cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Haptophyta
Opis
Haptofite su u svakoj ćeliji obično imaju jedan do četiri hloroplasta izduženog diskoidnog oblika sa pirenoidom u centru hloroplasta ili kao ispupčenje na jednoj strani. TilakoidI su grupisani tri po tri i nemaju perifernu tilakoidnu lamelu. Hloroplasti su okruženi sa četiri membrane, pri čemu je najudaljenija pokrivena s ribosomima i povezana s jedarnom membranom, tvoreći hloroplastni endoplazmatski reticulum. Kao fotosintetski pigmenti imaju hlorofile a, c1, c2 i c3 (potonji je u Prymnesiophyceae). Kao dodatni pigmentI, pored β-karotena imaju ksantofile tipa dianinoksantina, diatoksantina i fukoksantina. Kao rezervne supstance imaju hrizolaminarin, paramil i kapi lipida, koji se formiraju u vakuolama izvan hloroplasta. Smatra se da su hloroplasti haptofita izvedeni iz sekundarne endosimbioze sa Rhodophyta. Hloroplasti su pigmentirani na način sličan onima kod Ochrophyta (heterokontofitas, kao u Chrysophyceae), ali se razlikuju u ostatku ćelijske strukture, tako da mogu biti zasebna evolucijskaa linija u kojoj su hloroplasti izvedeni iz neovisne endosimbioze (u prvom redu Prymnesiophyceae). Iz ćelijske površine potiču pseudopodije i filipodi koji mogu biti linearni ili razgranati. Mnogi su fagotrofi i posljedično u citoplazmi imaju hranjive vacuole u kojima probavljaju bakterije i druge male organizme. Oni takođe imaju veliki Golgijev aparat koji se nalazi na prednjem kraju ćelije, a u nekim slučajevima i kontraktilne vakuole. Nekoliko rodova imaju očnu mrlju osjetljivu na svjetlost, naprimjer, Pavlova i Diacronema. Očna mrlja smještena je unutar ili u blizini hloroplasta i sastoji se od kapljica lipida. Mitohondrije imaju cjevaste grebene. Haptofiti se obično razmnožavaju aseksualno, prostom diobom i otvorenom mitozom. U nekim grupama može biti često seksualno razmnožavanje. Neke vrste su pronađene s diplohaplontnim ciklusom, u kojem se flagelirani diploidni stadij izmjenjuje s filamentoznim haploidnim. Diploidna faza je planktonska, dok je haploidna bentoska.
Porijeklo
Prema genetičkim osobenostima plastida, pretpostavlja se da su haptofitne alge nastale su iz simbiogeneze između hetrotrofne ćelije domaćina haptista i endosimbiontske heterokontne alge. Taj endosymbiont mogao je biti ohrofite tipa diatomeja zbog prisustva hlorofila  c3. Zbog toga haptofite i ohrofite imaju mnogo sličnosti, jer dijele prisustvo klorofila a, c1, c2 i c3, te β - karoten i ksantofile, kao što su diatoksantin i fukoksantin, pored toga što imaju sličnosti i u strukturi tilakoida.
Klasifikacija
Molekularne i morfološke studije dijele Haptophyta u pet redova a grupiranih u dva razreda:
IC 1044
IC 1044 (također poznat kao MCG 2-37-29 i PGC 52477) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 387 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Volar. Najveći prečnik je 1,10 (124 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (79 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 24. maja 1892. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mali Cirnik
Mali Cirnik je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Brežice.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mali Cirnik nije imao stanovnika.
NGC 1427A
NGC 1427A (također poznat kao ESO 358-49, MCG -6-9-16 i PGC 13500) je nepravilna galaksija koja je udaljena oko 93 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 2,30 (62 hiljade sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (41 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mali Obrež
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Brežice.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mali Obrež je imao 124 stanovnika.
Mihalovec
Mihalovec (njem. Machalowetz) je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Brežice.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mihalovec je imao 278 stanovnika.
NGC 2791
NGC 2791 (također poznat kao PGC 26088) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 389 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Rak. Najveći prečnik je 0,80 (91 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (34 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 21. decembra 1863. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 7194
NGC 7194 (također poznat kao IRAS 22011+1224, MCG 2-56-8, PGC 67945 i UGC 11888) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 370 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 1,10 (118 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (86 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 9. novembra 1884. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 1429
NGC 1429 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Eridan. Ovaj objekat je zapisao Francis Preserved Leavenworth 1886. godine.
IC 2635
IC 2635 je dvostruka zvijezda i nalazi se u sazviježđu Lav. Prvo otkriće je napravio Charles Joseph Etienne Wolf 27. marta 1906. godine.
Zverinac
Hrvatska:
NGC 1429
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 2635
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2792
NGC 2792 (također poznat kao ESO 314-PN6) je planetarna maglina i nalazi se u sazviježđu Jedro. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 2. marta 1835. godine.
IC 2634
IC 2634 (također poznat kao MCG 2-29-10 i PGC 34178) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 406 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 0,70 (83 hiljade sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (59 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Charles Joseph Etienne Wolf 27. marta 1906. godine.
NGC 2792
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 2634
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4206
NGC 4206 (također poznat kao IC 3064, IRAS 12127+1318, MCG 2-31-66, PGC 39183 i UGC 7260) je galaksija koja je udaljena oko 32 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 6,40 (60 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (10 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 17. aprila 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mostec
Mostec je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Brežice.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mostec je imao 216 stanovnika.
Rak jednjaka
Rak jednjaka je rak koji nastaje uj jednjaku — cijevi za hranu koja prolazi između ždrijela i želuca. Simptomi često uključuju poteškoće kod gutanja i gubitka težine. Ostali simptomi mogu uključivati bol pri gutanju, promukao glas, uvećani limfni čvorovi ("žlijezde") oko ključnih kostiju, suhi kašalj i moguće iskašljavanje ili povraćanje krvi.
Tipovi
Dva glavna podtipa bolesti su jednjački karcinom skvamoznih ćelija (često skraćeno ESCC),koji je češći u svijetu u razvoju i jednjački adenokarcinom (EAC), koji je češći u razvijenom svijetu. Javljaju se i brojni manje uobičajeni tipovi. Karcinom jednjačkih pločastih ćelija nastaje iz epitelnih ćelija koje oblažu jednjak. Adenokarcinom nastaje iz žljezdanih ćelija u donjoj trećini jednjaka, često tamo gdje su se već transformirao u tip crijevnih ćelija (stanje poznato kao Barrettov jednjak). Uzroci skvamoznog tipa uključuju duhan/pušenje, alkohol, veoma topla pića, lošu ishranu i žvakanje areka oraha. Najčešći uzroci tipa adenokarcinoma su pušenje duhana, gojaznost i refluks kiseline.
Ostali tumori jednjaka
Manje česti maligni tumori jednjaka su:
Metastatski tumori jednjaka
Metastatski tumori čine oko 3% tumora jednjaka. Melanom i rak dojke najčešće metastaziraju u jednjaku; ostali tumori čine rak glave i vrata, pluća, želuca, jetre, bubrega, prostate, testisa i kostiju. Ovi kanceri obično zahvataju vezivnu stromu oko jednjaka, dok primarni tumori jednjaka počinju svoj rast u njeovoj mukozi ili submukozi.
Znakovi i simptomi
Istaknuti simptomi se obično ne pojavljuju sve dok se rak ne infiltrira na preko 60% obima jednjačke cijevi, do kada je tumor već u poodmakloj fazi. Početak simptoma obično je uzrokovan sužavanjem cijevi zbog fizičkog prisustva tumora.
Prvi i najčešći simptom obično su poteškoće pri gutanju, koje se često javljaju prvo sa čvrstom hranom, a kasnije sa mekšom i tečnostima. U početku bol pri gutanju manje je uobičajena. Gubitak težine je često početni znak u slučajevima karcinoma skvamoznih ćelija, iako ne obično u slučajevima adenokarcinoma. Eventualni gubitak težine zbog smanjenog apetita i pothranjenosti je uobičajen. Bol iza grudne kosti ili u epiželučanoj regij regiji oko trbuha se često osjeća kao žgaravica. Bol često može biti jak, a pogoršava se kada se hrana bilo koje vrste proguta. Drugi znak može biti neuobičajeno hrapav, kreštav ili promukao kašalj, kao posljedica tumora koji zahvata rekurentni larinksni nerv.
Prisustvo tumora može poremetiti normalne kontrakcije jednjaka prilikom gutanja. To može dovesti do mučnina i povraćanja, regurgitacija hrane i kašlja. Također postoji povećan rizik od aspiracijske pneumonije zbog ulaska hrane u disajne puteve kroz abnormalne veze (fistula) koje se mogu razviti između jednjaka i traheje (dušnika). Rani znakovi ove ozbiljne komplikacije mogu biti kašalj nakon pijenja ili jela. Površina tumora može biti krhka i krvariti, što može uzrokovati povraćanje krvi. Kod uznapredovale bolesti javlja se kompresija lokalnih struktura, što dovodi do problema kao što su opstrukcija gornjih disajnih puteva i sindrom gornje šuplje vene. Može se javiti hiperkalcemija (višak kalcija u krvi).
Ako se rak proširio negdje drugdje, mogu se pojaviti simptomi povezani s metastatskom bolešću. Uobičajena mjesta širenja uključuju obližnje limfne čvorove, jetru, pluća i kosti. Metastaze u jetri mogu uzrokovati žuticu i oticanje abdomena (ascites). Metastaze u plućima mogu uzrokovati, između ostalih simptoma, otežano disanje zbog viška tekućine oko pluća (pleurski izljev) i dispneju (osjećaji često povezani s oštećenim disanjem).
Uzroci
Dva glavna tipa (tj. karcinom skvamoznih ćelija i adenokarcinom) imaju različite skupove faktora rizika. Karcinom skvamoznih ćelija je povezan faktorima životnog stila kao što su pušenje duhana i alkohol. Adenokarcinom je povezan sa efektima dugotrajnog refluksa kiseline. Duhan je faktor rizika za oba tipa. Oba tipa su češća kod ljudi starijih od 60 godina.
Skvamozni karcinom
Dva glavna faktora rizika za karcinom skvamoznih/pločastih ćelijaa jednjaka su duhan (pušenje ili žvakanje) i alkohol. Kombinacija duhana i alkohola ima snažan sinergijski efekt. Neki podaci pokazuju da je oko polovina svih slučajeva uzrokovana pušenjem, a oko jedne trećine alkoholom, dok je više od tri četvrtine slučajeva kod muškaraca uzrokovano kombinacijom pušenja i obilnog alkoholiziranja. Rizici s alkoholom povezani su sa njegovim aldehidnim metabolitom i mutacijama u određenim srodnim enzimima. Takv metaboličke varijante su relativno česte u Aziji.
Ostali relevantni faktori rizika uključuju redovnu konzumaciju veoma toplih napitaka (preko 65 °C ili 149 °F) i gutanje kaustične supstance. Visok nivo izloženosti nitrozaminima u ishrani (hemijski spojevi u duhanskom dimu i određenim namirnicama) takođe se čini relevantnim faktorom rizika. Čini se da nepovoljni obrasci ishrane uključuju izlaganje nitrozaminima putem mesnih prerađvima i mesa sa roštilja, kiselog povrća itd., kao i nizak unos svježe hrane. Ostali povezani faktori uključuju nutritivne nedostatke, nizak socioekonomski status i lošu higijenu usne duplje. Žvakanje betel orah (areca) je važan faktor rizika u Aziji.
Fizička trauma može povećati rizik. Ovo može uključivati i ispijanje veoma toplih napitaka.
Adenokarcinom
Preovladavajuća incidencija kod muškaraca je posebno jaka kod ovog tioa karcinoma jednjaka, koji se javlja oko 7–10 puta češće nego kod žena ova neravnoteža može biti vezana za osobenosti interakcije ostalih poznatih faktora rizika, u ključujući i kiselinski refluks gojaznost.
Dugotrajni erozivni efekti kiselinskog refluksa (izuzetno uobičajeno stanje, također poznato kao gastroezofagusna refluksna bolest ili GERB) snažno su povezani s ovim tipom raka. Dugotrajno GERB može izazvati promjenu tipa ćelije u donjem dijelu jednjaka, kao odgovor na eroziju njegove skvamozne sluznice. Ovaj fenomen, poznat kao Barrettov jednjak, izgleda da se pojavljuje oko 20 godina kasnije kod žena nego kod muškaraca, vjerovatno zbog hormonskih faktora. Na mehaničkom nivou, u jednjaku postoji mali HOXA13 ekspresijski odjeljak koji je otporniji na žuč i kiseline nego normalni skvamozni epitel i koji je sklon i crijevnoj diferencijaciji kao i onkogenoj transformaciji. Nakon GERB-a, ovaj odjeljak koji eksprimira HOXA13 nadmašuje normalni skvamozni odjeljak, što dovodi do intestinalnog aspekta jednjaka i povećane sklonosti razvoju raka jednjaka. Simptomski GERB ili žučni refluks čini Barrettov jednjak vjerovatnijim, što zauzvrat povećava rizik od daljih promjena koje u konačnici mogu dovesti do adenokarcinoma. Rizik od razvoja adenokarcinoma u prisustvu Barrettovog jednjaka nije jasan i možda je u prošlosti bio precijenjen.
Čini se da su gojaznost ili prekomerna težina povezani sa povećanim rizikom. Čini se da je povezanost s gojaznošću najjača od svih tipova povezanog s gojaznošću karcinoma, iako razlozi za to ostaju nejasni. Abdominalna gojaznost javlja se kao faktor od posebne važnosti, imajući u vidu bliskost njene povezanosti s ovim tipom raka, kao i sa GERB-om i Barrettovim jednjakom. Ovaj tip gojaznosti je karakteristična za muškarce. Fiziološki, stimuliše GERB, a takođe ima i druge hronične upalne efekte.
Infekcija Helicobacter pylori (česta pojava za koju se smatra da je zahvatila više od polovine svjetske populacije) nije faktor rizika za adenokarcinom jednjaka i zapravo se čini protektivnim. Iako je uzrok GERB-a i faktor rizika za karcinom želuca, čini se da je infekcija povezana sa smanjenim rizikom od adenokarcinoma jednjaka za čak 50%. Biološko objašnjenje zaštitnog efekta je donekle nejasno. Jedno od objašnjenja je da neki sojevi H. pylori smanjuju želučanu kiselinu, čime se smanjuju oštećenja od GERB-a. Smanjenje stope infekcija H. pylori u zapadni populacijiđama u posljednjih nekoliko decenija, koja je povezana sa manjom prenaseljenošću u domaćinstvima, mogla bi biti faktor u istovremenom porastu adenokarcinoma jednjaka.
Ženski hormoni također mogu imati zaštitni efekat, jer EAC nije samo mnogo rjeđi kod žena, već se razvija kasnije u životu, u prosjeku za 20 godina. Iako studije mnogih reproduktivnih faktora nisu dale jasnu sliku, izgleda da rizik za majku opada u skladu sa produženim periodom dojenja.
Pušenje duhana povećava rizik, ali je efekat kod adenokarcinoma jednjaka blag u poređenju sa karcinomom skvamoznih ćelija, a alkohol nije dokazan kao uzrok.
Povezana stanja
.
Klinička evaluacija
Iako se može posumnjati na okluzivni tumor pri gutanju barija ili barijskom obroku, dijagnoza se najbolje postavlja pregledom pomoću endoskopa. To uključuje prolazak fleksibilne cijevi sa svjetlom i kamerom niz jednjak i njegovog pregled zida, a naziva se ezofagogastroduodenoskopija. Uzete biopsije sumnjivih lezija se zatim histološki ispituju na znakove malignosti.
Potrebno je dodatno testiranje da se procijeni koliko se rak proširio. Kompjuterizirana tomografija (CT) grudnog koša, abdomena i karlice može proceniti da li se rak proširio na susiedna tkiva ili udaljene organe (posebno jetru i limfne čvorove). Osetljivost CT-skeniranja ograničena je njegovom sposobnošću da detektuje mase (npr. uvećani limfni čvor ili zahvaćeni organi) uglavnom veće od 1 cm. Pozitronska emisiona tomografija se također koristi za procjenu obima bolesti i smatra se preciznijom od samog CT-snimka. PET/MR kao novi modalitet pokazao je obećavajuće rezultate u preoperativnom stadiju sa priličnom izvodljivošću i dobrom korelacijom u poređenju sa PET/CT. Može poboljšati diferencijaciju tkiva snižavanjem doze zračenja za pacijenta. Jednjački endoskopski ultrazvuk može pružiti informacije o stadiju u vezi sa nivoom invazije tumora i mogućim širenjem na regionalne limfne čvorove.
Lokacija tumora se općenito mjeri udaljenosti od zuba. Za potrebe određivanja lokacije, jednjak (dužine 25 cm ili 10 u dužini) dijeli se obično na tri segmnta. Adenokarcinomi se obično javljaju bliže želucu, a karcinomi skvamoznih ćelija bliže ždrijelu, ali mogu nastati bilo gdje u jednjaku.
Stepenovanje
Stadiranje je zasnovano na TNM sistemu, koji klasifikuje količinu tumorske invazije (T), zahvaćenost limfnih čvorova (N) i udaljene metastaze (M). Do sada poželjna klasifikacija je 2010 AJCC sistema za rak jednjaka i jednjački spoj. Kako bi pomogao u donošenju kliničkih odluka, ovaj sistem također uključuje informacije o tipu ćelije (ESCC, EAC, itd.), sistem stepenovanja (stepen diferencijacija – indikacija biološke agresivnost ćelija raka) i lokaciju tumora (gornji, srednji, donji ili spojni. (Rak koji nastaje na spoju između jednjaka i želuca često se klasificira kao rak želuca, kao u ICD-10) Vidi:
Prevencija
Prevencija uključuje prestanak pušenja ili žvakanja duhana. Prevladavanje ovisnosti o žvakanju areke u Aziji je još jedna obećavajuća strategija za prevenciju karcinoma skvamoznih čelijaa jednjaka. Rizik može također biti smanjen održavanjem normalne tjelesne težine.
Prema američkom Nacionalnom institutu za rak, preporučena "prehrana bogata krstašicama (kupus, brokula/brokolini, karfiol, prokulice) i zelenim i žutim povrćem i voćem povezana je sa smanjenim rizikom od raka jednjaka." Hranjuva vlakna smatraju se zaštitnim, posebno protiv adenokarcinoma jednjaka. Nema dokaza da vitaminski dodaci mijenjaju rizik.
Skrining
Ljudi sa Barrettovim jednjakom (promjenom u ćelijama koje oblažu donji dio jednjaka) imaju mnogo veći rizik, i mogu biti redovno podvrgnut endoskopskom pregledu za rane znakove raka. Budući da je korist od skrininga na adenokarcinom kod ljudi bez simptoma nejasna, ne preporučuje se u Sjedinjenim Državama. Neka područja svijeta s visokim stopama skvamoznog karcinoma imaju programe skrininga.
Hirurgija
Ako je rak dijagnosticiran još u ranoj fazi, može biti moguće kirurško liječenje s kurativnom namjerom. Neki mali tumori koji zahvataju samo mukozu ili sluznicu jednjaka mogu se ukloniti endoskopskom resekcijom sluznice (EMR). Inače, kurativna operacija lezija u ranoj fazi može uključivati uklanjanje cijelog ili dijela jednjaka (ezofagektomija), iako je ovo teška operacija s relativno visokim rizikom od smrtnosti ili postoperativnih poteškoća. Prednosti operacije su manje jasne u ranoj fazi ESCC nego EAC. Postoji veliki broj hirurških opcija, a najbolji izbori za određene situacije ostaju predmet istraživanja i rasprave. Osim karakteristika i lokacije tumora, drugi faktori uključuju stanje pacijenta i vrstu operacije s kojom je hirurški tim najiskusniji.
Pri razmatranju operacije je relevantan faktor vjerovatni kvalitet života nakon liječenja. Hirurški ishodi su vjerovatno bolji u velikim centrima gdje se zahvati često izvode. Ako se rak proširio na druge dijelove tijela, ezofagektomija se danas normalno ne izvodi.
Ezofagektomija je uklanjanje segmenta jednjaka; kako se time skraćuje dužina preostalog jednjaka, neki drugi segment digestivnog trakta se povlači kroz grudni koš i interponira. To je obično želudac ili dio debelog crijeva ili jejunum. Ponovno povezivanje želuca sa skraćenim jednjakom naziva se ezofagoželučana anastomoza.
Tradicijski transtoraksni pristup ulazi u tijelo kroz grudni koš i ima brojne varijacije. Torakoabdominalni pristup otvara trbušnu i toraksnu šupljinu zajedno, dvoetapni pristup Ivor Lewis (također nazvan Lewis-Tanner) uključuje početnu laparotomiju i konstrukciju želučane sonde, nakon čega slijedi desna torakotomija za izrezivanje tumora i stvaranje ezofagoželudačne anastomoze. Trostepeni McKeownob pristup dodaje treći rez na vratu, kako bi se završila vratna anastomoza. Nedavni pristupi nekih hirurga koriste ono što se zove proširena ezofagektomija, gdje se uklanja en bloc više okolnih tkiva, uključujući limfne čvorove. Ako osoba uopće ne može gutati, može se umetnuti jednjački stent kako bi jednjak ostao otvoren; stentovi mogu također pomoći u začepljenju fistula. nazoželučana sonda može biti neophodna za nastavak hranjenja dok se provodi liječenje tumora, a nekim pacijentima je potrebna gastrostomija (otvor za hranjenje na koži koji omogućava direktan pristup želucu). Poslednja dva su posebno važna ako pacijent ima tendenciju da aspirira hranu ili pljuvačku u disajne puteve, što predisponira za aspiracijsku upalu pluća.
Hemoterapija i radioterapija
Radioterapija se daje prije, za vrijeme ili nakon hemoterapije ili operacije, a ponekad i samostalno za kontrolu simptoma. Kod pacijenata s lokaliziranom bolešću, ali kontraindikacijama za operaciju, "radikalna radioterapija" može se koristiti s kurativnim ciljem.
Ostali pristupi
Oblici endoskopske terapije korišćeni su za stadije 0 i I bolesti: endoskopska resekcija sluznice (EMR) i ablacija sluznice pomoću radiofrekventne ablacije, fotodinamičke terapije, Nd-YAG lasera ili koagulacije argon plazma.
Laserska terapija zasniva se na upotrebi svjetlosti visokog intenziteta za uništavanje tumorskih ćelija uz djelovanje samo na tretirano područje. Ovo se obično radi ako se rak ne može ukloniti operacijom. Uklanjanje blokade može pomoći kod bolova i poteškoća pri gutanju. Fotodinamička terapija, tip laserske terapije, uključuje upotrebu lijekova koje apsorbiraju ćelije raka; kada su izloženi posebnom svjetlu, lijekovi postaju aktivniji i uništavaju ćelije raka.
Prećenje
Pacijenti se pomno prate nakon što je završen režim liječenja. Često se koriste drugi tretmani za poboljšanje simptoma i maksimiziranje ishrane.
Prognoza
Općenito, prognoza karcinoma jednjaka je prilično loša, jer većina pacijenata ima uznapredovalu bolest. U periodu kada se pojave prvi simptomi (kao što su otežano gutanje), bolest je već uznapredovala. Ukupna petogodišnja stopa preživljavanja (5YSR) u Sjedinjenim Državama je oko 15%, pri čemu većina ljudi umire u prvoj godini od postavljanja dijagnoze. Najnoviji podaci o preživljavanju za Englesku i Wales (pacijenata dijagnosticirana tokom 2007.) pokazuju da samo jedna od deset osoba preživi rak jednjaka najmanje deset godina.
Individualizirana prognoza u velikoj mjeri ovisi o fazi. Oni sa karcinomom koji je u potpunosti ograničen na mukozu jednjaka imaju oko 80% 5YSR, ali zahvaćenost submukoze ovo smanjuje na manje od 50%. Proširenje u muscularis propria (mišićni sloj jednjaka) sugerira 20% 5YSR, a proširenje na strukture u blizini jednjaka predviđa 7% 5YSR. Pacijenti sa udaljenim metastazama (koji nisu kandidati za kurativne operacije) imaju manji od 3% 5YSR.
Epidemiologija
Rak jednjaka je osmi najčešće dijagnostikovani rak u svijetu, i zbog svoje loše prognoze je šesti najčešći uzrok smrti od raka. Prouzročio je oko 400.000 smrtnih slučajeva u 2012., što čini oko 5% svih smrtnih slučajeva od raka (dijagnostikovano je oko 456.000 novih slučajeva, što predstavlja oko 3% svih karcinoma).
ESCC (karcinom skvamoznih ćelija jednjaka) čini 60–70% svih slučajeva karcinoma jednjaka u svijetu, dok EAC (adenokarcinom jednjaka) čini daljnjih 20–30% (melanomi, leiomiosarkomi, karcinoidi i limfomi). ref name="Conteduca-2012"/> Incidencija dva glavna tipa karcinoma jednjaka uveliko varira između različitih geografskih područja. Općenito, ESCC je češći u svijetu u razvoju, a EAC je češći u razvijenom svijetu. Širom svijeta stopa incidencije ESCC-a u 2012. godini iznosila je 5,2 nova slučaja na 100.000 čovjek/godina, s dominantnošću muškaraca (7,7/100.000 naspram 2,8/100.000 kod žena). Bio je to uobičajen tip u 90% proučavanih zemalja. ESCC je posebno čest u takozvanom "azijskom pojasu raka jednjaka", području koje prolazi kroz sjevernu Kinu, južnu Rusiju, sjeveroistočni Iran, sjeverni Afganistan i istočnu Tursku. U 2012. godini, oko 80% slučajeva ESCC-a u svijetu dogodilo se u centralnoj i jugoistočnoj Aziji, a više od polovine (53%) svih slučajeva bilo je u Kini. Zemlje s najvećom procijenjenom nacionalnim stopom incidencije bile su (u Aziji) Mongolija i Turkmenistan i (u Africi) Malavi, Kenija i Uganda. Problem raka jednjaka odavno je prepoznat u istočnim i južnim dijelovima Subsaharske Afrike, gdje prevladava tip ESCC.
U zapadnim zemljama, EAC je postao dominantan oblik bolesti, nakon povećanja incidencije tokom posljednjih decenija (za razliku od incidencije ESCC-a, koja je uglavnom ostala stabilna). U 2012., globalna stopa incidencije za EAC bila je 0,7/100.000, sa snažnom prevlašću muškaraca (1,1/100.000 kod muškaraca naspram 0,3/100.000 kod žena). Područja s posebno visokim stopama incidencije uključuju sjevernu i zapadnu Evropu, Sjevernu Ameriku i okeaniju. Zemlje s najvišim zabilježenim stopama bile su UK, Nizozemska, Irska, Island i Novi Zeland.
Bilbao
Historija
Bilbao je osnovan početkom četrnaestog vijeka. Njegov osnivač bio je Diego Lopez de Aro. Od nastanka Bilbao je imao veliku ulogu u trgovini Španije, a taj status nije izgubio do danas. Ovo je centar proizvodnje željeza koje se vadi iz biskajskog rudnika. Tokom devetnaestog i dvadesetog vijeka Bilbao je doživio potpunu industrijalizaciju, što ga je učinilo drugim industrijskim centrom u Španiji, odmah nakon Barcelone. Bilbao je tokom dvadesetog vijeka postao centar separatističkog pokreta baskijske manjine, koja je težila odvajanju ove pokrajine od Španije. Danas je ova grupa zvanično neaktivna.
IC 1046
IC 1046 (također poznat kao MCG 12-14-11 i PGC 52284) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 359 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali medvjed. Najveći prečnik je 0,80 (84 hiljade sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (42 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 11. jula 1888. godine.
Bilbao
Klima
U Bilbau preovladava okeanska klima, sa uticajem Golfske struje. Ljeta su topla, a zime blage. Prosječna ljetna temperatura iznosi 20, a zimska 8 stepeni celzijusa.
IC 1046
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Bilbao
Kultura
Bilbao je adresa mnogih historijskih spomenika, prostrane plaže okružene su starim zamkovima i spomenicima, A butici i restorani na glasu. Najpoznatije turističke atrakcije u gradu su:
Sport
Kao i u većini španskih gradova, najpopularniji sport u Bilbau je fudbal. Fudbalski klub Athletic Bilbao predstavlja ponos grada. Osnovan je 1898. godine. Svoje utakmice igra na stadionu San Mamés.
Mrzlava vas
Mrzlava vas je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Brežice.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mrzlava vas je imala 168 stanovnika.
NGC 7195
NGC 7195 (također poznat kao MCG 2-56-9 i PGC 67940) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 358 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 0,40 (42 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (31 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 9. novembra 1884. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Brugge
mini|420x420piksel|Brugge Brugge (  [ˈbrʏɣə] je glavni i najveći grad pokrajine Zapadna Flandrija u flamanskom regionu Belgije, na sjeverozapadu zemlje, i sedmi po veličini grad u zemlji po broju stanovnika.
Zajedno s nekoliko drugih sjevernih gradova sa kanalima, kao što su Amsterdam i Sankt Peterburg, ponekad se naziva i Venecijom sjevera. Brugge ima važan ekonomski značaj, zahvaljujući svojoj luci, i nekada je bio jedan od glavnih svjetskih trgovačkih gradova. Brugge je popularna turistička destinacija u Belgiji, a poznato je i kao sjedište Evropskog koledža, univerzitetskog instituta za evropske studije.
Etimologija
Mjesto se prvi put spominje u zapisima kao ', ' , i u AD 840–875. Poslije se pojavljuje kao ' i  (892); (krajem 9. vijeka); kao  ;  ' (1012); ' u Anglo-Saxon Chronicle (1037);  ' (1046);   u anglosaksonskoj hronici (1049–1052);   (1072);   (1080–1085);   ;   (1089); i   (1116).
Ime vjerovatno potiče od staroholandskog naziva za 'most': brugga. Forma bila bi južnoholandska varijanta. Holandska riječ i engleski bridge potiču od protogermanskog.
Zlatno doba (12. do 15. vijeka)
lijevo|mini| Trg (tržnica) Brugge je postao važan zbog plimne uvale koja je bila ključna za lokalnu trgovinu, Ova uvala je tada bila poznata kao "Zlatni zaljev". Brugge je dobio gradsku povelju 27. jula 1128. godine, a izgrađeni su novi zidovi i kanali. 1089. Brugge je postao glavni grad Flandrije. Otprilike od 1050. godine, postepeno nasipanje mulja dovelo je do toga da grad izgubi direktan pristup moru. Međutim, oluja 1134. godine, je ponovo uspostavila ovaj pristup, stvaranjem prirodnog kanala na Zwinu. Novi morski rukavac protezao se sve do Dammea, grada koji je postao trgovačka ispostava za Brugge.
Trgovina
Brugge je imao stratešku lokaciju na raskršću trgovačkih puteva sjeverne Hanze i južnih trgovačkih puteva. Brugge je već bio uključen u krug flamanskih i francuskih sajmova tkanina početkom 13. vijeka, ali kada se stari sistem sajmova srušio, preduzetnici Bruggea su inovirali. Razvili su, ili posudili od Italije, nove oblike trgovačkog kapitalizma, pri čemu bi nekoliko trgovaca dijelilo rizike i profit i udruživalo svoje znanje o tržištima. Koristili su nove oblike ekonomske razmjene, uključujući mjenice (tj. zadužnice) i akreditive. Grad je željno dočekivao strane trgovce, a posebno portugalske trgovce koji su prodavali biber i druge začine. mini|"Burg u Bruggeu", slikano od Meunincxhovea Sa ponovnim buđenjem gradskog života u 12. vijeku, pijaca vune, industrija tkanja vune i tržište sukna profitirali su od zaklona gradskih zidina, gde su se viškovi mogli bezbedno akumulirati pod patronatom grofova Flandrije. Gradski poduzetnici posegnuli su za stvaranjem ekonomskih kolonija Engleske i Škotske okruga za proizvodnju vune. Engleski kontakti donijeli su žito iz Normandije i gaskonska vina. Hanzeatski brodovi ispunili su luku, koja je morala biti proširena izvan Dammea do Sluysa kako bi se primili novi zupčanici.
Godine 1277. u luci Brugge pojavila se prva trgovačka flota iz Republike Genove, prva trgovačka kolonija koja je Brugge učinila glavnom vezom za trgovinu Mediterana. Ovaj razvoj je otvorio ne samo trgovinu začinima sa Levanta, već i napredne komercijalne i finansijske tehnike i priliv kapitala koja je ubrzo preuzeo bankarstvo Bruggea. Zgrada u kojoj je Republika Đenova smjestila svoje komercijalno predstavništvo u gradu i dalje je opstala, u kojoj se sada nalazi Frietmuseum.
Burza je otvorena 1309. godine (najvjerovatnije prva berza na svijetu) i razvila se u najsofisticiranije tržište novca u niskim zemljama u 14. vijeku. U vrijeme kada su se mletačke galije prvi put pojavile, 1314. godine, one su zakasnile. Brojni strani trgovci bili su dobrodošli u Brugge, kao što su kastiljski trgovci vunom, koji su prvi stigli u 13. vijeku. Nakon što je kastiljanski monopol na vunu okončan, Baski, mnogi porijeklom iz Bilbaa (Biskaja), napredovali su kao trgovci (vunom, robom željeza, itd.) i do sredine 15. vijeka osnovali svoj vlastiti komercijalni konzulat u Bruggeu. Strani trgovci su proširili gradske trgovačke zone. Oni su održavali odvojene zajednice vođene sopstvenim zakonima do ekonomskog kolapsa nakon 1700. lijevo|mini| Stara ulica u Bruggeu, sa kulom Gospe u pozadini mini|Kanal u Bruggeu u sumrak Krajem 14. vijeka Brugge je postao jedan od Četiri člana (Four Members), zajedno sa Francom od Bruggea, Genta i Ypresa. Zajedno su formirali parlament; međutim, često su se međusobno svađali.
U 15. vijeku Filip Dobri, vojvoda od Burgundije, osniva dvor u Bruggeu, kao i u Briselu i Lilu, privlačeći brojne umetnike, bankare i druge istaknute ličnosti iz cijele Evrope. Bruggeanski tkači i predilice smatrali su se najboljima na svijetu, a populacija Bruggea narasla je na najmanje 125.000, a možda i na 200.000 stanovnika u to vrijeme oko 1400.
Nove tehnike uljanog slikanja flamanske škole stekle su svjetski glas. Prva knjiga na engleskom ikada štampana objavljena je u Bruggeu od strane Williama Caxtona. Ovo je, također, u vrijeme kada su Edvard IV i Ričard III iz Engleske bili ovdje u egzilu. lijevo|mini| Brugge na mapi Ferrarija (oko 1775.)
Geografija
desno|mini| Općina Brugge Općinu čine:
alt=The Belfry of Bruges|mini| Zvonik u Bruggeu mini|Eksterijer delfinarija Boudewijn Seapark u Bruggeu
Znamenitosti, umjetnost i kultura
Brugge ima netaknutu većinu svoje srednjovjekovne arhitekture, što ga čini jednim od najbolje očuvanih srednjovjekovnih gradova u Evropi. "Historijski centar Bruggea je od 2000. godine UNESCO -ov lokalitet svjetske baštine . Značajne su mnoge njegove srednjovjekovne građevine, uključujući crkvu Gospe, čiji toranj od opeke doseže 115.6 metara, što ga čini drugom najvišom kulom/zgradom na svijetu. Vjeruje se da je skulptura Madona i dijete, koja se može vidjeti u transeptu, jedina Michelangelova skulptura koja je napustila Italiju za života.
Najpoznatija znamenitost Bruggea je zvonik iz 13. vijeka u kojem se nalazi općinski karijon koji se sastoji od 47 zvona. Zvonik u Bruggeu, nezavisno od ranije pomenutog UNESCO-ovog mjesta svetske baštine u Bruggeu, uvršten je u Svjetsku baštinu Belfries Belgije i Francuske. Grad još uvijek zapošljava stalno zaposlenog karilonera, koji redovno održava besplatne koncerte. alt=Concert Building|mini| Concertgebouw (Brugge) ("Koncertna zgrada") Pored "Historijskog centra Bruggea" i tornja koji je uključen u "Zvonike Belgije i Francuske", Brugge je takođe dom trećeg UNESCO-ovog mjesta svetske baštine; Ten Wijngaerde Béguinage, beginage izgrađen u 13. vijeku i uključen je u Svetsku baštinu "Flamanskih begvina".
Zanati
Brugge je poznat po čipki, tekstilnoj tehnici. Štaviše, grad i njegova čuvena čipka inspirisali su filmski serijal Thread Routes, čija je druga epizoda, snimljena 2011., delimično smještena u Bruggeu.
Nekoliko piva je nazvano po gradu, kao što su Brugge Blond, Brugge Tripel, Brugs, Brugse Babbelaar, Brugse Straffe Hendrik i Brugse Zot. Međutim, samo posljednja dva – Brugse Zot i Brugse Straffe Hendrik – proizvode se u samom gradu, u pivari De Halve Maan.
Muzeji i historijska mjesta (nereligijska)
Brugge je dom mnogih različitih muzeja. Umjetnički muzeji uključuju Arentsovu kuću, kao i Groeningemuseum, koji ima opsežnu kolekciju srednjovjekovne i rane moderne umjetnosti, uključujući značajnu kolekciju flamanskih primitivaca. Razni proslavljeni slikari, kao što su Hans Memling i Jan van Eyck, živjeli su i radili u Bruggeu.
Očuvane stare gradske kapije: Kruispoort, Gentpoort, Smedenpoort i Ezelpoort, a Dampoort, Katelijnepoort i Boeveriepoort su nestali. mini|Gruuthusemuseum Stara bolnica Svetog Ivana (Muzej Hansa Memlinga ) i Gospa od keramike su bolnički muzeji. Najznačajnije, grad je poznat po Bruggemuseumu („Muzej Bruggea“), opštem nazivu za grupu od 11 različitih historijskih muzeja u gradu, uključujući:
Vjerski objekti i znamenitosti
alt=Bruges' Church of Our Lady|mini| Crkva Gospe u Bruggeu Brugge, čiji je svetac zaštitnik Andrija Apostol, je također poznat po svojim vjerskim znamenitostima. Bazilika Svete Krvi, i naročito relikvija Svete Krvi, koju je u grad nakon Drugog krstaškog rata donio Thierry od Alzasa, a koja se svake godine prodefilira ulicama grada. Više od 1.600 stanovnika učestvuje u ovoj, milji dugoj, vjerskoj procesiji, od kojih su mnogi obučeni kao srednjovjekovni vitezovi ili krstaši.
Ostale vjerske znamenitosti i muzeji uključuju crkvu Naše Gospe, Engleski samostan, Jerusalemsku crkvu, Katedralu Svetog Salvatora, Opatiju Sv. Truda, Ten Wijngaerde Béguinage, i opatija Ter Doest u Lissewegeu.
NGC 1430
NGC 1430 je zvijezda i nalazi se u sazviježđu Eridan. Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mali Vrh (Brežice)
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Brežice.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mali Vrh je imao 269 stanovnika.
NGC 5688
NGC 5688 (također poznat kao ESO 272-22, IRAS 14363-4448, MCG -7-30-4 i PGC 52381) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 129 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vuk. Najveći prečnik je 3,10 (116 hiljada sg) a najmanji 1,9 uglovnih minuta (71 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 1. juna 1834. godine.
Verunić
Verunić je naseljeno mjesto u sastavu općine Sali, na Dugom otoku, Zadarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Zadar. Kao samostalno naseljeno mjesto, Verunić postoji od popisa 2001. godine. Nastalo je izdvajanjem dijela naselja Veli Rat.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Verunić je imao 40 stanovnika. Za narodnosni sastav 1991. godine pogledati pod Veli Rat.
Napomena: ''U 2001. nastalo izdvajanjem dijela naselja Veli Rat. Od 1880. do 1910. iskazivano pod imenom Verona. U 1857., 1869., 1921., 1981. i 1991. podaci su sadržani u naselju Veli Rat.''
NGC 1428
NGC 1428 (također poznat kao ESO 358-53, MCG -6-9-22 i PGC 13611) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 75 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Hemijska peć. Najveći prečnik je 1,10 (24 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (13 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Johann Friedrich Julius Schmidt 19. januara 1865. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4207
NGC 4207 (također poznat kao IRAS 12129+0951, MCG 2-31-69, PGC 39206 i UGC 7268) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 27 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 1,60 (13 hiljade sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (6 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 23. marta 1865. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Veli Rat
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Zadar.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Veli Rat je imao 60 stanovnika.
NGC 5687
NGC 5687 (također poznat kao MCG 9-24-20, PGC 52116 i UGC 9395) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 97 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Volar. Najveći prečnik je 2,50 (71 hiljada sg) a najmanji 1,9 uglovnih minuta (54 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 24. aprila 1789. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4208
NGC 4208 (također poznat kao IRAS 12130+1411, MCG 2-31-70, NGC 4212, PGC 39224 i UGC 7275) je spiralna galaksija i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 8. aprila 1784. godine.
Veli Rat
Stanovništvo
Napomena: ''U 2001. smanjeno izdvajanjem dijela naselja Verunić u samostalno naselje, za koje sadrži podatke u 1857., 1869., 1921., 1981. i 1991. U 1869. sadrži podatke za naselje Soline.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Veli Rat je imalo 140 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
NGC 4208
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mardarije Uskoković (mitropolit)
Rođen je u selu Kornet blizu Podgorice, Lješanska nahija. Poznat je po potpisivanju crkvene unije s katoličkom crkvom 1640. godine, da bi kasnije bio kamenovan od naroda, a u crkvenim knjigama su izbrisani svi tragovi o njemu. Mlečani i Turci su u političkim odnosima ignorisali cetinjskog vladiku, a Crnu Goru su posmatrali kao kraj koji će pripasti nekome od njih. Mitropolit Mardarije nije vidio drugi izlaz iz takvog položaja, osim da Crna Gora prizna protektorat neke od tih država. Crnu Goru je htjeo staviti u zavisnost od pape. Daniele Farlati je pisao da se Mardarije povezao s papom Urbanom VIII, i sa svojim potpisima poslao mu opunomoćenike - arhiđakona Visariona, svog sinovca, i još jednog cetinjskog jeromonaha. Imali su zadatak, pošto se poklone stopama rimskog prvosvećenika, da svečano iskažu svoju vjernost i predanost jerarhu većeg dijela zapadnog hrišćanstva. Njih je papa primio veoma blagonaklono i u Crnu Goru su se vratili s pismom od 12. maja 1640., u kojem papa iskazuje radost zbog Mardarijevog postupka i daje mu različite pouke za njegov prelazak u katoličanstvo.
Cetinjski ljetopis ime vladike Mardarija samo pominje 1638. godine, bez navođenja da se on obraćao papi. Iako u srpskim pismenim dokumentima nema više podataka o Mardariju, u narodu je o njemu ostalo ružno sjećanje. Narodno predanje, koje je zabilježio Rus Pavle Rovinski, kaže da je vladika Mardarije imao dijete sa djevojkom koja je služila kod njega. Taj grijeh je želio da prebaci na mladog monaha Vasilija, kasnijeg svetog Vasilija ostroškog, koji je kod Mardarija živio u cetinjskom manastiru. Zbog toga se u Crnoj Gori sačuvala izreka, kada neko svoje grijehove želi da prenese na drugoga: "On hoće kao kornetski vladika!" Po istom narodnom predanju, vladika Mardarije je na kraju kamenovan od naroda i zatrpan pod gomilom kamenja, koju su u doba Pavla Rovinskog (kraj 19. vijeka) pokazivali u selu Kornet. Cetinjski ljetopis spominje jedan spor plemena Humci i vladike Mardarija. Zetski vladar Ivan Crnojević je Humce postavio na crkvenu baštinu, u Gornje polje na Cetinju. Pošto su radili na crkvenoj imovini, imali su obavezu četvrtinu prihoda davati manastiru. 1638 godine su htjeli sebi prisvojiti tu baštinu, pa ih je vladika Mardarije tužio kadiji. Kao dokaz crkvenog vlasništva imovine priložio je hrisovulje Ivana Crnojevića i druge knjige. Kadija je osudio Humce i istjerao ih s imanja, a crkvi je potvrdio vlasništvo. Humci su odbili poslušati i kadiju pa su manastir krali i palili, a obratili su se paši u Podgorici i pašine čauše su doveli na to imanje. Vladika i bratstvo manastira je pozvalo knezove i vlastelu od Crne Gore, i svi zajedno, s pašinim čaušima su pregledali uvrđene međe. Ustanovljeno je da je vladika bio u pravu, a predstavnici Humaca su zavezani i čauši su ih, po tadašnjoj pravdi, tukli toljagama. Morali su crkvi platiti odštetu od 46 groša.
Žman
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Zadar.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Žman je imao 199 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Žman je imalo 328 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
NGC 2793
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 2636
IC 2636 (također poznat kao PGC 1393913) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 1027404000,0 sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 0,40 (120 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (60 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Charles Joseph Etienne Wolf 27. marta 1906. godine.
IC 1047
IC 1047 (također poznat kao MCG 3-37-38 i PGC 52522) je spiralna galaksija i nalazi se u sazviježđu Volar. Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 18. maja 1892. godine.
NGC 5689
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4209
NGC 4209 je zvijezda i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 11. aprila 1785. godine.
Zverinac (Sali)
Zverinac je naseljeno mjesto u sastavu općine Sali, na ostrvu Zverincu, Zadarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Zadar.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Zverinac je imao 43 stanovnika.
Napomena: ''U 1857. i 1921. iskazivano pod imenom Zvirinac, a od 1880. do 1910. te u 1931. pod imenom Žverinac (Žvirinac). U 1869. podaci su sadržani u naselju Dragove.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Zverinac je imalo 59 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Rimski kalendar
Rimski kalendar je mijenjao oblik nekoliko puta od vremena osnivanja Rima do pada Rimskog carstva. U ovom članku su prikazani ranorimski, pred-julijanski kalendari. Kalendar u upotrebi poslije 46. p. n. e. je prikazan u članku Julijanski kalendar.
Hitorija kalendara
Kalendarska godina je trajala 304 dana, oko 61 dan zime nije bio obuhvaćen kalendarom.
Prva reforma kalendara je pripisana Numi Pompiliju, drugom od sedam tradicionalnih kraljeva Rima. Kažu da je on, oko 713. p. n. e., skratio 30-dnevne mjesece na 29 dana i dodao januar (29 dana) i februar (28 dana) na kraj kalendara, čime je kalendarska godina produžena na 355 dana:
Mjeseci od kvintilisa (5. mjesec) do decembra (10. mjesec) su nazvani po njihovom položaju u ovom, originalnom, kalendaru, npr. September od septem, što znači "sedam", October od octo - "osam" itd. Izuzev kvintilisa i sekstilisa, koji su preimenovani u čast Julija Cezara odn. Augusta, ovi nazivi su zadržani, iako je septembar sada deveti mjesec, oktobar deseti itd.
Kako bi godina ostala približno u skladu sa solarnom godinom povremeno je umetan prestupni mjesec, tzv. Mensis Intercalaris, poznat i kao Mercedonius ili Mercedinus. On je imao 27 dana, a dodavan je februaru, koji je pri tom bio skraćivan na 23 ili 24 dana. Tako bi nastala godina dužine 377 ili 378 dana. Odluka o umetanju ovog mjeseca je pripadala pontifex maximus-u, što se događalo približno svake druge godine.
Sistem usklađivanja godine preko interkalarnih mjeseci se prekidao najmanje dva puta. Prvi put to je bilo tokom i nakon Drugog punskog rata. To je dovelo do reforme po Lex Acilia-i iz 191. p. n. e. Detalji ove reforme su nejasni, ali izgleda da je ona tokom više od sto godina uspešno regulisala interkalaciju. Drugi prekid se dogodio sredinom prvog stoleća p. n. e. Ovo je moglo imati veze sa sve haotičnijom i konfliktnijom prirodom rimske politike u to vreme. Položaj pontifeks maksimusa nije podrazumevao puno radno vreme; zauzimao ga je pripadnik rimske elite, koji je skoro neizbežno bio uključen u mahinacije rimske politike. Pošto je rimska kalendarska godina definisala trajanje mandata izabranog magistrata, pontifeks maksimus bi imao razloga da produži godinu u kojoj su on ili njegovi saveznici na vlasti, ili da ne produži godinu u kojoj položaje drže njegovi politički protivnici (nešto slično se dešavalo i u staroj Atini, vidi Atički kalendar).
Kalendar je prerađen dok je pontifeks maksimus bio Julije Cezar, čime je nastao Julijanski kalendar. Reforma je dovršena tokom vladavine njegovog naslednika Augusta Cezara.
Mjeseci
Rimljani su imali naročita imena za tri posebna dana u svakom mjesecu. Ovaj sistem je izgleda prvobitno poticao od mjesečevih mijena, a dani su verovatno javno objavljivani na osnovu opažanja izgleda Mjeseca. Nakon reformi Nume Pompilija, ti dani su bili fiksirani. Ovo su imenovani dani: