cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urbanističko planiranje
Savremeno urbano planiranje počinje sa pokretima urbanih reformi, koje su se izrodile kao reakcija na nered industrijskog grada sredinom XIX stoljeća. Urbano planiranje obuhvata i urbanu obnovu, koje prilagođava planerske metode i primjenjuje ih na postojeća naselja u fazi nazadovanja. Krajem XX stoljeća, svi planerski ciljevi usmjereni su ka postizanju samoodrživog razvoja.
NGC 6567
NGC 6567 (također poznat kao ESO 590-PN8) je planetarna maglina i nalazi se u sazviježđu Strijelac. Prvo otkriće je napravio Edward Charles Pickering 18. augusta 1882. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Natpisi na stećcima
Stećci sa natpisima
Po raznim brojanjima, stećaka ima oko 60.000, no onih s natpisima je daleko manji broj. Marko Vego je u svojoj reprezentativnoj zbirci epigrafike naveo oko 400 natpisa. Manji je broj iz 12. i 13., dok je većina iz 14. i 15. vijeka. Osim najstarijih, najveći je dio pisan bosančicom, a gnomskim iskazima o životu i ljudskoj sudbini neki dosižu i umjetničku vrijednost (koja je inspirirala Maka Dizdara, bosanskohercegovačkog pjesnika i sastavljača antologije starih bosanskih tekstova).
Epitafi
Epitafi su natpisi na stećcima/nadgrobnim spomenicima - predstavljaju jedan vid orginalnog stvaralaštva u srednjovjekovnoj bosanskoj pismenosti i idu u sami vrh južnoslavenske epigrafike. Pisani su bosančicom, iznimno poluoblom bosanskom glagoljicom.
Umjetnost stećaka razvija se unutar najširih granica srednjovjekovne bosanske države u periodu od 13. pa sve do 16. vijeka, sa kulminacijom u 15. vijeku. Najstarija žarišta ove pismenosti nalaze se u starom Humu i srednjoj (banskoj) Bosni, a kao treći centar spominje se okolina Vidoške, u kojo je prvi epitaf pronađen tek početkom 13. vijeka. Najveći broj natpisa sa ovog područja nalazi se u Boljunima jugozapadno od Radmilje i  Stoca. Značajni srednjovjekovni tekstovi na kamenu javljaju se i u okolini Blagaja (središte humske vlastele), u dolini Lašve, u Podrinju (jugiistočna Bosna) od Foče do Vlasenice i Srebrenice. U najnovije vrijeme veći broj epitafa nađen je na području srednjovjekovnih župa Usora i Soli, te u Posavini oko Koraja i Bijeljine. Među nekropolama uzdvajaju se: Radimlja kod Stoca, nekropola u Boljunima kod Stoca, blizu Nevesinja, na Blidinjem jezeru u zapadnoj Hercegovini, te u Bjelosavljevićima kod Sokoca na Glasincu, na Gvoznom polju kod Kalinovika i na Ravanjsim vratima kod Kupresa. Vremenom su mnogi natpisi oštećeni ili uništeni, pa ih je stoga vrlo teško ili nemoguće rekonstruisati.
Jezičke osobine i jezičko-stilski tipovi
Natpisi su pisani strogo utvrđenim pravilima i dostojanstvenim stilom. Oni daju nam odgovore na pitanje odnosa između onoga što se smatra klasičnom redakcijom staroslavenskog jezika i onog što se smatra jezikom nadgrobnih spomenika. Jezik natpisa je narodni, većinom štokavsko - ikavski (rjeđe jekavski), uz dosta čakavizama (stoga katkad karakteriziran kao šćakavski, ili štokavsko-čakavski idiom), te određeni broj crkvenoslavizama.
Jezičke osobine:
Dakle, i u jeziku ovih natpisa dolazi do diferenciranja, ali isto tako je očita teritorijalna međudijalekatska ujednačenost u rasponu od nekoliko vjekova na jezičkom i palografskom nivou, što svjedoči o pisanom maniru srednjovjekovnog bosanskog književnog jezika koji je razvijen zaključno sa 15. vijekom.
Ostavljajući po strani njihovu estetsku vrijenost, ovi su natpisi nesumnjiv argument da se bosanska pisana riječ vezuje za jedan širi kulturni proces – pismenost koja je stvarana za potrebe ovoga prostora. Nijedna historija književnog jezika ne odbacuje spomenike imali oni književne elemente ili ne, ali ipak se vodi računa o tome da se neki natpisi ne mogu promatrati u istoj ravni sa spomenicima koji samo prenose golu informaciju.
Postavljanje stećaka je nastvaljeno i jedno vrijeme u osmanskom dobu (nišani kao arhitektonska evolucija stećaka, pokoji nišan sadrži i natpis ispisan bosančicom), što svjedoči o kontinuitetu razvoja bosanske tradicije i jezika.
Epitafi i epigrafi jedan su od načina da se prikaže lapidarna pismenost i oblikovanje bosančice. Danas je od 20 do 30 dobro istraženih stećaka. Problem objavljivanja ovih natpisa je u fotografiji tih tekstova, njihovoj transkripciji i transliteraciji, koje su vrlo složene. Time su se bavili Marko Vego i Šefik Bašlagić, a što se tiče objavlljivanja ovih spomenika najveću zaslugu ima Zemaljski muzej.
Stećci u sebi sadrže ponajviše elemenata književnog govorenja – više negoli u administrativnoj pismenosti. Takva tradicija nastavlja se i u osmansko doba kao lapidarna pismenost i pisani jezik upravo ima svoj kontinuitet u lapidarnosti pisanog jezika, jer ona sama po sebi nikad nije mogla spadati u književnost, jer klesanje u kamenu se ne poima kao književni rad. Dakle, srednjovjekovna lapidarana pismenost nastavlja se kroz čitav osmanski period, jednako kao i srednjovjekovna administrativna pismenost koja se nastavlja kroz krajišnička pisma. Ipak, za razliku od krajišničkih pisama koja se dosljedno pišu na svome jeziku i na grafiji tog prostora, osmanska epigrafika ogleda se u pisanju na arapskom i turskom jeziku na izvornom arapskom pismu.
Kamenoresci
Na kraju treba spomenuti kovače i dijake koji su u jednu ruku i originalni pisci, odnosno pjesnici bosanskog književnog jezika: Prodon i Miogost u srednjoj Bosni, Veseoko Kukulamović i Vukašin u području Lašve i Jajca, Bratjen u Travuniji, Semorad, Miogost, Grubač i Krilić iz okoline Stoca – tvorci najautentičnijih stećaka i njihovih epitafa u Radimlji, Nikola Dragojević i Dragoje u Podrinju, Ugarak u Vrhbosni (današnje Sarajevo).
Evidentirani natpisi
Do sada je evidentiran veliki broj nadgrobnih spomenika – 323, a natpisi o kojima se najviše zna su slijedeći:
Lož
mini|280px|Lož, rimokatolička crkva "Sv. Peter i Pavel" Lož je naseljeno mjesto u sastavu općine Loška dolina, regija Primorsko-notranjska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Cerknica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Lož je imao 642 stanovnika.
NGC 5114
NGC 5114 (također poznat kao ESO 444-24, MCG -5-32-6 i PGC 46828) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 165 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kentaur. Najveći prečnik je 1,80 (86 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (48 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. juna 1836. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Igre bez granica
Igre bez granica je bio veliki televizijski spektakl evropskih nacionalnih RTV kuća tokom kasnih 1970-ih i 1980-ih, na kojima su osim predstavnika Jugoslavije (koje je zastupala Jugoslavenska radiotelevizija) učestvovali i predstavnici drugih evropskih zemalja (Italija, Francuska, Španija, Portugal, Njemačka i druge). Takmičari su morali proći nekoliko krugova takmičenja, koje je uključivalo igre na vodi i na pijesku, kao i veliki niz "narodnih igara", kao što su potezanje konopca ili penjanje uz klizav zid, a organizatori su nerijetko bili i dosta maštoviti u smišljanju igara. Tako se jednom prilikom učesnici trebali divovskim kašikama vaditi divovske kestene iz divovske zdjele sa šlagom. U "Igrama bez granica" obično je učestvovalo 6 nacionalnih ekipa, koje su se susretali na borilištima u manjim gradovima Evrope i Mediterana, uglavnom obučeni u šarene kostime i sa mnoštvom dobre volje, truda i raspoloženja.
Fotoluminiscencija
Promatranje fotoluminiscencije pri određenoj energiji može se smatrati indikacijom da je elektron naselio pobuđeno stanje povezano s ovom prijelaznom energijom.
Iako je ovo općenito tačno za atome i slične sisteme, korelacije i drugi složeniji fenomeni takođe deluju kao izvori fotoluminiscencije u sistemima sa više tijela kao što su poluprovodnici. Teorijski pristup za rješavanje ovoga dat je jednadžbama luminiscencije poluvodiča.
Oblici
Procesi fotoluminiscencije mogu se klasificirati prema različitim parametrima, kao što je energija uzbudljivog fotona u odnosu na emisiju. Rezonantna pobuda opisuje situaciju u kojoj se fotoni određene talasne dužine apsorbuju, a ekvivalentni fotoni vrlo brzo ponovo emituju. Ovo se često naziva rezonantna fluorescencija. Za materijale u fazi rastvora ili u plinu, ovaj proces uključuje elektrone, ali ne i značajne unutrašnje energetske tranzicije koje uključuju molekulske karakteristike hemijske supstance između apsorpcije i emisije. U kristalnim neorganskim poluvodičima gdje se formira elektronska struktura pojasa, sekundarna emisija može biti složenija jer događaji mogu sadržavati oba koherentna doprinosa kao što je rezonantno Rayleighovo raspršenje, gdje je fiksna održava se fazni odnos sa svjetlosnim poljem (tj. energetski elastični procesi u kojima nema gubitaka), kao i nekoherentnog doprinosa (ili neelastični modovi gdje se neka energija kanališe u pomoćni način gubitka),
Potonji potiču, naprimjer, iz radijativne rekombinacije eksitona, Coulomb-vezanih stanja para elektron-rupa u čvrstim tvarima. Rezonantna fluorescencija također može pokazati značajne kvantno optičke korelacije.
Više procesa može se desiti kada supstanca prođe kroz unutrašnje energetske prijelaze, prije nego što ponovo emituje energiju iz događaja apsorpcije. Elektroni mijenjaju energetska stanja ili rezonantno dobijaju energiju od apsorpcije fotona ili gube energiju emitiranjem fotona. U disciplinama koje se odnose na hemiju, često se pravi razlika između termina fluorescencija i fosforescencija. Prvi je tipski brz proces, ali se neka količina izvorne energije raspršuje tako da će ponovno emitirani svjetlosni fotoni imati nižu energiju od apsorbiranih ekscitacijskih fotona. Za ponovno emitovani foton u ovom slučaju se kaže da je crveno pomaknut, što se odnosi na smanjenu energiju koju nosi nakon ovog gubitka (kao što pokazuje Jablonskijev dijagram). Za fosforescenciju, elektroni koji su apsorbovali fotone prolaze kroz međusistemsko ukrštanje, gdje ulaze u stanje sa promenjenom spinskom multiplicitnošću (vidi simbol izraza), obično tripletno stanje. Jednom kada se pobuđeni elektron prebaci u ovo tripletno stanje, tranzicija (relaksacija) elektrona nazad u energiju nižeg singletnog stanja je kvantno mehanički zabranjena, što znači da se dešava mnogo sporije od drugih prijelaza. Rezultat je spor proces radijativne tranzicije nazad u singletno stanje, koji ponekad traje nekoliko minuta ili sati. Ovo je osnova za supstance koje "sjaje u mraku".
Fotoluminiscencija je važna tehnika za mjerenje čistoće i kristalnog kvaliteta poluprovodnika kao što su GaN i InP i za kvantifikaciju količine poremećaja prisutnog u sistemu.
Vremenski razlučena fotoluminiscencija (TRPL) je metod u kojem se uzorak pobuđuje svjetlosnim impulsom, a zatim se mjeri opadanje fotoluminiscencije u odnosu na vrijeme. Ova tehnika je korisna za mjerenje životnog vijeka manjinskog nositelja III-V poluprovodnika kao što je galij-arsenid (GaAs).
Fotoluminiscencijska svojstva poluvodiča sa direktnim razmakom
U tipskom PL eksperimentu, poluvodič je pobuđen izvorom svjetlosti koji daje fotonima energiju veću od energije pojasnog razmaka. Dolazeća svjetlost pobuđuje polarizaciju koja se može opisati Blochovim jednadžbama poluvodiča. Jednom kada se fotoni apsorbuju, formiraju se elektroni i rupe sa konačnim momentima \mathbf{k} u kondukcijskom polasu, odnosno valentnim pojasima. Pobuđenja tada prolaze kroz energetsku i impulsnu relaksaciju prema minimumu pojasne trake. Tipski mehanizmi su Kulonovo rasijanje i interakcija sa fononima. Konačno, elektroni se rekombinuju sa rupama pod emisijom fotona.
Idealni poluprovodnici bez defekata su sistemi više tijela gdje se interakcije nosiltelja naboja i vibracija rešetke moraju uzeti u obzir kao dodatak sprezi svjetlost-materija. Općenito, PL svojstva su takođe izuzetno osjetljiva na unutrašnje električno polje i na dielektrično okruženje (kao što je u fotonskim kristalima), što nameće dalje stepene složenosti. Precizan mikroskopski opis pruža jednažba poluvodičke luminiscencije.
Idealne strukture kvantnih bunara
Idealna poluprovodnička struktura kvantni bunar bez defekata je koristan modelski sistem za ilustraciju osnovnih procesa u tipskim PL eksperimentima. Diskusija se zasniva na rezultatima objavljenim u Klingshirn (2012)<) and Balkan (1998).
Struktura fiktivnog modela za ovu diskusiju ima dva ograničena kvantizirana elektronika i dvije rupe subtraka, e1, e2, odnosno h1, h 2. Linearni apsorpcioni spektar takve strukture pokazuje ekscitonsku rezonanciju prvog (e1h1) i drugog podopsega kvantnog bunara (e2, h 2</ sub>), kao i apsorpciju iz odgovarajućih stanja kontinuuma i od barijere.
Fotoekscitacija
Općenito, razlikuju se tri različita uslova pobuđivanja: rezonantni, kvazirezonantni i nerezonantni. Za rezonantnu pobudu, centralna energija lasera odgovara najnižoj ekscitonskoj rezonanciji kvantnog bunara. U sistem nosača se ne ubrizgava nikakva ili samo zanemarljiva količina viška energije. Za ove uslove, koherentni procesi značajno doprinose spontanoj emisiji. Raspad polarizacije direktno stvara eksitone. Detekcija PL je izazovna za rezonantnu ekscitaciju. jer je teško razlikovati doprinose od pobuđivanja, tj. zalutalu svjetlost i difuzno raspršivanje od hrapavosti površine. Prema tome, pjega i rezonantno Rayleighovo rasijanje su uvijek superponirani na nekoherentnu emisiju.
U slučaju nerezonantne pobude, struktura se pobuđuje sa nešto viška energije. Ovo je tipska situacija koja se koristi u većini PL eksperimenata jer se energija pobude može razlikovati pomoću spektrometra ili optičkog filtera. Treba razlikovati kvazirezonantnu pobudu i pobuđivanje barijere.
Za kvazirezonantne uslove, energija pobude je podešena iznad osnovnog stanja, ali još uvek ispod barijere apsorpcione ivice, naprimjer, u kontinuum prvog potpojasa. Propadanje polarizacije za ove uslove je mnogo brže nego za rezonantnu pobudu i koherentni doprinosi emisiji kvantnog bunara su zanemarljivi. Početna temperatura sistema nosača je značajno viša od temperature rešetke, zbog viška energije ubrizganih nosača. Konačno, u početku se stvara samo plazma elektronskih rupa. Zatim slijedi formiranje eksitona.
U slučaju pobuđivanja barijere, početna distribucija nositelja u kvantnom bunaru jako zavisi od rasipanja nositelja između barijere i bunara.
Relaksacija
U početku, lasersko svjetlo inducira koherentnu polarizaciju u uzorku, tj. prijelazi između stanja elektrona i stanja rupe osciliraju sa laserskom frekvencijom i fiksnom fazom. Polarizacija se tipski defazira na vremenskoj skali ispod 100 fs u slučaju nerezonantne pobude zbog ultrabrzog kulonovskog i fononskog rasijanja.
Defaziranje polarizacije dovodi do stvaranja populacija elektrona i rupa u vodljivom i valentnom pojasu. Životni vijek populacija nositelja je prilično dug, ograničen radijacijskom i neradijativnom rekombinacijom kao što je Ogerova rekombinacija. Tokom ovog životnog vijeka, dio elektrona i rupa može formirati eksitone, a o ovoj temi se još uvijek kontroverzno raspravlja u literaturi. Brzina formiranja zavisi od eksperimentalnih uslova, kao što su temperatura rešetke, gustina pobude, kao i od općih parametara materijala, naprimer, jačine Kulonove interakcije ili energije vezivanja eksitona.
Karakteristične vremenske skale su u rasponu od stotina pikosekundi u GaAs; izgleda da su mnogo kraće u širokopojasnim poluvodičima.
Neposredno nakon pobuđivanja kratkim (femtosekundnim) impulsima i kvazi trenutnog raspada polarizacije, raspodjela nositelja uglavnom je određena spektarskom širinom pobude, npr. laserskih impulsa. Raspodjela je stoga vrlo netermalna i podsjeća na Gausovu raspodjelu, sa središtem na konačnom momentu. U prvim stotinama femtosekundi, nositelji se raspršuju fononima ili na povišenim gustinama nositelja putem Kulonove interakcije. Sistem nosača se sukcesivno opušta na Fermi-Diracovu distribuciju obično unutar prve pikosekunde. Konačno, sistem nosača se hladi pod emisijom fonona. Ovo može potrajati do nekoliko nanosekundi, ovisno o materijalnom sistemu, temperaturi rešetke i uvjetima pobude, kao što je višak energije.
U početku se temperatura nositelja brzo smanjuje emisijom optičkih fonona. Ovo je prilično efikasno zbog relativno velike energije povezane sa optičkim fononima (36meV ili 420K u GaAs) i njihove prilično ravne disperzije, omogućavajući širok spektar procesa rasijavanja uz očuvanje energije i impulsa. Kada se temperatura nositelja smanji ispod vrijednosti koja odgovara energiji optičkih fonona, akustični fononi dominiraju relaksacijom. Ovdje je hlađenje manje efikasno zbog njihove disperzije i male energije, a temperatura opada mnogo sporije nakon prvih desetina pikosekundi. Kod povišene gustine pobude, hlađenje nosača je dalje inhibirano takozvanim efektom vrućeg fonona. Relaksacija velikog broja toplih nosača dovodi do visoke stope generiranja optičkih fonona koja premašuje stopu raspadanja u akustične fonone. Ovo stvara neravnotežnu "prenaseljenost" optičkih fonona i na taj način uzrokuje njihovu povećanu reapsorpciju od strane nosača naboja, koji značajno potiskuju bilo kakvo hlađenje. Dakle, sistem se hladi sporije, što je veća gustina nositelja.
Radijativna rekombinacija
Emisija neposredno nakon ekscitacije je spektarski vrlo široka, ali još uvijek centrirana u blizini najjače ekscitonske rezonancije. Kako se distribucija nosača opušta i hladi, širina PL pika se smanjuje i energija emisije se pomiče, kako bi odgovarala osnovnom stanju eksitona (kao što je elektron) za idealne uzorke bez poremećaja. Spektar PL se približava svom obliku kvazistabilnog stanja definisanom distribucijom elektrona i rupa. Povećanjem gustoće pobude će se promijeniti spektri emisije. Njima dominira ekscitonsko osnovno stanje za male gustoće. Dodatni vrhovi iz viših prelaza podopsega pojavljuju se kako se gustina nosioca ili temperatura rešetke povećavaju kako se ova stanja sve više i više naseljavaju. Također, širina glavnog PL pika se značajno povećava s rastućom ekscitacijom zbog defaziranja izazvanog ekscitacijom a vrhunac emisije doživljava mali pomak u energiji zbog Kulonove renormalizacije i punjenja faze.
Općenito, i ekscitonske populacije i plazma, nekorelirani elektroni i rupe, mogu djelovati kao izvori fotoluminiscencije kao što je opisano u jednadžbama poluvodič-luminiscencije. Oba daju vrlo slične spektarske karakteristike koje je teško razlikovati; njihova dinamika emisije, međutim, značajno varira. Raspad eksitona daje jednoeksponencijalnu funkciju raspada jer vjerovatnoća njihove radijacione rekombinacije ne zavisi od gustoće nositelja. Vjerovatnoća spontane emisije za nekorelirane elektrone i rupe, približno je proporcionalna proizvodu populacija elektrona i rupa, što na kraju dovodi do nejednokratnog eksponencijalnog raspada opisanog hiperboličkom funkcijom.
Efekti poremećaja
Pravi materijalni sistemi uvijek uključuju nered. Primjeri su strukturni defekti u rešetki ili poremećaj zbog varijacija u hemijskom sastavu. Njihov tretman je izuzetno izazovan za mikroskopske teorije, zbog nedostatka detaljnog znanja o perturbacijama idealne strukture. Stoga se uticaj vanjskih efekata na PL obično razmatra fenomenološki. U eksperimentima, poremećaj može dovesti do lokalizacije nosača i stoga drastično povećati vrijeme života fotoluminiscencije, jer kao slobodni, lokalizirani nositelji ne mogu tako lahko pronaći neradijativne rekombinacijske centre.
Istraživači sa King Abdullah University of Science and Technology (KAUST) proučavali su fotoindukovanu entropiju (tj. termodinamički poremećaj) InGaN/GaN p-i-n dvostrukoj heterostrukturi i AlGaN nanožicama, koristeći fotoluminiscenciju zavisnu od temperature. Definirali su fotoindukovanu entropiju kao termodinamičku veličinu koja predstavlja nedostupnost energije sistema za pretvaranje u koristan rad zbog rekombinacija nosioca i emisije fotona. Također su povezivali promjenu u generiranju entropije s promjenom dinamike fotonosača u aktivnim regijama nanožnice koristeći rezultate vremenski razlučene studije fotoluminiscencije. Pretpostavili su da se količina generiranog poremećaja u slojevima InGaN na kraju povećava kako se temperatura približava sobnoj temperaturi, zbog termičke aktivacije površinskih stanja, dok je beznačajno povećanje uočeno u AlGaN nanožnicama, što ukazuje na niže stupnjeve nesigurnosti izazvane poremećajem u poluprovodniku sa širim pojasnim razmakom. Da bi proučavali fotoindukovanu entropiju, razvili su matematički model koji razmatra neto razmenu energije koja je rezultat fotoekscitacije i fotoluminiscencije.
Fotoluminiscentni materijali za detekciju temperature
U fosfornoj termometriji, za mjerenje temperature koristi se temperaturna ovisnost procesa fotoluminiscencije.
Eksperimentalni metodi
Fotoluminiscencijska spektroskopija je široko korištena tehnika za karakterizaciju optičkih i elektronskih svojstava poluvodiča i molekula. Sama tehnika je brza, beskontaktna i nedestruktivna. Stoga se može koristiti za proučavanje optoelektronskih svojstava materijala različitih veličina (od mikron[[a do [[centimetara) tokom procesa proizvodnje bez složene pripreme uzorka. U hemiji se češće naziva fluorescentna spektroskopija, ali instrumentacija je ista. Procesi relaksacije se mogu proučavati korišćenjem vremenski razriješena fluorescentna spektroskopija da bi se pronašao životni vijek raspada fotoluminiscencije. Ove tehnike mogu se kombinovati sa mikroskopijom, da bi se mapirao intenzitet (konfousna mikroskopija) ili životni vijek (fluorescentno-doživotna slikovna mikroskopija) fotoluminiscencije preko uzorka (npr. poluprovodne pločice ili biološkog uzorka koja je označena fluorescentnim molekulama).
Stari trg pri Ložu
mini|280px|Stari trg pri Ložu, rimokatolička crkva "Sv. Jurij" Stari trg pri Ložu je naseljeno mjesto i sjedište općine Loška dolina, regija Primorsko-notranjska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Cerknica.
Džavid Haverić
Džavid (Hamza) Haverić (1920–1941) jest poznati sarajevski antifašista i borac Narodno-oslobodilačkog rata. Rođen je u Podgorici 1920. godine. Jedan je od vođa pokreta otpora u Starom Gradu u Sarajevu na početku Drugog svjetskog rata. Uhapšen je 1941. od strane ustaškog režima, a "Ravnateljstvo za ravni red i sigurnost Velike Vrhbosne" osudilo ga je na smrt augusta 1941. godine.
Pogubljen je 20. augusta 1941. na Vracama. Jedan je od prvih strijeljanih na ovom najvećem sarajevskom stratištu antifašista i rodoljuba. Od 1959. do 1992. jedna od sarajevskih osnovnih škola, osnovna škola na Vratniku (danas O.Š. “Hamdija Kreševljaković“), nosila je ime Džavida Haverića. Danas jedna ulica u Novom Sarajevu nosi ime Ulica Džavida Haverića. Hrabrost i herojstvo mladog antifašiste Džavida Haverića dokumentirano je u više značajnih historiografskih publikacija, a ukratko je opisano u publikaciji Istorijskog arhiva Sarajevo:
IC 347
IC 347 (također poznat kao IRAS 03399-0427, MCG -1-10-24 i PGC 13622) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 204 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 1,20 (71 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (53 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 25. decembra 1889. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Carlo Goldoni
mini|Carlo Goldoni Carlo Goldoni (Venecija, 25. februar 1707. - Pariz, 6. februar 1793. godine) je bio italijanski komediograf i reformator komedije.
Među njegova najbolja ostvarenja ubrajaju se komedije, koje se i danas izvode u pozorištima širom svijeta:
Pokrajine Austrije
mini|desno|400px|Savezne pokrajine Austrije Pokrajina ( ili Land) osnovna je teritorijalna jedinica Austrije.
Položaj pokrajine u Austriji
Pokrajine u Austriji imaju vlastite zakone, koji ne smiju protivrječiti saveznim zakonima i Ustavu. Svaka pokrajina ima vlastitu skupštinu i zakonodavnu vlast na pokrajinskom nivou, te posredstvom pokrajinske vlade  posjeduje izvršnu vlast. Sudska vlast vrši se na saveznom nivou.
Pet od ukupno devet austrijskih pokrajina (Donja Austrija, Koruška, Štajerska, Tirol i Salzburg) nastalo je još u srednjem vijeku; Gornja Austrija postala je nezavisna pod Josipom II 1783-84; Vorarlberg je bio dio Tirola sve do 1861, kad je postao nezavisan; godine 1921. pripojeno je Gradišće, dotad dio Mađarske; naredne godine Beč je upravno odvojen od Donje Austrije i proglašen pokrajinom.
NGC 428
NGC 428 (također poznat kao IRAS 01103+0043, MCG 0-4-36, PGC 4367 i UGC 763) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 53 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 4,00 (62 hiljade sg) a najmanji 2,9 uglovnih minuta (45 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 20. decembra 1786. godine.
Ponoćni kauboj
Ponoćni kauboj američka je drama snimljena 1969, zasnovana na istoimenom romanu Jamesa Lea Herlihyja u režiji Johna Schlesingera. Glavne uloge tumače Dustin Hoffman (njegov drugi film nakon Diplomca) i Jon Voight. Film je bio nominiran za sedam Oscara, osvojivši tri, od kojih se ističu onaj za najbolji film i režiju. Voight je osvojio Zlatni globus kao najbolji novajlija u svijetu filma. Jedan je od prvih igranih filmova koji su dobili rejting X zbog istinitog prikazivanja njujorške dekadencije. Film prikazuje čudno prijateljstvo i dirljivu tragičnu dramu dvojice beskućnika, antiheroja, lutalica, koji su jako vezani jedan za drugog; priča podsjeća na Steinbeckovu dramu O miševima i ljudima.
Radnja
Ovo je priča o Teksašaninu pod imenom Joe Buck (Jon Voight) koji je došao u New York s iluzijom da može zaraditi novac kao ljubavnik bogatih žena. Dok je živio u Texasu, radio je perući posuđe u restoranu. Film počinje tako što se Joe obukao u odijelo rodeo kauboja, pakuje kofere i napušta posao. Odlazi u New York u nadi da će postati zavodnik. Međutim, Joe naivno troši sav ušteđeni novac po samom dolasku. Ne uspijeva zavesti nijednu bogatu ženu, ali upoznaje sredovječnu Njujorčanku (Sylvia Miles). Njegov pokušaj da napravi "posao" rezultira time što on njoj na kraju daje 20 dolara pošto ju je uspio rasplakati.
Joe upoznaje Ratsa (Dustin Hoffman) u baru i ovaj mu nudi da spava kod njega u neuglednom stanu bez struje i grijanja. Ratso je porijeklom italijanski katolik rođen u Bronxu, koji drži Kristovu sliku iznad kreveta i koristi crkvene svijeće za osvjetljenje, pošto mu je struja već odavno isključena. Joe i Ratso počinju se brinuti jedan o drugome pošto su im sve nade o lahkom bogaćenju propale. Joe postaje dobrovoljni davalac krvi kako bi prikupio novac za svog druga oboljelog od tuberkuloze. Oni su kao dva sirotana na oluji tražeći sklonište za sebe. U više scena vidi se kako stoje pokraj bodljikave žice, što simbolično prikazuje njihovu zarobljenost u okrutnom i hladnom svijetu. Oni moraju biti zajedno kako bi preživjeli. Ali ubrzo postaje jasnije da je Ratsova bolest smrtonosna i da se on neće oporaviti. Joe krade novavc da bi odveo Ratsa na Floridu, gdje su mislili da je raj na Zemlji. Ali, nažalost, Ratso umire u autobusu uoči samog dolaska na odredište. Joe, sa suzama u očima, grli svog mrtvog prijatelja. Ali kraj nije tako pesimističan. Nalazeći prijateljstvo, prvi put u svom životu, Joe stupa u život kao zrelija osoba, a njegova iluzija o lagodnom životu potpuno nestaje.
Prijelazno stanje
Kao primjer, dolje prikazano prijelazno stanje javlja se tokom SN2 reakcije bromoetana sa hidroksidnim anionom:
Aktivirani kompleks reakcije može se odnositi ili na prijelazno stanje ili na druga stanja duž koordinata reakcije između reaktanata i proizvoda, posebno ona bliska prijelaznom stanju. Prema teoriji prijelaznog stanja, nakon što reaktanti prođu kroz konfiguraciju prijelaznog stanja, uvijek nastavljaju formirati proizvode.
Historija koncepta
Koncept prelaznog stanja bio je važan u mnogim teorijama o brzinama po kojima se dešavaju hemijske reakcije. Ovo je počelo s teorijom prijelaznog stanja (također se naziva teorijom aktiviranog kompleksa), koju su prvi razvili Eyring, Evans i Polanyi, oko 1935. Godine, i uveli osnovne koncepte u hemijsku kinetiku koji se i danas koriste.
Objašnjenje
Kolizija između reaktantnih molekula može ili ne mora rezultirati uspješnom reakcijom. Ishod zavisi od faktora kao što su relativna kinetička energija, relativna orijentacija i unutrašnja energija molekula. Čak i ako partneri u koliziji formiraju aktivirani kompleks, oni nisu dužni nastaviti dalje i formirati se proizvodi, a umjesto toga kompleks se može raspasti nazad na reaktante.
Posmatranje prelaznih stanja
Budući da je struktura prelaznog stanja prvog reda sedlo duž površina potencijalne energije, populacija vrsta u reakciji koje su u prelaznom stanju je zanemarljiva. Budući da se nalazi u tački sedla duž površine potencijalne energije, znači da sila djeluje duž veza na molekulu, uvijek će postojati niža energetska struktura u koju se prijelazno stanje može razgraditi. Ovo se ponekad izražava navođenjem da prijelazno stanje ima „prolazno postojanje“, pri čemu vrste održavaju strukturu prelaznog stanja samo za vremensku skalu vibracija hemijskih veza (femtosekunde). Međutim, pametno manipulisane spektroskopske tehnike mogu nas približiti koliko god vremenski okvir tehnike dozvoljava. Femtohemijska IR spektroskopija je razvijena iz tog razloga, i moguće je ispitati molekulsku strukturu izuzetno blizu prelazne tačke. Često, duž koordinata reakcije, reaktivni međuprodukti su prisutni ne mnogo niže energije iz prelaznog stanja što otežava razlikovanje između njih.
Određivanje geometrije prelaznog stanja
Strukture prelaznog stanja mogu se odrediti traženjem sedla prvog reda na površini potencijalne energije (PES) hemijske vrste od interesa. Sedli prvog reda je kritična tačka indeksa jedan, odnosno pozicija na PES-u koja odgovara minimumu u svim pravcima osim u jednom. Ovo je dalje opisano u članku optimizacija geometrije.
Hammond–Lefflerov postulat
Hammond-Lefflerov postulat navodi da struktura prelaznog stanja više liči ili na proizvode ili na početni materijal, u zavisnosti od toga koji je veći u entalpiji. Prijelazno stanje koje više liči na reaktante nego na produkte kaže se da je "rano", dok se za prijelazno stanje koje više liči na proizvode nego na reaktante kaže da je "kasno". Dakle, Hammond–Lefflerov postulat predviđa kasno prelazno stanje za endotermnu reakciju i rano prelazno stanje za egzotermnu reakciju.
Bezdimenzijska koordinata reakcije koja kvantificira kašnjenje prijelaznog stanja može se koristiti za testiranje valjanosti Hammond-Lefflerovog postulata za određenu reakciju.
Princip strukture i korelacije
Princip struktura-korelacija kaže da se strukturne promjene koje se dešavaju duž koordinata reakcije mogu otkriti u osnovnom stanju kao odstupanja udaljenosti i uglova veza od normalnih vrijednosti duž koordinata reakcije. Prema ovoj teoriji, ako se jedna određena dužina veze nakon postizanja prijelaznog stanja poveća, tada je ta veza već duža u svom osnovnom stanju u poređenju sa spojem koji ne dijeli ovo prijelazno stanje. Jedna demonstracija ovog principa nalazi se u dva biciklična spojaa prikazana u nastavku. Onaj s lijeve strane je biciklo[2.2.2]okten, koji na 200 °C ekstrudira etilen u retro-Diels-Alderovoj reakciji.
U poređenju sa spojem na desnoj strani (kojem nedostaje alkenska grupa, ne može dati ovu reakciju) očekuje se da će dužina veze ugljik-ugljik na mostu biti kraća ako teorija vrijedi, jer pri približavanju prijelaznom stanju ovo veza dobija karakter dvostruke veze. Za ova dva spoja predviđanje važi na osnovu rendgenske kristalografije.
Implikacije za enzimsku katalizu
Jedan od načina na koji se odvija enzimska kataliza je stabilizacija prelaznog stanja putem elektrostatskih promjena. Smanjenje energije prelaznog stanja, omogućava većoj populaciji polaznog materijala da postigne energiju potrebnu da se savlada energija tranzicije i nastavi do proizvoda.
Butomus
Butomus je cvjetnica,  jedini poznati  rod u  prodici Butomaceae, koji se prirodno javlja u Evropi i Aziji. U nekim dijelovima Sjedinjenih Država, smatra se invazijskim. Ima samo dvije opisane vrste:
Butomaceae
Porodica Butomaceae, u većini taksonomija prepoznata je kao posebni takson; poneki je zovu porodicom „brzocvjetajućih biljaka“ Sistem APG II, iz 2003 (kao nepromijenjeni  APG sistem, 1998), također prepoznaje takvu porodicu i smješta je u red Alismatales, u kladusu monokotiledona. U tom sistemu, porodica ima samo jednu vrstu,   Butomus umbellatus .
U porodici i redu ima ovo isti položaj kao i u Cronquistovom sistemu. Međutim, Cronquist je prepoznao je mnogo manji red i potklasirao ga u podrazred Alismatidae, u razredu  Liliopsida = monokotiledone.
NGC 3615
NGC 3615 (također poznat kao MCG 4-27-12, PGC 34535 i UGC 6313) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 307 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 1,40 (125 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (80 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 10. aprila 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Guido da Siena
Guido da Siena bio je italijanski slikar koji je radio u Sieni između 1260 - 1290 godine tokom duecento perioda u italijanskom predrenesansnom slikarstvu. Slikao je u italijansko-bizantijskom stilu i bio je vodeći sijenski slikar do dolaska Duccia. Zajedno sa Coppom di Marcovaldom i Ducciom smatra se osnivačem sijenske škole slikarstva.
Umjetničko stvaralaštvo
Nema dokumentovanih podataka o umjetnikovom životu, pa se stoga njegova umjetnička karijera može rekonstruirati samo kroz slikarska djela koja je uradio. Prvenstveno je poznat po slici koja je sada podijeljena na nekoliko dijelova. Ovo je nekada bio dio iste kompozicije, koja je prvobitno bila triptih. Ujedno, to je i jedino djelo koje mu svi autoriteti iz historije italijanskog slikarstva pripisuju. Glavni dio u ovom djelu je velika slika "Bogorodice sa djetetom na prijestolju" sa šest anđela iznad, koja se nekada čuvala u crkvi San Domenico u Sieni, kasnije je premještena u Palazzo Pubblico u Sieni. Nosi rimovani latinski natpis, koji daje slikarevo ime kao "Guido de Senis", sa datumom iz 1221. godine. Ne postoji ništa posebno što bi ovu sliku razlikovalo od ostalih djela iz istog perioda osim što su glave Bogorodice i djeteta mnogo superiornije – po prirodnom karakteru i gracioznom dostojanstvu – od svega naslikanog prije Cimabuea. Pojedini kritičari umjetnosti na stilskim osnovama tvrde da je ovo djelo moralo biti naslikano između 1262. i 1286. godine i da je datum pronađen na oltarnoj slici krivotvoren kada je preslikan na prijelazu iz 14. vijeka. Većina se slaže da je rani datum originalan, što stavlja Guida da Sienu daleko ispred ostalih italijanskih slikara njegovog vremena. Benediktinski samostan u istom gradu ima trouglasti vrh ovog triptiha na kojem je prikazan "Spasitelj u blagoslovu", sa dva anđela. Iako slika daje efekt veličanstvenosti i prati bizantijske konvencije ikonografije, figure u određenoj mjeri opuštaju krute linearne obrasce koji su do tog vremena bili konvencionalni u srednjoitalijanskom slikarstvu. Na osnovu ove slike niz drugih panoa, od kojih se većina nalazi u Sienskoj Pinakoteci, bili su pripisani Guidi da Siena, poput: "sv. Dominik" (Fogg Art Museum, Cambridge, Massachusets), "Ustoličenje sv. Petra" i "Madona i četiri sveca" (obje u Pinacoteca Nazionale, Siena).
Stil i baština
Guido da Siena bio je jedan od prvih italijanskih slikara koji je prekinuo sa stoljetnim konvencijama bizantijskog slikarstva, kao što su kruta kompoziciona ravnoteža i frontalnost. Iako precizno određivanjae datuma njegovog slikarskod rada nije utvrđeno, jasno je da je on unio više spontanih gestova i scena ljudske nježnosti u italijansko slikarstvo 13. vijeka, čime je pomogao u kasnijem prihvaćanju emotivnog gotičkog slikarstva u Italiji. Stilski, Guido pokazuje slikarsku obuku povezanu sa primjerom Coppa di Marcovalda, od koga je preuzeo izražene efekte chiaroscura (odnosa svjetlosti i tame) i određenu apstraktnost proisteklu iz bizantijske umjetnosti. Na slici pod nazivom "Dossale br. 7", koja potječe iz 1270. godine, može se vidjeti živopisnija slika i omekšani chiaroscuro, prilagođavajući se kolegama poput Dietisalva di Speme i Rinaldo da Siena koji su počeli da se zanimaju za prve slikarske rezultate Cimabuea. U kasnoj fazi u njegovom djelu "Raspeće" (pogledati galeriju) bilježimo poznavanje zrelijih firentinskih slikarskih djela poput: "Raspeća" za crkvu Santa Croce, koje je poslužilo kao model za modeliranje Hristovih kukova, kao i utjecaj reljefa, zatim propovjedaonica Sienske katedrale koju je Nicola Pisano završio 1268. godine. Među kasnijim djelima, poput "Posljednjeg suda", koje se čuva u Muzeju sakralne umjetnosti u Grossetu, boja je ublažena i možda već nadahnuta prvim Ducciovim remek-djelima.
Eutanazija
Eutanazija je čin koji ima za cilj uzrokovanje smrti kako bi se uklonila svaka bol. Sastoji se u nakani volje i u primijenjenim postupcima. Želi se ukloniti čovjekova bol njegovim ubistvom, a za to se primjenjuju primjerena sredstva.
Historijski pregled eutanazije
Pojam potiče iz Stare Grčke. Grci su pod time podrazumijevali bezbolnu prirodnu smrt, a ne namjerno izazvanu smrt. U savremeno vrijeme, pojavili su se filozofi koji su razmatrali eutanaziju. E. Haeckel zahtijevao je, da se duševno i tjelesno neizlječivi bolesnici ubiju na bilo koji prikladan i bezbolan način. Godinu dana nakon njegove smrti, 1920., tom će pitanju pristupiti pravnik K. Binding i liječnik A. Hoche. Oni određuju koji to životi nisu vrijedni življenja i nazivaju ih "balast–egzistencijama". Tu su uključili sve osobe s tjelesnim i mentalnim oboljenjima. Nacisti su to prihvatili i širili propagandu, preko knjiga, novina i filmova, utječući na javno mnijenje. Potom je Hitler takve nazvao "beskorisnim jedačima", a teoriju uglednih i priznatih profesora primijenio u praksi, tako da su nacisti eutanazirali 300 000 osoba s tjelesnim i mentalnim oboljenjima. Pedantno su evidentirali sve tako oboljele osobe, slali ih u domove i tamo eutanazirali. Poslije su im vadili mozgove i radili istraživanja. Još i dan danas, čuvaju se u hemikalijama, neki od mozgova tih eutanaziranih osoba. To je bio uvod u holokaust.
Oko 1960., počelo se ponovno razmišljati o eutanaziji. U Americi su od tada do danas, malo po malo, objavljivane knjige, rasprave o eutanaziji, uglavnom naklonjene njenom ponovnom uvođenju. O tome je bilo mnogo televizijskih emisija, filmova, novinskih članaka i sudskih odluka. Čini se da su naveći pobornici eutanazije oni koji žele smanjiti izdavanja za zdravstvo i za penzije.
Odnos religija prema eutanaziji
Kršćani, Židovi i Muslimani dijele zajedničko mišljenje, da je Bog - Stvoritelj života i Gospodar života i smrti i da eutanazija nije dozvoljena, jer je nasilnički čin u suprotnosti s Božijim zakonima i ozbiljno narušava svetost ljudskog života.
Glavni rabin u Ujedinjenom Kraljevstvu izjavio je: "Kad se za bilo kojeg čovjeka, kaže da je bezvrijedan ili beskoristan, kad se za bilo koja dva čovjeka kaže da nisu jednako vrijedni, narušavaju se temeljne ljudske vrijednosti i prelazi se u relativizam, koji razara naš moralni red. Obezvrijeđivanjem života starijih ljudi, nerođene djece, bolesnika u komi, invalidnih osoba,....doslovno mi sami kopamo svoje grobove."
Papa Ivan Pavao II. je izjavio u enciklici "Evanđelje života" da je "eutanazija teška povreda Božijega zakona, budući da je namjerno ubistvo ljudske osobe moralno neprihvatljivo." Eutanazija, nasilje nad životom, ponižava čovjeka u njegovom završnom stadiju života i dovodi u pitanje njegovu vječnost.
Eutanazija životinja
Eutanazija životinja je dozvoljena, kad trpe veliku bol, a ne može im se pomoći. Tragična je ironija, da su u nacističkoj Njemačkoj, postojali jako strogi zakoni protiv eutanazije životinja, a eutanazija ljudi bila je dozvoljena. Na suđenju nacista u Nürnbergu, program eutanazije proglašen je "zločinom protiv čovječanstva", a glavni je sudija izjavio: "Da ste zakon protiv eutanazije životinja, primjenjivali na ljude, ovi strašni zločini, nikad se ne bi dogodili. Jedna od najvećih vaših sramota je da niste shvaćali, da u najgorem slučaju, ljudi bi se trebali tretirati jednako kao životinje, a ne nikako manje."
Svetokriško vojvodstvo
Uspostavljeno je 1. januara 1999. godine. Središte vojvodstva je Kielce (199.870 (2014)). Ostali veći gradovi su Ostrowiec Świętokrzyski (72.001) i Starachowice (50.982).
Sir
mini|300px|Plata sa različitim vrstama sira Sir je čvrsta hrana koja nastaje od zgusnutog mlijeka krava, koza, ovaca ili ostalih sisavaca. Mlijeko je zgusnuto (usireno) koristeći neku kombinaciju sirišta (ili nadomjestaka) i kiseljenja. Bakterije ukisele mlijeko i utiču na krajnji sastav i okus većine sireva. Neki sirevi također imaju plijesan, bilo na vanjskom rubu ili svuda.
Postoji veliki broj vrsta sireva. Razne vrste i okusi sireva su proizvod korištenja raznih vrsta bakterija i plijesni, različitih količina mliječne masnoće, razlika u dužini starenja, različitih obrada i raznih vrsta mlijeka krava, ovaca, ili ostalih sisavaca ili sirišta korištenih u proizvodnji sira. Ostali činitelji uključuju prehranu životinja i dodavanje sredstva za aromatiziranje poput bilja, začina, ili dima od drveta. Da li je mlijeko pasterizirano ili nije također može imati uticaja na okus.
Za neke sireve, mlijeko je zgusnuto koristeći kiseline poput sirćeta ili soka limuna. Većina sireva, međutim, su ukiseljeni u manjem stupnju bakterijama, koje pretvaraju mekušac u mliječnu kiselinu te onda do kraja zgusnute dodatkom sirišta. Sirište je mješavina više enzima tradicionalno dobiveno iz obloga stomaka mlade stoke, ali sa sada proizvodi i u laboratorijima. Postoje nadomjesna "povrtna sirišta" koja su također izlučeni od raznih vrsta Cynara (čičak) porodice.
Sir se jede i kuhan i nekuhan, sam ili sa drugim sastojcima. Prilikom grijanja, većina sireva se topi. Neki sirevi, poput rakleta, se tope postupno; mnogi drugi sirevi se također mogu topiti postepeno uz prisustvo kiseline ili škroba. Fondue sa vinom, koje služi kao kiselina, je dobar primjer jela sa postupno istopljenim sirom. Ostali sirevi postanu elastični i ljepljivi dok se tope, kvalitet u kojem se može uživati u jelima poput pizze i velškog zeca. Neki sirevi se nejednako tope jer im se masti odvoje dok se griju, dok neki sirevi zgusnuti sa kiselinama, poput halumija, panira i rikote, se nikako ne tope i postaju još čvršći dok se kuhaju.
Pravljenje sira
mini|300px|Fabrika za proizvodnju sira Sir je tvrdi ili polutvrdi proizvod mlijeka koji se dobija zgrušavanjem i odvajanjem čvrste materije iz mlijeka od tečnosti (surutka). Što više surutke odvojimo, to dobijamo tvrđi sir.
Sir se dobija postepenim zagrijavanjem mlijeka pri čemu mliječni šećer usljed fermentacije prelazi u mliječnu kiselinu te dolazi do odvajanja kazeina od surutke. Za ubrzanje i poboljšanje procesa sirenja mlijeku se dodaje sirište koje u sebi sadrži mnoge enzime od kojih je renin odn. cimozin najznačajniji za postupak sirenja.
Smatra se da su prvi sirevi vjerovatno nastali slučajno, pohranom mlijeka u mjehove načinjene od želudaca životinja, u kojima su enzimi brzo usirili mlijeko, a proces je dalje rafiniran jer je time otkriven način za očuvanje mlijeka, inače lako kvarljive supstance. Po završenom procesu sirenja, cijeđenjem se odvaja surutka, dodaje se so radi ukusa i zaustavljanja procesa. Zatim se sir oblikuje stavljanjem u kalupe. Oblik i veličina kalupa zavisi od proizvođača do proizvođača i po tome se obično prepoznaju sorte sira. Sir u kalupu ostaje nekoliko sati, a zatim se ostavlja da zri. Pored soli nekim vrstama sira dodaju se i drugi začini, posebno mirišljave trave, kao i neke vrste povrća (paprika ili bijeli luk).
Odležavanje
Trajanje zrenja sira zavisi od vrste do vrste i može trajati od nekoliko dana do 1 godine. Zrenjem sir dobija karakteristična svojstva, tvrdoću i ukus. Zrenje se vrši u različitim uslovim što zavisi od vrste sira. Zbog toga u prometu imamo mnoge vrste sira koje se razlikuju po svojim karakteristikama i ukusu.
Michelin
Michelin (francuski izgovor: miʃlɛ̃; engleski: ˈmɪʃəlɪn ili /ˈmɪtʃəlɪn/; puno ime: SCA Compagnie Générale des Établissements Michelin) je proizvođač guma sa sjedištem u Clermont-Ferrand u francuskoj regiji Auvergne. Uz kompaniju Bridgestone jedan je od dva najveća proizvođača guma na svijetu. Osim Michelin brenda, također posjeduje brendove guma BFGoodrich, Taurus, Riken, Kormoran i Uniroyal (u Sjevernoj Americi). Također je poznat po svojim Red and Green travel guides, svojim mapama, Michelin stars kojima Red Guide nagrađuje restorane za njihovu kuhinju, i po svojoj maskoti Bibendum, kolokvijalno poznatoj kao Michelin Man.
Gume i točkovi
Michelin proizvodi gume za Space Shuttle rakete, zrakoplove, automobile, tešku mehanizaciju, motocikle i bicikle.
Historija
mini|desno|240px|Poster iz 1898. od "[[Marius Rossillon|O'Galopa" prikazuje Bibenduma, Michelin Mana]] mini|desno|220px|Sjedište kompanije Michelin u [[Clermont-Ferrand, Francuska]] Dva brata, Édouard i André Michelin, vodili su fabriku gume u Clermont-Ferrandu, Francuska. Jednoga dana, biciklista čije su pneumatske gume trebale popravak pojavio se u fabrici. Guma je bila zalijepljena za kolut, i preko tri sata je bilo potrebno za skidanje i popravak gume, koja se onda morala ostaviti preko noći da se osuši. Sljedećeg dana Édouard Michelin je popravljeni bicikl testirao u fabričkom dvorištu. Nakon samo nekoliko stotina metara, guma se pokvarila. Unatoč neuspjehu, Édouard je bio oduševljen pneumatskim gumama, te su on i njegov brat poradili na stvaranju vlastite verzije koja se nije trebala lijepiti na kolut. Michelin je konstituiran 28. maja 1888. godine. 1891. registrovali su svoj prvi patent za zamjenjivu pneumatsku gumu, koju je koristio Charles Terront u svojoj pobjedi na prvoj svjetskoj biciklističkoj trci na duge staze, Pariz-Brest-Pariz 1891. godine.
1920-ih i 1930-ih Michelin je imao velike plantaže kaučuka u Vijetnamu. Na tim plantažama su vijetnamski radnici bili nemilosrdno i brutalno iskorištavani, što je dovelo do poznatog radničkog pokreta Phu Rieng Do.
Godine 1988. Michelin je kupio dio američke kompanije B.F. Goodrich, osnovane 1870. godine, koji je proizvodio gume i kaučuk. To je uključivalo i proizvodnu fabriku u Norwoodu, Sjeverna Carolina, koja je snabdijevala gumama američki Space Shuttle program. Dvije godine kasnije Michelin kupuje Uniroyal, Inc, osnovan 1892. kao United States Rubber Company. Uniroyal Australia je već bio kupljen od strane Bridgestonea u 1980. godini. Michelin također kontrolira 90% preduzeća Taurus Tire iz Mađarske, kao i poljsku marku guma Kormoran.