cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Berenikina kosa (sazviježđe)
Historija i mitologija
mini|desno|160px|Kraljica Berenika II od Egipta Berenikina kosa još je u vrijeme stare Grčke bila prepoznata kao asterizam. Eratosten ju je nazivao "Arijadnina kosa" i "Berenikina kosa". Ptolomej nazivao ju je "Pramen" (kose), no nije je svrstao među svojih 48 sazviježđa, već ju je zamišljao kao Lavov rep. Ovaj je asterizam dugo zamišljan kao čuperak na kraju Lavovog repa ili kao dio sazviježđa Djevica.
Tokom 16. vijeka pojavilo se nekoliko karti koje su ovaj dio neba prikazivale kao zasebno sazviježđe. Tycho Brahe, kome se najčešće pripisuju zasluge za uvođenje ovog sazviježđa, naveo je 1602. u svom zvjezdanom katalogu Berenikinu kosu kao zasebno sazviježđe. Johann Bayer u Uranometriji 1603. također crta Berenikinu kosu kao zasebno sazviježđe.
Iako se sazviježđe u atlasima pojavilo relativno kasno, ono nosi ime iz legende. Kraljica Berenika II od Egipta bila je žena Ptolomeja III Euergeta (246. p. n. e. - 221. p. n. e., kralja pod kojim je Aleksandrija postala važno kulturno središte. Oko 243. p. n. e. kralj je krenuo na opasan pohod protiv Sirijaca, koji su ubili njegovu sestru. Berenika se zaklela Afroditi da će žrtvovati svoju nadaleko poznatu dugu kosu, na koju je bila jako ponosna, ako se njen muž sigurno vrati kući. Ptolomej III se vratio, pa je Berenika odrezala svoju kosu i položila je na Afroditin oltar.
Do sljedećeg jutra kosa je nestala. Da bi udovoljio bijesnom kralju i kraljici (i spasio živote svećenika u hramu), dvorski astronom Konon objavio je da je kosa toliko oduševila Afroditu da ju je ova postavila na nebo.
Berenikina kosa je uz Štit jedino sazviježđe koje je dobilo ime prema historijskoj ličnosti.
Tabela zvijezda sa Bayerovim i Flamsteedovim oznakama
U tabeli su sve zvijezde u sazviježđu koje imaju Bayerovu ili Flamsteedovu oznaku.
Koretinec
Koretinec je naseljeno mjesto u sastavu općine Maruševec, Varaždinska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Ivanec.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Koretinec je imao 369 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Koretinec je imalo 428 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Župančiči
Župančiči su naseljeno mjesto u sastavu gradske općine Koper, regija Obalno-kraška, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazili su se u sastavu stare općine Koper.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Župančiči su imali 42 stanovnika.
NGC 7406
NGC 7406 (također poznat kao MCG -1-58-3 i PGC 69947) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 74 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodolija. Najveći prečnik je 1,10 (24 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (13 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 25. augusta 1864. godine.
Simmondsia
Simmondsia (jojoba, jojol grm) je rod cvjetnica u zasebnoj porodici Simmondsiaceae reda Caryophyllales, razred Magnoliopsida, divizija Tracheophyta.
Jedina vrsta, Simmondsia chinensis (jojoba) rasprostranjena je u pustinjskim dijelovima sjeverozapadnog Meksika, Arizone i južne Kalifornije.
Jojobino ulje je tečni vosak koji služi za liječenje akni i za smanjivanje obilnijeg lučenja sebuma, supstance koju proizvode kožne žlijezde vlasišta. Vjetuje se da ima i neka druga ljekovita svojstva.
KANSL2
Podjedinica 2 KAT8 regulacijskog kompleksa NSL (KANSL2), znana i kao nespecifično letalni homolog 2, (NSL2) je protein kojimje kod ljudi kodiran genom KANSL2.
Analizom genomskih sekvenci, Mata et al. (2003) mapirali su gen KANSL2 na hromosomu 12, sekvenca q13.11, gdje se nalazi između gena ciklin T1 (CCNT1 i gena za alfa-laktalbumin (LALBA). Mapirali su i mišji gen Kansl2 u područje hromosoma 15F1, koje dijeli homologiju sintenije s ljudskim hromosomom 12q31.11. Identificirali su KANSL2, koji su nazvali FLJ20436. Analiza baze podataka otkrila je dvije ljudske varijante KANSL2 koje su inicirane na alternativnim početnim mjestima transkripcije. Kod miša, Kansl2 je sveprisutno eksprimiran.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 492 aminokiseline, a  molekulska težina   55.042 Da. .
C: Cistein D: Asparaginska kiselina E: Glutaminska kiselina F: Fenilalanin G: Glicin H: Histidin I: Izoleucin K: Lizin L: Leucin M: Metionin N: Asparagin P: Prolin Q: Glutamin R: Arginin S: Serin T: Treonin V: Valin W: Triptofan Y: Tirozin
Struktura gena
Mata et al. (2003) utvrdili su da gen KANSL2 sadrži 10 egzona. Egzon 1 nije kodirajući, a egzoni 3, 7 i 8 su alternativno prerađeni. Egzoni 2 i 4 sadrže translacijske početne kodone, a egzoni 7 i 10 translacijske stop kodone. Scott et al. (2009) utvrdili su da se preklapajuće nekodirajuće RNK SNORA34 i MIR1291 nalaze unutar intronske regije KANSL2.
Funkcija gena
Upotrebom MCRS1 sa oznakom epitopa za imunoprecipitaciju proteina iz ćelija HEK293 i HeLa, nakon čega slijedi masena spektrometrija i Western blot analiza, Cai et al. (2010) identifikovali su NSL2 kao podjedinicu kompleksa NSL histon-acetiltransferaze. Druge komponente ovog kompleksa bile su MOF (MYST1), NSL1 (KANSL1), NSL3 (KANSL3), PHF20, OGT1 (OGT), WDR5 i HCF1 (HCFC1). NSL kompleks acetilirao je histon H4 na lys5 (K5), K8 i K16, ali ne i na K12. Cai, Y., Jin, J., Swanson, S. K., Cole, M. D., Choi, S. H., Florens, L., Washburn, M. P., Conaway, J. W., Conaway, R. C. Subunit composition and substrate specificity of a MOF-containing histone acetyltransferase distinct from the male-specific lethal (MSL) complex. J. Biol. Chem. 285: 4268-4272, 2010. PubMed: 20018852
Simfonija br. 16 (Mozart)
'''Simfonija br. 16 u C-duru, KV 128''', je bila prvi od tri simfonije koje je Wolfgang Amadeus Mozart komponirao u maju, 1772., kad je imao šesnaest godina. Ova simfonija je jedna od mnogih napisana u razdoblju tokom kojeg je Mozart ostao u Salzburgu, između dva putovanja u Italiju. Originalni notni zapis ove simfonije čuva se danas u državnoj biblioteci "Preußischer Kulturbesitz" u Berlinu.
Stavci u simfoniji i muzička instrumentacija
Simfonija je komponirana za: dvije oboe, dva roga i gudačke instrumente. Simfonija br. 16 u C-duru je komponirana po uzoru na standardni obrazac italijanske uvertire sa tri stavka:
Uvod u stavak Allegro maestoso:
Uvod u stavak Allegro finale:
Analiza simfonije
Prvi stavak je esej u C-duru u sonatnom allegro obliku, a dočarava zvuk Carla Philippa Emanuela Bacha i kompozitora Mannheimske škole. Zvuči na prvi pogled kao da je u 9/8 ritmu zbog prisutnosti triola. Međutim, kada ulazi u drugu polovinu ekspozicijske sekcije (izlaganje) postaje jasno da je metrika unutar stavka ustvari 3/4. Razvojni muzički dio je kratak, ali ispunjen čestim modulacijama. Neke od ovih melodijskih tema iz razvojne sekcije ulaze u rekapitulaciju. Oboe i rogovi nisu prisutni u drugom stavku koji je u osnovi gavota. Andante grazioso je još jedan esej u sonatnom allegro obliku, napisan samo za gudače. Oboe i rogovi se ponovo pojavljuju u trećem stavku u C-duru, koji je veseli ples komponiran po obrascu izmijenjenog rondo-a sa završnom kodom.
NGC 3044
NGC 3044 (također poznat kao IRAS 09511+0148, MCG 0-25-31, PGC 28517 i UGC 5311) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 59 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Sekstant. Najveći prečnik je 4,70 (81 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (12 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 13. decembra 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Pariz Masters
Prije 1990. bio je među glavnim turnirima Grand Prix Toura te dio Grand Prix Championship serije. Obično se održava na kraju sezone, kao posljednji turnir prije Masters Cupa. Zbog sponzorskog ugovora nosi ime BNP Paribas Masters. Prije no što je Masters serija zamijenila nekadašnjih Super 9 turnira bio je poznat kao Paris Open, a često ga nazivaju i Paris Indoor. mini|[[Rafael Nadal|Nadal i Wawrinka u Bercyju (2007)]]
Newborn
Newborn je spomenik u glavnom gradu Kosova Prištini. Tipografska je skulptura i turistička atrakcija u Prištini. Nalazi se ispred Palate omladine i sporta. Skulptura je predstavljena javnosti 17. februara 2008. godine, na isti dan kada je Kosovo formalno proglasilo nezavisnost od Srbije. Spomenik se sastoji od blokova velikih slova koji tvore riječ NEWBORN na engleskom jeziku što bi u prijevodu na bosanski značilo "Novorođenče". Blokovi koji formiraju skulpturu su prvobitno bili žute boje da bi kasnije, povodom pet godišnjice nezavisnosti, bili iscrtani i obojeni sa zastavama država koje su priznale Kosovo. Prilikom predstavljanja spomenika, najavljeno je da će se na svaku godišnjicu spomenik različito iscrtavati. Spomenik je privukao pažnju međunarodnih medija koji su prisustvovali u Prištini tokom proglašenja nezavisnosti a isti je predstavljen i na naslovnoj stranici američkih dnevnih novina The New York Times.
O spomeniku
desno|250p|mini|Izgled spomenika 2017. godine, sa zastavama država koje su priznale nezavisnost Kosova Spomenik je dizajniran i urađen u saradnji između kosovskog dizajnera Fisnika Ismailija i kreativne agencije Ogilvy Kosova. Po završetku i odobrenju dizajna, spomenik je izrađen i postavljen za samo 10 dana. Na otkrivanju spomenika na isti su se potpisali predsjednik i premijer Kosova, nakon čega je 150.000 građana slavilo nezavisnost.
Težina spomenika je 9 tona dok su mu dimenzije 3,0 × 24,0 × 0,9 metara. Spomenik je bio prvi veliki javni spomenik u znak obilježavanja nezavisnosti Kosova. Izgrađen je za samo deset radnih dana.
Naziv "Newborn" je izabran kao jednostavan ali snažan termin ne engleskom jeziku kako bi se opisalo rođenje nove države, njene pozitivne konotacije, lahkoću razumijevanja od strane negovornika engleskog jezika kao i potencijal da predstavi Kosovo kao novu i savremenu državu.
Žuta boja je izabrana u kombinaciji sa plavim banerima i pratećim sloganima koji predstavljaju boje nove kosovske zastave kao i boje Evropske unije. Dizajn je izabran iz više razloga. To je jednostavna, lahko razumljiva i lahko prevodljiva riječ sa raznim značenjima. Spomenik predstavlja nacionalni ponos kojim su ljudi na Kosovu osjetili slobodu, uspostavljanjem najmlađe države na svijetu. Mediji na Kosovu su se utrkivali u predstavljanju eventualnog značenja termina pa su spominjana značenja poput: "NOVI život JE ROĐEN", "NOVA nada JE ROĐENA", "NOVA budućnost JE ROĐENA" i "NOVA država JE ROĐENA".
Protein SUMO
SUMO proteini (eng. Small Ubiquitin-like Modifier: SUMO) su porodica malih proteina, koji su kovalentno povezani i odvojeni od drugih proteina u ćeliji, kako bi modificirali svoju funkciju. Ovaj proces se naziva SUMOilacija (ponekad se piše sumoilacija). SUMOilacija je posttranslacijska modifikacija uključena u razne ćelijske procese, kao što je jedarno - citosolni transport, regulacija transkripcije, apoptoza, stabilnost proteina, odgovor na stres i napredovanje kroz ćelijski ciklus.
SUMO proteini su slični ubikvitinu i smatraju se članovima porodice ubikvitinu slični proteini. SUMOilacija je usmjerena enzimskom kaskadom analognom onoj koja je uključena u ubikvitinaciju. Za razliku od ubikvitina, SUMO se ne koristi za označavanje proteina za razgradnju. Zreli SUMO nastaje kada se odstrane posljednje četiri aminokiseline sa C-kraja, kako bi se omogućilo stvaranje izopeptidne veze između C-terminalnog glicinskog ostatka SUMO i akceptorskog lizina na ciljnom proteinu.
Članovi porodice SUMO često imaju različita imena; homolog SUMO u kvascima, naprimjer, naziva se SMT3 (supresor mif two 3). U ljudskom genomu, za SUMO gene, prijavljeno je nekoliko pseudogena.
Funkcija
SUMO modifikacija proteina ima mnogo funkcija. Među najčešćim i najbolje proučavanim su stabilnost proteina, jedarno – citosolni transport i regulacija transkripcije. Tipski je samo mali udio datog proteina SUMOiliran i ova modifikacija se brzo poništava, djelovanjem deSUMOilirajućih enzima. Pokazalo se da SUMOilacija ciljnih proteina uzrokuje niz različitih ishoda, uključujući promijenjenu lokalizaciju i vezanje partnera. Modifikacija SUMO-1 RanGAP1 (prva identificirana SUMO podloga) dovodi do njenog prometa iz citosola u kompleks jedarnih pora. SUMO modifikacija nineina dovodi do njegovog kretanja od centrosoma do jedra. U mnogim slučajevima, SUMO modifikacija transkripcijskih regulatora korelira sa inhibicijom transkripcije. Da se sazna više, može se referirati na GeneRIFove SUMO proteina, npr. ljudski SUMO-1.
Kod ljudi, postoje četiri potvrđena SUMO izoforme: SUMO-1, SUMO-2, SUMO-3 i SUMO-4. Na nivou aminokiselina, SUMO1 je približno 50% identičan SUMO2. SUMO-2/3 pokazuju visok stupanj sličnosti i razlikuju se od SUMO-1. SUMO-4 pokazuje sličnost sa SUMO-2/3, ali se razlikuje po tome što, na položaju 90, umjesto glutamina, ima prolin. Kao rezultat toga, SUMO-4 se ne prerađuje i konjugira u normalnim uvjetima, već se koristi za modifikaciju proteina pod stresnim uslovima, poput gladi. Tokom mitoza, SUMO-2/3 lokalizira se na centromere i kondenzirane hromosome, dok se SUMO-1 lokalizira na mitotsko vreteno i srednju zonu vretena, što ukazuje da SUMO paralozi regulišu različite mitotske procese u ćelijama sisara. Jedan od glavnih proizvoda konjugacije SUMO, povezanih s mitotskim hromosomima nastao je iz konjugacije SUMO-2/3 topoizomeraze II, koja je tokom mitoze modificirana isključivo SUMO-2/3. Izgleda da su modifikacije SUMO-2/3 posebno uključene u reakciju na stres. SUMO-1 i SUMO-2/3 mogu tvoriti mješovite lance, međutim, budući da SUMO-1 ne sadrži interna SUMO konsenzusna mjesta pronađena u SUMO-2/3, smatra se da se ovi polisumo lanci prekidaju. Serin 2 iz SUMO-1 je fosforiliran, podržavajući koncept „modificiranog modifikatora“.
Odgovor na oštećenja DNK
Ćelijska DNK je redovno izložena agensima koji je oštećuju. Obično se dešava oštećenje DNK (DDR), koji je dobro reguliran i složeno, da bi se riješili njegovi potencijalni štetni efekti. Kada dođe do oštećenja DNK, pokazalo se da SUMO protein djeluje kao molekulsko ljepilo za olakšavanje okupljanja velikih proteinskih kompleksa u žarištima popravke. Također, SUMOyilacija može promijeniti biohemijske aktivnosti i interakcije proteina. Ima ulogu u glavnim putevima popravka DNK: popravak ekscizije baze, popravak ekscizije nukleotida, nehomologno spajanje krajeva i homologna rekombinacija popravka. SUMOilacija također olakšava sintezu translezija sklonih greškama.
Struktura
SUMO proteini su mali; većina je dužine oko 100 aminokiselina i 12 kDa u masi. Tačna dužina i masa variraju između članova porodice SUMO i ovise o tome iz kojeg je organizma protein. Iako SUMO ima vrlo malo identiteta sekvence sa ubikvitinom (manje od 20%) na nivou aminokiselina, ima gotovo identično strukturno savijanje. SUMO protein ima jedinstveni N-terminalni produžetak od 10-25 animokiselina koje drugi proteini slični unikvitinu nemaju. Ovaj N-terminal je povezan sa stvaranjem SUMO lanaca.
Struktura ljudskog SUMO1 prikazana je s desne strane. Prikazuje SUMO1 kao okrugli protein s oba kraja aminokiselinskog lanca (prikazanog crvenom i plavom bojom), koji vire iz središta proteina. Sferna jedra sastoji se od alfa-heliksa i beta-listova. Prikazani dijagrami temelje se na NMR analizi proteina u otopini.
Predviđanje SUMO dodatka
Većina SUMO-modifikovanih proteina sadrži konsenzusni tetrapeptidni motiv Ψ-KxD/E gdje je hidrofobni ostatak, K lizin konjugiran sa SUMO, x je bilo koja od aminokiselina (aa), D ili E je kiseli ostatak. Čini se da je specifičnost supstrata izvedena direktno iz Ubc9 i odgovarajućeg supstratnog motiva. Dostupni programi predviđanja su:
SUMO prilog (SUMOilacija)
SUMO vezanje za svoj cilj slično je vezanju ubikvitina (kao i za ostale proteine slične ubikvitinu, poput NEDD 8). SUMO prekursor ima neke dodatne aminokiseline koje treba ukloniti, pa se C-terminalni peptid SUMO prekursora cijepa proteazom; u čovjeka su to SENP proteaze ili Ulp1 u kvascu) da, bi se otkrio motiv di-glicina. Dobijeni SUMO se zatim veže za enzim E1 (SUMO aktivirajući enzim (SAE), koji je heterodimer. Zatim se prenosi na E2, koji je konjugirajući enzim (Ubc9). Konačno, jedan od malog broja proteina koji vežu E3, veže ga za protein. U kvascima postoje četiri SUMO E3 proteina, Cst9, Mms21, Siz1 and Siz2. Iako je u uvikvitinaciji E3 presudan za dodavanje ubikvitina na svoju metu, dokazi sugeriraju da je E2 dovoljan u SUMOilaciji sve dok je prisutna konsenzusna sekvrnca. Smatra se da E3 ligaza promovira efikasnost SUMOilacije, a u nekim slučajevima se pokazalo da usmjerava SUMO konjugaciju na motive koji nisu konsenzusni. E3 enzimi se u velikoj mjeri mogu svrstati u proteine PIAS, kao što su Mms21 (član kompleksa Smc5 / 6) i Pias-gama i proteini HECT. Na hromosomu 17 ljudskog genoma, SUMO2 je, između ostalih, blizu SUMO1 + E1 / E2 i SUMO2 + E1 / E2. Neki E3, poput RanBP2, međutim nisu ni jedno ni drugo. Nedavni dokazi pokazali su da je PIAS-gama potreban za SUMOilaciju transkripcijskog faktora yy1, ali je neovisan o cinkovom prstu - RING (identificiran kao funkcionalni domen E3 ligaza). SUMOilacija je reverzibilna i uklanja se sa ciljeva pomoću specifičnih SUMO-proteaza. U pupajućem kvascu nalazi se Ulp1 SUMO proteaza vezana za jedarne pore, dok je Ulp2 nukleoplazmatska. Izrazita subjedarna lokalizacija enzima deSUMOilacije konzervirana je kod viših eukariota.
DeSUMOilacija
SUMO se može ukloniti sa svoje podloge, što se naziva deSUMOilacija. u ovom postupku posreduju specifične proteaze (SENP u čovjeka ili Ulp1 i Ulp2 u kvascu).
Uloga u prečišćavanju proteina
Rekombinantni proteini u E. coli možda se neće pravilno presaviti, umjesto da formiraju agregate i istaloža se kao tijela za uključivanje. Ova nerastvorljivost može biti posljedica prisustva kodona koje neefikasno čita E. coli, razlike u eukariotskim i prokariotskim ribosomima ili nedostataka odgovarajuće molekule šaperona za pravilno savijanje proteina. Da bi se prečistili takvi proteini, može biti potrebno preraditi protein od ineresa s oznakom topljivosti kao što je SUMO ili MBP (maltoza-vezujući protein) da bi se povećala rastvorljivost proteina. SUMO se kasnije može otcijepiti od tog proteina, pomoću SUMO-specifične proteaze kao što je Ulp1-peptidaza.
Vanjski linkovi
Programi za predikciju SUMOilacije:
Skijaško trčanje na Zimskim olimpijskim igrama 2014 - 15 km skiatlon (žene)
Takmičenje u skiatlonu na 15 km za žene (7,5 km klasično + 7,5 km slobodno) na ZOI 2014. održano je 8. februara u 14 sati po lokalnom vremenu u olimpijskom kompleksu za biatlon i skijaško trčanje "Laura".
Titulu je branila i u tome uspjela Norvežanka Marit Bjørgen. Srebrna iz Vancouvera, Šveđanka Anna Haag, nije nastupila, a braniteljica bronzane medalje, Poljakinja Justyna Kowalczyk, završila je na 6. mjestu. Do srebrne medalje došla je druga Šveđanka, Charlotte Kalla, a bronzanu je osvojila Heidi Weng iz Norveške.
Tokom prve polovine utrke, kada se skijalo klasičnim stilom, skijašice su se držale u velikoj grupi, ali kad se prešlo na slobodni stil, na čelu se izdvojilo se 5 takmičarki: Bjørgen, Kalla, Weng, Therese Johaug i Aino-Kaisa Saarinen. Nedugo prije finiša Kalla je pobjegla, ali ju je Bjørgen uspjela uloviti i prestići na ulazu u ciljnu ravninu.
Kvalifikacije
Takmičarima koji su osvojili maksimalno 100 FIS-bodova u daljinskim utrkama (A-norma) dozvoljeno je da nastupe u obje discipline ili u jednoj (sprint/daljinske utrke). Oni koji su osvojili maksimalno 120 FIS-bodova u sprintu imali su pravo nastupa u sprintu i u utrci na 15 km (odnosno 10 km za žene) uz uvjet da nemaju više od 300 FIS-bodova u daljinskim utrkama. Nacionalni olimpijski odbor (NOO) čiji nijedan takmičar ne ispunjava A-normu mogao je prijaviti po jednog takmičara i takmičarku (što je poznato kao osnovna kvota) jedino u utrci na 15 km klasično za muškarce, odnosno 10 km klasično za žene uz uvjet da imaju maksimalno 300 FIS-bodova u daljinskim utrkama na isteku kvalifikacijskog roka 20. januar 2014). Ovaj rok počeo je u julu 2012.
Srednja Slovenija (regija)
mini|desno|300 px|položaj regije Srednja Slovenija na karti Slovenije
Srednja Slovenija (slovenski: Osrednjeslovenska regija) je jedna od 12 statističkih regija u Sloveniji. Sjedište regije je grad Ljubljana.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, na površini od 2.334 km2 regija Srednja Slovenija je imala 555.948 stanovnika.
Administrativna podjela
Regija obuhvata jednu gradsku općinu i 24 općine.
Opozicija (šah)
U šahu, opozicija (ili direktna opozicija) jest situacija kada se kraljevi nalaze jedan nasuprot drugome na istom redu ili liniji, s jednim poljem razmaka između njih. U takvoj situaciji za igrača koji nije na potezu kaže se da "ima opoziciju". To je posebna vrsta iznudice (cugcvanga) i najčešće se dešava u završnicama u kojima su na tabli samo kraljevi i pješaci. Igrač koji je na potezu možda će morati odmaći kralja i potencijalno dopustiti protivničkom kralju pristup važnim poljima. Uzimanje opozicije samo je sredstvo za postizanje cilja (a to je obično prisiljavanje protivničkog kralja da ode u slabiju poziciju) i nije uvijek najbolja stvar koju treba uraditi.
Postoje i podvrste opozicije: dijagonalna i daljinska, pomoću kojih se može doći do direktne. Sve tri vrste mogu se nazvati jednostavno opozicija ako je vrsta jasna iz konteksta.
Direktna opozicija
Na ovom dijagramu igrač koji nije na potezu ima opoziciju. Ako je na potezu crni, bijeli ima opoziciju i dobija. Ako bi na potezu bio bijeli, onda bi crni imao opoziciju i remizirao bi.
Kako bismo zapamtili kako igrati u situacijama poput ove na dijagramu desno, svaki put kad se pješak pomjeri to mora biti bez davanja šaha. Ako pješak šahira protivničkog kralja, opozicija je izgubljena i partija je neriješena.
Rendgenska kristalografija
Rendgenska kristalografija ili X-zračna kristalografija (XRC) je eksperimentalna nauka koja određuje atomsku i molekulskuu strukturu kristala, u kojoj kristalna struktura uzrokuje snop pada X-zraka do difrakcije u mnogim specifičnim smjerovima. Mjerenjem uglova i intenziteta ovih difraktiranih zraka, kristalograf može stvoriti trodimenzijsku sliku gustoće elektrona unutar kristala. Iz ove gustoće elektrona mogu se odrediti srednji položaji atoma u kristalu, kao i njihove hemijske veze, njihovi kristalografski poremećaji i razne druge informacije.
Opozicija (šah)
Primjer
U partiji između Svetozara Gligorića i Bobbyja Fischera iz 1959 crni može remizirati sprečavajući bijelog kralja da dođe na bilo koje od ključnih polja (označenih tačkama). To se postiže ne dozvoljavajući bijelom da uzme opoziciju, odnosno uzimajući opoziciju ako bijeli kralj krene naprijed: Ovaj čekajūćī potez jedini je koji remizira. (U partiji su se Gligorić i Fischer dogovorili za remi u ovom trenutku.) Ostali potezi dozvoljavaju bijelom da uzme opoziciju i dođe na ključno polje, čime dobija i partiju. Naprimjer: 1...Kb7? 2. Kb5, zatim se crni kralj pomjera, a bijeli dolazi na ključno polje i dobija forsirajući promociju pješaka:
Rendgenska kristalografija
Budući da mnogi materijali mogu formirati kristale – poput soli, metala, minerala, poluvodiča, kao i različitih neorganskih, organskih i bioloških molekula – kristalografija rendgenskih zraka bila je temeljna u razvoju mnogih znanstvenih područja. U prvim desetljećima korištenja, ovaj metod odredio je veličinu atoma, dužine i vrste hemijskih veza, te razlike u atomskoj skali između različitih materijala, posebno minerala i legura. Metod je također otkrio strukturu i funkciju mnogih bioloških molekula, uključujući vitamine, lijekove, proteine i nukleinske kiseline, poput DNK. Rendgenska kristalografija i dalje je primarni metod za karakteriziranje atomske strukture novih materijala i za razaznavanje materijala koji izgledaju slično u drugim eksperimentima. Rendgenski zraci kristalne strukture također mogu objasniti neobična elektronska ili elastična svojstva materijala, rasvijetliti hemijske interakcije i procese ili poslužiti kao osnova za dizajniranje lijekova protiv bolesti.
Opozicija (šah)
Dijagonalna opozicija
Opozicija po dijagonali (umjesto po redu ili liniji) naziva se dijagonalnom. Ona se ponekad koristi da bi se došlo do direktne. Primjer za to jest pozicija na dijagramu lijevo, s crnim na potezu. Bijeli ima direktnu opoziciju u ovoj poziciji, ali mu to ne pomaže budući da njegov kralj ne može napasti crnog pješaka nakon što se crni kralj odmakne. Stoga prvo mora doći do dijagonalne opozicije bliže pješaku:
Rendgenska kristalografija
U mjerenju difrakcije X-zraka s jednim kristalom, kristal se postavlja na goniometar. Goniometar se koristi za postavljanje kristala na odabrane orijentacije. Kristal je osvijetljen fino fokusiranim monohromatskim snopom rendgenskih zraka, stvarajući difrakcijski uzorak pravilno raspoređenih obojenja poznatih kao refleksije. Dvodimenzijskee slike snimljene na različitim orijentacijama pretvaraju se u trodimenzijski model gustoće elektrona unutar kristala koristeći matematički metod Fourierovih transformacija, u kombinaciji s hemijskim podacima poznatim za uzorak. Loša rezolucija (nejasnoće) ili čak greške mogu nastati ako su kristali premali ili nisu dovoljno jednolični u svom unutrašnjem sastavu.
Opozicija (šah)
Daljinska opozicija
Daljinska opozicija jest pozicija u kojoj su kraljevi na istom redu ili liniji, ali se između njih nalazi više od jednog polja. Ako je između kraljeva neparan broj polja, igrač koji nije na potezu ima (daljinsku) opoziciju. Poput dijagonalne, i ova opozicija često se konvertira u direktnu, kao na dijagramu desno :
Rendgenska kristalografija
Kristalografija rendgenskih zraka povezana je s nekoliko drugih metoda za određivanje atomskih struktura. Slični uzorci difrakcije mogu se stvoriti raspršivanjem elektrona ili neutrona, koji se na sličan način tumači Fourierova transformacija. Ako se ne mogu dobiti monokristali dovoljne veličine, mogu se primijeniti razni drugi metodi rentgenskog snimanja kako bi se dobile manje detaljne informacije; takvi metodi uključuju difrakciju vlakana, difrakciju praha i (ako uzorak nije kristaliziran) rasipanje rendgenskih zraka pod malim uglom (SAXS).
Ako je materijal koji se ispituje dostupan samo u obliku nanokristalnih prahova ili ima lošu kristalnost, za određivanje atomske strukture.mogu se primijeniti metodi elektronske kristalografije. Za sve gore navedene metode difrakcije X-zraka, rasipanje je elastično; raspršeni rendgenski zraci imaju istu talasnu dužinu kao i dolazni rendgenski snimak. Nasuprot tome, metodi sa neelastičnim raspršivanjem rendgenskih zraka korisni su u proučavanju pobuda uzorka kao što su plazmoni, pobude kristalnog polja i orbite, magnoni i fononi, umjesto distribucije njegovih atoma.
Opozicija (šah)
Daljinska opozicija
Crni može pokušati biti lukav i odigrati:
Bijeli bi umjesto toga trebao imati na umu da je cilj opozicije prodiranje, stoga odstupa ustranu i naprijed:
Rendgenska kristalografija
Aplikacije
Rendgenska difrakcija ima široku i raznovrsnu primjenu u hemijskim, biohemijskim, fizičkim, materijalnim i mineraloškim znanostima. Laue je 1937. tvrdio da je tehnika "proširila moć promatranja minutne strukture deset hiljada puta više od one koju nam daje mikroskop". Difrakcija rendgenskih zraka analogna je mikroskopu s rezolucijom na atomskom nivou koji prikazuje atome i njihovu raspodjelu elektrona.
Opozicija (šah)
Alat za učenje
Ova pozicija vrlo je slična prethodnoj. Bijeli treba matirati i pritom pomaći topa samo jednom. Glavna varijanta jest: Ponovo, ako je crni lukav, može pokušati:
Svrha
Jurij Averbah istakao je da je opozicija sredstvo za cilj; cilj je prodiranje na ključno polje. To može biti polje ispred pješaka, tako da ga kralj može odvesti do polja promocije, ili kralj može otići u kritičnu zonu i osvojiti blokiranog protivničkog pješaka.
Rendgenska kristalografija
Aplikacije
Difrakcija rendgenskih zraka, elektronska difrakcija i neutronska difrakcija daju informacije o strukturi tvari, kristalnoj i nekristalnoj, na atomskoj i molekulskoj razini. Osim toga, ovi metodi mogu se primijeniti u proučavanju svojstava svih materijala, neorganskih, organskih ili bioloških. Zbog važnosti i raznolikosti primjena, studija difrakcije kristala, za takve studije dodijeljene su mnoge Nobelove nagrade (za medicinu, hemiju i fiziku).
Opozicija (šah)
Svrha
U poziciji na dijagramu bijeli treba odigrati '''1. Kc5'''; uzimanje opozicije sa 1. Ke4 remizira.
Druga pozicija pokazuje jednostavniji primjer. Ako bijeli uzme opoziciju sa 1. Ke6, ne ostvaruje nikakav napredak. Dobitni potez jest '''1. Kc7'''.
Šumadijski upravni okrug
Šumadijski upravni okrug se nalazi u centralnom dijelu Srbije i prostire se na 2387 km2. Obuhvata jedan grad i šest općina sa ukupno 293.308 stanovnika (2011). Sjedište upravnog okruga se nalazi u Kragujevcu. Na sjeveru graniči sa Beogradskom regijom, na sjeveroistoku sa Podunavskim okrugom (Južna i istočna Srbija), na istoku sa Pomoravskim okrugom, na jugu sa Raškim okrugom, na zapadu sa Moravičkim okrugom i na sjeverozapadu sa Kolubarskim okrugom. Ime je dobio geografskoj regiji Šumadija. Međutim, Šumadijski okrug obuvata samo mali dio Šumadije, koja se inače prostire na 5796 km2.
Administrativna podjela
Šumadijski upravni okrug obuhvata jedan grad i šest općina.
Privreda
Kragujevac je veliki industrijski centar u Srbiji sa jakom automobilskom (FIAT Krajsler Automobili Srbija) i vojnom (Zastava Oružje) industrijom.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2011. godine Šumadijski okrug ima 293.308 stanovnika, dok gustoća naseljenosti iznosi 121,9 stanovnika/km2. Prosječna starost stanovništva iznosi 43,66 godina. Najmlađu populaciju ima Kragujevac (41,79 godina), dok najstariju ima Knić (46,55 godina).
Podgorje (Koper)
mini|280px|Podgorje, panorama Podgorje je naseljeno mjesto u sastavu gradske općine Koper, regija Obalno-kraška, Slovenija.
Siparunaceae
Siparunaceae je porodica cvjetnica  u redu Laurales,  razred Magnoliopsida, divizija Tracheophyta. Imenovana je po tipskom rodu Siparuna.
Porodica Siparunaceae ima sedamdesetak vrsta stablašica i grmova iz tropskih dijelova Južne Amerike i Afrike. Poordica Siparunaceae nastala je razdvajanjem ranije parafiletske porodice Monimiaceae, na zasebne porodice Monimiaceae, Siparunaceae i Atherospermataceae.
Podgorje (Koper)
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Podgorje je imalo 162 stanovnika.
Siparunaceae
Rodovi i filogenija
Prema Katalogu života, porodica ima ovaj širi kladogram:
Zlatna džezva
Zlatna džezva je brend bosanske kafe bosanskohercegovačkog proizvođača Vispak. Zlatna džezva se izvozi u 28 zemalja svijeta, najviše u Sjedinjene Američke Države, a potom u Švedsku, Sloveniju i Hrvatsku. Prema istraživanju agencije za istraživanje tržišta IPSOS, Zlatna džezva je prvi brend po lojalnosti potrošača u Bosni i Hercegovini kada je riječ o kategoriji tradicionalne kafe.
Historija
Zlatna džezva se počela proizvoditi 1972. godine, kao prvi proizvod kompanije Vispak. Svoj veliki proboj na veće strano tržište ostvarila je sredinom 2013. godine, kada se našla u ponudi američkog trgovačkog lanca Walmart, da bi početkom 2014. godine poslata dostupna i na najvećoj online trgovini Amazon.com.
2017. godine, Zlatna džezva počela se prodavati u slovenskom Lidlu, čime je završen projekat ulaska proizvoda na slovensko tržište.
U aprilu 2018. godine, Zlatna džezva obilježila je 46 godina postojanja na tržištu kampanjom brendiranja vozila javnog prijevoza u Sarajevu, Tuzli, Mostaru i Banjoj Luci.
Pakovanja
desno|thumb|300px|Različita pakovanja Zlatne džezve Zlatna džezva dolazi u pakovanju od 100 g, 200 g, 500 g, te posebnom pakovanju od 907 g, predviđenom samo za izvoz. 2016. godine, Vispak uvodi posebno pakovanje od 387 g, što predstavlja međunarodni pozivni broj za Bosnu i Hercegovinu, te posebnu oznaku za proizvode proizvedene i pakovane u Bosni i Hercegovini.
Zanimljivosti
Kompanija Vispak je upisana u Guinnessovu knjigu rekorda kao vlasnik najveće džezve na svijetu. Najveća džezva na svijetu je izrađena 2004. godine i predstavljena je na otvaranju obnovljenog Starog mosta u Mostaru. Džezva može proizvesti 630 litara kafe ili 8000 fildžana, za što je potrebno 63 kg pržene kafe.
GCDH
Glutaril-CoA dehidrogenaza (GCDH) je enzim koji je kod ljudi kodiran genom GCDH sa hromosma 19. Protein pripada porodici acil-CoA dehidrogenaza (ACD). Katalizira oksidativno dekarboksiliranje glutaral-CoA do krotonil-CoA i ugljen-dioksida u degradacijskom putu metabolizma L-lizina, L-hdroksilizina i L-triptofana. Kao svoj akceptorski elektron koristi flavoprotein za prenos elektrona. Enzim postoji u mitohondrijskoj matrici kao homotetramerna podjedinica od 45 - kD. Mutacije ovog gena rezultiraju metaboličkim poremećajem glutarna acidurija tip 1, koji je poznat i kao glutarna acidemija tip I. Alternativna prerada ovog gena rezultira višestrukim varijantama transkripta.
Struktura
GCDH je tetramer sa tetraedarskom simetrijom, što omogućava da se na njega gleda kao na dimer dimera. Njegova struktura je vrlo slična ostalim ACD-ima, ali ukupni polipeptidni nabor GCDH sastoji se od tri domena: alfa-heliksni snop domena amino-kraj, domen beta-lista u sredini i još jedan domen alfa-heliksa na karboksilnom kraju. Flavin adenin dinukleotid (FAD) nalazi se na spoju između srednjeg beta-lanca i karboksilnog terminalnog alfa-heliksnog domena jedne podjedinice i karboksil-terminalnog domena susedne podjedinice. Najizrazitija razlika između GCDH i ostalih ACD-a u pogledu strukture je karboksilna i amino-terminalna regija monomera i u petlji između beta-lanaca 4 i 5, jer se sastoji od samo četiri ostatka, dok ostali ACD imaju mnogo više. Džep koji veže supstrat ispunjen je nizom od tri molekule vode, koje se pomjeraju kada se supstrat veže za enzim. Džep za vezanje je također manji od nekih drugih džepova za vezivanje ACD-a jer je odgovoran za specifičnost dužine lanca GCDH za zamjenske podloge. The GCDH gene is mapped onto 19p13.2 and has an exon count of 15.
Aminokiselinska sekvenca
C: Cistein D: Asparaginska kiselina E: Glutaminska kiselina F: Fenilalanin G: Glicin H: Histidin I: Izoleucin K: Lizin L: Leucin M: Metionin N: Asparagin P: Prolin Q: Glutamin R: Arginin S: Serin T: Treonin V: Valin W: Triptofan Y: Tirozin
Klinički značaj
Mutacije u GCDH genu mogu dovesti do oštećenja enzima koga kodiraju, što izaziva stvaranje i akumulacije+u metabolita glutarne i 3-hidroksiglutarne kiseline, kao i glutarilkarnitina u tjelesnim tečnostima, što u suštini dovodi do glutarske acidurije tipa I, autosomno recesivnog metaboličkog poremećaja. Simptomi ove bolesti uključuju: makrocefaliju, akutni krize slične encefalitisu, spazme, distoniju, koreoatetozu, ataksiju, diskineziju i napade, koji i prevladavaju na svakih 100.000 osoba. Mutacije na karboksilnom, C-terminalu GCDH najviše su identificirane kod pacijenata sa glutarnom acidurijom tipa I; tačnije, čini se da su mutacije u Ala389Val, Ala389Glu, Thr385Met, Ala377Val i Ala377Thr povezane s poremećajem, jer se disociraju na neaktivne monomere i/ili dimere.
Interakcije
Uočeno je da GCDH ima komunikacije sa:
NGC 5911
NGC 5911 (također poznat kao MCG 1-39-19 i PGC 54731) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 508 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmija. Najveći prečnik je 0,80 (118 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (118 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 5. juna 1880. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Arheološki lokaliteti u Hodovu
Arheološki lokaliteti u Hodovu nalaze se na području naselja Hodovo, općina Stolac, Bosna i Hercegovina.
Lokacija
Hodovo je oko 10 km sjeverozapadno od Stoca. U tom naselju nalaze se četiri značajne nekropole sa stećcima.
Historija
U doba srednjeg vijeka, tokom 14. i 15. stoljeća, područje šire okoline Stoca pripadalo je srednjovkjekovnoj župi Dubravi, oblast Hum. U sastav bosanske države ulazi 1326. godine, u vrijeme Stjepana II Kotromanića. Selo Hodovo se ne spominje u prvom poimeničnom popisu sandžaka vilajeta Hercegovina sačinjenom u periodu 1475-1477 godine, ali se spominju neka okolna sela, kao što je Trijebanj i područje Dubrava. Nekropola u Hodovu pripadala je teritoriju kojim su vladali potomci vojvode Stjepana Miloradovića iz vojvodske obitelji Hrabrena-Miloradovića u 15. i 16. stoljeću. Hrabreni-Miloradovići su pripadali vlaškom rodu Hrabrena i katunarskoj i vojvodskoj obitelji Miloradovića.
Arheologija
Četiri nekropole sa stećcima Hodovo, obišao je i obradio Šefik Bešlagić ranih 60-ih godina 20. stoljeća, a materijal je objavljen 1970. godine. Konzervatorski radovi na nekropolama nisu obavljani. Nekropole su proglašene za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
Od 52 spomenika 23 ih je ukrašeno raznovrsnim motivima izvedenim u plitkom reljefu. Najčešći ukras su frizovi od povijene linije sa trolistovima i motiv tordirane trake, zatim arkade, štit sa mačem, luk i strijela, ljudske figure, stilizirane biljke sa spiralama i grozdovima, te rozete, jabuke i kružni vijenci. Na jednom je i epigrafski natpis pisan bosančicom:
Jedan kamenorezač je sjekao spomenik, a dijak Napovišt je ugravirao tekst i to tek kad je spomenik donesen na svoju definitivnu lokaciju.
Sinhrona mašina
mini|desno|Mali sinhroni motor sa mjenjačem iz [[Mikrovalna peć|mikrovalne peći ]] Sinhrona mašina je vrsta električne mašine za naizmjeničnu struju. Sinhrona mašina je reverzibila mašina, što znači da ona može da radi kao generator ili kao elektromotor. Sinhroni motor i indukcioni motor su najviše korišteni tipovi naizmjeničnih motora. Mali sinhroni motori se koriste u vremenskim uređajima kao što su sinhroni satovi, tajmeri, te u kasetofonskim snimačima i u preciznim servomehanizmima u kojima motori moraju raditi na preciznim brzinama. Ovi motori se mogu naći u malim veličinama za male kućne uređaje sve do velikih, snažnih motora za industriju.
Svojstva sinhronih mašina
Sinhrone mašine predstavljaju mašine naizmjenične struje bez komutatora, kod kojih preobražaj energije nastaje usljed mehaničkog premještanja stalnog magnetnog fluksa polova u odnosu na nepokretan namotaj indukta.
Sinhrone mašine koriste se uglavnom kao generatori električne energije naizmjenične struje. U svakoj elektrani (hidro, termo i nuklearnoj) nalazi se po nekoliko sinhronih generatora velikih snaga spojenih na iste sabirnice. Sinhroni generatori manjih snaga reda nekoliko desetina ili stotina kVA koriste se u malim autonomnim elektranama.
Sinhrone mašine imaju široku primjenu i kao električni motori i pri snagama iznad 100 kW koriste se za pogon centrifugalnih i klipnih pumpi, ventilatora, kompresora i drugih mehanizama. U praksi imaju široku primjenu i sinhroni motori uproštene konstrukcije, koji rade kao fazni (sinhroni) kompenzatori za popravak faktora snage mreže koja napaja veći broj asinhronih motora.
Pri obrtanju rotora sinhrone mašine, sa njegovim polovima obrće se i magnetni fluks koji iz njih izbija. Ovdje je obrtni fluks proizveden mehaničkim putem. Ovaj obrtni fluks siječe provodnike nepokretnog statora i u njima indukuje napone naizmjenične prirode. Zaokretu indukta za jedan polni korak odgovara jedna perioda napona indukovanog u provodniku.
Ako namotaj statora priključujemo na simetričan višefazni prijemnik, u namotaju statora proteći će višefazne struje. Te struje obrazuju magnetni napon statora, a ovaj magnetni fluks statora, koji se po njegovom obimu okreće u smjeru obrtanja rotora. Rotor se obrće istom brzinom kao i obrtni magnetni fluks statora. Iz ove činjenice potiče i naziv sinhrona mašina.
Konstrukcija
Kod sinhronih mašina se primjenjuju dvije konstrukcije rotora : rotori sa istaknutim polovima i valjkasti ili puni rotori. Kod rotora sa istaknutim polovima oko jezgra svakog pola nalaze se pobudni navoji koji se učvršćuju pomoću polnih nastavaka. Polni nastavci obično imaju takav oblik da je međugvožđe između polnog nastavka i statora najmanje u sredini pola, a najveće na njegovim krajevima. Time se postiže približno harmonična raspodjela magnetne indukcije duž međugvožđa.
Rotor sa istaknutim polovima obično se koristi kod mašina sa tri ili više parova polova, kojima odgovaraju manje brzine obrtanja. Za frekvenciju od f = 50 Hz rotor mašine sa tri para polova obrće se brzinom n= 1000 ob/min. Kad mašina radi kao generator, onda je pogonski motor obično sporohodna hidraulična (vodna) turbina. Zbog toga se sinhroni generatori sa istaknutim polovima nazivaju i hidrogeneratori.
Kod punih rotora navojni dijelovi pobudnog namotaja raspoređeni su u žlijebove, tako da se susjedni suprotni polovi dodiruju. Radi dobijanja približno harmonične raspodjele magnetne indukcije duž međugvožđa, pobudni namotaj smiješta se u žlijebove, koji zauzimaju 2/3 svakog polnog koraka. Puni rotori koriste se kod sinhronih mašina sa jednim ili dva para polova, kojima pri f = 50 Hz odgovaraju brzine obrtanja n' = 1500 o/min. U ovom slučaju primjena prostijih rotora sa istaknutim polovima nije moguća zbog toga što oni ne bi mogli da izdrže velika mehanička naprezanja koja se javljaju pri ovim brzinama. Sinhrone generatore sa punim induktorom obično pokreću brzohodne parne turbine. Otuda se ovi generatori nazivaju i turbogeneratori.
Sinhroni motori sa istaknutim polovima danas se često grade sa namotajem za puštanje u rad; namotaj je tipa "vjeveričjeg kaveza" i gradi se od materijala koji ima veliku aktivnu otpornost. Takav isti namotaj, načinjen od bakarnih štapova, primjenjuje se i u sinhronim generatorima. On ima ulogu namotaja za prigušivanje (Leblanov amortizator), pošto služi za brzo prigušivanje ljuljanja rotora koja nastaju u prelaznim režimima rada generatora. Ukoliko je sinhrona mašina izgrađena sa punim (masivnim) polovima, onda se u toku puštanja u rad i u prelaznim režimima u njima javljaju vrtložne struje, čije je djelovanje ekvivalentno sa djelovanjem struje u "vjeveričjem kavezu".
Dijelovi
Sinhrona mašina sastoji se od sljedećih dijelova:
Stator je vanjski, nepomični dio mašine, na kojeg je namotan armaturni namotaj. Faze armaturnog namota su prostorno razmaknute za stepen određen brojem faza mreže; u slučaju trofazne mreže, to je 120°. U motorskom radu kroz armaturni namotaj teče struja koja stvara obrtno magnetsko polje.
Rotor je dio motora koji se okreće. Na njega je namotan uzbudni namotaj, kojim teče istosmjerna, uzbudna struja, koja stvara magnetsko polje zbog kojeg u motorskom radu rotor slijedi obrtno magnetsko polje sa statora. Umjesto uzbudnog namota se ponekad koriste permanentni magneti, ili se rotor izgradi tako da zbog svog oblika pod uticajem obrtnog magnetskog polja proizvodi tzv. reluktantni moment.
Uzbudna struja na rotor dolazi preko kliznih prstenova.
Princip rada sinhrone mašine
mini|desno|Model 3 faznog sinhronog električnog motora sa animiranim prikazom magnetnog polja statorskog namotaja Princip rada sinhrone mašine je relativno jednostavan.
U motorskom načinu rada, armaturnim namotom na statoru teče višefazna naizmjenična struja, najčešće trofazna. Prolaskom kroz namote na statoru, naizmjenična struja stvara okretno magnetsko polje unutar njega. Na rotoru uzbudni namot ili permanentni magneti stvaraju statičko magnetsko polje, koje se zbog prisutnosti okretnog polja počinje vrtiti za njim, i pritom za sobom vuče rotor. U normalnom pogonu, dok se rotor vrti za okretnim magnetskim poljem jednakom brzinom, motor je u sinhronizmu. Brzina vrtnje ovisi o frekvenciji mreže na koju je motor priključen, te o broju polova motora:
U generatorskom načinu rada se dešava obrnut proces. Rotor je spojen na zajedničku osovinu s izvorom mehaničkog rada, naprimjer turbinom ili motorom s unutarnjim sagorijevanjem (SUS). Kako se on vrti, s njim se vrti i njegovo magnetsko polje, kojeg generiše pobudni namotaj. Gledano sa statora, to polje je okretno. Zbog toga se na statoru indukuje napon koji slijedi polje rotora, a sljedstveno i struja. Frekvencija struje je određena brzinom vrtnje rotora, odnosno izvora mehaničkog rada, te brojem polova sinhrone mašine.
IC 4619
IC 4619 (također poznat kao PGC 58871) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 474 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 0,50 (69 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (69 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Royal Harwood Frost 17. jula 1903. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Strizivojna
mini|280px|Strizivojna, željeznička stanica Strizivojna je naseljeno mjesto i općina u Hrvatskoj, u Osječko-baranjskoj županiji.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Đakovo.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, općina Strizivojna je imala 2.525 stanovnika, od čega u samoj Strizivojni 2.525.
Općina Strizivojna
Napomena: Nastala iz stare općine Đakovo.
Črešnjevec pri Dragatušu
Črešnjevec pri Dragatušu je naseljeno mjesto u sastavu općine Črnomelj, regija Jugoistočna Slovenija, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Črnomelj.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Črešnjevec pri Dragatušu je imao 5 stanovnika.
Napomena: ''Do 1953. iskazivano pod imenom Črešnjevec.''
Rakitovec (Koper)
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Rakitovec je imao 127 stanovnika.
NGC 3045
NGC 3045 (također poznat kao ESO 566-22, MCG -3-25-28 i PGC 28492) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 103 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 1,40 (42 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (18 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 23. marta 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Hazna (jezero)
Jezero Hazna je vještačko jezero koje se nalazi u Bosni i Hercegovini. Jezero je izgrađeno 1967. godine nakon što su rijeka Hazna i jezero Vidara poplavile Gradačac 1964. i 1967. godine. Prvo poribljavanje jezera je izvršeno 1967. godine. Nekoliko godina kasnije na jezeru je izgrađen ponton. Prije rata jezero je bilo važna atrakcija u Gradačcu gdje se tokom ljetnih mjeseci kupao veliki broj ljudi. Poslije rata o jezeru se vodilo malo brige pa je postalo onečišćeno, tako da se u njemu danas rijetko ko kupa. Oko jezera se nalazi nekoliko zgrada (restoran, hotel u izgradnji itd.).
IC 2912
IC 2912 (također poznat kao PGC 1397617) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 1218207600,0 sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 0,50 (177 hiljada sg) a najmanji 0,1 uglovnih minuta (35 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Charles Joseph Etienne Wolf 27. marta 1906. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Milica Milidragović
Milica (Miletić) Milidragović (1923), slavista, prevodilac