cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isušivač
Primjena
Jedan od primjer upotrebe desikanata je u proizvodnji izoliranih prozora gdje zeolitni sferoidi popunjavaju  pravokutne prostore cijevi na perimetar staklenih panela. Isušivači pomažu u sprečavanju kondenzacije vlage između panela. Još jedna upotreba zeolita je u kosim komponenta klima uređaja za održavanje efikasnost rashladnih uređaja. Sredstva za sušenje se također često koriste za zaštitu robe u kontejnerima, od oštećenja vlagom. Higroskopni tereti, kao što su kakao, kahva i razni orasi i žitarice, posebno su podložni plijesni i truleži, kada su izloženi kondenzaciji i vlazi. Zbog toga, ove supstance, često koriste špediteri, kao mjeru predostrožnosti za zaštitu od gubitka tereta.
Sredstva za isušivanje izazivaju suhoću u svakom okruženju i smanjuju količinu prisutne vlage u zraku. Dolaze u različitim oblicima i imaju široku upotrebu u prehrambenoj, farmaceutskoj,  elektronskoj i mnogim prerađivačkim industrijama.
Sistemi klimatizacije također se mogu podešavati  na osnovu isušivača.
Sušenja otapala
right|thumb|[[Toluen sa natrijem i benzofenonom služi  za proizvodnju suhog toluena bez kisika. Toluen je suh i bez kisika onda kada intenzivno poplavi, od benzofenon ketil radikala]]
Sredstva za sušenje se koriste za uklanjanje vode iz rastvarača, što obično zahtijeva hemijske reakcije koje ne podnose vodu, npr. Grignardova reakcija. Metoda generalno, iako ne uvijek, uključuje miješanje otapala sa čvrstim sredstvom za sušenje. Osušeno otapalo se zatim odvaja od desikanta filtriranjem ili destilacijom.
802.
Godina 802. (DCCCII) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 802. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Kiseline
thumb|200px|Primjer [[Gilbert Newton Lewis|Lewisove kiseline i baze]] thumb|200px|Hlorovodična kiselina Kiseline, u užem smislu riječi, su svi hemijski spojevi koji imaju sposobnost da prenesu jedan ili više protona (H+) na drugog reaktanta u hemijskoj reakciji, tj. oni spojevi koji su "donatori" protona. U vodenom rastvoru, reaktant sa kiselinama je voda. Kiseline s vodom grade oksonij-ione (H3O+) te tako pH vrijednost u rastvoru opada. Kiseline reagiraju s bazama pri čemu nastaju soli i voda. Prema tome, baza je u hemijskoj smislu "suprotnost" kiselini jer je tom reakcijom neutralizira.
U širem smislu, različiti kiselinsko-bazni koncepti opisuju širu paletu hemijskih reakcija, koje se mogu odvijati daleko izvan okvira opisane reakcije neutralizacije.
Anatolij Timofejevič Fomenko
Anatolij Timofejevič Fomenko (ruski Анато́лий Тимофе́евич Фоме́нко; rođen 13. mart 1945 godine u Donjecku) je akademik Ruske Akademije Nauka, doktor matematičkih nauka, profesor sa Moskovskog univerziteta. Dobitnik je Državne nagrade Ruske Federacije 1996 godine na polju matematike. Bavi se geometrijom i topologijom, jedan od najplodnijih ruskih matematičara današnjice. mini|desno|200px|Orden privrede Rusije, kojeg je Fomenko dobitnik. Anatolij Fomenko poznat po radikalnim revizionističkim stavovima o historiji opisanim u knjizi Nova Hronologija.
Kiseline
Historija
Jedna od najstarijih poznatih kiselina jeste sirće, što hemijski predstavlja približno 5%-tni vodeni rastvor acetatne kiseline (koja se i danas naziva sirćetna kiselina). Sve tada poznate kiseline bile su donekle slične sirćetu (oxos ili acidus). U alhemiji, kiseline su važile za "prasupstancu" tj. osnovnu supstancu. Smatralo se da se osobine kiselina zasnivaju na jednoj jedinoj prakiselini koja dolazi do izražaja u raznim supstancama. U dodiru s krečnjakom (kalcij-karbonatom) odnosno karbonatima općenito, kiseline su ih nagrizale i stvarale "pjenu", a sličan učinak su imale i na mnoge druge supstance. Većina tada poznatih kiselina imale su kiseli okus. Sve do kraja 13. vijeka, osim sirćeta i nekih biljnih kiselih sokova, nisu bile poznate druge kiseline. Mnoga otkrića u vezi kiselina pripisuju se ibn Hajjanu, arapsko-perzijskom hemičaru iz 8. vijeka, čija djela su u 13. vijeku ponovno objavljena u srednjovjekovnoj Evropi (pseudo-Geber). Kasnije su proširena znanja na razne neorganske kiseline, a koje su, u skladu tadašnjeg vjerovanja, svrstane pod element "voda". Tek u 18. vijeku te kiseline su nazvane mineralne kiseline.
Proizvodnja dušične kiseline (HNO3) opisana je u 13. vijeku kao "voda koja rastvara" (aqua dissolutiva) ili "jaka voda" (aqua fortis). Zabilježeno je da se vitriol bakra zagrijavao sa nitratima (šalitrom) i alaunima do crvenog usijanja. Pri tome je nastajao nitrozni plin (dušikovi oksidi), koji je sa vodom gradio dušičnu kiselinu. Ovu kiselinu nazvali su i "voda koja razdvaja", jer se u njoj srebro otapalo ali ne i zlato. Johann Rudolf Glauber je 1648. opisao dobijanje koncentrirane (pušljive) dušične kiseline (spiritus acidus nitri) pomoću sumporne kiseline.
Kraljevska vodica (aqua regia), iz današnje perspektive mješavina dušične- i hlorovodične kiseline, bila je također poznata relativno dugo, jer se može relativno lahko dobiti iz dušične kiseline sa salmijakom (amonij-hloridom). Ona je bila poznata i kao kraljica svih kiselina, jer joj se niti jedan metal, pa čak ni kralj svih metala, zlato, nije mogao "oduprijeti".
Sumporasta kiselina (H2SO3) je također dugo poznata, a dobijala se sagorijevanjem elementarnog sumpora i djelovanjem vode. Zasigurno je u takvim hemijskim reakcijama nastajala i sumporna kiselina. Preciznije procese nastanka sumporne kiseline (H2SO4) opisao je 1597. A. Libavius: a) zagrijavanjem željezo- i bakar-sulfata, takozvani "vitrioli" željeza i bakra, do nastanka "oleum vitrioli" (pušljive sumporne kiseline) i b) sagorijevanjem sumpora a zatim njegova oksidacija, kojom je nastajala razblažena otopina "oleum sulphuris". Tehnička proizvodnja sumporne kiseline počela je u 19. vijeku nakon razvoja procesa olovnih komora.
Hlorovodična kiselina (HCl) otkrivena je tek krajem 16. vijeka. A. Libavius opisao je njenu sintezu putem zagrijavanja smjese kuhinjske soli (natrij-hlorida) i glinenih minerala. B. Valentinus opisao je pretvaranje vitriola i kuhinjske soli u  aqua caustica, nagrizajuću vodu. Obimna istraživanja koja je proveo J. R. Glauber u 17. vijeku dovele su do otkrića duše iz Glauberove soli (Spiritus salis Glauberianus), jako koncentrirane, takozvane "pušljive" hlorovodične kiseline, odnosno plinovitog hlorovodika. Važan pojam baza kao fenomena "suprotnosti" kiselinama, uveli su u 17. vijeku alhemičari i hemičari poput G. E. Stahla, R. Boylea i G. F. Rouellea, nakon što su uvidjeli da su one "bazne" materije koje predstavljaju neisparljivu osnovu za fiksiranje isparljivih kiselina i koje mogu ponišiti i neutralizirati nagrizajuće djelovanje kiselina. Vrlo važne korake u razvoju hemije načinio je A. L. Lavoisier u 18. vijeku, kada je određenim hemijskim spojevima odredio određene osobine. Smatrao je da se kiseline sastoje iz oksida nemetala i vode, a baze od oksida metala i vode. Nasuprot njega, J. von Liebig je kiseline smatra spojevima vodika, koji se pomoću metala mogu prevesti u soli.
S. Arrhenius je 1887. definirao kiseline kao supstance, koje pri rastvaranju u vodi disociraju dajući protone (H+), dok je baze definirao kao materije, koje u vodi disociraju dajući hidroksid-ione (OH−). Ako se pomiješaju kiseline i baze, one će se neutralizirati te će nastati voda i neka so. Međutim, ova teorija je imala dosta manjkavosti, jer nije uključivala spojeve bez kisika: i amonijak također može neutralizirati neku kiselinu. J. N. Brønsted i T. Lowry su 1923, nezavisno jedan od drugog, opisali do danas jednu od najvažnijih definicija baza i kiselina. Ta definicija sačinjava osnovu današnje teorije o kiselinama.
Osobine
Hemijski spojevi koji se mogu klasificirati u kiseline su oni spojevi koji s vodom imaju određene uzajamne reakcije. Oni posjeduju jedan i više atoma vodika koji su vezani ionskim ili sličnim vezama. Tako čista sirćetna kiselina (H3C-COOH) reagira s vodom te daje još više H3O+ iona. Ako se takva reakcija desi, onda takav spoj možemo kvalificirati kiselinom. Osim oksonij-iona nastaje i acetatni anion H3C-COO−:
Sirćetna kiselina spada u karbonske kiseline te je u usporedbi sa neorganskim (mineralnim) kiselinama poput hlorovodika, relativno slaba kiselina. U vodenim rastvorima, veći dio njenih molekula nalaze se nedisocirane u obliku H3C-COOH. Također i ovdje kao i kod drugih kiselina vrlo važnu ulogu igra hemijska ravnoteža. Gornja reakcija (reakcija 1), iz navedenog razloga, može se "čitati" i sa desna nalijevo. Acetatni anion reagira sa oksonij-ionom dajući vodu i sirćetnu kiselinu. "Čitajući" na ovaj način odvija se bazična reakcija: pretvaranje hidroksonij-iona u molekule vode. Ako u rastvor sirćetne kiseline dodamo određenu količonu acetatnih aniona, naprimjer, u obliku dobro rastvorljivog natrij-acetata, kisele osobine sirćetne kiseline mogu se u potpunosti kompenzirati bazičnim osobinama acetatnih iona. Stoga se kaže da je vodeni rastvor neutraliziran, ali ne u smislu da se u rastvoru nije ništa desilo, osim što je koncentracija iona H3O+ tako niska kao i u čistoj vodi.
Da bi se u potpunosti imala slika o navedenom, treba posmatrati i bazičnu reakciju koja se odvija kada se čisti natrij-acetat rastvara u čistoj vodi:
Pri tome nastaju hidroksid-ioni (OH−). Ako se u ovakav rastvor acetata dodaju određene količine vodenog rastvora sirćetne kiseline, rastvor postaje neutralan. Između iona H3O+ i OH− javlja se ravnoteža (reakcija 1), koja je tamo predstavljena kao osnovna molekula vode u neutralnom stanju, dok se ovdje predstavlja kao jednačina (reakcija 2a).
Osobine kiselina, naročito opasnosti koje od njih prijete, su izuzetno različite. Kao primjer toga su dušična (opasnost od nagrizanja), cijanovodična (jak otrov) i pikrinska kiselina (eksploziv).
Arrheniusova teorija
Švedski hemičar Arrhenius je 1884. proučavajući kiseline objavio da osobina kiselosti nekog spoja zavisi od iona vodika (H+) ili protona. Po njemu, Arrheniusova kiselina je ona supstanca koja, kada se doda u vodu, u njoj povećava koncentraciju iona H+. Treba zapaziti da hemičari vrlo često pišu H+(aq) čime misle na ion vodika pri opisivanju kiselo-baznih reakcija, jer slobodno jezgro vodika, proton, ne može postojati sam u vodi, već postoji u obliku hidronij-iona (H3O+). Na osnovu toga, Arrheniusova kiselina se također može opisati kao supstanca koja povećava koncentraciju hidronij-iona ako se doda u vodu.
Primjer Arrheniusove kiseline:
Zbog ove ravnoteže (ekvilibrija), svako povećanje koncentracije hidronij-iona je povezano sa smanjenjem koncentracije iona hidroksida. Zbog toga, za Arrheniusovu kiselinu bi se moglo reći da je to ona supstanca koja smanjuje koncentraciju hidroksid-iona, dok je Arrheniusova baza povećava.
U kiselim rastvorima, koncentracija hidronij-iona je uvijek viša od 10−7 mola po litru. Pošto je pH vrijednost definirana kao negativni logaritam koncentracije hidronij-iona, stoga se kaže da kiseli rastvori imaju pH vrijednost manju od 7.
IC 1654
IC 1654 (također poznat kao MCG 5-4-4, PGC 4520 i UGC 798) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 225 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,30 (85 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (79 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 6. decembra 1899. godine.
Kiseline
Brønstedova teorija
Obje teorije vrlo lahko opisuju prvu reakciju: CH3COOH je Arrheniusova kiselina jer djeluje kao izvor iona H3O+ pri rastvaranju u vodi, a istovremeno djeluje i kao Brønstedova kiselina jer donira proton molekuli vode. Međutim, u drugom primjeru CH3COOH podliježe istoj transformaciji, ali u ovom slučaju donira proton amonijaku (NH3), pa nije u skladu sa Arrheniusovom definicijom kiseline jer ovom reakcijom ne nastaje hidronij-ion. Ipak, CH3COOH je istovremeno i Arrheniusova i Brønstedova kiselina.
IC 1654
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kiseline
Brønstedova teorija
Brønsted-Lowryeva teorija se može koristiti za opisivanje reakcija molekularnih spojeva u nevodenim rastvorima ili u gasovitoj fazi. Hlorovodik (HCl) i amonijak mogu reagirati u nekoliko različitih uslova gradeći amonij-hlorid (NH4Cl). U vodenom rastvoru HCl se ponaša kao hlorovodična kiselina te postoji u vidu hidronij- i hloridnih iona. Sljedeće reakcije ilustriraju ograničenja Arrheniusove definicije:
Lewisova teorija
Primjer Lewisove kiseline:
U ovom slučaju SO3 je kiselina, a H2O baza jer atom kisika u molekuli H2O donira slobodan elektronski par, a atom sumpora prima taj elektronski par da bi postigao stabilan oktet.
Kiselinsko-bazna ravnoteža
Kod protolize jedan od reaktanata (po pravilu voda) preuzima proton kojeg je otpustila kiselina. Ovo je značajna distinkcija od redoks-reakcija pri kojim se odvija prenos elektrona. Protonizirani oblik kiseline ponekad se naziva i slobodna kiselina.
Općenita ravnotežna reakcija neke kiseline HA u vodenom rastvoru glasi:
Višeprotonske kiseline
Kiseline koje daju više od jednog protona, nazivaju se višeprotonske ili višebazne kiseline. Sumporna kiselina (H2SO4) je primjer dvoprotonske kiseline (također se nazivaju i diprotonske), dok je fosforna (H3PO4) troprotonska (odnosno triprotonska) kiselina. Težnja neke kiseline da daje pojedine protone (protoliza) je različita od slučaja do slučaja i opisuje se pomoću kiselinske konstante disocijacije (Ka). Za pojedine faze protolize vrijedi općenito pravilo: Ka(I) > Ka(II) > Ka(III) (odnosno pKa(I) < pKa(II) < pKa(III)).
Naprimjer, za fosfornu kiselinu vrijedi:
Bezvodna kiselo-bazna reakcija
Analogno kiselo-baznim reakcijama u vodenim rastvorima koje se odvijaju posredstvom vode, postoje reakcije i u drugim medijima. U bezvodnom etanolu odvija se reakcija sa hlorovodikom u kojoj etanol preuzima ulogu baze:
U plinovitoj fazi, plin amonijak reagira sa hlorovodikom gradeći soli amonij-hlorida.
U kiselo-baznim reakcijama, pored vode, i druga dovoljno polarna sredstva za rastvaranje mogu djelovati kao reaktant. Dobar primjer za to je autoprotoliza tečnog amonijaka:
Biološka uloga
thumb|desno|200px|Osnovna građa aminokiselina; gdje je -NH2 grupa vezana na drugom ugljikovom atomu, pa se takva kiselina naziva 2-amino ili α-amino kiselina Jedan broj biološki važnih molekula su također kiseline. Nukleinske kiseline sadrže kiselu fosfatnu funkcionalnu grupu, jedan su od sastavnih elemenata iz kojih su građene DNK i RNK, koje sadrže genetski kod svih živih organizama kojim se prenose nasljedne osobine sa roditelja na potomstvo. DNK sadrži i hemijski "plan" za sintezu bjelančevina, a koje su izgrađene od aminokiselina. Ćelijske membrane sadrže estere masnih kiselina poput fosfolipida.
Kod α-aminokiselina opće formule R-CH(NH2)-COOH, amino grupa je vezana za atom ugljika u karboksilnoj grupi. R može biti različito dug te može sadržavati i bočne lance kao i druge funkcionalne grupe i elemente, naprimjer kisik, dušik i sumpor. Najjednostavnija aminokiselina je glicin, koji je zapravo (α)-aminoetanska (ili aminosirćetna) kiselina. Sve prirodne aminokiseline, osim glicina, su hiralne, odnosno imaju L i D izomer. U prirodi obično preovladavaju L izomeri. Neke D aminokiseline sadrže peptidoglikan, koji se nalazi u ćelijskim zidovima nekih bakterija. Pri fiziološkoj pH vrijednosti, koja po pravilu ima vrijednost tačno 7, jednostavne aminokiseline obično imaju određeno naelektrisanje, jer karboksilna grupa (-COOH) prenosi svoj proton na amino grupu:
Molekula je izvana neutralna i amfoterna. Izuzeci su aminokiseline sa kiselim ili bazičnim bočnim lancima. Asparaginska kiselina (2 (ili α-) aminobutanska kiselina), naprimjer, ima jednu protoniranu amino grupu i dvije deprotonirane karboksilne grupe, pa ima fiziološku pH vrijednost -1.
Primjeri kiselina
Među važnije kiseline ubrajaju se:
Također i soli višeprotonskih kiselina mogu djelovati kao kiseline ("kisele soli"), naprimjer
NGC 3309
NGC 3309 (također poznat kao ESO 501-36, MCG -4-25-34 i PGC 31466) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 187 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 1,90 (104 hiljade sg) a najmanji 1,6 uglovnih minuta (87 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 24. marta 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Donji Lug
Donji Lug je naseljeno mjesto u općini Žepče, Bosna i Hercegovina.
Historija
Naselje Donji Lug se do 2001. godine nalazilo u sastavu općine Zavidovići.
SCN1B
Podjedinica beta-1 natrijevog kanala jest protein koji je kod ljudi kodiran genom SCN1B sa hromosoma 19.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 218 aminokiselina, a molekulska težina  24.707 Da.
Funkcija
Naponski vođeni natrijski kanali su neophodni za stvaranje i širenje akcijskih potencijala u prugasto-prugastim mišićima i neuronskim tkivima. Biohemijski, sastoje se od velike alfa podjedinice i 1 ili 2 manje beta podjedinice, kao što je SCN1B. Sama podjedinica alfa može pokazati sve funkcionalne atribute naponski vođenog Na+ kanala, ali joj je potrebna beta-1 podjedinica za normalnu kinetiku inaktivacije (prema OMIM
Klinički značaj
Mutacije u genu SCN1B povezane su s poremećajima kao što su Brugadaov sindrom, Dravetov sindrom i GEFS.
Bartterov sindrom
Bartterov sindrom (BS) je rijetka nasljedna bolest koju karakteriše defekt debelog uzlaznog ekstremiteta Henleove petlje, što rezultira niskim sadržajem kalija (hipokalemija), i povećan pH krvi (alkaloza), i normalna do niska vrijednost krvnog pritiska. Postoje dva tipa Barterovog sindroma: neonatusni i klasični. Usko povezan poremećaj, Gitelmanov sindrom, blaži je od oba podtipa Barterovog sindroma.
Znakovi i simptomi
U 90% slučajeva, neonatusni Barterov sindrom se viđa između 24. i 30. nedelje gestacije sa viškom amnionske tečnosti (polihidramnion). Nakon rođenja, dijete se vidi kako mokri i pije pretjerano (poliurija, odnosno polidipsija). Dehidracija opasna po život može nastati ako beba ne prima adekvatnu tečnost. Oko 85% dojenčadi odlaže višak kalcij[[a u urinu ([[hiperkalciurija) i bubrezima (nefrokalcinoza), što može dovesti do bubrežnih kamenaca. U rijetkim slučajevima, poemećaj novorođenčeta može napredovati u zatajenje bubrega. Pacijenti sa klasičnim Barterovim sindromom mogu imati simptome u prve dvije godine života, ali se obično dijagnosticiraju u školskoj dobi ili kasnije. Kao i novorođenčad s neonatusnim podtipom, pacijenti s klasičnim Bartterovim sindromom također imaju poliuriju, polidipsiju i sklonost dehidraciji, ali normalno ili tek neznatno povećano izlučivanje kalcija u urinu bez sklonosti razvoju kamenca u bubregu. Ovi pacijenti također imaju povraćanje i usporavanje rasta. Funkcija bubrega je također normalna ako se bolest liječi, ali povremeno pacijenti prelaze do završnog stadija zatajenja bubrega. Barterov sindrom okarakteriziran je niskim nivoom kalija u krvi, alkalozom, normalnim do niskim krvnog pritiska i povišenim reninom i aldosteronom u plazmi. Vjerovatno postoje brojni uzroci ovog sindroma. Dijagnostički pokazatelji uključuju visok nivo kalija i hlorida u urinu, uprkos niskim vrijednostima u serumu, povećani renin u plazmi, hiperplaziju jukstaglomerularnog aparata na biopsiji bubrega i pažljivo isključivanje zloupotrebe diuretika. Često se nalazi prekomjerna proizvodnja prostaglandina u bubrezima. Može doći i do gubitka magnezija. Homozigotni pacijenti doživljavaju tešku hiperkalciuriju i nefrokalcinozu.
Patofiziologija
Barterov sindrom je uzrokovan mutacijama gena koji kodiraju proteine za transport iona kroz bubrežne ćelije u debei uzlazni nastavak nefrona koji se također naziva uzlaznom Henleovom petljom. Konkretno, mutacije koje direktno ili indirektno uključuju Na-K-2Cl-kotransporter su ključne. Kotransporter Na-K-2Cl je uključen u elektroneutralni transport jednog natrijevog, jednog kalijevog i dva hloridna iona preko apikalne membrane tubula. Bazolateralni kalcij-osjeztljivi receptor ima sposobnost da smanji aktivnost ovog transportera nakon aktivacije. Kada se jednom transportuju u ćelije tubula, ioni natrija se aktivno transportuju kroz bazolateralnu membranu pomoću Na+/K+-ATPaze, a hloridni ioni prolaze olakšanom difuzijom kroz bazolateralne hloridne kanale. Kalij, međutim, može da difunduje nazad u lumen tubula kroz apikalne kalijeve kanale, vraćajući neto pozitivni naboj u lumen i uspostavljajući pozitivan napon između lumena i intersticijskog prostora. Ovaj gradijent naboja je obavezan za paraćelijsku reapsorpciju iona i kalcija i magnezija. Pravilna funkcija svih ovih transportera neophodna je za normalnu reapsorpciju iona duž debelog uzlaznog nastavka, a gubitak bilo koje komponente može dovesti do funkcionalne inaktivacije sistema u cjelini i dovesti do prezentacije Barterovog sindroma. Gubitak funkcije ovog reapsorpcijskog sistema rezultira smanjenom reapsorpcijom natrija, kalija i hlorida u debelom uzlaznom nastavku, kao i ukidanjem lumen-pozitivnog napona, što rezultira smanjenom reapsorpcijom kalcija i magnezija. Gubitak reapsorpcije natrija ovdje također ima neželjeni učinak ukidanja hipertonije bubrežne medule, ozbiljno narušavajući sposobnost kasnije reapsorpcije vode u distalnom dijelu nefrona i sistemu sabirnih kanala, što dovodi do značajne diureze i potencijala za volumensko iscrpljivanje. Konačno, povećano opterećenje natrijem na distalnom dijelu nefrona izaziva kompenzacijske mehanizme reapsorpcije, iako na račun kalija izlučivanjem iz glavnih ćelija i rezultira hipokalemijom. Ovo povećano izlučivanje kalija je djelimično nadoknađeno α-interkaliranim ćelijama na račun oona vodika, što dovodi do metaboličke alkaloze. Na osnovu uključenih gena, Barterov i Gitelmanov sindrom mogu se podijeliti u različite podtipove:
Banjer
Banjer je naseljeno mjesto u općini Ilijaš, Bosna i Hercegovina.
Bartterov sindrom
Tretman
Neophodna je suplementacija natrija, hlorida i kalija pod medicinskim nadzorom, a spironolakton se također može koristiti za smanjenje gubitka kalija. Slobodan i nekvalificiran pristup vodi je neophodan kako bi se spriječila dehidracija, jer pacijenti održavaju odgovarajući odgovor na žeđ. U teškim slučajevima kada suplementacija sama po sebi ne može održati biohemijsku homeostazu, [[nesteroidni protivupalni lijekovi (NSAID) se mogu koristiti za smanjenje glomerulske filtracije i mogu biti vrlo korisni, iako mogu uzrokovati iritaciju želuca i treba ih primjenjivati zajedno sa terapije supresijom želučane kiseline. Inhibitori enzima koji konvertuje angiotenzin (ACE) se takođe može koristiti za smanjenje brzine glomerulske filtracije. Kod malih beba i djece neophodan je nizak prag za provjeru elektrolita u serumu tokom perioda bolesti koji ugrožava unos tekućine. Nadzorni ultrazvuk bubrega treba koristiti za praćenje razvoja nefrokalcinoze, česte komplikacije koja dodatno povećava poteškoće u koncentraciji urina.
Prognoza
Dostupne ograničene prognostičke informacije sugeriraju da rana dijagnoza i odgovarajuće liječenje dojenčadi i male djece s klasičnim Barterovim sindromom mogu poboljšati rast, a možda i intelektualni razvoj. S druge strane, trajna hipokalemija i hiperreninemija mogu uzrokovati progresivni tubulointersticijski nefritis, što rezultira krajnjim stadijem bolesti bubrega (zatajenjem bubrega). Uz rano liječenje disbalansa elektrolita, prognoza za pacijente s klasičnim Barterovim sindromom je dobra.
Sharjah (emirat)
Sharjah (‎) jeste jedan od sedam emirata Ujedinjenih Arapskih Emirata. Nalazi se na obali Perzijskog zaliva dok svojim eksklavama izlazi i na obale Omanskog zaliva. S površinom od 2.590 km2 treći je emirat po površini. Prema procjenama iz 2019. godine u njemu je živjelo 2.374.132 stanovnika i po ovom kriteriju je također treći emirat u državi. Glavni i najveći grad je Sharjah po kojem je emirat i nazvan. Prema društvenom uređenju emirat je ustavna monarhija.
Historija
Arheološka nalazišta na području emirata ukazuju na to da su ljudi naseljavali ovu teritoriju još u davna vremena. Značajna nalazišta alata i oruđa od kamena, bakra i željeza nalaze se u Al Dhaidu, Al Thuqeibah, Mileihi, Tell Abraqu, Muwailah, Al Madam i Jebel Fayi. Arheološki nalazi u području Mleiha ukazuju na ljudsko prebivalište u skladu sa teorijom o širenju čovječanstva iz prvobitne postojbine u Africi u pusjedna područja o čemu svjedoče arheološki nalazi izloženi u Arheološkom centru Mleiha.
Oko 1727. godine klan Al Kasimi preuzeo je kontrolu nad ovim područjem i proglasio neovisnost područja. Prvi u dugom nizu pomorskih sukoba između pomorskih snaga Al Kasimija i Britanca dogodila se 1797. godine. Uslijedilo je razdoblje velike nestabilnosti duž obale, s nizom akcija između britanskih i plemenskih pomorskih snaga, uz različite promjene vodstva i odanosti između vladara Ras Al Khaimaha, Ajmana i Sharjahe, a šeik sultan bin Saqr Al Qasimi je 1823. polagao suverenitet nad svim lukama Joasmee a što su priznavali i Britanci.
8. januara 1820., šeik sultan bin Saqr Al Kasimi potpisao je s Britanijom Opći pomorski ugovor, prihvatajući status protektorata kako bi se mogao oduprijeti osmanliskoj dominaciji. Nakon isteka daljnjeg, desetogodišnjeg ugovora 1843. godine, 4. maja 1853. Sharjah je zajedno s drugim takvim područjima na tadašnjoj teritoriji poznatoj kao Arapska obala potpisao Trajni mirovni ugovor, koji je i potaknuo kolektivno ime Ugovorene Države kako su se nazivali priobalni emirati.
2. decembra 1971. šeik Halid bin Mohammed Al Kasimi pridružio je emirat Ujedinjenim Arapskim Emiratima. Međutim, 24. januara 1972. godine bivši vladar šeik Saqr izveo je državni udar. Nakon što je prethodno svrgnuo Saqra, šeik Halid je naredio rušenje tvrđave Sharjah (Al Hisn Sharjah). Saqr je preuzeo Halidovu palaču, držeći šeika unutra, a u nastalim sukobima ubijen je šeik Halid. Saqr je uhapšen, a na vlast je došao Halidov brat, sultan bin Muhammad Al-Qasimi, autor i historičar.
Geografija
Sharjah je treći najveći emirat u Ujedinjenim Arapskim Emiratima i jedini je koji ima teritoriju koja izlazi na obale i Perzijskog i Omanskog zaliva. Emirat pokriva 2.590 km2 što je ekvivalent 3,3% ukupne površine UAE, bez ostrva. Glavni grad emirata se nalazi oko 170 km od glavnog grada UAE-a Abu Dabija.
Obuhvata istoimeni glavni grad te ostale manje gradove i enklave. Grad Sharjah, koji se nalazi na obali Perzijskog zaliva, ima 519.000 stanovnika (procjena iz 2003.). Grad Sharjah graniči sa Dubaijem na jugu i Ajmânom na sjeveru te ta tri grad tvore metropolitansko područje.
Obrazovanje
U emiratu djeluje nekoliko visokoškolskih ustanova a to su:
Univerzitetski grad Sharjah je obrazovni distrikt istočno od grada Sharjaha koji obuhvata AUS, Univerzitet Sharjah i Visoki koledž tehnologije. Područje obuhvata i biblioteku Sharjah, Policijsku akademiju i učiteljsku bolnicu Sharjah.
Cim
Cim je naseljeno mjesto u gradu Mostaru, Bosna i Hercegovina.
O naselju
mini|Ostaci Cimske bazilike Na padinama Cima njegovani su poznati cimski vinogradi i voćnjaci. Ovo područje opustjelo je 1687. napadom mletačkog plaćenika Stojana Jankovića i njegove bande na Mostar. Janković se pri svom pohodu spustio preko Goranaca i Cima, kako bi što neprimjetnije došao do isturenih mostarskih mahala. Bježeći pred mostarskom potjerom, vraćao se istim putem kojim je i došao. Pri ovom pohodu Jankovićeva banda ubijala je i palila sve na što je naišla. Poginuli članovi Jankovićeve družine zakopani su u cimskom gaju Smrčenjaci. O ovom piše i Mostarac Luka Grđić Bjelokosić, pa kaže "... Ako je u tome boju poginulo dosta Mostaraca, poginulo je i dosta uskoka iz Stojanove družine. Te je svoje drugove Stojan pokopao u gaju Smrčenjaci. Docnije se u taj gaj počeše kopati okolni seljaci te je danas u njemu veliko katoličko groblje..."
mini|Pokušaj rekonstrukcije Cimske bazilike Na ovim prostorima postojala su i mnoga grobišta mostarskih muslimana nestala za vrijeme Austro-Ugarske uprave. Poslije pomenutog Jankovićevog pohoda zgarišta u neposrednoj blizini Mostara, Cima i Vihovićima skoro dva vijeka nisu obnovljena, stalno su podsjećala na dane u kojima su zgarišta nastala. Kasnije su se na ove prostore naseljavali katolici i pravoslavci, piše Husein Ćišić u knjizi "Mostar u Herceg-Bosni". Zna se da je na imanjima Mostaraca u Cimu i Vihovićima postojao znatan broj kula (ljetnikovaca), u kojima su njihovi vlasnici boravili za vrijeme ljeta. U legendu je ušla kula porodice Humo zahvaljujući članu ove porodice, poznatom mostarskom književniku Hamzi Humi (1895 - 1970). Humo je sa radošću boravio na ovom imanju pa su mu Cim i njegov tadašnji ambijent sa prelijepim vinogradima i voćnjacima bili inspiracija za mnoge njegove stihove i prozu. Bez dvojbe je opis ovih prostora kulminirao u njegovom lirskom romanu "Grozdanin kikot", "malom remek - djelu" kako kažu književni kritičari. Prvo izdanje ovog romana objavljeno je u Beogradu 1927. godine, a ovaj roman preveden je i na njemački jezik. Teoretičari književnosti kažu da je "Grozdanin kikot", jedinstveno djelo stvoreno na prostoru BiH koje će trajati koliko i ljudsko interesovanje za neke vječne i univerzalne teme kao što su ljubav, sjeta, radost i smrt. Zbog dobrog vina sa cimskog vinogorja, odavno je u Mostaru poznata poslovica "Nema Cima do Rima". Pomenuti Luka Grđić Bjelokosić kaže u navedenom djelu na 20. stranici, da se zbog vinopija dobrog cimskog vina ustalila u Mostaru poslovica "Nema Cima do Rima za pjanca i za kenjca".
Arheologija
Ona datira između 4. i 6. vijeka. Dimenzije bazilike iznose 24,80 x 15 m. Sa vanjske strane bila je ojačana sa 23 kontrafora. Ovo je jedina kasnoantička bazilika u kojoj otkriveni su moćnici in situ. Posmrtni prah mučenika-sveca kome je bila posvećena crkva stavljen je u dvije koštane i u dvije srebrne kutijice. U ruševinama bazilike pronađeno je ukupno 36 poremećenih i oštećenih srednjovjekovnih grobova. Trinaest grobnica je sačinjeno od podnih kamenih ploča bazilike. Grobni prilozi su uglavnom predmeti nakita (naušnice i prstenovi).
Moguće je da je na temeljima starije (prvobitne) crkve, koja je porušena iz nepoznatih razloga, sagrađena druga u kasnijem periodu. To potvrđuju i nalazi ulomaka dviju menza: jedne mramorne i druge od miljevine, kao i brojni dijelovi oltarnih pregrada koji pripadaju dvjema fazama. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
Groblja
Najpoznatija groblja u Cimu su:
Župa sv. Ante- Cim
Zaštitnik župe u Cimu je sv. Ante. Sadašnji župnik je fra Luka Marić. Susjedne župe: Župa Marije Majke Crkve-Katedrala, Župa sv. Ivana Apostola i Evanđelista, Župa sv. Barbara Rudnik, Župa sv. Petra i Pavla.
Islamski kalendar
Islamski kalendar je lunarni (Mjesečev) kalendar. On se za protok vremena ravna prema Mjesečevim mijenama. Jedna puna Mjesečeva mijena (transformacija od mjeseca mlađaka na nebu do punog Mjeseca i potom opet do mlađaka) označava protok jednog mjeseca po kalendaru.
Za početak islamskog kalendara uzima se Hidžra, preseljenje Muhammeda iz Meke u Medinu usljed progona i pritisaka koje su nad njim vršili idolopoklonici iz njegovog rodnog grada.
Mjeseci
Islamski kalendar ima dvanaest mjeseci:
Formula
C (gregorijanski kalendar), H (islamski kalendar)
NGC 90
NGC 90 (također poznat kao Arp 65, MCG 4-2-11, PGC 1405 i UGC 208) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 246 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Najveći prečnik je 1,90 (136 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (57 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio R. J. Mitchell 26. oktobra 1854. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
El-Inšikak
El-Inšikak jeste 84. sura Kur'ana. Ima 25 ajeta i objavljena je u Meki. Inšikak znači "rascijepiti se". Budući da se u ovoj suri govori o znacima Sudnjeg dana, a počinje riječima "Kada se nebo rascijepi", nazvana je Inšikak.
Sadržaj
Prvih pet ajeta skreće pažnju na ono što se dešava u prirodi. Prvo je da iz neba pada kiša, a iz zemlje niču razne biljke, a sve nam ovo ukazuje na one velike događaje koje će proizvesti Božija Objava, Kur'an. Nebo i zemlja i sve što se nalazi na njima i između njih pokorava se Bogu jer su oni tako stvoreni da izvršavaju svaku Božiju zapovijed.
Olaf I, kralj Danske
Olaf I (danski: Oluf I; 1050. - 18. august 1095.) je bio kralj Danske od 1086. do 1095. godine. Bio je sin danskog kralja Svena II i brat danskog kralja Knuta IV. Oženio je Ingegard Haraldsdoter, kćerku norveškog kralja Haralda III, s kojom nije imao djece. Na prijestolje je došao nakon ustanka u kome je ubijen njegov stariji brat Knut IV. Vladavinu mu je obilježila masovna glad koja je opustošila zemlju. Naslijedio ga je brat Erik I.
Republika Kongo
Republika Kongo (francuski: République du Congo) također poznata i kao Congo-Brazzaville je država smještena u Centralnoj Africi. Graniči sa Gabonom, Centralnoafričkom Republikom, Demokratskom Republikom Kongo i Angolom. Na zapadu izlazi na Atlantski okean.
Na teritoriji današnjeg Konga postojalo je nekoliko većih država naroda Bantu, a posebno su se isticale Loango i Kongo. Krajem 19. vijeka Kongo pada pod vlast Francuza, te tako postaje dio kolonijalne regije Francuska Ekvatorijalna Afrika. Nakon nezavisnosti 1960. godine, bivša kolonija Francuski Kongo postaje Republika Kongo.
Etimologija
Republika Kongo dobila je ime po rijeci Kongo, čije ime potječe od Konga, kraljevine Bantu a koja je zauzimala svoja ušća u vrijeme kada su je Portugalci otkrili 1483. ili 1484. Ime kraljevstva izvedeno od njegovog naroda, Bakongo, endonim za koji se kaže da znači "lovci" (na Kongo jeziku: mukongo, nkongo).
U periodu kada ga je kolonizirala Francuska, bio je poznat kao Francuski Kongo ili Srednji Kongo. Da bi se razlikovao od susjedne Demokratske Republike Kongo, ponekad se naziva Kongo (Brazzaville) ili Kongo-Brazzaville. Brazzaville potječe od osnivača kolonije, Pierrea Savorgnana de Brazza, italijanskog plemića čija se titula odnosila na grad Brazzacco, u općini Moruzzo, čije je ime izvedeno od latinskog Brattius ili Braccius, a oba znače "ruka".
Historija
Najstariji tragovi ljudskog prebivanja na području Konga datiraju iz paleolita. Kongo su prvobitno naseljavali Pigmejci. Nakon njih se doseljavaju pripadnici Bantu naroda. U 17. vijeku Kongo otkrivaju Portugalci, te uspostavljaju svoju vladavinu. Međutim, u drugoj polovini 18. vijeka u borbu za vlast nad Kongom se uključuju Belgija i Francuska.
Kolonizacija
Za vrijeme nacističke okupacije Francuske tokom Drugog svjetskog rata, Brazzaville je funkcionisao kao simbolički glavni grad Slobodne Francuske između 1940-1943. Brazzavillska konferencija iz 1944. godine najavila je velike reforme u francuskoj kolonijalnoj politici. Kongo dobija lokalno zakonodavstvo nakon usvajanja ustava iz 1946. godine kojim je uspostavljena Francuska Četvrta Republika.
Nakon revizije francuskog ustava iz 1958. godine kojim je uspostavljena Francuska Peta Republika, AEF raspušta svoje sastavne dijelove, od kojih svaka postaje samostalna kolonija u okviru Francuske zajednice. Tokom ovih reformi Srednji Kongo postaje poznat kao Republika Kongo. 1959. godine objavljuje svoj prvi ustav. Antagonizam između pristalica Jacquesa Opangaulta i Fulberta Youloua rezultirao je niz nemira koji su izbili u glavnom gradu u februaru 1959. godine.
Nezavisnost i moderno doba
Kongo je dobio nezavisnost 15. augusta 1960. godine. Fulbert Youlou je vladao kao prvi predsjednik zemlje sve dok suparničke političke stranke nisu digle trodnevni ustanak nakon kojeg je svrgnut. Nakon toga vojska Konga nakratko preuzima vlast nad zemljom te uspostavlja privremenu vladu na čelu sa Alphonse Massamba-Débatom.
Prema ustavu iz 1963. godine Massamba-Débat je izabran za predsjednika na petogodišnji mandat. Tokom njegove vladavine usvojen je "naučni socijalizam" kao ustavna ideologija zemlje. 1965. godine Kongo uspostavlja međunarodne odnose sa Sovjetskim Savezom, Narodnom Republikom Kinom, Sjevernom Korejom i Vijetnamom. Massamba-Débat nije uspio ujediniti različite institucionalne i ideološke frakcije, te njegom režim naglo završava vojnim udarom u augustu 1968. godine.
Marien Ngouabi, koji je učestvovao u vojnom udaru preuzima vlast nad državom 31. decembar 1968. godine. Godinu dana kasnije predsjednik Ngouabi je Kongo proglasio prvom Afričkom "narodnom republikom". 16. marta 1977. godine Ngouabi je ubijen. 11 članova Vojnog odbora je imenovano u vladu na čelu sa Yhombi-Opangom kao predsjednikom republike. Dvije godine kasnije Yhombi-Opango je prisiljen da odstupi s vlasti, a novi predsjenik postaje Denis Sassou Nguesso.
Sassou Nguesso je približio zemlju državama Istočnog bloka, te potpisuje dvadesetogodišnji pakt prijateljstva sa Sovjetskim Savezom. Tokom godina Sassou se više oslanjao na političku represiju, a manje nad patronatom da održi svoju dikraturu.
Pascal Lissouba, koji je postao prvi izabrani predsjednik (1992-1997) u periodu višestranačke demokratije pokušao je da sprovede ekonomske reforme uz podršku MMF-a. U junu 1996. godine MMF je odobrio trogodišnji plan za razvoj zemlje vrijedan 100 miliona američkih dolara. Međutim, naredne godine izbija građanski rat.
Kultura
Poznati ljudi porijeklom iz Konga uključuju pisce Sony Labou Tansi i Alaina Mabanckou i muzičara Abd Al Malik.
Drvene crkve u Slovačkoj
Slovačke drvene crkve na slovačkom dijelu karpatskog planinskog područja, ilustruju koegzistenciju različitih vjera na maloj teritoriji srednje Evrope.
Predstavljaju dobre primjere bogate lokalne tradicije vjerske arhitekture, obilježene susretom latinske i bizantijske kulture. Međusobno se donekle razlikuju u tipovima tlocrta, po rasporedu u unutrašnjem prostoru i detaljima u vanjskom izgledu zbog svojih vjerskih običaja.
Svjetska baština
Osam crkvi je 2008. godine upisano na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine
Evangelističke crkve
Oštra ograničenja sadržana u odlukama na Šopronskom kongres 1681 donijela su ograničenja u pogledu izgradnje protestantskih, tzv. artikularnih crkava. Posljedica je bila izgradnja objekata prijatnog izgleda. Crkve su se morale izgraditi u toku jedne godine, bez ikakvih metalnih dijelova kao što su ekseri, i bez ikakvog tornja.
Abasidi
desno|mini|300px|[[Abasidski halifat 850. godine]] Dinastija Abbasija je vladala od 750. - 1258. i 1261. - 1517., što znači 764 godine sa prekidom. Ukupno je brojala 54 halife.
Historijski pregled
Abasidi su većinom bili orijentisani na vladanje unutar imperije, a ratovi za proširivanje carstva većinom nisu bili vođeni. Carstvo je bilo veliko i morali su postaviti regionalne vladare, međutim problemi su nastali u njihovoj borbi za vlast i želji da i njihove pozicije budu nasljedne. Jedan od ovih poduhvata je rezultirao i sada poznatom titulom sultana. Naime, već u 11. vijeku Mahmud od Gazne se proglasio sultanom svoje teritorije odbijajući na taj način bilo kakvu vezu sa Abbasijama, pa i formalnu koja se relizirala u nazivima titula.
Zadnji Abasid, El-Muste'sim, potomak Poslanikove loze je ubijen 1258. Ubio ga je Hulagu Khan nakon osvajanja Bagdada. Međutim, vladavina Abasida se nastavila i iako su izgubile stvarnu vlast nad zemljom, sve do halife Selima I smatrali su se vladarima, prvenstveno u vjerskim pitanjima. Do kraja svoje dinastije djelovali su iz Egipta (1261.-1517.) pod vlašću Memluka.
Raskol sa Šiitima
U ranom periodu vladavine je došlo do prvog značajnijeg raskola između muslimana Sunita i Šita. Prvenstveno, Abasidi su zanijekali Šite jer su podržavali emevijsku vlast a nijekali abasidsko pravo na prijesto putem krvne veze sa Poslanikom. Rezultat su bili mnogi konflikti između ovih dvaju grupa koji su završili osnivanjem nezavisne države Šita u sjevernoj Africi 801. godine.
Značaj
U doba vladavine Abasida hilafet je dobio internacionalni karakter, pružen je doprinos prevođenju knjiga sa drugih jezika, prvenstveno grčkog pa baš zahvaljujući njima uspjela su se sačuvati djela velikih mislioca poput Platona i Aristotela. Postigli su značajna dostignuća vezana za medicinu, a najznačajnija djela su prevođena na latinski i hebrejski. Proučavali su ljudsku anatomiju i uzroke bolesti. U tom periodu je djelovao i Ibn Sina. Bavili su se astronomijom, razvili algebru. Doprinijeli su i na drugim poljima nauke, između ostalog i napravili jedan od prvih, ako ne i prvi globus.
Spisak abbasijskih halifa u Bagdadu
desno|mini|200px|Srebrni novčići iskopani u [[Kairuanu sa imenom Abasidskog halife Me'muna]]
Štirinsko jezero
Nalazi se na nadmorskoj visini od 1.677 metara. Od Kotlaničkog jezera je udaljeno oko 1 sat hoda. Smješteno je zapadno od vrhova Todor (1949), i Osredak (1828). Bogato je jezerskom zlatovčicom, i ševarskim pticama.
U periodu od 30. novembra do 1. juna ribolov je zabranjen. Vrhovi iznad jezera omogućuju šetnju i planinarenje. U blizini jezera nalazi se 80 stećaka.
NGC 1812
NGC 1812 (također poznat kao ESO 422-39, IRAS 05068-2918, MCG -5-13-9 i PGC 16819) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 180 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Golub. Najveći prečnik je 1,20 (63 hiljade sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (47 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 6. novembra 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Povijuša
thumb|Splet više vrsta lijana u [[tropima Australije.]] thumb|Lijane u [[Udawattakele, Srilanka.]] thumb| Nadstrešnica od [[Entada gigas koja se formirala nad lozom majmuna (Bauhinia glabra) na Kauai, Hawaii.]] thumb|Splet lijana preko šume u [[Western Ghatsu]] Lijana ili povijuša je bilo koja od različitih biljaka, dugih stabljika, drvenastih loza, čiji su korijeni usađeni  u tlu na toj razini i koristite drveće, kao i druga sredstva vertikalne potpore. Ona im je neophodna da se popnu do prirodnih nadstrešnica za bolji pristup dobro osvijetljenim površinama šume.
Lijane su karakteristične za tropske i suptropske vlažne širokolisne, listopadne šume (posebno sezonske šume), ali se mogu naći u umjerenim prašumama. Postoje i lijane umjerenih područja, naprimjer članovi rodova Clematis  ili Vitis (divlje grožđe). Lijane mogu formirati mostove usred šumskih nadstrešnica, pružajući životinjama koje žive na drveću (arborealne) staze kroz šumu. Ovi mostovi mogu zaštititi slabija stabla od jakih vjetrova. Lijane se nadmeću sa šumskim drvećem zbog sunčeve svjetlosti, vode i hranjivih sastojaka iz tla. Šume bez liana daju 150% više plodova; stabla s lijanama imaju dvostruko veću vjerojatnost da će uginuti.
Termin "lijana" nije taksonomska grupa, već opis načina na koji biljka raste – slično kao "stablo" ili "grm", tj. to su životne forme. Lijane se mogu naći u mnogim različitim biljnim porodica (biologija) porodicama. Jedan od načina razlikovanja lijana od drveća i grmlja zasnovan je na krutosti, konkretno, Yangovom modulu različitih dijelova stabljike. Drveće i grmlje imaju mlade grančice i manje grane koje su prilično fleksibilne i starijeg rasta, kao što su debla i velike grane koje su čvršće. Lijana često ima jake mlade izdanke i starije, fleksibilnijeg rasta u dnu stabljike.
Značajniji rodovi
Sljedeći rodovi imaju predstavnike lijana, koji uključuju:
Gnetophyta
Acanthaceae Ancistrocladaceae Annonaceae Apocynaceae Arecaceae (Palme) Araceae Aristolochiaceae Bignoniaceae Capparaceae Connaraceae Dilleniaceae Dioscoreaceae
Fabaceae: možda i nije iznenađujuće, loze porodice mahunarki dobro su zastupljene: – Caesalpinioideae – Cercidoideae – Faboideae (Papilionoideae)
Ekologija
Lijane se intenzivno natječu sa drvećem, uvelikeo smanjujući rast stabala, i reprodukciju drveća, veoma povećavaju njuho mortalitet, sprečavaju rast klijanaca, mijenjaju regeneracuju šuma, i na kraju utječe na stope rasta populacije drveća. One također pružaju pristupne rute u šumi, odnosno Nadstrešnica (biologija) nadstrešnice za mnoge životinje sa kretanjem u šumskim krošnjama. Naprimjer, u istočnoj tropskoj šumi s Madagaskara, mnogi lemuri postižu veću pokretljivost po mreži lijana navučenih među vertikalne vrste drveća. Mnogi lemuri više vole drveće s lijanama kao mjesta odrastanja. Lijane također pružaju podršku drveću kada pušu jaki vjetrovi. Međutim, one mogu biti destruktivne u tome što kada jedno stablo padne, veze koje prave mogu dovesti do pada mnogih drugih stabala.
Kako je zabilježio Charles Darwin, kako lijane imaju potporu drugih biljaka, mogu sačuvati resurse koje druge biljke moraju izdvojiti za razvoj strukture i koristiti ih umjesto za rast i razmnožavanje. Općenito, lijane su štetne za drveće koje ih podržava. Stope rasta niže su kod drveća s lijanama; izravno oštećuju domaćine mehaničkom abrazijom i davljenjem, čine ih osjetljivijim na oštećenja od leda i vjetra i povećavaju vjerovatnoću da će stablo domaćina pasti. Lijane takođe čine krošnje drveća dostupnijim životinjama koje jedu lišće. Zbog ovih negativnih efekata, drveće bez lijana je u prednosti. Neke su vrste evoluirale u osobinama koje im pomažu da izbjegnu ili izgube veze.
Knut IV, kralj Danske
Knut IV (danski: Knud IV; 1042. - 10. juli 1086.), poznatiji kao Sveti Knut (danski: Sankt Knud), je bio kralj Danske od 1080. do 1086. godine. Bio je ambiciozan vladar koji je, podržavajući Katoličku crkvu, ojačao Dansku. Njegovu kratku vladavinu su, s druge strane, obilježili izuzetno visoki porezi i duboko nezadovoljstvo naroda. Nakon ubistva od strane pobunjenika 1086. godine, postao je prvi danski kralj koji je proglašen svecem.
Rani život
Knut je rođen 1042. godine kao jedan od mnogobrojnih sinova danskog kralja Svena II. Prvi put je sa ocem učestvovao u pohodu na Englesku 1069. godine. Anglosaksonska hronika bilježi njegovo učešće i u drugom pohodu 1075. godine. Po povratku se sa flotom zaustavio u Flandriji koja je bila saveznik Danske i neprijatelj Engleske. Nakon smrti Svena II, na skupštini u Selandu je za kralja izabran Knutov brat Harald III. Knut je zbog toga pobjegao u Švedsku, odakle se suprostavljao bratu. Nakon Haraldove smrti 1080. godine, Knut je proglašen za danskog kralja. Po dolasku na vlast, oženio je Adelu, kćerku flandrijskog grofa Roberta I. Ona mu je rodila sina Karla (neuobičajeno ime u Danskoj) i kćerke bliznakinje Ceciliju (koja se udala za Erika Jarla) i Ingegerd (koja se udala za Folka).
801.
Godina 801. (DCCCI) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 801. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Demografija Orašja
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Orašje imala je 28.367 stanovnika, raspoređenih u 16 naselja.
Popis 2013.
ukupno: 19 861
Popis 1991.
ukupno: 28.367
Popis 1981.
ukupno: 27.806
Popis 1971.
ukupno: 25.740
Cordaitales
Cordaitales je izumrli red drvenastih biljaka koje su bile rani četinari ili su mogle evolirati u  četinjare (Pinophyta), ginkgoe Ginkgophyta) i cikade (Cycadophyta ). Imali su reproduktivne strukture u obliku konusa koji podsećaju na moderne četinjare. Cordaitales su se pojavile tokom karbonskog  perioda, sa velikim stablima koja su, čini se, posebno učestala na suhim tlima, u tropskim sredinama. Izgleda također,da su neka njihova visoka stabla, ali i grmovi, nalik mangrovaa  rasli  u karbonskim ugljevitim  močvarama.