cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mangan
Dobijanje
Za veći broj primijenjenih aplikacija nije potreban čisti mangan. Umjesto njega, dobija se feromangan, legura željeza i mangana sa udjelom Mn od 78%. On se dobija redukcijom oksidiranog mangana i rude željeza pomoću koksa u električnoj peći. Na ovaj način može se dobiti još jedna legura, silikomangan od željeza, mangana i silicija. Pri tome se u peć dodaje još i kvarc kao izvor silicija.
Čisti mangan se u tehničkom smislu ne može dobiti redukcijom sa ugljikom, jer se time pored mangana grade i stabilni karbidi, naročito Mn7C3. Tek pri temperaturi preko 1600 °C nastaje čisti mangan, jer pri tim temperaturama dolazi čak i do isparavanje neznatnog dijela mangana, pa je ta metoda ekonomski neisplativa. Umjesto toga, čisti mangan se dobija elektrolizom vodene otopine manganovih soli. U tu svrhu koristi se najčistija moguća otopina mangan-sulfata, koja se elektrolizira elektrodama načinjenim iz plemenitog čelika, primjenjujući električnu struju od 5 do 7 V. Time se na katodi izdvaja čisti mangan, a na anodi kisik, koji dalje odmah reagira sa ionima mangana dajući mangan oksid (smeđi kamen). Postoji i jedna sporedna metoda dobijanja mangana redukcijom mangan oksida sa aluminijem (aluminotermija) ili silicijem.
Upotreba
Čisti mangan se koristi samo u ograničenom broju aplikacija. Gotovo 90% proizvedenog mangana upotrebljava se u industriji čelika kao feromangan ili silikomangan. Pošto mangan gradi vrlo stabilne Mn-O veze, kao i aluminij i silicij djeluje deoksidirajuće, te pojačava djelovanje ovog elementa. Osim toga, onemogućava nastanak lahko topivog željezo(II)-sulfida te na taj način uklanja sumpor iz čelika. Istovremeno povećava se rastvorljivost dušika u čeliku, poboljšava nastanak austenita. Ovo je vrlo važno za mnoge nehrđajuće čelike. Vrlo važna osobina mangana u čeliku je i ta što on znatno poboljšava kaljenje čelika.
Svjetska proizvodnja čistog mangana iznosi oko 140 hiljada tona godišnje. Od toga najveći dio se potroši u proizvodnji posebnih čelika i legura aluminija. Pored toga dio se koristi za cink-mangan ferit pri proizvodnji elektronskih dijelova.
Biološki značaj
Mangan igra esencijalnu ulogu u fotosintezi, i to pri oksidaciji vode do kisika u fotosistemu II. Centralni sastojak fotosistema je jedan kompleks od četiri atoma mangana i jednog atoma kalcija, koji su povezani jedan s drugim preko kisikovog mosta, a koji je poznat i kao OEC (engl. oxygen-evolving complex) odnosno kompleks koji proizvodi kisik. U tom višestepenom ciklusu, zvanom Kokov ciklus, pri čemu mangan naizmjenično prelazi između oksidacijskih stanja tri i četiri, a djelovanjem sunčeve svjetlosti, voda se razlaže te se oslobađa kisik, elektroni i protoni.
U superoksid dismutazama, koje sadrže mangan, a koje se mogu naći u mitohondrijama i peroksizomima, kataliziraju se reakcije superoksida do kisika i vodik-peroksida pomoću redoks reakcija sa dvo- i trovalentnim ionima mangana. Dioksigenaze, ugrađene u posebne organske molekule pomoću molekularnog kisika, uglavnom sadrže željezo, ali postoji također i veći broj dioksigenaza koje sadrže mangan, a koje su, između ostalog, otkrivene u bakterijama Arthrobacter globiformis i Bacillus brevis. Mangan peroksidaza, enzim otkriven u gljivi Phanerochaete chrysosporium, jedan je od malobrojnih poznatih enzima, koji omogućavaju razgradnju lignina. Pored toga, mangan učestvuje u reakcijama arginaza, hidrolaza, kinaza, dekarboksilaza i transferaza u vidu piruvat karboksilaze, mevalonatkinaze i glikosiltransferaze, kao i u određenim ribonukleotidreduktazama i katalazama.
U ljudskom organizmu, mangan se apsorbira u tankom crijevu te se najvećim dijelom odlaže u jetri, kostima, bubrezima i gušterači. Unutar ćelija, element se nalazi uglavnom u mitohondrijama, lizosomima i ćelijskom jedru. U mozgu, mangan je vezan za posebne bjelančevine, većinom za glutamat-amonij ligazu u astrocitima. Ukupna količina mangana u ljudskom organizmu iznosi između 10 i 40 mg, a dnevne potrebe za njim iznose oko 1 mg. Prosječni unos mangana ishranom oko 2,5 mg, ali se samo 5% apsorbira iz crijeva.
Nedostatak mangana je rijedak. Kod životinja koje nemaju dovoljno mangana u ishrani, dolazi do promjena u kostima i skeletu te neuroloških smetnji. Osim toga dolazi i do poremećaja u metabolizmu ugljikohidrata, te poremećaja u rastu i plodnosti. U namirnice posebno bogate manganom ubrajaju se crni čaj, lješnjaci, soja, sjemenke lana, ražev kruh, zobene pahuljice i borovnice.
Sigurnost i otrovnost
Kao i mnogi drugi metali, mangan u obliku fino isitnjenog praha je vrlo lahko zapaljiv i reagira s vodom. Za gašenje zapaljenog mangana mogu se koristiti samo sredstva za gašenje klase D ili pijesak. Nasuprot praha, mangan u kompaktnom stanju nije zapaljiv.
Ukoliko se udiše prašina sa velikom koncentracijom mangana, može djelovati toksično. Pri tome dolazi do oštećenja pluća sa simptomima poput kašlja, bronhitisa i pneumonitisa. Mangan također djeluje otrovno i na nerve, te oštećuje centralni nervni sistem. To djelovanje se iskazuje takozvanim manganizmom, bolešću donekle sličnoj Parkinsonovoj bolesti i simptomima poput motoričkih smetnji. Stoga za manganovu prašinu postoje maksimalne dopuštene vrijednosti od 0,02 mg/m3 za posebno finu prašinu koja može ući u plućne mjehuriće, te 0,2 mg/m3 za prašinu koja se udiše.
Bolesti izazvane manganom ili nekim od njegovih spojeva uvršteni su na spisak profesionalnih bolesti u Njemačkoj pod brojem 1105. Izlaganje manganu može nastati u procesima njegovog dobijanja, prevoza, prerade i upotrebe, kao i njegovih spojeva, samo ukoliko se ove materije udišu kao prašina ili dim. Ovo se odnosi i na elektrodno zavarivanje sa elektrodama koje sadrže mangan.
Vanjski linkovi
🇵🇸
Sumrak (čvor)
Sumrak može značiti:
NGC 2327
NGC 2327 je emisijska maglina i nalazi se u sazviježđu Veliki pas. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 31. januara 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Spisak programskih jezika
Abecedni spisak programskih jezika
Spiskovi po drugim osnovama:
Vidi: Programski jezik
Komplikacija (medicina)
Komplikacija u medicini, ili medicinska komplikacija, je nepovoljna posljedica bolesti, zdravstvenog stanja ili liječenja. Komplikacije mogu negativno uticati na prognozu ili ishod bolesti. Komplikacije općenito uključuju pogoršanje težine bolesti ili razvoj novih znakova, simptoma ili patoloških promjena koje se mogu raširiti po cijelom tijelu i uticati na druge organske sisteme. Dakle, komplikacije mogu dovesti do razvoja novih bolesti koje su rezultat ranije postojeće bolesti. Komplikacije mogu nastati i kao posljedica različitih tretmana.
Mustafa Šipraga
Mustafa Šipraga (Šiprage, 1927. — Kotor-Varoš, 1943) bio je  jedan od prvih ustanika u šipraškoj dolini i posthumni dobitnik Partizanske spomenice 1941.
Komplikacija (medicina)
Razvoj komplikacija zavisi od brojnih faktora, uključujući stepen ranjivosti, podložnosti, starost, zdravstveno stanje i stanje imunskog sistema. Poznavanje najčešćih i najtežih komplikacija bolesti, postupka ili liječenja omogućava prevenciju i pripremu za liječenje ako do njih dođe.
Mustafa Šipraga
Biografija
Mustafa Šipraga, rođen je u Šipragama, kao drugo dijete (od petero) u begovskoj porodici Mine (rođ. Zuhrić) i Muje Šiprage. Četverorazrednu osnovnu školu završio je u Šipragama. Drugi svjetski rat je dočekao sa 14 godina, kao volonter u mjesnoj brijačnici, koja je bila očevo vlasništvo.
Komplikacija (medicina)
Komplikacije se ne smiju miješati sa nuspojave, koje su rezidualni efekti koji se javljaju nakon akutne (početne, najteže) faze bolesti ili povrede. Posljedice se mogu pojaviti rano u razvoju bolesti ili nekoliko sedmica ili mjeseci kasnije i rezultat su početne ozljede ili bolesti. Naprimjer, ožiljak koji je posljedica opekotina ili disfagije kao posljedica moždanog udara smatra se posljedicama. Osim toga, komplikacije ne treba brkati sa komorbiditetima, bolestima koje se javljaju istovremeno, ali nemaju uzročnu povezanost.
Mustafa Šipraga
Biografija
Nakon nekoliko incidentnih izjava o slabim izgledima da se dugoročno održi vladajuća NDH, skupa, sa godinu dana starijim bratom, Omerom odlazi u partizansku četu pod nazivom “Četa sa Djevojačke ravni” (kasnije prozvana i kao Imljanska i/ili Šipraška četa).
Komplikacija (medicina)
Jatrogene komplikacije
Medicinske greške mogu spadati u različite kategorije koje su navedene u nastavku:
Mustafa Šipraga
Biografija
Četa je osnovana 10. novembra 1941. na Djevojačkoj ravni, gdje su napravljene barake za više od 100 ljudi. Odmah je grupa od 40 ustanika zauzela položaj prema okupiranim Šipragama u kojima je bila oružnička – domobranska posada. U prvoj polovini novembra 1941. opkolili su „oružničku postaju“ u Maslovarama, kojoj su kotarske vlasti NDH iz Kotor Varoša poslale pomoć u hrani i streljivu. Na cesti Kotor Varoš – Maslovare, u Obodniku, kod Obodničkog visa, 17. novemra 1941., četa je napravija zasjedu za transport  opskrbe i  napala domobransku pratnju. Poslije kraće borbe, domobrani su se povukli u Kotor Varoš. U toj borbi je poginuo zapovjednik Imljanske čete Branko Božić, a na njegovo mjesto postavljen je Husein Alagić. Već poslije osnivanja, organiziran je sastanak sa Borjanskom i Blatničkom četom na kojem je odlučeno da će te tri čete napasti selo Gornje Korićane (zaselak Baltići) koje drži hrvatska vojska. Na sastanku je dogovoren i napravljen plan napada.
Komplikacija (medicina)
Pretkomorska fibrilacija
Atrijska fibrilacija je tip aritmija koju karakteriziraju brzi i nepravilni srčani ritmovi zbog nepravilne pretkomorske aktivacije atriokomorskog (AV) čvora. U patogenezi pretkomorske fibrilacije, nema efikasnog pumpanja krvi ni u plućnu ni u sistemsku cirkulaciju iz lijeve srćane komore. Lijeva i desna komora (donje komore srca) se ne pune pravilno zbog nepravilne kontrakcije lijeve i desne pretkomore (gornje komore srca).
Mustafa Šipraga
Biografija
Ovaj napad zabilježen je u nekoliko NDH izvora, u kojima se vidi njihova interpretacija ove akcije: Oba brata su se tu iskazala kao izuzetno hrabri borci; Mustafa 1942. prelazi u Četrvrti krajiški NOP odred. Poginuo je neutvrđenog dana u maju 1943. (kao petnaestogodišnjak) u prvom od više pokušaja za oslobođenje Kotor-Varoša.
Komplikacija (medicina)
Pretkomorska fibrilacija
Pacijent s atrijskom fibrilacijom može osjetiti simptome umora, vrtoglavica ili nesvjestica, lupanje srca, bol u grudima i kratkoća daha. Srce ne pumpa efikasno krv u plućne ili sistemske žile i uzrokuje da krv ostane u srčanim komorama. Sakupljanje krvi u srcu zbog atrijske fibrilacije može uzrokovati i povećati rizik od razvoja tromba (krvnog ugruška). Tromb se također može razviti u embolus (pokretni krvni ugrušak) i putuju u sistemsku cirkulaciju. Pretkomorskaa fibrilacija povezana je s povećanjem rizika od moždanog udara, posebno ako embolus putuje do mozga.
Mustafa Šipraga
Epilog
U znak sjećanja na hrabrost svog suborca, Općinska organizacija kotorvaroških boraca, 1960-ih godina, izgradila je kuću njegovoj majci i dodijelili joj doživotni "borački dodatak".
Komplikacija (medicina)
Dijabetes melitus
Diabetes mellitus, također poznat jednostavno kao dijabetes, je poremećaj regulacije nivoa glukoze u krvi (česta vrsta šećera). Postoje dva tipa hroničnog dijabetesa melitusa: tip I i tip II. I jedan i drugi dovode do nenormalno visokog nivoa glukoze u krvi jer tijelo nije u stanju pravilno apsorbirati šećer u tkiva. Dijabetes zahtijeva doživotno dosljedno praćenje unosa hrane, nivoa šećera u krvi i fizičke aktivnosti. Diabetes mellitus može uzrokovati niz komplikacija u uznapredovalom ili težem stadijumu, kao što su:
Trudnoća
Trudnoća uključuje razvoj embriona ili fetusa unutar maternice ženke u grubom trajanju od 9 mjeseci ili 40 sedmica od posljednje menstruacije do rođenja. Podijeljen je na tri trimestra, svaki traje oko 3 mjeseca. Prvo tromjesečje je kada embrion u razvoju postaje fetus, počinju da se razvijaju organi, rastu udovi i pojavljuju se crte lica. The 2nd and 3rd trimesters are marked by a 2. i 3. tromjesečje obilježava značajan rast i funkcionalni razvoj tijela. Tokom ovog perioda, tijelo žene prolazi kroz niz promjena i mogu se pojaviti mnoge komplikacije koje uključuju fetus, majku ili oboje.
Streptokokni faringitis
Streptokokni faringitis, također poznat kao streptokokna upala grla, je infekcija respiratornog trakta uzrokovana streptokok grupe A, Streptococcus pyogenes , gram-pozitivna, koka, beta-hemolitske (liziraju krvne ćelije) bakterije. Prvenstveno se širi direktnim kontaktom i prenosom tečnosti putem oralnih ili drugih sekreta i manifestuje se uglavnom kod dece. Uobičajeni simptomi povezani sa streptokoknim faringitisom uključuju upalu grla, groznicu, bele izlučevine na stražnji dio usta i vratna adenopatija (otečeni limfni čvorovi ispod brade i oko vrata). Streptokokni faringitis može dovesti do raznih komplikacija i ponovna infekcija može povećati vjerovatnoću. U mnogim od njih nedostatak liječenja i imunski odgovor tijela je odgovoran za dodatne neželjene reakcije Ovo uključuje:
Uvjeća
Uvjeća je naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
McDonnell F-4
Historija McDonnell F-4 Phantom II počinje u septembru 1953. kada firma počinje sa studijama jednog dvomotornog lovca sa mogućnošću korištenja pri svim vremenskim uvjetima. Ovaj tip aviona je trebao zamijeniti već zastarjele modele F3H Demon kod US-Navy. U julu 1955, McDonnell dobija nalog za pravljenje dva prototipa pod nazivom XF4H-1 i 5 predserijskih aviona pod nazivom Phantom II. Pri testovima se pokazuju zapanjujuće mogućnosti ovog tipa. Phantom II je prvi avion koji je bio u mogućnosti praćenja ciljeva bez radara na zemlji. US-Navy odmah poručuje serijsku verziju F4H-1 koja se od 1962 preimenuje u F-4A. I USAF koja po tradiciji ne poručuje iste avione kao i mornarica, u ovom slučaju pravi izuzetak i naručuje 653 komada tipa F-110A (kasnije F-4C). Prave se različite verzije za sve potrebe borbenih dejstava, a najzapaženiji tipovi ovog aviona su RF-4 (izviđač) i EF-4 (specijaliziran za elektronično ratovanje i protiv-elektronska dejstva). Najveće uspjehe ovaj tip ima u ratovima u jugoistočnoj Aziji poslije čega dolaze narudžbe iz čitavog svijeta.
NGC 5285
NGC 5285 (također poznat kao PGC 48688) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 995 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 0,80 (232 hiljade sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (232 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 29. aprila 1881. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima 2010.
Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima 2010. održano je od 19. do 21. marta na Letalnici u slovenskoj Planici. To je šesto SP kojem je Planica bila domaćin, po čemu je na 1. mjestu među letaonicama. Prethodna su bila 1972 (ujedno i prvo SP uopće), 1979, 1985, 1994. i 2004. Ovo je prvo SP na kojem su primijenjena nova pravila u bodovanju u vezi s visinom zaletišta i jačinom vjetra. Najduži let na čitavom prvenstvu ostvario je Simon Ammann (236,5 m), koji je i osvojio zlatnu pojedinačnu medalju.
Lawrence Durrell
thumb|desno|200px|Lawrence Durrell Lawrence Durrell (Darjiling, Indija, 27. februar 1912. - Sommière, Francuska, 7. novembar 1990.), bio je britanski književnik.
Rođen je u Indiji, školovan u Engleskoj. Pisac je širokog intresa, iskustva i kulture. Autor je drama, pjesama, putopisa, eseja i posebno romana, i to čuvene tetrologije "Aleksandrijski kavartet", koji je višeslojna studija o ljubavi, istančanog i bogatog izraza, pisana u tehnici mijenjanja perspektive. Dobitnik je prestižne britanske nagrade Booker Prize za pripovijetku "Constance or Solitary " 1982. godine.
Radovčići (Konavle)
Radovčići su naseljeno mjesto u sastavu općine Konavle, Dubrovačko-neretvanska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Dubrovnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Radovčići su imali 187 stanovnika.
Napomena: ''U 1869. iskazano pod imenom Donji Radovčići, a od 1890. do 1910. i 1948. Radovčić.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Radovčići je imalo 243 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Stravča
Stravča je naseljeno mjesto u sastavu općine Konavle, Dubrovačko-neretvanska županija, Republika Hrvatska.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Stravča je imala 54 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Stravča je imalo 71 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Olivin
Olivin je mineral čiji je hemijski sastav magnezij željezo silikat (Mg,Fe)2SiO4. Jedan je od najčešćih minerala na Zemlji, a nađen je i u sastavu meteorita i uzorak porijeklom sa Mjeseca i Marsa. Odnosa količina magnezija i željeza varira, pa se magnezijumov olivin iz serije tzv. čvrstih rastvora naziva forsterit (Mg2SiO4), a željezni fajalit (Fe2SiO4).
NGC 6750
NGC 6750 (također poznat kao IRAS 18598+5905, MCG 10-27-6, PGC 62671 i UGC 11389) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 171 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 1,00 (50 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (30 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 10. septembra 1885. godine.
Bertha von Suttner
Bertha Sophia Felicita Freifrau von Suttner (Berta fon Zutner; Prag, 9. juni 1843 - Beč, 21. juni 1914), austrijska književnica i pacifista.
NGC 6750
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Bertha von Suttner
Njezin otac, Franz Joseph grof Kinsky von Chinic i Tettau, penzionisani general, umro je prije nego se rodila. Bertha je rasla uz majku Sophiu Wilheminu von Kroner, po rođenju pučanku koju austrijsko plemstvo nije nikada prihvatilo.
Za njezino školovanje koje se sastojalo od učenja stranih jezika (engleskog, talijanskog, i francuskog), književnosti, glazbe i pjevanja, bile su zadužene guvernante.
S navršenih 27 godina i željom da nastavi studij glazbe, Bertha putuje u Milano. Premda je bila strastvena čitateljica, Bertha, nesklona politici i ekonomiji, nije čitala novine. Pored poezije i baletristike-na poseban način osvojio ju je Victor Hugo-čitala je suvremena djela iz etnografije, hemije, astronomije, no omiljeno područje bila joj je filozofija. U filozofima je pronašla intelektualne prijatelje koji su joj omogućili dvostruku egzistenciju. Zazirala je jedino od filozofskih djela koja je, poput Marxovih, percipirala odveć političkim.
U zimu 1887/88. otputovat će u Pariz. U domu pjesnika Daudeta, nakon što je susrela Nobela s kojim je svo vrijeme održavala pisanu korespodenciju, Bertha je prvi put došla u doticaj s mirovnim pokretom, doznavši za postojanje ''International Peace and Arbitration Association, koju je 1886. u Londonu utemeljio Hodgson Pratt. Njezina filozofsko-znanstvena rasprava, prikladna isključivo za uski krug čitatelja, svjetlo dana ugledat će 1888. pod naslovom Razdoblje mašina- Predavanje iz budućnosti o našem vremenu.
Svojim antiratnim romanom Dolje oružje, u čijem je naslovu na dojmljiv način bio sažet  cilj pacifističkih nastojanja građanskog mirovnog pokreta, ali i životni cilj same autorice, Bertha je u javnosti prije svega željela rastrgati koprenu s užasa rata.
Nakon objavljivanja antiratnog romana Dolje oružje, sada već 46-godišnjakinja, Bertha se sasvim posvetila mirotvornom djelovanju u čijem su se središtu nalazila nastojanja oko razoružanja i ustrojavanja neovisnih međunarodnih sudova za arbitražu.
Béla Kun
mini|Béla Kun Béla Kun (Kohn) (Szilágycseh, 20. februar 1886. - SSSR, 1938.), mađarski revolucionar
Bertha von Suttner
Kao izvor nove nade za svjetski mir Bertha je doživjela Manifest mira ruskog cara Nikole II iz 1894, u kojem je evropske nacije pozvao na razoružavanje i međunarodnu mirovnu konferenciju. Zahvaljujući Berthinom angažmanu, Manifest nije ostao mrtvo slovo na papiru. U Den Haagu je 1899. održana I međunarodna mirovna konferencija na kojoj nisu sudjelovali pacifisti nego po prvi puta reprezentanti 26 država-državnici, diplomate i generali. Bertha je bila jedina žena nazočna na ceremoniji otvorenja Konferencije.
NGC 625
NGC 625 (također poznat kao ESO 297-5, IRAS 01329-4141, MCG -7-4-17 i PGC 5896) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 18 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Feniks. Najveći prečnik je 5,80 (31 hiljada sg) a najmanji 1,9 uglovnih minuta (10 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio James Dunlop 2. septembra 1826. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Béla Kun
Jedan je od osnivača Komunističke partije Mađarske i Mađarske Sovjetske Republike 1919. godine. Za vrijeme Prvog svjetskog rata bio je u ruskom zarobljeništvu, gdje u Tomsku postao član Ruske socijaldemokratske radničke partije te radi u redakciji lista Sibirski radnik na propagandi među ratnim zarobljenicima. U proljeće 1918. godine organizira mađarsku grupu Ruske komunističke partije (boljševika) i uređuje novine Međunarodni socijalist i Socijalna revolucija. Kad je Mađarska proglašena sovjetskom republikom bio je rukovoditelj vlade, a poslije poraza mađarske sovjetske republike emigrira u Austriju, gdje je interniran. Nakon oslobođenja odlazi u Sovjetsku Rusiju i učestvuje u borbama protiv generala Vrangela i djeluje kao predsjednik Krimskog revolucionarnog komiteta. Godine 1928. uhapšen je u Austriji, ali je pušten poslije protesta sovjetske demokratske javnosti i vraćen u SSSR. Za Staljinovih čistki je zatvoren, osuđen na osnovu lažnih dokumenata i likvidiran.
Sferni tokamak
desno|mini| Plazma u MAST reaktoru. Obratite pažnju na gotovo sferni oblik vanjskog ruba plazme. Visoko izduženje je također evidentno, posebno filamenti koji se protežu od vrha i dna blizu centralnog provodnika. Sferni tokamak je vrsta uređaja za fuziju zasnovanu na principu tokamaka. Značajan je po svom vrlo uskom profilu, odnosno omjeru stranica. Tradicionalni tokamak ima toroidalno zatvoreno područje koje mu daje oblik sličan krofni, zajedno s velikim otvorom u sredini. Sferni tokamak smanjuje veličinu otvora što je više moguće, što rezultira oblikom plazme koji je gotovo sferičan, često u poređenju s jabukom s jezgrom. Sferni tokamak se ponekad naziva sfernim torusom i često se skraćuje na ST.
Repče
Slovenija:
Sferni tokamak
Sferni tokamak je izdanak konvencionalnog dizajna tokamaka. Zagovornici tvrde da ima niz značajnih praktičnih prednosti u odnosu na ove uređaje. Iz tog razloga ST je izazvao značajno interesovanje od kasnih 1980-ih. Međutim, razvoj zaostaje zapravo jednu generaciju iza tradicionalnih napora tokamaka kao što je JET. Glavni eksperimenti na polju ST uključuju pionirski START i MAST u Culhamu u Velikoj Britaniji, američki NSTX-U i ruski Globus-M.
Kompanija Tokamak Energy Inc je jedna od osam kojoj su odobrena sredstva za razvoj u potrazi za pilot postrojenjem koje će pokušati proizvesti fuzijsku energiju. desno|mini| Dizajn sfernog tokamaka ST40 sa glavnim radijusom od 0,4 m.
Salacija
mini|250px|Sebastiano Ricci - Neptune i Amfitrita - WGA19413 Salacia ili Salacija je božica iz rimske mitologije. Njen pandan u grčkoj mitologiji je Amfitrita. Ime joj znači "slana".
Opis i mitovi
Salacija je morska nimfa, preuzeta iz grčke mitologije, po uzoru na Amfitritu.
Rimski pjesnik Vergilije je smatrao da je Amfitrita kćerka Tetije, ali nije spomenuo oca. Apulej ju je nazvao Nerejevom kćeri (u Grčkoj je Nerej Amfitritin otac).
Salacija se prikazuje kao lijepa mlada žena, slično Amfitriti, dok se vozi u Neptunovoj kočiji, a posvećen joj je delfin, koji je doveo do njenog muža. Najpoznatiji prikaz Salacije je onaj kod mozaika u Pompejima, gdje Salacija ima smeđu kosu.
Željezo
Željezo jeste hemijski element označen simbolom Fe koji ima atomski broj 26. Spada u prelazne metale, u periodnom sistemu nalazi se u 8. sporednoj grupi koja je po njemu i dobila ime grupa željeza.
U kontekstu industrijske proizvodnje danas se pod željezom obično misli na tehničku sirovinu liveno gvožđe, čime se dalje materijal čelik obično ne smatra željezom nego željeznim metalom. Razlika između gvožđa i čelika bazira se da li je ono liveno ili ne, a obično se oslanja na udio ugljika u njemu.
Historija
Dokazi o upotrebi željeza u raznim kulturama kroz arheološke nalaze u relativno rijetki u odnosu na pronalaske iz bronzanog doba. S jedne strane je željezo u najstarijim periodima prahistorije korišteno samo u ograničenom obimu, dok s druge strane ti predmeti iz željeznog doba nisu očuvani zbog toga što željezo korodira u dodiru sa vodom, vlažnim zrakom ili zemljom. Samo u posebnim okolnostima i samo izuzetno veliki željezni predmeti su preostali iz tog prahistorijskog perioda.
Čak i prije početka željeznog doba, željezo je bilo poznato čovjeku u sklopu meteoritskog željeza u kojem je sadržaj nikla bio od 5 do 18%. Takvo željezo je bilo izuzetno rijetko, a stari Egipćani su ga označavali hijeroglifima bj-n-pt odnosno željezo nebesa, izuzetno su ga cijenili a od njega su izrađivali kulturne i religijske predmete ili nakit vladara. U Egiptu su pronađene dvije grobnice iz predinastičkog vremena u kojima su nađene kuglice nakita načinjene od meteoritskog željeza sa udjelom nikla od oko 7,5%. Najstariji pronađeni predmet od meteoritskog željeza potiče iz Mezopotamije, gdje su ga Sumerci zvali urudu-an-bar (bakar nebesa). Između ostalog, u gradu Ur pronađen je nož sa oštricom od meteorskog željeza, sadržaja nikla 10,8%, i pozlaćenom drškom, a čija je izrada datirana u period od 3100 p.n.e. Međutim, smatra se da su u Mezopotamiji poznavali i zemaljsko željezo bez primjesa nikla. Pronađen je i nož od željeza sa bronzanom drškom iz perioda 3000-2700 p.n.e. u ruševinama Ešnunna (današnji Tell Asmar) u Iraku.
Fizičke
thumb|lijevo|Elektrolitički dobijeno čisto željezo (čistoće 99,97 %+) Prosječni atom željeza u prirodi je oko 56 puta masivniji od atoma vodika. Jezgro željeza izotopa 56Fe pokazuje jedan od najvećih masenih defekata te stoga i ogromnu vezivnu energiju po nukleonu među svim atomskim jezgrima. Stoga se on smatra posljednjim korakom dobijanja energije putem nukleosinteze u zvijezdama. Međutim, najveći maseni defekt ima izotop nikla 62Ni a slijedi ga izotopi 58Fe, a tek na trećem mjestu je 56Fe.
Na sobnoj temperaturi jedina alotropska modifikacija čistog željeza je ferit, odnosno α-željezo. Ova modifikacija se kristalizira u prostorno centriranom kubičnom kristalnom sistemu (tip volframa) u prostornoj grupi Im 3 m sa parametrom rešetke a = 286,6 pm kao i dvije formulske jedinice po elementarnoj ćeliji. Ova modifikacija je stabilna na temperaturi ispod 910 °C. Iznad ove temperature prelazi u γ-modifikaciju odnosno austenit. Samo alotropska modifikacija α posjeduje feromagnetične osobine i to do 768 °C (Kirijeva tačka). Ova modifikacija ima kubičnu plošno centriranu rešetku (tip bakra) sa prostornom grupom Fm 3 m i parametrom rešetke a = 364,7 pm. Treća promjena strukture dešava se na 1390 °C, iznad ove temperature pa sve do tačke topljenja 1535 °C željezo je ponovno stabilno kao δ-ferit u kubičnoj prostorno centriranoj kristalnoj rešetki. Pri povećanju pritiska fazni prijelaz se također dešava. Pri pritisku iznad 10 GPa i temperaturi od najviše nekoliko stotina stepeni α-željezo prelazi u ε-željezo, čija je kristalna rešetka heksagonalna gusto pakovana (hcp). Pri višim temperaturama sve do tačke topljenja odvija se odgovarajuće promjena iz γ-željeza u ε-željezo, pri čemu pritisak faznog prijelaza raste sa temperaturom. Iznad toga moguće je da postoji još jedan fazni prijelaz ε-željeza u β-željezo, pri pritiscima od oko 50 GPa i temperaturi iznad 1500 K, međutim postojanje ove β-faze nije dokazano, kao ni definitivno razjašnjene kristalne strukture tog hipotetičkog β-željeza: od ortorompske do dvostruke hcp-strukture. Ovo pretvaranje naziva se još i polimorfizam željeza. Čisto željezo je sjajan, srebrnast, mehkan metal koji veoma lahko podliježe koroziji. Vijekovima se koristi u obliku legura kao što su čelik, legure sa manganom, hromom, molibdenom, vanadijem i mnogim drugim elementima.
Hemijske
Željezo je stabilno na suhom zraku, suhom hloru kao i u koncentriranoj sumpornoj kiselini, dušičnoj kiselini i bazičnim agentima (osim vrele sode) sa pH vrijednostima višim od 9. U hlorovodičnoj kiselini kao i u razblaženim sumpornoj i dušičnoj kiselini željezo se rastvara vrlo brzo istiskujući iz kiselina vodik. Na vlažnom zraku i u vodi, gdje je prisutan kisik ili ugljik-dioksid, željezo vrlo lahko oksidira dajući željezo(III)-oksohidroksid (hrđu). Ukoliko se željezo zagrijava u suhom zraku, na njegovoj površini se gradi tanki sloj željezo(II, III)-oksida (Fe3O4), koji je izrazito jako obojen. Vrlo isitnjeno piroforno željezo reagira već na sobnoj temperaturi sa kisikom iz zraka a javlja se i plamen. Zapaljena čelična vuna vrlo burno reagira sa vlažnim gasom hlora dajući smeđu paru željezo(III)-hlorida. Ako se zagrijava smjesa željeza i sumpornog praha (u odnosu 7:4), nastaje pretežno željezo(II)-sulfid. I sa drugim nemetalima poput fosfora, silicija i ugljika željezo pri višim temperaturama gradi fosfide, silicide i karbide.
Izotopi
Željezo ima 27 poznatih izotopa i dva nuklearna izomera, od čega samo četiri stabilna izotopa se mogu naći u prirodi. Oni imaju sljedeću relativnu rasprostranjenost u prirodi: 54Fe (5,8 %), 56Fe (91,7 %), 57Fe (2,2 %) i 58Fe (0,3 %). Izotop 60Fe ima vrijeme poluraspada od 2,62 miliona godina, izotop 55Fe 2,737 godina a izotop 59Fe vrijeme poluraspada od 44,495 dana.
Ostali izotopi i oba nuklearna izomera imaju vremena poluraspada između 150 ns i 8,275 sati. Postojanje izotopa 60Fe na početku nastanka planetnog sistema se dokazalo korelacijom između rasprostranjenosti nikla 60Ni, proizvoda raspada željeza 60Fe i rasprostranjenosti stabilnih izotopa željeza u nekim fazama mnogih meteorita (kao što su meteoriti Semarkona i Chervony Kut). Moguće je da je ulogu pri topljenju i diferenciranju asteorida odmah nakon njihovog nastanka prije oko 4,6 milijardi godina igrala oslobođena energija pri radioaktivnom raspadu izotopa 60Fe, pored atomarne energije raspada također prisutnog radioaktivnog aluminija 26Al. Danas je prvobitno postojeći 60Fe raspadnut u 60Ni. Udjeli izotopa nikla i željeza u meteoritima omogućavaju da se izmjeri rasprostranjenost elemenata i izotopa u vrijeme nastanka Sunčevog sistema, te daje podatke za proučavanje uslova u svemiru prije i tokom nastanka Sunčevog sistema.
Od stabilnih izotopa željeza samo 57Fe ima spin jezgra različit od nule.
Rasprostranjenost
thumb|lijevo|Komadi [[limonita]] Željezo je na 9. mjestu po rasprostranjenosti u svemiru, kada se uspoređuje po relativnoj rasprostranjenosti elementa u odnosu na silicij, procjenjuje se da na svakih 8,3 · 105 atoma željeza dolazi 1 · 106 atoma silicija. Nuklearna fuzija elemenata u zvijezdama završava sa željezom, jer se fuzijom viših elemenata ne oslobađa dodatna energija, već se ona mora trošiti (nukleosinteza). Teški elementi nastaju endotermno pri eksplozijama supernova, koja je također odgovorna za raspršivanje materije nastale u zvijezdama.
Po rasprostranjenosti elemenata po masenom udjelu na cijeloj Zemlji, željezo se nalazi na drugom mjestu sa 28,8% udjela, odnosno na 4. mjestu u Zemljinoj kori (4,7%) i na 4. mjestu po udjelu u kontinentalnoj kori (5,63%). U morskoj vodi ima samo 0,002 mg željeza po litru. Željezo zajedno sa niklom je najvjerovatnije osnovni element u jezgru Zemlje. Moguće je da zbog termičkih sila nastalih od konvekcionog kretanja tečnog željeza u vanjskom omotaču Zemljinog jezgra nastaje i Zemljino magnetno polje.
Prva nalazišta, iz kojih je dobijano željezo, bile su rude limonita, često raspršene po tresetištima i močvarama, i željeza koje se nalazilo na površini Zemlje. Danas se najviše dobija od 40%-tne magnetitske rude. Najvažniji minerali u proizvodnji željeza su hematit, najvećim dijelom sačinjen iz željezo(III)-oksida (Fe2O3). Najveće zalihe rude željeza se nalaze u obliku formacija vezane željezne rude, koja se također naziva i takonit ili itabirit, te željeza sadržanim uglavnom u mineralima crvenom hematitu (Fe2O3), crnom magnetitu (Fe3O4), sideritu ( FeCO 3), limonitu, halkopiritu, piritu i arsenopiritu.
Željezo se vrlo rijetko javlja samorodno u prirodi, uglavnom u obliku malehnih kuglica ili zadebljanja u okolnim stijenama, ali i kao masivni mineralni agregati do 25 t, pa se zbog toga ubraja u minerale. Međunarodna mineraloška organizacija (IMA) ga je uvrstila pod sistemskim brojem „1.AE.05“ (po sistematici po Strunzu, 9. izdanje) u grupu elemenata - metala i međumetalni spojeva, porodica željeza i hroma, odnosno po starijoj sistematici po Strunzu (8. izdanje) pod brojem I/A.07-10. U engleskom govornom području gdje se koristi sistematika minerala po Danau, element kao mineral je označen brojem „1.1.11.0“. U svijetu je prema podacima iz 2010. godine pronađeno 120 nalazišta samorodnog željeza, pri čemu se pretežno odnosi na meteoritsko željezo varijeteta kamacit. Zbog reakcije sa vodom i kisikom (hrđanje), samorodno željezo nije stabilno. Stoga je ono više zastupljeno u legurama sa niklom bilo kao kamacit (udio Ni od 4 do 7,5%) ili kao taenit (udio Ni 20 do 50%) samo u željeznim meteoritima kao i u bazaltu, gdje ponekad dolazi do redukcije minerala željeza. Željezo sa malim udjelom nikla smatra se varijetetom istih i poznato je pod imenom josephinit, mada se ovaj naziv koristi i kao sinonim minerala avaruita (Ni3Fe).
Nasuprot samorodnom željezu, ruda željeza je mnogo češća, a važniji primjeri su minerali magnetit (magnetno željezo, Fe3O4), hematit (Fe2O3), pirotin (FeS) i pirit (FeS2), siderit (FeCO3) i limonit, ubrojan u stijene a ne minerale (Fe2O3·n H2O). Sedimentne stijene koje sadrže željezo, poput oolita, sastoje se iz minerala željezo hidroksida, spojeno krečnjačkim i glinastim vezivnim materijalom. Do 2010. godine u svijetuje bilo poznato 1424 minerala željeza.
Dobijanje
lijevo|thumb|Svjetska nalazišta rude željeza Kina je najveći svjetski proizvođač sirovog željeza; tokom 2011. godine kineska proizvodnja je iznosila 629,7 miliona tona odnosno 58,2% ukupne svjetske proizvodnje. Slijedi Japan sa 81 milion tona (7,5%) i Rusija sa 48,1 miliona tona (4,4% svjetske proizvodnje). Te tri države zajedno daju 70,1% ukupne svjetske proizvodnje koja je iznosila 1.082,7 miliona tona sirovog željeza. U Evropi najvažniji proizvođači bili se su Ukrajina, Njemačka, Francuska, Italija i Ujedinjeno Kraljevstvo. Svjetska proizvodnja rude željeza u 2011. godini iznosila je 2,8 milijardi tona. Najvažniji izvoznici rude željeza bile su Kina, Australija, Brazil, Indija i Rusija. One zajedno iskopale su 82,5% svjetske proizvodnje rude željeza. Osim sirovog željeza, iz rude se dobilo i 63,5 milijardi tona spužvastog željeza. Osim toga, željezo se dobija i preradom otpadnog željeza recikliranjem.
Upotreba
thumb|lijevo|200px|Najstariji most od livenog gvožđa (1779/80) preko rijeke [[Severn]] Željezo je osnovni sastojak čelika. Od svih metala koji se u svijetu koriste, željezo učestvuje sa 95% udjela po masi. Razlozi za takvu prisutnost željeza u ljudskom životu leže u njegovoj širokoj dostupnosti, što ga čini vrlo vrijednim, a osim toga pogodnim za mnoga tehnička područja upotrebe, zbog izvrsne čvrstoće, masivnosti, naročito u legurama sa drugim metalima kao što su hrom, molibden i nikl. Mnogi željezo smatraju osnovnom sirovinom za industriju i tehniku. Između ostalog, koristi se za izradu svih vrsta vozila, brodova i općenito u kao materijal u građevinarstvu (za armirani beton i slično).
Željezo je (pored kobalta i nikla) jedan od tri feromagnetična metala, koji sa tom osobinom omogućavaju korištenje elektromagnetizma u mnogim tehničkim oblastima poput generatora, transformatora, zavojnica, releja, elektromotora i slično. Rijetko čisto, a češće legirano sa silicijem, aluminijem, kobaltom ili niklom služi kao mehki magnetski jezgreni materijal za usmjeravanje magnetnih polja, zaštitu od magnetnih polja ili za povećanje induktivnosti. U te svrhe se proizvodi bilo kao masivno ili u obliku limova i praha. Čisto željezo u prahu se koristi i u hemiji.
U medicini se koriste preparati koji sadrže željezo kao sredstva protiv anemije, te u sastavu lijekova za povećanje nivoa željeza u krvi, kao aditiv u liječenju anemije izazvane nekim drugim uzrocima.
Oksidi
thumb|Pigment željezo oksida Željezo sa kisikom gradi dvovalentne i trovalentne okside:
Pošto ovih oksidi ne daju čvrsti zaštitni sloj, željezni predmeti izloženi atmosferi nakon određenog vremena potpuno oksidiraju (korodiraju). Porozni sloj oksida usporava tok oksidacije, ali je ne može potpuno spriječiti, zbog čega poliranje služi samo kao slaba zaštita od korozije. Ako se željezni predmet prije konačne i potpune korozije reciklira, djelimično korodirano željezo i čelik se vraćaju u postrojenja za preradu gdje se tope u elektropećima, a značajni su zbog visokog udjela kisika u njima. Ovaj kisik sadržan u hrđi otpadnog željeza i čelika u procesu recikliranja djeluje kao oksidacijsko sredstvo, kojim se neželjene primjese koje umanjuju kvalitet čelika uklanjaju oksidacijom (poput lahkih metala).
Oksidi željeza i željezo hidroksid se koriste kao aditiv u prehrani i označavaju se E-brojem E172
Soli
Željezo gradi dvovalentne i trovaletne soli:
Sve soli željeza, između ostalog, mogu se koristiti kao sredstvo za taloženje i eliminiranje fosfata, tu spadaju i procesi pretaloženja, simultanog taloženja, postaloženja i filtracije taloga, kao i istaloženje sulfida, uklanjanje sumpora iz močvarnog i biogasa i slično.
Ostali spojevi željeza
Pojedinačni spojevi željeza:
Biološki značaj
mini|desno|Struktura [[Hem|Heme b]]
Između ostalih, od nedostatka željeza najviše pate žene prije nego što uđu u period klimakterija, a razlog za to je menstruacija. One bi trebale dnevno unositi u organizam oko 15 mg željeza, dok dnevne potrebe odraslog muškarca iznose tek oko 10 mg. Osim toga, žene dodatno gube oko 1000 mg željeza pri rođenju bebe. Istovremenim unošenjem vitamina C brzina resorpcije željeza iz crijeva se značajno povećava. Željeza ima u mnogim namirnicama, naročito u jetri, kruhu od cijelih zrna, krvavici, sudžuku i sličnim mesnim prerađevinama, mahunarkama (grah, grašak i slično) a nešto manje u mišićnom mesu. Istovremeno, unos mlijeka, miječnih proizvoda, kahve i crnog čaja smanjuju apsorpciju željeza.
Bez obzira u kojoj formi ili obliku se željezo unese u organizam, ono se u apsorbira kao željezo(III), uglavnom u duodenumu ili na početku jejunuma.
Prosječne koncentracije željeza u krvi su od 60 do 170 mikrograma po decilitru. U jednoj starijoj studiji izmjerene su sljedeće vrijednosti željeza u krvi:
Za ljude
Stoga su preparati željeza kao dodatak u ishrani preporučljivi samo ukoliko ljekar dijagnosticira nedostatak željeza.
Za biljke
Željezo je esencijalni mikroelement i za biljke. Ono utiče na fotosintezu kao i na stvaranje hlorofila i ugljikohidrata. Prekomjerna količina željeza u biljkama može dovesti do određenih simptoma trovanja biljaka. U normalnim uslovima pH vrijednosti u tlu, željezo se nalazi u obliku Fe(OH)3. Kod smanjenih količina kisika u tlu, željezo(III) se reducira do željeza(II). Time željezo prelazi u rastvorljivi oblik koji je dostupan za biljke. Dostupnost željeza za biljke se značajno povećava u anaerobnim uslovima, naprimjer na mjestima gdje je zemljište gušće, pa se na tim mjestima mogu pojaviti oštećenja na biljkama prouzrokovana željezom, pojava koja je česta u područjima bogatim željeznom rudom.
Reference
🇵🇸
Weltklasse Zürich 2016.
Weltklasse Zürich 2016. bio je 88. izdanje godišnjeg atletskog mitinga u Zürichu i pretposljednja, 13. stanica Dijamantne lige 2016.
Rezultati
Nisu prikazani rezultati disciplina koje se ne boduju u Dijamantnoj ligi 2016.
IC 73
IC 73 (također poznat kao PGC 3842) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 288 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,90 (76 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (42 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 20. augusta 1892. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Dan Republike Turske
Dan Republike jest državni praznik u Turskoj u spomen na proglašenje Republike Turske, 29. oktobra 1923. godine. Godišnja proslava počinje u 13:00 28. oktobra i traje 35 sati.
Pozadina
Praznik obilježava događaje od 29. oktobra 1923. godine, kada je Mustafa Kemal Atatürk izjavio da je Turska od sada republika. Turska je de facto bila republika od 23. aprila 1920. godine, kada je uspostavljena Velika narodna skupština Turske, ali je zvanična potvrda ove činjenice stigla tri i po godine kasnije. Dana 29. oktobra 1923. godine proglašen je status nacije kao republike i njen službeni naziv je („Republika Turska“). Nakon toga je održano glasanje u Velikoj narodnoj skupštini, a Atatürk je izabran za prvog predsjednika Republike Turske.
Običaji
Ukrasi (npr . trake, baloni i odjeća) su uglavnom obojeni crvenom i bijelom bojom, bojama turske zastave. Svake godine Anıtkabir posjeti više od sto hiljada ljudi. Parade se često održavaju ujutro, dok se koncerti i vatrometi održavaju uveče po mraku na mjestima kao što su parkovi, sajmovi ili gradski trgovi. Vatromet povodom Dana Republike često je praćen patriotskim pjesmama kao što je marš povodom 10. godišnjice. Istanbul ima najveći vatromet u zemlji. Uglavnom ima izložbe preko Bosfora. Drugi važniji izložbe su u Ankari u Ulusu ; te u Izmiru preko Izmirskog zaljeva i trga Gündoğdu.
Desetogodišnji govor
Desetogodišnji govor bio je govor koji je održao predsjednik Republike Turske Mustafa Kemal Atatürk na proslavi desete godišnjice osnivanja republike. Ovo je bio govor koji ne samo da daje prikaz Turskog rata za nezavisnost, drugim riječima, govori o tome ko je, zašto i kako je vođena nacionalna borba, već sadrži i važne informacije o tome šta treba učiniti i šta će se biti učinjeno u fazi ove borbe nakon uspostavljanja Republike.
Spisak vektorskih grafičkih programa
mini|Slika u JPEG formatu mini|Slika vektorizirana sa AutoTrace u Delineate GUI Ovo je lista softvera koji pretvaraju rastere u vektore. Slijedi lista vektorskih grafičkih programa, pomoću kojih stvaramo vektorske oblike i slike.
Brawn BGP 001
Brawn BGP 001 je Formula 1 svjetski prvak automobil, dizajniran od strane Ross Brawn i Loïc Bigois za Brawn GP. Je bio prvi, a jedini, Formula 1 automobil koriste Brawn GP tim, koristi da se natječu u Formula 1 - sezona 2009. Automobil je osvojio osam od sedamnaest velike nagrade koji su učestvovali.
Je bio značajan za svoju neobičnu "dupli" difuzor, i njene zakonitosti je osporio, ali smatra pravna od strane FIA​​.
IC 2129
IC 2129 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Zec. Ovaj objekat je zapisao Lewis Swift 1. decembra 1897. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Primarna struktura proteina
thumb|420px|Razine strukture proteinskih polimera Primarna struktura ptoteina je linearna sekvenca aminokiselina u peptidu ili proteinu. Prema konvenciji, primarna struktura proteina opisuje se počevši od kraja amino – N-kraja do kraja karboksil – C-kraja. Biosinteza proteina najčešće se odvija u ćelijskim ribosomima. Peptidi mogu biti sintetizirani u laboratoriji. Primarne strukture proteina mogu biti direktno sekvencirane ili izvedene iz sekvenci DNK
Biosinteza
Aminokiseline se polimeriziraju putem peptidnih veza kako bi tvorile dugu kičmu, a različiti bočni lanci aminokiselina strše duž nje. U biološkim sistemima, proteini se proizvode tokom translacije pomoću ćelijskih ribosoma. Neki organizmi mogu napraviti i kratke peptide putem neribosomne peptidne sinteze, koji često koriste i  aminokiseline osim standardnih 20 i mogu se ciklizirati, modificirati i umrežiti.
Laboratorijska sinteza
Peptidi se mogu hemijski sintetizirati pomoću niza laboratorijskih metoda. Hemijski metodi obično sintetiziraju peptide suprotnim redoslijedom (počevši od C-kraja) od biološke sinteze proteina (počevši od N-kraja).
Označavanje
Proteinska sekvenca se obično označava nizom slova, nabrajajući aminokiseline koje počinju na amino –karboksilnom kraju. Kôd od tri slova ili kôd s jednim slovom mogu se koristiti za predstavljanje 20 aminokiselina koje se javljaju u prirodi, kao i smjese ili dvosmislene aminokiseline (slično označavanju nukleinskih kiselina).
Peptidi mogu biti direktno sekvencirani ili izvedeni iz sekvenci DNK. Sada postoje velike baze podataka o sekvencama koje porede poznate proteinske sekvence.
Modifikacija
Općenito, polipeptidi su nerazgranati polimeri, pa se njihova primarna struktura često može odrediti redoslijedom aminokiselina duž njihove kičme. Međutim, proteini mogu postati umreženi, najčešće disulfidnim vezama, a za primarnu strukturu je također potrebno navesti umrežavajuće atome, npr. navesti cisteine koji su uključeni u disulfidne veze proteina. Ostale umrežene veze uključuju dezmozin.
Izomerizacija
Hiralni centri polipeptidnog lanca mogu proći racemizaciju. Iako ne mijenja redoslijed, ona ipak utiče na hemijska svojstva sekvence. Konkretno, L – amino kiseline koje se obično nalaze u proteinima mogu se spontano izomerizirati na atom i formirati D –aminokiseline, koji ne razlaže  većina proteaza. Pored toga, prolin može, na peptidnoj vezi, formirati stabilne trans izomere.
Posttranslacijska modifikacija
Konačno, protein može proći kroz različite posttranslacijske modifikacije koji su ovdje ukratko sažete. Amino grupa polipeptidnog N-kraja može se modificirati kovalentno, naprimjer,
thumb|220px|left| Acetilacija [[N-kraja]] thumb|180px|right|Formiranje piroglutamata iz glutaminskog [[N-kraja]]
Karboksilatna grupa polipeptidnog  C-kraja  također se može modificirati, npr. thumb|220px|left| Amidacija [[C-kraja]] Konačno, peptidni bočni lanac se takođe može kovalentno modifikovati, npr.
Razgradnja i vezanje
Pored gore navedenih, najvažnija modifikacija primarne strukture je cijepanje peptida (hemijskom hidrolizom ili proteazama). Proteini se često sintetiziraju u neaktivnom obliku prekursora; obično, N- ili C-krajnji segment blokira aktivno mesto proteina, inhibirajući njegovu funkciju. Protein se aktivira cijepanjem inhibicijskog peptida.
Neki proteini čak imaju moć da razlažu. Hidroksilna grupa serina (rijetko, treonina) ili tiolna grupa cisteinskog ostatka napada karbonilni ugljik prethodne peptidne veze, formirajući tetraedarski vezani intermedijar, klasificiran kao hidroksioksazolidin (Ser / Thr) ili hidrokstiazolidin ( Cys) intermedijar. Ovaj intermedijar ima tendenciju vraćanja u amidni oblik, izbacujući napadnu grupu, pošto je amidni oblik najčešće pogodan sa slobodnom energijom (vjerojatno zbog jake rezonantne stabilizacije peptidne grupe). Međutim, dodatne molekularne interakcije mogu učiniti amidni oblik manje stabilnim; Umjesto toga, amino grupa se izbacuje, što rezultira vezom estera (Ser / Thr) ili tioestra (Cys) umjesto peptidne veze. Ta se hemijska reakcija naziva N-O acil pomicanje).
Veza ester / tioester se može riješiti na više načina: