cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kortikotropin-oslobađajući hormon
Kortikotropin-oslobađajući hormon (CRH) je adrenokortikotropni hormon, koji se također naziva i kortikoliberin ili kortikotropin-oslobađađajući faktor  (CRF),  peptid od 41 aminokiseline koga iluče neuroni u prednjem dijelu paraventrikulskog jezgra hipotalamusa i placente. Hormon stimulira kortikotropne ćelije adenohipofze i inducira oslobađanje adrenokortikotropnog hormona, što zauzvrat uzrokuje povećanje lučenja proizvoda nadbubrežne žlijezde, kortizola.
Sintetizira se iz prekursora od 196 aminokiselina, u plazmi ima poluživot od šezdeset minuta i molarnu masu 5000 g /mol. Njegovi sekretorni neuroni nalaze se također u moždanoj kori, limbnom sistemu i kičmenoj moždini. Smatra se da takve lokacije predstavljaju neuronske učinke nastale kao odgovor na stres, poput oslobađanja adrenalina i noradrenalina, tahikardije, hiperglikemije, hipertenzije, između .zlučuje ga hipofiza, a djeluje na kortikotropne ćelije i aktivira sistem adenil-ciklaza koji izaziva povećanje sinteze kortikotropina. Antidiuretski hormon i angiotenzin II, putem ovog oslobađajućeg hormona, pojačavaju i lučenje adrenokortikotropnog hormona. Također posredovanjem CRH, oksitocin inhibira lučenje. Inhibicijski učinak glukokortikoide regulira lučenje kortikoliberina, a regulira ga i uzlazni nerv, koji se nalazi u paraventrikulskom jezgru.
U posljednjoj fazi trudnoće i tokom porođaja, nivo ovog peptida raste, što također povećava aktivnost simpatičkog nervnog sistema, promovirajući na taj način izlučivanje kateholamina, a čini se da je to relevantno u energetskoj ravnoteži. Opisan je i protein koji veže kortikoliberine (CRHBP), specifične za CHR.
Rasno
Rasno je naseljeno mjesto u gradu Širokom Brijegu, FBiH, Bosna i Hercegovina.
Bildmuseet
thumb|250px|Novi Bildmuseet na kampusu umjetnosti Umeå.
Bildmuseet (Muzej slika) je savremeni muzej umjetnosti u Umeu, sjeverna Švedska.
Historija
Muzej je osnovan 1981 od strane Univerziteta Umeå i u njemu se izlaže švedska i međunarodna savremena umjetnost, vizuelna kultura, dizajn i arhitektura. U kombinaciji sa izložbama program također uključuje predavanja, projekcije, koncerte, predstave i radionice. U proljeće 2012, muzej je premješten u prostorije u umjetničkom kampusu Umeå. Novi Bildmuseet, koji je smješten u sedmospratnu građevinu (Arhitektura Henning Larsen Arhitekti), otvoren je za javnost 19. maja 2012.
Erik I, kralj Norveške
Erik I Haraldson (norveški: Eirik Haraldsson; 885. n. e. - 954. n. e.), poznatiji kao Erik Krvava sjekira (norveški: Eirik Blodøks), je bio kralj Norveške od 931. do 933. godine i kralj Northumbrije od 947. do 948. godine i od 952. do 954. godine. Svoj nadimak Krvava sjekira je dobio zbog brojnih zločina. U jednom od latinskih tekstova nazvan je i "fratris interfector" ("Bratoubica").
Izvori
Historičari su rekonstruisali priču o Erikovom životu i karijeri iz malobrojno dostupnih historijskih podataka. Međutim, historičari se ne slažu oko toga da je Erik I bio i kralj Northumbrije. Nordijski izvori su identifikovali dvije osobe sa istim imenom u dokumentu iz ranog 12. stoljeća. Dok je ovaj predmet bio kontroverzan kod ranih modernih historičara, većina današnjih historičara smatra da je to bila ista osoba. Ovu argumentaciju je nedavno odbacila historičarka Claire Downham, koja tvrdi da su kasniji nordijski pisci sintetizovali dva Erika koristeći engleske izvore. Međutim, ovaj argument nije doveo do konsenzusa.
Frekvencija srca
Frekvencija srca, srčana frekvencija ili sinusni ritam i srčana stopa  je brzina smjene  srčanih ciklusa, mjerena brojem  kontrakcija srca u minuti (bpm). Frekvencija srca može varirati  prema  tjelesnim  fizičkim potrebama, uključujući i potrebu apsorbiranja kisika i izlučivanja ugljendioksid. Obično je jednak ili blizak pulsu, mjerenom u bilo kojoj perifernoj tački. Aktivnosti koje mogu izazvati promjene uključuju fizičko vježbanje, san, anksioznost, stres, bolest i uzimanje  lijekova.
Mnogi izvori navode da je normalna frekvencija  stopa srca kod odraslih osoba (u mirovanju), u   rasponu od 60-100 otkucaja u minuti. Tahikardija je ubrzanje otkucaja srca, definisan kao iznad 100 otkucaja u minuti u mirovanju. Bradikardija je spora frekvencija srca, definirana sa ispod 60 otkucaja u minuti u mirovanju. Nekoliko studija, kao i stručni konsenzus ukazuje na to da je normalan broj otkucaja srca u mirovanju odraslih je vjerojatno bliži rasponu od 50-90 otkucaja u minuti. Tokom spavanja, srce  usporava rad,   često sa stopama oko 40-50 bpm, što se smatra normalnim. Kad srce ne kuca u pravilnom rasporedu, riječ je o aritmiji. Abnormalnosti srčanog ritma ponekad ukazuju na bolest.
Fiziologija
thumb|Anatomy of the Human Heart, made by Ties van Brussel|thumb|350px| [[Ljudsko srce]]
Dok je srčani ritam u potpunosti reguliran iz sinoatrijskig čvora, pod normalnim uvjetima,  broj otkucaja srca reguliraju  simpatički i parasimpatički nervni sistem  na ulazu u sinoatrijskii čvor. accelerans živac daje simpatičke impulse na ulazu u srce.
Živac nervus accelerans pruža simpatički  ulaz u srce otpuštanjem norepinefrina  na  ćelije sinoatrijskog  čvora (SA čvora), a  vagus daje parasimpatički ulaz u srce,  otpuštanjem acetilholina a na ćelije sinoatrijskog čvora. Dakle, stimulacija ovog živca povećava broj otkucaja srca, a stimulacija vagusa ga smanjuje.
Postoji mnogo načina na koje se brzine otkucaja srca povećava  ili usporava. Većina uključuju stimulanse poput endorfina i hormona  koji se oslobađa u mozgu, od kojih su mnogi oni koji su 'prisiljeni' / 'mameći' nakon uzimanja i prerade  lijekova i droga.
Ovo poglavlje govori o ciljnom pulsu za zdrave osobe i o  neprimjereno visokim  za većinu osoba s koronarnom bolešću.. Redovni sinusni ritam je termin koji označava normalnu frekcenciju  otkucaja. Njegovi impulsi potiču iz sinusnog čvora u desnoj pretkomori. Pobuđivanje srca, zatim izaziva kontrakcije srčanog mišića, odakle se impuls širi  prvo na AV čvor pretkomora, a zatim u komore. Od ovih anatomskih lokacija i prijenosa oelektrofiziološkog  stimulans mora, za razliku od ektopične srčanih električnih osi pozitivan pokazati ispod, d. H atrija ritam lijevo. P-vala u ekstremiteta vodstvu II se priznati pored normalnih kriterija u EKG za ritmičke otkucaje srca.
Kriteriji u EKG
U EKG-u mogu se uočiti talasi i zupci. Kod zdrave osobe obuhvata od P-talase, QRS-kompleks (od Q-, R- i S-talasa) i T-talasa. Talasi se označavaju kao P  i T.  Oni mogu biti pozitivni, negativni i bifazni. Zupci su Q zubac koji može biti samo negativan (ne postoji pozitivno Q), R zubac koji je samo pozitivan (ne postoji negativno R) i S zubac koji je samo negativan (ne postoji pozitivno S). Tip zubca se određuje na osnovu R zupca (koji je uvijek pozitivan). Ako je negativni zubac prije pozitivnog R to je Q. Ako se negativni zubac nalazi nakon R onda je to S zubac. Inače u normalnom QRS kompleksu ne postoji više od jednog pozitivnog zubca (R). Ako se pojave I drugi R zupci, uglavnom su posljrdica patolških stanja, a označavaju se sa R'. Ukoliko postoji samo jedan negativan zubac, a nema pozitivnog R, ne zna se da li je to S i Q zubac, pa se nazivan QS zupcem ili  QS kompleksom.
U elektrokardiogramu zdrave osobe su:
Udarni volumen
Udarni volumen (UV)  - u  kardiovaskularnoj fiziologiji – je  zapremina  krvI koju  pumpa  lijeva  komora po ustaljenom ritmu. Udarni volumen se izračunava mjerenjem volumena komore iz ehokardiogramom i oduzimanjem volumen krvi u komori  na kraju  otkucaja srca  ( endsistolni volumen) iz volumena krvi neposredno prije otkucaja  (enddijastolni volumen). Izraz  udarni volumen  može se se izraziti  za svakiu od dvije srčane komore, iako se obično odnosi na lijevu. Količine udara za svaku komoru su uglavnom jednake,  otprilike 70 ml u zdravih osoba sa  70 kg.
Proračun
Njegova vriednost se dobija oduzimanjem endsistolnog volumena (ESV) za  endodijastolni volumen (EDV) za datiu komoru.
Kod zdrave osobe sa masom od  70 kg, ESV je približno  50 mL, a  EDV is oko 120mL,  što daje razliku od 70 mL  za  udarni volumen.
"Udari rad" se odnosi na rad ili  pritisak krvi ("P") pomnožen udarnim volumenom.
Determinante
600px|thumbl|right|Glavni faktori koji utiču na udarni volumen – Više faktora utiče na  predopterećenje, [[periferni otpor i kontraktilnost, a glavni su oni i koji utiču na UV ]] Muškarci, u prosjeku, imaju veće udarne volumene  od žena zbog veće veličine njihovih srca. Međutim, udarni volumen ovisi o nekoliko faktora, kao što su veličina srca, kontraktilnost, trajanje kontrakcije, predopterećenje (krajnji dijastolni volumen) i postopterećenje.
Vježbanje
Produžena aerobna vježba u treniranju može povećati udarni volumen, što često rezultira u nižem  (u mirovanju) broju  otkucaja srca. Smanjena srčan stopa prolongira komorske dijastole (punjenje), povećavajući krajnji dijastolni volumen i na kraju omogućavajući izbacianje više krvi.
Predopterećenje
Udarnj volumen je suštinski pod kontrolom predopterećenja  (stepen do kojeg su komore ustegnute prije kontrakcije). Povećanje obima ili brzine venskog  povratka povećava predopterećenje i, suglasno  Frank- Starlingovom zakonu srca, udarni volumen će se povećati. Smanjen venski povratak ima suprotan efekt, što jdovodi do smanjenja udarnog volumena.
Tuncovec
Tuncovec je naseljeno mjesto u sastavu općine Rogaška Slatina, regija Savinjska, Slovenija.
Udarni volumen
Postopterećenje
Povišeno postopterećenje (obično mjereno kao aortni pritisak tokom sistole) smanjuje udarni volumen. Iako obično ne utiče na udarni volumen u zdravih osoba, povećano postopterećenje će ometati komora u izbacivanju krvi, što uzrokuje smanjenje udarnog  volumena. Povećano postopterećenje može  se javiti pri aortnoj stenozi i arterijskoj hipertenziji.
Tuncovec
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Šmarje pri Jelšah.
Udarni volumen
Indeks udarnog volumena
Slično srčanom indeksu,  indeks udarnog volumena (IUV)  određuje se određivanjem odnosa između udarnog volumena (SV) i induividualne površine tijela (PT).
Tuncovec
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Tuncovec je imao 142 stanovnika.
Kozograd
Kozograd (Chossao, Cosao) je tvrđava smještena u današnjoj fojničkoj općini. Ruševine se nalaze u šumovitom i nenaseljenom predjelu na obronku planine Matorac, na 1430 m/nm. U pisanim izvorima se spominje u 15. vijeku latinski formom Chossao ili Cosao. Njegova izgradnja veže se za jačanje privrednog razvoja fojničkog kraja u 14. vijeku. Bila je ljetnikovac i varoš kraljeva srednjovjekovne bosanske države
Tvrđava podignuta je na strmoj i teško pristupačnoj stijeni. Na južnoj strani je zaravan koja se zove Kraljičin grič. Na zapadnoj strani je u živoj stijeni isklesan sporedni ulaz. U sedlu brijega su dva duboka jarka, preko kojih je bio pokretni most. Tvrđava imala je dvije kule i obor. Branič-kula bila je okrugla s vanjskim prečnikom od oko 7,2 metra. Manja kula bila je kvadratna sa stranama od 5,5 m i debljinom zida oko 1,2 metra,sagrađenog od lomljenog, a ponegdje i od obrađenog kamena sa tipičnim iskorištavanjem konfiguracije terena.
U pisanim izvorima Kozograd (Cosao) se prvi put spominje 17. januara 1434. u pozivu na sud dubrovačkim trgovcima u Bosni zbog nastale štete u pljački karavana u Konjicu. Pored ostalih poziv je upućen i Vukoslavu Kopiliću za kojeg se smatralo da se nalazi u Kozogradu. Podgrađe Kozograda se spominje marta 1449. (sub castro vocato Chosau), ali je pravo pitanje gdje se ono nalazilo s obzirom na smještaj Kozograda. Prema predaji u gradu Kozogradu je boravila kraljica Katarina Kosača 1463. i odatle je izbjegla pred Osmanlijama u Konjic, a dalje pješice do Dubrovnika i Rima.
Nacionalni spomenik
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 4. do 6. novembra 2015. godine, donijela je odluku da se stari grad proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća).
Od Starog grada Kozograda preostali su samo arheološki ostaci, temelji i kameni dijelovi vidljivi iznad zemlje. Na ostatcima grada postavljeni su armiranobetonski temelji i ploča, na kojima su postavljeni relej, pomoćni objekat i kontejner.
SRCAP
Helikaza SRCAP je enzim koji je kod ljudi kodiran genom SRCAP.
Pomoći radiajacijske hibridne analize, Nagase et al. (1997) mapirali su gen SRCAP na  hromosomu 16.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 3.230  aminokiselina, a molekulska težina   343.555 Da. .
C: Cistein D: Asparaginska kiselina E: Glutaminska kiselina F: Fenilalanin G: Glicin H: Histidin I: Izoleucin K: Lizin L: Leucin M: Metionin N: Asparagin P: Prolin Q: Glutamin R: Arginin S: Serin T: Treonin V: Valin W: Triptofan Y: Tirozin
Mala Vranovina
Mala Vranovina je naseljeno mjesto u sastavu općine Topusko, Sisačko-moslavačka županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Vrginmost.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mala Vranovina je imala 1 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Mala Vranovina je imalo 73 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Franjo Jakovac
Franjo Jakovac (Mrkopalj, 24. januar 1961) nekadašnji je jugoslavenski biatlonac, hrvatskog porijekla. Bio je član SK Mrkopalj iz Mrkopalja.
Olimpijske igre
Sa biatloncima Marjanom Vidmarom, Juretom Velepcom, Tomislavom Lopatićem, Zoranom Ćosićem i Andrejom Lanišekom predstavljao je Jugoslaviju na Zimskim olimpijskim igrama 1984. godine u Sarajevu. Nastupio je u štafetnoj utrci sa Andrejom Lanišekom, Zoranom Ćosićem i Juretom Velepcom i osvojio 17-o mjesto.
Napomene
<references group="lower-alpha"/>
Windows 9x
Windows 9x je zajednički pojam koji se koristi za seriju Microsoft Windows operativnih sistema napravljenih od 1995. godine do 2000. godine, koji su bili bazirani na Windows 95 kernelu, odnosno MS-DOS-u ispod tog sloja, te su obe baze naknadno ažurirane svake nove verzije sistema. Ovaj termin uključuje sve verzije sistema Windows 95, Windows 98 i Windows ME.
Windows 9x je pretežno poznat po svom korištenju na stolnim računarima. 1998. godine, Windows je sačinjavao 82% udjela tržišta operativnih sistema.
Interne verzije za Windows 9x su bile označene pod verzijom 4.x. Prethodne verzije sistema Windows su koristile brojeve 3.2 ili niže. Windows NT, koji je bio namjenjen profesionalnim korisnicima poput onih u područjima umreživanja i poslovanja, koristio je slične ali odvojene brojeve verzija između 3.1 i 4.0.
Završna verzija serije Windows 9x je bio operativni sistem Windows ME, objavljen u septembru 2000. godine sa internim brojem verzije koji je iznosio 4.9. Sve buduće verzije Windowsa, počevši od Windows 2000 i Windows XP su bazirane na bazi izvornog koda sistema Windows NT.
Krajnji dijastolni volumen
Krajnji dijastolni volumen (KDV) – u kardiovaskularnoj fiziologiji – je volumen krvi u desnoj i / ili lijevoj  komori na kraju opterećenja ili popunjavanja (dijastola) ili količina krvi u komori neposredno pred sistolu. Zbog rtoga što veći KDV uzrokuje veće opuštanje komore, KDV se često koristi kao sinonim za predopterećenje, koje se odnosi na dužinu sarkomera   srčanog mišića prije kontrakcije (sistole). Povećanje KDV povećava predopterećenje srca i, suglasno  Frank-Starlingovom mehanizmu srca, povećava količinu krvi izbačene iz komore za vrijeme sistole (udarni volumen).
Parametri koji utiču na KDV
Zbog toga što su gotovo dvije trećine krvi u sistemskoj cirkulaciji pohranjene u venskom sistemu, krajnjiu dijastolni volumen je usko povezana sa venskom usklađenošću.
Windows 9x
Windows prije verzije 95
Prva nezavisna verzija sistema Microsoft Windows, odnosno verzija 1.0, je objavljena 20. novembra 1985. godine nije ostvarila značajnu popularnost. Windows se prvenstveno trebao zvati "Interface Manager" ali je Microsoftov šef marketinga Rowland Hanson uspio uvjeriti kompaniju da će ime Windows biti privlačnije korisnicima. Windows 1.0 nije bio potpuni operativni sistem, već "radno okruženje" koje se nadovezivalo na MS-DOS i dijelilo je iste mane i probleme tog sistema.
Krajnji dijastolni volumen
Fiziološki pokazatelji uzorka
Krajnji dijastolni volumen desne komore (KDVK) kreće se između 100 i 160 ml. Indeks krajnjeg  dijastolskog volumena desne komore (I) procjenjuje se po obrascu:
Vranovina
Bosna i Hercegovina:
Hrvatska:
Srbija:
Krajnji dijastolni volumen
Fiziološki pokazatelji uzorka
I = KDVK/PT
Windows 9x
Windows prije verzije 95
Druga verzija sistema Microsoft Windows, odnosno verzija 2.0, je objavljena 9. novembra 1987. godine i koristila je takozvani real-mode memorijski režim kako bi podržavala 1 megabajt memorije. Pod takvom postavom, mogla je raditi pod drugim višefunkcionalnim sistemom poput DESQviewa koji je koristio Intelov 286 Protected mode (eng. zaštićeni režim rada).
Microsoft Windows je zadobio značajan uspjeh sa verzijom Windows 3.0 koja je objavljena 1990. godine. Ne samo da je poboljšao podršku za nativne aplikacije, već je olakšao korisnicima mogućnost rada sa više aplikacija, pogotovo MS-DOS aplikacija u poređenju sa Windows/386 zbog korištenja virtualne memorije.
Microsoft je razvio Windows 3.1 koji je sadržavao nekoliko manjih poboljšanja u odnosu na Windows 3.0, ali se uglavnom sastojao od ispravki grešaka i podrške za multimediju. Također je uklonio podršku za Real mode i mogao raditi samo na 80286 ili boljim procesorima. Kasnije je Microsoft objavio Windows 3.11, koji je sadržavao sve ispravke i ažuriranja koja su nasljedila poslije objavljivanja sistema Windows 3.1, 1992. godine.
U međuvremenu, Microsoft je nastavio sa razvijanjem Windows NT sistema. Glavni arhitekt je bio Dave Cutler, jedan od glavnih arhitekata virtualne sistemske memorije u kompaniji Digital Equipment Corporation (koju je kasnije kupio Compaq, te je sad dio kompanije Hewlett-Packard). Microsoft ga je zaposlio u augustu 1988. godine da napravi nasljednika sistema OS/2, mada je Cutler kasnije napravio potpuno novi sistem.
Microsoft je objavio na konferenciji da planira da razvije nasljednika sistemima Windows NT i zamjenu za sistem Windows 3.1 (Windows 95, čije je kodno ime bilo Chicago) koji bi ujedinio oba sistema u jedan. Ovom nasljedniku je dato kodno ime Cairo. Retrospektivno gledajući, Cairo je bio mnogo teži projekt nego što je to Microsoft predvidio će se, kao rezultat ove činjenice, ujedinjenje sistema NT i Chicago desiti tek kada Windows XP bude objavljen.
Windows 95
thumb|left|Logo sistema Windows 95 Nakon Windows 3.11 sistema, Microsoft je počeo razvijati novi sistem namjenjen za potrošače pod kodnim imenom Chicago. Chicago je dizajniran da podržava 32-bitni preventivni rad sa više programa kao što su to podržavali OS/2 i Windows NT, iako je 16-bitni kernel zadržan kako bi podržavao prijašnje aplikacije. Win32 API, prvi put prestavljen objavljivanjem sistema Windows NT, je usvojen za standard programskog interfejsa te je kompatibilnost sa Win16 aplikacijama zadržana zahavljujući tehnici pod nazivom thunking. Novi korisnički interfejs prvobitno nije bio planiran ali su elementi korisničkog intefejsa Cairo projekta posuđeni i dodati na nove usluge poput usluge Plug and Play.
Microsoft nije promijenio sav kôd u 32-bitni; neki dijelovi koda su ostali 16-bitni (iako nisu direktno koristili real mode) radi kompatibilnosti, performansi i vremena potrebnog za razvoj. Također je bilo potrebno prebaciti dizajnerske odluke iz prošlih verzija sistema, čak i ako oni nisu odgovarale modernom korisničnom okruženju. Ovo je znatno uticalo na stabilnost i efikasnost sistema.
Dubina (film)
Dubina jest američki avanturistički film iz 1977. koji je zasnovan na istoimenom romanu Petera Benchleyja. Film je režirao Peter Yates, a u glavnim ulogama su Robert Shaw, Jacqueline Bisset i Nick Nolte. Scenarij su napisali Peter Benchley i Tracy Keenan Wynn. Film je bio uspješan na blagajnama a imao je i jednu nominaciju za Oscar.
Radnja
Mladi par, David Sanders (Nick Nolte) i Gail Berke (Jacqueline Bisset), nalaze se na odmoru na Bermudskim ostrvima. Tokom ronjenja u blizini brodske olupine, par pronalazi brojne artefakte, uključujući ampulu s tekućinom boje jantara i medaljon sa slikom žene i slovima "SCOPN", ("Santa Clara ora pro nobis" ili u prevodu Sveta Klara moli za nas), i datum, 1714. David i Gail traže savjet od čuvara svjetionika i lovca na blago, Romera Treecea (Robert Shaw) o porijeklu medaljona, koji on identifikuje kao španski. Ampulu je primijetio čovjek koji je iznajmio opremu za ronjenje Davidu i Gail, što privlači pažnju Henrija "Clochea" Bonduranta (Louis Gossett, Jr.), lokalnog narko kralja za kojeg radi vlasnik trgovine. Henri bezuspješno pokušava kupiti ampulu, a zatim počinje terorisati mladi par s Haićanskom crnom magijom. Ampula sadrži medicinski morfin sa Goliatha, broda koji je potonuo tokom Drugog svjetskog rata s municijom i medicinskim pomagalima. Olupina Goliatha se smatra opasnom i roniocima je zabranjeno roniti u blizini zbog opasnosti od eksplozije. Treece zaključuje da je nedavna oluja otkrila njen teret morfina i otkrila puno stariju olupinu u kojoj se nalazi špansko blago.
Windows 9x
Windows 95
Paketi OSR2, OSR2.1 i OSR2.5 nisu bili dostupni korisnicima već proizvođačima originalne opreme koji bi ih instalirali na računare. Neke kompanije su prodavale nove hard diskove sa paketom OSR2 već instaliranim tvrdeći da je ovo bilo neophodno radi kapaciteta hard diskova.
Ćurilac
Ćurilac (ćir. Ћурилац) je naseljeno mjesto u sastavu općine Danilovgrad, Crna Gora.
Windows 9x
Windows 95
Prvi paket dodataka pod nazivom Microsoft Plus! je bio dostupan za Windows 95.
Ćurilac
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
Windows 9x
Windows 98
1999. godine, Microsoft je objavio Windows 98 Second Edition (bos. Drugo izdanje) koji je sadržavao nove usluge poput djeljenja internetske veze, poboljšanog WDM zvuka i podrške za modeme. Djeljenje interneske veze je vrsta prevođenja mrežne adrese koja omogućava nekoliko mašina na lokalnoj mreži (odnosno LAN) da djele jednu internetsku vezu. Windows 98 Second Edition sadrži i neka poboljšanja u odnosnu na prvobitno izdanje. Kroz nove upravljačke programe, podrška za razne vrste hardvera je znatno poboljšana. Microsoft je također pronašao sitne probleme u prvobitnom izdanju sistema Windows 98 i popravio ih, učinivši ovaj sistem najstabilnijom verzijom cijele Windows 9x porodice sistema. Neki komentatori su čak izjavljivali da je beta verzija sistema Windows 98 bila stabilnija od njenog završnog izdanja.
Windows ME
left|thumb|Logo sistema Windows ME U septembru 2000. godine, Microsoft je objavio operativni sistem Windows ME ili još poznat kao Millennium Edition (bos. Milenijsko izdanje) koji je bio nadograđena verzija sistema Windows 98 sa poboljšanom podrškom za multimediju i internetske usluge. Također je bio prva verzija Windowsa da sadrži program System Restore koji bi dozvoljavao korisnicima da vrate svoj sistem na zadnje poznato vrijeme kada je radio kako treba u slučaju kvara sistema. Također je sadržavao prvu verziju programa Windows Movie Maker.
Windows ME je doživljen kao brz, jednogodišnji projekt koji je služio kao privremeno izdanje između sistema Windows 98 i Windows XP. Mnoge od novih funkcija su bile dostupne preko servisa Windows Update kao ažuriranja za starije verzije Windowsa. Baš zbog ovog razloga, Windows ME nije priznat kao zaseban operativni sistem kao što su to bili 95 i 98 i često se uključuje u seriju sistema Windows 9x.
Dubina (film)
Radnja
Kroz istraživanja u Treeceovoj biblioteci rekonstruišu historiju izgubljenog blaga, pronađu popis vrijednih predmeta, uključujući i metalni ćup s upisanim slovima "EF" i saznaju identitet plemkinje za koju ih je napravio kralj Španije. David je odlučan pronaći najmanje jedan predmet sa popisa kako bi mogli dokazati porijeklo, jer bez potvrde blago nema veliku vrijednost. Treece želi uništiti Goliatha kako bi morfin ostao nedostupan Clocheu, ali Cloche se umiješa u njihov rad kako bi se dokopao morfina. Nakon jednog od sukoba, Treeceovog prijatelja Kevina (Robert Tessier) je ubio jedan od Clocheovih ljudi, nakon Adamove izdaje. Adam zatim pogine nakon aktiviranja zamke dok je pokušavao ukrasti morfin iz svjetionika. Uslijedila je podvodna borba na olupini, a Cloche pogine u eksploziji koja je uništila Goliatha. Treece je uspio u zadnji tren spasiti zlatnu ogrlicu sa privjeskom u obliku zmaja koja će osigurati potrebnu potvrdu porijekla blaga.
Windows 9x
Windows ME
Windows ME je dobio značajne kritike zbog nestabilnosti i nepouzdanost zbog čestih kvarova. Jedan PC World članak je nazvao skraćenicu ME u imenu Windows ME "Mistake Edition" (doslovno Pogrešno izdanje) i osvojio je četvrto mjesto na listi "Najgorih tehnoloških proizvoda svih vremena".
Dubina (film)
Produkcija
Peter Benchley je ideju za roman po kojem je snimljen film dobio istražujući brodske olupine za National Geographic na Bermudima. Posebno ga je privukao brod "Constellation", koji je prevozio lijekove kada je potonuo za vrijeme Drugog svjetskog rata. Tokom istraživanja upoznao je lokalnog lovca na blago, Teddyja Tuckera, koji je bio inspiracija za lik Romera Treecea. Peter Benchley napisao je scenarij koji je kasnije doradio Tracy Keenan Wynn. Snimanje filma je počelo u junu 1976. na lokaciji prave olupine broda "RMS Rhone" na Britanskim Djevičanskim ostrvima. Većina podvodnih scena je snimana u moru a ne bazenu, zbog čega su glumci morali uzimati časove ronjenja. Scena napada morskih pasa je snimana na lokaciji Velikog koralnog grebena u Australiji. Snimanje je trajalo 153 dana, a izvedeno je 8895 zarona. Samo za scenu napada morskih pasa je bilo potrebno 720 zarona.
Čizma (Kiseljak)
Čizma je naseljeno mjesto u općini Kiseljak, Bosna i Hercegovina.
Windows 9x
Pad
Objavom sistema Windows 2000 značilo je da će većina korisnika primijetiti značajne razlike u korisičkom iskustvu između Windows 9x i Windows NT serije sistema. NT4 nije imao tako dobru USB niti Plug and Play podršku, a također nije bio u mogućnosti da podrži DirectX tako da korisnici nisu mogli igrati igre na svojim računarima koje su koristile DirectX dok je Windows 2000 bio u mogućnosti da radi sve od navedenog.
Dubina (film)
Prijem
Film je objavljen 17. juna 1977. i naišao je na dobar prijem kod publike. Na blagajnama je zaradio 47,3 miliona dolara i nalazi se na osmom mjestu po zaradi u 1977.
Windows 9x
Pad
Objavom sistema Windows XP, Microsoft je dao do znanja da mjenja pravac strategije sistema jer je objedinio korisničke i poslovne sisteme u jedan sistem.
Dubina (film)
Prijem
Kritika ipak nije bila tako naklonjena. Na sajtu Rotten Tomatoes ima rejting od 33%, zasnovan na 15 kritika, s prosječnom ocjenom 4,7 od 10.
Windows 9x
Pad
Podrška za Windows 9x je polako nestajala. Microsoft je prestao sa prodajom svog softvera korisnicima a kasnije i proizvođačima originalne opreme. Već u martu 2004. godine, nije bilo moguće kupiti bilo kakvu kopiju sistema iz Windows 9x serije.
Dubina (film)
Prijem
Film je bio nominiran za Osacar za najbolji zvuk i za Zlatni globus za najbolju pjesmu.
Windows 9x
Kraj radnog vijeka
Microsoft je nastavio podržavati seriju Windows 9x do 11. jula 2006. godine kada je obustavio produženu podršku za Windows 98, Windows 98 Second Edition (SE) i Windows Millennium Edition (ME).
Microsoft je obustavio ažuriranja za API standard za igre DirectX na Windows 95 sa posljednjom verzijom 8.0a. Posljednja podržana verzija DirectX-a za Windows 98, ME, 2000 i XP bila je 9.0c. DirectX 10 je bio uključen u sistem Windows Vista iako se moglo nadograditi na DirectX 11 preko servisnih paketa. DirectX 11 je bio uključen u Windows 7, a DirectX 11.1 u Windows 8. Prethodne verzije Windowsa nisu bile u mogućnosti da službeno pokrenu aplikacije ekskluzivne za DirectX 10 i DirectX 11.
Sve veći broj ažuriranja nakon kraja radnog vijeka ovog sistema za razne dijelove softvera su polako učinile Windows 9x seriju sistema znatno nepraktičnom za svakodnevni rad. Danas čak i open source projekti poput raznih programa Mozille neće raditi na Windows 9x osim ako se znatno ne promijeni kod.
Kernel
Windows 9x je hibridna serija 16/32-bit operativnih sistema. Kao i većina operativnih sistema, sastoji se od kernela, odnosno jezgra sistema i korisičkog prostora.
Iako Windows 9x sadrži zaštitu memorije, ne štiti prvi megabajt korisničkih podataka aplikacija. Ovaj dio memorije sadrži kritičan kod za rad operativnog sistema i pisanje u ovo područje memorije, aplikacije može srušiti ili zamrznuti operativni sistem. Ovo je bio uzrok nestabilnosti jer su manje kvalitetne aplikacije mogle slučajno pisati podatke u taj dio memorije i time srušiti operativni sistem.
Korisični režim
Windows 9x se sadrži od tri pod sistema, odnosno korisnička režima: Win16, Win32 i MS-DOS.
Windows 9x/ME je posvetio dva bloka memorije od 64KB za grafički interfejs uređaja (ili GDI) i heap resurse. Pokretanjem mnoštva aplikacija, one aplikacije koje imaju mnogo GDI elemenata ili su već bile pokrenute duže vrijeme bi mogle iscrpiti ove dijelove memorije. Ako su resursi sistema ispod 10%, Windows će najvjerovatnije postati nestabilan i srušiti se.
Kernel režim
Kernel režim se sastoji od četiri dijela: Menadžera virtualnih mašina (VMM), menadžera instalacijskog sistema podataka (IFSHLP), konfiguracijskog menadžera i počevši od Windows 98 i novijih sistema i Windows Driver Model (WDM) menadžera upravljačkih podataka, odnosno drajvera (NTKERN). Kao 32-bitni operativni sistem, virtualna memorija je tada 4 GiB, podjeljena tako da je donjih 2 GiB namjenjeno za aplikacije a gornjih 2 GiB je dostupno za kernelske procese.
Registar
Poput Windows NT sitema, Windows 9x serija čuva specifična podešavanja korisnika i konfiguracije sistema u veliku informacionu bazu podataka koja se naziva Windows Registry odnosno Windows Registar. Podešavanja vezana za hardver se također nalaze u registru i mnogi broj drajvera koristi registar za učitavanje konfiguracijskih podataka. Prethodne verzije Windowsa su koristile datoteke poput <tt>AUTOEXEC.BAT</tt>, <tt>CONFIG.SYS</tt>, <tt>WIN.INI</tt>, <tt>SYSTEM.INI</tt> i druge datoteke sa ".INI" nastavkom za čuvanje konfiguracijskih podataka. Kako je Windows postajao napredniji, .INI datoteke su postale nezgrapne za korištenje, pogotovo zbog tadašnje FAT sistema podataka. Zadržana je kompatibilnost sa .INI datotekama do sistema Windows XP.
Iako Microsoft preporučuje da se ne koriste .INI datoteke već da se koristi registar, velik broj aplikacija i dalje koristi .INI datoteke, pogotovo 16-bitne aplikacije radi kompatibilnosti tih aplikacija sa sličnim alatkama. AUTOEXEC.BAT i CONFIG.SYS datoteke također postoje radi kompatibilnosti sa real-mode elementima sitema i dozvoljavaju korisnicima da promjene predodređena podešavanja sistema.
Registar se sastoji od dvije datoteke: User.dat i System.dat. Windows ME je dodao Classes.dat.
Menadžer virtualnih mašina
Menadžer virtualnih mašina (VMM) je 32-bitni kernel u samoj jezgri Windows 9x sistema. Glavna svrha VMMa je da upravlja pravi, pokreće, nadgleda i uništava virtualne mašine. Također pruža usluge upravljanja memorijom, procesima, prekidima i kvarovima zaštite memorije. VMM radi sa virtualnim mašinama (module kernela koji se mogu učitavati, koji se najviše sadrže od 32-bitnog kernelskog koda ali mogu se sadržavati i od ostalih vrsta koda poput 16-bitnih real-mode inicijalizacijskih segmenata) da bi im dozvolio da presretnu prekide i greške i da kontrolira pristup aplikacije određenom hardveru. VMM i virtualni drajver za uređaje su pokrenuti u jednoj 32-bitnoj adresi memorije u nultom nivou privilegija (još se zove nulti prsten). VMM pruža rad sa mnogim brojem aplikacija i rad više threadova procesora. Pokreće nekoliko aplikacija tako što dijeli CPU između threadova u kojima su pokrenute aplikacije i virtualne mašine. VMM je također odgovoran za pravljenje MS-DOS okruženja za sistemske procese i Windows aplikacije koje i dalje trebaju biti pokrenute u MS-DOS režimu. Zamjenjuje Win386 u Windows 3.x i datoteka vmm32.vxd je komprimovana arhiva koja se sadrži od većine jezdra VxDa uključujući VMM.vxd i ifsmgr.vxd (koji olakšava pristup sistema datoteka bez potrebe da koristi kod iz DOS kernela).
Sistemi datoteka
Windows 9x izvorno ne podržava NTFS a ni HPFS ali postoje nezavisne aplikacije koje omogućuju sistemima iz Windows 9x serije pristup samo za čitanje sa NTFS sistema. Ranija izdanja Windows 95 sistema nisu podržavala FAT32.
Poput sistema Windows for Workgroups 3.11, Windows 9x pruža podršku za pristup 32-bitnim datotekama i za razliku od Windows 3.x serije, Windows 9x ima podršku za VFAT sistem datoteka koji omogućava duža imena datoteka sa najviše 255 znakova.
Zapisivanje događaja i praćenje
Nema podrške za zapisivanje događaja i praćenje ili izvještavanje o greškama dok Windows NT porodica sistema ima ove funkcije iako se može koristiti softver poput Norton CrashGuarda na Windows 9x sistemima da se dobije sličan efekat.
Sigurnost
Windows 9x je dizajniran sa jednim korisnikom u vidu. Samim tim, sigurnosni model je znatno manje efikasan od onoga u Windows NT sistemu. Jedan od razloga za ovo je što se koriste FAT sistemi podataka, koji su jedini koje podržava Windows 9x službeno. FAT sistemi imaju znatno ograničenu sigurnost; svaki korisnik koji ima pristup FAT disku, može pristupiti svim podacima na tom disku. FAT sistemi ne podržavaju liste pristupa niti šifriranje datoteka poput NTFS-a.
Neki operativni sistemi koji su bili objavljeni u isto vrijeme kao i Windows 9x su podržavali više korisnika ili nekoliko korisničkih računa sa različitim nivoima privilegima, što omogućava zaštitu promjena sistemskih datoteka od strane različitih korisnika. Nasuprot tome, Windows 95 i kasniji operativni sistemi omogućavaju opciju profila za različite korisnike operativnog sistema ali nemaju podešavanja privilegija, što bi ovaj sistem ponovo vratilo na jedno-korisnički. Ovo znači da svi procesi mogu promijeniti sve datoteke na sistemu, čak i ako ti procesi i/ili datoteke nisu otvorene i mogu mjenjati sektor pokretanja sistema i ograničena uređenja hard diska. Ovo omugućava virusima da se jednostavno integriraju u sistem bez da ih većina korisnika primijeti. Profilni sistem u Windows 9x seriji je namjenjen samo radi pogodnosti; ukoliko se ne promjene određeni unosi u registru, može se pristupiti sistemu jednostavnim pritiskom "Escape" dugmeta čak i ako su svi profili sistema zaštićeni sa šifrom. Windows 95 također dozvoljava pravljenje novih profila izravno sa dijaloga pri pokretanju sistema, odnosno, korisnik se ne mora ni prijaviti.
Korisnici i softver mogu brisati i prepisivati važne sistemske datoteke sa hard diska kao i konfiguracijske datoteke i samim tim mogu onemogućiti sistem da pravilno radi ili da se uopće pokrene.
Instalacijski softver je često promjenjivao i brisao sistemske datoteke bez provjere da li je datoteka u trenutnoj upotrebi ili da li postoji novija verzija. Ovaj fenomen se često naziva DLL hell (bos. Pakao DLL datoteka).
Windows ME je imao programe System Restore (bos. Vraćanje sistema) i System File Protection (bos. Zaštita sistemskih datoteka) kao protivmjeru za ove probleme.
Dijeljenje preko mreže
Windows 9x je pružao pristup kontrolnoj sigurnosti za dijeljenje datoteka i štampača preko mreže kao i pristup korisnicima ako je Windows NT sistem pronađen na mreži. Nasuprot ovome, Windows NT je samo pružao pristup korisnicima ali je to integrirao u vlastite sigurnosne mehanizme.
Drajveri
Drajveri za Windows 9x mogu biti virtualni drajveri za uređaje ili (počevši od Windows 98) WDM drajveri. VxD-i uobičajeno imaju nastavak <tt>.vxd</tt> ili <tt>.386</tt>, gdje drajveri koji mogu raditi sa WDM-om koriste nastavak <tt>.sys</tt>. 32-bitni VxD server poruka (msgsrv32) je program koji može učitavati virtualne drajvere za uređaje (VxD-e) pri pokretanju sistema i može komunicirati s njima. Server poruka također vrši pozadinske funkcije, poput učitavanja kritičnih Windows procesa (kao što su Explorer.exe ili Progman.exe))
Još jedna vrsta drajvera su <tt>.DRV</tt> drajveri. Ovi se drajveri učitavaju u korisničkom režimu i često se koriste za upravljanje multimedijskih uređaja. Za pristup uređajima, potrebna je DLL datoteka (poput MMSYSTEM.DLL).
Drajveri napisani za Windows 9x/Windows ME dijele isti adresni prostor kao i kernel. Ovo znači da ako drajveri mogu ili slučajno ili namjerno prepisati važne dijelove operativnog sistema. Ovo može dovesti do zamrzavanja sistema, kvarova, rušenja ili štete disku. Loše kvalitetni sistemski drajveri su bili izvor nestabilnosti operativnog sistema. Ostali monolitički i hibridni kerneli poput Linuxa i Windows NT su također bili skloni nestabilnosti zbog neispravnih drajvera.
U velikom broju slučajeva, razvijači drajvera nisu imali dovoljno iskustva sa pravljenjem drajvera za "nove" operativne sisteme, time praveći mnogo grešaka koje su opisane kao "sistemske greške" od strane korisnika, iako Windows ili DOS nisu bili odgovorni za greške. Microsoft je nekoliko puta redizajnirao arhitekturu drajvera Windowsa kao rezulat ovoga.
CPU i bus tehnologije
Windows 9x ne podržava hyper-threading, zaštitu pokretanja datoteka, simetričke multi-procese ili više jezgrene procesore.
Windows 9x također ne podržava SATA adaptere kao i Windows 2000 i XP ili USB diskove (osim sistema Windows ME). S druge strane, postoje mnogi SATA-I kontroleri za kojih postoje drajveri za Windows 98/ME sisteme. Podrška za drajvere je počela sa padom 2005. godine za sisteme Windows 98/ME, prije svega za čipsete matičnih ploča i grafičke kartice.
Ranija izdanja Windows 95 sistema nisu podržavala USB ni AGP ubrzanje.
MS-DOS
Windows 95 je uspio smanjiti oslanjanje na MS-DOS u Windows sistemima znatno više nego u sistemima serije Windows 3.1x i ranije. Prema Microsoftovom razvijaču Raymondu Chenu, MS-DOS ima dvije svrhe u sistemu Windows 95: kao učitavač sistema i kao sloj za učitavanje 16-bitnih drajvera.
Kada bi se Windows 95 pokrenuo, MS-DOS se učitao, procesirao datoteku CONFIG.SYS, pokrenuo COMMAND.COM i AUTOEXEC.BAT i konačno pokrenuo datoteku WIN.COM. WIN.COM program koristio je MS-DOS da učita menadžer virtualnih mašina, učita SYSTEM.INI, virtualne drajevere uređaja i isključi sve kopije postojeće kopije EMM386 i da se prebaci na zaštićeni režim rada. Kada je u zaštićenom režimu rada, VxD drajveri bi prebacili sve statusne informacije sa MS-DOSa na 32-bitni upravljač sistema datoteki i ugasili MS-DOS. VxD drajveri su omogućavali Windows 9x da izravno komunicira sa hardverskim resursima i pristupi 32-bitnom disku i upravljanju memorije. Sve buduće sistemske operacije bi bile preusmjerene na 32-bitni upravljač sistema datoteki. U sistemu Windows ME, win.com se više nije pokretao tokom procesa pokretanja već bi izravno pokrenuo VMM32.VXD iz datoteke IO.SYS.
MS-DOS virtualizacija
Windows 9x može pokrenuti MS-DOS aplikacija unutar sistema koristeći metodu koja se naziva "virtualizacija" kojom bi aplikacija mogla biti pokrenuta preko "virtualne DOS mašine".
MS-DOS režim
Windows 95 i Windows 98 su također nudili regresivnu podršku za DOS aplikacije u vidu mogućnosti da se sistem može pokrenuti u nativni "DOS režim" (MS-DOS se također može pokrenuti bez pokretanja Windowsa, te samim tim procesor ne bi bio u zaštićenom režimu). Zahvaljujući upravljačima memorije i ostalim poboljšanjim poslije DOS-a, ukupne performanse sistema i funkcionalost su poboljšanje. Ovakva vrsta emulacije je drugačija u odnosnu na onu pruženu u Windows NT operativnim sistemima. Neke starije aplikacije ili igra možda neće raditi kako treba u DOS kutiji unutar Windowsa i zahtjevaće nativni MS-DOS režim.
Mogućnost pristupa komandnoj liniji bez potrebe navigacije grafičkim korisničkim interfejsom pruža mogućnost popravke sistema. Recimo, ukoliko je virus aktivan u grafičkom režimu rada, često se može ukloniti iz DOS režima, tako što bi se obrisale datoteke koje bi inače bile zaključane u Windowsu.
Pošto DOS nije bio dizajniran za više korisnika, Windows verzije iz serije 9x nemaju zaštitu sistema podataka niti podešavanja dozvole podataka. Ako korisnik koristi 16-bitne DOS drajvere, Windows može postati nestabilan. Greške hard diska također prate seriju sistema Windows 9x.
Korisnički interfejs
Korisnik može upravljati sistemom iz serije Windows 9x putem komandnog korisničkog interfejsa (ili CLI) ili grafičkog korisničkog interfejsa (ili GUI). Za stolne računare, preodređeni režim je bio grafički korisnički interfejs, mada je i CLI režim dostupan.
GDI, koji je bio dio Win32 i Win16 podsistema, je također modul koji je učitava korisnički režim, za razliku od Windows NT sistema gdje se GDI učitava u kernelskom režimu. Alfa kompozicija i slični transparenti efekti poput nestajanja i pojavljivanja menija nisu podržani od strane grafičkog interfejska uređaja (ili GDI) u Windows 9x seriji.
Na stolnim računarima, Windows Explorer je predodređeni korisnički interfejs, mada postoje raznovrsne zamjene. Ostali grafički interfejsi koji su dostupni su LiteStep, bbLean i Program Manager. GUI pruža način kontrole mjesta i izgleda određenih prozora aplikacija i interakcije sa sistemom prozora.
Gamla bron
Gamla bron (bos. stari most) je najstariji sačuvani most u gradu Umeu preko rijeke Ume i dug je 301 metar.
Most danas
Most je danas otvoren samo za pješake i bicikliste. Tokom 2013. godine primijećeni su određeni nedostaci te su izvršene dodatne popravke na mostu.
Rujan (Široki Brijeg)
Rujan je naseljeno mjesto u gradu Širokom Brijegu, FBiH, Bosna i Hercegovina.
Krasica (Buje)
mini|300px|Krasica, toranj Krasica (ital. Crassiza) je naseljeno mjesto u sastavu grada Buja, Istarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Buje.
Stanovništvo
Napomena: ''U 1869. i 1890. iskazano pod imenom Krašica, a u 1880., 1900. i 1910. pod imenom Krašice. U 1857., 1869., 1921. i 1931. sadrži podatke za naselja Baredine i Lozari.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Krasica je imalo 172 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Avdića džamija u Planoj
Avdića džamija, nalazi se u Planoj, općina Bileća, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
Lokacija
Naselje Plana nalazi se na tromeđi puta Bileća-Gacko-Stolac.
Historija
Džamija u Planoj podignuta je 1617. godine, što je bilo vidljivo iz natpisa koji je uklesan na kamenom luku džamijskih vrata. Prema istraživanju Machiela Kiela, na području istočne Hercegovine postojalo je 14 džamija ovakve arhitekture, koja predstavlja spoj kršćansko-islamske arhitekture. Graditelji su bili iz Dubrovnika, i koristili su crkvene tornjeve kao primjer za izgradnju munare.
Džamiju su srušili hajduci ili uskoci iz primorskih krajeva, pa su je mještani obnovili 1795. godine. Na kamenom luku ulaznih vrata džamije bio je uklesan, na prostoru dimenzija 13x34 cm, natpis u prozi na turskom jeziku koji glasi: ''Časnu džamiju obnovili su stanovnici sela 1. muharema 1210. (18. jula 1795) hidžretske godine, a prvotno je džamija sagrađena 1026. (1617) hidžretske godine''
Džamija je ponovno srušena 1941. godine kada su odavde i iz okolnih sela svi muslimani izbjegli. Obnovljena je 1964. godine u izvornom obliku. Potpuno porušena je u ratu u Bosni i Hercegovini 1992-1995. godine. Po treći put je obnovljena 2013. godine.
Narodna predaja
Postoji mnogo predaja o njenom osnivaču. Prema jednoj, džamija je zadužbina Avde Avdića, koji potječe iz porodice Cuca i koji je rodonačelnik ove porodice.
Opis
Džamija u Planoj pripadala tipu jednoprostornih džamija sa sofama i kamenom četverougaonom munarom. Vanjske dimenzije iznose 11,30x7,20 metara. Mihrab džamije, zidan od pritesanih kamenih blokova krečnjaka, širok je 0,86 metara, a njegova visina iznosi 2,30 metara. Minber džamije je kameni ukupne visina 1,83 metara. Munara je od grubo tesanog kamena, približno kvadratična, dimenzija na dnu 2,51x 2,33 metra, a pri vrhu 2,00x2,00 metra. Visina je oko 11 metara. Pri samom vrhu munare izvedena su četiri polukružno završena prozorska otvora dimenzija otprilike 50x100 cm. Vrh munare izveden je u formi četverostrešnog plitkog krova sa kamenim pokrivačem od ploče i kamenim alemom.
Kamene munare kvadratne osnove nalaze se jedino uz džamije u Hercegovini. Munare četvrtastog oblika imale su Telarevića džamija u Bjeljanima kod Stoca, džamije u okolini Bileće: Avdića džamija u Planoj, džamija u Kljunima, Kružnju i Svinjarini, džamije na području Nevesinja: Perkušića džamija u Nevesinju, Čelebića džamija u Donjoj Bijenji, džamija u Kruševljanima, zatim džamija u Glavatičevu kod Konjica, Fatime kadune u Mostaru.
Uz džamiju se nalazi manji harem sa desetak pari nišana, među kojima neki imaju turbane.
Dalija
mini|Woodland Mirenda Dalija Dalija ili Georgina višegodišnja je biljka, porijeklom iz Meksika. Ima podzemno stablo u vidu debelog gomolja. Nadzemno stablo je zeljasto, visoko od 60 cm do 2 metra, u donjem dijelu drvenasto, razgranato i žbunasto. Listovi su izduženo eliptični, sa nazubljenom ivicom, tamnozeleni. Cvjetovi krupni, u svim bojama i nijansama, jednobojni ili šareni. Biljka cvjeta od maja do jeseni.
Leon Biliński
Leon Biliński (fonetski: Leon Bilinjski; Zališčiki, 15. juna 1846 – Beč, 15. juna 1923) bio je poljski političar, ekonomista, profesor i rektor Univerziteta u Lavovu, počasni doktor prava Jagelonskog univerziteta od 1900 civilni namjesnik Bosne i Hercegovine (1912–1915), ministar finansija Austrougarske i Poljske.
Dalija
Uzgoj
Dalije se razmnožavaju gomoljima, početkom proljeća, tako što se stari gomolj podijeli, pa se potom sade u bašti prilično kasno, jer su ove biljke veoma osjetljive na kasne proljetne mrazeve, kao i na hladno zemljište. Sade se od aprila do maja na plodnom, hranjivom zemljištu, koje je s jeseni dobro obrađeno. Na pripremljenom zemljištu iskopaju se jamice u koje se stavlja gomolj, tako da korijenov vrat bude na dubini od oko 5 cm. Gomolji se sade na rastojanju od 50 do 100 cm za visoke i krupne cvijetne sorte, a na rastojanju od 40 do 50 cm za niske i sitno cvijetne sorte. Gušća sadnja se ne preporučuje, jer će biljka tjerati u visinu, pa će manje cvjetati. Još u toku sadnje potrebno je pored biljke (naročito ako se radi o sortama visokih stabljika i krupnih cvjetova) postaviti oslonac uz koji će se biljka vezivati.
Dalije u bašti zahtijevaju sunčana do slabo sjenovita mjesta, koja su zaštićena od jačih vjetrova. Poslije sadnje nije potrebno biljke zalivati, ali kad ove počnu intenzivno da rastu otpočeti sa obilnijim zalivanjem, naročito ako su dani sušni.