričkog porijekla (<10.000 godina).
Mnogi Afroamerikanci su potomci ljudi zapadnoafričkih nacija i shodno tome, također imaju visoku prevalenciju alela rizika APOL1, kao i bolesti bubrega povezanih s APOL1. Učestalost alela rizika kod Afroamerikanaca je više od 30%. Pokazalo se da postojanje ovih alela povećava rizik od razvoja bolesti kao što su Fokalna segmentalna glomeruloskleroza (FSGS), hipertenzija pripisana krajnjem stadiju bubrežne bolesti (ESKD) i nefropatija povezana sa HIV-om (HIVAN).
Prevalencija alela rizika kod Afroamerikanaca sa ovim bubrežnim bolestima prikazana u nedavnim studijama je 67% u HIVAN-u, 66% u FSGS-u i 47% u ESKD-u koji se pripisuje hipertenziji. Latinoamerikanci kao što su Dominikanci i Portorikanci pokazuju mješavinu genetičkih uticaja koji uključuju afričko porijeklo što dovodi do prevalencije varijanti APOL1. Studije su takođe utvrdile prevalenciju svakog pojedinačnog alela u FSGS slučajevima.
Fokalna segmentalna glomeruloskleroza (FSGS)
Prevalencija alela rizika G1 kod Afroamerikanaca sa FSGS je 52% i 18-23% kod onih bez FSGS. Prevalencija alela rizika G2 kod Afroamerikanaca sa FSGS je 23% i 15% kod onih bez FSGS. FSGS je bolest bubrega koja pogađa mlađe osobe, stoga se njegovi učinci malo razlikuju od učinaka općeg nedijabetesnog ESKD-a. U nedavnoj studiji, srednja starost početka FSGS-a za Afroamerikance sa 2, 1 i 0 alela rizika APOL1 bila je 32 godine, odnosno 36 godina i 39 godina. APOL1 varijante takođe imaju tendenciju da manifestuju FSGS u relativno mladoj dobi; FSGS počinje u dobi od 15 do 39 godina kod 70% osoba sa dva alela rizika APOL1 i 42% osoba sa 0 ili 1 alelom rizika.
Patogeneza
Iako posjedovanje varijanti rizika APOL1 povećava osjetljivost na nedijabetesku bolest bubrega, ne razviju sve osobe koje imaju ove varijante bubrežnu bolest, što ukazuje da drugi faktor može inicirati napredovanje bolesti bubrega.. Slično kao kod HIV pozitivnih pacijenata, iako većina afroameričkih pacijenata sa HIVAN-om ima dva alela rizika APOL1, drugi još nepoznati faktori u domaćinu, uključujući genetičke varijante rizika i faktore okoline ili viruse, mogu uticati na razvoj ovog poremećaja kod onih sa nula ili jednim rizičnim alelom APOL1. Afroamerička populacija ima ukupan životni rizik od razvoja FSGS-a od 0,8%. Za one sa 0 alela rizik od razvoja FSGS je 0,2%, 0,3% sa jednim alelom rizika, 4,25% sa dva i 50% šanse za razvoj HIVAN-a za neliječene osobe zaražene HIV-om.
Ljudi s ovim alelnim varijantama koji razviju ESKD počinju na dijalizu u ranijoj dobi od pacijenata sa ESKD bez alela rizika. U prosjeku, oni s dva alela rizika počinju dijalizu otprilike 10 godina ranije od ESKD pacijenata bez varijanti rizika. Prosječna dob početka dijaliza afroameričkih pacijenata sa ESKD sa dva alela rizika, jednim alelom rizika ili bez alela rizika je otprilike 48 godina, 53, odnosno 58 godina. U poređenju sa afroameričkim pacijentima sa ESKD, hispanoamerički pacijenti sa ESKD sa dve varijante rizika APOL1 počinju na dijalizu u ranijoj dobi, 41. godini.
Iako je dob početka dijalize ranije sa jednim alelom rizika, ovaj efekt vidi se samo kod onih sa G1 varijantom. U jednoj studiji, ~96% pacijenata sa dva alela rizika započelo je dijalizu prije 75. godine u poređenju sa 94% za G1 heterozigote i 84% za one bez alela rizika.
Bubrezi donora koji sadrže dvije varijante APOL1 doživljavaju otkaz alotransplantata brže od donora s 0 ili jednom varijantom. Primatelji bubrega koji imaju kopije APOL1 rizičnih varijanti, ali ne primaju bubrege od donora sa varijantama rizika nemaju smanjenu stopu preživljavanja doniranih bubrega. Ova zapažanja zajedno sugeriraju da genotip donora utiče samo na preživljavanje alotransplntata.
Baljkovica (Sapna)
Baljkovica je naseljeno mjesto u općini Sapna, Bosna i Hercegovina.
Historija
Naselje Baljkovica se do rata u cjelini nalazilo u sastavu općine Zvornik.
Annegret Kramp-Karrenbauer
1999. je glasovala za regionalni parlament u Saarlandu. Između 2011. i 2018. bila je predsjednica Saarlanda i prva žena koja je zauzela ovo mjesto.
Na saveznim izborima 2021. Annegret Kramp-Karrenbauer je izabrana u Bundestag za njemačku državu Saarland, ali je odstupila s mandata prije konstituisanja novog parlamenta.
NGC 5612
NGC 5612 (također poznat kao ESO 22-1, IRAS 14281-7809 i PGC 52057) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 124 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Rajska ptica. Najveći prečnik je 1,90 (69 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (40 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 23. maja 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vrba (Glamoč)
Vrba je naseljeno mjesto u općini Glamoč, Bosna i Hercegovina.
Geografija
Naselje Vrba smješteno je pet kilometara jugoistočno od Glamoča, uz cestu za Livno.
Historija
Područje rimskog municipijuma Salviuma, na kojem se nalazi današnje naselje Vrba, ima izvanredan arheološki značaj. Ni na jednom drugom mjestu u Bosni ne nalaze se slični dokazi koji ilustriraju način života lokalnih (ilirskih) stanovnika plemena Dalmati, iz perioda romanizacije do perioda migracije Slavena i Avara na Balkan u 6. vijeku. Spomenik sadrži nekoliko nadgrobnih spomenika i arhitektonskih ulomaka, čiji stil i sadržaj ukazuju na vidove autohtone materijalne kulture koja inače ostaje nepoznata ili slabo poznata, poput urbanizacije njihovih naselja, a naročito malih gradova ili borgata (sela) kao ovdje u Vrbi.
Rimski municipalni centar Salvium, po kojem se naziva i njegov teritorij, ležao je na diluvijalnoj terasi Borak u njivama sela Vrba, na cesti Glamoč - Livno. Kao ni Delminijum i ovaj gradić nije bio na magistralnoj cesti, već na sporednoj koji ga je povezivao sa Livnom (Bariduol).
Arheologija
Baziliku u Vrbi, istraživao je Ivo Bojanovski od 1974. do 1976. godine u tri kampanje. Svi fragmenti bili su predani u Centar za zaštitu spomen - obilježja "Ivo Lola Ribar" u Glamoču. Nakon istraživanja sve je bilo pripremljeno za konzervaciju, ali zbog imovinsko-pravnih odnosa do konzervacije nije došlo. O konzervaciji se vodilo računa i tokom arheoloških iskopavanja, tako da nisu obrušavani zidovi i podovi, osim najnužnijeg. Iz istih razloga iz zidova nisu vađeni manji arhitektonski fragmenti. Zbog istih razloga ostala je neistražena i masovna grobnica kod zapadnog ulaza u baziliku.
Borova Ravan
Borova Ravan je naseljeno mjesto u općini Gornji Vakuf-Uskoplje, Bosna i Hercegovina.
Raderfordij
U standardnom periodnom sistemu spada u d-blok elemenata i drugi je element u četvrtom redu prelaznih elemenata. Član je sedme periode i pripada četvrtoj grupi elemenata. Hemijski eksperimenti su potvrdili da se raderfordij ponaša kao teži homolog hafnija iz četvrte grupe. Hemijske osobine ovog elementa proučene su samo djelimično. Međutim, vrlo su slične hemijskim osobinama drugih elemenata iz iste grupe, mada neki izračuni ukazuju da se ovaj element mogao imati znatno različite osobine zbog relativističkih efekata.
Tokom 1960ih, vrlo male količine raderfordija proizveli su Zajednički institut za nuklearna istraživanja u bivšem Sovjetskom savezu i Nacionalna laboratorija Lawrence Berkeley u Kaliforniji, SAD. Čast otkrića elementa i prvenstvo u davanju imena bio je povod za razmirice i kontroverze između sovjetskih i američkih naučnika sve do 1997. kada je IUPAC odlučila ovom elementu zvanično dati današnji naziv.