cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alergija
Povećanje broja alergija
Povećava se broj zajedničkih alergija u posljednjim desetljećima. Ima više hipoteza o tom (globalnom) fenomenu. Sada je lakše otkriti sve uzroke jer čovječanstvo pridaje mnogo pažnje toj bolesti. Prije bi se alergije smatrale nevažnom bolešću od strane svih uglednih ljekara.
Higijenska pretpostavka
mini|250px|desno|Grinje su vrlo raširen alergen, posebno po mjestima stanovanja
Pretpostavka koja drži vodu u današnje vrijeme je pretpostavka da se u higijenski raspoloženim zemljama manje obolijeva od svih bolesti, pa tako i alergija. Danas djeca u zemljama s visokim higijenskim standardom imaju jači i bolji imunološki sistem nego ona u siromašnim zemljama. Ako paraziti u crijevima nemaju šta iskoristiti kao oružje da napakoste ljudskom organizmu, postaju preosjetljivi na inače manje opasne alergene. Tada se isto zna očitovati alergijska reakcija.
Poslije Drugog svjetskog rata, u zemljama Zapada, naglo se povećao broj astmatičara i plućnih bolesnika. Nije tačno poznat razlog toga. Naučnici kažu da odgovor možda leži u nedovoljnom razvijanju imunološkog sistema za vrijeme djetinjstva, tj. u tako čistoj okolini, nema se od čega zaraziti.
Što možda opovrgava ovu teoriju je to što brojni stanovnici Kine, nakon preseljenja u SAD, počnu bolovati od astme nakon 3 ili više godina. Ipak, postoje kontradiktorne činjenice (činjenice koje opovrgavaju) i brojni neoštećeni Kinezi koji su došli kući nakon višegodišnjeg boravka u SAD-u.
Povećana potrošnja hemikalija
Poslije Drugog svjetskog rata, većina štetnih hemikalija uvodi se bez nekih posebnih testiranja na živim bićima. Ili, možda se kvalitet zraka pogoršava iz godine u godinu, umjesto obrnuto? Također su švedski naučnici otkrili kako su brojna djeca alergična na jedan sastojak plastičnih igračaka.
Koja god teorija bila tačna, svaka osoba reagira drugačije na vanjske podražaje, često osobe osjetljive na peludi stabala imaju križne reakcije s različitim voćem i povrćem. Jedino šta se sa sigurnošću može ustvrditi je spisak alergena. Evo nekih od njih:
Arnela Odžaković
Arnela Odžaković (rođena 5. septembra 1983. u Trebinju, Bosna i Hercegovina), je uspješna karatistkinja i bosanskohercegovačka sportašica 2007.
Klijanje
thumb|250px|[[Suncokretovi klijanci, tri dana nakon klijanja]] Klijanje je proces razvoja nove biljke iz klice (sjemenke). Najčešći primjer klijanja je iz sjemena angiospermi ili gimnospermi. Pored toga, rast putem sporulacije iz spora, kao što su spore hifa iz gljiva, također je klijanje. Stoga se u općenitom smislu klijanje može smatrati bilo čim što se širi u veće biće iz malog oblika ili klija.
Arnela Odžaković
Arnela se počela baviti karateom u osmoj godini svoga života. Ratne godine 1992-95 provodi u opkoljenom Goraždu i četiri godine pauzira sa sportom. Dolazi u Sarajevo 1996., gdje postaje član karate kluba "Sensei" pod vodstvom trenera Merite Tirić-Čampara. Prelazi u karate klub Bushido 2000. U svojoj karijeri osvojila je više od 150 medalja na domaćim i međunarodnim takmičenjima. Diplomirala je na Fakultetu za sport i tjelesni odgoj Univerziteta u Sarajevu.
Nakon prestanka aktivnog treniranja Arnela je počela raditi kao trener u klubu Sarajevo ZOI 84.
Klijanje
Pregled
thumb|150px| Posuda za sjeme koja se koristi u povrtlarstvu za sjetvu i uzimanje biljnih reznica i uzgoj thumb| Staklena posuda za klijanje, s plastičnim [[sitom – poklopcem]] thumb|250px|Klijanje sjemenki [[Brassica campestris]] right|250px| Video s vremenom klijanjem sjemena [[graha]] Klijanje je obično rast biljke koja se nalazi unutar sjemena; rezultira formiranjem klijanaca; to je i proces ponovne aktivacije metaboličkih mehanizama sjemena, što rezultira nastankom radikule i plumule. Sjeme vaskularnih biljki je malo pakovanje biljke, proizvedeno u plodu ili konusu četinara, nakon spajanja muških i ženskih reprodukcijskih ćelija. Sva potpuno razvijena sjemena sadrže embrion i (kod većine biljnih vrsta) skladište hrane, uvijeno u sjemenski omotač. Neke biljke proizvode različit broj sjemenki kojima nedostaju embrioni; to su prazne semenke koje nikada ne klijaju. Dormantno sjeme je zrelo sjeme koje ne klija, jer podliježe vanjskim uvjetima okoliša koji sprječavaju pokretanje metaboličkih procesa i rast ćelija. U odgovarajućim uslovima, sjeme počinje klijati i embrionalna tkiva nastavljaju rast, razvijajući se u klijance. thumb| Klijanje sjemena ovisi i o unutrašnjim i o vanjskim uvjetima. Najvažniji vanjski faktori uključuju [[temperatura|temperaturu|vodu, voda, kisik ili zrak, a ponekad i svjetlost ili mrak. Razne biljke zahtijevaju različite varijable za uspješno klijanje sjemena. Često to ovisi o pojedinačnoj sorti sjemena i usko je povezano sa ekološkim uvjetima prirodnog staništa biljke. Za neka sjemena na njihovu buduću klijavost utiču uslovi životne sredine tokom formiranja sjemena; najčešće su ti odgovori na dormanciju sjemena
thumb|250px|Sladno (proklijalo) zrno [[ječam|ječma]]
Najčešće jednogodišnje povrće ima optimalne temperature klijanja između 24 i 32 C, mada mnoge vrste (npr. rotkvica ili špinat) mogu klijati na znatno nižim temperaturama, čak i na 4 C, omogućavajući im uzgoj iz sjemena u hladnijim klimama. Suboptimalne temperature dovode do niže stope uspješnosti i dužeg perioda klijanja.
Skarifikacija oponaša prirodne procese koji slabe sjemenskin omotač prije klijanja. U prirodi neka sjemenka zahtijeva posebne uvjete da bi klijala, poput vrućine vatre (npr. mnoge autohtone biljke Australije) ili natapanja vodom tokom dužeg vremenskog razdoblja. Ostale trebaju proći kroz probavni trakt životinje, kako bi se oslabio sjemensko omotač.
Catania
Catania (bos. izgovor: Katanija) je drugi po veličini grad na Siciliji i glavni grad istoimene provincije na jugu Italije. Leži na istočnoj obali Sicilije, u podnožju 30-ak km udaljenog vulkana Etna. U gradu živi 305.430 stanovnika (2005.), od kojih 144.203 čine muškarci, a 161.227 žene.
NGC 3370
NGC 3370 (također poznat kao IRAS 10444+1732, MCG 3-28-8, PGC 32207 i UGC 5887) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 59 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 2,60 (44 hiljade sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (26 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 21. marta 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Globin
Struktura
Članovi natporodice globina imaju zajednički trodimenzijski nabor. Ovaj 'globinski nabor' sastoji se obično od osam α heliksa, iako neki proteini imaju dodatne spiralne ekstenzije na svojim krajevima. Budući da globinski nabor sadrži samo heliksa, klasifikovan je kao sve-α proteinski nabor.
Globinski nabor nalazi se u njegovom istoimenoj globinu porodice kao i u fikocijaninima. Globinski nabor je tako bio prvi otkriveni proteinski nabor (mioglobin je bio prvi protein čija je struktura riješena).
Heliksno pakovanje
Osam spirala jezgra globinskog nabora dijele značajnu nelokalnu strukturu, za razliku od drugih strukturnih motiva u kojima su aminokiseline bliske jedna drugoj u primarnoj sekvenci također blizu u prostoru. Heliksi se zbijaju zajedno pod prosječnim uglom od oko 50 stepeni, znatno strmiji od ostalih spiralnih pakovanja kao što je heliksni paket. Tačan ugao pakovanja heliksa zavisi od sekvence proteina, jer je pakovanje posredovano sternim i hidrofobnim interakcijama aminokiselinskih bočnih lanca u blizini interfejsa spirale.
Evolucija
Globini su evoluirali od zajedničkog predačkog proteina i mogu se podijeliti u tri grupe: globini s jednim domenom i dva tipa himernih globina, flavohemoglobina i globin-spojenim senzorima. Bakterije imaju sva tri tipa globina, dok Archaea nemaju flavohemoglobine, a eukarioti nemaju senzore koji su povezani sa globinom. Nekoliko funkcionalno različitih hemoglobina može koegzistirati u istoj vrsti.
Poznato je da se osam globina javlja kod kičmenjaka: androglobin, citoglobin, globin E, globin X, globin Y, hemoglobin, mioglobin i neuroglobin.
Primjeri
Ljudski geni koji kodiraju globinske proteine uključuju:
Globini uključuju:
HbO (ili GlbO): skraćeni protein sličan hemoglobinu sa nižim afinitetom za kisik od HbN. HbO se povezuje sa membranom bakterijskih ćelija, gde značajno povećava unos kisika u membrane kojima nedostaje ovaj protein. Čini se da HbO reaguje sa terminalnom oksidazom i može sudjelovati u procesu prijenosa kisika/elektrona koji olakšavaju prijenos kisika tokom aerobnog metabolizma.
Savijanje globina
Globinski nabor (cd01067) također uključuje neke nehemske proteine. Neki od njih su fikobiliproteini, N-terminalni domen dvokomponentnog regulatornog sistema histidin-kinaza, RsbR i RsbN.
NGC 4893
NGC 4893 (također poznat kao IC 4015, MCG 6-29-8, PGC 44690 i UGC 8111) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 488 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lovački psi. Najveći prečnik je 0,40 (57 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (43 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 24. aprila 1865. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Pozitivizam
Pozitivizam je bio dominantno mišljenje u devetnaestom i početkom dvadesetog vijeka. Pozitivizam se izražavao ne samo u filozofiji nego i u književnosti i teoriji umjetnosti.
Najuticajniji pokušaj primjene metodologije prirodnih nauka na sociologiju poznat je pod nazivom pozitivizam. To se odnosi na to da su mnogi sociolozi vjerovali da je moguće stvoriti nauku o društvu na istim načelima i postupcima kao i prirodne nauke (hemija, biologija).
Najvažniji sociolog zaslužan za uvođenje termina sociologija, te jedan od osnivača discipline je Auguste Comte (1798–1857). Prema njemu evolucija društva slijedi "nepromjenjive zakone", što znači da ljudsko ponašanje identično nepromjenjivom ponašanju materije – atoma i čestica.
Temeljna pretpostavka pozitivističkog pristupa je da se ponašanje ljudi, poput ponašanja materije, može objektivno mjeriti. Objektivno mjerenje vrši se opažanjem ponašanja, na temelju kojeg se mogu stvarati iskazi o uzrocima i posljedicama ponašanja.
Pozitivistički pristup posebno stavlja naglasak na ponašanje koje se može direktno opažati. Tvrdi da faktori koji se ne mogu direktno opažati, kao što su osjećaja, nisu posebno važni i mogu zavaravati.
938.
Godina 938. (CMXXXVIII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 938. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Pozitivizam
Začetnik pozitivističke teorije u sociologiji je Auguste Comte, koji je smatrao da se društveni fenomeni mogu proučavati koristeći metode poznate iz prirodnih znanosti. Stoga je skovao naziv pozitivna fizika, a njegov je pristup kasnije postao poznat kao pozitivizam.
Kritika pozitivizma
Kritičari ovog filozofskog pravca često spominju ograničenje pozitivizma na ono otkriveno, i smatraju da to rezultira u statičnosti, sputavanju ljudskog uma u otkrivanju nečeg novog. Kritičari ovaj pravac nazivaju "žablja perspektiva".
Kasatići
Kasatići su naseljeno mjesto u općini Hadžići, Bosna i Hercegovina.
Senožeče
mini|280px|Senožeče, rimokatolička crkva "Sv. Jernej" Senožeče su naseljeno mjesto u sastavu općine Divača, regija Obalno-kraška, Slovenija.
Grb Livna
desno|mini|Grb Livna
Senožeče
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Sežana.
Grb Livna
Grb Livna je heraldički simbol novijeg doba, i kao takav postoji tek od sredine 1990-ih godina. Do tada grad Livno nije posjedovao niti službeni grb, niti službenu zastavu. Grb se sastoji od dva dominantna simbola, gdje je u sredini obelisk kralju Tomislavu, spomenik kog su prvom hrvatskom kralju 1925. godine, na hiljadugodišnjicu krunisanja, podigli njegovi sunarodnjaci sela i grada Livna. Na gornjem lijevom rubu nalazi se simboličan znak Troglava svijetlo smeđe boje, najvišeg vrha Dinare. Svjetloplava dvotrećinska ploha u gornjem dijelu grba simbolizira plavetnilo livanjskog neba i jedinstven grad svjetlosti, dok zelena podloga u donjem dijelu grba prikazuje Livanjsko polje, prošarano trima valovitim crtama, koje označavaju tri rijeke livanjskog kraja: Bistricu, Sturbu i Žabljak. Gornji rub livanjskog grba je ravan, bez dodatnih valovitih ili trokutastih formacija, dok se njegov donji dio izdužuje u jakoj ovalnoj formi. Grb se nalazi i na službenoj zastavi Livna, koja je crvene boje, preko koje su po sredini, u obliku križa položene dvije bijele trake poprijeko, dok se sam grb nalazi u njenoj sredini, na mjestu spajanja dviju traka.
Senožeče
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Senožeče su imale 610 stanovnika.
Type 74
Type 74 (74式戦車 nana-yon-shiki-sensya )je glavni borbeni tenk Kopnenih odbrambeno oružanih snaga Japana (KOOSJ). Proizveden je od strane Mitsubishi Heavy Industries kao zamjena za raniji Type 61 model. Baziran je na najboljim postavkama i tehnikama tadašnjeg dizajna smještajući ga u istu klasu sa kao američki M60 Patton ili njemački Leopard 1. Poput ovih dizajna opremljen je topom M60 105mm. Dizajn nije ušao u široku primjenu do 1980 godine, do kada su već druge zapadne oružane snage počele sa uvođenjem mnogo naprednijeg dizajna.
Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - grupa G
Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 – grupa G bila je jedna od devet grupa u sklopu kvalifikacija za Evropsko prvenstvo 2016. U grupi je bilo šest reprezentacija, a primijenjen je Bergerov sistem takmičenja. Austrija kao prvoplasirana i Rusija kao drugoplasirana reprezentacija u grupi su se kvalificirale na prvenstvo dok je trećeplasirana Švedska obezbijedila učešće u baražu.
Disciplina
Nogometaš je automatski suspendiran za sljedeću utakmicu ako učini sljedeće prekršaje:
939.
Godina 939. (CMXXXIX) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. Oznaka 939. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Mahatma Gandhi
Mohandas Karamchand Gandhi (Porbandar, 2. oktobra 1869. – New Delhi, 30. januara 1948.) bio je indijski aktivista, političar i državnik.
Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - grupa G
Disciplina
Sljedeće suspenzije su bile za vrijeme kvalifikacijskih utakmica:
Selektor Crne Gore Branko Brnović je propustio utakmicu protiv Rusije (12. oktobar 2015), nakon što je isključen protiv Austrije (9. oktobar 2015).
Mahatma Gandhi
Biografija
Indijski nacionalistički vođa koji se izborio za nezavisnost Indije putem nenasilne revolucije. Gandhi, znan i kao Mahatma Gandhi ('mahatma' na indijskom znači 'dobra duša'), rođen je u hinduskoj porodici u mjestu Porbandar u današnjoj državi Gujarat dana 2. oktobra 1869. godine. Studirao je pravo na univerzitetu u Londonu. Nakon što je 1891. završio studij prava (1889. - 1891.) Gandhi se vratio u Indiju i pokušao raditi u struci, ali u tome nije imao uspjeha. Dvije godine kasnije indijska firma koja je imala poslovne odnose s Južnom Afrikom zaposlila ga je kao svog pravnog savjetnika u uredu u Durbanu.
Kada je došao u Durban Gandhi je otkrio kako ga tamo smatraju pripadnikom niže rase. Istovremeno je bio zapanjen nepriznavanjem građanskih i političkih sloboda indijskih imigranata u Južnoj Africi. To ga je potaklo da se pridruži borbi za priznavanje osnovnih ljudskih prava za Indijce. Gandhi je ostao u Južnoj Africi 20 godina, često vrijeme provodeći u zatvoru. Godine 1896. napali su ga i pretukli Južnoafrikanci. Od tada se zalaže za politiku pasivnog otpora i nekooperacije s južnoafričkim vlastima. Djelom mu je za takvu vrstu politike uzor bio ruski pisac Lav Tolstoj, koji je na Gandhija imao značajan utjecaj. Uzor je također pronašao i u djelima američkog pisca iz 19. vijeka Henrya Davida Thoreaua, posebno u djelima u kojima on piše o Kristovim učenjima. Gandhi je smatrao kako su izrazi pasivni otpor i građanska neposlušnost neadekvatni za njegove svrhe te je on pronašao drugi izraz - Satyagraha. Za vrijeme Burskog rata Gandhi je organizirao sanitetsku jedinicu unutar britanske vojske i zapovijedao istom. Nakon rata vratio se borbi za prava Indijaca. Godine 1910. osnovao je Gandhi farmu, blizu Johannesburga, kooperacijsku koloniju za Indijce. Četiri godine poslije (1914.) južnoafrička vlada učinila je bitne ustupke Gandhijevim zahtjevima (priznavanje indijskih brakova). Kada je završio svoje djelovanje u Južnoj Africi vratio se u Indiju. Po povratku u domovinu aktivirao se u indijskoj politici 1919. godine i pretvorio prijašnji nedjelotvorni Indijski nacionalni kongres u moćnu masovnu organizaciju te postao vođa borbe za samostalnu Indiju.
Kada su 1919. godine u parlamentu izglasani takozvani Rowlatt Acts koji su davali indijskim kolonijalnim vlastima zakonske ovlasti da oružano djeluju protiv takozvanih revolucionarnih aktivnosti. Satyagraha se proširila Indijom privlačeći milione sljedbenika. Demonstracije protiv Rowlatt Acts-a rezultirale su masakrom Britanskih vojnika nad Indijcima kod Amritsara. Godine 1920. kada britanska vlada nije uspjela popraviti situaciju, Gandhi je proklamirao politiku nekooperativnosti. To je imalo za posljedicu da su Indijci koji su radili u javnim ustanovama podnijeli ostavke, državne institucije kao naprimjer: sudovi su bili bojkotirani, a Indijska djeca nisu pohađala vladine škole. U cijeloj Indiji ulice su bile blokirane Indijcima koji su sjedili na njima, a kada su se odbili ustati policija ih je tukla. Gandhi je bio uhapšen, ali je uskoro zbog pritiska javnosti bio pušten. U okviru borbe za ekonomsku nezavisnost Indije, uključujući bojkot britanske robe, Gandhi je osmislio swaraj (sanskritski: samovladavina) pokret. Ekonomski aspekti pokreta bili su veoma važni jer je britansko iskorištavanje indijskih seljaka dovodilo do siromašenja sela i destrukcije kućnih obrta. Gandhi se stoga zalagao za oživljavanje obrta obrade vune te je stoga izabrao točak na kojem se obrađuje vuna kako bi jasnije ukazao na potrebu vraćanja vrijednostima seoskog života i oživljavanju tradicionalnih indijskih obrta. Uskoro je Gandhi postao simbol borbe za slobodnu Indiju širom svijeta. mini|200p|Gandhi u vrijeme Boerskog rata Živio je spiritualnim i asketskim životom propovjednika često provodeći vrijeme u meditaciji. Odnosi u njegovu braku između njega i njegove supruge, prema njegovim vlastitim riječima, bili su poput odnosa brata i sestre. Odbijajući bilo kakvo posjedovanje materijalnih dobara odjevao se u tradicionalnu odjeću najsiromašnijih Indijaca i hranio se samo povrćem, voćnim sokovima i mlijekom. Indijci su ga proglasili svecem i počeli ga nazivati Mahatma (na sanskritskom: velika duša), nazivom koji je namijenjen samo za najveće mudrace. Gandhijevo zalaganje za nenasilje, znano još i kao ahimsa (na sanskritskom: nepovrijeđivanje), bilo je izraz životnog puta koje propovijeda hinduizam. Gandhi je smatrao kako će nenasilnim metodama pokazati Britancima kako je upotreba nasilja beskorisna te da će oni nakon toga napustiti Indiju. Gandhijev politički i duhovni utjecaj na Indiju s vremenom je postao toliko velik da se britanske vlasti nisu usudile prema njemu poduzimati nikakve protumjere. Godine 1921. Indijski nacionalni kongres, grupa koja je širila pokret Indijom, dala je Gandhiju potpunu izvršnu vlast, uključujući čak i pravo da imenuje svog nasljednika. Međutim, indijsko stanoviništvo nije u potpunosti slijedilo Gandhijevu politiku nenasilja te je došlo do serije oružanih revolta protiv britanskih vlasti dovodeći do toga da je Gandhi priznao kako je njegova politika doživjela krah. Godine 1922. britanske vlasti su ga privele i utamničile.
Nakon što je 1924. pušten iz zatvora Gandhi se povukao iz aktivne politike i posvetio se propagiranju općeg jedinstva. Međutim, opet je bio uvučen u borbu za nezavisnost Indije. Godine 1930. Mahatma je proglasio novi val građanske neposlušnosti pozivajući Indijce da ne plaćaju porez. Neposluh je počeo maršom ka moru u kojem su hiljade Indijaca pratile Gandhija od mjesta Ahmadabad do Arapskog mora, gdje su pravili so iz morske vode. Gandhi je ponovo uhapšen, ali je pušten već 1931. godine nakon što je pristao zaustaviti val neposlušnosti kad su Britanci učinili neke ustupke njegovim zahtjevima. Iste godine Gandhi je predstavljao Indijski nacionalni kongres na konferenciji u Londonu. Godine 1932. Gandhi je započeo novi val građanske neposlušnosti protiv Britanaca. Bio je hapšen dva puta kada je pribjegao štrajku glađu što je bila veoma uspješna metoda borbe protiv Britanaca. Naime, ukoliko Gandhi umre postojala je mogućnost da dođe do revolucije i izvan Indje. Iako je i sam bio pripadnik Vaisya (trgovačke) kaste, Gandhi se posvetio i ukidanju nepravednih socijalnih i ekonmskih aspekata kastinskog sistema. Godine 1934. Gandhi je formalno napustio politiku, a na mjestu lidera Indijskog nacionalnog kongresa zamijenio je Jawaharlal Nehru. Gandhi se posvetio putovanju po Indiji, ali se 1939. ponovo vratio aktivnom političkom životu jer su temelji indijske federacije bili uzdrmani. Prvi potez koji je učinio ponovnim izlaskom na političku scenu bio je da još jednim postom, to jeste štrajkom glađu, prisilio vladara države Rajkot da modificira svoj autokratski način vladavine. Javni nemiri postali su toliko jaki da su kolonijalne vlasti morale intervenirati i prisliti vladara Rajkota da popusti Gandhijevim zahtjevima. Mahatma je ponovo postao najznačanija politička figura Indije.
Nakon što je izbio Drugi svjetski rat Kongresna stranka i Gandhi nisu se željeli uplitati u konflikt sve dok Britanci ne udovolje njihovom zahtjevu za momentalnu nezavisnost Indije. To su Britnaci dakako odbili nudeći neke druge kompromise što su opet Indijci odbili. I nakon ulaska Japana u rat i širenja rata na azijski kontinent Gandhi je i dalje odbijao Indiju uvesti u rat. Konačno 1942. Indijci su pristali ući u ratni sukob na strani Britanaca. Godine 1944. indijska borba za nezavisnost došla je u svoju završnu fazu, britanska vlada pristala je na nezavisnost Indije pod uvjetom da dvije suprostavljene nacionalističke grupe: Muslimanska liga i Kongresna stranka, riješe svoje razlike. Gandhi se oštro suprostavio cjepanju Indije na dvije države (što je zahtijevala Muslimanska liga), ali je na kraju ipak morao pristati nadajući se kako će mir između dvije vjerske skupine biti postignut nakon što muslimani zadovolje svoje sepratističke težnje. Indija i Pakistan postale su zasebne države kada su Britanci priznali Indiji njenu nezavisnost 1947. godine. Dana 30. januara, dok je bio na putu prema mjestu gdje je vršio večernju molitvu, napao ga je i usmrtio Nathuram Godse, hindu fanatik. Gandhijeva smrt širom svijeta doživljena je kao katastrofa.
Utjecaj
Njegov doprinos ljudskom rodu ne mjeri se mjerilima XX. vijeka već mjerilima kompletne ljudske historije. U Ujedinjenim narodima održana je komemorativna sjednica, a sve zemlje svijeta indijskim predstavnicima u Ujedninjenim narodima izrazili su sućut. Uskoro nakon njegove smrti došlo je do vjerskog nasilja u Indiji i Pakistanu, ali su Gandhijeva učenja ostala i postala inspiracija nenasilnim pokretima u drugim dijelovima svijeta. Njegovo djelo posebice je djelovalo na američkog borca za ljudska prava Martina Luthera Kinga.
NGC 160
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 6306
NGC 6306 (također poznat kao IRAS 17069+6047, MCG 10-24-98, PGC 59654 i UGC 10724) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 137 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 1,00 (40 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (12 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 8. jula 1885. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Port Vila
Port Vila je glavni i najveći grad države Vanuatu. Nalazi se na južnoj obali ostrva Efate, u provinciji Shefa, i ima po popisu iz 1999. godine 29.356 stanovnika. To je u odnosu na popis iz 1989. povećanje za 55%. Port Vila je ekonomski i trgovački centar Vanuatua.
Područje na kojem se nalazi Port Vila je bilo naseljeno narodom Melanezije hiljadama godina. Prvi Evropljani dolaze na ostrvo 1606, vođeni Pedrom Fernándezom de Quirósom i Luisom Váezom de Torresom. U 19. vijeku francuski naseljenici osnivaju naselje Franceville, koje proglašava nezavisnost 1889.
Port Vila je glavna luka i centar trgovine na Vanuatuu. Međunarodni aerodrom Bauerfield International (VLI) je također smješten u gradu.
Privredu čine poljoprivreda i ribarstvo. Turizam također postaje važan, posebno sa posjetiocima iz Australije i Novog Zelanda. Bilježi se preko 50.000 posjetilaca u 1997. Vanuatu je "porezni raj" i "offshore" finansije su važan dio ekonomije države.
Robert C. Cooper
mini|200px|Robert C. Cooper Robert C. Cooper je kanadski autor i režiser, poznat po angažmanu u televizijskim serijama Stargate SG-1 i Stargate Atlantis. Također je napisao režiju i za brojne epizode serija Stargate SG-1 i Atlantis.
Semir Atić
Semir Atić je bosanskohercegovački novinar i profesor književnosti. Rođen je u Tuzli 1964. godine. Diplomirao je na odsjeku za jugoslavenske književnosti i maternji jezik na Filozofskom fakultetu u Sarajevu 1990. godine. Kao mlad novinar je radio na Televiziji Sarajevo, a kasnije (u ratnom periodu) je bio jedan od urednika na Televiziji Tuzla. 1994. je bio izabran za asistenta na novoosnovanom Filozofskom fakultetu u Tuzli za predmet Općeslavenski jezik.
Messina
Messina je treći po veličini grad na Siciliji i glavni grad istoimene provincije na jugu Italije. Leži u blizini istoimenog moreuza, koji Siciliju odvaja od ostatka Italije. 90-ak km južnije nalazi se Catania, a 230 km zapadno glavni grad regijePalermo. Vulkan Etna udaljen je oko 70-ak km jugozapadno od grada. U Messini živi 246.695 stanovnika (2005.), na površini od 211,7 km2. Ekonomijom grada dominira industrija, a stanovnici Messine rade u luci, brodogradilištima, prehramebnoj industriji, industriji prerade metala, te kemijskoj industriji.
Semir Atić
Od 1995. godine živi i radi u Mariboru. Za belgijsku nevladinu organizaciju Causes Communes je radio na projektu demokratizacije elektronskih medija na prostoru bivše Jugoslavije nakon rata (urednik redakcije Tv Demo u Mariboru pri Ambasadi lokalne demokratije).Bio je član međunarodne novinarske ekipe (u ekipi je između ostalih bio i bh režiser Danis Tanović) koja je za Causes Communes i Evropsku komisiju medijski obrađivala prve poslijeratne izbore u BiH. Danas radi u Mariborskoj knjižnici.
Robert C. Cooper
Uloga u Stargate-franšizi
Cooper se smatra kao jedan od tvoraca priče o fikcionalnom univerzumu Stargate-a. Na primjer, tvorac je rase Drevni, koji su napravili Zvjezdana vrata i ideje o Savezu četiri rase, iako su dvije od četiri rase izmišljene od strane drugih autora poput Hart Hanson (Noksi) i Katharyn Powers (Asgardi).
Od četvrte sezone bio je predstavnik glavnog producenta a od pete sezone postaje glavni producent Stargate SG-1. Od 2004. postaje i glavni producent spin-off serije Stargate Atlantis. 2007. godine producirao je i film "Stargate": "The Ark of Truth" i "Stargate: Continuum"
Kemal Coco
Kemal Coco (Banja Luka, 16. juni 1936. godine - Bihać, 19. juni 2016. godine), bosanskohercegovački novinar, publicista i književnik.
Biografija
Djetinjstvo je proveo je u rodnom gradu. Poslije završetka školovanja 1957. godine prešao je u Sarajevo i radio kao saradnik u većini listova za djecu. Poslije odsluženja vojnog roka, kao novinar u redakciji lista Čuvar Jadrana, 1962. godine došao je u Bihać i zaposlio se kao novinar Krajine. Godine 1970. vratio se u Banjaluku iz koje je radio kao dopisnik Zadrugara, potom kao dopisnik Politike ekspres za Bosansku krajinu. Tokom rata u Bosni i Hercegovino 1992–1995. ostao je Banjoj Luci, Krajem ljeta 1995. godine, u posljednjem velikom izbjegličkom valu nesrpskog stanovništva napušta Banja Luku. Zaposlio se u Unsko-sanskim novinama u Bihaću kao novinar i urednik.
Kemal Coco preminuo je Bihaću, 19. juna 2016. godine u 81. godini života. Sahranjen je na mezarju Harmani u Bihaću.
Bibliografija
Kemal Coco je napisao više od 28 knjiga poezije i proze. Iako je rođen u Banjoj Luci, pjesnik je svoju prvu knjigu "Valovi na Uni" posvetio gradu Bihaću i rijeci Uni. Za vrijeme svog života u Banjoj Luci do izgnanstva, Kemal Coco napisao i objavio pet dijela. Ostale su nastale i objavljene u Bihaću.
Pored književnog rada, u poslijeratnom vremenu objavljivao je u časopisu Saveza Banjalučana u Kraljevini Švedskoj "Šeher-Banjaluka".
Bibliografija
Renault R.S.20
Renault R.S.20 jest Formula 1 trkaći automobil kojeg je dizajnirao Renault za takmičenje u prvenstvu Formule 1 za sezonu 2020. Vozili su ga Daniel Ricciardo i Esteban Ocon.
Renault DP World F1 Team svoj bolid je predstavio 12. februara 2020. u Parizu.
ERS (Energy Recovery System)
Integrirani hibridni ERS preko jedinice generatora motora, radilice u kombinaciji s električnim MGU-K, turbopunjač u kombinaciji s električnim MGU-H.
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(Legenda)(Utrke u podebljanim slovima označavaju najbolju startnu poziciju) (Utrke u kurzivu označuju najbrži krug utrke) * Sezona u toku
Britanska Djevičanska ostrva
Geografija
Područje Britanskih djevičanskih ostrva obuhvata ostrva Anegada, Beef Island, Cooper Island, Ginger Island, Jost Van Dyke, Norman Island, Peter Island, Salt Island, Tortola, Virgin Gorda i pored njih još niz malih ostrva oko "Sir Francis Drake" kanala.
Ostrvo Anegada se sastoji od korala i vapnenca i relativno je nisko, dok su ostala ostrva vulkanskog porijekla, brežuljkasta i brdovita. Najviša tačka na ostrvima je Mount Sage i nalazi se na Tortoli.
Klima je suptropska i vlažna, ali su temperature ublažene vjetrovima. Sezona uragana i tropskih oluja traje od jula do oktobra. Prirodne zalihe pitke vode su ograničene uz izuzetak rijeka koje ljeti presuše i izvora na Tortoli. Najznačajniji izvori pitke vode su bunari i kišnica.
Historija
U 1. vijeku ostrva naseljavaju Arawak indijanci, koje su u 15. vijeku pokorili Karibi. Kristofer Kolumbo je 1493. za Europljane "otkrio" Djevičanska ostrva. Španske trupe su 1555. pobijedili Karibe i u idućim dekadama ih istrijebili. Prvi Europljani koji su naselili ova ostrva bili su 1648.Holanđani, a Engleska ih je anektirala 1648. Britanci su uspjeli provesti na ostrvima uzgoj šećerne trske.
Stanovništvo
Danas na ostrvima živi oko 21.700 stanovnika. Oko 90% stanovništva su potomci afričkih robova koje su Englezi doveli za rad na plantažama šećerne trske. Na ostrvima su prisutni gotovo svi oblici kršćanskih religija, a manje od 4 posto pripadaju nekim drugim religijama ili su deklarirani ateisti.
Privreda
Privreda, koja je jedna od najstabilnijih u području, je jako ovisna o turizmu i od njega potiče oko 45% društvenog proizvoda na ostrvima. Godine 1998. je ostrva posjetilo oko 350.000 turista, od toga je većina bila iz SAD-a. Iza toga, na ostrvima se osjećaju posljedice ukupne stagnacije privrede SAD-a kroz nešto smanjeni dolazak turista. Od sredine 80-tih godina prošlog vijeka ostrvska uprava je otvorila mogućnost da se tamo osnuju tzv. firme sa "poštanskim sandučićem". Takse za osnivanje takvih firmi postale su vrlo važan dio izvora prihoda uprave ostrva. Krajem 2000. godine takvih je firmi na ostrvima bilo registrirano oko 400.000.
Privreda Britanskih Djevičanskih ostrva usko je povezana sa američkim Djevičanskim ostrvima, a od 1959. je zvanično sredstvo plaćanja američki dolar.
Saobraćaj
Na putevima, kojih ima ukupno 177 km, saobraćaj se odvija lijevom stranom. U Road Townu, koji je glavni grad, postoji luka, a na ostrvima ima ukupno pet aerodroma.
Triskaidekafobija
mini|300px|Štale za konje u Santa Anita Parku numerisane redom 12, 12a, 14
Triskaidekafobija je strah od broja 13. Strah od petka 13. se naziva paraskevedekatriafobija ili frigatriskaidekafobija.
Armeni
Armeni (, hayer) etnička grupa su porijeklom sa armenske visoravni u jugozapadnoj Aziji.
Armeni su većina u Armeniji i Nagornom Karabahu. Dijaspora od oko 5 miliona ljudi živi izvan Armenije. Većina njih živi u Rusiji, Sjedinjenim Američkim Državama, Francuskoj, Gruziji, Iranu, Njemačkoj, Ukrajini, Libanu, Brazilu i Siriji. S izuzetkom Irana i bivših sovjetskih država, današnja armenska dijaspora je nastala nakon genocida nad Armenima.
Većina Armenaca su pripadnici Armenske apostolske crkve. Kršćanstvo se počelo širiti u Armeniji ubrzo nakon Isusove smrti, i tako je početkom 4. vijeka Armenska kraljevina postala prva država koja je prihvatila kršćanstvo kao državnu religiju.
Historija
Pretpostavlja se da je indoevropska kultura iz bronzanog doba Trialeti-Vanadzor već u 3. mileniju p. n. e. imala uporište u Armeniji, s dokazima kao što su grobnice iz Ashtaraka. Kontroverzna hipoteza nekih stručnjaka smješta indoevropsku pradomovinu na armensku visoravan.
U bronzanom dobu nekoliko država je postojalo na području Armenije, uključujući Hetitsko carstvo. Pod Ašurbanipalom (669–627. p. n. e.), Asirsko carstvo se prostiralo do planine Kavkaz (moderna Armenija, Gruzija i Azerbejdžan).
Kasnije je Armensko kraljevstvo s dinastijom Arsacida postala prva prva država koja je prihvatila kršćanstvo kao svoju religiju, u ranim godinama 4. vijeka, vjerovatno 301. p. n. e. U kasnom partskom razdoblju Armenija bila je priklonjena pretežno zoroastrijanizmu. Armenija je 428. godine ponovo izgubila suverenitet pod osvajačkim bizantijskim i sasanidskim perzijskim carstvima, a kasnije i muslimanskim osvajanjem Perzije koja su obuhvatala područja gdje Armeni žive.
Godine 885. Armeni su ponovo uspostavili suvereno kraljevstvo pod vodstvom Ashota I iz dinastije Bagratid. Značajan dio Armena pobjegao je od bizantske okupacije 1045. godine i naknadne invazije turskih Seldžuka 1064. godine. Naselili su se u velikom broju u Kilikiji, anadolskoj regiji gdje su Armenci od rimskih vremena bili manjina. Godine 1080. osnovali su Armensku kneževinu, zatim i Kraljevinu Kilikiju, koja je postala žarište armenskog nacionalizma. Armenci su razvili bliske društvene, kulturne, vojne i vjerske veze s obližnjim križarskim državama, ali su na kraju podlegli napadima Memluka. U narednih nekoliko vijekova, nad Armenima su vladali Džinkis-kan, Timuridi i plemenske turske federacije Ak Koyunlu i Kara Koyunlu, te Osmanlijsko carstvo.
Moderna historija
Etničko čišćenje Armena tokom posljednjih godina Osmanlijskog carstva se smatra genocidom, gdje se procjenjuje da je bilo 1,5 miliona žrtava. Prvi val progona bio je od 1894. do 1896, a drugi je kulminirao armenskim genocidom 1915. i 1916. godine. S početkom Prvog svjetskog rata, Osmanlijsko carstvo je vidjelo Armene kao saveznike carske Rusije što je bio izgovor za progone koji će uslijediti.
Nakon raspada Ruskog carstva i Oktobarske revolucije, Armenija je nakratko bila nezavisna od 1918. do 1920. Krajem 1920. komunisti su došli na vlast nakon invazije Crvene armije na Armeniju. Prvobitno je 1922. Armenija postala dio Kavkaskog SFSR u sklopu Sovjetskog Saveza, a kasnije je formirana Armenska sovjetska socijalistička republika koja je trajala od 1936. do 21. septembra 1991. kada je Armenija proglasila nezavisnost od SSSR-a i uspostavila drugu Armensku Republiku.
Jezik
Armenski je indoevropski jezik. Ima dva međusobno razumljiva i pisana oblika: istočni armenski, koji se danas govori uglavnom u Armeniji, Gorskom Karabahu, Iranu i bivšim sovjetskim republikama; i zapadni armenski, koja se koristi u historijskoj Zapadnoj Armeniji.
Iako se armenski jezik svrstava u indoevropske jezike, njegovo precizno klasificiranje je predmet rasprava. Donedavno su naučnici vjerovali da je armenski najuže povezan s grčkim i drevnim makedonskim. Eric P. Hamp smjestio je armenski jezik u grčko-armensku podgrupu indoevropskih jezika u svom indoevropskom porodičnom stablu iz 2012. godine.
Ipak, danas većina stručnjaka vjeruje da je armenski jezik blizak indo-iranskim jezicima, isto koliko i grčkom. To je dovelo neke učenjake da predlože hipotetsku grčko-armensko-arijsku grupu unutar indoevropske jezičke porodice. mini|Khorovats je omiljeno armensko jelo |alt=|200x200piksel
Kultura
mini|Armenski rukopis iz 14. vijeka. |alt=|210x210piksel Armenska literatura prvi put je zabilježena u 400. godini kada je Mesrop Mashtots izumio armensku abecedu. Ovaj vremenski period često se smatra kao zlatno doba armenske književnosti. Ranu armensku literaturu napisao je "otac armenske historije", Movses Khorenatsi, autor Historija Armenije. U devetnaestom vijeku desio se veliki književni pokret koji je trebao da stvori modernu armensku književnost. Ovaj vremenski period, tokom kojeg je cvjetala armenska kultura, poznat je kao razdoblje preporoda (Zartonki sherchan). Većina njih usvojila je novostvorenu istočnu ili zapadnu varijantu armenskog jezika.
Muzički instrumenti kao što je duduk, dhol, zurna i kanun obično se nalaze u repertoaru armenske narodne muzike.
Khorovats, jelo sa roštilja, jedno je od omiljenih armenskih jela. Lavash je vrlo popularan armenski hljeb, a armenska paklava popularni je desert napravljen od filo tijesta.
Napomene
<references group="lower-alpha" />
937.
Godina 937. (CMXXXVII) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 937. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Neretva
Ime
Neretva je bila poznata od grčkog perioda. Po njoj je ime dobila grčka kolonija Narenta, koja se nalazila uzvodno od današnjeg Metkovića. Stara imena za Neretvu bila su Nera ili Narenta. Neretva je u starom vijeku bila poznata od današnje Jablanice, gdje je živjelo ilirsko pleme Narensi.
Historija
Narenta se nalazi u geografskim kartama drevnih Rimljana kao naziv za današnju rijeku Neretvu. Smatra se domovinom legendarnih Ardijejaca ili Ardijeja (Ardiaei/Vardiaei).
Etimologija naziva se ne može sa sigurnošću utvrditi, kao ni moguća značenja riječi, ali se generalno smatra da je riječ ilirskog porijekla. S druge strane, Adrian Room, vrsni stručnjak za porijeklo riječi, u svojoj knjizi Brewer's Dictionary of Names, People, Places and Things pominje korijen riječi Nar, što po njemu na iberijanskom ili akvitanijanskom jeziku ne znači ništa drugo do rijeka. Pojedini jezički entuzijasti nalaze vezu između naziva voćke, "nar" i riječi Narenta ili Narona. Također je važno spomenuti da su drevni Rimljani u svom popisu ilirskih klanova uvrstili i klan po imenu Narensii.
Postoje i mišljenja da korijen naziva Neretva ima svoje porijeklo u ilirskom jeziku. S obzirom na to da su Iliri na prostore oko Neretve stigli znatno ranije od Rimljana ta je pretpostavka vjerovatno tačna. Tako Neretva i Narenta proizilazi iz ilirskog NERA-ETWA što znači božanska voda (Božanska rijeka).
Naziv drevnog grada Narone podignutog na obalama Neretve također se dovodi u vezu sa riječi Narenta.
Put do Konjica
Neretva izvire na brdašcu Gredelj, gdje se pojavljuje kao malo vrelo, u koje se ulijeva nekoliko još manjih vrela gradeći rijeku. Od izvora do Uloga teče prema zapadu i planinskog je tipa. Na putu do Uloga prima pritoke: Zurovića potok, Strugić, Bistricu, Igbaščicu, Međeđak, Trebušu te Jezernicu, koja se izlijeva iz Crvanjskog jezera. Nakon Uloga skreće prema sjeveru sve dok ne primi tri velike pritoke: Dindolku, Slatnicu i Hotovsku Jezernicu, kad opet teče prema zapadu u Glavatičevo. U tom dijelu Neretva je velika planinska rijeka. Usporava tok primajući pritoke Živašnicu, Jasenicu, Lađanicu u Glavatičevu i skreće prema sjeverozapadu do Konjica. Zatim prima Šišticu (otoku Boračkog jezera), Rakitnicu, Konjičku Ljutu i Konjičku Bijelu. Postaje rijeka ravničarskog tipa. Ulazeći u prvi grad kroz koji protječe, Konjic, prima pritoku Trešanicu i polahko se širi u Jablaničko jezero.
Jablaničko jezero
Prolazeći kroz jezero prima još nekoliko pritoka. U Buturović Polju prima Neretvicu, dok s druge obale u Čelebićima prima Baščicu, a na samom kraju jezera prima Ramu. Osim ovih rijeka, u Jablaničko jezero ulijevaju se Ribnica, Duboki potok, Drecelj, Ugoščica, Kraljuščica, Nevizdračica, Seočnica i druge. Ušća gotovo svih navedenih rijeka imaju oblik vještačkog riječnog estuarija. Neretva zatim protječe kroz Jablanicu, gdje prima Doljanku i Dobrinju.
Put prema Mostarskoj kotlini
Nizvodno od Jablanice pretvara se u akumulacijsko Grabovičko jezero, u koje se ulijevaju Glogošnica sa lijeve i Diva Grabovica i Komadinovo vrelo s desne strane. Ponovo dobija riječni oblik do Drežnice. U tom dijelu prima 30-ak povremenih potoka. Kod Drežnice prima Drežanku, s kojom gradi Salakovačko jezero. Nakon još 3 km prima Mostarsku Bijelu. Potom ulazi u Bijelo polje kod Mostara, gdje se smiruje i raširuje u rukavce primajući brojne povremene potoke. Polahko se širi u Mostarsko jezero, a pred sami ulaz u Mostar dobija riječni oblik. Protječući kroz Mostar prima Radobolju, a nizvodno Jasenicu, koja se na dva mjesta ulijeva u Neretvu i Bunu. Nakon što primi Bunu u istoimenom naselju, izlazi iz Mostarske kotline i ulazi u kanjon, gdje se sužava i kod Počitelja ponovno raširuje gradeći brojne rukavce i nanoseći šljunak do Čapljine.
Ušće
Neretva iz Počitelja odlazi u Čapljinu, gdje prima dvije pritoke. Prva je Bregava, koja dolazi s istoka i širi se u nekoliko kanala. Glavni rukavac protječe kroz Tasovčiće. S druge strane je Trebižat, najveća rijeka koja se ulijeva u Neretvu, koja također gradi više rukavaca. Dalje nizvodno Neretva prima Krupu, koja istječe iz Hutovog blata. Od tog mjesta Neretvom je moguća plovidba manjih brodova. Potom se širi u velike rukavce i ulazi u Hrvatsku, u grad Metković, gdje postaje plovna. Nizvodno od Metkovića prima pritoke Norin i Malu Neretvu u Opuzenu. Glavni rukavac odlazi zapadno od Opuzena, gdje Neretva prima pritoku Maticu. Mala Neretva odlazi jugozapadno od Opuzena, gdje preko rijeke Pologos prima vodu iz Deranskog blata i dio vode iz Trebišnjice, raširujući se u brojne okuke i zalive. Glavni rukavac ulazi u Komin, a nakon još nekoliko kilometara u luku Ploče, gdje se dijeli na još dva rukavca; glavni odlazi od Ploča i ulijeva se u Jadransko more, dok drugi pod imenom Crna rijeka prima vodu iz Baćinskih jezera, a u more se ulijeva u samim Pločama.
Hidroelektrane
U većem dijelu toka Neretva ima karakteristike planinske rijeke s velikim hidroenergetskim potencijalom. Zbog toga je na njoj izgrađeno više hidroelektrana: Jablanica, Grabovica, Salakovac, Mostar.
Zanimljivosti
Poznata je po smaragdnozelenoj boji, čistoj i u gornjem toku potpuno pitkoj vodi. Delta Neretve jedan je od rijetkih plodnih krajeva u Dalmaciji. Za vrijeme srednjovjekovne Bosne na Neretvi se nalazilo brodogradilište, na mjestu današnjeg Počitelja. Mnogi Neretvu nazivaju hercegovačkim Nilom. To je zato što je za Hercegovinu Neretva značajna kao Nil za Egipat. Plovna je do Metkovića, a za manje brodove i do Čapljine mada nikad nije pokušano. Neretva je jedina kraška rijeka koja je uspjela savladati poniranje. Fauna Neretve i njenih pritoka jako je raznovrsna.
Ekološko područje
Na prostoru donjeg toka, pod nazivom Delta Neretve nalazi se pet zaštićenih područja, ukupne površini od 1620 hektara, koji su zaštićeni kategorijama definisanih u zakonodavstvu Hrvatske. Delta igra veoma važnu ulogu u kontroli poplava i zadržavanju nanosa. Pored tradicionalnog poljoprivrednog pejzaža, postoje veliki kompleksi intenzivno vođenih farmi sa plantažama mandarina i staklenicima povrća.
936.
Godina 936. (CMXXXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 936. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Neretva
Ušće Neretve
Posebni ornitološko-ihtiološki rezervat "Ušće Neretve" sastoji se od četiri dijela: Parila, Galičak I, Galičak II i Uvala Blace, a spaja močvarni i morski krajolik na ušću Neretve, obuhvatajući obalno kopneno područje kao i područje u moru. Zauzima površinu 12.742 ha. Uključuje veliku površinu s caklenjačom (Salicornia), halofilnom biljkom prilagođenom životu u uslovima visoke koncentracije soli. Dodatna vrijednost ovoga područja je pogodnost za mrijest brojnih vrsta riba zbog zaklona, a laguna Parila i okolna pješčana područja najbogatija su područja novačenja riba i rakova za akvatorij srednje Dalmacije.
Modro oko i jezero Desne
Posebni ornitološki rezervat "Modro oko i jezero Desne" nalazi se na djelomično kraškoj depresiji na desnoj obali Neretve. Najlakši pristup je iz Ploča. Povezana je s Neretvom preko rječice Desanke i Crne rijeke. Uz rub brdskog područja nalazi se više izvora koji su kroz krško podzemlje povezani sa rijekom Maticom.
To je jedno od reprezentativnih močvarnih ekosistema na području delte Neretve, sa jezerima i okolnim tršćacima, značajno zbog očuvanja staništa i raznolikosti ptica močvarica.
Kuti
Posebni ornitološki rezervat »Kuti« nalazi se na jugoistoku delte, uz granicu sa Bosnom i Hercegovinom u blizini Neuma. Obuhvata jezero Kuti i močvarna staništa uz jezero, što je značajno za očuvanje gnijezdeće populacije ptica močvarica kao i populacije ptica koje migriraju Jadranskim seobenim putem.
Pod Gredom
Posebni ornitološki rezervat "Pod Gredom" je močvarno područje u Delti kod mjesta Vid, površine 552,1 ha. Zaštićenim područjem proglašeno je 1965. god. Pruža se istočno od rijeke Matice, a sjeverno od Norina. To je prostor prostranih trščaka, jedan od posljednjih u Hrvatskoj gdje se može pronaći sredozemna gnjezdilišta bukavca (Botaurus stellaris), čija je populacija jedna od največih u Sredozemlju, čaplje voljak (Ixobrychus minutus), eje močvarice (Circus aeruginosus) i patke njorke (Aythya nyroca).
Na dijelu uz rječicu Norin pošumljavalo se od 1968.-1979. g. autohtonom vegetacijom: vrbom, jasenom, topolom, kako bi se privuklo na gniježđenje ptičje vrste koje za gniježđenje traže šumarke i viša stabla (npr. čaplje).
Prud
Posebni ornitološki rezervat "Prud" je močvarno područje u Delti kod mjesta Vid, površine 261 ha. Zaštićenim područjem proglašeno je 1974. god.
Orepak
Posebni ornitološki rezervat "Orepak" je močvarno područje u Delti kod mjesta Vid, površine 97 ha. Zaštićenim područjem proglašeno je 1974. god.
Spomenik parkovne arhitekture – Čempres
Čempres (Cupressus sempervirens var. pyramidalis) nalazi se u centralnom dijelu Metkovića, u blizini mosta na Neretvi. Za spomenik parkovne arhitekture proglašen je 1965. god. Visina čempresa je oko 30 m, opseg u prsnoj visini 3,35 m. Najveći obujam krošnje je 5 m. Na visini između 3 i 5 m nalazi se splet grana, a na visini od oko 10 m bočna grana poremećuje piramidalni oblik. Čempres u Metkoviću predstavlja izuzetno lijep i vrijedan primjerak te vrste.
Ramsarsko područje
Među 5 Ramsarskih mjesta u Hrvatskoj je i Delta Neretve, proglašena 2.11.1992. god. pod brojem 585. Površina područja je 12.742 ha. Lokalitet je u svojoj biogeografskoj regiji prepoznatljiv po svom bogatstvu vrsta: u njemu živi 618 vaskularnih biljaka, 53 sisavca, 313 ptica (115 gnjezdarica), 22 gmizavaca, 11 vodozemacaa, 35 slatkovodnih riba od kojih je 18 endemskih, 29 vretenaca i 234 vrste leptira, vodenih zmija i pastrmki, kao što su mehkousna (Salmothymus obtusirostris), koja je rasprostranjena u Neretvi i Buni, potočna i kalifornijska. U njoj žive i jegulje.
Delta je važna migracijska stanica na Crnomorskom/Mediteranskom preletnom putu za čigre i galebove kao što su euroazijska žličarka Platalea leucorodia, kentska žlica Charadrius alexandrinus i crnokrila štula Himantopus himantopus.