cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Crni Kal
Stanovništvo
Napomena: ''Od 1857. do 1880. podaci su sadržani u naselju Melnice.''
Geografija Rusije
Globalni položaj i granice
Svojim položajem na sjevernoj hemisferi, veći dio Rusije se nalazi bliže Sjevernom polu nego Ekvatoru. Sa površinom od 17.098.246 km2 Rusija je najveća država na svijetu i zbog njene enormne veličine teško ju je u tom pogledu porediti s drugim zemljama.
NGC 2957B
NGC 2957B (također poznat kao MCG 12-10-2 i PGC 28119) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 315 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 0,70 (64 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (27 hiljada sg).
Geografija Rusije
Globalni položaj i granice
Od zapada prema istoku, Rusija se proteže od Kalinjingrada (enklave razdvojene od ostatka Rusije secesijom Litvanije 1990. iz tadašnjeg Sovjetskog Saveza) do Ratmanovog ostrva (jednog od Diomedovih ostrva) koje se nalazi u Beringovom prolazu. Ovo rastojanje iznosi oko 9.200 kilometara. Od sjevera ka jugu, zemlja se prostire od sjevernog vrha Ostrva ruskog Arktika, Zemlje Franje Josipa, do Republike Dagestan na Kaspijskom jezeru, u dužini od oko 4.500 kilometara.
S obzirom da je najveća država svijeta, Rusija ima dugu granicu i graniči s mnogo država. Njena državna granica je 57.792 kilometara dužine (od toga 20.139 km kopnene granice) i najduža je na svijetu. Graniči sa 14 sljedećih država: Norveška, Finska, Estonija, Latvija, Litvanija, Poljska (preko Kalinjingradske oblasti), Bjelorusija, Ukrajina, Gruzija, Azerbejdžan, Kazahstan, Mongolija, Kina i Sjeverna Koreja.
NGC 2957B
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Geografija Rusije
Globalni položaj i granice
Oko dvije trećine ukupne granice otpada na pomorsku granicu. Rusija dijeli pomorsku granicu sa SAD i Japanom. Vode 13 mora i tri okeana (Arktički okean, Atlantski okean i Tihi okean) zapljuskuju obale Rusije.
Administrativne i teritorijalne podjele
Uz nekoliko promjena statusa, veći dio administrativne i teritorijalne podjele Rusije unutar bivšeg SSSR-a je zadržan i u današnjoj Ruskoj Federaciji. Od 2014. godine, Rusija se sastoji od osamdeset pet administrativno-teritorijalnih jedinica (tzv. federalnih subjekata): dvadeset dvije republike, devet krajeva (teritorija), četrdeset šest oblasti (pokrajina), jedne autonomne oblasti, četiri autonomna okruga i tri grada sa federalnim statusom, odnosno gradovima Moskva, Sankt Peterburg i Sevastopolj.
Katepsin H
Katepsin H – katepsin B3, benzoilarginin-naftilamidna  hidrolaza (BANA), katepsin Ba, aleurain, N-benzoilarginin-beta-naftilamidna hidrolaza – je proteinski enzim EC 3.4.22.16  koji je kod ljudi kodiran  sa gen CTSH. Protein kojeg kodira ovaj gen je lizosomna cistein proteinaza,  važna u ukupnom razlaganju  lizosomnih  proteina. Sastoji se od dimera od disulfidno-povezanih teških  i lahkih lanaca, oba proizvedena iz jednog prekursorskog  proteina. Kodirani protein, koji pripada proteinskoj  porodici peptidaza  C1, može djelovati i kao aminopeptidaza i kao endopeptidaza. Povećana ekspresija ovog gena je u korelaciji sa malignom progresijom tumora prostate. Dvije varijante transkripta kodirane su iz  različitih izoformi  ovog  gena.
IC 1225
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Visoka (Unešić)
Visoka je naseljeno mjesto u sastavu općine Unešić, Šibensko-kninska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Drniš.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Visoka je imala 52 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Visoka je imalo 151 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Smrčevice
Smrčevice su naseljeno mjesto u općini Gornji Vakuf-Uskoplje, Bosna i Hercegovina.
IC 2816
IC 2816 je spiralna galaksija koja je udaljena oko 903 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 0,60 (158 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (79 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Charles Joseph Etienne Wolf 27. marta 1906. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
27. paralela (sjever)
27. sjeverna paralela je paralela koja je 27 stepeni sjeverno od ekvatora. Presijeca Afriku, Aziju, Tihi okean, Sjevernu Ameriku i Atlantski okean. Njena ukupna dužina iznosi 35.732 km, što je 89,2% dužine ekvatora, od kojeg je udaljena 2987 km, a od Sjevernog pola 7015 km.
Na ovoj geografskoj širini 1 stepen geografske dužine iznosi 99,255 km. Sunce je vidljivo 13 sati i 51 minutu tokom dugodnevnice, a 10 sati i 26 minuta tokom kratkodnevnice.
Oko svijeta
Počevši od nultog meridijana i idući u smjeru istoka, 27. sjeverna paralela prolazi kroz sljedeće lokacije ili vrlo blizu njih: ! scope="col" width="125" | Koordinate ! scope="col" | Država, teritorija ili more ! scope="col" | Napomene ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Crveno more ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Perzijski zaliv ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Perzijski zaliv ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Istočnokinesko more ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Tihi okean ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kalifornijski zaliv ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Meksički zaliv ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlantski okean ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlantski okean ! scope="row" | Zapadna Sahara ! scope="row" | ! scope="row" |
IC 1226
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Zastava M93
Zastava M93 (poznata i kao Crna strela) je teška snajperska puška koju proizvodi srbijanska Zastava Oružje. M93 koristi municiju kalibra .50 BMG i 12,7x108 mm.
Opis
Obloga cijevi i kundak su izrađeni od polimera, ojačanog staklenim vlaknima. U kundaku su ugrađeni amortizeri, koji umanjuju dejstvo sile trzanja na strijelca. Preklapajuće, podesivo, dvonožno postolje može da se prilagodi različitim konfiguracijama terena.
Rupelij
Rupelij – na geološkoj vremenskoj skali – jest starije, od dva doba ili donji od dva stadija oligocenske epohe / serije. Trajao je od 33,9 do 28,1 miliona godina prije sadašnjosti.
NGC 4377-3
NGC 4377-3 (također poznat kao MCG 3-32-25, PGC 40476 i UGC 7501) je kompaktna galaksija i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa.
Rupelij
Prije rupelija bio je priabanij (dio eocena), a slijedi ga hatijski stadij.
NGC 4377-3
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Rupelij
Ime
Stadij je imenovan po maloj rijeci Rupel u Belgiji, pritoci Scheldta. Belgijska grupa Rupel imenovana je po istom izvoru. Ime rupelij, u naučnu literaturu uveo je belgijski geolog André Hubert Dumont, 1850. godine. Razdvajanje između grupa i stadija stratigrafi su uveli zbog potrebe da se razlikuju litostratigrafska i hronostratigrafska imena.
Stratigrafska definicija
Baza rupeljskog stadija (koja je ujedno i oligocenska serija) nalazi se u izumiranju foraminiferskog roda Hantkenina. Službene Globalne stratotipske sekcije i tačke – points (GSSP) koje određuju donju granicu ovog stadija, ratificiraala je Međunarodna komisija za stratigrafiju (ICS), 1992. Nalaze se u sekciji Massignano, u kamenolomu oko 10 km jugoistočno od Ankone, Italija. Donja granica odgovara području izumiranja foraminifera – jednoćelijski organizama koji imaju pseudopodije zaštićene testatom (zrncima pijeska) ili ljušturicama – rodova Hantkenina i Cribrohantkenina. Gornja granica nalazi se blizu nivoa izumiranja foraminiferanskog roda Chiloguembelina.
Vrhunac rupelijskog stadija (baza čatija) nalazi se pri izumiranju foraminiferskog roda Chiloguembelina (koji je ujedno i baza foraminiferske biozone P21b).
Rupelj se preklapa sa orelijem, vajtnijem i donjim arikarijem sjevernoameričkog doba kopnenih sisara, gornjim mustersijem i tinguiririjem južnoameričkog doba kopnenih sisara, gornjim hedonijem, suvenijskim i donjim arvernijem evropske megazone kopnenih sisara (rupeljski rasponi obuhvataju paleogenske zone sisara) 21 do 24 i dio 25. Pored togam odgovara mu hsandgolij azijskog doba kopnenih sisara, a oklapa se i s regionalno korištenim gornjim aldinganijskim i donjim janjukijanskim stadijima Australije, gornjim refugijskim i donjim zemorijskim stadijem Kalifornije i donjim kiscelijskim paratetiskim stadijima srednje i istočne Evrope. Ostale regionalno korištene alternative uključuju stampij, tongrij, ladorfij i viksburgij.
Stojkovići (Novi Travnik)
Stojkovići su naseljeno mjesto u općini Novi Travnik, Bosna i Hercegovina.
KLK3
Prostatno-specifični antigen (PSA), znan i kao gama-seminoprotein  ili kalikrein-3 (KLK3), P-30 antigen, je glikoproteinski enzim koj je kod ljudi kodiran genom  KLK3. PSA je član porodice kalikreinu srodnih peptidaza, a luče ga epitelne ćelije  prostatne žlijezde.
U malim količinama, PSA je prisutan u serumu muškaraca sa zdravim prostatama, ali je često povišen u kod oboljelih od karcinoma ili drugih poremećaja prostate. PSA nije jedinstveni pokazatelj karcinoma prostate, ali također može otkriti prostatitis ili benignu hiperplaziju prostate.
Skrining
Smjernice za kliničku praksu za skrining raka prostate variraju i kontroverzne su, dijelom i zbog nesigurnosti da li su koristi od skrininga na kraju veće od rizika od predoziranja i pretjeranog liječenja.
Nivoi PSA između četiri i 10ng/mL (nanogram/mililitar) smatraju se sumnjivim i treba razmotriti potvrđivanje abnormalnog PSA ponovljenim testom. Ako je naznačeno, vrši se biopsija prostate kako bi se dobio uzorak tkiva za histopatološku analizu.
Iako testiranje PSA može pomoći jednom od 1.000 slučajeva da izbjegne smrt zbog raka prostate, 4-5. od 1.000 bi umrlo od raka prostate nakon 10 godina, čak i uz skrining. To znači da skrining PSA može smanjiti smrtnost od raka prostate i do 25%. Očekivana šteta uključuje anksioznost za 100 – 120 osoba koje su primile lažno pozitivne rezultate, biopsijsku bol i druge komplikacije od biopsije zbog lažno pozitivnih testova.
Primjena a skrining testova za PSA je takođe kontroverzna zbog sumnjive tačnosti testa. Skrining može dati abnormalne rezultate čak i kada muškarac nema rak (poznat kao lažno pozitivni rezultat) ili normalne rezultate čak i kada muškarac ima rak (poznato kao lažno negativni rezultat). Lažno pozitivni rezultati ispitivanja mogu izazvati konfuziju i anksioznost kod muškaraca, a mogu dovesti i do nepotrebne biopsije prostate, postupka koji uzrokuje rizik od bola, infekcije i krvarenja. Lažno negativni rezultati mogu muškarcima dati lažni osjećaj sigurnosti iako zapravo mogu imati rak.
Budući da pacijenti doživljavaju očekivanu štetu u odnosu na rizik od smrti kao minimalnu, muškarci za koje se utvrdi da imaju rak prostate obično (do 90% slučajeva) odaberu liječenje.
Stratifikacija i stepenovanje rizika
Muškarci s rakom prostate mogu se okarakterizirati kao nisko-, srednje- ili visoko rizični za postojanje /razvoj metastatske bolesti ili umiranje od raka prostate. Razina PSA jedna je od tri varijable na kojima se temelji stratifikacija; ostali su stepen karcinoma prostate (Gleasonov sistem ocjenjivanja) i stadij karcinoma, na osnovu fizičkog pregleda i slikovnih studija. D'Amicovi kriteriji za svaku kategoriju rizika su sljedeći:
Posttretmanski monitoring
Razine PSA prate se povremeno (npr. Svakih 6–36 mjeseci) nakon liječenja karcinoma prostate – češće kod pacijenata s rizičnim bolestima, rjeđe kod pacijenata s bolestima nižeg rizika. Ako je hirurška terapija (tj. radikalna prostatektomija) uspješna u uklanjanju svih tkiva prostate (i raka prostate), PSA postaje neotkriven u roku od nekoliko sedmica. Kasniji porast nivoa PSA iznad 0,2 ng/mL Nakon zračenja karcinoma prostate bilo koje vrste, neki nivoi PSA mogu se otkriti, čak i kada se liječenje na kraju pokaže uspješnim. To otežava tumačenje odnosa između nivoa PSA i recidiva / trajnosti karcinoma prostate nakon terapije zračenjem. Razine PSA mogu se nastaviti smanjivati nekoliko godina nakon terapije zračenjem. Najniži nivo naziva se nadir PSA. Kasnije povećanje nivoa PSA za 2,0ng/mL iznad toga je prihvaćena definicija recidiva raka prostate nakon terapije zračenjem.
Ako se rekurentni rak prostate otkrije porastom nivoa PSA nakon kurativnog liječenja, to se naziva "biohemijski recidiv". Vjerovatnoća razvoja rekurentnog karcinoma prostate nakon kurativnog liječenja povezana je s preoperativnim varijablama opisanim u prethodnom odjeljku (nivo PSA i stepen / stadij karcinoma). Najmanje je vjerovatno da će se karcinomi niskog rizika ponoviti, ali je ujedno i najmanje vjerovatno da će im trebati liječenje.
Histologija
PSA se proizvodi u epitelnim ćelijama prostate, a može se nalaziti u uzorcima biopsije ili drugim histološkim uzorcima pomoću imunohistohemijskih analiza. Poremećaj ovog epitela, naprimjer kod upale ili benigne hiperplazije prostate, može dovesti do određene difuzije antigena u tkivo oko epitela i uzrok je povišenih nivoa PSA u krvi u ovim stanjima.
Još važnije, PSA ostaje prisutan u ćelijama prostate nakon što postanu maligne. Ćelije karcinoma prostate obično imaju promjenljivo ili slabo obojenje za PSA zbog poremećaja njihovog normalnog funkcioniranja. Dakle, pojedinačne ćelije raka prostate proizvode manje PSA od zdravih ćelija; povišeni nivoi u serumu u bolesnika s rakom prostate posljedica su znatno povećanog broja takvih ćelija, a ne njihove individualne aktivnosti. Međutim, u većini slučajeva karcinoma prostate, ćelije ostaju pozitivne na antigen, što se može koristiti za identifikaciju metastaza. Budući da neki visokokvalitetni karcinomi prostate mogu biti u potpunosti negativni na PSA, histološka analiza za identifikaciju takvih slučajeva obično koristi PSA u kombinaciji s drugim antitijelima, kao što su prostatska kiselina fosfataza (PSAP) i CD57.
Mehanizam djelovanja
Fiziološka funkcija KLK3 je rastvaranje koaguluma, gela za hvatanje sperme koji se sastoji od semenogelina i fibronektina. Njegovo proteolitsko djelovanje učinkovito je ukapljivanje koaguluma kako bi se spermatozoidi mogli osloboditi. Djelatnost PSA je dobro regulirana. U prostati je prisutan kao neaktivni pro-oblik koji se aktivira djelovanjem KLK2, druge peptidaze povezane sa kalikreinom. U prostati su koncentracije cinkovih iona deset puta veće nego u drugim tjelesnim tečnostima. Ini cinka imaju snažan inhibitorni efekat na aktivnost PSA i na aktivnost KLK2, tako da je PSA potpuno neaktivan.
Dalja regulacija postiže se varijacijama pH. Iako se njegova aktivnost povećava višim pH, povećava se i inhibitorni učinak cinka. PH sjemena je slabo alkalan, a koncentracije cinka visoke. Tokom ejakulacija, sjeme je izloženo kiselom pH u vagini, zbog prisustva mliječne kiseline. U plodnih parova, konačni pH vagine nakon koitusa približava se do nivoa 6-7, što se dobro poklapa sa smanjenom inhibicijom cinka u PSA. Na ovim nivoima pH, smanjenoj aktivnosti PSA suprotstavlja se smanjenje inhibicije cinka. Dakle, koagulum se polahko razrjeđuje, oslobađajući spermu na dobro reguliran način.
Biohemija
Specifični antigen za prostatu (PSA, poznat i kao kalikrein III, seminin, semenogelaza, γ-seminoprotein i P-30 antigen) je 34-kD-ski glikoprotein kojeg proizvodi gotovo isključivo prostata. To je serin-proteaza (EC 3.4.21.77) enzim, čiji se gen kod ljudi nalazi na hromosomu 19 (19q13).
Serumski nivoi
PSA je normalno prisutan u krvi na vrlo niskim nivoima. Referentni opseg manji od 4ng/ ml, za prvi komercijalni PSA test, Hybritech Tandem-R PSA test objavljen je u februaru 1986. godine, a zasnovan je na studiji koja je pronašla 99% od 472 očigledno zdravih muškaraca da su imali ukupni nivo PSA ispod 4ng/ml.
Povećani nivo PSA može sugerirati prisustvo karcinoma prostate. Međutim, rak prostate može biti prisutan i u potpunom odsustvu povišenog nivoa PSA, a u tom slučaju bi rezultat testa bio lažno negativan.
Izvješteno je da pretilost smanjuje nivo PSA u serumu. Odgođeno rano otkrivanje može djelimično objasniti lošije ishode kod gojaznih muškaraca s ranim rakom prostate. Nakon tretmana, viši BMI također korelira sa većim rizikom od recidiva.
Razine PSA mogu se povećati i prostatitisom, iritacijom, benignom hiperplazijom prostate (BPH) i nedavnom ejakulacijom, proizvodeći lažno pozitivan rezultat. Digitalni rektumski pregled (DRE) prikazan je u nekoliko studija da bi se povećao PSA. Međutim, učinak je klinički beznačajan, jer DRE uzrokuje najznačajnija povećanja kod pacijenata s razinama PSA koje su već povišene preko 4,0 ng/ml.
"Normalni" referentni rasponi za specifični antigen prostate povećavaju se s godinama, kao i uobičajeni rasponi karcinoma, prema donjoj tabeli.
Brzina povećanja PSA
Uprkos ranijim nalazima, nedavna istraživanja sugeriraju da je stopa povećanja PSA (npr.> 0,35ng/ml/god, "brzina PSA" ) nije specifičniji marker za rak prostate od razine PSA u serumu.
Međutim, stopa porasta PSA može imati vrijednost u prognozi karcinoma prostate. Muškarci s rakom prostate čiji se nivo PSA povećao za više od 2,0ng po mililitru tokom godine prije dijagnoze raka prostate, ima veći rizik od smrti od raka prostate uprkos radikalnoj prostatektomiji. Utvrđeno je da je brzina povećanja PSA (PSAV) korisnija od vremena udvostručavanja PSA (PSA DT) za pomoć u identificiranju muškaraca sa životnom opasnom bolešću prije početka liječenja.
Muškarci za koje se zna da imaju rizik od karcinoma prostate i koji odluče procijeniti vrijednosti PSA u zavisnosti od dobi (tj. godina), mogu odabrati da koriste semilogaritamske površine. Eksponencijalni rast vrijednosti PSA pojavljuje se kao ravna linija na polulogaritamskoj pplohu, tako da nova vrijednost PSA znatno iznad ravne linije signalizira prelazak na novu i znatno veću stopu rasta,  tj. veću brzinu portasta PSA.
Slobodni PSA
Većina PSA u krvi vezana je za serumske proteine. Mala količina nije vezana za proteine i naziva se „slobodni PSA“. U muškaraca s rakom prostate smanjen je omjer slobodnog (nevezanog) PSA i ukupnog PSA. Rizik od karcinoma raste ako je omjer slobodnog i ukupnog manji od 25%. (pogledajte grafikon desno.) Što je niži omjer, to je veća vjerovatnoća raka prostate. Čini se da je mjerenje odnosa slobodnog i ukupnog PSA posebno obećavajuće za uklanjanje nepotrebnih biopsija kod muškaraca s nivoom PSA između 4 i 10ng/ml. Međutim, i ukupni i slobodni PSA povećavaju se odmah nakon ejakulacija, vraćajući se polahko na početni nivo u roku od 24 sata.
Neaktivni PSA
PSA test do 1994. nije uspio razlikovati rak prostate od benigne hiperplazije prostate (BPH), a komercijalni kompleti za analizu PSA nisu dali tačne vrijednosti PSA. Tako se uvođenjem odnosa slobodnog i ukupnog PSA poboljšala pouzdanost testa. Mjerenje aktivnosti enzima moglo bi dodati omjeru slobodnog i ukupnog PSA i dodatno poboljšati dijagnostičku vrijednost testa. Pokazano je da proteolitski aktivni PSA ima anti-angiogeni efekt a određene neaktivne podformer mogu biti povezane sa rakom prostate, kao što pokazuje MAb 5D3D11, antitielo koje je u stanju da detektuje obilno zastupljene oblike u serumu pacijenata sa rakom.
Prisustvo neaktivnih oblika enzima PSA je još jedan potencijalni pokazatelj bolesti.
Kompleksni PSA
PSA postoji u serumu u slobodnom (nevezanom) obliku i u kompleksu sa alfa 1-antihimotripsinom; provedeno je istraživanje kako bi se utvrdilo jesu li mjerenja složenog PSA specifičniji i osjetljiviji biomarkeri za rak prostate od ostalih pristupa.
PSA u ostalim biološkim tečnostima i tkivima
Sada je jasno da je pojam specifični antigen prostate pogrešan naziv: on je antigen, ali nije specifičan za prostatu. Iako je prisutan u velikim količinama u tkivu prostate i sjemenu, otkriven je u drugim tjelesnim tečnostima i tkivima.
U žena se PSA nalazi u ženskom ejakulatu u koncentracijama približno jednakim onim u muškoj spermi. Osim sjemena i ženskog ejakulata, najveće koncentracije PSA u biološkim tečnostima otkrivene su u majčinom mlijeku i plodnoj vodi. Niske koncentracije PSA utvrđene su u mokraćovodnim žlijezdama, endometriju, normalnom tkivu dojke i tkivu pljuvačne žlijezde. PSA se takođe nalazi u serumu žena s rakom dojke, pluća ili maternice i kod nekih pacijenata sa rakom bubrega.
Uzorci tkiva mogu se bojiti na prisustvo PSA kako bi se utvrdilo porijeklo malignih ćelija koje su metastazirale.
Interakcije
Dokazano je da antigen specifičan za prostatu ima interakcije sa protein C-inhibitorom. Antigen specifičan za prostatu komunicira i aktivira vaskularne faktore endotelnog rasta VEGF-C i VEGF-D, koji su uključeni u tumorsku angiogenezu i u metastazu limfnnih tumora.
Neymar
Neymar da Silva Santos Júnior, poznatiji kao Neymar ili Neymar Jr., brazilski je nogometaš koji igra za francuski klub Paris Saint-Germain i reprezentaciju Brazila.
Crkva svetog Ilije u Gradačcu
'''Crkva sv. Ilije u Gradačcu''', Srpske pravoslavne crkve, Eparhija zvorničko-tuzlanska, je u centru općine Gradačac, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine koji čine i: ikonostas sa 14 ikona na platnu, crkveni tron sa kompozicijom sv. Save, i ikona Ilijinog uzlaska na nebo u ognjenim kolima, te drveni krst. Predstavlja jedinu pravoslavnu bogomolju u Gradačcu.
Historija
U XVIII–XIX stoljeću u Gradačcu i okolini bilo je oko 310 pravoslavnih domova. U gradu nije bilo crkve, već se bogosluženje obavljalo u jednoj privatnoj kući u Varošici, nedaleko od današnje postojeće pravoslavne crkve. Ta kuća od 1839. godine služila je kao ćelija, tj. kao prva srpska škola, ali istovremeno i kao kuća za sveštenika/paroha. Od 1850. godine služi isključivo za crkvene potrebe.
Reforme koje su u Osmanskom carstvu provedene sredinom XIX stoljeća olakšale su kršćanima dobijanje dozvola (carskih fermana) za gradnju crkava (Tanzimat-gilhanski hatišerif iz 1839. godine o ravnopravnosti i slobodi svih vjeroispovijesti u Osmanskom carstvu, te Hatihumajun iz 1856. godine, novi ustavni zakon za Bosanski vilajet, kojim se, između ostalog, sultanskom poveljom izjednačavaju prava muslimana i kršćana.
Gradnja sadašnje pravoslavne crkve, s posvetom svetom proroku Iliji, otpočela je za vrijeme austrougarske uprave, 1882. godine, a osvećena 1887. godine. Osvećenje je izvršio mitropolit Dionisije.
Za vrijeme svog postojanja, crkva je više puta obnavljana, a posljednje njeno renoviranje, koje je bilo potrebno zbog oštećenja u periodu 1992.–1995. godine, izvršeno je od 2006. do 2009. godine. Autentičnost arhitekture hrama djelomično je narušena izvođenjem radova, ali su zadržani najvrijedniji dijelovi crkve – proporcije, oblik, dimenzije i karakteristični stil. Objekat je u dobrom stanju, kako u eksterijeru tako i u enterijeru.
Neymar
Karijera
Neymar je četvrti najbolji strijelac za svoju reprezentaciju. Bio je ključni igrač u pobjedama na Južnoameričkom prvenstvu mladih 2011, gdje je završio kao vodeći strijelac, i na FIFA Kupu konfederacija 2013, gdje je osvojio Zlatnu loptu za najboljeg igrača turnira. Njegovo sudjelovanje na Svjetskom prvenstvu 2014. i Copa América 2015. prekinuto je zbog povreda i suspenzija, ali sljedeće godine Brazil je osvojio svoju prvu zlatnu medalju na Olimpijskim igrama 2016.
Crkva svetog Ilije u Gradačcu
Opis
Prema konceptu prostorne organizacije, crkva u Gradačcu pripada tipu jednobrodne crkve sa pripratom, naosom i oltarskim prostorom, te galerijom, preko koje se pristupa stepeništu crkvenog tornja. Svojom podužnom osovinom crkva je orijentirana u pravcu istok (apsida) – zapad (ulaz-zvonik). Konstrukcija izvedena je u opeci, a fasade su završene slojem bojenog maltera. Gabaritne spoljne mjere crkve iznose oko 9,10 x 21,75 metara. Toranj je pravougaonog osnova, dimenzija 3,95 x 2,85 metra.
Zbog dugotrajne izloženosti atmosferskoj vlagi, te nestručne rekonstrukcije živopis i ikonostas iz vremena osvještenja crkve trajno su stradali. Crkva je ponovno osvećena 2009. godine, a za tu priliku izrađen je drveni ikonostas sa četrnaest ikona raspoređenih u dva horizontalna niza i Velikim raspelom na vrhu. Približne dimenzije ikonostasa su 5 m x 6 m. Ikone su intenzivnih boja izvedene na zlatnoj podlozi.
Neymar
Karijera
Poznat je po svom driblingu i sposobnostima s obje noge te je dobio usporedbe s bivšim reprezentativcem Brazila i napadačem Santosa, Peléom. Izvan terena među najpoznatijim je svjetskim sportašima; SportsPro nazvao ga je 2012. i 2013. najisplativijim sportašem na svijetu, a ESPN ga je postavio kao četvrtog najpoznatijeg sportaša na svijetu 2016.
Klubovi
Santos
Barcelona
Paris Saint-Germain
Međunarodne
Brazil
Individualne Nagrade
Perfomanse
Esad Duraković
Esad Duraković, (1948), filolog, orijentalista, arabist, prevodilac, književni kritičar, član ANU BiH, član Arapske akademije nauka u Damasku Siriji.
Biografija
Esad Duraković rođen je u naselju Glavice kod Bugojna. Osnovno i srednje obrazovanje završio je u Sarajevu. Završio je studij na Odsjeku za orijentalistiku Filološkog fakulteta u Beogradu 1972. Na istom Fakultetu odbranio je magistarski rad pod nazivom: Historija književnosti u djelu “Razgovori srijedom” Tahe Huseina 1976, te doktorsku disertaciju pod nazivom: Poetika mahdžera (1982). Na specijalizaciji u Kairu boravio je 1977/1978.
Radio je na Filozofskom fakultetu u Prištini 1976-1988. predajući predmete Arapski jezik i Arapska književnost. Zatim je od 1991-1996. radio u Orijentalnom institutu u Sarajevu, a na Filozofskom fakultetu u Sarajevu je u periodu 1994–1996. honorarno predavao Arapski jezik na Odsjeku za orijentalistiku u zvanju vanrednog profesora. Od 1996. angažovan je u Orijentalnom institutu kao spoljni saradnik na naučnoistraživačkim projektima. Godine 1998. na Odsjeku za orijentalistiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu povjerena mu je nastava Arapske književnosti. Od 1997. vodi predmet Historija arapskog jezika na postdiplomskom studiju lingvistike, te kolegij Poetike orijentalnih književnosti na postdiplomskom studiju književnosti od 2000.
Od 1996. Član je Arapske akademije nauka u Damasku od 2002 i ANU BiH od 2008.
Durakovićev naučni rad usmjeren je na arapsku književnost o čemu je objavio niz knjiga i veći broj radova u različitim časopisima na bosanskom, arapskom i engleskom jeziku (Prilozi za orijentalnu filologiju, Život, Izraz, Kulture Istoka, Književna reč, Mostovi, Zbornik Filozofskog fakulteta u Prištini, al-Ma’rifa, Damask, al-‘Arabī, Odjek, Dijalog i dr.).
Esad Duraković član je P.E.N. Centra Bosne i Hercegovine i Društva pisaca Bosne i Hercegovine.
Danas živi u Sarajevu sa svojom suprugom Enisom Duraković.
Muhamed Nezirović
Muhamed Nezirović filolog, lingvist, prevodilac i historičar književnosti (1934 – 2008).
Bio je gostujući profesor na Katedri za francuski jezik Univerziteta u Novom Sadu (1982–1988), na Odsjeku za francuski jezik Univerziteta u Beogradu (1984–1987) i predavač na postdiplomskim studijama Internacionalnog univerzitetskog centra u Dubrovniku. Kao profesor gostovao je na nekoliko univerziteta u Evropi.
Objavio je osamdesetak članaka, naučnih radova, priloga i prikaza u domaćim i stranim naučnim časopisima (Filološki pregled Beograd, Romania Pariz, Zeitschrift fur romanische Philologie Tibingen, Linguistica Ljubljana, Forum Zagreb i drugi). Učestvovao je na naučnim skupovima u Francuskoj, Italiji, Španiji, Turskoj, Grčkoj, Belgiji, Portugalu. Prevodio je sa francuskog, španskog, jevrejskošpanskog i italijanskog jezika.
Bio član međunarodnih naučnih udruženja i društava: član i počasni profesor Sociedad de Estudios Internacionales (SEI), Madrid; član Société de la Linguistique et Philologie Romanes, Strasbourg; član La Société de la Linguistique Occitane, London; član Asociación de los historiadores de lengua española, Madrid; član PEN Centra BiH, član Patronymia Europea, Trier. Muhamed Nezirović bio je ambasador Bosne i Hercegovine u Kraljevini Španiji (1995–1998)
Za prevodilački rad nagrađen je nagradom Udruženja književnih prevodilaca Bosne i Hercegovine (1987). Dobio je odlikovanja Italije: Vitez Reda za zasluge Republike Italije (1979) i Španije: Isabel la Catolica (2003).
Kuća porodice Gradaščević
Kuća porodice Gradaščević nalazi se u Gradačcu i sagrađena je u osmanskom periodu. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
Historija
Kada je granica Osmanskog carstva utvrđena na Savi (definitivno odredbama Beogradskog mira 1739. godine), Gradačac dobija na značaju. Oko 1710. godine, a sigurno prije 1730. godine, iz agaluka je izrasla kapetanija koja je imala 300 plaćenih vojnika, raznih rodova vojske. Gradačačka tvrđava izgrađena je za potrebe funkcionisanja kapetanije. Situirana je u najvišem dijelu Starog grada i predstavlja tip dvorca feudalca, utvrđenog radi sigurnosti. Fermanom sultana, kapetani su birani iz ugledne porodice Gradaščevića. Posljednji kapetan Gradačca bio je Husein-kapetan Gradaščević, u narodu poznat pod nazivom “Zmaj od Bosne”.
Opis
Kuća Gradaščevića podignuta je 1786. godine, a posljednja dogradnja i adaptacija ove kuće vršena je 1868. godine, nakon jednog požara, kada je uklesan i tarih. Nalazi se nedaleko od poznate gradačačke kule. U toj kući još uvijek stanuju potomci iz porodice Gradaščevića. Komfor života u ovakvoj kući bio je na visokom stepenu u odnosu na kuće siromašnijih porodica iz perioda u kojem je izgrađena. Pojedine prostorije su izgubile autentičnost pregrađivanjem i ubacivanjem sanitarne opreme koje nije bilo do 50-ih godina prošlog stoljeća, kada su uvedene vodovodne i kanalizacione cijevi.
Zahvaljujući Hamdiji Kreševlakoviću kuća je 1949. stavljena pod zaštitu države. Bila je oštećena u ratu 1992-1995, ali je obnovljena. Kuća predstavlja primjer jedne od najbolje očuvanih begovskih kuća i uvrštena je u izložbu tradicionalne bosanske arhitekture – Kuće sjeveroistočne Bosne.
Prizemlje je građeno od kamena, a sprat od cigle. Ima 5 soba, predsoblje i divanhanu, sve ukrašeno rezbarijom. U sobama se nalaze dulafi, rafe, rafice i musandre. Kuća posjeduje biblioteku knjiga sa pečatima, uz obavezu da se nesmiju otuđiti. Među raritetima izdvaja se mapa sa fotografijama koju je car Franjo Josip poklonio Mustaj-begu.
RT-20
Opis
Municija kalibra 20x110 mm sa eksplozivnim ili protivoklopnim zrnom primarno se koristi kod protivavionskih topova porodice M55, početne je brzine 850 metara u sekundi te efikasno uništava većinu meta. Teški snajper je uspješno korišten u borbenim djelovanjima tokom rata u Hrvatskoj, a prednosti su očigledene u njegovoj velikoj razornoj moći, ali se nedostaci očituju u velikoj masi od čak 17,3 kg (bez dvonošca i optičkog nišana), velikim dimenzijama te nemogućnošću korištenja oružja u skučenim objektima i urbanoj borbi.
NGC 7341
NGC 7341 (također poznat kao ESO 534-11, MCG -4-53-27 i PGC 69412) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 204 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodolija. Najveći prečnik je 2,40 (142 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (59 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 20. jula 1885. godine.
Robinho
Robson de Souza, poznatiji kao Robinho, brazilski je profesionalni nogometaš koji igra kao napadač za Santos, gdje je došao na posudbu iz AC Milana. Poznat je po njegovoj kontroli lopte, napadačkom instinktu i brzini.
NGC 5851
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2958
NGC 2958 (također poznat kao IRAS 09379+1206, MCG 2-25-15, PGC 27620 i UGC 5160) je galaksija koja je udaljena oko 306 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 1,00 (89 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (71 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 7. marta 1877. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
MACS M3
MACS M3 je hrvatska teška snajperska puška proizvedena početkom Domovinskog rata 1991. godine.
Opis
MACS M3 je jednometna puška sa ručnim zatvaranjem obrtnog zatvarača. Konstruirana je za metak 12,7 x 99 (.50 BMG) koji se koristi za teški mitraljez M2 Browning. Cijev je dužine 790 mm, a na njenom kraju se nalazi trokomorna plinska kočnica koja smanjuje energiju trzanja za gotovo 60%. Početna brzina zrna je 855 m/s. Sa puškom se isporučuje optički nišan Kahles ZF 10x42, a mehanički nišani nisu predviđeni. Na oružje se mogu postaviti sklapajuće nožice. Krakovi nožica se mogu podešavati po visini nezavisno jedan od drugog, što je korisno pri gađanju sa neravnog terena.
Daljim razvojem puške MACS M2-A nastala je puška MACS M3. Ovo je oružje Bullpup koncepcije, sa cijevi skraćenom na 760 mm. Skraćenje cijevi nije bitnije utjecalo na balističke karakteristike (početna brzina zrna je pala za samo 5 m/s), a dobiveno je oružje mase svega 8,8 kg (sa optikom i nožicama).
IC 2817
IC 2817 je zvijezda i nalazi se u sazviježđu Lav. Prvo otkriće je napravio Charles Joseph Etienne Wolf 27. marta 1906. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kahaimoelea
Kralj Kahaimoelea (Kahai) bio je kralj ostrva Havaji na drevnim Havajima od 1285. do 1315. 160px|mini|Dolina [[Waipio, u kojoj je bila kraljeva palača]] Njegovo ime je preživjelo u drevnim pojanjima, koja ga spominju i pod imenom Kahiamoeleaikaʻaikupou.
Bio je sin kralja Kalape i kraljice Malamaʻihanaʻae te muž kraljice Kapoʻakaʻuluhailaʻje i otac kralja Kalaunuiohue, svog nasljednika na tronu Havaja.
Palača mu je bila u dolini Waipio.
Lambda Sculptoris
Lambda Sculptoris (λ Sculptoris, λ Scl) je zvijezda u sazviježđu Kipar. Sastoji se od tri zvijezde. Prve dvije su udaljene od treće oko 0,29 uglovnih stepeni.
λ-1 Scl
Ima prividan sjaj od 6,06 mag. Udaljena je 432 sg od Sunca. Ubraja se u divove spektralne klasse A0V. Sastoji se od dvije zvijezde. Primarna zvijezda je plavo-bijela zvijezda glavnog niza spektralne klase B9.5V. Sekundarna je bijela zvijezda, s prividnim sjajem od 7,0 mag i spektralnom klasom A9.
λ-2 Scl
λ-2 Scl ima prividan sjaj od 5,9 mag. Udaljena je 372 sg od Sunca. Ubraja se u narandžaste divove sa spektralnom klassom K1III.
Kinematika
Kreće se vlastitom brzinom 136,4˙km/s u odnosu na Sunce, time je veoma brza. Njena galaktocentrična udaljenost iznosi oko 15200-50900˙sg.
UEFA Kup pobjednika kupova 1970/1971.
Takmičenje u 11. izdanju UEFA Kupa pobjednika kupova igrano je od septembra 1970. do 21. maja 1971. godine. Chelsea je u dvije utakmice finala rezultatom 1–1 i 2–1 bio uspješniji od Real Madrida te osvojio prvi put UEFA Kup pobjednika kupova u historiji. Golove u prvoj finalnoj utakmici postigli su Peter Osgood u 56. minuti za Chelsea i Ignacio Zoco u 90. minuti utakmice za Real Madrid. U ponovljenoj utakmici finala golove za Chelsea postigli su John Dempsey u 33. i Peter Osgood u 39. minuti, dok je za Real Madrid gol postigao Sebastián Fleitas u 75. minuti utakmice. Finalne utakmice odigrane su na stadionu Karaiskakis u Atini. Glavni sudija obje finalne utakmice bio je Rudolf Scheurer. Najbolji strijelac sa osam postignutih golova u cjelokupnoj sezoni bio je Włodzimierz Lubański.
Četvrtfinale
Napomene:
Finale
Ponovljena utakmica:
Donji i Gornji horizonti
Donji i Gornji horizonti predstavljaju hidroenergetski megaprojekat kompleksnih i velikih zahvata u slivu rijeke Trebišnjice, Bosna i Hercegovina. Ključni postulat ovog projekta je akumuliranje dijela voda u periodu intenzivnih padavina u cilju stvaranja uslova za njeno višenamjensko korišćenje tokom čitave godine i ostvarivanje osnovnih pretpostavki. Realizacija prve faze projekta – Donji horizonti - urađena je u drugoj polovini XX stoljeća. Početkom XXI stoljeća počela je realizacija druge faze –Gornji horizonti.
Donji horizonti
HE Trebinje II, brana Gorica i akumulacija Trebinjsko jezero izgrađeni 1965. god. Predstavljaju glavno čvorište raspodjele voda u okviru sistema Trebišnjice. Na tom čvorištu se voda usmjerava u dva pravca: (a) preko zahvatne građevine prema HE Dubrovnik; (b) preko HE Trebinje II i nizvodnog prirodnog pravca toka, prema Trebinju i dalje, kanalom kroz Popovo polje, prema HE Čapljina. To usmjeravanje protoka u jednom ili drugom pravcu je važan element upravljanja, koje zavisi od optimizacije sistema, kao i od već definisanih obaveza o načinu eksploatacije sistema.
HE Dubrovnik je instalisane snage 108 MW, sa dovodnim tunelom. Tunel je armirano betonski cjevovod, dužine 16,57 km, prečnika je 6 m, i najvećim dijelom nalazi se na teritoriji Republike Srpske. Samo 0,82 km tunela, vodostan i podzemna mašinska zgrada nalaze se na teritoriji Republike Hrvatske. Uz ovu hidroelektranu izgrađeno je razvodno postrojenje 220 kV kojim je sistem inkorporiran u elektroenergetski sistem SFRJ i Evrope.
HE Trebinje I, brana Grančarevo i akumulacija Bilećko jezero predstavljaju ključni objekat sistema i u pogon su upotpunosti pušteni 1975.godine. Instalisana snaga turbina je 2×54 MW + 1×63 MW.
HE Čapljina je reverzibilna, sa dovodnim kanalom kroz Popovo polje dugim 67,82 km, do gornjeg kompezacionog bazena. Sistem hidroelektrana na Trebišnjici planiran je i realizovan u SFRJ kao jedinstven tehnološki sistem. Objekti sistema hidroelektrana na Trebišnjici sada pripadaju: Elektroprivredi Republike Srpske (ERS), Elektroprivredi Herceg -Bosne (EP HZ HB) i Hrvatskoj elektroprivredi (HEP). Ta činjenica čini složenijim uslove upravljanja sistemom.
Gornji horizonti
Novom koncepcijom predviđena je izgradnja tri nove elektrane: HE Nevesinje, HE Dabar i HE Bileća sa potrebnim akumulacijama. Ova koncepcija predviđa i prevođenje dijela voda iz sliva rijeke Neretve u sliv rijeke Trebišnjice, čime bi se postiglo:
Podsistem HE Nevesinje
Osnovni elementi:
Podsistem HE Dabar
Osnovni elemenati:
Podsistem HE Bileća
Osnovni elemenati:
Ekologija
Voda rijeke Trebišnjica, nekada najveće ponornice u Evropi, podijeljena ja na dva dijela. Jedan dio je tunelom usmjeren direktno na obalu Jadranskog mora. Drugi dio je betonskim kanalom usmjeren na akumulaciono jezero HE Čapljina. Popovo polje ostalo je bez hidropotencijala Trebišnjice.
Planira se nasilno prevođenje dodatnih dvije milijarde kubika vode godišnje iz sliva rijeke Nereve u sliv rijeke Trebišnjice. Ovakvi učinjeni i planirani pristupi revalorizacije prirode, mogli bi ostaviti nesagledive posljedice na prirodu i na čovjeka, na cijelom području bosanskohercegovačkog juga.
IC 1228
IC 1228 (također poznat kao IRAS 16418+6540, MCG 11-20-26, PGC 58804 i UGC 10524) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 349 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 1,60 (163 hiljade sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (152 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 13. septembra 1890. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mercedes-Benz G-klasa
Mercedes-Benz G-Class ili G-Wagen (kako je nazivan od 1979 do 1993) je jedan od najpoznatijih čuvenih Mercedes-Benz terenaca. Osim u Njemačkoj proizvodi se pod licencom u Austriji od strane Magna Steyr-a u Graz-u.
Ah, meraka u večeri rane
Ah, meraka u večeri rane jeste sevdalinka za koju je narodni umjetnik, kompozitor i pjesnik Rade Jovanović napisao tekst i muziku krajem 1950-ih. Prvi tonski snimak ove sevdalinke uradio je Safet Isović početkom 1960-ih uz pratnju orkestra Jovice Petkovića. Tekstualno, pjesma "Ah, meraka u večeri rane" govori o životnoj radosti druženja sa prijateljima u lijepom prirodnom okruženju i ljubavnoj žudnji, što je jedna od čestih tema u bosanskim sevdalinkama. Muzički gledano, ova naizgled jednostavna sevdalinka dobija svoju punu izražajnu snagu kvalitetnom pjevačkom izvedbom, što i jeste jedna od glavnih osobina sevdalinke, da pjevač ima glavnu ulogu u pjesmi, dok orkestar daje instrumentalnu podršku obogaćujući cjelokupni zvuk. Upravo to su najbolje pokazali Safet Isović i Jovica Petković prilikom snimanja ove pjesme. Drugu istaknutu izvedbu pjesme "Ah, meraka u večeri rane" uradio je Nedžad Salković uz laganiji i mekši stil pjevanja, koji podsjeća na Zaima Imamovića. Do danas, mnogi pjevači narodne muzike otpjevali su ovu pjesmu, koja je kod šire slušalačke publike uvijek imala dobar prijem. "Ah, meraka u večeri rane" sevdalije Radeta Jovanovića spada u red antologijskih ostvarenja bosanske sevdalinke objavljenih u Sarajevu krajem 1950-ih i tokom ranih 1960-ih.
Šenkovići (Novi Travnik)
Šenkovići su naseljeno mjesto u općini Novi Travnik, Bosna i Hercegovina.
Abdulah Šarčević
Abdulah Šarčević (Sanski Most, 27. maj 1929 - Sarajevo, 15. novembar 2021) bio je bosanskohercegovački je filozof i akademik ANU BiH.
Biografija
Abdulah Šarčević bavio se raznim fenomenima kulture i filozofije Istoka i Zapada, teorijskim pitanjima suvremenih filozofskih strujanja, prije svega u Evropi i u Sjedinjenim Američkim Državama. Objavio je desetine knjiga i stotine naučnih priloga iz oblasti savremene filozofije, historije filozofije, filozofije kulture, filozofije umjetnosti i estetike, ontologije i hermeneutičke filozofije, filozofske etike, filozofije jezika, filozofije nauke, filozofije tehnike, filozofije prirode, duhovne nauke itd. Objavljivao je svoje radove u brojnim časopisima u regionu (Dijalog, Filozofska istraživanja, Filozofija (časopis), Sovremenost, Treći program Radio Ljubljane, Razgledi, Godišnjak Filozofskog fakulteta u Skoplju, Praxis i dr.)
Nagrade
Za istaknut doprinos dobio je više nagrada i odlikovanja:
Bukvara džamija
Bukva džamija, Bukvačka ili Bukvarska), nalazi se u Gradačcu, Bosna i Hercegovina. Njen harem proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Nacionalni spomenik obuhvata prostor harema džamije sa starim nišanima.
Historija
Polovinom 19. stoljeća u Gradačcu se nalazilo 350 kuća, četrdesetak dućana, dva hana, dvije medrese, četiri džamije (Sviračka, Husejnija, Reuf-begova ili Nova – Džedid i Bukovačka džamija), nekoliko mekteba i sedam mahala. Veliku zaslugu u izgradnji Gradačca imali su gradačački kapetani Gradaščevići: Osman-kapetan, Murat-kapetan, a naročito Husein-kapetan Gradaščević, Zmaj od Bosne. Prva džamija u Gradačcu podignuta je u tvrđavi, što se zaključilo na osnovu bilješke iz 1711. godine u kojoj se navodi da je Sultan Mehmed-hanova džamija u tvrđavi Gradačac dobila gedik timar u nekom selu u nahiji Soko u gradačačkom kadiluku.
Opis
U ograđenom haremu džamije nalazi se dvadesetak nišana oblika stele ili nišana sa turbanom, od kojih je najstariji iz 1847. god. Natpisi su na arapskom ili na turskom jeziku napisanim talik-stilom arapskog pisma. U sklopu harema nalazi se turbe hodže Kape (koje je preneseno sa druge lokacije), gasulhana i abdesthana. Svi navedeni objekti su izgrađeni 80-tih godina 20. stoljeća. Ukop u harem se više ne obavlja. Harem se redovno održava, ali ne postoji briga za stare nišane. Isti su u većini slučajeva utonuli.
Iseljavanje Poljaka iz Bosne i Hercegovine u Poljsku 1946.
mini|Opis imovine koju je ostavila g. Małgorzata Puzio sa selja Miljevac mini|Opis imovine koju je izvozila g. Małgorzata Puzio sa selja Miljevac Iseljavanje Poljaka iz Bosne i Hercegovine u Poljsku 1946. je bila mjera preseljavanja stanovništva u Jugoslaviji. Bio je to prvi slučaj organiziranoga kolektivnog preseljavanja jedne nacionalne manjine u Bosni i Hercegovini i u ondašnjoj Jugoslaviji, a desilo se neposredno nakon završetka Drugoga svjetskog rata.
Poljaci katoličke i Ukrajinci unijatske vjere su se naselili u Bosni i Hercegovini za vrijeme Austrougarske uprave (1878–1918). Obe grupe doseljenika su došli iz Galicije. Najveći dio doseljenika naselila su se na područje Prnjavora, Dervente, Bosanske Gradiške, Banja Luke, Bosanskog Novog i Prijedora. Godine 1910. u Bosni i Hercegovini je živjelo 10.975 Poljaka koji su uglavnom bili seljaci. Godine 1930. u Bosni i Hercegovini je zabilježeno oko 20.000 Poljaka koji su bili katolici i unijati.
U toku Drugog svjetskog rata Poljaci i Ukrajinci Bosne i Hercegovine nisu mnogo učestvovali u Narodnooslobodilačkom pokretu. Tek se u proljeće 1944. godine Poljska manjina većim dijelom pridružila Narodnooslobodilačkom pokretu, dok su Ukrajinci uglavnom bili skloniji Silama Osovine, pa su neki od njih dobrovoljno stupali u njemačke vojske na Istočnom frontu. Sedmog maja 1944. godine formiran je Poljski bataljon od ukupno 200 poljskih vojnika, kao Peti bataljon 14. srednjobosanske brigade u okviru 11. krajiške divizije. Tokom ovog perioda u Bosni i Hercegovini je živjelo nešto više od 15.000 Poljaka. Na konferenciji održanoj 1. jula 1945. godine Poljska manjina Bosne i Hercegovine se obratila predsjedniku Vlade BiH Rodoljubu Čolakoviću sa željom da se vrate u Poljsku. Ubrzo nakon toga poljska delegacija je dobila podršku za svoje ciljeve od strane poljske ambasade u Beogradu i Josipa Broza Tita. Nakon pregovora sa poljskim predsjednikom i ministrima vanjskih i unutrašnjih poslova izrabrano je naselje Donja Šlezija kao mjesto povratka Poljaka iz Jugoslavije. Svoje namjere su objasnili zbog lošeg stanja u kojem su živjeli kao i zbog toga što su bili nezadovoljni pravima koja su imali. Vasilj Semak, narodni poslanik iz Prnjavora je isticao da su u Prnjavoru srpski seljaci ubijali Poljake i uništavali i pljačkali njihove kuće i imanja. Na području Srpca Poljaci i Ukrajinci su neposredno nakon kraja Drugog svjetskog rata “svakodnevno napuštali svoje domove i bježali radi pljačke od strane srpskog stanovništva koji pomažu četničke bande”. U periodu od 25. decembra 1945. do 25. januara 1946. iz Srpca je pobjeglo 2482 Poljaka od njih ukupno 5700. Veći dio ovih Poljaka je pobjeglo prema Prnjavoru, Derventi i Slavoniji. Pod prijetnjom od daljnih napada poljsko stanovništvo ovih krajeva je dobilo oružje od strane jugoslavenske vlasti i formiralo sopstvene vojske s ciljem odbrane svojih sela. Drugog januara 1946. godine potpisan je Protokol Poljske i Jugoslavije o iseljenju Poljaka iz Jugoslavije. Ovim Protokolom svaki poljski iseljenik se dobrovoljno odrekao svoga nepokretnog imanja u Jugoslaviji.
Čitav proces iseljavanje Poljaka iz Bosne i Hercegovine je trajao od 28. marta do novembra 1946. godine. Prema raznim podacima, broj iseljenih Poljaka iz Bosne i Hercegovine iznosi više od 2941 porodica sa više od 14.961 članova. Uporedo sa iseljavanjem iz Bosne i Hercegovine, Poljaci iz ostalih krajeva Jugoslavije su napustili svoje domove do kraja 1946. godine. Iz Hrvatske je iselilo 231 porodica sa 999 članova, iz Srbije 45 porodica sa 198 članova i iz Slovenije pet porodica sa 16 članova. Ukupan broj iseljenih Poljaka iz Jugoslavije iznosi 15.301, od kojih je njih 14.088 (92%) činili sa područja Bosne i Hercegovine. Međutim, u blizini Gradiške ostale su grupe Poljaka koje su brojale otprilike 4000 ljudi. Repatrijati su se naselili uglavnom u okolini Bolesławieca.