cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alma Lazarevska
Kritički osvrti na djela Alme Lazarevske
Posebno mjesto u novoj pripovjedačkoj Bosni pripada Almi Lazarevskoj i njenim zbirkama Smrt u Muzeju moderne umjetnosti i Biljke su nešto drugo. Lazarevska je razvila narativnu strategiju psihološko simboličkih detalja u kojima se bez patetične moralizatorske geste simbolički zrcali sav ratni užas. Alma Lazarevska ušla je u sami vrh bosanskohercegovačkog književnog kanona. Lazarevska u svojoj prozi gotovo prustovski preciznim jezikom pokazuje moć detalja kao formativnu osnovu priče. Njene knjige Smrt u Muzeju moderne umjetnosti i Biljke su nešto drugo spadaju u same vrhunce bosanskohercegovačke proze. Lazarevska piše u okviru modela poetsko psihološke priče veoma intelektualiziranu, meditativnu prozu su izvrsnim oživljavanjem čulnih utisaka i vanrednim refleskivnim sekvencama. U Smrti u Muzeju moderne umjetnosti tematski obrađuje rat, ali tako da namjesto panoramičnosti povijesne apokalipse daje kamernu sliku porodice i porodičnog ambijenta. Ta namjera da se opiše ratna svakodnevnica direktno je suprotstvaljena konstruiranju herojske kulturne paradigme i velike povijesne naracije, koja je na južnoslavenskom prostoru u pravilu ideološki postamentirana. Njene priče karakterizira vrhunska upotreba proznog jezika te vrsno organiziranje kompozcione ravni priče, ali i strategija opisivanja detalja ratne svakodnevnice koji postaju pravi mali egzsitencijalni simboli. Sklona litotičnom jeziku, Lazarevska u priči Smrt u Muzeju moderne umjetnosti - na podlozi pitanja kako bi ste željeli umrijeti iz ankete koju u opkoljenom Sarajevu provode službenici Muzeja moderne umjetnosti iz New Yorka, da bi odgovore pohranili u svoj muzej - ratno Sarajevo pretvara u simbolički topos savremene civilizacije ironično pokazujući da su iz nje iscurile sve antropološke vrijednosti. Lazarevska je u svojim pričama obnovila neke vrijednosti klasične, modernističke proze uz izvanvredan sinestezijski jezik, vizualizaciju i hromatizaciju rada ljudske svijesti i psihe, simbolizaciju priče, pa njena proza spada u same vrhunce ukupne bosanskohercegovačke književnosti. Lazarevska je u romanu U znaku ruže ostvarila novopovijesni kulturološki roman u kojem tematizira odnos između Alekse Š. i revolucionarke Roze Luksemburg, pri čemu se taj odnos zbiva untar sudara dva kulturna koda, emancipatorski romantičarskog što pokušava razoriti patrocentrične predstave tradicije a kojem pripada Aleksa Š. i utopijsko revolucionarnog u koji je potpoljena Roza Luksmeburg. Ta dva kulturna koda čine okvir za ljubavnu dramu, pri čemu se metaforički uspostavlja prostor ljudske egzistencije kao krah ideala. U Znaku ruže je stilski vješto ispisan roman, sa intelektualizacijom romanesknog diskursa, vještom psihologizacijom likova, odličnim razvijanjem koncpeta male priče unutar velike povijesti i prigušenom gotovo litotičnom egzistencijalnom dramom svojih junaka.
Alma Lazarevska je jedna od rijetkih autorica koja je uvrštena u antologijske izbore izdavačke kuće Alef pod uredništvom Enesa Durakovića. Taj obimni projekat antologijskog vrednovanja, poduzet očigledno s dvostrukom namjerom očuvanja i učvršćivanja bošnjačkog identiteta, s jedne strane, i suprotstavljanja razarajućoj moći ratne mašinerije da uništi simbolička dobra kao temelj razvoja bosanskohercegovačkog društva, s druge strane, nesvjesno nam pokazuje kakva je druga strana medalje simboličkog nasilja: ono se ne provodi uvijek minobacačima, već, kako to u svojoj knjizi Vladavina muškaraca (2001.g.) pokazuje P. Bourdieu, preko znanja i uspostavlja povlađivanjem onih koji ga podnose. Preovlađujući kriteriji za konstrukciju bošnjačkog književnog korpusa i bosnaskohercegovačkog kanona su, dakako, definirani nacionalno, ali u prvom i književnice i kritičarke dobijaju nešto više mjesta, u skladu sa suplementarnim kriterijem kulturološkog pamćenja, dok u drugom čast da učestvuje u izboru ima samo jedna autorica, Gordana Muzaferija, priznata kao stručnjakinja za dramsku književnost (ono što je tu paradoksalno, činjenica je da je upravo to žanr koji, izgleda, bosanskohercegovačke spisateljice sistematski izbjegavaju), dok su među pjesnikinjama “izabrane” Dara Sekulić, Bisera Alikadić, Mubera Pašić, Jozefina Dautbegović i Ferida Duraković, a Antologija bosanskohercegovačke pripovijetke XX vijeka izdvaja samo jednu pripovjedačicu - Almu Lazarevsku. Ako je ovakvo stanje u bosanskohercegovačkoj književnosti realno, mada u svakom slučaju prouzrokovano (ne)svjesnom primjenom muških vrijednosti, onda nam se valja zapitati zašto je to tako i na koje načine se ta rodna diskriminacija i raspodjela moći reprodukuje? Ujedno, doista izdvojen položaj Lazarevske, daje nam za pravo da se dvostruko zamislimo nad Jergovićevom tvrdnjom: “Kada bi kod nas postojala književna scena i kad bi knjige još djelovale na druge pisce, Smrt u Muzeju moderne umjetnosti bosansku bi književnost učinile urednijom, mirnijom i preciznijom. I naravno - boljom.”
Ključ (Gacko)
Ključ je naseljeno mjesto u općini Gacko, Bosna i Hercegovina.
Geografija
Mjesto Ključ nalazi se jugozapadno od Gacka. Od Gatačkog polja dijeli ga planina Baba (1.737 m). Ova planina omeđava ključko-cerničku kotlinu sa sjevera, a Kameno brdo sa juga. S obzirom na to da je kotlina zaštićena spomenutim brdima, ovdje je klima blaža nego na ostalim područjima u Gatačkom polju i okolini Gacka. U Ključu ima i nekoliko vrela.
Historija
U naselju je historijsko područje – Stari grad Ključ i Ključka džamija (Džamija Ajnebeg-dede, Džamija ključkih kapetana ili Starica) sa haremom u Ključu koje je proglašeno za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Srpski knez Lazar Hrebeljanović i bosanski ban Tvrtko podijelili su 1373. zemalje Nikole Altomanovića. U toj podjeli područje Gacka pripalo je bosanskom banu Tvrtku. Prvi pisani dokument u kojem se spominje grad Ključ je povelja Sandalja Hranića od 28. decembra 1410. godine. U širem smislu podgrađe Ključa je bila Cernica, koja se od karavanske stanice razvila u trg sa carinarnicom. Pod tursku upravu došao je 1468. Poslije potpisanog mira u Sremskim Karlovcima 1699. godine Ključ je postao sjedište kapetanije koja je zauzimala najveće dijelove teritorija današnjih općina Gacko i Bileća, a poklapala se sa teritorijom Cerničkog kadiluka. Utvrđenje u Ključu napušteno je pred austrougarsku okupaciju.
Nim
thumb|Sjemenke Azadirachta indica Nim (lat. Azadirachta indica) je cvjetnica, stablašica iz roda Azadirachta, porodica Meliaceae, razreda Magnoliopsida, divizija Tracheophyta,
Centar rasprostranjenja je u Indiji, ali ima ga i u Pakistanu, Mjanmaru, dok unesena vrsta u Africi, Americi, Australiji i na pacifičkim otocima. Svi su dijelovi biljke su ljekoviti, a koristi se i za pošumljavanje i kao biološki insekticid.
Upotreba
U Indiji koristi se slično kao osušena lavanda, stavljanjem u ormare s rubljem, a i pri skladištenju riže. U tropskim zemljama, suhi listovi se pale za rastjerivanje komaraca. Listovi se također upotrebljavaju i pri nekim hinduističkim obredima, kao i u tradicionalnoj indijskoj medicini zvanoj ayurvedi.
Kao povrće
Mladi izdanci i cvjetovi, u Indiji, Kambodži, Laosu, Tajlandu i Mjanmaru upotrebljavaju se kao hrana.
Tradicionalna medicina
U Indiji se kao ljekovita biljka koristi više od 2000 godina. Smatra se da pripravci nima djeluju protiv gljivičnih, parazitnih, bakterijskih i virusnih bolesti, a i da  su korisni za liječenje dijabetesa, te da djeluju i kontracepcijski i sedativno. Povoljno djeluju i u tretmanu kožnih  bolesti. Vjeruje se da je ulje nima dobro je za  kosu, te poboljšava  funkciju jetre, čisti krv, te uravnotežava razinu šećera u krvi.
Kontraindikacije
U prekomjernim količinama, ulje može biti djelovati toksično.
Kontrola štetočina i biljnih bolesti
Nim je ključni sastojak pripravaka, koji se  koriste  kao  prirodna alternativa sintetskim pesticidima.
Talij
Talij je hemijski element sa simbolom Tl i atomskim brojem 81. On je mehki, sivi postprelazni metal IIIA grupe periodnog sistema elemenata koji se ne nalazi slobodan u prirodi. Kada se izdvoji u čistom obliku sličan je kalaju, ali izložen zraku mijenja boju. Hemičari William Crookes i Claude-Auguste Lamy su nezavisno jedan od drugog otkrili talij 1861. u ostacima nakon proizvodnje sumporne kiseline. Obojica su koristili novorazvijenu metodu plamene spektroskopije pri kojoj talij daje karakteristične zelene spektralne linije. Crookes je ovom elementu dao ime talij iz grčkog θαλλός (thallos) u značenju "zelena grančica". Godinu kasnije, Lamy je elektrolizom također izdvojio čisti talij.
Talij se pretežno oksidira u oksidacijskim stanjima +3 i +1 u vidu ionskih soli. Stanje +3 nalikuje drugim elementima iz talijeve grupe (bor, aluminij, galij, indij). Međutim, stanje +1 koje je daleko poznatije kod talija nego kod spomenutih elemenata, podsjeća na hemiju alkalnih metala, a ioni talija(I) su pronađeni geološki uglavnom u rudama na osnovu kalija. Ako se unesu u organizam, ioni talija se ponašaju u mnogim osobinama poput iona kalija (K+) te ih ionska pumpa u živim ćelijama na isti način koristi.
U industrijskom obimu, talij se ne dobija iz rude kalija, već kao nusproizvod refiniranja sulfidnih ruda teških metala. Oko 60-70% proizvedenog talija troši se u elektroničkoj industriji a ostatak koriste farmaceutska industrija i proizvodnja stakla. Također se koristi i u infracrvenim detektorima. Radioaktivni izotop talij-201 (kao rastvorljivi hlorid TlCl) koristi se u malim, neotrovnim količinama kao sredstvo za skeniranje u nuklearnoj medicini, tokom jedne vrste radioaktivnog testa rada srca. Rastvorljive soli talija (od kojih su mnoge gotovo bez ukusa) su veoma otrovne u većim količinama, a historijski su se koristile kao otrov za pacove i insekticid. Korištenje ovih spojeva je zabranjeno u mnogim državama zbog njihove neselektivne toksičnosti. Zanimljivo je da trovanje talijem ima za rezultat ispadanje kose. Zbog svoje popularnosti kroz historiju kao sredstvo za trovanje, talij je stekao status kao otrov trovača (zajedno sa arsenom).
Historija
Talij (grč. θαλλός, lat. thallos, u značenju "zelena grančica") otkriven je pomoću plamene spektroskopije 1861. godine Ime mu potječe od svijetlih zelenih spektralnih emisionih linija.
Nakon što su Robert Bunsen i Gustav Kirchhoff objavili poboljšanu metodu plamene spektroskopije i otkrića cezija i rubidij 1859. i 1860, plamena spektroskopija je postala prihvaćena metoda za određivanje sastava minerala i hemijskih proizvoda. William Crookes i Claude-Auguste Lamy su također počeli koristiti ovu novu metodu. Crookes ju je koristio za spektroskopsko određivanje telura u spojevima selena čuvanih u olovnim posudama u tvornici sumporne kiseline u blizini sela Tilkerode u planinskom vijencu Harz. Za svoje proučavanje selen-cijanida dobio je uzorke nekoliko godina ranije od Augusta Hofmanna.
Godine 1862. Crookes je uspio izdvojiti malehne količine novog elementa i odrediti osobine nekoliko spojeva. Claude-Auguste Lamy je koristio spektrometar sličan Crookesovom za određivanje sastava supstanci koje su sadržavale selen a koje su se izdvojile toko proizvodnje sumporne kiseline iz pirita. On je također primijetio novu zelenu liniju u spektru i zaključio da je prisutan neki novi element. Lamy je ovaj materijal dobio iz tvornice sumporne kiseline njegovog prijatelja Fréda Kuhlmanna a taj nusproizvod je bio dostupan u velikim količinama. Lamy je iz tog izvora počeo izolirati novi element. Činjenica da je Lamy mogao raditi s velikim količinama talija omogućila mu je da odredi osobine nekoliko njegovih spojeva a osim toga uspio je i da sačini malehni ingot metalnog talija, topeći talij dobijen elektrolizom iz talijevih soli.
Oba naučnika koja su nezavisno otkrila talij i izvršila veći dio posla, naročito izdvajanje metalnog talija koje je učinio Lamy, ipak je Crookes težio da osigura svoje mjesto kao prvog otkrivača. Lamy je dobio medalju na Međunarodnoj izložbi u Londonu 1862. za otkriće novog i vrlo velikog izvora talija, a nakon žestokog protesta i Crookes je također dobio medalju za talij, za otkriće novog elementa. Kontroverza između dva naučnika nastavljena je tokom 1862. i 1863. Ipak, diskusija i prepirka je utihnula nakon što je Crookes izabran za člana Kraljevskog društva u junu 1863.
Pretežna upotreba talija u to vrijeme bila je u vidu otrova za glodare. Nakon nekoliko nesretnih slučajeva, ovaj otrov je zabranjen za upotrebu u SAD predsjedničkom izvršnom uredbom broj 11643 u februaru 1972. U narednim godinama, i mnoge druge države su također zabranile upotrebu talija kao otrova za glodare.
Osobine
thumb|lijevo|190px|Talij u zaštitnoj atmosferi [[argona]] Talij je ekstremno mehak, kovan metal koji se vrlo lahko može rezati nožem pri sobnoj temperaturi. Ima metalni sjaj, a kada se izloži zraku vrlo brzo tamni sa plavo-sivom nijansom debelog sloja oksida, slično olovu. Elementarni talij se može zaštititi od oksidacije čuvanjem u nafti. U prisustvu vode nastaje talij-hidroksid. Sumporna i dušična kiselina vrlo brzo rastvaraju talij dajući soli talij(I)-sulfata odnosno talij(I)-nitrata, dok hlorovodična kiselina s njim gradi nerastvorljivi sloj talij(I)-hlorida. Njegov standardni elektrodni potencijal iznosi -0,34, što je neznatno više od potencijala željeza (-0,44).
Hemijske
Dva osnovna oksidacijska stanja talija su +1 i +3. U oksidacijskom stanju +1 većina njegovih spojeva je dosta slična odgovarajućim spojevima kalija i srebra (ionski radijus talija(I) je 1,47 Å dok kod kalija iznosi 1,33 Å a kod srebra 1,26 Å), što je jedan od razloga zašto se talij smatrao alkalnim metalom u Evropi nekoliko godina neposredno nakon otkrića. Naprimjer, u vodi rastvorljivi i veoma bazični talij(I)-hidroksid reagira sa ugljik-dioksidom dajući u vodi rastvorljivi talij-karbonat. Sličnost sa spojevima srebra posmatrana je kod halida, oksida i sulfidnih spojeva. Talij(I)-bromid je fotosenzitivni žuti spoj vrlo sličan srebro-bromidu, dok su crni talij(I)-oksid i talij(I)-sulfid veoma slični srebro-oksidu i srebro-sulfidu.
Spojevi sa oksidacijskim stanjem +3 slični su odgovarajućim spojevima aluminija(III). Oni su umjereno jaka oksidacijska sredstva, kao što to pokazuje i potencijal redukcije od +0,72 V za Tl3+ + 3 e− → Tl(č). Talij(III)-oksid je crni spoj u čvrstom stanju koji se raspada na temperaturi iznad 800 °C dajući talij(I)-oksid i otpuštajući kisik.
Izotopi
Talij ima 25 izotopa sa atomskim masama koje se kreću u rasponu od 184 do 210. 203Tl i 205Tl su jedini stabilni izotopi, dok je 204Tl najstabilniji radioaktivni izotop sa vremenom poluraspada od 3,78 godina. Izotop 205Tl predstavlja konačni proizvod raspada 4n+1 radioaktivnog lanca (također poznatog i kao neptunijeva serija)
Izotop 202Tl (vrijeme poluraspada 12,23 dana) se može dobiti u ciklotronu, dok 204Tl se može proizvesti neutronskom aktivacijom stabilnog talija u nuklearnom reaktoru. Izotop 201Tl (vrijeme poluraspada 73 sata), raspada se elektronskim zahvatom dajući Hg i x-zrake (energije 70-80 keV) te fotone energija 135 i 167 keV u omjeru od 10% od ukupne količine; zbog toga taj izotop ima vrlo dobre osobine davanja rendgenske slike bez izlaganja pacijenta prekomjernoj dozi zračenja. On je jedan od najpopularnijih izotopa koji se koriste za radiografsku scintiografiju miokarda. Izotop 208Tl (vrijeme poluraspada 3,05 minuta) nalazi se u prirodnom lancu raspada torija. Njegove izražajne gama-zrake od 2615 keV su dominantna visokoenergetska obilježja koja se mogu posmatrati u prirodnom pozadinskom zračenju.
Rasprostranjenost
thumb|lijevo|Kristali [[hutchinsonita (TlPbAs5S9)]] Iako je talij prosječno zastupljen element u Zemljinoj kori, sa koncentracijom koja se procjenjuje na oko 0,7 mg/kg, uglavnom je povezan sa mineralima na bazi kalija u glini, zemljištu i granitu, on se ipak ne smatra ekonomski isplativim za dobijanje iz tih izvora. Za praktičnu upotrebu osnovni izvor talija su malehne količine u tragovima pronađeni u rudama bakra, olova, cinka i drugim sulfidnim rudama teških metala.
Talija ima u nekim mineralima kao što su crookesit TlCu7Se4, hutchinsonit TlPbAs5S9 i lorandit TlAsS2. Talij se javlja i kao element u tragovima u željeznom piritu, a može se izdvojiti kao nusproizvod žarenja ovog minerala koji služi za proizvodnju sumporne kiseline.
Dobijanje
Talij se može dobiti topljenjem ruda olova i cinka. Manganske nodule (kuglice) pronađene na dnu okeana također sadrže tragove talija, ali je skupljanje tih kuglica bilo i ostalo ekonomski neisplativo. Također takvom ekspoatacijom postoji potencijal za uništavanje okeanskog okruženja. Osim toga, postoji nekoliko drugih minerala talija, koji sadrže od 16% do 60% talija, a u prirodi se javljaju kao kompleksi sulfida ili selenida, koji primarno sadrže antimon, arsen, bakar, olovo i/ili srebro. Međutim, takvi minerali su rijetki i nemaju nikakav komercijalni značaj kao izvori talija. Alšarski depozit u južnoj Makedoniji je bio jedino područje gdje se talij ikada aktivno kopao. Ovaj depozit i danas sadrži, uz grubu procjenu, oko 500 tona talija, a također je i izvor za nekoliko rijetkih minerala talija kao što je lorandit.
Prema procjenama Američkog geološkog zavoda (USGS) godišnja svjetska proizvodnja talija iznosi oko 10 metričkih tona, kao nusproizvod pri topljenju ruda bakra, cinka i olova. Talij se izdvaja bilo iz prašine iz dimnjaka topionice ili iz ostataka kao što je šljaka koja se prikuplja na kraju procesa topljenja. Sirovina koja se koristi za proizvodnju talija sadrži velike količine drugih materijala pa je neophodan prvi korak pročišćavanja. Talij se izdvaja iz materijala bilo korištenjem neke baze ili sumporne kiseline. Nekoliko puta tokom procesa potrebno je istaložiti talij iz rastvora i ukloniti ostale nečistoće. Na kraju se on prevodi u talij-sulfat a elementarni talij se izdvaja elektrolizom na ploče od platine ili nehrđajućeg čelika. Proizvodnja talija je u periodu od 1995. do 2009. smanjena za oko 33%, sa oko 15 na približno 10 metričkih tona. Pošto postoji nekoliko manjih depozita i ruda sa relativno velikim udjelom talija, možda će biti moguće povećati njegovu proizvodnju ako se nove aplikacije talija pokažu praktične za primjenu u industrijskom obimu (izvan laboratorije), kao što je hipotetski visokotemperaturni superprovodnik koji bi sadržavao talij.
Historijska
Talij-sulfat, spoj bez okusa i mirisa, ranije se dosta koristio kao otrov za pacove i sredstvo za ubijanje mrava. Međutim, od 1972. ovaj vid upotrebe je zabranjen u SAD zbog rizik po zdravlje ljudi. Mnoge države su slijedile primjer SAD u narednim godinama. Soli talija su se koristile za tretman određenih dermatofitoza i nekih kožnih infekcija te za smanjenje znojenja noću kod tuberkuloznih pacijenata. Ipak, ovaj vid upotrebe je ograničen zbog njihovog uskog terapeutskog indeksa i razvoja brojnih drugih naprednih lijekova za ova stanja.
Optika
Kristali talij(I)-bromida i talij(I)-jodida su korišteni kao infracrveni optički materijali jer su dosta tvrđi od drugih uobičajenih infracrvenih optičkih materijala te zato što emitiraju na znatno dužim talasnim dužinama. Ovaj materijal je poznat pod trgovačkom oznakom KRS-5. Talij(I)-oksid se koristio za izradu stakla sa visokim indeksom prelamanja. U kombinaciji sa sumporom ili selenom i arsenom, talij se koristio i u proizvodnji stakla velike gustoće sa niskim tačkama topljenja u rasponu od 125 do 150 °C. Takva stakla na sobnoj temperaturi imaju osobine slične običnom staklu ali su dosta trajnija i sa jedinstvenim indeksima prelamanja.
Elektronika
thumb|desno|Korodirana šipka talija Električna provodljivost talij(I)-sulfida se mijenja njegovim izlaganjem infracrvenom zračenju, pa se ovaj spoj pokazao korisnim u fotootpornicima. Talij-selenid se koristio u bolometrima za otkrivanje infracrvenog zračenja. Dopiranje selenskih poluprovodnika sa talijem poboljšava njihove performanse, pa se tako koristi u vrlo malim količinama u selenijskim ispravljačima. Druga primjena talija je dopiranje kristala natrij-jodida u uređavjima za otkrivanje gama zračenja. U njima, kristali natrij-jodida su dopirani vrlo malim količinama talija zbog poboljšanja efikasnosti kao scintilatorski generatori. Neke od elektroda u analizatorima otopljenog kisika također sadrže talij.
NGC 1330
NGC 1330 je grupa zvijezda i nalazi se u sazviježđu Perzej. Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 14. decembra 1881. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Talij
Superprovodljivost na visokim temperaturama
U toku su aktivnosti na istraživanju s talijem oko razvoja materijala koji pokazuju superprovodljivost na visokim temperaturama, a mogli bi služiti u aplikacijama kao što je fotografisanje pomoću magnetne rezonance, skladištenja magnetne energije, magnetnog motora i proizvodnje i prenosa električne struje. Istraživanje ovog naučnog polja započelo je nakon otkrića prvog superprovodnika na bazi talij-barij-kalcij-bakar oksida 1988. godine. Superprovodnici napravljeni na bazi talij-kuprata imaju temperaturni prelaz iznad 120 K. Neki superprovodnici talij-kuprata dopirani živom imaju temperaturne prelaze iznad 130 K pri normalnom pritisku, što je gotovo dvostruko više od živa-kuprata koji drže svjetski rekord.
Medicina
Prije nego što se tehnecij-99m masovno počeo upotrebljavati u nuklearnoj medicini, radioaktivni izotop talij-201 sa vremenom poluraspada od 73 sata, bio je osnovna supstanca za nuklearnu kardiografiju. Ovaj nuklid se i danas koristi za stres testove za procjenu rizika kod pacijenata sa bolesti koronarne arterije. Ovaj izotop talij se može sačiniti pomoću pokretnog generatora sličnog generatoru za tehnecij-99m. Generator sadrži izotop olova-201 (sa vremenom poluraspada 9,33 sati) a koji se raspada elektronskim zahvatom na talij-201. Olovo-201 se može dobiti u ciklotronu bombardovanjem talija protonima ili deuteronima putem reakcija (p,3n) i (d,4n).
Scintigrafija
Stres test talijem je oblik scintigrafije, gdje je određena količina talija u tkivima u korelaciji sa opskrbom tkiva krvlju. Žive ćelije srca imaju normalan rad ionskih izmjenjivačkih pumpi Na+/K+. Kation Tl+ se veže na pumpu kalija the K+ i prenosi se u ćelije. Vježba ili unos dipiridamola uzrokuje proširenje (vazodilaciju) normalnih koronarnih arterija. Ovo dalje proizvodi koronarni zastoj iz područja gdje su arterije najviše raširene. Područja infarkta ili ishemičnog tkiva i dalje ostaju "hladne". Mjernje talija prije i poslije stres testa može dati podatke o područjima koja mogu imati poboljšanja od hirurške revaskularizacije miokarda. Njegova redistribucija pokazuje postojanje koronarnog zastoja i prisustvo ishemične bolesti koronarnih arterija.
Afloja
Afloja (lat. Aphloia) je monotipski rod cvjetnica sopstevene porodice Aphloiaceae, red Crossosomatales iz razreda Magnoliopsida, divizija Tracheophyta.
Talij
Ostalo
Legure talija i žive, koje formiraju eutektičnu smjesu pri udjelu od 8,5% talija, navodno se ukrućuju na temperaturi od −60 °C, što je oko 20 °C niže od tačke topljenja žive. Ova legura se koristi u termometrima i niskotemperaturnim prekidačima. U organskim sintezama soli talija(III), u vidu talij-trinitrata ili triacetata, korisni su reagenti za izvođenje raznih transformacija u aromatskim spojevima, ketonima, olefina i drugim. Talij je sastojak legure anodnih ploča u magnezijskim baterijama aktiviranih morskom vodom. Rastvorljive soli talija se dodaju u kade za pozlatu da bi se ubrzalo pozlaćivanje i smanjila veličina zrna unutar sloja zlata.
Afloja
Jedina i tipska vrsta je A. theiformis, raširena po otocima zapadnoindijskog okeana (Komori, Sejšeli, Mauricijus, Rodrigues, Réunion, Madagaskar) i susjednom afričkom kontinentu, od Kenije do Južnoafričke Republike.
Talij
Ostalo
Zasićeni rastvor sa jednakim dijelovima talij(I)-formata (Tl(CHO2)) i talij(I)-malonata (Tl(C3H3O4)) u vodi je poznat kao Clerici rastvor. To je isparljiva tečnost bez mirisa koja gubi svoju žućkastu boju i postaje bezbojna, redukcijom u koncentriranim solima talija. Na 20 °C ima gustoću od 4,25 g/cm3, pa je to jedan od najtežih poznatih vodenih rastvora. U 20. vijeku on se koristio za mjerenje gustoće minerala pomoću metode flotacije, ali je njegova upotreba prestala zbog velike otrovnosti talija i korozivnosti rastvora.
Afloja
Ova zimzelena stablašica ili grm ima nekoliko podrvrsta:
Talij
Ostalo
Talij-jodid se ranije koristio i kao dodatak (aditiv) u svjetiljkama na bazi metalnih halida, često zajedno sa jednim ili dva druga metalna halida. On je omogućavao da se optimizira radna temperatura svjetiljke i isijavanje određene boje, pomičući konačnu nijansu svjetlosti prema zelenom dijelu spektra, što je bilo vrlo korisno za osvjetljenje pod vodom.
Otrovnost
Talij i njegovi spojevi su ekstremno toksični, te bi se pri rukovanju s njima trebalo posebno paziti. Postoji veliki broj zabilježenih slučajeva smrtonosnog trovanja talijem. Kontakt talija s kožom može biti vrlo opasan a pri topljenju ovog metala mora se obezbijediti adekvatno prozračivanje. Jednovalentni spojevi talija(I) su veoma dobro rastvorljivi u vodi te se vrlo lahko apsorbiraju kroz kožu. Izlaganje njima putem udisanja ne bi smjelo preći 0,1 mg po kubnom metru tokom osmosatnog prosječnog rada (i 40-satnog rada sedmično). Talij se također vrlo lahko apsorbira kroz kožu te se o tome treba voditi računa da bi se izbjegao ovaj način izlaganja, a apsorpcija kroz kožu može prekoračiti apsorbiranu dozu primljenu udisanjem pri dozvoljenoj granici izlaganja. Sumnja se da je talij kancerogen za čovjeka. Dugo vremena talijevi spojevi su bili vrlo rašireni kao otrov za pacove. Ta činjenica, njihova lahka rastvorljivost te gotovo potpuno odsustvo mirisa i okusa dovodili su do brojnih slučajeva trovanja bilo slučajnih ili s kriminalnim namjerama.
Vanjski linkovi
🇵🇸
Cerovac (Gračac)
Cerovac je naseljeno mjesto u sastavu općine Gračac, Zadarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Gračac.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Cerovac je imao 3 stanovnika.
Napomena: ''Iskazuje se kao naselje od 1880. Od 1953. iskazuje se pod imenom Cerovac. Od 1880. do 1948. sadrži podatke za bivše naselje Gornji Cerovci. Od 1857. do 1880. dio podataka sadržan je u naselju Zrmanja Vrelo.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Cerovac je imalo 36 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Prelazni metal
Prelazni elementi (ili prelazni metali) su hemijski elementi koji se nalaze u periodnom sistemu elemenata između II i III glavne grupe prema staroj nomenklaturi. Po IUPAC- u prelazni metali su elementi od 3. do 12. grupe.
Osobine
Kod prelaznih elemenata (ili prelaznih metala) dolazi do popunjavanja d-orbitala, pa se nazivaju još i elementi d-bloka. Svi prelazni elementi imaju u posljednjem energetskom nivou po dva elektrona (ns2), iako postoji nekoliko izuzetaka. Elektroni iz (n-1)d-orbitala, odnosno unutrašnjih energetskih nivoa ne utiču toliko na hemijske osobine, pa nema izrazite razlike između grupa prelaznih elemenata, kao što je to slučaj kod glavnih grupa. Najkarakterističnija osobina prelaznih elemenata je da su svi metali. Javljaju se u različitim oksidacijskim stanjima. lang=bs|centar|frame|Oksidacijska stanja prelaznih elemenata (puni krug predstavlja najčešće oksidacijsko stanje, a prazni manje stabilno (energetski nepovoljno) oksidacijsko stanje Većina spojeva prelaznih elemenata su obojeni. S lijeva na desno u jednoj periodi se primijećuje progresivan rast maksimalnog oksidacijskog stanja, npr. od skandijuma (+3) do mangana (+7). Kod mangana su d orbitale popunjene sa pet nesparenih elektrona, pa kod elemenata, koji se nastavljaju iza njega u periodi (željezo, kobalt...) dolazi do sparivanja tih elektrona. Time se smanjuje maksimalno oksidacijsko stanje. Elementi koji se nalaze ispod željeza imaju d- i s- elektrone znatno udaljenije od jezgre, pa se mogu lakše angažovati u hemijskoj vezi. Npr. osmijum može stvarati spojeve sa oksidacijskim brojem (+8).
Sposobnost građenja kompleksa
Sposobnost građenja kompleksa iona prelaznih elemenata se objašnjava postojanjem slobodnih orbitala (s,p,d), i mogućnošću različitog načina njihove hibridizacije. U vodenim rastvorima je voda najčešći ligand u kompleksima prelaznih elemenata, pa oni postoje kao akvokompleksi, npr. [Zn(H2O)6]2+.
NGC 7088
NGC 7088 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Vodolija. Ovaj objekat je zapisao Joseph Baxendell 28. septembra 1880. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Klopot
Klopot (ćir. Клопот) je naseljeno mjesto u sastavu grada Podgorice, Crna Gora.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Crnoj Gori nalazio se u sastavu stare općine Podgorica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine Klopot je imao 10 stanovnika.
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
Shinkansen
mini|Shinkansen Serija E5 mini|Shinkansen serija 200 ~ E4 mini|Shinkansen serija 0 ~ N700 Shinkansen (jpn. 新幹線, しんかんせん, doslovno značenje je "nova magistrala") jest mreža vozova velikih brzinâ u Japanu čiji su operatori četiri kompanije Grupe japanskih željeznica (Japan Railways, JR). Od puštanja u promet 1964. godine mreža se proširila na oko 2459 km i povezuje većinu velikih gradova na ostrvima Honshu i Kyushu, a vozovi postižu brzine i do 300 km/h.
Mjerni vozovi
Postoje i mjerni vozovi, koji su žute boje i koriste se pri raznim ispitivanjima linija velike brzine. Njihova boja je žuta i zovu se "Doctor Yellow".
PNPLA3
Patatin-lika fosfolipaza proteina 3 sa domenom (PNPLA3), znana i kao adiponutrin (ADPN), acilglicerol O-aciltransferaza ili kalcij-neovisna fosfolipaza A2-epsilon (iPLA2-epsilon)  jest enzim koji je kod ljudi kodiran genom PNPLA3 sa hromosoma 22.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 481 aminokiselina, a molekulska težina 52.865 Da
Funkcija
Adiponutrin je triacilglicerolska lipaza koji posreduje u hidrolizi triacilglicerola u adipocitima. Kodirani protein, za koji se čini da je vezan za membranu, može biti uključen u ravnotežu korištenja/skladišta energije u adipocitima.
Genomika
Gen se nalazi na dugom (q) kraku hromosoma 22 u regiji 13.31 (22q13.31), na Watsonovom (plus) lancu i dug je 40.750 nukleobaza.
Identifikovana su pretpostavljena mesta za vezivanje gena uzvodno za nekoliko transkripcijskih faktora. To uključuje PPAR-gama, POU2F1 i POU2F2. Još nije poznato da li je bilo koji od ovih faktora transkripcije uključen u regulaciju ovog gena.
Klinički značaj
Potvrđena je povezanost između alkoholne bolesti jetre kod kavkazoide i varijacija ovog gena. Potvrđeno je da mutacija izoleucina u metionin (I[ATC]>M[ATG]) jednonukleotidnog polimorfizma rs738409 povećava osjetljivost na nealkoholnu bolest jetre, kao i da ima efekte na dijabetes.
Tokom izolacije zbog COVID-19 u Italiji, genotip PNPLA3 GG bio je najvažnija determinanta povećanja tjelesne težine u skupini pacijenata sa steatozom jetre. Zanimljivo je da je kod pacijenata koji nose alel PNPLA3 GG, uticaj životnog stila bio gotovo poništen, pri čemu je genetički polimorfizam bio najjači prediktor.
IC 856
IC 856 (također poznat kao PGC 45733) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 186 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Najveći prečnik je 1,00 (54 hiljade sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (11 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 11. jula 1892. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Muhamed Mešić
Muhamed Mešić Muhi, (1984 u Tuzli) je bosanskohercegovački pravnik, hebrejist, japanolog i jezički genije. U svom rodnom gradu je već sa 16 godina bio gradski vijećnik. S 26 godina govorio je već 56 jezika. Kod njega je potvrđena jedna vrsta Savant-sindroma, jedna forma autizma. Njegova nadarenost privlači akademske interese.
Carl Philipp Emanuel Bach
Carl Philipp Emanuel Bach (8. mart 1714 – 14. decembar 1788) bio je njemački kompozitor i čembalist. Nazvan je "berlinskim" ili "hamburškim Bachom" zbog svog dugotrajnog boravka u tim gradovima. Sin je Barbare i Johanna Sebastiana Bacha čiji je ujedno bio i učenik. Drugo ime Philipp je dobio u čast njegovog kuma Georga Philippa Telemanna, prijatelja njegovog oca. Bio je kamerni čembalist na dvoru kralja Fridrika II (koji je i sam bio muzičar i kompozitor) u Berlinu, te crkveni muzičar direktor u Hamburgu.
Carl Philipp Emanuel Bach je bio utjecajan kompozitor i glavni je predstavnik prepoznatljivog sjevernonjemačkog "osjećajnog stila" (njem empfindsamer Stil) u muziciranju. Komponirao je u vrijeme prelaska između baroknog stila njegovog oca i klasičnih i romantičnih stilova koji su slijedili. Snažno je utjecao na razvoj ranoklasične instrumentalne muzike, a naročito klavirske. Njegov priručnik za sviranje klavira i muzičku interpretaciju bio je jedan od glavnih izvora u sviračkoj praksi njegovog vremena. To je posebno uočljivo u muzičkim djelima kompozitora poput Josepha Haydna i Ludwiga van Beethovena. Bachov dinamizam u muzici stoji namjerno u kontrastu sa pitomijim galantnim stilom, koji je tada bio u modi kod široke evropske slušalačke publike. Izvan muzike, kulturne reference njegovog oca su bile više ili manje isključivo teološke, dok su stvari kod Carla Philippa Emanuela Bacha potpuno drugačije. Bio je aktivno angažovan sa pjesnicima, slikarima, filozofima, a njegova muzika je odraz rasprostranjenog sekularnog diskursa njegovog vremena. Pisao je prozu, te je komponirao simfonije, više od 50 klavirskih koncerata, oko 170 klavirskih sonata, oratorije, kantate, njemačke solo pjesme, sakralnu muziku.
Berlin: 1738-68
U Berlinu Bach je nastavio da piše brojna djela za solo klavir, među kojima i muzičku seriju takozvane "Berlinske portrete", uključujući i "La Caroline". Postao je poznat sa dvije zbirke sonata koje je objavio sa posvetama Fridriku Velikom (1742.) i Karlu Eugenu, vojvodi od Württemberga (1744.). Godine 1746. unaprijeđen je na mjesto kamernog muzičara (Kammermusikus) i služio je kod kralja zajedno s kolegama kao što su Carl Heinrich Graun, Johann Joachim Quantz i Franz Benda. Kompozitor koji je najviše utjecao na sazrijevanje kompozitorskog stila Carla Philippa Emanuela Bacha bio je nesumnjivo njegov otac. Kreativno je bio nadahnut svojim kumom Georgom Philippom Telemannom, koji je tada radio u Hamburgu, kao i savremenicima poput Georg Friedrich Händel, Carl Heinrich Graun i Joseph Haydn. Bachovo interesovanje za sve vrste umjetnosti dovelo je do utjecaja pjesnika, dramskih pisaca i filozofa kao što su Friedrich Gottlieb Klopstock, Moses Mendelssohn i Gotthold Ephraim Lessing. Njegovo samo kompozitorsko djelovanje utjecalo je na kompozitore kao što su: Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven i Felix Mendelssohn.
Tokom svog boravka u Berlinu, Bach je napisao sakralnu muzičku postavku za scenu Magnificat (1749.), (u kojoj pokazuje više tragova utjecaja svog oca nego što je to uobičajeno), Uskršnju kantatu (1756), nekoliko simfonija i koncertnih radova, najmanje tri knjige pjesama, uključujući i poznate Gellertove ode i pjesme, te nekoliko sekularnih kantata i drugih povremenih djela. Međutim, njegov glavni rad bio je usredsređen na klavir, za koji je u to vrijeme komponovao skoro dvije stotine sonata i drugih solo radova, uključujući i zbirku "Mit veränderten Reprisen" (Sa raznovrsnim reprizama, 1760–1768). Dok se nalazio u Berlinu, Bach se svrstao u prvi red evropske muzike sa raspravom "Versuch über die wahre Art das Clavier zu spielen" (bos. Esej o istinskoj umjetnosti sviranja klavijatura). Ovo njegovo djelo je odmah bilo prepoznato kao važan rad o sviranju na klavijaturi, a takvi kompozitori poput Josepha Haydna i Ludwiga van Beethovena su učili iz njega." Do 1780. godine, knjiga je već bila u svom trećem izdanju i postavila je temelje za kasnije metode sviranja klavijature Muzia Clementia i Johanna Baptista Cramera.
Hamburg: 1768–88
Godine 1768, nakon dugih pregovora, Bachu je bilo dopušteno da se odrekne svog položaja kako bi naslijedio svog kuma Georga Philippa Telemanna na mjestu muzičkog direktora (kapelnik) u Hamburgu. Nakon što je pušten iz službe na dvoru, imenovan je za kompozitora na dvoru kod Frederikove sestre, princeze Ane Amalije Pruske. Naslov je bio počasni, ali njeno pokroviteljstvo i interes za žanr oratorija možda su odigrali ulogu u njegovanju ambicioznih horskih djela koja su uslijedila.
Carl Philipp Emanuel Bach je počeo da više komponira crkvenu i horsku muziku na svom novom poslu. Posao je zahtijevao stalno komponiranje nove muzike za protestantske crkvene službe u crkvi sv. Mihajla (Michaeliskirche) i drugdje u Hamburgu. Naredne godine komponirao je svoje najambicioznije djelo, oratorij "Die Israeliten in der Wüste" (bos. Izraelci u pustinji), kompoziciju izvanrednu ne samo zbog svoje velike ljepote, već zbog sličnosti svog plana s oratorijem "Elija" Felixa Mendelssohna. Između 1768. i 1788. godine napisao je dvadeset i jednu postavku pasije i sedamdeset kantata, litanija, moteta i drugih liturgijskih djela. U Hamburgu je predstavio i brojne radove savremenika, uključujući njegovog oca, Telemanna, Grauna, Händela, Josepha Haydna, Antonia Salierija i Johanna Davida Hollanda. Bachovo horsko stvaralaštvo dostiglo je svoj vrhunac u dva djela: dvostruki hor "Heilig" (bos. Sveti) iz 1776. godine, postavka serafske pjesme s prijestolne scene iz knjige proroka Izaije, te oratorij "Die Auferstehung und Himmelfahrt Jesu" (Uskrsnuće i uzašašće Isusa) iz 1774–82, koji postavlja poetsku evanđeljsku harmoniju na stihove pjesnika Karla Vilhelma Ramlera. Široko rasprostranjeno divljenje "Auferstehunga" dovelo je do tri predstave 1788. u Beču pod pokroviteljstvom barona Gottfrieda van Swietena i pod dirigentskom palicom Wolfganga Amadeusa Mozarta.
Bach se oženio Johannom Marijom Dannemann 1744. godine. Samo troje njihove djece živjelo je do odrasle dobi: Johann Adam (1745–89), Anna Carolina Philippina (1747–1804) i Johann Sebastian "mlađi" (1748–78). Nijedan nije postao muzičar, a Johann Sebastian, perspektivni slikar, umro je u svojim kasnim dvadesetim godinama tokom putovanja u Italiju 1778. Emanuel Bach je umro u Hamburgu 14. decembra 1788. Pokopan je u crkvi sv. Mihajla (Michaeliskirche) u Hamburgu.
Simfonije
Među Bachovim najpopularnijim i najčešće snimljenim radovima nalaze se njegove simfonije. Dok je bio u Berlinu, napisao je nekoliko simfonija za gudače (Wq. 173–181), od kojih je većina kasnije izmijenjena da bi se dodali dijelovi za puhačke instrumente. Od njih, "Simfonija u e-molu, Wq. 178", bila je posebno popularna.
U Hamburgu je Bach napisao veliku zbirku od šest simfonija za gudače za Gottfrieda van Swietena, Wq. 182. Ovi radovi nisu bili objavljeni tokom njegovog života (van Swieten, koji ih je naručio da budu napisani u "težem" stilu, više je volio da ih zadrži za privatnu upotrebu), ali od njihovog ponovnog otkrivanja, postali su sve popularniji.
Međutim, Bachovi najbolji radovi u formi (po njegovoj vlastitoj procjeni) sigurno su četiri "Orchester-Sinfonien mit zwölf obligaten Stimmen, Wq. 183", koja je, kako im naslov sugerira, napisana s obbligato puhačkim dijelovima koji su sastavni dio teksture, umjesto da se dodaju starijoj simfoniji. Prva simfonija (u D-duru) u zbirci koja je bila posebno popularna, gledajući kontinuiranu izvedbu i tradiciju publikacije sve do 19. vijeka, čini je najranijom takvom simfonijom. Neke od njenih neuobičajenih karakteristika uzete su kao karakteristike Bachovog stila: ovo djelo iako je u D-duru, počinje sa D-durskim akordom, koji zatim prelazi u D-dominantni septakord, te završava u G-duru. U stvari, ne postoji kadenca na D-duru (D-dur nije "potvrđen" kao ključ u ovom muzičkom djelu) do početka rekapitulacije, koja se nalazi u zadnjem dijelu ove simfonije.
Koncerti
Bach je bio plodan pisac koncerata, posebno za klavijature. Kao i njegov otac, on je često prepisivao koncert za razne instrumente, dovodeći do toga da problemi sami određivaju koji je prvi došao na red. Na primjer, tri koncerta za violončelo (Wq. 170–172), koji su temelj repertoara za taj muzički instrument, često su se smatrali obradama verzija za čembalo, ali nedavna istraživanja su ukazala da su oni mogli biti izvorno komponirani za violončelo.
Prema Bachu, njegovi najbolji koncerti za klavijaturu bili su "Sei concerti per il cembalo concertato, Wq. 43", koji su napisani da budu nešto privlačniji i nešto lakši za sviranje. Njegovi drugi koncerti napisani su za obou, flautu i orgulje. Bach je pisao i za neobičnije instrumentalne kombinacije, uključujući "Koncert u Es-duru" za čembalo i klavir. Pored toga, napisao je nekoliko sonatina za jednu ili više klavijatura i orkestar.
Kamerna muzika
Bachova kamerna muzika na neki način predstavlja most između stereotipnih baroknih i klasičnih muzičkih oblika. S jedne strane, napisao je trio sonate i solo sonate sa basso continuo (uključujući one za harfu i violu da gamba); sa druge strane, napisao je nekoliko pratećih sonata za klavir, violinu i violončelo, koje predstavljaju rane primjere ranih klavirskih tria, i tri vrlo popularna kvarteta za klavijaturu, flautu i violu. Carl Phillip Emanuel Bach je napisao i jedno od najranijih djela za solo flautu, sonatu koja je očigledno bila pod uticajem ''Partite u a-molu za solo flautu, BWV 1013 koju je komponirao njegov otac.
Klavirske sonate
Veći dio Bachove kompozitorske pažnje tokom posljednjih godina njegovog života bio je posvećen izdavanju zbirki "Kenner und Liebhaber" (u kojima su se nalazile fantazije i ronda).
Muzička baština i stil
Tokom druge polovine 18. vijeka, ugled Carla Philippa Emanuela Bacha bio je veoma visok, nadmašivši čak i ugled njegovog oca. Haydn i Beethoven su ga poštovali i sakupljali njegovu muziku. Mozart je jednom prilikom rekao za njega:
Njegov rad je pun muzičkih izuma i što je najvažnije, veoma nepredvidljiv. Ima široki emocionalni raspon čak i unutar jednog djela, a njegov stil se može uvrstiti kao Empfindsamer Stil. Njegove sonate za klavijature označavaju važnu epohu u historiji muzičkog oblika. Stilski je lagan, delikatan i nježan u izrazu, te se još više ističe slobodom i raznolikošću konstruktivnog dizajna. Razlikuje se od italijanske i Bečke kompozitorske škole, krećući se u pravcu cikličnih i improvizacijskih oblika koje će kasnije postati uobičajene za naredne generacije kompozitora.
NGC 2687
NGC 2687 (također poznat kao MCG 8-16-38, MCG 8-16-39, NGC 2687A, PGC 25030 i PGC 25031) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 681 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 0,30 (59 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (40 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio R. J. Mitchell 11. marta 1858. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Karlo XIV Ivan, kralj Švedske
Karlo XIV Ivan (švedski: Karl XIV Johan; 26. januar 1763. - 8. mart 1844.) je bio kralj Švedske i kralj Norveške (kao Karlo III Ivan) od 1818. do smrti 1844. godine. Prije nego što je postao kralj bio je suvereni princ Pontecorva u južnoj Italiji od 1806. do 1810. godine. Rođen je kao Jean-Baptiste Bernadotte u Francuskoj i imao je dugogodišnju karijeru u francuskoj vojsci. Tokom vladavine Napoleona I, imenovan je za maršala Francuske. Napoleon ga je proglasio princom Pontercorva 5. juna 1806. godine, ali je prestao koristiti ovu titulu 1810. godine kada je izabran za prijestolonasljednika švedskog kralja Karla XIII. Nakon dolaska na prijestolje uzeo je ime Karlo i osnovao novu dinastiju pod nazivom Bernadotte.
Karijera
Karlo XIV Ivan rođen je kao Jean-Baptiste Bernadotte. Roditelji su mu bili Henri Bernadotte i Jeanne de St. Vincent. Bio je francuski general koji se, poslije osvajanja Belgije, Holandije i oblasti lijevo od rijeke Rajne borio u italijanskoj vojsci pod zapovjništvom Napoleona Bonaparte. Kao kratkotrajni ministar rata i uvaženi vojnik bio je konkurencija Napoleonu i jedan od malobrojnih koji su mogli spriječiti ustanak na Korzici. Njegova supruga, Désirée Clary, bila je bivša Napoleonova zaručnica, tako da je odnos između Bernadottea i Napoleona bio istovremeno odnos poštovanja i mržnje.
U doba Francuskog carstva Bernadotte je bio jedan od četrnaest maršala, od 19. maja 1804. godine, s kojima je Napoleon vodio ratne pohode. Učestvovao je u bitkama kod Austerlitza i Wagrama a zauzeo je i Lübeck.
Gospodar prstenova: Povratak kralja
Film je baziran na knjizi J. R. R. Tolkiena Povratak kralja iz trilogije Gospodar prstenova, a režirao ga je Peter Jackson. Priča prati Froda, Sama i Goluma (Smeagola) koji su sve bliže mjestu gdje moraju uništiti prsten moći. Za to vrijeme zli gospodar Sauron poslao je vojsku (500.000 vojnika) da napadne glavni grad Gondora Minas Tirith, jer vjeruje da je tamo prsten.
Karlo XIV Ivan, kralj Švedske
Karijera
Do 1810. bio je guverner kneževine Hannover, Ansbacha i trgovačkih gradova. Od Napoleona je dobio titulu princa od Ponte Corva. Poslije bitke kod Wagrama posvađao se s Napoleonom, ali je ipak vodio uspješnu obranu Francuske prigodom prodiranja Britanaca u Holandiju.
Gospodar prstenova: Povratak kralja
Nagrade i nominacije (Američke filmske akademije)
(Film je dobio i mnoge druge nagrade, uključujući nagrade Britanske filmske akademije i Zlatni globus za najbolji film godine.)
Karlo XIV Ivan, kralj Švedske
Karijera
Švedski parlament ga je izabrao za prijestolonasljednika, a švedski kralj Karlo XIII, koji nije imao djece, ga je usvojio.
Sukob s Napoleonom
Kada je došlo do Bitke kod Leipziga, u kojoj je oklijevajući učestvovao, odnio je pobjedu. U daljim ratnim pohodima odbija se boriti na francuskom tlu iako je car Aleksandar I u njemu vidio Napoleonovog nasljednika. Tako nije učestvovao u borbama protiv Napoleona za vrijeme njegove vladavine od 100 dana već se umjesto toga koncentrira na stvaranje personalne unije između Švedske i Norveške.
Kralj Švedske i Norveške
Poslije smrti Karla XIII, 5. februara 1818. godine, Bernadotte postaje kralj Švedske kao Karlo XIV Ivan i kralj Norveške kao Karlo III Ivan. Na unutrašnjem planu pokazao se kao autokratski monarh i bio je protivnik reformi. Opoziciji je popustio samo jednom, mijenjajući jednu tačku u Ustavu iz 1809. Umire u Stockholmu 1844. godine, a na tijelu mu je pronađena tetovaža na kojoj je pisalo „Mort aux rois!“ (Smrt kraljevima) - ostatak iz njegove revolucionarne prošlosti. Naslijedilo ga je njegovo jedino dijete, kralj Oskar I.
Dabašnica
Dabašnica je naseljeno mjesto u sastavu općine Gračac, Zadarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Donji Lapac.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Dabašnica je imala 3 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Dabašnica je imalo 69 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Kopilje
Kopilje (ćir. Копиље) je naseljeno mjesto u sastavu grada Podgorice, Crna Gora.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Crnoj Gori nalazilo se u sastavu stare općine Podgorica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine Kopilje je imalo 20 stanovnika.
Napomena: Ranije povećano, a zatim smanjeno za naselje Radovče.
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
NGC 4108B
NGC 4108B (također poznat kao IRAS 12046+6730, MCG 11-15-25, PGC 38461 i UGC 7106) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 123 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 1,30 (47 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (39 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.