cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ACTG1
Funkcija
U miocitima, sarkomere se pridržavaju sarkolemaama putem kostamera, koje se poravnavaju na Z-diskovima i M-linijama. Dvije primarne citoskeletne komponente kostamera su dezmin, srednji filament i gama-aktinski mikrofilamenti. Pokazalo se da je gama-aktin u interakciji sa drugim kostamernim proteinom, distrofinom presudan za kostamerno formiranje mehanički jakih veza između citoskeleta i sarkolema i membrana. Dodatne studije pokazale su da se gama-aktin kolokalira sa alfa-aktininom i GFP - označenim gama aktinom lokalizovanim na Z-diskovima, dok je GFP - alfa-aktin na šiljastim krajevima tankih filamenata, što ukazuje da se gama aktin specifično lokalizuje na Z-diskovima  u prugastim mišićnim ćelijama.
Smatra se da tokom razvoja miocita, gama-aktin ima ulogu u organizaciji razvijanja i sastavljanju razvijanja sarkomera, što se dijelom dokazuje i njegovom ranom kolokalizacijom sa alfa-aktininom. Gama-aktin se na kraju zamjenjuje izoformama sarkomernog alfa-aktina,  sa niskim nivoima gama-aktina koji perzistiraju u miocitima  odraslih koji se povezuju sa Z-diskovima i kostamernim domenima.
Bolji uvid u funkciju gama-aktina u mišićima proizašao je iz studija koje koriste transgenezu. U skeletnomišićnom specifičnom gama-aktinu kod nokaut-miševa, ove životinje nisu pokazale uočljive abnormalnosti u razvoju; međutim, nokaut-miševi pokazali su slabost mišićnih vlakana i nekrozu, zajedno sa smanjenom izometrijskom silom trzanja, poremećene intrafibrilske i interfibrilske veze između miocita i miopatija.
Klinički značaj
Misens mutacije u ACTG1 na Ser 155 Phe također je identifikovana kod pacijenata sa Baraitser-Winterovim sindromom, što je poremećaj u razvoju koji karakteriše urođena ptoza, prekomjerno zasvođene obrve, hipertelorizam, okularni kolobom, lizencefalija, nizak rast, napadi i gubitak sluha.
Diferencijalna ekspresija ACTG1-ove iRNK također je identifikovana kod pacijenata sa sporadičnom amiotrofnom lateralnom sklerozom, razarajućom bolešću sa nepoznatom uzročnošću, koristeći sofisticirani bioinformatički pristup koji koristi Affymetrix dugooligonukleotidnog BaFL metoda.
Interakcije
Dokazano je da ACTG1 komunicira sa:
Erondu–Cymetov sindrom
Erondu–Cymetov sindrom je sindrom uzrokovan hromosomskom translokacijom na hromosomu 21. Genetički kariotip za ljude s ovim stanjem je 46, XY, inv (21) (q11.2q22.1). Nalazi kod ovih pacijenata uključuju hipotenziju, hipoksemiju, napadaje i oštećenje kognitivne sposobnosti. Pacijenti s ovim stanjem mogu imati perzistentnu lijevu gornju šuplju venu koja se odvodi u lijevu pretkomoru, kao i plućne arteriovenske malformacije. Erondu-Cymet sindrom otkrili su 2006. godine Ugochi Erondu i Tyler Cymet.
Koegzistencija rijetkih kliničkih nalaza kod pacijenta sa genetičkom abnormalnošću često je dovela do karakterizacije novih sindroma. Iako su ovi sindromi generalno rijetki, njihova patofiziologija proširila je razumijevanje uobičajenih medicinskih stanja. Raznolikost poremećaja koji se preslikavaju na hromosom 21 pružaju uvid u efekte doživotno niskog nivoa pO2 i loše perfuzije na različite organe. Otkrivajući različite poremećaje koji se posebno mapiraju na hromosomu 21, može se okarakterizirati, liječiti, pa čak i spriječiti neka medicinska stanja.
Kula (Kutjevo)
Kula (njem. Josefsfeld) je naseljeno mjesto u sastavu grada Kutjeva, Požeško-slavonska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Požega.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Kula je imala 331 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Kula je imalo 395 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Bonaci
Bonaci (ital. Bonazzi) su naseljeno mjesto u sastavu grada Poreča, Istarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Poreč.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Bonaci je imalo 21 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Brezove Dane (Teslić)
Brezove Dane su naseljeno mjesto u općini Teslić, Bosna i Hercegovina.
Historija
Naselje Brezove Dane se do rata u Bosni i Hercegovini nalazilo u sastavu općine Maglaj.
Drvanja
Drvanja je naseljeno mjesto u sastavu općine Benedikt, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Lenart.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Drvanja je imala 185 stanovnika.
IC 2117
IC 2117 je emisijska maglina i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio Williamina Paton Stevens Fleming 1901. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Masakr u Pljevljima, Priboju, Foči i Čajniču
Masakr u Pljevljima, Priboju, Foči i Čajniču predstavlja ubistvo najmanje 9.200 Bošnjaka koje su tokom februara 1943. počinili pripadnici Limsko-sandžačkih četničkih odreda pod komandom Pavla Đurišića.
Nakon što je u januaru spaljen bjelopoljski srez, početkom februara na udaru četnika našla su se područja Pljevalja i Priboja. U Kasindolima u pribojskom srezu, Bošnjaci su pobijeni prilikom obavljanja džume. Bošnjaci sa područja Prijepolja pobjegli su ka Priboju. Nakon pada Bukovice u pljevaljskom kotaru i Batova, Glečeva i Međurječja u čajničkom kotaru, četnici su 7. februara izbili na Drinu. Jedini veći otpor pružen je na Trebeškom brdu. Nakon pada ovih teritorija, četnici su pristupili spaljivanju bošnjačkih sela. Prema četničkim izvještajima, do 13. februara poginulo je 1.200 boraca i 8.000 civila. Dio izbjeglica uspio je preći na lijevu obalu Drine prije nego što su četnici presjekli puteve, dok se dio probio u Metaljku i Čajniče, u kojem se nalazilo oko 2.000 izbjeglica. U namjeri da spriječe bijeg bošnjačkog stanovništva, četnici su koncentrisali veliki broj jedinica oko Čajniča i na prelazima Drine i Lima. U višegradskom području, četnici su nakon spaljivanja grada, Drinskog i drugih sela izbili na most u Strmici.
Četnička komanda u Foči izdala je naređenje da se svi Bošnjaci izbjeglice moraju prevesti na pravoslavlje. Na osnovu toga, u Potpeću su 11. marta četnici preveli na pravoslavlje 84 osobe, a po završetku obreda silom su primorali bošnjačke djevojke da se presvuku u odjeću kakvu su nosile Srpkinje. Nakon toga Srbi su napravili veliko veselje. Na isti način obavljeno je pokrštavanje Bošnjaka u Vikoču.
Prema podacima Statističke sekcije Odbora za zbrinjavanje muslimanskih izbjeglica u Pljevljima od 18. aprila 1943, ubijeno je najmanje 1.352 osobe. Veliki broj poginulih nije zabilježen, jer o njima nije imao ko dati podatke i zbog razilaženja izbjeglica na sve strane. U općini Sočice je stradalo najmanje 349 osoba, u Meljaku 261, u Bukovici 236, u Bučju 235, u Boljanićima 191, u Gotovuši 56, u Kosanici 14, u Ilin Brdu osam i u Hoćevini i Otilovićima po jedna. 638 žrtava je zaklano, 286 spaljeno, 231 ubijeno puškom, 106 iskasapljeno i 91 utopljena. Silovano je oko 160 žena. Najveći zločini desili su se u Preharima, Golešima i Milunićima. U Preharima je 52 djece bačeno u Ćehotinu, a preko 20 žena silovano. U Dolovima je 42 žena i djece skupljeno u kuću koja je potom zapaljena. Svega 245 ubijenih činili su odrasli muškarci, a ostatak starci, žene i djeca.
Afrički kup nacija 2013 – grupa B
Afrički kup nacija 2013 - grupa B je bila jedna od četiri grupe grupne faze nogometnog takmičenja u sklopu igranja Afričkog kupa nacija 2013. u Južnoafričkoj Republici. Takmičenje u grupi je održano od 20. do 28. januara 2013. godine. Grupa je sačinjavala četiri reprezentacije: Gana kao prvoplasirana i Mali kao drugoplasirana ekipa su se kvalificirali u četvrtfinale, dok su Demokratska Republika Kongo i Niger završili takmičenje u grupnoj fazi. Utakmice grupe B su se igrale u dva grada: Port Elizabethu na stadionu Nelson Mandela Bay i Durbanu na stadionu Moses Mabhida.
Tabela
Utakmice su igrane po SAST (UTC +2) vremenu.
Nanoskopska skala
Nanoskopska skala (nanoskala ili nanorazmjer) obično se odnosi na strukture sa skale dužine primenljive u notehnologiji, obično citirane u rasponu o 1–100 nanometara. Nanometar je milijarditi dio metra. Nanoskopska skala je (grubo rečeno) donja granica mezoskopske skale za većinu čvrstih tvari.
U tehničke svrhe, nanoskopska skala je veličina kod koje fluktuacije prosječnih svojstava (uslijed kretanja i ponašanja pojedinih čestica) počinje imati značajan učinak (često i nekoliko postotaka) na ponašanje sistema i mora biti uzeta u obzir u njegovoj analizi.
Nanoskopska skala se ponekad označava kao tačka u kojoj se svojstva materijala menjaju; iznad nje, svojstva materijala uzrokovana su efektima „mase“ ili „zapremine“. To se odnosi na to koji su atomi prisutni, kako su povezani i u kojim omjerima. Ispod ove tačke, svojstva materijala se mijenjaju, i dok su tip prisutnih atoma i njihova relativna orijentacija i dalje važni, 'efekti površine' (koji se nazivaju i kvantni efekti) postaju očitiji. Ti efekti nastaju zbog geometrije materijala (koliko je gust, širok itd.), koji pri ovim malim dimenzijama može drastično uticati na kvantizirana stanja, a time i na svojstva materijala.
Nobelova nagrada za hemiju 8. oktobra 2014, dodeljena je Ericu Betzigu, Williamu Moerneru i Stefanu Hellu, „za razvoj super riješene fluorescentne mikroskopije, što dovodi optičku mikroskopiju u nanodimenziju“.
Nanoskalne mašine
Najsloženija nanoskalna molekulska mašina su proteini koji se nalaze unutar ćelija, često u obliku multiproteinskih kompleksa. Neke biološke mašine su motorini proteini, kao što su miozin, koji je odgovoran za kontrakciju mišića, kinezin, koji pomjera teret unutar ćelija dalje od jedra, duž mikrotubula i dinein, koji premješta teret unutar ćelija prema jedru i proizvodi pokrete aksonema u pokretnim trepljama i bičevima. U stvari, pokretna cilija je nanomašina sastavljena od možda preko 600 proteina u molekulskim kompleksima, od kojih mnogi također funkcioniraju neovisno kao nanomašine. Fleksibilni linker omogućavaju mobilne proteinske domene koji su povezani da aktiviraju svoje partnere koji vežu i induciraju alosteriju na velike domete putem veza protein-protein dinamike proteinskih domena. Za proizvodnju energije odgovorne su druge biološke mašine, naprimjer ATP sintaza, koja iskorištava energiju iz gradijenta protona preko membrana za iniciranje pokreta sličnog turbini, koji se koristi za sintezu ATP, izvora ćelijske energije. I druge mašine odgovorne su za ekspresiju gena, uključujući DNK-polimerazu za replikaciju DNK, RNK-polimerazu za proizvodnju iRNK, splajsosom za uklanjanje introna i ribosoma za sintetiziranje proteina. Ove mašine i njihova dinamika nanorazmjera su mnogo složenije od bilo kojih molekulskih mašina koje su već umjetno konstruirane.
Froleh
Froleh je naseljeno mjesto u sastavu općine Sveta Ana, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Lenart.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Froleh je imao 120 stanovnika.
Godeninci
Godeninci su naseljeno mjesto u sastavu općine Središče ob Dravi, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazili su se u sastavu stare općine Ormož.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Godeninci su imali 151 stanovnika.
Okrug Drač
Okrug Drač jest jedan od 12 okruga Albanije. Nalazi se u centralnom dijelu države. Sa površinom od 766 km2 najmanji je okrug u državi. Prema podacima od 1.1.2016. godine u okrugu je živjelo 278.775 stanovnika što ga čini četvrtima najnaseljenijim okrugom u Albaniji.
Graniči s okruzima: Lješ na sjeveru, Dibr na istoku, Tirana na jugu dok na zapadu okrug izlazi na obale Jadranskog mora.
Glavni i najveći grad je Drač po kojem je okrug i nazvan dok je najpoznatiji grad kroz historiju okruga. osim toga, to je jedan od najvećih gradova na obali Jadranskog mora i jedan od najduže kontinuiro naseljenih gradova na svijetu.
Lipovljani
Lipovljani su naseljeno mjesto i općina u Hrvatskoj, u Sisačko-moslavačkoj županiji.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, općina Lipovljani je imala 3.455 stanovnika, od čega u samim Lipovljanima 2.260.
Općina Lipovljani
Napomena: Nastala iz stare općine Novska.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Lipovljani je imalo 2.430 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Brić
Brić je naseljeno mjesto u općini Teslić, Bosna i Hercegovina.
IC 5065
IC 5065 (također poznat kao ESO 463-30, MCG -5-49-4 i PGC 65580) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 450 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mikroskop. Najveći prečnik je 1,10 (144 hiljade sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (118 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 8. septembra 1897. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Evolucijska genetika čovjeka
Evolucijska genetika čovjeka proučava razlike među ljudskim genomima i njihovim najbližim filogenetskim srodnicima, njihovu zajedničku evolucijsku prošlost koja je dovela do tih razlika, te njene učinke i značenja u sadašnjosti. Razlike među genomima različitih ljudi imaju mnogostruke antropolške, medicinske, forenzičke i društvene implikacije i primjenu. Podaci o genetičkoj konstituciji pojedinaca i genetičkoj strukturi populacije mogu dovesti do važnih spoznaja o evoluciji ljudske vrste, hominida i antropomorfnih majmuna.
Porijeklo i evolucija majmuna
mini|500px|[[Taksonomija|Taksonomsko srodstvo među hominoidima]] Savremena biosistematika uvrštavaju čovjeka, zajedno s nekoliko drugih vrsta primata, među velike čovjekolike majmune porodice Hominidae, potporodice Hominini. Hominidae obuhvaćaju dvije različite vrste čimpanzi (bonobo (Pan paniscus), i obična čimpanza (Pan troglodytes), dvije podvrste gorila (zapadni (obični) gorila (Gorilla gorilla) i istočni ili planinski gorila (Gorilla graueri), te 2 podvrste orangutana (obični orangutan sa Bornea (Pongo pygmaeus) i sumatranski orangutan (Pongo abelii). U mnogim izvorima pomenutim podvrstama svih čovjekolikih majmuna se daje status vrste, iako među njima nema uočljive reproduktivne izolacije (što je temeljni kriterij biosistematske taksonomije). Svi majmuni pripadaju redu primata koji obuhvata oko 400 vrsta. Prema analizama mitohondrijske DNK (mtDNK) i jedrove DNK (nDNK), primati spadaju u nadred Euarchontoglires, skupa s glodarima, dvozupcima, kožuškarima i tupajama (Tupaiidae). To dodatno podržava i prisustvo kratkih razbacanih elemenata (eng.: short interspersed nuclear elements - SINEs) sličnih Alu sekvencama DNK koje se mogu naći samo kod  pripadnika Euarchontoglires.
Diversifikacija
mini|center|900px|[[Filogenetika|Filogenetičko stablo čovjeka.]] Prikazano filogenetičko stablo najčešće se rekonstruira sekvenciranjem DNK ili proteina iz različitih populacija. Sekvence mitohondrijske DNK ili DNK iz hromosoma Y često se koriste u proučavanju demografije iz daleke prošlosti. Podobnost ovih izvora DNK pojedinih lokusa potvrđuje činjenica da se oni nikad ne rekombiniraju i gotovo uvijek se nasljeđuju od jednog roditelja. Zapaženo je da su osobe iz različitih grupa sa jednog određenog kontinenta međusobno sličnije od onih sa različitih kontinenata. Korijen ovog filogenetičkog stabla je posljednji zajednički predak čimpanze]] i čovjeka, čija je prapostojbina bila u Africi. Vodoravna udaljenost u gornjem dijagramu ukazuje na dva podatka. Čimpanze i čovjek su u različitim rodovima, prikazanim crvenom bojom. Također, prikazan je i nastanak vrsta i podvrsta, dok je razlika rasa prikazana zelenim pravougaonikom na desnoj strani (uz prikaz je sasvim pojednostavljena verzija filogeneza ljudske vrste).
Specijacija čovjeka i afričkih majmuna
Međusobno izdvajanje evolucijske linije čovjeka i afričkih čovjekolikih majmuna (čimpanza i gorila) bilo je problem proučavanja više od jednog stoljeća. U tom periodu, naučnici su pokušavali naći odgovor na pet ključnih pitanja:
Opća zapažanja
Različiti dijelovi genoma sadrže različite oblike koje se razlikuju u sekvencama između različitih vrsta čovjekolikih majmuna. Također je dokazano i da raznovrsnost različitih sekvenci čovjeka i čimpanze uveliko varira. Uočena razlika u sekvenci nekodirajućih i neponavljajućih genomskih podregija u DNK čovjeka i čimpanze može varirati od 0% do 2.66%. Osim toga, genetička stabla koja su uspostavljena uporednom analizom segmenata DNK, ne podudaraju se uvijek sa pripadajućim filogenetskim stablom vrsta. Tako je utvrđeno da:
Datiranje razdvajanja
Datiranje evolucijskog razdvajanja čovjeka i ostalih čovjekolikih majmuna budi veliko zanimanje, kako u naučnoj zajednici, tako i u širem krugu zainteresovanih. Jedna od prvih studija molekularne biologije u tom smjeru, objavljena 1967., izmjerila je imunološku udaljenost (eng.: immunological distance - ID) između različitih vrsta primata. U toj studiji je procijenjena snaga imunološkog odgovora koju antigen jedne vrste (naprimjer, ljudski  albumin) izazove kontaktom s imunim sistemom druge vrste (čovjek, čimpanza, gorila i majmuni starog svijeta). Srodnije bi vrste trebale imati sličnije antigene i stoga slabiji imunološki odgovor na testirane antigene. Imunološki odgovor vrste na svoje vlastite antigene (naprimjer, čovjekov antigen u kontaktu s čovjekovim imunološkim sistemom) rangiran je ocjenom 1. Dobijeni imuni odgovor između čovjeka i gorila bio je 1.09, a između čovjeka i čimpanze 1.14. Jačina imunog odgovora između čovjeka i 6 različitih majmuna Starog svijeta bila je u prosjeku 2.46, što ukazuje da su afrički čovjekoliki majmuni bliži čovjeku nego drugim majmunima. Autori su procijenili da se razlikovanje među majmunskim vrstama Starog svijeta i čovjekolikh majmuna zbila prije oko 30 miliona godina, a pod uslovom da uzmemo u obzir i fosilne nalaze i pretpostavimo da imuna udaljenost, tokom vremena raste ravnomjernim tempom. Ista istraživanja su dovela do zaključka da se razlikovanje između čovjeka i čovjekolikih majmuna zbila prije oko 5 miliona godina, što je bio vrlo iznenađujući rezultat. Naime, većina naučnika onog doba je smatrala da se izdvajanje čovjekove evolucijske grane od predačke i današnjih čovjekolikh majmuna dogodilo puno ranije (prije oko 15 - 20 miliona godina).
Prema imunom odgovoru, gorila je bliži čovjeku od čimpanze, ali razlika je toliko mala da se ovo ne može sa sigurnošću potvrditi. Kasnije molekularno - genetičke studije su mogle razriješiti ovo pitanje: čimpanze su filogenetički bliže čovjeku od gorila. Primjenom sofisticiranijih metoda molekularne genetike, dobijeni su rezultati koji se bitno ne razlikuju od prvobitne procjene iz 1967., ali prema jednoj nedavnoj studiji iz 2014., procijenjeno vrijeme razlikovanja vrsta u kasnijim radovima (. taj razlaz pomjera na 11 do 14 miliona godina prije današnjice.
Razdvajanje i efektivna veličina drevne populacije
mini|300px|desno|Sekvence segmenata DNK razdvajaju se prije grananja samih vrsta. Veća efektivna veličina populacije (lijevo) uspijeva očuvati različite varijante segmenata DNK u dužem razdoblju. Zato pri većoj efektivnoj veličini populacije (lijevo) prosječno vrijeme razdvajanja gena (tA za segment DNK A; tB za segment DNK B) više odstupa od vremena razdvajanja samih vrsta (tS) u odnosu na malu efektivnu veličinu drevne populacije (desno).
Savremene metode određivanja starosti razdvajanja vrsta koriste poređenje sekvenci DNK kao molekularni sat. Molekularni satovi su obično kalibrirani, pod pretpostavkom da je vrijeme izdvajanja evolucijske linije orangutana od od drugih čovjekolikih majmuna (uključivši čovjeka) bilo prije oko 12 do 16 miliona godina. Neka istraživanja uključuju i neke vrste majmuna Starog svijeta s vremenom razdvajanja od hominoida od 25 do 30 miliona godina, proširujući tako analizirani raspon. Oba načina kalibriranja se oslanjaju na vrlo malo fosilnih dokaza, pa su zato i bili izvrgnuti kritikama.
Ako se ovi podaci promijene, procijenjene tačke razdvajanja vrsta, zavisno od novih rezultata molekularnih analiza će se posljedično mijenjati. Međutim, relativno vrijeme razdvajanja vrsta se ne mijenja. Iako se ne može tačno odrediti apsolutno vrijeme razdvajanja među vrstama, može se sa sigurnošću odrediti da je vrijeme razdvajanja između čimpanze i čovjeka šest puta kraće od onog između čimpanze i ostalih majmuna.
U jednom sličnom istraživanju, sekvencirana su 53 neponavljajuća, međugenska segmenta DNK čovjeka, čimpanze, gorile i orangutana. Kada su se sekvence DNK spojile u jednu jedinu dugu sekvencu metodom "neighbor-joining", izgradile su evolucijsko stablo koje se u potpunosti podudaralo s granom Homo – Pan (što dokazuje da su čovjek i čimpanza najsrodnije vrste). Iako su ove 3 vrste u bliskom srodstvu (kao što je slučaj s gorilom, čimpanzom i čovjekom), genetička stabla dobijena iz sekvenci DNK ne moraju se u potpunosti podudarati sa stablom vrsta, tj. specijacijom.
Što je kraći vremenski period (TIN) između dva raskrsna čvora, to se stabla manje poklapaju. Efektivna veličina populacije (Ne) između čvorova određuje koliko se dugo samostalna genetička linija očuvala u samoj populaciji, što znači da se pri većoj efektivnoj veličini populacije genetička stabla manje podudaraju. Znači, ako je vremensko razdoblje između dva čvora poznato, moguće je izračunati efektivnu veličinu populacije zajedničkog pretka čimpanze i čovjeka. Ako se svaki segment analizira individualno, 31 podržava razdvajanje Homo – Pan, 10 podržava raskršće Homo – Gorilla, a 12 ih je za Pan – Gorilla. Koristeći molekularni sat, autori su procijenili da su se gorile prve odvojile od zajedničke evolucijske linije i to prije 6,2 do 8,4 miliona godina, a čimpanze i ljudi su se razdvojili oko 1,6 - 2,2 miliona godina kasnije (vremensko razdoblje između dva čvora), tj. prije oko 4,6 - 6,2 miliona godina prije naše epohe. Određivanje vremenskog razdoblja između dva čvora je korisno za procjenu drevne efektivne veličine populacije zajedničkog pretka čovjeka i čimpanze.
Prema najjednostavnijem tumačenju podataka, 24 istražena genska lokusa podržavaju razdvajanje Homo – Pan, 7 podržavaju Homo – Gorilla, 2 podržavaju mogućnost Pan – Gorilla, a 20 ih nisu dali nikakav odgovor. Pomenuti naučnici su također analizirali i 35 kodirajućih lokusa iz genetičkih baza podataka. Od ovih lokusa, 12 je podržalo razdvajanje Homo – Pan, 3 Homo –  Gorilla, 4 razdvajanje Pan – Gorilla i 16 ih nije dalo nikakav odgovor. Zato samo oko 70% od 52 analizirana lokusa podržava srodstvo među vrstama (33 međugenskih i 19 kodirajućih) koje se podudaraju sa genetičkim stablom vrsta. Od onih lokusa koji ne podržavaju stablo vrsta i od vremenskog razdoblja između dva čvora, procijenjena je efektivna veličina populacije zajedničkog pretka čimpanze i čovjeka, koja iznosi od oko 52.000 do 96.000 individua. Ta procjena nije tako visoka kao u prvobitnoj studiji (Takahate i saradnika), ali još uvijek je puno veća od efektivne veličine današnjih ljudskih populacija.
Treća studija je koristila jednake podatke kao i studija Chena i Lija, ali drugi statistički metod kojim se došlo do podatka da je efektivna veličina populacije pretka bila samo oko 12.000 do 21.000 jedinki.
Genetičke razlike ljudi i pongida
Analogne nukleotidne sekvence unutar genoma čimpanze i čovjeka međusobno se razlikuju za oko 35 miliona nukleotidnih supstitucija. Osim toga, oko 3% genoma se razlikuje zbog delecija, insercija i duplikacija.
Pošto je temporalna stopa mutacija relativno ravnomjerno raspoređena, otprilike polovina zabilježenih promjena vjerovatno se zbila u čovjekovoj evolucijskoj liniji. Samo vrlo mali dio tih genomskih promjena dogodilo se među različitim fenotipovima čovjeka i čimpanze, pa njihovo otkriće predstavlja veliki izazov. Molekularna evolucija može djelovati na različite načine, putem promjena kod proteina, gubitka gena, promjena u regulisanju genske ekspresije i evolucije RNK. Svi su ovi mehanizmi imali određenu ulogu u evoluciji čovjeka.
Gubitak gena
Mnoge mutacije mogu deaktivirati gen, ali vrlo malo njih na samosvojan način mijenja njegovu funkciju. Inaktivacijske mutacije će zato češće biti pod pritiskom prirodnog odabiranja. Gubitak gena je relativno čest mehanizam evolucijske prilagodbe (hipoteza "manje je više").
Gen keratina kose KRTHAP1
Jedan od gena koji kodira sintezu keratina kose izgubio se kod čovjeka, a kreatin je glavna komponenta kose. Čovjek još uvijek ima devet aktivnih gena za tip I keratina, ali gubitak ovog gena vjerojatno je prouzrokovao smanjenje dlakavosti ljudskog tijela. Procjenjuje se da se ovaj gubitak gena zbio relativno nedavno, u procesu antropogeneze, prije manje od 240.000 godina.
Gen miozina MYH16
Neki stručnjaci vrde da je gubitak gena sarkomerskog miozina MYH16 u evolucijskoj liniji čovjeka uzrokovao manje razvijene mišiće za žvakanje. Procijenili su da se mutacija (delecija dvaju nukleotida, koja je izazvala inaktivaciju) zbila prije oko 2,4 miliona godina prije pojave Homo ergaster-a, odnosno Homo erectus-a u Africi. Naredno razdoblje je okarakterizirano izrazitim razvojem moždanog volumena, što je dovelo do pretpostavki da je gubitak ovog gena uklonio evolucijsku kočnicu u povećanju volumena mozga u rodu Homo. Postoje i procjene da se gubitak gena MYH16 desio prije 5,3 miliona godina, puno prije pojave roda Homo.
Ostali pokazatelji
Pretpostavlja se da je gubitak gena cisteinil aspartat dehidrogenaze ili kaspaze 12 smanjio smrtnost bakterijskih infekcija kod čovjeka.
Selekcijski pritisak
Dijelovi ljudskog genoma imenovani kao "ljudski akcelerirani regioni" su područja genoma koje se posebno razlikuju između čovjeka i čimpanze, u većoj mjeri od one koja bi se mogla objasniti genetskim driftom od vremena razdvajanja specijacija ove dvije vrste od zajedničkog pretka. Postoje naznake da su ova područja genoma bila podložna jakom pritisku prirodnog odabiranja. To je moglo voditi ka evolucijskom razvoju tipičnih ljudskih osobina. Dva karakteristična primjera su gen HAR1F, za kojeg se pretpostavlja da je povezan s razvojem mozga i HACNS1 koji je mogao imati važnu ulogu u razvoju šake. Postoje hipoteze da se veći dio razlika između čovjeka i čimpanze razložnije može objasniti regulacijom genske ekspresije, nego razlikama u samim genima. Analiza očuvanih nekodirajućih sekvenci, koje često sadrže funkcionalna regulacijska područja koja su podložna pozitivnom odabiranju, što ukazuje na tu mogućnost.
Genetske razlike između modernih ljudi i neandertalaca
Tokom 2010. godine međunarodna grupa naučnika je okončala sekvenciranje genoma neandertalca. Rezultati otkrivaju određenu mjeru ukrštanja između modernih ljudi (Homo sapiens) i neandertalaca (Homo neanderthalensis). Pošto 1-4% ljudskog genoma ne potiče iz Afrike, identičn stvar je sa genomom neandertalca u odnosu na genom ljudi iz subsaharske Afrike. Neandertalci i većina današnjih ljudi imaju varijantu gena za laktazu koja nije u mogućnosti razgraditi laktozu u mlijeku nakon prestanka dojenja. Moderni ljudi i neandertalci nose varijantu gena FOXP2 povezanu s razvojem mozga i sposobnošću govora, ukazujući na mogućnost govora kod neandertalaca. U odnosu na modernog čovjeka i neandertalca, protein FOXP2 u čimpanze razlikuje se za dvije aminokiseline.
Razlika sekvenci DNK između ljudi i majmuna
Godine 2005. objavljeni su prvi podaci o sekvenciranom genomu čimpanze (Pan troglodytes). Sekvencirano je i sastavljeno oko 2.400 miliona nukleotida (od ukupnih 3.160 miliona). To je bilo dovoljno da se pokrene njihovo detaljno upoređivanje s ljudskim genomom. U poznatom dijelu genoma upoređenih vrsta otkriveno je 1.23% razlika uzrokovanih zamjenom jednog nukleotida, od čega najviše 1,06% predstavlja stalne međusobne razlike, dok je ostalo promjenljivo unutar svake vrste. Drugi vid razlika su insercije i delecije genskog materijala, koje predstavljaju samo 15% svih razlika između dviju vrsta, ali nose oko 1,5% dodatnih razlika u svakom od genoma, pošto jedna insercija ili delecija može promijeniti i milione nukleotida. Istovremeno su objavljeni i rezultati jednog drugog istraživanja, u kojem su analizirane segmentne duplikacije u oba genoma, čije insercije i delecije nose najveću težinu u genomu. Otkriveno je da je oko 2.7% od ukupne sekvence euhromatina diferencijalno duplicirano u jedoj ili drugoj vrsti.
Mutacije koje mijenjaju sekvencu aminokiselina u proteinima (Ka) su najrijeđe. Oko 29% svih ortolognih proteina su potpuno identični kod čovjeka i kod čimpanze. Tipični se protein u prosjeku razlikuje za dvije aminokiseline. Mjerenje razlike u sekvencama prikazano je u gornjoj tabeli, a počiva samo na razlikama koje su dobijene zamjenom, naprimjer, od A (adenin) u G (guanin). Sekvencije DNK mogu se razlikovati i zbog insercije i delecije nukleotida. One se obično uklanjaju iz usporedbe prije nego se izvede procjena razlika u sekvencama.
Moderni čovjek
mini|450px|Na karti su prikazani pravci seoba modernih ljudi izvan [[Afrika|Afrike, na temelju mitohondrijska DNK. Obojeni krugovi označavaju hiljade godina prije današnjice.]] Mnogi biolozi došli su do značajnih otkrića o evoluciji ljudske vrste, proučavajući mitohondrijsku DNK (mtDNK).
Datiranje zajedničkog pretka
Procjena stope novih mutacija u mtDNA, omogućava procjenu starosti posljednjeg zajedničkog pretka: "Razlika između svih postojećih tipova mtDNK koji se vežu na posljednji zajednički mtDNK (tip A) iznosi u prosjeku 0.57%. Pretpostavivši da je stopa mutacije oko 2-4% u milion godina, može se zaključiti da je zajednički predak svih postojećih tipova DNK živio prije oko 140.000 do 290.000 godina."
To bi mogao biti čvrst dokaz, a ovaj posljednji zajednički predak, po ženskoj liniji, svih živih ljudi je nazvan mitohondrijskom Evom. Činjenica da je mitohondrijska Eva neposredni predak svih ljudi po ženskoj liniji, ne znači da je ona bila prvi anatomski moderni čovjek, niti da drugi ženski preci modernih ljudi nisu istovremeno s njom živjeli. Druge ženske jednike živjele su u isto vrijeme i prenijele genetičku informaciju u genom potomaka, ali njihova mitohondrijska DNK  je u međuvremenu izgubljena. To se moglo desiti pukim slučajem kao naprimjer rađanjem samo muške djece.
Afričko porijeklo savremenog čovjeka
Postoje ubjedljivi dokazi da mtDNK savremenih ljudi potiče iz Afričke: "Zaključujemo na temelju genetičkog stabla najmanje veličine....da je Afrika izvor ljudskog mitohondrijskog genskog fonda. Ovaj zaključak proizilazi iz opažanja da jedna od dvije najvažnije grane genetičkog stabla vodi izravno prema afričkim mtDNK...dok druga grana također vodi do afričkog mtDNK... Postulirajući da je zajednički drevni mtDNK afričkog porijekla, minimiziramo broj potrebnih interkontinentalnih seoba potrebnih za objašnjenje trenutne geografske distirbucije tipova mtDNK." Obimna studija afričke genske različitosti otkrila je da pripadnici naroda San imaju najveću gensku različitost od svih 113 analiziranih afričkih populacija, što ih čini jednom od 14 "drevnih populacijskih skupina". Istraživanje je pokazalo da je izvor ranih migracija savremenih ljudi Jugozapadna Afrika, u blizini obalnog pojasa između Namibije i Angole.
Otkrića na hromosomu Y
Hromosom Y je puno veći od mtDNK i relativno je homogen pa je trebalo više vremena za otkrivanje različitih genetskih linija u prvobitnim ljudskim seobama i njihovu analizu. S druge strane, pošto je hromosom Y relativno veći od mitohondrijskog, sadrži i više genetskih informacija. Takve analize hromosoma Y došle su do sličnih nalaza kao i one na mtDNK. Procjena starosti zajedničkog drevnog hromosoma Y svih postojećih hromosoma Y je oko 70.000 godina i također potiče iz Afrike. Jedinka koja je nosila ovu genetsku informaciju naziva se Y-hromosomski Adam. Vremenska razlika u postojanju Y hromosomskog Adama i mitohondrijske Eve objašnjena je većom stopom izumiranja za Y hromosom, kao posljedice različite uspješnosti u razmnožavanju pojedinih muških jedinki. To znači da je mali broj reproduktivno izuzetno uspješnih muškaraca moglo imati većinu djece, dok je veliki broj manje uspješnih muškaraca imaju značajno manje potomaka.
Na nedavnom kongresu Američkog društva genetičara iz oblasti genetike čovjeka, profesorica Melissa Wilson Sayres sa Univerziteta Kalifornije (Berkeley), predstavila je studiju u kojoj je dovela u pitanje tvrdnju da su ljudi imali više ženskih predaka od muških. Iako ne negira činjenicu da je manji broj muškaraca evolucijski bio uspješniji u prijenosu genetske informacije od žena, poligamni sistem reprodukcije ne može objasniti izrazitu uniformnost hromosoma Y: "Prethodni istraživači su predlagali da je omjer parenja bio četiri ženke na jednog mužjaka. Naša su istraživanja pokazala da je omjer bio bliži četiri ženke na tri mužjaka".
Bezimjani
Bezimjani ("Bezimeni") jest aktivni stratovulkan na ruskom poluostrvu Kamčatki, na dalekom istoku zemlje. Dio je Istočnog hrpta.
Opis
Smatran je ugašenim do 1955. Aktivnost je počela te godine, a kulminirala je dramatičnom erupcijom 30. marta 1956. Ova erupcija, slična erupciji Mount St. Helensa 1980, proizvela je veliki krater u obliku potkovice koji je nastao urušavanjem vrha i pratećom bočnom erupcijom. Naknadni, ali kontinuirani rast kupole lave, praćen povremenom eksplozivnom aktivnošću i piroklastičnim tokovima, uveliko je ispunio krater iz 1956. Najnovija erupcija tokova lave dogodila se u februaru 2013. Eksplozivna erupcija 20. decembra 2017. izbacila je oblak pepela koji se uzdizao do visine 15 km iznad nivoa mora, a koji je lebdio 320 km sjeveroistočno. Vulkan je erumpirao na sličan način 28. maja 2022, ponovo izbacivši oblak pepela viši od 15 km.
Moderni vulkan Bezimjani, mnogo manji od svojih masivnih susjeda Kamena i Ključevske sopke, formiran je prije otprilike 4700 godina preko kompleksa kupole lave iz kasnog pleistocena i vulkana predaka koji je izgrađen između 11.000 i 7.000 godina. Postojala su tri perioda intenziviranja aktivnosti u proteklih 3000 godina.
Hobovše pri Stari Oselici
mini|280px|Hobovše pri Stari Oselici, rijeka Hobovščica Hobovše pri Stari Oselici su naseljeno mjesto u sastavu općine Gorenja vas–Poljane, regija Gorenjska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Škofja Loka.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Hobovše pri Stari Oselici su imale 71 stanovnika.
Šahovsko prvenstvo Srbije i Crne Gore
Šahovsko prvenstvo Srbije i Crne Gore je šahovski turnir koji je nastavio tradiciju Prvenstva Jugoslavije u šahu. Turnir se održavao u muškoj i ženskoj konkurenciji, a pobjednik bi nosio titulu Prvak (prvakinja) Srbije i Crne Gore u šahu. Odvajanjem Crne Gore 2007. godine, turnir se naziva Prvenstvo Srbije, dok se u Crnoj Gori održava turnir kao Prvenstvo Crne Gore.
Prvaci
! Broj !! Godina !! Prvak
Prvakinje
! Broj !! Godina !! Prvakinja
Jazvine (Busovača)
Jazvine su naseljeno mjesto u općini Busovača, Bosna i Hercegovina.
Gomila pri Kogu
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Ormož.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Gomila pri Kogu je imala 152 stanovnika.
Napomena: ''Do 1955. iskazivano pod imenom Gomila.''
ARMC9
Protein ARMC9 sa domenom LisH jest protein koji je kod ljudi  kodiran genom ARMC9  sa  hromosoma 2.
Amiokiselininska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 817 aminokiselina, a molekulska težina 91.762 Da.
Hosta
Hosta je naseljeno mjesto u sastavu općine Škofja Loka, regija Gorenjska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Škofja Loka.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Hosta je imala 93 stanovnika.
Bratovići
Bratovići (ital. Bratovici) su naseljeno mjesto u sastavu grada Poreča, Istarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Poreč.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Bratovići su imali 19 stanovnika.
Napomena: ''U 1857., 1869., 1921. i 1931. podaci su sadržani u naselju Baderna. Od 1880. do 1910. iskazano kao dio naselja.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Bratovići je imalo 9 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Zdenko Kožul
Zdenko Kožul je jugoslavenski, bosanskohercegovački i hrvatski šahovski velemajstor, te trenutno 137. šahist na rejting-listi aktivnih šahista sa 2632 poena (stanje 22. decembar 2014), 107. na listi aktivnih evropskih šahista, te drugi hrvatski šahist.
Biografija
Od 1989. godine Kožul ima titulu velemajstora Te godine i 1990. postaje Prvak Jugoslavije u šahu. Bio je dugogodišnji član Šahovskog kluba Bosna iz Sarajeva, sa kojim je nastupio više puta u Evropskim pokalima u šahu, te osvojio tri naslova ekipnog prvaka Evrope. Nakon nastupa na Šahovskoj olimpijadi 1990. godine za Jugoslaviju, nastupio je 1992. godine za Bosnu i Hercegovinu, a od 1994. nastupa za Šahovsku reprezentaciju Hrvatske. Na Šahovskoj olimpijadi 1990. osvojio je bronzanu medalju kao treća tabla za Šahovsku reprezentaciju Jugoslavije. Pojedinačni je Prvak Hrvatske u šahu 2006. godine.
Mezoskopska fizika
Mezoskopska fizika je poddisciplina fizike kondenzirane materije koja se bavi materijalima srednje veličine. Veličina ovih materijala kreće se između nanorazmjera za količinu atoma (kao što je molekula) i materijala mikrometarskih dimenzija. Donja granica se također može definirati kao veličina pojedinačnih atoma. Na nivou mikrometara nalaze se rasuti materijali. I mezoskopski i makroskopski objekti sadrže mnogo atoma. Dok prosječna svojstva izvedena iz njegovih sastavnih materijala opisuju makroskopske objekte, jer se oni obično pokoravaju zakonima klasične mehanike, na mezoskopski objekt, za razliku, utiču temperaturne fluktuacije oko prosjeka. Njegovo elektroničko ponašanje može zahtijevati modeliranje na nivou kvantne mehanike.
Makroskopski elektronički uređaj, kada se smanji na mezo veličinu, počinje ispoljavati kvantnomehanička svojstva. Naprimjer, na makroskopskom nivou provodljivost žice neprekidno se povećava sa njenim promjerom. Međutim, na mezoskopskom nivou provodljivost žice je kvantizirana: povećanja se javljaju u diskretnim, ili pojedinačnim, čitavim koracima. Tokom istraživanja, mezoskopski uređaji se grade, mjere i nadgledaju eksperimentom i teorijski, kako bi se unapredilo razumevanje fizike izolatora, poluprovodnika, metala i superprovodnika. Primijenjena nauka mezoskopske fizike bavi se potencijalom izgradnje nanouređaja.
Mezoskopska fizika također se bavi osnovnim praktičnim problemima koji se javljaju kada se makroskopski objekt minijaturizira, kao što je slučaj sa minijaturizacijom tranzistora u elektronici poluprovodnika. Mehanička, hemijska i elektronska svojstva materijala mijenjaju se kako se njihova veličina približava nanoskala, gdje procenat atoma na površini materijala postaje značajan. Za rasute materijale veće od jednog mikrometra, postotak atoma na površini je beznačajan u odnosu na broj atoma u cijelom materijalu. Subdisciplina se uglavnom bavila vještačkim strukturama od metala ili poluprovodničkog materijala koje su proizvedene tehnikama koje se koriste za proizvodnju mikroelektronskih krugova.
Ne postoji krutaa definicija za mezoskopsku fiziku, ali proučeni sistemi su obično u rasponu od 100 nm (veličina tipskog virusa) do 1 000 nm (veličina tipske bakterije ): za nanočesticu približna gornja granica je 100 nanometara. Stoga je mezoskopska fizika usko povezana sa poljima zvanim nanofabrikacija i nanotehnologija. Uređaji koji se koriste u nanotehnologiji su primjeri mezoskopskih sistema. Tri kategorije novih elektroničkih pojava u takvim sistemima su interferencijski efekti, kvantni efekti ograničavanja i efekti punjenja.
Methemoglobinemija
Definicija i simptomi
Methemoglobinemija je stanje povišenog methemoglobina u krvi. Symptoms may include headache, dizziness, shortness of breath, nausea, poor muscle coordination, and blue-colored skin (cyanosis). Komplikacije mogu uključivati napadaje i srčane aritmije.
Uzrok i dijagnoza
Methemoglobinemija može biti posljedica djelovanja određenih lijekova, hemikalija ili hrane ili se može naslijediti od roditelja pogođene osobe. Uključene supstance mogu biti benzokain, nitrati ili dapson. Osnovni mehanizam uključuje dio gvožđa u hemoglobinu koji se pretvara iz oboka gvožđe [Fe2+] u gvožđe [Fe 3+]. Dijagnoza se često postavlja nakon sumnje na osnovu simptoma i niska koncentracija kisika u krvi koja se ne poboljšava sa kisičkom terapijom. Dijagnoza se potvrđuje pomoću plina u krvi.
Liječenje i epidemiologija
Liječenje je uglavnom pomoću terapije kisikom i metilen plavog. Ostali tretmani mogu uključivati vitamin C, izmjeničnu transfuziju i hiperbarnu terapiju kisikom. Kod liječenja, ishodi su uglavnom dobri. Methemoglobinemija je relativno neuobičajene, s većinom slučajeva koji su stečeni, prije nego što su nasljedni.
Znaci i simptomi
Znakovi i simptomi methemoglobinemije (nivo methemoglobina iznad 10%) uključuju otežano disanje, cijanozu, promjene mentalnog statusa (~ 50%), glavobolju, umor, netoleranciju vježbanja, vrtoglavicu i gubitak svijesti.
Ljudi sa ozbiljnom methemoglobinemijom (nivo methemoglobina iznad 50%) mogu imati napadaje, komu i smrt (nivo iznad 70%). Zdravi ljudi mogu da nemaju mnogo simptoma s nivoom methemoglobina ispod 15%. Međutim, pacijenti sa istovremenim bolestima kao što su anemija, kardiovaskularne bolesti, bolesti pluća, sepsa ili prisustvo drugih abnormalnih tipova hemoglobina (npr. karboksihemoglobin, sulfhemoglobin ili hemoglobin srpastih eritrocita) mogu iskusiti umjerenu bolest do ozbiljnih simptoma na mnogo nižim nivoima (čak 5–8%).
Stečena
Methemoglobinemija može biti i stečena tokom života. Klasični uzroci methemoglobinemije uključuju različite antibiotike (trimetoprim, sulfonamide i dapson, ), lokalne anestetike (posebno artikain, benzokain, prilokain, lidokain ) i anilinska bojila, metoklopramid, rasburicaza, hlorate, bromate i nitrite. Sumnja se da methemoglobinemiju uzrokuju nitrati.
U inače zdravih osoba, zaštitni enzimski sistemi koji su normalno prisutni u crvenim krvnim zrncima brzo smanjuju methemoglobin natrag u hemoglobin i tako održavaju nivo methemoglobina na manje od jednog procenta ukupne koncentracije hemoglobina. Izloženost egzogenim oksidirajućim lijekovima i njihovim metabolitima (poput benzokaina, dapsona i nitrata) može dovesti do povećanja do hiljadu puta brzine stvaranja methemoglobina, preplavivši zaštitne enzimske sisteme i naglo povećavajući nivo methemoglobina.
Dojenčad mlađa od 6 meseci imaju niže nivoe ključnog enzima za redukciju methemoglobina (NADH-citohrom b5 reduktaze u svojim crvenim krvnim zrncima. To rezultira velikim rizikom od methemoglobinemije uzrokovane nitratima, koji se unose u vodu za piće, zbog dehidratacije (obično uzrokovane gastroenteritisom s proljevom), sepse ili djelovanja lokalnih anestetika koji sadrže benzokain ili prilokain. Nitrati koji se koriste u poljoprivrednim gnojivima mogu procuriti u zemlju i zagađivati bunarsku vodu. Sadašnji EPA standard od 10 ppm nitrat-dušika u vodi za piće posebno je postavljen za zaštitu dojenčadi. Benzokain nanosi se na desni ili grlo (kao što se obično koristi kod bebinih zuba, a gelovi ili bolne pastile za grlo mogu izazvati methemoglobinemiju.
Genetika
Zbog nedostatka enzim dijaforazea I (citohrom b5 reduktaza), nivo methemoglobina raste, a krv pacijenata sa met-Hb smanjuje kapacitet prenošenja kisika. Umjesto crvene boje, arterijska krv pacijenata sa met-Hb je smeđa. To rezultira time da koža kavkazoidnih pacijenata dobije plavkastu nijansu. Nasljedni met-Hb uzrokovana je recesivnim genom. Ako samo jedan roditelj ima ovaj gen, potomci će imati kožu normalne boje, ali ako oba roditelja nose gen, postoji šansa da će potomci imati cijenotsku kožu.
Drugi uzrok kongenitalne methemoglobinemije viđen je kod pacijenata sa abnormalnim varijantama hemoglobina kao što su hemoglobin M (HbM) ili hemoglobin H (HbH), koji nisu podložni redukciji uprkos netaknutom enzimu sistemima.
Methemoglobinemija se takođe može javiti kod pacijenata sa nedostatkom piruvat-kinaze zbog oštećene proizvodnje NADH – esencijalnog kofaktora za diaforazu I. Slično tome, pacijenti sa nedostatkom glukoza-6-fosfat dehidrogenaze mogu imati oštećenja proizvodnja drugog kofaktora, NADPH.
Patofiziologija
Afinitet za kisik fero željeza je oslabljen. Vezanje kisika za methemoglobin rezultira "povećanim" afinitetom za kisik na preostalim hemnim lokacijama koje su u feri stanju unutar iste tetramerne jedinice hemoglobina. To dovodi do ukupne smanjene sposobnosti crvenih krvnih zrnaca da oslobađaju kisik u tkiva, s tim da je pridružena krivulja disocijacije kisik – hemoglobin pomaknuta ulijevo. Kada je koncentracija methemoglobina u crvenim krvnim zrncima povišena, može se javiti hipoksija tkiva.
Normalno, nivoi methemoglobina su < 1%, mjereno CO-oksimetrijskim testom. Povišeni nivoi methemoglobina u krvi nastaju kada su mehanizmi koji brane od oksidativnog stresa unutar crvenih krvnih zrnaca prekomjerni i kada kisik nosi fero ion (Fe2+) hemna grupa molekule hemoglobina oksidira se u feri stanje (Fe 3+). Ovo pretvara hemoglobin u methemoglobin, što rezultira smanjenom sposobnošću oslobađanja kisika u tkiva i time hipoksijom. To krvi može dati plavkastu ili čokoladnosmeđu boju. Spontano nastali methemoglobin normalno se smanjuje (obnavljajući normalni hemoglobin), zaštitnim enzimskim sistemima, npr. NADH methemoglobin reduktaza (citohrom-b5 reduktaza) (glavni put), NADPH methemoglobin reduktaza (manji put) i u manjoj mjeri askorbinskokiselinski i glutation enzimski sistemi. Prekidi u radu ovih enzimskih sistema dovode do methemoglobinemije. Hipoksija se javlja zbog smanjenog kapaciteta vezanja kisika za methemoglobin, kao i zbog povećanog afiniteta za vezanje kisika za ostale podjedinice u istoj molekuli hemoglobina, što sprečava njihovo oslobađanje kisika na normalnom nivou kisika u tkivima.
Dijagnoza
Arterijska krv sa povišenim nivoima methemoglobina ima karakterističnu čokoladno-smeđu boju u odnosu na normalnu arterijsku krv koja sadrži kisik. Ako se sumnja na methemoglobinemiju, treba nabaviti ploču za arterijsku krv i CO-oksimetriju.
Diferencijalna dijagnoza
Ostala stanja koja mogu prouzrokovati plavičastu kožu uključuju stanja kao što su argirija, sulfhemoglobinemija i zatajenje srca.