cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historija Evropske unije
1987—1990.
Iako je još 1959. ostvarila prve ekonomske veze sa Evropskom ekonomskom zajednicom, Turska je zvaničnu prijavu za članstvo u Evropskim zajednicama podnijela tek 1987. godine. Evropska komisija je dvije godine kasnije prihvatila prijavu ove azijsko-evropske države, ukazavši pritom na to da je političko i ekonomsko stanje u zemlji nezadovoljavajuće, kao i da se grčko-turski odnosi, koji zbog turske okupacije Kipra nisu na zavidnom nivou, moraju poboljšati. Iste godine, prijavu za članstvu je podnio i Maroko, ali je prijava ove sjevernoafričke države odbijena sa obrazloženjem da samo evropske države mogu postati članice EZ.
Sovjetski uticaj u zemljama članicama Varšavskog pakta zvanično prestaje 1988. godine, donošenjem takozvane Sinatrine doktrine. Poslije više od 40 godina, 3. oktobra 1990. godine Njemačka se ujedinjuje i njen istočni dio postaje dio Evropske zajednice. Pad Berlinskog zida i raskidanje Varšavskog pakta, otvorio je vrata saradnji sa istočnoevropskim zemljama i daljem širenju Evropskih zajednica.
Ugovor iz Maastrichta
mini|225px|lijevo|Države u kojima je održan referendum o prihvatanju Ugovora iz Maastrichta Pad komunizma u istočnoj Evropi i ujedinjenje Njemačke naveli su Evropske zajednice da učvrste svoju ulogu u međunarodnim pitanjima, a unutar njih se javlja potreba za jačanjem, kako ekonomske, tako i političke saradnje između država članica. U aprilu 1989. godine predsednik Evropske komisije, Jacques Delors, predstavio je konačan izvještaj Komiteta za studiju o Ekonomskoj i monetarnoj uniji (u daljem tekstu EMU). Na sjednici Evropskog vijeća u Dablinu, 28. aprila 1990. godine, na inicijativu Belgije, Njemačke i Francuske, uz podršku Evropskog parlamenta počeli su razgovori o prisnijoj unutrašnjoj političkoj saradnji. Ministri spoljnih poslova država članica EZ su 15. decembra iste godine na sastanku u Rimu donijeli odluku o otpočinjanju dvije istovremene međuvladine konferencije — prvu bi vodili ministri spoljnih poslova, a drugu ministri ekonomije i finansija. Nacrt novog sporazuma je predstavljen 17. aprila 1991. godine i on je, uz reviziju i dopunu pojedinih odredbi Rimskih ugovora, predviđao stvaranje Evropske unije, zajednice čije su aktivnosti podijeljene na tri oblasti djelovanja — njena tri stuba. Prvi stub Evropske unije činile bi aktivnosti Evropske ekonomske zajednice, koja je preimenovana u Evropsku zajednicu, drugi Zajednička vanjska i bezbjednosna politika, a treći Policijska i pravosudna saradnja u krivičnim predmetima. Evroatom i Evropska zajednica za ugalj i čelik su u okviru Evropske unije nastavili da postoje kao samostalne nadnacionalne organizacije.
Ministri vanjskih poslova i finansija „evropske dvanaestorice“ su u Maastrichtu, 7. februara 1992. godine, potpisali Ugovor iz Maastrichta, kako je Ugovor o Evropskoj uniji popularno nazvan. Evropski parlament i većina članica su usvojili Ugovor, dok su Danska, Irska, Njemačka i Francuska po ovom pitanju organizovale referendum. Na referendumu u Danskoj ugovor je odbačen, a usvojen je na referendumima u Irskoj, Francuskoj i Njemačkoj. Parlament Ujedinjenog Kraljevstva je usvojio ugovor, ali tek nakon uspješnog ponovljenog referenduma u Danskoj. Pošto je usvojen od strane svih zemalja članica i Evropskog parlamenta, Maastrichtski ugovor je 1. novembra 1993. godine stupio na snagu, čime je osnovana Evropska unija.
Maastrichtski ugovor je predviđao stvaranje Ekonomske i monetarne unije, koja bi omogućila uvođenje zajedničke valute. Na ovaj način, bila bi stavljena kruna na unutrašnje tržište Evropske unije, koje je počelo da funkcioniše 1993. godine. Strukturni fondovi EU su znatno povećani i osnovan je novi Kohezioni fond, kao i Evropski investicioni fond, ogranak Evropske investicione banke, čiji je cilj davanje zajmova sitnim preduzetnicima. Kako bi se u uvođenju novih zakona uzela u obzir mišljenja više predstavnika iz različitih regija EU, sa radom je počeo Odbor regija. Nadležnost EU u oblasti raznih društvenih, ekonomskih i ekoloških pitanja je značajno povećana, a stvorene su i Transevropske mreže, koje su trebale uticati na povezivanje zemalja članica u oblasti saobraćaja, telekomunikacija i energetike. Stanovnici svih zemalja članica, postali su građani Evropske unije, a uveden je i ombudsman — zaštitnik njihovih prava. Također, usvojena je zajednička socijalna politika EU, sa najvećim osvrtom na zaštitu prava radnika.
Evropski ekonomski prostor
Evropske zajednice i Evropska asocijacija za slobodnu trgovinu su 1972. i 1973. godine potpisale sporazume o slobodnoj trgovini, ali su vremenom obje strane iskazale želju da pojačaju svoju ekonomsku saradnju. Međutim, intenzivniji rad na ovom pitanju počinje tek poslije donošenja Jedinstvenog evropskog akta, koji je predviđao stvaranje zajedničkog unutrašnjeg tržišta Evropske unije. Članice organizacije EFTA — Norveška, Švedska, Finska, Island, Austrija, Švicarska i Lihtenštajn željele su da postanu dio zajedničkog tržišta, iako nisu unutar EU. Početkom 1989. godine, Jacques Delors je predložio ostvarivanje složenijeg partnerstva, u vidu stvaranja Evropskog ekonomskog prostora (u daljem tekstu EEP). U maju sljedeće godine, Evropska komisija je od Vijeća EU dobila ovlaštenje da otpočne pregovore. Uslov koji su članice Evropske asocijacije za slobodnu trgovinu morale da ispune, bio je da moraju poštovati zakone EU koji se odnose na konkurenciju, zaštitu potrošača, javnu pomoć države i sl. Po uspješnom završetku pregovora, u Portu je 2. maja 1992. potpisan Sporazum o Evropskom ekonomskom prostoru, koji je stupio na snagu istog dana kada i zajedničko unutrašnje tržište EU — 1. januara 1993. godine. Sve članice organizacije EFTA, sem Švicarske koja ga je odbacila na referendumu, potvrdile su sporazum. Norveška, Švedska, Finska, Island i Austrija su postale članice EEP 1. januara 1994. godine, dok je Lihtenštajn to učinio tačno godinu dana kasnije, poslije održanog referenduma. Novostvoreni EEP je obuhvatio 18 država i preko 380 miliona stanovnika. Unutar njega bilo je moguće slobodno kretanje roba, usluga i kapitala. Ipak, carinska kontrola između zemalja EU i organizacije EFTA je zadržana, kako bi se izbjegle veće promjene u vanjskotrgovinskom bilansu zemalja EU. Osnovane su institucije koje bi rukovodile EEP, a pored saradnje u oblasti ekonomije, otpočeta je određena saradnja u sferi istraživanja, zaštite životne sredine i kontroli uslova rada.
Četvrto proširenje
Pošto bi ulaskom u Evropski ekonomski prostor, automatski postale članice zajedničkog tržišta Evropske unije, članice organizacije Evropske asocijacije za slobodnu trgovinu su željele da uzmu učešća u procesu donošenja odluka vezanih za pomenuto tržište, a to su mogle postignuti jedino punopravnim članstvom u EU. Prijavu za članstvo je prva podnijela Austrija 1989, zatim Švedska 1991. godine, a godinu dana kasnije Finska, Švicarska i Norveška. Navodeći da mu je članstvo u EEP sasvim dovoljno, Island nije podnio prijavu. Pošto su njeni građani na referendumu odbacili sporazum o EEP, Švajcarska je povukla svoju prijavu. Zbog sumnje da bi pregovori sa potencijalnim članicama mogli da ometu proces donošenja Mastrihtskog ugovora, Evropsko vijeće je na sjednici u Edinburgu donijelo odluku da pregovori počnu početkom 1993. godine. Zemlje kandidati imale su GDP i dohodak po glavi stanovnika koji su bili među najvećima u Evropi, pa su nastojale da u najvećoj mogućoj mjeri zaštite svoje socijalne i ekonomske interese, što je dosta otežalo pregovore. Najveći kamen spoticanja predstavljala su pitanja vezana za poljoprivredu, ribolov, regionalnu pomoć i doprinose budžetu Unije, ali je na kraju najveći dio spornih pitanja riješen u korist zemalja kandidata, koje su izdejstvovale određene ustupke. Pregovori su uspješno završeni početkom 1994. godine, a potom su zemlje kandidati organizovale referendume, na kojima su se njihovi građani izjasnili da li žele da uđu u EU. Građani Norveške su, kao i 30 godina ranije, rekli ne ulasku u EU, a građani ostale tri zemalja kandidata su odgovorili potvrdno. Prvog dana 1995. godine, Austrija, Finska i Švedska su postale dio Evropske unije, čime je broj njenih zemalja članica porastao na 15.
Ugovor iz Amsterdama
Lakša izmjena spornih odredbi postojećih ugovora Evropske unije omogućena je donošenjem Maastrichtskog ugovora, i to tako što su sve zemlje članice, kao i Evropska komisija, dobile pravo na podnošenje amandmana. Pošto su neke zemlje članice iskoristile ovo pravo, u Torinu je 29. marta 1996. godine počela međuvladina konferencija, na kojoj su zemlje članice vodile pregovore o donošenju novog ugovora. Stupanjem na snagu ovog ugovora, na snagu su trebali stupiti i podnijeti amandmani, čime bi sporne odredbe bile zamijenjene. Na sejdnici Evropskog vijeća u Amsterdamu, 16. i 17. juna 1997, usaglašen je tekst novog sporazuma, koji je, pošto je pretrpio određene izmjene, potpisan 2. oktobra iste godine. Nakon potvrđivanja od strane zemalja članica, Ugovor iz Amsterdama je 1. maja 1999. godine stupio na snagu.
Osnovni cilj Ugovora iz Amsterdama bilo je stvaranje jedinstva između zemalja članica u oblasti zaštite osnovnih ljudskih prava, svake vrste slobode i sigurnosti evropskih građana. Schengenski ugovor, koji je omogućavao slobodno kretanje ljudi i ukidanje graničnih prelaza unutar zemalja potpisnica, postao je sastavni dio zakona Evropske unije, koja je dobila nadležnosti u oblasti imigracije, kontrole vanjskih granica Schengenske zone i odobravanja viza i azila građanima drugih zemalja. U okviru zajedničke socijalne politike, donijet je niz zakona protiv diskriminacije radnika. Zapadnoevropska unija je proglašena sastavnim dijelom drugog stuba EU — Zajedničke vanjske i sigurnosne politike. Europol je dobio veća ovlaštenja i omogućeno je sprovođenje zajedničkih akcija za suzbijanje organizovanog kriminala, zbog čega je treći stub EU, koji čine Pravna i unutrašnja pitanja, dobio novo ime — Policijska i pravosudna saradnja u krivičnim predmetima.
U sklopu institucionalnih reformi, zakoni Evropske unije su stavljeni iznad zakona zemalja članica i korištenje prava veta je još više ograničeno. Organ koji je imao najviše koristi od Ugovora iz Amsterdama, bio je Evropski parlament, koji je dobio pravo da uloži veto na odluku Vijeća Evropske unije, ukoliko je ta odluka donijeta bez zajedničkog dogovora ove dvije institucije. Evropski savjet je dobio pravo da poništi glas zemlje članice za koju se dokaže da je prekršila neki od osnovnih principa EU.
„Evropski premijer“
Predsjednik Evropske komisije Jacques Santer podnio je ostavku 15. marta 1999. godine, a isto su učinili svi članovi njegovog kabineta. Razlog za ovo, bile su kritike na račun rada Komisije, koje su kulminirale kada su njeni članovi Édith Cresson i Manuel Marín postali predmet brojnih optužbi — Cresson je optužena za zloupotrebu službenog položaja, a Marín za pronevjeru novca iz fondova za pomoć Evropske unije.
Na sjednici Evropskog vijeća u Berlinu, krajem marta 1999. godine, njemački kancelar Gerhard Schröder, koji je predsjedavao Vijećem Evropske unije, postavio je bivšeg predsjednika tog tijela, Romana Prodija za novog predsjednika Evropske komisije. Pošto je 5. maja iste godine Evropski parlament potvrdio Prodijev mandat, a nešto kasnije i mandat svih članova novog kabineta, Prodijeva Komisija je 18. septembra počela sa radom. Romano Prodi se našao na čelu EU, a pošto su ovlaštenja predsjednika Evropske komisije zahvaljujući Amsterdamskom ugovoru u mnogome proširena, mnogi su ga smatrali „prvim evropskim premijerom“. Također, Visoki predstavnik za vanjsku politiku i bezbjednost EU, Javier Solana je zbog visokih ovlaštenja koja su mu dodijeljena često spominjan kao „prvi evropski ministar vanjskih poslova“.
Euro
mini|desno|200px|Evropska centralna banka u Frankfurtu Prema Maastrichtskom ugovoru, posljednji korak ka stvaranju ekonomske i monetarne unije bilo je uvođenje zajedničke valute. Na sjednici Evropskog vijeća u Madridu, sredinom decembra 1995. godine, dogovoreno je da će se zajednička valuta zvati euro, a utvrđen i je način na koji bi nova valuta bila puštena u opticaj. Maastrichtskim ugovorom su, u cilju stabilnosti zajedničke valute, određeni kriterijumi koje je zemlja članica morala da ispuni kako bi mogla da je uvede. Ovi kriterijumi bili su jako strogi i odnosili su se na stopu inflacije, visinu budžetskog deficita i dugoročne kamatne stope, a zemlje su morale da se obavežu da dvije godine prije uvođenja eura neće mijenjati kurs svoje valute u odnosu na kurseve valuta drugih zemalja članica. Imena zemalja koje su uspjele da ispune pomenute kriterijume objavljena su u martu 1998. godine, i to su bile Austrija, Belgija, Finska, Francuska, Njemačka, Irska, Italija, Luksemburg, Holandija, Portugal i Španija, dok Grčka nije uspjela da ispuni kriterijume. Ujedinjeno Kraljevstvo, Švedska i Danska su, iako ispunivši neophodne kriterijume, odlučile da ne žele da uvedu euro.
Evropska centralna banka (ECB), institucija koja je zadužena za sve poslove vezane za euro i cjelokupnu monetarnu politiku Evropske unije, osnovana je 30. juna 1998. godine sa sjedištem u Frankfurtu, zamijenivši Evropski monetarni institut (osnovan 1994). Također, osnovan je i Evropski sistem centralnih banaka, u čijem sastavu su se pored ECB, nalazile i centralne banke zemalja članica, koje su bile dužne da određenu količinu svojih rezervi u zlatu i novcu prebace u ECB.
Jedanaest zemalja koje su ispunile kriterijume su 1. januara 1999. godine počele da koriste euro na bankovnim računima i u svrhe platnog prometa, a njihove nacionalne valute su nastavile da se koriste za sve druge potrebe. Pošto je uspjela da dostigne kriterijume, Grčka je 2001. godine postala 12. članica eurozone. Euro novčanice i kovanice su 1. januara 2002. godine postale zvanično sredstvo plaćanja u 12. država Evropske unije. Austrijski šiling, belgijski, francuski i luksemburški franak, njemačka i finska marka, irska funta, italijanska lira, portugalski eskudo, španska pezeta i grčka drahma su korištene uporedo sa eurom do kraja februara 2002. godine, kada su prestale da budu važeće sredstvo plaćanja.
Ugovor iz Nice
mini|200|lijevo|Zemlje potpisnice ugovora. Vlade država članica su iskazale potrebu za reformisanjem institucija Evropske unije, kako bi se ona pripremila za drastično povećanje broja članica — sa 15 na 27. Međutim, načini na koji su visoki zvaničnici pojedinih država članica željeli da ostvare te reforme su se razlikovali. Predsednik Francuske Jacques Chirac želio je da, u korist Vijeća Evropske unije smanji moć Evropske komisije, dok je njen predsjednik Romano Prodi bio protiv toga. Radikalnu ideju o stvaranju parlamentarne Evropske federacije dao je ministar vanjskih poslova Njemačke Joschka Fischer. Tokom većeg dijela 2000. godine sastajala se konferencija vlada država članica, na kojoj se raspravljalo o izmjenama procesa donošenja odluka unutar EU. I pored velikog neslaganja stavova vlada pojedinih zemalja članica, sadržaj novog sporazuma je usaglašen na sjednici Evropskog vijeća u Nici, koja je održana od 7. do 11. decembra iste godine. Ugovor iz Nice je potpisan 26. februara 2001. godine, a zatim je uslijedilo pojedinačno potvrđivanje od strane svake države članice. Parlamenti svih članica su ugovor potvrdili, dok su ga irski glasači odbacili na referendumu održanom 7. juna iste godine, kada je 53,87% irskih glasača glasalo protiv njegovog potvrđivanja. Nakon izmjena u sadržaju ugovora, koje su omogućile Irskoj da bude izostavljena iz pojedinih njegovih odredbi, irski glasači su na referendumu 19. oktobra 2002. godine, većinom od 62,89%, potvrdili Ugovor iz Nice. Ugovor je 1. februara 2003. godine stupio na snagu.
Stupanjem na snagu ovog ugovora, broj oblasti koje podliježu glasanju kvalifikovane većine u Vijeću Evropske unije je povećan, dok je pravo država članica da ulože veto na odluke Vijeća EU ukinuto u 39 oblasti. Struktura broja glasova država članica u Vijeću EU je izmijenjena kako bi se napravilo mjesta za nove članice. Također, kako bi određeni prijedlog bio izglasan sistemom kvalifikovane većine, potrebno je da za njega glasa toliko država članica da broj njihovih stanovnika iznosi najmanje 62% ukupnog stanovništva EU. Broj članova Evropskog parlamenta je povećan na 732, a raspored mjesta u njemu je iskorišten za pokrivanje neravnoteže u broju glasova koja je nastala između pojedinih država članica u Vijeću EU. Ovlaštenja predsjednika Evropske komisije su povećana, pa je on dobio pravo da razriješi dužnosti pojedinačne članove komisije. Također, mandat novoizabranog predsjednika Evropske komisije mora da potvrdi Evropski parlament, ali tek pošto je on izabran sistemom kvalifikovane većine u Vijeću EU. Ideja o pojačanoj saradnji između država članica, koja je prvi put pomenuta u Ugovoru iz Amsterdama, je sprovedena u djelo, što je omogućilo normalan tok procesa donošenja odluka u slučaju da ga pojedine države blokiraju. Međutim, ovakva saradnja država članica je onemogućena u pitanjima kao što su osnovni principi EU, Schengenski ugovor, zajedničko tržište EU, pitanja odbrane i vojne industrije. Ovim ugovorom, ojačana je Zajednička vanjska i sigurnosna politika EU. U okviru „Deklaracije o budućnosti Evropske unije“, koja je pripojena sadržaju Ugovora iz Nice, dogovoreno je sastajanje nove međuvladine konferencije, čiji bi rad bio usmjeren ka pisanje teksta Ustava Evropske unije.
Peto proširenje
Padom komunizma u istočnoj Evropi, proces integracije bivših komunističkih zemalja u Evropsku uniju je mogao da počne. U periodu od 1987. do 1996. godine, 10 bivših socijalističkih zemalja — Poljska, Češka, Slovačka, Mađarska, Bugarska, Rumunija, Slovenija, Litvanija, Letonija i Estonija, kao i Turska, Kipar i Malta su podnijele prijavu za članstvo u EU. Na sjednici Evropskog vijeća u Luksemburgu, 12. i 13. decembra 1997. godine pokrenut je postupak prijema ovih zemalja u EU. Također, tada je odlučeno da će „svaka zemlja kandidat napredovati svojom brzinom, koja će zavisiti od stepena njene spremnosti.“ Kroz finansijsku pomoć za razvoj institucija, infrastrukture i ekonomija zemalja kandidata, EU im je, u sklopu svoje predpristupne strategije, pomogla da se prilagode njenim pravilima.
Kako bi uspješno završile pregovore o pridruživanju Evropskoj uniji, sve zemlje kandidati su morale da ispune Kopenhagenski kriterijum, prema kojem sve buduće zemlje članice EU moraju da budu stabilne demokratije, da poštuju ljudska prava i vladavinu zakona, da zaštite nacionalne manjine, da imaju tržišnu ekonomiju koja funkcioniše i da usvoje zajednička pravila, standarde i politiku, koji čine najveći dio njenih zakona. Pregovori sa 6 zemalja kandidata koje su najviše napredovale u ostvarivanju ovih kriterijuma (Kipar, Estonija, Mađarska, Poljska, Češka i Slovenija) su otpočeli 31. marta 1998, dok su sve ostale zemlje kandidati, osim Turske, pregovore otpočele 15. februara 2000. godine. Na sjednici Evropskog vijeća u Kopenhagenu, u decembru 2002. godine, zaključeno je da je 10 od 13 zemalja kandidata ispunilo neophodne uslove za pridruživanje EU. Pošto su 13. aprila 2003. godine u Atini potpisale sporazume o prijemu u EU, Poljska, Češka, Slovačka, Mađarska, Slovenija, Litvanija, Letonija, Estonija, Kipar i Malta su 1. januara 2004. godine postale njene punopravne članice.
Godine 2005, dvije bivše jugoslovenske republike — Hrvatska i Makedonija, kao i Turska, stekle su status kandidata za članstvo u Evropskoj uniji.
Ustav Evropske unije
Nakon stupanja na snagu Ugovora iz Nice, iskazala se potreba građana Evropske unije za pojednostavljenjem njene veoma složene strukture zakona, koju je sačinjavalo 8 ugovora i preko 50 protokola i aneksa. „Deklaracija o budućnosti Evropske unije“, koja je pripojena Ugovoru iz Nice, otvorila je mogućnost konsolidovanja svih ovih dokumenata unutar jednog — Ustava EU. Još na sjednici Evropskog vijeća u Lakenu, u decembru 2001. godine, donijeta je odluka o sazivanju javne konvencije država članica EU na kojoj bi prisustvovali predstavnici tih država, njihovih nacionalnih parlamenata, Evropskog parlamenta i Evropske komisije. Kao plod ove konvencije koja je trajala od februara 2002. do jula 2003. godine, nastao je nacrt Ustava EU, čiji je glavni cilj bio da izvrši njenu dubinsku reformu kako bi je približio njenim građanima. Ovaj nacrt je poslužio kao osnova u pregovorima koji su vođeni u okviru međuvladine konferencije od oktobra 2003. do jula 2004. godine, kada je usaglašen konačan tekst Ugovora o Ustavu EU. Novi ustav je trebao da zamijeni sve sporazume potpisane u proteklih 50 godina, osim sporazuma o Euroatomu.
Sadržaj novog ugovora je bio podijeljen u 4 jednake cjeline. Prva se odnosila na osnovne principe i ciljeve Evropske unije, dok je druga obuhvatala Poglavlje osnovnih prava EU. Treća cjelina se odnosila na politike EU i na njeno funkcionisanje uopšte. Način stupanja na snagu Ustava, načini njegovog mijenjanja i objava prestanka važenja svih prethodnih ugovora su smješteni u četvrtu cjelinu ugovora. Stubovna struktura EU bi prestala da postoji i EU bi postala jedinstvena pravna cjelina. Po prvi put, predložena je klauzula o dobrovoljnom povlačenju, kojom bi svakoj državi članici bilo omogućeno dobrovoljno napuštanje EU. Zadaci evropskog komesara za vanjske odnose i evropsku susjedsku politiku, kao i zadaci visokog predstavnika za vanjsku politiku i sigurnost su povereni ministru vanjskih poslova EU, čija bi funkcija bila uvedena usvajanjem Ugovora o Ustavu. Pored povećanja broja oblasti koje podliježu glasanju kvalifikovane većine, preložena je i izmjena ovog sistema, prema kojoj bi, kako bi određeni prijedlog bio usvojen, za njega moralo da glasa 55% država članica, čija populacija čini najmanje 65 % ukupnog broja stanovnika EU. U okviru zajedničke odbrambene politike, bila bi znatno povećana uloga Evropske odbrambene agencije, a predloženo je i usvajanje zajedničke politike o azilu, imigraciji i kontroli vanjskih granica EU. Razvojem Europola i Eurojusta (osnovan 2002), bila bi stvorena mogućnost za otvaranje kancelarije evropskog javnog tužioca.
Ugovor o Ustavu Evropske unije je, kako bi Ustav stupio na snagu, morala potvrditi svaka zemlja članica EU, ili u nacionalnim parlamentima ili na referendumima. Na referendumima u Francuskoj i Holandiji, 54,68%, odnosno 61,54% glasača je glasalo protiv potvrđivanja ovog ugovora, što je dovelo do prinudnog zamrzavanja procesa donošenja Ustava EU.
Ugovor iz Lisabona
mini|350px|desno|Ceremonija potpisivanja Ugovora iz Lisabona (2007) Na sjednici Evropskog vijeća u Briselu 16. i 17. juna 2005. godine, odlučeno je da će u narednom periodu proces reformisanja Evropske unije biti zamrznut, kako bi se, kroz konsultacije sa njenim građanima, uvidjeli razlozi zbog kojih su građani dvije zemlje članice odbacili predlog Ustava EU. Na ceremoniji proslave 50. godišnjice potpisivanja Rimskih ugovora, koja je održana 25. marta 2007. godine u Berlinu, sve članice EU su usvojile pravno neobavezujuću Berlinsku deklaraciju, prema kojoj novi, reformski ugovor EU mora biti usvojen prije izbora za poslanike Evropskog parlamenta 2009. godine. Iste godine, na sednici Evropskog vijeća koja je održana 21. i 22. juna u Briselu, postignut je dogovor o sazivanju međuvladine konferencije na kojoj bi bio usaglašen tekst novog ugovora. Pošto je Evropsko vijeće na neformalnoj sjednici u Lisabonu 18. i 19. oktobra 2007. potvrdio tekst novog ugovora, koji je usaglašen na međuvladinoj konferenciji, države članice su 23. decembra iste godine usvojile Ugovor iz Lisabona.
Za razliku od Ugovora o Ustavu Evropske unije koji je predviđao zamjenu svih prethodnih ugovora EU njenim ustavom, Ugovor iz Lisabona je, kao i svaki prethodni ugovor donijet u EU, samo izmijenio svoje prethodnike. Način donošenja odluka putem sistema kvalifikovane većine koji je predložen Ustavom EU je zadržan, ali je, na zahtjev Poljske, njegovo stupanje na snagu odloženo do 2014. godine. Umjesto rotirajućeg sistema šestomjesečnog predsjedavanja država članica sjednicama Vijeća EU, uvedena je funkcija stalnog predsjednika ovog tela. Funkcija ministra vanjskih poslova EU, koja je predložena Ustavom EU je zbog protivljenja Ujedinjenog Kraljevstva preimenovana, pa će njen zvanični naziv glasiti Visoki predstavnik Evropske unije za vanjsku politiku i sigurnost. Predviđeno je smanjenje broja članova Evropske komisije sa 27 na 15 do 2014. godine, a određena je i gornja granica broja poslanika u Evropskom parlamentu — 750. Uloga nacionalnih parlamenata država članica je povećana tako što im je dato pravo podnošenja amandmana na nacrte zakona EU. U tekstu Ugovora iz Lisabona spomenuta su i pitanja energetske solidarnosti između zemalja članica, kao i pitanje klimatskih promjena. Cio tekst Poglavlja osnovnih prava EU je izostavljen iz teksta novog ugovora, ali su zadržane njegove najbitnije stavke, koje imaju jednaku pravnu vrijednost.
Kako bi stupio na snagu, Ugovor iz Lisabona je, kao i Ustav EU, morala potvrditi svaka država članica. Iako je ugovor potvrđen u većini njih, građani Irske su ga na referendumu održanom 12. juna 2008. godine odbacili sa 53,4% glasova protiv. Njemačka kancelarka Angela Merkel i predsjednik Francuske Nicolas Sarkozy su nakon odbacivanja ugovora na referendumu u Irskoj pozvali države članice da nastave se njegovim potvrđivanjem.
Dalje širenje i novi problemi
Pošto do 2002. nisu uspjele da ispune potrebne kriterijume za članstvo u Evropskoj uniji, Rumunija i Bugarska su njene članice postale tek 1. januara 2007. godine. Istog dana, Slovenija je, ispunivši neophodne uslove za uvođenje eura kao svoje nacionalne valute, postala prva bivša socijalistička država koja je uvela jedinstvenu evropsku valutu. Kipar i Malta su 1. januara sljedeće godine postali 14. i 15. članica Eurozone, a Slovačka im se pridružila tačno godinu dana kasnije.
Kosovski parlament je 17. februara 2008. godine proglasio nezavisnost od Srbije. Ministri vanjskih poslova država članica Evropske unije su sljedećeg dana usvojili dokument prema kojem EU neće imati zajednički stav po ovom pitanju, već će odluku o priznavanju ili nepriznavanju nezavisnosti Kosova svaka država članica donijeti pojedinačno. Nezavisnost Kosova su priznale 23 od 28 država članica EU. Kako bi pomogla u razvoju Kosova nakon proglašenja njegove nezavisnosti i kako bi od Ujedinjenih nacija, SAD i Rusije preuzela dužnosti očuvanja mira i razvoja demokratije na Kosovu, EU je na njega poslala misiju policije i civilne administracije — Euleks.
IC 1706
IC 1706 se može odnositi na jedan od sljedećih NGC/IC objekata:
Moros (mitologija)
U grčkoj mitologiji, Moros (grč.: Μόρος ) znači 'propast, sudbina' jeste jedno od grčkih primordijalnih božanstava i omrznuti' personificirani duh predstojeće propasti, koji usmjerava smrtnike ka njihovoj propasti. Vjeruje se i da je Moros ljudima dao mogućnost da predvide svoju smrt. Njegov rimski ekvivalent bio je Fatum.
Porodica
Moros je potomak Nikte, iskonske boginje noći. Rimski autori sugerišu da je Moros potomak Ereba, praiskonskog boga tame. Međutim, u Hesiodovoj Teogoniji sugeriše se da ga je Nikta rodila sama, zajedno s još nekoliko svoje djece.
Bez obzira na prisustvo ili odsustvo Morosovog oca, ovo bi ga učinilo bratom Mojre. Među njegovom drugom braćom i sestrama su Tanatos i Kere, duhovi smrti koji su predstavljali fizičke aspekte smrti - Kereje nosilac nasilne smrti i terminalne bolesti, dok Tanatos predstavlja mirniji prolaz u smrt.
Hesiod
"I Nikta (Noć) je rodila mrskog Morosa (Propast) i crnog Keru (Nasilna smrt) i Tanatosa (Smrt), a rodila je Hipna (San) i pleme Oneir (Snovi). I opet boginja mračna noć, iako je ležala ni sa kim, goli Mom (Krivac) i bolni Ojzos (Bijeda) i Hesperide koji čuvaju bogate, zlatne jabuke i drveće koje donosi plod iza veličanstvenog Okeana. Također je rodila Mojru (Sudbine) i nemilosrdne osvetničke Kere (Smrtne sudbine), Klota i Lahesis i Atropo, koji ljudima pri njihovom rođenju daju i zlo i dobro da imaju, i oni gone prijestupe ljudi i bogova: i ove boginje nikada ne prestaju sa svojim strašnim gnjevom dok ne kazne griješnika teškom kaznom. Također smrtonosna Noć je nosila Nemesis da pogodi smrtne ljude, a nakon nje, Apate (Prevara) i Filote (Prijateljstvo) i mrski Gera (98) i tvrdoglava Eris (Svađa)."
Higin
"Od Nikte (Noć) i Ereba [rođeni]: Fatum/ Moros (Sudbina), Gera (Starost), Tanatos (Smrt), Letum (Raspad), Sofrosin (Moderacija), Hipno (San), Oneir (Snovi), Amor (Ljubav) - to je Lisimele, Epifron (Razboritost), Porfirion, Epafus, Eris (Razdor), Miseria/ Ojzos (Bijeda), Hibris (Razludost ), Nemesis (Zavist), Eufrosin (Dobro raspoloženje), Filote (Prijateljstvo), Eleos (Saosećanje), Styx (Mržnja); tri Mojre (Sudbine), Klot, Lahesis i Atropo; Hesperide."
Sredice
Sredice su naseljeno mjesto u općini Ribnik, Bosna i Hercegovina.
Messier 13
NGC 6205 je kuglasto zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Herkul. Prvo otkriće je napravio Edmond Halley 1714. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 978B
NGC 978B (također poznat kao MCG 5-7-17 i PGC 9823) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 199 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Trokut. Najveći prečnik je 0,40 (23 hiljade sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (12 hiljade sg).
Superjunak
Superjunak ili Superheroj je izmišljena ličnost koja se pojavljuje u stripovima, crtanim filmovima i filmovima. Superheroji imaju često nadljudske sposobnosti i moći.
NGC 978B
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Superjunak
Karakteristike
* Moći i sposobnosti kao što su naprimjer mogućnost letenja, super snaga, super brzina, pojačana čula (većinom vid, sluh i miris). Neki superheroji nemaju nadljudske sposobnosti ali posjeduju specijalne sposobnosti kao što su znanje borilačkih vještina ili mogućnost upotrebe savremene tehnologije.
NGC 3268
NGC 3268 (također poznat kao ESO 375-45, MCG -6-23-41 i PGC 30949) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 129 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zračna pumpa. Najveći prečnik je 3,00 (112 hiljade sg) a najmanji 2,5 uglovnih minuta (94 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 18. aprila 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Pompej
mini|desno|220p|Gnej Pompej Veliki Gnej Pompej Veliki (latinski: Gnaeus Pompeius Magnus; 29. septembar 106. p. n. e. Picenum - 28. septembar 48. p. n. e. Egipat), rimski vojskovođa i političar.
Mladost
Pompej je bio sin Gneja Pompeja Straba, vrlo bogatog i uticajnog političara. Mladi Pompej je odrastao uz svog oca i pratio ga u vojnim pohodima. Strabo je u ratu između Lucija Kornelija Sule i Gnej Marija bio na Marijevoj strani. Kada mu je otac umro, mladi Pompej je naslijedio njegovo bogatstvo, politički uticaj i značajnu vojnu silu.
Pompej je 83. p. n. e. stao sa vojskom od tri legije na stranu Sule, kada se ovaj vratio u Italiju i krenuo na Rim. Ovaj politički savez ubrzao je Pompejevu karijeru. Sula je 82. p. n. e. postao apsolutni diktator, a Pompej njegov saveznik. Sula je naredio svojoj unuci Emiliji, koja je bila trudna i udana, da se razvede kako bi se mogla udati za mladog Pompeja. Pompej se odmah razveo od svoje supruge Antistije i oženio Emilijom.
Interlingue
mini|Unde yelb Interlingue je logičan i jednostavan međunarodni jezik stvoren da bi olakšao i demokratizirao komunikaciju među ljudima različitih govornih sredina i kultura.
Pompej
Mladost
Iako još mlad, Pompej je dobio od Sule povjerenje i ovlasti da se obračuna sa Marijevim pristašama koji su se nalazili u Siciliji i rimskoj provinciji Africi. Pompej je pokazao popriličnu okrutnost prema svima koji su pokazivali znakove otpora. Čuvena je njegova rečenica kada su se ljudi bunili na njegove metode provođenja vladavine: Prestanite nam citirati zakone, mi nosimo oružje!. Nakon brojnih pobjeda u Africi, Pompeja su njegove trupe proglasili imperatorom i dali mu nadimak Veliki. Navodno je čak i sam Sula smislio taj nadimak. Prema tradiciji, Pompej je na povratku u Rim zatražio od senata da proslavi njegov trijumf. Senat ga je odbio a Pompej se stacionirao sa vojskom ispred Rima i odbio otići dok senat ne pristane. Tada se umiješao Sula i pristao da Pompej proslavi trijumf.
Interlingue
Interlingue (ISO 639 ie., ile ), izvorno Occidental, međunarodni je pomoćni jezik nastao 1922. i preimenovan 1949. godine. Njegov tvorac, Edgar de Wahl, nastojao je postići maksimalnu gramatičku pravilnost i prirodan karakter. Rječnik se zasniva na već postojećim riječima iz različitih jezika i derivacijskom sistemu koji koristi prepoznate prefikse i sufikse.
Pompej
Mladost
Nakon toga Pompej je zatražio titulu prokonzula, jer je bio premlad da postane konzul. Ova mu je titula trebala biti formalnost jer je Pompej, zajedno sa Kvintom Cecilijem Metelom Piom, određen da se ode boriti protiv Kvinta Sertorija. Sertorije je bio posljednji Marijev pristaša i održao se na vlasti u Hispaniji. Gerilski rat je trajao 76. p. n. e.-71. p. n. e. Nije bilo većih vojnih sudara, a rat je završio kada je Sertorije pao u atentatu.
Pompej se na poziv senata i Marka Licinija Krasa vratio u Italiju 71. p. n. e. U Italiji je trajala pobuna robova pod vodstvom Spartaka, Treći robovski rat. Kras je pobijedio Spartaka u bitki kod Lukanije, 71. p. n. e. Pompej je uništio velik dio robovske vojske koji je pobjegao, oko 5,000 ljudi. Iako je Kras bio najzaslužniji za poraz Spartaka, Pompej je uspio taj pothvat pripisati sebi. Zatim je u Rimu proslavio drugi trijumf, za pobjedu u Hispaniji.
70. p. n. e. Pompej je, zajedno sa Krasom, po prvi put izabran za konzula.
Gusari i Mitridat
67. p. n. e. Pompej je od Senata dobio diktatorske ovlasti da uništi gusare u Mediteranu. U Senatu su isprva i konzervativna frakcija i optimati bili protiv da Pompej preuzme zapovjedništvo. Ali kada je plebejski tribun prijedlog dao na glasanje, prihvaćen je velikom većinom. Ovaj zadatak Pompej je uspješno završio za samo nekoliko mjeseci.
Pompej se nije vraćao u Rim, već je odmah krenuo u Malu Aziju. Tu je preuzeo zapovjedništvo od Lucija Lucinija Lukula u ratu protiv pontskog kralja Mitridatom VI. Pompej je pobijedio Mitridata VI u bitki kod Lykosa, 66. p. n. e. Pont je, nakon Mitridatove smrti 63. p. n. e., postao nova rimska pokrajina. Pobijedio je i armenskog kralja Tigrana I Velikog i prisilio ga da se odrekne svih dotad osvojenih područja. Tigran je zatim postao rimski saveznik i nastavio vladati Armenijom. Svrgnuo je i Antioha XIII, oko 64. p. n. e. Sirija je postala rimska provincija, a Antioh XIII posljednji vladar dinastije Seleukidi. Zauzeo je Jerusalem, a Judeja je postala polunezavisna provincija pod rimskom kontrolom. Ovo osvajanje i organizacija istočnih rimskih provincija smatra se najvećim Pompejevim dostignućem.
29. septembra 61. p. n. e., na svoj 45. rođendan, Pompej je u Rimu proslavio svoj treći trijumf. Bio je to nezaboravan događaj. Dva puna dana uzmjenjivale su se ogromne parade i povorke zarobljenika, vojske, zabavljača i gladijatora koji su demonstrirali prikaze bitaka. Da bi upečatljivo završio festival i slavlje, Pompej je organizirao veliki banket i donirao novac rimskom narodu. Time je još više povećao svoju popularnost.
Prvi trijumvirat
Nakon serije vojnih pohoda i stalnog ratovanja, Pompej se posvetio politici. Raspustio je svoje legije i krenuo u političku karijeru. U Senatu su mu se i dalje suprotstavljali konzervativci. Saveznik mu je bio Kras, sa kim je prije dijelio mjesto konzula. U isto vrijeme Gaj Julije Cezar se također natjecao za funkciju konzula. Pompej je sa Cezarom i Krasom 59. p. n. e. sklopio prvi trijumvirat. Pompej i Kras su svojim vezama pomogli Cezaru pri izboru za konzula, a ovaj im je uzvratio brinući se za njihove osobne interese.
Pompej je zatim oženio Juliju, Cezarovu jedinu kćer. Iako je ovo bio brak iz interesa, ljubav između Pompeja i Julije je bila obostrana.
Iako je Pompej bio imenovan guvernerom Hispanije, ostao je u Rimu gdje se brinuo za upravu grada. 56. p. n. e. trijumvirski ugovor između Pompeja, Cezara i Krasa je obnovljen. 55. p. n. e. Pompej i Kras su imenovani za konzule a Cezar za prokonzula, svi na rok od pet godina. 54. p. n. e. Julija je umrla u toku porođaja. Kras je poginuo u ratu sa Partima u bitki kod Carrhae, 53. p. n. e. Krasova smrt je poremetila ravnotežu moći. U međuvremenu, Cezar je širio svoj uticaj brojnim pobjedama u Galskom ratu.
Građanski rat
Nakon prekida trijumvirskog ugovora, Pompej je oženio Korneliju Metel, kćer Scipia Metela. Zajedno sa Scipiom, Pompej postaje konzul po treći put. Koristeći svoje ovlasti kao konzul, Pompej je donio mnoge zakone u vezi sudstva i vojske. Brojni zakoni su bili usmjereni protiv Cezara. Pompej je osobno zatražio zabranu produživanja funkcije prokonzula Cezaru u odsustvu, već se trebao vratiti u Rim, a najprije raspustiti vojsku. Cezar je 49. p. n. e. prešao sa jednom legijom rijeku Rubikon i time započinje građanski rat između Pompeja i Cezara.
Pompej je zajedno sa saveznicima napustio Rim i povukao se na jug Italije. Rat je bio neizvjestan sve dok Pompej nije poražen u bitki kod Farsala, 48. p. n. e. Pompej je zajedno sa svojom ženom Kornelijom pobjegao u Egipat. Ptolemej XIII ga je ljubazno primio i dao mu jedan brod na raspolaganje. Na 59. rođendan, Pompej je pozvan na malu proslavu rođendana. Ubijen je po nalogu Ptolemeja XIII koji je htio time pridobiti Cezara. Pompej je ubijen odsjecanjem glave. Njegov prijatelj Filip organizirao mu je jednostavan sprovod i kremirao ga. Cezar je u Egipat stigao nešto poslije. Na dočeku je primio Pompejevu glavu i prsten u košari. Plutarh tvrdi da je Cezar počeo plakati kada je vidio taj prizor. Cezar je Pompejev prah i prsten dao udovici Korneliji koja ga je sahranila u Italiji.
NGC 7720-2
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Sociološke teorije
U sociologiji, sociološke teorije su tvrdnje o tome kako su i zašto pojedine činjenice iz socijalnog svijeta povezane.
IC 1817
IC 1817 se može odnositi na jedan od sljedećih NGC/IC objekata:
IC 1835
IC 1835 se može odnositi na jedan od sljedećih NGC/IC objekata:
IC 1821
IC 1821 se može odnositi na jedan od sljedećih NGC/IC objekata:
IC 1601
IC 1601 (također poznat kao ESO 474-44, IRAS 00531-2425, MCG -4-3-32 i PGC 3287) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 207 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,90 (54 hiljade sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (24 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 3. novembra 1898. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 1838
IC 1838 se može odnositi na jedan od sljedećih NGC/IC objekata:
Stražice
Stražice su naseljeno mjesto u općini Ribnik, Bosna i Hercegovina.
Gatačko govedo
Gatačko govedo je bosanskohercegovačka autohtona pasmina domaćeg goveda. Nastala je u okolini Gacka križanjem bosanske buše prvo sa viptalskim i montaflonskim bikovima, a kasnije sa oberintalskim bikovima. Ova pasmina goveda ima karakterističnu sivu boju.
Domovina gatačkog goveda je širi region Gacka kao planinski region istočne Hercegovine sa prosječnom nadmorskom visinom oko 1.200 m nadmorske visine, sa surovom kontinentalnom klimom prosječne temperature oko 8°C, sa dugom hladnom zimom i kratkim toplim ljetom, godišnjom količinom padavina od oko 1600 mm.
Pedesetih godina prošlog vijeka, gatačko govedo je činilo 90% cijelokupnog fonda goveda ovog regiona. Iz ovog regiona ova goveda su se proširila i na područje Crne Gore, Dalmacije i sjeverno preko Kalinovika sve do Sarajeva.
Historija
Godine 1878. Bosna i Hercegovina anektirana u sastav Austrougarske monarhije. U to vrijeme u Bosni i Hercegovini uzgajala su se goveda dvije pasmine i to kratkorožna buša, sitno govedo čija tjelesna masa često nije prelazila više od 200 kg, jednobojna u svim prijelazima boja od bijele, žute do crne boje i u manjem dijelu u Posavini se uzgajalo sivo, dugorogo stepsko govedo kojeg danas u Hrvatskoj nazivaju Posavsko govedo i predstavlja jednu od tri hrvatske autohtone pasmine goveda.
Adametz je predložio da se u procesu križanja sa bušom koristi današnje sivo alpskog govedo koje je također sitnije građe od drugih inostranih pasmina, skromno, otporno, adaptibilno i relativno dobre mlječnosti. Preporuke Adametza su djelomično prihvaćene.
U ovom procesu značajnu ulogu je odigrala Stočarska stanica u Gacku, putem koje se kasnije vršila i edukacija stočara i to tipa današnjeg koledža, gdje su se mladi stočari educirali besplatno 3 godine (teoretski i praktično) uz uslov da nakon školovanja otvore govedarsku farmu i educiraju stočare u svom selu.
IC 186
IC 186 se može odnositi na jedan od sljedećih NGC/IC objekata:
NGC 4792
NGC 4792 (također poznat kao PGC 43999) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 202 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Gavran. Najveći prečnik je 0,70 (41 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (18 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Ernst Wilhelm Leberecht Tempel 1882. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Jemen
Jemen (arapski: اَلْيَمَنُ), službeno Republika Jemen (arapski: اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْيَمَنِيَّةُ), je država koja se nalazi na jugu Arapskog poluostrva u jugozapadnoj Aziji. Sa površinom od 527.970 kvadratnih kilometara (203.850 kvadratnih milja), druga je država po veličini na Arapskom poluostrvu. Graniči se sa Saudijskom Arabijom na sjeveru i Omanom na istoku, dok izlazi na Crveno more na zapadu i Adenski zaliv na jugu. Teritorija Jemena obuhvaća više od 200 ostrva, uključujući i ostrvo Sokotra u Arapskom moru. Glavni grad Jemena je Sanaa. Jemen je član Arapske lige, Pokreta nesvrstanih, Ujedinjenih nacija i Organizacije islamske saradnje.
Tokom antičkog perioda na teritoriji današnjeg Jemena se nalazilo Sabejsko kraljevstvo, trgovačka država koja je cvjetala više od hiljadu godina i obuhvaćala dijelove teritorije Etiopije i Eritreje. Ovaj region je 275. godine došao pod vlast jevrejske Kraljevine Himjar. Islam se brzo proširio u 7. stoljeću kada su jemenske trupe bile su presudne u ranim islamskim osvajanjima. Od 9. do 16. stoljeća, ovom teritorijom vlada dinastija Rasulid. Početkom 20. stoljeća zemlja je podijeljena između Osmanlijskog i Britanskog carstva, nakon čega je osnovana Mutaveklijska Kraljevina Jemen. Ona je nakon državnog udara 1962. godine postala Arapska Republika Jemen. Južni Jemen je ostao britanski protektorat do 1967. godine kada je postao nezavisna komunistička država. Dvije Jemenske države ujedinile su se u današnju Republiku Jemen 1990. godine.
Gradovi
Republika Jemen je administrativno podijeljena na 20 muhafaza (pokrajina, guvernata), te na posebnu teritoriju glavnog grada Sane, koji ima poseban status.
Administrativna podjela
Također su postojale različite administrativne podjele dvije jemenske države, prije 1990, godine. Po dobivanju nezavisnosti Južni Jemen je podijeljen na šest provincija (guvernata) (arapski muhafazat). Granice provincija su ugrubo pratile prirodne karakteristike terena, a označene su rimskim brojevima. Sve do 1980. Sjeverni Jemen je bio podijeljen na guvernate. Te godine zemlja je bilaa reorganizovana na osam provincija (liwa).
Stanovništvo
Većina Jemenaca su Arapi muslimani, pripadnici različitih plemena. Svako ima svojeg šeika i vlastite običaje, nošnju i folklor. Unutar plemena živi se u velikim, čvrsto povezanim proširenim obiteljima. Isti dom obično dijeli generacija iste obitelji. Plemenska tradicija posebno je jaka u Sjevernom Jemenu.
Jezici
U Jemenu se govori 10 jezika od kojih su svi živi. Standardni arapski je nacionalni jezik.
U daljem tekstu slijedi popis jezika koji se govore u ovoj zemlji (cifre iza imena jezika pokazuju broj govornika): bathari, hadrami arapski, 300.000 (1995), hobyót, Judeojemenski arapski 1.000 (1995 H. Mutzafi), Južnojemenski arapski 6.760.000 (1996), mehri 70.600 (2000), Sjevernojemenski arapski 7.600.000 (1996), sokotranski 57.000 (1990 popis)., Standardni arapski, Zaljevski arapski 10.000.
Sport
Jemenske planine pružaju brojne mogućnosti za sportove na otvorenom, s druge strane jemenska obala i otoci Socotra također pružaju brojne mogućnosti za sportove na vodi.
Posebno je interesantan skok preko kamila, sport popularan među plemenima Zaraniq na zapadnoj obali Jemena, na pustinjskoj ravnici uz strane Crveno more. Takmičari pokušavaju preskočiti što veći broj kamilaa poredanih jedne uz drugu.
IC 187
IC 187 se može odnositi na jedan od sljedećih NGC/IC objekata:
Masakri na Alipašinom Polju
Masakri na Alipašinom Polju je naziv za nekoliko masakara počinjenih od strane srpske vojske (VRS i JNA) tokom opsade Sarajeva.
Prvi masakr na Alipašinom Polju se dogodio 30. augusta 1992. na Trgu solidarnosti do broja 14 (pijaca), kada je granata ispaljena sa srpskih položaja ubila jedanaest civila.
Drugi masakr je počinjen na sličan način na Trgu ZAVNOBIH-a u improvizovanoj školi, 9. novembra 1993. kada su ubijena tri učenika i njihova učiteljica Fatima Gunić. Oni su poginuli usljed eksplozije granate za vrijeme održavanja nastave. Istog dana u blizini škole, poginulo je još pet osoba, a ranjene su 42.
Treći masakr (poznat kao Masakr u ulici Bosanska) se dogodio 22. januara 1994. u 13 sati i 40 minuta u ulici Bosanska kod br. 4, u naselju "C" faza. U masakru je ubijeno šestero djece, a povrijeđeno je još šestero, dok su se sankali. Masakar je izvršen sa tri granate.
EMPIRICA
mini|180px|desno|Zgrada Visoke škole eMPIRICA u Brčkom
Visoka škola računarstva i poslovnih komunikacija eMPIRICA u Brčko distriktu BiH je počela sa radom 13.01.2012. godine, na osnovu Rješenja o ispunjenosti uslova za osnivanje i početak rada visokoškolske ustanove koje je 05.01.2012. godine izdalo Odjeljenje za obrazovanje Vlade Brčko distrikta. Visoka škola računarstva i poslovnih komunikacija eMPIRICA nudi studijske programe prvog ciklusa studija u trajanju od 3 godine (180 ECTS). Osim klasično organizovanog nastavnog procesa za redovne studente, Visoka škola računarstva i poslovnih komunikacija eMPIRICA nudi i studij na daljinu. Ovaj moderan način studiranja realizuje se upotrebom informacijsko-komunikacijskih tehnologija za podršku e-učenju (web konferencijska predavanja, platforma za e-učenje eCampus, i slično). Prvu generaciju studenata Visoka škola eMPIRICA upisala je u akademskoj 2012./2013. godini.
Inženjerska informatika
Studijski program Inženjerska informatika je dizajniran po principima osnovnih postavki visokoškolskog inženjerskog obrazovanja, i omogućava studentima sticanje teorijskih i praktičnih znanja i vještina u oblasti informacijsko-komunikacijskih tehnologija. Studijski program Inženjerska informatika je jedini informatički studij u BiH koji studentima omogućava da u okviru studija, kroz odabrana četiri predmeta, pohađaju i CCNA program Cisco akademije mrežnih tehnologija. Po završetku studija stiče se zvanje Bachelor inženjerske informatike.