cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asteci
Asteci (MexSp Aztecas, Aztecos; AmerEng Aztecs /sing. Aztec/) Nekad moćan indijanski narod koji je u 15. i 16. vijeku vladao velikim carstvom u južnom Meksiku. Oni su bili narod iz grupe Nahua-govornika koje je sebe nazivalo imenom Mexica. Sebe su označavali i kao Culhua-Mexica, povezujući se s Culhuacánom, središtem najciviliziranijeg naroda u Dolini Mexica. Ime Tenochca (Tenočki; u pl. Tenochcas) dobili su prema svome središtu Tenochtitlán. Asteci su u stvari bili savez od 3 plemena koje je prema van djelovalo kao jedan narod pod astečkim imenom. Ova plemena bila su Acolhua iz grada Texcoca, Tenochca ili Mexica iz Tenochitlana, i najmanji Tlacopans (Tlakopanci) s glavnim gradom Tacuba (ili Tlacopan). Od 1426-1520 konfederacija se angažirala u ratovima kojima su savladana plemena od Doline Mexica do Pacifika. Carstvo je osvojio Hernan Cortes 1519.
Historija
Dolazak Asteka
Posljednji dolaze Asteci ili Mexica koji zauzeše područje današnjega grada Meksika. Pleme Mexica u svojoj seobi prvo zaustavilo se 1163. u mjestu Coatepec, blizu Tollana, grada kojeg su 1168. razorili Čičimeci (Chichimecs). Legendarni toltečki kralj Quetzalcoatl te godine bježi iz grada, a Tollan je 1200. potpuno razoren. Dolinom su tada zavladala dva grada, tepanečki Azcapotzalco, zapadno od jezera Texcoco, i Colhuacan (Culhuacan) plemena Culhua, jugoistočno od jezera. 1323. Asteci su na jezeru Texcoco pronašli mjesto gdje će 1325. osnovati svoj grad Tenochtitlan. 1358. niknuo je novi grad, Tlatelolco, podigli su ga migranti iz Tenochtitlana. Nakon ratova sa Tepanecima i pada Azcapotzalca 1428, rodio se savez 3 grada. Nezahualcoyotl (Gladni Kojot) iz Texcoca, tlatoani Itzcóatl iz Tenochtitlana i Totoquihua iz Tlacopana osnovaše astečki savez. Kasnije ovaj savez postaje dominantna sila koja je ovladala područjem od preko 200.000 kilometara kvadratnih (80 hiljada kvadratnih milja) i 5-6.000.000 stanovnika. U njen sastav je ušlo 400-500 državica. Sam grad Tenochtitlan imao je preko 140.000 stanovnika, a prostirao se na 13 kvadratnih kilometara. Svoj svijet Asteci su nazivali Cem-Anáhuac Tenochca tlalpan ili 'svijet, Zemlja Tenočka'. Vladar je nosio titulu Cem-Anáhuac tlatoani, ili 'Gospodar svijeta'.
Društvo kod Asteka
Zemljom je, prema Diegu Duranu, na čelu sa 'kraljem', upravljao kraljevski savjet bez čijeg mišljenja se nije moglo ništa učiniti. Duran ih titulira imenima Tlacachcalcatl (tlakačkalkatl), Tlacatecal (tlakatekatl), Ezuauuacatl (ezuauakatl), i Fillanealque (filanealkve). Naziv položaja koji je imao Montezuma II bio je 'teuctli' (ratni poglavica) ili kao član savjeta zvao se 'tlatoani' (govornik).
Zakoni su bili objavljivani i zapisivani slikovnim pismom. Bili su strogi. Ubistva i preljub kažnjavali su smrću.
Asteci su svoju djecu školovali u posebnim školama zvanim 'calmecac'. Školovanje i odgoj djece bio je jedan od glavnih zadataka astečkog svećenstva. U calmecacu omladina se pripremala za život, tu su se upućivali u tajnu pisma, narodnu tradiciju, religiju i nauku. Iz ovih škola odlazili su uz velike ceremonije. Najsposobniji su, uz preporuku, odlazili na odgovorne položaje.
Mnogoženstvo se dozvoljavalo, vjerovatno se ograničavalo samo na bogatiju klasu. Asteci kasta nisu imali, ali postojalo je ropstvo. Trgovina robljem smatrana je kod Asteka časnim zanimanjem.
Običaj je bio da sin nastavi zanimanje svog oca. Ovi zanatlije udruživali su se u neku vrst cehova. Zanat je uživao posebno poštovanje.
Privreda
Zemlja je kod Asteka pripadala calpullima (neki to smatraju klanovima ili plemenima), svaki calpulli sastojao se od više callija (ili domaćinstava). Ovu zemlju su zajednički obrađivali, a prinos od nje plaćali su državi i svećenstvu kao porez. Dio calpullijske zemlje pripadao je calpulliju, i bio je razdijeljen po domaćinstvima, već prema potrebi. Zemlja koju calli obrađuje nasljeđivala se s oca na sina, u slučaju izumiranja porodice vraćala bi se calpulliju.
Od pokorenih zemalja Asteci su ubirali poreze. Iz raznih provincija dolazile su kože, kakao, zlato, raznobojno perje, smaragdi, ambra, pamučna odijela i drugi proizvodi.
Pokorena plemena bila su obavezna raditi i na javnim radovima, kao izgradnji puteva ili građevina. Asteci su imali, a imaju i njihovi potomci danas, vrstu plovećih vrtova (na jezeru Xochimilco) poznatih kao 'chinampas ' sing. 'chinampa', na kojem su seljaci uzgajali razne kulture koje bi zatim završavale na tenočtitlanskoj tržnici. Između chinampasa nalazili su se plovni kanali kojima se roba u čamcima mogla dopremati. Danas ovi kanali još postoje a služe za vožnju dokonim turistima. Po njima danas plove veliki dekorirani kanui 'trajineras', i prevoze turiste dok ih zabavljaju meksički pjevači 'mariachis' (marijači). Pleme koje je nekada živjelo u području jezera Xochimilco zvalo se Xochimilca. Ovo pleme bilo je podložno Astecima. Glavni ratarski alat bio je štap za kopanje, zvan u njihovom jeziku 'coa'.
Mlinski kamen zamjenjivali su 'metate' i 'mano', sastojao se od udubljenog kamenog postolja i oblog kamena, kojim se udaralo po kukuruzu dok se ne pretvori u brašno.
Astecima danas zahvaljujemo na čokoladi. Oni su proizvodili jedno piće od kakaa i vanilije (rasla je u ograničenim primorskim predjelima Meksika) i zvali ga chocolatl, bilo je pjenasto, a uzimalo se hladno.
Religija
Tlaloc bio je bog kiše, a Quetzalcoatl ili 'Pernata Zmija' bio je dijelom bog, dijelom kulturni heroj. On je bog-prosvjetitelj koji je širio kulturu i nauku.
Pismo
Asteci su usvojili sistem pisanja (logografsko, odnosno pojmovno) koje je u središnjem Meksiku bio u upotrebi najmanje hiljadu godina. Kada su Asteci u ranom 15. vijeku pokorili susjedne države prihvatili su njihovo pismo. Danas ne postoje preživjeli astečki dokumenati koji su porijeklom iz doba prije Kolumba, nastala su tek nakon osvajanja. Postoji samo par 'kodeksa' (codices, codex) iz regije Puebla poznat kao 'international' Mixteca-Puebla stil. Ovaj isti stil mogao bi biti izvor atečkom pismu koje se satoji od obojenih sličica (glifova, 'glyphs'). Mixteca-Puebla stil potekao je od mikstečkog (Mixtec) pisma. Ostali sistemi pisanja su silabičko, piktografsko, ideografsko i alfabetsko.
Kalendar
Azteci su imali svoj kalendar, ustvari dva kalendara. Jedan je bio ritualni, imao je 260 dana i zvao se tonalpohualli. Bio je podijeljen u 13 perioda po 20 dana. Drugi sunčani (xiuhpohualli) imao je 365 dana. Ovaj kalendar dijelio se na 18 mjeseci po 20 dana. Ovome se treba pridodat i 5 dana nazivanih nemontemi. Svakih 52 godine poklopili bi se datumi kalendara, tada su nakon 'pet nesretnih dana' priređivali 'Novu vatrenu ceremoniju'. Dani i mjeseci imali su svoja imena. Kalendar Asteka bio je bazaltni kamen težak 25 tona i promjera 3,7 metara ili 12 stopa. Pronađen je 1790. i smješten u Antropološkom muzeju u Meksiku.
Mjeseci astečkog kalendara
Nemontemi. pet nesretnih dana, tada nisu održavana nikakve ceremonije.
Nazivi dana su: Cipactli (Aligator), Ehecatl (Vjetar), Calli (Kuća), Cuetzpallin (Gušter), Coatl (Zmija), Miquiztli (Smrt), Mazatl (Jelen), Tochtli (Zec), Atl (Voda), Itcuintli (Pas), Ozomatli (Majmaun), Malinalli (Trava), Acatl (Trska), Ocelot (Ozelot; zvijer iz porodice mačaka), Cuauhtli (Orao), Cozcauauhtli (Jastreb), Ollin, Tecpatl (Kremen), Quiahuitl (Kiša), Xochitl (Cvijet).
Rat cvijeća i kanibalizam
Da bi došli do ratnih zarobljenika Asteci, a izgleda i neki njihovi susjedi, organizirali bi ratne pohode zvane xochiyaóyotl ili 'rat cvijeća' ('war of the flowers'). Prema hronikama, na inauguraciji najratobornijeg astečkog vladara Ahuitzotla žrtvovano je 80.000 zarobljenika. Asteci su ljude žrtvovali prilikom mnogih prigoda, kao ustoličenja vladara, ili posvećivanja hramova. Obred su vršili svećenici na vrhovima hramova, na žrtvenom kamenu. Zabijanjem noža od vulkanskog stakla u prsa, iščupali bi žrtvi srce i bacali u vatru. Ove vatre stalno su gorjele pred idolima.
Udove bi odsijecali i davali narodu za gozbu, trupla bi bacali psima. Prema drugoj verziji (Precott) svećenici bi predali tijelo žrtvovanog ratniku koji ga je zarobio. On bi tada priredio gozbu na koju bi pozvao svoje prijatelje.
Novac i trgovina. Asteci nisu imali klasičan novac, za standardnu valutu uzimao se kakao za koji se nešto moglo kupiti. Roba se najviše razmjenjivala trampom.
Premda su bili u vječnom ratu sa srodnim plemenom Tlaxcalteca, u kratkim periodima mira ova dva plemena također su trgovala. Izolirani od mora Tlaškalteci nisu imali soli, Asteci su im velikodušno poklanjali so.
John Travolta
John Joseph Travolta američki je filmski glumac i filmski producent.
Karijera
Travolta se proslavio ulogom nadobudnog tinejdžera Vinnieja Barborina u američkom sitcomu Welcome back, Kotter iz 1975, ali je pravu slavu stekao 2 godine poslije, ulogom u filmu Groznica subotnje večeri, za koju je zaradio prvu nominaciju za Oscara. Nakon te uloge Travolta se tokom 80-ih pojavljivao u mnogim TV-serijama i manjim TV-ekranizacijama sve do 1989. i uloge u filmu Gle ko to govori uz Kirstie Alley. 1994. Travolta je zaradio drugu nominaciju za Oscara za Tarantinov Pakleni šund, koji mu je oživio karijeru. Nakon toga se nastavio pojavljivati u holivudskim filmovima, kao što su Čovjek bez lica, Sirena za uzbunu i Divljaci na točkovima.
Za ulogu u filmu Uhvatite maloga dobio je Zlatni globus za najboljeg glumca u komediji ili mjuziklu.
Spisak ilirskih vladara
Lista ilirskih vladara predstavlja vladare ilirskih plemena i države (država) od početka IV stoljeća do završetka perioda ilirske samostalnosti.
Iliri nisu ostavili nikakve pisane dokumente o svojoj prošlosti. Sve što se o njima zna zasniva se na tekstovima grčkih i rimskih autora, koji ih nazivaju „barbarima“. Grci identifikuju Ilire kao etnos koji se razlikuje od Makedonaca, Tračana, plemena u Epiru i njih samih. Arheološki nalazi (metalni proizvodi, keramika) na širokoj ilirskoj teritoriji, pokazuju da su Iliri i Grci bili u kontaktu već tokom VIII i VII stoljeća, pogotovo od vremena osnivanja kolonija na obalama Jonskog i Jadranskog mora: Epidamnus (Drač), Appolonia, Issa (Vis), Pharos (Hvar).
Prvi pomen Ilira u međugrčkim odnosima vezan je za 424. god. pne. Tada je došlo do rata Makedonaca na čelu sa kraljem Arhalejem i sjevernomakedonskog plemena Linkesta sa kraljem Arabajem, koje je živjelo u današnjoj oblasti Pelagoniji i grada Bitole. Linkesti su se već decenijama borili za svoju nezavisnost protiv sve moćnije dinastije Argeada. Iliri, sa svojim vladarem Sirom (Strabon navodi da je Sira vladar a ne i kralj), koji je oženio Arabajevu kćerku, stali su na stranu linkestidskog vladara Kasnije se njegova kćer Euridika (to ime je dobila kao makedonska kraljica, dok su je predhodno zvali Ilirka i varvarka), udala za makedonskog kralja Amintu i rodila mu tri sina: Aleksandra II, Perdiku III i Filipa II. Bez obzira na ženidbu kralja Aminte sa ilirskom princezom, upadi Ilira na makedonsku teritoriju nisu prestajali, jer je novi vladar Ilira postao Bardil (prvi ilirski kralj).
Ilirske ličnosti u legendama
Postoji nekoliko grčkih legendi, koje pod okriljem drugačijeg mitološkog svijeta i geografije iznose stvarne događaje i kontakte Grčke sa Ilirima, svojim sjevernim susjedima:
Ilirski vladari iz plemena Dardanaca
U danačnjoj historiografiji ilirski vladari od Bardila do Mitila se svrstavaju u pleme Dardanaca, , Grabea ili Enhelejaca.
28.
Godina 28. (XXVIII) je bila prijestupna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Silana i Nerve ili, rjeđe, '''godina 781. Ab urbe condita'''. Oznaka "28." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.
Uma Thurman
Uma Karuna Thurman američka je glumica. Među njenim slavnijim filmovima jesu Pakleni šund, Kill Bill 1 i Kill Bill 2 (sva tri je režirao Quentin Tarantino).
Lični život
Udavala se dva puta; prvi suprug bio joj je Gary Oldman (1990-1992), a drugi Ethan Hawke (1998-2004), s kojim je dobila kćerku (Maya Ray) i sina (Levon Green). Od obojice se razvela. Pobornica je legalizacije pobačaja, kontrole oružja te finansira organizaciju koja pomaže siromašnima. Po religiji je budistica.
Nagrade i nominacije
Osvojena nagrada Saturn u kategoriji najbolje glumice (na filmu) za Kill Bill 1.
IC 333
IC 333 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Eridan. Ovaj objekat je zapisao Guillaume Bigourdan 21. novembra 1889. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – masovni start (žene)
Utrka u biatlonu u utrci masovnog starta 12,5 km na ZOI 2018. održana je 17. februara 2018. u biatlonskom kompleksu Alpensia u skijaškom centru - km udaljenom od Pjongčanga.
Pravila takmičenja
Masovni start je disciplina u biatlonu, koja se za žene održava na kružnoj stazi od 12,5 kilometara. Trče se 5 krugova po 2,5 km. Takmičarke počinju trku istovremeno, a na startu je samo najboljih 30 na osnovu plasmana na Olimpijskim igrama. Devet osvajačica medalja su direktno obijezbjedile pravo nastupa, zatim petnaestih najboljih iz plasmana aktuelnog Svjetskog kupa, te šest biatlonki, koji su ostvarili najbolje rezultate u tri pojedinačne utrke na ovim igrama: sprint, potjera i utrci na 15 km. Startne brojeve 1-3 dobili su osvajačice zlatnih medalja, 4-6 srebrnih medalja, a 7-9 osvajači bronzanih medalja. U toku trke gađa se dva puta: poslije prvog i drugog kruga iz ležećeg, a poslije trećeg iz stojećeg položaja, ukupno 10 meta. Nakon prvog kruga na strelište se dolazi po startnom broju, a u narednim rundama, po plasmanu. Svaki promašaj donosi kazneni krug trčanja od 150 metara.
29.
mini|Livija
Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – masovni start (žene)
Rezultati
Start utrke bio je u 20:15.
29.
Godina 29. (XXIX) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Gemina i Gemina ili, rjeđe, '''godina 782. Ab urbe condita'''. Oznaka "29." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.
Formula 1 – sezona 2000.
F1 2000 sezona je bila 51. po redu u historiji takmičenja Formule 1. Prva utrka je bila u Australiji 12. marta 2000, a posljednja u Maleziji 22. oktobra 2000. Titulu je branio Mika Häkkinen i Ferrari. U toku sezone je održano 17 utrka. Na kraju sezone Michael Schumacher je pobijedio ispred aktuelnog prvaka Mike Häkkinena.
30.
Godina 30 (XXX) je bila obična godina koja je počela u nedjelju po julijanskom kalendaru. U to vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Viniciusa i Longinusa (ili, rjeđe, godina 783. Ab urbe condita). Oznaka 30 za ovu godinu je bila korištena u ranom srednjem vijeku, kada je Anno Domini kalendarska era postala glavna metoda za imenovanje godina u Evropi.
Thierry Henry
Thierry Daniel Henry je bivši profesionalni francuski nogometaš i reprezentativac Francuske koji je igrao na poziciji napadača, trenutno je drugi pomoćnik trenera Belgije. Igrao je za AS Monaco, Juventus, Barcelonu, a proveo je 8 godina u Arsenalu gdje drži rekord kao najbolji klupski strijelac ikada. U Nogometnoj reprezentaciji Francuske drži rekord za najviše golova ikada.
31.
Godina 31 (XXXI) je bila obična godina koja je počela u ponedjeljak po julijanskom kalendaru. U to vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Augustusa i Seianusa (ili, rjeđe, 'godina 784. Ab urbe condita'').
Thierry Henry
Profesionalni debi zabilježio je 1994. u AS Monacu da bi nakon sjajnih partija u kneževskom klubu 1998. prešao u Juventus. Te iste godine nakon sjajne forme dobio je poziv u reprezentaciju. U Torinu je odigrao slabu sezonu i poslije godinu dana prelazi u Arsenal za 11 miliona funti, gdje će postati najbolji strijelac kluba sa 226 postignutih golova u svim takmičenjima. Sa Arsenalom je osvojio dvije titule engleske Premier lige i tri FA kupa. U junu 2007. Henry prelazi u Barcelonu za 24 miliona funti.
31.
Oznaka 31 za ovu godinu je bila korištena u ranom srednjem vijeku, kada je Anno Domini kalendarska era postala glavna metoda za imenovanje godina u Evropi.
Thierry Henry
Dvaput je nominiran za igrača godine i oba puta bio drugi (2003. i 2004). Pelé ga je u martu 2004. proglasio jednim od "top 125 živućih igrača". Nominovan je na PFA Players' Player of the Year dva puta, i FWA Footballer of the Year tri puta.
Epica
Epica je holandski simfonijski metal bend koji stavlja naglasak na korištenju operskih elemenata i death grunt-ova, a također i izvođenju pojedinih vokalnih dijelova na latinskom jeziku. Osnovao ga je 2002. godine gitarista i vokalist Mark Jansen nakon razlaza sa bendom After Forever.
Thierry Henry
Henry je svoje zadnje 2 sezone proveo u Arsenalu kao kapiten, što ih je dovelo do finala Lige Prvaka 2006. godine.
Epica
Biografija
Tada sastavljaju i hor (sastavljen od dva muškarca i šest žena) i orkestra (tri violine, dve viole, dva čela i duplog basa). Njihov debitantski album "The Phantom Agony", je producirao Sascha Paeth (koji je već radio sa bendovima Angra, Rhapsody of Fire i Kamelot). Album je izdan krajem 2003. godine.
Njihov drugi album nazvan "Consign to Oblivion", inspirisan kulturom Maja je izdan 2005. godine.
Treći album "The Score - An Epic Journey" je izdan u septembru 2005. i soundtrack je za Holandski film "Joyride".
Krajem 2006 napušta ih bubnjar, Jeroen Simons. U decembru novi bubnjar benda postaje Ariën Van Weesenbeek.
Sredinom 2007. izdaju svoj treći album pod nazivom "The Divine Conspiracy".
Nakon dugogodišnje saradnje gitarista Ad Sluijter napušta bend 2008. godine i na njegovo mjesto dolazi gitarista iz benda God Dethroned, Isaac Delahaye.
16 Oktobra, 2009. godine izdaju novi album pod nazivom "Design Your Universe".
2012. godine izadaju album "Requiem For The Indifferent".
Za njihovu godišnjicu od osnivanja benda snimili su live album pod nazivom "Retrospect" i izdaju ga 2013. godine.
2014. godine izdaju novi album pod nazivom "The Quantum Enigma".
2016. godine izdaju "The Holographic Principle" koji sadrži slične produkcijske vrijednosti kao i prethodni album.
Sat (sazviježđe)
Sat jedno je od 88 modernih sazviježđa. Manje je i nalazi se na južnoj hemisferi. U 18. vijeku francuski astronom Nicolas-Louis de Lacaille je napravio prvo otkriće. Prvenstveno ga je nazvao Horologium Oscillitorium, kasnije je taj naziv skraćen. Ovdje nema mnogo sjajnih zvijezda kao ni objekata dubokog neba. Najsjajnija zvijezda α Hor udaljena je 117 sg i ima prividan sjaj od 3,86 mag.
Zvijezde
R Horologii (HD 18242) je druga po sjajnosti. Crveni je div spektralne klase M, udaljen oko 100 sg, prividnog sjaja oko 4,7 mag. Ubraja se u promjenljive zvijezde podvrste Mira. β Hor je div spektralne klase A, udaljena oko 300 sg, prividnog sjaja oko 5 mag. Ima osobine hemijskih pekulijarnih zvijezda. δ Hor je također div spektralne klase A, udaljena oko 175 sg, prividnog sjaja oko 4,9 mag. GJ 1016 je crveni patuljak spektralne klase M, udaljen samo oko 12 sg, s prividnim sjajem od 13 mag. Ima 11% Sunčeve mase i samo oko 0,1% Sunčevog sjaja. Jedna je od 20 najbližih zvijezda.
Vansolarna planeta
ι Hor je patuljak spektralne klase G, udaljen oko 56 sg, prividnog sjaja oko 5 mag. Ima vansolarnu planetu otkrivenu 1998. s orbitom sličnoj Zemlji. NASA je ovu planetu uvrstila na 69. mjesto na listi kandidata sa vanzemaljskim životom, prije nego je ukinut program pretrage.
Superklaster Sat
220px|desno|mini|Superklaster "Horologium" Superklaster Horologium (bs. "Sat") je udaljen 0,7-1,2 milijarde sg. Rasprostire se na širini od oko 550 miliona sg, sadrži 5000 grupa galaksija, 300000 patuljastih kao i 30000 divovskih galaksija. Ponekad se naziva i superklaster Horologium-Reticulum.
Kuglasta zvjezdana jata
NGC 1261 je kuglasto zvjezdano jato, udaljeno 53000 sg, koje se sastoji od dosta tamnih zvijezda. Otkrio ga je James Dunlop 1826. AM1 je s 398000 sg najdalje kuglasto jato u našoj galaksiji.
Prečkasta spiralna galaksija
NGC 1512 je prečkasta spiralna galaksija, udaljena 30 miliona sg, koja se rasprostire na oko 70000 sg.
Mitologija
Nisu poznati neki mitovi vezani za ovo sazviježđe.
Adolf Percl
Adolf Percl (14. oktobar 1901 – 3. august 1951) bio je hrvatski i jugoslavenski nogometaš i reprezentativac Kraljevine Jugoslavije.
Karijera
Igrao je za HŠK Concordia iz Zagreba i BSK iz Beograda. Dana 8. aprila 1928. registriran je za Concordiju.
Za reprezentaciju je odigrao tri utakmice: prvu 28. juna 1926. u Zagrebu protiv Čehoslovačke, drugu također u Zagrebu protiv Rumunije 3. oktobra 1926. kada je postigao dva gola za preokret, a posljednju 10. aprila 1927. u Budimpešti protiv Mađarske.
Bio je član reprezentacije na Olimpijskim igrama 1924. u Parizu. Na turniru nije odigrao nijednu utakmicu.
32.
Godina 32 (XXXII) je bila obična godina koja je počela u utorak po julijanskom kalendaru. U to vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva  Ahenobarbusa i Camillusa (ili, rjeđe, godina 785. Ab urbe condita''').
Oznaka 32 za ovu godinu je bila korištena u ranom srednjem vijeku, kada je Anno Domini kalendarska era postala glavna metoda za imenovanje godina u Evropi.
77. dodjela "Zlatnog globusa"
77. dodjela Zlatnog globusa koja odaje počast najboljim filmskim i televizijskim ostvarenjima za 2019. godinu, emitirala se uživo preko televizijske mreže NBC iz Beverly Hills Hotela u Beverly Hillsu, Kalifornija 5. januara 2020. Rick Gervais je bio domaćin ceremonije po peti i posljednji put. Nominacije su 9. decembra 2019. objavili Tim Allen, Dakota Fanning i Susan Kelechi Watson. Film Bračna priča je imao vodećih šest nominacija. Tom Hanks i Ellen DeGeneres dobitnici su počasnih nagrada Cecil B. DeMille i Carol Burnett.
Bilo jednom u Hollywoodu osvojio je najviše nagrada sa ukupno tri, uključujući Zlatni globus za najbolji film – komedija ili mjuzikl. Filmovi 1917 ,  Džoker , i  Rocketman  osvojili su po dvije nagrade svaki, dok je 1917 osvojio Zlatni globus za najbolji film – drama. Najviše nagrađivane tv-serije su  Sukcesija , Fleabag i Černobil sa po dvije nagrade svaka.
Nagrade i nominacije
right|thumb|150px|[[Joaquin Phoenix, Zlatni globus za najboljeg glumca – drama]] right|thumb|150px|[[Renée Zellweger, Zlatni globus za najbolju glumicu – drama ]] right|thumb|150px|[[Taron Egerton, Zlatni globus za najboljeg glumca – komedija ili mjuzikl ]] right|thumb|150px|[[Awkwafina, Zlatni globus za najbolju glumicu – komedija ili mjuzikl ]] right|thumb|150px|[[Brad Pitt, Zlatni globus za najboljeg sporednog glumca ]] right|thumb|150px|[[Laura Dern, Zlatni globus za najbolju sporednu glumicu ]] right|thumb|150px|[[Sam Mendes, Zlatni globus za najboljeg režisera ]] right|thumb|150px|[[Quentin Tarantino, Zlatni globus za najbolji scenarij ]]
Crna kutija
mini|desno|300px|"Crna kutija" Crna kutija je uobičajen naziv za uređaj koji snima tehničke informacije o letu aviona kao i glas pilota za vrijeme leta. Sličan uređaj se također koristi i za neke vozove i druga prevozna sredstva. Osnovna svrha uređaja je da snima informacije kao i konverzacije koje se koriste u slučaju nesreće za određivanje uzroka nesreće.
77. dodjela "Zlatnog globusa"
Filmovi sa najviše nagrada
Sljedeći filmovi dobili su višestruke nagrade:
Crna kutija
Iako se naziva crnom, u stvarnosti je fluorescentno crvene ili narandžaste boje, kako bi se u slučaju nesreće što prije mogla pronaći. Pridjev crna dobila je zbog događaja nakon kojega se traži (udes aviona).
77. dodjela "Zlatnog globusa"
Nagrada Cecil B. DeMille
Nagrada Cecil B. DeMille je počasna nagrada koja se dodjeljuje za izvanredan doprinos u svijetu filma i zabave. Dodjeljuje se zaslužnima koji su značajno obilježili filmsku industriju. Nagrada je dobila ime po svom prvom dobitniku, režiseru Cecil B. DeMilleu.
Bitka kod Mediona
Bitka kod Mediona bila je dio rata koji je Etolska liga tokom 231 pne. vodila protiv grada Mediona u epirskoj oblasti Akarnanija. Bitka je predstavljala invaziju ilirskih snaga i završila se porazom etolskih snaga.
77. dodjela "Zlatnog globusa"
Nagrada Carol Burnett
Nagrada Carol Burnett je počasna nagrada za izvanredne i trajne doprinose televiziji ili van nje. Nagrada je nazvana u čast prve primateljice, glumice Carol Burnett.
Bitka kod Mediona
Opsada
Nakon disolucije Epirskog kraljevstva, Etolska liga je zahtjevala pripajanje grada Mediona, što su Akarnanci odbili. Etolci su odlučili uzeti grad silom.
77. dodjela "Zlatnog globusa"
Također pogledajte
92. dodjela "Oscara"
Bitka kod Mediona
Opsada
Makedonski kralj Demetrije II Makedonski, protivnik Etolske lige, bio je tada angažovan u borbama protiv Dardanaca, pa je u skladu sa već postignutim sporazumom, prepustio ardijejskom kralju Agronu da da interveniše i pomogne Akarnancima Agron je prihvatio poziv i poslao flotu od 100 lembi i 5.000 boraca prema Medionu. Bila je to najveća vojna sila koju je jedan ilirski kralj okupio. Historičar Polybije napisao je da je i ovaj pohod bio dio ilirske piratske prakse. Savremeni historičar Grainger smatra da su Demetrije i Agron već bili uspostavili savez, na osnovu kojeg je Demetrije II bio preokupiran borbama sa Dardancima, a Agron se angažovao u borbi sa Etolcima.
Bitka
Iliri su se iskrcali na obalu Akarnanije u septembru 231. pne, i marširali uobičajenim poredkom do Mediona, radi napada na Etolska utvrđenja oko grada. Etolci su oklopljenu pješadiju i konjicu držali u ravnici, a na uzvišenju im je bila laka pješadija. Iako su bili iznenađeni i nespremni za ilirski dolazak, brzo su se organizovali. Bila je to dobro uvježbana vojska, sa velikim iskustvom. Zgusnuti poredak Ilira rastjerao je protivničku konjicu i poremetio borbeni poredak Etolaca. Kada su se na kraju napadu pridružili i Akarnanci iz opkoljenog grada, Etolci su bili poraženi uz brojne gubitke. Bitka je imala velikog odjeka u Grčkoj, jer je bila poražena vojska koja je samo jednu generaciju ranije odnijela veliku pobjedu nad Keltima u njihovom pohodu na Delfe.
Kasnije
Nakon što su uzeli veliki broj zarobljenika i bogati plijen, Iliri su napustili Medion i otplovili u Iliriju. Izvijestili su o velikoj pobjedi, a kralj Agron organizovao je veliko slavlje, nakon kojeg je kralj umro. Iste godine naslijedila ga je njegova žena, kraljica Teuta. Medion i ostali dio Akarnanije su sklopili savez sa Ilirima u cilju zaštite protiv budućih napada. To će se pokazati dvije godine kasnije, tokom bitke kod Paksosa, kada su ilirske pomorske snage bile pomognute akarnanskim brodovima.
Opsada Bihaća
Opsada Bihaća bila je trogodišnja opsada sjeverozapadnog bosanskohercegovačkog grada Bihaća od strane Vojske Republike Srpske, Armije Republike Srpske krajine i jedinica Narodne odbrane Autonomne pokrajine Zapadne Bosne, koje su bile vođene Fikretom Abdićem tokom rata u Bosni i Hercegovini u periodu 1992–1995. Opsada je trajala tri godine, od juna 1992. do 4–5. augusta 1995, kada je završila Operacija "Oluja", nakon što je Hrvatska vojska (HV) potisnula Srbe iz Hrvatske i sjeverozapada opkoljenog Bihaća.
Sarajevski centar za istragu i dokumentaciju objavio je da je tokom opsade Bihaća, Bosanske Krupe, Bužima, Cazina i Velike Kladuše ubijeno ili nestalo 4.856 lica u periodu 1991–1995.
1992.
Nakon što je na secesionistički način 1991. godine u Hrvatskoj proglašena Republika srpska krajina na zapadu, stanovnicima Bihaća bilo je zabranjeno da prelaze u novoosnovanu teritoriju. Naknadno proglašenje Republike Srpske od strane bosanskih Srba 1992. na istoku, dovelo je Bihać, Bosansku Krupu, Cazin i Veliku Kladušu u veoma težak položaj, s obzirom na to da se zajednica ovih gradova našla okružena s obje strane. Gradovi su bili blokirani i bombardirani, počevši od 12. juna 1992. Posljedica ovih događanja primorala je Bišćane da bježe u zaklone i traže skloništa, bez struje i vode, a primali su samo minimalne namirnice. U gradu se pojavila glad. Bihaćki okrug je proglasio vanredno stanje i formirao vlastitu odbrambenu armiju, Peti korpus Armije Republike Bosne i Hercegovine.
Iako nije imao nikakvu vojnu obuku, Tomislav Dretar, Hrvat po nacionalnosti, organizovao je odbranu Hrvata u Bihaćkom okrugu, postao je predsjednik Hrvatske Demokratske Zajednice (HDZ BiH) Bihaća, uspostavio je Hrvatsko vijeće odbrane (HVO) grada Bihaća i Bihaćkog okruga, 28. jula 1992. u selu Šmrekovac u općini Velika Kladuša. Dretar je postao prvi predsjednik i vojni komandant koji je imao čin pukovnika. HVO je u početku brojao ukupno 1.200 vojnika koji su bili organizovani u manjim formacijama unutar Petog bihaćkog korpusa, kao autonomnog hrvatskog vojnog tijela. HVO je bio komponenta pod nadležnosti Armije Republike Bosne i Hercegovine. mini|lijevo|220x220px|Ratno predsjedništvo Bihaćkog okruga tokom jednog sastanka u [[Cazinu (juli 1992.)]] Granata koja je ispaljena od strane srpske armije sa okolnog vrha, eksplodirala je u centru grada 11. augusta 1992. odmah pored zgrade, koja je bila sklonište žena i djece. Granata je ubila pet osoba, uključujući troje djece i ranila je njih 24. Osam osoba je hitno trebalo amputaciju. Direktor gradske bolnice je rekao:  "...svi su bili žrtve velike operacije." Građani Bihaća, naoružani malim i starim vatrenim oružjem nisu imali namjeru da se osvete, nego su umjesto osvete, svakog dana počevši od 12. juna, nakon bombardovanja od strane Armije Republike Srpske nosili svoje poginule sugrađane i ranjenike na sigurno. Sekretarijat je rekao: "Bili su potrebni sati da se krv očisti s ulice." Skoro svakog dana, Srbi su širili vatru, ispaljujući nekoliko rafala, nekada u samo jutro, a nekada popodne. Neke su ispaljivali i tokom noći. Jednoga dana pucanje sa srpske strane je trajalo od 18:40 h do kasno iza ponoći.
Regija je imala većinsko bošnjačko stanovništvo, koje je od početka izbijanja vatrenog sukoba bilo primorano da se useli u ovaj okrug nakon bježanja ispred neprijatelja. U Bihaćki okrug se doselilo oko 35.000 bošnjačkih osoba iz Banja Luke i Sanskog Mosta u ljeto 1992. U suprotnom, u istom periodu je oko 12.000 Srba napustilo Bihać i migriralo u Banja Luku.
1993.
Proglašenje Srebrenice kao zaštićene zone 6. maja 1993. uključivalo je i pet drugih bosanskih gradova: Sarajevo, Tuzla, Žepa, Goražde i Bihać. Predsjednik Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine Alija Izetbegović, odbacio je koncept. Rekao je da će raj postati smrtonosna zamka za izbjeglice, koje će misliti da su na sigurnom, a umjesto toga postat će lahka meta za snage Vojske Republike Srpske.
Bihać je imao nekoliko konvoja hrane tokom cijele tri godine i sa povremenim zračnim prijevozom izbjeglica. Ostaci oronulih zgrada, kao i brojni leševi, ležali su na ulicama, kao posljedica srpskog bombardovanja. Vreće pijeska su slagane jedna na drugu i štitile su se kuće; isto tako širom ulica su podizani bunkeri. Gotovo polovina stanovništva je regrutovano u Armiju RBiH da bi odbranili područje. Automobili su gotovo nestali s ulica. Nije se imalo gdje otići i još uz to došlo je do nedostatka goriva. Zgrada pošte je ograđena visoko vrećama pijeska. Od 1991. skoro svaka telefonska žica bila je presječena. Trupe UN-a u gradu nisu bile od pomoći: srpske snage unutar UN-ove zaštićene zone u Hrvatskoj otele su konvoj s hranom koji je trebao doći do Bihaća u aprilu 1993. Zvaničnici UN-a su bespomoćno stajali i nisu reagovali na činjenicu da su Srbi uzeli 19 tona hrane, uglavnom brzo-pripremljene hrane, te je proslijedili srpskom narodu. Marcus Tanner cinično je komentarisao kako Srbi u "UN-ovoj zaštićenoj" Krajini granatiraju Bihać, "UN-ovu zaštićenu teritoriju".
Bihaćki okrug, u kome je živjelo 170.000 ljudi, negirao je UN-ovu pomoć u vidu konvoja od maja 1993. Do 1993. enklava je bila mjesto izbjeglištva za 61.000 raseljenih i izbjeglica iz drugih dijelova Bosne i Hercegovine, što je bilo oko 27% ukupne tadašnje populacije ove države. Cijeli okrug je imao samo jednu bolnicu koja je imala siromašne zalihe hrane, lijekova i medicinskih sredstava do decembra 1994, tako da je hranjenje bolesnika i ranjenika, njih 900 preživljavalo samo na jednom obroku denvno. Pravi medicinski tretman se koristio samo u ekstremnim slučajevima, a operacije su se vršile pod lokalnom anestezijom. U ovakvoj situaciji, bez potrebne hrane i lijekova, zarazne bolesti su se širile: tuberkuloza, bolesti probavnog sistema, hepatitis. Bolnica nije više bila u mogućnosti da pomaže stanovnicima ovog područja.
Enklava je oslabila nakon što su se pobunjeničke bošnjačke snage vođene Fikretom Abdićem pridružile Srbima u borbenim sukobima, te formirali Autonomnu pokrajinu Zapadnu Bosnu na sjeveru.
1994.
left|thumb|250x250px|[[Bosanska Krupa nakon rata]] Teritoriju Zapadne Bosne nakratko su 1994. g. preuzele trupe ARBiH, ali su ubrzo protjerani te godine uz značajnu pomoć Srba, te je Autonomna pokrajina Zapadna Bosna ponovo uspostavljena.
Do 27. novembra 1994, već napredne srpske snage zauzele su trećinu Bihaćkog okruga. Borba je sve više uzimala maha, da je došla nekih 450 m nadomak bihaćke bolnice i približila se sjedištu Petog korpusa. Međutim, Vijeće Ujedinjenih nacija nije uspjelo postići dogovor o nacrtu izjave kojom bi se Srbima zabranio ulazak u grad i bombardiranje Bihaća, niti je UN uputio ikakav poziv za njihovo povlačenje. Američki plan da oslobodi grad je odbijen od strane Francuske i Ujedinjenog Kraljevstva. Snage Bosanskih Srba su uspostavile tzv. mrtvu zonu u 19 h, 26. novembra za cijeli grad i tražili su da se Bošnjaci predaju, a kasnije su svoju ponudu preformulisali, nudeći bosanskim muslimanskim trupama da se predaju snagama Fikreta Abdića. Ali je gradonačelnik Bihaća, Hamdija Kabiljagić odbio predaju, rekavši: "To je signal za masovni pokolj od strane Srba." Bišćani su potom blokirali ulice drvećem i spaljivali su vozila.
Michael Williams, portparol mirovnih snaga Ujedinjenih nacija, rekao je kako je selo Vedro Polje, koje je locirano zapadno od Bihaća, palo u ruke jedinice hrvatskih Srba; pred kraj novembra 1994. Williams je dodao i činjenicu da su tenkovi i artiljerija hrvatskih Srba granatirali Veliku Kladušu, na sjeveru Bihaćke enklave. Osim toga, zapadni vojni analitičari kažu da je skup raketnih sistema, kao i rakete zemlja-zrak koje su posjedovali hrvatski Srbi, bio impresivan. Iako su tim raketama bombardovali Bihaćki okrug sa hrvatske teritorije, uvidjela se modernizacija tog oružja, tzv. SAM-2 sistem, čiji je stepen prefinjenosti ukazivao na to da su se sva ratna oprema i oružje ranije donijeli iz Beograda.
Od operacije "Uskraćeni let" u Bosni i Hercegovini nije bilo dozvoljeno korištenje borbenih aviona. Međutim, Vojska Republike Srpske je prekršila zabranu i napala je zračnim putem Vojsku srpske krajine, pri čemu su bombardovali bivši vojni aerodrom Jugoslavenske narodne armije (JNA) u Udbinoj, južno od Bihaća, koji se nalazi u granicama Hrvatske i koji je u tom periodu bio kontrolisan od strane Republike srpske krajine. Srpske zračne snage su izbacile nekoliko kasetnih bombi. NATO je istovremeno tražio način da odgovori na sve ovo, ali NATO snagama nije bilo dozvoljeno da izvršava bilo kakve operacije pod hrvatskom kontrolom, a Bihać se nalazio na samoj granici, tako da su srpske zračne snage napadale Bosnu, a zatim se brzo vraćale u Hrvatsku. Zato nije postojala mogućnost da se u zraku presretnu. Kao takav, NATO je bio nemoćan da zaustavi srpske upade. Zbog cjelokupne situacije, Vijeće sigurnosti je usvojilo Rezoluciju 958, koja je NATO zračnim snagama dozvolila da vrše operacije u Hrvatskoj. UNHCR, kao agencija za izbjeglice, obavijestila je da je agencija izbjeglica uspjela da probije blokadu u decembru 1994. godine i da dobije 100 tona hrane. Pomoć je dostavljena u Cazin iz kojeg se pomoć slala u cijeli Bihaćki okrug.
Rezolucija 959 Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija izrazila je zabrinutost zbog eskalacije i bombardiranja Bihaćkog okruga, kao i zbog protoka izbjeglica i raseljenih osoba. Ovim je UN osudio kršenje granice između Republike Hrvatske i Republike Bosne i Hercegovine, te je tražio da sve strane poštuju granicu, a naročito snage Srpske krajine. UN je pozvao i da se ne vrše nikakvi napadi niti neprijateljski poduhvati preko granice između ove dvije države.
1995.
Enklava se ponovo našla na udaru tenkova i minobacačkih bombi 23. jula 1995, što je UN zvanično opisao kao "najozbiljniji napadi u Bosni i proteklih nekoliko mjeseci." Hiljade pobunjeničkih trupa, praćenih sa 100 tenkova, napale su snage bosanskih muslimana.
Kraj opsade
Nakon pada Srebrenice i Žepe, istočno-bosanskih enklava u julu 1995, Hrvatska je počela okupljati svoje snage pored srpskih pozicija van Bihaćke enklave. Cilj ovog poteza je bio da se spriječi pad Bihaćkog okruga. Hrvatska je izvršila ovaj čin, kao dogovor kojeg je potpisalo hrvatsko i bosansko rukovodstvo. To je bio odbrambeni ugovor, poznat kao Splitska deklaracija. Opsada je završila operacijom "Olujom", 4. i 5. augusta 1995. kojoj su se priključile bosanske snage pod vodstvom generala Atifa Dudakovića. Dudaković je izjavio: "Bila nam je potrebna Oluja kao i Hrvatskoj". Nakon završetka opsade, tj. nakon oslobođenja Bihaća i drugih gradova Okruga, počela je pristizati hrana, higijenska sredstva i lijekovi, koji su normalizirali živote ljudi na ovim prostorima.
A Fifth of Beethoven
" A Fifth of Beethoven " je disko instrumental koji su snimili Walter Murphy i Big Apple Band, adaptiran iz prvog stavka 5. simfonije Ludwiga van Beethovena. Ploču je producirao producent za produkciju muzike i zvučnih efekata Thomas J. Valentino. "Peti" u naslovu pjesme je igra riječi, koja se odnosi na tečnost približno jednaku jednoj petini Galona, popularnu veličinu za boce koje sadrže alkohol, kao i Beethovenova Peta simfonija iz koje je pjesma adaptirana.
Opsada Bihaća
Međunarodni tribunal
ICTY (Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju) je optužio Slobodana Miloševića za učestvovanje u udruženom zločinačkom poduhvatu. Temelji njegove krivice bili su: "da je planirao, poticao, naredio, počinio ili na neki drugi način pomagao i podržavao planiranje, pripremu ili izvršenje progona nesrba, prvenstveno bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata i pomagao i podržavao planiranje, pripremu ili izvršenje istrebljenja, ubistva i hotimično lišavanje života nesrba, prvenstveno bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata ", pod optužnicom se pored drugih dijelova Bosne i Hercegovine, smatrao i Bihaćki okrug.
A Fifth of Beethoven
Izdata kao singl od strane Private Stock Records 1976. godine, pjesma je debitovala na 80. mjestu Billboard Hot 100 liste i popela se na broj 1 u roku od 19 sedmica, ostajući tamo jednu sedmicu. Godine 1977. dobio je licencu za RSO Records za uključivanje u najprodavaniji soundtrack Groznice subotnje večeri. Pjesma je jedan od nekoliko Murphyjevih top 40 hitova.
Opsada Bihaća
Međunarodni tribunal
General Ratko Mladić je također optužen po sljedećim tačkama optužnice: "da je planirao, poticao, naredio, počinio ili na neki drugi način pomagao i podržavao planiranje, pripremu ili izvršenje progona nesrba, prvenstveno bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata i pomagao i podržavao planiranje, pripremu ili izvršenje istrebljenja, ubistva nesrba, prvenstveno bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata", u optužnici se navodi i teritorija Bihać-Ripač.
Državno suđenje
Tužilaštvo državnog suda Bosne i Hercegovine je optužilo Fikreta Abdića za smrt 121 civila, tri zatvorenika i ranjavanje 400 civila Bihaćkog okruga. Nakon što je odslužio 10 godina zatvora od njegove ukupne petnaestogodišnje kazne, Abdić je 9. marta 2012. dobio pomilovanje i napustio zatvor. Njegov izlaz iz zatvora je pozdravljen od strane 3.000 njegovih pristalica.
Godine 2012. je Kantonalni sud Unsko-sanskog kantona osudio pet bivših vojnika VRS-a na ukupno 56,5 godina zatvora zbog ubistva 25 civila bošnjačke nacionalnosti u selima Duljci i Orašac u septembru 1992.
Privreda
Privreda kao pojam opisuje sve ustanove i ljudske postupke sa ciljem, u svijetu postojeće i od čovjeka sačinjene resurse da koriste, da bi održanje i sigurnost života ljudima garantovali i potpomogli, u svrhu zadovoljenja njihovih materijalnih i nematerijalnih potreba.
Ljudske potrebe mogu se podjeliti na tri oblasti, čiji redoslijed predstavlja prioritetnu podjelu resursa:
Privreda predstavlja sve ljudske djelatnosti kojima čovjek osigurava sredstva za život.
Poljoprivreda – proizvodi hranu i sirovine za proizvodnju odjeće, obuće, namještaja i druge sirovine.
Grane poljoprivrede:
Industrija se dijeli na: tešku i lahku.
Dijeli se na: kopneni, vodeni i zračni.
NGC 417
NGC 417 (također poznat kao ESO 541-24, MCG -3-4-19 i PGC 4237) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 582 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,60 (102 hiljade sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (85 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 1886. godine.
NGC 3602
NGC 3602 (također poznat kao MCG 3-29-17 i PGC 34351) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 276 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 0,80 (64 hiljade sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (16 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 4. marta 1865. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2123
NGC 2123 (također poznat kao ESO 86-SC36) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 30. novembra 1834. godine.
Historija Španije
Historija Španije datira od ranog srednjeg vijeka. Habsburška Španija 1516. godine objedinjuje niz različitih prethodnih kraljevina; njen moderni oblik ustavne monarhije je uveden 1813. godine, a trenutni demokratski ustav datira iz 1978. godine. Nakon okončanja rekonkvista, kraljevina Španija se ujedinjuje pod Habsburškom vladavinom 1516. godine. U isto vrijeme, Špansko carstvo se počelo širiti na Novi svijet preko okeana, čime počinje zlatno doba Španije od ranih 1500-ih do 1650-ih. Habsburška Španija je bila jedna od najmoćnijih država Evrope.
U ovo vrijeme, Španija je bila uključena u sve veće evropske ratove, uključujući i Italijanske ratove, Osamdesetogodišnji rat, Tridesetogodišnji rat i Francusko-španske ratove. Krajem 17. stoljeća, njena moć je počela opadati, a nakon smrti posljednjeg Habsburškog vladara, počeo je rat za špansko naslijeđe što je dovelo do smanjenja utjecaja u Evropi. Burbonske reforme su pokušale obnoviti državne institucije ali zbog nestabilnosti, Francuske revolucije i Španskog rata za nezavisnost, Španija nikada nije povratila svoju bivšu snagu. Fragmentirana ratom, Španija je početkom 19. stoljeća destabilizirana različitim političkim strankama koje su predstavljale liberalne, reakcionarske i umjerene grupe, i koje nisu bile dovoljno jake da donesu trajnu stabilnost. Špansko carstvo se u inostranstvu brzo raspalo zbog latinoameričkih ratova za nezavisnost i gubitka starih kolonija u Špansko-američkom ratu 1898. godine.
Slabu ravnotežu između liberalnih i konzervativnih snaga je pogodilo uspostavljanje ustavne monarhije (1874. - 1931.), ali ni to nije bilo trajno rješenje pa je u Španiji izbio građanski rat između republikanske i nacionalističke frakcije. To je dovelo do nacionalističke diktature na čelu sa Franciscom Francom, koji je kontrolirao špansku vladu do 1975. godine. Poslijeratna desetljeća su bila relativno stabilna (sa izuzetkom oružanog pokreta za nezavisnost Baskije), a zemlja je doživjela brzi ekonomski rast 1960-ih i početkom 1970-ih. Nakon smrti Francisca Franca 1975. godine, Španija se vratila na ustavnu monarhiju sa Juanom Carlosem na čelu i demokratiji. Španija je ušla u Evropsku ekonomsku zajednicu 1986. godine (pretvorena u Evropsku uniju ugovorom iz Maastrichta 1992. godine), a u eurozonu 1999. godine. Finansijska kriza 2007. godine završava deset godina ekonomskog buma i Španija je ušla u recesiju i dužničku krizu sa vrlo visokom nezaposlenošću i slabom ekonomijom.
Prahistorija
Iberijsko poluostrvo je prvi put naseljeno anatomski modernim ljudima oko 32.000. godine p.n.e. Najstariji natpis hominida u zapadnoj Evropi je pronađen u španskoj pećini Atapuerka; pronađen je i kremeni alat koji datira prije 1,4 miliona godina i rani ljudski fosili koji datiraju prije 1,2 miliona godina. Kromanjonci su počeli pristizati na Iberijsko poluostrvo sa Pirineja prije nekih 35.000 godina. Najveći izraženi trag prahistorijskih ljudskih naselja predstavljaju slavne slike u španskoj pećini Altamira, koje su naslikane oko 15.000. godine p.n.e. i smatraju se najvažnijim primjerom pećinske umjetnosti. Pored toga, arheološki dokazi koji su pronađeni u Los Miralesu i El Argaru u pokrajini Almeriji, ukazuju da je na Iberijskom poluostrvu tokom kasnog neolita i bronzanog doba postojala razvijena civilizacija. Tokom željeznog doba na Iberijskom poluostrvu su živjeli Iberi, Keltiberi, Tartešani, Lusitanci i Vaskonci.
Rana historija Iberijskog poluostrva
Prije Rimskog osvajanja, na Mediteranskoj obali su živjeli Iberi, u unutrašnjosti kontinenta Keltiberi, Lusitanci na zapadu, a Tartešani na jugu. Kako bi unaprijedili trgovinu, pomorski Feničani, Kartaginjani i Grci su osnovali svoje kolonije na istočnoj i južnoj obali. Prva grčka kolonija Emporion (današnji Empuries) je osnovana na sjeveroistočnoj obali Iberijskog poluotrva u 9. stoljeću p.n.e., ostavljajući južnu obalu Feničanima. Feničani su tek u 6. stoljeću p.n.e. izgradili svoju prvu koloniju Carthago Nova.
Prvi narodi koje su Rimljani susreli tokom njihove invazije na Iberijsko poluostrvo su bili Iberi, koji su naseljavali prostor koji se protezao od sjeveroistočnog dijela Iberijskog poluostrva prema jugoistoku. Kelti su uglavnom naseljavali centralni i sjeverozapadni dio poluostrva. U centralnom dijelu je nastala mješovita kultura koja je poznata kao Keltiberi. Oni su se borili protiv naprednih legija Rimske republike i Keltskih plemena u Keltiberskim ratovima od 181. do 133. godine p.n.e. Rimsko osvajanje poluostrva je završeno 19. godine p.n.e.
Rimska Hispanija
Hispanija je bio naziv Iberijskog poluostrva tokom rimske vladavine. Nakon osvajanja Hispanije, stanovništvo je postepeno romanizirano a lokalne vođe primjene u rimsku aristokratsku klasu. To je dovelo do razvoja mnogih gradova kao što su Taraco (Taragona), Cazaragusta (Zaragoza), Augusta Emerita (Merida), Valentia (Valencija), Legio Septima (Leon) i Pax Augusta (Badajoz). Dodjela rimskog građanskog prava je omogućila mnogim ličnostima, kao što su Trajan, Hadrijan i Teodozije, da postanu rimski carevi. Također su mnogi poznati rimski umjetnici, kao što su Seneka, Marcijal, Kvintilijan i Lukano, bili porijeklom iz Hispanije. Nakon pada Zapadnog rimskog carstva u 5. stoljeću, Hispanija je došla pod kontrolu germanskih plemena Vandala, Sveva i Vizigota.
Gotička Hispanija
Nakon pada Zapadnog rimskog carstva, germanska plemena Vandali, Svevi i Vizigoti su izvršili invaziju na Hispaniju. Nakon prelaska Pirineja, Svevi su uspostavili Kraljevinu Galiciju na sjeverozapadu, Vandali Kraljevinu Vandaluziju na jugu, a Vizigoti Vizigotsko kraljevstvo u Toledu. Nakon prelaska na hrišćanstvo, Vizigoti su zauzeli neuređenu Kraljevinu Galiciju i bizantijske teritorije na jugoistoku čime su obuhvatili veliki dio Iberijskog poluostrva.
NGC 6553
NGC 6553 (također poznat kao ESO 521-SC36) je kuglasto zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Strijelac. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 22. maja 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Zakoni (Platon)
"Zakoni" (zajedno sa Državom) predstavljaju temeljno djelo grčkog filozofa Platona.