cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Popis stanovništva u Srbiji 2011 (Lebane)
Starosna piramida
Od ukupnog broja stanovnika u općini Lebane bilo je 11.046 (50,21%) muškaraca i 10.954 (49,79%) žena, što predstavlja omjer muškaraca i žena 1.008:1000. Prosječna starost stanovništva bila je 42,4 godina, muškaraca 41,6 godina, a žena 43,3 godina. Udio osoba starijih od 18 godina je 81,3% (17.883), kod muškaraca 80,9% (8.932), a kod žena 81,7% (8.951).
Simpatrična specijacija
Simpatrična specijacija (grč. συν – syn = sa, zajedno + πατρίς, πατρία – patria  =  otadžbina, domovina)  ili simpatrijska specijacija  je takav proces nastajanja novih vrsta odvija na istom prostoru. Glavnu ulogu barijera slobodnom protoku gena nemaju mogući vidovi prostorno-geografske izolacije. Evolucijska divergencija u tom slučaju počinje na bazi određenih etoloških, fizioloških i specijalnih genetičkih zapeka ili mehaničke nepodudarnosti spolnih organa.
Tako je i eksperimentalno dokazano da se diferencijacijska specijacija unutar jedne skupine roda Drosophila (vinske mušice) odvijala na bazi dnevno-noćnih razlika u sistemu parenja. Naime, većina današnje vrsta ovog roda  se pare pri dnevnom svjetlu,  neke  u sumrak (npr. D. subobscura), a treće isključivo u potpunom mraku (npr. D. obscura). Ta noko mala razlika je dovela do postepene temporalno-etološke diferencijacije ovih vrsta i nakupljanja razlika u njihovim genskim fondovima.
U evolucijskoj biologiji i biogeografiji, simpatričnost i simpatrija su termini koji se odnose na organizme čija se areali glavninom  preklapaju ili su čak i identični, tako da ga dijele najmanje u nekim mjestima. Ako su ovi organizmi usko srodni (npr. sestrinske vrste), kao što je bliska i njihova distribucija, one očito mogu biti rezultat simpatrične specijacije.
Smatra se da je simpatrična specijacija kod višećelijskih eukariotskih organizama neuobičajena, ali  je nepobitno da proces genetičke divergencije mouć uz reproduktivnu izolaciju različitih populacija jedne  roditeljske  vrste iako naseljavaju iste geografske regije,  vodi do stvaranja novih vrsta.
Kod bakterija, međutim, analogni procesi, definirani kao porijeklo novih  bakterijskih vrsta koje zauzimaju odredive ekološke niše), mogu biti češći, jer bakterije su manje ograničene na  efekte homogenizacije seksualnom reprodukcijom i sklone relativno dramatičnim  i brzim genetičkim promjenama  u  "horizontalnom transferu  gena".
Prednoženo je višemodela ovog načina specijaciju. Najpopularniji, koji se poziva na disruptivnu selekciju (višesmjerna selekcija), prvi put je iznio John Maynard Smith 1966. godine. Predložio je da homozigotne jedinke mogu, pod posebnim uvjetima okoline, imati veći fitnes od onih sa alelima heterozigota za određenu osobinu. Pod uticajem prirodne selekcije, dakle, homozigotnost bi imala prednost nad heterozigotnosti, što na kraju dovodi do specijacije. Simpatrična divergencija takođe može nastati  iz seksualnog sukoba.
Sveti Rok (čvor)
Hrvatska:
ADAMTS1
Disintegrin i metaloproteinaza sa trombospondinskim motivima 1 je enzim koji je kod ljudi kodiran genom ADAMTS1.
Funkcija
Ovaj gen kodira člana proteinske porodice ADAMTS (dezintegrin i metaloproteinaza sa trombospondinskim motivom). Članovi porodice dijele nekoliko različitih proteinskih modula, uključujući propeptidnu regiju, domen metaloproteinaza, domen sličan dezintegrinu i trombospondinski (TS) motiv tipa 1. Pojedini članovi ove porodice razlikuju se u broju C-terminalnih TS motiva, a neki imaju jedinstvene C-terminalne domene. Protein kodiran ovim genom sadrži dvije dezintegrinske petlje i tri C-terminalna TS motiva i ima antiangiogeno djelovanje.
Ekspresija ovog gena može biti povezana s različitim upalnim procesima, kao i razvojem kaheksijskog raka (kaheksije). Vjerojatno je neophodan za normalan rast, plodnost i morfologiju i funkciju organa.
Interakcije
Pokazano je da ADAMTS1 ima interakcija sa faktorom vaskularnog endotelnog rasta A.
Vaterpolo savez Bosne i Hercegovine
mini|Vaterpolo reprezentacija Bosne i Hercegovine|alt=|granicaVaterpolo savez Bosne i Hercegovine formiran je 15. juna 2013. udruživanjem pojedinačnih saveza Federacije BiH i Republike Srpske u jedinstven savez. Osnivačka skupština održana je u hotelu Zenit u Neumu, a za predsjednika je izabran Ivan Lakić. Tako su stvoreni preduslovi za traženje članstva u LEN-u i FINA-i, razvoj klubova i formiranje reprezentacije.
Bosna i Hercegovina država je okružena vaterpolo velesilama (Hrvatskom, Srbijom i Crnom Gorom). Međutim, sama nema izraženu vaterpolo tradiciju niti je davala igrače u jugoslavensku reprezentaciju. Jedini gradovi koji imaju vaterpolo bazene su Sarajevo i Banja Luka. Entitetski savezi formirani su 2009 godine. Pod ingerencijom saveza Republike Srpske registrovana su samo tri kluba, sva tri iz Banje Luke: Banja Luka, Fortuna i Student. U Sarajevu postoji pet klubova: Sarajevo, Bosna, Vidra, Mladost i Torpedo. Na morskoj obali postoji Vaterpolski klub Jadran Neum koji se takmiči u južnoj grupi druge hrvatske vaterpolo lige. Glede popularizacije vaterpola u BiH u Sarajevu su više puta organizovani mali međunarodni turniri. Na četiri takva turnira nastupali su jaki klubovi iz komšiluka. U Banjoj Luci su u martu 2013. prijateljsku utakmicu odigrali srpski klubovi Crvena zvezda i Partizan. Do osnivačke skupštine bosanskohercegovačkog vaterpolo saveza konačno je došlo 15. juna iste godine.
Vaterpolo reprezentacija BiH je po prvi put formirana krajem 2016. godine kada je odigrala tri prijateljske utakmice protiv VK Jadran Split, VK Primorac Kotor i VK Crvena zvezda na kupu "Sarajevo Champions Challenge". Selektor Bh tima je Slobodan Grahovac i kapiten Đugum Faris.
Rujevac (čvor)
Hrvatska:
Srbija:
Nacionalni park Whanganui
Nacionalni park Whanganui jedan je od 13 nacionalnih parkova na Novom Zelandu.
Geografija i klima
Lociran je u unutrašnjosti Sjevernog ostrva. Osnovan 1986, pokriva 742 km2 uz srednji tok istoimene rijeke, treće po dužini na Novom Zelandu, koja izvire ispod obronaka vulkana Tongariro te vijuga kroz ovu regiju u brojnim meandrima. Uključuje područja krunske zemlje, bivšu državnu šumu i više bivših rezervata. Sama rijeka nije dio parka. Krajolik je ovdje dijelom brdovit, dijelom ravničarski. Iako nema visokih planina, Whanganui i njegove pritoke na nekim mjestima erozijom su oblikovali spektakularne reljefne forme. Nadmorska visina je od 500 do 746 m.
Laminci Dubrave
Laminci Dubrave su naseljeno mjesto u gradu Gradišci, Bosna i Hercegovina.
Nacionalni park Whanganui
Geografija i klima
Lokalna klima općenito je umjerena, s toplim ljetima, blagim do hladnim zimama i prosječnom količinom padavina prema novozelandskim standardima.
Flora i fauna
Park štiti stanište nekoliko hiljada sjevernoostrvskih smeđih kivija i također ugroženih plavih patki. Od ptica u parku još obitavaju siva trnokljuna, novozelandski golub (kererū), srebrna bjelooka, krupnoglavi batić, kudravi medojed i bjeloglava zviždavka.
Reumatologija
Danas je poznato da su mnoge od ovih bolesti poremećaji imunskog sistema, a reumatologija se značajno preklapa sa imunologijom, granom medicine koja proučava imunski sistem.
Reumatolog
Reumatolog je ljekar koji je specijaliziran u polju medicinske podspecijalnosti zvane reumatologija. Reumatolog ima certifikaciju odbora nakon specijalističke obuke. U Sjedinjenim Državama, obuka u ovoj oblasti zahtijeva četiri godine dodiplomske škole, četiri godine medicinske škole, a zatim tri godine staža, nakon čega slijede dvije ili tri godine dodatne stipendije. Zahtjevi se mogu razlikovati u drugim zemljama. Reumatolozi su internisti koji su kvalifikovani dodatnom postdiplomskom obukom i iskustvom u dijagnostici i liječenju artritisa i drugih bolesti zglobova, mišića i kostiju. Mnogi reumatolozi također provode istraživanja kako bi utvrdili uzrok i bolje liječe ove onesposobljavajuće, a ponekad i smrtonosne bolesti. Liječenje se zasniva na naučnim istraživanjima, a dosadašnja reumatološka praksa u velikoj meri zasnovana je na modalitetima.
Reumatolozi liječe artritis, autoimune bolesti, bolove koji pogađaju zglobove i osteoporozu. Postoji više od 200 tipova ovih bolesti, uključujući reumatoidni artritis, osteoartritis, giht, lupus, bol u leđima, osteoporozu i tendinitis. Neke od ovih su vrlo ozbiljne bolesti koje je teško dijagnosticirati i liječiti. Oni liječe probleme mehkog tkiva koji se odnose na poremećaje mišićno-koštanog sistema u vezi sa sportom.
Bolesti
Bolesti koje dijagnostikuju ili leče reumatolozi uključuju:
Fizički pregled
Slijede primjeri metoda dijagnoze koje se mogu izvesti normalnim fizičkim pregledom.
Tretman
Većina reumatskih bolesti se liječi analgeticima, NSAID (nesteroidni protuupalni lijek), steroidima (u ozbiljnim slučajevima), DMARD (antireumatskim lijekovima koji modificiraju bolest lijekovi), monoklonska antitijela, kao što su infliksimab i adalimumab, TNF inhibitor etanercept, i metotreksat za umjerene do teške reumatoidne artritise. The biologic agent rituximab (anti-B cell therapy) is now licensed for use in refractory rheumatoid arthritis. Fizioterapija je vitalna u liječenju mnogih reumatskih poremećaja. Okupaciona terapija može pomoći pacijentima da pronađu alternativne načine za uobičajene pokrete koji bi inače bili ograničeni njihovom bolešću. Pacijentima s reumatoidnim artritisom često je potreban dugotrajan, koordiniran i multidisciplinarni timski pristup liječenju pojedinačnih pacijenata. Liječenje se često prilagođava individualnim potrebama svakog pacijenta, što također ovisi o odgovoru i podnošljivosti lijekova.
Reumahirurgija
Reumahirurgija – koja se ponekad naziva i reumatoidna hirurgija – je podoblast ortopedije koja se bavi hirurškim tretmanom pacijenata sa reumatskim oboljenjima. Svrha intervencija je ograničiti aktivnost bolesti, umiriti bol i poboljšati funkciju.
Reumatske hirurške intervencije mogu se podijeliti u dvije grupe. Jedna je rana sinovektomija, odnosno uklanjanje upaljene sinovije, kako bi se spriječilo širenje i zaustavila destrukcija. Druga grupa su tzv. korektivne intervencije, tj. intervencije nakon izvršenog uništenja. Među korektivnim intervencijama su zamjena zglobova, uklanjanje labavih fragmenata kosti ili hrskavice, te razne intervencije usmjerene na repoziciju i/ili stabilizaciju zglobova, kao što je artrodeza.
Pravci istraživanja
Odedavno se veliki broj naučnih istraživanja bavi pozadinom autoimunske bolesti, uzroka mnogih reumatskih poremećaja. Također, pojavilo se polje zvano osteoimunologija, kako bi se dalje ispitale interakcije između imunskog sistema, zglobova i kostiju. Sprovode se i epidemiološke studije i ispitivanja lijekova. Fondacija za istraživanje reumatologije je najveći privatni izvor finansiranja istraživanja i obuke reumatologije u Sjedinjenim Državama.
Historija
Reumatska hirurgija nastala je u saradnji reumatologa i ortopedskih hirurga u gradu Heinola, Finska, tokom 1950-ih.
Norveško istraživanje je 1970. godine procijenilo da je najmanje 50% pacijenata sa reumatskim simptomima potrebno reumatske operacije kao sastavni dio njihovog liječenja.
Evropsko hirurško društvo za reumatiidni artritis (ERASS) vano je 1979.
Na prijelazu u 21. stoljeće, fokus na liječenju pacijenata sa reumatskim oboljenjima se pomjera, a farmakološko liječenje postaje dominantno, dok su hirurške intervencije sve rijeđe.
Rudeži
Rudeži su naseljeno mjesto u sastavu općine Dvor, Sisačko-moslavačka županija, Republika Hrvatska.
Križevec
mini|280px|Križevec, kapelica Križevec je naseljeno mjesto u sastavu općine Zreče, regija Savinjska, Slovenija.
Rudeži
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Dvor.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Rudeži su imali 1 stanovnika.
Križevec
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Križevec je imao 314 stanovnika.
Rudeži
Stanovništvo
Napomena: Iskazuje se kao naselje od 1948.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Rudeži je imalo 80 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Popis 1910.
Rudeži se kao samostalno naselje iskazuju od 1948. godine, te nema podataka sa popisa stanovništva 1910. godine.
101. brdska brigada
101. brdska brigada vojna je jedinica koja je tokom rata u Bosni i Hercegovini djelovala u sastavu Prvog korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine.
22. oktobra 1992. pri Okružnom štabu odbrane Sarajevo formirana je 6. brdska brigada od odreda Hrasno brdo i "Ivan Krndelj" i manjih jedinica. U sastav 1. korpusa ušla je 25. januara 1993.
Reorganizacijom sarajevskih jedinica, 19. februara 1993. formirana je 6. motorizovana brigada, u čiji sastav su ušle 101. brigada (bez Bataljona Vojničko polje), 6. brigada i samohodna baterija 122 mm iz rasformirane Mješovite artiljerijsko-raketne brigade. 14. marta preimenovana je u 101. motorizovanu brigadu. 7. juna 1993. u sastav brigade ulazi 1. samostalni motorizovani bataljon.
Nakon formiranja 12. divizije u januaru 1995, brigada je preimenovana u 101. brdsku brigadu. 13. oktobra 1995, pri masovnoj demobilizaciji i reorganizaciji jedinica 12. divizije, ujedinjena je sa 155. brdskom brigadom u 125. brdsku brigadu.
Od ljeta 1993. brigada je učestvovala u borbenim djejstvima izvan Sarajeva. Od 1994. jedan bataljon je kontinuirano izvršavao aktivnosti u zoni odgovornosti Operativne grupe 3 Vareš, odnosno 16. divizije.
Zlatnim ljiljanom, najvišim ratnim priznanjem, odlikovana su dva pripadnika 1. podrinjske brigade i 18 pripadnika 101. brdske brigade.
Kobaška kapetanija
Kobaška kapetanija je bila kapetanija u sastavu Bosanskog pašaluka na teritoriji manjih dijelova Banjolučkog i Jajačkog kadiluka sa sjedištem u Bosanskom Kobašu na desnoj obali Save, a za vrijeme Austrijske vladavine (1718–1739) u Kotorgradu (naselje Kotor današnjeg Kotor-Varoši). Osnovana je poslije Karlovačkog mira, a prije 1716. godine, kada je izbio Austrijsko-turski rat, i spominje se prvi put 1723/24. godine (1136. po Hidžri). Kapetanija je obuhvaćala dva grada Kobaš i Kotor u kojima je držala i dizdare.
Pozadina
Uvjeti za formiranje ove kapetanije su stvoreni 1535. godine, kada su Osmanlije definitivno zauzeli Kobaš od slavonskih plemića Berislavića. Poslije osvajanja je Gazi Husrev-beg sagradio gradić i u njega stavio posadu, a priključen je Bosanskom sandžaku i nešto kasnije novostvorenom Kobaškom kadiluku kojem je Kobaš postao sjedište. Zbog širenja granica Bosanskog pašaluka prema sjeveru u sklopu Stogodišnjeg hrvatsko-turskog rata je grad izgubio svoje značenje i bio već oko 1626. godine zapušten, a u njegovoj blizini bilo je oko 100 kuća s jednim agom. Nakon Velikog turskog rata (1683–1699) su bosanske posjede u Slavoniji sa Karlovačkim mirom prešle u ruke Habsburške monarhije i s tim je Kobaš opet postao granični grad i Bosanski pašaluk najsjevernozapadnija provincija Osmanlijskog carstva. Zbog tog novog položaja je bilo potrebno utvrditi stari grad i opet postaviti stalnu posadu i s tim je osnovana Kobaška kapetanija.
Kobaška kapetanija
Godine 1718. je poslije Austrijsko-turskog rata (1716–1718) potpisan Požarevački mir i s tim je Kobaš pripao Habsburškoj monarhiji i sjedište kapetanije je premješteno u tvrđavu Kotor. Prvi poznati Kobaški kapetan bio je Mustafa-kapetan koji se spominje od 1723. do 1744. godine. Za vrijeme njegove vlast je potpisan Beogradski mir 1739. i Kobaš oslobođen, a sjedište opet vraćeno u stari grad. Sljedeći poznati kapetan bio je Ahmed-aga koji se jednom 1777. godine spominje. Mustafa-aga je sljedeći kapetan koji se prvi put 27. februar 1788. godine spominje, a za vrijeme Dubičkog rata (1788–1791) se njegov brat Avdaga spominje kao zamjenik. Avdagi je 1788. poslata bujruldija bosanskog vezira Bećir-paša Egribuzli (1787–1789) da podjeli onih 1000 nefera (obični vojnici) što stoje pod zapovjedništvom Kobaškog kapetana, tako da 500 čuva sela i gradove, 250 da dade Hadži-Zulfikaru koji čuva obalu Save, a ostatak od 250 odmah opremi u bosansku vojsku pod zapovjedništvom kotorskog age Saliha. Trećeg marta 1789. godine spominje se kao kapetan u Kobašu Ali-beg, koji je poslat od strane istog vezira za Beograd da zajedno krenu prema Vidinu. Već u augustu iste godine se vojska vraća kući i Ali-beg navrati u Sarajevo kod poznatog age Hadži Bešlije gdje je u njegovom konaku nešto prije 30. septembra umro i to bez da djecu iza sebe ostavi. Njegov nasljednik bio je Ahmed-kapetan do iza 1815. godine. Kapetanija je kao i svi ostale kapetanije ukinuta 1835. godine. Na mezarju Hudar-efendijne džamije u Kobašu su vjerovatno sahraneni potomci Kobaških kapetana.
14. srednjobosanska udarna brigada
Četrnaesta srednjobosanska narodnooslobodilačka udarna brigada bila je brigada 11. krajiške divizije NOVJ. Formirana je 17. oktobra 1943. prema naređenju Operativnog štaba i Oblasnog komiteta KPJ za Bosansku krajinu od 15. oktobra iste godine. U njen sastav je uključen obnovljeni 4. krajiški narodnooslobodilački partizanski odred (kasnije Banjalučki), početkom februara 1943.
Formiranje
Četrnaesta srednjobosanska NO udarna brigada je formirana prema direktivi Štaba 1. bosanskog NOU korpusa, u pismu od juna 1943., koja je upućena Štabu 12. NOU divizije, koja je u to vrijeme djelovala na području srednje Bosne. Glavna poruka te naredbe je bila da Banjalučki partizanski odred preraste u brigadu. ".
Prema pomenutoj direktivi, dvije jedinice  14. brigade – dotadašnji Banjalučki i Prnjavorski NOP odred – trebalo je hitno rasporediti u selu Glogovac, kod Prnjavora da tamo obave  pripreme za svečani čin formiranja Brigade. Kao dan osnivanja određena je nedjelja,  17. oktobra 1943, sa početkom u 8:00 sati; lokacija je bila na uzvisini Cer, kod Prnjavora.
Brigada je tokom 17. oktobra, sa polazišta u selu Štrpci krenula na Cer, podijeljena na manje jedinice. Zbog predostrožnosti, izbjegnut je pravac kretanja preko Prnjavora i krenuli su se preko uzvisine Vučjak i sela Kremne, a zatim preko rijeke Vijake, sve do zbornog mjesta. Pokret Brigade je planiran je tako da se na Cer stigne oko 7:30 sati, kako bi se na vrijeme postrojila. Istovremeno su na Cer pristizali 1. i 4. bataljon 5. kozaračke NOU brigade, sa članovima štaba brigade: Rankom Šipkom, Radom Kondićem, Nikom Jurinčićem i glavnina 12. krajiške NOU brigade, čiji je komandant bio Petar Mećava. Pored dijelova 5. Kozaračke i 12. krajiške brigade, za smotru su postrojeni i partizanski odredi: Banjalučki, Crnovrški, Tešanjsko-teslićki i Prnjavorski.
Od organa "narodne vlasti" i partijsko-političkih rukovodstava prisustvovali su:
Početni raspored jedinica i prve borbe
Nakon osnivačkog slavlja na Ceru, bataljoni 14. SBNOU brigade su upućeni su u sela sjeveroistočno od Prnjavora (Mačino Brdo, Ilova). Slijedeća dva dana organizirane su smotre i upoznavanje boraca sa rukovodstvom. Evidentirano je oružje, raspoređivala municija i pravljeni spiskovi boraca po vodovima i desetinama. Također su održani i četni i vodni sastanci, kao i sastanci partijskih ćelija i SKOJ-evskih aktiva. Na dan formiranja Brigada je imala 565 boraca i starješina, a od naoružanja:
U Brigadi je u to vrijeme bio 61 član KPJ i 93 člana SKOJ-a. Tada je uključena u 11. NOU diviziji koja je u svom sastavu imala još 5. kozarsku i 12. krajišku brigadu i nekoliko odreda. Divizija je, u dosta širokoj slobodnoj teritoriji, držala Prnjavor i Kotor-Varoš. Veći neprijateljski garnizoni su bili u Banjoj Luci, Jajcu, Travniku, Zenici,Doboju, Tesliću i Derventi. Podržavale su ih i seoske ustaške milicije koj su povremeno upadale na slobodnu teritoriju, prijeteći većim pokretima i novom ofanzivom. Pored tih okupatorsko-ustaških snaga, u srednjoj Bosni su djelovali i četnici. Oni su još s proljeća 1943., na području Kotor-Varoši, formirali tzv. "Vrbasku četničku brigadu". Prvo se, iz četničkog odreda "Borje" (komandant Rade Radić), izdvojio bataljon "Knez Arsen" koji je poznat kao "Motajički četnički odred" (komandant Nikola Forkapa). Nakon toga je bataljon "Kralj Petar II" proglašen "Ljubićkom četničkom brigadom" (komandant Ilija Malić), a samo pet dana prije formiranja 14. brigade, 12. oktobra 1943, od preostalog dijela "Borjanskog četničkog odreda" formirane su "Teslićka" i "Banjalučka četnička brigada". Od "Motajičkog četničkog odreda" formirana "Motajička četnička brigada" (komandant Vlado Vinčić). Tako je u srednjoj Bosni, početkom oktobra, bilo pet četničkih brigada uključenih u "Srednjobosanski četnički korpus" Laze Tešanovića. Taj korpus, sa oko 1.900 četnika, bio je pod komandom četničkog štaba "Zapadna Bosna" kao i "Krajiškog četničkog korpusa" Uroša Drenovića. Neke od tih jedinica su često upadale u slobodnu teritoriju i prisiljavali partizanske snage na permanentnu, iscrpljujuću mobilnost.
Dana 29. oktobra 1943, Štab brigade je bio u rejonu selo Lepenica – Sitneši. Toga dana je formiran Brigadni komitet SKOJ-a. Kako mjesto pomoćnika političkog komesara brigade nije bilo popunjeno, sastankom je rukovodio politički komesar brigade Vojo Stupar. Za prvog sekretara brigadnog SKOJ-a izabran je Advan Hozić, iz Kotor-Varoši. Štab 11. divizije je Petoj kozaračkoj i 14. brigadi, 30. oktobra, je izdao naređenje da odu u Lijevče polje i "likvidiraju uporišta" između Vrbasa i Save, kao i ceste Bosanska Gradiška – Klašnice (kod Laktaša): Razboj, Kukulje, Kosijerovo i Junuzovci i savladaju ustaše u selu Dolina i četnike u selu Bajinci. Peta kozaračka je te noći imala zadatak da likvidira neprijateljsku posadu u selu Razboj, gdje se nalazio i most preko Vrbasa. Pritom je 14. brigada trebala, prodorom ka komunikaciji Bosanska Gradiška – Banja Luka i pomenutim selima, zaštititi ovaj napad 5. brigade od moguće intervencije Nijemaca ili četnika i ustaša iz pravca sela Aleksandrovac i Topola. Glavni cilj ovog manevra je bio da se ugrozi put Gradiška – Banja Luka i odvuče pažna neprijatelja sa pruge Banja Luka – Bosanski Novi. Osim toga, u Diviziji se planiralo da će poslije ove akcije porasti mogućnosti za mobilizaciju novih boraca u jedinice NOV iz Lijevča polja. Očekivalo se će na tom području ojačati partizanski utjecaj i da će se bolje povezati ranije oslobođena teritorija Kozare sa oslobođenom Župom na desnoj obali Vrbasa. U svom naređenju, Štab divizije je dostav io i podatke o neprijatelju.
U zoru, 1. novembra, 14. NOU brigada se, preko Vrbasa, vratila u srednju Bosnu. Tokom boravka oko Vrbasa poginuo je komandir 2. čete 2. bataljona Vojislav Mikić (koja je bila u Srpcu). Po naređenju Štaba 11. NOU divizije, Brigada je na području Motajice, ostavila svoj 2. bataljon, koji je, pored ostalog, bio potreban tom terenu, gdje je postojao veći omladinski aktiv. Mladež je pomogala pri formiranju Motajičke partizanske čete. Preostala dva bataljona su 3. novembra krenula prema pruzi Doboj - Derventa, da učestvuju u akciji u čast 26-godišnjice Oktobarske revolucije. Tokom pokreta, stiglo je novo naređenje, po kojem je Brigada upućena prema rijeci Savi, gdje je trebalo prihvatiti 12. slavonsku brigadu. Ona se prebacivala na područje srednje Bosne.
Štab 14. brigade očekivao je da će ta brigada Savu prijeći između Srpca i Kobaša, jer je tu Motajica najbliža rijeci. Zato je na toj lokaciji i raspoređen 2. bataljon. To je poduzeto da bi se izbjegla moguća intervencija neprijatelja iz pravca Dervente, čime bi se omogućilo prihvatanje jedinice koja je pristizala iz Slavonije. Sa istim ciljem je i Prvi bataljon usmjeren prema selu Trstenica. Treći bataljon Brigade je, kao rezerva prema četnicima, zaposjeo položaje na području Ilova – Kunova – Smrtići.
U noći 3/4. novembra, 12. slavonska brigada nije prešla Savu, pa je 14. SNOUB ostala na zauzetim položajima cijelog sljedećeg dana. Treći bataljon je naredne noći, prema Derventi, uputio jače izvidnice situacije na terenu. Tom prilikom napao i razoružao posadu bunkera u selu Agići. Posada je pripadala 6. lovačkoj pukovniji, čiji je štab bio u Derventi.
Oko 10. novembra, četnici su napali 2. bataljon oko Vrbasa i prinudili ga na povlačenje. Novonastala situacija je zahtijevala da se Bataljon iz Liplja vrati prema Prnjavoru, ali je od sela Kulaša krenuo uz Ukrinu u selo Staru Dubravu. Bataljon je, sedmicu kasnije, u selima Stara i Nova Dubrava, uključen u sastav Brigade. Tada je, sa štabom 14. Brigade bio komandant 11. divizije – Josip Mažar Šoša. Došao je da koordinira sudejstvima 14. brigade sa 1. i 3. bataljonom 5. kozaračke brigade. Ti su se, preko Uzlomca, vraćali sa područja Kotor-Varoši. Usput su trebali napasti četničke jedinice u Jošavki, a 14. brigada da te iste četnike istovremeno napadne od Kozje glave i Divana. Četnici su, pritisnuti sa dvije strane, odstupili prema Crnom vrhu. U tom okršaju sa četnicima, između ostalih, ranjeni su i Boško Suvajac i Stojan Dragojević, iz 3. čete 2. bataljona. Komandant divizije dao je toga dana zadatke 14. brigadi i bataljonima 5. kozaračke za dejstvo narednog dana, a zatim se, sa grupom od oko dvadesetak skojevskih rukovodilaca četa iz 5. i 14. brigade vratio za Prnjavor. Obavještajna služba 11. divizije je, prije podne 17. novembra, uočila jaču grupaciju četnika u rejonu Devetine – Čardačani – Boškovići (kod Laktaša), pa je komandant Divizije, prije odlaska za Prnjavor, naredio 5. kozaračkoj da se sa 1. i 3. bataljonom napadne tu četničku jedinicu, sa istoka, iz pravca Kokora i Hrvaćana. Četrnaesta brigada je napala četnike sa juga, prilazeći im iz pravca Crnog vrha. Do početka napada, trebalo je da se jedan njen bataljon probije u rejon "Table" (između Klašnica i Čardačana), da bi se četnicima spriječilo povlačenja u Klašnice (kod Laktaša), kada se pred napadom 5. brigade i ostalih bataljona 14. brigade počnu bježati. Tamo su inače kuda uvijek bježali kada su na tom prostoru bili napadnuti.
Prema oskudnim četničkim dokumentima, izgleda da ova njihova grupacija 17. i 18. novembra češće bila na tom području "radi uspješnijih izvođenja predstojećih operacija". Bila je grupirana u dvije kolone. Prva, desna, koja se razmjestila na prostoru Crni vrh – Slatina, uključivala je Banjalučku, Vrbasku i dijelove Teslićke četničke brigade, pod komandom četničkog potporučnika Bogdana Vujačića. Druga, ljevokrilna, bila je sastavljena od 3. krajiške (sa Manjače), Župske i dijelova Motajičke četničke brigade pod komandom Mitra Trivunčića.
Iznenadni sudar sa njemačkom trupom omeo je Brigadu u izvršenju zadatka koji joj je postavio Štab divizije. U periodu od 19. do 23. novembra je ostala na prostoru prema Klašnicama (kod Laktaša) i Banjoj Luci. Sekretari aktiva i bataljonskih biroa su 19. i 20. novembra bili na divizijskom savjetovanju u selu Čečava. Prema sačuvanim zabilješkama Advana Hozića, prisutni su, pored ostalih, bili Braco Erceg, Braco Nemet, Pero Kulundžija i Mile Trnjaković, te SKOJ-evska rukovodstva 5. i 12. krajiške brigade. SKOJ-evsko rukovodstvo 14. Brigade je pristiglo 21. novembra u Prnjavor, a 22. novembra priključilo se svojim jedinicama na Devetini. Brigada se zatim pomjerila prema selu Potočanima, 23. novembra, a 24. prema Prnjavoru. U međuvremenu, oko 20. novembra, 3. bataljon brigade krenuo je prema Jajcu, po oružje koje su slali saveznici. Sa bataljonom je bio i veliki broj boraca iz cijele divizije. Kolona je brojila preko 300 boraca, a sa nom su su išli i delegati na Drugo zasjedanje AVNOJ-a iz istočne i srednje Bosne.
Delegate iz srednje Bosne predvodio je Ilija Kostić. Uz Kostića, bili su delegati: Vid Nježić, Boško Hadžić, Ljubo Janković, Jovo Mrđa, Gavro Ćirić, Aleksa Suvajac, Ignac Kunecki, Vasilj Semak, hodža Džemal Mahmutćehajić, Milan Rončević, hodža Sulejman Hadžisarajlić, Adem Hercegovac, Edhem Pobrić, Košta Jotić Kojo, Mitar Subotić, Milutin Đurić, Sredoja Đukarić, Mihajlo Pavlović, Ilija Slavnić, Duško Josipović, Sabit Hodžić i hodža Mehmed Mujkić iz Kotor-Varoši.
Sa ovom kolonom je bio i komandant Divizije, Josip Mažar Šoša. Oružje i municija za 11. diviziju dobijeni su na željezničkoj stanici u Jajcu. Tamo su pristizali veliki transportni kamioni marke "IF", koje su vozili zarobljeni italijanski vojnici. Na povratku iz Jajca, gdje si neki vidjeli i Josipa Broza Tita, prve noći su zanoćili u selu Divičanima.
Prema dovorenom početku napada, Treća četa je krenula na prostor oko škole i crkve u selu Velika Bukovica, sa zapada. Druga četa je napadala iz pravca rijeke Bosne – sa istoka. Selo V. Bukovica, u kojoj su zanoćili kozački neprojateljski dijelovi, imalo je u blizini crkvu i školu, gdje se neprijatelj smjestio. Neprijatelji su tu otvorili paljbu po četama 1. bataljona. U vrijeme napada Kozaka na borce 1. bataljona 14. brigade, četa 2. bataljona 5. brigade je "pripucala", ali nije napala. Tako su dvije čete 1. bataljona 14. brigade upale u zamku. Borci 1. bataljona nisu ustukli. Međusobna neravnopravna borba se nastavila, uz djejstvo mitraljeza, i minobacača. Neprijatelj je ispaljivao i svjetleće rakete, iznad 2. bataljona 5. brigade, pa se mogao vidjeti raspored partizana O akciji i gubicima referirano je štabu Divizije, što je u ime bataljona učinio komesar. Josip Mažar Šoša ga je primio i pohvalio „inicijativu“ Bataljon a. I na brigadnoj konferenciji (5. februara 1944.), Štab divizije je također pohvalio ovu samoinicijativu, i pored vidnih gubitaka.
Prema naredbi štaba Divizije, sa željezničke pruge, Brigada se povukla 28. novembra prema Ljeskovim vodama (sela Radonjići i Stanovi), ali je uveče, istog dana, vraćena u akciju, ali ovoga puta zajedno sa 12. slavonskom brigadom. Na prugu, u rejon željezničke stanice Rudanka, jedinice 14. brigade su stigle 29. novembra oko 23:00 sata. Dok su jedni dijelovi ovih brigada bili u obezbjeđenju prema Derventi i Doboju, drugi su rušili prugu. "Pruga Derventa – Doboj na više mjesta porušena", konstatirano je za tu noć u jednom neprijateljskom izvještaju. Drugi je nešto precizniji, jer u njemu stoji da je noću, 29. novembra u 23:00 sata, veća grupa partizana raskinula željezničku prugu Johovac – Rudanka, u dužini od 80 metara i da je željeznički saobraćaj uspostavljen tek 30. novembra u 8:00 sati. Glavnina brigade nalazila se 1. decembra ponovo na relaciji Stanovi – Gojakovac – Križ, sjeverozapadno od Doboja, a 4. decembra, po sjećanju Advana Hozića, u rejonu selo Vijačani – selo Stara Dubrava (danas Ukrina).
Bitka za Prnjavor
Bitku za Prnjavor 14. SNOUB je vodila u januaru 1944.
Bojna je 8. januara započela sistematsko utvrđivanje Prnjavora. Na prilazima grada i prnjavorskoj periferiji, kao i u samom gradu, izgrađen je veći broj solidno građenih bunkera i uporišnih tačaka. Prva bojna je stalno izviđala oko Prnjavora i održavala čvrstu vezu sa četnicima. Tada je, 17. januara, viđen je četnički i komandir Miloš Kondić, koji je posjetio Vagnera. Poslije podne 17. januara je protivoklopna satnija napustila Prnjavor i otišla u pravcu Dervente, što je ukazivalo da od tada nije znala da je 14. brigada u rejonu sela Vijačani.
Nakon usaglašavanja procjena zaamjenika komandanta Divizije pomoćnika komesara 14. Brigade i partijskiog rukovodioca Brigade (Pstrocki) donesena je odluka da napad otpočne 18. januara u 22:00 sata. Novi sastanak, kome je prisustvovao i štab 12. slavonske, održan je 18. januara, u prijepodnevnim satima. Razrađen je plan napada i precizirano da se obje brigade angažiraju sa po dva bataljona.
Za zaštitu pravca prema Banja Luci određen je jedan bataljon 14. brigade, a prema Derventi dva bataljona 12. i jedan bataljon 14. Naređeno je da se bataljon prema Banjaluci postavi u visinu sela Potočani, a bataljoni prema Derventi na liniju Ukrinski lug – Jeftića mlin – Palačkovci. Prvi bataljon je upućen u Potočane, a četvrti prema Palačkovcima. Drugi bataljon je dobio naredbu da napada općim pravcem: selo Konjuhovci – Mahala – žandarmerijska kasarna. Na desnom krilu, kod džamije, trebao je da uspostavi vezu sa lijevokrilnim bataljonom 12. Slavonske brigade. Zadatak Trećeg bataljona je bio napad iz sela Maćino Brdo i Lazine vode ka katoličkoj crkvi i prnjavorskom groblju, gdje se trebalo povezati sa desnim krilom 12. brigade. Planirano je da 2. i 3. bataljon zajedničkim snagama likvidiraju neprijateljski punkt u rejonu Ćosića hotel – katolička crkva, a zatim, sa 12. brigadom, da ovladaju i ostatkom tog istaknutog dijela grada.
U toj situaciji, pretpostavlja se da je četnički komandir Miloš Kondić imao podatke o dolasku partizanskih snaga u rejon Šarinci – Vijačani, 17. januara i da li je na to upozorio prnjavorsku posadu, ali se pouzdano zna da je u predvečerje 18. januara, neidentificirani mještanin iz sela Drenove donio posadi vijest da će ih te večeri napasti partizani.
Bitka za Obodnički vis
Bitka za Obodnički vis počela je 28. jula 1944., kada su ustaška 2. bojna 3. lovačke pukovnije i ustaška milicija iz Kotor-Varoši, napale iz pravca Kotor-Varoš – Obodnik. Odbrana ove strateški važne tačke bila je zadatak 14. srednjobosanske udarne brigade. Sa dodatnim borbama u bližem okruženju, trajala je do 4. augusta iste godine, ali su borbe nastavljene prema Šipragama, Korićanima i Skender Vakufu.
Obodnik od davnina bio značajna lokalna raskrsnica kimunikacija uz Vrbanju (prema Šipragama i Kruševu Brdu) i njenu pritoku Kruševicu (prema Maslovarama i Tesliću. Kao dominantna uzvisina iznad Obodnika, Obodinski vis, tj. (kartografski) Veliki Obodnik (640 m) je bio važna strateška tačka u svim vojnim operacijama oko Obodnika, Orahove i Maslovara i dalje prema Tesliću i Doboju. Jaka strateška pozivija V. Obodnika je pojačana činjenicom da je na rastojanju od oko jedan kilometar od vrha, njegovo podnožje (uz Vrbanju) niže za 300 m, tj. na visini od 340 m n/v.
Prethodni uspjesi neprijatelja u odbrani pozicija oko Prnjavora i Teslića imali su teške posljedice u razvoju pokreta otpora u Srednjoj Bosni. Neprijateljske snage su u tim uvjetima iz pravca Kotor-Varoš – Teslić, prijetille i prodorom od Obodnika ka Šipragama, gdje je bila divizijska bolnica.
Njoj su se u početku suprostavili samo 2. i 3. bataljon 14. brigade. Iz četničkih dokumenata se vidi da je lijepog 28. Jula, komandant 2. bataljona Vrbaske četničke brigade, oko 15 sati, od komandanta ustaške milicije, Kotor-Varoš Zvonke Jovića dobio pismo u kjem ga ovaj obavještava da:
Prema svim procjenama, neprijatelj je bio više zainteresiran za napad na partizansku Bolnicu u Šipragama nego sam Teslić, ali da bi došao do Šipraga morao je da prodre do Obodničkog visa, a taj pravac branio je 3. bataljon. Držao je položaje na kosama oko Vrbanjaca, prema Uzlomcu.
Ujutro, 28. jula, dva aviona su prvo nadletala i bombardirala položaje 3. bataljona 14. SNOUB-a, a istovremeno se vodila borba i na kosama južno od Vrbanje, na liniji sela Dragiševac – Podstaza – Orahova, gdje se branio 2. bataljon, koga je napadala ustaška milicija iz pravca sela Sokoline (Kotor-Varoš).
Naredne večeri, 3. bataljon je poslao jednu četu u protunapad, da bi potisnuo neprijatelja sa lijevog krila njegovih položaja. Bataljonom je komandovao zamjenik komandanta Vlado Jotanović. Glavnina čete, koja je napadala sa fronta, doprla je do neprijateljskih rovova, ali napad nije uspio. Sutradan izjutra, po još pospanim borcima 3. bataljona počele su da padaju minobacačke granate. Zatim je napala i neprijateljska pješadija, podržana vatrom pušaka, puškomitraljeza i teških mitraljeza.
Neprijatelj je bio daleko nadmoćniji, a skupa sa „nekim njemačkim dijelovima“ u kotorvaroškoj miliciji, njegove snage su imale oko 1.500 vojnika i starješina.
Bitka za Doboj
Najveća bitka za Doboj u Drugom svjetskom ratu odvijala se u augustu 1944., kada su partizani napali garnizon vojske NDH. Glavninu partizanskih snaga činile su 14. SNOUB i 21. slavonska brigada NOVJ.
Zadnjeg dana augusta 1944. godine, 14. brigada (bez 4. bataljona) se premještala u pravcu Doboj – Teslić. Dio njenih snaga je 1. septembra već bio u Čečavi. U okolini Teslića tada su djelovali Tešanjsko-teslićki odred, a prema Doboju i 21. slavonska brigada.
Garnizon je napala 53. divizija sa 21. slavonskom i 14. srednjobosanskom brigadom, bez 4. bataljona. Dvadeset i prva slavonska imala je zadatak da nastupa sa sjevera, a 14. srednjobosanska od juga i zapada. Zadatak je bio da se poslije predaje jedinica na spoljnjoj liniji odbrane produži nastupanje, razbije unutrašnji sistem odbrane i zauzme grad.
Više oficire dobojskog garnizona, 8. septembra oko 17:00 sati je pokrenula vijest da je komandant 1. lovačkog zdruga, pukovnik Luka Sarić, napustio komandno mjesto i prešao u Trebavski četnički odred. Oficiri koji nisu znali za dogovor o predaji potražili su Asima Tanovića, komandanta 6. posadnog zdruga, i Slavka Telarevića, komandanta 5. artiljerijskog puka, da neko od njih privremeno preuzeo komandu nad 1. lovačkim zdrugom. Ustanovljeno je da njih nema i da su prešli na stranu partizana.
125. brdska brigada
125. brdska brigada vojna je jedinica koja je tokom rata u Bosni i Hercegovini djelovala u sastavu Prvog korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine.
14. srednjobosanska udarna brigada
Bitka za Doboj
U određeno vrijeme, napad je otpočela 14. srednjobosanska brigada napadom na kotu 258:
125. brdska brigada
Osnovana je 13. oktobra 1995. tokom organizacijskih promjena i masovne demobilizacije jedinica 12. divizije spajanjem 101. i 155. brdske brigade.
14. srednjobosanska udarna brigada
Bitka za Doboj
, pisalo je o tome kasnije u izvještaju štaba 1. lovačkog zdruga.
Odmah nakon ovog napada, Druga bojna je prešla je na stranu jedinica partizanske 53. divizije. Kada je 21. slavonska brigada pošla u napad, pred njom je bio otvoren put sve do druge linije odbrane.
Prvi bataljon 14. srednjobosanske udarne brigade je nastupao prema gradu, iz prava južnije od Denkovače, a 3. bataljon između rijeke Bosne i Makljenovca, prema tvornici šećera. Treći i 1. bataljon su došli su do unutrašnje linije odbrane Doboja i djelimično su upali u grad i iza ove linije, što dokazuju neprijateljska dokumenta:
To je primoralo ostatke štaba 1. lovačkog zdruga da se skloni u zgradu gdje se nalazio njemački štab. Posebne teškoće je imao 2. bataljon 14. brigade, koji je napadao preko Makljenovca, kada je zbog zabune u koordinaciji akcije ranjeno nekoliko boraca, a bilo je i poginulih. Počela je bitka koja je trajala do oko 5:00 sati.
Te noći je u partizane je prešla velika većina oficira 1. lovačkog zdruga i sve njegove prištapske jedinice sa svojim komandnim kadrom (izuzev sanitetske čete), kao i dompobrani 6. posadnog zdruga, a pred zoru se na Denkovaču izvukao i 5. artiljerijski puk i baterija 16. artiljerijskog puka. Pošto se 3. bojna još branila na Makljenovcu, na nju je 9. septembra, domobranski artiljerijski puk sa Denkovače otvorio vatru. Ta bojna se zatim počela naglo povlačiti, a dijelovi 2. bataljona bili su upali u njihove rovove, ali se pozicijska borba nastavila sve do 8:00 sati. Tada je 2. bataljon, uz pomoć 1. bataljona i pomoć partizanima pridošle domobranske artiljerije, izvršio novi napad i sa 1. bataljonom potisnuo 3. bojnu. Partizani su prodrli sve do katoličke crkve.
Prva banjalučka operacija
Jedanaesta krajiška divizija NOVJ, u čijem je sastavu bila 14. brigada, dobila je zadatak da napadne i likvidira sva neprijateljska uporišta oko Banje Luke, na desnoj obali Vrbasa. Naredni zadatak je bio da, na najpogodnijim lokacijama, dijelom snaga osvoji lijevu obalu ove rijeke, naročito preko Rebrovačkog mosta.
U zapovijesti štaba 5. bosanskog korpusa nije bilo predviđeno učešće 14. brigade u ovom napadu na Banju Luku, ali ju je štab 11. divizije u obje svoje zapovijesti (od 27. i 28. decembra), uključio. Pored nje isti zadatak su dobile i 5. kozaračka brigada i 12. KNOU brigada, kao treće kolonu ove operacije, a dijelom i kao divizijske rezerve. Četrnaesta brigada, međutim, u napadu na Banju Luku nije djejstvovala kao cjelina. Iz nje je izdvojen 1. bataljon u opštu divizijsku rezervu, sa zadatkom da sa dijelovima 12. krajiške likvidira policijsku karaulu kod Rebrovačkog mosta, zauzme most i na lijevoj obali Vrbasa uspostavi mostobran. Odatle je trebalo da potpomaže prodor dijela 12. krajiške koji je išao u pravcu „Vrbas-logora“. Usput je trebalo da likvidira i sjedište Gestapo-a.
Ostatak 14. brigade kojoj je pridodat i Prnjavorski partizanski odred, trebalo je da formira dvije grupe. Planirano je da jedna napada i likvidira obezbjeđenje oko vojnih magacina na Krčmaricama, gdje se pretpostavljalo da ima oko 250 neprijateljskih vojnika i nešto artiljerije. Poslije likvidacije posade oko magacina trebalo je da čisti sela Priječane i Trn i potpomaže 5. kozaračku pri likvidaciji neprijatelja u Trapistima. Ovaj zadatak je dobio 2. bataljon. Zaštita divizijske hirurške ekipe („sa dr Spremom“), koja je bila smještena u Slatini povjerena je Prnjavorskom partizanskom odredu. Druga grupa trebalo je da napadne neprijateljsku posadu u Klašnicama u kojoj je bila jedna bojna 7. lovačke pukovnije i uspostavi na tom dijelu čvrst mostobran.
Druga banjalučka operacija
Druga banjalučka operacija Narodnooslobodilačkog pokreta Jugosjavije (NOP), odnosno partizana događala se od 18. do 20. septembra 1944. godine, a završne procedure, uz preuzimanja plijena, trajale su do 27. septembra. Planirana je i realizirana snagama jedinicama Petog bosanskog korpusa, tj 4. krajiške narodnooslobodilačke divizije, uz učešće 14. srednjobosanske udarne brigade iz 11. Narodnooslobodilačke udarne divizije.
Okupiranu Banjaluku su branile njemačke snage, uz pomoć 3. i 4. ustaške bojne Nezavisne Države Hrvatske, pod zapovjedništvom tek pridošlog satnika (pukovnika) Buljana, koji je preuzeo komandu dan prije (17. septembra) operacije. Pravovremeno je, na jugoistočnim prilazima osujećena pomoć četničkih kolaboracionista iz pravca naselja Vrbanja.
Jedinice 5. bosanskog korpusa NOVJ zauzele su Banjaluku, izuzev tvrđave Kastel u kojoj se utvrdila grupa od 300 Nijemaca i ustaša) i ostalim uporištima u dolini Vrbasa i u Lijevču, osim Bosanske Gradiške. Poražene si i potpuno ili djelimice uništene sve neprijateljske snage (oko 12.000 ljudi). 21. septembra zarobljeni su i sam zapovednik odbrane Banjaluke, njemački general fon Devic, zajedno sa šefom Gestapo-a majorom Vilijem Volterom i ustaškim zapovednikom Viktorom Gutićem.
Druga oklopna njemačka armija je imala dvije borbene grupe za pomoć snagama u oblasti Banjaluke (borbene grupe fon Panvic i fon Rudno). Partizani su prvu napadali iz pravca Bosanske Gradiške prema jugu, a druga iz pravca Doboja je nadirala prema sjeverozapadu. Pod njihovim pritiskom jedinice 5. korpusa NOVJ su nakon uzimanja ratnog plijena napustile Banjaluku 27. septembra 1944. Po naređenju Vrhovnog Štaba NOVJ, Peti bosanski korpus NOVJ je zatim glavninu snaga orijentirao, preko Travnika, prema dolini Bosne i Sarajevu.
Borba za oslobođenje Prnjavora
Prnjavor je 1944. bio malo mjesto na putu Derventa – Klašnice – Banja Luka, a do okupacije bio je sjedište sreza. Prema popisu stanovništva od 1930. godine cijeli srez je imao 63.653 stanovnika, od čega je 6.679 ukljućivalo oko 14 narodnosti (Poljaci, Česi, Slovaci, Ukrajinci, Nijemci, Italijani, Mađari, Jevreji, Rusi, Romi, Bugari itd). Od oko 47 mjeseci, koliko je trajala okupacija i NDH, Prnjavor je oko 22 mjeseca bio slobodan. Praktično, to je bilo od 10. jula 1943. do kraja rata.
Nakon usaglašavanja procjena zaamjenika komandanta Divizije pomoćnika komesara 14. Brigade i partijskiog rukovodioca Brigade (Pstrocki) donesena je odluka da napad otpočne 18. januara u 22:00 sata. Novi sastanak, kome je prisustvovao i štab 12. slavonske, održan je 18. januara, u prijepodnevnim satima. Razrađen je plan napada i precizirano da se obje brigade angažiraju sa po dva bataljona.
U brigadi je bilo 120 članova KPJ, u 12 četnih ćelija i 5 štabskih, a jedan dio članova bio je u ćelijama pri radnim vodovima, brigadnoj intendanturi, brigadnoj ambulanti i zaštitnici pri štabu brigade. Kandidata je bilo 21, a SKOJ-evaca 159. Drugi bataljon je imao najviše članova Partije – 35, Prvi 31, Treći 27 a Četvrti svega 20 članova. U 14. brigadu došao je 18. februara kapetan Albert Trinki na mjesto načelnika štaba, koje od formiranja brigade nije bilo popunjeno. U periodu od 21. februara brigada je bila u pokretu ka Prnjavoru, radi učešća na proslavi 26-godišnjice formiranja Crvene Armije. Smotra je održana 23. februara. Učestvovale su 5. kozaračka i 14. srednjobosanska NO udarna brigada.
Šesta neprijateljska ofanziva
Još prije partizanskog napada na Banju Luku, njemačka komanda je planirala da većim snagama, u suradnji sa ustašama i četnicima, "pročešlja" i područje srednje Bosne. U pismu Komande zapadne Bosne komandantu Bosansko-krajiškog četničkog korpusa, od 23. decembra 1943., između ostalog, je stajalo: "Ovih dana Nijemci će napasti crvene jakim snagama". Uočeno je da se kolone od "nekoliko hiljada motorizovanih vozila" kreću preko istočne Bosne ka dolini rijeke Bosne i Doboju. Te snage su bile spremne za akciju već 1. januara 1944. Nakon tih saznanja, Vrhovni štab i štab 5. korpusa su odlučili za prekid napada na Banju Luku i povlačenje.