cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 1765
NGC 1765 (također poznat kao ESO 119-24 i PGC 16444) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 406 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Najveći prečnik je 1,20 (142 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (118 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 26. decembra 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Boja
mini|desno|Krug boja|260p
Boja je čulni doživljaj svjetlosnog odraza od čestice/objekta.
U vidnom spektru, odnosno skupu boja, koje ljudsko oko može raspoznati, dolaze redom crvena, narandžasta, žuta, zelena, plava, ljubičasta. Učestalost (frekvenciju) svjetlosnog vala ispod učestalosti za crvenu boju nazivamo infracrvenim valom. Učestalost svjetlosnog vala iznad učestalosti za ljubičastu boju nazivamo ultraljubičastom bojom. Ljudsko je oko ne zapaža (tada vidimo drugu boju koja je u pozadini), ali je vidni organi nekih životinja zapažaju, poput pčelinjeg oka. Spektar boja se može vidjeti ako snop bijele svjetlosti usmjerimo na prizmu, i tada dolazi do njena rasapa. Infracrveni val se može opaziti na drugi način: nađe li mu se na putu u rasutom spektru toplomjer, temperatura biva povišena - ljudski ga organizam doživljava kao toplinu.
Prva podjela boja je na osnovne i složene. Tri osnovne boje su: crvena, žuta i plava. One se zovu i primarne boje. Tri složene boje dobijaju se miješanjem osnovnih boja: crvena+žuta=narandžasta, plava+žuta=zelena i plava+crvena=ljubičasta. Te boje se nazivaju i sekundarne. Tercijarne boje dobijaju se miješanjem primarnih i sekundarnih (npr. plavozelena, žutozelena i dr.).
Boje vidljive ljudskom oku
Druga podjela boja je na tople (crvena, žuta, narandžasta) i hladne (plava, ljubičasta, zelena). Tako su podijeljene zato što se u prirodi mogu zamijetiti uz određena toplinska stanja (crveno – vatra, plavo – more). U neutralne boje spadaju smeđa, kafena i sl..
Komplementarne boje su dvije boje od koje jedne nema ni malo u drugoj boji. One se nalaze na suprotnim stranama Ostwaldovog kruga boja. To su: narandžasta i plava (zato što narandžasta nastaje miješanjem crvene i žute, tj. u sebi nema nimalo plave boje), ljubičasta i žuta, crvena i zelena.
Dugine boje obuhvaćaju spektar sedam boja (primarne i sekundarne) koje možemo vidjeti propuštanjem zrake svjetlosti kroz trostranu kristalnu prizmu.
Nauka koja se bavi proučavanjem boja zove se optika.
20. decembar
20. decembar / prosinac (20. 12) jest 354. dan godine po gregorijanskom kalendaru (355. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 11 dana.
McLaren MP4-27
McLaren MP4-27 je Formula 1 automobil dizajnirao Paddy Lowe i izgrađen od strane McLaren za 2012. prvenstvu. To će se voziti po 2009. svjetsko prvak vozač Jenson Button i 2008. svjetsko prvak vozač Lewis Hamilton.
U MP4-27 je podnose 1. februara 2012. u Wokingu, u sjedištu tima.
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(key) (Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju, dok utrke u italicu označavaju najbrži krug utrke)
Antarktičko poluostrvo
mini|200px|Karta Antarktičkog poluostrva Antarktičko poluostrvo je najsjeverniji dio kopna Antarktika i skoro jedini dio tog kontinenta koji se nalazi van Antarktičkog polarnog kruga.
Ostrvo je uglavnom u planinama, a njegov najviši vrh je otprilike 2.800 metara. Smatra se da su planine nastavak Anda iz Južne Amerike, a da ih spaja podvodni greben. Taj argument koriste Čile i Argentina za svoje teritorijalne pretenzije. Zemljište na poluostrvu je tipična antarktička tundra.
Kako poluostrvo ima najumereniju klimu na Antarktiku, na njemu, kao i na okolnim ostrvima, nalazi se najveća koncentracija istraživačkih stanica na kontinentu. mini|Karta Antarktičkog poluotoka Antarktičko poluostrvo ima 522 000 km2 površine i 80% je pokriveno ledom. mini|[[Booth Island|Ostrvo Booth i Mount Scott okružuju uski kanal Lemaire na zapadnoj strani Antarktičkog poluotoka, 2001.]] Najvjerovatnije prvo viđenje Antarktičkog poluostrva, a time i cijelog Antarktičkog kopna, bilo je 27. januara 1820. godine od strane ekspedicije carske ruske mornarice koju je predvodio Fabian Gottlieb von Bellingshausen. Ali oni nisu prepoznali kao kopno ono što su mislili da je ledeno polje prekriveno malim brežuljcima.
Tri dana kasnije, 30. januara 1820., Edward Bransfield i William Smith, sa britanskom ekspedicijom, prvi su ucrtali dio Antarktičkog poluostrva. Ovo područje je kasnije nazvano Trinity Peninsula i predstavlja krajnji sjeveroistočni dio poluotoka. Sljedeće potvrđeno viđenje bilo je 1832. godine od strane Johna Biscoea, britanskog istraživača, koji je nazvao sjeverni dio Antarktičkog poluostrva Graham Land. mini|Satelitski snimak Antarktičkog poluotoka mini|Posljednje [[ledeno doba u hiljadama godina]] mini|[[Adélie pingvin|Adélie pingvini, 2012]]
Dili
Dili (portugalski: Díli), je glavni i najveći grad države Istočni Timor. Leži na sjevernoj obali ostrva Timor, najistočnijem od svih Lesser Sunda ostva. Dili je glavna luka i komercijalni centar Istočnog Timora, sa oko 150.000 stanovnika. Tu je također i međunarodni aerodrom u mjestu Comoro, "Presidente Nicolau Lobato", nazvan po borcu za nezavisnost, Nicolau Lobato-u, i koristi se za komercijalne i vojne letove.
Historija
Dili su naselili Portugalci 1520. godine, a 1769. godine u januaru su ga proglasili glavnim gradom portugalskog Timora. Tokom Drugog svjetskog rata Portugal i njegove kolonije su ostali neutralni, ali saveznici su Istični Timor vidjeli kao potencijalno mjesto za japansku invaziju, te su australske i holandske snage nakratko okupirale ostrvo 1941. godine. U noći 19. februara 1942. godine japanci su napali Istočni Timor i zauzeli Dili. 26. septembra kontrola nad ostrvom je službeno vraćena Portugalu.
Istočni Timor je proglasio nezavisnost od Portugala 28. novembra 1975. godine. Međutim, devet dana kasnije indonezijske snage su napale Dili. 17. jula 1776. godine Indonezija je anektirala Istočni Timor, koji je odredila kao 27. provinciju Indonezije, pod nazivom Timor Timur, a Dili je bio glavni grad provincije. Od 1975. do 1999. godine vođen je gerilski rat između indonezijskih snaga i snaga nezavisnosti, tokom kojeg su ubijene hiljade ljudi. Medijsko izvještavanje o masakru u Diliju 1991. godine dovelo je do međunarodne podrške pokretu za nezavisnost Istočnog Timora.
1999. godine Istočni Timor je stavljen pod nadzor UN-a. Dili je 20. maja postao glavni grad nezavisne Demokratske Republike Timor-Lest. U januaru 2006. godine izbio je sukob unutar oružanih snaga koji je doveo do potpunog kolapsa sistema bezbjednosti u državi. Ujedinjene nacije su zbog toga oformile i narednu misiju UNMIT, koja je pružala podršku u razvoju institucija države sve do maja 2013. godine.
Demografija
Popisom stanovništva iz 2010. godine zabilježeno je 193.563 stanovnika u urbanim područjima distrikta Dili, a 234.331 stanovnika u cijelom okrugu, uključujući ruralna područja kao što su Atauro i Metinaro.
NGC 3957
NGC 3957 (također poznat kao ESO 572-14, IC 2965, IRAS 11515-1917, MCG -3-30-17 i PGC 37326) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 75 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pehar. Najveći prečnik je 2,90 (64 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (15 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 7. februara 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 1584
IC 1584 (također poznat kao MCG 5-3-4, PGC 2766 i UGC 489) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 218 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Najveći prečnik je 1,60 (101 hiljada sg) a najmanji 1,4 uglovnih minuta (89 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 8. novembra 1899. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018 - doigravanje (CONCACAF–AFC)
Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018 – doigravanje (CONCACAF–AFC) bilo je nogometno takmičenje, odnosno dvije utakmice dodatnih kvalifikacija između pobjednika 4. kruga kvalifikacija AFC konfederacije Australije, te četvrtoplasirane ekipe 5. kruga kvalifikacija iz CONCACAF konfederacije Hondurasa. Utakmice baraža odigrane su 10. i 15. novembra 2017. godine. Australija je pobjedila sveukupnim rezultatom 3–1 te se kvalificirala na Svjetsko prvenstvo.
Pregled
Australija je šesti put nastupila u dodatnom interkontinentalnom baražu kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo. Prvi put u interkontinentalnom baražu Australija je nastupila 1985. gdje je Škotska bila uspješnija. U baražu za Svjetsko prvenstvo 1994. Australija je prethodno bila uspješnija od Kanade da bi nakon toga Argentina sveukupnim rezultatom 2–1 bila uspješnija. Četiri godine poslije Australija se niti ovog puta nije kvalificirala na Svjetsko prvenstvo 1998. gdje je ovog puta Iran bio uspješniji. Iako su obje utakmice završile neriješenim rezultatom 1–1 i 2–2 Iran se kvalificirao na Svjetsko prvenstvo zbog pravila više postignutih golova u gostima. U kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 2002. utakmicu interkontinentalnog baraža Australija je odigrala protiv Urugvaja. Iako je prvu utakmucu Australija pobijedila rezultatom 1–0 u drugoj utakmici Urugvaj je ostvario ubjedljivu pobjedu rezultatom 3–0 te se plasirao na Svjetsko prvenstvo. Četiri godine poslije Urugvaj i Australija opet su se susreli u baražu. Ovog puta Australija je bila uspješnija nakon boljeg izvođenja jedanaesteraca u uzvratnoj utakmici na domaćem terenu. U obje utakmice domaćini su zabilježili identične pobjede rezultatom 1–0. Za razliku od Australije, Hondurasu je ovo bio prvi interkontinentalni baraž.
Sensenbrennerin sindrom
Sensenbrennerin sindrom (OMIM: 218330) je rijetka (manje od 20 slučajeva prijavljenih do 2010.) multisistemska bolest koju je prvi put opisala Judith A. Sensenbrenner u 1975. Nasljeđuje se autosomno recesivno, a za to su odgovorni određeni geni. Identifikovana su tri odgovorna gena: za intraflagelski transport (IFT)122 (WDR10), IFT43— podjedinica IFT kompleksa mehanizma primarnih cilija i WDR35 (IFT121: TULP4).
NGC 4779
NGC 4779 (također poznat kao IRAS 12513+0958, MCG 2-33-34, PGC 43837 i UGC 8022) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 130 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 2,10 (80 hiljada sg) a najmanji 1,8 uglovnih minuta (68 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 15. aprila 1784. godine.
Sensenbrennerin sindrom
Ispoljavanje
Sindrom je plejomorfan i uključuje slijedfeće oznake:
NGC 4779
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Sensenbrennerin sindrom
Uzrok
Gen IFT122 nalazi se na dugom kraku hromosoma 3 (3q21-3q24), na Watsonovom (plus) lancu i dug je 80.047 baza. Kodirani protein ima 1241 aminokiselinu i predviđenu težinu od 141,825 kiloDa (kDa). Član je porodice WD ponavljajućih proteina.
WDR35 je također član porodice WD ponavljajućij proteina. Gen se nalazi na kratkom kraku hromosoma 2 (2p24.1–2p24.3), na Crickovom (minus) lancu i dug je 79.745 baza. Kodirani protein ima dužinu od 1.181 aminokiselinu i njegova predviđena molekulska težina je 133,547 kDa. Gen IFT43 je na Watsonovom (plus) lancu dugog kraka hromosoma 14 (14q24.3). Kreiran je i mišji model za IFT122. Mutanti s nedostatkom IFT122 pokazuju višestruke razvojne defekte (mnogi su smrtonosni), uključujući egzencefaliju, situs viscerum inversus, kašnjenje u okretanju, krvarenje i defekte u razvoju ekstremiteta. U čvoru, primarne cilije su odsutne ili deformirane u homozigotnim mutantnim, odnosno heterozigotnim embrionima.
Oštećenje puta zvbučnoh ježa bilo je očigledno, kako u uzorku nervne cijevi (ekspanzija motoneurona i rostrokaudalni nivo zavisna kontrakcija ili ekspanzija dorzolateralnih interneurona), tako i u uzorcima udova (ektrosindaktilija).
Patofiziologija
IFT mehanizam je organizovan u dva strukturna kompleksa — A i B. Ovi kompleksi su uključeni u koordinirano kretanje makromolekulskog tereta od baznog tijela, duž aksonemskih mikrotubula do vrha cilija i nazad. Anterogradno kretanje IFT čestica prema distalnom vrhu cilija i flagela pokreće kinezin-2, dok je retrogradno kretanje čestica natrag u tijelo ćelije vođeno citoplazmatskim dineinom 1b/2.
Operation Last Chance
Operation Last Chance je međunarodni projekat potrage za ratnim zločincima iz vremena nacionalsocijalizma i fašizma u Evropi. Projekat je organizirao Centar Simon Wisenthal iz Los Angelesa i fondacija Targum Shlishi Foundation iz Miamija, a vodi ga izraelski historičar američkog porijekla Efraim Zuroff. Za svaki podatak, koji omogućuje hapšenje Centar isplaćuje 10.000 €. Inicijativa je do sada aktivna u devet država:
Sensenbrennerin sindrom
Patofiziologija
Proteinski kompleks IFT-A uključen je u retrogradni cilijski transport. Poremećaj IFT43 ometa transport od vrha cilija do baze. Anterogradni transport u suprotnom smjeru ostaje normalan što rezultira akumulacijom proteina IFT kompleksa B u vrhu cilija.
Patologija
Vizualni defekti nastaju zbog distrofije fotoreceptora. Hronična bubrežna insuficijencija je posljedica tubulointersticijske nefropatije. Fibroza jetre je sekundarna malformacija duktusne ploče.
Kim Il-sung
Kim Il-sung, pravim imenom Kim Sŏng-ju (Song Đu; 15. april 1912 – 8. juli 1994), bio je vrhovni vođa Sjeverne Koreje od njenog nastanka 1948., do svoje smrti 1994. kada ga je naslijedio sin Kim Jong-il. Bio je premijer od 1948. do 1972, te predsjednik Sjeverne Koreje od 1972. godine do svoje smrti. Također je bio generalni sekretar Radničke partije Koreje. Tokom njegove vladavine Korejom i upravljanja Radničkom partijom zamijenio je marksističko-lenjinističku ideologiju svojom vlastitom – Juche, te je razvio jak kult ličnosti. U službenim obraćanjima vlasti Sjeverne Koreje koriste naziv "Veliki vođa", dok je u Ustavu upisano da je Kim Il-sung "vječni predsjednik" države. Dan rođenja i smrti Il-sunga su državni praznici u Sjevernoj Koreji.
21. decembar
21. decembar / prosinac (21. 12) jest 355. dan godine po gregorijanskom kalendaru (356. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 10 dana.
Metro-linija 11 (Pariz)
mini|Plan linije Metro-linija u Parizu je linija Pariskog metroa u gradu. Povezuje stanice u centru Châtelet, sa stanicom na sjeveroistoku Mairie des Lilas
Strijelac (sazviježđe)
Strijelac 18px je sazviježđe zodijaka na sjevernom nebu. Nalazi se između sazviježđa Zmijonosac i Jarac. Sazviježđe se sastoji od sedam svijetlih zvijezda poredanih u formi čajnika. Najsjajnija zvijezda u sazviježđu je Epsilon Sgr sa prividnom magnitudom od 1.85.
Vanjski linkovi
[https://web.archive.org/web/20151029053957/http://astrodata.bplaced.net/sternbilder.htm ASTRODATA. Privatna stranica za astronome amatere, kompletan spisak od 88 sazviježđa ] 28.01.2014 njem.
NGC 3258D
NGC 3258D (također poznat kao ESO 375-58, MCG -6-23-51 i PGC 31094) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 114 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zračna pumpa. Najveći prečnik je 1,60 (53 hiljade sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (30 hiljada sg).
Fosforna kiselina i fosfati
Fosforne kiseline i fosfati se javljaju u raznim oblicima. Od mnogih fosfornih oksokiselina, fosforske kiseline predstavljaju najveću i najraznovrsniju grupu. Najjednostavnija u toj seriji kiselina je monofosorna (ortofosforna) kiselina, a slijede mnoge oligofosforne kiseline, kao što je difosforna (pirofosforna) kiselina i zaključuju polifosforne kiseline. Ali, jedinice fosforne kiseline se mogu vezati zajedno u prstenove ili ciklične strukture, lance ili razgranate strukture, s raznim mogućim kombinacijama. Svaki od ovih mogu formirati fosfatne soli ili estre fosforne kiseline.
Ortofosforna kiselina
Najjednostavniji hemijski spoj u nizu  'fosfornih kiselina se ponekad naziva zajedničkim imenom, ortofosforna kiselina, ali češće nadimcima svojih IUPAC oznaka, jednostavno fosforna kiselina', u komunikaciji neupućenih osob, pa čak i mnogiH hemičarA. Također se nazivaju i monofosforna kiselina. Hemijska formula ortofosforne kiseline je H3PO4 a njena hemijska struktura je prikazana ispod. Dvije ili više molekula ortofosforne kiseline se mogu pridružiti i kondenzirati u veće molekule, eliminacijom vode. Na ovaj način, može se dobiti serija polifosfornih kiselina.
Datoteka:Various Phosphoric Acids.PNG
Ortofosfati
U svojoj strukturi, ortofosforna kiselina ima tri vodikova atoma vezana za kisik. Sva tri vodika su, u različitoj mjeri, kisela i mogu se izgubiti iz molekule kao ioni H+ (alternativno kao protoni). Kada ortofosforna kiselina izgubi sva tri H+, formira ion ortofosfata (PO43−). Ortofosfati su najjednostavniji u seriji fosfata, a obično se nazivaju samo kao fosfat, čak i u krugovima hemičara.
Zato što ortofosforna kiselina može proći čak tri disocijacije ili ionizacije (gubici H+ ions), ima tri disocijacijske konstente zvane Ka1, Ka2 i Ka3. Drugi način prikazivanja podataka o disocijacijskoj konstanti je pKa1, pKa2 i pKa3. Ortofosfat je u smislu trostruke konjugirane baze fosforne kiseline i ima tri povezane bazne konstante, Kb1, Kb2 i Kb3, koje liče na odgovarajuće vrijednosti pKb1, pKb2 i pKb3.
Polifosforne kiseline
thumb|300px|Polifosforna kiselina
Kada se dvije ortofosforne kiseline kondenziraju u jednu molekulu, dobije se pirofosforna kiselina (H4P2O7), kako slijedi:
U ilustraciji je također prikazana i hemijska struktura pirofosforne kiseline. Kada se međusobno povežu tri ortofosforne kiseline, nastaje tripolifosforna kiselina (H5P3O10), koja je također prikazana. Proces kondenzacije jedinica ortofosforne kiseline se može nastaviti, kada se dobioja tetrapolifosforna kiselina (H6P4O13 itd. Svaka dodatna fosforna jedinica dodaje po jedan dodatni H (vodikoc) atoma, jedfan dodatni atom P (fosfora), i tri dodatna O (kisikova) atoma. „Okosnički lanac“ ove vrste molekula se sastoji od naizmjeničnih P i O kovalentno vezanih atoma zajedno. Molekule polifosfornih kiselina mogu imati desetine takvih fosfornih, serijski vezanih, jedinica. Opća formula za takve spojeve poli-kiselinskih spojeva je HO(PO2OH)xH, gdje je x = broj fosfornih jedinica u molekuli. Četiri atoma kisika se vežu za svaki atom fosfora, u tetrahedrnoj konfiguraciji, sa fosforom u centru tetraedra i kisikom u svakom od četiri ugla.
Polifosforne kiseline se upotrebljavaju u organskoj sintezi ciklizacije i acilacije.
Linearni polifosfati
U molekuli pirofosforne kiseline, postoje četiri vodika vezana za kisik, a jedan, dva, tri ili sva četiri mogu biti izgubljeni kao ioni H+. Kada su sva četiri izgubljena, formira se ion pirofosfata. Pošto polifosforna kiselina može proći četiri disocijacije, za nju postoje četiri vrijednosti Ka, kao i četiri odgovarajuće vrijednosti pKa. Slično tome, pirofosfat je baza sa četiri Kb i, prema tome, četiri vrijednosti pKb za vraćanje H+ iona u obrnutom redoslijedu.
Orto–, piro– i tripolifosfatni spojevi se općenito upotrebljavaju u deterdžentima (i drugim sredstvima za čišćenje). Naprimjer, vidi Natrij-tripolifosfat. Ponekad se pirofosfat, tripolifosfat, tetrapolifosfat, itd nazivaju difosfat, trifosfat, tetrafosfat, itd, posebno kada su, u biohemiji, dio fosfata-estera Oni se koriste i za kontrolu korozije mreže za distribuciju pitke vode. Kao inhibitori korozije, polifosfati stvaraju zaštitni film na unutrašnjim površinama slavina.
Metafosforne kiseline i metafosfati
Jedinice polifosforne kiseline mogu se međusobno vezati u prstenove (ciklične strukture), formirajući molekule metafosforne kiseline. Najjednostavniji takav spoj je trimetafosforna kiselina ili ciklo-trifosforna kiselina, čija je formula H3P3O9. Njena struktura je prikazana na priloženoj ilustraciji. Budući da su joj krajevi kondenziran, u svojoj formuli ima manje jednu molekulu H2O (voda) nego tripolifosforna kiselina. Ono što se obično naziva trimetafosfati zapravo imaju mješavinu veličine prstena. Opća formula za takve ciklične spojeve jen(HPO3)x, gdje je x = broj fosfornih jedinica u molekuli. Nije poznato da li postoji hipotetski monomer monometafosforna kiselina (HPO3), koja bi mogla biti izovalentna sa dušičnom kiselinom. Kada ove metafosforne kiseline izgube vodik H+, formiraju se ciklični anioni pod nazivom metafosfati. Primjer spoja sa takvimm anionom je natrij-heksametafosfat (Na6P6O18), koji se upotrebljava kao sekvestrant i a prehrambeni aditiv.
Granati polifosfosfati
Treća -OH grupa na jedinici ortofosforne kiseline može se također upotrebiti za kondenzaciju sa ostalim fosfornim grupama za grananje lanaca polifosfornih/polifosfatnih lanaca. Krajnji primjer ciklične i razgranate kondenzacije će biti ciklični četverofosfat na jedinica za dvostruke grane koje čine fosforni anhidrid P4O10; vidi sliku.
Hidroliza polifosfornih kiselina/polifosfata
Ovaj niz fosfornih kiselina su tvari koje su uglavnom topive u vodi, s obzirom na polarnost molekula. Fosfati amonijaka i alkala također su dobro topivi u vodi. U Soli zemnih alkala startno postaju manje topivi, a fosfatne soli raznih drugih metala su čak i manje topive. U vodenim otopinama, voda se postupno (u toku sata) hidrolizira polifosfate u manje fosfate i konačno u orto-fosfate, uz dodatak dovoljno vode. Viša temperatura ili kiseli uvjeti mogu znatno ubrzati hidrolizu reaakcija. S druge strane, polifosforne kiseline ili polifosfati često nastaju dehidracijom s otopinom fosforne kiseline; drugim riječima, često uz uklanjanje vode iz njega, zagrijavanjem i isparavanjem.
Fosfat i i fosfatni estri
frame|left|Opća hemijska struktura orto- (ili mono-) fosfatnog estra. Svaki R može biti vodik ili drugi organski radikal
Karipsko more
mini|300p|Karipsko more i ostrva
Karipsko more je jugoistočni dio Američkog sredozemnog mora odvojeno od Atlantskog okeana Karibima, arhipelagom koji se proteže u luku od Meksičkog zaljeva pa gotovo do Venecuele. Duboko je do 7.680 m.
Stanovništvo
Karibi su mješavina naroda kojih ima oko 35 miliona. Pored Španaca, na različitim karipskim ostrvima žive i Kreoli, Mulati i Indijci. Turistički vodiči u Dominikanskoj Republici znaju reći, da ne postoji neki narod na Zemlji koji kod njih nije ostavio svoj genetski otisak. Glavni jezici Kariba su španski i engleski. Pored toga, na Hispanioli u državi Haiti se govori francuski, a uz to i različiti kreolski jezici. Govori se i holandski.
Geologija
Najveći dio Karipskog mora koje u Kajmanskom jarku doseže dubinu od 7.680 m nalazi se na Karipskoj ploči. Samo sjeverozapadni dio, koji je s druge strane kajmanskog jarka, leži na Sjevernoameričkoj ploči.
Historija Kariba
Naseljavanje ovog područja je počelo negdje tokom prvog milenija p. n. e. Arawak indijanci su iz današnje Venecuele prvo stigli na Trinidad da bi zatim od njega krenuli u naseljavanje ostrva za ostrvom. Oko 1500 godina kasnije, njihov put su slijedili ratnički narod Kariba. Kako Arawak indijanci nisu bili ratnici, Karibi su ih uspjeli potisnuti, tako da su u vrijeme dolaska bijelaca Arawak naseljavali još samo Kubu, Hispaniolu i Bahame dok su na svim ostalim ostrvima živjeli Karibi.
Otkrivači i naseljenici
Kad se Kristofor Kolumbo, po nalogu španske krune, 1492. godine iskrcao na San Salvadoru, bio je prije svega u potrazi za zlatom i drugim bogatstvima. Međutim, narod Aravaka nije polagao baš nikakvu pažnju onome, što su Evropljani smatrali bogatstvom. Tako su Karibi bili, doduše, naseljeni, ali su konkvistadori ubrzo prešli na američki kontinent. Uskoro su Karibe počeli naseljavati i Englezi, Holanđani i Francuzi; čak su Danska i Kurlandija imali nekoliko kolonija.
U 16. vijeku Karibi su bili prizorište gusarenja. Mala ostrva s brojnim uvalama pružala su izvrsne mogućnosti raznim gusarima, ali i takvim koji su po nalogu pojedinih kraljeva napadali i pljačkali brodove rivalskih nacija, za postavljanje zasjeda i napade na pretežno španske brodove s blagom. Port Royal na Jamajki kao i francusko naselje na Tortugi su bili prava gusarska gnijezda.
Nezavisnost
Većina ostrva je postala nezavisna sredinom 20. vijeka.
Kvadratna jednačina
Pojam kvadratna jednačina u matematici označava jednačinu drugog stepena, to znači jednačina sa jednom nepoznatom,u kojoj se nepoznata kvadrirana (x2). U osnovnom obliku kvadratna jednačina izgleda ovako:
Gdje su a, b realni brojevi, tzv. koeficijenti te jednačine, x je nepoznata. Koeficijent a je uvijek različit od nule, tj. kada je a = 0 radi se o linearnoj jednačini. Često se kvadratna jednačina izrazuje u normiranom obliku, gdje a = 1. Do tog oblika može se prevesti bilo koja jednačina, dijeljenjem sa koeficijentom a.
Rješavanje jednačine
Prilikom rješavanja, najprije se izračuna tzv. diskriminanta. U zavisnosti od njene vrijednosti mogu nastati tri slučaja:
Kompleksni koeficijenti
U najobičnijim slučajevima koeficijenti a,b,c mogu da budu kompleksni brojevi. Rješenje opet nalazimo izračunavanjem diskriminante i njenog drugog korijena u domeni realnih brojeva. Formula za rješavanje je ista kao i kada su u pitanju realni koeficijenti. . Rješenja su obično dva kompleksna broja, i među njima ne mora postojati nikakav odnos. Jednačinu je opet moguće napisati u obliku. U slučaju da je diskriminanta nula, jednačina ima samo jedno rješenje x_0 i oblik.
NGC 7708
NGC 7708 je grupa zvijezda i nalazi se u sazviježđu Kefej. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 19. septembra 1787. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kvadratna jednačina
Geometrijsko značenje
Lijevu stranu jednačine (ax2 + bx + c) opisuje parabola s osom paralenom osi y. Ako je a>0, parabola je otvorena prema gore (tj. tjeme je dole), za a<0 otvorena je prema dole (tjeme je gore). Rješavanju kvadratne jednačine odgovara traženje presjeka te parabole s osom x. U zavisnosti od položaja parabole, nastaju sljedeći slučajevi:
Muhamed Kadić
Muhamed Kadić rođen 1906. godine u Mostaru, bio je bosanskohercegovački i jugoslavenski arhitekt.
Primarna hiperoksalurija
Primarna hiperoksalurija je rijetko (autosomno recesivno) stanje, koje rezultira povećanim izlučivanjem oksalata (do 600 mg dnevno u odnosu na normalnih 50 mg) i čestim oksalatnim kamencima.
Patofiziologija
Nakupljanje oksalata u organizmu uzrokuje njegovo povećano izlučivanje putem bubrega (hiperoksalurija), što zauzvrat rezultira kamenom u bubrezima i mokraćnoj bešici. Kamenac uzrokuje opstrukciju mokraće (često s jakim i akutnim bolom), sekundarne infekcije urina i eventualno oštećenje bubrega. Primarna hiperoksalurija je uzrokovana genetičkim defektima koji rezultiraju prekomjernom proizvodnjom oksalata. Ovo se razlikuje od sekundarne hiperoksalurije, koja je uzrokovana povećanjem apsorpcije oksalata u ishrani i crijevima ili prekomjernim unosom prekursora oksalata.
Oksalatni kamenci u primarnoj hiperoksaluriji imaju tendenciju da budu teški, što rezultira relativno ranim oštećenjem bubrega (u tinejdžerskim godinama do ranog odraslog doba), što ometa izlučivanje oksalata što dovodi do daljeg ubrzanja akumulacije oksalata u organiumu.
Nakon razvoja bubrežne insuficijencije, pacijenti mogu dobiti naslage oksalata u kostima, zglobovima i koštanoj srži. U teškim slučajevima mogu se razviti hematološki problemi kao što su anemija i trombocitopenija. Taloženje oksalata u tijelu se ponekad naziva "oksaloza" da se razlikuje od "oksalurije" koja se odnosi na oksalat u urinu.
Znakovi i simptomi
Primarna hiperoksalurija je autosomno recesivna bolest, što znači da obje kopije gena sadrže mutaciju. Oba roditelja moraju imati po jednu kopiju ovog mutiranog gena da bi ga prenijeli svom djetetu, ali obično ne pokazuju znakove ili simptome bolesti.
Jedan kamen u bubregu kod djece ili recidivirajući kamen kod odraslih često je prvi znak upozorenja primarne hiperoksalurije. Ostali simptomi variraju, od ponavljajućih infekcija urinarnog trakta, jakog bola u trbuhu ili boli u kukovima, krv u urinu, do hronične bolesti bubrega i zatajenja bubrega. Uzrast pojave simptoma, progresije i ozbiljnost mogu značajno varirati od osobe do osobe, čak i među članovima iste porodice. Neki mogu imati blage slučajeve koji ostaju nedijagnosticirani i u odrasloj dobi; drugi mogu razviti ozbiljne komplikacije tokom dobi dojenčeta, što može rezultirati ranom smrću.
Klasifikacija
Tri glavna tipa primarne hiperoksalurije (PH1, PH2 i PH3) povezana su s mutacijama u specifičnim genima uključenim u metabolizam glioksilata, prekursora oksalata. Ove mutacije dovode do smanjene proizvodnje ili aktivnosti proteina koji su uključeni u normalnu razgradnju glioksilata, što rezultira prekomjernom proizvodnjom oksalata. Mutacije u genima OMIM i AGXT uzrokuju PH1, odnosno PH2, putem smanjene proizvodnje ili aktivnosti proteina koje oni proizvode, što zaustavlja normalnu razgradnju glioksilata. Slično tome, mutacije u genu HOGA1 uzrokuju PH3, zbog mutacija gubitka funkcije koje rezultiraju oštećenom funkcijom proteina.
Liječenje
Savjetuje se povećan unos vode i alkalizacija urina kako bi se spriječilo taloženje oksalata u urinarnom traktu. Osim toga, koristi se Vitamin B6 (piridoksin) za liječenje PH1 jer alanin-glioksilat transaminaza zahtijeva piridoksin kao kofaktor. U otprilike jedne trećine pacijenata s PH1, liječenje piridoksinom smanjuje izlučivanje oksalata i sprječava stvaranje kamenca u bubregu. Suprotno tome, ograničenje unosa oksalata je od ograničene korisdti jer je glavni izvor oksalata endogen u primarnoj hiperoksaluriji.
Lumasiran, RNK-interferirajući terapeutski lijek, indiciran je za liječenje primarne hiperoksalurije tipa 1 (PH1) kod odraslih i djece svih uzrasta i dostupan je prema shemi ranog pristupa lijekovima Ujedinjenog Kraljevstva (EAMS). Lumasiran je odobren za medicinsku upotrebu u Evropskoj uniji i Sjedinjenim Državama u novembru 2020.
Liječenje zatajenja bubrega kod primarne hiperoksalurije
Zatajenje bubrega je ozbiljna komplikacija koja zahtijeva samostalno liječenje. Dijaliza može kontrolisati zatajenje bubrega, ali je obično neadekvatna za uklanjanje viška oksalata. Transplantacija bubrega je efikasnija i primarni je tretman teške hiperoksalurije. Ipak, na kraju, transplantacija jetre (često uz transplantaciju bubrega) potrebna je da bi se ispravio osnovni metabolitski defekt.
NGC 6190
NGC 6190 (također poznat kao IRAS 16312+5832, MCG 10-23-82, PGC 58458 i UGC 10443) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 154 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 1,40 (63 hiljade sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (58 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 30. oktobra 1883. godine.
Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 4 × 6 km
Utrka u ženskoj štafeti na Svjetskom prvenstvu u biatlonu 2023, održala se se 18. februara 2023. u njemačkom Oberhofu.
NGC 6190
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 4 × 6 km
Rezultati
Početak utrke je bio u 15:00.
Duroc (Metro Pariz)
Metro stanica Duroc  pariskog metroa je podzemna stanica, koja se nalazi na granici 6, 7 i 15. arondismana ispod ulice Rue de Sèvres i bulevara Boulevard du Montparnasse. Pored linije metroa, stanica je povezana i linijom.
Moulin Rouge!
Moulin Rouge! je australijsko-američki igrani film u kategoriji mjuzikla, romantične komedije, u režiji Baza Luhrmanna, koji ujedno bio i ko-producent i ko-scenarist. To je priča o mladom engleskom pjesniku i piscu, Kristijanu (Ewan McGregor), koji se zaljubljuje u zvijezdu Moulin Rougea, kurtizanu Satine (Nicole Kidman). Film koristi muzičko okruženje Montmartrea u Parizu u Francuskoj.
Na 74. dodjeli Oscara, nominovan je za osam nagrada, uključujući i nagradu za najbolji film i najbolju glumicu za Nicole Kidman, osvajajući dva: za najbolju scenografiju i Oscar za najbolju kostimografiju. To je bio prvi mjuzikl nominovan za najbolji film nakon 10 godina, kada je Disneyjev Ljepotica i zvijer bio nominiran 1991. godine. U anketi najvećih filmova BBC-a 2016. godine, Moulin Rouge! je bio na 53. mjestu. Na 59. dodjeli "Zlatnog globusa, zajedno sa filmom Genijalni um, imao je najviše nominacija ukupno 6, osvojivši tri nagrade u kategorijama za najbolji film – komedija ili mjuzikl, najbolju glumicu - komedija ili mjuzikl, najbolju originalnu muziku za Craiga Armstronga.
Radnja
Godine 1900. britanski pisac Christian (Ewan McGregor), koji pati od depresije, počinje da piše na svojoj pisaćoj mašini ("Nature Boy"). Dok Christian pripovijeda, film se vraća godinu dana unazad kada se on preselio na Montmartre u Parizu kako bi postao pisac i našao se među članovima boemskog pokreta. Ubrzo otkriva da su njegovi susjedi raspuštena grupa umjetnika na čelu sa Henri de Toulouse-Lautrecom (John Leguizamo)). Toulouse-Lautrec i ostali traže Christianovu pomoć, a njegova vještina pisanja pomaže im da završe predstojeću predstavu, Spektakularni spektakl, koju žele prodati vlasniku Moulin Rougea, Haroldu Zidleru (Jim Broadbent). Grupa stiže u Moulin Rouge dok Zidler i njegova plesna grupa "Dijamantni psi" nastupaju pred publikom ("Zidlerov Rap Medley / Can Can ples"). Toulouse organizuje sastanak Christiana i Satine (Nicole Kidman), zvijezde Moulin Rougea i kurtizane, u svojim privatnim odajama kako bi je upoznao sa predstavom, nesvjestan da je Zidler obećao dati Satine bogatom i psihopatskom vojvodi Monrothu (Richard Roxburgh), koji je i potencijalni investitor u kabareu ("Pjenušavi dijamanti").
Dok vojvoda gleda Christiana na probi sa Satine, Nini, ljubomorna glumica, ističe da je predstava ustvari metafora za Christiana, Satine i Vojvodu. Razjaren, vojvoda traži da se završetak predstave promijeni tako što će kurtizana izabrati maharadžu; Satine se nudi da provede noć s vojvodom kako bi zadržali originalni završetak. U vojvodinim odajama, Satine vidi Christiana kako luta ulicama i shvata da ne može spavati sa vojvodom. ("Roxannein Tango"). Vojvoda pokušava da je siluje, ali je spašava Le Chocolat (Deobia Oparei), jedan od kabaretskih muških plesača. Ponovo ujedinjena sa Christianom, on je poziva da pobjegne s njim. Vojvoda kaže Zidleru da će ubiti Christiana ako Satine ne bude njegova. Zidler ponavlja ovo upozorenje Satine, ali kad ona odbija da se vrati, konačno je obavještava da će uskoro umrijeti ("Budala da vjeruje"). Zidler kaže Satine da mora spasiti Christianov život, da mu mora reći da će ostati sa vojvodom, iako ga ne voli ("The Show Must Go On (pjesma grupe Queen)"). Christian pokušava da je prati, ali mu je uskraćen ulaz u Moulin Rouge, i postaje depresivan, iako Toulouse insistira da ga Satine voli.
Nakon što se zavjesa spustila, Satine podliježe tuberkulozi. Prije nego što umre, Christian i Satine izražavaju ljubav jedno prema drugom i ona mu kaže da napiše njihovu priču. Godinu dana kasnije, Moulin Rouge je zatvoren, a Christian završava pisanje priče o svojoj ljubavi prema Satine, "ljubavi koja će živjeti zauvijek" ("Nature Boy").
Italijanski jezik
Italijanski jezik (italijanski: italiano ili lingua italiana) je romanski jezik koji govori oko 68 miliona ljudi, od kojih većina živi u Italiji. Standardni italijanski temelji se na firentinskom narječju, mada je općeprihvaćeno mišljenje da italijanski jezik vodi porijeklo iz Firenci obližnjeg grada Siene (Siena). Ima duple (ili duge) samoglasnike, kao latinski (za razliku od drugih romanskih jezika, kao francuski i španski). Kao kod drugih romanskih jezika, izuzev francuskog, naglasak riječi je različit. Italijanski se piše latinicom.
Italijanski je službeni jezik u Italiji i San Marinu, te u švicarskim kantonima Ticino i Grigioni. Italijanski je uz latinski drugi službeni jezik u Vatikanu, uz slovenski je služben i u slovenskim primorskim općinama Koper, Izola i Piran, te se uz hrvatski koristi i u Istri gdje živi italijanska manjina a također je i službeni jezik Suverenog malteškog vojnog reda. Dosta je raširen i među potomcima iseljenika u Luksemburgu, SAD-u i Australiji. Također je široko razumljiv i podučavan na Malti, gdje je bio jedan od službenih jezika do 1934. kad ga je zamijenio engleski. Mnogo manje se govori u bivšim afričkim kolonijama Italije, kao što su Somalija, Libija i Eritreja.
Italijanski je peti po redu jezik na svijetu koji se uči u školama (poslije engleskog, francuskog, španskog i njemačkog).
Abeceda i glasovi
Italijanska abeceda ima 21 slovo. U usporedbi sa bosanskim, nedostaju j, k, č, š, ž, a dodano je slovo q. Kao u bosanskom, samoglasnici su a e i o u, a ostalo su suglasnici.
Neki italijanski fonemi se zapisuju drugačije nego u bosanskom jeziku, npr:
Italijansko slovo c se čita k ili č. Ako slovo slijedi a o u ili suglasnik, onda je k. Ako slovo slijedi i ili e, onda se čita č. Kada hoćemo čitati k ispred i i e, moramo pisati chi ili che. To je jedina upotreba slova h u italijanskom jeziku. Obratno, kada hoćemo čitati ča čo ču, moramo pisati cia cio ciu. Potpuno jednako pravilo vrijedi za g, koje se ispred i i e pretvara u dž. Italijansko slovo z se čita slično našem c, s tim da postoji malo razlika jer se prilikom izgovora jezik postavlja odmah iza dva prednja zuba, dok je pri izgovoru našeg slova "c" malo udaljeniji. Italijansko slovo s se čita s u svim oblicima, osim između dva samoglasnika, kada se čita z (rosa čitaj roza).
Naš glas š se na italijanskom piše sci, sa sličnim pravilom koje vrijedi za k/č: Slovo q stoji uvijek ispred u i samoglasnikom. Jedini mogući izuzeci su qua que qui quo, kad čitamo kuà kuè kuì kuò (nikada kva kve kvi kvo, premda bi nam to bilo lakše izgovoriti).
Gramatika
Morfosintaksa italijanskog jezika je općenito konformna modelu drugih italozapadnih jezika, sadržajući bogat vokabular sa sintaksom koja slijedi red subjekt – glagol – objekt. Imenice ne predstavljaju deklinacije po padežima za razliku od bosanskog jezika. Italijanski jezik opisuje dva roda, odnosno muški i ženski rod, te dva broja tj. jedninu i množinu. Glagoli se konjugiraju po načinu (indicativo, congiuntivo, condizionale, imperativo, infinito, participio e gerundio), vremenu (presente, imperfetto, passato remoto, futuro, passato prossimo, trapassato prossimo, futuro anteriore, trapassato remoto), diatezi (attiva, passiva, riflessiva), licu i broju (čak i u prošlom participu). Kao i na drugim italozapadnim jezicima često se primijećuje sintaksa rečenice bez ličnih zamjenica jer sama glagolska konjugacija odražava prirodu lične zamjenice. Za razliku od drugih zapadnih romanskih jezika (španski, francuski, itd.) koji određuju množinu dodavajući sufiks -s jednini, italijanski je određuje promjenom posljednjeg glasa jednine.
Naglasak
Kada je u italijanskom naglasak (accento) na zadnjem slogu, nalazi se na zadnjem samoglasniku, i treba ga označiti s kvačicom suprotno od ć (à,è,ì,ò,ù). U sredini riječi naglasak ne pišemo.
Važno mjesto u italijanskom jeziku ima apostrof "'" (apostrofo), koji nadomješta ispuštene samoglasnike na kraju riječi. Tako naprimjer ne smijemo pisati quella amica (= ova prijateljica), nego quell'amica; upotreba apostrofa je obavezna.
Član
Član (articolo) je promjenjiva vrsta riječi koja stoji uz imenicu i prati njen rod i broj, i koja ne postoji u bosanskom jeziku. Član može biti određeni ili neodređeni. Određeni član (il" za muški rod) i ( "la za ženski rod) obično prevodimo sa taj-to, a neodređeni (un, una) sa neki-neka. Primjer: il cavallo znači taj konj ili konj, o kojem govorimo; un cavallo je neki konj ili konj, o kojem nemamo podataka. Osim muškog člana "il" postoji još i član "lo" koji je stavlja ispred svih riječi muškog roda koje počinje sa slovom "s" iza kojeg slijedi suglasnik (primjer "lo scolaro" - učenik) i sa slovom "z" ("lo zaino" - ruksak).
Rasprostranjenost u Evropskoj Uniji
Eurobarometar, periodični statistički upitnik Evropske Komisije procjenjuje da je italijanski maternji jezik za 13% stanovnika Evropske Unije te ga stavlja na drugo mjesto po broju govornika (zajedno sa engleskim jezikom), poslije njemačkog jezika. Uzimajući u obzir ukupan broj govornika (oni koji govore italijanski kao maternji jezik i oni koji ga govore kao drugi jezik) ovom procentu se treba dodati 3%, te ista studija procjenjuje ukupan broj govornika italijanskog na 72 miliona osoba u Evropskoj Uniji. Studija je obavljena po prvi put 2006. godine, a isti rezultat je potvrđen istraživanjima Eurobarometra iz 2012. godine.
Italijanski u Italiji
Italijanskim jezikom govori velika većina stanovnika Italije. Osim toga ovim jezikom se koriste različite starosne skupine u svim komunikacijskim sredinama, kako neformalnim (komunikacija unutar porodice i prijatelja) tako i formalnim (javni razgovori i službeni dokumenti).mini|Učestalost korištenja lokalnog dijalektaU neformanoj komunikaciji (ponekad i u formalnoj) u različitim geografskim sredinama i starosnoj dobi korištenje italijanskog jezika se miješa sa korištenjem dijalekata, regionalnih jezika te također sa jezicima nacionalnih manjina. Stoga u svim razmatranjima prirode današnjeg italijanskog jezika treba imati u vidu heterogenost govornog jezika tj. prisustvo dijalekata koji su prevalentno vezani za geografsko područje regija današnje Italije. Heterogenost govornog jezika stoga je proizvod historijsko-političkih razlika koje su prisutne na Apeninskom poluostrvu. Prema ispitivanjima "ISTAT" iz 2006. godine, uzimajući u obzir 24.000 porodica u Italiji (što pretpostavlja okvirno 54.000 ispitanika), 72,8% ispitanika je izjavilo da koristi "samo ili većinom" italijanski jezik u razgovorima sa individuama izvan vlastite porodice, dok je 19% ispitanika izjavilo da govori "italijanskim jezikom i lokalnim dijalektom". U istoj studiji italijanskog Instituta za statistiku 5,4% ispitanika izjavilo je da govori "samo ili većinom" lokalnim dijalektom italijanskog jezika, te je naposljetku 1,5% ispitanika izjavilo da u komunikaciji sa osobama izvan porodice koristi "drugi jezik/jezike". Treba uzeti u obzir da je suma četiri gore navedena odgovora iz studije jednaka 98,7% te da se 1,3% ispitanika nisu izjasnili. mini|358x358px|Jezici Švicarske - kantoni obilježeni ljubičastom imaju italofonu većinu Rasprostranjenost i svakodnevno korištenje regionalnih dijalekata je također u funkciji regionalnog porijekla govornika prema istraživanju nacionalnog Instituta za statistiku - ISTAT.
Italijanski u Švicarskoj
Italijanski je jedan od četiri službena jezika Švicarske. Prema popisu stanovništva iz 2013. godine italijanskim kao maternjim jezikom govori preko 600.000 stanovnika, odnosno 8.3% ukupnog stanovništva. Od gore navedene brojke ukupnog stanovništva koje govori italijanski kao maternji jezik većina jesu stanovnici Kantona Ticino, gdje je italijanski ne samo jedini službeni jezik, već i maternji jezk za 87,7% populacije. Važnost italijanskog jezika je prepoznata već u prvom ustavu iz 1848. godine (prvi ustav koji definiše Švicarsku kao federalnu državu) time što je prema članu 4. ustava navedeno: "Službeni jezici su njemački, francuski, italijanski i retoromanski jezik".
mini|Istarske općine prema broju govornika italijanskog kao maternjeg jezika
Italijanski u Hrvatskoj
Italijanski je jedan od službenih jezika Istarske regije (Regione Istriana) kojim se koristi 7,69% stanovništva kao maternjim jezikom prema podacima popisa stanovništva iz 2001. godine. Prema podacima Istarskog demokratskog sabora i studije Ethnologue-a italijanskim govori najmanje 25% stanovništva Istre.
U Istri, Rijeci i Dalmaciji kao rezultat rezultat historijskog prisustva prvo Mletačke republike, potom i same Italije sve do Osimskog ugovora iz 1975. godine italijanski je prisutan ne samo kao jezik istoimene nacionalne manjine, već i kao jezik kulture, školstva, sa ustavnim garancijama.
Italijanski kao strani jezik
Krajem sedamdesetih godina prošlog vijeka Institut Italijanske Enciklopedija (l'Istituto dell'Enciclopedia Italiana) je zadužio Injacija Baldeli (Ignazio Baldelli) da sačini prvu studiju glede razloga koji motivišu javnost za učenjem italijanskog jezika. Studija je pokazala postojanje dva principijelna razloga, tj. prestiž italijanske kulture, te italijansko porijeklo. Ista studija je također procijenila broj ljudi koji uče italijanski jezik na više od 700.000, od kojih žene čine dvije trećine, te od ukupnog broja osoba 70% čine učenici i studenti a ostatak većinom zaposleni.
Na inicijativu Ministarstva Vanjskih Poslova R. Italije 21. i 22. oktobra 2014. godine u Firenci se održala konferencija pod nazivom „ Stanje italijanskog jezika u svijetu“, da bi se karakterizirala trenutna situacija i definisala buduća strategija za širenje prisustva italijanskog jezika na globalnom nivou. Rezultat ove konferencije je knjiga pod nazivom „Italijanski u svijetu koji se mijenja“ koja procjenjuje broj učenika italijanskog jezika kao stranog jezika na preko milion osoba, sa najvećim brojem u Njemačkoj (244.000), Australiji (203.000) te Sjedinjenim Američkim Državama (145.000). Naredna  konferencija sa istom tematikom se održala u Firenci 17. i 18. oktobra 2016. godine.
Riječni saobraćaj u Bosni i Hercegovini
Riječni saobraćaj u Bosni i Hercegovini vodi porijeklo još iz Ilirskog perioda kada se saobraćaj ponajviše razvijao zbog trgovine. Danas u BiH plovne rijeke su Una, Sava, Vrbas, Drina i Neretva. Samo je Sava plovna cijelom njenom dužinom kroz BiH. U Jasenovcu širina plovnog puta iznosi 50 m, a u Šamcu 75 m, sa dubinom od oko 2,20 m. Pristaništa na bosanskoj obali su: Brčko (najopremljenije), Orašje, Šamac, Brod (naftna luka), Gradiška. Savom je moguć prolazak brodova i do 1000 t nosivosti. Drina i Una su značajne zbog prevoza drveta (splavarenje). Zabilježeno je da se Drinom prevozilo oko 180.000 neobrađenih trupaca godišnje. Neretva je plovna na našoj teritoriji oko 4 km (uzvodno od Metkovića, nizvodno od Čapljine). Neretva je plovna zahvaljujući eksploataciji šljunka koja se vrši prekomjerno pa se za godinu ne može nataložiti šljunka koliko se eksploatiše, pa se time povećava dubina i plovnost rijeke. Drina i Bosna na ušću prave plićake zbog akumulacionih procesa pa je otežan transport i veza sa Savom (Račanski i Šamački sektor).
Ivo Banac
Ivo Banac (Dubrovnik, 1. marta 1947 - Zagreb. 30. juni 2020) bio hrvatski historičar i političar, rođen u Dubrovniku 1947. godine, i 1959. godine emigrirao je u SAD sa majkom, kako bi se porodica opet ujedinila (otac je otišao u SAD 1947. godine).
Biografija
U New Yorku je pohađao isusovačku mušku gimnaziju, a zatim studirao na Stanfordu u Kaliforniji, redovni profesor historije postaje na američkom univerzitetu Yale. Diplomirao je na Univerzitetu Fordham, a magistrirao i doktorirao na Univerzitetu Stanford. Od 1994. do 1999. godine bio je profesor historije na Srednjoevropskom univerzitetu u Budimpešti. Redovni je profesor na Odsjeku za historiju Filozofskog fakulteta u Zagrebu, kao i dopisni član HAZU. Bio je supredsjednik Instituta otvoreno društvo Hrvatska, generalni direktor Inter-univerzitetskog centra u Dubrovniku, predsjednik Liberalne stranke te ministar za zaštitu okoline i prostornog uređenja u Vladi RH. Od novembra 2007. godine Ivo Banac je predsjednik HHO-a. Suurednik je časopisa na engleskom jeziku East European Politics and Societies. Umro je 30 juna 2020. u Zagrebu nakon teške bolesti.