cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IC 156
IC 156 (također poznat kao MCG 2-5-25, PGC 6448 i UGC 1231) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 254 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,50 (111 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (89 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 15. decembra 1892. godine.
Lupus
Prevencija
Pored lijekova, bolesnicima s lupusom preporučuje se higijensko-dijetetski režim i druge mjere, prije svega prevencije, koje u suštini predstavljaju zdrav načina života.
Svjetski dan lupusa
10. maj - Svjetski dan lupusa
Svi napori da se identificira uzrok i lijek za lupus koordiniraju se na međunarodnom nivou. Mnogobrojne klinike širom svijeta u kojima se liječi lupus međusobno sarađuju u istraživanju i kliničkom ispitivanju potencijalnih novih terapija. Svjetski dan lupusa ustanovljen je kako bi se toga dana organizirale brojne manifestacije i forumi na nivou globalne zajednice u cilju razmjene iskustava, a bolesnicima dala podrška u liječenju i pokazalo saosjećanje s njihovim zdravstvenim problemima.
Zanimljivost
Američka medicinska hit-serija Dr. House "popularizirala" je lupus među širom publikom zbog Houseovog kontinuiranog spominjanja ove bolesti, tačnije, njenog isključivanja kao dijagnoze ("Nikad nije lupus"). Autor serije David Shore dobio je nagradu Loop od losanđeleskog ogranka Američke fondacije za lupus zbog podizanja svijesti o ovoj bolesti.
Janko Hunjadi
mini|Janko Hunjadi Janko Hunjadi (mađarski: Hunyadi János; srpski: Sibinjanin Janko; rumunski: Ioan de Hunedoara; 1407. - 11. august 1456.) bio je vodeća mađarska vojna i politička ličnost u srednjoj i jugoistočnoj Europ i tokom 15. stoljeća. Prema većini savremenih izvora, bio je iz plemićke porodice rumunskog porijekla. Savladao je svoju vojnu vještinu na južnim pograničnim dijelovima Kraljevine Ugarske koji su bili izloženi osmanlijskim napadima. Nakon imenovanja za vojvodu Transilvanije i mnogih drugih južnih okruga, preuzeo je odgovornost za odbranu granice.
Hunjadi je usvojio Husitski metod upotrijebivši zaprežna kola u vojne svrhe. Zapošljavao je profesionalne vojnike i mobilizirao lokalne seljake protiv osvajača. Te su inovacije doprinijele njegovim najranijim uspjesima protiv osmanlijskih trupa početkom 1440.-ih. Iako poražen u bici kod Varne 1444. godine i u bici na Kosovu 1448. godine, njegova uspješna "Duga kampanja" po Balkanskim planinama 1443. godine i odbrana Beograda 1456. godine su mu stvorile reputaciju velikog generala.
Tri mudra majmuna
mini|300p|Tri mudra majmuna urezbarena na ulazu u Tosho-gu Shrine u Japanu Tri mudra majmuna je slikovita poslovica. Tri mudra majmuna su Mizaru koji pokriva svoje oči i zato ne vidi ništa zlo, Kikazaru, koji pokriva svoje uši i zato ne čuje zlo, te Iwazaru koji pokriva svoja usta pa ne govori ništa zlo.
Janko Hunjadi
Janko Hunjadi je bio i ugledni državnik. Aktivno je sudjelovao u građanskom ratu između Vladislava I i maloljetnog Ladislava V. Zahvaljujući popularnosti među plemstvom, Ugarski sabor ga je 1445. godine imenovao jednim od sedam poglavara koji su vodili državne poslove dok kralj Ladislav V ne postane punoljetan. Kad je 1452. godine podnio ostavku na ovu funkciju, Ugarski sabor mu je dodijelio naslijednu titulu grofa Bistrice. Do tada je postao jedan od najbogatijih zemljoposjednika u Kraljevini Ugarskoj čime je sačuvao uticaj u Saboru do svoje smrti.
Tri mudra majmuna
Izvor
Ova slikovita poslovica je popularizovana u 17. vijeku nakon što je urezbarena na ulazna vrata slavne Tōshō-gū shrine u gradu Nikkō, Japan. Maksima vjerovatno potiče iz 8. vijeka od Tehdai-budističke legene, moguće iz Indije preko Kine. Iako učenje nije imalo nikakve veze sa majmunima koncept vjerovatno potiče od igre riječima. Na japanskom zaru koja je manje uobičajeni oblik negacije glagola zvuči kao i saru što znači majmun. Izreka na japanskom glasi "見ざる、聞かざる、言わざる" (mizaru, kikazaru, iwazaru), što u bukvalnom prijevodu znači "ne vidim, ne čujem i ne govorim".
Janko Hunjadi
Hristov prvak (latinski: Atleta Christi), kako ga je spomenuo papa Pio II, je umro otprilike tri sedmice nakon svog trijumfa u Beogradu od kuge koja je izbila u kampu krstaša. Međutim, njegove pobjede nad Osmanlijama spriječile su ih da napadnu Kraljevinu Ugarsku više od 60 godine. Njegova slava je bila presudan faktor u izboru njegovog sina Matije Korvina za kralja 1457. godine. Hunjadi je popularna historijska ličnost među Mađarima, Rumunima, Srbima, Bugarima i drugim narodima u regionu.
Tri mudra majmuna
Izvor
Ideja vodilja ove poslovice je dio Indijskog učenja vezanog za boga Vadjra, koje smatra da ako ne čujemo ne vidimo ili ne oorimo ništa zlo i mi sami ćemo biti pošteđeni od sveg zla.
Varijacije
Ponekad postoji i četvrti majmun, Shizaru, koji pokriva svoj abdomen i simbol je za "ne činim zlo". Ovaj oblik najvjerovatnije potiče iz kineske poslovice koja se i sastoji od ova četiri koncepta: ne vidjeti, ne čuti, ne reći i ne počiniti zlo.
Tumačenje
Postoje dva glavna tumačenja ove poslovice. Jedno smatra da nas ova poslovica podsjeća da ne budemo ne slušamo i ne gledamo ono što nas se ne tiče i da ne tračamo. Drugo tumačenje je da se udaljimo od mjesta na kojima se dešava zlo.
NGC 1967
NGC 1967 (također poznat kao ESO 56-SC126) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4956
NGC 4956 (također poznat kao MCG 6-29-25, PGC 45236 i UGC 8177) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 218 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lovački psi. Najveći prečnik je 1,50 (95 hiljada sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (95 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 1. maja 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mrkovi
Mrkovi su naseljeno mjesto u gradu Goraždu, Bosna i Hercegovina.
Zaliv svetog Lovre
Zaliv Saint Lawrence je najveći estuar na svijetu. Vode iz Velikih jezera i rijeke Sen Lorens se tu ulivaju u Atlantski okean. mini|250px|Zaliv Sen Lorens Rijeka Sen Loren ulazi u zaliv preko dva moreuza sa sjeverne i južne strane ostrva Antikosti, moreuz Jacques Cartier na sjeveru i moreuz Honguedo na jugu. Na sjeveru je ograničen poluostrvom Labrador, na istoku ostrvom Njufaundlend, na jugu Nova Škotska (prije svega ostrvo Cape Breton), i na zapadu poluostrvo Gaspe i New Brunswick. U njemu se nalaze ostrva Antikosti, Princ Edvard i Magdalen.
Zaliv Saint Lawrence komunicira sa Atlantskim okeanom preko dva moreuza, Bel Il prolaz između Njufaundlenda i Labradora i Kabotov prolaz između Njufaundlenda i Cape Breton-a. Postojao je još jedan moreuz, Kansov prolaz između ostrva Kejp Breton i Nove Škotske, ali je zatvoren izgradnjom puta 1955.
Osim rijeke Saint Lawrence, druge rijeke koje se ulivaju u zaliv su Miramichi, Nataskua, Matapedia, Margare i Humber. Zaliv ima više suženja, a to su zaliv Šaler, estuar rijeke Miramichi, zaliv Sen Džordž i prolaz Nortumberland.
Ostrvo Sveti Pavle, u blizini ostrva Kejp Breton, se naziva zalivsko groblje, zbog brojnih brodoloma koji su se tu dogodili. Ostrvo Bonaventur blizu poluostrva Gaspe, ostrvo Brion “ptičje stijene” sjeveroistočno od ostrva Magdalen su značajna utočišta za ptice selice i o njima brine kanadska služba za životinjski svijet. Nacionalni parkovi Forlion na istočnom dijelu poluostrva Gaspe, na severnoj obali ostrva Princ Edvard, Kučibuguak na sjeveroistočnoj obali New Brunswick, pobrđe ostrva Kejp Breton na njegovom sjevernom dijelu, Gros Morn na zapadnoj obali Njufaundlenda, i nacionalni park u arhipelagu Mingan.
Brzina po Nyquistu
U pretvaranju analognog u digitalni signal ili u obradi signala, brzina po Nyquistu (engl. Nyquist rate) jeste neophodna minimalna brzina uzimanja uzorka (engl. sampling) iz jednog kontinuiranog oblika signala (engl. continuous signal) da bi se dobio dovoljno kvalitetetan digitalni signal, kojeg je kasnije bez gubljenja ili izobličenja (engl. aliasing) moguće rekonstruisati.
Vrijedi: Brzina sampliranja mora biti više nego dva puta veća od najveće prisutne frekvencije u signalu. Ako se toga ne pridržavamo i ako brzina samplinga nije dovoljno velika, dolazi do izobličenja, gubitaka signala te nemogućnosti rekonstrukcije signala. Ako je signal realan i bandlimitiran (ima ograničen frekvencijski opseg), dovoljno je da Nyquist brzina bude jednaka dva puta najvećoj frekvenciji zastupljenoj u signalu.
gdje je f_H najveća frekvencija sadržana u signalu.
Aliasing u računarskoj grafici je veoma česta pojava uzrokovana neadekvatnim samplingom, a da bi je spriječili, brzina sampliranja mora da prekoračiti Nyquist brzinu:
Genetika agresivnosti
Područje psihologije bilo je pod velikim uticajem proučavanja genetike. Decenije istraživanja su pokazala da i genetski i okolišni faktori igraju ulogu u različitim ponašanjima ljudi i životinja (npr. Grigorenko i Sternberg, 2003). Međutim, genetska osnova agresije ostaje slabo shvaćena. Agresija je višedimenzionalni koncept, ali se općenito može definisati kao ponašanje koje drugome nanosi bol ili štetu.
Genetsko-razvojna teorija kaže da individualne razlike u kontinuiranom fenotipu proizlaze iz djelovanja velikog broja gena, od kojih svaki ima učinak koji djeluje na faktore okoline kako bi proizveo osobinu. Na ovu vrstu osobine utiče više faktora što je čini složenijom i težim za proučavanje od jednostavne mendelske osobine (jedan gen za jedan fenotip ).
Fanta
Fanta je popularno gazirano bezalkoholno piće koje proizvodi američko preduzeće Coca-Cola.
Coca Cola nije mogla da se prodaje u nacističkoj Njemačkoj zbog problema oko transporta nastalih poslje britanskog i francuskog objavljivanja rata 1939. Coca Cola je počela s proizvodnjom Fante kako bi zadržala profit u zemlji tokom rata. Kompanija je Fantu uvela u SAD poslije Drugog svjetskog rata, a 1960. otkupila je licencu. Najpopularniji ukus Fante je naranča, dostupna u 180 zemalja. Po količini, Brazil je najveći potrošač Fante na svijetu. Fanta je također popularnija u Evropi nego u SAD-u. Postoji preko 70 različitih ukusa Fante, većina dostupnih samo u nekim zemljama. Npr, u Rumuniji postoji Fanta Shokata koja je pravljena po tradicionalnom rumunskom piću sokata. Neki isti ukusi nose različita marketinška imena.
Indonezija
Kao što je popularno i poznato, u jugoistoćnom dijelu Azije nivo šećera je mnogo viši nego u ostalim dijelovima svijeta; time se stvaraju drugačiji okusi istih pića.
SAD
Most Fanta flavors are only available in certain regions of the country, except for Orange, now available nationwide. For many years, Fanta could only be found in some areas as a fountain drink (often Fanta Root Beer and Fanta Ginger Ale). Fanta Pineapple, Strawberry, and Grape are available in many regions.
Tajland
Kao što je popularno i poznato u jugoistoćnom dijelu Azije, nivo šećera je mnogo viši nego u ostalim dijelovima svijeta, stim stvaraju drugačiji okusi istih pića.
Augusta (titula)
mini|[[Livija, prva Augusta, godine 14.]]
Augusta je predstavljala ženski oblik titule Augustus. Obično se davala suprugama i rođaka rimskih i, kasnije, bizantskih careva. U 3. vijeku su Augustae također dobivale titule Mater castrorum i Mater patriae. Za vrijeme dominata se, međutim, titula davala relativno rijetko: samo 9 od 30 carskih supruga u periodu 324-527 je primilo takvu titulu. Titula je donosila veliki prestiž, a Augustae su mogle izdavati vlastiti novac, nositi carske simbole i imati paralelni dvor.
Zenobia, kraljica Palmire je uzela titulu Augusta nakon što je osvojila Egipat od Rimljana i sebe proglasila egipatskom kraljicom.
Celjski grofovi
Celjski grofovi (Cilie, Cilli, Cylie, Celjani) bili su članovi srednjoevropske dinastičke porodice.
Bili su gospodari posjeda u Savinjskoj dolini, gdje se kao Žovneški (prema gradu Saneck ili Sannegg, Žovnek) spominje Gebhard I u dokumentima iz 1130. i 1144. godine, sa pridjevom de Soune, nobilis de Sauna, tj. Savinjski. Imali su posjede i u Kranjskoj, koje su proširivali i zaokruživali, stičući ih naročito od akvilejske i krške crkve te stupajući u rodbinske veze s uglednim i moćnim obiteljima. Proširivanje moći i posjeda Žovneških (Celjskih) započeo je u 13. vijeku Konrad I. Nakon izumiranja Vovbrških (Heunburgovaca) 1322. godine, Habsburgovci im povjeravaju upravu u Kranjskoj i Slovenskoj marki, te oni nasljeđuju njihov velik posjed u Štajerskoj i tada još nevažan grad Celje, po kojemu se od tada sve češće i nazivaju. Stalno ga upotrebljavaju od 1341. godine, kad uz pomoć Habsburgovaca dobijaju titulu državnih grofova celjskih, koji im podjeljuje car Ludvig Bavarski.
Ulrik I (oko 1330–1368), sin Fridrika I, i njegov brat Herman I (umro 1385), oženjen od oko 1361. Katarinom, kćeri bosanskog bana Stjepana II Kotromanića, učestvuju 1345. godine u borbi kod Zadra kao vitezovi, najamnici ugarskog kralja Ludovika. Obojica 1354. godine prate Karla IV Luksemburgovca u vojnom pohodu na Rim, gdje se posljednji kruni carem. Ulrikov sin Vilim (oženjen Anom, kćerkom poljskog kralja Kazimira III Velikog iz dinastije Pjastovići; njihova kći Ana od 1401. godine udata za poljskog kralja Vladislava I Jagelovića) učestvuje s kraljem Žigmundom 1392. u vojni protiv Osmanlija. Na povratku iz te vojne Vilim umire. Luksemburgovac Karlo IV 1362. ponovno potvrđuje grofovsku titulu Ulriku I, Hermanu I i Vilimu (1372).
Herman II nakon Vilimove smrti postaje senior porodice i uz Fridrika I graditelj je velike moći Celjskih. Nastavljajući se oslanjati na Luksemburgovce, kralja i cara Žigmunda, te udaje za njega kćer Barbaru (1392–1451). Za Hermana II, Celjski proširuju svoje posjede na Varaždin, veliki dio Hrvatskog Zagorja, na Međimurje s Čakovcem, a nakon izumiranja grofova Ortenburških (1418), prema međusobnom nasljednom ugovoru, stiču njihove velike posjede u Koruškoj i Kranjskoj. Godine 1423. Celjskima uspijeva da se nadvojvoda Austrije Ernst Habsburg odrekne feudalnog gospodstva nad njima; 1427. bosanski kralj Tvrtko II Kotromanić zaključuje s Celjskima također ugovor o međusobnom nasljeđivanju ako ne bi imali potomke muškog roda. U promijenjenom odnosu snaga poslije Tvrtkove smrti 1443. tu pogodbu onemogućuju Janko Hunjadi i s njim povezana bosanska vlastela. God. 1429. Herman ženi unuka Ulrika II Katarinom, kćeri srpskog despota Đurđa Brankovića. Rezultat Hermanove politike je Žigmundova podjela titula kneza Fridriku II i Ulriku II u Svetom Rimsko Carstvu 1436, što Celjske izdiže u, praktično, gotovo isti rang s Habsburgovcima, koji se oštro suprotstavljaju izmicanju Celjskih ispod njihove bilo kakve jurisdikcije u potonjim habsburškim nasljednim zemljama. Dolazi do rata s izmjeničnim uspjesima; ali Celjski, koji se istovremeno bore i s Hunjadijem, ne uspijevaju zauzeti Ljubljanu i Novo Mesto te 1443. sklapaju nagodbu o uzajamnom nasljeđivanju muških nasljednika, a Habsburgovci im priznaju čast državnih knezova.
Hermanov sin Fridrik II oženio se Elizabetom, kćeri Stjepana I Frankapana. Ulrik II posvećuje svu svoju pažnju ugarskim prilikama i sukobljava se s težnjama plemstva predvođenog Hunjadijem, koji onemogućuje Celjske da dođu do bosanske krune. God. 1451. sklapa se između njih nagodba o braku između Ulrikove kćeri Elizabete i Hunjadijeva sina Matije, što privremeno smiruje suprotnosti. Elizabeta umire 1455, a naredne godine i Janko Hunjadi, te Ulrik II postiže u Ugarskoj svoj vrhunac kad je imenovan kraljevskim namjesnikom. Nedugo iza toga Ladislav Hunjadi ga ubija u beogradskoj tvrđavi, što je kraj Celjskih, čije posjede preuzimaju Habsburgovci.
Žoveneški, Celjski grofovi
Žoveneški:
Genealogija grofova Celjskih , A: Friderik I Celjski (* ~1300-1359) & Diemut Walsee
Tulcea (okrug)
Tulcea je jedan od 41 okruga Rumunije. Nalazi se na istoku države, unutar historijske regije Dobrudže. Prostire se na površini od 8.499 km2 i 4. je najveći okrug u državi. Prema podacima od 31. 10. 2011. godine u njemu je živjelo 201.462 stanovnika i nakon okruga Covasna okrug je sa najmanjim brojem stanovnika. Prosječna gustina iznosi 24 stanovnika po km2 što je znatno ispod nacionalnog prosjeka.
Glavni i najveći grad je Tulcea.
Geografija
Najznačajnija karakteristika reljefa je delta Dunava koja zauzima oko trećine cijele površine okruga i nalazi se u njegovom sjeveroistočnom dijelu. Delta ima tri glavna rukavca: rukavac Sulina u sredini (jedini kojim mogu ploviti veliki brodovi), ogranak Chilia na sjeveru (granica s Ukrajinom) i ogranak Sfântu Gheorghe na jugu.
Na jugoistoku okruga postoje dvije lagune: jezero Razelm i jezero Sinoe. U delti Dunava i na jugu, u području između rukavca Sfântu Gheorghe i jezera Razelm - postoji bezbroj kanala i malih jezera. Čitav prostor uvršten je na UNESCO-ov spisak mjesta svjetske baštine i rezervata biosfere.
U središnjem dijelu okruga nalaze se visoravni Casincea i planine Măcin - ostaci prahistorijskog planinskog lanca (starijeg od 400 miliona godina), čija je najveća visina oko 400 m.
Graniči sa sljedećim rumunskim okruzima: Brăila na zapadu, Galați na sjeverozapadu i okrugom Constanța na jugu. S ukrajinskom Odeškom oblasti graniči na sjeveru.
Demografija
Prema popisu stanovništva Rumunije zaključno sa 31. 10. 2011. u Okrugu je živjelo 201.462 stanovnika što je prosječna gustina od 24 stanovnika po km2.
Etnički sastav stanovništva bio je sljedeći:
Alhazen
Ibn Abu Ali al Hasan al-Haitam (, latinski Alhazen in Alhacen); Basra, 965 - Kairo, 1039) bio je arapski ili perzijski naučnik, poznat po značajnim doprinosima principima optike, kao i matematike, astronomije, medicine, inženjerstva, anatomije, psihologije, filozofije i drugih prirodnih nauka. Njegov doprinos se ogleda i u nauci uopšte sa uvođenjem naučnog metoda. Ibn al-Haytham se smatra ocem optike zbog svoje uticajne "Knjiga o optici", kojom je ispravno objasnio i dokazao moderne teorije umetnutosti vizuelne percepcije, kao i zbog svojih eksperimenata u optici, uključujući i eksperimente sa lećama, ogledalima, refrakcijama, refleksijama i disperzijama svjetlosti na svoje sastavne boje. Studirao je binokularni vid i iluziju mjeseca, špekulisao o konačnoj brzini, pravolinijskom širenju i elektromagnetskim aspektima svjetla, i tvrdi da su zrake svjetlosti potoci energetskih čestica koje putuju u ravnim linijama.
Opisan kao prvi naučnik, Ibn al-Haytham doveo do procesa naučnog metoda zbog njegove stalne sumnje u sposobnost ljudskog bića da shvati sistematsko i pravilno djelovanje prirode. Zbog svog kvantitativnog, empirijskog i eksperimentalnog pristupa u fizici i nauci, on se smatra pionirom moderne naučne metode i eksperimentalne fizike, a neki su ga opisali kao "prvog naučnika" za istih razloga. Neki ga smatraju osnivačem psihofizike i eksperimentalne psihologije zbog njegovog eksperimentalnog pristupa u psihologiji vizuelne percepcije, i pionirom na polju filozofske fenomenologije. Njegovo djelo Knjiga o optici je rangirana zajedno sa djelom Isaka Njutna "Philosophiae Naturalis Principia Mathematica" (Matematički principi prirodne filozofije) kao jedno od najuticajnijih djela ikada napisanih u historiji fizike.
Rodio se i odrastao u abasidskom Iraku, ali ga je fatimidski halifa al-Hakim pozvao u Egipat. Tamo je pokušao primjenom matematičkih načela regulirati tok Nila, ali je shvatio da u tome neće uspjeti. Bojeći se halifine odmazde, odlučio je simulirati ludilo, zbog čega je stavljen u kućni pritvor. Tamo je ostao do kraja života, posvetivši se pisanju.
NGC 6396
NGC 6396 (također poznat kao ESO 393-SC10) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Škorpion. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 7. jula 1836. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Faustina Mlađa
250px|desno|mini|Faustina Mlađa, portret, Louvre
Anija Galerija Faustina Mlađa (Annia Galeria Faustina Minor, 16. februar 125/130 - 175), poznatija i kao Faustina Mlađa, bila je rimska plemkinja iz Nervo-Antoninske dinastije, poznata kao kćer cara Antonina Pioa, potom kao rimska carica, odnosno supruga cara Marka Aurelija.
Rodila se kao četvrto dijete, odnosno druga kćer Antonina i njegove supruge Faustine Starije; od četvoro djece jedina je doživjela punoljetnost. Kao adolescenticu ili dijete ju je 25. februara 138. (?) tadašnji car Hadrijan dao vjeriti za Lucija Vera, sina svog prezumptivnog nasljednika Lucija Elija. Međutim, kada je Lucije Elije iznenada umro, zaruke su razvrgnute i umjesto toga se vjerila, a kasnije i vjenčala za Marko Aurelija, od Hadrijana određenog za Antoninovog nasljednika. Caricom je postala nakon očeve smrti 161. godine.
Njen brak sa Markom Aurelijom je trajao gotovo trideset godina, i tokom njega je rodila čak trinaestoro djece, uključujući budućeg cara Komoda. Prema Historiji Augusti, te Kasiju Dionu bila je spletkarošica i sklona varanju svog muža, uključujući afere sa gladijatorima, mornarima i običnim vojnicima. Također joj se pripisuje poticanje pobune Avidija Kasija u Egiptu 175.
Sam Marko Aurelije je, međutim, prema njoj iskazivao stalnu naklonost te ju do kraja života branio od optužbi. Po svemu sudeći, uživala je i veliku popularnost među pripadnicima vojske, dijelom zato što je muža stalno pratila na vojnim pohodima. Zbog toga joj je Marko Aurelije dao titulu Mater Castrorum (Majka logora). Na jednom od tih pohoda je i umrla godine 175. kod grada Halala u Kapadokiji. Njena je smrt teško pogodila Marka Aurelija, koju je poslije dao deificirati, te Halalu njoj u čast preimenovao u Faustinopolis.
Sumpor-trioksid
Dobijanje
Sumpor trioksid SO3 ne može se dobiti izgaranjem sumpora na vazduhu ili u atmosferi oksigena, jer znatna količina toplote koja se oslobađa pri izgaranju sumpora u sumpor dioksid sprječava stvaranje sumpor trioksida, koji se kao egzotermni spoj raspada kod viših temperatura u sumpor dioksid i oksigen. Spajanje sumpor-dioksida i oksigena uspijeva samo kod temperatura koje nisu previsoke (400—600°). Zbog vrlo male brzine reakcije u tom temperaturnom području moraju se u svrhu ubrzanja reakcije primijeniti katalizatori. Ovaj se postupak tehnički provodi na veliko u proizvodnji sumporne kiseline. U laboratoriju sumpor trioksid se dobija kao anhidrid sumporne kiseline oduzimanjem vode sumpornoj kiselini (zagrijavanjem koncentrovane sumporne kiseline s fosfor pentoksidom kao sredstvom za oduzimanje vode): ili zagrijavanjem hidrogensulfata (npr. natrijum-hidrogensulfata NaHSO4) ili sulfata npr. željezo (III)-sulfat Fe2(SO4)3
Osobine
mini|lijevo|Struktura γ-SO3 Sumpor trioksid pojavljuje se u tri modifikacije, u jednoj poput leda i u dva azbestna oblika. Kada se ohlade pare sumpor trioksida, kondenziraju se u modifikaciju poput leda (γ-SO3), tj. u prozirnu masu, koja se tali kod 16,8°C, a ključa kod 44,8°C. Ona se u čvrstom stanju sastoji uglavnom od molekula (SO3)3, u tečnom stanju od molekula (SO3)3 i SO3, a u gasovitom stanju od molekula SO3. Ako se sumpor trioksid drži duže vremena ispod 25°C, pretvara se u modifikaciju poput azbesta (β i α SO3), odnosno u bijele isprepletene iglice svilenastog sjaja, s molekulama (SO3)n i (SO3)p (p > n > 3). Sumpor trioksid koji dolazi u trgovinu je smjesa αi β SO3. Sumpor trioksid spaja se sa vodom u sumpornu kiselinu uz jako razvijanje toplote.Na vlažnom zraku jako se puši jer je prilično volatilan, pa s vlagom iz zraka stvara sumpornu kiselinu, koja se odmah kondenzira u male kapljice. Sa oksidima metala reaguje energično uz stvaranje sulfata.
Halogeni elementi
'''Elementi 17. grupe periodnog sistema elemenata, poznati i kao halogeni elementi''' su:
Hemijski spojevi koji sadrže halogene elemente (grč. halos + gen - oni koji prave soli) su se upotrebljavali od antičkih vremena. Najvjerovatnije da je prva so halogenih elemenata bila kuhinjska (morska) so (NaCl), korištena i danas u ishrani i kao konzervans za čuvanje hrane. Izoliranje i karakterizacija elementarnih halogena se desila relativno kasno. Hlor, naprimjer, je prvi prepoznao kao element J.B. van Helmont negdje oko 1630. Tek 1770tih C.W. Sheele ga je više proučavao i izolirao iz hloridne kiseline (HCl), koja je bila poznata još u 10. vijeku. Slijedeći otkriveni halogeni element bio je jod. Otkrio ga je Courtois 1811. godine sublimiranjem proizvoda reakcije sumporaste kiseline i pepela morskih biljaka. A.J. Balard je dobio brom 1826. reakcijom hlora i MgBr2 kojeg je izolirao iz morskog bilja. Iako se fluoridna kiselina (HF) upotrebljavala od druge polovine 17. vijeka u industriji stakla, elementarni fluor nije bilo izolovan sve do 1886. kada je H. Moissan dobio malu količinu vrlo reaktivnog gasa putem elektrolize KHF2 u anhidrovanom (bezvodnom) HF. Astat, jedan od posljednjih netransuranskih elemenata koji je otkriven, prvi su sintetizirali D.R.Corson, K.R. Mackenzie i E. Serge 1940. godine bombardiranjem 209Bi alfa česticama. Svi izotopi astata su radioaktivni, a njegov najstabilniji izotop ima poluvrijeme raspada od 8,1 sati, stoga proučavanje ovog elementa predstavlja veliki izazov.
Svi neutralni halogeni imaju diatomske molekule. (F2, Cl2, Br2, I2) Veoma lahko se reduciraju u jednovalentne halidne ione. Svi sa vodikom formiraju plinove, osim floura, te su jake kiseline u vodenoj otopini. Hemija halogena je dosta oslonjena na njihovu valenciju, pošto im do elektronske konfiguracije plemenitog plina potreban samo jedan elektron. Svi halogeni elementi su jaki oksidansi, dok je F2 najjači poznati oksidans od svih hemijskih elemenata. Ova tendencija halogenih elemenata u privlačenju jednog elektrona se dobro primjeti i u njihovoj elektronegativnosti i afinitetu prema elektronu.
Fluor
Fluor (kao gas F2) je krajnje reaktivan i s njim se ne može rukovati osim specijalnim tehnikama, može se lahko izdvojiti putem elektrolize rastaljenih fluorida poput kalijum flourida.
Hlor
Hlor kao molekula Cl2 je žuti gas i ima karakterističan miris, poznat po tome što se upotrebljava za dezinfekciju stajaćih voda.
Brom
Molekularni brom (Br2) je tamno crvena tekućina koja lahko isparava, a i on je također jak oksidans.
Ostali elementi
Molekularni jod (I2) je tamni prah koji sublimira gotovo na sobnoj temperaturi, dajući ljubičasti gas koji je lahko rastvorljiv u nepolarnim otapalima. Boja jodovih otopina jako varira u zavisnosti od elektrodonorskih svojstava otapala kao posljedica interakcije transfera naboja. Jod je relativno dobar oksidans ali je najslabiji od svih halogena. Astat je veoma slabo proučen zbog svoje radioaktivnosti, mada bi bilo zanimljivo da je moguće komparirati njegove osobine i reakcije sa ostalim halogenima.
Neka svojstva elemenata 17. grupe
a Sublimira
b Približne vrijednosti
Spisak bivših glavnih gradova
Širom svijeta, mnogi gradovi su nekada bili glavni, ali više nemaju taj status iz raznih razloga: neke države više ne postoje, glavni grad je premješten, ili možda preimenovan.
Bivši glavni gradovi u Evropi
Hrvatska: Biaći, Solin, Klis, Knin, Nin, Šibenik, Split, Varaždin,
Crna Gora: Cetinje
Srbija: Prizren, Smederevo
Bosna i Hercegovina: Bobovac, Jajce, Travnik i Banja Luka.
Osmansko carstvo: Edirne
Poljska: Krakov
Njemačka: Bonn
Litvanija: Kovno/Kaunas
Bivši glavni gradovi u Aziji
Japan: Edo
Kazahstan: Alma-Ata
Godina četiri cara
250px|desno|mini|Rimsko Carstvo 68-69. podijeljeno na područja gdje su četiri cara uživala glavnu podršku; jarkosmeđe - Galba; svjetlosivo - Oton; sivo - Vitelije; sivoplavo - Vespazijan
Hipohondroplazija
Hipohondroplazija (HCH) je razvojni poremećaj uzrokovan autosomno dominantnim genetičkim defektom tri gena u receptoru faktora rasta fibroblssta (FGFR3) što rezultira neproporcionalno niskim rastom, mikromelijom i glavom koja izgleda velika u poređenju sa nerazvijenim dijelovima tijela. Klasificira se kao patuljastost kratkih udova.
Godina četiri cara
Godina četiri cara naziv je za period građanskog rata koji se u Rimskom Carstvu vodio 69. godine n. e., nakon samoubistva cara Nerona, između četiri pretendenta na carsku vlast: Galbe, Otona, Vitelija i Vespazijana. desno|mini| Galba Nestanak dinastije Julijevaca-Klaudijevaca smrću Nerona 69. godine lišio je vojnike objekta njihove lojalnosti, te je usledio građanski rat između različitih vojski. Hispanske i galske trupe za cara su proglasile Sulpicija Galbu, legata Tarakonske Hispanije, što je senat spremno potvrdio. Galba je stigao u Rim, ali nije umeo da stekne naklonost senatorskog staleža, kome je i sam pripadao. Njime su bili nezadovoljni i vojnici, jer je Galba težio da ograniči rashode, što je dalo povoda za optužbe da je škrt i gramziv. Pretorijanci su pak bili nezadovoljni jer Galba nije hteo da isplati poklone u novcu, koje su bili obećali njegove pristalice kada su ga proglašavale za cara. Glabom su bile nezadovoljne i provincijske trupe, kao i stanovništvo istočnih i južnih oblasti Galije.
Hipohondroplazija
Znakovi i simptomi
Pogođene osobe ovim poremećajem izgledaju normalno na rođenju. Međutim, kako novorođenče raste, njegove ruke i noge se ne razvijaju pravilno, a tijelo postaje deblje i kraće od normalnog. Sljedeće su karakteristike koje su u skladu sa ovim stanjem:
Godina četiri cara
Legije iz Gornje Germanije proglasile su za cara svog legata Aula Vitelija, dok su u Rimu pretorijanci istovremeno za cara proglasili Salvija Otona, a Galbu ubili na Forumu. Oton je povlađivao pretorijancima, a priznale su ga i dunavske trupe i istočne provincije, ali su trupe u Germaniji, Galiji i Britaniji bile na strani Vitelija. Vitelijeve su trupe krenule na Italiju i osvojile Transpadansku oblast. Oton je kod Bedriaka (blizu današnje Kremone) pretrpio poraz i potom izvršio samoubistvo. Njegovi su vojnici prešli Viteliju, koga je senat priznao za cara.
Međutim, trupe na Dunavu i Istoku proglasile su za cara Tita Flavija Vespazijana, zapovjednika vojske u Judeji. Antonije Primus, komandant panonskih trupa, porazio je Vitelijeve trupe u drugoj bici kod Bedriaka i zatim krenuo na Rim, gde je već vođena borba između Vespazijanovih i Vitelijevih pristalica. Grad je bio zauzet na juriš, Vitelije ubijen, a Rim opljačkan i popaljen. Krajem 69. godine senat je poslušno priznao Vespazijana za cara, a u leto 70. n. e. on je stigao u Rim, nakon što je svome sinu Titu predao komandu nad trupama u Judeji.
Muntjak
Muntjaci, također poznati kao jeleni koji laju ili rebrasti jeleni su mali jeleni iz roda Muntiacus porijeklom iz južne i jugoistočne Azije. Smatra se da su se muntjaci počeli pojavljivati prije 15–35 miliona godina, a ostaci pronađeni u miocenskim naslagama u Francuskoj, Njemačkoj i Poljskoj. Većina vrsta je navedena u IUCN-ovoj kategoriji najmanja zabrinutost, iako su druge, kao što su crni muntjak, borneanski žuti muntjak i džinovski muntjak, ranjivi, skoro ugroženi i kritično ugroženi.
Ime
Sadašnji naziv je posuđenica latiniziranog oblika holandske rječi muntjak, koji je pozajmljen iz sundskog mēncēk. Latinski oblik se prvi put pojavio kao Cervus muntjac u E.A.W. von Zimmerman|Zimmerman 1780. godine. Pogrešan alternativni naziv 'mastreanski jelen' vodi porijeklo iz nestašnog unosa na Wikipediji iz 2011. godine i nije tačan.
Opis
Današnje vrste su porijeklom iz Azije i mogu se naći u Indiji, Sri Lanki, Mjanmaru, Vijetnamu, indonezijskim otocima, Tajvanu i južnoj Kini. Njihovo stanište uključuje područja guste vegetacije, prašume, monsunske šume i vole biti blizu izvora vode. Također se nalaze u donjim Himalajima (Terai regioni Nepala i Butana).
Invazivna populacija Reevesovog muntjaka postoji u Ujedinjenom Kraljevstvu i u nekim područjima Japana (poluotok Bosō i otok Izu Ōshima). u Ujedinjenom Kraljevstvu, divlji jeleni potekli su od bjegunaca sa imanja Woburn Abbey oko 1925. Muntjaci su se vrlo brzo proširili, a sada su prisutni u većini engleskih okruga, a također su proširili svoj raspon u Walesu, iako su manje uobičajeni na sjeverozapadu. Britansko društvo za jelene koordiniralo je istraživanje divljih jelena u Velikoj Britaniji, između 2005. i 2007. godine i izvijestili su da je jelen muntjak značajno proširio svoj raspon od prethodnog popisa populacije iz 2000. godine. Očekuje se da bi muntjak uskoro mogao postati najbrojnija vrsta jelena u Engleskoj, a možda je i prešao granicu sa Škotskom, a nekoliko primjeraka se čak pojavilo u Sjevernoj Irskoj 2009.; primijećeni su u Republici Irskoj 2010. godine, gdje su skoro sigurno stigli uz neku ljudsku pomoć.
Vrste
Rod Muntiacus ima 12 priznatih vrsta:
Vanjski linkovi
}}
Crnojevići
Crnojevići (također Đuraši i Đuraševići, po vojvodi Đurašu Iliću), je bila srednjovjekovna velikaška zetska porodica.
Porijeklo
Prvi se put spominju 1331. godine, kada su držali posjede u Katunskoj nahiji.
Crnojevići potječu iz planinskih oblasti okolo Lovćena. Tokom 14. stoljeća se pominje Crnoje Đurašević koji se smatra utemeljiteljem obitelji Crnojevića.
Crnoje je imao tri sina: Stefana, Dobrovoja i Radiča Crnojevića. Radič je pogunuo u sukobu s ''Đurađem II. Balšićem'' 1395. godine i nema podataka da je imao direktna potomstva.
Početkom 15. stoljeća pominju se sinovi Radičeva brata Stefana, Đurađa i Lješa Crnojevića. Imena im se nalaze u raznim dokumentima od 1403. do 1435. i njih su dvojica imali značajnu ulogu u tadašnjem političkom i gospodarskom životu.
Posljednji Balšić, Balša III., umro je 1421. godine i pravo na upravljanje državom su, zbog obiteljskih veza, polagali srpski despoti Stefan Lazarević i Đurađ Branković iz Smedereva. No, historijski izvori pominju Crnojeviće i kao suradnike ali i protivnike srpski despota. Crnojevići su do 1451. proširili svoje teritorije i definitivno ovladali političkim i gospodarskim životom.
Borba za prijestolje
Godine 1451. stupio je Stefan I. Crnojević u pregovore sa Mletačkom Republikom koja ga je priznavala za legitimnog vladara. Također su mu Mlečani davali godišnju plaću, priznali titulu vojvode i njegove posjede oko Kotora.
Hipohondroplazija
Uzrok
Hipohondroplazija se prenosi kao autosomno dominantna osobina na koju utiče gen FGFR3 sa hromolsoma 4, sekvenca p16.3. Još uvijek ne postoji lijek za ovo stanje.
Crnojevići
Borba za prijestolje
Srbi su predvođeni despotom Đurađem Brankovićem, 1452. Stefana I. pokušali zbaciti. Došlo je do bitke kod Skadarskoga jezera u kojoj je Stefan I. odnio pobjedu i zauzeo Podgoricu. Despot Branković je kontrolirao još nekoliko narednih godina utvrdu Medun u Kučima, no Crnojevići su ostali na prijestolju.
Hipohondroplazija
Patofiziologija
Ovaj poremećaj posljedica je mutacija u proksimalnom tirozinkinaznom domenu gena FGFR3. Ovaj gen ima važnu ulogu u embrionskom razvoju, imajući ulogu u reguliranju aktivnosti kao što su ćelijska dioba, migracije i diferencijaciji ćelija.
Matteo Renzi
Matteo Renzi (rođen 11. januara 1975) je italijanski političar koji je bio premijer Italije od 2014. do 2016. godine. Renzija su politički posmatrači opisali kao centristu i liberala.
Nakon odbijanja njegove ustavne reforme na referendumu u decembru 2016, Renzi je formalno podnio ostavku na mjesto premijera 12. decembra; njegov ministar vanjskih poslova, Paolo Gentiloni, imenovan je za njegovu zamjenu. Podnio je ostavku na mjesto sekretara Demokratske stranke nakon poraza na općim izborima 2018. U septembru 2019. godine, napustio je Demokratsku stranku i osnovao liberalnu stranku Italia Viva. Godine 2021. Renzi je opozvao podršku Italie Vive vladi premijera Giuseppea Contea, što je srušilo vladu i rezultiralo krizom italijanske vlade 2021.
Hipohondroplazija
Patofiziologija
Hipohondroplazija može biti i posljedica mutacije p. Lys650Asn. U FGFR3, sa hipohondroplazijom povezano je oko 20 različitih mutacija, koje imaju ulogu u skeletnoj displaziji.
Liječenje
Liječenje hipohondroplazije obično ima oblik ortopedske hirurgije i fizioterapije. Genetičko savjetovanje se savjetuje za pojedince i njihove porodice. Konkretno u slučaju spinalne stenoze, jedna opcija je laminektomija.
Prognoza
Očekivano trajanje života za osobe sa hipohondroplazijom je normalno; visina je oko 132 – 147 cm.
IC 157
IC 157 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Ribe. Ovaj objekat je zapisao Lewis Swift 25. septembra 1890. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Crnojevići
Prijestolnica
Historijski izvori iz 15. stoljeća, za doba Stefana I. Crnojevića i njegova sina i nasljednika gospodara Ivana Crnojevića, Žabljak Crnojevića opisuju kao državno središte. Iz njega je pokušan organizirani otpor navali Osmanlija kroz ravnicu okolo Skadarskoga jezera. U Žabljaku Crnojevića bila je dvorska palača i Crkva Sv. Đorđija (kasnije pretvorena u džamiju).
No, prijestolnica je 1478. bila konačno zauzeta, a Crnojevići su izmjestili državno središte u planine, u konačnom na Cetinje.
Uloga u crnogorskoj historiji
Crnojevići su uspjeli u kompliciranim vanjsko-političkim uvjetima, stiješnjeni između Osmanskoga Carstva i Mletačke Republike, očuvati državnu jezgru staroga Dukljanskoga kraljevstva. Za njihova doba se trajno ustalio naziv Crna Gora, crnogorska historijska prijestolnica će postati Cetinje, a Cetinjski manastir, ne samo vjersko i kulturno, nego do sredine 19. stoljeća i državotvorno središte crnogorskog naroda.
Za njihova je doba, koncem, 15. stoljeća u Rijeci Crnojevića (Obod), proradila prva državna štamparija u historiji, poznata kao Crnojevića tiskara. Štampan je i Oktoih (1494.), prva ćirilična knjiga u Južnih Slavena. Glavni tiskar je bio Makarije od Crne Gore.
Postojala je do konca 1496. godine i za to je vrijeme štampala pravoslavne bogoslužbene knjige. Njen je cilj bio, da se širenjem pravoslavlja.
Pad pod Turke
Vlastelin u Gornjoj Zeti Radič Crnojević se odmetnuo od Balše II Balšića, gospodara Zete. U nastalom sukobu Balšića i Crnojevića umiješala se i Bosna. Uzdajući se u pomoć bosanskog vladara Tvrtka I Kotromanića Crnojevići nezavisno upravljali Gornjom Zetom. Podržavao ih je bosanski vojvoda Sandalj Hranić Kosača, koji se oženio Jelenom Crnojević 1396. Kada su Balšići izumrli 1421. Crnojevići su u Zeti nastavili da se sukobljavaju sa Đurđem Brankovićem. Kada su Osmanlije 1479. zauzele Zetu Crnojevići se sklanjaju u Italiju, a poslije smrti Mehmeda II vraćaju se ponovo u Zetu i postaju osmanski vazali. Sa francuskim kraljem Karlom VIII Crnojevići su spremali ustanak protiv Osmanlija. Plan je propao, a Zeta je pripojena Sakadarskom sandžaku 1499. Todašnji gospodar Zete Đurađ sklonio se u Italiju, a njegov brat Stefan Crnojević prešao je na islam. Tako je prestala vladavina Crnojevića u Zeti 1499.
Najvažniji vladari iz kuće Crnojevića: Stefan Crnojević (1426-1465); Ivan Crnojević (1465-1490); Đurađ Crnojević (1490-1496); Stefan Crnojević (1496-1498).
Dobrovojevići
Dobrovojevići su srednjovjekovna bosanska feudalna porodica, vlasteličići sa područja Vrsinja (Vrsinje) u današnjoj istočnoj Hercegovini.
Bili su vazali vlastelinske porodice Kosače. Imali su svoje ljude u naselju Rapti kod Trebinja. Porodica je ostala prepoznatljiva po drumskom pljačkanju trgovaca na karavanskim putevima i naročito dubrovačkih podanika u Konavlima (Drumski razbojnici). Najpoznatiji predstavnik porodice bio je Radič Dobrovojević zvani Vrag iz 20-tih i 30-tih 15. vijeka. Po svemu, njegov nadimak govori o njegovim karakteristikama. Pored pljačkanja upamćen je i po zločinstvima nad trgovcima. Drumskim pljačkama isticao se u Konavoskom ratu (Konavoski rat), iako je njegov gospodar vojvoda Sandalj Hranić Kosača zvanično bio neutralan tokom tog sukoba. Dubrovčani su ga zarobili i zatvorili. Sandalj Hranić se za njega zauzimao kod Dubrovčana ali ga nije mogao osloboditi. Njegov brat Branko Dobrovojević nastavio je njegovim stopama.
UEFA Liga nacija 2018/19 – liga A
Format takmičenja
Nakon završetka kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2018. reprezentacije članice UEFA-e raspoređene su na osnovu UEFA koeficijenta u četiri jakosne lige. Najbolje plasirane reprezentacije, njih 12, raspoređene su u ligu A, sljedećih 12 u ligu B, zatim od 25-og do 39-og mjesta u ligu C, te ostale reprezentacije u ligu D. Liga A sadržavala je rangirane ekipe od 1. do 12. mjesta.
Mjesec (period)
Mjesec je jedinica za vrijeme koja se koristi za kalendare, duga približno kao prirodni period povezan s kretanjem Mjeseca. Tradicionalni koncept pojavio se s ciklusom mjesečevih mijena; takvi mjeseci su sinodički i traju ~29,53 dana. Iz arheoloških iskopina, istraživači su zaključili da su ljudi računali dane u vezi s Mjesečevim mijenama još u paleolitiku. Sinodički mjeseci su i dalje osnova za dosta kalendara.
UEFA Liga nacija 2018/19 – liga A
Format takmičenja
UEFA Liga nacija 2018/19 – liga A sastoji se od 12 reprezentacija raspoređenih u četiri grupe. Pobjednici grupe obezbjeđuju plasman u nokaut fazu, drugoplasirane ekipe obezbjeđuju opstanak u ligi A, dok posljednje ekipe svih grupa ispadaju iz lige A i takmičenje u idućoj sezoni nastavljaju u ligi B.
Mjesec (period)
Astronomska pozadina
Kretanje Mjeseca u svojoj orbiti je vrlo složeno i njegov period nije konstantan. Štoviše, mnoge kulture (najviše one koje koriste stari židovski i islamski kalendar) počinju kalendarski mjesec s prvim pojavljivanjem tankog polumjeseca poslije zalaska sunca nad zapadnim horizontom. Datum i vrijeme ove stvarne opservacije ovisne su od tačne geografske dužine, kao i širine, atmosferskih uslova, oštrine vida posmatrača itd. Stoga, početak i dužine mjeseci u ovim kalendarima ne mogu se tačno predvidjeti. Većina Židova trenutno prati prethodno izračunati kalendar, ali Karaiti se oslanjaju na stvarne opservacije mjeseca.
UEFA Liga nacija 2018/19 – liga A
Format takmičenja
Pored toga, ligi A bit će dodijeljeno jedno od četiri preostala mjesta za takmičenje na Evropskom prvenstvu 2020. Četiri tima iz lige A koja se ne budu kvalificirala regularnim putem kvalifikacija za Evropsko prvenstvo 2020. takmičit će se u baražu koji će se igrati u martu 2020. godine. Tu privilegiju prvo će imati pobjednici svih grupa lige A. Ako pobjednici grupa budu već obezbjedili plasman na Evropsko prvenstvo 2020. ta privilegija će pripasti drugoplasiranom timu iz grupe, odnosno, trećeplasiranom. Ako pobjednik lige A bude već imao osiguran plasman na Evropsko prvenstvo 2020. kroz kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2020. tada će biti izabran najbolji tim u ukupnom plasmanu. Utakmice baraža sastojat će se od dva para polufinala (najbolje plasirani tim protiv četvrtog tima sveukupnog ranga i drugi najbolje rangirani tim protiv trećeplasiranog rangiranog tima gdje će domaćini biti bolje rangirani timovi) i jednog para finala. Domaćin finalne utakmice bit će odabran žrijebom prije početka polufinalnih utakmica. Ista pravila važe i za nokaut fazu koja će se odigrati od 5. do 9. juna 2019.
Mjesec (period)
Zvjezdani mjesec
Stvarni period Mjesečeve orbite mjeren u fiksnom referentnom sastavu poznat je kao zvjezdani mjesec, jer predstavlja vrijeme za koje se Mjesec vrati na isti položaj na nebeskoj sferi između fiksiranih zvijezda: 27,321 661 dana (27d7h43m11,5s) ili otprilike 27 1/3 dana. Ovaj tip "mjeseca" pojavio se kod kultura na Srednjem istoku, u Indiji i Kini na sljedeći način: dijelili su nebo na 27 ili 28 lunarnih kuća, određenih po asterizmima (prividnim grupama zvijezda), po jednu na svaki dan kada Mjesec prati svoj put među zvijezdama.
UEFA Liga nacija 2018/19 – liga A
Nosioci
Reprezentacije učesnice lige A koje su određene na osnovu UEFA koeficijenta razvrstane su u tri jakosna šešira gdje je svaki jakosni šešir sadržavao četiri ekipe. Nosioci su određeni 7. decembra 2017.
Mjesec (period)
Tropski mjesec
Uobičajeno je određivati položaj nebeskih tijela u odnosu na proljetnu ravnodnevicu. Zbog precesije, ova se tačka polako vraća u ekliptiku. Stoga je Mjesecu potrebno manje vremena da se vrati u ekliptičku geografsku dužinu nula nego u istu tačku među fiksiranim zvijezdama: 27,321 582 dana (27d7h43m4,7s). Ovaj nešto kraći period je poznat kao tropski mjesec.
UEFA Liga nacija 2018/19 – liga A
Nosioci
Izvlačenje grupa održano je 24. januara 2018. u 12:00 (CET) u Lozani, Švicarska.
Mjesec (period)
Anomalistički mjesec
Kao i sve orbite, i Mjesečeva je orbita elipsa, a ne krug. Međutim, orijentacija i oblik ove orbite nisu fiksirani. Položaj krajnjih tačaka (apsida – perigeja i apogeja) učini pun krug za oko 9 godina. Mjesecu je potrebno dodatno vrijeme da se vrati do apside jer se ona tokom jedne revolucije pomaknula prema naprijed. Ovaj duži period se zove anomalistički mjesec i ima prosječnu dužinu od 27,554 551 dana (27d13h18m33,2s), ili otprilike 27 1/2 dana. Prividni promjer Mjeseca varira u skladu s ovim periodom, pa je stoga ovaj tip mjeseca značajan kod određivanja pomračina, čiji opseg, trajanje i pojavljivanje (bilo da je totalno ili djelomično) ovisi o tačnom prividnom promjeru Mjeseca.
UEFA Liga nacija 2018/19 – liga A
Grupe
Raspored utakmica potvrdila je UEFA 24. januara 2018. nakon žrijeba. Vremena odigravanja utakmica prikazana su po CET/CEST vremenu (lokalna vremena prikazana su u zagradama).
Mjesec (period)
Nodički mjesec
Orbita Mjeseca leži u ravnini koja je nagnuta u odnosu na ravninu ekliptike: ima nagib od otprilike 5 stepeni. Linija koja presijeca ove ravnine definira dvije tačke na nebeskoj sferi: rastući i silazeći čvor. Ravnina Mjesečeve orbite se pomakne za pun krug za oko 18,6 godina, tako da se čvorovi pomiču unatrag na ekliptici u istom periodu. Stoga je vrijeme koje je potrebno Mjesecu da se vrati u isti čvor kraće od zvjezdanog mjeseca: ono se naziva nodički ili drakonski mjesec. Traje 27,212 220 dana (27d5h5m35,8s), ili otprilike 27 1/5 dana. Važan je za izračunavanje pomrčine: ona se događa kada su Sunce, Zemlja i Mjesec u istoj liniji. Sunce se kreće po ekliptici, dok se Mjesec kreće po svojoj orbiti koja je nagnuta na ekliptiku. Ta tri tijela su u liniji samo kada je Mjesec na ekliptici, tj. kada je u jednom od čvorova. "Drakonski" mjesec se odnosi na mitološkog zmaja koji živi u čvorovima i stalno jede Sunce ili Mjesec tokom pomrčine.
Sinodički mjesec
Razlog za mjesečeve mijene je taj da se sa Zemlje vidi dio Mjeseca kojeg Sunce osvjetljava iz različitih uglova dok Mjesec prelazi svoju orbitu. Izgled tako ovisi o položaju Mjeseca u odnosu na Sunce (kao što se vidi sa Zemlje). Zbog toga što se Zemlja okreće oko Sunca, Mjesecu je potrebno dodatno vrijeme (nakon što navrši zvjezdani mjesec, tj. puni krug) da sustigne i vrati se u isti položaj u odnosu na Sunce. Ovaj duži period se zove sinodički mjesec (od grčkog syn hodô ili σὺν ὁδῴ). Zbog smetnji Zemljine i Mesečeve orbite, stvarno vrijeme između lunacija može iznositi od 29,27 do oko 29,83 dana. Dugoročno prosječno trajanje iznosi 29,530 588 dana (29d12h44m2,8s), ili otprilike 29 1/2 dana.
Dužine mjeseci
Naveden je spisak prosječnih dužina različitih astronomskih lunarnih mjeseca[1]. Ovo nisu konstante, tako da je data linearna aproksimacija sekularne promjene:
Vrijedi za epohu J2000.0 (1 jan 2000 12:00 TT):
Kalendarske implikacije
Beskonačni razlomci decimalne vrijednosti za sinodički mjesec daju uzastopne aproksimacije za srednju dužinu ovog mjeseca u vezi s dijelovima dana. Tako se na sljedećem spisku poslije broja dana u brojnicima nalazi cijeli broj mjeseci u nazivnicima: