cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muhsin Rizvić
Muhsin Rizvić (Sarajevo, 14. aprila 1930 - Sarajevo, 9. juna 1994) bio je bosanskohercegovački književni historičar i teoretičar.
Biografija
Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Sarajevu. Godine 1960. diplomirao je historiju jugoslavenske književnosti i srpski jezik na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Doktorsku disertaciju "Književno stvaranje muslimanskih pisaca u Bosni i Hercegovini u doba Austrougarske vladavine" odbranio je 1971. na istom fakultetu. Bio je član Saveza književnika Jugoslavije. Napisao je 18 autorskih i 14 priređenih knjiga te objavio 334 naučna i stručna priloga.
Pejo Ćošković
Pejo Ćošković (Domaljevac, 12. april 1952) bosanskohercegovački je medievalista. Završio je Franjevačku gimnaziju u Visokom. Diplomirao je 1978. na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, na kojem je također i magistrirao 1986. godine s radom Bosanska kraljevina u prijelomnim godinama 1443.-1446. Doktorsku tezu pod naslovom ''Ustrojstvo "Crkve bosanske" i njezina uloga u XV. stoljeću'' odbranio je 1988. godine u Beogradu. Postdoktorsko usavršavanje, kao stipendista italijanske vlade, obavio 1989. na Università di Roma, Facoltà di lettere e filosofia, Cattedra di lingue e letteratura serbo-croata.
Muhsin Rizvić
Biografija
Godine 1966. oženio se Behijom Akšamijom, doktoricom interne medicine, s kojom je imao kćerku Selmu, danas univerzitetsku profesoricu elektrotehnike i računarske grafike na Elektrotehničkom fakultetu u Sarajevu.
Pejo Ćošković
Radio je u srednjoj školi, Institutu za historiju i Pedagoškoj akademiji u Banjoj Luci. Radi u Leksikografskom zavodu Miroslav Krleža u Zagrebu. Godine 2002. izabran je za docenta, a 2006. za vanrednog profesora na Filozofskom fakultetu u Sarajevu gdje predaje predmete iz historije srednjovjekovne Bosne.
Sa referatima je prisustvovao većem broju međunarodnih i domaćih naučnih skupova. Radove je objavljivao u naučnim časopisima Prilozi Instituta za istoriju, Istorijski zbornik, Croatica christiana periodica, Radovi Filozofskog fakulteta u Sarajevu (Historija, Historija umjetnosti, Arheologija) i drugim. Napisao je tri knjige kao i veliki broj rasprava, naučnih članaka, priloga i oko 1000 enciklopedijskih natuknica.
Muhsin Rizvić
Bibliografija
Knjige:
Pejo Ćošković
Predmeti interesovanja
Historija Bosne u srednjem vijeku, Crkva bosanska, historija Banjalučkog kraja, historija Hrvatske u srednjem vijeku i leksikografija.
Muhsin Rizvić
Bibliografija
Kritični Tekstovi:
Ranunculales
Ranunculales je jedan od redova  cvjetnica iz razreda  Eudikotiledone. Kao obaveznu, uključuje tipsku porodicu Ranunculaceae, porodicu ljutića, jer je njegovo botaničko ime  utemeljeno na imenu roda u toj porodici. Ranunculales pripada parafiletskoj grupi poznatoj kao bazne eudikotiledone. To je najviši bazni kladus u ovoj grupi; drugim riječima, to je sestrinski takson ostalih eudikotiledona. Široko poznati članovi uključuju makove, rodove  Berberis (žutike)  i Ranunculus  (ljutiće).
Taksonomija
U sistemu APG III, Grupa za filogeniju angiospermi prepoznala je 2009. sedam porodica Ranunculales, šrobjavljeno]]. U prethodnom APG II sistemu ponudili su mogućnost tri porodice segregata kao što je prikazano u nastavku.
Napomena: "+ ..." = opcijski odvojena porodica (koja se može odvojiti od prethodne porodice). Pod ovom definicijom, poznati članovi Ranunculales obuhvataju rodove Ranunculus,  Clematis, Aquilegia i ''Delphinium, te porodicu Papaveraceae.
Filogenija
Kladogram srodničkih unutar reda, prema Katalogu života, je:
Filogenija Ranunculales sa detaljima taksonomskih relacija, objavljena je 2009. godine, na osnovu molekulskofilogenetičke analize sekvenci  DNK. Autori ovog rada revidirali su potporodice i  plemena grupe Red. ovo se reflektiralo i na narednu reviziju APG, APG IV (2016).
Analiza je otkrila da se grupa Red sastoji od tri kladusa, Eupteleaceae, Papaveraceae i trećeg, za koji se smatra da su "jezgarne" Ranuculales, a koji se sastoji od preostalih pet porodica. Filogenija porodica prikazana je u kladogramu.
Papaveraceae sadrže Papaveroideae, Fumarioideae i Pteridophilloideae. Razlikuje se od ostalih članova grupe po sinkarpnom gineciju, plodu kapsula, rano listopadnim čašicama i prisustvu  ili laticifera i obojenog soka, ili specijaliziranih ćelija s bistrim i sluzavim sokom. Ovi obrasci, zajedno sa sjemenkama sa arilima, vjerovatno su sinapomorfije Papaveraceae, ili su se vrlo rano razvili u ovoj porodici.
Morfološke sinapomorfije kladusa koji objedinjuje Menispermaceae, Berberidaceae i Ranunculaceae nisu očigledne, iako grupa ima snažnu potporu iz analize sekvenci DNK. Berberidaceae i Ranunculaceae mogu imati neke sličnosti u obliku cvijeta (Endress 1995)
Evolucija
Fosilni oblik  Leefructus , opisan 2011. godine, prepoznat je kao član Red grupe. Leefructus mirus imao je  u potpunosti razvijene listove; stabljika i cvijet su po svojoj strukturi vrlo slični onima  kod modernih ljutića. Fosil je star 125 miliona godina i ne samo da dokazuje da je Ranunculales drevna skupina eudikotiledona, već i da je cijeli kladus angiosperme možda stariji nego što se očekivalo. Struktura biljke i njena starost mogu dovesti do novog pristupa u oblasti koja proučava evoluciju cvjetnica. Činjenica da Leefructus pokazuje dobro razvijenu strukturu sličnu modernim ranunkulidima ukazuje na to da se ova grupaa eudikotiledona možda razvila i prije dobi tog fosila.
Historija
Historijski gledano, termin Ranales bio je korišten za uključivanje vrsta Ranunculaceae i srodnih porodica, kako su to opisali Bentham i Hooker. To je 1964. Melchior zamijenio u Ranunculales. Cronquistov sistem (1981) također prepoznaje grupu Red, ali je smješta u  podrazred Magnoliidae,  u  razredu Magnoliopsida [= dikotiledone]. Upotrebljen je ukljhučujući:
U Cronquistovom sistemu, Papaveraceae i Fumariaceae (uključujući biljke iz opcijske porodice Pteridophyllaceae) tretirane su kao zasebna Red grupa "Papaverales", smještena u isti podrazred Magnoliidae. Za Cronquistov obuhvat Ranunculales sada je poznato da je polifiletski. Sabiaceae se nalaze u kladusu baznih eudikotiledona, odvojene od reda Ranunculales. Coriariaceae se sada nalazi u Red grupi Cucurbitales.
Karlo VI, kralj Francuske
Karlo VI (francuski: Charles VI; 3. decembar 1368. - 21. oktobar 1422.), zvani Ludi (francuski: le Fou), je bio kralj Francuske od 1380. do smrti 1422. godine. Bio je član dinastije Valois. Karlo VI je sa samo 11 godina naslijedio tron usred Stogodišnjeg rata. Zbog toga je vladavina povjerena četvorici stričeva: Filipu II, vojvodi Burgundije; Ivanu, vojvodi Berryja; Luju I, vojvodi Anžuja i Luju II, vojvodi Bourbona. Iako je kraljevsko punoljetstvo fiksirano na 14 godina, vojvode su održavali svoju vladavinu sve dok Karlo nije preuzeo vlast u 21. godini.
Tokom vladavine njegovih stričeva, finansijski resursi kraljevstva, koje je mukotrpno sakupio njegov otac Karlo V, su bili prokockani radi lične dobiti vojvoda čiji su interesi često bili divergentni ili čak suprostavljeni. Kako je ispražnjena kraljevska blagajna, novi porezi su morali biti podignuti što je dovelo do nekoliko pobuna. Zbog toga je Karlo VI 1388. godine istjerao sve stričeve i vratio na vlast bivše savjetnike njegovog oca. Nakon toga, politički i ekonomski uslovi u kraljevstvu su se znatno popravili čime je Karlo zaradio epitet "Voljeni". Međutim, na putu za Brittany u augustu 1392. godine sa svojom vojskom u šumi kod Le Mansa, Karlo je odjednom bio ljut ubivši četiri viteza i skoro ubivši svog brata Luja I, vojvodu Orleansa. Od tada su njegovi napadi ludila postali češći i dugotrajniji. Tokom tih napada, on je imao iluzije vjerujući da je napravljen od stakla ili je negirao da ima ženu i djecu. Čak je i napadao svoje službenike kukajući da je ugrožen od neprijatelja. Međutim, bilo je intervala od nekoliko mjeseci u kojima je bio relativno normalan. Ipak, pošto nije mogao da se koncentriše ili donosi odluke, politička moć su mu oduzeli krvni kneževi, što je izazvalo mnoge sukobe u Francuskoj.
Tako se razvila žestoka borba za vlast između kraljevog brata Luja I, vojvode Orleansa i sina Filipa II Ivana Neustašivog, vojvode Burgundije. Kada je Ivan podstakao ubistvo Luja u novembru 1407. godine, sukob se pretvorio u građanski rat između Armagnaca (pristalica dinastije Valois) i Burgundinaca. Ivan je ponudio velike dijelove Francuske engleskom kralju Henriku V, koji je još bio u ratu sa dinastijom Valois, u zamjenu za njegovu podršku. Nakon atentata na Ivana Neustrašivog, njegov sin Filip Dobri je natjerao Karla VI da potpiše zloglasni ugovor iz Troyesa 1420. godine, kojim je diskreditovao svoje potomke i priznao Henrika V za njegovog legitimnog nasljednika. Kada je Karlo VI umro, naslijedio ga je njegov sin Karlo VII koji je naišao na haotičnu situaciju u kraljevstvu.
Manihejstvo
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Manicheans.jpg/200px-Manicheans.jpg|mini|354x354px| Ilustracija iz manihejskog rukopisa (8/9 vijek) Manihejstvo je učenje Manija (216-277), perzijskog filozofa i vjerskog reformatora, koji je nastojao da uključi učenja triju "oca pravednosti" - Zaratustre, Bude i Hrista - u jedinstven filozofski sistem.
Razvoj
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/ManichaeismSpread.jpg/380px-ManichaeismSpread.jpg|mini|380x380piksel| Širenje [[500.|manihejstva (oko 300-500 godine).]] U 4. i 5. vijeku, manihejski pokret se proširio na istok kroz Kinu i na zapad kroz Rimsko carstvo. Odnos rimskih vlasti prema manihejstvu bio je neprijateljski, a manihejski pokret bio je podvrgnut okrutnoj represiji i progonu. Car Dioklecijan je izdao zakone (edikte) protiv njih jer su se protivili zvaničnoj državnoj vjeri, posebno kultu cara kao božanstva. Kasnije su hrišćanski carevi, Teodozije I Veliki (379-395), Valentinijan III, Teodozije II i Justinijan I, suzbili manihejstvo zakonima. Manijevo učenje poslužilo je kao moćna inspiracija raznim gnostičkim i kršćanskim zajednicama. Manijeva religija se proširila širom sjeverne Afrike duž Sredozemnog mora sve do Španije. Čuveni crkveni otac Sveti Avgustin, prije nego što se preobratio, bio je deset godina manihejac. Na istoku se Manijev uticaj osjetio na Tibetu, te je na taj način prodro u Kinu, a potom i u nestorijansko kršćanstvo. U srednjovjekovnoj Evropi, bogumilski i katarski pokreti bili su pod snažnim manihejskim uticajem. Rašireno je mišljenje među mnogim historičarima da je i Crkva bosanska jedan od mnogih izdanaka manihejstva.
Kršćanska procjena manihejstva
Manihejstvo – hereza, predstavlja pokušaj spajanja kršćanstva sa principima perzijske religije Zoroaster, koja propovijeda dualizam, tj. da su uvijek postojala dva nezavisna načela ili carstva. Prema učenju manihejaca, Hrist je samo svijetleći eon (duh), koji je izašao izlivanjem od Oca svetlosti. Jedna polovina takvog Krista bi, takoreći, bila progutana materijom i sačinjavala dušu vidljivog svijeta, takozvanog Isusa koji pati; a druga polovina se, uz pomoć drugog eona - Životvornog Duha, oslobodila materije i nastanila na suncu; to je takozvani besmrtni Isus. Utjelovljenje Krista, prema manihejskom učenju, je silazak sa sunca besmrtnog Isusa radi oslobođenja Isusa koji pati. A ova inkarnacija Krista je bila samo prividna (doketizam). Sa moralne tačke gledišta, manihejstvo je propovijedalo borbu sa materijom radi oslobođenja od nje, putem postepenog umrtvljivanja tijela u sebi. Manihejska hereza bila je posebno raširena u četvrtom i petom vijeku.
Rog
mini|desno|300px|Rogovi kod ovce Rog predstavljaju rožne izrasline na glavi šupljorožaca (Bovidae) i slične izrasline kod nekih drugih životinja kao što su nosorog, žirafa, jelen, narval i dr, a građeni su od keratina. U prenesenom smislu se tako nazivaju i slične izrasline recimo kod nekih insekata.
Kod nosoroga je rog krupna izraslina koju tvore slijepljene čekinje, dok je kod bovida (između ostalih goveda, antilope, koze, ovce) riječ o šupljoj navlaci preko koštane izrasline na glavi. Bovidi se stoga nazivaju šupljorošcima.
Izraz koji koriste lovci kad govore o "trofejnim rogovima" i pri tome misle na "rogove" srndaća i jelena, nije tačan, jer je kod ovih vrsta riječ o izraslinama koje se tvore od koštane tvari. Jednako tako, narval ima izraslinu koja je zapravo kljova a ne rog.
Rogovi su razvijeniji kod muških jedinki, ali se nalaze i kod ženki. Kod mužjaka se pretežno koriste u borbama sa drugim mužjacima, ali i za zavođenje ženki.
Boris Pasternak
Boris Leonidovič Pasternak (rus. Борис Леонидович Пастернак, Moskva,10. februar 1890 – Predelkino kraj Moskve, 30. maj 1960) bio je ruski književnik.
Djelovao je kao pjesnik, novelist, romanopisac i prevodilac. Odrastao je u intelektualnoj sredini, studirao je filozofiju u Moskvi i Marburgu. U mladosti je bio futurist. Poezija mu je pretežno tematski apolitična, literarna i intelektualna. Piše i poeme s temom prve i druge ruske revolucije. U romanu "Doktor Živago" oslonio se na tradicije romana 19. vijeka i izgradio djelo na fabuli o sudbini nekoliko obitelji, obuhvatio prostor od zapadnih ruskih granica do Sibira, s Moskvom u središtu, opisao dvije ruske revolucije i završio epilogom u vrijeme Drugog svjetskog rata. U SSSR-u je roman nazvan "antisovjetskim", a na Zapadu je 1958. Pasternaku dodijeljena Nobelova nagrada, koju pisac nije primio.
Gvineja
Gvineja službeno Republika Gvineja, je obalna država u zapadnoj Africi. Graniči sa Atlantskim okeanom na zapadu, Gvinejom Bisaom na sjeverozapadu, Senegalom na sjeveru, Malijem na sjeveroistoku, Obalom Slonovače na jugoistoku i Sijera Leoneom i Liberijom na jugu. Ponekad se naziva Gvineja-Konakri po glavnom gradu Konakriju, kako bi se razlikovala od drugih teritorija u istoimenoj regiji kao što su Gvineja-Bisau i Ekvatorijalna Gvineja. Gvineja ima 13.5 miliona stanovnika i površinu od 245 857 kvadratnih kilometara.
U kolonijalnom razdoblju dio Francuske zapadne Afrike, Gvineja je umnogome tipična afrička država. Zajednica je više naroda koji su prisutni i u susjednim zemljama: do 1984. dominirao je narod Malinke (Mandingo) čiji je pripadnik bio prvi predsjednik Sékou Touré, a od tada vodeću ulogu ima narod Susu iz kojeg potiče današnji predsjednik Lansana Conté; najmnogoljudniji su Fulani (Peuhl). Islam je religija gotovo cijelog stanovništva. U postkolonijalnom razdoblju politički sistem Gvineje bio je stabilan (samo dva predsjednika), ali autoritaran. Predsjednik Conté dopustio je u devedesetim godinama 20. vijeka nekoliko višestranačkih izbora koji nisu doveli do promjene vlasti. Krajem desetljeća ponovno su ojačale autoritarne tendencije.
Samo se 20% stanovnika ne bavi poljoprivredom, ali nepoljoprivredni sektor ostvaruje 75% BDP-a. Rudarstvo donosi većinu izvoznih prihoda – Gvineja je drugi po veličini izvoznik boksita i posjeduje 30% svjetskih rezervi. Važno je i dobijanje zlata i dijamanata. BDP je u 2004. iznosio 2.100 USD po stanovniku, mjereno po PPP-u.
Etimologija
Gvineja je dobila ime po regiji Gvineja. Gvineja je tradicionalno ime za regiju Afrike koja se nalazi uz Gvinejski zaliv. Prostire se na sjever kroz šumovite tropske regije i završava na Sahelu. Izraz Gvineja dolazi direktno od portugalske riječi Guiné, koja se pojavila sredinom 15. vijeka, a odnosi se na zemlje naseljene Gvinejom, generički izraz za crne afričke narode južno od rijeke Senegal, za razliku od "tawny" Zenaga Berbera iznad njega, kojega su zvali Azenegues ili Mavri.
Bilion
Bilion je naziv za pozitivan prirodan broj koji se zapisuje kao 1.000.000.000.000. Zapis ima dvanaest nula.
Historija
Prva upotreba zabilježena je u Francuskoj u 15. vijeku. Nastalo je spajanjem riječi bi (bs."dva") i milion, pravo značenje je u stvari milion na kvadrat. Oko 18. vijeka počela je upotreba i u Njemačkoj. Međutim 1721. u Francuskoj bilion je imao značenje i 1 milijarda. Postojale su naime dvije standardizacije tzv. kratke i duge ljestvice :
U matematici
U matematici broj 1000000000000 se može napisati kao:
Primjeri
desno|220px|mini|[[Novčanica od 5 biliona maraka korištena na vrhuncu Vajmarske hiperinflacije]]
NGC 2523
NGC 2523 (također poznat kao Arp 9, IRAS 08092+7343, MCG 12-8-31, PGC 23128 i UGC 4271) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 159 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Žirafa. Najveći prečnik je 2,90 (135 hiljada sg) a najmanji 1,8 uglovnih minuta (84 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Edward Swift 7. septembra 1885. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 674
IC 674 (također poznat kao MCG 7-23-27, PGC 33982 i UGC 6221) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 346 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 1,70 (171 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (70 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Rudolf Ferdinand Spitaler 24. maja 1892. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Gostovići (Konjic)
Gostovići su naseljeno mjesto u općini Konjic, Bosna i Hercegovina.
FIBA Azija
FIBA Azija jest zona unutar Međunarodne košarkaške federacije (FIBA) koja uključuje 44 azijska nacionalna košarkaška saveza.
Nacionalne selekcije
Srednja Azija
Zaljev
Južna Azija
Jugoistočna Azija
Zapadna Azija
NGC 1170
NGC 1170 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Ovan. Ovaj objekat je zapisao Charles Sanders Peirce 31. decembra 1869. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Gana
Gana, službeno Republika Gana, je suverena država u zapadnom dijelu Afrike, na obali Gvinejskog zaliva Atlantskog okeana. Članica je Commonwealtha. Kao država nezavisna je od 1957. Glavni grad zemlje je Accra. Na površini od 238 500 km2 živi oko 	23.382.848 miliona stanovnika.
Historija
Iako je moderna Gana preuzela ime srednjovjekovnog trgovačkog carstva u zapadnoj Africi, nema historijskih dokaza o povezanosti dviju država. Stara je Gana obuhvaćala područje današnje Mauritanije i Malija. Prije dolaska Evropljana današnja je Gana bila periferno područje velikih carstava koja su imala središta na južnom rubu Sahare. Evropljani su se od prvih kontakata krajem 15. vijeka do sredine 19. vijeka ograničili na osnivanje obalnih trgovačkih stanica u kojima se trgovalo uglavnom robovima i zlatom (otuda potječe i kolonijalni naziv Gane, Zlatna obala).
Britanci su u drugoj polovini 19. vijeka istisnuli ostale kolonijalne sile i zauzeli unutrašnjost zemlje. Ulogu trgovine robljem i zlatom preuzeo je plantažni uzgoj kakaovca i proizvodnja kakaa koji su donijeli Gani značajne prihode. Pokret za samoupravu i nezavisnost koji je ojačao poslije Drugog svjetskog rata doveo je zemlju do osamostaljenja 1957. kao prvu nezavisnu državu "crne" Afrike, pod vodstvom karizmatičnog Kwame Nkrumaha.
Vladavina Nkrumaha trajala je do 1966. kada je svrgnut u vojnom udaru. Njegova politika pan-afričkog socijalizma imala je pogubne posljedice na ekonomiju; zemlja je nagomilala veliki vanjski dug, a nestašice hrane postale su redovita pojava. Od 1966. do 1981. trajalo je razdoblje političke nestabilnosti s čestim vojnim udarima i smjenama vlada. Tada vlast preuzima poručnik ratnog vazduhoplovstva Jerry Rawlings koji je uspio poboljšati stanje u zemlji i dva puta, 1992. i 1996. pobijediti na relativno slobodnim predsjedničkim izborima. Rawlingsa je nakon izbora 2000. zamijenio John Kufuor. Nemiri u Obali Slonovače na početku 2000-ih pogodovali su Gani zbog rasta cijene kakaoa, najvažnijeg ganskog izvoznog proizvoda, iako ni Gana nije bila pošteđena plemenskih sukoba na sjeveru zemlje.
Geografija
Reljef Gane uglavnom je ravan ili brežuljkast. Uzvisine se nalaze samo na zapadu i krajnjem istoku zemlje, uz togoansku granicu (najviši vrh Mount Adjafato, 880 m). Središnja Gana pokrivena je gustom šumom čija se površina posljednih decenija smanjuje zbog sječe, a sjeverne dvije trećine zemlje i uski obalni pojas pokriva savana. Veliko akumulacijsko jezero Volta s površinom od 8.500 km2 značajno je za årivredu zemlje.
Privreda
Privreda Gane temelji se na poljoprivredi i rudarstvu. Glavni izvozni proizvodi su zlato, kakao i drvo. Izvozi se i električna energija proizvedena u hidroelektrani Akosombo na rijeci Volti. BDP je u 2004. bio oko 2.300 USD po stanovniku, mjereno po PPP-u.
Stanovništvo
Kao i u mnogim drugim afričkim državama gansko je stanovništvo jezično heterogeno, tako da je engleski, jezik bivših kolonizatora, zadržan kao službeni i jezik međusobne komunikacije. Najbrojnije jezično-etničke grupe su Akan (44%), Moshi-Dagomba (16%), Ewe (13%) i Ga (8%). Među religijama najviše vjernika ima kršćanstvo, nešto manje od dvije trećine stanovništva. Slijedi islam s oko 12%, a ostatak čine uglavnom tradicionalne plemenske religije čiji elementi prožimaju i mnoge kršćanske i islamske obrede.
Najpoznatiji Ganac današnjice je Kofi Annan, bivši generalni sekretar Ujedinjenih naroda od 1997. do 2006. godine.
NGC 5443
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Karlo V, kralj Francuske
Karlo V (francuski: Charles V; 21. januar 1338. - 16. septembar 1380.), zvani Mudri (francuski: Le Sage), je bio kralj Francuske od 1364. do smrti 1380. godine. Kao mladi princ, Karlo je 1349. godine dobio na upravu provinciju Dauphine od svog djeda Filipa VI. To mu je omogućilo da nosi titulu "Dauphin" sve do njegovog krunisanja, što je dovelo do integracije Dauphine u krunske zemlje Francuske. Nakon 1350. godine, svi nasljednici francuskog prijestolja su morali nositi titulu Dauphin do njihovog krunisanja.
Karlo je postao regent Francuske kada je njegov otac Ivan II bio zarobljen od strane engleza u bici kod Poitiersa 1356. godine. Kako bi mogao platiti otkupninu, Karlo je morao da podigne poreze što je pobunilo plemstvo koje je predvodio Karlo II, kralj Navare; seljaci i opoziciona francuska buržoazija koju je predvodio Etienne Marcel su izazvali pobunu pod nazivom Žakerija. Karlo je prevazišao sve ove pobune, ali kako bi oslobodio oca morao je da zaključi Sporazum iz Bretignya 1360. godine, kojim je dao velike dijelove jugozapadne Francuske engleskom kralju Edvardu III i pristao da plati otkupninu.
Karlo je postao kralj 1364. godine. Uz pomoć talentovanih savjetnika, njegovo vješto upravljanje kraljevstvom mu je omogućilo da napuni kraljevsku riznicu i vrati ugled dinastije Valois. On je uspostavio prvu stalnu vojnu plaću sa redovnim nadnicama, čime je sačuvao stanovništvo od redovnih pljački. Predvođeni Bertrandom du Guesclinom, francuska vojska je bila u stanju da preokrene tok Stogodišnjeg rata u Karlovu korist. Oni su do kraja njegove vladavine vratili skoro sve teritorije koje su bile ustupljene Engleskoj 1360. godine. Osim toga, francuska mornarica predvođena Jeanom de Vienneom je uspjela da napadne englesku obalu prvi put od početka Stogodišnjeg rata. Karlo V je umro 1380. godine. Naslijedio ga je njegov sin Karlo VI, čija je katastrofalna vladavina omogućila Engleskoj da povrati potpunu kontrolu nad velikim dijelovima Francuske.
Rani život
Još prije stupanja na prijestolje u svojoj osamnaestoj godini Karlo V je preuzeo vlast u zemlji kao regent u ime od Engleza zarobljenog oca Ivana II 1356. godine. Njegovi pokušaji skupljanja otkupnine za oca su osim strašnog ekonomskog pritiska na stanovništvo završili neuspjehom. Novac nije uspio sakupiti niti sam Ivan II po dolasku iz zarobljeništva. Poslije očeve smrti 8. aprila 1364. godine Karlo V je napokon postao slobodan da upravlja državom po svojoj želji. U prvom razdoblju vladavine mir s Englezima sklopljen u vrijeme dogovora o otkupu Ivana II još uvijek je držao. U kratkom ratu pretenzije kralja Navarre na francusku krunu su blokirane, ali to više manje mirno razdoblje nije potrajalo.
Početkom sedamdesetih godina 14-og vijeka rat s Engleskom se nastavio s velikim uspjesima i još većim kritikama na način njegovog vođenja. Dok su mu otac i djed zagovarili velike odlučujuće bitke koje su na kraju gubili Karlo V se borio neviteškim načinom. U trenutku pojavljivanja Engleske vojske Francuska bi se raspršila izbjegavajući borbu. Taj način koji se pokazao efektnim u većini tadašnje zapadne Evrope je osuđen kao ne plemenitaški, kukavički. Još jedan razlog za takvu osudu se nalazio i u odbijanju ovog kralja da ikada otiđe na vojni pohod. On je na kraju bio uspješan pošto se vojska kraljevstva podijelila na nekoliko manjih gotovo gerilskih odreda koji su vršili blokade gradova u rukama Engleske do trenutka njihove predaje. S druge strane velika vojska neprijatelja nikako nije mogla stići na vrijeme da spasi sve opsjednute gradove.
Takvo njegovo navodno kukavištvo udruženo s odbijanjem odlaska u križarski rat i dizanjem poreza za vojsku koja nikoga ne štiti (Francuska vojska je po svaku cijenu izbjegavala sukob s Engleskom) je dovelo do pobuna. Najvažnija od njih se desila u Parizu, ali stalne prijetnje vanjskog neprijatelja su rezultirale njihovim smirivanjima.
Pored ostalog kao veliki ljubitelj umjetnosti Karlo V je osnovao prvu kraljevsku biblioteku.
Umro je 19. septembra 1380. godine i bio naslijeđen od maloljetnog sina Karla VI.
Irwinova kornjača
Irwinova kornjača (Elseya irwini) je vrsta australijske kornjače. Ženka ove vrste ima blijedu glavu sa žućkastim tačkama na vrhu.
Dobila je ime po "kootkrivaču", poznatom zoologu i TV ličnosti, Steveu Irwinu. Irwinov otac, Bob Irwin, prvi je uhvatio ovu životinju na ribarski silk tokom porodičnog kampiranja 1990. godine. Nikada takvu nisu prije vidjeli. Steve Irwin je uzeo par fotografija i poslao ih stručnjaku za kornjače, Johnu Cannu, koji je verifikovao da se, doista, radi o novoj vrsti. Međutim, sve navedeno je utvrđeno nakon Irvinove smrti.
Ova vrsta kornjača jedinstvena je po tome što mogu disati pod vodom tako što uzimaju i čuvaju zrak unutar kloake.
Mogućnost istrebljenja
Elseya irwini je vrsta koja se suočava sa izumiranjem, jer postoje planovi za izgradnju brane Urunnah na krajnjem sjeveru Queenslanda.
Rog (instrument)
mini|desno|300px|Rog Rog ili horna jest limeni puhački instrument s uskom, konično brušenom, kružno savijenom cijevi, koja se pri donjem kraju proširuje u ljevkasti otvor.
Zračna struja koju svirač puše u cijev prekida se titranjem njegovih usana pritisnutih na ljevkasti usnik. Na jednostavnom tzv. prirodnom rogu, koji nema uređaje za skraćenje ili produženje cijevi, izvedivi su, uz osnovni ton, prepuhavanjem samo tonovi parcijalnog niza; međutim, na ventilnom rogu posebni mehanizam s tri ventila omogućuje izvođenje svih hromatskih tonova unutar raspona instrumenta.
Historija
Preteča roga su jednostavni puhački instrumenti načinjeni od životinjskog roga ili slonovače, od školjke, puževe kućice, drvene cijevi, gline i slično, koji se javljaju od prahistorijskog doba na svim kontinentima. Takvi se primitivno građeni rogovi nalaze i danas u folklornom instrumentariju mnogih vanevropskih naroda. Rog s ventilima pojavljuje se između 1815. i 1920.
Sinkopa
U medicini, sinkopa (grč. συγϰοπή – sinkopa = skraćivanje) je nesvjestica uz nagli, kratkotrajni gubitak svijesti, obično zbog poremećaja krvnoga protoka u mozgu, u kojem na trenutak ponestane kisika (hipoksija). Prije nastupa sinkope osoba može osjetiti opću slabost, vrtoglavicu, mučninu, zamračenje vida, a koža je pokrivena hladnim znojem. Uzroci su mnogobrojni: naglo sniženje krvnoga pritiska pri ustajanju, napad ubrzanoga pulsa (paroksizamska tahikardija), podražaj živca vagusa, napad kašlja ili smijeha, pad koncentracije šećera u krvi, zagrcnuće hranom ili pićem i sl.). Uobičajeno je poznata kao nesvjestica, ili onesvještenje, gubitak svijesti i mišićne snage koju karakterizira brz početak, kratko trajanje i spontani oporavak. To je uzrokovano smanjenjem protoka krvi u mozak, obično zbog niskog krvnog pritiska. Ponekad postoje simptomi prije gubitka svijesti kao što su omaglica, znojenje, blijeda koža, zamagljen vid, mučnina, povraćanje ili osećaj toplote.  Sinkopa također može biti povezana s kratkom epizodom trzanja mišića.  Psihijatrijski uzroci također se mogu utvrditi kada pacijent doživi strah, anksioznost ili paniku; posebno prije stresnog događaja obično medicinske prirode. Kada svijest i snaga mišića nisu potpuno izgubljeni, to se naziva presinkopa. Preporučuje se da se presinkopa tretira isto kao i sinkopa.
Uzroci
Uzroci se kreću od neozbiljnih do potencijalno smrtonosnih. Postoje tri široke kategorije uzroka: povezani sa srcem ili krvnim sudovima i refleksna, također poznata kao nervno posredovana i ortostatska hipotenzija. Problemi sa srcem i krvnim sudovima su uzrok u oko 10% i obično su najozbiljniji, dok je nervno posredovana najčešća. Čini se da postoji i genetička komponenta sinkope. Nedavna genetička studija identificirala je prvo mjesto rizika za sinkopu i kolaps. Glavna genetička varijanta, koja se nalazi na hromosomskoj poziciji 2q31.1, je intergenska varijanta, otprilike 250 kb nizvodno od gena ZNF804A. Varijanta je uticala na ekspresiju ZNF804A, čineći ovaj gen najjačim pokretačem asocijacije.
Nervno posredovana sinkopa
Refleksna sinkopa ili nervno posredovana sinkopa nastaje kada se krvni sudovi šire i smanjuje broj otkucaja srca na neodgovarajući način dovodi do lošeg dotoka krvi u mozak. Ovo se može desiti ili od izazivajući događaj kao što je izlaganje krvi, bol, jaka osećanja ili određena aktivnost kao što je mokrenje, povraćanje ili kašljanje.
Vazovagusna sinkopa
Vazovagusna (situaciona) sinkopa je jedan od najčešćih tipova koji se može pojaviti kao odgovor na bilo koji od niza okidača, kao što su zastrašujuće, neugodne ili neprijatne situacije, tokom vađenja krvi ili trenuci iznenadnog neobično visokog stresa. Postoji mnogo različitih sindroma sinkope koji svi spadaju pod okrilje vazovagusne sinkope povezani istim centralnim mehanizmom. Prvo, osoba je obično predisponirana na sniženje krvnog pritiska zbog različitih faktora okoline. Manji volumen krvi od očekivanog, naprimjer, zbog uzimanja dijete s malo soli u odsustvu bilo kakve tendencije zadržavanja soli. Ili toplota koja izaziva vazodilataciju i pogoršava efekat relativno nedovoljnog volumena krvi. Sljedeća faza je adrenalgični odgovor. Ako u osnovi postoji strah ili anksioznost (npr. društvene okolnosti), ili akutni strah (npr. akutna prijetnja, iglofobija), vazomotorni centar zahtijeva pojačano pumpanje iz srca (odgovor bijeg ili borba). Ovo se pokreće adrenalgijskim (simpatičkim) odlivom iz mozga, ali srce nije u stanju ispuniti zahtjeve zbog malog volumena krvi ili smanjenog povrata. Povratna reakcija na medulla oblongata pokreće se preko aferentnog vagusnog nerva. Visoka (neefikasna) simpatička aktivnost je stoga modulirana vagusnim (parasimpatičkim) odlivom što dovodi do pretjeranog usporavanja srčanog ritma. Abnormalnost leži u ovom prekomjernom vagusnom odgovoru koji uzrokuje gubitak dotoka krvi u mozak. Test nagibnom stola obično izaziva napad. Izbjegavanje onoga što uzrokuje sinkopu i eventualno veći unos soli često je sve što je potrebno.
Povezani simptomi mogu se osjetiti u minutima prije vazovagusne epizode i nazivaju se prodromom. Oni se sastoje od vrtoglavice, smetenosti, bljedila, mučnine, salivacije, znojenja, tahikardije, zamagljenog vida i iznenadne želje za nuždom, između ostalih simptoma.
Vazovagusna sinkopa može se posmatrati u dva oblika:
Sinkopa je povezana s psihološkim okidačima. Ovo uključuje nesvjesticu kao odgovor na pogled ili pomisao na krv, igle, bol i druge emocijski stresne situacije. Jedna teorija u evolucijskoj psihologiji je da je nesvjestica pri pogledu na krv mogla evoluirati kao oblik izigravanja mrtvaca koja je povećala preživljavanje od napadača i mogla je usporiti gubitak krvi u primitivnom okruženju. "Fobiju od krvarećih povreda", kako se to zove, ima oko 15% ljudi. Često je moguće upravljati ovim simptomima specifičnim tehnikama ponašanja.
Veliki dio ovog puta je otkrio Bezold u eksperimentima na životinjama 1860-ih. Kod životinja može predstavljati odbrambeni mehanizam kada se suoči s opasnošću ("igranje oposuma").
Srčani
Uzroci povezani sa srcem mogu uključivati nenormalan srčani ritam, probleme sa srčanim zaliskom ili srčanim mišićem ili začepljenje krvnih sudova zbog plućne embolije ili disekcija aorte, između ostalih.
Srčane aritmije
Najčešći uzrok srčane sinkope je srčana aritmija (nenormalan srčani ritam), pri čemu srce kuca presporo, prebrzo ili previše nepravilno da bi pumpalo dovoljno krvi u mozak. Neke aritmije mogu biti opasne po život.
Dvije glavne grupe aritmija su bradikardija i tahikardija. Bradikardiju mogu uzrokovati srčani blokovi. Tahikardije uključuju SVT (supraventrikulska tahikardija) i VT (ventrikulska tahikardija). SVT ne uzrokuje sinkopu osim kod Wolff-Parkinson-Whiteovog sindroma. Ventrikulska tahikardija nastaje u komorama. VT uzrokuje sinkopu i može rezultirati iznenadnom smrću. Komorska tahikardija, koja opisuje broj otkucaja srca od preko 100 otkucaja u minuti s najmanje tri nepravilna otkucaja srca kao niz uzastopnih prijevremenih otkucaja, može se degenerirati u ventrikulska fibrilacija, koja je brzo fatalna bez kardiopulmonalne reanimacije (CPR) i defibrilacija.
Tipski, sinkopa izazvana tahikardom je uzrokovana prestankom otkucaja nakon tahikardične epizode. Ovo stanje, koje se naziva sindrom tahikardije-bradikardije, obično je uzrokovano disfunkcijom sinoatrijskog čvora ili blokadom ili pretkomorskokomorskim blokom.
Opstruktivna srčana lezija
Blokada u glavnim žilama ili unutar srca također može ometati protok krvi u mozgu. Aortna i mitralna stenoza su najčešći primjeri. Glavni srčani zalisci postaju ukočeni i smanjuju efikasnost pumpnog djelovanja srca. Ovo možda neće uzrokovati simptome u mirovanju, ali uz napor, srce nije u stanju držati korak s povećanim zahtjevima koji dovode do sinkope. Stenoza aorte se manifestuje ponovljenim epizodama sinkope. Rijetko, srčani tumori kao što su atrijski miksomi također mogu dovesti do sinkope.
Strukturalna kardiopulmonalna bolest
Bolesti koje uključuju oblik i snagu srca mogu biti uzrok smanjenog dotoka krvi u mozak, što povećava rizik od sinkope. Najčešći uzrok u ovoj kategoriji je nesvjestica povezana s akutnim infarktom miokarda ili ishemijski događaj. Nesvjestica je u ovom slučaju prvenstveno uzrokovana abnormalnom reakcijom nervnog sistema sličnom refleksnoj nesvjestici. Žene imaju značajno veću vjerovatnoću da dožive sinkopu kao prezentujući simptom infarkta miokarda. Općenito, nesvjestice uzrokovane strukturnim oboljenjem srca ili krvnih žila posebno je važno prepoznati, jer upozoravaju na potencijalno opasna stanja po život.
Među ostalim stanjima sklonim sinkopi (bilo hemodinamskim kompromisom ili mehanizmom nervnog refleksa, ili oboje), neka od najvažnijih su hipertrofijska kardiomiopatija, akutna disekcija aorte, perikardna tamponada, plućna embolija, aortna stenoza i plućna hipertenzija.
Ostali srčani uzroci
Sindrom bolesnog sinusa, disfunkcija sinusnog čvora, koja uzrokuje naizmjeničnu bradikardiju i tahikardiju. Često postoji duga pauza (asistolija) između otkucaja srca.
Adams-Stokesov sindrom je srčana sinkopa koja se javlja kod napadaja uzrokovanih potpunim ili nepotpunim srčanim blokom. Simptomi uključuju duboko i ubrzano disanje, slab i spor puls i respiratorne pauze koje mogu trajati 60 sekundi.
Sindrom subklavijske krađe nastaje retrogradnim (obrnutim) protokom krvi u vertebralnoj arteriji ili unutrašnjoj toraksnoj arteriji, zbog proksimalne stenoze (suženja) i/ili okluzije subklavijske arterije. Simptomi kao što su sinkopa, vrtoglavica i parestezije se javljaju prilikom vježbanja ruke na zahvaćenoj strani (najčešće lijevo).
Aortna disekcija (pukotina u aorti) i kardiomiopatija također mogu dovesti do sinkope.
Različiti lijekovi, kao što su beta blokatori, mogu uzrokovati sinkopu uzrokovanu bradikardijom.
Plućna embolija može uzrokovati opstrukciju krvnih žila i uzrok je sinkope kod manje od 1% ljudi koji se jave u hitnu pomoć.
Krvni pritisak
Ortostatska (posturna) hipotenzivna sinkopa je prvenstveno uzrokovana prekomjernim padom krvnog pritiska prilikom ustajanja iz prethodnog položaja ležanja ili sjedenja. Kada je glava podignuta iznad stopala, sila gravitacije uzrokuje pad krvnog pritiska u glavi. To osete receptori za istezanje karotidnog sinusa u zidovima krvnih žila u karotidnom sinusu i luku aorte. Ovi receptori tada pokreću simpatički nervni odgovor kako bi kompenzirali i redistribuirali krv nazad u mozak. Simpatički odgovor uzrokuje perifernu vazokonstrikciju i ubrzan rad srca. Oni zajedno djeluju na podizanje krvnog pritiska natrag na početnu vrijednost. Očigledno zdrave osobe mogu iskusiti manje simptome ("omaglica", "bljedilo") dok ustaju ako krvni pritisak sporo reagira na stres uspravnog držanja. Ako se krvni pritisak ne održava na odgovarajući način tokom stajanja, može doći do nesvjestice. Međutim, rezultirajuća "prolazna ortostatska hipotenzija" ne mora nužno signalizirati bilo kakvu ozbiljnu osnovnu bolest. Jednako je uobičajena ili možda čak i češća od vazovagusne sinkope.
To može biti zbog lijekova, dehidracija, značajnog krvarenja ili infekcije. Najosjetljivije osobe su starije slabe osobe ili osobe koje su dehidrirane zbog vrućeg okruženja ili neadekvatnog unosa tečnosti. Naprimjer, studenti medicine bi bili izloženi riziku od ortostatske hipotenzivne sinkope dok posmatraju duge operacije u operacionoj sali. Također postoje dokazi da vježbanje može pomoći u smanjenju ortostatske netolerancije. Ozbiljnija ortostatska hipotenzija često je rezultat određenih uobičajeno propisivanih lijekova kao što su diuretici, β-adrenergijski blokatori, drugi antihipertenzivi (uključujući vazodilatatore) i nitroglicerin. U malom postotku slučajevima, uzrok ortostatske hipotenzivne nesvjestice je strukturno oštećenje autonomnog nervnog sistema zbog sistemskih bolesti (npr. amiloidoza ili dijabetesa) ili neuroloških bolesti (npr. Parkinsonova bolest).
Hipoadrenalinska ortostatska hipotenzija nastaje kada osoba nije u stanju da održi normalan simpatički odgovor na promjene krvnog pritiska tokom kretanja uprkos adekvatnom intravaskularnom volumenu. Postoji mali ili nikakav kompenzatorni porast otkucaja srca ili krvnog pritiska kada stojite do 10 minuta. Ovo je često uzrokovano osnovnim poremećajem ili upotrebom lijekova i praćeno je drugim hipoadrenergičkim znakovima.
Ishemija centralnog nervnog sistema
Centralni ishemijski odgovor pokreće neadekvatna opskrba oksigeniranom krvlju u mozgu. Uobičajeni primjeri uključuju moždani udar i prolazni ishemijski napad. Iako ova stanja često narušavaju svijest, rijetko ispunjavaju medicinsku definiciju sinkope. Vertebrobazilarni prolazni ishemijski napadi mogu izazvati pravu sinkopu kao simptom. Respiratorni sistem može nadoknaditi pad nivoa kisika putem hiperventilacije, iako iznenadna ishemijska epizoda može da se odvija brže nego što respiratorni sistem može da reaguje. Ovi procesi uzrokuju tipske simptome nesvjestice: blijeda koža, ubrzano disanje, mučnina i slabost udova, posebno nogu. Ako je ishemija intenzivna ili produžena, slabost udova napreduje do kolapsa. Slabost nogu uzrokuje da većina ljudi sjedne ili legne ako ima vremena za to. Ovo može spriječiti potpuni kolaps, ali bez obzira da li pacijent sjedne ili padne, rezultat ishemijske epizode je položaj u kojem je potreban manji krvni tlak da bi se postigao adekvatan protok krvi. Pojedincu sa vrlo malo pigmentacije kože može se činiti da je sva boja osušena sa njegovog ili njenog lica na početku epizode. Ovaj efekt u kombinaciji sa sledećim kolapsom može ostaviti snažan i dramatičan utisak na posmatrače.
Vertebro-bazilarna arterijska bolest
Arterijska bolest u gornjem dijelu kičmene moždine ili donjem dijelu mozga koja uzrokuje sinkopu ako dođe do smanjenja opskrbe krvlju. Ovo se može dogoditi pri ispružanju vrata ili uz upotrebu lijekova za snižavanje krvnog pritiska.
Ostali uzroci
Postoje i druga stanja koja mogu uzrokovati ili ličiti na sinkopu.
Napadi i sinkopa mogu biti teško razlikovani. Oboje se često manifestuje kao iznenadni gubitak svijesti i konvulzivni pokreti mogu biti prisutni ili odsutni u oba. Pokreti u sinkopi su tipski kratki i nepravilniji od napada. Akinetički napadi mogu se manifestovati iznenadnim gubitkom posturnog tonusa bez povezanih toničko-kloničkih pokreta. Odsustvo dugog post-iktalnog stanja ukazuje na sinkopu, a ne na akinetički napad.
Subarahnoidno krvarenje može dovesti do sinkope. Često je to u kombinaciji sa iznenadnom, jakom glavoboljom. Može se pojaviti kao rezultat rupture aneurizme ili traume glave.
German Masters
German Masters profesionalni je rangirni snukerski turnir osnovan 1995.
Sinkopa
Ostali uzroci
Neka psihološka stanja (anksioznost poremećaj, poremećaj somatskih simptoma, konverzivni poremećaj) mogu uzrokovati simptome koji liče na sinkopu. Brojne psihološke intervencije je dostupno.
German Masters
Historija
mini|desno| [[Tempodrom ]] Turnir je počeo kao German Open i bio je rangirni turnir od 1995. do 1997. prije nego što je 1998. preimenovan u German Masters, nerangirni turnir. U prve tri godine održan je u Frankfurtu, Osnabrücku i Bingenu. Ovaj turnir vratio se u sezoni 2010/2011. kao rangirni turnir. Od izdanja za 2011. održava se u berlinskom Tempodromu. Izdanje za 2021. održano je u Milton Keynesu u Engleskoj zbog pandemije COVID-a 19.
Sinkopa
Ostali uzroci
Nizak šećer u krvi može biti rijedak uzrok sinkope.
Narkolepsija može se manifestirati iznenadnim gubitkom svijesti sličnim sinkopi.
Dijagnostički pristup
Anamneza, pregled i elektrokardiogram (EKG) su najefikasniji načini za određivanje osnovnog uzroka sinkope. Smjernice Američkog koledža ljekara za hitne slučajeve i Američkog udruženja za srce preporučuju da obrada sinkope uključuje detaljnu anamnezu, fizički pregled s ortostatskim vitalnim pokazateljima i EKG s 12 kanala. EKG je koristan za otkrivanje abnormalnog srčanog ritma, slabog protoka krvi u srčanom mišiću i drugih električnih problema, kao što su sindrom dugog QT i Brugada sindrom. Uzroci povezani sa srcem također često imaju malu povijest prodroma. Nizak nizak nivo kisika u krvi može vidjeti nakon događaja kod onih sa plućnom embolijom. Rutinsko široko panelno laboratorijsko testiranje otkriva abnormalnosti u <2–3% rezultata i stoga se ne preporučuje.
Na osnovu ove početne obrade mnogi ljekari će prilagoditi testiranje i odrediti da li se osoba kvalificira kao 'visoko rizična', 'srednjw rizična' ili 'niskorizična' na osnovu alata za stratifikaciju rizika. Specifičniji testovi kao što su implantabilni rekorder petlje, testiranje nagibnim stolom ili masaža karotidnog sinusa mogu biti korisni u nesigurnim slučajevima. Kompjuterizirana tomografija (CT) generalno nije potrebna osim ako su prisutne posebne zabrinutosti. Ostali uzroci sličnih simptoma koje treba uzeti u obzir uključuju epilepsijski napad, moždani udar, potres mozga, nizak kisik u krvi, nizak nivo šećera u krvi, otrovanje lojekovima i neki psihijatrijski poremećaji između ostalog. Liječenje zavisi od osnovnog uzroka. Oni za koje se nakon ispitivanja smatra da su pod visokim rizikom mogu biti primljeni u bolnicu radi daljeg nadgledanja srca.
Nivo hemoglobina može ukazivati na anemiju ili gubitak krvi. Međutim, ovo je bilo korisno kod samo oko 5% ljudi koji su procijenjeni zbog nesvjestice. Test sa nagibnim stolom izvodi se da bi se izazvala ortostatska sinkopa koja je sekundarna autonomnoj disfunkciji (neurogena). Brojni faktori čine uzrok povezan sa srcem vjerovatnijim, uključujući starost preko 35 godina, prethodnu atrijsku fibrilaciju i plavu boju tokom događaja.
Elektrokardiogram
Elektrokardiogramski (EKG) nalazi koje treba tražiti uključuju znakove ishemije srca, aritmije, atrioventrikularni blok, dugi QT, kratki PR, Brugada sindrom, znake hipertrofijske opstruktivne kardiomiopatije (HOCM) i znake aritmogene displazije desne komore (ARVD/C). Znakovi HCM uključuju velike napone u prekordijalnim odvodima, abnormalnosti repolarizacije i široki QRS sa nejasnim uzlaznim udarom. Znakovi ARVD/C uključuju inverziju T-talasa i epsilon talase u odvodu V1 do V3.
Procjenjuje se da od 20 do 50% ljudi ima abnormalan EKG. Međutim, dok EKG može identificirati stanja kao što su atrijska fibrilacija, srčani blok ili novi ili stari srčani udar, on obično ne daje definitivnu dijagnozu osnovnog uzroka nesvjestice. Ponekad se može koristiti Holster monitor. Ovo je prijenosni EKG uređaj koji može snimiti srčane ritmove korisnika tokom svakodnevnih aktivnosti tokom dužeg vremenskog perioda. Budući da se nesvjestica obično ne javlja na komandu, Holter monitor može pružiti bolje razumijevanje aktivnosti srca tokom epizoda nesvjestice. Za osobe s više od dvije epizode sinkope i bez dijagnoze na "rutinskom testiranju", može se koristiti umetljivi srčani monitor. Traje 28–36 mjeseci i ubacuje se neposredno ispod kože u gornji duo grudnog koša.
Snimanje
Ehokardiografija i testiranje na ishemiju mogu se preporučiti u slučajevima kada početna evaluacija i EKG testiranje nisu dijagnostički. Za osobe s nekomplikovanom sinkopom (bez napada i normalnog neurološkog pregleda) kompjuterizirana tomografija ili MRI općenito nisu potrebni. Isto tako, nije indicirana upotreba ultrasonografija karotida na osnovu identifikacije bolesti karotidne arterije kao uzroka sinkope., which cites:
Diferencijalna dijagnoza
Ostale bolesti koje oponašaju sinkopu uključuju napad, nizak šećer u krvi i određene tipove moždanog udara. Dok se one mogu pojaviti kao "nesvjestica", ne uklapaju se u striktnu definiciju sinkope kao iznenadnog reverzibilnog gubitka svijesti zbog smanjenog dotoka krvi u mozak.
Upravljanje
Liječenje sinkope fokusira se na liječenje osnovnog uzroka. Ovo može biti izazovno jer je osnovni uzrok nejasan u polovini svih slučajeva. Razvijeno je nekoliko alata za stratifikaciju rizika (objašnjeno u nastavku) za borbu protiv nejasne prirode ove dijagnoze. Osobe s abnormalnim očitavanjem EKG-a, historijom kongestivne srčane insuficijencije, porodičnom historijom iznenadne srčane smrti, otežanim disanjem, HCT<30, hipotenzijom ili dokazom krvarenja trebaju biti primljeni u bolnicu radi dalje procjene i praćenja. Niskorizični slučajevi vazovagusne ili ortostatske sinkope kod mlađih osoba bez značajne srčane anamneze, bez porodične anamneze iznenadne neobjašnjive smrti i normalan EKG i početna procjena mogu biti kandidati za otpust radi praćenja primarne pružateljske njege.
Preporučeni akutni tretman vazovagusne i ortostatske (hipotenzivne) sinkope uključuje vraćanje krvi u mozak postavljanjem osobe na tlo, s blago podignutim nogama ili sjedištem nagnutim naprijed i glavom između koljena najmanje 10-15 minuta, po mogućnosti u hladno i tiho mjesto. Za pojedince koji imaju problema s hroničnim nesvjesticama, terapija bi se trebala fokusirati na prepoznavanje pokretača i učenje tehnika da se ne onesvijeste. Prilikom pojave znakova upozorenja kao što su vrtoglavica, mučnina ili hladnoća i ljepljiva koža, manevri kontra-pritiska koji uključuju hvatanje prstiju u šaku, zatezanje ruku i prekrštavanje nogu ili stiskanje bedara mogu se koristiti za odbijanje nesvjestice. Nakon što simptomi prođu, preporučuje se spavanje. Promjene načina života važne su za liječenje ljudi koji imaju ponovljene epizode sinkope. Izbjegavanje okidača i situacija u kojima bi gubitak svijesti bio ozbiljno opasan (upravljanje teškim mašinama, komercijalni pilot, itd.) pokazalo se djelotvornim.