cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kvazar
Izvor i stvaranje zračenja
Budući da kvazari i aktivne galaksije dijele mnoge zajedničke osobine, mnogi su naučnici upoređivali njihovu emisiju. Najvjerovatnije objašnjenje kvazara je da njihova energija dolazi od supermasivne crne rupe. Da bi se stvorio luminozitet 1040 Watti (prosječni sjaj kvazara), supermasivna crna rupa mora konzumirati količinu materijala ekvivalentnu masi 10 Sunca godišnje. Najsjajniji poznati kvazari konzumiraju 1000 sunčevih masa materijala svake godine. Smatra se da se kvazari 'upale' i 'ugase' zavisno od njihove okoline. Jedna posljedica uticaja okoline je da se kvazari ne mogu hraniti tom brzinom 10 milijardi godina, što je ujedno i objašnjenje zašto nema kvazara u našoj neposrednoj blizini. U ovoj teoriji, nakon što kvazar konzumira sav plin i prašinu u svojoj okolini, on postaje obična galaksija.
Kvazari nam pružaju i nešto informacija o završetku rejonizacije. U spektrima najstarijih kvazara (z>4) vidi se Gunn-Peterson efekt—jasno su vidljiva apsorpcijska područja koje ukazuju da je međugalaksijski medij u to vrijeme bio u većoj mjeri neutralan nego danas. Bliži (dakle mlađi) kvazari nemaju takva apsorpcijska područja u svom spektru, već pokazuju nazubljena područja poznata kao Lyman-alpha šuma. To ukazuje na rejonizaciju međugalaksijskog medija i zadržavanje neutralnog vodika samo u malim oblacima.
Još jedna zanimljiva osobina kvazara je da u njihovim spektrima vidimo dokaze postojanja elemenata težih od helijuma. To znači da su galaksije između vremena Velikog praska i vremena najstarijih kvazara koje vidimo, prošle fazu intenzivnog stvaranja zvijezda, sa zvijezdama populacije III. Ako se ne pronađu zvijezde populacije III, morat će se pronaći drugi mehanizam stvaranja teških elemenata (za sada nije pronađena alternativa). Moguće je da je svjetlost sa zvijezda populacije III već viđena pomoću NASA-inog Spitzer Svemirskog Teleskopa, iako ta interpretacija krajem 2005. godine još nije potvrđena.
Gabernik
Gabernik je naseljeno mjesto u sastavu općine Slovenska Bistrica, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Slovenska Bistrica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Gabernik je imao 564 stanovnika.
Napomena: ''Do 1998. iskazivano pod imenom Gabrnik.''
IC 1805
IC 1805 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Kasiopeja. Prvo otkriće je napravio Edward Emerson Barnard.
Zastava Portugala
mini|250px|Zastava Portugala
IC 1805
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Zastava Portugala
Zastava Portugala, podijeljena je vertikalno na zeleni i crveni dio s jednostavnom verzijom nacionalnog grba. Odnos visine i širine je 2:3. Službeno je prihvaćena 30. juna 1911., zamijenjujući zastavu monarhije. Zelena boja predstavlja nadu, a crvena krv Portugalaca, koji su umrli braneći domovinu.
Misteriozna afera u Stylesu
Misteriozna afera u Stylesu jest prvi roman Agathe Christie objavljen 1920. u kojem ona predstavlja Herculea Poirota, Arthura Hastingsa i inspektora Jappa.
Adžigolski svjetionik
mini|desno|200px|Adžigolski svjetionik Adžigolski svjetionik (ukr. Аджигольський маяк) je svjetionik u Ukrajini. Visok je 64 metra, a nalazi se blizu sela Ribaljče (Рибальче), Golopristanjski reon, Hersonska oblast, u Ukrajini. Napravljen je 1911. po projektu inženjera Volodimira Gligoroviča Šuhova. Naziv svjetionika dolazi od rta Adžigol (Аджигол), koji se nalazi u estuariju Dnjepra.
Misteriozna afera u Stylesu
Roman je pisan u prvom licu. Pripovjeda Hastings i neki segmenti iz ove knjige su označili početak Zlatnog doba detektivstva.
Adžigolski svjetionik
Ovo je čudesna uspravna, hiperboloidna, čelična struktura. U centru građevine se nalazi visoka cijev koja je okružena žičanom konstrukcijom. Svjetlost sa ove građevine se vidi do 31 km udaljenosti.
Misteriozna afera u Stylesu
Radnja
Na polovini Prvog svjetskog rata građani Stylesa nalaze Emily Inglethorpe otrovanu. Hastings koji je tu bio sa obitelji poziva u pomoć starog prijatelja Herculea Poirota. Dokazi se nakupljaju na jednog člana obitelji, no Poirot koristi svoj um da bi otkrio ubojicu.
Trivia
Styles je bio i mjesto Poirotovog zadnjeg slučaja, a ujedno i mjesto smrti. To saznajemo u romanu Zavjesa iz 1975.
Drašnice
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazile su se u sastavu stare općine Makarska.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Drašnice su imale 286 stanovnika.
NGC 208
NGC 208 (također poznat kao MCG 0-2-118 i PGC 2420) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 235 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,70 (48 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (48 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 5. oktobra 1863. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Grb Meksika
mini|desno|200px|Grb Meksika
Grb Meksika je važan simbol meksičke politike i kulture vijekovima. Grb se sastoji od meksičkog zlatnog orla koji stoji na kaktusu sa zmijom u kljunu. Astecima ovo predstavlja jaku vjersku konotaciju, dok evropljanima predstavlja simbol pobjede dobra nad zlom.
IC 112
IC 112 (također poznat kao IRAS 01234+1110, MCG 2-4-47, PGC 5328 i UGC 1008) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 267 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,80 (62 hiljade sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (31 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 4. decembra 1893. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Grb Kanade
mini|desno|200px|Grb Kanade
Grb Kanade proglasio je kralj George V dana 21. novembra 1921. Rađen je po uzoru na grb Ujedinjenog Kraljevstva.
Simbolika
Donji dio štita je karakteristično kanadski - tri javorova lista na grani, crvene (prvobitno zelene) boje.
Traka oko štita nosi moto Reda Kanade "desiderantes meliorem patriam" (žele bolju zemlju), pošto je Kraljica suverena tog reda.
Šljem na štitu je kraljevski i u zlatnoj i bojama Kanade. Lav iznad šljema je kraljevski lav koji drži javorov list, i kao takav se nalazi i na zastavi generalnog guvernera, simbolizirajući njegovo predstavljanje krune.
Držači štita su engleski lav i škotski jednorog, koji drže britansku zastavu i zastavu sa starim francuskim simbolima. Donja traka nosi moto Kanade "a mari uspue and mare" (od mora do mora).
Crveni motivi ispod štita predstavljaju nacionalne cvjetove Engleske, Škotske, Irske i Francuske.
Grb Nikaragve
mini|desno|200px|Grb Nikaragve
Grb Nikaragve je usvojen 21. augusta 1823 (kao grb centralne Amerike), ali nakon nekoliko izmjena konačno je predstavljen 1971. Trokut na grbu predstavlja jednakost, duga simbolizira mir, "gorro frigio" predstavlja slobodu, a pet vulkana bratstvo i jedinstvo pet zemalja Centralne Amerike.
NGC 4933B
NGC 4933B (također poznat kao Arp 176, IC 4173, MCG -2-33-101 i PGC 45142) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 143 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 0,60 (25 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (21 hiljada sg).
Zastava Poljske
mini|desno|200px|Zastava Poljske mini|desno|200px|Zastava Poljske s grbom
Zastava Poljske ima dvije vodoravne pruge: gornja je bijela, a donja crvena. To su ujedno i nacionalne boje Poljske. Kada je zastava vertikalno, tada je bijela boja na lijevoj strani. Zastava potječe iz 1831. i jedan je od tri simbola Republike Poljske, zajedno s grbom (bijelim orlom) i himnom (Mazurka Dąbrowskog). mini|Zastava bez grba
Zastava bez grba
mini Sljedeće institucije su po zakonu dužne vihoriti državnu zastavu bez grba na vrhu ili ispred svojih službenih zgrada:
Osim toga, državna zastava bez grba koristi se kao zastava za unutarnju plovidbu. mini|Zastava sa grbom
NGC 4933B
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Tajanstveni suparnik
Tajanstveni suparnik jest drugi roman Agathe Christie objavljen 1922. U romanu predstavlja Tommyja i Tuppencea.
Radnja
Godine 1919. mladi par Tommy Beresford i Tuppence Cowley počinju partnerstvo koje se naziva "mladi pustolovi". No, njihov prvi slučaj je veća avantura nego što su mislili - naišli su na dokumente koji bi mogli dovesti do komunističke revolucije u Britaniji ako javnost sazna za njih.
Grb Kube
mini|200px|Grb Kube Grb Kube leži na štitu sa zlatnim ključem u gornjem dijelu koji simbolizira ključnu poziciju Kube između dvije Amerike. Izlazeće sunce simbolizuje rađanje novog naroda, a pet linija kubansku podjelu u kolonijalnom dobu. Grb je usvojen 24. aprila 1906.
Grb je kreirao Miguel Teurbe Tolón 1849. i usvojen je 24. 4. 1906. godine.
Obična varijabilna imunodeficijencija
Obična varijabilna imunodeficijencija (CVID) je imunski poremećaj karakteriziran ponavljajućim infekcijama i niskim razinama antitijela, posebno u tipovima imunoglobulina (Ig) IgG, IgM i IgA. Općenito simptomi uključuju visoku osjetljivost na strane napadače, hroničnu bolest pluća, te upale i infekcije gastrointestinalnog trakta. Podjednako pogađa muškarce i žene. Stanje se može naći kod djece ili tinejdžera, ali se općenito ne dijagnosticira ili prepozna sve do odrasle dobi. Prosječna starost dijagnoze je između 20-50 godina. Međutim, simptomi se jako razlikuju među ljudima. "Varijabilna" se odnosi na heterogene kliničke manifestacije ovog poremećaja, koje uključuju ponavljajuće bakterijske infekcije, povećan rizik za autoimunske bolesti i limfoma, kao i gastrointestinalne bolesti. CVID je doživotna bolest.
Grb Kube
Zvanični opis
Kubanski zakon opisuje grb na slijedeći način:
Obična varijabilna imunodeficijencija
Znakovi i simptomi
Simptomi CVID-a razlikuju se među oboljelima. Njegove glavne karakteristike su hipogamaglobulinemija i rekurentne infekcije. Hipogamaglobulinemija se manifestuje kao značajno smanjenje nivoa IgG antitijela, obično uz IgA antitijela. Nivoi IgM antitijela su također smanjeni kod otprilike polovine ljudi. Infekcije su direktna posljedica niskog nivoa antitijela u cirkulaciji, koja ih ne štite adekvatno od patogena. Mikroorganizmi koji najčešće uzrokuju infekcije kod CVID su bakterije Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae i Staphylococcus aureus. Kod ljudi su rjeđe izolovani patogeni Neisseria meningitidis, Pseudomonas aeruginosa i Giardia lamblia. Infekcije najviše pogađaju respiratorni trakt (nos, sinusi, bronhije, pluća) i uši; mogu se pojaviti i na drugim mjestima, kao što su oči, koža i gastrointestinalni trakt. Ove infekcije reaguju na antibiotike, ali se mogu ponoviti nakon prestanka uzimanja antibiotika. Kada se teške, ponavljajuće plućne infekcije ne liječe može se razviti i bronhiektazija.
Grb Kube
Zvanični opis
Grb je simbol nacije koji je formiran od dva luka jednakih krugova, isječenih udubljenja jedan prema drugom, kao u šiljastom kružnom štitu. Podijeljen je na dvije trećine svoje visine, gdje ga dijeli vodoravna linija. Sastoji se od tri prostora ili polja: vrh predstavlja more, na svojim stranama, desnoj i lijevoj, nasuprot jedan drugome, dva rta ili kopnene tačke, između kojih se, zatvarajući tjesnac koji formiraju, protežu s lijeva na desno, ključ sa debelom stabljikom, okrenutim prema dole, a za njegovu pozadinu izlazeće sunce sa svojim zrakama koje se protežu kroz nebo krajolika. U donjem prostoru ili polju s njegove lijeve strane nalazi se pet naizmjenično raspoređenih zavoja, iste širine, tamnoplave i bijele boje, pri čemu je plava najviša, a sve su zabačene s lijeva na desno. U donjem prostoru ili polju s njegove desne strane, lik pejzaža koji predstavlja dolinu, u njegovom središtu uzdiže se kraljevska palma, s najvišim pupoljkom srednjeg lista, koji stoji uspravno, a na pozadini dvije planine i vedro nebo. Štit je oslonjen na snop štapova, čiji je donji kraj vezan crvenom vrpcom ukrštenom u dnu, koja strši ispod vrha štita. Iznad, koji strši iz središnjeg dijela štita, nalazi se snop štapova povezanih crvenom kružnom vrpcom. Kruna snopa štapića prekrivena je frigijskom kapom crvene boje okrenutom udesno, a oslonjena je na jedan od štapića koji je blago izbočen. U središnjem dijelu kapice je bijela zvijezda petokraka, jedan od vrhova prema gore. Ne prevazilazeći krajnju desnu i krajnju lijevu tačku luka štita, dvije grane, sa svojim plodovima, graniče s njim, jedna od lovora s desne strane, a jedna od hrasta crnike s lijeve strane, okrenute prema njoj i ukrštene na donjem kraju štita, iza snopa štapova.
Obična varijabilna imunodeficijencija
Znakovi i simptomi
Osim infekcija, osobe sa CVID-om mogu razviti komplikacije. To uključuje:
Anksioznost i depresija mogu se pojaviti kao posljedice suočavanja s ostalim simptomima.
Pacijenti sa CVID-om se uglavnom žale na jak umor.
Kao i kod svakog nedostatka antitijela, najčešći tipovi infekcija i bolesti uključuju uši, sinuse, nos i pluća. Uobičajene infekcije uključuju:
Gastrovaskularne infekcije, kao što su infekcije ili upale su vrlo česte, u većini slučajeva. Mnogi znakovi gastrovaskularne infekcije uključuju bol u trbuhu, mučnine, nadimanje, povraćanje, dijareju i gubitak težine. Mnogi pogođeni imaju smanjenu sposobnost apsorpcije hranljivih materija, uključujući vitamine, proteine, minerale, masti i šećer u probavnom traktu.
Zbog promjena u razvoju u B-ćelijama, neke osobe sa običnom varijabilnom imunodeficijencijom imaju nakupine limfocita u limfoidnim tkivima. To može uzrokovati blago do jako natečene limfne čvorove ili upalu slezene. Osim toga, određeni postotak osoba sa običnom varijabilnom imunodeficijencijom podložniji je razvoju određenih oblika raka, više od onih bez uobičajene varijabilne imunodeficijencije. Dva najčešća karcinoma kod pacijenata sa varijabilnom imunodeficijencijom uključuju limfom i određene karcinome želuca. Rizik za ove date karcinome je skoro pedeset puta veći kod pacijenata sa običnom varijabilnom imunodeficijencijom od onih bez.
Početni simptomi, uključujući česte infekcije, mogu se javiti tokom adolescencije, međutim, za mnoge pacijente, simptomi i dijagnoza se možda neće pojaviti sve do odrasle dobi. Ljudi sa uobičajenom varijabilnom imunodeficijencijom imaju problema da se bore protiv infekcija zbog nedostatka proizvedenih antitijela koja se normalno odustaju od invazivnih mikroba. Zbog poremećenog razvoja antitijela, vakcine nisu efikasne. Ponavljajuće bakterijske infekcije općenito se nalaze u gornjim i donjim područjima respiratornog trakta. Mnogi koji imaju ponavljajuću infekciju pluća prijavljuju razvoj, hronične bolesti pluća i potencijalno po život opasne komplikacije kasnije u životu.
Dijagnoza
Prema studiji Evropskog registra, prosječna starost u kojoj su se pojavili simptomi bila je 26,3 godine. Prema kriterijima koje su postavili ESID (European Society for Immunodeficiency) i PAGID (Pan-American Group for Immunodeficiency), CVID se dijagnosticira ako:
Dijagnoza se uglavnom postavlja isključivanjem, tj. alternativni uzroci hipogamaglobulinemije, kao što je X-vezana agamaglobulinemija, moraju biti isključeni prije nego što se može postaviti dijagnoza CVID-a.
Tipovi
Identificirani su sljedeći tipovi CVID-a, koji odgovaraju mutacijama u različitim genskim segmentima.
Liječenje
Liječenje se sastoji od nadomjesne terapije imunoglobulinima, koja nadoknađuje nedostajućw Ig podtipove. Ovaj tretman se daje u čestim intervalima doživotno, a smatra se da pomaže u smanjenju bakterijskih infekcija i jačanju imunske funkcije. Prije početka terapije, donirane plazme se testiraju na poznate patogene koji se prenose krvlju, zatim se objedinjuju i obrađuju, kako bi se dobili koncentrirani uzorci IgG. Infuzije se mogu davati u tri različita oblika: intravenozno (IVIg):, potkožno (SCIg) i unutarmišićno  (IMIg).
Primjena intravenskih imunoglobulina zahtijeva umetanje kanile ili igle u venu, obično u ruke ili šake. Budući da se koristi visoko koncentrirani proizvod, infuzije IVIg se vrše svake 3 – 4 sedmice. Potkožne infuzije polahko oslobađaju Ig serum ispod kože, ponovo kroz iglu, a obavljaju se svake sedmice. IIntramuskularne infuzije se više ne koriste u širokoj upotrebi, jer mogu biti bolne i vjerojatnije će izazvati reakcije.
Epidemiologija
Kod kavkazoida, CVID ima procijenjenu prevalenciju od oko 1:50.000. Čini se da je bolest manje rasprostranjena među Azijatima i Afroamerikancima. Muškarci i žene su podjednako pogođeni; međutim, među djecom preovlađuju dječaci. Nedavno istraživanje ljudi u Evropi sa primarnim imunodeficijencijama pokazalo je da 30% ima CVID, za razliku od ostalih imunodeficijencija. Oko 10–25% ljudi je nasljedilo bolest, obično preko autosomno-dominantno nasljeđivanje. S obzirom na rijetkost bolesti, još uvijek nije moguće generalizirati prevalenciju bolesti među etničkim i rasnim grupama. CVID skraćuje životni vijek; ali nijedna dosadašnja studija nema zabilježenu srednju starost. Jedna studija sugerira da je srednja dob smrti za muškarce i žene sa 42, odnosno sa 44 godine, ali većina pacijenata uključenih u studiju je još uvijek živa. Oni ljudi s pratećim poremećajima imali su najgoru prognozu, a oni ljudi sa CVID-om samo su imali česte infekcije, imali su najdužu stopu preživljavanja, sa očekivanim životnim vijekom gotovo jednakim općoj populaciji Ujedinjenog Kraljevstva. Osim toga, osobe s CVID-om s jednom ili više neinfektivnih komplikacija imaju 11 puta veći rizik od smrti u odnosu na osobe samo sa infekcijama.
Historija
Imunodeficijencije obuhvataju mnoge bolesti i genetički su defekti koji utiču na imunski sistem. Postoji otprilike 150 imunodeficijencija koje obuhvataju preko 120 genetičkih defekata. Charlesu Janewayu Sr. općenito se pripisuje prvi opis slučaja CVID-a, 1953. godine. Slučaj je uključivao 39-godišnjaka koji je imao rekurentne infekcije, bronhiektazije i meningitis. Iako je opisana 1953. godine, nije postojala standardna definicija CVID-a sve do 1990-ih, što je izazvalo široku konfuziju tokom postavljanja dijagnoze. Tokom 1990-ih, Evropsko društvo za imunodeficijencije (ESID) i Panamerička grupa za imunodeficijenciju (PAGID) razvili su dijagnostičke kriterije, uključujući minimalnu starost za postavljanje dijagnoze i potrebu da se isključe druga stanja, kako bi opisali bolest. Ovi kriteriji su objavljeni 1999. godine i od tada su neki aspekti, poput povećanja minimalne starosne dobi, promijenjeni.
Zastava Rumunije
mini|250px|desno Zastava Rumunije je trobojka sa tri jednaka vertikalna polja (od jarbola) plave, žute i crvene boje. U ovom obliku je službeno usvojena 27. decembra 1989. godine.
Friedrich Hölderlin
Friedrich Hölderlin (Laufen, 20. mart 1770. - Tübingen, 7. juni 1843), njemački književnik, jedan od najznačajnijih romantičarskih liričara.
Studirao je teologiju, a poslije radio kao učitelj. Prijateljevao je s Hegelom, Schellingom i Schillerom. Hölderlina je cijenio i poznati filozof Heidegger. Poput Goethea i Schillera, svojih starijih kolega, Hölderlin je bio iskreni ljubitelj drevne grčke kulture.
Značaj njegove poezije su antički ideali i simboli. Ostvario je sintezu klasike i romantike. Pisao je duge himne, ode i elegije.
Od 1805. bio je teško mentalno obolio i preostalih 36 godina života proveo je živeći u sobi u bivšoj gradskoj kuli u Tübingenu.
Danas se Hölderlinove poezija smatra jednim od vrhunaca njemačke književnosti. Međutim, u njegovo vrijeme, ona je bila malo poznata i skliznula je u zaborav odmah nakon njegove smrti.
Gaj (Slovenska Bistrica)
Gaj je naseljeno mjesto u sastavu općine Slovenska Bistrica, regija Podravska, Slovenija.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Gaj je imao 653 stanovnika.
Napomena: ''U 1988. povećano za dio naselja Pragersko.''
Grb Kostarike
mini|desno|200px|Grb Kostarike
Grb Kostarike sastoji se iz zlatnog štita neuobičajenog oblika iznad koga se nalazi plava traka sa crnim slovima ispisanim AMERICA CENTRAL. U gornjem dijelu štita nalazi se još jedna traka, bijele boje, na kojoj je crnim slovima napisano REPUBLICA DE COSTA RICA.
Glavni dio štita zauzima slika na kojoj se nalaze dvije vodene površine, jedna u prvom planu a druga u daljini, podjeljene kopnenom prevlakom na kojoj se nalaze tri planinska vrha. U pozadini je izlazeće Sunce. Na svakoj od dvije vodene površine nalazi se po jedan brod jedrenjak sa tri jarbola i zakačenom zastavom Kostarike na zadnjem dijelu broda. U gornjem dijelu slike nalazi se sedam bijelih petokrakih zvijezda.
Simbolika
Dva broda i vodene površine na kojima se nalaze simbolizuju Karipsko more i Tihi okean, na koje Kostarika izlazi. Brodovi također simbolizuju dugu pomorsku historiju zemlje. Tri planine predstavljaju tri glavna planinska vijenca Kostarike. Sedam zvijezda simbolizuje sedam provincija. Ranija verzija grba imala je pet zvijezda, koje podsjećaju na vrijeme Sjedinjenih centralnoameričkih država početkom 19. vijeka. Na to podseća i plava traka iznad štita.
Robert Wickens
Sažetak karijere
† - Kao Wickens je gost vozač, bio je ne ispunjava uvjete za bodove. * Sezona u toku.
Potpuni popis rezultata u F1
(key) (Utrke u boldu označuju najbolju startnu poziciju) (Utrke u italicu označuju najbrži krug utrke) * Sezona u toku
Grb Paname
mini|desno|200px|Grb Paname
Grb Paname je heraldički simbol centralnoameričke države Paname. Grb je prvobitno usvojen provizionalno, a konačno zakonom kojim je usvojena i panamska zastava. Centralni dio štita je prikaz panamskog kanala. Gornji dio štita je podjeljen na dva dijela, gdje desni sadrži prikaz mača i puške na bijeloj podlozi (što treba da simboliše odricanje od nasilnih metoda i građanskih ratova), a lijevi lopatu i motiku na crvenom polju (simbol rada).
Donji dio štita također je podjeljen na dva dijela. Desni sadrži prikaz roga izobilja na plavom polju, a lijevi točak sa krilima na srebrnoj podlozi (simbol napretka).
Iznad štita je orao u poletu koji u kljunu drži traku sa motom Paname: "Pro Mundi Beneficio". Iznad orla je devet zlatnih zvijezda, simbola devet provincija na koje je podjeljena Panama. Kao parafernalije grba javljaju se po dvije zastave Paname, nerazvijene, na jarbolima, sa svake strane štita.
Batkovići (Goražde)
Batkovići su naselje u gradu Goraždu, Bosna i Hercegovina.
NGC 3413
NGC 3413 (također poznat kao IRAS 10485+3301, MCG 6-24-24, PGC 32543 i UGC 5960) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 30 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 1,80 (16 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (6 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 7. decembra 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Orion (sazviježđe)
Orion (lat. Orion) je jedno od najpoznatijih i najprepoznatljivijih sazviježđa na noćnom nebu. Naziva se još i Lovac prema grčkoj mitologiji. Pozicionirano je u visini nebeskog ekvatora, što ga čini vidljim u cijelom svijetu, između sazviježđa Bika, Eridana, Velikog psa, Malog psa i Zeca. Zbog svog karakterističnog oblika, sjajnih zvijezda koje ga sačinjavaju i vidljivosti na skoro cijeloj planeti, sazviježđe Orion se smatra jednim od najpoznatijih i najmarkantnijih sazviježđa. Njegov najupečatljiviji dio je tzv. Orionov pojas (koji sačinjavaju 3 zvijezde u istoj liniji) sa mačem. Tri zvijezde koje sačinjavaju ovaj pojas često se nazivaju Tri kralja po ličnostima iz Biblije. Na sjevernoj hemisferi, Orion je sazviježđe zimskog neba, vidljivo tokom jeseni i zime.
Francis William Aston
mini|Francis William Aston Francis William Aston (Harborne, 1. septembar 1877 – Cambridge, 20. januar 1945) bio je engleski hemičar i fizičar.
Otkrio je 213 stabilnih izotopa hemijskih elemenata. Konstruirao je maseni spektograf, pomoću kojeg je određivao masu i defekt mase u velikom broju izotopa.
Za radove na području istraživanja izotopa dobio je Nobelovu nagradu za hemiju 1922.
NGC 6357
NGC 6357 (također poznat kao ESO 392-SC10) je emisijska maglina i otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Škorpion. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 8. juna 1837. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Grb El Salvadora
mini|desno|200px|Grb Salvadora
Grb El Salvadora je u upotrebi od 15. septembra 1912. U sredini se nalazi trokut u kojem se nalazi pet vulkana koji izlaze iz mora koji predstavljaju pet ujedinjenih zemalja Centralne Amerike. Iznad vulkana je frigijanska kapa, a iznad nje duga. Iza grba se nalazi pet zastava Federalne Republike Centralne Amerike. Ispod grba se nalazi natpis "Dios, Unión, Libertad" (Bog, Jedinstvo, Sloboda). Oko grba je natpis REPÚBLICA DE EL SALVADOR EN LA AMÉRICA CENTRAL.
Sergej Rahmanjinov
Sergej Vasiljevič Rahmanjinov (1. april 1873 – 28. mart 1943) bio je ruski pijanist, dirigent i kompozitor. Jedan od najvećih pijanističkih virtuoza svog doba, a kao kompozitor bio je skoro posljednji veliki predstavnik na prijelazu iz vremena kasnog ruskog romantizma u klasičnu muziku. Rani utjecaji Petra Iljiča Čajkovskog, Nikolaja Rimskog-Korsakova i drugih ruskih kompozitora omogućili su temeljiti razvoj njegovog ličnog umjetničkog izraza koji je objedinjavao naglašenu liriku, izražajnu širinu, strukturalnu genijalnost i tonsku paletu bogatih, prepoznatljivih orkestralnih boja. Klavir je imao istaknuto mjesto u kompozicionom stvaralaštvu Sergeja Rahmanjinova. Iskoristio je svoju vještinu kao koncertni izvođač u potpunosti istražujući izražajne mogućnosti instrumenta. Čak i u njegovim najranijim radovima, pokazao je potpuno razumijevanje idiomatskog pisanja muzike za klavir i upečatljiv dar za melodiju.
Gornje Igrane
Gornje Igrane su naseljeno mjesto u sastavu općine Podgora, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazile su se u sastavu stare općine Makarska.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Gornje Igrane je imalo 20 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Balkanski ratovi
mini|desno|340p|1. Nakon Londonskog mirovnog ugovora 1913. 2. Nakon mirovnog ugovora iz Bukurešta 1913. Balkanski ratovi su dva sukoba koja su se desila na Balkanskom poluostrvu u jugoistočnoj Evropi 1912. i 1913. godine. Četiri Balkanske države porazile su Osmansko carstvo u prvom ratu; a jedna od četiri države, Bugarska, poražena je u drugom ratu. Osmanlijsko carstvo izgubilo je gotovo sve svoje teritorije u Evropi. Austro-Ugarska, iako nije bila u ratu, bila je oslabljena jer je dozvolila Srbiji proširenje teritorija i ujedinjenje južnoslavenskih naroda. Rat je postavio teren za Balkansku krizu 1914. godine i na taj način bio "uvod u Prvi svjetski rat".
Do početka 20. stoljeća, Bugarska, Grčka, Crna Gora i Srbija su ostvarile nezavisnost od Osmanskog carstva, ali je veliki broj njihove etničke populacije ostao pod Osmanlijskom vlašću. 1912. godine ove zemlje su formirale Balkansku ligu. Postojala su tri glavna uzroka izbijanja Prvog Balkanskog rata. Osmanlijsko carstvo nije bilo u stanju da se reformira, ili da se bavi rastom etničkog nacionalizma svog raznolikog naroda. Drugo, Velike sile su bile posvađane među sobom i nisu pomogle Osmanskom carstvu da sprovede neophodne reforme. To je navelo balkanske države da nametnu svoje rješenje. Stvorena je Balkanska liga, a njeni članovi su bili uvjereni da mogu pobijediti Osmanlije.
Osmansko carstvo je izgubilo gotovo sve svoje evropske teritorije zapadno od rijeke Marice. Veliki broj Osmanlija iz Evrope počelo je da bježi u Osmansku unutrašnjost. 1914. godine, preostale ključne regije Osmanlijskog carstva doživjele su povećanje broja stanovnika od oko 2,5 miliona zbog poplava imigracije sa Balkana.
U Turskoj, ovaj događaj se smatra katastrofom (Balkan Harbi faciasi) u historiji nacije. Neočekivani pad i iznenadno prepuštanje turske dominacije nad ovim evropskim teritorijem stvorilo je psiho-traumatski događaj među Turcima koji je izazvao konačni kolaps samog carstva u roku od pet godina. Nazim-paša, načelnik štaba osmanske vojske, se smatrao odgovornim za neuspjeh i bio je ubijen 1913. godine od strane Mladih Turaka.
Prvi Balkanski rat izbio je kada je Liga napala Osmanlijsko carstvo 8. oktobra 1912. godine i okončan je sedam mjeseci kasnije Ugovorom iz Londona. Nakon pet stoljeća, Osmansko carstvo je izgubilo gotovo svu svoju teritoriju na Balkanu.
Drugi Balkanski rat izbio je 16. juna 1913. godine. Srbija i Grčka su koristile argument da je rat bio prolongiran kako bi se odrekli važnih podataka iz predratnog ugovora i zadržali sve osvojene okruge u svome posjedu, a koje su trebale biti podijeljene prema specifično unaprijed definisanoj granici. Vidjevši da je sporazum prekršen, Bugarska je bila nezadovoljna zbog podjele plijena u Makedoniji i započela je u tajnosti vojnu akciju protiv svojih bivših saveznika, Srbije i Grčke. Vidjevši da su vojske Srbije i Grčke odbile Bugarski kontranapad, Rumunija, koja nije imala nikakvu ulogu u sukobu, napala je Bugarsku sa sjevera zbog kršenja mirovnog sporazuma. Istovremeno, Osmansko carstvo je napalo Bugarsku i napredovalo prema Trakiji kako bi povratili Adrianopolje. Rezultat je bio Ugovor u Bukureštu, gdje je Bugarska izgubila većinu teritorija koje je stekla u Prvom Balkanskom ratu, te je bila prisiljena da ustupi rodnu Bugarsku pokrajinu Dobruđu Rumuniji.
Prvi balkanski rat (8. oktobar 1912 – 30. maj 1913)
Prvi balkanski rat je vođen između balkanskih saveznika (Bugarska, Srbija, Crna Gora i Grčka) i Osmanskog carstva. Osmansko carstvo je 1908. godine uzdrmano Mladoturskom revolucijom, a 1912. godine je dodatno oslabljeno ratom protiv Italije. Tu slabost Osmanskog carstva koriste balkanske zemlje i započinju rat s ciljem osvajanja teritorija Balkana. Rat je otpočeo 8. oktobra 1912. kada je Crna Gora objavila rat Osmanskom carstvu.
U manje od dva mjeseca, Osmansko carstvo je izgubilo teritorije na skoro cijelom području evropskog kontinenta, pa je uspostavljeno primirje 4. decembra 1912. godine sa svim napadačima, osim Grčke. Nakon odbijanja ispunjavanja zahtijeva od strane Osmanskog carstva, u januaru 1913. godine, rat je nastavljen, gdje je Osmansko carstvo izgubilo i utvrde Jedrene, Janina i Skadar, kao i prevlast na moru od grčke mornarice, pa je 30. maja 1913. godine, pod posredstvom Velikih sila (Austro-Ugarska, Njemačka, Francuska, Velika Britanija i Italija) uspostavljen mir Londonskim mirovnim ugovorom, po kojem je Osmansko carstvo predalo sve svoje teritorije zapadno od linije Enos (obala Egejskog mora) – Midija (obala Crnog mora), kao i ostrva u Egejskom moru, uključujući i Kretu balkanskim saveznicima.
Kao rezultat Prvog balkanskog rata je uspostava Albanije kao nezavisne države, na čemu je insistirala Austro-Ugarska, na štetu zemalja pobjednica, Grčke, Srbije i Crne Gore.
Drugi balkanski rat (29. juni – 10. august 1913)
Zbog premoći saveznika, Bugarska je ubrzo bila poražena i prinuđena na mir u Bukureštu 10. augusta 1913. godine, po kojem je Bugarska morala predati područja osvojena u Prvom balkanskom ratu. Veliki dio teritorije dobila je i Rumunija, a Makedonija je bila podijeljena između Grčke i Srbije.
Oj, svijetla majska zoro
Oj svijetla majska zoro (ćir. Ој свијетла мајска зоро) je nacionalna himna Crne Gore. Pjesma je sačinjena od narodnih napjeva, koji su usmenom predajom sačuvani te kasnije zapisani i nadopunjeni od strane crnogorskog književnika i pisca Sekule Drljevića. Prvi poznati notni zapis uradio je Nikola Hercigonja poslije Drugog svjetskog rata, a oficijelni notni zapis uradio je Žarko Mirković. Sekula Drljević je 1932. ili 1933. pjesmu preradio, a 1937. objavio u knjizi Savića Markovića Štedimlije. Pjesma je objavljena još jednom 1944. u Zagrebu što izaziva stanovite kontroverze. Za Drugog svjetskog rata bila je to narodna pjesma koju su pjevali svi Crnogorci, bez obzira na stranu u ratu. 12. jula 2004. usvojena je kao himna države Crne Gore, te po prvi put otpjevana kao himna 13. jula 2004. na Dan državnosti Crne Gore, koji se uzima kao dan od kada pjesma važi za himnu.
Zanimljivost
Kao himna Kneževine, a kasnije i Kraljevine Crne Gore, od 17. oktobra 1870. godine koristila se pjesma Ubavoj nam Crnoj Gori i to do priznanja ujedinjenja Crne Gore sa Kraljevinom Srba, Hrvata i Slovenaca od strane međunarodne Konferencije ambasadora u Parizu – 13. jula 1922.
Đorđe Perić je 1993. godine dao mišljenje da je himna Crne Gore verzija dijela jednog pjevanja iz pozorišne igre u tri čina Boj na Grahovu. Njegovo mišljenje diskvalifikuje Nikola Hercigonja. Osnovni fakt jeste, da dio pjevanja na koji se poziva Perić, nema naslov, a prvi stih prve strofe glasi: Oj, junaštva svjetla zoro oj!
Zastava Turske
mini|200px|Zastava Turske
Igrane (čvor)
Hrvatska:
Zastava Turske
Zastava Turske sastoji se od bijelog polumjeseca i zvijezde na crvenoj podlozi. Odnos visine i širine je 2:3. Turski naziv je Ay Yıldız ("mjesec") ili Al Sancak ("crvena zastava"). Zastava ima kompleksno porijeklo. Gotovo je identična posljednjoj zastavi Osmanlijskog carstva iz 1844.
Ubistvo na golf-terenu
Ubistvo na igralištu za golf jest kriminalistički roman Agathe Christie objavljen 1923. u kojem glavne uloge imaju Hercule Poirot i satnik Arthur Hastings.
Patrick Modiano
Patrick Modiano (ita. Patrizio Modiano) francuski je romanopisac. Dobitnik je Velike nagrade Francuske akademije za roman 1972. te Goncourtove nagrade 1978. za roman Ulica mračnih dućana (Rue des boutiques obscures). Dobio je i Nobelovu nagradu za književnost 2014.
Ubistvo na golf-terenu
Radnja
Poirot dobija telegram od milionera Paula Renaulda koji ga moli da dođe na njegovo imanje u Francuskoj. Kad Poirot stigne Renauld je mrtav. Nađen je uboden na igralištu za golf. Njegova žena tvrdi da su ga oteli neki misteriozni Čileanci. Otkriva se da je Renauld htio odglumiti vlastitu smrt, no stvari su izmakle kontroli. Iako policija misli da ima ubicu, događa se i drugo ubistvo i Poirot zna da mora naći pravog ubicu.
Patrick Modiano
Biografija
Otac mu je jevrejskog porijekla, potomak poznate porodice porijeklom iz Soluna, a majka mu je belgijska glumica Louisa Colpijn (poznata i kao Colpeyn). Sreli su se u okupiranom Parizu tokom Drugog svjetskog rata i započeli polutajnu vezu. Patrickovo djetinjstvo proteklo je u jedinstvenoj atmosferi: između odsustva njegovog oca, o kojem je čuo dosta problematičnih priča, i čestih turneja njegove majke. Sekundarno obrazovanje završio je zahvaljujući pomoći od francuske vlade. To ga je zbližilo s njegovim bratom Rudyjem, koji je umro u dobi od 10 godina (Patrickova djela napisana između 1967. i 1982. posvećena su njemu). Ovaj događaj najavio je kraj Modianovog djetinjstva, a on je nastavio čuvati u pamćenju ovaj period s velikom nostalgijom.
Ubistvo na golf-terenu
Radnja
Ovo djelo je također važno jer Hastings upoznaje svoju buduću suprugu, Isabelle Duveen.
Patrick Modiano
Biografija
Modiano je pohađao osnovnu školu École du Montcel u Jouy-en-Josasu, Koledž sv. Josipa u Thônesu (Gornja Savoja), a zatim Licej "Henrik IV" u Parizu. Dok je bio u liceju, uzimao je časove geometrije od pisca Raymonda Queneaua, koji je bio prijatelj Modianove majke. Maturu je položio u Annecyju, ali nije nastavio više obrazovanje.
Upoznavanje s Queneauom, autorom romana Zazie u metrou, bilo je ključno. Queneau ga je uveo u književni svijet i pružio mu priliku da dođe na koktel-zabavu koju je priredila izdavačka kuća Éditions Gallimard. Svoj prvi roman, Mjesto za zvijezdu (La Place de l'Étoile), objavio je 1968. upravo u Gallimardu nakon što je pročitao rukopis Queneauu. Od te godine bavi se isključivo pisanjem.
Njemački prijevod Mjesta za zvijezdu objavljen 2010. donio je Modianu Preis der SWR-Bestenliste od radiostanice Südwestrundfunk, koja je ovaj roman označila kao jedno od glavnih postholokaustkih djela. Mjesto za zvijezdu još nije objavljen na engleskom jeziku.
Filmografija
Prema romanima: Scenariji:
Zastava Slovačke
mini|250px|desno|[[Datoteka:FIAV 111000.svg|20px Zastava Slovačke]] Zastava Slovačke je nastala nakon raspada Čehoslovačke, kad je Slovačka prihvatila svoju vlastitu zastavu, dok je Češka zadržala čehoslovačku zastavu.
Sintvejv
Sintvejv, poznat i kao autran , retrovejv , fjučersint , jest mikrožanr elektronske muzike koji se uglavnom temelji na zvučnim trakama akcijskih, naučnofantastičnih i horor filmova iz osamdesetih godina 20. stoljeća. Osjetni su i utjecaji umjetnosti i videoigara iz te decenije. Sintvejv-muzičari često pokazuju čežnju za kulturom osamdesetih godina i nastoje dočarati atmosferu tog razdoblja.
Bezmilje
Bezmilje su naseljeno mjesto u gradu Goraždu, Bosna i Hercegovina.
Vladimir Jovanović
Vladimir Jovanović (rođen 8. jula 1971) jest crnogorski novinar.
Diplomirao je politikologiju na Fakultetu političkih nauka. Radio za nezavisni nedeljnik Monitor iz Podgorice.
Za vrijeme 1990-ih, kao beogradski dopisnik, obrađivao je vojno-političke i druge treme, uključujući ratove u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini.
Također bio vojno-politički komentator nedjeljnika NIN, magazina Intervju, specijalizovane agencije na engleskom jeziku V.I.P. news service, te u to vrijeme jedinog nezavisnog srbijanskog dnevnog lista Naša Borba.
U svojim tekstovima razotkrivao je tajne logističke i obavještajne veze koje je Vojska Republike Srpske (VRS) održavala s Beogradom.
Prvi je, u tadašnjoj Saveznoj Republici Jugoslaviji, objavio sistematizirane činjenice kako Armija Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH) tokom vremena izgrađuje sve uspješnije odbrambene kapacitete i prognozirao kraj vojne dominacije VRS-a.
U februaru 2007. uhapsio ga je MUP Crne Gore jer je to naredio Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju s namjerom da bude krunski svjedok u završnici Veselinu Šljivančaninu, majoru Jugoslavenske narodne armije (JNA), ali je on odbio da svjedoči.
IC 113
IC 113 je eliptična galaksija i nalazi se u sazviježđu Ribe. Prvo otkriće je napravio Sherbourne Wesley Burnham 25. jula 1890. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Oortov oblak
mini|desno|230px|Pretpostavljena udaljenost Oort-ovog oblaka, u poređenju sa ostatkom Sunčevog sistema Oortov oblak (ponekad se naziva i Öpik-Oortov oblak) je pretpostavljeni kuglasti oblak kometskih jezgri na udaljenostima oko 50 000 do 100 000 astronomskih jedinica od Sunca.
Historija ideje
Komete pri svakom prolazu pored Sunca razvijanjem repa izgube i do desetohiljaditi dio svoje mase. S obzirom na to da neke komete imaju relativno kratke periode obilaska oko Sunca (npr. Halleyeva kometa - oko 76 godina), astronomima je odavno postalo jasno da je životni vijek kometa ograničen na tek desetak hiljada kruženja oko Sunca, što je znatno manje od starosti sunčevog sistema (oko 4,5 milijardi godina). S obzirom na to da su komete relativno česta pojava, mora postojati neki izvor kometa u vanjskom dijelu sunčevog sistema.
1932. Ernst Öpik, estonski astronom, prvi je iznio ideju da komete dolaze iz oblaka smještenog na ivici sunčevog sistema.
Holanđanin Jan H. Oort prvi je, na osnovu zapaženih orbitalnih karakteristika dugo-periodičnih kometa, 1950. godine predložio postojanje sfernog oblaka kometskih jezgri na udaljenosti od oko 50 000 AJ od Sunca koja bi sadržavala stotine milijardi potencijalnih kometa. Prema Oortu, prolasci susjednih zvijezda pokraj sunčevog sistema izazivaju poremećaje u kretanjima kometa, od kojih se neki obruše prema Suncu. Oortov oblak je vrlo daleko, pa je komete koji tamo borave nemoguće snimiti čak i najsavremenijim teleskopima.
Osnovne osobine
Oortov oblak je ogroman sferni oblak kometnih jezgri koji čini granicu sunčevog sistema. Ova je ljuska najgušća na udaljenostima od oko 50 000 astronomskih jedinica, a preteže se i do 200 000 AJ daleko u svemir. Oortov oblak je vrlo rijedak, pa su komete u prosjeku međusobno udaljeni na desetine miliona kilometara. Broj kometa je procijenjen na 6 triliona (6 × 1012) čija je ukupna masa oko 5 puta veća od mase Zemlje (ranije se smatralo da je njihova masa mnogo veća). Vjeruje se da se oblak sastoji od relativno gušćeg prstena u ravnini ekliptike, te nešto rjeđe ljuske. Temperatura tijela u Oortovom oblaku iznosi oko 4 Kelvina.
Oortov oblak izvor je dugo-periodičnih kometa. Komete iz Oortovog oblaka gravitacijski su vrlo slabo vezane za Sunce, pa vanjski gravitacioni uticaji lahko poremete njihove putanje preusmjeravajući ih prema unutrašnjosti sunčevog sistema ili međuzvjezdanom prostoru. Pored dugo-periodičnih kometa, smatra se da i komete s periodima osrednjeg trajanja i s velikim inklinacijama, kao Halley i Swift-Tuttle, također potiču iz Oortovog oblaka.
Pored zvijezda u prolazu, uzroci promjena putanje kometa mogu biti prolasci velikih oblaka molekularnog vodika i galaksijske plimne sile. Veliki vodikovi oblaci, od kakvih nastaju zvijezde i njihovi planetarni sistemi, mogu biti višestruko veće mase od Sunca, a srećemo ih u prosjeku jednom u 300 do 500 miliona godina. Galaktičke plimne sile posljedica su različitih udaljenosti Sunca i kometa od središta naše galaksije. Na udaljenostima od 200.000 AJ galaktičke plimne sile imaju veći utjecaj na kretanje kometa od gravitacione sile Sunca, pa se komete iz ovih prostora lahko izgube u međuzvjezdanom prostoru.
Smatra se da su tijela koja čine Oortov oblak nastala na vrlo različitim udaljenostima od Sunca, što objašnjava različitost u sastavu dugo-periodičnih kometa, koji potiču iz ovog područja.
Adrian Quaife-Hobbs
mini|Quaife-Hobbs u drugom krugu Formula 3 Euro Series at Hockenheim, 2010. Adrian Quaife-Hobbs (Pembury, Kent, Engleska, 3. februar 1991) je britanski vozač.
Lihtenštajn
Kneževina Lihtenštajn (njem. Fürstentum Liechtenstein) malena je država u srednjoj Evropi, bez izlaza na more. Graniči sa Švicarskom na zapadu i Austrijom na istoku. Reljef je planinski, što je pogodovalo razvoju planinskog (skijaškog) turizma. Poznata je i kao porezni raj. Glavni grad je Vaduz. Unatoč svojoj maloj površini, Lihtenštajn nije jako urbaniziran (kao što je to npr. Kneževina Monako). Lihtenštajn je najmanja zemlja na svijetu u kojoj se govori njemački jezik, te jedina evropska zemlja čije susjedne zemlje također nemaju izlaz na more.
Historija
Prostor današnje teritorije Lihtenštajna nekoć je pripadao rimskoj provinciji Raetia. Ovaj prostor je vijekovima izlazio iz evropskih strateških interesa i u prošlosti je imao jako mali uticaj na razvoj historije.
Porodica Lihtenštajn je željela svoj posjed na kojem bi imala direktnu vlast uz cara Svetog Rimskog Carstva na čijem bi se teritoriju nalazio taj posjed. Nakon nekog vremena je porodica Lihtenštajn kupila gospodstvo Schellenberg (1699) i grofoviju Vaduz 1712. Ti posjedi su bili jedino pod vlašću vladajućih grofova i pod vlašću Svetog Rimskog Carstva.
Karlo VI, car Svetog Rimskog Carstva, proglasio je Kneževinu (Fürstentum) Lihtenštajn 23. januara 1719. godine. Dao joj je ime u čast Antona Floriana od Lihtenštajna. Tog dana je Lihtenštajn također postao zemlja - članica Svetog Rimskog Carstva.
Napoleon Bonaparte je 1806. godine napao Sveto Rimsko Carstvo. U Svetom Rimskom Carstvu su se srušili svi politički i upravni sistemi. Franjo II, car Svetog Rimskog Carstva, je abdicirao i raspustio Sveto Rimsko Carstvo. Iz tog razloga Lihtenštajn nije imao više nikakvih obaveza prema vladarima izvan svojih granica. Od 25. jula 1806. godine, kad je osnovana Rajnska Konfederacija (čiji je član bio princ od Lihtenštajna) zemlja je bila pod neizravnom zaštitom, odnosno vladavinom Napoleona I. To je trajalo sve do 19. oktobra 1813. kad je raspuštena Rajnska Konfederacija.
1818. godine je vlast pripala Ivanu I, ali je bila ograničena. 1818. godine je također prvi put viđen član porodice Lihtenštajn. To je bio princ Alojz. Međutim, vladar Lihtenštajna se prvi put pojavio u Lihtenštajnu tek 1842. godine.
Na Bečkom kongresu je kreirana Njemačka konfederacija, čiji je član postao Lihtenštajn.
Geografija
Lihtenštajn je smješten u dolini Rajne, u Alpama. Cijelu zapadnu granicu Lihtenštajna čini upravo ta rijeka, dok je granica s Austrijom većinom kopnena. Od sjevera prema jugu ova zemlja duga je samo 24 km. Istočni dio uzdiže se u više predjele, gdje je i najviši vrh države – Grauspitz (2.599 m). Unatoč alpskom okruženju, klima je umjereno planinska. Zimi su planinske padine izvrsno mjesto za zimske sportove.
Lihtenštajn je, uz Uzbekistan, jedna od dvije zemlje u svijetu čije susjedne zemlje nemaju izlaz na more, tj. dvostruko kontinentalna zemlja. Jedina je zemlja s dominantnim govornicima njemačkog jezika, a da nema granicu s Njemačkom.
Lihtenštajn je šesta najmanja nezavisna država u svijetu. Iza njega su samo Vatikan, Monako, Nauru, Tuvalu i San Marino.
Ekonomija
Unatoč svojoj maloj površini i ograničenim prirodnim resursima, Lihtenštajn je danas jedna od tek nekoliko zemalja u svijetu koje imaju veći broj registriranih poduzeća od broja stanovnika. Lihtenštajn danas ima prosperitetnu, jaku, visoko industrijaliziranu ekonomiju. To je postignuto izuzetno malom poreznom stopom (maksimalna stopa je 18%) i lahkim i ne toliko kompliciranim pravilima udruživanja. Lihtenštajn uvozi više od 90% energetskih potreba. Kneževina je u poštanskoj i monetarnoj uniji sa Švicarskom, pa je službena valuta švicarski franak. Lihtenštajn je članica EFTA-e (Evropskog udruženja za slobodnu trgovinu).
Stanovništvo
Prosječna očekivana životna dob u Lihtenštajnu je 79,68 godina (76,1 godina za muškarce i 83,28 godina za žene). Smrtnost novorođenčadi je u prosjeku 4,64 na 1000 novorođenih. 100% populacije (starije od 10 godina) zna čitati i pisati.
Khalil Gibran
Kahlil Gibran (6. januar 1883 – 10. april 1931) bio je libanonsko-američki pisac, pjesnik i likovni umjetnik. Najpoznatiji je kao autor knjige Prorok koja je prvi put objavljena u SAD-u 1923. godine i od tada je postala jedna od najprodavanijih knjiga svih vremena i prevedena na više od 100 jezika. Rođen u Osmanlijskom Libanonu u Maronitskoj porodici, mladi Gibran je imigrirao sa majkom, polubratom i sestrama u Sjedinjene Države 1895. godine. Kako mu je majka radila kao krojačica, upisan je u osnovnu školu u Bostonu gdje je njegove kreativne sposobnosti brzo primijetio učitelj koji ga je predstavio Fredu Hollandu Dayu. Nakon osnovne škole, porodica je Gibrana poslala u rodnu zemlju gdje je upisao Koledž Mudrosti u Bejrutu. Vratio se u Boston 1902. godine nakon smrti najmlađe sestre, starijeg brata i majke, oslanjajući se na prihod svoje preostale sestre od njenog rada u krojačkoj radnji.