cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mjera (matematika)
Mjera je apstraktni matematički pojam, a predstavlja poopćenje pojmova kao što je dužina intervala, površine plohe, zapremine tijela, kardinalnosti skupa i drugih.
Neka je proizvoljan skup i M, \sigma- algebra podskupova od X.
Pod mjerom \mu na (X,M) podrazumijevamo preslikavanje za koje vrijedi:
Zadnji uslov nazivamo \sigma- aditivnost, tj. za mjeru \mu kažemo da je \sigma- aditivna funkcija.
Sa (X,M) označavamo izmjeriv prostor, a sa (X,M,\mu) prostor mjere.
Za mjeru \mu kažemo da je konačna mjera, ako je.
Za mjeru \mu kažemo da je \sigma- konačna, ako je i  za svako.
Velika bijela čaplja
Velika bijela čaplja (Ardea alba), poznata i kao obična čaplja, velika čaplja,  jest velika, široko rasprostranjena čaplja, čije se četiri podvrste nalaze u Aziji, Africi, Americi i južnoj Evropi, a odnedavno se proširila i na sjevernije dijelove Evrope. Rasprostranjena je u većini tropskih i toplijih umjerenih regija svijeta, gradi gnijezda na drveću u kolonijama blizu vode.
Taksonomija i sistematika
Kao i sve čaplje, član je porodice čaplji, Ardeidae. Tradicionalno klasificirane s rodama u Ciconiiformes, Ardeidae su bliži rođaci pelikana i umjesto toga pripadaju redu Pelecaniformes. Velika bijela čaplja – za razliku od tipičnih čaplji – ne pripada rodu Egretta, ali je zajedno s velikim čapljama danas u rodu Ardea. U prošlosti su ponekad bile svrstavane u Egretta ili odvojen u monotipski rod Casmerodius.
Ova vrsta ponekad se miješa s velikom bijelom čapljom s Kariba, koja je bijeli morf blisko srodne velike plave čaplje.
Naučno ime potječe od latinskih riječi ardea ("čaplja") i alba ("bijela").
Opis
mini|Odrasla jedinka u letu (Kalifornija) mini|Perje u doba razmnožavanja (Karnataka, Indija) Velika bijela čaplja je velika čaplja sa potpuno bijelim perjem. Visoka do 1 m, ova vrsta može narasti 80 do 104 cm u dužinu s rasponom krila od 131 do 170 cm. Tjelesna masa se može kretati od 700 do 1.500 gr., sa prosjekom oko 1.000 gr.. Stoga je samo nešto manja od velike plave ili sive čaplje (A. cinerea). Osim po veličini, može se razlikovati od ostalih bijelih čaplji po žutom kljunu i crnim nogama i stopalima, iako kljun može postati tamniji, a potkoljenice svjetlije u sezoni parenja. U doba parenja, nježno ukrasno perje se nalazi na leđima. Mužjaci i ženke po izgledu su identični; mladunci izgledaju kao odrasle jedinke koje se ne razmnožavaju. Razlikuje se od srednje čaplje (Ardea intermedia) po otvoru, koji se proteže daleko izvan stražnjeg dijela oka u slučaju velike bijele čaplje, ali završava odmah iza oka u slučaju srednje čaplje.
Let joj je spor s uvučenim vratom, što je karakteristično za čaplje i gorčicu, a razlikuje ih od roda, ždralova, ibisa i kašikara, koje u letu ispruže vrat. Velika bijela čaplja hoda ispruženog vrata i stisnutih krila, obično nije glasna ptica; kada je uznemirena ispušta tiho, promuklo graktanje, a u kolonijama za razmnožavanje često ispušta glasno graktanje i jače kreštanje.
Distribucija i stanište
Velika bijela čaplja je vrlo uspješna vrsta, koja je rasprostranjena širom svijeta u umjerenim i tropskim staništima. Prisutna je širom Sunčevog pojasa Sjedinjenih Država i u Neotropiku.
Očuvanje
U Sjevernoj Americi veliki broj Velikih bijelih čaplji je ubijen oko kraja 19. vijeka kako bi se njihove perjanice, mogle koristiti za ukrašavanje šešira. Brojevi su se od tada oporavili kao rezultat mjera očuvanja, te su se proširile do južne Kanade. Međutim, u nekim dijelovima juga Sjedinjenih Država, njegov broj je opao zbog gubitka staništa, posebno degradacije močvarnih područja kroz isušivanje, ispašu, krčenje, spaljivanje, povećan salinitet, ekstrakciju podzemnih voda i invaziju egzotičnih biljaka. Ipak, vrsta se dobro prilagođava ljudskom nastanjivanju i može se lako vidjeti u blizini močvara i vodenih površina u urbanim i prigradskim područjima.
Velika bijela čaplja je djelimično migratorna, a ptice sa sjeverne hemisfere, iz područja sa hladnijim zimama, sele se na jug. Jedna je od vrsta na koju se primjenjuje Sporazum o očuvanju afričko-evroazijskih migratornih ptica vodenih ptica (AEWA).
22. maja 2012. godine, par Velikih bijelih čaplji je uočen kako se gnijezde u Velikoj Britaniji po prvi put u prirodnom rezervatu Shapwick Heath u Somersetu. Ova vrsta je bila rijedak posjetilac u Velikoj Britaniji, a Ben Aviss iz BBC-a je izjavio da bi vijesti mogle značiti da je uspostavljena prva velika kolonija čaplja u Velikoj Britaniji. Sljedeće sedmice, Kevin Anderson iz Natural England-a potvrdio je da se izlegla velika čaplja, što je učinilo novim rekordom ptica za razmnožavanje za UK. U 2017. godini, sedam gnijezda u Somersetu oplelo je 17 mladih, a u Norfolku je jedan par ptica izlegao troje mladih. U januaru 2021. godine, Bird Guides, britanska web stranica i časopis koji izvještava o viđenjima rijetkih ptica, skinuo ju je sa liste nacionalno rijetkih ptica jer su opažanja postala uobičajena.
Sličan pomak prema sjeveru primijećen je u nordijskim zemljama gdje se historijski rijetko pojavljivala. Prvo potvrđeno razmnožavanje u Švedskoj bilo je 2012., a u Danskoj 2014. Obje zemlje sada imaju male kolonije. 2018. godine, par velikih čaplji se prvi put gnijezdio u Finskoj, odgajajući četvero mladih u koloniji sivih čaplji u Porvoou.
Galaksije praznine
Galaksije praznine su galaksije koje postoje u kosmičkim prazninama. Nekoliko galaksija postoji u prazninama; većina galaksija se nalazi u plahtama, zidovima i nitima koji okružuju praznine i superpraznine. Mnoge galaksije praznine su povezane kroz niti praznine ili vitice, lagane verzije običnih galaktičkih niti koje okružuju praznine, jedne sa drugima. Ove niti su obično ispravnije nego redovni duplikati zbog nedostatka uticaja okolnih filamenata. Ovi filamenti čak mogu biti dovoljno izdašni da formiraju slabu grupu galaksija. Galaksije praznine, kako je poznato, same predstavljaju prastare primjere evolucije galaksija, imajući nekoliko susjeda, sa vjerovatnoćom da su formirane od čistog intergalaktičkog gasa.
Hashim Thaçi
Hashim Thaçi jest bivši predsjednik Kosova, nekadašnji predsjednik Demokratske stranke Kosova, bivši premijer Kosova i bivši politički vođa Oslobodilačke vojske Kosova (OVK).
Studirao je filozofiju i historiju na Univerzitetu u Prištini, a postdiplomske studije završio je na Univerzitetu u Zürichu na Odsjeku za historiju jugoistočne Evrope i međunarodne odnose. Tokom studentskih godina bio je jedan od lidera Nezavisne unije studenata i prvi studentski prorektor paralelnog Univerziteta u Prištini.
Thaçi je 1993. u Švicarskoj pristupio političkoj emigraciji kosovskih Albanaca. Osnivač je marksističko-lenjinističke organizacije Narodni pokret Kosova, za koju se vjeruje da je osnovala OVK. Od 1993. kao pripadnik unutrašnjeg kruga OVK, bio je zadužen za osiguravanje finansijskih sredstava, nabavku oružja i organizaciju obuke.
NGC 2332
NGC 2332 (također poznat kao MCG 8-13-79, PGC 20276 i UGC 3699) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 268 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ris. Najveći prečnik je 1,50 (117 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (78 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 28. decembra 1790. godine.
NGC 3789
NGC 3789 (također poznat kao MCG -1-30-15 i PGC 36036) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 252 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pehar. Najveći prečnik je 1,30 (95 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (51 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Citolizin
Citolizin je supstanca koju izlučuju mikroorganizmi, biljke ili životinje, a koja je specifično toksična za pojedine ćelije, izazivajući, u mnogim slučajevima, njihovo rastvaranje putem lize. Citolizini koji imaju specifično djelovanje na određene ćelije imenovani su u skladu s tim. Naprimjer, citolizini odgovorni za uništavanje crvenih krvnih zrnaca, čime se oslobađaju hemoglobini zovu se  hemolizini, i tako dalje. Citolizini mogu biti uključeni i u imunost kao i u otrovnost.
Hemolizin također koriste određene bakterije, poput Listeria monocytogenes, kako bi poremetile fagosomnu membranu makrofaga i prodrle u citoplazmu ćelije.
Historija
Termin "citolizin" ili "citolitski toksin" prvi je uveo Alan Bernheimer za opisivanje toksina koji oštećuju membranu (MDT) koji imaju citolitske efekte na ćelije. Prvootkrivene vrste citolitskih toksina imaju hemolitske efekte na eritrocite određenih osjetljivih vrsta, poput čovjeka. Zato je termin "hemolizin" prvi put korišten za opisivanje bilo kojeg MDT-a. Šezdesetih godina prošlog stoljeća, dokazano je da su neki MDT destruktivni za ćelije koje nisu eritrociti, poput leukocita. Izraz "citolizin" zatim uvodi Bernheimer, kako bi zamijenio "hemolizin". Citolizini mogu uništiti membrane bez stvaranja ćelija za lizu. Stoga, „toksini koji oštećuju membranu“ (MDT) opisuju esencijalno djelovanje citolizina. Citolizini sadrže više od 1/3 svih bakterijskih proteinskih toksina. Bakterijski proteinski toksini mogu biti vrlo otrovni za ljude. Naprimjer, "botulin" je 3x105 toksičniji od zmijskog otrova za ljude i njegova toksična doza je samo 0,8x10−8 mg. Veliki broj gram-pozitivnih i gram-negativnih bakterija koristi citolizin kao glavno oružje za izazivanje bolesti, poput Clostridium perfringens i vrsta roda Staphylococcus.
Provedeno je mnogo različitih studija na citolizinima. Od 1970-ih otkriveno je više od 40 novih oblika i grupirano u različite porodice. Na genetičkom nivou, proučavane su i objavljene strukture oko 70 citolizinskih proteina. Detaljni proces oštećenja membrane] također je ispitan. Rossjohn i dr. predstavili su kristalnu strukturu perfringolizina O, citolizina kojeg aktivira tiol, a stvara membranske rupe na eukariotskim ćelijama. Izgrađen je detaljan model formiranja membrane kanala koji otkriva mehanizam membranske insercije.
Shatursky i drugi proučavali su mehanizam za membransku inserciju perfringolizina O (PFO), o holesterolu ovisnom o porama, koji formira citolizin proizveden od patogenih oblika vrste Clostridium perfringens. Umjesto korištenja jedne amfipatija β-veze po polipeptidu, PFO monomer sadrži dvije amfipatske β-spone, a svaka obuhvata cijelu membranu. Larry i dr. usredotočili su se na membranske prodorne modele RTX toksina, porodice MDT-a koje izlučuju mnoge gram-negativne bakterije. Otkriven je postupak umetanja i transporta proteina iz RTX-a do lipidne membrane.
Klasifikacija
Na osnovu njihovog mehanizma oštećenja, citolizini koji oštećuju membranu mogu se svrstati u tri grupe:
Citolizini koji formiraju pore
Citolizini koji stvaraju pore čine gotovo 65% svih citolizina koji oštećuju membranu. Citolizin koji formira pore prvi je otkrio Manfred Mayer 1972. godine ( C5 - C9 insercije eritrocita). PFC se mogu proizvesti iz različitih izvora, kao što su bakterije, gljive, pa čak i biljke. Patogeni proces PFC obično uključuje formiranje kanala ili pora na membrani ciljnih ćelija. Pritom pore mogu imati mnogo struktura. Porinu slična struktura omogućava molekulama određenih veličina da prođu. Električna polja raspodijele se neravnomjerno po porama i selektiraju molekule koje mogu proći. Ovaj tip strukture ispoljava  stafdilikokni  α-hemolizin. Pora se također može formirati fuzijom membrane. Kontrolirano od Ca2+, fuzijom membrane vezikula formira pore napunjene vodom iz proteolipida.
Proces formiranja pora
Složeniji postupak formiranja pora uključuje oligomerizaciju procesa nekoliko PFC monomera. Postupak formiranja pora sadrži tri osnovna koraka. Citolizine u početku proizvode određeni mikroorganizmi. Ponekad organizam proizvođača mora stvoriti pore na svojoj membrani da se oslobodi takvih citolizina, poput slučaja kolicina koji proizvodi  Escherichia coli . U ovom koraku se citolizini oslobađaju kao proteinski monomeri u stanju rastvorljivom u vodi. Može se uočiti da su i citolizini često toksični za domaćine koji ih proizvode. Naprimjer, kolicini konzumiraju nukleinske kiseline ćelija koristeći nekoliko enzima. To prevent such toxicity, host cells produce immunity proteins for binding cytolysins before they do any damage inward.
Konačno, formirani citolizinski klasteri prodiru u membrane ciljanih ćelija i formiraju membranske pore. Veličina ovih pora varira od 1-2 nm ( S. aureus &alfa;-toxin, E. coli &alfa;-hemolizin, Aeromonas aerolysin) do 25-30 nm (streplizin O, pneumolizin''). Ovisno o tome kako se formiraju pore, citolizini koji formiraju pore spadaju u dvije kategorije. Oni koji formiraju pore sa α - heliksima nazivaju se α-PFT (toksini koji stvaraju pore). Oni koji formiraju pore s β-barel strukturama su nazvane β-PFT. Neki od uobičajenih α-PFT i β-PFT navedeni su u donjoj tabeli
Posljedice djelovanja citolizina
Smrtonosni efekti citolizina koji formiraju pore nastaju uzrokujući poremećaj priliva i odliva u jednoj ćeliji. Pore koje omogućuju ionima poput Na+ da prođu kroz stvorenu neravnotežu u ciljnoj ćeliji koja prelazi njegov kapacitet za uravnoteženje iona. Napadane ćelije se stoga šire i liziraju. Kad se membrane ćelija unište, bakterije koje stvaraju citolizine mogu konzumirati unutarćelijske elemente ćelije, poput gvožđa i citokina. Neki enzimi koji razgrađuju kritične strukture ciljnih ćelija mogu ući u ćelije, bez prepreka.
Citolizin ovisan o holesterolu
Jedna specifična vrsta citolizina je citolizin ovisan o holesterolu ( CDC]). CDC postoje u mnogim [[Gram pozitivna bakterija|gram-pozitivnim bakterijama. Proces formiranja pora CDC-a zahtijeva prisustvo holesterola na membranama ciljanih ćelija. Veličina pora koju stvara CDC je velika (25-30 nm), usljed oligomernog procesa citolizina; holesterol nije uvijek potreban u fazi lijepljenja. Naprimjer, intermedilizin zahtijeva samo prisustvo receptora proteina kada se vežu na ciljne ćelije a holesterol je potreban za formiranje pora. Stvaranje pora kroz CDC uključuje dodatni korak od gore opisanih. Vodotopivi monomeri oligomeriziraju se da formiraju intermedijarni proizvod nazvan kompleks "prije pora" i tada β-bačvasti citolizin prodire u membranu.
Jane Austen
Jane Austen (Steventon, 16. decembar 1775. - Winchester, 18. juli 1817.), bila je britanska književnica poznata prvenstveno po svojih šest velikih romana, koji tumače, kritikuju i komentarišu britansko vlastelinstvo s kraja 18. vijeka. Njeni romani se nadovezuju na baštinu prosvjetiteljskih pisaca 18. vijeka, premda stvara u vrijeme kad u engleskoj književnosti romantičarske težnje sve više preuzimaju maha. U romanima prikazuje porodični život imućnijih slojeva engleske pokrajine, ali tom ograničenom svijetu pristupa s građanskom samosviješću i neobično razvijenim darom zapažanja. Fabulu svojih djela ona zapleće oko raznih neprilika, koje mladi ljudi proživljavaju prije nego stupe u brak. Takva radnja odvija se u spokojnoj ladanjskoj sredini koju Jane Austen oživljava humorom i veoma plastično ocrtanim likovima. Dovršila je šest romana, a svi su podjednako značajni. Ipak, najpoznatiji je Ponos i predrasude (engl. Pride and Prejudice, 1813), zasnovan na nizu opreka, koje proizilaze iz gordosti budućeg mladoženje i predrasuda buduće mlade. Društveno-klasni i psihološki konflikti rješavaju se ovdje humorom. Veoma je zanimljiv roman Opatija Northanger (engl. Northanger Abbey, 1818), u kojem se Jane Austen satirički odnosi prema fantastično-tajanstvenim sadržajima savremenih romana užasa.
Biografski izvori
Oskudni biografski podaci o Austen potiču iz njenih nekoliko sačuvanih pisama u kojima su članovi njene porodice pisali o njoj. Preživjelo je i objavljeno samo oko 160 od otprilike 3.000 pisama koje je Austen napisala. Cassandra Austen uništila je većinu pisama koje je dobila od svoje sestre, spalivši ih ili ih na drugi način uništivši. Željela je osigurati da "mlađe nećakinje ne pročitaju nijedan Janeine ponekad kisele ili iskrene komentare o komšijama ili članovima porodice". U interesu zaštite ugleda od Janeine sklonosti poštenju i iskrenosti, Cassandra je izostavila detalje o bolestima, nesreći i svemu što je smatrala neugodnim. Važni detalji o porodici Austen bili su izostavljeni s namjerom, kao što je bilo kakvo spominjanje Austenovog brata Georgea, čiji su nedijagnosticirani razvojni izazovi doveli do toga da ga porodica pošalje od kuće; dva brata su u ranoj mladosti poslana u mornaricu; ili bogata tetka Leigh-Perrot, uhapšena i suđena pod optužbom za krađu.
Prva Austenina biografija bila je "Biografska obavijest" Henryja Thomasa Austena iz 1818. godine. Pojavio se u posthumnom izdanju Northanger Abbey, i uključivao je izvode iz dva pisma, protivno željama drugih članova porodice. Detalji o Austeninom životu i dalje su izostavljani ili uljepšavani u Memoarima Jane Austen, napisanim od strane njenog nećaka i objavljenim 1869., te u biografiji Williama i Richarda Arthura Austen-Leigha Jane Austen: Njen život i pisma, objavljenoj 1913., a sve su uključivale dodatna pisma. Janeina porodica i rođaci izgradili su legendu o "dobroj tihoj tetki Jene", prikazujući je kao ženu u srećnoj porodičnoj situaciji, čija je porodica bila oslonac njenog života. Moderni biografi uključuju detalje izrezane iz pisama i porodičnih biografija, ali biograf Jan Fergus piše da je izazov zadržati ravnotežu pogleda, a ne predstaviti je kao osobu koja čami u periodima duboke nesreće kao "ogorčenu, razočaranu ženu zarobljenu u potpuno neugodnoj porodici ".
Život
Jane Austen rođena je 16. decembra 1775. godine u Steventonu, kao kći Georgea (1731-1805) i Cassandre Austen (rođena Leigh, 1739-1827), u kojem je provela veći dio života. Imala je šestero braće, a sa starijom sestrom Cassandrom bila je naročito bliska. Jane se, kao ni Cassandra, nikad nije udavala. Jedini portret Jane Austen loše je obojena skica koju je navodno njena sestra Cassandra nacrtala, a nalazi se u Londonu. Njena braća, Francis i Charles, pristupila su mornarici i postala admirali. Osnovno obrazovanje Jane je dobila 1783. godine - prvo na Oxfordskom univerzitetu pa u Southamptonu. Od 1785. do 1786. polazila je Školu za djevojke u Readingu. Stekla je šire obrazovanje od tada uobičajenog za djevojke te se već rano posvetila pisanju, a prva priča objavljena joj je već 1789.mini|"Koliba" u kojoj je Jane Austen provela zadnjih 8 godina života (danas je muzej)
lijevo|mini|Porodični grb Austenovih Janein život bio je relativno dosadan, bez posebno značajnih događaja. Godine 1801. njena porodica se preselila u Bath, koji postaje pozornicom za brojna dalja književna djela (iako je sama Jane, naročito u liku junakinje Anne Elliot "ustrajala u nenaklonosti prema Bathu"). Iduće godine, 1802., Jane je dobila bračnu ponudu od šest godina mlađeg, bogatog, ali "krupnog i nezgrapnog" čovjeka pod imenom Harris Bigg-Wither. Takav brak oslobodio bi je finansijske ovisnosti i oslanjanja na vlastitu porodicu. Pod uticajem takvih okolnosti Jane isprva pristaje, ali već idući dan se predomišlja i odbija brak iz računa. Bilo je sasvim izvjesno da ga nije voljela. Nakon očeve smrti 1805., Jane, njena sestra i majka preselile su se u Southampton s bratom Francisom i njegovom porodicom. Tamo su živjeli četiri godine, a potom se sele u Chawton, gdje je brat Edward posjedovao imanje i kolibu. Ta je kuća danas otvorena za javnost.
Jane nastavlja miran život sa svojom porodicom. Godine 1816. počinju njeni zdravstveni problemi. Danas se pretpostavlja da je bolovala od Addisonove bolesti, čiji uzrok tada nije bio poznat. U bolesti su se stalno izmjenjivala dobra i loša razdoblja, međutim 1817. godine stanje joj se ozbiljno pogoršalo i tada je otputovala u Winchester. Tu je umrla dva mjeseca poslije, 18. jula 1817., a pokopana je u tamošnjoj katedrali.
Rani rukopisi (1796–1798)
Nakon što je završila Lady Susan, Austen je započela svoj prvi roman u punoj dužini Elinor i Marianne. Njena sestra se kasnije govorila da je on bio pročitan porodici "prije 1796. godine" i ispričan kroz niz pisama. Bez preživjelih originalnih rukopisa, ne postoji način da se zna koliko je originalnog nacrta preživjelo u romanu objavljenom anonimno 1811. kao Razum i osjećajnost.
Austen je započela drugi roman, Prvi utisci (kasnije objavljen kao Ponos i predrasude), 1796. Dovršila je početni nacrt u avgustu 1797, sa 21 godine; kao i kod svih njenih romana, Austen je čitala to djelo naglas svojoj porodici dok je radila na njemu i ono je postalo „zvanično omiljeno“. Tada je njen otac prvi pokušao da objavi jedan od njenih romana. U novembru 1797. George Austen pisao je Thomasu Cadellu, etabliranom izdavaču u Londonu, da ga pita da li bi razmotrio objavljivanje romana Prvi utisci. Cadell je vratio pismo g. Austena, označivši ga "Odbijeno povratom pošte". Austen možda nikada nije znala za ovaj očev pokušaj. Nakon završetka romana Prvi utisci, Austen se vraća Elinor i Marianne i od novembra 1797. do sredine 1798. godine uveliko ga revidira; eliminisala je epistolarni format u korist naracije u trećem licu i proizvela nešto blisko djelu Ponos i predrasude. Godine 1797. Austen je upoznala svoju rodicu (i buduću snahu), Elizu de Feuillide, francusku aristokratkinju čiji je prvi muž grof de Feuillide bio giljotiniran, zbog čega je pobjegla u Britaniju, gdje se udala za Henryja Austena. ] Opis pogubljenja grofa de Feuillidea koji je ispričala njegova udovica ostavio je na Austen intenzivan odjrćsj užass od Francuske revolucije koji je trajao do kraja njenog života.
IC 2135
IC 2135 (također poznat kao ESO 363-7, IC 2136, IRAS 05314-3626, MCG -6-13-4 i PGC 17433) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 61 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Golub. Najveći prečnik je 2,80 (49 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (11 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 22. februara 1898. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Nikl
Nikl je hemijski element sa simbolom Ni i atomskim brojem 28. On je srebrenasto-svijetli sjajni metal sa blagim zlatnim nijansama. Nikl pripada prelaznim metalima, veoma je tvrd i duktilan. Čisti nikl pokazuje znatnu hemijsku aktivnost, koja se može posmatrati kada se on pretvori u prah (da bi se povećala površina izložena hemijskoj reakciji), dok veći komadi metala reagiraju vrlo sporo, stajanjem na zraku pri uslovima okoline polahko grade zaštitni sloj oksida na površini. Čak i u tom slučaju, nikl je dovoljno reaktivan sa kisikom pa se samorodni nikl vrlo rijetko može naći na površini Zemlje, a takav nikl je ograničen samo na unutrašnjost većih nikl-željeznih meteorita gdje je zaštićen od oksidacije tokom vremena koje takav meteorit provede u svemiru. Na Zemlji, takav samorodni nikl pronađen je u kombinaciji sa željezom, što je refleksija porijekla tih elemenata kao najvećih krajnjih proizvoda supernova nukleosinteze. Smatra se da mješavina željeza i nikla čini unutrašnje jezgro Zemlje.
Korištenje nikla (u vidu meteoritske nikl-željezne legure) može se pratiti u davnu prošlost, u periodu oko 3500 p.n.e. Međutim, kao hemijski element nikl je prvi put izolirao i klasificirao Axel Fredrik Cronstedt 1751. godine, koji je prvobitno pogrešno identificirao njegovu rudu kao mineral bakra. Ime elementa potječe od imena nestašnog duha iz njemačke rudarske mitologije, Nickela, koji je personifikacija činjenice da su se bakarno-niklove rude opirale njihovom rafiniranju u bakar. Kao ekonomski značajan izvor nikla je željezna ruda limonit, koja često sadrži 1-2% nikla. Drugi važni rudni minerali nikla su garnierit i pentlandit. Najveći proizvođači rude nikla su Kanada (regija Sudbury, gdje se kopa ruda za koju se smatra da je meteoritskog porijekla), Nova Kaledonija u Tihom okeanu i Norilsk u Rusiji.
Zbog spore oksidacije nikla pri sobnoj temperaturi, on se smatra otpornim na koroziju. Historijski, ova činjenica je dovela do njegovog korištenja za prekrivanje drugih metala, naročito željeza i mesinga, za oblaganje hemijske opreme i izradu određenih legura koje zadržavaju visoki srebreni sjaj, poput takozvanog njemačkog srebra. Oko 6% svjetske proizvodnje nikla i danas se koristi za oblaganje metala čistim niklom u svrhu zaštite od korozije. Smatra se da predmeti obloženi niklom mogu izazvati alergiju na nikl. Nikl se dosta koristi za proizvodnju raznih kovanica, mada je rast cijene na tržištu posljednjih godina doveo do njegove zamjene jeftinijim metalima.
Nikl je jedan od četiri elementa koji pokazuju feromagnetne osobine oko sobne temperature. Alnico stalni magneti, zasnovani jednim dijelom na niklu, imaju srednju snagu između stalnih magneta zasnovanih na željezu i magneta rijetkih zemalja. Nikl u modernoj svijetu je vrijedan uglavnom zbog njegovih legura. Oko 60% svjetske proizvodnje potroši se za niklove čelike (naročito nehrđajući čelik). Druge najčešće legure, kao i neke nove superlegure, čine najveći dio ostale potrošnje nikla u svijetu, dok upotreba niklovih spojeva u hemijskoj industriji učestvuje sa manje od 3% u ukupnoj proizvodnji nikla. U spojevima, nikl ima brojne niše hemijskih načina proizvodnje, kao što je katalizator za hidrogenaciju. Enzimi u nekim mikroorganizmima i biljkama sadrže nikl kao aktivno mjesto, što čini ovaj metal nezamjenjivim hranjivim sastojkom za ta bića.
Historija
lijevo|thumb|Nikl Pošto su se rude nikla dugo vremena pogrešno smatrale za rude srebra, razmumijevanje ovog metala i njegova upotreba seže relativno kratko u prošlost. Međutim, ne znajući, ljudi su koristili nikl od pradavnih vremena, a njegovo korištenje se može pratiti još od 3500. p.n.e. Bronza iz područja današnje Sirije imala je u svom sastavu do 2% nikla. Pored toga, kineski rukopisi navode da se "bijeli bakar" (kupronikl, koga su nazivali baitong) koristio tamo između 1700. p.n.e i 1400. p.n.e. Taj Paktong bijeli bakar se izvozio u Britaniju još od 17. vijeka, ali sadržaj nikla u toj leguri nije otkriven sve do 1822.
U srednjovjekovnoj Njemačkoj, u planinama Erzgebirge (doslovno Rudne planine) pronađen je crveni mineral koji je nalikovao na rudu bakra. Međutim, rudari iz njega nisu uspjeli izdvojiti nimalo bakra, kriveći za to nestašnog duha iz njemačke mitologije, Nickela, koji je začarao bakar. Tu rudu nazvali su Kupfernickel iz njemačkog Kupfer za bakar. Za ovu rudu dokazano se radilo o nickelinu (poznat i kao niccolit), odnosno nikl-arsenidu. Baron Axel Fredrik Cronstedt je 1751. pokušao izdvojiti bakar iz kupfernikla iz rudnika kobalta kod švedskog sela Los, ali je umjesto bakra dobio sjajni bijeli metal koji nazvao po duhu po kojem je i nazvan mineral, nikl. U modernom njemačkom jeziku, pojam Kupfernickel ili Kupfer-Nickel označava leguru kupronikl.
Nakon svog otkrića, jedini izvor nikla bio je rijetki Kupfernickel, ali nakon 1824. nikl se počeo dobijati kao nusproizvod u proizvodnji kobaltnog plavog. Prvi proizvođač nikla u industrijskom obimu bila je Norveška koja je od 1848. započela eksploataciju pirotita bogatog niklom. Uvođenje nikla u industriju čelika uslijedilo je 1889. što je povećalo potražnju za ovim metalom. Depoziti nikla u Novoj Kaledoniji otkriveni su 1865. a podmirivali su veći dio svjetske potražnje između 1875. i 1915. godine. Nakon otkrića velikih depozita u bazenu Sudbury u Kanadi 1883, kod Norilska u Rusiji 1920. i u grebenu Merensky u Južnoafričkoj Republici 1924. omogućena je proizvodnja nikla u velikom obimu.
Nikl je od sredine 19. vijeka korišten kao komponenta kovanica. Međutim, u Birminghamu su se već 1833. kovali holandski srebreni novčići 18. vijeka (u svrhu trgovanja u Malaji). U SAD, pojam nickel ili nick se prvobitno primjenjivao za bakarno-niklove cente leteći orao, kojeg su zamijenili bakar sa 12% udjelom nikla oko 1857/58. a zatim cent Indijanska glava od iste legure u periodu 1859. do 1864. Nedugo poslije, 1865. godine pojam se odnosio na nickel od tri centa gdje je udio nikl povećan na 25%. Godine 1866. pojavila se kovanica od pet centi sačinjena od legure 25% nikla i 75% bakra. Uporedo sa proporcijom u leguri, ovaj pojam se i danas koristi u SAD. Novčići od gotovo čistog nikla prvi put su upotrijebljeni 1881. u Švicarskoj, a mnogo poznatiji su novčići od 5 centi sa 99,9% sadržaja nikla kovani u Kanadi (najveći proizvođač nikla u to vrijeme) tokom mirnodopskih godina od 1922 do 1981. a sadržaj metala u njima činio je ove kovanice magnetičnim. U ratnom periodu od 1942. do 1945. veći sadržaj nikla uklonjen je iz kanadskih i američkih kovanica, zbog toga što je potrošnja nikla usmjerena u ratnu industriju za proizvodnju oklopa.
Atomske i fizičke osobine
lijevo|thumb|Molarna zapremina nikla u odnosu na pritisak pri sobnoj temperaturi Nikl je srebrenasto bijeli metal sa blagim zlatnim nijansama, koji ima izuzetno visoki sjaj. On je jedan od samo četiri hemijska elementa koji su magnetični na približno sobnoj temperaturi; druga tri su željezo, kobalt i gadolinij. Kirijeva tačka nikla iznosi 355 °C, što znači da komadi nikla iznad ove temperature nisu magnetični. Jedinična ćelija nikla ima kubičan plošno centrirani oblik uz parametar rešetke od 0,352 nm, što daje atomski radijus od 0,124 nm. Ova kristalna struktura je stabilna do pritiska od najmanje 70 GPa. Nikl pripada prelaznim metalima, dosta je tvrd i duktilan.
Problem elektronske konfiguracije
Atom nikla ima dvije elektronske konfiguracije, [Ar] 3d8 4s2 i [Ar] 3d9 4s1, koje su vrlo blizu po energiji, simbol [Ar] označava strukturu jezgra sličnu argonu. U naučnim krugovima postoji određeno neslaganje o tome koja bi se od ove dvije konfiguracije trebala smatrati onom sa najnižom energijom. Hemijski priručnici navode elektronsku konfiguraciju nikla [Ar] 4s2 3d8 ili ekvivalentnu kao [Ar] 3d8 4s2. Ova konfiguracija odgovara Madelungovom pravilu, koje predviđa da se 4s popunjava prije 3d. Ovu teoriju podržava i eksperimentalna činjenica da je stanje najniže energije atoma nikla energetski nivo 3d8 4s2, tačnije nivo 3d8(3F) 4s2 3F, J = 4.
Međutim, svaka od ovih konfiguracija zapravo izaziva set stanja sa različitim energijama. Dva seta energija se međusobno preklapaju, a prosječna energija stanja ima konfiguraciju [Ar] 3d9 4s1 koja je zapravo niža od prosječne energije stanja koje ima konfiguraciju [Ar] 3d8 4s2. Iz tog razloga, naučna literatura o atomskim proračunima navodi da je konfiguracija osnovnog stanja nikla [Ar] 3d9 4s1.
Izotopi
thumb|250px|lijevo|Nikl-hlorid heksahidrat Nikl u prirodi sastavljen je iz pet stabilnih izotopa:, , , i , među kojima je najviše zastupljen  sa udjelom od 68,077% rasprostranjenosti. Izotop Nikl-62 ima najvišu nuklearnu energiju vezanja od svih nuklida. Njegova energija vezanja je viša od izotopa željezo-56, čija se često pogrešno navodi kao najviša, kao i izotopa željezo-58. Poznato je 18 radioaktivnih izotopa među kojima je najstabilniji čije vrijeme poluraspada iznosi 76 hiljada godina. Slijedi izotop sa vremenom poluraspada od 100,1 godina te  sa vremenom poluraspada od 6,077 dana. Svi ostali radioaktivni izotopi imaju vremena poluraspada kraća od 60 sati, a većina ih ima vremena poluraspada kraća od 30 sekundi. Ovaj element također ima i jedno meta stanje.
Izotop nikl-56 proizvodi se tokom procesa gorenja silicija te se kasnije oslobađa u velikim količinama tokom supernove tipa Ia. Oblik svjetlosne krive ovih supernovi počev od srednjih do kasnijih perioda odgovara raspadu putem elektronskog zahvata nikla-56 do kobalta-56 te konačno do željeza-56. Izotop nikl-59 je dugovječni kosmogeni radionuklid sa vremenom poluraspada od oko 76 hiljada godina. Taj izotop je našao mnoge načine primjene u izotopskoj geologiji. se koristi za određivanje zemljaskog vremena meteorita te određivanja količine vanzemaljske prašine u ledu i sedimentima. Izotop nikl-60 je kćerinski proizvod radionuklida željeza-60, koji se raspada sa vremenom poluraspada od 2,6 miliona godina. Pošto je željezo-60 tako dugovječno, njegova stalnost u materijalima u Sunčevom sistemu u dovoljno visokim koncentracijama je možda generiralo primjetne varijacije u izotopskom sastavu nikla. Samim tim, količina prisutna u vanzemaljskom materijalu može dati uvid u porijeklo Sunčevog sistema i njegove rane historije. Izotop nikl-62 ima najvišu energiju vezivanja po jezgru od svih izotopa bilo kojeg elementa (8,7956 MeV/jezgru). Izotopi teži od ne mogu se dobiti nuklearnom fuzijom bez gubitka energije. Izotop 48Ni, otkriven 1999, je izotop teškog elementa koji je najbogatiji protonima. Sa 28 protona i 20 neutrona, taj izotop je dvostruko magičan (poput olova 208Pb) i stoga neuobičajeno stabilan.
Veleslalom
mini|Veleslalomašica obilazi vrata Veleslalom se odnosi na takvo sportsko takmičenje u kojem natjecatelji u želji da najbrže prođu zadanu stazu, prolaze označeni put između oznaka poznatijim pod nazivom vrata, koja su za razliku od slaloma postavljena u nešto širem međusobnom razmaku.
Veleslalom u alpskom skijanju
Veleslalom zajedno sa slalomom spada u tehničke discipline alpskog skijanja, za razliku od brzih disciplina u koje spadaju super-veleslalom i spust. Riječ o disciplini koja kombinira oštre zavoje s nešto bržim ravnim dijelovima staze.
Prema trenutno važećim pravilima, natjecanja u veleslalomu se odvijaju u dvije vožnje, od kojih svaka traje otprilike 60-80 sekundi, ovisno o stazi, konfiguraciji terena, vremenskim prilikama i vještini skijaša. Kao i u slalomu, staza je u veleslalomu označena vratima, tj. štapovima označenim zastavicama u dvije boje, naizmjenično plava i crvena. Međutim, ovdje su jedna vrata formirana od 4 štapa, po dva lijevo odnosno desno između kojih je razapeta zastavica.
Međunarodna skijaška federacija detaljno propisuje sve parametre staze, te je tako u veleslalomu propisan raspon visinske razlike od starta do cilja (250-450 metara), širina pojedinih vrata (4-8 metara), razmak između dvaju susjednih vrata (ne manji od 10 metara), broj natjecatelja koji se kvalificira za drugu vožnju (30 najbržih iz prve vožnje) te brojni drugi detalji. Sve navedene mjere se odnose na muški veleslalom, a postoje i pravila za ženski veleslalom, natjecanja mlađih dobnih kategorija i sl.
Nikl
Rasprostranjenost
Većina iskopanog nikl potječe iz dvije vrste rudnih depozita. Prve su lateriti, gdje su osnovni rudni minerali nikl-željezni limonit (Fe, Ni)O(OH) i garnierit (vodenasti nikl silikat). Druga vrsta su magmatski sulfidni depoziti gdje je osnovni rudni mineral pentlandit. Smatra se da Australija i Nova Kaledonija imaju najveće procijenjene svjetske rezerve niklovih ruda (45% obje zajedno).
Kamacit i taenit su prirodno rasprostranjene legure željeza i nikla. Kod kamacita, legura je obično u proporcijama od 90:10 do 95:5, mada mogu biti prisutne i nečistoće (poput kobalta ili ugljika), dok je kod taenita sadržaj nikla između 20% i 65%. Kamacit i taenit se javljaju u sastavu nikl-željeznih meteorita.
Nikl(0)
Nikl-tetrakarbonil ), kojeg je otkrio Ludwig Mond, je isparljiva, veoma otrovna tekućina pri sobnoj temperaturi. Njegovim zagrijavanjem, kompleks se raspada nazad do nikla i ugljik-monoksida: Ovu osobinu iskorištava Mondov proces koji služi za pročišćavanje nikla, kako je opisano. Povezani nikl(0) kompleks bis(ciklooktadien)nikl(0) je koristan katalizator u organoniklovoj hemiji zbog lahkog premještanja COD liganda.
Nikl(I)
Nikl(I) kompleksi nisu uobičajeni, ali jedan od primjera je tetraedarni kompleks NiBr(PPh3)3. Mnogi nikl(I) kompleksi imaju u sebi Ni-Ni veze, kao što je to slučaj kod tamno crvenog dijamagnetičnog koji se dobija redukcijom  sa natrij-amalgamom. Ovaj spoj se oksidira u vodi, oslobađajući vodik.
Prema nekim mišljenjima, oksidacijsko stanje nikl(I) je važno u enzimima koji ga sadrže, poput NiFe-hidrogenaze, koja katalizira reverzibilnu redukciju protona do. lijevo|thumb|150px|Struktura iona
Nikl(II)
lijevo|thumb|350px|Boje raznih Ni(II) kompleksa u vodenom rastvoru. S lijeva na desno,, [Ni([[etilendiamin|C2H4(NH2)2)]2+, , ]] Nikl(II) gradi spojeve sa svim uobičajenim anionima tj. sulfide, sulfate, karbonate, hidrokside, karboksilate i halide. Nikl(II)-sulfat se proizvodi u velikim količinama rastvaranjem metalnog nikla ili njegovih oksida u sumpornoj kiselini. Ovaj spoj postoji i kao heksa- i kao heptahidrat. On je koristan za elektroprekrivanje niklom. Uobičajene soli nikla, poput hlorida, nitrata i sulfata rastvorljive su u vodi i daju zelene rastvore koje sadrže metalo-vodeni kompleks.
Neki tetrakoordinatni nikl(II) kompleksi npr. bis(trifenilfosfin)nikl-hlorid, postoje u tetraedarskim i ravnim kvadratnim geometrijama. Tetraedarski kompleksi su paramagnetični dok su ravni kvadratni kompleksi dijamagnetični. Ovakva ravnoteža kao i formiranje oktaedarskih kompleksa je u kontrastu sa ponašanjem dvovalentnih kompleksa težih metala iz 10. grupe, paladija(II) i platine(II), koji teže da usvoje samo ravnu kvadratnu geometriju. Za niklocen je poznato da ima 20 valentnih elektrona, što ga čini relativno nestabilnim.
Nikl(III) i (IV)
Poznati su brojni Ni(III) spojevi, a među prvim takvim primjerima je nikl(III)-trihalofosfin (NiIII(PPh3)X3. Osim toga, Ni(III) gradi jednostavne soli sa fluoridima ili oksidne ione. Ni(III) se može stabilizirati σ-donorskim ligandom poput tiola i fosfina. Ni(IV) je prisutan u mješanim oksidima, dok je Ni(III) prisutan u nikl(III)-oksidu, koji se koristi kao katoda u mnogim punjivim baterijama uključujući nikl-kadmij, nikl-Fe, nikl-vodik i nikl-metal hidrid baterijama, a koriste ga i neki proizvođači Li-ion baterija. Ni(IV) je i dalje rijetko oksidacijsko stanje nikla i do danas je poznato samo nekoliko takvih spojeva.
Biološki značaj
Sve do 1970tih nije bilo dokazano da nikl igra veoma važne uloge u biologiji mikroorganizama i biljaka. Biljni enzim ureaza (enzim koji potpomaže hidrolizu uree) sadrži nikl. NiFe-hidrogenaze sadrže nikl zajedno sa željezo-sumpornim klasterima. Takve [NiFe]-hidrogenaze karakteristično oksidiraju. Nikl-tetrapirrol koenzim, kofaktor F430, prisutan je u metil koenzim M reduktazi, koja daje energiju metanogenim Archaeama. Jedan od ugljik-monoksid-dehidrogenaza enzima sastoji se iz Fe-Ni-S klastera. Drugi enzimi koji sadrže nikl uključuju rijetke bakterijske klase superoksid dismutaza i enzima glioksalaza I u bakterijama i nekim parazitskim eukariotskim tripanosomalnim parazitima (ovaj enzim u višim organizmima, uključujući plijesan i sisare, koristi dvovalentni cink Zn2+).
Nikl ima utjecaj na zdravlje ljudi preko infektivnih bolesti koje izazivaju bakterije ovisne o niklu. Za nikl ispušten tokom vulkanskih erupcija "Sibirskih trapa" (mjesto gdje se danas nalazi grad Norilsk), sumnja se da ima znatan utjecaj na ulogu Methanosarcina, roda euriarhaeotnih Archaea koje su proizvodile metan tokom Permsko-trijaskog događaja izumiranja (najvećeg dokazanog izumiranja u historiji života na Zemlji).
Vanjski linkovi
🇵🇸
Astrantia major
thumb|Astrantia major Astrantia major  (zvjezdanka ili veliki lisjak)  je  vrsta cvjetnica u porodici Apiaceae,  porijeklom iz centralne i istočne  Evrope. Raste u visinu do oko 90 cm, sa širinom od oko 45 cm. To je  zeljasta trajnica, koja se mnogo uzgaja u hortikultuiri.
Etmologija
Oznaka major = veća, razdvaja ovu vrstu od relativno manje srodnice Astrantia minor.
Opis
Astrantia major dostiže prosječnu visinu od oko 60 cm. Stabljika je uspravna  i stablasta, sa malo grana i malo lišća. Bazni listovi imaju dugačke peteljke do oko 10 – 20 cm, sa 3 do 7 režnjeva i nazubljenih segmenata. Veličinaim je 8 –  15 cm. Listovi su kaulini, uglavnom dva, sjedeća  i u obliku lancete s troglavim vrhom. Cvat je u obliku kišobranasta, promjera 2 – 3 cm. Cvjetne brakteje su brojne (10 - 20), duge 10 –18 mm, crvenkaste (ponekad bijele) s akuminativnim vrhom. Sitni cvjetovi su zelenkasto-bijele boje s crvenkastim nijansama. Centralni su dvospolni, dok su vanjski muški. Peteljki ima pet, bijele su (ili blago pocrvene), dok su [stamenke] pet i mnogo duže. Veličina cvjetova je oko 1 mm. Imaju pet bijelih ili blago crvenkastih) latica (dok su pet i  više prašnika duži. Veličina cvjetova: oko 1; mm. Sezona cvatnje traje od juna do septembra.
Biohemija
Ova bilka također proizvodi esencijalno ulje,  koje se upotrebljava u alternativnoj medicini, a sadrži aminokiselinu.
Rasprostranjenje
Ova biljka je porijeklom iz južne Evrope (Pireneji, Karpati i Balkan, uključujući i Bosnu i Hercegovinu), ali je ima i na Kavkazu pa sve do Anadolije. Naturalizirana je na Britanskim ostrvima, nakon što je bila iščezla od 16. stoljeća.
Česta je na planinskim livadama i travnjacima, u šumama i čistinama i blizu potoka, obično na krećnjačkim tlima, na nadmorskim visinama od  100 do 2300 m.
Kultivacija
Mnoga sorte  Astrantia major  dobro rastu u vrtu, s obzirom na hlad i vlagu. Njihove cvjetne glave ljetnu boju u nijansama crvene, ružičaste i bijele. Sljedeći kultivari stekli su „Nagradu za vrtne zasluge“ Kraljevskog hortikulturnog društva u Ujedinjenom Kraljevstvu:
Ostali kultivari:
Nevzet Nanić
Nevzet Nanić (8. maj 1968 - 30. juni 1992), brat komandanta Izeta Nanića
Rođen je u Bužimu 8. maja 1968. godine. Osnovu školu završio je u Bužimu, a Srednju mašinsko tehničku u Bosanskoj Krupi. Nakon toga završava Pomorski Fakultet u Splitu smjer brodostrojarstvo. Bio je oženjen Mirzetom Elkasović i otac jednog djeteta (Emir).
Poginuo je 30. juna 1992. godine u zaustavljanju ofanzive Vojske Republike Srpske na brdu Osmača kod Bosanske Otoke. Poginuo je kao komandir voda za specijalna dejstva "Gazije". Posthumno mu je dodjeljeno odlikovanje Zlatni ljiljan.
Računarsko inženjerstvo
U više institucija, studenti računarskog inženjerstva imaju mogućnost da izaberu područja dubljeg studiranja u svojim prvim i završnim godinama, jer širina znanja korištena u dizajnu i primjeni računara jeste izvan dosega dodiplomskog studija. Druge institucije mogu zahtijevati od studenata inženjerstva jednu godinu općeg inženjerstva prije nego se fokusiraju sasvim na računarsko inženjerstvo.
Biljožderi
mini|desno|200px|Bjelorepa srna (Odocoileus virginianus) i lanad jedu lišće.
Biljožderi ili biljojedi (herbivori) su životinje koje su anatomski i fiziološki prilagođene na ishranu biljnim materijalom (npr. lišćem)  kao glavnom komponentom ishrane. Kao adaptaciju na ovakvu ishranu, biljojedne  životinje obično imaju  prilagođene  hrapavi ili  za mrvljenje prilagođeno zubalo. Konji i drugi biljojedi imaju široke  zube koji su prilagođeni  za brušenje trave, kore drveta, i drugih tvrdih biljnih materijala. Pored toga, i cijeli probavni sistem im je prilagođen preradi celuloze i njenih derivata. Tako, npr., zbog specijalizacije na biljnu hranu biljožderi imaju duži probavni trakt, veći želudac, jače vilice a kod sisara široke kutne zube nego mesožderi ili svežderi. To se osobito odnosi na niz specijaliziranih struktura želuca i crijeva, koji su specifični za pojedine redove biljojeda.
Latinska kovanica herbivora  potiče od od riječi   herba  ( =  male biljke ili biljka)  i   vora od  vorare  (= da jede ili proždire).
Biljožderi se mogu naći na kopnu, u moru i slatkim vodama. Biljožderi su uglavnom sisari. Poznatiji su konji i primati. Svi su primati biljožderi, izuzmemo li ljude i babune. Također čimpanaze ponekad jedu meso manjih životinja.
Strategije biljojeda
Na osnovu specijalizacije na ishranu posebnim izvorima biljnih materijala i proizvoda, biljojedi se mogu podijeliti u niz osobenih skupina, kao što su one u priloženoj tabeli (ispod).
7.5 cm Pak 40
7.5 cm Pak 40 je njemački protivoklopni top 75 mm iz Drugog svjetskog rata.
Tokom 1939. godine, Njemačka je već prikupljala podatke o ruskim tenkovima koji su još u fazi razvoja, ali će ući u proizvodnju. Tada 5 cm Pak 38 još nije ni stigao do vojnika prve linije, ali se već razmišljalo o topu koji će biti u mogućnosti da probija oklope ruskih tenkova sa prihvatljivih distanci.
Sam top je skoro isti onaj kao kod Panzer IV F2 (počev od njega). Razlike su u načinu opaljivanja (kod protivtenkovskih oruđa je mehanički - povlačenjem konopca, a kod tenka je električno). Također, komora za punjenje je dosta veća kod protivtenkovskog oruđa. To je omogućilo veća punjenja i veće početne brzine - 770 m/s kod oruđa naspram 750 m/s kod tenka (ovo najviše zato što su kod njih smanjili punjenje jer u početnoj, većoj, verziji poslije opaljenja čahura nije izlazila napolje.
Pak 40 je dobio titulu najboljeg njemačkog oruđa, ako se gledaju svi aspekti. Čak su i saveznički vojnici, oprobavši se na zarobljenim primjercima, mogli samo da se slože sa njima. Koristile su se razne vrste granata, pa i HE (eksplozivne), koje su imale dovoljno moći da se ovo oruđe moglo koristiti i kao poljska artiljerija. Također, u upotrebi su bile i kumulativne granate, koje su standardno "bušile" 100 mm oklopa.
IC 77
IC 77 (također poznat kao PGC 73653) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 805 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,50 (117 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (94 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 31. augusta 1892. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Slalom
mini|Slalom sa kajakom mini|Skijaški slalom Slalom se odnosi na takvo sportsko takmičenje u kojem natjecatelji u želji da najbrže prođu zadanu stazu, prolaze označeni put između oznaka poznatijim pod nazivom vrata.
Ako ne prođu zadanu stazu na propisan način, tada bivaju diskvalificirani, odnosno njihovom vremenu prolaska staze, pribraja se dodatno vrijeme kao kazna.
Riječ slalom je izvedena iz norveškog slalåm: sla označuje strmu nizbrdicu, a låm označuje trag u snijegu (što bi značilo da je prvi put upotrebljena riječ slalom na skijaškim natjecanjima).
NGC 631
NGC 631 (također poznat kao MCG 1-5-7, PGC 5983 i UGC 1153) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 259 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,00 (75 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (60 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 27. oktobra 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Slalom
Najčešće se slalom odnosi na skijanje, kajak i kanu na divljim vodama, skijanje na vodi, itd.
Slobodna volja
Sintagma "slobodna volja", dakle, ima religijske, etičke i naučne implikacije:
Djelovanje čovjeka prema slobodnoj volji ima svoje mjesto i u pravu u kojem je ovaj koncept ugrađen u zakonodavstvu (individualna odgovornost, nezavisno donošenje sudskih odluka). Slobodna volja je u bliskoj vezi sa konceptima moralne odgovornosti, pohvale, krivice, grijeha i ostalim sudovima koji se mogu primijeniti isključivo na postupke koji su rezultat slobodne volje. Postoji više različitih mišljenja koja razmatraju uticaje na slobodnu volju, odnosno, istinsku mogućnost donošenja slobodnih odluka.
Slalom
Slalom u alpskom skijanju
Prema trenutno važećim pravilima, natjecanja u slalomu se odvijaju u dvije vožnje, od kojih svaka traje otprilike 50-60 sekundi, ovisno o stazi, konfiguraciji terena, vremenskim prilikama i vještini skijaša. Prema važećim standardima staza je u slalomu označena vratima. Vrata se sastoje od dva štapa označena zastavicama u boji, naizmjenično crvenom i plavom bojom. Skijaš je ispravno prošao vrata ukoliko su s prave strane zastavice (odnosno između dvije zastavice koje formiraju vrata) prošla oba vrha skija te obje noge skijaša.
Slobodna volja
Pomenuti determinizam sugerira da je moguć samo jedan tok događaja, što nije konzistentno sa postojanjem slobodne volje. Na ovaj problem ukazali su filozofi Antičke Grčke i on i danas ostaje u fokusu filozofskih rasprava.