cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amer Osmanagić
Ponikao u pionirima tuzlanske Slobode i krajem 2001. seli u Partizan. U Partizanu je prošao sve mlađe kategorije gdje je bio i kapiten. Na mnogim turnirima je biran za najboljeg igrača. Zajedno sa jos 3 fudbalera 2006. potpisuje četverogodišnji profesionalni ugovor sa Partizanom. Za prvi tim Partizana je odigrao tek jednu utakmicu,a veći dio je proveo u Teleoptiku na posudbi. Godine 2009. potpisuje trogodišnji ugovor sa OFK Beogradom. Nakon samo pola sezone u OFK-u potpisuje za novi klub, Velež. U Velež je stigao kao najveće pojačanje za sezonu 2009/10. Također je igrao u kadetskoj i juniorskoj reprezentaciji, a trenutno je član U21 selekcije Bosne i Hercegovine.
NGC 4606
NGC 4606 (također poznat kao IRAS 12384+1211, MCG 2-32-174, PGC 42516 i UGC 7839) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 75 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 3,30 (72 hiljade sg) a najmanji 1,7 uglovnih minuta (37 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 15. marta 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 6032
NGC 6032 (također poznat kao IRAS 16008+2105, MCG 4-38-16, PGC 56842 i UGC 10148) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 197 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 1,60 (92 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (40 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 9. juna 1880. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Ban Ki-moon
Ban Ki-moon' (kor. 반기문, rođen 13. juna 1944), južnokorejski diplomat, bivši je generalni sekretar UN-a. Na Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija, 13. oktobra 2006., izabran je za generalnog sekretara, a na tu dužnost stupio je 1. januara sljedeće godine, kao osmi generalni sekretar UN-a od osnivanja 1945. godine i drugi generalni sekretar sa područja Azije, nakon U Thanta (1961–1971) iz Burme, današnjeg Mjanmara.
Biografija
Ban je diplomirao na odsjeku za međunarodne odnose seoulskog univerziteta, a magistrirao 1985. iz područja javne uprave na Harvardskom univerzitetu. Tečno govori engleski i francuski.
Kao karijerni diplomat prethodno je djelovao u New Delhiju, u južnokorejskom poslanstvu u Ujedinjenim nacijama i u Washingtonu, te kao ambasador svoje zemlje u Austriji.
Kao ministar vanjskih poslova od 2004., Ban je imao važnu ulogu u pregovorima šest zemalja kojima se nastojalo obuzdati sjevernokorejske ambicije u nuklearnom naoružavanju.
Od februara 2006. i službeno je bio u utrci za mjesto generalnog sekretara Ujedinjenih nacija, a 13. oktobra iste godine na tu su ga dužnost jednoglasno izabrale 192 članice Generalne skupštine UN-a. 14. decembra 2006. Ban je pred Generalnom skupštinom položio zakletvu na svoju dužnost.
Hans Globke
Hans Globke bio je njemački pravnik u državnoj službi i vladi Konrada Adenauera. Njegova uloga u vrijeme nacističke vladavine u Njemačkoj ostala je nerazjašnjena. Iako je učestvovao u izradi i donošenju rasnih zakona, nikada protiv njega nije vođen sudski postupak,
Biografija
Globke je rođen 1898. godine kao sin trgovca tekstilom u Düsseldorfu. nedugo nakon rođenja porodica se seli u Aachen. Poslije mature 1916. godine služi u njemačkoj vojsci na Zapadnom frontu u artiljerijskoj jedinici. Nakon rata Globke započinje studij prava na Univerzitetu u Bonnu i Kölnu. Član je Katoličkog saveza studenata Bavaria Bonn. Nakon promocije sa temom Imunitet članova saveznog parlamenta i državnih parlamenata u Gießenu, započinje karijeru kao pravnik u državnoj službi. Član je Njemačke partije centra Deutsche Zentrumspartei sve do njenog ukidanja 1933. godine. Nikada nije bio član NSDAP:
Donošenje rasnih zakona
Preuzimanjem vlasti u Njemačkoj od strane nacionalsocijalista 1933. godine Globke razrađuje zakone koji izjednačavaju zakone Pruske i Trećeg Rajha. 1.novembra 1934. godine prelazi kao referent u Ministarstvo unutrašnjih poslova pod ministarstvom Wilhelma Fricka, gdje ostaje sve do 1945. godine. 1938 godine postaje savjetnik ministarstva. Oblast njegovog pravnog rada svodila se u početku na problematiku promjene imena, kao i na obaveze prijavljivanja mjesta boravka. Od 1937. godine radi na donošenju i razradi rasnih zakona, kao i zakona o državljanstvu. Polja njegovog djelovanja svode se na:
Karijera u vladi Konrada Adenauera
U vladi njemačkog kancelara Adenauera, Hans Globke dobija mjesto višeg ministra, te 1953. godine zamjenjuje državnog sekretara Otto Lenza. U to vrijeme Globke je najbliži saradnik i savjetnik Adenauera, sve do kraja mandata 1963. godine. Mada zbog svoje prošlosti i učestvovanju u izgradnji nacističkog pravnog sistemma, kancelar Adenauer je u svojim izjavam tvrdio da su se njegovi saradnici za vrijeme nacističkog rezima zalagali protiv progona, te se zauzimali za progonjene osobe. Istragom protiv Adolfa Eichmanna, izraelske tajne sluzbe Mossad-a pojavili su se mnogobrojni podaci o učestvovanju Globkea u progonu Židova, koji su kompromitirali tadašnju njemačku vladu. Na jednom sudskom procesu u Demokratskoj republici Njemačkoj 1960. godine pokušano je dokazati njegove kontakte sa Eichmannom, te je u odsustvu osuđen na doživotnu robiju. U intervjuima holadskog pripadnika SS-a Willem Sassena sa Eichmannom, koje je Sassen bez uspjeha htio prodati 1957. godine američkom časopisu Life nalazili su se dijelovi koji su potvrđivali poslijeratne kontakte Globkea i Eichmanna. Otmicom i hapšenjem Eichmanna 1960. godine Sassen uspijeva prodati intervjue, čiji su izvodi objavljeni u dva dijela u novembru i decembru 1960. godine. Intervencijom njemačke vlade, američka tajna služba CIA pregleda intervjue, te izbacuje sve dijelove u kojima se spominje povezanost Globkea sa Eichmannom. U pisanoj internoj izjavi Allen Dullesa, tadašnjeg šefa CIA-e 20. septembra 1960. godine kaže se:
Nakon odlaska u penziju, Globke se odlučuje za boravak u Švicarskoj, ali mu švicarska vlada, kao nepoželjnoj osobi, uskraćuje ulaznu vizu.
Discogs
mini Discogs (skraćeno za diskografije ) je web stranica i baza podataka prikupljenih informacija o audio snimcima, uključujući komercijalna izdanja, promotivna izdanja i izdanja koja nisu objavljena ili nisu objavljena. Iako je sajt prvobitno kreiran sa ciljem da postane najveća onlajn baza podataka elektronske muzike, stranica sada uključuje izdanja u svim žanrovima u svim formatima. Nakon što je baza podataka otvorena za doprinose javnosti, rok muzika je počela da postaje najzastupljeniji žanr na listi. Na dan 11. februar 2022., Discogs sadrži preko 14,9 miliona izdanja, od preko 7,9 miliona izvođača, preko 1,8 miliona izdavača, doprinose sa preko 617,000 korisničkih naloga saradnika — ovi brojevi stalno rastu jer korisnici stalno dodaju prethodno nenavedena izdanja na sajt. Discogs serveri, koji se trenutno nalaze pod imenom domene discogs.com, u vlasništvu su Zink Media, Inc. i nalaze se u Portlandu, Oregon, Sjedinjene Američke Države.
H4K12ac
H4K12ac je epigenetička modifikacija proteina za pakovanje histona H4 u DNK. To je oznaka koja ukazuje na acetilaciju na 12. lizinskom ostatku proteinskog histona H4. H4K12ac je uključen u učenje i pamćenje. Moguće je da bi vraćanje ove modifikacije moglo smanjiti smanjenje pamćenja uzrokovano godinama.
Nomenklatura
H4K12ac ukazuje na acetilaciju lizina 12 na histonskoj proteinskoj podjedinici H4:
Histonske modifikacije
Genomska DNK eukariotskih ćelija je omotana oko posebnih proteinskih molekula poznatih kao histoni. Kompleksi formirani petljom DNK poznati su kao hromatin. ]]Osnovna strukturna jedinica hromatina je nukleosom: sastoji se od jezgarnog histonskog oktamera (H2A, H2B, H3 i H4) kao i linkera histona i oko 180 baznih parova DNK. Ovi jezgarni histoni su bogati ostacima lizina i arginina. Karboksilni (C) terminal ovih histona doprinosi interakcijama histon-histon, kao i interakcijama histon-DNK. Napunjeni repovi amino (N) terminala su mjesto posttranslacijske modifikacije, kao što je ono viđeno u H3K36me3.
Histon H4
Modifikacije H4 nisu toliko poznate kao H3 i H4 imaju manje varijacija koje bi mogle objasniti njihovu važnu funkciju.
H4K12ac
Acetilacija histona H4K5 i H4K12 obogaćena je na centromerama. H4K8ac i H4K12ac su povezani sa aktivnim promotorima, kako bi formirali okosnicu. H4 se više lokalizira na promotorima genskih tijela nego druge acetilacije, tako da H4K8ac olakšava produžavanje transkripcije.
H4K12ac je uključen u učenje i pamćenje tako da može pomoći u smanjenju opadanja pamćenja uzrokovanog starenjem.
Acetilacija i deacetilacija lizina
Proteini se obično acetiliraju na ostacima lizina i ova reakcija se oslanja na acetil-koenzim A kao donatora acetilne grupe. U acetilaciji i deacetilaciji histona, histonski proteini se acetiliraju i deacetiliraju na lizinskim ostacima u N-terminalnom repu kao dio regulacija gena. Tipski, ove reakcije kataliziraju enzimi sa histon-acetiltransferazom (HAT) ili aktivnošću histon-deacetilaze (HDAC), iako HAT i HDAC mogu modificirati status acetilacije nehistonskih proteina.
Regulacija faktora transkripcije, efektorskih proteina, molekulaskih šaperona i proteina citoskeleta acetilacijom i deacetilacijom je značajan posttranslacijski regulatorni mehanizam Ovi regulatorni mehanizmi su analogni fosforilaciji i defosforilaciji, djelovanjem kinaza i fosfataza. Ne samo da stanje acetilacije proteina može modificirati njegovu aktivnost, već ova posttranslacijska modifikacija također može biti unakrsna sa fosforilacijama, metilacijama, ubikvitinacijama, sumoilacijom i drugim za dinamičku kontrolu ćelijske signalizacije.
Epigenetičke implikacije
Ljudski genom je označen stanjima hromatina. Ova označena stanja mogu se koristiti kao novi načini za označavanje genoma neovisno o sekvenci genoma u osnovi. Ova nezavisnost od sekvence DNK pojačava epigenetičku prirodu histonskih modifikacija. Stanja hromatina su takođe korisna u identifikaciji regulatornih elemenata koji nemaju definisanu sekvencu, kao što su pojačivači. Ovaj dodatni nivo napomene omogućava dublje razumijevanje regulacije gena specifične za ćeliju.
Metodi
Acetilacija histonske marke može se otkriti na različite načine:
1. Imunoprecipitacijsko sekvcenciranje hromstina (ChIP-sekvenciranje) mjeri količinu obogaćivanja DNK kada se jednom veže za ciljani protein i imunoprecipitira. Rezultat je dobra optimizacija i koristi se in vivo za otkrivanje vezivanja DNK-protein u ćelijama. ChIP-Seq se može koristiti za identifikaciju i kvantifikaciju različitih fragmenata DNK za različite histonske modifikacije duž genomske regije.
3. Test za sekvenciranje hromatina dostupnog transpozazi (ATAC-seq) koristi se za ispitivanje regiona bez nukleosoma (otvoreni hromatin). Koristi hiperaktivni Tn5-transpozon da istakne lokalizaciju nukleosoma.
Berlinski zid
mini|desno|250p|Berlinski zid mini|lijevo|250p|Berlinski zid pogled iz zapadnog Berlina 1986.
Znakovi i simptomi
Znakovi i simptomi ili znaci i simptomi su uočeni ili detektljivi znakovi i doživljeni simptomi bolesti, ozljede ili stanja. Znak, naprimjer, može biti viša ili niža temperatura od normalne, povišen ili snižen krvni pritisak ili abnormalnost koja se vidi na medicinskom skeniranu. Simptom je nešto neobično što pacijent iskusi, kao što je groznica, glavobolja ili drugi bol ili bolovi u tijelu.
Znakovi
Medicinski znak je objektivna indikacija bolesti, povrede ili abnormalnog fiziološkog stanja koji se može otkriti tokom fizičkog pregleda. Ovi znaci su vidljivi ili na neki drugi način uočljivi kao što su osip ili modrica. Medicinski znaci pomažu u postizanju tačne dijagnoze. Primjeri znakova uključuju povišeni krvni pritisak, otpadanje noktiju na rukama i/ili nogama, teturanje hod i arcus senilis i arcus juvenilis  očiju (podočnjaka i kapaka).
Indikacije
Znak se razlikuje od indikacija''" — stanja koje 'ukazuje na' mogući lijek, a ne obrnuto (tj., to nije lijek koji 'ukazuje na' stanje).
Termin indikacija (lat. indicatio: isticanje, znak, najava, pokazivanje) je medicinska izvedenica zapojavu  da je, prema prirosi bolesti i njenim znakovima, potrebno primijeniti određeni lijek, terapiji postupak ili operaciju. Obično se odnosi na uočeno ili opisano, tj doživljeno stanje/osjećaj određenog, specifičnog pacijenta. Vitalna indikacija, indikacija da je neophodan određeni način liječenja da bi se pacijentu spasio život ili ublažilo postojeće stanje.
Suprotan termin je kontraindikacija (kontra- + indikacija), stanje ili skup okolnosti zbog kojih su zabranjeni određeni terapijski postupci (upotreba lijeka ili izvođenje operacije) ili neki dijagnostički zahvati, zbog mogućnosti da bi to otežalo ili ugrozilo stanje pacijenta. Kontraindikacija može biti opće stanje pacijenta (iscrpljenost, preosjetljivost na lijek), trenutno stanje njegove date bolesti ili istovremene druge bolesti (oštećenje vitalnih organa) ili posebno fiziološko stanje, kao što je trudnoća.
Simptomi
Simptom je nešto što se osjeti ili doživi, kao što je bol ili vrtoglavica. Znakovi i simptomi se međusobno ne isključuju, naprimjer subjektivni osjećaj vrućice može se primijetiti kao znak korištenjem termometra koji bilježi visoko očitanje.
Kardinalni znaci i simptomi
Kardinalni znaci i simptomi su specifični čak do te mjere da su patognomonični. Kardinalni znak ili kardinalni simptom se također može odnositi na glavni znak ili simptom bolesti. Nenormalni refleksi mogu ukazivati na probleme sa nervnim sistemom. Znakovi i simptomi se također primjenjuju na fiziološka stanja izvan konteksta bolesti, kao naprimjer kada se odnosi na znakove i simptome trudnoće, ili simptome dehidracija. Ponekad bolest može biti prisutna bez ikakvih znakova ili simptoma kada je poznata kao asimptomska. Poremećaj se može otkriti putem testova uključujući skeniranje. Infekcija može biti asimptomska i još uvijek može biti prenosiva.
Sindromi
Znakovi i simptomi su često nespecifični, ali neke kombinacije mogu upućivati na određene dijagnoze, pomažući da se suzi ono što može biti pogrešno. Određeni skup karakterističnih znakova i simptoma koji mogu biti povezani s poremećajem poznat je kao sindrom. U slučajevima kada je temeljni uzrok poznat, sindrom se naziva kao naprimjer Downov sindrom i Noonanin sindrom. Drugi sindromi kao što je akutni koronarni sindrom mogu imati brojne moguće uzroke.
Vitalni znaci
Vitalni znaci su četiri pokazatelja koji mogu dati trenutno mjerenje ukupnog funkcionisanja i zdravstvenog stanja tijela. To su temperatura, brzina srčanih otkucaja (pulsa), brzina disanja i krvni pritisak. Opsezi ovih mjerenja variraju s godinama, težinom, spolom i općim zdravstvenim stanjem.
Digitalna aplikacija je razvijena za upotrebu u kliničkim okruženjima koja mjeri tri vitalna znaka (ne temperaturu) koristeći samo pametni telefon, a odobrila ju je NHS, Engleska. Aplikacija je registrirana kao Lifelight First, a Lifelight Home je u razvoju (2020.) za praćenje i korištenje zainteresiranih kod kuće, koristeći samo kameru na svom pametnom telefonu ili tabletu. Ovo će dodatno izmjeriti zasićenost kisikom i pretkomorsku fibrilaciju. Drugi uređaji tada nisu potrebni.
Dijagnoza
Prepoznavanje znakova i uočavanje simptoma može dovesti do dijagnoze. U suprotnom, može se obaviti fizički pregled i uzeti historija bolesti. Možda će biti potrebni dodatni dijagnostički medicinski testovi kao što su test krvi, skeneri i biopsije. Rendgenski snimci, naprimjer, bio bi dijagnostički ili ne za frakture kostiju. Uočena značajka, otkrivena tokom pregleda ili medicinskog testa može biti poznata kao medicinski nalaz.
Shitenno-ji
mini|desno|250px|Toranj hrama Shitennō-jija
Shitennō-ji (四天王寺) je budistički hram u gradu Osaka u Japanu. Njegova izgradnja se pripisuje princu Shotokuu, japanskom državniku poznatom po širenju budizma u Japanu krajem 6. vijeka. Hram je dovršen oko 593., iako je izgradnja počela nešto ranije, te se godina 578. navodi kao datum kada je jedan od građevinara vezanih uz projekt osnovao Kongo Gumi, građevinsko preduzeće sa najdužim kontinuiranim postojanjem u historiji. Danas se smatra najstarijim postojećim budističkim hramom koji je još uvijek u upotrebi, iako je kroz vijekove bio dograđivan, a 1963. potpuno obnovljen.
Liman
mini|desno|200px|Satelitski snimak limana duž obale Crnog mora, načinjen pomoću satelita Landsat Liman je naziv za tip estuara, najčešće karakterističnog za obale Crnog i Azovskog mora. Nastaje na obalama kod kojih nije izraženo dejstvo plime i oseke, pa je tok rijeke blokiran sedimentima. Po nastanku može biti morski — kada sedimete donosi morska struja ili riječni — kada sedimente donosi veća rijeka.
Naziv liman se uglavnom korisiti za reljefne oblike na zapadnim i sjevernim obalama Crnog mora, kao i u Azovskom moru. Primjeri limana su jezero Varna u Bugarskoj, jezero Razelm u Rumuniji i Dnjestarski liman u Ukrajini. Ruski geografi naziv liman koriste i pri opisivanju nekih reljefnih oblika koji nisu vezani za Crno more — npr. Anadirski liman (rus. Анадырский лимáн) u Čukotskom autonomnom okrugu.
Ime
Riječ liman dolazi iz ruskog jezika (rus. лиман). Porijeklo riječi je starogrčko (grč. λιμένας), što u prijevodu znači zaliv ili luka. Širnjem Osmanskog carstva na zapadne i sjeverne obale Crnog mora, riječ su proširili Turci, da bi naposljetku ušla u bugarski, rumunski, ukrajinski i ruski jezik.
mini|desno|200px|Liman nastao na ušću rijeka Dnjepra i Južnog Buga
Avdo Međedović
Avdo Međedović (selo Obrov kod Bijelog Polja, 1875-1953), bio je crnogorski i bošnjački epski pjesnik i guslar. Njegova epska pjesma Ženidba Smailagić Meha ima 12.311 stihova i duga je kao Ilijada i Odiseja. Američki naučnik Milman Parry, istraživač i profesor sa Univerziteta Harvard iz prve polovine 20. vijeka, nazvao ga je „balkanskim Homerom”.
Istraživajući epsko stvaralaštvo na širim balkanskim prostorima, a u cilju odgonetanja tzv. „homerovskog pitanja”, jedan od najuticajnijih klasičnih filologa 20. vijeka, profesor na američkom univerzitetu Harvard, Milman Parry, zabilježio je, tokom 1935. godine, na specijalnim aluminijskim fonografskim pločama, 80.000 Avdinih epskih stihova. Na osnovu tih istraživanja Parry je zasnovao modernu teoriju usmene književnosti i modernu homerologiju. Nastavljač Parryjevog rada na sakupljanju epskog stvaralaštva Albert Bates Lord, također profesor na Harvardu, 1950/51, zabilježio je još 18.000 Međedovićevih stihova, kompletirajući na taj način impozantnu kolekciju od oko 100.000 stihova „sandžačkog Homera” Avde Međedovića.
Profesor Harvardskog univerziteta Zlatan Čolaković transkribovao je sa zvučnih snimaka više od 80.000 stihova bošnjačke epike harvardskog Parryjevog arhiva. Poznati Međedovićev ep „Ženidba Smailagić Meha“ prvi put je objavljen u Crnoj Gori, a prvi put čitav 1974. godine na engleskom i bosanskom jeziku. Stoga je porodici Čolaković 2010. uručena povelja „Avdo Međedović“. Podgorički savjet za imenovanje novih ulica, bulevara, trgova, mostova i naselja donio odluku da jednoj ulici u novom jezgru grada, na granici između Starog aerodroma i Konika, da ime Avde Međedovića. Sulejman Zatrić je 2011. režirao za SANDŽAKTV film Avdo Međedović balkanski Homer.
Brdijelji
Brdijelji su naselje u općini Kladanj, Bosna i Hercegovina.
Glacijacija
Glacijacija (za koju se ponekad koristi izraz Glacijalni period, označavajući poseban period određene ere, kao i proces Visokoglacijalne aktivnosti), često nazivana i ledeno doba, je geološki fenomen tokom koga se masovni ledeni pokrov formira u Arktiku i Antarktiku te prodire prema ekvatoru. Isto tako se izraz interglacijal, interglacijalija ili Interglacijalni period, poput današnje ere, koristi za označavanje odsutnosti masovne glacijalije na globalnom nivou, npr. ne-ledeno doba. Interglacijacne epohe su, u pravilu, kraće od glacijalnih. Ona je potaknula u prošlosti preseljenja stanovništva sa kontinenta na kontinent.
Demografija Velike Kladuše
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Velika Kladuša imala je 52.908 stanovnika, raspoređenih u 49 naselja.
Popis 1991.
ukupno: 52.908
Popis 1981.
ukupno: 45.520
Popis 1971.
ukupno: 36.079
IC 1353
IC 1353 (također poznat kao PGC 940278) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 402 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodolija. Najveći prečnik je 0,30 (35 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (23 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 6. augusta 1891. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Discoba
Filogenija
Značajnije promjene u filogenezi eukariota: [A] Eukariotski, heterotrofni predački bičari, [B] Žljeb za dovod hrane [C] Heterokontni bič [D] Korteksne alveole [E] Filipodije [F] Haptonema i aksopodije [G] Dodaci prednjem biču [H] Pojava hloroplasta od  primarne endosimbioze  Cyanobacteria [I] Trostruka fuzija gena za biosintezu pirimidina. [J] Lobopodije [K] Zadnji bič [L] Hitin [M] Kolagen, Blastulacija i diferencijacija tkiva
Boris Pandža
Boris Pandža  (rođen 15. decembra 1986. godine u Mostaru, Bosna i Hercegovina) je bosanskohercegovački fudbaler i bivši član bosanskohercegovačke fudbalske reprezentacije. Trenutno je slobodan igrač, a zadnji tim za koji je nastupao bio je Šibenik.
Klupska karijera
Fudbalsku karijeru počeo je u kadetima NK Zrinjskog. Veoma brzo stigao je u NK Široki Brijeg, gdje je prošao sve uzraste dok nije 2006. godine zaigrao za prvi tim. Početkom 2007. godine prešao je za 200.000 € u splitski Hajduk, u konkurenciji sa Dinamom, koji je također bio zainteresiran za njegove usluge. 2010. godine kupio ga je belgijski KV Mechelen za 350.000 €. Za Mechelen je debitovao 31. jula 2010. godine protiv ekipe KSC Lokerena u pobjedi od 2:0.
Reprezentacija
Prije bosanskohercegovačke A selekcije igrao je za bosanskohercegovačka mladu U-21 reprezentaciju. Za A selekciju debitovao je 2. juna 2007. godine u kvalifikacionoj utakmici za Evropsko prvenstvo protiv reprezentacije Turske na Koševu.
Svjetsko prvenstvo u košarci 2006.
Svjetsko prvenstvo u košarci 2006 je međunarodno košarkaško takmičenje održavano u Japanu od 19. augusta do 3. septebra 2006. Organizovano je od strane Međunarodne košarkaške federacije (FIBA), Košarkaškog saveza Japana (JABBA) i Organizacijskog odbora 2006. Badtz-Maru, kolega karaktera Hello Kitty iz japanske kompanije Sanrio, bio je službena maskota 2006.
Prvenstvo je osvojila Španija, kaja je u finalu prvenstva pobjedila Grčku, rezultatom 70–47, i do kraja prvenstva je pobjedila u svih devet odigranih utakmica. Bronzanu medalju su osvojile Sjedinjene Američke Države, koje su pobjedile Argentinu, rezultatom 96–81, u utakmici za treće mjesto. Do 2014, uključujući i prvenstvo 2014. godine, ovo je bilo jedino prvenstvo, gdje ni Jugoslavija (ili bivša jugoslavenska republika Srbija) ni SAD nisu dostigli finale.
Sastavi
Na početku prvenstva, sve 24 reprezentacije su imale po 12 igrača u njihovom sastavu.
Učesnici prvenstva
Na prvenstvu su učestvovale sljedeće ekipe:
thumb|left|200px|Ekipe koje su učestvovale u kvalifikacijama za prvenstvo; Azija (ljubičasta), Afrika (narandžasta), Amerika (zelena), Evropa (plava), Okeanija (žuta) i automatski kvalifikovani (akva) thumb|200px|Kvalifikovane ekipe
Žrijeb grupa Svjetskog rpventsva u košarci 2006. održan je u Tokiju 15. januara 2006. U preliminarnoj rundi, grupa A igrala je u Sendaiju, grupa B u Hirošimi, grupa C u Hamamacuu i grupa D u Sapporu. Završnica prvenstva je odigrana u Saitami.
Grupa A (Sendai)
19. august 2006
20. august 2006
21. august 2006
23. august 2006
24. august 2006
Grupa B (Hirošima)
19. august 2006
20. august 2006
21. august 2006
23. august 2006
24. august 2006
Grupa C (Hamamatsu)
19. august 2006
20. august 2006
22. august 2006
23. august 2006
24. august 2006
Grupa D (Sapporo)
19. august 2006
20. august 2006
22. august 2006
23. august 2006
24. august 2006
Knockout faza (Saitama)
Sva vremena su lokalna (UTC +9)
Finale
Od inaguralnog prvenstva jedna od dvije ekipe koja se takmičila za titulu je bila ili SAD ili Jugoslavija. Nakon kasnijeg raspada, bivša jugoslavenska republika, Srbija, je preuzela ovo mjesto u finalima. Finale 2006 je bilo prvo (i jedino, do 2014) u kojem nisu učestvovale ni jedna od ove dvije ekipe. Finale je neočekivano bilo jednostrano, sa Španijom koja je dominirala od početka i ograničene Grčke (izložena mogućem umore od svoje prethodne utakmice sa SAD-om) sa samo 47 poena, najmanje što su Grci postigli i u jenoj utakmici prvenstva, i manje od polovine poena koje je Grčka postigla u polufinalu protiv SAD-a. Španija je pobjedila iako je izgubila krilnog centra Pau Gasola, na kraju imenovanog za najkorisnijeg igrača prvenstva, zbog povrede u polufinalnoj utakmici protiv Argentine.
Sudije
Za Svjetsko prvenstvo, FIBA je odabrala 40 profesionalnih sudija.
Budistička meditacija
Budistička meditacija predstavlja niz tehnika kojima se razvijaju svjesnost, koncentracija, mirnoća i uvid. Budisti upražnjavaju meditaciju kao dio puta prema prosvjetljenju i nirvani (vidi: plemeniti osmostruki put).
Po budističkom shvatanju, meditacija predstavija djelatnost u kojoj čovjek nastoji da prevaziđe diskurzivno razmišljanje, da uništi ili spriječi nepovoljna duševna stanja, te začne ili utvrdi povoljna duševna stanja. Suština budističke meditacije je u sabranosti pažnje i svjesnosti, pažljivosti i posmatranju.
Latinska riječ meditacija je samo približan prevod termina bhavana, što znači "njegovanje" ili "razvoj", tj. oplemenjivanje ili razvijanje uma.
Sabranost pažnje na dah
Jedan od najpoznatijih primjera budističke meditacije je "sabranost pažnje na dah" (sanskrit anapanasati). Sastoji se u tome da čovjek bude svjestan svakog udaha i izdaha.
Meditacija o smrti
Budistička meditacija se kod monaha odnosi na često podsjećanje, svake večeri i zore, na mnogobrojne pogibelji kojima obiluje ljudski život, usljed čega smrt može da nastupi iznenada. Monah tada mora da preispita loša stanja u sebi koja nije prevazišao, a koja bi mogla da izazovu produženu buduću patnju u slučaju naprasne smrti (vidi: preporađanje).
Svjetski prvaci u atletici
Ovo je spisak svjetskih prvaka i osvajača medalja na svjetskim prvenstvima u atletici.
4 × 400 m
Napomena * – označava atletičare koji su trčali samo u kvalifikacijama i također dobili medalje.
4 × 400 m mješovito
Napomena * – označava atletičare koji su trčali samo u kvalifikacijama i također dobili medalje.
Likovni elementi
Likovni elementi su elementi koji se pri oblikovanju likovnog djela kombiniraju na različite načine. Svaki je od ovih elemenata dio vizuelnog dijela naše svijesti. S pomoću svake od njih, s jedne strane doživljavamo, a s druge strane izražavamo ono što vidimo.
Aleksandar Karađorđević (knez)
Aleksandar Karađorđević (ćirilica: Александар Карађорђевић; 11. oktobar 1806. - 3. maj 1885.) je bio knez Srbije od 1842. do 1858. godine i sin vođe Prvog srpskog ustanka Karađorđa. Poslije propasti Prvog srpskog ustanka, Aleksandar je sa ocem napustio Srbiju. Vratio se 1839. godine kada je postao ađutant kneza Mihaila Obrenovića. Na prijestolje su ga doveli ustavobranitelji poslije svrgavanja kneza Mihaila Obrenovića. Njegovu vladavinu je obilježio uticaj ustavobranitelja, po čemu se cijeli ovaj period naziva režim ustavobranitelja. Tokom ovog perioda pokrenute su ozbiljne reforme i modernizacija zemlje.
Rani život
Bio je sin Đorđa Petrovića Karađorđa i Jelene Jovanović. Rođen je u Topoli 11. oktobra 1806. godine. Oženio se 1830. godine Persidom Nenadović, kćerkom vojvode Jevrema Nenadovića. Imali su devetoro djece, od kojih su tri sina - Aleksij, Svetozar i Andrej - umrli u djetinjstvu.
Nakon uvođenja turskog ustava u Srbiju, te abdikacije kneževa Miloša Obrenovića i Mihaila Obrenovića 1842. godine, Aleksandar je došao na vlast. Ispravnost njegovog izbora osporile su Rusija i Osmanlijsko carstvo, tražeći da se glasanje ponovi. Glasanje je ponovljeno i gotovo svi poslanici su izabrali ponovo Aleksandra.
Za vrijeme vladavine kneza Aleksandra napravljene su brojne reforme. Zaostala Srbija je modernizovana po evropskim standardima; doneseni su zakoni o građanskoj imovini, izgrađena je sudska mreža i škole. U ovo doba formirana je i prva srpska stajaća vojska, koja postaje važan elemenat u državi. Aleksandar je došao u veliki sukob sa članovima Sovjeta, pa je protjeran 1858. godine. Na prijestolje Srbije, po drugi put, dolazi Mihailo Obrenović.
Aleksandar je umro u Temišvaru, 3. maja 1885. godine.
Crnogorski književni urbanitet (knjiga)
Crnogorski književni urbanitet je knjiga crnogorskog pisca i književnog kritičara Borislava Jovanovića koja je, u izdanju Centralne narodne biblioteke „Đurđe Crnojević“ iz Cetinja, štampana 2005 godine.
Na prijelazu milenija
Knjiga sadrži eseje, prikaze i članke iz „crnogorske nacionalne literature na prijelazu milenija“, publicirane od 1997 do 2005 u dnevnom listu „Pobjeda“ i magazinu „Crnogorski književni list“ u okviru Jovanovićevih kolumni Libroskopija i Imenovanje knjige, te njegovu zasebnu studiju o crnogorskoj postmoderni štampanu u časopisu za kulturu „Plima plus“ (Br.46, Ulcinj, ljeto 2004). Ona je svojevrsna hronologija samospoznaje Crnogoraca u književnoj, kulturološkoj, te posljedično i političkoj ravni na prijelazu milenija koja će 21. maja 2006 u konačnom rezultirati obnovom neovisnosti Crne Gore.
Crnogorska postmoderna
„Crnogorski književni urbanitet“ obuhvata prikaze knjiga najreferentnijih crnogorskih pisaca, te manji broj prikaza crnogorskih esejističara, filozofa i historičara koji su svi skupa, gotovo ilegalno, knjige objavljivali 1990-ih (za doba SRJ) u teškim uvijetima sistematskog negiranja crnogorske nacionalne samobitnosti, koja je uključivala potiranje crnogorske kulture (citati izvorno, na crnogorskom jeziku):
Autori koji su djelovali na paradigmi „crnogorskog književnog urbaniteta“, a ona je obuhvatala pisanje na crnogorskom jeziku kao temeljnoj komponenti nacionalnog samoodržanja, po Jovanovićevom tumačenju su dali nemjerljiv doprinos moderniziranju crnogorske kulturološke a potom i političke svijesti:
O crnogorskom jeziku
U poglavlju „Crnogorski jezik između javne neupotrebe i književne ekspanzije: Paradoksi unitarnih filoloških koncepcija“ razmatra Borislav Jovanović pitanja negiranja, potcjenjivanja i ignoriranja crnogorskog jezika:
Dvije godine od objavljivanja „Crnogorskog književnog urbaniteta“ (2005), crnogorski jezik, Ustavom Crne Gore (2007), postao je službeni jezik.
Zastupljeni autori
„Crnogorski književni urbanitet“ donosi, pored ostalih, prikaze knjiga proze autora Sretena Asanovića, Jevrema Brkovića, Zuvdije Hodžića, Novaka Kilibarde, Andreja Nikolaidisa, Dragana Radulovića, Čeda Vulevića, Momčila Zekovića i Ognjena Spahića, zatim prikaze knjiga poezije autora Branka Banjevića, Pavla Goranovića, Ljubete Labovića, Mladena Lompara, Sretena Perovića, Vojislava Vulanovića, Jovaša Stanišića, prikaze drama Mirka Kovača i Radmile Vojvodić, prikaze knjiga iz historiografije dr. Živka Andrijaševića, dr. Danila Radojevića, dr. Manje Radulović-Vulić, dr. Radoslava Rotkovića, prikaze knjiga eseja dr. Todora Bakovića, dr. Čedomira Bogićevića, Rajka Cerovića, Čedomira Draškovića, Veljka Radovića, Sretena Zekovića, te djela o crnogorskom jeziku dr. Vojislava Nikčevića, Branka Šoća i Žarka L. Đurovića...
Tematski je „Crnogorski književni urbanitet“ Borislava Jovanovića nastavak njegove knjige „Libroskopija“, publicirane 2002 godine.
Antarktik
mini|Antarktik se nalazi na krajnjem jugu naše planete mini|desno|Nezvanična zastava Antarktika
Antarktik je kontinent na južnom polu i najmanje naseljen kontinent Zemlje. Samo ime Antarktik dolazi od grčke riječi ανταρκτικός (antarktikos), i znači nasuprot Arktiku. Smješten gotovo potpuno južno od Antarktičkog kruga i okružen Južnim okeanom. Veći dio Antarktika prekriven je antarktičkim ledenim pokrivačem, prosječne debljine 1,9 km.
Poznat je kao najhladnije mjesto na Zemlji i oko 98% njegove površine je prekriveno snijegom i ledom. Antarktik se često zamjenjuje sa Arktikom koji je na sjevernom polu Zemlje. Antarktik je po veličini peti kontinent na svijetu, poslije Azije, Afrike, Sjeverne Amerike i Južne Amerike.
U prosjeku, to je najhladniji i najvjetrovitiji kontinent na Zemlji, sa najmanje padavina. Sa 14.425 miliona km2, on je i treći najmanji kontinent poslije Evrope i Okeanije. Zbog male količine padavina, izuzev na samim obalama, kontinent je, tehnički, najveća pustinja na Zemlji. Ne postoji stalno ljudsko naselje na njegovoj površini, a živi svijet je predstavljen sa životinjama i biljkama posebno otpornim na hladnoću (pingvini, foke, lišajevi i veliki broj vrsta algi). To je uglavnom polarna pustinja, sa godišnjim padavinama od preko 200 mm duž obale i daleko manje u unutrašnjosti. Oko 70% svjetskih rezervi slatke vode je zamrznuto na Antarktiku, što bi, ako bi se otopilo, podiglo globalni nivo mora za gotovo 60 metara. Antarktik drži rekord za najnižu izmjerenu temperaturu na Zemlji, -89,2 °C. Priobalni regioni mogu dostići temperature preko 10 °C ljeti. Domaće vrste životinja uključuju grinje, nematode, pingvine, foke i tardigrade. Tamo gdje se pojavljuje vegetacija, uglavnom je u obliku lišajeva ili mahovine.
Iako su još od antičkih vremena postojale spekulacije o Terra Australis (Južnoj zemlji), prvu potvrdu postojanja kontinenta je pružila ruska ekspedicija sa Mikhail Lazarevom i Fabian Gottlieb von Bellingshausenom, međutim Antarktik je ostajao neistražen tokom 19. vijeka zbog negostoljubivog okruženja, nedostatka resursa i izolirane lokacije.
Prema odredbama sporazuma, na Antarktiku su zabranjene vojne aktivnosti, rudarstvo, nuklearne eksplozije i odlaganje nuklearnog otpada. Turizam, ribolov i istraživanje su glavne ljudske aktivnosti na i oko Antarktika. Tokom ljetnih mjeseci, oko 5.000 ljudi boravi na istraživačkim stanicama, a brojka se spušta na oko 1.000 zimi. Uprkos svojoj udaljenosti, ljudska aktivnost ima značajan uticaj na kontinent kroz zagađenje, oštećenje ozona i klimatske promene.
Istraživanja
Vjera u postojanje Terra Australis, kontinenta na krajnjem jugu planete, koji bi predstavljao "balans" u odnosu na sjeverna kopna Evrope, Azije i Sjeverne Afrike, bila je prisutna još od Ptolomejevog vremena i od njegove ideje o simetričnom rasporedu kopna na Zemlji. Ucrtavanje velikog južnog kopna je bilo uobičjeno na ranijim mapama kao što je naprimjer turska Piri Reis mapa. Čak ni u kasnom 17. vijeku, nakon što je utvrđeno da Južna Amerika i Australija nisu dijelovi tog kontinenta, geografi su još uvijek vjerovali da taj kontinent postoji i zamišljali su ga mnogo većim nego što je ustvari bio.
Prva potvrda postojanja Antarktika je došla 1820. godine. Tri broda su posjetila kontinent, ruski, američki i britanski, a kapetan ruskog broda Fabian von Bellingshausen je 27 januara prvi primijetio "kopno". Bilo je to tri dana prije Britanaca i oko deset mjeseci prije Amerikanaca. Bitno je da su sve tri ekspedicije konačno utvrdile stvarno postojanje tog očekivanog kopna.
1841. istraživač James Clark Ross je prošao kroz ono što se sada zove Rossovo more i otkrio Rossova ostrva. Proplovio je i pored velikog ledenog zida koji je poslije nazvan Rosov greben. Zatim Mount Erebus i Mount Terror na Antarktiku su nazvani po njegovim brodovima HMS Erebus i HMS Terror.
Tokom ekspedicije iz 1907. vođene od strane Ernest Shackletona grupa predvođena T. W. Edgeworth Davidom je postala prva koja se popela na Mount Erebus i dosegla Južni magnetni pol. Dok je 14. decembra 1911. ekspedicija sa Roald Amundsenom na čelu, stigla do južnog geografskog pola.
Richard Evelyn Byrd je predvodio nekoliko putovanja 1930-tih i 1940-tih godina, sprovodeći geološka i biološka istraživanja. 31. oktobra 1956. ekspedicija američke mornarice predvođena admiralom George Dufekom uspješno je izvela spuštanje avionom na tom mjestu.
== Teritorije Antarktika == mini|desno|200px|Teritorije Antarktike po rasporedu vlasti
Haker
Hacker je računarski entuzijast koji ukratko rečeno voli računarsku tehnologiju i sve njene aspekte, čije je znanje jako opširno. Riječ hacker se danas pogrešno koristi, i sinonim je za korisnika koji bez dopuštenja (dozvole) želi dobiti pristup nekom računaru, Internet resursu ili samo želi zagušiti (floodanjem) Internet promet na određenoj stranici. Haker zapravo znači zaljubljenik u računare.
Danas postoji više vrsta hackera. Prvi su white hat hackeri, sigurnosni stručnjaci koji su u većini slučajeva zaposleni u firmama čija je osnovna djelatnost otklanjanje sigurnosnih propusta u softveru i druge aktivnosti vezane za zaustavljanje crackera. Black hat hackeri su ustvari crackeri. Script kiddies predstavljaju mlađe ili starije ljude koji uopće ne razumiju računare i računarsku tehnologiju, nego su znanje stekli uz par priručnika i počeli redom uništavati (defacirati) nezaštićene Internet stranice. U hackerskim zajednicama širom svijeta script kiddies su omraženi i smatraju se parazitima.
Cracker označava hackera koji prelazi preko tanke linije između legalnog i ilegalnog, koji svoje znanje upotrebljava za sticanje lične koristi, uništavanje tuđe imovine i sl. Često se to svodi na upade na razne nezaštićene web stranice i slične ilegalne radnje. Hacker je često pogrešno poistevjećen termin sa crackerom, ali mnogo se razlikuju.
Sarajevo
Sarajevo je glavni i najveći grad Bosne i Hercegovine, njena metropola i njen najveći urbani, kulturni, ekonomski i prometni centar. Ujedno, to je glavni grad Federacije Bosne i Hercegovine i sjedište Kantona Sarajevo. Prema popisu stanovništva iz 1991. grad je po tadašnjoj strukturi sa deset općina imao 527.049, a po popisu stanovništva iz 2013. i trenutnoj teritorijalnoj podjeli sa četiri općine 275.524. Nalazi se u središnjem dijelu jugoistočne Evrope i Balkana. Kroz grad protiče rijeka Miljacka, a u neposrednoj blizini grada u općini Ilidža je i izvorište rijeke Bosne, s izletištem Vrelom Bosne. Oko grada nalaze se planine: Jahorina, Bjelašnica, Igman, Treskavica i Trebević.
Sarajevo je političko, finansijsko, socijalno i kulturno središte Bosne i Hercegovine i istaknuto središte kulture na Balkanu, sa uticajem na čitavu regiju u oblasti zabave, medija, mode i umjetnosti. Regionalni je centar u obrazovanju, dom je prve balkanske institucije tercijarnog obrazovanja, islamske medrese, koja je danas dio Univerziteta u Sarajevu. Grad je poznat po svojoj tradicionalnoj kulturnoj i religijskoj raznolikosti, sa pripadnicima islama, pravoslavlja, katolicizma i judaizma koji tu egzistiraju stoljećima. Zbog svoje duge i bogate historije, vjerskih i kulturnih raznolikosti, Sarajevo se ponekad naziva Jerusalem Evrope ili Jerusalem Balkana. Jedan je od rijetkih evropskih gradova u čijem se centru, u neposrednoj blizini, nalaze bogomolje sve tri velike monoteističke religije: džamija, katolička crkva, pravoslavna crkva i sinagoga.
Iako su područja oko grada naseljena još od prahistorije, moderni grad nastao je kao osmanlijsko uporište u 15. vijeku. Sarajevo je tokom svoje historije nekoliko puta privuklo međunarodnu pažnju. 1885. godine Sarajevo je bio prvi grad u Evropi i drugi grad na svijetu koji je imao stalnu mrežu električnih tramvaja koji su saobraćali kroz grad, slijedeći u tom primjeru San Francisco. 1914. godine Sarajevo je bilo i mjesto atentata na nadvojvodu Franza Ferdinanda od strane lokalnog mladobosanskog aktiviste Gavrila Principa koji je pokrenuo Prvi svjetski rat, koji je također okončao austrougarsku vlast u Bosni i Hercegovini i rezultirao stvaranjem Kraljevine Jugoslavije. Kasnije, nakon Drugog svjetskog rata, uspostavljanje Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine u okviru Druge Jugoslavije dovelo je do masovnog širenja Sarajeva, tada glavnog grada republike, što je kulminiralo domaćinstvom Zimskih olimpijskih igara 1984. godine koje su obilježile prosperitetnu eru za grad. Međutim, početkom jugoslovenskih ratova, tokom 1.425 dana od aprila 1992. do februara 1996. godine, grad je pretrpio najdužu opsadu glavnog grada u historiji modernog ratovanja, tokom bosanskohercegovačkog rata i raspada Jugoslavije.
Sarajevo je 2011. nominovano za Evropski glavni grad kulture 2014. a 2019. je zajedno sa Istočnim Sarajevom bio domaćin Evropskog zimskog olimpijskog festivala mladih 2019.
Etimologija
Sarajevo je historijsko ime grada, koje po jednoj od teorija potiče od kovanice Saray Ovası što znači Dvor i polje oko dvora. Sarajevo se ponekad naziva Šeher (tur. şehir; per. شهر šahr), imenom koje je gradu dao njegov osnivač Isa-beg Ishaković. Zbog svog orijentalnog izgleda nazivano je i imenom Damask sjevera, a Jevreji Sefardi su ga nazvali Mali Jerusalem. Abdulah Škaljić, autor rječnika "Turcizmi u srpsko-hrvatskom jeziku", u istoj knjizi navodi sljedeće:
Geografija
Sarajevo se nalazi u središnjem dijelu Bosne i Hercegovine i zauzima površinu od 141,5 km2. Centralni dijelovi grada smješteni su u kompozitnoj Sarajevskoj kotlini, koja se pruža od istoka prema zapadu i završava u Sarajevskom polju, okruženo planinama Bjelašnicom i Igmanom na jugozapadu, Trebevićem na jugoistoku, te srednjim planinama i međudolinskim rtovima na sjeveru i sjeverozapadu. Najstariji dijelovi grada (Vratnik, Bistrik, Hrid, Kovači, Alifakovac) su na padinama okolnih bregova. Prosječna nadmorska visina Sarajevskog polja je 500 m. Najzapadnija tačka polja je na 18○ 16' istočne geografske dužine. Krajnja istočna tačka je na 18○ 27' istočne geografske dužine, najsjevernija je 43○ 53’ sjeverne geografske širine, a najjužnija je na 43○ 47' sjeverne geografske širine. 250px|mini Rijeka Miljacka jedno je od glavnih geografskih obilježja grada. Teče od istoka, kroz centar Sarajeva, do zapadnog dijela grada gdje se ulijeva u Bosnu. Kao Sarajevska rijeka, Miljacka izvire oko 2 kilometra južno od Pala, u podnožju Jahorine, nekoliko kilometara istočno od centra Sarajeva. Izvor Bosne, Vrelo Bosne nalazi se kod kod Ilidže i još je jedno značajna prirodna znamenitost i izletište Sarajlija i drugih turista. Nekoliko manjih rijeka i potoka poput Koševskog potoka također protječe kroz grad i okolicu.
Klima
Sarajevo se nalazi u području umjerene kontinentalne klime, sa uticajem kontinentalne klime sa sjevera i mediteranske sa juga. Prosječna godišnja temperatura zraka iznosi 9,5 °C, a prosječna količina padavina je oko 919 l/ mm. Najhladniji period tokom godine je januar sa prosječnih -1,3 °C i jedini je mjesec sa negativnom srednjom vrijednošću temperature zraka. Juli je najtopliji sa prosječnom vrijednošću temperature zraka od 19,1 °C. Najekstremnije temperature zraka zabilježene u Sarajevu su -26,4 °C (zabilježena 4. januara 1942. godine) i 40.0 °C (19. augusta 1946).
Najviše sunčanih sati je tokom augusta sa prosječnih 270 sunčanih sati dok godišnji prosjek iznosi 1830 sunčanih sati po čemu se Sarajevo svrstava u srednje sunčane gradove. Nasuprot tome, stepen oblačnosti u prosjeku godišnje iznosi 59% a najizraženija je tokom decembra kada je oblačnost u prosjeku iznosi 75%.
Zagađenje zraka
Kvalitet zraka je jedno od gorućih pitanja iz oblasti zaštite okoline grada Sarajeva. Prema bazi podataka Svjetske zdravstvene organizacije (WHO) o kvaliteti zraka u 2016. godini, prosječna godišnja koncentracija sitnih lebdećih čestica (PM2.5) u 2010. godini procijenjena je na 30 μg/m3 na osnovu mjerenja PM10, što je 3 puta više od vrijednosti datih u Smjernici za kvalitet zraka WHO-a za godišnji prosjek PM2.5. U Sarajevu ne postoje novija direktna dugoročna mjerenja vrijednosti sitnih lebdećih čestica PM2.5 i mogu se dati samo procjene za vrijednost PM10, koji je manje štetan za zdravlje u odnosu na PM2.5. Stvarni podaci o kvalitetu zraka u realnom vremenu u obliku vrijednosti PM10, ozona, NO2, CO i SO2 dostupni su na web stranici Federalnog hidrometeorološkog zavoda.
Rijeke
mini|desno|Pogled na Miljacku s mosta na Skenderiji Miljacka je rijeka, koja najvećim dijelom protiče kroz Sarajevo od istoka prema zapadu. Duga je 35,9 kilometera. Nastaje od nekoliko vrela u podnožju planina Romanije i Jahorine. Paljanska Miljacka (12,9 km) izvire na Palama. Mokranjska Miljacka izvire u Kadinom Selu. Nekoliko kilometera istočno od Sarajeva u selu Dovlići, ove dvije pritoke se spajaju u Miljacku. Dalje Miljacka teče na zapad kroz Sarajevo, odakle nastavlja svoj put prema rijeci Bosni u koju se ulijeva.
U zapadnom dijelu Sarajevskog polja, na području općine Ilidža, izvire jedna od najvećih rijeka u Bosni i Hercegovini, Bosna, koja nastaje od tridesetak manjih izvora u podnožju planine Igman, stvarajući park prirode - Vrelo Bosne.
Pored rijeka Bosne, Željeznice i Miljacke, ostali veći stalni vodotoci su: Zujevina, Ljubina, Misoča, Stavnja, Tilava, Dobrinja, Bijela rijeka, Crna rijeka, Mošćanica, Vogošćanska rijeka i dr.
Vodopad Skakavac, visok 98 metara, nalazi se oko 12 km od centra grada.
Brežuljci, brda i planine
Centar grada Sarajeva leži na nadmorskoj visini od 511 metara iznad površine mora. Najnižu nadmorsku visinu u sarajevskoj kotlini ima općina Ilidža sa 498 m, dok viši dijelovi grada i prigradska naselja na padinama okolnih brda: Grdonj i Hum na sjeveru, Borija na istoku i padine Trebevića na jugu, leže na prosječnoj nadmorskoj visini od 900 metara. Grad okružuju šumoviti obronci olimpijskih planina jedinstvene ljepote, čiji vrhovi prelaze 2000 metara: Treskavica (2088  m), Bjelašnica (2067  m), Jahorina (1916  m), Igman (1502  m) i Trebević (1629 m).
Obronci obližnjih planina bogati su šumom. Crnogorica: jela, smrča, ariš i bor i bjelogorica: breza, topola i lijeska. 1939. godine botaničar K. Maly osnovao je Botanički vrt na Trebeviću, koji je u drugom svjetskom ratu u potpunosti uništen. 1948. godine na visini od 1530 m zasađen je rasadnik, botanički arboretum Šumarskog fakulteta. Za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini 1992-95. šumski fond je najvećim dijelom uništen.
Doba Ilira
Sljedeća istaknuta kultura u Sarajevu bili su Iliri. Drevni narod, koji su većinu zapadnog Balkana smatrali svojom domovinom, imali su nekoliko ključnih naselja u regiji, uglavnom oko rijeke Miljacke i u sarajevskoj dolini. Iliri u sarajevskoj regiji pripadali su Desidijatima, posljednjem Ilirskom narodu u Bosni i Hercegovini koji se odupro rimskoj okupaciji.