cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sito sjećanja
Sito sjećanja u romanima
U šestom dijelu, Harry Potter i Princ miješane krvi, Sito sjećanja odigrava jednu od ključnih uloga. Naime, Harry, na instrukcijama kod Dumbledorea, putuje kroz razna sjećanja, vezana za Voldemortovo djetinjstvo i za potragu za horkruksima. Ključno sjećanje, sjećanje profesora Slughorna, je Harry morao sam nabaviti (i to je učinio pomoću napitka Felix Felicis). To sjećanje je bilo ključ uništenja Voldemorta, odnosno, prikazivalo je Voldemortovu želju da stvori horkrukse.
Safet Sušić
Safet Sušić Pape (rođen 13. aprila 1955) bosanskohercegovački je nogometaš i trener.
Karijera
Karijeru je započeo u Krivaji iz rodnog mjesta Zavidovići, gdje je sa 16 godina počeo igrati u prvom timu. Sezonu 1972/73 počeo je kao igrač FK Sarajeva iz Sarajeva, prvo kao junior da bi 3. augusta 1973. debitovao u prvoj postavi seniora. U sljedećih desetak godina, i 350 odigranih utakmica, Safet je za tim sa Koševa postigao oko 250 golova.
Nakon sjanih izdanja u nacionalnom dresu i FK Sarajevo, te nakon što je ispunio zakonsku normu od 28 godina starosti potrebnu za odlazak u inostranstvo, Sušić je postao tražen od evropskih klubova. Posao sa Interom je već bio dogovoren i Sušić je potpisao predugovor; međutim, umiješao se Torino sa boljom ponudom i nakon što je Sušić odlučio potpisati za Torino, Inter se žalio fudbalskom savezu Italije, a kao rezultat svega Sušić je dobio jednogodišnju suspenziju za dolazak u Italiju.
Početkom osamdesetih, 1982. prelazi u Paris Saint-Germain, gdje ostaje devet godina. I u timu iz glavnog grada Francuske, Sušić ostavlja veliki trag. Jedan je od najvećih fudbalera koji su igrali u klubu. Mnogi navijači PSG-a tvrde da je najbolji strani igrač svih vremena. Godine 1983. zvanično je proglašen za najboljeg stranog igrača u Francuskoj. Naime, PSG je klub osnovan u sedamdesetim godinama i u Sušićevom vremenu je postao veoma slavan i jak. Pored toga, nosilac je laskave titule najvećeg umjetnika sa loptom u historiji PSG-a. Godine 1983. osvojio je kup Francuske, a 1986. bio je šampion Francuske u dresu Parižana.
Fudbalsku karijeru je okončao 1992. sa 37 godina, igrajuću za francuski Red Star. Po njegovim riječima, jedina neispunjena želja u karijeri je bila da igra za Bosnu i Hercegovinu.
Nakon igračke karijere, Pape je počeo da radi kao trener. Trenirao je francuski Cannes, turski Istanbulspor, Konyaspor, Ankaragücü i klubove u Saudijskoj Arabiji. Pretposljednja trenerska destinacija mu je bio turski prvoligaš Rizespor.
Safetov stariji brat Sead Sušić, također je bio veoma talentovan fudbaler koji je oblačio reprezentativni dres. Safet je 2000. povodom proslavljanja 50 godina UEFA-e, zvanično proglašen za najboljeg fudbalera Bosne i Hercegovine u posljednjih pola vijeka.
Susića je na sjednici Izvršnog odbora Nogometnog saveza BiH održanoj 29. decembra 2009. jednoglasno imenovao za novog selektora bosanskohercegovačke reprezentacije.
Nakon pobjede Nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine nad Litvanijom 15. oktobra 2013. godine i direktnog plasmana na Svjetsko prvenstvo u nogometu koje se održalo 2014. godine u Brazilu, Safet Sušić je postao prvi selektor koji je nogometnu reprezentaciju Bosne i Hercegovine odveo na neko veliko nogometno takmičenje.
Nakon loših rezultata u početku kvalifikacija za Evropsko prvenstvo 2016. Safet Sušić je smijenjen sa pozicije selektora.
Igračka karijera:
Trenerska karijera:
Duševna bolest
mini|Smrtni slučajevi uzrokovani mentalnim poremećajima i poremećajima ponašanja na milion osoba u 2012 Duševna ili mentalna bolest jeste ponašanje ili mentalni obrazac koji uzrokuje značajan stres ili oštećenje ličnog funkcioniranja. Takve karakteristike mogu biti uporne, ponavljajuće i remitentne ili se javljaju kao pojedinačne epizode. Opisani su mnogi poremećaji, sa znacima i simptomima koji se uvelike razlikuju među određenim poremećajima. Takve poremećaje može dijagnosticirati stručnjak za mentalno zdravlje, obično klinički psiholog ili psihijatar. U najširem smislu svaki poremećaj funkcija mozga koji utiče na mišljenje, osjećaje ili sposobnost osobe da komunicira sa svojom okolinom smatra se mentalnom bolesti. Duševno ili mentalno zdravlje je izraz koji se često upotrebljava da opiše postojanje ili nepostojanje duševne bolesti.
Precizna definicija ili klasifikacija duševnih bolesti su predmet trajnih kontroverzi, najčešće zbog toga što psihijatrija - nauka o duševnim bolestima - nije pratila napredak ostalih grana medicine, odnosno daleko više je bila pod uticajem raznoraznih političkih, ekonomskih i kulturnih faktora. Tako se, naprimjer, zalaganje za komunizam u SAD 1950-ih smatralo duševnom bolešću, dok su se 1970-ih u SSSR-u kritičari komunizma slali u duševne bolnice. Nešto svježiji primjer je homoseksualnost, koja je sve do ranih 1970-ih smatrana za duševnu bolest, dok se takvo mišljenje danas u mnogim krugovima smatra za simptom duševne bolesti zvane homofobija.
Uzroci mentalnih poremećaja često su nejasni. Teorije mogu uključiti nalaze iz niza oblasti. Mentalni poremećaji se obično definišu kombinacijom načina na koji se osoba ponaša, osjeća, percipira ili razmišlja. Ovo može biti povezano s određenim regijama ili funkcijama mozga, često u društvenom kontekstu. Mentalni poremećaj je jedan aspekt mentalnog zdravlja. Kulturna i vjerska uvjerenja, kao i društvene norme, treba uzeti u obzir prilikom postavljanja dijagnoze.
Usluge za mentalna oboljenja se nalaze u psihijatrijskim bolnicama ili u zajednici, a procjene provode stručnjaci za mentalno zdravlje kao što su psihijatri, psiholozi, psihijatrijske medicinske sestre i klinički socijalni radnici, koristeći različite metode kao što su psihometrijski testovi, ali se često oslanjaju na promatranje i ispitivanje. Tretmane pružaju različiti stručnjaci za mentalno zdravlje. Psihoterapija i psihijatrijski lijekovi su dvije glavne opcije liječenja. Ostali tretmani uključuju promjene načina života, društvene intervencije, vršnjačku podršku i samopomoć. U manjem broju slučajeva može doći do prisilnog pritvora ili liječenja. Pokazalo se da programi prevencije smanjuju depresiju.
U 2019., uobičajeni mentalni poremećaji širom svijeta uključuju depresiju koja pogađa oko 264 miliona, bipolarni poremećaj koji pogađa oko 45 miliona, demenciju koja pogađa oko 50 miliona i šizofreniju i druge psihoze od kojih ima oko 20 miliona ljudi. Neurorazvojni poremećaji uključuju intelektualnu nesposobnost i poremećaje iz spektra autizma koji se obično javljaju u djetinjstvu. Stigma i diskriminacija mogu doprinijeti patnji i invaliditetu povezanim s mentalnim poremećajima, što dovodi do različitih društvenih pokreta koji pokušavaju povećati razumijevanje i promijeniti društvenu isključenost.
Definicija
Definicija i klasifikacija mentalnih poremećaja ključna su pitanja za istraživače, kao i za pružaoce usluga i pacijente. Da bi se mentalno stanje moglo klasificirati kao poremećaj, ono općenito mora uzrokovati disfunkciju. Većina međunarodnih kliničkih dokumenata koristi izraz mentalni "poremećaj", dok je "bolest" također uobičajena. Primijećeno je da korištenje izraza "mentalno" (tj. uma) ne znači nužno odvojenost od mozga ili tijela.
Prema DSM-IV, mentalni poremećaj je psihološki sindrom ili obrazac koji je povezan s uznemirenošću (npr. putem bolnog simptoma), invalidnošću (oštećenjem u jednom ili više važnih područja funkcioniranja), povećanim rizikom od smrti ili uzrokuje značajnu gubitak autonomije; međutim, isključuje normalne reakcije kao što je tuga zbog gubitka voljene osobe i također isključuje devijantno ponašanje iz političkih, vjerskih ili društvenih razloga koji ne proizlaze iz disfunkcije pojedinca.
DSM-IV definiciju predikuje s upozorenjima, navodeći da, kao i u slučaju mnogih medicinskih termina, mentalni poremećaj "nedostaje konzistentna operativna definicija koja pokriva sve situacije", napominjući da se različiti nivoi apstrakcije mogu koristiti za medicinske definicije, uključujući patologiju, simptomatologija, odstupanje od normalnog raspona ili etiologije, te da isto vrijedi i za mentalne poremećaje tako da je ponekad prikladna jedna vrsta definicije, a ponekad druga, ovisno o situaciji.
Američko psihijatrijsko udruženje (APA) je 2013. godine redefiniralo mentalne poremećaje u DSM-5 kao "sindrom karakteriziran klinički značajnim poremećajem u spoznaji, regulaciji emocija ili ponašanju pojedinca koji odražava disfunkciju u psihološkim, biološkim ili razvojnim procesima temeljno mentalno funkcionisanje." Konačni nacrt MKB-11 sadrži vrlo sličnu definiciju.
Uopšteno mogu se koristiti izrazi "mentalni slom" ili "nervni slom" za mentalni poremećaj. Termini "nervni slom" i "mentalni slom" nisu formalno definisani kroz medicinski dijagnostički sistem kao što je DSM-5 ili ICD-10, i skoro su odsutni u naučnoj literaturi o mentalnim bolestima. Iako "nervni slom" nije rigorozno definiran, istraživanja sugerišu da se pojam odnosi na specifičan akutni vremenski ograničen reaktivni poremećaj, koji uključuje simptome kao što su anksioznost ili depresija, koje obično izazivaju vanjski stresori. Mnogi zdravstveni stručnjaci danas nazivaju nervni slom krizom mentalnog zdravlja.
NGC 188
NGC 188 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Kefej. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. novembra 1831. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Pascal (programski jezik)
Pascal je historijski utjecajni imperativni i proceduralni programski jezik, dizajniran 1968–1969 i objavljen 1970. od strane Niklausa Wirtha kao mali i efikasni jezik koji je težio podržati dobre programske prakse korištenjem strukturiranog programiranja i strukture podataka.
Derivat poznat kao Object Pascal dizajniran za objektno-orijentirano programiranje bio je razvijen 1985.
Historija
Pascal, nazvan u čast francuskog matematičara i filozofa Blaise Pascala, razvio je Niklaus Wirth.
Pascal je bio primarno jezik višeg nivoa korišten za razvoj operativnog sistema Apple Lisa, kao i u ranim godinama za Macintosh. Dijelovi originalnog operativnog sistema Macintosh su ručno prevedeni u Motorola 68000 asemblerski jezik od izvora Pascala. Typesetting sistem TeX od Donalda E.Knutha bio je napisan u WEBu, originalnom sistemu pismenog programiranja, zasnovanom na DEC PDP-10 Pascalu, dok su aplikacije kao Total Commander, Skype i Macromedia Captivate bile napisane u Delphiju (Object Pascal).
Object Pascal (Embarcadero Delphi) i dalje se koristi za razvoj aplikacija za Windows ali također ima mogućnosti unakrsnog kompajliranja istog koda za Mac, iOS i Android. Slijedeća verzija unakrsnog kompajliranja zvana Free Pascal, sa Lazarus IDE, popularna je kod korisnika Linuxa jer također nudi "napiši jednom, kompajliraj svugdje" razvoj. CodeTyphon je varijanta Lazarusa sa više prethodno instaliranih paketa i unakrsnih kompajlera.
Kratak opis
Wirthova težnja bila je kreirati efikasan jezik (u odnosu na brzinu kompajliranja i generisanog koda) zasnovan na tzv. strukturiranom programiranju, koncept koji je nedavno postao popularan. Pascal ima svoje korijene u jeziku ALGOL 60, ali je također uveo koncepte i mehanizme koji (na vrhu ALGOLovih skalara i nizova) dopuptaju programerima definiranje njihovih vlastitih kompeksnih (strukturiranih) tipova podataka, i također je učinio lakšim kreiranje dinamičkih i rekurzivnih podatkovnih struktura kao što su lists, trees i graphs. Važne osobine ubačene bile su records, enumerations, subranges, dinamično dodijeljene varijable sa asociranim pointerima, i setovima. Da bi se učinilo mogućim i svrsishodnim, Pascal je imao strogo tipovanje na svim objektima, što znači da jedan tip podataka ne može biti pretvoren ili interpretiran kao drugi bez izričite pretvorbe. Jednaki mehanizmi su standard u više programskih jezika danas. Ostali jezici koji su utjecali na Pascalov razvoj bili su COBOL, Simula 67, i Wirthov vlastiti ALGOL W.
Pascal, kao više programskih jezika danas (ali za razliku od više jezika u C porodici), dopušta gniježdene procedurne definicije za svaki nivo dubine, i također dopušta više vrsta definicija unutar podrutina (procedure i funkcije). Ovo omogućava veoma lahku i koherentnu sintaksu gdje je kompletan program sintaksi skoro identičan jednoj proceduri ili funkciji (osim naslova, gdje ima jednu od ovih tri ključne riječi).
Nagrada "Miguel de Cervantes"
Nagrada Miguel de Cervantes ili Premio Miguel de Cervantes je literarna nagrada koja se dodjeljuje svake godine u Španiji u visini od 90.000 Eura. Nagrada je dobila ime po španskom piscu Miguel de Cervantes, autoru poznatog romana Don Quijote de la Mancha (Don Kihot).
Dobitnici nagrade
mini|desno|200px|Ana Maria Matute
IC 1770
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 6329
NGC 6329 (također poznat kao MCG 7-35-51, PGC 59894 i UGC 10771) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 381 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 1,80 (199 hiljada sg) a najmanji 1,8 uglovnih minuta (199 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 11. jula 1876. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 7839
NGC 7839 je dvostruka zvijezda i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 18. novembra 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Čukarica
Čukarica je općina u sastavu grada Beograda, u Srbiji i sastoji se od niza malih naselja u njoj. Najpoznatije naselje ali i najstarije je svakako Žarkovo pored koga leži naselje Bele Vode.
Naseljena mjesta
Beograd (dio naseljenog mjesta), Velika Moštanica, Ostružnica, Pećani, Rucka, Rušanj, Sremčica i Umka.
HRT F112
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(key) (Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju, dok utrke u italicu označavaju najbrži krug utrke)
Spolno prenosiva bolest
Spolno prenosiva bolest (spolna bolest, spolna infekcija ili venerična bolest) je zarazna bolest koja se prenosi izravnim spolnim kontaktom sa zaražene na zdravu osobu. Spolne bolesti obuhvataju pedesetak bolesti i sindroma, uzrokuju ih mikroorganizmi, bakterije i virusi, a prenose se uglavnom razmjenom tjelesnih tekućina (sjemenom, vaginalnom tekućinom i krvlju). Neke od spolnih bolesti prenose se i poljupcem, poput herpesa, humanog papiloma virusa (HPV), a ni pravilno korištenje kondoma tokom vaginalnog ili analnog odnosa ne smanjuje opasnost od tih bolesti. Također i kod oralnog seksa postoji mogućnost od prenosa spolnih infekcija.
Neuhranjenost
Neuhranjenost ili malnutricija je stanje koje proizlazi iz ishrane u kojoj nutrijeni ili nisu dovoljno i zastupljeni tako da  uzrokuje zdravstvene probleme. To može uključivati kalorije, proteine, ugljikohidrate, vitamine i  minerale. Ako nije dovoljna količina hranljivih materija, to se se naziva pothranjenost ili neuhranjenost,  dok se  preveliko unošenje hrane  zove preuhranjenost.
Simptomi
mini|desno|250px|Pothranjena djevojčica iz [[Nigerija|Nigerije]]
Termin othranjenost se često koristi, posebno kada se odnosi na olike  kada  nema dovoljno kalorija, proteina, ili mikronutrijanata. Ako se pothranjenost javlja tokom trudnoće ili prije dvije godine, to može dovesti do trajnih problema u fizičkom i psihičkom razvoju. Ekstremna neuhranjenost,  poznat kao gladovanje, može imati simptome koji uključuju: malu  visinu, tanak trup,  vrlo nizak  nivo energije i otečene noge i trbuh. Takvi ljudi su češče   podložni  infekcijama  i često im je  hladno. Simptomi nedostatka mikronutrijenata zavise od mikronutrijenta koji nedostaje.
Neuhranjenosti je najčešća zbog toga što je na raspolaganju za jelo nema dovoljno visoko kvalitetne hrane. Ovo se često odnosi na visoke cijene hrane i siromaštvo. Tome može doprinijeti nedostatak dojenja, kao i niz infektivnih bolesti kao što su: gastroenteritis, upala pluća, malarija i ospice, što povećava zahtjeve za nutrijenatima. Postoje dvije glavne vrste neuhranjenosti: Protein-energetska pothranjenost ima dva teških oblika:
Pregled
Napori za poboljšanje ishrane su neki od najefikasnijih oblika pomoći za razvoj. Dojenje može smanjiti stopu neuhranjenosti i smrtnost djece, pa treba promovirati nastojanja da podrži praksu povećanja stope dojenja. Kod male djece, pružanje hrane (uz majčino mlijeko),  od šest mjeseci do dvije godine starosti,  poboljšava razvojne rezultate. Tu je i dobar dokaz podržavanja dopune velikog broja mikronutrijenata ženama za vrijeme trudnoće i među mladom djecom u zemljama u razvoju. Da bi se obezbijedila i dostavila  hrana ljudima kojima je to najpotrebnije,  razne vlade i fodacije  prilažu  novac tako da ljudi mogu kupiti hranu u lokalnim tržištima. Jednostavno hranjenje učenika u školi nije dovoljno. Za upravljanje teške pothranjenosti u domovima  osoba, uz korištenje terapeutske hrane potrebno je mnogo  vremena, što onima koji  imaju ozbiljnu  pothranjenost komplicira i druge zdravstvene  probleme. Zato se preporučuje se liječenje u bolničkim uvjetima. To često uključuje upravljanje niskim količinama šećera u krvi i tjelesnom temperaturom, obraćajući pažnju na dehidraciju  i postepeno hranjenje. Rutinski tretmani antibiotici mase obično preporučuje zbog visokog rizika od infekcije. Dugoročne mjere uključuju: poboljšanje poljoprivredne prakse, smanjenje siromaštva, poboljšanje sanitarnih uvjeta i osnaživanje žena. U 2015. godini bilo je 793.000.000 neuhranjenih ljudi u svijetu, što je  13% od ukupnog broja stanovnika. To je smanjenje od oko 216 milijuna ljudi od 1990. godine, kada bilo 23%  neuhranjenih. U 2012. je procijenjeno da je još milijarda ljudi imala nedostatak vitamina i minerala, a u 2013, zbog protein-energijske pothranjenosti je, prema procjenama, bilo 469.000 smrtnih slučajeva manje za  510.000 smrtnih slučajeva u 1990. Ostali nutritivn nedostaci, koje uključuju nedostatak joda i željeza (uz anemije), doveli su do  još 84.000 smrtnih slučajeva. U 2010., pothranjenost je uzrok 1,4% svih invalidnosti prilagođenih životnim godinama. Smatra se da oko trećina  smrtnih slučajeva kod djece dolazi  zbog pothranjenosti, iako se smrt  rijetko označava  kao takvia. U 2010. godini, procijenjeno je da su  ti nedostaci doprinijeli u  oko 1,5 miliona smrtnih slučajeva žena i djece, iako neki procjenjuju broj može biti veći od 3 milijuna. Procjenjuje se da je  u 2013, dodatnih 165 miliona, zbog neuhranjenosti  doživjelo zaostajanje u rastu  i razvoju. Pothranjenost je češća u zemljama u razvoju. Neke grupe imaju veće stope pothranjenosti, uključujući žene, a posebno tokom trudnoće ili dojenja  djece ispod pet godina starosti  i starije osobe. U starijih osoba, pothranjenost postaje češće zbog fizičkih, psihičkih i socijalnih  faktora.
UEFA Evropska liga 2009/2010 - nokaut faza
Finalna runda Evropske lige u sezoni 2009/10. počinje 18. februara, a završava se finalnom utakmicom 12. maja 2010. godine, na stadionu HSH Nordbank Arena u Hamburgu. U finalnoj rundi učestvuje osam pobjednika grupa i osam drugoplasiranih timova iz grupne faze Evropske lige i osam trećeplasiranih timova iz grupne faze Lige prvaka.
Osmina finala
Utakmice osmine finala igrale su se 11. i 18. marta 2010. godine.
Četvrtfinale
Utakmice četvrtfinala igraju se 1. i 8. aprila 2010. godine.
Polufinale
Utakmice polufinala igraju se 22. i 29. aprila 2010. godine.
Bijela
Bijela boja je kombinacija svih boja vidljivog dijela spektra. Može se miješati sa svim ostalim bojama i tako dolazi do mnogih nijansi boja.
Bijela je najsvjetlija boja i ahromatska je (bez nijanse). To je boja predmeta kao što su snijeg, kreda i mlijeko, a suprotna je crnoj. Bijeli objekti u potpunosti reflektiraju i raspršuju sve vidljive valne dužine svjetlosti. Bijelo na televizijskim i kompjuterskim ekranima stvara mješavina crvene, plave i zelene svjetlosti. Bijela boja se može dati bijelim pigmentima, posebno titan dioksidom.
U starom Egiptu i starom Rimu, svećenice su nosile bijelo kao simbol čistoće, a Rimljani su nosili bijele toge kao simbol građanstva. U srednjem vijeku i renesansi bijeli jednorog je simbolizirao čednost, a bijelo jagnje žrtvu i čistoću. Bila je to kraljevska boja francuskih kraljeva i monarhističkog pokreta koji se suprotstavljao boljševicima tokom Ruskog građanskog rata (1917-1922). Grčki i rimski hramovi bili su obloženi bijelim mramorom, a počevši od 18. stoljeća, s pojavom neoklasične arhitekture, bijela je postala najčešća boja novih crkava, kapitola i drugih vladinih zgrada, posebno u Sjedinjenim Državama. Takođe je bio naširoko korišćen u modernoj arhitekturi 20. veka kao simbol modernosti i jednostavnosti.
Prema istraživanjima u Evropi i Sjedinjenim Državama, bijela je boja koja se najčešće povezuje sa savršenstvom, dobrom, poštenjem, čistoćom, početkom, novim, neutralnošću i preciznošću. Bijela je važna boja za gotovo sve svjetske religije. Papa, poglavar Rimokatoličke crkve, nosi bijelo od 1566. godine, kao simbol čistoće i požrtvovnosti. U islamu i u šintoističkoj religiji Japana, nose ga hodočasnici. U zapadnim kulturama iu Japanu, bijela je najčešća boja za vjenčanice, simbolizirajući čistoću i nevinost. U mnogim azijskim kulturama, bijela je i boja žalosti.
Označava čistoću i nevinost.
U mnogim zapadnim zemljama ova boja je simbol vjenčanja, dok bi je u Istočnjačkim zemljama opisali kao boju tuge i pogreba.
Osmanlijsko Carstvo
Osmanlijsko Carstvo (na osmanlijskom turskom:, Devlet-i Aliye-i Osmaniye, što znači "Osmanlijska uzvišena država"; na modernom turskom: Osmanlı Devleti, "Osmanlijska država," ili Osmanlı Imparatorluğu, "Osmanlijsko Carstvo"), bilo je imperijalna snaga, smještena na obodu Sredozemnog mora, trajući od 1288. do 1922. Na vrhuncu moći, tokom 16. vijeka, ovo carstvo je obuhvaćalo Anadoliju, Bliski Istok, dijelove Sjeverne Afrike, dobar dio Jugoistočne Evrope, sve do Kavkaza. Carstvo je na vrhuncu svoje moći obuhvaćalo teritoriju površine od oko 22,9 miliona km2, mada je dobar dio te teritorije bio pod indirektnom kontrolom centralne vlade. Carstvo je bilo smješteno napola između Istoka i Zapada, tako da je tokom svog 600-godišnjeg postojanja carstvo bilo u međusobnim odnosima sa Istokom i sa Zapadom.
Pleme Ouz Turaka je u zapadnoj Anadoliji osnovalo ovo carstvo, kojim je vladala osmanlijska (na turskom, Osmanlı) loza, koja je potekla od Oghuz Turaka. Carstvo je osnovao Osman I (na arapskom ʿUthmān, عُثمَان, što je u zapadno-evropskim jezicima prilagođeno / iskvareno u ime "Ottoman," pa otuda i ime castva - Osmanlijsko ili "Otomansko" carstvo). 1453, nakon što su Osmanlije osvojile Carigrad (Konstantinopolj) (danas moderni İstanbul), kao posljednji ostatak Bizantijskog carstva, ovaj grad je postao treća osmanlijska prijestonica. U 16. i 17. vijeku, Osmanlijsko Carstvo je postalo jedna od svjetskih najmoćnijih političkiha sila, od čijeg su se napredovanja uzduž Balkanskog poluostrva i južnim obodom Poljsko-litvanskog kraljevstva evropske zemlje osjećale ugroženim.
Na svom vrhuncu, Carstvo je uključivalo mnoga važna mjesta klasične starine, među kojima su Homerov Olimp, Zeusova Evropa, Ijin Bosfor, Dijanin hram u Efesu, sarkofag Aleksandra Velikog, Rajski vrtovi, Nuhova (Noina) Gora Ararat, Ibrahimova (Avramova) oaza i izvori, Nil, Besjeda na gori, brijeg Golgota.
Propast Osmanlijskog Carstva je posljedica Prvog svjetskog rata, tokom kojeg su savezničke sile, uključujući i Arape, konačno porazile osmanlijske snage na Bliskom Istoku. Na kraju rata osmanlijska vlada se potpuno raspala, dok su carstvo međusobno podijelile pobjedničke snage. Predstojeće dvije godine su okončane proglašvanjem novih država. Jedna od novih država bila je Republika Turska. Članovi osmanlijske dinastije su protjerani iz Anadolije, gdje su njihovi preci nekad sagradili jedno od najvećih carstava svijeta. 1999, turska skupština [parlament] je povratila državljanstvo članovima Osmanlijske porodice, nakon 76 godina.
Uppsala
Uppsala je grad u Švedskoj u pokrajini Uppland, 70 km sjeverno od glavnog grada Stockholma. Uppsala ima oko 140.000 stanovnika, pa je po stanovništvu četvrti najveći grad u Švedskoj. Uppsala je glavni grad u županiji Uppsala län. U Uppsali postoji najstariji univerzitet u Skandinaviji, koji je osnovan 1477. godine. Uppsala je također središte Švedske crkve od 1164. godine i ima najveću katedralu u Skandinaviji.
Osmanlijsko Carstvo
Uspon (1299–1453)
Nakon smrti Osmana I, Osmanlije su započele širenje teritorija preko istočnog Mediterana i Balkana. Osmanov sin Orhan je zauzeo grad Bursu 1326. godine, koja je postala novi glavni grad Osmanlijske države. Pad Burse je predstavljao gubitak Bizantijske kontrole nad sjeverozapadnom Anadolijom. Osmanlijska pobjeda na Kosovu 1389. godine je praktično označila kraj Srpskog carstva, čime je otvoren put Osmanlijskoj ekspanziji na Evropu. Bitka kod Nikopolja 1396. godine se smatra posljednjim krstaškim pohodom u srednjem vijeku koji nije zaustavio napredovanje Osmanlijskog Carstva.
Uppsala
Vanjski linkovi
Službena stranica
Osmanlijsko Carstvo
Uspon (1299–1453)
Proširenjem osmanlijske dominacije na Balkanu, osvajanje Konstantinopolja je postalo glavni cilj. Osmanlijsko Carstvo je kontrolisalo gotovo sve bivše bizantijske zemlje koje okružuju grad, ali je Bizantija osjetila olakšanje kada je tursko-mongolski vladar Timur, osnivač Timuridskog carstva, napao Anadoliju na istoku. U bici kod Ankare 1402. godine Timur je porazio osmanlijske snage i zarobio sultana Bajazida II. Uslijedio je građanski rat (1402–1413) gdje su se Bajazitovi sinovi borili oko naslijeđa. Rat je završen dolaskom Mehmeda I za sultana, čime je završen interegnum i obnovljena osmanlijska moć.
Dio osmanlijskih teritorija na Balkanu (Solun, Makedonija i Kosovo) su privremeno izgubljene nakon 1402. godine, ali ih je kasnije ponovo vratio sultan Murat II. On je 10. novembra 1444. godine porazio zajedničku ugarsku, poljsku i vlašku vojsku u bici kod Varne. Četiri godine kasnije, Janko Hunjadi je sa ugarskom i vlaškom vojskom napao osmanlije, ali je poražen u Drugoj Kosovskoj bici 1448. godine.
Širenje (1453–1683)
Sultan Selim I je drastično proširio istočne i južne granice carstva porazivši vladara Safavidskog carstva, šaha Ismaila, u bici kod Čaldirana. Selim je uspostavio osmanlijsku vladavinu u Egiptu i osnovao osmanlijsku mornaricu na Crvenom moru. Nakon ove osmanlijske ekspanzije, započelo je neprijateljstvo između Osmanlijskog Carstva i Portugalskog carstva oko težnje da postanu dominantne sile u regionu.
Francuska i Osmanlijsko Carstvo su, zbog suprostavljanja Habsburškoj monarhiji, postali jaki saveznici. Francusko osvajanje Nice 1543. godine i Korzike 1553. godine se desilo udruživanjem snaga francuskog kralja Franje I i Sulejmana I, koji su bili su pod komandom osmanlijskih admirala Hajrudina Barbarose i Turgut Reisa. Mjesec dana prije opsade Nice, Francuska je podržala osmanlije sa artiljerijskim jedinicama tokom osmanlijskog osvajanja Esztergona. Nakon ovih dostignuća, Habsburški vladar Ferdinand I je službeno priznao osmanlijsku dominaciju u Ugarskoj.
Nakon Prvog Ajuransko-portugalskog rata Osmanlijsko Carstvo je uspjelo da zauzme Adal sultanat. Ova ekspanzija je doprinijela osmanlijskom zauzimanju Somalije i Afričkog roga. Također je pojačalo njen uticaj u Indijskom okeanu gdje se nadmetala sa Portugalskim carstvom. Do kraja vladavine Sulejmana I, broj stanovnika carstva je iznosio oko 15.000.000 ljudi koji su se protezali na tri kontinenta. Osim toga, Osmanlijsko carstvo je postalo dominantna pomorska sila koja je kontrolirala veći dio Sredozemnog mora. U to vrijeme, Osmanlijsko Carstvo je bilo glavno carstvo evropske političke sfere.
Stagnacija i reforme (1683–1827)
U drugoj polovini 16. stoljeća Osmanlijsko carstvo je bilo pod sve većim pritiskom inflacije i naglo rastućih troškova života koji su utjecali i na Evropu i na Bliski istok. Ti pritisci doveli su do niza kriza koji su ugrožavali osmanlijski sistem vlasti. Kao odgovor na ove izazove, carstvo je reformiralo političke i vojne institucije omogućavajući mu da se uspješno prilagodi novim uvjetima sedamnaestog stoljeća i ostane snažno u vojnom i ekonomskom smislu. Otkrivanje novih pomorskih trgovačkih puteva omogućilo je zapadnoeuropskim državama izbjegavanje osmanlijskog trgovinskog monopola. Portugalsko otkriće Rta dobre nade 1488. godine pokrenulo je niz osmanlijsko-portugalskih mornaričkih ratova u Indijskom okeanu tokom 16. stoljeća. Uprkos rastućem europskom prisustvu u Indijskom okeanu, osmanlijska trgovina sa istokom je nastavila cvjetati. Kairo je naročito imao koristi od rasta uvoza jemenske kafe kao popularne robe široke potrošnje. Pojavom kafana u gradovima širom carstva, Kairo se razvio u glavni centar trgovine doprinoseći svom stalnom napretku tokom sedamnaestog i osamnaestog stoljeća.
Tokom vladavine Ivana IV (1533–1584), Rusko carstvo se proširilo na teritorij Volge i Kaspijske regije na štetu Tatarskog kanata. Kao odgovor, krimski kan Devlet I Giraj je zajedno sa osmanlijama spalio Moskvu 1571. godine. Potpisavši mir sa Rusima, Osmanlije su odlučile osvojiti mletački Kipar 1570. godine. Osmanlijska konjica se 15. septembra 1570. godine pojavila pred posljednjim venecijanskim uporištem Famagusti. Opsada Famaguste u augustu 1571. godine odnijela je 50.000 osmanlijskih žrtava. U međuvremenu, Sveta liga koja se sastojala od španske i venecijanske flote ostvarila je pobjedu nad osmanlijskom flotom u bici kod Lepanta, kraj jugozapadne Grčke. Katoličko oružje je ubilo preko 30.000 osmanlija i uništilo 200 brodova. Bio je to zapanjujući udarac osmanlijskoj nepobjedivosti; bitka je bila daleko štetnija za osmanlijsku mornaricu u gubitku iskusne radne snage od gubitka brodova. Osmanlijska mornarica se brzo oporavila uvjeravajući Veneciju da potpiše mirovni ugovor 1573. godine omogućavajući Osmanlijama da se šire i učvršćuju svoj položaj u sjevernoj Africi.
Za razliku od toga, Habsburška monarhija je bila sve jača. Dugi Osmanlijski rat protiv Habsburške monarhije (1593–1606) stvorio je potrebu za većim brojem osmanlijske pješadije opremljenom vatrenim oružjem, što je rezultiralo opuštanjem politike regrutovanja. To je doprinijelo problemima nediscipline i izravne pobune unutar korpusa koji nikada nisu bili riješeni. Budući da je stanovništvo carstva 1600. godine doseglo 30 miliona ljudi, nedostatak zemlje dodatno je pritiskao vladu. Ovaj problem je naročito došao do izraza gubitkom istočnih provincija od iranskih Safavida. Ovaj rat (1603–1618) je na kraju rezultirao sporazumom Nasuh-paše koji je cijeli Kavkaz dao Safavidima. Mletački Krit, osvojen 1669. godine, je posljednji značajan teritorijalni uspjeh Osmanlijskog carstva. Tokom kratke vladavine, sultan Murat IV (1623–1640) je učvrstio centralnu vlast i ponovo zauzeo Irak 1639. godine. To je dovelo do potpisivanja mira u Zuhabu prema kojem je Osmanlijsko carstvo dobilo cijeli Kavkaz i susjedne regije koje su bile definisane mirom u Amasiji 1555. godine.
Sultanat žena (1523–1656) je bio period u kojem su majke mladih sultana izvršavale vlast u ime svojih sinova. Najistaknutije žene ovog razdoblja bile su sultanija Kösem i njena snaha Turhan Hatidže čije je političko rivalstvo kulminiralo ubistvom sultanije Kösem 1651. godine. Tokom ere Čuprilića (1656–1703) efektivnu kontrolu nad carstvom imao je niz velikih vezira iz porodice Čuprilić. Tokom njihove vladavine došlo je do brojnih vojnih uspjeha među kojima su vraćanje Transilvanije i osvajanje Krita 1669. godine te zauzimanje južne Ukrajine sa uporištima Hetin i Kamjanjec-Podiljski 1676. godine. Ovaj period širenja završio je nesretno 1683. godine kada je veliki vezir Kara Mustafa-paša predvodio ogromnu vojsku prilikom druge opsade Beča u Velikom osmanlijskom ratu (1683–1699). Ovaj rat je završen osmanlijskim porazom od udruženih habsburških, njemačkih i poljskih snaga koje je predvodio poljski kralj Ivan III u bici kod Beča. Poraz kod Beča kulminirao je Karlovačkim mirom 26. januara 1699. godine kojim su Osmanlije izgubile značajne teritorije.
Osim gubitka Banata i privremenog gubitka Beograda (1717–1739), osmanlijska granica na Dunavu i Savi je ostala stabilna i tokom osamnaestog stoljeća. Međutim, Ruska ekspanzija je predstavljala veliku i rastuću prijetnju. Zbog toga je švedski kralj Karlo XII bio dočekan kao saveznik Osmanlijskog carstva nakon njegovog poraza od Rusa u bici kod Poltave 1709. godine. Karlo XII je ubijedio osmanlijskog sultana Ahmeda III da objavi rat Rusiji koji je rezultirao osmanlijskom pobjedom kod rijeke Prut 1711. godine u Moldaviji. Potpisivanjem Požarevačkog mira nakon Austrijsko-turskog rata (1716–1718) potvrđen je gubitak Banata, Srbije i Oltenije. Rusko-turski rat (1735–1739) je okončan Beogradskim mirom u kojem je vraćena Srbija i Oltenija, ali je carstvo izgubilo luku Azov na Krimu. Nakon ovog sporazuma Osmanlijsko carstvo je uspjelo uživati u generaciji mira, jer su Austrija i Rusija bile prisiljene da se bave usponom Pruske.
Zahvaljujući obrazovnim i tehnološkim reformama, osnovane su mnoge visokoškolske ustanove poput Tehničkog univerziteta u Istanbulu. Godine 1734. osnovana je artiljerijska škola na kojoj su se učile zapadne artiljerijske metode. Ibrahim Muteferika je 1726. godine uvjerio velikog vezira Ibrahim-pašu Novošeherliju i velikog muftiju u učinkovitost štamparije, pa mu je sultan Ahmed III dao dozvolu da objavljuje nereligijske knjige (uprkos protivljenju nekih kaligrafa i vjerskih poglavara). Muteferikova štamparija je objavila svoju prvu knjigu 1729. godine i do 1743. godine izdala 17 djela u 23 toma, od kojih je svaka imala između 500 i 1000 primjeraka.
Srpska revolucija (1804–1815) označila je početak ere nacionalnog buđenja na Balkanu tokom perioda Istočnog pitanja. Fundamentalistički Arapi, na čelu sa porodicom al-Saud, pobunili su se protiv Osmanlija 1811. godine. Ne mogavši pobijediti arapske pobunjenike, Porta je imenovala Muhameda Alija Velikog za valiju (guvernera) Egipta sa zadatkom da okonča pobunu u Arabiju. Ova pobuna je okončana uništenjem Emirata Dirija 1818. godine. Suzerenstvo Srbija kao nasljedna monarhija je de jure priznata 1830. godine. Grci su 1821. godine podigli revoluciju na Peloponezu koja je postala prvi dio Osmanlijskog carstva koji je dobio nezavisnost 1829. godine. Francuzi su 1830. godine zauzeli Alžir; 1.000.000 alžiraca je ubijeno, dok su francuske snage izgubile 3.336 vojnika. Muhamed Ali se 1831. godine pobunio sa ciljem da postane sultan i osnuje novu dinastiju. Kako bi ovo postigao, poslao je dobro obučenu vojsku pod komandom svog sina Ibrahim-paše na Carigrad. Sultan Mahmud II je u očaju zamolio cara Nikolaja I da pošalje ekspedicijsku silu da ga spasi. Nakon potpisivanja Unkjar-isklesijskog sporazuma, Rusi su poslali ekspedicijsku silu koja je odvratila Ibrahima od zauzimanja Carigrada. Pod uvjetima Kutahijevog mira potpisanog 5. maja 1833. godine, Muhamed Ali je pristao da odustane od svog zahtjeva za prijestoljem u zamjenu za koji je postavljen valijom vilajeta (pokrajina) Krita, Alepa, Tripolija, Damaska ​​i Sidona. Da nije bilo ruske intervencije, gotovo je sigurno da bi Mahmud II bio svrgnut, a Muhamed Ali postao novi sultan, što je označilo početak ponavljajućeg obrasca u kojem je Porti potrebna pomoć stranaca da bi se spasila. Porta je 1839. godine pokušala vratiti ono što je izgubila od nezavisnog vilajeta Egipta pretrpivši poraz, što je dovelo do orijentalne krize budući da je Muhamed Ali bio vrlo blizak Francuskoj pa se smatralo da će cijelo Osmanlijsko carstvo biti pod francuskim uticajem. Kako se Porta pokazala nesposobnom da porazi Egipat, Britanija i Austrija su intervenirale. Sredinom 19. stoljeća, Osmanlijsko carstvo su Europljani nazivali "bolesnikom Europe".
Propadanje (1828–1908)
mini|lijevo|120p|Konsultativna menažerija, januar 1885 Sa propadanjem Carstva poklopili su se procesi reorganizacije i transformacije u svim vidovima života Carevine, dakle ne samo u životu Turaka Osmanlija, nego i ostalih podanika unutar ove ogromne države. Karikatura slijeva je iz tog perioda, vjerno slikajući osjećanja tadašnjih Osmanlija. Na karikaturi, Jusufbeg, u stvari patak, u gro planu, ismijava činovnike u jednom od pravnih ureda unutar osmanlijskog Ministarstva za vanjske poslove. Papagaj, majmun i svinja, koji predstavljaju Britance, Italijane i Nijemce, dakle glavne zastupnike i tumače evropskih sila, očito gnjave Jusufbega, koji ne zna šta će s njima. Rusi su u pozadini, predstavljeni kao medvjedi. Ovaj šaljivi umjetnički i politički komentar, slika je stanja Carevine: s jedne strane, modernizacija i promjena, s druge, nemogućnost ili nevoljnost da se bilo šta uradi.
Značajna promjena ovog vremena je sljedeća: Osmanlijsko Carstvo je prestalo ulaziti samo u konflikte, a počelo sklapati saveze, kao i evropske zemlje. Sklopljeni su mnogi savezi sa zemljama kao što su Francuska, Holandija, Velika Britanija i Rusija. Kao primjer može se navesti Krimski rat, u kojem su se Britanci, Francuzi, Osmanlije i drugi, ujedinji u alijansu, borili protivi carske Rusije.
Od svih ideja koje su Osmanlije usvojili sa zapada, najuticajnija ideologija je bila etnički nacionalizam, ili kako se u to vrijeme zvao, religija modernog svijeta. Nisu Osmanlije imale posla sa etničkim nacionalizmom samo u granicama svog carstva, nego i van njih. Pobune su imale veliki uticaj na mnoge grupe tokom 19. vijeka. Tvrdi se da su ove pobune odredile put kojim su Osmanlije morale krenuti tokom 20. vijeka, ali je retorika o razlogu pobunama u 19. vijeku oštro podjeljena. Osmanlije tvrde da se izvor međuetničkim konfliktima treba tražiti u njihovoj dinamici koja je podržavala konflikte sa skrivenim ciljevima. Period pada carstva je postigao mnoga dostignuća, kao što je organizacija ekonomije, vojske, komunikacije itd, ali da je Osmanlijsk država bila jaka i uticajna, pitanje je koliki efekat bi imale etničke pobune.
mini|lijevo|120p|Otvaranje Prvog Parlamenta, 1877. Mladi Turci su bili grupacija Osmanlija koji su bili obrazovani na zapadnim univerzitetima i koji su vjerovali da konstitucionalna monarhija može ublažiti socijalno nezadovoljstvo u Carstvu. Mesrutiyet Era objašnjava političku i socijalnu dinamiku prvog ustrojstva koje je napisao İttihat ve Terakki Cemiyeti, kao i njegove socijalne i ekonomske posljedice. Kroz vojni udar, İttihat ve Terakki Cemiyeti je prisilio sultana Abdulaziza da napusti svoj tron u korist Murata V. Ipak, Murat V se pokazao mentalno bolesnim i morao se skinuti s vlasti nakon nekoliko mjeseci. Princ Abdulhamid je pozvan da preuzme vlas pod obećanjem da proglasi konstitucionalnu monarhiju, što je on i učinio 23. novembra 1876. Ustav je nazvan Kanun-i Esasi na turskom (Osnovni Zakon).
Raspad (1908–1922)
Raspad je počeo ustoličenjem Druge ustavotvorne vlade.
Pred kraj 19. vijeka stvorene su tri nove balkanske države, Srbija, Bugarska i Grčka, koje su, zajedno sa Crnom Gorom, tražile dodatne teritorije unutar Albanije, Makedonije i Trakije, prostranih oblasti pod turskom upravom. Ovo je bio jedan od uzroka Balkanskih ratova, 1912-1913. U početku, ove su države, ohrabrene Rusijom, potpisale niz sporazuma iz 1912: Srbija i Bugarska, u martu, a Grčka i Bugarska, u maju iste godine. Crna Gora je potom potpisala sporazume sa Srbijom i Bugarskom, u oktobru 1912. Srpsko-bugarski sporazum je izričito zahtijevao podjelu Makedonije, što je dovelo do Prvog balkanskog rata. Ovom je uslijedio Drugi balkanski rat.
mini|250p|Karta nakon [[Sporazum u Sevru|Sporazuma u Sevru (Sèvres)]] U konačnom pokušaju zadržavanja vlasti i povraćaja barem nekih od izguljenih teritorija, osmanlijski trijumvirat, pod vođstvom Enver Paše, je stavio Osmanlijsko Carstvo na stranu Centralnih sila. Na početku Prvog svjetskog rata, carstvo je imalo izvijesnog uspjeha. Saveznici, u čijim su redovima bile i ANZAK snage, su poraženi u Bici kod Galipolja. Na Kavkazu, Osmanlijsko Carstvo je poraženo u nizu bitaka, tako da su Rusi osvojili Trabzon, na Crnom moru, i Erzurum i Van, u sjeveroistočnoj Anadoliji.
Na kraju Prvog svjetskog rata, Saveznici su, udruženi sa Arapima i Armencima, konačno porazili Osmanlije, nakon čega su osmanlijske teritorije pripojene nonastalim državama i protektoratima. Tajnim sporazumima je uslijedio Sporazum u Sevru (Sèvres), koji je sa Saveznicima potpisali predstavnici sultana Mehmeda VI. Međutim, sporazum nikad nije stupio na snagu jer ga nisu priznali članovi turskog republikanskog pokreta, na čelu s Kemalom Atatürkom. Republikanci su iskoristili ovu priliku da proglase punopravnu novu vladu Turske, time zamjenjujući monarhiju, sa sjedištem u Istanbul, sa republikom, premještajući vladu i glavni grad u Ankaru, u srednjoj Anadoliji.
Država
Neke od karakteristika osmanlijske države nisu se promijenile bez obzira na njenu viševjekovnu dugotrajnost.
mini|lijevo|120p|Državna mašinerija
Ciljevi održivog razvoja
Ciljevi održivog razvoja (COR) su grupa ciljeva vezanih za budući međunarodni razvoj. Kreirale su ih Ujedinjene nacije, a promovišu se kao Globalni ciljevi održivog razvoja. Oni su zamijenili Milenijumske ciljeve razvoja koji su istekli krajem 2015. godine. COR teku od 2015. do 2030. godine. Postoji 17 osnovnih i 169 specifičnih ciljeva.
Osmanlijsko Carstvo
Država
U diplomatskim krugovima, za carstvo se često upotrebljavala riječ Divan. Divan je inače bio carski savjet koji se sastajao u dijelu carskog dvora, saraja, poznatom kao Bâb-i-âlî (بابِ علی, "velika vrata") ili Topkapı ("topovska vrata"); ovdje su osmanlijski sultani dočekivali strane izaslanike i ambasodore.
Ciljevi održivog razvoja
Ciljevi
U augustu 2015. godine, 193 zemlje su usvojile sljedećih 17 ciljeva:
Osmanlijsko Carstvo
Sultani
Osmanlijski sultan je bio jedini upravnik i vladar carstva, barem zvanično.
Mada su prvi osmanlijski vladari nosili naslov bega (bey), time priznavajući suverenitet Seldžučkog sultanata, Murat I je bio prvi Osmanlija koji je ponio naslov sultana, tj. "cara" ili "kralja." Padom Konstantinopolja, 1453, država je uveliko stala na put postanka moćne carevine, tako da je Mehmed Osvajač zaista postao njen prvi istinski car, odnosno padišah.
Državno uređenje
mini|lijevo|120p|Ulaz u [[Divan (Osmanlijska vlada)|Divan]] Iako je osmanlijska država prošla kroz niz uređenja i preuređenja, neke od glavnih struktura su ostale neizmijenjene. Uvijek je postojao neko ko je bio potpuno odgovoran za upravu države, tj. sultan carevine. Odluke je uvijek razmatrao divanski savjet, dok je konačnu riječ uvijek imao sultan. U začecima carstva, ovaj savjet su činili plemenski starci. Kasnije je on promijenjen tako da je uključivao vojne profesionalce i mjesne viđenije ljude (elitu), poput vjerskih i političkih savjetnika visokog staleža. Članovi divana su nazvani veziri (ministri), kojima je nešto kasnije počeo da predsjedava Veliki vezir (premijer), preuzimajući neke od sultanovih odgovornosti.
Visoka porta je bio sultanov otvoreni dvor, nazvan po vratima na ulazu u glavne urede Velikog vezira, gdje je sultan primao strane izaslanike. Vremenom, Veliki vezir je postao jednako važan ili čak važniji od samog sultana.
Od 1908, država je bila konstitutivna monarhija, u kojoj je sultan izgubio isključivu izvršnu moć, s parlamentom koji su sačinjavali predstavnički poslanici iz provincija.
Privreda
mini|desno|100p|Poštanska marka iz 1901. Osmanlijsko Carstvo počivalo je na specifičnom poretku feudalnog tipa. Taj se poredak nazivao timarsko-spahijski sistem. Timar je predstavljao najmanji zemljišni posjed koji je država to jest sultan davao na korištenje spahiji (konjaniku) za ratne zasluge. Veći posjed od timara, a najveći has. Zeameti su dodjeljivani krupnim spahijama, a hasovi visokim državnim službenicima. Osmanlije su većinu svojih prihoda dobijali od harača. Godišnji prihodi od harača u evropskom dijelu Osmanskog carstva iznosili su 1.469.000 dukata. U isto vrijeme prihodi iz azijskog dijela Osmanskog carstva bili su 331.000 dukata. Sultani su širom svoga Carstva podizali velike građevinske komplekse koji se nazivaju sultanovim zadužbinama. Tako su vrlo bogati prihodi bili zemljišta, hanovi, hamami, dućani, kuće i čaršije u okviru sultanovih zadužbina.
Zakon
Osmanlijski pravni sistem je prihvatio vjerske zakone za sve oblasti života. Osmanlijsko Carstvo je uvijek bilo organizirano oko sistema lokalne jurisprudencije.
Vojska
Prve vojne jedinice Osmalijske države su bile armija koju je organizovao Osman I, od pripadnika plemena koja su naseljavala zapadnu Anadoliju, krajem 13. vijeka.
Religija
Prije prelaska na Islam, procesa koji je umnogo olakšan abasidskom pobjedom 751. u bitci kod Talasa, što je osiguralo abasidski uticaj u centralnoj Aziji, Turski narodi su prakticirali različite oblike šamanizma. Nakon ove bitke, različita turska plemena, uključujući i Oguz Turke, koji su bili potomci i Seldžuka i Osmanlija, postepeno su prešli na Islam, donoseći sa sobom ovu vjeru u Anadoliju, početkom 11. vijeka.
Matematička logika
Matematička logika zasniva se na na zakonima matematičkog aparata i koristi se matematičkim metodama. Predmet matematičke logike je dokaz.
Posmatrajmo rečenice Za ove rečenice možemo reći da li su istinite ili neistinite Za rečenice kao što su ne možemo utvrditi istinitost
Nauka koja se bavi proučavanjem oblika mišljenja i vezama između tih oblika je logika. Logičko mišljenje je sam proces mišljenja. Za Z-skup cijelih brojeva vrijedi
(a<b & b<c) =>a<c
NGC 4919
NGC 4919 (također poznat kao MCG 5-31-97, PGC 44885 i UGC 8133) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 337 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Najveći prečnik je 1,10 (108 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (69 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 5. maja 1864. godine.
Matematička logika
U logici je bitna forma, a ne sadržaj;
Mario Benedetti
mini|desno|Mario Benedetti Mario Benedetti (Paso de los Toros 14. septembar 1920. - Montevideo 17. maj 2009.), urugvajski pisac, pjesnik,  romanopisac, pripovjedač i kritičar. U pripovjednoj prozi obrađuje situacije obilježene rutinom gradske svakodnevice i sudbine određene političkom diktaturom. Jedan je od najvećih pisaca Latinske Amerike.
NGC 4919
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Grnčarija
mini|Grnčarica pri radu mini|Grnčar pri radu Grnčarija je umijeće proizvodnje keramičkih posuda od gline i jedno je od prvih zanata koji su se pojavili sa nastankom ljudske kulture. Postupak se vrši oblikovanjem vlažne gline uz pomoć priprostijeg ručnog grnčarskog kola (točka), ili masnije gline uz upotrebu mnogo bržeg nožnog grnčarskog kola.
Ručno kolo ne zahtijeva preveliko majstorstvo, ali je postupak izrade puno duži. Nakon što bi se oblikovalo dno na plohi kola, stijenke posude bi se dograđivale spiralnim nanošenjem valjušaka koji se zasebno izrađuju. Isto tako je ručno kolo pogodno za izradu velikih posuda. Nožno kolo zahtijeva veće majstorstvo, jer se dno i stijenka posude izvlače od jednog komada gline.
Najstarije do sada poznate keramičke posude stare su oko 18.000 godina, a dolaze iz Kine.