cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Londonski sporazum (1913)
Londonski sporazum (1913) potpisan je 30. maja 1913. godine nakon Londonske konferencije 1912–1913. Sporazum se bavio teritorijalnim prilagođavanjima koja su nastala nakon završetka Prvog balkanskog rata. Londonska konferencija je završena 23. januara 1913. godine, kada se dogodio osmanlijski državni udar 1913. i kada je osmanlijski veliki vezir Kamil-paša bio primoran da podnese ostavku. Vođa državnog udara Enver-paša povukao je Osmanlijsko carstvo sa Konferencije, a Londonski sporazum je potpisan bez prisustva osmanlijske delegacije.
Zaraćene strane
Balkanski savez (Kraljevina Srbija, Kraljevina Grčka, Kraljevina Bugarska i Kraljevina Crna Gora) je bio pobjednička strana a Osmanlijsko carstvo poraženo. Velike sile su predstavljale Britansko Carstvo, Njemačko Carstvo, Ruska Imperija, Austro-Ugarska i Kraljevina Italija.
Pozadina
Austro-Ugarska i Italija snažno su podržavale stvaranje nezavisne Albanije. Djelomično je to bilo u skladu s prethodnom politikom Austro-Ugarske koja je pružala otpor srpskoj ekspanziji na Jadran; Italija je svoje planove za teritoriju, manifestovane 1939. godine, Rusija je podržavala Srbiju i Crnu Goru a Njemačka i Britanija su ostale neutralne. Odnos snaga između članica Balkanskog saveza bio je pod pretpostavkom da neće biti formirana albanska država i da će kasnija albanska teritorija biti podijeljena između njih.
Uslovi sporazuma
mini|Potpisivanje Sporazuma 30. maja 1913. Uslovi koje su nametnule velike sile su:
Međutim, podjela teritorija predatih Balkanskom savezu nije obrađena u Sporazumu, a Srbija je odbila da izvrši podjelu dogovorenu sa Bugarskom u njihovom sporazumu iz marta 1912. Kao rezultat bugarskog nezadovoljstva de facto vojnom podjelom Makedonije, Drugi balkanski rat je izbio između zaraćenih strana 16. juna 1913. godine. Bugari su bili poraženi, a Osmanlije su ostvarile neke pobjede zapadno od linije Enos-Midija. Konačni mir je dogovoren Bukureštanskim sporazumom 12. augusta 1913. godine. Između Bugara i Turaka zaključen je poseban sporazum, Carigradskim mirom, kojim su u velikoj mjeri definisane današnje granice između dvije zemlje.
Percepcija
Iscrtavanje tačnih granica albanske države prema Firentinskom protokolu (17. decembra 1913.) bilo je krajnje nepopularno među grčkim stanovništvom južne Albanije, koje je nakon svoje pobune uspjelo proglasiti Autonomnu Republiku Sjeverni Epir, međunarodno priznato kao autonomna oblast unutar Albanije pod uslovima Krfskog protokola.
Albanci su imali tendenciju da smatraju Sporazum nepravdom koju su nametnule velike sile, jer je otprilike polovina pretežno albanskih teritorija i 40% stanovništva ostavljeno van granica nove zemlje.
Husøy (Senja)
mini|desno|250px|Pogled na Husøy
Husøy je otok u Øyfjordenu kod sjeverozapadne obale otoka Senje. Nalazi se u općini Lenvik, koja je dio okruga Troms u Norveškoj, i udaljen je 53 km od Tromsøa u pravcu jugozapada. 2009. imao je 232 stanovnika. Selo Fjordgård udaljeno je 4.5 km, s druge strane fjorda na Senji. Sve donedavno do Husøya se moglo stići jedino čamcem, međutim, sad je povezan sa Senjom tunelom i 300 m dugim nasipom. Na otoku se nalaze prodavnica, osnovna i srednja škola, vrtić, restoran i kapela.
Carcass
Carcass je britanski heavy metal bend iz Liverpoola. Smatra ih se jednim od pionira grindcorea, te jednim od prvih melodic death metal bendova.
O grupi
Grupa je osnovana 1985 pod imenom Disattack, te su u početku svirali hardcore punk. Nakon promjene par članova te imena, počinju svirat goregrind i grindcore, te 1988 objavljuju prvi studijski album Reek of Putrefaction. Na iduća dva albuma, Symphonies of Sickness i Necroticism – Descanting the Insalubrious primjetni su utjecaji death metala, dok se njihov četvrti, Heartwork smatra jednim od prvih melodic death metal albuma. Objavljuju i posljednji album Swansong, prije nego što su 1995 objavili da prekidaju s radom. Ponovo su se okupili 2007 radi nastupa na turnejama.
Keplerova supernova
mini|Pogled na ostatke Keprelove supernove SN 1604, poznata i kao Keplerova Supernova, Keplerova Nova ili Keplerova zvijezda, bila je supernova tipa Ia koja se dogodila 8 ili 9 oktobra 1604. u Mliječnom putu, u sazviježđu Zmijonosac. Moguće ju je vidjeti golim okom, i udaljena je 6 kiloparseka (20.000 svjetlosnih godina) od Zemlje.
Posmatranje
Vidljiva golim okom, na svom vrhuncu Keplerova zvijezda bila je sjajnija od bilo koje druge zvijezde na nebu, sa prividnom magnitudom -2,5. Bila je vidljiva tokom dana više od tri sedmice. Zapisi o posmatranju supernove postoje u evropskim, kineskim, korejskim i arapskim izvorima.
To je bila druga supernova koja je viđena u samo jednoj generaciji (nakon SN 1572 iz 1572. koja se pojavila u Kasiopeji). Otad nije primjećena nijedna druga supernova u Mliječnom putu.
NGC 354
NGC 354 (također poznat kao IRAS 01005+2204, MCG 4-3-37, PGC 3763 i UGC 645) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 214 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,80 (50 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (25 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 24. oktobra 1881. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 6492
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2065
NGC 2065 (također poznat kao ESO 57-SC2) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Sto. Prvo otkriće je napravio James Dunlop 24. septembra 1826. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Marija Amalija Austrijska (parmska vojvotkinja)
Marija Amalija Austrijska (punim imenom Marija Amalija Antonija Josipa Ivana; 26. februar 1746 - 18. juni 1804) je bila vojvotkinja Parme, Piacenze i Gustalle po braku.
Rane godine
Bila je osmo dijete kraljice Marije Terezije i Franje I Stjepana, cara Svetog Rimskog Carstva. Kao kćerka austrijske vladarice nosila je titulu nadvojvotkinje od Austrije, princeze od Ugarske, Bohemije, Hrvatske, Slavonije i Dalmacije, a kao kćerka cara i kraljice oslovljavanje Carska i Kraljevska Visost. Marija Terezija je bila poznata po tome što je nejednako tretirala svoju djecu i vidljivo više pažnje poklanjala pojedincima, pogotovo nadvojvotkinji Mariji Kristini, a Mariju Amaliju je smatrala preživahnom.
Sa 22 godine nadvojvotkinja Marija Amalija se zaljubila u princa Karla od Zweibrückena koji je često posjećivao bečki dvor i kojeg je carska porodica dobro poznavala. Međutim, carica Marija Terezija ga nije smatrala dovoljno dobrim kandidatom za udaju svoje kćeri. Željela je da se uda ili za vojvodu Parme ili za napuljskog kralja, koji je planirao oženiti njenu mlađu sestru Mariju Josipu prije nego što je umrla od boginja. Karlo je nakon toga ogorčeno zauvijek napustio Beč.
Brak i politika
mini|lijevo|200px|Marija Amalija kao vojvotkinja Parme Protiv svoje volje Marija Amalija je bila zaručena za Ferdinanda, vojvodu Parme, unuka kralja Luja XV Francuskog. Napustila je rodnu Austriju 1. jula, kada je brak sklopljen preko predstavnika, i udala se 19. jula 1769. godine. Njena udaja je bila jedan od načina da se Marija Terezija izmiri sa francuskim kraljem, a kasnije je još jednu kćerku, Mariju Antoanetu, udala za njegovog unuka, budućeg Luja XVI Francuskog. Marijin Amalijin brak sa Ferdinandom je podržavao i njen stariji brat, Josip II, car Svetog Rimskog Carstva, čija je prva supruga, Izabela Marija od Parme, bila Ferdinandova sestra. Marijin Amalijin suprug je bio šest godina mlađi i Marija Amalija je dva mjeseca odbijala konzumirati svoj brak zbog muževe nehigijene. Marija Amalija je kasnije ipak rodila devetero djece.
Čim je stigla u Parmu, nova vojvotkinja se počela miješati u politiku muževe države uz savjete svoje majke. Baš kao i njena majka, Marija Amalija je bila de facto vladarica muževih posjeda. Ubrzo je pod Marijinim Amalijinim vodstvom Parma postala marioneta Austrije. Marija Amalija je potpuno zasjenila Ferdinanda i izazivala skandale svojim brojnim ljubavnicima. Njen razuzdani život je šokirao evropske monarhe, i svi su polahko prekidali svoje veze sa parmskim dvorom. Marija Amalija je otpustila ministra koji se protivio njenoj nevjeri suprugu i zamijenila ga Špancem kojeg joj je preporučio kralj Karlo III Španski. Međutim, ni novi ministar nije imao uticaja nad vojvotkinjom koja je nastavila svoj razuzdani život. Na kraju je Karlo III, ne želeći više imati išta sa Marijom Amalijom, prekinuo sve veze sa Parmom i ukinuo joj svoju finansijsku pomoć.
Porodični odnosi
mini|200px|desno|Nadvojvotkinja Marija Amalija Za kćerino ponašanje saznala je i carica Marija Terezija, koja je, kako bi udovoljila francuskom dvoru, prekinula kontakt sa Marijom Amalijom i zabranila svojoj djeci da joj pišu. Marija Terezija je pokušala opet uspostaviti kontakt sa kćerkom tek nakon rođenja Marijinog Amalijnog sina, ali bezuspješno.
Flora Brovina
Ratno vrijeme
Kako se politička situacija na Kosovu pogoršala tokom 1990-ih i izbile borbe, Brovina je vodila zdravstvenu kliniku u Prištini u kojoj je distribuirala zdravstvene informacije o različitim stvarima kao što su ujedi zmija, previjanje rana i porođaj beba. Također je koristila centar za sklonište brojne djece bez roditelja, od kojih su mnoga ostala bez roditelja tokom borbi i protjerivanja albanskog stanovništva. Ona i njene kolege su se brinuli o čak 25 djece odjednom.
20. aprila 1999. godine, tokom rata na Kosovu, Brovinu je otelo osam maskiranih srpskih paravojnih formacija iz kuće u kojoj je boravila i odvezena je automobilom na prvobitno nepoznato odredište. U zarobljeništvu u Srbiji se nalazila kada su NATO snage zauzele Prištinu, a srpske trupe se povukle iz pokrajine Kosovo. Prve vijesti o njenoj otmici pojavile su se 24. aprila 1999. godine kada je njen sin uspio kontaktirati međunarodno udruženje pisaca PEN sa hitnim apelom da se vijest o njenoj otmici objavi što je više moguće. Prebačena je u srpski zatvor u Požarevcu i u prvom mjesecu pritvora bila je podvrgnuta višesatnom ispitivanju. 9. decembra 1999. godine, na pokaznom suđenju, optužena je za "terorističke aktivnosti" po članu 136. Krivičnog zakona Jugoslavije. Provela je godinu i po u srpskim zatvorima prije nego što je puštena na slobodu kao rezultat međunarodnog pritiska.
Marija Amalija Austrijska (parmska vojvotkinja)
Porodični odnosi
Vojvotkinja Marija Amalija je ostala u kontaktu sa svojim mlađim sestrama, francuskom kraljicom Marijom Antoanetom i napuljskom kraljicom Marijom Karolinom. Jedno od posljednjih pisama koje je Marija Antoaneta napisala u zatvoru prije nego što je pogubljena pod giljotinom 1793. godine bilo je upućeno Mariji Amaliji. Svoju najstariju kćerku nazvala je po sestri i tako odbila poštovati majčinu želju da sve najstarije kćerke njenih kćerki budu nazvane po njoj (kao što je Marija Antoaneta nazvala svoju prvu kćerku). Mlađu kćerku nazvala je po Mariji Antoaneti. Nakon pogubljenja sestre i njenog supruga Marija Amalija je razvila veliko nepovjerenje i mržnju prema Francuzima.
Flora Brovina
Pisanje
Kao spisateljica, autorka je tri toma lirskih stihova. Prva zbirka, Verma emrin tim (Zovi me mojim imenom), koja sadrži 42 stiha, objavljena je u Prištini 1973. godine kada je imala samo dvadeset četiri godine. Šest godina kasnije, 1979. godine, uslijedila je zbirka Bimë e zë (Biljka i glas). Upravo se u ovoj zbirci kristaliziraju neke od glavnih tema Brovine poezije. Među njima je upadljiva sudbina žena u društvu, a posebno uloga žene kao majke, kao životvornice i hraniteljice. Tu se počinju pojavljivati porođaji, pupčana vrpca, plodna voda i dojenje, što su možda i najprisutniji simboli njenog stvaralaštva. Njena treća i poslednja zbirka originalnih stihova, pod naslovom Mat e çmat (Sa trakom kojom mjeri), objavljena je u Prištini 1995. godine. Mat e çmat se pojavila u vrijeme kada se situacija na Kosovu zaoštravala. Iako se ova treća zbirka ne može u velikoj mjeri tumačiti kao politički stihovi, u tom djelu ima mnogo pjesama koje odražavaju njenu zaokupljenost ne samo problemima i težnjama pojedinaca, već i sudbinom svog naroda, slobodom, samopouzdanjem i odlučnošću.
Nagrade
1999. godine dobila je godišnju nagradu Tucholsky švedskog PEN centra, nagradu koja je dodijeljena drugim istaknutim piscima kao što su Salman Rushdie, Adam Zagajewski, Nuruddin Farah, Taslima Nasrin, Shirali Nurmuadov i Vincent Magombe. Dobitnica je i nagrade PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write od strane američkog PEN centra i Nagrade za ljudska prava Fondacije Heinrich Böll u Berlinu.
Politika
Nakon proglašenja nezavisnosti Kosova, kandidovala se za predsednicu Kosova 2001. godine na listi Demokratske partije Kosova (PDK), iznenađujući kandidat umjesto lidera stranke Hashima Thaçija. Od tada je bila poslanik u Skupštini Kosova tokom svakog njenog zakonodavnog perioda.
Sorlaci (Foča, FBiH)
Sorlaci su naselje u općini Foča, Bosna i Hercegovina.
Za dolar više
Za dolar više jest špageti-vestern Sergia Leonea iz 1965. s Clintom Eastwoodom, Leejem Van Cleefom i Gianom Marijom Volontéom u glavnim ulogama. U filmu se pojavljuje i njemački glumac Klaus Kinski u sporednoj ulozi razbojnika. Film je u SAD-u objavljen 1967. te se smatra drugim dijelom onoga što se naziva "dolarska trilogija", tj. filmova Sergia Leonea s Clintom Eastwoodom u glavnoj ulozi. Prvi film bio je Za šaku dolara iz 1964, a treći Dobar, loš, zao (1966).
Radnja
mini|lijevo|Eastwood kao "Čovjek bez imena" Eastwood (čiji je lik u komercijalne svrhe nazvan "Čovjek bez imena") i Van Cleef (kao pukovnik Douglas Mortimer) portretiraju dvojicu lovaca na glave u potrazi za "El Indiom" (Volonté), jednim od najtraženijih bjegunaca na Divljem zapadu, i njegovom bandom. El Indio je nemilosrdni, inteligentni čovjek ovisan o pušenju neke droge. Njegovo narkomansko ludilo naglašava se krupnim planovima i prisjećanjima na prošlost. Na dvoboje nosi muzički sat koji označava vrijeme potezanja. Nakon pobjeda u dvobojima, jedan član njegove bande daje mu drogu kako bi se opustio.
Film počinje s Mortimerom koji ilegalno zaustavlja vlak u Tucumcariju kako bi pokupio nagradu od 1.000 dolara za Guya Callawaya. Odmah se daje do znanja kako je sposoban s revolverom budući da pogađa Callowaya iz velike udaljenosti. Nakon što je pokupio nagradu, počinje se raspitivati za Reda "Baby" Cavanaugha, za kojim je raspisana nagrada od 2.000 dolara, živog ili mrtvog, a koji je zadnji put viđen u White Rocksu. No, korak je iza Eastwooda koji pronalazi Cavanaugha u salonu kako igra poker.
U nezaboravnoj sceni Eastwood (Monco) udijeli sebi i Cavanaughu 5 karata bez riječi, a nervozni izraz Cavanaughova lica pokazuje njegov strah od Moncovih namjera. Cavanaugh izvlači tri kralja i polaže ih na stol, uvjeren kako je dobio dijeljenje, nakon čega se Eastwood samo lagahno nasmiješi i pokaže tri asa. Nakon što Cavanaugh kaže Moncu "Nisam čuo šta je bila opklada", ovaj se nasmiješi i kaže: "Tvoj život". U pokušaju da zarobi Cavanaugha ubija tri njegova ortaka i samog Cavanaugha nakon što je posegnuo za pištoljem.
Indiov glavni cilj jeste orobiti banku u El Pasu i sef u njoj u kojem se nalazi milion dolara. Nakon što su se istaknuli u pucačkim sposobnostima, Mortimer i Monco shvataju da se jedan od njih (Monco) mora pridružiti Indiovoj bandi tokom pljačke. Mortimer ima osobne motive za svoje postupke: njegova sestra, kako se otkriva na kraju, ubila se nakon što ju je Indio silovao, a nakon što joj je nekoliko trenutaka prije ubio muža. Eastwoodov lik, kao i drugim filmovima s "Čovjekom bez imena", motiviran je uglavnom novcem, ali ima i osjećaj za pravdu prema onima koji mu se sviđaju. Film završava dugim dvobojem između Indija i Mortimera u kojem Indiov muzički sat radi protiv njega budući da Van Cleef također zna muziku iz sestrinog sata; ubija Indija osvetivši sestru i odlazi, ostavivši sav novac Moncu.
Glumci
mini|desno|350px
Produkcija
Nakon što je film Za šaku dolara uspio na italijanskim kino-blagajnama, Leone i njegov novi filmski producent. Alberto Grimaldi, htjeli su snimiti nastavak, ali su prije toga morali pridobiti Eastwooda da nastupi u glavnoj ulozi. Eastwood još nije bio vidio ni prvi film i nije bio spreman snimiti drugi dok ga nije pogledao. Tako mu je Leone dao italijansku verziju (jer engleska još nije bila napravljena) i Eastwood je doveo nekoliko prijatelja da pogledaju film zajedno s njim u CBS-ovom produkcijskom centru. Reakcija je bila pozitivna te je Eastwood pristao snimiti nastavak.
Film je sniman u Almeríji, u Španiji, a scene interijera u rimskom studiju Cinecittà.
Monco
Za Eastwoodov se lik na početku filma kaže da se zove Monco. "Monco" u slengu znači "osakaćen" ili "jednoruki". Iako Eastwoodov lik nije osakaćen, gotovo sve svoje poteze povlači koristeći samo lijevu ruku, kako bi oslobodio desnu, kojom poteže.
El Indio
mini|desno|250px|Gian Maria Volonté kao "El Indio" El Indio ("Indijanac" na španskom) nemilosrdni je razbojnik koga vlasti označavaju kao jednog od najgorih kriminalaca svog vremena; prema službeniku u banci, "čak se ni Indio ne bi usudio da je opljačka." U prisjećanju se otkriva da je ubio prijatelja i silovao mu ljubavnicu. Djevojka se nakon toga ubila. Djevojka je bila Mortimerova sestra. El Indio puši nešto za što se ispostavlja da je marihuana, kako bi umirio svijest.
Pukovnik Douglas Mortimer
Mortimer je suparnički lovac na glave, iako je puno stariji od Eastwoodova lika, Monca. Monco na početku filma putuje kako bi posjetio čovjeka poznatog kao "Prorok" kako bi doznao nešto o svom protivniku. "Prorok" objašnjava da je Mortimer "nekad bio veliki vojnik. Sada je spao na to da bude lovac na glave kao ti." U banci u Tucumcariju Mortimer objašnjava direktoru da je porijeklom iz jedne od Karolina. Direktor je oduševljen Mortimerovim dolaskom, što daje naslutiti da je Mortimer bogataš koji bi mogao ostaviti novac u banci. Za razliku od Monca, Mortimerova motivacija za lovom na Indija i njegovom bandom nije novac, već osveta zbog sestre koju je Indio silovao, a koja se nakon toga ubila. Tokom susreta s El Indiom u filmu, Mortimer uzvikuje: "Ovo je pukovnik Mortimer, Douglas Mortimer... Znači li ti ime išta?" Nakon što je vidio Indija kako umire, Mortimer ostavlja nagrade koje će pokupiti Monco. Nakon što ga je ovaj upitao za novac, Mortimer mu kaže: "Sve je za tebe, mislim da zaslužuješ." Odlazi sam, a njegovi ciljevi su izvršeni.
Bora Ćosić
Bora Ćosić (rođen 5. aprila 1932) hrvatski je i srpski romanopisac, esejist i prevodilac.
Biografija
Rođen je u Zagrebu 1932. Sa pet godina se seli zajedno s porodicom u Beograd gdje završava osnovnu školu i gimnaziju, te studira na Filozofskom fakultetu. U Rovinj se seli 1992. godine, a od kraja devedesetih godina prošlog stoljeća najčešće živi u Berlinu. Napisao je više od pedeset knjiga, te je prevođen na brojne strane jezike. U ranoj mladosti prevodio je sovjetske futurističke pjesnike, Majakovskog, Hlebnikova i druge, te tokom svoje spisateljske karijere sarađivao sa brojnim časopisima. Autor je kultnog romana "Uloga moje porodice u svetskoj revoluciji" prema kojem je Bahrudin Bato Čengić snimio istoimeni film.
Dobitnik je brojnih nagrada i priznanja.
Izet Nanić
Izet Nanić (4. oktobar 1965 – 5. august 1995.) bio je bosanskohercegovački brigadni general. Tokom rata u Bosni i Hercegovini bio je komandant 505. bužimske viteške brigade 5. korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine.
Biografija
Izet Nanić je rođen u Bužimu, od majke Rasime i oca Ibrahima, kao drugi od sedam sinova. Osnovnu školu je završio u Bužimu sa odličnim uspjehom, a srednju vojnu (opću) školu završio je u Zagrebu 1984. godine. Po završetku srednje škole upisuje Vojnu akademiju u Beogradu (smjer Ratno vazduhoplovstvo i protivzračna odbrana – RV PVO) gdje provodi dvije godine (1984–1986) te jednu godinu u Sarajevu. Vojnu akademiju završava u Zagrebu 1987. godine.
Brak i djeca
Oženio se 6. augusta 1987. Safijom (djev. Remetić) iz Varoške Rijeke. U braku su dobili troje djece: kćerku Izetu (1988), sina Nevzeta (1991) i sina Ibrahima (1993).
Smrt
U Bužimu je njemu i bratu Nevzetu podignut spomenik u dolini pokraj Bužima. Posthumno mu je dodijeljeno priznanje "Orden heroja oslobodilačkog rata" 1998. godine i unaprijeđen je u čin brigadnog generala.
U znak sjećanja na dostignuća u ratu u Bosni i Hercegovini, generala Izeta Nanića, 505. vitešku brdsku brigadu 5. korpusa Armije RBiH i sve šehide u Bužimu se svake godine održava manifestacija pod nazivom "Slobodarski dani viteškog grada Bužima" u periodu od 4. do 15. augusta.
Kaznac
Kaznac je titula koja se javlja u srednjovjekovnoj Bosni i Srbiji kao oznaka za glavnog službenika u oblasti finansija. Kaznac je istaknuti predstavnik centralne državne uprave koji je bio zadužen za ubiranje vladarevih prihoda u bosanskoj državi 12. – 14. vijeka. Pored centralne vlasti, pored vladarevog domena, kaznac je postojao i na nižim nivoima vlasti u svim krajevima, područjima, zemljama, od kojih se sastojala Bosna (Hum, Donji kraji, Usora i Soli, te u pojedinim župama. U doba bana Mateja Ninislava 1249. pomenuta su tri bosanska kaznaca: Grdomil, Semijun i Belehan. Godine 1357. pomenut je kaznac Sanko, tj. župan Sanko Miltenović sa područja Huma i kaznac Stepoje sa područja Usore. Iz vremena bana Tvrtka I. Kotromanića je i kaznac Boleslav. Titulu kaznaca potisnula je titula protovestijara.
Titula kaznaca bila je u upotrebi u Duklji i srednjovjekovnoj srpskoj državi. U Srbiji je postojao i veliki kaznac, koji je bio predstavnik srpskih vladara i koji se razlikovao od ostalih kaznaca u pojedinim krajevima.
Solaris operativni sistem
Solaris je POSIX kompatibilan operativni sistem kompanije Sun Corporation. Baziran je na ranim verzijama BSD i AT&T System V Unixa. Podržava Intelovu x86 i Sunovu SPARC arhitekturu procesora.
Godine 2005. Sun je pustio u opticaj izvorni kod gotovo čitavog Solarisa, učinivši ga tako dijelom skupine operativnih sistema otvorenog koda.
IC 272
IC 272 (također poznat kao IRAS 02537-1423, MCG -2-8-30 i PGC 11086) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 399 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 1,00 (116 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (81 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 1. decembra 1891. godine.
Lavanda
Lavanda ili lavandula (lat.Lavandula angustifolia) je biljka iz roda Lavandula unutar kojeg se nalazi 39 vrsta.
Karakteristike
Lavanda raste kao grm do 1.2 metra visine i oko 1 metar širine. Bolje uspijeva u toplijim krajevima, mada postoje i vrste koje podnose i hladniju klimu. Voli suha, zaklonjena mjesta, po toplim i krševitim padinama. Cvjeta od jula do Septembra, a sjeme dozrijeva od augusta do oktobra. Cvjetovi su hemafrodični, to jest sadrže i tučak i prašnike (muške i ženske organe potrebne za razmnožavanje).
Rasprostranjenost
Lavanda uspijeva u regiji Mediterana južno do tropske Afrike i jugoistočno do Indije. Pretpostavlja se da je riječ lavanda izvedenica od latinske riječi lavare koja znači: prati.
Hemijski sastav
Lavanda sadrži eterično ulje gdje su glavni sastojci: linalil-acetat, geranil-acetat, geraniol, linalil, geranil-butirat. Osim toga, sadrži i derivate propionske i valerijanske kiseline, te tanina.
Upotreba
Lavanda se koristi najčešće za dobijanje lavandinog ulja koje se koristi kao antiseptik i u aromaterapiji. Lavandino eterično ulje je jedno od najčešće korištenih u industriji kozmetike. Lavanda se koristi u kulinarstvu kao začin i dekoracija. Listovi i latice se koriste sviježe kao dodatak salatama, supama i kuvanim jelima. Cvjetovi se mogu kristalizirati sa šećerom i dodavati marmeladama, sladoledu i kao aromatični dodatak sirčetu za salate.
Upotreba u medicini
Ljekoviti dio lavande djeluje kao holagog i holeretik. Poznate su i druge ljekovite osobine lavande. Djeluje kao antispazmodik, antiseptik, diuretik, fermifug, emenagog i antireumatik. Poznate i dokazane indikacije: Insuficijencija jetre, grčevi u želucu, problemi respriatornog trakta kao što su, astma, gripa i bronhitis. Pomaže i kod tuberkuloze, oligurija i reumatizma. Lavanda je oficijelna ljekovita biljka prema farmakopeji bivše Jugoslavije. Upotrebljava se: eterično ulje lavande (lat.Aethoreleum Lavandulae). Takodje je registrovana i u britanskoj i njemačkoj farmakopeji.
Primjena u narodnoj medicini
Lavanda se često koristi u narodnoj medicini kao sredstvo koje pomaže boljem izlučivanje mokraće, to jest, kao diuretik, ublažuje grčeva u želucu, smiruje živce, i pomaže kod nadimanja stomaka(karminativ). U ove svrhe koriste se se vrhovi stabljike sa cvijetom glavicom, od koje se pravi čaj.
McLaren MP4-23
McLaren MP4-23 je Formula 1 automobil dizajniran od strane Paddy Lowe i Tim Goss za Vodafone McLaren Mercedes da se natječu u Formula 1 - sezona 2008. Je predstavio u Mercedes-Benz motorsport muzeju u Stuttgartu na 7. januara 2008. Automobil osvojio 2008. svjetsko prvak vozač sa Lewisa Hamiltona, ali je završila 2. u prvenstvu konstruktora koja je osvojila Ferrari.
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(key) (Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju, dok utrke u italicu označavaju najbrži krug utrke)
USB-C
USB Type-C je finaliziran u augustu 2014 od strane USB Implementers Foruma. Razvijen je otprilike u isto vrijeme kao i USB 3.1 specifikacija. U julu 2016. godine IEC je usvojio kao "IEC 62680-1-3".
Opis
USB-C konektori i kablovi povezuju se i na izvore i na uređaje, zamjenjujući razne električne konektore, uključujući USB-B i USB-A, HDMI, DisplayPort i 3.5 mm audio kablove i konektore.
Konektori
mini| USB-C port (utor) na [[Mobilni telefon|mobilnom telefonu ]] 24-pinski dvostrani konektor nešto je veći od USB mikro-B priključka, a dimenzije su mu 8,4mm x 2,6mm. Postoje muški i ženski konektori.
Kablovi
Potpuno opremljeni USB-C kablovi koji implementiraju USB 3.1 Gen 2 mogu podnijeti do 10 Gbit/s. Označeni su sa SuperSpeed+. Postoje i kablovi koji mogu da podnesu samo USB 2.0 specifikaciju USB-a koja može ići do 480 Mbit/s. n|mini|Raspored pinova na USB-C utoru n|mini|Raspored pinova na USB-C utikaču
Specifikacije
Type-C 1.0 specifikacija je objavljena u augustu 2014 od strane USB Implementers Foruma (USB-IF).
Hardverska podrška
Na uređajima koji nemaju 3,5 mm audio priključak, USB-C port se može koristiti za povezivanje žičnih dodataka poput slušalica.
Plemenita baština
Plementita baština ili plemenito (baština) u srednjovjekovnoj Bosni predstavlja oznaku posjeda.
Naziv se često sreće na stećcima u natpisima na mjestu gdje se kaže da je pokojnik sahranjen na svojoj plemenitoj baštini ili na svojoj plemenitoj zemlji, ili kraće na plemenitoj. Plemenita baština je posjed koji je porodica ili rod imao stečen od davnina i koji je bio zagarantovan kao očevina ili babovina u njihovom vlasništvu u sistemu feudalnih društvenih odnosa zasnovanih na vjernoj službi i vjeri gospodskoj. Pored stjecanja nasljeđem, plemenita baština se proširivala ili stjecala kao nagrada za određene zasluge. Prilikom donacije bosanski vladari ističu da za istaknute zasluge daruju pojedinom vlastelinu određeni posjed u plemenito. U povelji iz 1419. Sandalj Hranić Kosača navodi za svoj posjed da ga je dijelom naslijedio, a dijelom da mu je dat i potvrđen kao plemenito.
Gryllefjord
mini|desno|250px|Pogled na Gryllefjord Gryllefjord je ribarsko selo, kao i administrativni centar općine Torsken na otoku Senji u okrugu Troms u Norveškoj. 2009. godine imao je 378 stanovnika.
Gryllefjord je lučko naselje u istoimenom fjordu i tokom ljeta aktivna je trajektna linija prema Andenesu na otoku Andøyi. Što se tiče cestovnog saobraćaja, Gryllefjord je povezan sa 4 km udaljenim Torskenom, kao i nešto udaljenijim Finnsnesom (oko 60 km).
Podržano učenje na osnovu povratnih informacija od ljudi
U mašinskom učenju, podržano učenje na osnovu povratnih informacija od ljudi tehnika je koja obučava "model nagrađivanja" uz pomoć povratnih informacija ljudi. Taj model se koristi kao funkcija nagrade za bolje usmjeravanje inteligentnog agenta. Povratne informacije poboljšavaju proces donošenja odluka omogućavajući mu da se prilagodi novim situacijama.
Neki primjeri jezičkih modela koji su obučeni na osnovu povratnih informacija od ljudi su ChatGPT i Sparrow.
Nimrud
mini|200px|lijevo|Krilati lav sa ljudskom glavom, čuvar vrata iz Nimruda, Britanski muzej Nimrud je antički asirski grad, koji se nalazio južno od Ninive na reci Tigris. Grad je pokrivao 16 kvadratnih milja. Ruševine grada su nađene u današnjem Iraku, oko 30 kilometara od Mosula. U antička vremena grad se zvao Kalhu. Arapi su grad nazvali Nimrud prema legendarnom kralju Nimrodu.
Nimrud je identifikovan kao stari biblijski grad Kalah. Asirijski kralj Šalmanasar I je izgradio Nimrud, koji je postojao hiljadu godina. Nimrud je postao glavni grad u 13. veku pre Hrista. Grad je postao slavan u vreme kralja Ašurnasirpala II oko 880. pre Hrista. Ašurnasirpal II je ponovo Nimrud proglasio prijestonicom. Izgradio je velike palate i hramove na mjestu gde je raniji grad bio pretvoren u ruševinu. 612. godine p. n. e. je razrušen.
Velika nagrada Argentine
Višestruki pobjednici (konstruktori)
Podebljani konstruktori su i dalje aktivini u takmičenju Formule 1
Senja
Senja (sjevernolap. Sážžá) jeste drugi najveći norveški otok (ne računajući Svalbard). Nalazi se uz obalu u okrugu Troms, a najbliži mu je grad Finnsnes. Povezan je s kopnom mostom Gisund. Općine smještene na Senji jesu Lenvik (dio koje se nalazi na kopnu), Berg, Torsken i Tranøy. 1. januara 2008. otok je imao 7.782 stanovnika.
Senja se spominje u romanu Davida Arminea Howartha We Die Alone: A WWII Epic of Escape and Endurance, koji govori o Drugom svjetskom ratu. Također, u računarskoj igri Tibia postoji otok istog imena.
Ime
Staronordijski oblik imena također je morao glasiti *Senja. Značenje je nepoznato, ali možda je povezano sa glagolom sundra ("raskidati", "razdvojiti"). Zapadna obala otoka razuđena je i rascjepkana brojnim malim fjordovima.
Geografija
Sjeverna i zapadna obala otoka okrenuta je otvorenom moru. Tu se direktno iz mora dižu strme planine s oštrim i grubim stijenama, s ponekim ribarskim selom (kao što su Gryllefjord ili Husøy) gdje god ima nešto nizije. Istočni i južni dijelovi imaju ravniji reljef, planine su zaobljenije, a ima i šuma, rijeka i obradivog zemljišta.
Atrakcije
Senju često nazivaju "Norveškom u malom" pošto raznovrsni pejzaž otoka odražava gotovo čitavu lepezu norveške prirode. Otok je u samoj Norveškoj dobro poznat po lijepom krajoliku i promovira se kao turistička atrakcija.
Među znamenitostima Senje nalaze se nacionalni park Ånderdalen s planinama i borovim šumama uz obalu, tradicionalne ribarske zajednice te "Senjski trol" (nor. Senjatrollet), najveći trol na svijetu. U najjužnijoj općini, Tranøyu, postoji nekoliko manjih muzeja koji dokumentiraju lokalnu historiju.
Liverpool FC – sezona 2016/2017.
2016-17 sezona fudbalskog kluba Liverpool FC je ukupno 125. sezona ovog kluba u fudbalskoj Premier ligi Engleske, a 54. zaredom u najboljem nogometnom prvenstvu Engleske. Kraj prethodne sezone, obilježio je loš plasman Liverpoola FC u engleskoj Premier ligi, koji je završio sezonu na 8. mjestu, ali ostvaren dobar rezultat u UEFA Europa ligi (finalist) i engleskom liga kupu (također finalist). U finalu evropske lige bolji tim bio je španski klub Sevilla FC, koja je slavila rezultatom 3-1, dok je u finalu engleskog liga kupa slavio Manchester City FC, koji je bio bolji u izvođenju penala. Njemački stručnjak i menadžer kluba Jurgen Klopp, uspio je psihološki i fizički podstaknuti fudbalere Liverpoola u drugom dijelu sezone, međutim jak intenzitet treninga i veliki broj odigranih utakmica (naročito u Europa ligi) uticao je na povrede prvotimaca, pa je u završnici sezone klub posustao u Premier ligi. Ipak je Klopp ostavio dobar dojam na vlasnike kluba, posebno zbog načina rada i komunikacije s fudbalerima, ali i zbog pozitivne atmosfere koju je donijeo u klub i odnosa sa navijačima. Zbog toga je nagrađen s produženjem ugovora s klubom do 2022. godine. U sezoni 2016-17 što zbog činjenice da klub neće igrati u evropskim takmičenjima, što zbog dovedenih pojačanja, mnogi navijači kluba kao i sami vlasnici očekuju napredak u Premier ligi i domaćim fudbalskim kupovima.
Protekla sezona obilježila je i proširenje stadiona Anfield, kojem je glavna tribina Main stand obnovljena i nadograđena, pa je planirani novi kapacitet stadiona od ove sezone oko 54.000 sjedećih mjesta. Zbog tih radova na povećanju kapaciteta stadiona, a čiji završetak je planiran za septembar 2016. godine, Liverpool FC u dogovoru sa Fudbalskim savezom Engleske odlučio je da prve tri utakmice u Premier ligi budu gostujuće. Ekipa Liverpoola je dosta dobro započela i odigrala prvu polovinu sezone 2016/17., a u periodu august-decembar 2016. u Premier ligi je upisala 12 pobjeda, 4 remija i samo 2 poraza. Međutim u decembru su ekipu sustigle povrede i umor, a odlazak jednog od ključnih fudbalera - Sadia Manea na Afrički kup nacija u januaru 2017. ispostavilo se odlučujućim faktorom u performansama ekipe u drugom dijelu sezone. Od potencijalnog kandidata za naslov prvaka Engleske, rezultati u januaru i februaru 2017. (1 pobjeda, 3 remija i 3 poraza) su udaljili ekipu Liverpoola od borbe za naslov i približili zoni koja vodi u kvalifikacije za UEFA Ligu prvaka. Neizvjesna borba za 4. mjesto između ekipa Liverpoola i Arsenala vodila se do posljednjeg kola Premier lige kada je Liverpool pobijedio na Anfieldu ekipu Middlesbrougha i tako osigurao play-off rundu za ulazak u grupnu fazu Lige prvaka. Sezona je ocjenjena relativno uspješnom s obzirom da je izboren plasman u Ligu prvaka.
Izgled opreme
Opremu (dresovi, šorcevi, čarape) fudbalskom klubu Liverpool FC dostavlja kompanija New Balance. Za domaću varijantu dresa izabrana je klasična crvena boja sa zlatno-žutim detaljima. Naizmjenične vodoravne trake s rupicama nalaze se s prednje strane dresa. Logotip kluba i sponzora je laserski ispisan u zlatno-žutoj boji, a dres je karakterističan i po tome što nema kragnu, nego obični okovratnik koji se kopča i ima jedno dugme. Gostujući dres je izveden u dominantno crnoj boji sa bijelim elementima (okovratnik i logotipovi) i pink linijama ispod rukava. Za treću garnituru dresova izabrana je drečasto-zelena podloga sa tamnosivim i bijelim elementima. Rukavi i ramenski dio dresa urađen je u kombinaciji drečasto-zelene i tamnosive boje, koje razdvaja bijela linija. Logotipovi su tamnosive boje, a s prednje strane dresa vidljive su vertikalne linije i dvije kose valovite linije koje se granaju od donjeg kraja dresa prema ramenima.
Troškovi i zarade
Izvor podataka: Transfermarkt
Tarevci
Tarevci su naseljeno mjesto u općini Modriča, Bosna i Hercegovina. Naselje se prostire između rijeka Bosne i Duse i leži na jednom od posljednih ogranaka planine Trebave.
Sekcija mladih
mini|desno|250px|KUD Ševko Avdić Mladi Tarevaca počeli su sa radom u ljeto 1998. godine kada je u Gradačcu organizovana Kulturno-sportska manifestacija "Modrički dani". Manifestacija koja je trajala punih sedam dana u okviru koje su organizovani turniri u šahu, stonom tenisu i malom fudbalu, izložba slika i fotografija i na kraju veoma sadržajna završna priredba posvećena ideji povratka.
U ljeto 2000 godine povratkom u Tarevce, Sekcija mladih je konačno formalizovala svoju unutrašnju strukturu u vidu rukovodećeg tima od sedam članova te aktivista koji su imali zadatak da vode akcije na planu edukacije te pokretanje rada sportskih i kulturnih sadržaja za mlade. Od tada su sve omladinske aktivnosti urađene pod okriljem "Sekcije Mladih Tarevci".
Na skupštini Sekcije mladih, održanoj 16.10.2007. godine izabran je treći po redu saziv Upravnog odbora od osnivanja ove organizacije kojeg čine 10 članova i to:
Sekcija mladih je u međuvremenu organizovana u sljedece grupe: folklor, ples i hor ilahija i sevdalinki.
Povratak prognanih u Tarevce
Sve do potpisivanja Dejtonskog sporazuma, Bošnjacima nije bio moguć povratak u Tarevce.
Iako je sporazum obavezivao sve tri strane o bezuslovnom omogućavanju povratka svih izbjeglih, Bošnjaci iz Tarevaca su se sučeljavali još par godina poslije sa nespremnosti strane bosanskih Srba o povratku imovine i svih prognanih lica.
U ljeto 25. juna 1999. godine blizu 60 prognanika iz Tarevaca je pokušalo da izvede nenajavljene radove na seoskom groblju u Tarevcima. Oko 80-100 bosanskih Srba je shvatilo ovakvu akciju kao provokaciju, te su napali povratnike, naoružani štapovima i kamenjem. Jedna grupa Bošnjaka je bila od strane bosanskih Srba opkoljena i vrijeđana, dok se policija Republike Srpske držala po strani. Povratnici su oko 16:00 oslobođeni uz pomoć jednog SFOR bataljona i propraćeni u Gradačac. Poslije ovog napada bosanskih Srba na povratnike u Tarevce, pri čemu je korišteno kamenje, vile pa čak i eksploziv, 6 osoba je povrijeđeno a preko 20 automobila uništeno.
FK Zadrugar 04
mini|desno|250px|Turnir u malom fudbalu FK „Zadrugar” Tarevci je prije rata djelovao dugi niz godina. Klub se takmičio u raznim klupskim ligama. U klubu su djelovale tri generacijski različite ekipe: pionori, juniori i kao glavna takmičarska ekipa seniori.
Odmah po povratku prvih izbjeglica poslije rata 1992-1995 u Tarevce krenulo se sa fudbalskim aktivnostima. Nedugo zatim su se pojavili i prvi inicijatori za aktiviranjem kluba.
Dana 21.03.2004 godine u prostorijama Osnovne škole u Tarevcima održana je Osnivačka skupština kluba. U skupštinu kluba izabrano je trideset skupštinara. Isti dan je izabrano i Predsjedništvo kluba od sedam članova. Po izboru Predsjedništva došlo je i do registracije kluba.
FK „Zadrugar” se za sada uglavnom takmiči u prijateljskim utakmicama.
Iskričavi cijanid
Iskričavi cijanid je kriminalistički roman Agathe Christie iz 1944. godine
Radnja
Šestoro ljudi je mislilo na Rosemary Barton koja je umrla prije gotovo godinu dana. Rosemary je živjela kao raskalašena, sebična žena koja je varala supruga. Imala je brojne nevažne afere, sve dok zbog jedne od njih nije poželjela zatražiti razvod. Nedugo nakon toga, za vrijeme proslave njenog rođendana završi mrtva, otrovana kalijevim cijanidom, a smrt se proglasi samoubistvom. 11 mjeseci poslije, Rosemaryn suprug George i njena sestra Iris prime anonimno pismo u kojem se tvrdi da je Rosemary zapravo ubijena. Krug ljudi koji su imali priliku za ubistvo je velik, te se ispostavlja da su svi koji su je poznavali imali motiv. Naposlijetku slučaj uspješno rješava pukovnik Race uz pomoć inspektora Kempa.
Stojkovići (Foča, FBiH)
Stojkovići su naseljeno mjesto u općini Foča, Bosna i Hercegovina.
NGC 5062-1
NGC 5062-1 (također poznat kao ESO 382-35, IRAS 13155-3511, MCG -6-29-26 i PGC 46351) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 151 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kentaur. Najveći prečnik je 2,30 (101 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (31 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 6493
NGC 6493 (također poznat kao MCG 10-25-105, PGC 60961 i UGC 11011) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 273 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 1,10 (87 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (87 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 5. juna 1885. godine.
NGC 355
NGC 355 (također poznat kao MCG -1-3-77 i PGC 3753) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 334 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 1,00 (97 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (39 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 27. septembra 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3550
NGC 3550 (također poznat kao MCG 5-27-2, PGC 33927 i UGC 6214) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 477 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 1,00 (139 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (139 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 11. aprila 1785. godine.
IC 1965
IC 1965 (također poznat kao ESO 155-51 i PGC 13162) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 771 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mreža. Najveći prečnik je 1,00 (224 hiljade sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (179 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 8. decembra 1899. godine.
Bitka kod Nikopolja
mini|250p|Bitka kod Nikopolja (Jean Froissart, 1398) Nikopoljska bitka odigrala se 23. septembra 1396. kod mjesta Nikopolj na rijeci Dunav u Bugarskoj između križara kršćanske koalicije pod vodstvom ugarskog kralja Žigmunda Luksemburškog i Ivana, sina Filipa Hrabrog iz Burgundije te Osmanlija i Moravske Srbije predvođenih sultanom Bajazidom I i Stefanom Lazarevićem. Kršćansku koaliciju, koja je imala namjeru da oslobodi Carigrad osmanskog pritiska sačinjavala je hrvatska, ugarska, francuska, njemačka, engleska i poljska vojska.
IC 1965
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Bitka kod Nikopolja
Saveznici su u početku imali uspjehe a onda se desio totalni preokret. Križari su se našli uklješteni između vojske sultana Bajezida i njegovog vazala srpskog kneza Stefana Lazarevića i bili u potpunosti poraženi. Na hiljade ljudi je bilo ubijeno, 10.000 je bilo zarobljeno. Spasio se mali broj križara. Sam Žigmund se morao spasavati bjekstvom. Preko Carigrada, Dubrovnika i Splita vratio se u Ugarsku. Bitka je presudila konačno učvršćivanje Osmanlija na Balkanu.
Receptor insulinolikog faktora rasta 1
Receptor Insulinolikog faktora rasta 1 (IGF-1) jest protein ćelijske površine koji je kod ljudi kodiran genom IGF-1 sa hromosoma 15. To je transmembranski receptor koji se aktivira hormonom koji se zove insulinoliki faktor rasta 1 (IGF-1) i srodnim hormonom zvanim IGF-2. Pripada velikoj klasi tirozin-kinaznih receptora. Ovaj receptor posreduje u efektima IGF-1, koji je polipeptidni proteinski hormon, po molekulskoj sličan strukturi insulinu. IGF-1 ima važnu ulogu u rastu i nastavlja da ima anaboličke efekte kod odraslih – što znači da može izazvati hipertrofiju skeletnih mišića i drugih ciljnih tkiva. Miševi kojima nedostaje receptor IGF-1 uginu kasno u razvoju i pokazuju dramatično smanjenje tjelesne mase. Ovo svedoči o snažnom dejstvu ovog receptora koji podstiče rast.
Struktura
Dvije alfa podjedinice i dvije beta podjedinice čine IGF-1 receptor. I α i β podjedinice se sintetiziraju iz jednog prekursora iRNK. Prekursor je zatim glikoziliran, proteolitski cijepan i umrežen cisteinskim vezama kako bi se formirao funkcionalni transmembranski αβ lanac. α lanci se nalaze ekstracelularno, dok β podjedinica pokriva membranu i odgovorna je za intracelularnu transdukciju signala nakon stimulacije liganda. Zreli IGF-1R ima molekularnu težinu od približno 320 kDa. Receptor je član porodice koja se sastoji od insulinski receptor i IGF-2R (i njihovi odgovarajući ligandi IGF-1 i IGF-2), zajedno sa nekoliko proteina koji se vezuju za IGF. IGF-1R i insulinski receptor imaju vezujuće mjesto za ATP, koji se koristi za obezbeđivanje fosfata za autofosforilaciju. Postoji 60% homologije između IGF-1R i insulinskog receptora. Strukture autofosforilacionih kompleksa tirozinskih ostataka 1.165 i 1.166 identifikovane su unutar kristalnog domena kinaze IGF1R. Kao odgovor na vezivanje liganda, α lanci indukuju autofosforilaciju tirozina β lanaca. Ovaj događaj pokreće kaskadu unutarćelijske signalizacije koja, iako je specifična za tip ćelije, često podstiče preživljavanje i proliferaciju ćelije.
Članovi porodice
Receptori tirozin-kinaze, uključujući receptor IGF-1, posreduju u njihovoj aktivnosti izazivajući dodavanje fosfatne grupe određenim tirozinima na određene proteine unutar ćelije. Ovaj dodatak fosfata indukuje takozvane kaskade "ćelijske signalizacije" - a uobičajeni rezultat aktivacije IGF-1 receptora je preživljavanje i proliferacija u ćelijama kompetentnim za mitozu i rast (hipertrofija) u tkivima kao što je skeletni i srčani mišić.
Županije u Mađarskoj
Mađarska se administrativno dijeli na 20 upravnih jedinica, od kojih su njih 19 županije (mađ. megyék, jednina: megye) i na glavni grad (mađ. főváros): Budimpeštu. Ove administrativne jedinice se dalje dijele na mikroregije (mađ. kistérségek) kojih je 173 dok je glavni grad Budimpešta samostalna mikroregija. 23 grada imaju županijska prava (mađ. megyei jogú városok, jedn.: megyei jogú város), pa se ponekad nazivaju i urbane županije. Mjesne vlasti tih gradova imaju proširene ovlasti ali još uvijek ne predstavljaju nezavisne teritorijalne jedinice.
Spisak županija
Napomene: ** Stariji oblik "Miškovac" Pet je gradova sa komitatskim pravima, ali koji su i sjedišta drugih komitata:
Receptor insulinolikog faktora rasta 1
Embrionski razvoj
Tokom embrionskog razvoja, put IGF-1R je uključen u pupoljke udova koji se razvijaju.
Dojenje
IGFR signalni put je od ključnog značaja za normalan razvoj tkiva mliječne žlijezde tokom trudnoća i dojenja. Tokom trudnoće dolazi do intenzivne proliferacije epitelnih ćelija koje formiraju kanal i tkivo žlijezde. Nakon odbijanja, ćelije prolaze kroz apoptozu i svo tkivo je uništeno. Nekoliko faktora rasta i hormona uključeno je u ovaj ukupni proces, a vjeruje se da IGF-1R ima ulogu u diferencijaciji ćelija i ključnu ulogu u inhibiciji apoptoze dok se odvikavanje ne završi.
Insulinska signalizacija
IGF-1 se vezuje za najmanje dva receptora ćelijske površine: IGF1 receptor (IGFR) i insulinski receptor. Čini se da je IGF-1 receptor "fiziološki" receptor - on veže IGF-1 sa znatno većim afinitetom nego što veže insulin. Poput insulinskog receptora, receptor IGF-1 je receptor tirozin kinaze—što znači da signalizira izazivanjem dodavanja molekula fosfata na određene tirozine. IGF-1 aktivira insulinski receptor na približno 10% jačine insulina. Dio ove signalizacije može biti putem heterodimera IGF1R/insulinskih receptora (razlog za konfuziju je to što studije vezivanja pokazuju da IGF-1 veže inzulinski receptor 100 puta slabije od insulina, ali to nije u korelaciji sa stvarnom snagom IGF-a -1 in vivo kod izazivanja fosforilacije insulinskog receptora i hipoglikemije).
Veličina tijela
Pokazalo se da IGF-1R ima značajan uticaj na veličinu tijela kod malih pasmina pasa. "Nesinonimni SNP na hr3:44,706,389 koji mijenja visoko konzervirani arginin na aminokiselini 204 u histidin" povezuje se s posebno malom veličinom tijela. "Predviđa se da će ova mutacija spriječiti stvaranje nekoliko vodikovih veza unutar domena bogatog cisteinom vanćelijske podjedinice receptora koja veže ligand. Devet od 13 sićušnih pasmina pasa nosi mutaciju i mnogi psi su homozigoti za nju." Pokazalo se da i manje jedinke unutar nekoliko malih i srednjih rasa nose ovu mutaciju. Miševi koji nose samo jednu funkcionalnu kopiju IGF-1R su normalni, ali pokazuju smanjenje tjelesne mase od ~15%. Takođe se pokazalo da IGF-1R reguliše veličinu tijela kod pasa. Mutirana verzija ovog gena nalazi se u nizu malih pasmina pasa.
Inaktivacija/delecija gena
Delecija gena za receptor IGF-1 kod miševa dovodi do smrtonosnosti tokom ranog embrionskog razvoja, i iz tog razloga, neosetljivost na IGF-1, za razliku od slučaja neosetljivosti na hormon rasta (GH) (Laronov sindrom), nije uočen u ljudskoj populaciji.