cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Transferin
Transferini su glikoproteini koji se nalaze u kičmenjacima, a vezuju se za i posljedično posreduju u transportu gvožđa (Fe) kroz krvnu plazmu. Proizvode se u jetri i sadrže mjesta vezivanja za dva iona Fe3+. Ljudski transferin je kodiran genom TF i proizveden je kao glikoproten od 76 kDa. Transferinski glikoprotein vezuje gvožđe čvrsto, ali reverzibilno. Iako je gvožđe vezano za transferin manje od 0,1% (4 mg) ukupnog gvožđa u tijelu, ono čini najvitalniji bazen gvožđa sa najvećom stopom obrtanja (25 mg/24 h). Transferin ima molekulsku težinu od oko 80 kDa i sadrži dva specifična mjesta visokog afiniteta Fe(III) vezivanja. Afinitet transferina prema Fe(III) je izuzetno visok (konstanta disocijacije je 1020 M−1 na pH 7.4) ali se progresivno smanjuje sa smanjenjem pH ispod neutralnosti. Transferini nisu ograničeni samo na vezivanje za gvožđe, već i za različite ione metala. Ovi glikoproteini nalaze se u različitim tjelesnim tekućinama kičmenjaka. Neki beskičmenjaci imaju proteine koji se ponašaju kao transferin koji se nalazi u hemolimfi. Kada nije vezan za željezo, transferin je poznat kao "apotransferin" (vidi također Apoprotein).
Pojava i funkcija
Transferini su glikoproteini koji se često nalaze u biološkim tečnostima kičmenjaka. Kada transferinski protein napunjen gvožđem naiđe na transferinski receptor na površini ćelije, npr. eritroidni prekursori u koštanoj srži, veže se za njega i transportuje se u ćeliju u vezikulama endocitozom posredovanom receptorom. Vezikulski pH se smanjuje pomoću ionskih pumpi vodika ( ATPaze) na oko 5,5, uzrokujući da transferin oslobađa svoje ione gvožđa. Brzina otpuštanja gvožđa zavisi od nekoliko faktora, uključujući nivoe pH, interakcije između režnjeva, temperature, soli i helatora. Receptor sa svojim ligandom vezanim transferinom se zatim transportuje kroz endocitni ciklus nazad na površinu ćelije, spreman za još jednu rundu preuzimanja gvožđa. Svaka molekula transferina ima sposobnost da nosi dva iona gvožđa u feri obliku.
Ljudi i drugi sisari
Jetra je glavno mjesto sinteze transferina, ali druga tkiva i organi, uključujući mozak, također proizvode transferin. Glavni izvor lučenja transferina u mozgu je horoidni pleksus u komorskom sistemu. Glavna uloga transferina je da isporuči željezo iz apsorpcijskih centara u duodenumu i makrofaga bijelih krvnih čelija u sva tkiva. Transferin ima ključnu ulogu u područjima gdje se javljaju eritropoeza i aktivna ćelijska dioba. Receptor pomaže u održavanjuhomeostaze željeza u ćelijama, kontroliranjem njegove koncentracije. Gen za kodiranje transferina kod ljudi nalazi se u hromosomskom opsegu 3q21. Medicinski stručnjaci mogu provjeriti nivo transferina u serumu kod nedostataka gvožđa i kod poremećaja preoptrerećenja gvožđem kao što je hemohromatoza.
Ostale vrste
Drosophila melanogaster ima tri transferinska gena i veoma je divergentna od svih ostalih modela klada, Ciona intestinalis jedan, Danio rerio ima tri visoko divergentna jedan od drugog, kao i Takifugu rubripes i Xenopus tropicalis i Gallus gallus, dok Monodelphis domestica ima dva divergentna ortologa, a Mus musculus ima dva relativno bliska i jednog udaljenijeg ortologa. Podaci o srodnosti i ortologiji/paralogiji dostupni su i za Dictyostelium discoideum, Arabidopsis thaliana i ''Pseudomonas aeruginosa.
Struktura
Kod ljudi, transferin se sastoji od polipeptidnog lanca koji sadrži 679 aminokiselina i dva lanca ugljikohidrata. Protein se sastoji od alfa-heliksa i beta-listova koji formiraju dva domena. The N- and C- terminal sequences are represented by globular lobes and between the two lobes is an iron-binding site. Amino kiseline koje vezuju ion gvožđa za transferin su identične za oba režnja; dva tirozina, jedan histidin i jedna asparaginska kiselina. Da bi se ion gvožđa vezao, potreban je anion, po mogućnosti karbonat. Transferin takođe ima transferin vezan za gvožđe receptor; to je disulfidno vezan homodimer. Kod ljudi, svaka monomera sastoji se od 760 aminokiselina. Omogućava ligandnu vezu za transferin, jer se svaka monomera može vezati za jedan ili dva atoma gvožđa. Svaka monomera sastoji se od tri domena: proteaznog, spiralnog i apikalnog domena. Oblik transferinskog receptora podsjeća na leptira zasnovan na presjeku tri jasno oblikovana domena. Dva glavna receptora transferina pronađena kod ljudi označena su kao transferinski receptor 1 (TfR1) i transferin receptor 2 (TfR2). Iako su oba slična po strukturi, TfR1 se može specifično vezati samo za ljudski TF, pri čemu TfR2 takođe ima sposobnost interakcije sa bovinskim TF.
Imunski sistem
Transferin je takođe povezan sa urođenim imunskkim sistemom. Nalazi se u mukozi i veže željezo, stvarajući tako okruženje s malo slobodnog željeza koje ometa preživljavanje bakterija u procesu koji se zove zadržavanje željeza. Kod upala, nivo transferina se smanjuje.
Klinički značaj
Povećani nivo transferina u plazmi se često viđa kod pacijenata sa nedostatkom gvožđa (anemijama), tokom trudnoća i uz upotrebu oralnih kontraceptiva, što odražava povećanje ekspresije proteina transferina. Kada nivoi transferina u plazmi porastu, dolazi do recipročnog smanjenja procenta zasićenosti transferinom gvožđem i odgovarajućeg povećanja ukupnog kapaciteta vezivanja gvožđa u stanjima nedostatka gvožđa Smanjenje nivoa transferina u plazmi može se javiti kod bolesti preopterećenja gvožđem i pothranjenosti proteinima. Nedostatak transferina rezultat je rijetkog genetičkog poremećaja poznatog kao atransferinemija, stanja koje karakteriziraju anemija i hemosideroza u srcu i jetri koje dovodi do zatajenja srca i mnogih drugih komplikacija. Istraživanja otkrivaju da je zasićenost transferinom (koncentracija željeza u serumu ÷ ukupni kapacitet vezivanja željeza) preko 60 % kod muškaraca i preko 50 % kod žena identificirala prisustvo abnormalnosti u metabolizmu željeza (nasljedna hemohromatoza, heterozigoti i homozigoti) s približno 95 % tačnosti. Ovaj nalaz pomaže u ranoj dijagnozi nasljedne hemohromatoze, posebno dok je serumski feritin još uvijek nizak. Zadržano gvožđe kod nasljedne hemohromatoze se prvenstveno deponuje u parenhimskim ćelijama, pri čemu se akumulacija retikuloendotelnih ćelija javlja veoma kasno u bolesti. Ovo je u suprotnosti s transfuzijskim preopterećenjem željezom u kojem se taloženje željeza javlja prvo u retikuloendotelnim ćelijama, a zatim u parenhimskim ćelijama. Ovo objašnjava zašto nivoi feritina ostaju relativno niski kod nasljedne hemohromatoze, dok je zasićenost transferinom visoka. Pokazalo se da transferin i njegov receptor smanjuju tumorske ćelije kada se receptor koristi za privlačenje antitijela.
Interakcije
Pokazalo se da transferin reaguje sa insulinolikim gfaktorom rasta 2 i IGFBP3. Transcriptional regulation of transferrin is upregulated by retinoic acid.
Bazilika Emilija
mini|desno|300p|Bazilika Emlija crtež Bazilika Emilija (latinski:Basilica Aemilia) je bazilika izgrađena 176. p. n. e. od strane Marcus Aemilius Lepidus-a po kojem je i dobila ime i Marcus Fulvius Nobilior-a za vrijeme Rimske republike. Bazilika je potpuno rekonstruisana 34. p. n. e., te ponovno popravljena nakon požara 14. p. n. e. i 22. n. e. Bazilika Emilija se smatrala jednom od najljepših građevina u Rimu. Koristila se za trgovinu na sjevernoj strani rimskog foruma. Na mramornom podu se i danas mogu vidjeti zeleni odrazi istopljenih bronzanih novčića koji su se otopili kad je Rim napadnut i zapaljen 410. n. e.
Bazilika je bila je oko 94 m široka i 24 m duboka. Imala je duple paralelne hodnike koji su se protezali od zapada prema sjeveru od centralnog broda te jedan hodnik od istoka prema jugu sa druge strane centralnog broda. Red trgovina je bio na južnoj strani okrenut prema rimskom forumu. Bazilika je također imala i dvospratni balkon.
NGC 3189
NGC 3189 je dio galaksije i nalazi se u sazviježđu Lav. Prvo otkriće je napravio George Johnstone Stoney u januaru 1850. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Otkriće neba (roman)
Otkriće neba je roman poznatoga holandskog pisca Harryja Mulischa iz 1992. godine. Opisuje duboko prijateljstvo dvojice muškaraca i tajnoviti povratak na nebo kamenih ploča koje sadrže Deset Božijih zapovijedi. Roman je napisan s izrazitim humorom (posebice prvi dio) i pokazuje autorovo gotovo enciklopedijsko poznavanje stvari.
Prema romanu, 2001. godine snimljen je i istoimeni film kojeg je režirao holandski režiser Jeroen Krabbé.
Na početku romana upoznajemo se s Anđelom kojemu je zapovjeđeno vratiti na nebo kamene ploče koje sadrže Deset Božijih zapovijedi koje je Bog dao Mojsiju. Anđeo u romanu predstavlja sponu između neba i Zemlje. Međutim, on kao božansko biće ne može sam posjetiti Zemlju, stoga u nekoliko navrata utiče na događaje na Zemlji postavši zapravo personifikacija deus ex machina.
1201.
Godina 1201 (MCCI) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru.
Otkriće neba (roman)
Izravno utiče na živote triju likova (dvojice muškaraca i jedne žene), kako bi se začelo dijete koje bi imalo urođenu želju da pronađe i vrati kamene ploče na nebo.
Roman se sastoji od četiri dijela pjesnički naslovljena dubletama "Početak početka", "Kraj početka“, "Početak kraja" i "Kraj kraja". Tokom odvijanja radnje, Anđeo raspravlja o svom naumu sa svojim nadređenim arhanđelom Gabrielom.
IC 1463
IC 1463 je dvostruka zvijezda i nalazi se u sazviježđu Vodolija. Prvo otkriće je napravio Vasily Pavlovich Engelhardt 29. augusta 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Balša Brković
Balša Brković (25 april 1966, Podgorica), crnogorski pjesnik, prozaik, esejist, kazališni kritičar.
Cargo 10
Cargo 10 je željeznička organizacija, čiji su članovi državne željeznice Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Makedonije, Slovenije i Srbije. Sjedište je u Ljubljani.
Balša Brković
Diplomirao je na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, Odsjek za opću književnost i teoriju književnosti. Urednik je rubrike za kulturu i zamjenik glavnog urednika najuticajnijeg i najtiražnijeg crnogorskog dnevnika Vijesti. Član je crnogorskog PEN centra, Društva nezavisnih književnika, redakcije časopisa Ars i Gest. Uvjereni je anarhist.
Cargo 10
Historija
30. jula 2010 hrvatski, slovenski i srbijanski ministri su dogovorili osnivanje željezničke organizacije, čiji članovi bi bili državne željeznice tih zemalja.
Balša Brković
Objavio je zbirke pjesama Konji jedu breskve (1985), Filip boje srebra (1991), Rt Svete Marije (1993), Contrapposto (1998) i Dvojenje (2001) te roman Privatna galerija (2002)
Cargo 10
Historija
9. septembra 2010 u Beogradu je potpisan Protokol o osnivanju zajedničkog željezničkog poduzeća Cargo 10 radi ostvarivanja bržeg transporta robe na panevropskom koridoru X. Već tada su svoju zainteresiranost za priključenje ovoj organizaciji pokazale i željeznice Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Makedonije.
Već u oktobru iste godine Cargu 10 su pristupile i željeznice Makedonije i željeznice Bosne i Hercegovine, sastavljene od Željeznica Federacije Bosne i Hercegovine i Željeznica Republike Srpske.
Gabriel
thumb|150px|Gabriel Gabriel ili Gabrijel ime je jednog od arhanđela (, Gavriʼel; ; ;, Jibrīl, Džibril), a znači "moja je moć Bog", "moj je ratnik Bog", ili "Bog je jak" ili "junak Božji".
Aleksandar Bečanović
Aleksandar Bečanović (Bar, 1971.), crnogorski pjesnik, prozaik, prevodilac, književni i filmski kritičar.
Gabriel
U Bibliji se prvi put pojavljuje u knjizi proroka Daniela. U Novom zavjetu Gabriel je taj koji navješćuje Zahariji da će mu se roditi sin, Ivan Krstitelj, a Mariji da će roditi Isusa.
Aleksandar Bečanović
Radio je kao urednik kulture u crnogorskom sedmičniku Monitor, sada je u uredništvu časopisa za kulturu Plima i Ars. Dobitnik je književne nagrade Risto Ratković za najbolju knjigu poezije u Crnoj Gori 2002. Prevodi s engleskog, većinom filmsku teoriju.
Gabriel
Kao zaštitnika poštuju ga glasonoše i pismonoše. Papa Pio XII proglasio ga je 1951. zaštitnikom telekomunikacija: telegrafa, telefona, radija i televizije.
Ana Klevska
Ana Klevska (22. septembar 1515 - 16. juli 1557) je bila četvrta supruga engleskog kralja Henrika VIII i, tokom tog braka, kraljica Engleske. Rođena je u Düsseldorfu, kao kćerka klevskog vojvode Ivana III i Marije od Jülich-Berga.
Pripreme za brak
Kada se Henrik VIII nakon dvije godine tugovanja nad umrlom trećom supugom odlučio oženiti i po četvrti put, njegovi ambasadori su započeli potragu za evropskom princezom dostojnom titule engleske kraljice. Henrik, međutim, čak ni kao kralj Engleske nije bio poželjan neženja; sudbina njegove tri prethodne žene odvratila je mnoge princeze od želje da budu engleske kraljice, ne želeći da završe u bijedi kao Katarina Aragonska, niti pod oštricom mača kao Anne Boleyn ili kao Jane Seymour, za koju se govorilo da je žrtva carskog reza.
Ono što je navelo Thomasa Cromwella, Henrikovog uticajnog savjetnika, da se zainteresira za brak između kralja i Ane bila je njena religija. Henrik jeste odbio priznati Papu za svog nadređenog, ali je ostao religiozan katolik i želio je da njegova supruga bude katolkinja. Međutim, Cromwell je imao na umu da bi savez sa njemačkim protestantskim zemljama bio korisniji u borbi protiv uticaja Pape, te je svoje zamisli iznio Henriku. Hans Holbein Mlađi je bio zadužen da slika portrete neudatih djevojaka iz raznih evropskih aristokratskih porodica. Bilo je uobičajeno za dvorske slikare da laskaju slikajući važne osobe i skrivaju njihove fizičke nedostatke, no jedina važna osoba u ovom slučaju je bio kralj; Henrik je unajmio Holbeina da bude što je moguće precizniji pri slikanju Ane i njene mlađe sestre Amelije. Kralj je izgleda bio zadovoljan vjerodostojnošću Aninog portreta, što se može zaključiti činjenicom da je Holbein ostao na dvoru i nastavio raditi kao kraljev slikar. mini|200px|lijevo|Portret Ane Klevske iz 1540. godine Pregovori sa Kleveskim dvorom su bili u punom jeku u martu 1539. Thomas Cromwell je konačno ugovorio brak 4. oktobra iste godine. Henrik je kod žena cijenio obrazovanje i kulturnu sofisticiranost, a Ani je ovo nedostajalo u odgojanju; nije imala imala nikakvo formalno obrazovanje, a umjesto da je učila pjevati ili svirati, Ana je naučila vesti. Znala je čitati i pisati, ali samo njemački, što nije bilo od koristi na engleskom dvoru. Ana je ipak smatrana dobrom kandidatkinjom, vjerovatno zato što je Henrik trebao podršku protestantskih zemalja.
Ana je stigla u Englesku prvog dana 1540. godine. Henrik, nestrpljiv da vidi svoju buduću ženu, nenajavljeno je otputovao u Rochester. Za razliku od Henrika, Ana koja nije imala priliku da vidi portret osobe s kojom stupa u brak, nemalo se iznenadila i razočarala gojaznim starcem koji je stajao pred njom. Henrik je to primijetio i odmah izgubio interes za Anu, i to u tolikoj mjeri da je htio izbjeći brak sa njom. Međutim pregovori su već bili završeni pa je u tom trenutku bilo nemoguće prekinuti zaruke i pri tom ne uvrijediti Nijemce.
Kratkovječni brak
Thomas Cromwell je vjenčao Henrika i Anu 6. januara 1540. u palači Placentia u Greenwichu, uprkos kraljevom negodovanju. Ako je Ana imala neke primjedbe, morala ih je zadržati za sebe.
Brak nije potrajao dugo. Henrik je nakon prve bračne noći izjavio da nije mogao konzumirati svoj brak zbog fizičke neprivlačnosti svoje supruge. Henrik i Ana, koji su jedva mogli komunicirati zbog jezičnih barijera, složili su se da se njihov brak poništi, što je Cromwell učinio 9. jula 1540. godine, a kao formalni razlog je uzeto nekonzumiranje braka i njene prethodne neprekinute zaruke sa Franjom I Lotarinškim. Popularano je mišljenje da je Henrik želio prekinuti njihov brak jer je Anu smatrao fizički neprivlačnom, a da se Ani nije sviđala njegova gojaznost. Prema drugoj teoriji, Henrik i Ana se jednostavno nisu slagali. Ona je bila odgojena na malom provincijalnom dvoru i nije dijelila zanimanje za vrste muzike i literature koje su bile popularne na Henrikovom dvoru i kod samog Henrika.
NGC 1674
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Ana Klevska
Život nakon poništenja
Henrik je sigurno bio zadovoljan time što se Ana složila sa poništavanjem njihovog braka, jer je znao u kakve bi probleme mogao upasti bude li se ona opirala. Moguće je također da je Henrik želio popraviti svoju reputaciju. Ana je primila velikodušne poklone od bivšeg muža, uključujući i zamak Hever Castle u kojem su do tada živjeli roditelji Anne Boleyn. Bila je vlasnica još mnogo kuća i posjeda, a pored titule princeze uživala je čast kraljeve sestre i prednost nad svim engleskim damama (osim Henrikovih sljedećih žena i dvije kćeri). Često je posjećivala Henrika na dvoru i ostala u dobrom odnosu sa svojim bivšim pastorcima. Zahvaljujući velikodušnoj penziji koju je primala od Henrika, uskoro je postala najbogatija zemljoposjednica u Engleskoj. Nije se nikada više udavala. Odbila je bratovu ponudu da se vrati u domovinu i ostala u Engleskoj do svoje smrti. Posljednji put se pojavila u javnosti na krunidbi njene nekadašnje pastorke, Marije I. Ana Klevska je umrla 16. jula 1557. godine, nadživjevši Henrika i sve njegove žene.
Reference
mini|200px|desno| Anin potpis
NGC 7607
NGC 7607 je dvostruka zvijezda i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Prvo otkriće je napravio Ernst Wilhelm Leberecht Tempel 5. augusta 1880. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 6116
NGC 6116 (također poznat kao MCG 6-36-21, PGC 57800 i UGC 10336) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 404 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Sjeverna kruna. Najveći prečnik je 2,20 (259 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (106 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 10. jula 1880. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Don (rijeka)
Don je jedna od najvećih i najvažnijih rijeka u Rusiji. Izvire u gradu Novomoskovsk 60 kilometara jugoistočno od grada Tula, jugoistočno od Moskve. Rijeka teče u dužini od oko 1 950 kilometara do Azovskog mora, sjeverno od Crnog mora, što je čini petom najdužom rijekom u Evropi.
Od svog izvora Don prvo teče jugoistočno do Voronježa, a odatle nastavlja jugozapadno do svog ušća u Azovsko more. Najvažniji grad na rijeci je Rostov na Donu, a najveća pritoka je rijeka Severski Donjec.
Volga-Don kanal spaja Don sa drugom velikom ruskom rijekom Volgom.
Dragana Tripković
Dragana Tripković (1984, Cetinje), crnogorska pjesnikinja.
Poeziju je objavljivala u Crnogorskom književnom listu i časopisu za književnost, kulturu i društvena pitanja Ars, časopisima za kulturu Plima Plus i Sarajevskim sveskama. Poezija Dragane Tripković dio je brojnih antologija savremenog crnogorskog pjesništva.
Radi kao novinar redakcije za kulturu dnevnika Vijesti u Podgorici.
Djela
Objavila zbirke poezije "Prevarena duša" 2000. (izdanje: KZP – Podgorica), “Ljubav je kad odeš” 2005. godine (izdanje: Plima - Ulcinj), koja je imala i drugo izdanje 2006, te “Pjesme” u izdanju kuće “Antibarbarus” iz Zagreba. Poeziju objavljivala u "Crnogorskom književnom listu", Časopisu za književnost, kulturu i društvena pitanja "Ars", časopisima za kulturu “Plima Plus”, “Sarajevske sveske” i drugi. Poezija Dragane Tripković je dio brojnih antologija savremenog crnogorskog pjesništva. Pjesme su joj prevođene na engleski, ruski, poljski i albanski jezik.
Rimski most na Šuici
Rimski most na Šuici nalazi se u mjestu Šuica, između Kupresa i Livna, a pripada opštini Tomislavgrad, Bosna i Hercegovina. Lokalno povezuje istoimeno mjesto Šuicu sa selom Galečićem na južnom dijelu Šuičkog polja. Most premošćuje rijeku Šuicu za koju je putopisac Zuko Džumhur rekao da je najkrivudavija rijeka na svijetu.
Potiče iz I vijeka, nakon što su današnjim prostorima Bosne i Hercegovine zavladali Rimljani, što znači da je star oko 2000 godina. Područje naselja Šuica bilo je tada strateški važno, jer je ovuda vodio put iz Salone (današnji Solin kod Splita) prema unutrašnjosti rimske provincije Dalmacije.
U rijeci Šuici, koju krasi izuzetno čista voda, žive pastrmka i lipljen, kao i riječni rak. Rep raka se u narodu naziva šuja, tako da se vjeruje da je ovo mjesto i dobilo ime Šuica po njemu.
Na inicijativu Kulturno-informativnog centra u Tomislavgradu pokrenuta je 2012. god procedura za donošenje odluke o proglašenju kulturnog pejzaža rijeke Šuice sa mostom (Rimski most). Aktivnost još uvijek nije donešena zbog mogućnosti gradnje akumulacije Mokronoge i usaglašavanja sa vlasnicima okolnog zemljišta.
Livno
Livno (stariji nazivi: Hlivno,  Hlijevno  ) jest grad i naseljeno mjesto u jugozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine. Površina grada iznosi 988,65 km2.
Najznačajnije je mjesto Livanjskog kantona, čije je kulturno i privredno središte. Grad leži na 730 m iznad mora, i smješten je većim dijelom na obroncima i u podnožju brda Bašajkovac, iz kojeg izvire i kraška rijeka Bistrica. Livno ima stabilnu, umjereno kontinentalnu klimu s jakim vjetrovima, hladnim zimama, nestabilnim proljećima, toplim ljetima i kišovitim jesenima. Ravnomjerno strujanje zraka i relativno visoka osunčanost sa oko 2250 sati godišnje (prema procjenama najveći broj sunčanih dana u zemlji) čine ga posebno povoljnim za život. Livanjsko polje, čije je Livno najveće mjesto, je najveće kraško polje u ovom dijelu Bosne i Hercegovine.
Prethistorijsko doba
Najraniji do sada pronađeni tragovi naseljavanja ljudi u livanjskom kraju potiču iz prethistorijskog doba 2000 godina p. n. e. Od tada pa sve do dolaska Rimljana livanjski kraj naseljavalo je ilirsko pleme Dalmati.
Na gorskim obroncima oko Livanjskog polja smješteno je oko četrdesetak, vizualno povezanih i dobro branjenih gradina iz bronzanog i željeznog doba. Na području grada Livna nalaze se tri prethistorijske gradine (Velika gradina, Mala gradina i Kasalov gradac, od kojih dvije imaju podgradinska naselja), i jedna nekropola s tumulima. Navedene tri gradine su gradinski kompleks jedne veće i značajnije organizirane rodovske zajednice. Kroz dva i pol vijeka, sve do posljednjeg velikog panonsko-delmatskog ustanka koji je bjesnio ilirskim krajevima od 6. do 9. godine n. e., gradine su odolijevale Rimljanima.
Rimsko doba
Od prvog rimskog pohoda na Dalmate 156. p. n. e. do pomenutog ilirsko-panonskog ustanka na ovim prostorima bjesnili su brojni ratovi u kojima su starosjedioci Dalmati neviđenom ratobornošću pružali otpor i nanosili ogromne gubitke rimskim legijama. U velikom ustanku od 6. do 9. godine n. e., koji je potresao rimsku državu, ilirski narodi Breuci, Desitijati i Dalmati, pod vodstvom Batona Breuka i Batona Desitijata pobunili su se zbog regrutiranja Ilira za rat u Germaniji. U ustanku je učestovalo 800.000 ljudi, od toga 200.000 pješaka i 9000 konjanika. U krvi i ognju ugušen je očajnički otpor Ilira. Gradina na Teberu i Kasalov gradac dočekali su ova rimska osvajanja kao sastavni dio jedinstvenog delmatskog odbrambenog gradinskog sistema Livanjskog polja.
Nakon potpunog pokoravanja Dalmata, po kojima je dobila naziv i rimska provincija Dalmacija započinje dugotrajni proces romanizacije. Tipičan primjer rimskog kultnog sinkretizma je zavjetni reljef boga Libera - Dionisa nađen na prostoru ilirsko-rimskog naselja u današnjim Vašarovinama.
Dolazak Slavena
Oko 621. godine Avari u svojim pohodima ruše sve bazilike na području Livanjskog polja. Poslije pobjede nad Avarima kod Carigrada 626. Slaveni se naseljavaju na prostoru rimske provincije Ilirije, odnosno njenog južnog dijela Dalmacije i sjevernijeg Panonije. Bizantijski car Konstantin VII Porfirogenet spominje Livno 949. godine u svom djelu "De Administrando Imperio". Najstariji pisani dokument u kojem se spominje Livno je Povelja kneza Mutimira od 28. septembra 892. godine kojom se crkva sv. Juraja daruje splitskom nadbiskupu Petru II, u kojoj se među potpisnicima u listi svjedoka na drugom mjestu nalazi i livanjski župan Želimir. Kao župa, Livno se pominje u 10. vijeku.
Srednji vijek
mini|desno|250px|Vejs-kula iznad Grada Jedno vrijeme u 13. i prvoj polovini 14. vijeka, ono je bilo nakratko župa hrvatske države u vlasti porodice Šubića. Nakon toga ulazi opet u sastav bosanske države. Godine 1326. Livno je Bosanskoj banovini pripojio ban Stjepan II Kotromanić. Livanjskom županijom tada je upravljao Vladislav Galešić.
Kroz čitav srednji vijek, Livno je imalo status župe. Župe, odnosno njihovi župani uživali su visok stepen autarkičnosti, tj. bili su prilično nezavisni od svojih feudalnih gospodara, hrvatsko-ugarskih i bosanskih kraljeva. Hlivno ili Bistrički grad su kao nazivi bili u gotovo paralelnoj upotrebi.
Godine 1400. pominje se grad Hlivanjski. U 15. vijeku Livno je u vlasti porodice Vukčića. Godine 1444. pominje se dvor kralja Tomaša u Livnu, a 1466. čuvao ga je Vladislav Hercegović od Osmanlija.
Osmansko doba
Osmanlijska vojska ulazi u Livno 1463. godine, da bi se na jesen iste godine morala povući pred kontraofanzivom udružene koalicije Vukčića-Kosača i kralja Matijaša Korvina. Osmanska vlast će se učvrstiti u Livnu i na Balkanu ipak nekoliko godina kasnije, trajno od 1485., kada je Livno u sastavu kadiluka Neretva. U prvoj polovini 16. vijeka Livno je u sastavu Kliškog sandžaka i sjedište je sandžakbega sve do kraja 17. vijeka. Kada su Osmanlije krajem 17. vijeka izgubile oblasti van užeg bosanskog područja, uključen je u bosansku Krajinu. Formirana je Livanjska kapetanija, koja je bila često poprište sukoba s uskočkim četama iz mletačke Dalmacije. Zbog njihovih velikih gubitaka u oblasti Livna, u narodnoj se pjesmi Livno (službeno ime grada bilo je Hlivno) spominje kao prokleto Lijevno. Osmanska vlast trajati će u Livnu sve do dolaska Austro-Ugarske 1878. godine. mini|desno|250px|[[Balaguša džamija|Balagija (Balaguša) džamija]] Osmanlijskim osvajanjem grad na izvoru Bistrice gubi svoju prvobitnu fizionomiju. Na ruševinama naselja na Dumanu, kao i na obroncima Bašajkovca razvija se novo naselje, vjerovatno možda i vojnog karaktera, sa karakterističnim orijentalnim obilježjima. U gradu Livnu su podignute najmanje četiri potkupolne džamije, jedinstvene u svojoj arhitektonskoj ljepoti u ovom dijelu Osmanlijskog carstva (tu se posebno izdvajaju džamije Balaguša i Glavica), gradski most na Bistrici, gradske kuće, čaršija sa dućanima, mektebi i medrese (vjerske muslimanske škole), česme, džebhana (oružarnica), a gradske su kapije i kule sastavni dio fortifikacijskog zida, koji je Livno štitio od stalnih upada hajduka iz pravca juga. Livno je uz Klis sjedište Kliškog sandžaka, o čijoj šarolikosti i ljepoti za svojih putovanja Balkanskim poluostrvom svjedoči i čuveni putopisac Evlija Čelebija. Tokom 400 godina osmanlijskog prisustva u Livnu nastaje nekoliko čuvenih umjetničkih ostvarenja u ovom dijelu Osmanlijskog carstva. Najprominentniji Livnjak tog vremena, Hadži Jusuf Livnjak, imam Beglučke džamije (sa sunčevim satom i položajem na jednom od meridijana), astronom i književnik, autor je prvog putopisa na Balkanu. Njegov je putopis jedan od najznačajnijih djela Alhamijado književnosti, posebne vrste literarnog stvaralaštva Bošnjaka zabilježenog orijentalnim pismima.
Dolazak Osmanlija u Livno u 15. vijeku značio je i dolazak pravoslavnog stanovništva na ove prostore, mahom u donje Livanjsko polje. Katolički dio stanovništva, uglavnom naseljen u rubnim selima Livanjskog polja iseljava se sve do 17. vijeka, a ovaj proces bio je uzrokovan ne samo islamizacijom, nego i lošim ekonomskim prilikama na veoma siromašnom, neplodnom, tvrdom i prilično vjetrovitom Livanjskom polju, koje je sve do gradnje Buškog jezera najveći dio godine bilo pod vodom. Značajnu ulogu u očuvanju katoličkog identiteta u Livanjskom polju imaju franjevci, koji se potkraj osmanlijskog perioda zauzimaju za gradnju samostana Gorica sa crkvom. Ovdje su danas smještene veoma vrijedne etnološke zbirke sa podacima o življenju sve četiri konfesije u livanjskom kraju. Uz franjevce u Livnu misioniraju djelimično i glagoljaši, međutim zbog neprikosnovene omiljenosti franjevaca kod katolika i drugih stanovnika Livna, njihova djelatnost ostaje nezapažena. Krajem osmanlijskog doba, 1859. godine, pravoslavni stanovnici Livna podižu u gradu Crkvu Uspenija Presvete Bogorodice.
Austrougarsko doba
Odlukom Berlinskog kongresa 1878. Austro-Ugarska preuzima vlast u cijeloj Bosni i Hercegovini, pa tako i u Livnu, čije ga snage zauzimaju 28. septembra 1878. godine, nakon snažnog i žestokog otpora lokalnog, mahom gradskog stanovništva. Austro-Ugarska, u to vrijeme velika evropska regionalna sila, iste godine u Livno postupno počinje uvoditi svoj način upravljanja. To se u prvom redu odnosi na organizaciju sudstva i uprave gradom, a s njim u vezi i gruntovnicu i katastar, školstvo, zdravstvo i druge javne potrebe. Dio mještana Livna i okoline islamske i pravoslavne vjeroispovijesti buni se u početku protiv austrougarske vlasti. Dio izbjeglog katoličkog stanovništva Livanjskog polja vraća se iz Dalmacije na stara ognjišta. Za njih život u Livnu postaje lakši, a od svega profitiraju posebno seljaci, koji su oslobođeni plaćanja visokih poreza.
Grad Livno je pored organizirane gradske uprave i sudstva imao organiziranu i komandu sreske žandarmerije, po jedno odjeljenje uprave kontrole carina i financijske straže, a izgrađena je i sreska bolnica, pošta i telegraf. Vjerski život u gradu je bio osmišljen na principima međusobnog poštovanja i uvažavanja, a bio je organiziran kroz osam gradskih džamija, te katolički i pravoslavni župni ured sa crkvama. Prema popisu stanovništva iz 1910. godine u Livnu je živjelo 2120 katolika, 1799 muslimana, 783 pravoslavaca i 22 jevreja. Kulturno-prosvjetni život odvijao se kroz nacionalna kulturna društva, među kojima su Hrvatsko pjevačko i muzičko društvo "Dinara", Srpsko pjevačko društvo i Muslimanska čitaonica bile perjanice kulturnog života u gradu. Pokretači kulturnih zbivanja u Livnu bili su domaći ljudi, ali je dio kulturne elite grada (dirigenti i režiseri npr.) uglavnom dolazio sa strane, zbog geografske blizine najčešće iz susjedne Dalmacije.
20. vijek
Propašću Dvojne monarhije i nastankom Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, (od 1929. Kraljevina Jugoslavija) orijentalizaciju i okcidentalizaciju zamjenjuje pojačana kulturna i politička dominacija Srba. Stranačka aktivnost u gradu je veoma intenzivna, i u Livnu postoje ogranci većine važnijih političkih stranaka, koje su tada djelovale u Kraljevini Jugoslaviji. Kulturni život u gradu je bio raznolik i intenzivan, i odvijao se u sklopu nacionalnih društava Hrvata, Bošnjaka i Srba. 1896. formirano je i Hrvatsko glazbeno i pjevačko društvo "Dinara", u sklopu kojeg porodica Džaja utire put značajnoj i vrijednoj muzičkoj tradiciji u Livnu. Hroničari bilježe da se u bošnjačkim kulturnim društvima Sloga 1918. i Merhamet 1929. s posebnom brigom njegovala drama, folklor i sevdalinka, srpsko društvo Jovan Sundečić 1907. imalo je mješoviti hor i tamburaški orkestar. Nakon sloma parlamentarne demokratije i zavođenja kraljevske diktature 1929. došlo je do novih administrativno-političkih preinaka. Jugoslavija je podijeljena u devet banovina, a Livno je pripalo Primorskoj banovini sa sjedištem u Splitu. Ugovorom Cvetković-Maček dolazi do osnivanja Banovine Hrvatske 1939., u kojoj se nalazi i Livno. Dolazak Drugog svjetskog rata Livno dočekuje u sastavu NDH. Na širem prostoru Livna ne vode se neke značajnije borbe, niti ofanzive, izuzimajući bombardiranje Saveznika 29. maja 1944. Na obroncima Cincara i Šatora nalazile su se partizanske brigade, a partizanske učiteljice su radile i na prvom bukvaru na slobodnom teritoriju Jugoslavije. U Livnu je 14. oktobra 1943. otvorena prva vazduhoplovna baza Narodno-oslobodilačke vojske i Partizanskih odreda Jugoslavije. U okolini Livna mladi je partizanski pjesnik Ivan Goran Kovačić dovršio svoju poemu Jama, svojevrsan krik protiv svireposti rata. 10. oktobra 1944. grad je konačno dio velike slobodne teritorije, koja se prostire većim dijelom tadašnje Evrope. Ovaj se datum u Livnu dugi niz godina obilježavao kao Dan oslobođenja, a njegovo je ime nosila i druga osnovna škola u gradu.
Livno se ubrzano urbanizira, mada u usporedbi sa ostalim sličnim gradovima u Jugoslaviji jako zaostaje. U poratnom razdoblju Livno je kotar, a od 1974. i općina. Iz Livna je kasniji predsjednik Vlade SRBiH Hasan Brkić, a livanjske korjene ima i Branko Mikulić, predsjednik Savezne vlade SFRJ. Tokom šezdesetih godina dolazi do gradnje akumulacije Buško Blato, čime se Livanjsko polje isušuje i spašava od cjelogodišnjih poplava, a voda sa naplavina usmjeruje u pravcu Buškog jezera. Usprkos poboljšavanju ekonomskih uvjeta u odnosu na vrijeme između dva svjetska rata, stanovništvo mahom seoskih područja i dalje se iseljava. Nakon Dejtonskog mirovnog sporazuma Livno je središte Livanjskog kantona, koje je u sastavu Federacije Bosne i Hercegovine.
Znamenitosti grada
mini|desno|250px|[[Džamija hadži Ahmeta Dukatara u Livnu]] Trag starih vremena posebno je vidljiv u starom, orijentalnom dijelu Livna, Gornjem gradu ili Fehri, koji je kao historijsko jezgro današnjeg Livna nastao tokom 400 godina osmanske vladavine u Bosni i Hercegovini. Posebno mjesto u osmanskoj arhitekturi grada, osim gradskih zidina, kula, kuća, kapija i česama, čine livanjske džamije. Rapko Orman, poznati livanjski pjesnik i prozaist je za njih rekao: Tokom svoje historije grad Livno brojao je 14 što potkupolnih, što konvencionalnih džamija "na četiri vode", koje su postojale u različitim trenucima osmanskog perioda. Tako se na listi livanjskih džamija nalaze: Čaršijska ili Starogradska, džamija Sinana Čauša (Džumanuša), džamija Bali-age Ljubunčica (Balaguša), džamija Hadži Ahmeta Dukatara (Glavica) sa jedinstvenom sahat-kulom, Muhameda Spahije (Perkuša), Lala Pašina džamija ili Mustafa-paše (Beglučka), Pašina (Atlagića), Tepet, Boruša, Bušatlijina (Milošnik džamija), Zavra, Firdusova, Piragića (mesdžid) i Čurčinica.
Polovinom 17. vijeka Evlija Čelebija bilježi u svojim putopisima 13 džamija u Livnu, a krajem 19. vijeka Kranjčević navodi 11. Krajem 20. vijeka postoji još pet, a danas su ostale samo četiri. Sve njih odlikuje jedinstvena, urbana, sakralna arhitektura, tipična za Bosnu i Hercegovinu. Njihovu unutrašnjost krase ili su krasili fini floralno-freskalni umjetnički motivi, nastali strpljivim filigranskim radom orijentalnih bosanskih i stranih majstora. mini|desno|250px|Rijeka [[Sturba]] Period 19. vijeka u Livnu je arhitektonski veoma zanimljiv, jer upravo u tom periodu nastaje niz kapitalnih građevina, koji su gradskoj slici Livna dali današnji karakterističan izraz. Ovdje se izdvajaju Franjevački samostan Gorica sa crkvom, galerijom velikana bosanskog impresionizma Gabrijela Jurkića i etnološkim muzejom, Pravoslavna crkva sa bogatom riznicom ikona, te zgrada Gimnazije. Nakon svog dolaska u Bosnu i Hercegovinu, Austro-Ugarska gradi i u Livnu niz značajnih upravnih i privrednih zgrada. One su uglavnom slijedile aktuelne tokove u evropskoj arhitekturi s prijelaza 20. vijeka, prilagođene materijalom i formom bosanskom podneblju. Iz ovog perioda se može izdvojiti stara gradska Vijećnica na Žitarnici, te niz stambenih i upravnih zgrada na trgu kod hotela "Dinara".
Okolina Livna odlikuje se netaknutom prirodom. To se odnosi na izletišta u Livanjskom polju, među kojima su Ploče i Hasino Vrilo omiljena izletišta Livnjaka, baš kao i rijeke Sturba i Žabljak, te Buško jezero sa bogatim ribljim fondom. Okolne planine, među kojima se ističu Cincar, Kamešnica i Tušnica, su popularne destinacije planinara.
Privreda
mini|desno|250px|[[Buško jezero]] Livno i njegova okolina nadaleko su poznati po livanjskom siru, čiju su recepturu prije stotinjak godina usavršili Austrijanci. Osim toga poznate su i livanjske ergele konja, rijeke bogate plemenitom ribom i rakovima, stočarska proizvodnja, a prije rata i industrija tkanina.
Politika
Na području Livna djeluje nekoliko političkih stranaka, od kojih su najznačajnije HDZBiH, SDP, SDA, NS Radom za boljitak, HSP, HSS i Stranka za BiH.
Obrazovanje
U Livnu djeluju tri srednje škole (Gimnazija Livno:, Srednja strukovna škola "S.S.Kranjčević" i Srednja ekonomska škola Livno: ), te dvije osnovne škole u sâmom gradu, sa 25 područnih odjeljenja u okolnim livanjskim selima. Muzičko obrazovanje stiče se u Nižoj muzičkoj školi, a u izgradnji je i Srednja muzička škola.
Kršni zavičaj
Kršni zavičaj (KZ) je revija godišnjeg ciklusa izlaženja kojeg uređuju bosanskohercegovački franjevci uz brojne saradnike.
25. februar
25. februar / veljača (25. 2) jest 56. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 309 dana (310 u prestupnoj godini).
Kršni zavičaj
Historija
Zbornik je počeo izlaziti 1971. u Drinovcima kao polugodišnjak (registriran je kao zbornik revijalnih tekstova pod rednim brojem 449 u Registru javnih glasila tadašnjeg Republičkog komiteta za informacije u Sarajevu). Prvih nekoliko brojeva umnoženo je rotostrojem i namijenjena mu je funkcija župskog glasila, no KZ uskoro prerasta unaprijed zacrtanu misiju. Danas je uredništvo KZ-a smješteno na Humcu, župi u neposrednoj blizini Ljubuškog.
Zbornik je osobit jer je u mnogome dao doprinos u opismenjivanju i osuvremenjivanju stanovništva zapadne Hercegovine pa i tada brojnih iseljenih katolika iz tog kraja. Njegova osnovna zadaća u prvim godinama bila je održati vezu s iseljeništvom iz Hercegovine i odati počast vrijednim pojedincima i grupama unutar vjerničke zajednice (npr. za pomoć pri izgradnji infrastrukture, vjerskih ili objekata od velike društvene vrijednosti za zajednicu).
Sadržaj
Kršni zavičaj formalno je podijeljen u tri dijela: Prošlost, Sadašnjost i Budućnost. U prvom dijelu zbornik podsjeća na važne historijske događaje i ličnosti iz prošlosti Bosne i Hercegovine i Hrvata katolika. U dijelu Sadašnjost opisuju se aktualna zbivanja po župama te vijesti iz života Katoličke crkve. U posljednjoj rubrici naglasak je na temama iz savremenog života (poput pitanja prava djeteta, pitanje pobačaja, ovisnosti ili prava žena). Nastanak i postojanje KZ-a usko je povezano s djelovanjem glavnog urednika zbornika fra Žarka Ilića, drinovačkog župnika u vrijeme nastanka zbornika.
John Keats
John Keats (London, 31. oktobar 1795. - Rim, 23. februar 1821.), engleski pjesnik, jedna od najpoznatijih ličnosti engleskog romantizma. Tokom života nije ostvario onoliku popularnost kakvu je doživio nakon smrti.
Rodio se u londonskoj ulici Mooregate br. 85, gdje mu je otac radio kao konjušar. Tu je živio do svoje sedme godine života. Otac mu je umro od frakture lobanje nastale padom sa konja. Majka mu se ubrzo preudala, ali i napustila novog supruga, te se sa svoje četvero djece preselila njegovoj baki. Ubrzo mu je majka umrla od tuberkuloze. Baki su na čuvanje ostala djeca. Ona je imenovala dva čuvara da čuvaju njene nove "dužnosti". Ti čuvari su mladog Keatsa ispisali iz škole koju je volio i koja mu je usadila ljubav za književnost, i poslali ga da bude šegrt liječnika. Njemu se ta zamisao nije svidjela pa je nakon tučnjave sa svojim gospodarom, napustio naukovanje da bi postao student u lokalnoj bolnici. Tada se posvećuje književnom radu. Njegova djela kritika nikad nije voljela, iako je takvo mišljenje bilo produkt politike, a ne estetike.
Brat Tom umire mu od TBC-a, a i sam Keats pokazuje znakove bolesti. Od septembra 1818. do septembra 1819. traje Keatsov najplodniji stvaralački period. U toj godini dana napisao je najveći dio svojih djela koja je kritika pohvalila.
Bio je u Škotskoj i Irskoj, ali se prerano vratio zbog narušenog zdravlja. Fanny Brawne je bila žena u koju se zaljubio, ali koja ga je unesrećila. Po savjetu doktora o promijeni klime, uz svog prijatelja ide u Rim. Uselio se u kuću kraj Španskih stuba, i tu su se o njemu brinuli prijatelj Joseph Severn i doktor John Clark. Iako je tuberkuloza tada bila neizlječiva bolest, Percy Shelley i George Gordon Byron vjerovali su da je Keatsa dotukla kritika objavljena u časopisu "Quarterly Review", te je odatle dobio nadimak Poor Keats (engl. Jadni Keats). Njemu u spomen i čast, Shelley je napisao i pjesmu Adonais.
Umro je sa samo 26 godina. Pokopan je na protestantskom groblju u Rimu. Na nadgrobnom spomeniku mu stoji natpis: "Ovdje leži onaj čije je ime zapisano u vodi". Ime mu nije na spomeniku. Oscar Wilde mu se divio smatravši ga kraljem.
NGC 52
NGC 52 (također poznat kao IRAS 00120+1818, MCG 3-1-30, PGC 978 i UGC 140) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 248 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 2,20 (159 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (29 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 18. septembra 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Isparavanje
Isparavanje pojava prelaska tečnosti u plinovito stanje. Druga vrsta isparavanja je kipljenje, koji se odlikuje mjehurićima zasićenih parom tokom formiranja u tekućoj fazi. Para proizvedena u kotlu je još jedan primjer isparavanja koje se javlja direktno iz čvrste u zasićenu  fazu pare. Isparavanje koje nastaje izravno iz čvrste faze ispod tačke topljenja, što se obično javlja kod leda na ili ispod nule ili kristala naftalina.
U prosjeku, mali dio molekula u čaši vode ima dovoljno toplotne energije za napuštanje tekućine. Molekula vode iz zraka uđe u vodu u čaši, ali sve dok je relativna vlažnost kontaktnog zraka manja od 100% (zasićenje), u zraku će biti ostatak prenenenih molekula vode. Vode u čaši se hladi evaporacijom, sve dok se ne postigne ravnoteža u kojoj  atmosfera snabdijevanja toplotom ne bude otklonjenja isparavajućom  vodom. U zatvorenom okruženju, voda bi isparavala dok zrak ne bude zasićen.
Pri dovoljnoj temperaturi, tekućina će se brzo pretvoriti u paru (vidi vrelište). Kada se molekule sudaraju, prenose energiju jedne drugima u različitim stepenima, na osnovu toga koliko su se sudarale. Ponekad je taj prenos je tako jednostrano za molekule koje su blizu površine, što  završava s dovoljno energije za “bijeg”.
Kondenzacija je obrnut proces (prelazak iz gasovite u tečnu fazu). Fazni prijelaz se dešava na karakterističnoj temperaturi pri određenom pritisku.
Tačka ključanja
Ako se isparavanje dešava u otvorenoj posudi, pritisak para supstance raste. Kada se pritisak para supstance izjednači sa vanjskim pritiskom, isparavanje se dešava i u unutrašnjem dijelu tečne faze što nazivamo ključanjem. Temperatura pri kojoj je pritisak para tečnosti jednak vanjskom pritisku naziva se tačka ključanja. Kada je vanjski pritisak 1 atm, tačka ključanja se naziva normalna tačka ključanja.
Kritična temperatura
Kada se isparavanje dešava u zatvorenoj posudi, pritisak para supstance raste i povećava se gustoća para. Kada je gustoća para jednaka gustoći tečnosti, nestaje granica između faza i ta temperatura se naziva kritična temperatura (Tc).
Toplota isparavanja
Toplota isparavanja ili entalpija isparavanja je promjena entalpije po molu supstance, kada 1 mol čiste tečnosti na pritisku 1 bar ispari u gas, npr. za vodu toplota isparavanja pri temperaturi 373 K iznosi 40.66 kJ/mol.
Huai He
mini|desno|200px|Granica između [[Dinastija Song|dinastije Song i dinastije Jin se stabilizirala na rijeci Huai, nakon što su Jurčeni osvojili sjevernu Kinu 1127.]]
Rijeka Huai je velika rijeka u Kini. Huai se nalazi na pola put između Žute rijeke i Jangcea, dvije najveće rijeke u Kini, te, poput njih, teče sa zapada na istok. Huai, međutim, ne utječe u more zbog čega se često plavi.
Linija koju tvore Huai i Qinling planine se smatra prirodnom granicom Sjeverne i Južne Kine.
Rijeka Huai je duga 1.078 kilometara a sliv joj pokriva površinu od 174.000 kvadratnih kilometara.
NGC 4696C
NGC 4696C (također poznat kao ESO 322-87, MCG -7-26-48 i PGC 43218) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 167 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kentaur. Najveći prečnik je 1,80 (87 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (15 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 1465
IC 1465 je dvostruka zvijezda i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 11. oktobra 1887. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Radovan Zogović
Radovan Zogović je crnogorski književnik, rođen u selu Mašnici u Gornjem Polimlju 1907. godine.
Gimnaziju je polazio u Beranama, Peći i Tetovu, a filozofski fakultet u Skopju. Za vrijeme studentskih dana upoznaje se s marksističkom literaturom, ulazi u radnički pokret i postaje komunist. 1930-ih je, skupa sa Milovanom Đilasom, ispred KPJ jedan od glavnih protagonista polemičkoga sukoba sa Miroslavom Krležom ("sukob na književnoj ljevici") oko diskursa i estetike suvremene književnosti.
Nakon 1948. svojevoljno se, kao uvjereni marksist i sa simpatijama spram SSSR-a, povukao s visokih dužnosti u Drugoj Jugoslaviji.
Početkom 1960-ih Krleža je, nakon dva desteljeća njegove stigmatizacije, prvi tiskao njegovu poeziju.
Zogović se, retrospektivno, smatra jednim od najvećih crnogorskih književnika 20. vijeka.
Gama zračenje
Gama-zraci ili gama zračenje (γ) je oblik elektromagnetnog zračenja ili emisije svjetlosti, koje nastaje uslijed interakcija subatomskih čestica, kao što je elektron-pozitron anihilacija ili radioaktivni raspad. Gama zračenje je elektromagnetno zračenje visoke frekvencije i energije (kratkih talasnih dužina - ispod 10 pikometara). Gama-zraci se sastoje od fotona visoke energije (oko 100 keV)
Clemens Brentano
Clemens Brentano (Ehrenbreitstein, danas Koblenz, 9. septembar 1778. - Aschaffenburg, 28. juli 1842.), njemački književnik.
Radio je kao trgovac, studirao rudarstvo i razmjenjivanje novca, a zatim se posvetio književnom radu. Kao pripadnik kruga njemačkih romantičara bio je u dodiru s Wielandom Herderom, Goetheom, Tieckom i dr. Nespokojan i ekscentričan, započeo je u duhu krajnjeg romantičarskog individualizma, a završio je kao katolički konvertit i mistik. Okušavao se i u književnoj satiri, parodiji i u lahkim pošalicama. Glavna odlika njegovog izraza jeste savršeno majstorstvo forme. vladao je narodnim stilom ("LoreLay"), kao i mislilačkom orkestracijom ("Romance krunice").
Mostarska liska
Mostarska liska je festival komedije Bosne i Hercegovine kojeg je pokrenulo Narodno pozorište u Mostaru 1991. godine. Inicijator Festivala je bio režiser Ahmet Obradović. Prvi festival održan je od 11-17. maja 1991. godine. Zbog rata u Bosni i Hercegovini Festival se nije održavao sve do 2004. kada je reanimiran na inicijativu glumca mostarskog Narodnog pozorišta Šerifa Aljića. U okviru Festivala dodjeljuju se nagrade "Velika liska" i "Mala liska".
Prvi festival
Prvi festival održan je od 11-17. maja 1991. godine. Učesnici Festivala su bili:
Nagrade su dobili:
Drugi festival
Na Drugom festivalu "Mostarska liska 2004." učesnici su bili:
SELE
E-selektin, znan i kao član E antigenolikih proteina porodice CD62 (CD62E), molekula 1 endotelnoleukocitne adhhezije (ELAM-1) ili molekula 2 endolelnoleukocitnw ćelijske adhezuije (LECAM2), jest protein koji je kod ljudi kodiran genom SELE sa  hromosoma 1. To je selektinska molekula ćelijske adhezije eksprimirana samo na endotelnim ćelijama aktiviranim citokinima. Kao i drugi selektini, ima važnu ulogu u upalama.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 610 aminokiselina, a molekulska težina 66.655 Da.
Mostarska liska
Drugi festival
Nagrade su dobili: