cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Partsko carstvo
Proširenje i konsolidacija
Demetrije II Nikator je 140. godine p.n.e. uspio pokrenuti protivnapad protiv Parčana u Mezopotamiji. Uprkos ranim uspjesima, Seleučka vojska je poražena a Demetrije II zarobljen i odveden u Hirkaniju. Tamo je Mitridat sa velikim gostoprimstvom tretirao svog zarobljenika da ga je čak oženio svojom kćerkom Rodogunom. Demetrijev brat Antioh VII Sidet (138. - 129. p.n.e.) je pokrenuo veliku kampanju 130. godine p.n.e. kako bi zauzeo Mezopotamiju. Nakon poraza partskog generala Indatesa kod Velikog Zaba uslijedio je lokalni ustanak u kojem je ubijen partski guverner Babilonije. Antioh VII je osvojio Babiloniju i grad Susu gdje je počeo kovati novac. Napredovanjem njegove vojske prema Mediji, partski kralj Fraat II (132. - 127. p.n.e.) je dobio ultimatum da ustupi svu zemlju osim Partije, plati veliki danak i oslobodi Demetrija iz zatočeništva. Fraat II je oslobodio Demetrija i poslao ga u Siriju odbivši ostale zahtjeve. U proljeće 129. godine p.n.e. Medijci su podigli otvoreni ustanak protiv Antioha VII čija je vojska iscrpila sve resurse zemlje. Dok je pokušavao utišati pobunu, partska vojska je upala u region i ubila Antioha VII. Njegovo tijelo je vraćeno u Siriju u srebrnom lijesu; njegov sin Seleuk je postao partski taoc, a kćerka se pridružila Fraatovom haremu.
Nakon vraćanja izgubljenih teritorija na zapadu, pojavila se nova prijetnja na istoku. Nomadska konfederacija Sjungnu je 176. godine p.n.e. istjerala nomadski narod Juezhi iz njihovih domova u provinciji Gansu na sjeverozapadu Kine, pa su Sake bili prinuđeni da se presele na zapad gdje su izvršili invaziju na sjeveroistočne granice Partskog carstva. Fraat II je pokušao da spriječi ovu invaziju ali je poginuo u bici. Rimski historičar Justin izvještava da je njegov nasljednik Artaban I (127 - 124. p.n.e.) doživio istu sudbinu boreći se sa nomadima na istoku. Nakon Seleučkog povlačenja iz Mezopotamije, partski guverner Babilonije je pokušao zauzeti Haracenu kojom je vladao Hispasin (141. - 124.). Međutim, Hispasin je 127. godine p.n.e. napao Babiloniju i zauzeo Seleukiju. Mitridat II (124. - 92. p.n.e.) je istjerao Hispasina iz Babilonije učinivši haracenske kraljeve partskim vazalima. Zauzevši grad Dura-Europus 115. godine p.n.e. došao je u sukob sa Kraljevinom Armenijom. Njegove snage su porazile i svrgnule armenskog kralja Artavazda I, a njegovog sina Tigrana uzeli za taoca.
Nizozemski jezik
Rasprostranjenost
Na svijetu postoji približno 23 miliona izvornih govornika ovog jezika, ne računajući govornike afrikansa.
Partsko carstvo
Proširenje i konsolidacija
Indo-partsko kraljevstvo, smješteno na teritoriji današnjeg Afganistana i Pakistana, je sklopilo savez sa Partskim carstvom tokom 1. stoljeća p.n.e. Bivar tvrdi da su se te dvije države međusobno smatrale političkim jednakim. Prilikom putovanja grčkog filozofa Apolonija iz Tijane kroz Partsko carstvo 42. godine, Vardan I (40. - 46.) mu je pružio zaštitu karavana dok je putovao u Indo-partsko kraljevstvo. Kad je Apolonije stigao do glavnog grada Taksile, vođa karavana je pročitao Vardanovo službeno pismo indo-partskom zvaničniku koji se prema njima odnosio sa velikom ljubaznošću. Tokom vladavine cara Wu Hana (141. - 87. p.n.e.), kineska dinastija Han je poslala delegaciju na dvorac Mitridata II 121. p.n.e. Oni su otvorili prve zvanične trgovinske odnose sa Partskim carstvo preko Puta svile, ali nisu postigli željeni vojni savez protiv konfederacije Sjungnu. Partsko carstvo se obogatilo oporezivanjem euroazijske karavanske trgovine svilom i luksuznim blagom koje su najviše uvozili Rimljani. Također su uvozili skupocjene bisere, dok su Kinezi kupovali partske začine, parfeme i voće. Kao znaci dobrih odnosa carevi su darovali egzotične životinje; Pakor II (78. - 110.) je 87. godine poslao lavove i perzijske gazele caru Zhang Hanu (75. - 88.). Trgovci iz Sogdijane su bili glavni posrednici ove vitalne trgovine donoseći u Kinu zapadnoazijsko i rimsko luksuzno staklo.
Nizozemski jezik
Službeni status
Nizozemski je službeni jezik Kraljevine Nizozemske (koja obuhvata evropsku Nizozemsku, Arubu i nekadašnje Nizozemske Antile). Također je jedini službeni jezik Surinama, koji je do 1975. bio dio Kraljevine Nizozemske. U Belgiji ima status jednog od tri službena jezika te službenog jezika pokrajine Flandrije. Jedan je od službenih jezika Evropske unije.
Partsko carstvo
Ratovi sa Rimskom republikom i Armenijom
Dobri odnosi sa Kušanskim carstvom su u velikoj mjeri jamčili sigurnost istočne granice. Tokom 1. stoljeća p.n.e., Partsko carstvo se fokusiralo na osiguranje zapadne granice koju je ugrožavala Rimska republika. Godinu dana nakon pokoravanja Armenije, rimski konzul Lucije Kornelije Sula se na rijeci  Eufrat sastao sa partskim diplomatom Orobazom. Njih dvojica su se složili da ova rijeka bude granica između Partskog carstva i Rimske republike. Uprkos tom sporazumu, Partsko carstvo je 92. godine p.n.e. vodilo rat protiv plemenskog vođe Laodike i njenog saveznika seleučkog kralja Antioha X Euseba (95. - 92. p.n.e.). Kada je seleučki kralj Demetrije III Eukarej (92. - 87. p.n.e.) pokušao opkoliti Beroju (današnji Alep), doživio je poraz od velike partske vojske. Mitridatov sin i nasljednik Gotarz I (91. - 80. p.n.e.) je vladao u razdoblju poznatom kao "Partsko mračno doba", zbog nedostatka jasnih podataka o događajima ovog razdoblja. Tek sa početkom vladavine Oroda II (57. - 37. p.n.e.) se može pouzdano pratiti linija partskih vladara. Tokom ovog perioda došlo je do slabljenja moći Partskog carstva što je iskoristio armenski kralj Tigran II (95. - 55. p.n.e.) da anektira partske teritorije u zapadnoj Mezopotamiji. Ova teritorija je vraćena tokom vladavine Sinatruka (75. - 69. p.n.e.).
Tokom Trećeg Mitridatskog rata, pontski kralj Mitridat VI (120. - 63. p.n.e.) je zatražio pomoć Partskog carstva u ratu protiv Rima, ali je Sinatruk odbio pomoći. Kada je rimski zapovjednik Lucije Licinije Lukul Mlađi marširao na armensku prijestolnicu Tigranakert 69. godine p.n.e., Mitridat VI i Tigran II su zatražili pomoć partskog kralja Fraata III (69. - 57. p.n.e.). On je odbio poslati pomoć jer je ranije utvrđena granica između Partskog carstva i Rimske republike. Pošto Tigran Mlađi, sin armenskog kralja Tigrana II, nije uspio da preuzme armensko prijestolje od svoga oca, uvjerio je Fraata III da maršira na novu armensku prijestolnicu Artašat. Nakon neuspješne opsade, Tigran Mlađi je pobjegao rimskom zapovjedniku Pompeju koji ga je odveo u Rim kao taoca. Fraat III je zatražio od Pompeja da vrati Tigrana Mlađeg, ali je to Pompej odbio. U znak odmazde, Fraat III je pokrenuo invaziju na Kordunu gdje ga je rimski konzul Lucije Afranije prisilio na vojno primirje.
Nizozemski jezik
Službeni status
Od 1980. tijelo koje regulira ovaj jezik jest Nizozemska jezička unija (Nederlandse Taalunie). Njen je zadatak usklađivanje i pojednostavljivanje raznih književnih i gramatičkih aspekata ovog jezika. Organizacija je zadužena i za promociju nizozemskog jezika. Redovno izdaje "zelenu knjižicu" (groen boekje), spisak službenih riječi nizozemskog jezika. Od 2005. i Surinam je član ove organizacije, tako da su tu sada, uz belgijsko-nizozemske, i brojni surinamski izrazi.
NGC 6695
NGC 6695 (također poznat kao IRAS 18410+4018, MCG 7-38-18, PGC 62296 i UGC 11340) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 252 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lira. Najveći prečnik je 1,10 (81 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (51 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 22. augusta 1884. godine.
Nizozemski jezik
Jezici proizašli iz nizozemskog
Bliski rođak nizozemskog jezika jest afrikans ili afrikanerski jezik, koji se govori u Južnoafričkoj Republici i Namibiji. Ovaj jezik nastao je većinom od raznih dijalekata nizozemskog iz 17. stoljeća. Govornici nizozemskog obično mogu razumjeti i čitati afrikans.
Partsko carstvo
Ratovi sa Rimskom republikom i Armenijom
Fraata III su ubili njegovi sinovi Orod II i Mitridat IV, nakon čega je Orod II prisilio Mitridata IV da pobjegne u rimsku provinciju Siriju. U znak podrške Mitridatu IV, rimski konzul Aul Gabinije je marširao do Eufrata, ali se morao vratiti kako bi pomogao Ptolemeju XII Auletu (55. - 51. p.n.e.) u smirivanju pobune u Egiptu. Uprkos nedostatku podrške Rimske republike, Mitridat IV je uspio osvojiti Babiloniju i Seleukiju 54. godine p.n.e. Orodov general Surena je 53. godine p.n.e. zauzeo Seleukiju i zarobio Mitridata, pa je Marko Licinije Kras napao Partsko carstvo. Dok je njegova vojska marširala prema Haranu, Orod II je napao Armeniju natjeravši rimskog saveznika i armenskog kralja Artavazda II (55. - 34. p.n.e.) na bračni savez između partskog prijestolonasljednika Pakora I (51. - 38. p.n.e.) i Artavazdove sestre. Partska vojska od 1.000 katafrakta naoružanim kopljima i 9.000 konjskih streličara se sukobila sa rimskom vojskom koja je činila sedam legija i lako pješaštvo. Zahvaljujući velikoj količini strijela koje su nosile 1.000 deva, partska vojska je pružala konjskim streličarima stalnu zalihu strijela. Konjski streličari su upotrebljavali taktiku "Partskog hitca" sumirajući povlačenje kako bi izvukli neprijatelja, a zatim se okrenuli i pucali na njih kad su bili izloženi. Ova taktika izvedena sa teškim kompozitnim lukovima je razorila Krasove snage. Krasov poraz kod Harana je bio jedan od najgorih vojnih poraza u rimskoj historiji.
Oslabljeno nakon pobjede nad Krasom, Partsko carstvo je pokušalo zauzeti rimske teritorije u jugozapadnoj Aziji. Prijestolonasljednik Pakor I i njegov zapovjednik Osak su napali Siriju i Antiohiju 51. godine p.n.e., ali ih je odbio Gaj Kasije Longin koji je ubio Osaka. Kada je Pakor I napao Siriju tokom Drugog trijumvirata 40. godine p.n.e., Marko Antonije nije bio u stanju predvoditi rimsku odbranu zbog odlaska u Italiju kako bi se suprotstavio svom suparniku Oktavijanu. Nakon što je Siriju okupirala partska vojska, Pakor I i njegov zapovjednik Barzafarn su napali rimski Levant. Oni su pokorili sva naselja na mediteranskoj obali osim Ptolemaisa (današnja Akra, Izrael) i Tira. Međutim, ubrzo nakon toga su istjerani iz Levanta zahvaljujući rimskoj kontraofanzivi koju je pokrenuo general Publije Ventidije Bas. On je pobjedio partsku vojsku kojom je komandovao general Farnapat u bici kod Amanskog prijevoja. Slijedeće godine, Pakor I se suočio sa Ventidijem u bici kod Gindara. Njegovim ubistvom uslijedila je kriza nasljedstva u kojoj je Orod II izabrao Fraata IV (37. - 2. p.n.e.).
Nizozemski jezik
Jezici proizašli iz nizozemskog
Također postoji određeni broj kreolskih jezika nizozemskog porijekla, većinom u Indoneziji i SAD-u.
Partsko carstvo
Ratovi sa Rimskom republikom i Armenijom
Dolaskom na prijestolje, Fraat IV je eliminirao i protjerao vlastitu braću. Jedan od njih je pobjegao Marku Antoniju i uvjerio ga da napadne Partsko carstvo. Sljedeće godine su Marko Antonije i armenski kralj Artavazd II su izvršili invaziju iz Teodiosiopolisa na Atropatenu kojom je vladao partski saveznik Artavazd I. Međutim, Fraat IV je u zasjedi uništio divovskog udarnog ovna koji je bio namijenjen opsadi Praaspe nakon čega je Artavazd II napustio Antonijeve snage. Oslabljena Antonijeva vojska je pobjegla u Siriju gdje je Marko Antonije namamio Artavazda II u zamku sklapanjem bračnog saveza. Kao zarobljenik je paradirao tokom rimskog trijumfa u Aleksandriji gdje ga je pogubila Kleopatra VII.
Nizozemski jezik
Dijalekti
300px|mini|desno|Dijalekti nizozemskog jezika Postoje razni dijalekti nizozemskog, i u Nizozemskoj i u Belgiji. Obično se dijele u sljedeće grupe:
Partsko carstvo
Odnosi sa Rimskim carstvom i kontakt sa kineskim generalima
Nakon poraza Antonija i Kleopatre u bici kod Akcija 31. godine p.n.e., Oktavijan je konsolidirao svoju političku moć postavši prvi rimski car. Otprilike u isto vrijeme, Tiridat II je nakratko svrgnuo Fraata IV koji je brzo uspostavio svoju vlast uz pomoć skіtskih nomada. Tiridat II je pobjegao u Rimsko carstvo zajedno sa jednim Fraatovim sinom kojeg je uzeo za taoca. Nakon pregovora 20. godine p.n.e., Fraat IV je dobio svog otetog sina a Rimljani izgubljene akvile i preživjele ratne zarobljenike. Oktavijan je pozdravio povratak akvila kao političku pobjedu nad Partskim carstvom; ova se propaganda proslavila kovanjem novih kovanica i izgradnjom novog hrama u kojem su se nalazile akvile. On je zajedno sa princem dao i rimsku robinju koja je kasnije postala partska kraljica Musa. Kako bi osigurala nasljedstvo svom sinu, Musa je uvjerila Fraata IV da ostale sinove preda Oktavijanu kao taoce. Oktavijan je ovo iskoristio kao propagandu navodeći ga kao veliko ostvarenje svog božanskog djelovanja.
Kada je Fraatov sin preuzeo prijestolje kao Fraat V (2. p.n.e. - 4.), došlo je do negodovanja partskog plemstva koje je prisililo kralja na egzil u Rimsko carstvo. Njegov nasljednik Orod III je vladao samo dvije godine kada ga je naslijedio Vonon I koji je prihvatio mnoge rimske manire. Partsko plemstvo je, gnjevno Vononovim simpatijama prema Rimljanima, podržalo Artabana II (12. - 40.) koji ga je svrgnuo sa prijestolja. Tokom njegove vladavine, dva jevrejska brata iz Nehardeje (u blizini današnje Faludže, Irak) su predvodili pobunu protiv partskog guvernera Babilonije. Nakon poraza, njih dvojica su dobila pravo da upravljaju regijom jer se Artaban II plašio širenja pobune. Anilajeva partska supruga je otrovala Asinaja iz straha da će ubiti Anilaja zbog braka sa pagankom. Nakon njihovog uklanjanja sa vlasti, mnogi Babilonci su počeli uznemiravati jevrejsku zajednicu tjerajući ih da emigriraju u Seleukiju. Kada se taj grad pobunio protiv Partskog carstva 35. godine, mnogi jevreji su pobjegli u Ktesifon, Nehardeju i Nisibis.
Rimski car Tiberije (14. - 37.) se uključio u zavjeru iberijskog kralja Farsmana I da postavi svog brata Mitridata na prijestolje Armenije atentatom na partskog saveznika i armenskog kralja Arsaka I. Neuspjeh Artabana II da povrati partsku kontrolu nad Armenijom je izazvao aristokratski ustanak koji je prisilio Mitridata da pobjegne u Skitiju. Nakon Artabanove smrti, započeo je građanski rat između zakonitog nasljednika Vardana I i njegovog brata Gotarza II. Nakon ubistva Vardana I tokom lovačke ekspedicije, partsko plemstvo je apeliralo rimskom caru Klaudiju (41. - 54.) da pusti princa Meherdata da izazove Gotarza II. Njega su izdali i zarobili guverner Edese i adijabenski kralj Izat II; Gotarz II mu je dopustio da živi pošto mu je osakatio uši čime ga je spriječio da naslijedi prijestolje.
Nizozemski jezik
Dijalekti
B. Sjeverozapadna grupa
Partsko carstvo
Odnosi sa Rimskim carstvom i kontakt sa kineskim generalima
Kineski general Ban Chao, general protektorata zapadnih regiona, je 97. godine poslao svog izaslanika Gan Jinga na diplomatsku misiju u Rimsko carstvo. On je tokom putovanja posjetio dvorac Pakora II u Hekatompilu i Perzijski zaliv, gdje su ga partske vlasti uvjerile da je naporno putovanje morskim putem oko Arapskog poluostrva jedini siguran put do Rima. Gan Jing se razočaran vratio kući pruživši caru He Hanu (88. - 106.) detaljni izvještaj o Rimskom carstvu baziran na partskim pričama. Kineski zapisi govore da je grupa rimskih trgovaca stigla u glavni grad Luojang 166. godine tokom vladavine Marka Aurelija (161. - 180.) i Huana Hana (146. - 168.).
Nizozemski jezik
Dijalekti
D. Centralnosjeverna grupa
Partsko carstvo
Pad Partskog carstva
Nakon što je iberijski kralj Farsman I postavio svog sina Radamista (51. - 55.) za kralja Armenije, Vologaz I (51. - 78.) je planirao da napadne i smjesti svog brata Tiridata na armensko prijestolje. Dolaskom na vlast Tiridata I (55. - 58.), Partsko carstvo će držati čvrstu kontrolu nad Armenijom - sa kratkim prekidima - preko armenske dinastije Arsakida. Nakon pada Partskog carstva, dinastija Arsakida je nastavila vladati Armenijom, Gruzijom i Kavkaskom Albanijom. Kada se Vardan II pobunio protiv svog oca 55. godine, Vologaz II je povukao svoje snage iz Armenije. To je dovelo do Rimsko-partskog rata u kojem je vojskovođa Gnej Domicije Korbulon postigao vojni uspjeh postavivši Tigrana VI (58. - 61.) za kralja Armenije. Međutim, Korbulonov nasljednik Lucije Kasenije Pet je poražen od partskih snaga čime je uslijedilo potpisivanje mirovnog sporazuma u Rimu 63. godine. Tada je rimski car Neron (54. - 68.) svečano okrunio Tiridata I (62. - 88.) za kralja Armenije stavljajući mu kraljevsku dijademu na glavu.
Nizozemski jezik
Dijalekti
E. Centralnojužna grupa
Partsko carstvo
Pad Partskog carstva
Uslijedio je dugi period mira kojeg su prekinuli kasniji rimski carevi koji su pokušali osvojiti istočne dijelove plodnog polumjeseca. Ova pojačana agresija se može objasniti reformom rimskih vojnih snaga. Kako bi uništili partsku vojsku koristili su Nabatejce, ali su kasnije uspostavili stalnu pomoćnu silu koja je nadopunila njihove teške legionarske trupe. Međutim, ove snage nisu bile dovoljno moćne jer su zauzele vrlo malo teritorija. Primarna motivacija za rat je bila lična slava i politički položaj cara. Neprijateljstvo između Rimskog i Partskog carstva je obnovljeno kada je Hozroje I (109. - 129.) svrgnuo armenskog kralja Sanatruka (88. - 110.) i postavio Aksidara (110. - 113.). Rimski car Trajan (98. - 117.) je bez savjetovanja sa Rimom svrgnuo Aksidara i zauzeo grad Nisibis; njegovo zauzimanje je bilo od presudnog značaja za osiguranje svih glavnih ruta preko sjeverne mezopotamske ravnice. Sljedeće godine je Trajan izvršio invaziju na Mezopotamiju naišavši na mali otpor pošto je Hozroje I vodio građanski rat sa Vologazom III (129. - 147.). Prezimivši u Antiohiji, nastavio je marširati niz Eufrat zauzevši Dura-Europus, Ktesifon, Seleukiju i Haracenu gdje je gledao kako brodovi iz Perzijskog zaliva odlaze u Indiju.
Nizozemski jezik
Dijalekti
F. Jugoistočna grupa
Partsko carstvo
Pad Partskog carstva
Kada je Trajan 116. godine osvojio perzijski grad Susu, okrunio je rimskog vazala Partamaspata za novog kralja Partskog carstva. Nakon pobune Babilonskih gradova i neuspješne opsade Hatre, Trajan je bio prisiljen da se povuče iz Mezopotamije 117. godine. Njegovo povlačenje je bilo - po njegovim namerama - privremeno jer je želio obnoviti napad na Partsko carstvo, ali je iznenada umro u augustu 117. godine. Njegov nasljednik Hadrijan (117. - 138.) je odlučio da ne izvrši invaziju na Mezopotamiju zbog ograničenih vojnih resursa čime je potvrdio rimsko-partsku granicu na rijeci Eufrat. Partamaspat je pobjegao nakon partske pobune, pa su ga Rimljani postavili za kralja Osroene. Nakon smrti Vologaza III, novi partski kralj Vologaz IV (147. - 191.) je pokrenuo period mira i stabilnosti. Međutim, partskim napadom na Armeniju i Siriju 161. godine započeo je Rimsko-partski rat. Nakon prodiranja trupa rimskog cara Marka Aurelija (161. - 180.) u Mezopotamiju i spaljivanja Seleukije i Ktesifona, rimski vojnici su bili prisiljeni da se povuku jer su se zarazili boginjama koje su opustošile Rimsko carstvo.
Nakon dolaska na vlast Vologaza VI (208. - 213.), došlo je do pobune njegovog brata Artabana IV (213. - 224.) koji je stekao kontrolu nad većim dijelom carstva. U međuvremenu je rimski car Karakala (211. - 217.) došao u Mezopotamiju pod izgovorom da oženi jednu od Artabanovih kćerki čime je započeo rat osvojivši grad Erbil istočno od rijeke Tigris. Nakon ovog debakla, Partsko carstvo je sklopilo nagodbu sa rimskim carem Makrinom (217. - 218.) koji je platio ratnu odštetu u iznosu od 200 miliona denara. Oslabljeno Partsko carstvo je napao Ardašir I iz Estakhra koji je počeo pokoravati okolna područja. Nakon pobjede nad Artabanom IV u bici kod Hormizdegana 28. aprila 224. godine uspostavio je novo Sasanidsko carstvo.
Nizozemski jezik
Dijalekti
G. Surinam
Bijograd
Historija
U srednjem vijeku u izvorima se spominje pod nazivom Biograd. Maja 1428. godine spomenut je Biograd kod trebinja kao mjesto na kome je izvršena pljačka. Ivko Pribojević digao je optužbu protiv Milata Dobroševića iz Luga, inače čovjeka bosanskog vlastelina vojvode Radoslava Pavlovića, zato što je ukrao jednog vola koji je Ivko držao na ispaši i uzgoju kod Cvjetka Bogosalića iz Biograda kod Trebinja. Ivko Pribojević je za sočbinu dao tri perpera dubrovačkih dinara. Ovaj podatak iz maja 1428. godine je prvi poznati spomen naselja u pisanim historijskim izvorima.
Ignacy Łukasiewicz
mini|Unutrašnjost Mikolaschove apoteke u Lavovu, u kojoj je radio Ignacy Łukasiewicz mini|Galicijske naftne bušotine Jan Józef Ignacy Łukasiewicz, fonetski: Jan Juzef Ignaci Lukasjevič (Zaduszniki, 1822 – Chorkówka, 1882.) bio je poljski farmaceut i preduzetnik, osnivač prvog rudnika nafte na svijetu, pronalazač petrolejske lampe, pionir naftne industrije u Evropi, revolucionar i borac za nezavisnost. Potjecao je iz osiromašene plemićke porodice, grb Łada.
Bio je prvi u svijetu koji je iskoristio prednosti sirove nafte u industrijskim razmjerima. Veoma efikasan organizator, vremenom je zaradio veliko bogatstvo na sirovoj nafti. Bio je i veliki društveni aktivista. Promicao je osnivanje sudova, izgradnju puteva i mostova, škola, bolnica itd., finansirajući mnoge inicijative iz svog džepa, borio se protiv siromaštva i alkoholizma u regionu, stvarao je invalidnine i penzione fondove. Nastojao je da razvije naftnu industriju koja je tamo nastajala, ne koncentrišući je u potpunosti u svojim rukama, već podstičući i pomažući stvaranje i drugih preduzeća. Član Galicijskog Sejma u 4. mandatu (1877–1882).
Biografija
Ignacy Łukasiewicz rođen je 1822. godine u plemićkoj intelektualnoj porodici jermenskog porijekla. Otac mu je bio Józef Łukasiewicz (umro 1836.) – vlasnik imanja i vojnik Tadeusza Kościuszke, a majka – Apolonia rođena Świetlik. Imao je četvoro braće i sestara. Godine 1830. porodica Łukasiewicz preselila se u Žešov. Ignacy Łukasiewicz je u godinama 1832–1836 pohađao gimnaziju, gdje je završio 4 razreda. Loša materijalna situacija porodice nije omogućavala dalje školovanje i primorala ga je da prerano počne da radi, međutim znanje latinskog i njemačkog jezika mu je olakšalo dalje školovanje. U godinama 1836–1840 radio je u apoteci u Lanjcutu kao stažista. To nije bio samo posao, već prije svega nastavak studija iz oblasti hemije i farmacije. U to vrijeme počinje i njegova aktivnost u demokratskim i nezavisnim organizacijama, zbog čega je Łukasiewicz registrovan od strane austrijskih vlasti kao politički sumnjiv građanin. Godine 1840. položio je stručni ispit i unaprijeđen u apotekarskog pomoćnika. Sljedećih 6 godina radio je u Žešovu kao apotekarski pomoćnik, stalno se usavršavajući u profesiji farmaceuta. U to vrijeme je neprestano radio za nezavisnost Poljske. 19. februara 1846. uhapšen je zajedno sa svojim saradnicima i zatvoren u Lavovu. Pušten je iz zatvora 27. decembra 1847. godine zbog nedostatka dokaza. Međutim, stalno ga je nadzirala policija i zabranjeno mu je da napušta Lavov. To mu je onemogućilo nastavak podzemne aktivnosti. U augustu 1848. počinje raditi u apoteci "Pod Złotą Gwiazdą" – „Ispod zlatne zvijezde”, čiji je vlasnik bio Piotr Mikolasch. Zahvaljujući njegovom zagovoru, dozvoljeno mu je da napusti grad i započeo studije na Jagelonskom univerzitetu, gdje je položio sve ispite, osim farmakognozije, što ga je spriječilo da stekne diplomu. Magistrirao je farmaciju na Univerzitetu u Beču 1852. godine. lijevo|mini|Petrolejska lampa, Gorlice
Vratio se u Lavov da bi nastavio da radi u Mikolaschevoj apoteci. U apotekarskom laboratoriju, na Mikolaschov zahtjev, on i njegov drugi asistent – Jan Zeh – sproveli su istraživanja destilacije sirove nafte. S vremenom se Mikolasch povukao iz istraživanja, ne videći praktičnu upotrebu novih destilata kao lijekova. Na prijelazu 1852/1853, Łukasiewicz i Jan Zeh su dobili kerozin metodom frakcionisane destilacije. Łukasiewicz je tada pokušao da pronađe praktičnu primjenu za kerozin. Do sada korištene uljanice nisu bile prikladne za kerozin i trebalo ih je redizajnirati. Prva lampa koju je konstruirao Łukasiewicz osvijetlila je izlog apoteke. 31. jul 1853. je simboličan, službeni datum rođenja naftne industrije u Poljskoj. Kerozinska rasvjeta je prvi put korišćena u praksi tokom hitne noćne operacije u općoj bolnici u lavovskom Ličakovu. Početkom 1854. godine Łukasiewicz se preselio u Gorlice, da bi bio bliže naftonosnim krajevima. Te godine, prva na svijetu ulična petrolejka upaljena je u četvrti Zawodzie Gorlice na raskrsnici ulica Węgierska i Kościuszki. Sirova nafta se tamo eksploatisala dugo vremena, korištena je u različite ekonomske svrhe, kao što su lijek za stoku ili mazivo. Łukasiewicz je tamo počeo raditi u lokalnoj apoteci. Istovremeno je započeo osnivanje prvih naftnih kompanija i rudnika, koji su nastali narednih godina u okolini Gorlica, Jasła i Krosna, sa domaćim vlasnicima naftonosnih područja. Te godine je također osnovao prvi svjetski rudnik sirove nafte u Bubrki (naftna kompanija Trzecieski-Łukasiewicz); rudnik je i danas otvoren. Godine 1857. otvorio je rafineriju u Klenčanju. Nafta koja je tamo iskopana korišćena je za proizvodnju kerozina, maziva, ulja za podmazivanje i asfalta. Godinu dana kasnije preselio se u Jaslo, gdje je otvorio apoteku na sjevernoj strani trga. Godina 1859. bila je tragična u životu Łukasiewicza zbog smrti njegove kćeri Marianne. Bila je to i godina preseljenja u Polanku kod Krosna, gdje je, nakon što je izgorjela rafinerija, podigao još jednu. Nakon izbijanja Januarskog ustanka, finansijski ga je podržavao, a kasnije je pomagao i izbjeglicama nakon ustanka. Godine 1865. kupio je selo Horkuvka u blizini Krosna i susjednu farmu Lešnjuvka, gdje je osnovao modernu rafineriju.
U godinama 1868–1881, Łukasiewicz je inicirao stvaranje nekoliko rudnika nafte u Beskidu Dukielskom i Gorlickom, u Bubrki, i otvorio jodo-bromsko terapeutsko kupalište, kapelu za lokalno stanovništvo u Horkuvki, a u Zrenćinu je osnovao katedralu u neogotičkom stilu. Na kraju života izabran je u Sejm Galicije. U međuvremenu, 1873. godine, papa Pio IX dodijelio mu je titulu papinskog komornika za njegov dobrotvorni rad i odlikovao ga Ordenom sv. Gregorio. Umro je 7. januara 1882. od teške upale pluća. Sahranjen je na groblju u Zrenćinu.
Porodica
Godine 1857. u Gorlicama se oženio svojom nećakinjom Honoratom Stacherskom (1837–1897), koja je bila 15 godina mlađa od njega. Imali su samo jednu kćer, Mariannu (1.2.1858–7.12.1859).
Miraz
mini|200px|desno|Stari njemački Aussteuerschrank
Miraz (turski miras, arapski mīrāth, latinski dos), također i regionalno dota (ital. dote), predstavlja novac, zemlju, ili druga materijalna dobra koja žena udajom donosi u porodicu. Miraz je nekada bio doprinos mladenkine porodice budućim troškovima koji nastaju njenim useljenjem u mladoženjin dom ili osnivanjem novog domaćinstva.
U patrijarhalnom društvu, ako mladenka ima braće, miraz koji dobije prilikom udaje bio je sve što ona dobija od roditelja i nije imala pravo na drugo nasljedstvo. Iako danas i sinovi i kćeri zakonski imaju jednako pravo na nasljedstvo, u mnogim seoskim sredinama i dalje se zadržao ovakav običaj tako što se kćerka dobrovoljno odriče svog dijela nasljedstva. U Viktorijanskoj eri miraz bi se vraćao mladenkinoj porodici ako bi ona umrla ne ostavivši iza sebe djece, odnosno imovinu koju je žena donijela kao miraz mogla su naslijediti samo njena djeca.
Obezbjeđivanje miraza nekada se gledalo kao na vrstu milostinje. U nekim slučajevima od opatica se očekivalo da u manastir prilikom zaređivanja donesu miraz.
U Indiji je zahtjevanje miraza zakonom zabranjeno: česti su slučajevi u kojima tek udata žena bude ubijena ili psihološkim mučenjem bude odvedena do samoubistva od strane muža ili njegove rodbine, u pokušaju da se od njene iznudi veći miraz. U srednjovjekovnoj Bosni miraz nije bio uobičajen. Prema običaju, držalo se da je dovoljno da žena bude "dobra i vjerna". U jednom srednjovjekovnom bosanskom testamentu kaže se kako u Bosni nije običaj da se djevojke žene zbog miraza, već da se "uzimaju zbog ljubavi, dobrote i zbog časti i ugleda njihovog roda".
Ako mladenka nije imala braće onda je ona bila nazivana miraždžika i njoj pripada pravo da u miraz dobije dio roditeljskog imanja ili cijelo imanje ako nema drugih sestara.
Kozjak nad Pesnico
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Pesnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Kozjak nad Pesnico je imao 602 stanovnika.
Napomena: ''Do 1955. iskazivano pod imenom Kozjak.''
439.
Godina 439. (CDXXXIX) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Teodozija i Festa (ili, rjeđe, godina 1192. Ab urbe condita). Oznaka 439. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda označavanja godina.
thumb|Kina nakon 439. godine; područja dinastije Sjeverni Wei označena crveno, područja dinastije Liu Song označena grimizno
IC 38
IC 38 (također poznat kao IRAS 00361-1541, MCG -3-2-30 i PGC 2311) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 752 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,90 (197 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (153 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 25. augusta 1892. godine.
Bodiroge
Bodiroge su naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
IC 2060
IC 2060 (također poznat kao ESO 157-19 i PGC 14823) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 306 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mreža. Najveći prečnik je 1,50 (133 hiljade sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (98 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 8. decembra 1899. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Michael Phelps
Michael Fred Phelps II nekadašnji je američki plivač, višestruki svjetski prvak i olimpijski pobjednik. Mnogi ga smatraju najboljim plivačem svih vremena. Nakon OI 2012. povukao se iz plivanja, ali se vratio 2014. Takmičio se i na OI 2016. i to mu je bilo peto uzastopno učešće na Olimpijskim igrama, po čemu je prvi Amerikanac (muškarac) u historiji. S 28 olimpijskih medalja (23 zlatne, tri srebrne i dvije bronzane) najtrofejniji je olimpijac svih vremena.
Rani život i prvi rekordi
Rođen je u Rogers Forgeu blizu Towsona i najmlađe je od troje djece. Njegova majka Deborah Sue (rođena Davisson) i njegov otac Michael Fred Phelps razveli su se 1994. Počeo se baviti plivanjem sa sedam godina. Do svoje desete godine bio je nacionalni rekorder za svoj uzrast. Tada je počeo trenirati u North Baltimore Aquatic Clubu s trenerom Bobom Bowmanom. Godine 2000. kvalificirao se za Olimpijske igre. Ušao je u finale na 200 m delfin i bio peti. Naredne godine oborio je svjetski rekord u istoj disciplini (1:54.92). Postao je najmlađi svjetski rekorder u plivanju sa samo 15 godina i devet mjeseci.
SP 2003.
Na Svjetskom prvenstvu u Barceloni osvojio je šest medalja: četiri zlatne (200 m delfin, 200 m mješovito, 400 m mješovito i štafeta 4 x 100 m mješovito) i dvije srebrne (100 m delfin i 4 x 200 m slobodno). Oborio je dva pojedinačna svjetska rekorda (200 m mješovito – 1:56.01 i 400 m mješovito – 4:09.09) i jedan ekipni (4 x 100 mješovito – 3:31.54).
OI 2004.
U svojoj prvoj disciplini, 400 m mješovito, osvojio je zlato i oborio svjetski rekord. U štafeti 4 x 100 slobodno osvojio je treće mjesto s vremenom 3:14.62. Na 200 slobodno bio je treći iza Iana Thorpea i Pietera van den Hoogenbanda s vremenom 1:45.32. Plivao je i 200 delfin, gdje je bio prvi, oborivši olimpijski rekord s vremenom 1:54.04. U štafeti 4 x 200 slobodno osvojio je zlato s vremenom 7:07.33. Na 200 mješovito bio je prvi i oborio još 1 olimpijski rekord (1:57.14). Na 100 delfin s vremenom 51.25 (olimpijski rekord) bio je prvi ispred tadašnjeg svjetskog rekordera, Iana Crockera, koji je bio samo četiri stotinke sporiji. Tako je dobio mjesto u štafeti 4 x 100 m mješovito, ali je to prepustio Crockeru. Američka štafeta bila je prva, a s obzirom na to da je Phelps plivao u kvalifikacijama, i on je dobio medalju.
Tako je sa samo 20 godina bio drugi po broju osvojenih medalja iza zemljaka, Marka Spitza, koji je na OI u Münchenu 1972. osvojio sedam zlatnih medalja.
SP 2005.
Na Svjetskom prvenstvu u Montréalu plivao je 400 slobodno, 200 slobodno, 100 slobodno, 100 delfin, 200 mješovito i sve 3 štafete. Osvojio je pet zlatnih i jednu srebrnu medalju. Na 400 slobodno plivao je 3:50.53 i nije ušao u finale.
Osvojio je zlato na 200 m slobodno s vremenom 1:45.20, što je bio američki rekord. Na 100 slobodno bio je sedmi (48.99), a na 200 mješovito osvojio je zlato (1:56.68). Na 100 delfin bio je drugi iza Crockera. Phelps je plivao 51.65, a Crocker 50.40. U sve tri štafete osvojio je zlato. U štafeti 4 x 100 slobodno osvojio je zlato s Neilom Walkerom, Nateom Dusingom i Jasonom Lezakom. Na 4 x 200 slobodno osvojio je zlato s Ryanom Lochteom, Peterom Vanderkaayem i Kleteom Kellerom, a na 4 x 100 mješovito nije plivao u finalu, u kojem su Amerikanci osvojili zlato, ali je dobio medalju jer je plivao u kvalifikacijama.
Pesnica pri Mariboru
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Pesnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Pesnica pri Mariboru je imala 913 stanovnika.
Spektroskopija
mini|desno|Animacija disperzije svjetlosti, dok prolazi kroz trostranu prizmu. Spektroskopija je disciplina koja se bavi proučavanjem međudelovanja elektromagnetnog zračenja i materije. Osnovni elementi su izvor zračenja, disperzioni element (ili monohromator, dakle, dio koji razlaže zračenje na komponente prema energiji, frekvenciji ili talasnoj dužini) i detektor zračenja. Ako su dva od tri elementa dobro definisana onda se na osnovu emitovanog i apsorbovanog zračenja može saznati nešto o onome koji je nepoznat. Na primjer, sastav nepoznate legure može da se odredi tako što se na njoj visokim naponom izazove varnica čije se zračenje razloži prizmom (ili optičkom rešetkom) u spektar koji se registruje pogodnim detektorom (film, fotoelement...). Na osnovu poznatih osobina diperzionog elementa (prizme ili rešetke) može da se odredi talasna dužina svake komponente u spektru a na osnovu poznatih osobina apsorbera njihovi relativni intenziteti što je dovoljno da se utvrdi vrsta i koncentracija metala u ispitivanoj leguri.
Podjela
Spektrosokopija je vrlo razvijena disciplina i dijeli se na brojne poddiscipline prema
Bihovo
Bihovo je naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
Geografija
Naselje Bihovo se nalazi u Dživarskom polju, 5 km južno od Trebinja, na putu Trebinje - Dubrovnik. Značenje arapske riječi «dživar» jeste: susjedstvo, neposredna blizina, okolina.
Historija
Kontinuitet naseljavanja područja Trebinje počinje od doba Ilira. Na tom prostoru evidentirano je oko 1680 tumula.
Među objekte iz rimskog, iz perioda 2-4 vijeka, ubraja se i villa rustica sa lokaliteta Mirine. Kad je Dubrovnik postao kolonija, kolonisti su dobivali zemljišne komplekse u zaleđu, stvarajući poljoprivredna dobra i gradeći pri tom vile rustike. Ovdje je nađen jedan torkular što govori o proizvodnji vina ili maslinova ulja. Vila je stradala u požaru što je u ono doba bila česta pojava. U neposrednoj blizini Mirina, na lokalitetu Lijeska, otkriveni su tragovi još jedne vile.
Na području Dživara i Bihova, u osmanlijskom periodu, živjele su sljedeće muslimanske porodice: Alijagići, Budalice, Busuladžići, Hadžovići i Spahovići.
Kompleks Spahovića kula sa dvorima se nalazi na početku sela Bihovo. Kula zauzima centralno mjesto kompleksa, južno od nje se nalazi ekonomski objekat, a sjevernije je konak.
Osmanlijska vlast je svojim zemljoposjednicima i novim feudalcima dodijelila velike posjede, tako da je bila nužna izgradnja novih stambenih objekata na selu. Osmanlijska feudalna gospoda (spahije) gradili su na svojim imanjima kamene dvorce koji su im obezbjeđivali stanovanje i odbranu. Te građevine su bile kule, stambeni objekti, kojih je nekada na području Bosne i Hercegovine bilo preko tri stotine. Pošto je u kulama bilo malo prostora za stanovanje, u tu svrhu, u neposrednoj blizini kula, građene su zgrade tzv. odžaci ili konaci. Stambeni kompleks Spahovića je u lošem stanju, napušten je, nije u funkciji, a od objekata su ostali zidovi kule, konak, ekonomski objekat, zidovi mutvaka i zidovi dvorišta. Kula je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine
Laddio Bolocko
Laddio Bolocko je bio noise rock bend iz New Yorka, osnovan 1996. od strane članova Panicsvillea i Dazzling Killmena. Njihov zvuk je privukao poređenja sa eksperimentalnim rock grupama kao što su This Heat and Can i free jazz muzičarima poput Alberta Aylera. Bend je preferirao ograničena izdanja, nudeći samo male tiraže originalnih albuma. Imali su međunarodne turneje, snimili i objavili EP "As if by Remote" samo u Evropi.
Nakon raspuštanja 2000. Armstrong i St. Ivany su osnovali novi noise rock bend, The Psychic Paramount, dok su Fleming i DeGrazia osnovali Electric Turn to Me. No Quarter Records izdao je antologiju Ladija Bolocka 2003. godine, sastavljajući sva tri originalna izdanja koja su tada prvi put postala široko dostupna publici. Bili su predstavljeni na DVD-u Davida Crossa pod nazivom "Let America Laugh".
Lycopodiaceae
Lycopodiaceae je jedina porodica u redu Lycopodiales, razred Lycopodiopsida, divizija Tracheophyta, carstvo Plantae.
Prema Katalogu života, ova porodica-red ima ukupno 484 vrste. .
441.
Godina 441. (CDXLI) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Teodozija i Festa (ili, rjeđe, godina 1194. Ab urbe condita). Oznaka 441. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda označavanja godina.
NGC 553
NGC 553 (također poznat kao PGC 5333) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 235 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,60 (41 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (21 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 13. septembra 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vesoul
Vesoul je grad u zapadnoj Francuskoj, koji pripada departmanu Haute-Saône u regiji Franche-Comté.
Geografija
Vesoul se nalazi u istočnoj Francuskoj, stotinjak kilometara od Švicarske i Njemačke, između planina Jura i Vosges. Grad se nalazi u središtu departmana Haute-Saône, na sjeveru regije Bourgogne-Franche-Comté. Grad je udaljen 45 kilometara od Besançon♧a i 314 kilometara od istočnog Pariza i nalazi se na željezničkoj liniji Pariz-Mulhouse. Teritorij grada ima površinu od 9,07 km².
Povijest
Prvi poznati tekstovi koji spominju Vesoul datiraju iz 899. godine, pod imenom dvorca izgrađenog na brdu La Motte, "Castrum Vesulium". U 13. stoljeću grad postaje važan trgovački grad. Glavni grad bailiwicka Amonta u 14. stoljeću, pod španjolskom vlašću između 16. i 17. stoljeća, postao je prefektura Haute-Saône 12. ožujka 1800.
Demografija
Demografija (Vesoul)
440.
thumb|Papa Lav I Veliki
Tipografija
Tipografija se bavi izborom i organizacijom oblika slova i drugih grafičkih karakteristika štampane strane. Ona se bavi svim pitanjima koja utiču na izgled strane i doprinose efikasnosti štampane poruke: oblikom i veličinom slova, znacima interpunkcije, dijakritičkim znacima i specijalnim simbolima; razmakom između slova i riječi; razmicanjem redova; dužinom redova; veličinom margina; količinom i mjestom ilustracija; izborom naslova i podnaslova; korištenjem boje i svim ostalim pitanjima prostorne organizacije ili "konfiguracije". Pored toga, tipografi treba da se interesuju i za stvari kao što su vrsta štamparske boje, izbor papira i način štampanja.
Tipografijom se bave slogoslagači, tipografi, kompozitori, grafičari, art dizajneri kao i pisarski radnici. Sve do digitalnog doba tipografija je bila vrsta posebnog zanimanja. Digitalizacija je toliko unaprijedila tipografiju da je sada s lakoćom koriste kako nove generacije dizajnera tako i laici.
Etimologija
Riječ tipografija potiče od grčkih riječi τύπος(tipos) = tip, forma i γραφή(grafi) = pisanje. Tipografija svoje korijene ima u prvim izbušotinama i kalupima (matice za odlivke) koji su se koristile za pravljenje pečata i valuta u stara vremena. Tipografija sa pokretnim metalnim modulom pojavila se u 13. stoljeću u Koreji, i razvila se opet sredinom 15. vijeka sa razvojem specijalizovane tehnike za izlivanje i kombinovanje jeftinih kopija od slovnih izbušotina tražene u velikim količinama za štampanje velikog broja kopija teksta.
Rasprostranjenost
U savremenoj upotrebi korištenje i učenje tipografije je veoma široko rasprostranjeno pokrivajući sve aspekte dizajniranja, raspoređivanja slova ubrajajući izgled slova, rukopisa i kaliografiju; zapise i arhitektonska slova; postere i druge velike skale slova kao što su signali i bilbordi; poslovna komunikacija; reklame; logotipovi; izgled; kinetička tipografija u filmovima i na televiziji i kao komponenta industrijskog dizajna na kućnim aparatima, satovima itd. Od digitalizacije tipografski rang aplikacija je postao sve više prisutan, pojavljuje se na web stranicama, LCD monitorima mobilnih telefona i videoigrama. Sveprisutnost slova naveo je tipografe da skuju izraz "Slova su svuda oko nas".
Tekstualna tipografija
U tradicionalnoj tipografiji tekst se stvara tako da bude čitljiv, koherentan i vizuelno zadovoljavajuća cjelina koja funkcioniše "nevidljivo" bez svijesti čitalaca. Čak je i distribucija sa minimalnim greškama usmjerena na jasnoću i transparentnost produkcije. Izbor fonta je možda primarni aspekt tipografskog teksta, bilo duhovni, naučni, edukativni, naučno fantastični, religiozni ili komercijalni svi oni imaju različite karaktere i zahtjeve. Naprimjer, za historijski materijal ustanovljeni tekst, izgled slova je često biran prema šemi historijskog roda zahtjevajući dug proces dok se taj tekst ozvaniči, sa znatnim preklapanjem između historijskih perioda. Tipografija je oblikovana ortografijom i lingvistikom; strukturom riječi, čestom upotrebom riječi, morfološkom i fonološkom strukturom i lingvističkom sintaksom. Tipografija je također predmet nekih kulturnih konvencija. Naprimjer, u Francuskoj je uobičajno da se ostavi prazno mjesto prije dvotačke ili tačke zareza  u rečenici, dok u Velikoj Britaniji ili Bosni i Hercegovini to nije slučaj.
Čitljivost i čitkost
Ova dva termina se često mješaju. Termin čitljivost se najčešće i najpravilnije koristi da opiše lakoću sa kojom je pisan jezik čitan i razumljiv, podrazumijeva teškoću jezika samog po sebi, a ne njegovog izgleda. To je više psiholingvistička nego tipografska tema. Faktori koji utiču na čitljivost uključuju rečeničnu dužinu, dužinu riječi kao i učestalost neuobičajenih riječi. Kao suprotnost, čitkost opisuje kako lahko i ugodno kucan tekst može biti čitan. To nije povezano sa sadržajem ili jezikom, već je povezano sa veličinom i izgledom pisanog i prikazanog teksta.
Studije o čitkosti su ispitale širok raspon faktora uključujući veličinu slova, izgled (npr. kurziv ili neitalik...), dužinu redova, razmicanje redova, kontrast boja. Ova istraživanja su objavljena krajem 19. vijeka, najzanimljivije otkriće je bilo to što je proces čitanja naročito robustan (snažan) i da su se značajne razlike teško mogle naći. Tako da je ovo istraživanje (upoređivanje razlika u načinu kucanja teksta) propao. Ironično je to što je moda za istaživanjem čitkoće teksta bila završena do vremena kada su se desile revolucionarne promjene u štampanju i prikazivanju teksta (laser i računarski ekrani) koje su tek sada stvarno interesantne.
Ovih dana, istraživanja čitkosti teže da se ograniče na kritične teme ili na testiranje rješenja specifičnih dizajna (npr. kada novi izgled slova bude izmišljen). Primjeri kritičkih tema uključuju: izgled slova (nazvan font) za ljude koji imaju problema sa vidom kao i izgled slova za znakove koji će biti postavljeni na autoputu ili ostali uslovi gdje bi baš čitkost pravilo razliku.
Veliki broj literature koja se bavi istraživanjima čitkosti je neteoretična, različiti faktori su bili ispitivani samostalno ili u kombinaciji (neizbježno je to da su različiti faktori međuzavisni), ali mnogi testovi su stvoreni u odsustvu modela čitanja ili vizuelne percepcije. Neki tipografi vjeruju da je u svijetu oblik slova, riječi pri čitanju jako bitan i da je prepoznavanje slovo po slovo (ponekad poznato kao paralelno prepoznavanje slova) pogrešno, manje važno ili to nije cijela slika.
Neka zajedno usvojena istraživanja čitkosti podrazumijevaju da: tekst koji je pisan malim slovima čitkiji nego tekst pisan velikim slovima, pretpostavlja se da je to zbog toga sto je struktura i oblik malih slova distinktivnija. Regularna (roman) slova su više čitka nego italik, kontrast se također pokazao kao važan, crna slova na žutoj ili krem pozadini su se pokazala kao najefikasnija. Pozitivna slika (crno na bijelo) jeste lakša za čitanje nego negativna ili obrnuta (bijelo na crno); gornji dijelovi slova su snažniji dijelovi nego donji dijelovi u procesu prepoznavanja; čitkost je ugrožena mjestom slova (prostorom za slova), mjesta za riječi ima ili suviše malo ili postoji veliki prostor. Vertikalni prostor odvaja linije teksta, olakšavajući oku da napravi razliku od prve do druge linije ili prijedhodne. Siromašni (loše dizajnirani) fontovi ili oni koji su suviše zbijeni ili odvojeni mogu također rezultirati lošom urednošću teksta tj. čitkošću.
Novine i časopisi
Tipografija je element svih štampanih materijala. Naslovi u novinama su najčešće napisani velikim slovima da bi privukli pažnju čitalaca. Na primer USA Today koristi zadebljana, šarena slova i moderan stil i to sve kroz različite fontove, boje i veličine slova, a ime novina smješteno je na šarenoj pozadini. Kao suprotnost imamo New York Times koji koristi tradicionalniji pristup sa manje boja i manje varijacija u fontu.
Generalno svaki časopis ili dnevne novine standardizovale su se na malu kolekciju fontova da bi se čitaoci lakše "kretali" kroz sadržaj, da bi imali osjećaj familijarnosti ili da bi stvorili dramatičan efekat. Neki izdavači kao The Guardian i The Economist imaju komisiju slovnih dizajnera i specijalizovanih tipografa koji dizajniraju izgled slova.
Ispoljavanje tipografije
Tipografija je snažan element u grafičkom dizajnu, gdje je manja briga oko čitljivosti već je potencijal usmjeren na korištenje slova u umjetničke svrhe. Slova su kombinovana sa grafičkim elementima i slikama formirajući odnos dijaloga između riječi i slika. Boja i veličina slova kao elementi mnogo više ovdje preovladavaju nego u tekstualnoj tipografiji. Boja se koristi za emocionalne efekte u cilju prenošenja tona i prirode datog subjekta stvari. Kao što smo već ranije spomenuli, tipografija je svuda oko nas: na posterima, omotima knjiga, bilbordima, kutijama proizvoda, grafiti na zidovima, zatim na promotivnim materijalima, u filmovima, na monitorima kompjutera, mobilnih telefona. Ovo sve nam govori koliko je tipografija važan element svakodnevnog života iako ponekad toga nismo svjesni.
Reklame
Tipografija je već mnogo vremena vitalan dio promotivnog materijala i reklama. Dizajneri često koriste tipografiju da bi dočarali temu ili raspoloženje u reklami. Primijetili ste kako često koriste zadebljana, velika slova da bi saopćili određenu poruku potrošačima. Slova se često koriste da bi privukla pažnju na određenu reklamu, u kombinaciji sa bojom, oblikom i slikom. Danas tipografija u reklami može da se odrazi i kao brend te kompanije. Fontovi se koriste da bi saopćili različite poruke gledaocima, klasičan font služi za snažan karakter, dok se moderniji fontovi koriste za čistiji i prirodniji izgled. Zadebljana slova služe za davanje izjava i privlačenje pažnje.