cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Borba za nezavisnost zemalja Latinske Amerike
Panama
Ubrzo će Panama svojevoljno ući u sastav novoosnovane Velike Kolumbije. U njenom sastavu ostala je sve do proglašenja nezavisnosti 3. novembra 1903.
Dominikanska Republika
Stjecanje nezavisnosti Dominikanske Republike bio je proces koji je trajao gotovo više od pola stoljeća. Nakon nekoliko neuspješnih pokušaja, José Núñez de Cáceres uspio je 1821. proglasiti nezavisnost ostrva od španske dominacije. Međutim, već sljedeće godine (1822) Haiti je anektirao istočni dio ostrva, pod čijom će vlašću ostati do 1844. Do 1861. režim koji je poznat kao Prva republika bio je uzdrman unutrašnjim sukobima liberala i konzervativaca, kao i stalnim upadima haićanske vojske, što je dovelo do odluke da se zemlja vrati pod špansku vlast. Između 1861. i 1865. istočni dio ostrva imao je status španske provincije. No, zbog mnogih gerilskih napada na kraju su se španske trupe povukle i Dominikanska Republika je stekla nezavisnost 1865.
Kuba
Kuba i Portoriko bile su jedine dvije kolonije u Latinskoj Americi koje su ostale pod španskom vlašću u drugoj polovini 19. stoljeća. Nacionalna svijest Kubanaca počela se formirati tokom 17. i 18. stoljeća, da bi se proces završio podstaknut prije svega stjecanjem nezavisnosti SAD-a i potom i ostalih latinoameričkih zemalja. Oružana borba za nezavisnost Kube počela je 1868, s nezvaničnom podrškom SAD-a, i trajala je do 1898. .
Prvi rat za nezavisnost protiv Španije trajao je od 1868. do 1878. U toku tog rata, a i prije njega, Kuba je sve više padala pod utjecaj SAD-a.
Radnička klasa doživjela je veliki razvoj krajem 19. stoljeća. Na Prvom radničkom kongresu 1892. odlučeno je da se potpomogne pokret za nezavisnost na Kubi i da se krene u konačnu borbu. Ovaj kongres bio je začetak Revolucionarne kubanske partije, koju je predvodio José Martí u SAD-u.
Godine 1895. Martí, Máximo Gomez i Antonio Maceo iskrcavaju se na Kubu s revolucionarnom vojskom i započinju konačni rat za nezavisnost. Isprva Španci odgovaraju oštrom represijom, ali već od 1896. rat za nezavisnost Kube postaje međunarodni događaj, u koji se uključuju i SAD i koji će kulminirati Špansko-američkim ratom, koji je završen Pariskim sporazumom od 10. decembra 1898, kad je Kuba stekla nezavisnost. Međutim, odmah nakon potpisivanja ovog sporazuma SAD su okupirale ostrvo i ostale tamo do 1902. kad se priznala nezavisnost Kube. Međutim, i dalje se osjećao veliki utjecaj SAD-a, koje su intervenirale na ostrvu kad god su to smatrale neophodnim.
Zemlje koje su ostale kolonije
Od francuskih kolonija u ovom položaju ostale su Francuska Gvajana, Guadeloupe i Martinique. Godine 1946. ukinut im je status kolonija i postali su prekomorski departmani Francuske.
Portoriko je tokom 400 godina bio pod španskom kolonijalnom vlašću, da bi ga 25. jula 1898. okupirale SAD u toku Špansko-američkog rata. Pariskim sporazumom iz 1898. preostale španske kolonije prešle su u posjed SAD-a, pa samim tim i Kuba, Portoriko i Filipini. Godine 1900. vojnu vlast zamjenjuje civilna. . Godine 1917. Portorikanci dobijaju državljanstvo SAD-a. Godine 1952. Portoriko postaje ostrvska američka teritorija s komonveltskim statusom, koji ima i dan-danas.
Katolička crkva i borba za nezavisnost
Rimokatolička crkva bila je na strani španske monarhije. Pape Pio VII i Lav XII činili su sve što je u njihovoj moći da spriječe odvajanje kolonija od metropole. Umjerenije držanje crkva ispoljava tek od 1823, poslije međunarodnog priznanja suverenosti novoformiranih država. Ovaj elastičniji odnos prema promjenama bio je u funkciji potrebe da se zadrži utjecaj na vjernike. U kasnijem periodu crkva osporava pravo patronata države, odnosno pravo predlaganja crkvenih velikodostojnika. Drugi problem ticao se priznanja crkve i njene uloge u svjetovnoj vlasti. U načelu, pravo katoličke crkve da bude državna religija nije bilo sporno. Samo se Bolívar zalagao za razdvajanje države i crkve. Svi ostali oslobodioci i prvi ustavi proklamirali su katoličanstvo za državnu religiju. Ipak, odvojena od Rima i Madrida, crkva slabi i podređena je svjetovnim vlastima. Crkva nije povratila svoju statusnu moć iz vremena prije oslobođenja.
Katolički kler u toku rata za nezavisnost duboko se podijelio. Onaj niži stao je uz oslobodioce. Jedan njegov dio bio je pokretač i inspirator oružane borbe, kao, npr., u Meksiku. Visoki kler, uz rijetke izuzetke, bio je protiv revolucije.
Stav evropskih sila
Canning je znao da se Sveta alijansa, pod kojom su se 1823. podrazumijevale Rusija, Austrija, Pruska i Francuska, ne zadovoljava samo gušenjem španske revolucije već da ima namjeru poslati francuske snage u Latinsku Ameriku. Metternich i car Aleksandar I Romanov bili su saglasni s ovim poduhvatom, ali je Canning bio izričito protiv. Slanje velikog vojnog kontingenta u Latinsku Ameriku bez britanskog pristanka bio je nezamisliv poduhvat. Metternich je spletkarenjem pokušao ugroziti Canningov položaj u Britaniji, ali mu to nije uspjelo. Nakon donošenja Monroeove doktrine Aleksandar I shvatio je da se pitanje Latinske Amerike mora skinuti sa dnevnog reda. Metternich je ostao jedini pobornik reakcije u iberijskim kolonijama. Kada je 1824. predložio sveevropski kongres na kojem bi bilo razmatrano pitanje Latinske Amerike, Canning se ovome energično suprotstavio. Tu je Canning izjavio da namjerava sklopiti trgovački sporazum sa državom Buenos Aires (tako se 1824. zvala Argentina). Engleske industrijalce pridobio je tvrdeći da će, ako se oni ne dokopaju latinoameričkog tržišta, to učiniti SAD.
U januaru 1825. Velika Britanija zvanično je priznala Argentinu, Kolumbiju i Meksiko.
Stav SAD-a
SAD su u početku podržale rat za nezavisnost, šireći na taj način vlastiti utjecaj. S propašću Napoleona svoju su pažnju više skoncentrirale na preuzimanje Floride od Španije i zadržavanje Kube kao kolonije nego na borbu Latinoamerikanaca, tim više što se u njihovom javnom mnijenju malo znalo o borbama na jugu kontinenta. Kada su evropske aspiracije prema španskim kolonijama porasle, SAD su osnažile već izrečenu strategiju Georgea Washingtona (1796) i formulirale čuvenu Monroeova doktrinu (1823). Riječ je o deklaraciji predsjednika Monroea u kojoj se precizira politika SAD-a prema evropskim pitanjima. U njoj je koncizno i jasno rečeno da SAD: Osnovno geslo te politike sadržano je u dvije riječi: Amerika Amerikancima. Formalno upućena Evropi, Monroeova doktrina ustvari je naznačila buduću ekspanzionističku politiku prema Latinskoj Americi. . U kolonijalnom položaju ostali su Kanada, Kuba, Portoriko, Holandska Gvajana, Francuska Gvajana i Mali Antili. Sama po sebi ova doktrina nije donijela međunarodno priznanje latinoameričkih država, ali je ubrzala njihovo sukcesivno prihvatanje kao takve. Portugal je priznao Brazil kao nezavisnu državu nakon vojnog poraza kod Bahije (1825), a Španija je to učinila tek nakon liberalne revolucije (1820). Prvo je priznala nezavisnost Meksika (1836), a zatim Ekvadora, Čilea, Venecuele i Bolivije. Ostale zemlje Evrope priznavale su novoformirane države prema potrebama svojih trgovačkih veza. .
Nadmoć SAD-a
Poslije secesionističkog rata između Sjevera i Juga (1861–1865) SAD su obnovile i učvrstile svoje unutrašnje jedinstvo. Međunarodni izolacionizam i nezainteresiranost za evropska pitanja olakšao je da se ujedinjeni prostor Amerike okrene ka razjedinjenim državama Meksika, Centralne i Južne Amerike kao neprikosnoveni arbitar. Monroeova doktrina štitila je interese SAD-a, ali ne i cijele Amerike. Naprotiv, ona je ozakonila zloupotrebu Latinske Amerike od strane samog SAD-a. Prva panamerička konferencija (Washington, 1889) i zvanično je utemeljila mehanizam kontrole i dominacije, kasnije usavršene institucijom panamerikanizma. Zaobiđen je pozitivan prilaz međunarodnim odnosima, sadržan u načelu saradnje među jednakima, kakav je zastupao Bolívar.
Neostvaren san
Ideja jedinstva Amerike ostala je san njenih oslobodilaca, prije svih, Bolívarov. On je pokušao svoju ideju sprovesti u djelo na Panamskom kongresu, sazvanom 1826. On je bio kulminacija političke volje za jedinstvo i bratimljenje Amerike poslije 15 godina borbe i stradanja. Ideja ujedinjenja imala je mnogobrojne vanjske i unutrašnje protivnike. Najviše su se protivile evropske sile, robovlasnici s juga SAD-a, Paragvaj i provincije La Plate. Podrška je stizala od Velike Kolumbije (objedinjene tri države), Perua i Bolivije, koje je ujedinio Bolívar, zatim Meksika i Srednje Amerike. Panamski kongres prihvatio je Opći ugovor o uniji i konfederaciji, ali su ga ratificirale samo države Velike Kolumbije, koje su bile već ujedinjene. Pokušaj sazivanja novog samita propao je.
U jednom je pismu napisao:
Kritizirao je i SAD:
Historija je brzo potvrdila njegova mišljenja. Monroeova doktrina nije bila prepreka Španiji da 1829. napadne Meksiko. Britanija je 1833. zauzela Falklandska ostrva uz pomoć SAD-a, a 1835. i Belize, iako je Gvatemala tražila pomoć pozivajući se na Monroeovu doktrinu. U kasnijem periodu uslijedio je čitav niz agresija i intervencija koji nije prestajao do današnjih vremena.
Poplava
Prema uzrocima nastanka poplave se mogu podijeliti na:
S obzirom na vrijeme formiranja vodenog talasa poplave se mogu razvrstati na:
IC 233
IC 233 (također poznat kao IRAS 02290+235 i PGC 9622) je galaksija koja je udaljena oko 379 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,40 (44 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (33 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 6. januara 1894. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Michael Rosenbaum
Michael Rosenbaum je američki glumac rođen 11. jula 1972. godine u Oceansideu, New York. Njegova najpoznatija uloga je uloga Lexa Luthora u televizijskoj seriji Smallville. Također je posudio glas liku Wally West, koji je ustvari The Flash, u animiranoj seriji Justice League. Rođen je u Oceanside-u, u New York-u, a odrastao je u Newburgh-u, u Indijani.
Gasna hromatografija
U gasnoj hromatografiji (GC) mobilna faza je u gasovitom stanju, a stacionarna faza može biti tečna ili čvrsta. Mobilna faza (gas nosač) nosi komponente smjese kroz kolonu. Uzorak se prije uvođenja u kolonu mora prevesti u gasovito stanje.
Komponente gasnog hromatografa
mini|Shema gasnog hromatografa
mini|Kapilarna kolona za GC
Injektor, kolona i detektor se moraju nalaziti u termostatiranom odjelu. Kao gas nosač najčešće se koriste helij, hidrogen ili azot. Moraju biti prečišćeni i ne smiju sadržavati hidrokarbone, oksigen ili vodenu paru. Uzorak se unosi pomoći mikrošprice ili pomoću automatskog uređaja (autosampler). Injektor ima ulogu da ispari uzorak i pomiješa ga sa mobilnom fazom. Postoje dva tipa kolona za GC: pakovane i kapilarne kolone. Pakovane kolone, koje se danas manje koriste, su dužine 1 – 3 m, a unutrašnji prečnik je 3 – 6 mm i punjene su silikatnim materijalom. Kapilarne kolone se prave od staljenog silicij-dioksida, dobivenog spaljivanjem silicij-tetrahlorida u atmosferi oksigena. Unutrašnji prečnik im je od 100 – 530 mikrometara, a dužina 12 – 100 metara. Fleksibilne su i proizvode se kao kružni namotaji. Postoji više vrsta detektora za GC. Neki su univerzalni, a neki su osjetljivi samo na pojedine komponente. Tipovi detektora za GC su:
IC 1931
IC 1931 (također poznat kao MCG 0-9-87 i PGC 12950) je patuljasta galaksija koja je udaljena oko 429 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Bik. Najveći prečnik je 0,80 (100 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (100 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 23. decembra 1897. godine.
Hank Landry
Hank Landry je izmišljeni lik iz naučno fantastične televizijske serije Stargate SG-1. Pojavljuje se u devetoj sezoni i preuzima vodstvo nad Stargate Komandom nakon što je Jack O'Neill postaje glavni savjetnik za vanzemaljska pitanja Predsjedniku. Na ovo mjesto je postavljen od strane predsjednika Henry Hayesa. Zajedno sa njim, u Stargate Komandu, na mjesto glavnog ljekara dolazi njegova kći, dr. Carolyn Lam. Hank je dobar prijatelj sa svoja oba predhodnika; Jackom i Generalom Hammondom. Bio je pilot u Vijetnamskom ratu i njegov avion je bio srušen pa je proveo 8 dana u džungli.
Vanjski linkovi
List of Stargate SG-1 characters
NGC 325
NGC 325 (također poznat kao MCG -1-3-45 i PGC 3454) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 252 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 1,30 (95 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (15 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 27. septembra 1864. godine.
Brăila (okrug)
Brăila je jedan od 41 okruga Rumunije. Nalazi se na jugoistoku države, unutar regije Muntenije. Prostire se na površini od 4.766 km2 i prosječne je veličine. Prema podacima od 31. 10. 2011. godine u njemu je živjelo 304.925 stanovnika. Prosječna gustina od 64 stanovnika po km2 niža je u odnosu na prosječnu gustinu stanovništva u Rumuniji.
Glavni i najveći grad je Brăila.
Geografija
Cjelokupna površina okruga se prostire unutar ravnica Baragan, jednog od najboljih područja za uzgoj žitarica u Rumuniji.
Na istočnoj strani nalazi se Dunav, koji formira Veliko ostrvo Braile koje je okruženo kanalima Măcin, Cremenea i Vâlciu. Na sjevernoj strani je rijeka Siret, a na sjeverozapadnoj Buzău.
Graniči sa sljedećim rumunskim okruzima: Tulcea na istoku, Buzău na zapadu, Galați i Vrancea na sjeveru i okruzima Ialomița i Constanța na jugu.
Demografija
Prema popisu stanovništva Rumunije zaključno sa 31. 10. 2011. u Okrugu je živjelo 412.626 stanovnika što je prosječna gustina od 62 stanovnika po km2.
Etnički sastav stanovništva bio je sljedeći:
Privreda
Poljoprivreda predstavlja glavnu privrednu aktivnost dok je industrija gotovo u potpunosti koncentrirana u gradu Brăila.
Prevladavajuće industrije grane Okruga su:
U glavnom gradu okruga Brăili nalazi se važna luka, nekada najveća rumunska luka za izvoz žitarica.
Turizam
Najvažnije turističke destinacije su:
Nagrada "Branko Miljković"
Nagrada Branko Miljković jedna od prestižnijih književnih nagrada Jugoslavije i Srbije, nagrada koju za knjigu pjesama dodeljuje Skupština grada Niša od 1971. godine. Nagrada se dodjeljuje u počast jugoslovenskog i srpskog pisca Branka Miljkovića.
John Crank
John Crank (6. februar 1916 – 3. oktobar 2006) je bio engleski matematičar i fizičar, najviše poznat po svojim radovima u oblasti proučavanja brojčanih rješenja djelimičnih diferencijalnih jednačina. Crank je rođen u Hindley, Lancashire, Engleska. Otac mu je bio stolar. Crank je studirao na Univerzitetu u Manchesteru od 1934 do 1938, gdje je diplomirao te naknadno i magistrirao. Godine 1953, na istom univerzitetu je i doktorirao. Radio je u oblasti balistike tokom Drugog svjetskog rata te zatim kao matematičar i fizičar u Laboratoriji Courtaulds za fundamentalna istraživanja od 1945 do 1957. Najviše je poznat po svom radu sa Phyllis Nicolsonom na toplinskoj jednačini, što je dovelo do otkrića Crank–Nicolsonove metode.
NGC 3516
NGC 3516 (također poznat kao IRAS 11033+7250, MCG 12-11-9, PGC 33623 i UGC 6153) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 122 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 1,90 (67 hiljada sg) a najmanji 1,4 uglovnih minuta (50 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. aprila 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Februar
Februar je drugi mjesec godine po julijanskom i gregorijanskom kalendaru. Obično ima 28 dana, ali u prestupnim godinama ima 29. dana. To je prvi od pet mjeseci koji nema 31 dan (ostala četiri su april, juni, septembar i novembar) i jedini koji ima manje od 30 dana. Februar je treći i posljednji mjesec meteorološke zime na sjevernoj hemisferi. Na južnoj hemisferi, februar je treći i posljednji mjesec meteorološkog ljeta (što je sezonski ekvivalent onome što je avgust na sjevernoj hemisferi).
Februar je nazvan prema istoimenom rimskom prazniku čišćenja i pokajanja. U bosanskom jeziku se koristi i slavenski naziv veljača, koji potiče od pridjeva velji tj. veliki (veliki siječanj), mjesec kada se vrijeme velja (mijenja).
Historija
Izveden od latinske riječi, rimski mjesec Februarius dobio je naziv po latinskom terminu februum, što znači "pročišćenje", kroz ritual pročišćenja Februa koji se održava 15. februara (pun mjesec) po starom lunarnom rimskom kalendaru. Januar i februar su posljednja dva mjeseca koja su dodana rimskom kalendaru, budući da su Rimljani prvobitno smatrali zimu kao period bez mjeseca. Dodao ih je Numa Pompilije oko 713. godine p.n.e.. Februar je ostao posljednji mjesec kalendarske godine do vremena decemvira (oko 450. godine p.n.e.), kada je postao drugi mjesec. U određenim periodima februar je skraćen na 23 ili 24 dana, a 27-dnevni interkalarni mjesec, Intercalaris, povremeno je ubačen odmah nakon februara da bi se godina uskladila sa godišnjim dobima.
Februarske svetkovine u Starom Rimu uključivale su Amburbium (tačan datum nepoznat), Sementivae (2. februar), Februa (13-15. februar), Lupercalia (13.-15. februara), Parentalia (13.-22. februar), Quirinalia (17. februara), Feralia (21. februar), Caristia (22. februar), Terminalia (23. februar), Regifugium (24. februar) i Agonium Martiale (27. februar). Ovi dani ne odgovaraju modernom gregorijanskom kalendaru.
Na slovenskom se februar tradicionalno naziva svečan, što je vezano za ledenice ili svijećnicu. Ovaj naziv potiče od sičana, zapisanog kao svičan u Novom kranjskom almanahu iz 1775., a u konačni oblik ga je promijenio Franc Metelko u svom Novom almanahu iz 1824. Ime je pisano i sečan, što znači "mjesec sječe" drveća.
Godine 1848. u Kmetijskim in rokodelskim novicama iznio je prijedlog Slovenskog društva iz Ljubljane da se ovaj mjesec nazove talnikom (vezano za otapanje leda), ali izraz nije ostao. Ideju je predložio sveštenik Blaž Potočnik. Drugo ime februara na slovenskom je bilo vesnar, po mitološkom liku Vesni.
Oj, Igmane
Oj, Igmane jeste drugo po redu muzičko izdanje interpretatorke bosanskohercegovačke sevdalinke Zehre Deović. Objavila ga je 2. oktobra 1963. godine u EP izdanju nekadašnja zagrebačka izdavačka kuća Jugoton, a sadrži ukupno četiri pjesme. Sve pjesme napisao je Jozo Penava, a "Sarajevo behara ti tvoga" i "Slavuj pjeva na beharli grani" uradio je zajedno sa Zaimom Imamovićem. Zehru Deović na ovom muzičkom izdanju prati Narodni ansambl Ismeta Alajbegovića "Šerbe". Album započinje sa naslovnom pjesmom "Oj Igmane", čiji tekst govori o sjećanju na djevojačku mladost i radost života u okolini Sarajeva, uz spominjanje rijeke Bosne, Hrasnice, Ilidže i Igmana. Muzički gledano, ova jednostavna i lijepa sevdalinka zanimljiva je ne samo po kvalitetnoj pjevačkoj izvedbi Zehre Deović, nego i po istaknutoj ulozi tamburica i violine uz diskretnu pratnju na harmonici doajena sevdalinke Ismeta Alajbegovića "Šerbe". U drugoj pjesmi pod nazivom "Sarajevo behara ti tvoga", uočljiv je stil pjevanja Zaima Imamovića. Osim tamburica i violine, istaknutiju ulogu u ovoj pjesmi ima i harmonika. U pjesmi "Slavuj pjeva na beharli grani" ravnopravnu ulogu imaju violine, tamburice, a posebno su zanimljive lijepe solo dionice na harmonici Ismeta Alajbegovića "Šerbe" i tamburica nakon svakog otpjevanog stiha. Obje navedene pjesme koje su zajednički uradila dva već navedena kompozitora, do danas su postale obavezan dio tradicionalnog repertoara bosanske sevdalinke. Zadnja pjesma na ovom albumu je "Uzalud se mi voljesmo", koja je po sviračkoj strukturi slična prethodnoj pjesmi. Važno je napomenuti, da je Zehra Deović na početku njene karijere pjevala na Radio Sarajevu od 1960. godine i da je kao i svi pjevači u to vrijeme (koji su pjevali na Radio Sarajevu) pohađala dodatne časove pjevanja. Rezultat takve prakse može se čuti već na njenim prvim tonskim snimcima. Sve ovo, uz prepoznatljivo pjevanje Zehre Deović daje poseban pečat pjesmama na ovom muzičkom izdanju, koje također spada u red antologijskih ostvarenja bosanske sevdalinke objavljenih u Sarajevu tokom ranih 1960-ih.
NGC 6456
NGC 6456 (također poznat kao PGC 60729) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 568 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 0,80 (132 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (99 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 25. septembra 1886. godine.
NGC 5028
NGC 5028 (također poznat kao MCG -2-34-11 i PGC 45976) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 303 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 1,60 (141 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (79 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Ernst Wilhelm Leberecht Tempel 12. maja 1882. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Badanj (pećina)
Pećina Badanj je pećina u blizini Stoca, Bosna i Hercegovina.
Pećina se nalazi kod sela Borojevića, šest kilometara zapadno od sjedišta ove općine. To je ustvari polupećina, odnosno udubljenje u stijeni kanjona Bregave, oko 45 metara iznad njenog korita. Arheološkim metodama, ovo nalazište je datirano u kasni period mlađeg paleolita - kasnog epigravettiena, tj. 13.000 do 12.000 godina p. n. e.
Ovo paleolitsko nalazište, otkriveno 1976. godine, i danas pobuđuje posebnu pažnju arheologa, a prva istraživanja obavio je Đuro Basler. Uz potkapinu nađena je gravura, i to je prvi nalaz ove vrste na istočnoj obali Jadrana.
Osobito značajno je bilo otkriće graviranog crteža na stijeni, koji predstavlja najstariji spomenik likovne umjetnosti u Bosni i Hercegovini. Dio crteža je uništen, pretpostavlja se, još za vrijeme paleolitskog doba. Osim gravure, u pećini su nađene i mnoge kremene i koštane rukotvorine.
Urezan je u koso položenu površinu velikog uglačanog bloka kamena koji je odlomljen od masiva pećine. Površina mu je oko 30 stepeni nagnuta od zapada prema istoku. Crtež se nalazi u jugozapadnom uglu stijene i predstavlja, vjerovatno, figuru konja gledanog sa desnog boka napadnutog strelicama. Sačuvana je samo zadnja polovina tijela, sa bedrima tipičnim za konja i dijelom trupa, dok je ostatak crteža uništen. Dubina reza je 5 mm.
Gravura konja u Badnju nije bila anatomski savršeno reproducirana figura, što i nije bilo važno za tadašnjeg čovjeka. Za njega je bilo važnije ono što je tim trebalo biti rečeno. Teme su obično bile lovačkog sadržaja. Osnova teme ove umjetnosti bilo je vizuelno ovladavanje životinjama, simbolika nadmoći nad prirodom i svijet magije. Gravure slične ovoj nalaze se u znatnom broju na Siciliji, u Kalabriji i u Apuliji.
Pravni status
Od 2003. je na listi Nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine.
Metida (mitologija)
Metida (grč. Μῆτις, Mễtis = mudrost) Okeanova je i Tetijina kći, Titanida; prva Zeusova žena, Atenina majka. Božica je mudrosti, dubokog razmišljanja i obrta.
Mitologija
Zeus je spavao s njom, ali se odmah pobojao posljedica. Proročanstvo je govorilo da će Metida roditi iznimno moćnu djecu - Atenu i sina koji će svrgnuti samoga Zeusa.
Sama priča o porijeklu dolazi u nekoliko verzija, a detaljan prikaz donosi Heziod u svojoj Teogoniji govori da je Zeus spavao s Metidom, ali se odmah potom pobojao posljedica. Pretvorio je Metidu u muhu i progutao je odmah nakon odnosa. Ali, bilo je prekasno, Metida je već zanijela dijete. te je odmah počela praviti kacigu i odjeću za svoju kćer, pri čemu je stvarala veliku buku uzrokujući Zeusu veliku bol. Zatim je Prometej/Hefest/Hermes/Palemon minojskom dvostrukom sjekirom (labris) rastvorio Zeusovu glavu, a Atena je iskočila u punoj ratnoj opremi. Postala je Zeusova najdraža kći.
Tbilisi
Tblisi je glavni grad Gruzije. Prostire se na površini od 504 kvadratna kilometra. Nastanjuje ga oko 1,1 milion stanovnika.
U Tbilisiju se nalaze zgrade gruzijskog parlamenta i vlade, više univerziteta, konzervatorij, nacionalna opera, pozorište Šota Rustaveli, pozorište Marjanšvili, nacionalni muzeji, Narodna Biblioteka Parlamenta Gruzije, Narodna Banka Gruzije i mnoge druge institucije. Također se u gradu nalazi utvrđenje Narikala, Crkva Ančiškati iz 6. vijeka, Hram Sioni i Crkva Meteki.
Geografija
Tbilisi se nalazi u južnom Kakvkazu na 41° 43 'sjeverne širine i 44° 47' istočne dužine. Smješten u dolini rijeke Kure. Nadmorska visina grada kreće se od 380-770 metara nadmorske visine i ima oblik amfiteatra okružen planinama s tri strane. Na sjeveru je omeđen planinskim lancem Saguramo, na istoku i jugoistoku ravnicom Iori, na jugu i zapadu planinom Trialeti. Sjeverno od grada je veliko Tbilisijsko jezero. Na prostoru grada su manja jezera Cherepash'ye i Lisi.
Smiljan Franjo Čekada
Smiljan Franjo Čekada (29. august 1902, Donji Vakuf – 18. januar 1976, Sarajevo) bio je vrhbosanski nadbiskup. Potječe iz porodice od petero djece. Imao je dva brata svećenika, Čedomila i Milivoja. Zaređen je za svećenika Vrhbosanske nadbiskupije 5. aprila 1925. Upravljao je župom Jelaške.
Tbilisi
Klima
Klima je prijelazna između suptropske i umjereno-kontinetalne. Iznad grada se izmjenjuju suhe i vlažne zračne mase. Postoje velike godišnje amplitude temperature. Prosječna godišnja temperatura u Tbilisiju je 13.3 °C. Januar je najhladniji mjesec sa prosječnom temperaturom od 2.3 °C, dok je juli najtopliji mjesec sa prosječnom temperaturom od 24.9 °C.
Smiljan Franjo Čekada
Godine 1926. nadbiskup Šarić šalje ga na studij u Rim. Bio je pitomac Zavoda sv. Jeronima, a pohađao je teologiju na Papinskom učilištu Gregorijani. Doktorirao je 1928. Po povratku u Sarajevo, postao je vjeroučitelj i odgojitelj u konviktu "Kralj Tomislav", u vlasništvu Hrvatskog kulturnog društva "Napredak", te urednik Katoličkog tjednika (1928–1933). Potom odlazi za župnika u Bosanski Brod, gdje ga je zateklo imenovanje pomoćnim biskupom vrhbosanskom nadbiskupu 2. juna 1939. Dana 18. oktobra 1940. postao je rezidencijalni biskup skopsko-prizrenski.
Od 1946. do 1951. upravljao je banjalučkom biskupijom kao administrator. Zlostavljan od komunističkih vlasti 1949. i 1950. u vrijeme osnivanja "Udruženja", čak su ga potjerali iz Bosne kao "stranca" 12. juna 1967. imenovan je vrhbosanskim nadbiskupom koadjutorom. Godine 1969. otvara Bogoslovno sjemenište u Sarajevu. Nasljeđuje nadbiskupa Alaupovića u upravi nadbiskupije 13. januara 1970. Pokrenuo je poslijeratnu Vrhbosnu, zatim Radosnu vijest i Vrelo života. Životni mu je put pun kreposti i trpljenja, razumijevanja i neshvatanja.
Tbilisi
Demografija
Više od 95% stanovnika Tbilisija praktikuje kršćanstvo (od kojih većina slijedi Gruzijsku pravoslavnu crkvu). Ruska pravoslavna crkva koja je u potpunom zajedništvu sa Gruzijskom i Jermenska apostolska crkva također imaju značajne sljedbenike unutar grada. Manjina stanovništva (oko 1,5%) prakticira islam, dok oko 0,1% stanovništva Tbilisija praktikuje judaizam. Tu je i rimokatolička crkva i hram Yazidi Sultan Ezid.
Mediji
Velika većina gruzijskih medijskih kompanija (uključujući televiziju, novine i radio) sa sjedištem je u Tbilisiju. Grad je dom popularnog televizijskog kanala Rustavi 2. Pored Rustavi 2 u gradu su smještena i preostala tri od četiri glavna javna televizijska kanala u Gruziji (uključujući Imedi TV Maestro i Javni radiotelevizijski kanal). Televizijsko tržište u Tbilisiju pretrpilo ​​je značajne promjene od druge polovine 2005. godine, kada je Rustavi 2 uspješno otkupio TV kompaniju Mze.
Tbilisi ima brojne novinske izdavačke kuće. Neke od najistaknutijih novina uključuju dnevni list 24 Saati, "Resonance", Alia, dnevni list na engleskom jeziku The Messenger, sedmični magazin FINANCIAL, Georgia Today i magazin na engleskom jeziku The Georgian Times.
Radio stanice u Tbilisiju uključuju Radio 5 (93,8 FM), Evropa + Tbilisi (99,6 FM) i radio Gruzijske patrijaršije (105,4 FM)
Proteoglikan
Proteoglikani su proteini koji su jako glikozilirani. Osnovna proteoglikanska jedinica sastoji se od "jezgarnog proteina" sa jednim ili više kovalentno vezanih glikozaminoglikanskih (GAG) lanaca. Tačka vezivanja je serinski (Ser) ostatak na koji je glikozaminoglikan spojen preko tetrasaharidnog mosta (npr. hondroitin-sulfat-GlcA-Gal-Gal- Ksil-PROTEIN). Ser ostatak je općenito u sekvenci -Ser-Gly-X-Gly- (gde X može biti bilo koji ostatak aminokiseline osim prolina), iako nema svaki protein sa ovom sekvencom vezan glikozaminoglikan. Lanci su dugi, linearni ugljikohidratni polimeri koji su negativno nabijeni u fiziološkim uvjetima zbog pojave grupa sulfata i uronske kiseline. Proteoglikani se javljaju u vezivnom tkivu.
Tipovi
Proteoglikani su kategorizirani prema njihovoj relativnoj veličini (veliki i mali) i prirodi njihovih glikozaminoglikanskih lanaca. Tipovi uključuju: Određeni članovi se smatraju članovima „porodice malih proteoglikana bogatik leucinom " (SLRP). To uključuje dekorin, biglikan, fibromodulin i lumikan.
Funkcija
Proteoglikani su glavna komponenta životinjskog vanćelijskog matriksa, supstance "punila" koja postoji između ćelija u organizmu. Ovdje oni formiraju velike komplekse, kako za druge proteoglikane, za hijaluronan i za proteine fibroznog matriksa, kao što je kolagen. Kombinacija proteoglikana i kolagena formira hrskavicu, čvrsto tkivo koje je obično jako hidratizirano (uglavnom zbog negativno nabijenih sulfata u glikozaminoglikanskim lancima proteoglikana). Oni su također uključeni u vezivanje kationa (kao što su natrijski, kalijski i kalcijski) i vode, a takođe regulišu kretanje molekula kroz matriks. Dokazi također pokazuju da mogu uticati na aktivnost i stabilnost proteina i signalnih molekula unutar matriksa. Pojedinačne funkcije proteoglikana mogu se pripisati ili proteinskom jezgru ili vezanom GAG lancu. Mogu poslužiti i kao lubrikanti, stvarajući hidratantni gel koji pomaže izdržati visok pritisak.
Sinteza
Proteinska komponenta proteoglikana se sintetiše pomoću ribosoma i translocira u lumen grubog endoplazmatskog retikuluma. Glikozilacija proteoglikana dešava se u Golgijevom aparatu u više enzimskih koraka. Prvo, posebna karika tetrasaharida je vezan za serinski bočni lanac na jezgru proteina da služi kao prajmer za rast polisaharida. Zatim se šećeri dodaju jedan po jedan pomoću glikoziltransferaze. Završeni proteoglikan se zatim eksportuje u sekretornim vezikulama u vanćelijski matriks tkiva.
Klinički značaj
Nemogućnost razgradnje proteoglikana je karakteristična za grupu genetičkih poremećaja, zvanih mukopolisaharidoze. Neaktivnost specifičnih lizosomskih enzima koji normalno razgrađuju glikozaminoglikane dovodi do akumulacije proteoglikana unutar ćelija. To dovodi do različitih simptoma bolesti, ovisno o tipu proteoglikana koji nije razgrađen. Mutacije u genu koji kodira galaktoziltransferazu B4GALT7 rezultiraju smanjenom supstitucijom proteoglikanskih dekorina i biglikana sa glikozaminoglikanskim lancima i uzrokuju spondilodisplazijski oblik Ehlers-Danlosovog sindroma.
Razlika između proteoglikana i glikoproteina
Citiranje iz preporuka za IUPAC:
Najade (mitologija)
mini|desno|250px|Najade Najade (grč. Ναιάδες, Naiádes) u grčkoj mitologiji bile su vodene nimfe koje su gospodarile nad potocima, izvorima, rijekama i fontanama.
Etimologija
Grčko ime Najada složenica je dvije riječi: νάειν = teći i νἃμα = tekuća voda.
Kult
Najade su poštovane kao božice. Mladi su im posvećivali uvojke svoje kose, životinje su ritualno utapljane u izvorima, a često su kraj izvora prebivale i proročice.
Grci, a poslije njih i Rimljani, štovali su Najade prinoseći im žrtve i gradeći im svetišta, kako u prirodi, tako i u gradovima. Njihov kult se zadržao još i u kršćansko doba. Iz antike je sačuvan velik broj umjetničkih predmeta s njihovim likovima: oslikane vaze, reljefi i mozaici u kupalištima itd. Njihovi kipovi su i danas omiljen ukras fontana, a posebno se ističe Rutelijeva Fontana Najada na rimskome trgu Esedri. Imena Najada mogu se uočiti i na pramcima sredozemnih brodova.
Porijeklo
Najade su bile povezivane sa svježom vodom, baš kao što su Okeanide povezivane sa slanom vodom, a Nereide sa Sredozemljem. Kad bi se Najadino vodeno tijelo osušilo, ona bi umrla.
U najširem smislu među njih su se ubrajale Okeanide, kćeri Titana Okeana, kojih je bilo tri hiljade, i Nereide, kćeri morskog boga Nereja, kojih je bilo pedeset ili stotinu. U užem smislu Najade su bile nimfe kopnenih voda. Prema mjestu na kojem su prebivale dijelile su se u riječne, jezerske i izvorske nimfe. Život su većinom provodile u pjesmi i igri. Njihovi najomiljeniji pratioci bili su sileni, satiri i panovi, a od bogova najviše Apolon i Hermes te boginja Artemida.
Podjela
Najade se dijele na:
Dodiri s ljudima
mini|350p|[[John William Waterhouse: Hilas i Najada, 1893. ]]
Najade su bile često sklone ljudima, dajući vlagu njihovim poljima i plodnost oranicama. Neke Najade mineralnih izvora su znale liječiti. Sudbine Najada razlikovale su se - neke su živjele na Olimpu, a neke su živjele sa smrtnim muževima, najčešće nesretno.
Vlatka Pokos
Vlatka Pokos (Salzburg (Austrija), 22. mart 1970) jeste hrvatska pjevačica i voditeljica.
Biografija
1989. godine započela je pjevačku karijeru kao članica popularne grupe Srebrna Krila, s kojom je idućih pet godina nastupala u dvoranama u Hrvatskoj i na turnejama u SAD-u, Kanadi, Australiji i širom Evrope.
1994 godine ostvarila je samostalnu muzičku karijeru. Njeni najveći hitovi iz ranije faze jesu "Metak", "Ne tražim ništa" i "Potroši sve".
Istovremeno se upustila u nove projekte voditeljske naravi. Kao voditeljsko lice prvi se puta pojavljuje na zagrebačkoj televiziji OTV, a potom i u live emisijama prve privatne televizije Mreža, vodeće nacionalne televizije HTV i konkurentske televizije Nova TV.
Na Hrvatskoj radioteleviziji bila je stalna voditeljica zabavno-muzičke emisije "Sedma noć", emisije "Pretežno vedro" i "Zlatni gong" te ljetne turneje pod nazivom "Ljetni gong", koja se prenosila uživo.
Također je učestvovala na brojnim festivalima, ujedno u ulozi voditeljice i izvođača pjevačkih i plesnih tačaka.
Na televiziji Nova TV vodila je projekt "Dan iz snova", niz nagradnih igara i ciklus emisija o filmu "U susret Oscaru".
Zapažena pojavljivanja u javnosti ubrzo su joj donijela titulu najbolje odjevene žene Hrvatske.
Festivali
Zadarfest:
Festival zabavne muzike Split:
Dora
Hrvatski radijski festival
Lois Lane
Lois Joanne Lane-Kent je fiktivna ličnost koja se prvi put pojavljuje u stripovima Supermena. Lois je tokom vremena bila supermenov glavni romantični interes i u današnjim izdavanjima stripa ona je udata za supermena. Kao i njegov alter ego Clark Kent, Lois je žurnalistkinja u fiktivnoj izdavačkoj kući “The Daily Planet”. U današnjim izdanjima ona zna da je Clark Kent u isto vrijeme supermen. Zadržala je svoje djevojačko prezime zbog poslovnih razloga.
Historija
Fizički izgled je baziran po modelu Joanne Carter sa kojom se Joe Shuster, jedan od kreatora Superman stripova, oženio. Karakter je baziran po tome od glumice Lola Lane koja je glumila ulogu od Torchy Blane, žurnalistkinja istoimene serije filmova 1930’ih godina.
Njen karakter se mjenjao kroz godine zaviseći o trenutnoj poziciji žena u društvenoj zajednici ali u suštini je ostao isti kroz vremena. Njene najpoznatije osobine su to da je odlučna i da ima jaku volju u skoro svemu što radi. To se često pokazalo u pričama kada se takmiči sa rivalom, Clark Kentom, iako je sa njim u relaciji, ko će napisati bolju publikaciju u novinama gdje rade zajedno kao partneri. Tradicionalno se uvjek hladnokrvno ponašala prema Clarku koji je u njenim očima bio nula naspram njegovog drugog identiteta, Supermena. Lois je ćerka od Ellen i Sam Lane. U starijim stripovima, njeni roditelji su farmeri. U modernim stripovima Sam je penzionisani oficir koji je trenirao Lois mnogim borilačkim vještinama i korištenju mnogih vrsta vatrenog oružja. Lois ima mlađu sestru koja se zove Lucy.
Sindekan
Sindekani su pojedinačni proteini transmembranskog domena za koje se smatra da djeluju kao koreceptori, posebno za G-protein spregnute receptore. Preciznije, ovi jezgarni proteini nose tri do pet lanaca heparan-sulfata i hondroitin-sulfata, tj. oni su proteoglikani, koji omogućavaju interakciju sa velikim brojem liganda uključujući fibroblastne faktore rasta, faktor rasta vaskularnog endotela, transformirajući faktor rasta-beta, fibronektin i antitrombin-1. Interakcije između fibronektina i nekih sindekana mogu se modulirati pomoću vanćelijskog matriksa proteina tenascin C.
Članovi porodice i struktura
Porodica sindekanskih proteina ima četiri člana: sindekan-1 i 3 i 2 i 4, koji čine zasebne potporodice, nastali su od strane genskih duplikacija i divergentno evoluiranih iz jednog predačkog gena. Brojevi sindekana odražavaju redoslijed u kojem su klonirane cDNK za svakog člana porodice. Svi sindekani imaju N-terminalni signalni peptid, ektodomen, jedan hidrofobni transmembranski domeni i kratki C-terminalni citoplazmatski domen. Svi sindekani su usidreni za plazmamembranu preko 24-25 aminokiselina dugog hidrofobnnog transmembranskog domena, za razliku od drugog tipa proteoglikana ćelijske površine koji se vezuje za ćelijsku membranu pomoću veze glikozil-fosfatidil-inozitol. Najočiglednije razlike između sindekana uključuju (zajedno sa razlikama u distribuciji) potklasifikaciju porodice u zavisnosti od postojanja GAG vezivanja mjesta na oba kraja ektodomena (sindekan-1 i - 3) ili samo na distalnom dijelu (sindekana-2 i -4) i relativno dugo Thr-Ser-Pro bogato područje u sredini sindekan- 3 ektodomena. Ektodomeni pokazuju najmanju količinu konzervirane aminokiselinske sekvence, ne više od 10-20%; nasuprot tome, transmembranski i citoplazmatski domeni dijele otprilike 60-70% identičnosti sekvence aminokiselina. Transmembranski domeni sadrže neobičan alanin/glicin motiv sekvence, dok se citoplazmatski domen u suštini sastoji od dva regiona konzervirane aminokiselinske sekvence (C1 i C2), odvojenih centralnom varijabilnom sekvencom aminokiselina koje su različite za svakog člana porodice (V). U ćelijama sisara, sindekani se eksprimiraju jedinstvenim genima koji se nalaze na različitim hromosomima. Ovo je opći nedostatak dokaza o alternativnoj preradi sindekanskih gena. Svi članovi porodice sindekana imaju po 5 egzona. Razlika u veličini sindekana pripisuje se varijabilnoj dužini egzona 3, koji kodira razmaknuti domen [1, 14]. Kod ljudi, dužina aminokiselina sindekana 1, 2, 3 i 4 je 310, 201, odnosno 346 i 198. Glikozaminoglikanski lanci, članovi grupe heparan-sulfata, važna su komponenta sindekana i odgovorni su za njihove različite funkcije. Dodavanje glikozaminoglikana sindekanu je kontrolirano nizom događaja nakon translacije. Preferencijalno mjesto za dodavanje glikozaminoglikana je na serinskom ostatku nakon kojeg slijedi ostatak glicina, gdje je linker vezan za elongaciju glikozaminoglikana, pomoću α-N-acetilglukozaminiltransferaze I [1]. Linker se sastoji od četiri saharida, od kojih je prvi ksiloza, koja je neobičan šećer na jedinstvenom mjestu, vezan za serin proteinskog jezgra, a za njim uzastopno slijede dvije galaktoze i β-D-glukuronska kiselina [1, 12].
Funkcije
Funkcionalnosti sindekana doprinose glikozaminoglikani koji pomažu u interakciji sa različitim vanćelijskim ligandima. Ovisno o ćelijskoj lokalizaciji sindekana, glikozaminoglikani imaju različite strukture, kako bi se prilagodili funkcionalnim potrebama regije. Poznato je da sindekani formiraju homologne oligomere koji mogu biti važni za njihove funkcije. Funkcije sindekana mogu se kategorizirati na četiri načina. Prvo je aktivacija receptora faktora rasta. Glikozaminoglikani vezani za sindekan pomažu u vezivanju različitih faktora rasta za aktivaciju važnih ćelijskih signalnih mehanizama. Faktori rasta kao što su FGF2, HGF, EGF, VEGF, neuregulini i drugi stupaju u interakciju sa sindekanima [1, 2, 8]. Naprimjer, na mjestu ozljede tkiva, rastvorljivi ektodomeni sindekana-1 cijepaju heparanaze, stvarajući fragmente slične heparinu koji aktiviraju bFGF [13]. Dok većina faktora rasta stupa u interakciju sa sindekanima preko heparan-sulfatnih lanaca, prosekretorni mitogen lakritin zahtijeva heparanazu da izloži i stvori mjesto vezivanja na N-terminalu sindekana 1. Drugo je adhezija matriksa. Sindekani se vezuju za strukturne molekule vanćelijskog matriksa kao što su kolageni I, III, V, fibronektin, trombospondin i tenascin kako bi pružili strukturnu podršku za adheziju [1, 2]. Treća funkcija je adhezija ćelija-ćelija. Dokazi o ulozi sindekana u adheziji ćelija-ćelija dolaze iz ćelijske linije ljudskog mijeloma. Ove ćelije mijeloma su imale nedostatak u sposobnosti da prianjaju jedna za drugu u matriksu agregacije posredovanom rotacijom. Ovaj nedostatak se pripisuje nedostatku ekspresije sindekana 1. Sindekan 4 također stupa u interakciju sa integrinskim proteinima za adheziju ćelija-ćelija [1, 2, 12]. Konačna uloga je u supresiji i progresiji tumora. Sindekani djeluju kao inhibitori tumora sprečavajući ćelijsku proliferaciju tumorskih ćelijskih linija. Naprimjer, u ćelijskoj liniji tumora izvedene iz epitela, S115, ektodomen sindekana-1 potiskuje rast S115 ćelija bez uticaja na rast normalnih epitelnih ćelija [7]. Međutim, ekspresija sindekana-1 također ima ulogu u progresiji tumora kod mijeloma i drugih karcinoma [5, 6, 9, 15]. Povezuje se s unutarćelijskim aktinskim citoskeletom i pomaže u održavanju normalne morfologije epitelne ploče
Proteinski domeni
Proteini sindekana mogu sadržavati sljedeće proteinske domene,
Endometrioza
Sindekan-4 je pojačan u endometriozi i inhibicija sindekana-4 u ljudskim endometriotskim ćelijama rezultira smanjenjem invazivnog rasta in vitro i promjenama u ekspresiji matriksne metaloproteinaze.
Osteoartritis
Sindekan-4 je pojačano eksprimiran u osteoartritisu, a inhibicija sindekana-4 smanjuje destrukciju hrskavica na mišjim modelima OA.
Metabolička regulacija i sastav tijela
Homolozi Drosophila dSdc i ljudski SDC4 uključeni su u energetsku homeostazu.
Multipli mijelom
Sindekan-1 se pojačano reguliše kod višestrukog mijeloma. Visoki nivoi izlučenog sindekana-1 u pacijentovom serumu obično su u korelacijama sa lošom prognozom. Sindekan-1 je najviše proučavan od svih sindekana u istraživanju raka. Mnoge studije pokazale su da sindekan-1 ima važnu ulogu u napredovanju raka, a može se koristiti i kao biomarker raka. Naprimjer, ekspresija sindekana-1 je veća u koštanoj srži pacijenata koji boluju od multiplog mijeloma [9]. U jednoj objavljenoj studiji, ćelije koje eksprimiraju topljivi ektodomen sindekana-1 pospješuju rast i metastaze B-limfoidnih tumora ekstenzivnije od ćelija koje nose površinski sindekan-1 ili nemaju ekspresiju sindekana-1 [16]. Slično, ekspresija sindekana-1 povezana je sa niskom diferencijacijom u skvamoznom karcinomu glave i vrata [15]. Sindekan-1 je također povezan sa progresijom raka posredovanjem efekata faktora rasta u ćelijama. Naprimjer, ekspresija sindekana-1 je povećana kod duktusnih karcinoma dojke i povezana je s faktorima angiogeneze i limfangiogeneze [5]. Studije pacijenata oboljelih od karcinoma endometrija pokazale su da ovi pacijenti imaju povećanu ekspresiju sindekana-1, kao i da ekspresija ovog proteina pozitivno reguliše hiperplaziju endometrija koja može napredovati u karcinom endometrija [6].
Eric Foreman
Dr. Eric Foreman fiktivni je lik iz FOX-ove medicinske serije Dr. House, a glumi ga Omar Epps.
Biografija
Malo se zna o Foremanovoj prošlosti, iako se zna da njegova porodica nije bila bogata i da trenutno žive s penzijom (Histories). Foreman je, također, bivši maloljetni delinkvent koji je provaljivao u kuće i krao aute. House tvrdi da je to najvažniji razlog zbog čega ga je zaposlio, jer zbog njegove delinkventne prošlosti može prepoznati slične pacijente. Njegov otac Rodney (koji se pojavljuje u epizodama Euphoria, Part 2 /2x21/ i House Training /3x20), veoma je religiozan, dok mu majka ne može putovati zbog Alzheimerove bolesti (zbog koje u svom jedinom pojavljivanju u seriji čak i ne prepoznaje vlastitog sina); Foreman ima i brata, Marcusa, koji je u zatvoru zbog droge. Iako njegov odnos s roditeljima ima nedostataka, oni su prikazani kao brižni, iako emotivno udaljeni.
Historija lika
U prvom dijelu epizode "Euphoria" Foreman je dobio nepoznatu bolest. Drugi pacijent, s istom bolešću, umire izrazito bolnom smrću pred Foremanovim očima. Pri kraju epizode, Cameron, djelujući kao Foremanov opunomoćenik, izvodi biopsiju bijele moždane tvari i dijagnosticira primarni amebni meningoencefalitis, koji uzrokuje bakterija Naegleria fowleri, parazit koji živi u vodi i koji, nakon što se udahne, napadne mozak. Nakon liječenja, Foreman je pobijedio meningoencefalitis, ali nešto je pošlo po zlu s biopsijom. Iako mu mozak miješa lijevu i desnu stranu, on se oporavlja. Nakon povratka s oporavka, njegovo je pamćenje smanjeno i trudi se zapamtiti ključne medicinske pojmove (epizoda Forever, 2x22) i ne zna kako napraviti kahvu. U sljedeće dvije epizode, doduše, on je opet onaj stari i opet jednak sa svojim kolegama u donošenju medicinskih teorija.
U epizodi The Right Stuff (4x02) Cuddy otkriva da je Foreman uzeo posao u New York Mercyju i da vodi vlastiti dijagnostički odjel. U epizodi 97 Seconds (4x03) vidimo da, bez obzira što se želi promijeniti, ne može bez houseovskih tehnika, poput korištenja ploče za tzv. brainstorming, ali još bitnije, ne slušajući bolničku administratorku, jer je vjerovao da je njena ideja pogrešna i da će njegova spasiti pacijenta. Jedina je razlika što je House, poznat kao briljantni doktor, zaslužio povjerenje, a Foreman još nije. Unatoč tome što je Foreman bio u pravu, njegova šefica kaže da bez obzira što je spasio život pacijentu, za to nije imao dokaza i ako ne može vjerovati Foremanu da će je slušati, on nema šta raditi u bolnici. Nakon toga ga otpušta.
Cuddy tada ponudi Foremanu njegov stari posao u Princeton-Plainsborou, tvrdeći da joj treba neko ko će kontrolirati Housea. U početku odbije, ali nakon što su mu svi intervjui za posao propali, prihvaća. Shvati da je otkaz u New York Mercyju dovela medicinsku zajednicu do zaključka kako je od njega House stvorio liječnika koji ne poštuje autoritet ni proceduru.
Ponovo se vraća u Houseov odjel kako bi djelovao kao Cuddyjine oči i uši u Houseovom novom timu. Iako House pokušava ocrniti i izvrijeđati Foremana kako bi se osjećao jadnim i otišao, Foreman shvaća da je neortodoksni i dinamični Houseov tim baš ono gdje on želi biti i njih dvojica opet počnu normalno komunicirati. Iako se sukobljavaju češće nego prije, House i dalje poštuje Foremanovo znanje i vještine, pa je tako u epizodi Whatever It Takes (4x06) očitao bukvicu svom timu jer nisu slušali Foremana. U Let Them Eat Cake (5x10) Foreman vodi testiranje lijekova za Huntingtonovu bolest i zatraži od Trin'eske da učestvuje u tom programu.