cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saudijska Arabija
Kultura
Oblačenje prati striktno principe "hidžaba", što je islamski odraz jednostavnosti, posebno u oblačenju. Oblačenje je prilagođeno klimatskim uslovima. Odjeća se sastoji od tradicionalnih odjevnih predmeta: "thawb" sa "keffiyeh", kao i "Ghutrah" (Arapski: غتره‎), "Agal" (Arapski: عقال‎), i "Bisht" (Arapski: بشت‎)
Moderni Saudijski pisci su: Abdul Rahman Munif, Yousef Al-Mohaimeed, Abdu Khal, Ali al-Domaini, Ahmed Abodehman, Abdullah Al-Qasemi
Sport
Muškarci se često bave sportom. Žene rijetko učestvuju u sportskim aktivnostima, najčešće u dvoranama. Fudbal je najpopularniji sport. Saudijska Arabija učestvuje na Ljetnim Olimpijadama. Fudbalska reprezentacija Saudijske Arabije učestvuje u takmičenjima koja su pod okriljem FIFA-e. Pojedini popularni fudbaleri su: Majed Abdullah, Mohamed Al-Deayea, Sami Al-Jaber, Saeed Al-Owairan, Fahad Al-Bishi, Mohaisen Al-Jam'an, Mohammad Massad i Yousuf Al-Thunayan.
Vojska
Saudijsko Ministarstvo odbrane i avijacije je zaduženo za upravljanje vojnim snagama Saudijske Arabije. Ono je također zaduženo za izgradnju civilnih aerodroma i vojnih baza, kao i za meteorologiju. Oružane snage su sastavljene od: Armije, mornarice, vazduhoplovstva, protivzračne odbrane, Nacionalne garde, Kraljevske zaštitne regimente, i specijalnih snaga. Saudija ima svoju vojnu industriju. Vojni budžet je u iznosu od 38 milijardi američkih dolara. U okviru Ministarstva unutrašnjih poslova se nalaze: policija, graničari, obalna straža i "Al-Mujahidoon"
Valparaíso
Valparaíso je grad u istoimenoj regiji u Čileu. Smješten je uz obalu Tihog okeana, 110–120 kilometara sjeverozapadno od glavnog grada, Santiaga. S nešto više od 290.000 stanovnika (procjena iz 2017), šesti je grad po veličini u državi.
Geografija
Valparaíso je na južnoj obali zaljeva Tihog okeana (Bahía de Valparaíso). Na drugoj strani zaljeva smješteno je mondensko ljetovalište Viña del Mar. Grad se sastoji od ravnog, obalnog dijela te okolnih brdovitih područja, koji su međusobno povezani s 15 historijskih žičara.
Historija
Područje grada u doba prije dolaska Evropljana naseljavao je narod Changos, koji se bavio ribarstvom i poljoprivredom. Zaljev Valparaíso otkrio je 1536. Španac Juan de Saavedra. Grad je osnovan 1544.
Grad su često napadali gusari. Između ostalih, Francis Drake 5. decembra 1578. napao je i opljačkao ovo naselje.
Zemljotresi su pogodili Valparaíso 1730, 1822. i 1851, a 1906. zemljotres i cunami.
Lokalne dnevne novine, El Mercurio, osnovane 1827, najstariji su aktivni dnevni list na španskom jeziku u svijetu. mini|175px|lijevo|Trg Sotomayor
Dana 31. marta 1866. grad je razrušen u Ratu za nezavisnost Čilea, kada ga je bombardirala španska ratna flota. Na grad je ispaljeno 2.600 granata.
Godine 2003. slikovita stara gradska jezgra uvrštena je u spisak Svjetske baštine UNESCO-a.
Ekonomija
Luka Valparaíso jedna je od najvažnijih u Južnoj Americi. U 19. stoljeću Valparaíso je bio najveća luka cijele Pacifičke regije i, uz San Francisco, najvažnija luka na zapadnoj obali obje Amerike. Razlog je bilo to što je luka Valparaíso bila prva u koju su brodovi mogli pristati na putu oko rta Horn. Po otvaranju Panamskog kanala 1914. važnost luke naglo je opala. Po količini transportirane robe, obližnja luka San Antonio danas je prestigla Valparaíso. Otad su se u luci uglavnom zaustavljali samo brodovi koji su bili preveliki za prolaz kroz Panamski kanal.
Alegorija
Alegorija (grč. allegoria - prenesen govor)
Pjesnička figura najčešće svrstavana u figure misli, jer se njome izravno rečeno odnosi na nešto drugo, uz pretpostavku da se pjesnička slika ili priča može objasniti pojmovima. Kao prenošenje značenja srodna je metafori, no stara je retorika uglavnom držala kako zahtijeva veću cijelinu od pojedine riječi, što omogućuje da se vrline, strasti ili prirodne pojave opisuju kao osobe, odnosno da se npr. putovanje u prostoru shvati kao proces duhovnog sazrijevanja. Naziv se također koristi u širem smislu kao oznaka svakog lika ili prikaza u kojem se može razabrati pojmovno objašnjenje (npr. djevojka s vagom kao alegorija pravde), ali i za pojedine književne žanrove koji su osobito njegovani u srednjem vijeku i u baroku. Ponekad se shvaća kao i načelo koje prožima neke književne vrste, poput basne, ili pak, pojedina djela u kojima se jasno razabire odnos prema kritici ili potvrđivanju nekog poznatog učenja.
Tom Segev
Tom Segev je izraelski historičar i publicist. Radi na zajedničkom projektu izraelskih historičara, koji za cilj ima novu obradu izraelske historije.
Biografija
Segevovi roditelji izbjegli iz nacističke Njemačke 1935. godine. Otac mu je poginuo kao vojnik 1948. godine u ratu za nezavisnost Izraela. Kao novinar, Segev piše za Ha'aretz, izraelske dnevne novine. Napisao je nekoliko knjiga koje govore o Drugom svjetskom ratu, holokaustu, stradanju i iseljavanju Židova iz Njemačke.
Whitney Houston
Whitney Elizabeth Houston (Newark, New Jersey, 9. august 1963 - Beverly Hills, California, 11. februar 2012.) bila je američka pjevačica i glumica. U srodstvu s nekoliko poznatih pjevačica, poput njene majke Cissy Houston, rodice Dionne Warwick i kume Arethe Franklin, Houston je počela pjevati sa jedanaest godina u dječijem gospel horu. Kasnije je počela nastupati sa majkom i drugim pjevačima, kao što su Lou Rawls, Chaka Khan i Bill Laswell.
Biografija
Nakon što je kratko radila kao model i glumica, Houston je 1985. izdala svoj prvi album, Whitney Houston, koji je postao najprodavaniji debitantski album neke pjevačice. Njen drugi studijski album, Whitney iz 1987., postao je prvi album neke pjevačice koji je debitirao na broju jedan Billboardove ljestvice albuma. Njen je uspjeh otvorio vrata uspjeha i drugim afroameričkim pjevačicama.
Houston se 1992. godine udala za pjevača Bobbyja Browna, a u martu 1993. godine rodila je svoje prvo (i jedino) dijete, kćer Bobbi Kristinu. Houston se pojavila u svojoj prvoj glavnoj ulozi u filmu Tjelohranitelj, gdje je nastupila uz tada megapopularnog Kevina Costnera. Album sa muzikom iz filma je osvojio 1994. godine Grammyja za album godine, i postao najprodavaniji soundtrack svih vremena. Naslovna pjesma, "I Will Always Love You", jedan je od najprodavanijih singlova u historiji muzike. Houston je snimila i filmove Waiting to Exhale (1995.) te Propovjednikova supruga (1996.) Nakon izlaska četvrtog studijskog albuma My Love Is Your Love (1998.), obnovila je svoj ugovor sa izdavačkom kućom Arista Records za rekordnih 100 miliona dolara. Njen peti studijski album, Just Whitney, izašao je 2002. Problematični brak s Bobbyjem Brownom okončan je 2007.
Sa preko 220 miliona prodatih albuma, Whitney Houston je jedna od najprodavanijih muzičkih umjetnica na svijetu. Imala je čak 11 pjesama na broju jedan Billboardove ljestvice. Poznata je kao "Glas" ("The Voice") zbog "moćnog pop-gospel vokala". Časopis Rolling Stone ju je svrstao na listu "100 najvećih pjevača svih vremena". Brojni je R&B i pop glazbenici navode kao svoj uzor.
11. februara 2012. godine Whitney Houston je nađena mrtva u sobi na četvrtom spratu hotela Beverly Hilton na Beverly Hillsu, u Los Angelesu. Uzrok smrti se još ispituje. Mediji podsjećaju da je tamnoputa pjevačica posljednjih godina imala velikih problema sa drogom, što je i okončalo njenu do tada veoma uspješnu karijeru.
Umrla je uoči dodjele nagrade Grammy, u istom hotelu gde je održavana godišnja zabava uoči tog događaja, na kojoj je trebalo da nastupi.
Houstonova je osamdesetih i devedesetih godina držala prva mjesta na muzičkim top listama, do udaje za repera Bobija Brauna, nakon čega su počeli njeni problemi sa narkoticima.
18. august
18. august / kolovoz (18. 8) jest 230. dan godine po gregorijanskom kalendaru (231. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 135 dana.
IC 1627
IC 1627 (također poznat kao ESO 243-34, IRAS 01059-4621 i PGC 4027) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 282 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Feniks. Najveći prečnik je 2,50 (205 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (49 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 1899. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 1796A
NGC 1796A (također poznat kao ESO 119-35 i PGC 16698) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 400 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Najveći prečnik je 1,70 (198 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (58 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
RYR1
Rijanodinski receptor 1 (RYR-1), znan i kao kanal za oslobađanje kalcija iz skeletnih mišića ili receptor rijanodinskog tipa skeletnih mišića je jedan izklase rijanodinskih receptora i proteina koji se prvenstveno nalazi u skeletnim mišićima. Taj protein koji je kod ljudi kodiran genom RYR1 sa hromosoma 19.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 5.038 aminokiselina, a molekulska težina 565.176 Da.
Funkcija
RYR1 funkcioniše kao kalcijev kanal za oslobađanje u sarkoplazmatski retikulum, kao i kao veza između sarkoplazmatskog retikuluma i poprečne tubule. RYR1 je povezan sa dihidropiridinskim receptorom (kalcijski kanali L-tipa) unutar sarkolema T-tubula, koji se otvara kao odgovor na depolarizaciju, i na taj način efektivno znači da se RYR1 kanal otvara kao odgovor na depolarizaciju ćelije. RYR1 ima signalnu ulogu tokom embrionske miogeneze skeletnih mišića. Postoji korelacija između Ca2+ posredovane RYR1 signalizacije i ekspresije više molekula uključenih u ključne miogene signalne puteve. Od toga, više od 10 različito eksprimiranih gena pripada porodici Wnt koji su neophodni za diferencijaciju. Ovo se poklapa sa zapažanjem da se bez prisutnog RYR1 mišićne ćelije pojavljuju u manjim grupama, nedovoljno su razvijene i nemaju organizaciju. Sastav tipa vlakana je također pogođen, s manje mišićnih vlakana tipa 1, kada su smanjene količine RYR1. Ovi nalazi pokazuju da RYR1 ima nekontraktilnu ulogu tokom razvoja mišića. RYR1 je mehanički vezan za neuromišićne spojeve za biološki proces izazvan otpuštanjem kalcija-kalcijem. Dok su signali izvedeni iz nerava potrebni za distribuciju klastera acetilholinskih receptora, postoje dokazi koji ukazuju na to da je aktivnost RYR1 važan posrednik u formiranju i oblikovanju ovih receptora tokom embrijskog razvoja.. Čini se da signali iz nerva i aktivnosti RYR1 uravnotežuju jedni druge. Kada se RYR1 eliminiše, klasteri acetilholinskih receptora pojavljuju se u abnormalno uskom obrascu, ali bez signala iz nerva, klasteri su raštrkani i široki. Iako je njihova direktna uloga još uvijek nepoznata, RYR1 je neophodan za pravilnu distribuciju klastera acetilholinskih receptora.
Klinički značaj
Mutacije u genu RYR1 povezane su sa osjetljivošću na malignu hipertermiju, bolest centralnog jezgra, miopatiju minijezgra sa vanjskom oftalmoplegijom i samarićansku miopatiju, benignu kongenitalnu miopatiju. Xdemonstrirani su alternativno prerađeni primarni  transkripti koji kodiraju različite izoforme. Dantrolen može biti jedini poznati lijek koji je efikasan u slučajevima maligne hipertermije.
Interakcije
Pokazalo se da RYR1 interraguje sa:
19. august
19. august / kolovoz (19. 8) jest 231. dan godine po gregorijanskom kalendaru (232. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 134 dana.
NGC 69
NGC 69 (također poznat kao Arp 113, MCG 5-1-66 i PGC 1191) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 307 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Najveći prečnik je 0,50 (45 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (27 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio R. J. Mitchell 7. oktobra 1855. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kočani
Kočani je grad i sjedište općine u Sjevernoj Makedoniji. Sam grad ima 28 330 stanovnika, a općina oko 41 356 stanovnika.
Kroz grad prolazi magistralna saobraćajnica koja povezuje Štip i Veles, a potom izlazi na E-75 Skoplje-Đevđelija.
NGC 6228
NGC 6228 (također poznat kao IRAS 16460+2617, MCG 4-40-1, PGC 59007 i UGC 10558) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 471 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 1,10 (151 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (82 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 28. juna 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kirij
Kirij jest vještački hemijski element sa simbolom Cm i atomskim brojem 96. U periodnom sistemu nalazi se u grupi aktinoida (7. perioda, f-blok) i ubraja se u transuranijske elemente. Ime je dobio po prezimenu hemičara bračnog para Marie i Pierre Curie.
Kirij je radioaktivni, srebreno-svijetli veoma tvrdi metal. Nastaje u nuklearnim reaktorima. Iz jedne tone potrošenog nuklearnog goriva nastaje oko 20 grama ovog elementa. Prvi put je dobijen u ljeto 1944. iz lakšeg elementa plutonija, međutim njegovo otkriće je objavljeno naknadno, kada je njegov pronalazač Glenn T. Seaborg na gostovanju u jednoj radio emisiji za djecu spomenuo postojanje ovog elementa, u odgovoru na pitanja mlađih slušalaca da li je otkriven neki novi element.
Ovaj element je vrlo snažan alfa-emiter. Zbog velike količine toplote koje emitira tokom svog raspada, našao je primjenu u baterijama na bazi radionuklida. Osim toga, koristi se i za dobijanje izotopa 238Pu koji se koristi za baterije koje ne emitiraju gama zračenje, poput onih u pacemakerima. Kirij je također polazni materijal za dobijanje viših tranuranijskih i transaktinoidinih elemenata. Služi kao izvor alfa-zraka u rendgenskim spektrometrima, s kojima su, između ostalih, opremljene sonde poput rovera na Marsu: Mars Pathfindera, Spirita i Opportunityja, pomoću kojih one mogu hemijski analizirati stijene na Marsu, a sličnim uređajem opremljena je i sonda Philae na svemirskoj letjelici Rosetta, koja je korištena pri analizi površine komete 67P/C–G.
Historija
thumb|lijevo|60-inčni ciklotron Kirij su na ljeto 1944. otkrili Glenn T. Seaborg sa svojim saradnicima Ralph A. Jamesom i Albertom Ghiorsom. U seriji pokusa koristili su 60-inčni ciklotron na Univerzitetu Kalifornije u Berkeleyju. Nakon neptunija i plutonija, bio je to treći tranuranijski element otkriven nakon 1940. godine. Njegova sinteza desila se mnogo prije nego što je sintetiziran element koji se u perodnom sistemu nalazi jedno mjesto prije kirija, americija.
Za dobijanje novog elementa korišteni su pretežno oksidi polaznih elemenata. U tom procesu, najprije se rastvor plutonij-nitrata (i to izotopa 239Pu) nanosio na foliju načinjenu od platine, površine oko 0,5 cm2. Nakon toga rastvor je isparavao a ostatak se žario do nastanka oksida (PuO2). Nakon bombardiranja uzorka u ciklotronu, on se rastvarao sa dušičnom kiselinom te ponovno pomoću koncentriranog vodenog rastvora amonij-hidroksida da bi se istaložio u vidu hidroksida. Ostatak se rastvarao u perhlornoj kiselini. Daljnji tok odvajanja slijedio je pomoću ionskih izmjenjivača. U nizu eksperimenata nastajala su dva različita izotopa: 242Cm i240Cm.
Prvi izotop 242Cm dobijen je u julu/augustu 1944. nakon bombardiranja uzorka 239Pu alfa-česticama. Pri tome je u takozvanoj (α,n)-reakciji nastajao željeni izotop i jedan neutron:
Nesumnjiva identifikacija novog elementa izvršena je na osnovu karakterističnih nivoa energije emitiranih alfa-čestica pri raspadu. Vrijeme poluraspada tih alfa-raspada prvobitno je procijenjeno na oko 150 dana (162,8 dana po aktuelnim podacima).
Drugi, kratkoživući izotop 240Cm, koji je također nastao bombardiranjem plutonija 239Pu alfa-česticama, otkriven je tek kasnije u martu 1945. godine:
Vrijeme poluraspada ovog izotopa najprije je procijenjeno na 26,7 dana (dok je prema aktuelnim podacima izmjereno 27 dana ).
Zbog Drugog svjetskog rata koji je tada trajao, otkriće novog elementa nije odmah objavljeno. Za postojanje ovog elementa javnost je saznala na neobičan način: u američkoj radio emisiji Quiz Kids, 11. novembra 1945. jedan od mlađih slušalaca upitao je čuvenog Glenna Seaborga koji je tom prilikom bio gost, da li je tokom Drugog svjetskog rata u sklopu istraživanja nuklearnog oružja otkriven neki novi element. Seaborg je potvrdno odgovorio na pitanje i time je istovremeno otkrio i postojanje elementa sa sljedećim najmanjim atomskim brojem, americija. Ova objava desila se prije zvaničnog izvještaja podnesenog na simpoziju Američkog hemijskog društva.
Otkriće kirija (izotopa 242Cm i 240Cm), njegovo dobijanje i spojevi kasnije su patentirani pod nazivom Element 96 and compositions thereof, pri čemu se kao pronalazač pojavljuje samo Glenn T. Seaborg. Ime kirij izabrano je analogno imenu elementa gadolinija, metalu rijetkih zemalja, koji se u periodnom sistemu elemenata nalazi tačno iznad kirija. Odabirom imena ukazana je čast bračnom paru Pierreu i Mariji Curie, čiji je naučni rad bio ključna prekretnica u istraživanju radioaktivnosti. Time je nastavljen trend davanja imena gadolinija, koji je također dobio ime po poznatom istraživaču rijetkih zemalja, Johanu Gadolinu.
Prve mjerljive količine ovog elementa sačinili su Louis B. Werner i Isadore Perlman 1947. u obliku hidroksida. Radilo se o 40 μg izotopa 242Cm koji je nastao bombardiranjem izotopa americija 241Am. U elementarnom obliku dobijen je tek 1951. reakcijom redukcije kirij(III)-fluorida sa barijem.
Osobine
U periodnom sistemu, kirij sa atomskim brojem 96 nalazi se u grupi aktinoida, njegov prethodnik je americij, a naredni element je berkelij. Njegov analog u grupi lantanoida je gadolinij.
Fizičke
Kirij je vještački, radioaktivni metal. Dosta je tvrd, a po izgledu je srebrenasto-bijel slično kao i gadolinij, njegov analog među lantanoidima. I pod drugim fizičkim i hemijskim osobinama, kirij mu dosta nalikuje. Njegova tačka topljenja iznosi 1340 °C što je znatno više nego kod prethodnih transuranijskih elemenata: neptunija (637 °C ), plutonija (639 °C) i americija (1173 °C). U usporedbi s prethodnim, gadolinij se topi pri 1312 °C. Tačka ključanja kirij iznosi 3110 °C.
Pri standardnim uslovima temperature i pritiska kirij postoji samo u obliku α-Cm alotropske modifikacije. Kristalizira se u heksagonalnom kristalnom sistemu u prostornoj grupi P63/mmc sa parametrima rešetke a = 365 pm i c = 1182 pm kao i četiri formulske jedinice po elementarnoj ćeliji. Kristalna struktura sastoji se iz dvostrukog heksagonalnog, kuglastog gustog pakovanja gdje se slojevi redaju po principu ABAC pa je prema tome izotip strukture lantana α-La.
Pri pritisku iznad 23 GPa, α-Cm prelazi u β-Cm. Beta modifikacija se kristalizira u kubičnom kristalnom sistemu u prostornoj grupi Fmm sa parametrom rešetke a = 493 pm, što odgovara kubičnoj plošno-centriranoj rešetki (fcc) odnosno kubičnoj gusto pakovanoj kuglastoj rešetki sa redoslijedom ABC.
Fluorescencija pobuđenih Cm(III) iona dostatno je dugovječna, da bi se iskoristila za lasersku spektroskopiju fluorescencijom. Dugo trajanje fluorescencije vjerovatno je uzrokovano velikom energetskom prazninom između osnovnog stanja 8S7/2 i prvog pobuđenog stanja 6D7/2. To omogućava ciljanu detekciju spojeva kirija, jer nakon određenog vremena kratkotrajni procesi fluorescencije drugih metalnih iona i organskih supstanci počinju blijediti.
Hemijske
Najstabilnije oksidacijsko stanje kirija je +3. U nekim spojevima ponekad se može javiti i u oksidacijskom stanju +4. U hemijskom smislu dosta je sličan americiju i mnogim lantanoidima. U razblaženim vodenim rastvorima, ion Cm3+ je bezbojan a ion Cm4+ svijetlo žut. U jače koncentriranim rastvorima, i ion Cm3+ je također svijetlo žut.
Ioni kirija spadaju u jake Lewisove kiseline, zbog čega najstabilnije komplekse gradi sa jakim bazama. Pri tome građenje kompleksa sadrži vrlo nizak udio kovalentne veze i uglavnom se zasniva na ionskoj vezi. U svojim osobinama kompleksiranja, kirij se razlikuje od ranije otkrivenih aktinoida poput torija i uranija, a i po tome jako sliči lantanoidima.
Izotopi
Kirij nema niti jedan stabilan izotop već su mu svi radioaktivni. Do danas je poznato dvadeset izotopa i sedam nuklearnih izomera ovog elementa između 233Cm i 252Cm. Najduže vrijeme poluraspada imaju 247Cm koje iznosi 15,6 miliona godina, te 248Cm sa 348 hiljada godina. Osim njih, izotopi sa nešto dužim vremenima poluraspada su 245Cm (8.500 godina), 250Cm (8.300 godina) i 246Cm (4.760 godina). Pri tome je izotop 250Cm donekle poseban jer se njegov radioaktivni raspad pretežno (oko 86%) sastoji iz spontanog raspada. Izotopi kirija koji se tehnički najčešće koriste su 242Cm sa vremenom poluraspada od 162,8 dana i 244Cm sa 18,1 godina.
Poprečni presjeci za inducirani raspad putem termičkih neutrona iznose: za 242Cm oko 5 b, 243Cm 620 b, 244Cm 1,1 b, 245Cm 2100 b, 246Cm 0,16 b, 247Cm 82 b i za 248Cm 0,36 b. Ovo odgovara pravilu, prema kojem se većina transuranijskih nuklida sa neparnim brojem neutrona "termički lahko cijepa".
Rasprostranjenost
Najduže živući izotop 247Cm ima vrijeme poluraspada od 15,6 miliona godina. Iz tog razloga, sav primordijalni kirij, koji je postojao na Zemlji za vrijeme njenog nastanka, u međuvremenu se raspao. Kirij se danas dobija vještački u svrhu naučnih ispitivanja u vrlo malim količinama. Osim toga, u vrlo malim količinama nastaje i tokom trošenja nuklearnog goriva u reaktorima. Kirij koji je dospio u okolinu, najvećim dijelom je nastao tokom atmosferskih testova nuklearnog oružja do 1980. godine. Na nekim lokacijama izmjerene su značajne količine ovog elementa, čiji uzrok su pretežno nuklearne nesreće i drugi testovi atomskog oružja. Međutim, prirodnoj pozadinskoj radioaktivnosti na Zemlji, kirij ne pridonosi gotovo nikako.
Tokom prvog otkrića elemenata ajnštajnija i fermija u ostacima prve američke hidrogenske bombe Ivy Mike, koja je eksplodirala 1. novembra 1952. na atolu Eniwetok, pored plutonija i americija, pronađeni su i izotopi kirija, berkelija i kalifornija: prije svega izotopi 245Cm i 246Cm, a u znatno manjoj mjeri izotopi 247Cm i 248Cm, dok je izotop 249Cm nađen samo u tragovima. Iz razloga čuvanja vojnih tajni, rezultati testova objavljeni su tek 1956. godine.
Dobijanje
U vrlo malim količinama, kirij nastaje u nuklearnim reaktorima. U svijetu je danas dostupan u količinama od nekoliko kilograma, pri čemu se cijena izotopa 244Cm odnosno 248Cm kreće oko 160 US$ po mikrogramu. U nuklearnim reaktorima nastaje tokom serije nuklearnih raspada izotopa uranija 238U. Pri tome je jedan od najvažnijih koraka reakcija zahvata neutrona odnosno (n,γ), pri kojoj nastali pobuđeni "kćerka"-nuklid prelazi u osnovno stanje emitiranjem γ-kvanta. Slobodni neutroni neophodni za to nastaju nuklearnim raspadom drugog jezgra u reaktoru. U takvom nuklearno-hemijskom procesu naprije nastaje izotop plutonija 239Pu putem (n,γ)-reakcije nakon koje slijede dva β− raspada. U oplodnim reaktorima ovaj proces se koristi za "oplođivanje" novog nuklearnog materijala.
Dvije daljnje (n,γ)-reakcije nakon kojih slijedi β− raspad daju izotop americija 241Am. Nakon ponovno jedne (n,γ)-reakcije i sljedećeg β− raspada napokon nastaje 242Cm.
Ova reakcija odvija se i u gorivu u nuklearnim centralama, tako da se izotop 244Cm može dobiti i preradom potrošenog nuklearnog goriva.
Reference
🇵🇸
Diva
Diva je singl američke pjevačice Beyoncé Knowles izdat 2009 godine sa albuma I Am... Sasha Fierce (2008).
Autor: Shondrae "Bangladesh" Crawford, Sean Garrett, Beyoncé Giselle Knowles.
Antofagasta
Antofagasta je grad i luka na sjeveru Čilea. Grad prema podacima iz 2004. godine ima 296.905 stanovnika.
Geografija
Pretpostavlja se da naziv grada Antofagasta potiče iz kečuanskog jezika i znači Selo na velikom slanom jezeru. Nalazi se na rubu pustinje Atacame na obali Tihog okeana. Udaljen je 1400 kilometara od glavnog grada Santiaga.
Historija
Grad Antofagasta je osnovan u 1868. godine kao luka za novotkrivene rudnike srebra u blizini. Prvo ime grada bilo je Peñas Blancas (bos. Bijele stijene). Grad je pripadao Boliviji do 14. februara 1879, kada ga je okupirala vojska Čilea. Ovaj događaj je označio početak Pacifičkog rata.
Libreville
Libreville je najveći i glavni grad afričke države Gabon. Po popisu iz 1. januara 2005., imao je 578,000 stanovnika.
Antofagasta
Ekonomija
Gradska luka je važna za izvoz čileanskih sirovina, kao što su šalitra, bakar i nitrati. Industrijska zona (Ciudad Empresarial La Negra) ima površinu od 24 km2 i nalazi se 20 kilometara izvan grada. Antofagasta je centar rudarskog regiona, a u industrijskoj zoni postoje pogoni prerade bakarne rude i čeličana.
Libreville
Grad je ujedno i mjesto luke na rijeci Komo, blizu Gvinejskog zaliva, i centar je regionalne trgovine drvetom.
Područje je bilo naselejeno pripadnicima plemena Mpongwé, dugo prije nego što su francuzi osvojili zemlju, 1839. 1846. godine, brazilski brod L'Elizia, koji je prevozio robove za prodaju, je zarobila francuska mornarica, blizu Loango-a. Robovi su bili oslobođeni, i osnovali su Libreville (francuska riječ za "Slobodni grad"), 1848. To je bila glavna luka francuske Ekvatorijalne Afrike od 1934. do 1946. i bio je centralno mjesto Bitke za Gabon, iz 1940.
Koordinate grada su: 0°23′24″S (sjever) 9°27′0″I (istok)
20. august
20. august / kolovoz (20. 8) jest 232. dan godine po gregorijanskom kalendaru (233. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 133 dana.
Nijjet
Nijjet je duhovna odluka muslimana da uradi nešto propisano za muslimane, kroz Kur'an ili hadis. Tako, npr. svaka islamska molitva ili post ramazana|ramazanskog posta]] počinje sa nijjetom. Nijjet se može izgovoriti na svom ili arapskom jeziku, dok jedan dio uleme smatra da je nijjet isključivo duhovna odluka, te da ga nije potrebno izgovarati riječima.
Sadržaj nijjeta ovisi o namaskom vaktu, mada postoji i generalni nijjet koji je na bosanskom i arapskom jeziku:
Tripeptidna aminopeptidaza
Tripeptidna aminopeptidaza (EC 3.4.11.4, tripeptidaza, aminotripeptidaza, aminoegzotripeptidaza, limfopeptidaza, imidoendopeptidaza, peptidaza B, alanin-fenilalanin-prolin arilamidaza, peptidaza T) je enzim. Ovaj enzim katalizira sljedeće hemijske reakcije:
Ovaj cinkov enzim, rasprostranjen je široko u tkivima sisara.
Transformirajući faktor rasta
Pojam transformirajući faktor rasta (poznat i kao tumorski faktor rasta ili fakror rasta tumora, TGF) koristi se za opisivanje dvije klase polipeptidnih faktora rasta, TGFα i TGFβ.
Naziv "transformirajući faktor rasta" je donekle proizvoljan, budući da dvije klase TGF-a nisu strukturno ili genetički međusobno povezane i djeluju preko različitih receptorskih mehanizama. Nadalje, oni ne indukuju uvijek ćelijsku transformaciju i nisu jedini faktori rasta koji indukuju ćelijsku transformaciju.
Funkcija
Ovi proteini su prvobitno bili okarakterisani njihovom sposobnošću da indukuju onkogenu transformaciju u specifičnom sistemu ćelijske kulture, fibroblastima bubrega pacova. Primjena transformirajućih faktora rasta na fibroblaste normalnog pacovskog bubrega inducira kultivirane ćelije da proliferiraju i prerastu, koje više nisu podložne normalnoj inhibiciji uzrokovanoj kontaktom između ćelija.
NGC 3288
NGC 3288 (također poznat kao MCG 10-15-114, PGC 31446 i UGC 5752) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 374 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 0,90 (98 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (76 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 9. aprila 1793. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Shareware
Shareware, ili u direktnom prijevodu sa engleskog jezika "dijeljena roba", je pojam pod kojim se podrazumjeva način distribucije proizvoda (najčešće softvera) na taj način da je kupcu omogućeno prethodno isprobavanje proizvoda prije nego isti bude plaćen.
Ovaj pojam se najčešće koristi u informatici za softver koji je distribuiran uz odgodu plaćanja na neki unaprijed definisani period. Shareware softver je obično potpuno funkcionalan neki određeni period nakon čega ga je potrebno ukloniti sa računara. U ugovoru (EULA) koji dolazi uz instalaciju softvera, opisane su obaveze korisnika prema proizvođaču. One mogu biti pravne ili moralne.
Zaštita interesa
Da bi zaštitili svoj interes proizvođači implementiraju posebne funkcionalnosti koje su u stanju potpuno onesposobiti program nakon isteka dozvoljenog roka upotrebe programa. Dalja upotreba je omogućena samo unošenjem ispravnih podataka o registraciji ili aktiviranjem od strane kompanijinog web sajta. Osim ovoga, prave se posebni sistemi zaštite koji onemogućavaju zlonamjerne korisnike od višestrukog instaliranja programa ili pomjeranja datuma internog sata.
Popularizacija
Prvi koji je iskoristio ovaj naziv je bio Bob Wallace da bi opisao svoj softver PC-Write i to u 80-tim godinama prošlog vijeka. Veća popularizacija ovakvog načina distribucije softvera je počela paralelno sa razvojem interneta. Koristile su ga uglavnom manje kompanije kojima je to bio idealan put za prezentaciju svojih proizvoda krajnjim korisnicima. U novije vrijeme na taj se način odlučuju i velike kompanije za neke svoje proizvode.
Loše strane
Loše strane ovakvog distribuiranja softvera su evidentne samo za proizvođače. Ogledaju se u tome da je zlonamjerniku vrlo lako naći način da zaobiđe zaštite, pa na crnom tržištu za svaki ovakav proizvod vrlo brzo bude javno objavljen serijski broj, ili čak mali program, "generator ključeva" (en. key generator), koji je u stanju da na osnovu unesenog imena generiše odgovarajući serijski broj za određeni program. Vremenom kompanije pokušavaju sve sofisticiranije načine zaštite svojih interesa, no bezuspješno.
Najpoznatiji shareware programi
Zaštita
NGC 7745
NGC 7745 (također poznat kao MCG 4-56-4 i PGC 72299) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 789 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 0,70 (161 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (161 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 6. septembra 1863. godine.
Shareware
Najpoznatiji shareware programi
Arhiveri
Download manageri
NGC 7745
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Pupoljak
thumb|right|Pupoljak evropske [[bukva|bukve (Fagus sylvatica]] Pupoljak ili kratko pup – u  botanici – je nerazvijeni ili embrionski izdanak koji se obično javlja u pazuhu lista ili na vrhu biljne stabljike. Jednom kada se formira, pupoljak može ostati neko vrijeme u stanju uspavanosti ili može odmah formirati izdanak. Pupoljci su specijalizovani za razvoj cvjetova ili kratkih izdanaka ili mogu imati potencijal za opći razvoj izdanaka. Izraz pupoljak se koristi i u zoologiji, gdje se odnosi na izrastanje (pupanje)  iz tijela  i može razviti u novu jedinku.
Pregled
thumb|right|250px|Skala pupoljaka u ocvijeću [[Halesia carolina]] Pupoljci mnogih šumskih biljaka, posebno u umjerenim ili hladnim klimatima, zaštićeni su pokrovom modificiranih listova zvanih  ljuskice  koji čvrsto zatvara osjetljive dijelove pupoljka. Mnoge ljuske pupoljka prekrivene su gumiranim supstancama koje služe kao dodatna zaštita. Kada se pupoljak razvija, ljuskice se mogu ponešto povećati, ali obično same otpadaju, ostavljajući niz vodoravno izduženih ožiljaka na površini rastuće stabljike. Pomoću ovih ožiljaka može se odrediti starost bilo koje mlade grane, jer se svake godine rast završi stvaranjem pupoljka, čijim formiranjem nastaje dodatna grupa ožiljaka skale pupoljaka. Kontinuirani rast grana uzrokuje brisanje ovih ožiljaka nakon nekoliko godina, tako da se na ovaj način ne može odrediti ukupna starost starijih grana.
Kod mnogih biljaka ljuskice se ne oblikuju preko pupolja, a pupoljak se tada naziva goli pupoljak. Mali nerazvijeni listovi u takvim pupoljcima često su pretjerano dlakavi. Goli pupoljci se nalaze kod nekih grmova, poput nekih vrsta rodova Sumac i Viburnum (Viburnum alnifolium i V. lantana) i u zeljastih biljaka. U mnogim potonjim pupoljci su još smanjeni, a često se sastoje od nediferencirane mase ćelija u osovinama lišća. Na kraju stabljike nalazi se terminalni pupoljak, a bočni pupoljci nalaze se sa strane. Glava kupusa (vidi Brassica) je izuzetno veliki terminalni pupoljak, dok su prokeljevi veliki bočni pupoljci.
Pošto se pupoljci formiraju u osovinama lišća, njihova raspodjela na stabljici je ista kao kod listova. Na vrhu stabljike postoje alternativni, nasuprotni i nabubreni pupoljci, kao i terminalni pupoljak. U mnogim se biljkama pupoljci pojavljuju se na neočekivanim mjestima: poznati su kao pustolovni pupoljci.
Često je moguće pronaći pupoljak u izvanrednom nizu gradacija njihovih ljuskica. Naprimjer, u rodu Aesculus (kesten) može se vidjeti potpuna gradacija od male smeđe vanjske skale preko većih ljuskica koje se pri razvlačenju postaju pomalo zelene do unutarnjih ljuskica, koje su nalik listićima. Takva serija sugerira da su ljuskice pupoljka istinski listovi, modificirani radi zaštite osjetljivijih dijelova biljke tokom nepovoljnih razdoblja.
Tipovi pupoljka
thumb|270px|right|Klasifikacija biljnih pupoljaka Bud of [[Ficus carica|thumb|270px|right|Vršni, vegetativni pupoljak Ficus carica]] Pupoljci su često korisni u identifikaciji biljaka, posebno za drvenaste biljke zimi kada su otpali listovi. Pupoljci se mogu klasificirati i opisati prema različitim kriterijima: lokaciji, statusu, morfologiji i funkciji. Botaničari obično upotrebljavaju slijedeće termine:
21. august
21. august / kolovoz (21. 8) jest 233. dan godine po gregorijanskom kalendaru (234. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 132 dana.
Broken-Hearted Girl
245px|desno| Broken-Hearted Girl je singl američke R&B pjevačice Beyoncé Knowles izdat 2009. godine sa album I Am... Sasha Fierce.
Stanley
mini|desno|200px|Stanley, snimljen iz zraka. Stanley (također poznat i kao "Port Stanley" (luka Stanley)) je glavni grad i ujedno jedno gradsko naselje na Falklandskim ostrvima. Nalazi se na ostrvu East Falkland (Istočni Falkland), na padini orijentisanoj prema sjeveru, i južno od luke Stanley Harbour, na jednom od najvlažnijih dijelova ostrvlja. Po popisu iz 2006. grad je imao 2.115 stanovnika.
Danas, Stanley je glavni centar kupovine na ostrvima i čvorište mreže puteva ostrva East Falkland.
Ostale zanimljivosti su Muzej Falklandskih ostrva, zgrada Vlade koja je izgrađena 1845. i koja je bila sjedište Guvernera Falklandskih ostrva (trenutno na tom mjestu je Nigel Haywood), igralište za golf, luk napravljen od kitovih kostiju, totem, nekoliko ratnih spomenika i brodskih olupina u luci.
Tu su i tri crkve, uključujući katedralu "Anglican Christ Church", koja je najjužnija katedrala na svijetu. Katedrala čini maleni Stanley gradom. Jezoviti ostatak minskog polja na jugu je mjesto za uništavanje mina.
Stanley je imenovan po Edward Smith-Stanley, 14-tom Grofu od Derby-ja, koji, u stvari, nikada nije posjetio ostrva. Geografske koordinate grada su: 51°41′31.56″J 57°51′32.04″Z
Santiago de Chile
mini|desno|290px Santiago (španski: Santiago de Chile) jest glavni i najveći grad južnoameričke države Čile, ujedno i centar njegove najveće konurbacije (širi Santiago). Grad se nalazi u centralnoj dolini države, na nadmorskoj visini od 520 m iznad mora. Iako je Santiago glavni grad, zakonodavna tijela su smještena u priobalnom gradu Valparaíso, zapadno od Santiaga. Prema popisu iz 2002. godine grad je imao 5.428.590 stanovnika.
Siguran ekonomski rast Čilea je pretvorio Santiago u jedno od najrazvijenijih metropolskih područja Latinske Amerike, sa obimnim prigradskim razvojem, desetinama šoping centara, i impresivnom arhitekturom visokih zgrada. Santiago je jedan od svjetskih Alfa gradova i ima veoma savremenu prevoznu infrastrukturu, uključujući i rastuću mrežu Santiago metroa, kao i napore u modernizaciji autobuskog saobraćaja.
U okviru razvoja transporta sagrađen je kružni i gradski autoput, čiji se dijelovi nalaze pod zemljom, pa i ispod glavne gradske rijeke Mapocho, spajajući najdalje istočne i zapadne dijelove grada, vožnjom koja traje 25 minuta.
Santiago je regionalno središte mnogih multinacionalnih kompanija i financijski je centar.
Serija (geologija)
Serije su pododjeljci slojeva stijena, prema njihovoj starosti i formalno definirani međunarodnim konvencijama geološke vremenske skale. Serija je, dakle, niz slojeva koji definiraju hronostratigrafsku jedinicu. Serije su pododjeljci sistema i sami su podijeljeni u stadije. Serija je pojam koji definira jedinicu slojeva stena formiranih tokom određenog vremenskog intervala (hronostratigrafska jedinica); ekvivalentna je (ali nije sinonim) pojmu "geološka epoha", koji određuje sam interval vremena, iako  su ova dva termina ponekad nejasna u neformalnoj literaturi.
Serija u geološkoj vremenskoj skali
Geološki vremenski raspon ima sve sisteme u fanerozoiku eonotem podijeljene  u serije. Neki od njih imaju svoja imena, u drugim je sistem jednostavno podijeljen na niži, srednji i gornji. Sistem krede je, naprimjer, podijeljen na serije gornje krede i donje krede; dok je karbonski sistem podijeljen u serije pensilvanija i misisipija. Godine 2008, Međunarodna komisija za stratigrafiju još nije bila imenovala sve četiri serije kambrija. Sada su serije ograničene na fanerozoik, ali ICS namjerava podeliti tri sistema neoproterozoika (edijakarana, kriogenija i tonija) također na stadije.
Sistemi i litostrotigrafija
Sistemi mogu uključivati mnoge litostratigrafske jedinice (naprimjer formacije), ležišta, članovi, itd.) različitih tipova stijena koje bili su smještene u različitim sredinama u isto vreme. Na isti način litostrotigrafska jedinica može obuhvatiti brojne sisteme ili njihove dijelove.
22. august
22. august / kolovoz (22. 8) jest 234. dan godine po gregorijanskom kalendaru (235. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 131 dan.
Bones (reper)
Elmo Kennedy O' Connor (rođen 11. januara 1994), poznatiji pod pseudonimom Bones (češto stilizovano kao BONES) američki je reper, pjevač i tekstopisac iz Howella, Michigan. On je osnivač muzičke rep organizacije TeamSESH.
O' Connor se smatra za jednog od najuticajnijih izvođača underground hip-hop scene. Do sada je izbacio više od 60 albuma, mixtapeova i EP-ova.
Djetinjstvo i mladost
Elmo Kennedy O'Connor je rođen u Marin Countyju, Kalifornija. Majka mu se bavila dizajnom odjeće, a otac web-dizajnom. Djed sa majčine strane mu je američki glumac, Robert Culp. Elmo je zajedno sa porodicom živio u Muir Beachu, Kalifornija, prije preseljenja u New York.
Sa 17 godina biva izbačen iz škole i seli se u Los Angeles kod brata Elliotta koji će mu kasnije biti menadžer. Iako se rano odselio od porodice, O' Connor ih se rado prisjeća i priča pozitivno o njima, te kaže da "kad bi morao da napiše knjigu o roditeljima iz snova, ne bi je mogao drugačije napisati nego da stavi svoje roditelje na to mjesto. Uvijek su me obasipali ljubavlju, bezuslovnom, vječnom." Iako je živio u dobroj porodici, iste ga emocije ne vežu za rodni grad Howell jer ga u jednom intervjuu Bones opisuje za rasističkih grad koji ne trpi različitosti već ih ubija.
Muzička karijera
Kao devetogodišnjak počinje sa muzičkom karijerom 2003. godine kada mu otac kupuje prvi računar, iMac G3. Skidao je hip-hop instrumentale sa SoundClicka i repovao na mikrofonu koji je bio ugrađen na iMac. Tako je bilo sve do 2010. godine kada svoje pjesme počinje izbacivati online pod pseudonimom "Th@ Kid". Nakon što se preselio u Los Angeles, O' Connor je uživo upoznao Eddyja, Xaviera i Chrisa, koji su u to vrijeme bili dio Raider Klana.
Dana 4. jula 2012. izabacuje prvi album pod novim imenom. Od 2012. do 2014. je izbacio 12 albuma, a krajem 2014. su mediji kritizerski reagovali na njegov album TeenWitch, zbog kontroverzi oko pjesme BombsInTheLunchroom koja govori o masakru u srednjoj školi Columbine. Sljedeći album pod nazivom Garbage je izbacio 9. juna 2014. god. Isti album je doživio brzu ekspanziju u javnosti jer dobija veći medijski prostor i uglavnom pozitivne kritike.
U aprilu 2014. zajedno sa producentom GREAF-om odlučuje napraviti duo pod imenom surrenderdorothy. Taj projekat je vidno distanciran od muzike koju Elmo inače izbacuje, a beatove mijenjaju akustična gitara, dok repovanje zamjenjuje pjevanjem. Iako O' Connor i u solo karijeri dosta eksperimentiše sa žanrovima, ovdje se to još više primijeti. Od 2014. pa sve do danas, duo je izbacio 6 EP-ova.
Stil i uticaji
Iako se često smatra za pionira emo-rap podžanra, O'Connor je rekao da svoju muziku ne može svrstati ni u jedan žanr. Njegov raniji stil izvedbi uveliko podsjeća na SpaceGhostPurppa čiju muziku fanovi smatraju za futurističku. Takođe, Bones se smatra i za pionira trap metala.
Elmo veoma rijetko priča o muzičarima koji su najviše uticali na njega, a u nekoliko intervjua je spomenuo Marvina Gayea, Earth Wind and Fire, Bootsy Collins, te Stevieja Nicksa i Joni Mitchell.
Tokom svoje bogate muzičke karijere eksperimentisao je sa mnogim žanrovima i dosta je pomogao da se u hip-hopu razviju novi podžanrovi. Smatra se za jednog od najuticajnijih underground izvođača u internet eri.
Privatni život
O'Connor sada živi u Glendaleu, Kalifornija sa svojom suprugom Samanthom Strysko, koju je upoznao na Disneylandu. U martu 2019, O'Connor je izjavio da očekuje prvo dijete sa svojom suprugom, te je 5 mjeseci kasnije rođen sin koji nosi ime Howl Timothy.
IC 1628
IC 1628 (također poznat kao ESO 412-7, MCG -5-3-27 i PGC 4075) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 262 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kipar. Najveći prečnik je 1,10 (84 hiljade sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (84 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 12. oktobra 1897. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Receptor epidermnog faktora rasta
Receptor epidermnog faktora rasta (EGFR, ErbB-1, HER1 kod ljudi je transmembranski protein, receptor za članove epidermnog faktora rasta porodice EGF vanćelijskog proteinskog liganda.
Receptor epidermnog faktora rasta je član receptora porodice ErbB, potporodice od četiri blisko povezane receptorske tirozin-kinaze: EGFR (ErbB-1), HER2/neu (ErbB-2), 3 HER (ErbB-3) i HER-4 (ErbB-4). Kod mnogih tipova raka, mutacije koje utiču na ekspresiju ili aktivnost EGFR-a mogu dovesti do raka.
Nedostatak signalizacije EGFR-a i drugih receptorska tirozin-kinaza kod ljudi povezan je s bolestima kao što je Alzheimerova bolest, dok je prekomjerna ekspresija povezana s razvojem širokog spektra tumora. Prekid EGFR signalizacije, bilo blokiranjem EGFR mjesta vezanja na vanćelijskom domenu receptora ili inhibicijom aktivnosti unutarćelijskih tirozin-kinaza, može spriječiti rast tumora koji eksprimiraju EGFR i poboljšati stanje pacijenta.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.210 aminokiselina, a molekulska težina 134.277 Da.
Funkcija
left Receptor epidermalnog faktora rasta (EGFR) je [[transmembranski protein koji se aktivira vezivanjem njegovih specifičnih liganda, uključujući epidermni faktor rasta i transformirajući faktor rasta α (TGFα). ErbB2 nema poznatu direktnu aktivaciju liganda i može biti u konstitutivnom aktiviranom stanju ili postati aktivan nakon heterodimerizacije sa drugim članovima porodice kao što je EGFR. Nakon aktivacije svojim ligandima faktora rasta, EGFR prolazi kroz tranziciju iz neaktivnog monomernog oblika u aktivni homodimer. – although there is some evidence that preformed inactive dimers may also exist before ligand binding. Pored formiranja homodimera nakon vezivanja liganda, EGFR se može upariti sa drugim članom porodice ErbB receptora, kao što je ErbB2/Her2/neu, kako bi se stvorio aktivirani heterodimer. Postoje i dokazi koji ukazuju na to da se formiraju klasteri aktiviranih EGFR-ova, iako ostaje nejasno da li je ovo grupiranje važno za samu aktivaciju ili se javlja nakon aktivacije pojedinačnih dimera.
Dimerizacija EGFR-a stimuliše njegovu unutarćelijsku aktivnost protein-tirozin kinaze. Kao rezultat, dolazi do autofosforilacije nekoliko tirozinskih (Y) ostataka na C-terminalnom domenu EGFR. To uključuje Y992, Y1045, Y1068, Y1148 i Y1173, kao što je prikazano na susjednom dijagramu. Ova autofosforilacija izaziva nizvodnu aktivaciju i signalizaciju nekoliko drugih proteina koji se povezuju sa fosforiliranim tirozinima preko vlastitih fosfotirozin-vezujućih SH2-domena. Ovi nizvodni signalni proteini pokreću nekoliko kaskada transdukcija signala, uglavnom MAPK, Akt i JNK puteve, što dovodi do DNK sinteze i proliferacija ćelija. Takvi proteini moduliraju fenotipove kao što su ćelijska migracija, adhezija i proliferacija. Aktivacija receptora je važna za urođeni imunski odgovor u ljudskoj koži. Domen kinaze EGFR-a također može unakrsno fosforilirati tirozinske ostatke drugih receptora s kojima je agregiran i može se sam aktivirati na taj način.
Biološke uloge
EGFR je neophodan za razvoj cjevastih mliječnih žlijezda,  i agonisti EGFR-a kao što su amfiregulin, TGF-α i heregulin induciraju i duktusni i lobuloalveolski razvoj, čak i u odsustvu estrogena i progesterona.
Kancer
Mutacije koje dovode do prekomjerne ekspresije EGFR-a (poznate kao nadregulacija ili pojačanje) povezane su s brojnim karcinomima, uključujući adenokarcinom pluća (40% slučajeva), anusni rak, glioblastom (50%) i epitelni tumori glave i vrata (80–100%). Ove somatske mutacije koje uključuju EGFR dovode do njegove stalne aktivacije, što uzrokuje nekontrolirane diobe ćelija. Kod glioblastoma se često opaža specifična mutacija EGFR, zvana EGFRvIII. Mutacije, pojačanja ili pogrešna regulacija EGFR-a ili članova porodice su uključeni u oko 30% svih epitelnih karcinoma.
Upalna bolest
Aberantna EGFR signalizacija je implicirana kod psorijaze, ekcema i ateroskleroze. Međutim, njegove tačne uloge u ovim uslovima su loše definisane.
Monogenska bolest
Utvrđeno je da jedno dijete koje pokazuje upalu epitela više organa ima homozigotnu mutaciju gubitka funkcije u "EGFR" genu. Patogenost EGFR mutacije je potvrđena in vitro eksperimentima i funkcionalnom analizom biopsije kože. Njegov teški fenotip odražava mnoga ranija istraživanja funkcije EGFR. Njegove kliničke karakteristike su uključivale papulopustulni osip, suhu kožu, hroničnu dijareju, abnormalnosti rasta dlake, poteškoće s disanjem i neravnotežu elektrolita.
Zacjeljivanje rana i fibroza
Pokazalo se da EGFR ima ključnu ulogu u diferencijaciji TGF beta 1, zavisnoj od fibroblasta do miofibroblasta. Aberantna perzistencija miofibroblasta unutar tkiva može dovesti do progresivnog tkiva fibroze, oštećenja funkcije tkiva ili organa (npr. kože hipertrofični ili keloidni ožiljci, ciroza jetre, fibroza miokarda, hronična bolest bubrega).
Port of Spain
Port of Spain je glavni grad Republike Trinidad i Tobago, treća po veličini općina u zemlji, nakon San Fernando-a i Chaguanas-a. Grad ima 49.031 stanovnika (popis iz 2000.), dok šire područje ima preko 128.000 stanovnika (po neslužbenim podacima iz 1990.) Radnim danima broj, uz prolaznike, poraste na 250.000.
Receptor epidermnog faktora rasta
Meta lijekova
Identifikacija EGFR-a kao onkogena dovela je do razvoja antikancerogenih lijekova usmjerenih protiv EGFR-a (koji se nazivaju "EGFR inhibitori", EGFRi), uključujući gefitinib, erlotinib, afatinib, brigatinib i ikotinib za rak pluća i cetuksimab za rak debelog crijeva. Nedavno je AstraZeneca razvila Osimertinib, treću generaciju inhibitora tirozin-kinaze.