cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Milena Dravić
Biografija
U karijeri koja je trajala 60 godina, Milena Dravić snimila je 90 filmova, a u više od 50 ostvarila je glavne ženske uloge i osvojila brojne filmske nagrade. Glumom se počela baviti još kao srednjoškolka, kada je otkriva slovenski režiser František Čap s kojim snima svoj prvi film Vrata ostaju otvorena (1959). Potom u relativno kratkom vremenu ostvaruje još nekoliko filmskih uloga. Presudna uloga u njezinoj karijeri bila je ona u vrlo popularnom filmu Prekobrojna hrvatskog režisera Branka Bauera, koja joj je 1962. pored slave donijela i "Zlatnu arenu" na filmskom festivalu u Puli.
Najpoznatiji filmovi u dugogodišnjoj karijeri su: Diližansa snova (1960), Uzavreli grad (1961), Prekobrojna Branka Bauera (1962), Kozara Veljka Bulajića (1963), Lito vilovito (1964), Čovjek nije tica Dušana Makavejeva i Djevojka Puriše Đorđevića (1965), Rondo Zvonimira Berkovića (1966), Jutro Puriše Đorđevića (1967), Zasjeda Živojina Pavlovića i Bitka na Neretvi Veljka Bulajića (1969), Uloga moje porodice u svetskoj revoluciji Bate Čengića i W.R. Misterije organizma Dušana Makavejeva (1971), Sutjeska (1973), Deps Antuna Vrdoljaka (1974), Grupni portret s damom Saše Petrovića (1977), Rad na određeno vrijeme i Poseban tretman Gorana Paskaljevića (1980), Moj tata na određeno vrijeme (1982), Horvatov izbor i Nije lako s muškarcima (1985), Bure baruta (1998), Zona Zamfirova Zdravka Šotre (2002), Ledina Ljubiše Samardžića i Sjaj u očima Srđana Karanovića (2003).
Na televiziji je glumila u brojnim dramama i TV-serijama najrazličitijih žanrova te u show programima, od kojih je najpoznatiji Obraz uz obraz Zdravka Šotre sa suprugom Draganom Nikolićem.
Bila je u braku s glumcem Draganom Nikolićem od 1971. do 2016, kada je Nikolić umro.
Nedugo nakon suprugove smrti, teško se razboljela. Preminula je 14. oktobra 2018. u beogradskoj klinici "Bežanijska kosa".
Pokopana je 19. oktobra 2018. u Aleji zaslužnih građana na beogradskom Novom groblju, uz više stotina ljudi, među kojima su bili brojni glumci poput: Petra Benčine, Anice Dobre i Rade Šerbedžije, te Milenini prijatelji i kolege. Pokopana je uz svoga supruga, pokojnoga glumca Dragana Nikolića, koji je umro u martu 2016. godine.
Filmski centar Srbije je 2016. pokrenuo ediciju monografija. "Milena Dravić ili ključ snova" autorice Anite Panić promovisana je i objavljena 2019 godine i donosi do sada neobljavljene informacije i životu i djelu glumice.
Grb Italije
mini|desno|200px|Grb Italije
Grb Italije u službenoj je upotrebi od 5. maja 1948. Nastao je nakon pada Kraljevine, u kojoj je grb imao monarhističke elemente.
Acinus
Acinus, množina, acini; pridjev acinusni, odnosi se na bilo koju grupu ćelija koja podsjeća na višestruku bobicu, kao što je malina (acinus je latinska odrednica za "bobicu"). Završetak egzokrine žlijezde u obliku bobice, gdje se proizvodi sekret, je acinusnog oblika, kao i alveolska vreća koja sadrži više alveola u plućima.
Egzokrine žlijezde
Acinusne egzokrine žlijezde nalaze se u mnogim organima, uključujući: Sluzni acinusi obično su blijedi, dok su serozni obično tamni.
Pluća
Kraj terminalnih bronhiola u plućima označava početak plućnog acinusa koji uključuje respiratorne bronhiole, alveolske kanale, alveolske vrećice i alveole.
Grb Nizozemske
mini|desno|200px|Grb Nizozemske
Grb Nizozemske proglašen je 1815. godine kada je proglašena monarhija poslije Bečkog kongresa. Grb sadrži mješavinu heraldičkih elemenata sa grbova ranije Nizoezmske republike i porodice Oranje-Nassau koja je postala kraljevska. Lavovi koji drže štit i lav na štitu poznati su odranije kao simbol pokrajine Holandije po kojoj će kraljevina biti nazivana. Lav na štitu pored mača, simbola vlasti i snage, drži i sedam strijela, koje simbolišu sedam prvobitnih provincija Nizozemske. Ispod se nalazi moto porodice Oranje-Nassau (fr. Je maintiendrai - nastavit ću, izdržat ću). Hermelinski ogrtač je simbol monarhije.
Zapaljivost
mini|Oznaka za zapljivu [[tečnost]] Zapaljivost je sposobnost nekog materijala da počne sa sagorijevanjem i da se održava u stanju sagorijevanja kada je izložen djelovanju izvora toplote. Zapaljivost se kvantificira provođenjem testova zapaljivosti. Rangiranje materijala prema zapaljivosti se koristi kod ugradnje materijala u građevine, prilikom definisanja zahtjeva koje materijali trebaju ispuniti da bi se ugrađivali, za definisanje načina na koji se zapaljivi materijali prevoze, itd.
mini|lijevo|Peć za ispitivanje otpornosti materijala na [[požar]]
Klasifikacija materijala prema zapaljivosti
Prema evropskoj klasifikaciji, materijali koji se ugrađuju u objekte se dijele u sedam klasa. Klasifikacija se daje na osnovu rezultata odgovarajućih testova. Klase materijala prema zapaljivosti su: A1, A2, B, C, D, E i F. Materijali koji spadaju u klase A1, A2 i B ne doprinose razbuktavanju, materijali klase C doprinose razbuktavanju nakon 10 minuta, materijali klase D doprinose nakon 2 - 10 minuta, materijali klase E za manje od 2 minute. Materijali klase F su oni koji se ne mogu svrstati u prethodne kategorije.
Otpornost na požar
Otpornost materijala na požar se kvantificira kao vrijeme za koje materijal ili proizvod zadovoljava zadane kriterije (npr. dostizanje dozvoljenog povećanja temperature na strani koja nije izložena požaru, gubitak integriteta - prodor plamena, itd.). Otpornost na požar se određuje laboratorijskim testovima ili računskim metodama.
Messier 38
NGC 1912 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Kočijaš. Prvo otkriće je napravio Giovanni Battista Hodierna 1654. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Nils Petter Molvær
mini|desno|200px|Nils Petter Molvær (2019) Nils Petter Molvær (rođen 18. septembra 1960), poznat još i kao NPM, norveški je džez-trubač, kompozitor i producent. Smatra se jednim od začetnika spajanja džeza i elektronske muzike. Ovaj spoj se najbolje vidi u njegovom najprodavanijem albumu Khmer, koji je u Evropi objavljen u oktobru 1997. godine, dok je u Sjevernoj Americi objavljen početkom 1998. godine.
Biografija
Molvær se rodio i odrastao na norveškom ostrvu Sula. Sa devetnaest godina odlazi na studij muzike u Trondheim. Tamo se priključuje bendu Masqualero, zajedno sa Arild Andersenom, Jon Christensenom i Tore Brunborgom. Bend snima nekoliko albuma za ECM Records. Molvær sarađuje i sa drugim ECM umjetnicima. No, 1997. godine objavljuje svoj prvi solistički album Khmer. U ovom albumu se prepoznaje spoj džeza, rocka, elektronskih sekvenci kao i hip-hop ritmova. U ovom albumu se prepoznaje trag Miles Davisovih radova iz 70-ih i 80-ih godina dvadesetog vijeka. No ovo nikako ne možemo svesti pod suhoparno kopiranje. 2000. godine je izašao i njegov drugi album, Solid Ether, nakon kojeg Molvær napušta ECM. Često sarađuje sa gitaristom Eivind Aarsetom.
Mirogoj
mini|Ulaz u Mirogoj Mirogoj je centralno zagrebačko groblje. Groblje je smješteno na obroncima Medvednice i smatra se jednim od najljepših groblja u Evropi. Međutim, Mirogoj je također predivan park i umjetnička galerija na otvorenom.
Nedaleko od mrtvačnice, u periodu između 1852. i 1895. nalazio se ljetnikovac Ljudevita Gaja, predvodnika Ilirskog preporoda. Nakon njegove smrti vlasti su otkupile cijelo imanje i rekonstruisali centralno zagrebačko groblje prema tome. Poznati arhitekt Hermann Bollé dizajnirao je oblik groblja, koji je upotrijebio monumentalnu kompoziciju arkada, paviljona i kupola, isprepletenu sa bogatom vegetacijom, dodavajući galeriju skulptura.
Pulitzerova nagrada
mini|Pulitzerova nagrada Pulitzerova nagrada je američka nagrada za pisanu riječ, koju dodjeljuje Fakultet novinarstva Columbia svakog aprila. Nagradu je ustanovio Joseph Pulitzer, američki novinar mađarskog porijekla. Prva nagrada dodijeljena je 4. juna 1917.
Sokol (tvrđava)
Sokol u Konavlima je bio vojni centar župe Konavli u srednjem vijeku. Novija istraživanja pokazuju da korištenje njegove strateške vrijednosti seže od najstarijih vremena.
Više je utvrđenih gradova u srednjem vijeku na jugoistoku Evrope nosilo naziv Sokol ili Soko. Obzirom na njihovu poziciju, redovno na visokim vrletima, najvjerovatnije je da upravo to pojašnjava kako su dobili svoje ime. Soko u Konavlima ima zanimljivu srednjovjekovnu historiju. Iako se javlja tek krajem 14. vijeka izvjesno je da postoji i od ranije, jer tada se javlja već kao glavni vojni centar župe Konavli. Prvi put se spominje 1373. kada je imao i svoga kastelana po imenu Dubravac.
Stjecanjem župe Konavli 1377 i Sokol je došao u ruke bosanskog vladara Tvrtka Kotromanića. Od 1391. kada su Konavli bile podijeljene između Kosača i Pavlovića, takva sudbina zadesila je i grad Soko. U njemu su kao predstavnici vojne vlasti dalje sjedili ljudi obje familije. Svoj dio Konavala sa polovinom grada Sokola Sandalj Hranić Kosača prodao je 1419. Kako Dubrovčani nisu mogli da zaposjednu kupljeni dio posjeda bez vojne kontrole koja se može vršiti iz utvrde Soko, nastalo je pregovaranje da kupe i drugu polovinu i grada Sokola i župe Konavli. Uz pomoć Osmanlija, čiji su vazali tada bili i vojvoda Radoslav Pavlović i vojvoda Sandalj Hranić, došlo je do sporazuma kojim je Sokol u cjelini 1423. predat na upravu Dubrovčanima. Svoj dio Konavala Radoslav Pavlović je prodao Dubrovčanima krajem 1426. godine.
U vrijeme dubrovačke vlasti Soko je dodatno izgrađivan i zadržao je poziciju glavnog vojnog centra u Konavlima sve do 1673. godine.
Desno srce
mini|desno|300px|Dijagram ljudskog srca Desno srce je termin koji se koristi da zajedno označi desnu pretkomoru i desnu komoru.
Kroz desno srce protiče krv bez kisika koja dolazi putem šupljih vena u desnu pretkomoru. Zatim kroz trikuspidalni zalistak prelazi u desnu komoru nakon čega dolazi do sistole komore i ispumpavanja krvi u plućnu arteriju.
Brazilski snuker
mini|desno|250px|Početni položaj kugli. Brazilski snuker (braz. port. Sinuca brasileira ili samo sinuca) jeste bilijarska igra zasnovana na snukeru, ali samo s jednom crvenom kuglom umjesto standardnih 15. Igra se gotovo isključivo u Brazilu i malo je poznat izvan njega.
Pravila
Vrijednost kugli ista je kao u normalnom snukeru (crvena = 1, žuta = 2, zelena = 3, smeđa = 4, plava = 5, ružičasta = 6 i crna = 7).
Igrač koji je na potezu ima izbor da gađa ili kuglu s najmanjom vrijednošću (slobodni udarac) ili bilo koju drugu kuglu (kazneni udarac). Ako odabere slobodni udarac, mora izvesti još jedan nakon kojeg slobodna kugla ostaje van igre. U tom drugom udarcu može se gađati bilo koja kugla i ona se vrati na sto nakon što bude ubačena. U slučaju da se promaši neki od ova dva udarca, protivnik preuzima red. Međutim, ako se igrač odluči za kazneni udarac, kaznena kugla vraća se na sto i sljedeći udarac mora biti slobodni. Za razliku od slobodnog, promašaj kaznenog udarca jeste faul.
Kad igrač napravi bilo koji faul, protivnik dobija 7 poena. Sva ostala pravila ista su kao u snukeru, s tim da su tzv. "vozići", odbijanja i ostali kombinirani udarci automatski ilegalni jer su sve kugle različitih boja.
Arheološki lokalitet Crkvina
Arheološki lokalitet Crkvina u Han Biloj nalazi se u općini Vitez, Bosna i Hercegovina.
Historija
U srednjovjekovnim historijskim izvorima, u području srednjeg i donjeg toka rijeke Bile i na kraj južno od nje, današnje područje općine Vitez, spominju se naselja Bila, Čukle, Lupnica i Kremena.
S obzirom na veliki broj nekropola stećaka, malo se zna o vlastelinskim rodovima. Poznat je vlastelinski rod Družića iz Guče Gore koji se javlja 1332. godine. U povelji iz 1370. ban Tvrtko je poklonio Stjepanu Rajkoviću i bratu mu Vukcu selo Čukle. Kralj Tvrtko I je 1380. godine darovao Hrvoju Vukčiću tri sela u župi Lašvi: Bilu, Trebeušu i Lupnicu. Od toga, Guča Gora, Bila i Čukle se vežu za rijeku Bilu. Lupnica, koja se na savremenim geografskim kartama nalazi oko 4 km jugozapadno od Viteza, ubicirana je u novije vrijeme, hipotetično, na mjestu današnjeg naselja Vitez. Mjesto Kremena, koje se pominje u Batalovom evanđelju kao mjesto iz kojeg je Batalu Šantiću dovoženo vino na Toričan, ubicirano je u naselju Kremenik koje se nalazi na rubu zone plodnih aluvijalnih nanosa.
Lokacija i i straživanja
Han Bila se nalazi na području srednjeg toka rijeke Bile, lijeve pritoke Lašve, oko 4 km južnije od izlaska Bile iz kanjona. U naseljenom dijelu rijeke, nalazi se 8 naselja, od Gluhe Bukovice na sjeveru do Zaselja na jugu. Osim u Orahovu, u svim naseljima ima stećaka, što znači da je područje u srednjem vijeku bilo gusto naseljeno.
Prva saznanja o lokalitetu Glavica u Han Bili objavljena su poslije manjih interventnih iskopavanja koja su uslijedila 1950. godine nakon nalaza kamenih sanduka, pod vodstvom Irme Čremošnik. Nova iskopavanja obavljena su 2011. g. u organizaciji Muzeja u Travniku i pod vodstvom Lidije Fekeža-Martinović
Nalazi
U prvim iskopavanjima istražena su tri sanduka od muljike. Unutrašnjost kamenih sanduka u grobovima br. 1 i 2 isklesana je u obliku ljudskog tijela, a pokrovne ploče u obliku krova na dvije vode. Unutrašnjost sanduka br. 3 je bila koritasta i bio je prekriven ravnom pločom. Grob br. 1 je najpažljivije isklesan. U njemu je pored poremećenog, vjerovatno ženskog skeleta, nađena skupocjena kapa scuffia sa motivima rombova iz 15. ili 16. vijek, dijelovi srebrnog pojasa, 4 novčića italijanskih gradova Mantove i Venecije kovanih u periodu 1150–1300. g. i jedan srebrni novčić mađarske kraljice Marije iz 1382–1384 g. U grobu br. 3 nađen je novčić iz Tarvizija varijante iz 1312–1318. g.
U novim arheološkim istraživanjima na Glavici otkriveno je 10 grobova. Na Glavici su dosada nađene dvije varijante vanjskog oblika sanduka. Dva sanduka su pukla, više njih je napuklo uslijed nasilnog otvaranja, a sve pokrovne ploče su polomljene, osim jedne. Osim jednog sanduka, koji je pravokutnog oblika sa zaobljenim uglovima, ostali sanduci su elipsastog oblika sa zaobljenim doglavnim dijelom i ravnim uspravnim donožnim dijelom. Poklopnice su ploče ili su u obliku krova na dvije vode, skladno koncipiranih proporcija kao sastavni dijelovi sanduka čiji oblik prate, što doprinosi estetskom izgledu cijelog groba. Na šest sanduka od meke muljike ploče su od istovrsnog materijala.
Među sanducima se svojom veličinom i pažljivom obradom, kamenom rakom u koju je položen i nalazom brokatne niti ističe grob br. 13. Rast i moć velikaških porodica u Bosni, pa i onih lokalnih, u tom periodu već je bila na visokom stepenu razvoja. Uporedivši nalaze novca kao prilog u grobovima na Glavici s analizom nalaza novca na srednjovjekovnim grobljima u Dalmaciji i drugim dijelovima Bosne i Hercegovine, ukopi na Glavici i u Staroj Bili s prilozima ostataka tekstila i nakita datiraju se u kasnogotičko doba u period s kraja druge polovine 14. i prve polovine 15. vijeka. Malo priloga u grobovima posljedica je devastiranja groblja. Obrada svih sanduka je dosta ujednačena, pa se stiče utisak da su svi sanduci iz jedne radionice. Na sanducima od svijetle muljike na unutarnjim stranama primijećeni su dugi i široki horizontalni potezi dlijeta.
Mnoštvo razbacanih komada kamenih sanduka po lokalitetu, pretpostavlja da je ovo bilo groblje jednog velikaškog roda. Takvom mišljenju, pored pretpostavljene brojnosti ukopa, idu u prilog oblici sanduka i pokretni nalazi, kojih nema puno, ali su značajni.
NGC 190A
NGC 190A (također poznat kao IRAS 00241+3125, MCG 1-2-42 i PGC 2325) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 562 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,60 (98 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (98 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Elektrohemijski gradijent
Elektrohemijski gradijent je gradijent elektrohemijskog potencijala, obično za ion koji se može kretati preko membrana. Gradijent se sastoji od dva dijela, hemijskog gradijenta ili razlike u koncentraciji rastvorene tvari preko membrane, i električnog gradijenta, ili razlike u punjenju preko membrane. Kada postoje nejednake koncentracije iona kroz propusnu membranu, ion će se kretati preko membrane iz područja veće koncentracije u područje niže koncentracije jednostavnom difuzijom. Ioni također nose električni naboj koji formira električni potencijal preko membrane. Ako postoji nejednaka distribucija naboja preko membrane, tada razlika u električnom potencijalu stvara silu koja pokreće difuziju oona sve dok se naboji ne izbalansiraju na obje strane membrane. Elektrohemijski gradijenti su neophodni za rad baterije i drugih elektrohemijskih ćelija, fotosinteza i ćelijskog disanja, i određenih drugih bioloških procesa.
Pregled
Elektrohemijska energija je jedan od mnogih zamenljivih oblika potencijalne energije pomoću kojih se energija može očuvati. Pojavljuje se u elektroanalitičkoj hemiji i ima industrijsku primjenu kao što su baterije i gorivne ćelije. U biologiji, elektrohemijski gradijenti omogućavaju ćelijama da kontrolišu smjer kretanja iona kroz membrane. U mitohondrijama i hloroplastima, protonski gradijenti stvaraju hemiosmotski potencijal koji se koristi za sintezu ATP, a natrij-kalij gradijent pomaže nervnoj sinapsi da brzo prenesu informacije. Elektrohemijski gradijent ima dvije komponente: diferencijalnu koncentraciju električnog naboja preko membrane i diferencijalnu koncentraciju hemijske vrste na istoj membrani. U prvom efektu, koncentrirani naboj privlači naboje suprotnog predznaka; u potonjem, koncentrirana vrsta ima tendenciju da difundira preko membrane kako bi izjednačila koncentracije. Kombinacija ova dva fenomena određuje termodinamički preferirani smjer za kretanje iona kroz membranu. Kombinovani efekt može se kvantifikovati kao gradijent u termodinamičkom elektrohemijskom potencijalu <li>
μi
hemijski potencijal ionske vrste i</li> <li>
zi
Grb Kipra
Grb Kipra prikazuje golubicu koja u kljunu nosi maslinovu grančicu (dobro poznati simbol mira) iznad broja 1960 - godine nezavisnosti Kipra od britanske vlasti. Pozadina je bakarnožute boje, koja simbolizira bogatstvo Kipra bakrom (uglavnom u formi pirita, koji je žute boje).
Elektrohemijski gradijent
Pregled
naboj po ionu vrste i</li> <li>F, Faradayeva konstanta (elektrohemijski potencijal se implicitno mjeri na bazi po molu)</li> <li>φ, lokalnog električnog potentiala.</li> </ul> Ponekad se termin "elektrohemijski potencijal" zloupotrebljava da bi se opisao električni potencijal "generisan" gradijentom ionske koncentracije; odnosno φ. Ovaj članak neće slijediti tu konvenciju. Elektrohemijski gradijent je analogan pritisku vode preko hidroelektrične brane. Rute koje deblokira membrana (npr. membranski transportni protein ili elektrode odgovaraju turbinama koje pretvaraju potencijalnu energiju vode u druge oblike fizičke ili hemijske energije, a ioni koji prolaze kroz membranu odgovaraju vodi koja putuje u donji tok rijeke. Suprotno tome, energija se može koristiti za pumpanje vode u jezero iznad brane, a hemijska energija može se koristiti za stvaranje elektrohemijskih gradijenta.
Grb Kipra
U vrijeme kad je Kipar bio britanska kolonija lokalni zvaničnici koristili su nezvanični grb koji je prikazivao dva lava u prolazu i zapravo bio zasnovan na grbu Ujedinjenog Kraljevstva.
Elektrohemijski gradijent
Biološki kontekst
Elektrohemijski gradijent je bitan za mitohondrijsku oksidativnu fosforilaciju. Poslednji korak ćelijskog disanja je lanac transporta elektrona, sastavljen od četiri kompleksa ugrađena u unutrašnju mitohondrijsku membranu. Kompleksi I, III i IV pumpaju protone iz matriksa u međumembranski prostor (IMS); za svaki elektronski par koji ulazi u lanac, deset protona se translocira u IMS. Rezultat je električni potencijal veći od 200 mV. Rezultirajući tok protona nazad u matriks pokreće napore ATP-sintaze da kombinuje neorganski fosfat i ADP. Lancu transporta elektrona, reakcije zavisne od svjetlosti fotosinteza pumpaju protone u tilakoidni lumen hloroplasta, kako bi pokrenule sintezu ATP-a. Gradijent protona može se generirati bilo kroz necikličku ili cikličnu fotofosforilaciju. Od proteina koji učestvuju u necikličnoj fotofosforilaciji, fotosistem II (PSII), plastikvinon i citohrom b6f kompleks direktno doprinose za generiranje protonskog gradijenta. Za svaka četiri fotona koje apsorbuje PSII, osam protona se upumpava u lumen. Nekoliko ostalih transportera i ionskih kanala ima ulogu u stvaranju protonskog elektrohemijskog gradijenta. Jedan je TPK3, kalijski kanal koji se aktivira Ca2+ i vodi K+ iz tilakoidnog lumena do strome, koja pomaže u uspostavljanju električnog polja. S druge strane, elektroneutralni K+ efluksni antiporter (KEA3) prenosi K+ u lumen tilakoida i H+ u stromu, što pomaže u uspostavljanju gradijenta pH.
Ionski gradijenti
Budući da su ioni nabijeni, ne mogu proći kroz ćelijske membrane jednostavnom difuzijom. Dva različita mehanizma mogu transportovati ione kroz membranu: aktivni ili pasivni transport. Primjer aktivnog transporta jona je Na+-K+-ATPaza (NKA). NKA se pokreće hidrolizom ATP-a u ADP i neorganski fosfat; za svaku hidrolizovanu molekulu ATP-a, tri Na+ se transportuju van, a dva K+ se transportuju unutar ćelije. Ovo čini unutrašnjost ćelije negativnijom od spoljašnjosti i preciznije generiše membranski potencijal Vmembrane od oko -60 mV. Primjer pasivnog transporta je tok iona kroz kanale Na+, K+, Ca2+ i Cl−. Za razliku od aktivnog transporta, pasivni transport pokreće aritmetički zbir osmoza (koncentracijski gradijent) i električno polje (transmembranski potencijal). Formalno, molarna Gibbsova slobodna energija promjena povezana s uspješnim transportom je gdje R predstavlja plinsku konsgtantu, T predstavlja apsolutnu temperaturu, z je naboj po ionu, a F je Faradayeva konstanta. U primjeru Na+, oba izraza imaju tendenciju da podrže transport: negativni električni potencijal unutar ćelije privlači pozitivni jon, a budući da je Na+ koncentrisan izvan ćelije, osmoza podržava difuziju kroz Na+ kanal u ćeliju. U slučaju K+, efekt osmoze je obrnut: iako su vanjski ioni privučeni negativnim unutarćelijskim potencijalom, entropija nastoji da difundira ione koji su već koncentrirani unutar ćelije. Obrnuti fenomen (osmoza podržava transport, električni potencijal mu se suprotstavlja) može se postići za Na+ u ćelijama sa abnormalnim transmembranskim potencijalima: pri 70 mV, Na + priliv se zaustavlja; pri višim potencijalima, postaje efluks.
Protonski gradijenti
Protonski gradijenti su posebno važni u mnogim tipovima ćelija kao oblik skladištenja energije. Gradijent se obično koristi za pokretanje ATP sintaze, flagesku rotaciju ili metabolitni transport. Ovaj odeljak će fokusira se na tri procesa koji pomažu u uspostavljanju gradijenta protona u njihovim ćelijama: bakteriorhodopsin i neciklička fotofosforilacija i oksidativna fosforilacija.
Bakteriorodopsin
Način na koji bakteriorhodopsin generiše protonski gradijent u Archaea je putem protonske pumpe. Protonska pumpa se oslanja na nosioce protona za pokretanje protona sa strane membrane sa niskom koncentracijom H+ na stranu membrane sa visokom koncentracijom H+. Kod bakteriorodopsina, protonska pumpa se aktivira apsorpcijom fotona od 568 nm talasna dužine što dovodi do izomerizacija Schiffove baze (SB) u mrežnjačama, formirajući K stanje. Ovo udaljava SB od Asp85 i Asp212, uzrokujući prijenos H+ sa SB na Asp85. formirajući stanje M1. Protein zatim prelazi u stanje M2, odvajanjem Glu204 od Glu194 koji oslobađa proton iz Glu204 u vanjski medij. SB je reprotoniran od strane Asp96 koji formira N-stanje. Važno je da drugi proton dolazi iz Asp96 jer je njegovo deprotonirano stanje nestabilno i brzo se reprotonira protonom iz citosola. Protonacija Asp85 i Asp96 izaziva ponovnu izomerizaciju SB, formirajući O stanje. Konačno, bakteriorodopsin se vraća u stanje mirovanja kada Asp85 otpusti svoj proton u Glu204.
Oksidativna fosforilacija
U lancu transporta elektrona, kompleks I (CI) katalizuje redukciju ubikinona (UQ) u ubikinol (UQH 2), prijenosom dva elektrona iz reduciranog nikotinamid-adenin dinukleotida (NADH) koji translocira četiri protona iz mitohondrijalnog matriksa u IMS:
Kompleks III (CIII) katalizira Q-ciklus. Prvi korak koji uključuje prijenos dva elektrona iz UQH2 redukovanog CI na dvije molekule oksidiranog citohroms c na Qo mjestu. U drugom koraku, još dva elektrona smanjuju UQ na UQH2 na Qi mjestu. Ukupna reakcija je:
Kompleks IV (CIV) katalizira prijenos dva elektrona iz citohroma c redukovanog CIII na polovinu punog kisika. Korištenje jednog punog kisika u oksidativnoj fosforilaciji zahtijeva prijenos četiri elektrona. Kisik će zatim potrošiti četiri protona iz matrice da bi formirao vodu, dok se još četiri protona upumpavaju u IMS, da bi se dobila ukupna reakcija
Vlasište
Vlasište ili skalp je anatomsko područje omeđeno ljudskim licem sprijeda i vratom sa strane i pozadi.
Struktura
Skalp se obično opisuje kao da ima pet slojeva, što se lahko može zapamtiti mnemonički (prema engleskim inicijali ma): Klinički važan sloj je aponeuroza. Razderotine vlasišta kroz ovaj sloj znače da se gubi "sidrenje" površinskih slojeva i dolazi do zjapljenja rane što bi zahtijevalo šivanje. Ovo se može postići jednostavnim ili vertikalnim šavovima za dušeke koristeći neupijajući materijal, koji se naknadno uklanjaju oko 7-10 dana.
Klinički značaj
Skalp je uobičajeno mjesto za razvoj tumora, kao što su:
Mađari (Trnovo, FBiH)
Mađari su naseljeno mjesto u općini Trnovo, Bosna i Hercegovina.
Latvija
Latvija ili Letonija, zvanično Republika Latvija ili Republika Letonija , jest suverena istočnoevropska država, članica Evropske unije i jedna od tri baltičke države. Graniči sa Estonijom na sjeveru, Rusijom na istoku, Litvanijom i Bjelorusijom na jugoistoku. Izlazi na Baltičko more unutar kojeg ima morsku granicu sa Švedskom koja se nalazi na zapadu. Prema podacima iz 2012. godine, u državi je živjelo 2.070.371 stanovnika od čega su preko 60% Latvijci. Zauzima površinu od 64,589 km2. Glavni grad je Riga, Evropski glavni grad kulture iz 2014. godine. Službeni jezik je latvijski jezik i uz litvanski jedini je preživjeli baltički jezik. Unitarna je država, podijeljena na 118 administrativnih jedinica od čega je 109 općina i 9 gradova.
Historija
Latvijci su na teritorij svoje današnje domovine došli već u 2. mileniju p. n. e. U 12. vijeku organizirali su prve države, ali su one nakon nepunog vijeka postojanja pale pod vlast Njemačkog viteškog reda koji je pokrstio baltičke države i osnovao niz gradova s njemačkim doseljenicima. Međutim, nije bilo njemačke kolonizacije sela tako da je u gradovima prevladavalo njemačko, a u selima latvijsko stanovništvo. U 15. vijeku Poljska je preuzela većinu njemačkih posjeda, a u 17. vijeku dio današnje Latvije zaposjela je Švedska. Početkom 18. vijeka na ovaj prostor dolazi nova velesila čiji uticaj traje gotovo do danas – Rusija. Krajem toga vijeka pod njenom su vlašću bile obje historijske pokrajine današnje Latvije: Livonija (sjeverno od rijeke Zapadna Dvina) i Kurlandija (južno i zapadno od Zapadne Dvine). Dakle, borba velesila za jednu malu zemlju čije je stanovništvo od njenog nastanka sanjalo o nezavisnosti. Taj se san nakratko i ostvario: između dva svjetska rata, od 1918. do 1939. Latvija je bila samostalna. Latvijci se danas rado sjećaju tog vremena. No, već početkom Drugog svjetskog rata Latviju je okupirao Sovjetski Savez. Raspadom te države Latvija je od 21. augusta 1991. ponovo samostalna država. Zanimljivo je da je tu samostalnost vrlo brzo (6. septembra 1991.) priznala i službena Moskva.
Vlada
Nakon proglašenja Latvije nezavisnom državom, na njenom čelu je bio Anatolijs Gorbunovs koji je na vlast došao još 1988. godine. Danas, na čelu Latvije je predsjednik Valdis Zatlers. Važnije vladajuće letonske stranke su Demokratska radnička partija Latvije, Nacionalni pokret za nezavisnost, Socijalno demokratska partija Latvije, Letonska Liberalna stranka i druge. Izbori za letonski parlament, Saeima, održavaju se svake četiri godine. Od 1. maja 2004., Latvija je članica Evropske unije.
Administrativna podjela
Latvija je podjeljena na 26 država, zvanih "rajons": Aizkraukles rajons, Aluksnes rajons, Balvu rajons, Bauskas rajons, Cesu rajons, Daugavpils rajons, Dobeles rajons, Gulbenes rajons, Jekabpils rajons, Jelgava rajons, Kraslavas rajons, Kuldigas rajons, Liepaja rajons, Limbazu rajons, Ludzas rajons, Madonas rajons, Ogres rajons, Ogres rajons, Preilu rajons, Preilu rajons, Rezekne rajons, Riga rajons, Saldus rajons, Talsu rajons, Tukuma rajons, Valkas rajons, Valmieras rajons, Ventspils rajons
Sedam latvijskih gradova ima poseban status:
Privreda
Latvija je u vrijeme SSSR, od baltičkih zemalja, najviše bila okrenuta industriji i to pretežno elektrotehničkoj i mašinskoj koje su proizvodile za potrebe sovjetske vojske. Raspadom Sovjetskog Saveza i odlaskom planske ekonomije, pad su zabilježili svi privredni aspekti pa je standard osjetno pao. No već od 1994. prilike se znatno popravljaju – zbog širokih reformi i strane pomoći. Danas bruto društveni proizvod raste po stopi od dojmljivih 7.4% godišnje, a stopa nezaposlenosti iznosi relativno niskih 8.6% (2003.). Industrijska proizvodnja raste po stopi od čak 8% (2003.). Ipak, velik broj mladih ljudi odlazi u inostranstvo na rad, od čega vrlo velik broj u Irsku, što je ipak, gladajući sa strane geografa i ekonoma, nepotrebno. "Dublin je postao latvijski grad"- rekli bi Latvijci.
Jezik
Letonski jezik spada u grupu baltičkih jezika i službeni je jezik u Latviji. Ipak, postoje nesuglasice. Dio ruske nacionalne manjine se ne slaže sa učenjem latvijskog u školama, tvrdeći da je za vrijeme SSSR-a, u svim njegovim članicama, ruski bio službeni jezik. Bilo kako bilo, na ulicama možete čuti narod kako govori i latvijskim i ruskim jezikom. Latvijski je jako zanimljiv jezik. Ima 33 glasa i abeceda mu je slična bosanskoj. Postoje glasovi slični bosanskim, ali se drukčije pišu, npr. glas Ķ odgovara bosanskom glasu Ć itd. U latvijskom jeziku moze se naći i dosta tuđica iz njemačkog, španskog i slavenskih jezika.
Kultura
Bitan uticaj na latvijsku kulturu imali su historijski i društveni razlozi, što je najviše osjetno na arhitekturi građevina u većim gradovima, npr. u Rigi. Katedrale i crkve građene su u njemačkom stilu. Kod muzike, velika se pažnja posvećuje tradicionalnoj muzici, ali ni moderna, zabavna muzika nije zapostavljena. Grad Lijepaja, naziva se još i gradom rockera jer iz njega potiču najpoznatiji latvijski rockeri svih vremena: Fomins & Kleins, Livi i dr.
Vanjski linkovi
🇪🇺
Maximilian Schell
Maximilian Schell (8. decembar 1930 – 1. februar 2014) bio je švicarski glumac, režiser, pisac i producent. Austrijanac po rođenju, Švicarac igrom slučaja i internacionalac po reputaciji, najbolje se pamti kao glumac sa njegovim Oscarom nagrađenim nastupom u Stanley Kramerovom filmu Suđenju u Nürnbergu kao rani uspjeh među brojnim televizijskim i filmskih ulogama. On je također režirao opere, neumorno je radio u pozorištu i režirao šest igranih filmova, uključujući i Marlene (1984), uzbudljivi portret Marlene Dietrich, njegove partnerice iz Suđenja u Nürnbergu, čiji se intervju mogao samo čuti, ali ne i vidjeti, osim isječaka iz filmova. Godine 1990., kada mu je dodijeljena posebna nagrada za doprinos njemačkom filmu, on je odbio da je prihvati zato što je smatrao da je tada bio previše mlad da bi bio nagrađen nagradom za životno djelo.
Rane godine
Rođen je u Beču i potiče iz ugledne rimokatoličke porodice. Njegova majka je bila glumica, a njegov otac dramski pisac. 1938. cijela porodica bježi zbog Anschlussa i nastanjuje se u Švicarskoj, gdje je Max pohađao škole u Baselu i Zürichu, studirajući na univerzitetima u tim gradovima, a kasnije u Münchenu. Služio je švicarsku vojsku i tada, u dobi od 22 godine, započeo je profesionalnu glumačku karijeru; svoj prvi nastup imao je kada mu je bilo tri godine u jednoj od predstava svog oca. Kada je imao 11 godina, on se pojavio u profesionalnoj produkciji "Williama Tella" i iste godine je napisao pozorišni komad u produkciji njegove škole.
Filmska karijera
Sa svojom mračnom figurom, zapovjedničkim ponašanjem i glasom, on je u početku radio u pozorištu, ali nakon par manjih nastupa na filmu dobiva važniju sporednu ulogu u filmu Kinder, Mütter und ein General (1955). Film je privukao pažnju međunarodne javnosti, dijelom zbog svog režisera, Lasla Benedeka, čiji je film The Wild One, sa Marlonom Brandom u glavnoj ulozi, izazvao velike kontroverze, uglavnom zbog svog antiratnog stava. Ovaj film zajedno sa filmom Djevojka iz Flandrije (1956), u režiji liberalnog njemačkog režisera Helmuta Käutnera, i veće uloge u nekim slabijim filmovima, dovele su Schella da dobije ulogu, uz Rosemary Harris, u filmu New York in Interlock (1958).
Iste godine je igrao kapetana njemačke vojske u filmu Edwarda Dmytryka The Young Lions, nasuprot Branda. On je također preuzeo ulogu D'Artagnana u TV verziji Tri mušketira. On se vratio u Njemačku da igra Hamleta u filmu iz 1960., zatim se pridružuje čuvenom Suđenju u Nürnbergu, kao branilac Hans Rolfe. Iako su Spencer Tracy i Burt Lancaster imali odlične nastupe među ostalima, Schell je iznio statuetu Oscara za najboljeg glumca na ceremoniji iz 1961., kao i nagradu filmskih kritičara New Yorka. Schell je prvi put igrao Rolfa u televizijskoj seriji iz 1959. Playhouse 90.
Sada već međunarodna zvijezda, u toku sljedećih nekoliko godina našao se rastrgan između sukobljenih izbora karijere. On prihvata, često iz komercijalnih razloga, kino promašaje kao što su Krakatoa, istočno od Jave (1969), Igrači (1979) i The Assisi Underground (1985). Period neposredno poslije osvajanja Oscara je bio najteži za njega. Nakon filma The Reluctant Saint (1962) snimljenog u Italiji, iste godine on je preuzeo ulogu mentora u ekraniziranoj verziji Five Finger Exercise. Pokazala se promašenom amerikanizacija isključivo engleskog pozorišnog komada autora Petera Shaffera. Zatim slijedi zbunjena verzija Jean-Paul Sartre-a The Condemned of Altona, s tmurnom režijom Vittoria De Sice. thumb|left|300px| Maximilian Schell scena iz filma Suđenje u Nürnbergu, 1961. Kao spas mu dolazi uloga u filmu Topkapi, koji se pokazao kao veliki hit - za razliku od bizarnog Povratka iz pepela (1965) u kojem je igrao šahovskog majstora sa nagonima ubice. Preuzeo je glavnu ulogu u filmu Simón Bolívar (1969), te je postao još jedan nacist u slabom Kontrapunktu (1967), gdje je bio zadužen za koncentracijski logor u kojem je smješten simfonijski orkestar kojim dirigira Charlton Heston. Ovi i drugi filmovi pomogli su mu da plati troškove vlastite produkcije Franz Kafkinog The Castle (1968), u kojem je glumio kao K. Sa približavanjem 40-im, postaje nestrpljiv da režira filmove, a ne da samo glumi u njima.
1960-ih režirao je opere, uključujući La Traviata, i pozorišne predstave kao što su Hamlet, i Pygmalion. Godine 1969. došao je u Veliku Britaniju da radi za Petera Halla u Narodnom pozorištu, i režira Priče iz Bečke šume. Mnogo godina kasnije adaptirao je i producirao ovo djelo za film. Do 1970. on je osjećao, prema njegovim riječima, da je uspio "početi iznova" nakon Oscara i režirao je Prvu ljubav, koja je bila prilagođena iz priče Turgenjeva. On je također glumio u filmu kao otac. Film je bio prikazan na National Film Theatre i sam Schell je impresionirao tokom predavanja i rasprave, otkrivajući svoju inteligenciju i šarm; ali uprkos dobrim recenzijama i velikoj nagradi na filmskom festivalu u San Sebastiánu imao je samo ograničeno izdanje.
On je kasnije režirao Pješaka, po njegovom izvornom scenariju o bogatom industrijalcu raskrinkanom kao nacistički oficir odgovoran za ratne zločine. Sljedeće godine nastupa sa svojom sestrom Marijom u filmu The Odessa File, gdje ponovo igra zapovjednika koncentracijskog logora. Imao je značajniju ulogu u filmu Čovjek u staklenoj kabini, portretirajući bogatog njujorčanina koji je otet i odveden u Izrael na suđenje kao ratni zločinac. Time je stekao nominaciju za Oscara, kao i njegova uloga u Juliji, u režiji Freda Zinnemanna. Čudnovato, između ta dva prestižna filma preuzeo je slabu ulogu u Charles Bronsonovom filmu, St. Ives (1976). Ali ubrzo se otkupljuje sa svojom ulogom kao kapetan vojske u Sam Peckinpahovom filmu Željezni krst koji je bio posebno nasilan. On je u službi opet, ovaj put kao general pukovnik, u epskom filmu Nedostižni most Richarda Attenborougha, uspijevajući da se istakne uprkos tome što je bio okružen slavnim glumcima. thumb|right|200px| Maximilian Schell Tokom sljedećih nekoliko decenija, radio je u Evropi živeći u Münchenu i Švicarskoj kao i u Americi, gdje se pojavio kao otac u Disneyjevoj avanturi, Black Hole (1979), zatim televizijskoj preradi Dnevnika Anne Frank, i blijedoj verziji Fantoma iz opere (1983). Sljedeće godine režira biografski film Marlene. U posljednjem trenutku njegova zvijezda odbija saradnju. Uporni Schell rekonstruira njen pariski stan kao sablasnu pozadinu za njegove razgovore s njom. Film je bio dobro primljen na filmskom festivalu u Berlinu, ali se pokazao previše ezoteričnim za komercijalno tržište. Njegov američki televizijski film Svijeće u tami (1993) bio je drukčiji. U ovom porodično orijentiranom filmu, pojavljuje se njegova supruga, Natalya Andreychenko, ruska glumica koju je oženio 1985. Par se također pojavio zajedno u mini seriji Petar Veliki (1986), za koji je Schell dobio puno priznanje za svoju izvedbu u glavnoj ulozi, te u Maloj Odessi (1994), u kojem je igrao otuđenog oca sovjetskog gangstera Tima Rotha.
Tokom 90-ih godina imao je puno filmskih uloga, uključujući kameo nasuprot Branda u filmu The Freshman i uloga Lenjina u televizijskoj drami Staljin, koja mu je donijela Zlatni globus za najboljeg sporednog glumca. Zatim dolaze horor filmovi. Godine 1998., u biblijskom Osamnaestom Anđelu bio je zli svećenik, dok je u Vampirima bio unaprijeđen u kardinala. Bio je član crkve opet u televizijskoj obradi Ivane Orleanske (1999). Među mnogim drugim evropskim ostvarenjima, bili su film s tematikom Drugog svjetskog rata Left Luggage (1998) i Na krilima ljubavi (1999). Neuspješni film Deep Impact (1998) ujedinio ga je s redovnim glumačkim partnerom, Vanessom Redgrave.
U 2000. on je bio jedan od nekoliko glumaca filma Festival u Cannesu, što je portret neobičnog aspekta svijeta filma, sniman na originalnim lokacijama od strane Henryja Jagloma. Kasnije te godine prisustvovao je filmskom festivalu Baltic Pearl u Latviji gdje je primio nagradu glumca milenija; za vrijeme festivala pozlilo mu je zbog akutnog pankreatitisa. Iako je smanjio sa snimanjem i režiranjem on je nastavio sa radom, najviše na televiziji. On se pojavio u Bestseleru (2002), austro-njemačkoj koprodukciji, te u Sva sreća na svijetu (2003); u seriji Divovi (2007) on je uzeo ulogu Alberta Einsteina, a između 2003. i 2007. on se pojavio u 34 epizode televizijske serije Der Fürst und das Mädchen.
Slijedeći svoj neumorni međunarodni stil glumio je u filmu Od obale do obale (2003), u adaptaciji Frederica Rafaela po svom sopstvenom romanu i u režiji Paula Mazurskog. Tri godine kasnije u filmu The Shell Seekers, sniman u Cornwallu i u režiji Piersa Haggarda, on se ponovo ujedinjuje sa Redgrave. U SAD-u se pojavio u komediji Brothers Bloom (2008), u Španiji u trileru Crno cvijeće (2009) te u Češkoj u neopaženom horor filmu Darkness.
On i Andreychenko su se razveli 2005. Bio je u braku sa opernom pjevačicom Ivom Mihanović, njemačko-hrvatskog porijekla. Iza njega je ostala njegova kćer iz prvog braka Nastassja.
Medicinski fakultet u Zagrebu
Historija
Prvi zahtjevi za osnivanjem medicinskog studija u Hrvatskoj sežu u 1790. godinu. Nakon osnivanja modernog univerziteta u Zagrebu (1874.) počinje dugotrajna, ustrajna i mukotrpna borba za osnivanje medicinskog fakulteta. U sklopu Univerziteta tada su već djelovali pravni i bogoslovni fakultet, filozofski se razvijao, a jedino je, iz političkih razloga, stalno odgađano osnivanje medicinskog fakulteta. Do osnivanja je došlo neposredno prije sloma Austro-Ugarske (1917.), a osnivači su bili Milan Rojc, Miroslav Čačković, Dragutin Mašek i Teodor Wickerhauser.
Bitka na Monte Meleti
Bitka na Monte Meleti (Meletta) odigrala se 7. juna 1916. godine između austrougarske vojske i italijanske armije.
Druga bh. regimenta austrougarske vojske poznatija kao Bošnjačka regimenta je pobijedila italijansku armiju. Svi pripadnici regimente su se nazivali Bošnjacima bez obzira na vjeroispovijest, a nosili su fesove kao zajednički simbol, koji je bio sive boje u ratu, a crvene u miru.
Eduard Wagnes je 1895. u Grazu komponovao marš "Die Bosniaken kommen" za Drugu bosansku regimentu. Ovu bitku je također otpjevao Miroslav Feldman u pjesmi "Bataljon B.H. III gledan iz seksfahera ide na juriš".
Svake godine se obilježava godišnjica bitke na Monte Meleti, a od 2007. godine se godišnjica obilježava i u Sarajevu u organizaciji Društva bosanskohercegovačkog-austrijskog prijateljstva.
Paraćin
Paraćin je općina i središnje naselje u istoimenoj općini u Srbiji, smještena u dolini Velike Morave, sjeverno od Kruševca i jugoistočno od Kragujevca. Prema popisu iz 2002. godine, gradsko naselje Paraćin imalo je 25.292 stanovnika, dok je općina prema istom popisu imala 58.301. U gradu je prije Drugog svjetskog rata radila tekstilna fabrika Vlada Teokarević, dok su danas najpoznatiji fabrika stakla i industrija konditorskih proizvoda Paraćinka. Na području ove općine nalazi se također i civilni aerodrom nazvan Aerodrom Davidovac.
Geografija
Spisak sela u općini Paraćin, skupa sa brojem stanovnika prema popisu iz 2002. godine:
Demografija
Etnički sastav općine prema popisu iz 2002. godine:
NGC 4922-1
NGC 4922-1 (također poznat kao IRAS 12590+2934, MCG 5-31-99, PGC 44896 i UGC 8135) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 329 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Najveći prečnik je 1,30 (124 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (96 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Nanotehnologija
mini|desno|250px|[[Ugljična nanocijev, animirani prikaz.]] Nanotehnologija je bilo koja tehnologija čije su polje djelovanja veličine reda milijarditog dijela metra. To su tehnologije koje manipulišu sa pojedinačnim atomima. To je primijenjena nauka i odnosi se na proizvodnju uređaja čije su dimenzije 100 nanometara ili manje.
mini|300x300piksel| Fulerenski nanozupčanici Nanotehnologija, je upotreba materije na atomskoj, molekularnoj i supramolekularnoj skali u industrijske svrhe. Najraniji, široko rasprostranjeni opis nanotehnologije odnosio se na određeni tehnološki cilj preciznog manipulisanja atomima i molekulama za proizvodnju proizvoda na makro nivou, koji se sada naziva i molekularna nanotehnologija Generalizovaniji opis nanotehnologije je naknadno uspostavljen od strane Nacionalne nanotehnološke inicijative, koja je definisala nanotehnologiju kao manipulaciju materijom sa najmanje jednom dimenzijom veličine od 1 do 100 nanometara (nm). Ova definicija odražava činjenicu da su kvantno-mehanički efekti važni na ovoj skali kvantnog carstva, pa se definicija pomjerila sa određenog tehnološkog cilja na kategoriju istraživanja koja uključuje sve vrste istraživanja i tehnologija koje se bave posebnim svojstvima materije koja se javljaju ispod datog praga veličine. Stoga je uobičajeno vidjeti oblik množine "nanotehnologije" kao i "tehnologije nanorazmjera" da se odnosi na širok spektar istraživanja i primjena čija je zajednička osobina veličina.
Nanotehnologija definisana veličinom prirodno je široka, uključujući područja nauke koja su raznolika kao što su nauka o površini, organska hemija, molekularna biologija, fizika poluprovodnika, skladištenje energije inženjerstvo, mikrofabrikacija, i molekularni inženjering. Povezana istraživanja i primjene su podjednako raznolike, u rasponu od proširenja konvencionalne fizike uređaja do potpuno novih pristupa zasnovanih na molekularnom samosastavljanju, od razvoja novih materijala s dimenzijama na nanoskali do direktne kontrole materije na atomskoj skali.
Naučnici trenutno raspravljaju o budućim implikacijama nanotehnologije. Nanotehnologija bi mogla stvoriti mnoge nove materijale i uređaje sa širokim spektrom primjena, kao što su nanomedicina, nanoelektronika, proizvodnja energije biomaterijala i proizvode široke potrošnje. S druge strane, nanotehnologija postavlja mnoga ista pitanja kao i svaka nova tehnologija, uključujući zabrinutost oko toksičnosti i uticaja nanomaterijala na životnu sredinu, i njihovih potencijalnih efekata na svjetsku ekonomiju, kao i spekulacije o različitim scenarijima sudnjeg dana. Ova zabrinutost dovela je do rasprave među grupama za zagovaranje i vladama o tome je li posebna regulacija nanotehnologije opravdana.
Porijeklo
Koncepte koji su postavili nanotehnologiju prvi je 1959. godine razmotrio poznati fizičar Richard Feynman u svom govoru There's Plenty of Room at the Bottom, u kojem je opisao mogućnost sinteze putem direktne manipulacije atoma. desno|mini| Poređenje veličina nanomaterijala Termin "nano-tehnologija" prvi je upotrebio Norio Taniguchi 1974. godine, iako nije bio široko poznat. Inspirisan Feynmanovim konceptima, K. Eric Drexler je koristio termin "nanotehnologija" u svojoj knjizi Engines of Creation: The Coming Era of Nanotechnology iz 1986. godine, koja je predložila ideju o "sastavljaču" nanorazmjere koji bi bio u stanju napraviti kopiju samog sebe i drugih stavki proizvoljne složenosti sa atomskom kontrolom. Također 1986. Drexler je suosnivač The Foresight Instituta (s kojim više nije povezan) kako bi pomogao povećanje svijesti i razumijevanje nanotehnoloških koncepata i implikacija.
Pojava nanotehnologije kao polja 1980-ih dogodila se kroz konvergenciju Drexlerovog teoretskog i javnog rada, koji je razvio i popularizirao konceptualni okvir za nanotehnologiju, i vrlo vidljiv eksperimentalni napredak koji je privukao dodatnu široku pažnju na izglede atomske kontrole materije. U 1980-im, dva velika otkrića izazvala su rast nanotehnologije u modernoj eri. Prvo, pronalazak skenirajućeg tunelskog mikroskopa 1981. koji je omogućio vizuelizaciju pojedinačnih atoma i veza bez presedana, a uspješno je korišten za manipulaciju pojedinačnim atomima 1989. godine. Programeri mikroskopa Gerd Binnig i Heinrich Rohrer iz IBM Zurich Research Laboratory dobili su Nobelovu nagradu za fiziku 1986. Binnig, Quate i Gerber su te godine također izumili analogni mikroskop atomske sile. lijevo|mini| Buckminsterfuleren C 60, također poznat kao [[Buckminsterfuleren|buckyball, reprezentativni je član ugljikovih struktura poznatih kao fulereni. Članovi porodice fulerena su glavni predmet istraživanja koji spada pod okrilje nanotehnologije.]] Drugo, fulerene su 1985. otkrili Harry Kroto, Richard Smalley i Robert Curl, koji su zajedno dobili Nobelovu nagradu za hemiju 1996. godine. C60 u početku nije opisan kao nanotehnologija; termin je korišten u vezi s naknadnim radom sa srodnim ugljičnim nanocijevima (ponekad nazvanim grafenske cijevi ili Bucky cijevi) što je sugerisalo potencijalne primjene za elektroniku i uređaje nanorazmjera. Otkriće ugljičnih nanocijevi se uglavnom pripisuje Sumiu Iijimi iz NEC -a 1991. za koji je Iijima osvojio inauguralnu Kavli nagradu 2008. godine za nanonauku.