cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Doboj
Antičko razdoblje
Rezultati arheološko - historijskih istraživanja, naručito onih do kojih se došlo obimnim radovima u drugoj polovini 20. vijeka, pokazuju postojanje jednog, inače vrlo rijetkog kontinuiteta ljudskog naseljavanja i življenja oko Doboja. Od najstarijih epoha prahistorije, u svakom vremenskom razdoblju, ovdje žive ljudi zasnivajući naseobine oko ušća Usore i Spreče u Bosnu. Otkrivena su i istraživana brojna staništa pračovjeka, lovca starog kamenog doba (paleolita), ne u pećinama, vec na otvorenom po glavicama glinenih brijegova iznad riječnih dolina. Naselja zemljoradnika, iz mnogo kasnijeg mlađeg kamenog doba (neolita) su zasnivana u ravnicama pokraj žitorodnih polja, koja tada po prvi put u historiji, čovjeka hrane hljebom.
Iza toga, u vrijeme bakarnog, bronzanog i željeznog doba ljudska naselja se utvrđuju bedemima od nabijene gline miješane sa pljevom od žitarica, a potom još i pale da bi se što duže održale, ili se utvrđuju suhozidom od kamena, dok se za lokacije odabiraju glavice na teško pristupačnim uzvišenjima. -
Značajno je što postoje nesumnjivi tragovi, da još u ovim prahistorijskim danima od Panonije i srednje Evrope, pa prema Mediteranu i Jadranskom primorju, ide putni pravac - komunikacija, a sa njom u oba pravca protok i razmjena materijalnih dobara, tehničkih umijeća, duhovnih tekovina, znanja, ideja. Na takav nacin i naše oblasti učestvuju u opštem napretku starog prahistorijskog svijeta. Konačno su Rimljani, koji naše krajeve osvajaju tokom posljednjih desetljeća stare ere, kroz dolinu Bosne probiti trasu druma i popločati ga kamenom u 2. vijeku nove ere.
Kao iskusni osvajači oni su odmah uvidjeli stratešku vrijednost prostora ovog dijela doline rijeke Bosne, pa već u ranom 1. vijeku nove ere su sagradili veliki vojnički logor Castrum. Oblika je pravougaonika veličine oko 160 x 135 m, debljina zidova oko 1,90 m, i danas su dijelom očuvani oko 1,50m. Na svakom ovalnom uglu su kule, a na polovini svake stranice postoje otvori - kapije, koje su opet sa obije strane zaštićene kulama. U sredini velikog pravougaonika je zgrada štaba, a okolo citavog Castruma je opkopan široki rov i navedena voda iz stotinjak metara udaljenog korita Bosne. Čitav kompleks je građen od kamenih blokova, čija su lica u zidovima nemarno uravnata, a kamen je vezan krečnim malterom. To su prve građevine kod kojih je korišteno krečno vezivo, jer do tada je u našim krajevima gradnja kamenom bila prahistorijskog tipa, u suhozidu bez veziva. U pravcu zapada preko širokog rova sa vodom, a u podnožju uzvišenja sagrađeno je naselje Canabea. To je valjda najstarije naselje gradskog tipa u našim oblastima jer je istovremeno Castrumu. Nađeni su temelji više od desetak izduženih građevina sa po dva/tri ulaza u uske hodnike i iz kojih su zatim ulazi u manje prostorije - kabine veličine oko 2,5 x 3 m. Tu su živjele legionarske naložnice (krive, a ne vjenčane vojničke žene). Naselje je imalo veliku zgradu kupatila sa toplom vodom koja je vodovodnim cijevima od keramike provedena kroz čitavo naselje. Izmedu građevina je ulica, oko 8 m široka, popločana je kamenom od koga su i sve građevine Canabea.
Groblje Castruma i Canabea, a svakako i nekih naselja u najbližoj okolini, čije nam lokacije nisu poznate, bilo je na visiji iznad Canabea. Neki su nadgrobni spomenici djelimično očuvani, pa je iz njih poznato i više imena najstarijih stanovnika našeg kraja. Četvrti objekat velikog Rimskog kompleksa je Refugium, a nalazi se na brijegu neposredno iznad ušća Usore. Najkasnija je rimsko-bizantska gradnja 4 - 5. vijeka na ovom mjestu. Zanimljiva je, jer predstavlja napor antičkih graditelja da novim konceptima i rješenjima utvrđenja, odbrane zemlju od navale brojnih barbara. Do naših dana su ostaci ovih spomenika različito očuvani. Staro rimsko groblje je uništeno krajem 19. vijeka. Refugijum je uništavao kamenolom također već od kraja 19. vijeka, zatim gradnja Osnovne škole poslije 2. svjetskog rata, pa je očuvana oko jedna četvrtina ovog utvrdenja. Canabea su u našim danima 1965. godine, iskopom lateralnog kanala, potpuno nepotrebno i siledžijskim postupcima ljudi iz vodoprivrede, najvećim dijelom razorena, a skretanjem za samo 20m spomenik bi bio spašen. Temelji Castruma su do danas dobro očuvani (najveci dio građevnog kamena njegovih zidova prenijet je u 13. vijeku radi gradnje tvrđave Doboj). Međutim, danas mu prijeti još veća opasnost od sadašnje divlje gradnje, što mu se prijeteći približava i praktično sa svih strana-opkoljava.
Očito je da savremeni Doboj još uvijek nije uočio rijetko pogodnu šansu za razvoj značajnog turističkog centra i kroz njega koristan izvor privredne djelatnosti, što mu pruža ovaj vanserijski vrijedan kulturno - historijski kompleks.
Srednji vijek
mini|desno|265px|Srednjovjekovna ilustracija grada Doboja mini|desno|265px|Dobojska tvrđava (Gradina) mini|desno|265px|Unutrašnjost Gradine mini|desno|265px|Obnovljena kula dobojske tvrđave Kada je u 13. vijeku građena tvrđava od kamenih blokova i ona je koristila taj plitko usječeni rov u kamen glavice, pri čemu je stari bedem od nabijene zemlje morao biti uklonjen. Možda je zemljani bedem starog utvrđenja sve do 13. vijeka i korišten, ili je već tada bio napušten, što danas nije moguće utvrditi.
Na gornja zapažanja oko tragova pečene gline sa pljevom uz temelje kamenog zida tvrđave, moguća je načelna primjedba drugačijeg tumačenja. Naime, poznato je kako su tvrđavski zidovi srednjeg vijeka usled posebne tehnologije vezivanja kamenih blokova u bedemima, osiguranja radi, dok ne čvrsne krečno vezivo, bili poslije gradnje neko vrijeme u kosturu od drvenih greda. Iz istih razloga poznati su slučajevi da je pored drvenih osigurača, uz zidove iznad temelja do 2 - 2,5 m nabacivana zemlja sa istim zadacima.
Naš nalaz fragmenata pečene i nabijene gline pored temelja bedema sadašnje dobojske tvrđave je ipak drugih odlika. Zemlja je glina ovde doneta, pa miješana sa pljevom i nabijana, a treba znati kako je ovo osnovni materijal i tipičan tehnološki postupak gradnje u praistoriji. Sa nekim dodacima (trska, pruće), ili bez njih, ovako grade stari Slaveni, pa po dolasku na Balkan i na lokaciji gde zasnivaju dobojsko utvrđenje. Da je ovde bila u funkciji nužna potpora kamenim bedemima pri gradnji u 13. vijeku, dovoljno bi bilo nabijati uz zidine i sitni otpadak od kamena koji postoji pri svakoj gradnji. Bliža hronologija ove gradnje nije moguća, jer pisanih izvora nema. Zato se valja zadovoljiti arheološkim dokumentima koji daju opštija, ali ipak sigurna određenja u vremenu. Na nedalekom Doboru kod Modriče su nađeni tragovi ovog tipa gradnje u tri sloja. Prvi pripada prahistorijskom, bakarnom ili bronzanom dobu, drugi je keltski iz 3. vijeka stare ere, a treći najplići je slovenski 9 - 13. vijeka. Sva tri sloja sigurno hronološki odreduju fragmenti keramike. U selu Skugrići kod Modriče na lokaciji gradina - Nenavište, najstariju fortifikaciju, čiji su bedemi od nabijene gline miješane sa pljevom i paljeni, koju takode određuju fragmenti keramike 9 - 13. vijeka. Tragove istog tipa gradnje sadrži i lokacija Vitača u zaseoku Branica kod Obudovca, i iz istog je vremena. Svakako je najčvršći dokaz nalaz tragova od naselja i njihovih kuća građenih istim materijalom na Crkvini iznad obala Usore, a potiču iz vremena 9.-13. vijeka, kako to pokazuju brojni nalazi nakita iz groblja tog naselja. To su odrednice, koje metodom međusobnog poređenja dovoljno sigurno pokazuju hronologiju najstarije fortifikacione gradnje na tvrđavi zvanoj Doboj. Uzeta zajedno, zemljana utvrđenja sa nabrojanih lokacija u sjevernoj Bosni, iskazuju se kao odgovor ovog područja na određen izazov u jednom vremenu. Historijska događanja dobro poznata iz pisanih historijskih izvora, upućuju da je taj izazov dolazak Mađara, nomada iz dalekih azijskih stepa u Panonsku niziju, u naše susjedstvo na sam kraj 9. vijeka. Njihovi pohodi na konjima radi pljačke stigli su do svih susjednih oblasti, čak do sjeverne Italije, Francuske, duboko u njemačke oblasti oko Rajne. Zato je doba prve polovine 10. vijeka izgleda trenutak velike potrebe za odbranom važne komunikacije kroz dolinu rijeke Bosne kroz koju su konjanici - pljačkaši, jedino mogli prodirati.
Zemljana utvrđenja su svi Slaveni, od najstarijih vremena, zvali istim imenom. - Južni: grad, gradina, gradište. - Zapadni: grod, grodišce. - Istočni: gorod, gorodište. Taj naziv je porijeklom iz duboke indoevropske starine i označavao je gradnju čovjekovim radom. Ovde je sada mjesto da se u najkraćem prikažu pretpostavke koje postoje u historijskoj literaturi o postanku imena Doboj. Uglavnom su dva polazišta u tumačenju značenja ovog imena i najopštije govoreći svode se na, - prvo, "do" je prefiks imenici boj, koja znaci bitku, lat. pugna. Po drugom tumacenju "dob" je osnova, i oznacava dobro" mjesto, položaj, što nije rijedak slučaj u našoj toponimiji kako kod naselja tako i tvrđava u srednjem vijeku. Npr. dob - or, dob - run, dob - rota.
Danas je, poslije nalaza tragova ranog utvrđenja tipa gradište na ovoj lokaciji, moguće razmišljati i o takvom tumačenju značenja imena" koje je nastalo od reči "na - boj," a koje očito označava gradnju od nabijene zemlje. Takvo značenje je ostalo i do savremenog jezičkog osećanja, npr. kuća na dva boja i sl.Tako bi istog postanja bila i imena "pri - boj", kao i još nekoliko seoskih naselja imenom do - boj što kao toponimi postoje u našim krajevima. U 13. vijeku mijenja se lokacija centra, geostrateškog težišta ovog dijela doline Bosne, pa sa brijega iznad ušća Usore prelazi u dolinu na isturenu stijenu od masiva Krnjina, novu lokaciju baš naspram ušća Spreče. Sve do polovine 18. vijeka ovu veliku kamenu gromadu, čije se tri strane strmo ruše u dolinu, u podnožju zapljuskuju talasi rijeke Bosne. To je onda bio uzrok, što veliki drum kroz dolinu, na ovom mjestu nije imao dalji prolaz.
I drum je morao na uspon do sedla/prevoja ispred tvrđave. Time je drum dobijao zaštitu ali i kontrolu, a dobojsko utvrđenje još jednu obaveznu funkciju. Naselju što niče pokraj tvrđave, drum donosi značajne i brojne sadržaje koji mu daju vrijednosti gradskog nad okolnim seoskim naseljima. Ispred tvrđavskog ulaza drum se razdvaja, pa je stvoreno raskršće, grananje putnih pravaca od ovog iz doline Bosne u dva nova puta, dolinom Usore i dolinom Spreče. Osnovni putni pravac je sa sedla/prevoja opet silazio pa nastavljao kroz dolinu Bosne i povijanjem stizao do starih antičkih fortifikacija i obala Usore kod ušća. Tu je svakako postojala stara skela i siguran prelaz. Drugi je putni pravac od raskršća na sedlu/prevoju išao na greben visije iznad Doboja i vodio ka dolini Usore do mjesta udaljenog od ušća oko 3 km. Tu u riječnom koritu postoji plićak zvani Bogaz, gde je čak i u vrijeme visokih vodostaja rijeku moguće pregaziti. Postojanje tih plićaka gde je riječno dno kamen cjelac, koristio je čovjek od najstarije prošlosti i na velikim magistralnim drumovima.
Koji su to oslonci i dokazi da je gradnja dobojske tvrđave kamenih zidina počela i zasnovana u 13. vijeku? Danas je moguće pružiti dva ubjedljiva podatka o takvoj starosti, prvi se odnosi na groblja naselja na lokaciji Crkvina iznad ušca Usore. Nalazi nakita u brojnim grobovima određuju trajanje naselja od 9. možda i kraja 8. vijeka, pa sve do u 13. vijek. Očito je život naselja tada prekinut. Izgradnja tvrđave u 13. vijeku nalagala je zasnivanje varoši. Preseljavanja velikog dijela stanovnika na susjednu lokaciju pokraj tvrđave koja se gradi, stoji kao realno moguća. Drugi podatak je također rezultat arheološkog rada. Početkom 70-tih godina 20. vijeka, vršen je istraživački iskop unutrašnjosti južne kule. Već na početku je bilo iznenađenje, otkriće kako osmougaona kula, koja je po odlikama građena od kraja 14. do polovine 15. vijeka, ali da ona stoji na temeljima jedne starije kule jako zaobljenih uglova. Ovi temelji su gradnja najkasnije do prve polovine 14. vijeka, a najvjerovatnije već tokom 13. vijeka. Zatim je pri dnu temelja ove južne kule nađena keramika proizvedena u drugoj polovini 13. vijeka. Tako nalaz nakita sa groblja na Usori i keramike iz dna južne kule dobojske tvrđave, otkrivaju vrijeme gradnje od kamenih blokova u 13. vijek.
Zadatak je ovakvih kula da u podnožju imaju prostor za čuvanje baruta usled čega se grade unutar bedema, zatim su vrlo visoke, na više spratova, sa puškarnicama i zaravnjenim krovištima sa grudobranima i ležištima za tvrđavske topove. Kako je naša tvrđava imala na svakoj od kula puškarnice, na po dva sprata, donžon je građena u njihovoj pozadini i uvijek bila posljednja tačka u odbrani utvrđenja.
Prvo pominjanje imena Doboj u historijskim zapisima
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 2em;"> "... in Uxora suptus castrum Doboy... - U Usori pod tvrdavom Doboj" 16.juna 1415. godine logoruju vojske mađarske, tih dana u ratnom pohodu kroz dolinu Bosne. Vijest je ovo dubrovačkih trgovaca upućena mađarskom kralju Sigismundu, a istovremeno i najstariji spomen tvrđave Doboj u pisanim historijskim izvorima. Varoš, naselje ovaj dokumenat ne spominje.
Osmansko doba
mini|desno|265px|Stara dobojska džamija iz 16. vijeka Zahvaljujući najnovijim istraživanjima starih turskih popisa, teftera, moguć je danas o tvrđavi, pa i varoši dobojskoj, pružiti izvanredno vrijedne i zanimljive podatke. Padom bosanske srednjovjekovne države 1463. godine, Turci nisu zaposjeli oblasti sjeverno od Vranduka, već su prihvatili stvaranje jedne bosanske kraljevine. Ubrzo su bili u mogućnosti da ovo kraljevstvo zaposjednu, pa su početkom ljeta 1476. godine bez borbe dobili ovo područje, pa i tvrđavu Doboj. Ovaj podatak proizilazi iz turskog popisa, teftera za 1468/69. godinu, a u kojem su naknadno dopisane bilješke od 10. septembra 1477. godine gdje se konstatuje: popisuje se timar (sitni feud, zemljišni posjed) od 3.985 akci kneza Jovašina, koji je predao Doboj, i timar od 2.555 akci Stjepana, koji je predao Doboj. Očito je da su ovi ljudi bili zapovjednici posade stražara - vojnika na dobojskoj tvrđavi do u ljeto 1476. godine, kada je dokrajčena bosanska kraljevina sa ove strane Vranduka. Nagrada za predaju tvrđave bez borbe bila su dva manja spahiluka uz koje je, prema turskom timarskom sistemu, išla obaveza vojne službe. Iz istih historijskih izvora je vijest o popravkama dobojske tvrđave u ljeto 1490. godine. U vrlo kratkom vremenu, jer su granice Turska - Mađarska toga trenutka bile i na dobojskoj tvrđavi, za samo oko 50 dana (12. juni - 31. juli) vršeni su obimni radovi, sa dnevno po 1.500 ljudi, što običnih radnika što majstora, a pod vodstvom mojmira (graditelja) Ibrahima.
Početkom jula 1415, kada se Doboj prvi put pominje u pisanim dokumentima, su Osmanlije, uz pomoć bosanskih snaga potukli ugarsku vojsku koju je kralj Sigismund poslao dolinom rijeke Bosne da bi povratio izgubljeni uticaj u tim krajevima i onemogućio osmanske pljačkaške upade u Hrvatsku i Dalmaciju. Tom osmanskom pobjedom prekinut je ugarski uticaj u srednjovjekovnoj Bosni. Osmanlije su osvojili Doboj 1503. godine i držali su u njemu posadu, s kraćim prekidima, sve do 1835. Kada je poslije bitke kod Sente princ Eugen Savojski prodro u Bosnu sa oko 6 500 ljudi, posada Doboja mu se predala bez borbe 16. oktobra 1697. U austrijsko-osmanskom ratu, 1716-1718, poslije pada Bosanskog Broda, Dervente i Bosanske Gradiške, Austro-Ugari su uputili jedan odred prema Doboju koji je zauzeo i zapalio grad, ali tvrđavu koja je bila ojačana na oko 1 000 vojnika nije mogao osvojiti. Početkom 18. vijeka, Osmanlije su osnovali dobojsku kapetaniju koja je obuhvatala grad i okolinu a pripadala je tešanjskom kadiluku.
Austrougarsko doba
mini|desno|265px|Spomenik žrtvama austrougarskog koncentracionog kampaZa vrijeme okupacije Bosne i Hercegovine 1878. godine, poslije neuspjeha kod Donje Tuzle, austrijska 20. divizija generala Saparija (Laszlo Szapary), koja je nastupala od Bosanskog Šamca preko Gračanice prema Zvorniku odbačena je od 5-6000 ustanika pod komandom Mehmeda Vehbi Šemsekadića na položaje oko Doboja. Od 14. augusta do 6. septembra 20. divizija je vodila više bitaka s ustanicima, koji su nastojali da je opkole i unište te zauzmu Doboj, čime bi austro-ugarski 13. korpus bio odsječen i izolovan u Bosni. Njoj je u pomoć pristigla 4. divizija i u borbama 4.-6. septembra, zajedno su odbacile ustanike preko rijeke Spreče a na lijevoj obali Bosne su ih potisnuli do Tešnja, u koji su ušli bez borbe. Po sopstvenim podacima, Austro-ugari su izgubili 35 oficira i 992 vojnika. Ponovni pokušaji ustanika da razbiju Austro-Ugare kod Doboja polovinom septembra su ostali bezuspješni. Tokom Prvog svjetskog rata Austro-Ugarska je u Doboju organizovala prihvatni koncentracioni logor u koji su dopremani logoraši prije nego što su deportovani u zloglasne logore Arad i Sopranjsk. Kroz logor je prošlo oko 45000 ljudi, žena, djece i staraca (većinom Srba) a veliki broj ih je umro u samom logoru od gladi, iscrpljenosti i epidemija koje su harale istim. Kroz logor je prošao i nobelovac Ivo Andrić.
NGC 6440
NGC 6440 (također poznat kao ESO 589-SC8) je kuglasto zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Strijelac. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 28. maja 1786. godine.
Doboj
20. vijek
mini|desno|265px|Diverzija dobojskih ustanikaOružane borbe u Drugom svjetskom ratu oko Doboja su počele 23. august 1941. napadom ustanika na Doboj, Gračanicu, Maglaj i više drugih manjih uporišta. U noći između 23. august i 24. august 1941. godine je veći dio grada došao pod vlast partizana i izvršena jedna od najvećih diverzija toga vremena u Evropi. Dignuto je u zrak oko 150 vagona sa municijom koja je bila pripremljena za transport na istočni front. Kao odgovor okupatora je uslijedila "Operacija Ozren". Doboj je bio izuzetno važan Nijemcima a posebno u završnim operacijama aprila 1945. pri povlačenju dijelova grupe armija E dolinom rijeke Bosne prema Bosanskom Brodu. Doboj je konačno postao dijelom Jugoslavije u zoru 17. aprila 1945. godine kada su se Nijemci povukli iz grada a u isti ušle jedinice partizana.
Dešavanja za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini
mini|desno|265px|"Miting za mir" 4. augusta 1991. godine u Doboju je održan miting za mir na kome je prisustvovalo oko 10.000 ljudi. Miting je održan u Parku narodnih heroja i prestavljao je simboličan pokušaj građana Doboja da se odupru nadirućem nacionalizmu.
SDS je početkom maja 1992. godine u Doboju po uzoru na druge općine u BiH formirao Krizni štab i pruzeo vlast. Bošnjaci i Hrvati su protjerani iz svojih sela i grada 1992. godine, ali je određeni broj ostao u Doboju sve do 1995. godine kada je došlo do pada ozrenskog džepa (Maglaj, Zavidovići). Biljana Plavšić je priznala krivicu za istrebljenje Bošnjaka i Hrvata na etničkoj, rasnoj i vjerskoj osnovi na području 37 općina koje se navode u optužnici Tribunala u Hagu, uključujući i Doboj, što je definisano kao zločin protiv čovječnosti. Viši Regionalni sud (Oberlandesgericht) u Dusseldorfu, je septembra 1997, donio presudu za genocid protiv Nikole Jorgića, Srbina iz Doboja lidera paramilitarne jedinice iz dobojske regije. Osuđen je na četiri doživotne kazne za učešće u genocidnim aktivnostima na području Doboja. 12. jula 2007, Evropski sud za ljudska prava je odbacio Jorgićevu žalbu i potvrdio presudu za genocid.
U toku rata je protjerano ukupno 61.000 lica, uključujući 40.000 Bošnjaka i 13.000 Hrvata. 20.000 srpskih izbjeglica je došlo iz Kantona 3 i Kantona 4. Nove općine Stanari, Doboj Istok, Doboj Jug i Usora su nekada bile dio općine Doboj. Ukupan bilans poginulih i nestalih osoba (civilnih i vojnih) prema IDC-u je 2311 (2201 ubijenih, 110 nestalih).
Geografija
Doboj ima izuzetno povoljan geografski položaj. Kada se govori o geografskoj povoljnosti ovog prostora tu se prije svega misli na komunikacijski značaj. Naime, duž prostranih riječnih tokova Bosne, Usore i Spreče razvio se, kako drumski tako i željeznički saobraćaj, dobijajući svoj puni smisao na mikroplanu, tj. ostvarujući povezanost dvaju makroregija (srednjevropska i mediteranska), a time i osnove za nastajanje i razvoj ostalih grana privrede.
Prema tome, slobodno se može reći, da je prostor grada Doboj komunikacijska spona Panonskog i Jadranskog basena, s jedne strane, te Zapadne Evrope i Centralnog Balkana, s druge strane, i kao takav ima strateški značaj, kako za mikroregiju tako i za cijelu Bosnu i Hercegovinu.
Prirodne odlike grada Doboja, gotovo u potpunosti, su izražene karakteristikama prirodno – geografske cjeline sjevernog dijela Bosne i Hercegovine.
U geomorfološkom smislu, na ovom prostoru se smjenjuju različiti oblici. Sjeverni dio grada Doboja karakterišu brežuljkasti tereni izgrađeni od kenozoiskih naslaga, koje se blago spuštaju u ravničarske prostore (riječne doline) sa aluvijalnim zaravnima, dok ka jugu ovi brežuljkasti tereni postaju viši, oslanjajući se na planinske masive sa juga.
Sa hidrološkog aspekta prostor grada Doboja se može označiti kao relativno bogat. Njegovu osnovu čine tok rijeke Bosne i slivovi Usore i Spreče, kao i tok rijeke Ukrine koja čini sjeveroistočnu granicu opštine Doboj sa svojim pritokama, rijekom Ilovom na sjeverom dijelu Krnjinskog područja i rijekom Radnjom na južnom dijelu krnjinskog područja.
U slivu rijeke Bosne, kao lijeve pritoke, značajno je istaći vodotokove Rudanke, Zarječe, Foče, Veličanke, Lovnice i Glogovice, a kao desnu pritoku rijeku Lukavicu sa njenim pritokama.
Klima
Na klimatske uslove koji vladaju na ovim prostorima, prema prethodnim konstatacijama, najviše utiče sjeverni peripanonski dio, koji pripada umjereno – kontinentalnom panonskom pojasu, a to znači da su ljeta topla a zime umjereno hladne, dok prosječna godišnja temperatura iznosi 10 C.
Padavine su uglavnom raspoređene, a najintezivnije su u periodu maj – juni, kada su i najpoterbnije poljoprivrednim kulturama. Prosječno ostvarena količina padavina kreće se od 1000 – 1100 mm / m2.
Kultura
mini|desno|265px|Stari grad Doboj
Stanovništvo
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Doboj imala je 102.549 stanovnika, raspoređenih u 73 naselja.
Poslije potpisivanja Dejtonskog sporazuma, najveći dio prijeratne općine Doboj ušao je u sastav Republike Srpske. U sastav Federacije Bosne i Hercegovine ušla su naseljena mjesta: Matuzići i Mravići od kojih je formirana općina Doboj-Jug, kao i naseljena mjesta: Brijesnica Mala, Brijesnica Velika, Klokotnica, te dijelovi naseljenih mjesta Lukavica Rijeka, Sjenina Rijeka i Stanić Rijeka, od kojih je formirana općina Doboj-Istok.
2014. godine, iz sastava općine Doboj izlaze naseljena mjesta: Brestovo, Cerovica, Cvrtkovci, Dragalovci, Jelanjska, Ljeb, Mitrovići, Osredak, Ostružnja Donja, Ostružnja Gornja, Radnja Donja, Raškovci i Stanari. Od ovog područja je formirana općina Stanari.
Politika
Dobojski opštinski parlament ima 29 odbornika, od čega SDS-u pripada 13 mjesta, PDP-u pet, SNSD-u tri, po dva pripadaju SP i SDA, a jedno SDP-u BiH i tri nezavisnim odbornicima.
Privreda
mini|desno|150p|Sjedište ŽRSDoboj je grad visoko razvijene metalne, tekstilne, hemijske i prehrambene industrije, zatim saobraćaja, poljoprivrede, građevinarstva i trgovine.
U Doboju je sjedište JOD Željezničkog transportnog preduzeća Republike Srpske i Korporacije za željeznički saobraćaj BiH. Doboj je najveći željeznički čvor u BiH, i jedan od najvećih na Balkanu.
Doboj je i pravi sajamski grad. Međunarodni sajam male privrede DOBOJEXPO okuplja veliki broj domaćih i stranih privrednika, što doprinosi uspostavljanju direktnih veza između lokalnog, regionalnog, republičkog i međunarodnog tržišta. Dobojski sajam DOBOJEXPO okuplja brojne privredne subjekte iz zemlje i inostranstva i zato predstavlja značajan ekonomski činilac u razvoju grada i cjelokupne regije.
mini|desno|265px|Model termoelektrane u StanarimaTrenutno je dobojski kraj jedan od najaktivnijih po pitanju investicija u BiH. U blizini rudnika u Stanarima, EFT Group rukovodi projektom izgradnje TE Stanari snage 420 MW. Projekat TE Stanari predstavlja jednu od glavnih investicija u energetskom sektoru Bosne i Hercegovine do danas.
Termoelektrana Stanari, kao najsavremenija elektrana, će proizvoditi 3 miliona MW energije na godišnjem nivou, ili oko 25% ukupne sadašnje proizvodnje električne energije u Bosni i Hercegovini. Po projektovanom kapacitetu, elektrana će koristiti 2,8 miliona tona lignita godišnje iz obližnjeg Rudnika Stanari.
TE Stanari će biti prvi proizvodni kapacitet ove vrste u Bosni i Hercegovini koji će biti u skladu sa važećim propisima Evropske unije o zaštiti životne sredine.
Izvori geotermalne energije
Područje Doboj – Maglaj – Teslić je utvrđeno kao perspektivno područje za nalaženje značajnih količina termalnih voda, čija se temperatura kreće do 80 C. Za sada organizovane eksploatacije ovih bogatstava nema a nema ni njihove zaštite.
Termomineralane vode
Ugljino – kisele termomineralne vode u vidu izvora postoje u sprečanskoj rasjednoj zoni na lokalitetu Boljanića, sa izdašnošu od 10 l/sec, a prisutne su i u dijelu zapadnog Ozrena (prostor naselja Rječica).
Ležišta bentonita
Ove sirovine se nalaze u ležištu uglja „Stanari“ kao međuslojna glina. Rezerve se procjenjuju na oko 10 miliona tona. Dobija se kao nus – proizvod, pa je vrlo jeftin. Povoljnost ovog ležišta je što se nalazi uz željezničku prugu Doboj – Banja Luka.
Ležište kvarcnih sirovina
Ova ležišta se odnose na kvarcni pijesak i šljunak, koji se također nalaze u ležištima uglja u Stanarima. Količine su također značajne, a neophodna je izgradnja odgovarajuće separacije za ove sirovine.
Obrazovanje
mini|desno|265px|Medicinska školaTrenutno u Doboju postoji 5 osnovnih škola: Osnovna muzička škola, Osnovna škola Dositej Obradović, Osnovna škola Petar Kočić, Osnovna škola Sveti Sava i Osnovna škola Vuk Karadžić.
Doboj je regionalni obrazovni centar u kome je lociran velik broj srednjih škola: Gimnazija Jovan Dučić, Medicinska škola, Metalska škola, Ekonomska i trgovinska škola, Saobraćajna i elektro škola, Upravna, ugostiteljska i ŠUP škola. Takođe, Doboj je i univerzitetski grad. Trenutno postoje ove visokoškolske ustanove:
Seget
Seget je općina u Hrvatskoj, u Splitsko-dalmatinskoj županiji.
Doboj
Obrazovanje
Slobomir P Univerzitet (Fakultet za menadžment, Pravni fakultet, Filološki fakultet - odsjek engleski jezik, Fakultet za informacione tehnologije, Faklutet za grafiku i dizajn, Poreska akademija). Saobraćajno tehnički fakultet. Na saobraćajnom odsjeku postoje sljedeći odsjeci: drumski i gradski saobraćaj, željeznički saobraćaj, poštanski saobraćaj, kumunikacija, logistika. Tehnički odsjek se sastoji od: mašinske (proizvodno mašinstvo, mašinski inžinjering), elektrotehničke (elektronika i automatika, elektrotehničko inžinjerstvo) i informatičke studijske grupe (programiranje, informacione tehnologije i računari). Saobraćajno tehnički fakultet je dio Univerziteta Istočno Sarajevo.
Seget
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Trogir. Sjedište općine je u naselju Seget Donji.
Doboj
Zanimljivosti
mini|desno|265px|Tradicionalni međunarodni rukometni turnirMeđunarodni rukometni TV turnir šampiona ušao je u petu deceniju postojanja. Ova veličanstvena sportska manifestacija je od male lokalne smotre rukometa na samom početku izrasla u jednu od najkvalitetnijih i najcjenjenijih rukometnih priredbi ove vrste u svijetu.
Seget
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, općina Seget je imala 4.511 stanovnika, od čega u Segetu Donjem 2.530.
Lepton
Leptoni su elementarne čestice na koje ne djeluje jaka nuklearna sila, čime se razlikuju od kvarkova, a zajedno s njima ubrajaju se u fermione.
Seget
Stanovništvo
Napomena: ''Nastala iz stare općine Trogir. Od 1857. do 1971. sadržan je dio podataka u općini Marina.''
Doboj
Zanimljivosti
Doboj je jedan od rijetkih gradova gdje se u krugu od svega nekoliko stotina metara mogu pronaći islamska, katolička, pravoslavna i jevrejska bogomolja.
Lepton
Postoje tri poznate generacije parova leptona: elektron, mion i tau-čestica koji nose jedinični električni naboj čine jedan član para, a drugi član je odgovarajući neutrino koji je neutralan i gotovo bez mase. Za svaku od ovih šest čestica postoji također i odgovarajuća antičestica, pri čemu su nabijene čestice negativne, a antičestice pozitivne.
Doboj
Turističke atrakcije
mini|desno|250px|Skup ratnih veterana Narodnooslobodilačkog rata na Preslici, mijestu ustanka u Drugom svjetskom ratu
Lepton
Leptone karakterizira zakon o očuvanju leptonskog broja - zbir leptona (leptonski broj 1) i antileptona (leptonski broj -1), koji ulaze u reakciju, jednak je broju leptona koji iz nje izlaze.
Japigi
mini|300px|Ilirska kolonizacija juga Italije
NGC 5008
NGC 5008 (također poznat kao IC 4381, IRAS 14087+2545, MCG 4-33-42, PGC 50629 i UGC 9073) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 425 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Volar. Najveći prečnik je 1,40 (173 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (124 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 18. maja 1862. godine.
Japigi
Japigi (Iapigi, Japiđi, Japiđani, albanski: Japigët, grčki: Ἰάπυγες, latinski: Ĭāpyges) su bili antički proto-indoevropski narod porijeklom iz Ilirije koji se u periodu između II i I milenijuma p. n. e. doselio na područje današnje italijanske regije Apulija. Stari Grci su ih nazvali po Dedalovom sinu koji se zvao Iapige (Iapyges).
NGC 5008
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Japigi
Porijeklo
Dakle, ovaj narod je došao iz Ilirije, preciznije, sa teritorija na kojima se nalazi današnja država Albanija. Japigi su govorili tzv. mesapski jezik. (Mesapski jezik je indo-evropski i njime su govorila antička plemena na jugu današnje Italije: Japigi, Mesapi i Peuceti. Smatra se da je mesapski jezik porijeklom ilirski jezik na osnovu vlastitih imena koja su pronađena uklesana na nadgrobnim spomenicima ili u zapisima antičkih historičara.) Ovaj narod bavio se pretežno poljoprivredom i stočarstvom. Posebno su bili značajni kao uzgajivači konja.
Nakon što su Japigi prešli Jadransko more sa istoka na zapad, iskrcali su se u Apuliji i tu se pomiješali sa domaćim stanovništvom nakon čega su se formirale tri različite etničke grupe koje su Grci nazvali Dauni, Peuceti i Mesapi. Dauni su naseljavali područje oko današnjeg grada Fođa (Foggia), Peuceti oko Barija a Mesapi ono najjužnije, oko Salenta.
Rimski historiografi su nazvali područja koja su naseljavali Dauni i Peuceti Apulija a tamošnje stanovnike Apuli, dok je područje na kojem su živjeli Mesapi dobilo naziv Kalabrija a tamošnji narod Salentini.
Japigi su bili u srodstvu i sa Enotrima, još jednim plemenom illirskog porijekla koje je obitavalo na području današnje italijanske regije Bazilikata (Basilicata) i sjeverne Kalabrije.
Između VIII i IV stoljeća p. n. e. Japigi su dostigli svoj vrhunac što se može zaključiti iz vješto izrađenih predmeta od keramike. U vrijeme grčke kolonizacije Mediterana u periodu od VIII od VI stoljeća p. n. e. Japigi su pružili snažan otpor naprednijoj grčkoj civilizaciji.
Germaine Greer
Germaine Greer (Džermejn Grir) (Melbourne, 29. januar 1939.), je australijski akademik, pisac i voditelj, često navođena kao jedan od najznačajnijih feminističkih glasova XX vijeka.
NGC 305
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Germaine Greer
Godine 2000. bila je predmetom napada duševno poremećene čitateljice, ali nije ozlijeđena, a 2005. je učestvovala u posebnom britanskom izdanju reality showa Big Brother s poznatim osobama.
Mariz Kemal
Mariz Kemal je pjesnikinja na erzjanskom jeziku,  vođa proslave erzijske vjere Rasken Ozk i aktivistica. Kemal je članica Saveza pisaca Rusije i bila je suosnivač Uralske zajednice.
Djela
Godine 1980. u augustovskom broju "Syatko" objavljena je pjesma "Eykakshin lavs" ("Kolijevka djetinjstva"). 1987. objavljena je zajednička zbirka četiri autora, Manya Vasolkst, koja je uključivala i veliki izbor njenih pjesama. Godine 1988. Mordovska izdavačka kuća izdala je njenu prvu zbirku "Lavs" ("Kolijevka"), čiji je glavni motiv bio detinjstvo i adolescencija.
Druga zbirka, "Shtatol" ("Svijeća", 1994), filozofsko je promišljanje života, sudbine naroda Erzja i njihovog nacionalnog identiteta. Ovo je uključivalo pjesme uključujući "Mon - Erzyan!" ("Ja sam Erzja!").
Rezultat dugogodišnjeg proučavanja erzjanskog folklora bila je zbirka eseja "Sin Ulnest Erzyat" ("Oni su bili Erzja") i knjiga bajki "Evkson Kuzho" ("Livada iz bajke") o poznatim predstavnicima naroda Erzja.
Godine 1998. njene pjesme objavljene su u zbirci "Nile Avat - Nile Morot" ("Četiri žene - četiri pesme", objavljena u Tallinnu).
Jedno od brojnih pjesnikinjih djela je mala pjesma "Stepan Erzya Marto Kortnema" ("Razgovor sa Stepanom Erzjo", 1998), posvećena slavnom vajaru Stepanu Erzji (Nefjodov), koja se bavi problemom gubitka kulturnog naslijeđa i sudbine naroda Erzja.
FreeBSD LiveCD
FreeBSD LiveCD set alata ima za glavni cilj dozvoljavanje korisniku generiranje vlastito prilagođenog FreeBSD live CD-a. FreeBSD LiveCD rođen je kao unutrašnji projekt i tehnička potreba brazilske FreeBSD korisničke grupa (www.fugspbr.org). Glavna tema je bila stvoriti alat koji će nam omogućiti sigurnu dijagnostičku metodu, u izvanrednim okruženjima, a posebno kao spasonosni disk gdje se FreeBSD particija može samo pristupiti (montirati) izvana. Uprkos da je FreeBSD Project službeno počeo distribuirati "Live" disk, u većini slučajeva mi je potrebno nešto više funkcionalniji alat, koji bi se mogao pokrenuti direktno iz optičkog pogona (CD-a), bez ikakvih drugih resursa. S tim ciljem na umu, LiveCD Projekt je počeo.
Laboratorijsko posuđe
Za izradu laboratorijskog posuđa, koje se koristi u hemiji, najčešće se koristi borosilikatno staklo, tzv. Pyrex. U nekim slučajevima se koristi i posuđe od polietilena i polipropilena (npr. za držanje fluoridne kiseline, koja nagriza staklo, ili pri analizi silicija, da bi se spriječile greške u rezultatu). Prilikom nekih postupaka razlaganja uzoraka potrebno je koristiti posuđe od platine.
Osnovno laboratorijsko posuđe
mini|Porculanski avan sa tučkom
Na sljedećoj slici su prikazani:
Datoteka: laboratorijsko posuđe 1.png
Erlenmajerova tikvica ima takav oblik, da se zidovi prema vrhu sužavaju, što omogućava da se pri zagrijavanju sadržaj kondenzira i vraća u tikvicu. Takav oblik pogoduje i vršenju titracije. Menzura služi za grubo odmjeravanje zapremine tečnosti. Vakuum-boca se koristi prilikom filtriranja.
mini|Propipeta služi za uvlačenje rastvora u pipetu
Datoteka: laboratorijsko posuđe 2.png
Buchnerov lijevak je najčešće od porculana, služi za filtriranje zajedno sa vakuum-bocom. Lijevak za odvajanje služi za razdvajanje dvije tečnosti koje se ne miješaju (npr. hloroform i voda).
mini|Eksikator služi za držanje supstanci prilikom sušenja da bi se zaštitile od vlage. Sadrži silikagel sa plavim kobalt (II)-hloridom, koji prelaskom u hidratisanu formu dobije ružičastu boju. Kada se boja skoro potpuno promijeni u ružičastu potrebno ga je zamijeniti.
Datoteka: laboratorijsko posuđe 3.png
Ispiralica za gasove služi npr. za odvajanje vlage (u ispiralicu se sipa sulfatna kiselina, koja kao dehidratacijsko sredstvo, vezuje vodu). Odmjerni sud služi za pripremu rastvora poznate koncentracije. Bireta služi za dodavanje reagensa pri titraciji. Pipeta služi za precizno odmjeravanje zapremine. Vodeno hladilo služi za kondenzaciju prilikom destilacije ili drugih postupaka.
Laboratorijska oprema
300px|Digestor
Miješanje rastvora se obavlja pomoću magnetne mješalice:
300px|Magnetna mješalica
Centralni univerzitet Čilea
Centralni univerzitet Čilea ( – UCEN) prvi je autonomni privatni univerzitet u Čileu, osnovan 9. 11. 1982. u čileanskom glavnom gradu Santiagu.
Univerzitet se sastoji od devet fakulteta, na kojima su između ostalog zastupljena dva doktorska studija, 23 master (magistarska) programa i 29 dodiplomskih studija.
Sjedište Univerziteta nalazi se u Univerzitetskom distriktu Santiaga, u blizini metro stanice Toesca, s dodatna četiri kampusa i sportskim centrima koji se nalaze u centru glavnog grada, što predstavlja više od 80.000 m2. Univerzitet također posjeduje i dodatna dva kampusa, i to u Antofagasti i La Sereni, na sjeveru Čilea.
Godine 2010. ovaj univerzitet osnovao je prvi državni Community college uz podršku LaGuardia Community Collegea iz New York Cityja.
Članice
Univerzitet se sastoji od devet fakulteta i jednog koledža:
Robert Gviskard
mini|Novčić sa likom Roberta Gviskarda
Robert Gviskard (1015-1085) je normanski vojskovođa.
Robert Gviskard je osvojio Južnu Italiju preotevši je iz ruku Bizanta. Porazio je bizantsku vojsku cara Aleksija I Komnena kod Drača 1081. Daljim ratovanjem doživio je neuspjeh. Imao je zamisao da osvoji čitavo Bizantsko carstvo. Zamisao nije mogao izvesti, pa je sa bratom Rodžerom osvojio Siciliju od Arapa. Uz pomoć rimskog pape braća su stvorila Kraljevinu Dvaju Sicilija.
W i Z bozoni
W i Z bozoni (zajedno poznati i kao slabi bozoni, ili, manje precizno posrednički vektorski bozoni) su elementarne čestice prijenosnici slabe nuklearne sile; njihovi simboli su W bozon+, W bozon- i Z bozon. W bozoni imaju pozitivni i negativni električni naboj od 1, respektivno, i jedan prema drugom su antičestice. Z bozon je električni neutralna čestica i sama sebi je antičestica. Sve tri čestice su vrlo kratkog životnog vijeka sa vremenom poluraspada od 3 • 10-25s. Njihovo otkriće je bilo veliki uspjeh za današnji pojam standardnog modela fizike čestica.
W bozoni su imenovani po slaboj (Weak) sili. Fizičar Steven Weinberg je dao ime naknadno otkrivenoj Z čestici, te je kasnije dao objašnjenje da je ta čestica bila posljednja dodatna čestica neophodna za dokaz modela – W bozoni su već dobili ime – a imala je nulto (zero) naelektrisanje.
Elementarna čestica
Elementarne ili temeljne čestice su u fizici čestice koje nemaju unutarnju strukturu, tj. nisu građene od nikakvih manjih čestica. Prema modernoj teoriji fizike čestica, tzv. Standardnom modelu, elementarne su čestice kvarkovi, leptoni i baždarni bozoni.
W i Z bozoni
Dva W bozona su najbolje poznata kao medijatori apsorpcije neutrino čestica i njihove emisije, gdje su njihovi naboji povezani bilo sa raspadom protona u neutrone i obrnuto ili emisijom ili apsorpcijom pozitrona. Oni uvijek izazivaju nuklearnu transmutaciju. Z bozoni nisu uključeni ni u apsorpciju ni u emisiju elektrona i pozitrona. Jako su masivni te im je djelovanje ograničeno na atomsku jezgru.
Elementarna čestica
Prema starijoj teoriji koja nije poznavala kvarkove elementarne su čestice bili i hadroni (barioni kao što su proton i neutron, te mezoni), a dok nije bila poznata struktura atoma smatralo se je da su oni elementarne čestice.
W i Z bozoni
Z bozon posreduje u transferu momenta, spina i energije kada se neutrina elastično raštrkaju od materije, nešto što se mora desiti bez proizvodnje ili apsorpcije novih, naelektrisanih čestica. Takvo ponašanje (koje je gotovo uobičajeno kao neelastične neutrino interakcije) je posmatrano u komorama sa mjehurićima kada se ozrači zrakama neutrina. Kad god se elektron jednostavno pojavi u takvoj komori kao nova slobodna čestica, iznenadno se pokreće sa kinetičkom energijom, i kreće u pravcu neutrina kao očigledan rezultat novog impulsa, a ovo ponašanje se dešava mnogo češće kada je prisutna i zraka neutrina. Može se izvesti zaključak da je to rezultat neutrina koji direktno reagiraju sa elektronima. Ovdje neutrino jednostavno udara u elektron i rasipa se od njega, prenoseći dio momenta neutrina na elektron. Pošto a.) ni neutrino ni elektroni nisu pod uticajem jakih sila, b.) neutrina su električki neutralni (stoga ne reagiraju elektromagnetski) i c.) nevjerovatno malehne mase ovih čestica koje stvaraju neku gravitacijsku silu između njih je zanemariva, takve interakcije se mogu dešavati sako preko slabih sila. Pošto se takav elektron ne stvara iz jezgra i nepromjenjen je osim za novi impuls sile prenijet od strane neutrina, ova interakcije slabih sila između neutrona i elektrona mora biti posredovana preko bozonske čestice slabe sile bez naelektrisanja. Stoga, ova interakcije zahtijeva Z bozon.
Mion
Mion je elementarna čestica negativnog naboja koja zajedno s elektronom i tau-česticom spada u grupu leptona. Označava se grčkim slovom mi, prema kojem je i dobio naziv: μ− za mion i μ+ za pozitivni antimion.
Srednji životni vijek miona je 2,2 μs, što ga čini najtrajnijom nestabilnom česticom poslije neutrona, a masa mu je 105,6 MeV, što je 206,7 puta veće od mase elektrona, a manje od mase nukleona. Zato se u starijoj literaturi nazivao mi-mezon (grčki meso-, "između"), iako se prema modernoj podjeli ne ubraja u mezone.
Ćirilična građa
Ćirilična građa ima istaknuto mjesto među izvornom građom, pisanim izvorima za izučavanje historije srednjovjekovne Bosne. Bosna i Hercegovina nema svoj Codex diplomaticus (Diplomatički zbornik) u kojem bi bila objavljena građa za njenu najstariju historiju. Najinteresantiji segment ćirilične građe korisne za historiju srednjovjekovne Bosne predstavlja bosančica, pismo nastalo na bosanskom tlu i pisano bosanskim jezikom.
U Bosni i Hercegovini nisu očuvane srednjovjekovne arhive, ni kraljevska niti arhive pojedinih velmoža. O kakvim arhivama se radilo svjedoči dio arhive roda Hrvatinići koja je završila u Kermendu u Mađarskoj. Početkom 15. vijeka Dubrovčani su govorili da bosanski velikaši imaju pune kuće povelja za raznorazne donacije koje su dobijali ili izdavali drugima.
Danas u Bosni i Hercegovini ima mali broj originalnih ćiriličnih dokumenata. Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine ima povelju kralja Tvrtka I Kotromanića Hrvoju Vukčiću Hrvatiniću iz 1380. i Povelju kralja Stjepana Tomaševića Jurčinićima iz 1461., dok Državni arhiv Bosne i Hercegovine ima Povelju kralja Dabiše iz 1395. Ćirilična građa očuvana izvan BiH, nalazi se u Italiji, Njemačkoj, Mađarskoj, Velikoj Britaniji i drugim zemljama, a najvećim dijelom je u Dubrovačkom arhivu. Tamo se nalaze i dva primjerka Povelje Kulina bana.
Ćirilična građa je objavljena u zbirkama građe koja obuhvata druge zemlje i šire prostore. Izuzetak predstavlja epigrafska građa koju je prikupio i objavio Marko Vego u četiri Zbornika natpisa.
Aleksandar Hemon
Aleksandar Hemon američki je i bosanskohercegovački prozaist, novinski kolumnist i filmski scenarist.
NGC 3493
NGC 3493 (također poznat kao IRAS 10587+2759, MCG 5-26-36, PGC 33249 i UGC 6099) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 409 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 1,10 (131 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (36 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 24. decembra 1827. godine.
Aleksandar Hemon
Biografija
Rođen je u Sarajevu 1964. godine, gdje je odrastao i počeo se baviti književnošću na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Početak rata u Bosni i Hercegovini ga je zatekao na boravku u Sjedinjenim Američkim Državama, gdje je odlučio ostati i nastaniti se u Chicagu, te pokušati pisati na engleskom jeziku. Iz tih pokušaja nastale su priče koje čine njegovu prvu zbirku, The Question of Bruno (Pitanje Bruna). Nakon tog vrlo zapaženog debija, Hemon je napisao roman Čovjek bez prošlosti (The Nowhere Man) i time u potpunosti potvrdio njegov novostečeni status mladog i izrazito talentovanog pisca.
NGC 3493
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Aleksandar Hemon
Biografija
Prvu priču na engleskom jeziku, The Sorge Spy Ring, napisao je 1995. Iako su njegovi najpoznatiji radovi pisani na engleskom (sa kojeg su prevedeni na brojne svjetske jezike), Hemon nastavlja da piše članke i na maternjem bosanskom jeziku za magazin BH Dani, u kojem ima svoju kolumnu Hemonwood. Dobitnik je prestižne američke MacArthur Fellowship nagrade 2004. Po mnogim, on je danas na Zapadu najcjenjeniji savremeni pisac s područja bivše Jugoslavije.
O svojoj poziciji pisca između dva jezika i dvije kulture, Hemon kaže:
Njegova kratka pripovjetka „Lik i djelo Alphonsea Kaudersa“ iz zbirke „Pitanje Bruna“, kao i druge reference u njegovim djelima na mitsku ličnost poznatu kao „ljubitelj pčela, mrzitelj konja, Alphonse Kauders“, danas su dio bosanskohercegovačke urbane subkulture.
Zajedno sa bosanskohercegovačkom režiserkom Jasmilom Žbanić potpisuje scenarij za film Otok ljubavi. Koscenarista je filma Matrix 4.
Aleksandar Hemon trenutno živi u Chicagu, objavljuje članke u The New Yorkeru, Esquireu, The Paris Review, te piše tzv. op-ed kolumne  za New York Times. Kolumnista je portala Radiosarajevo.ba.
MicroBSD
MicroBSD je varijanta UNIX-olikog BSD operativnog sistema koji je potomak OpenBSD 3.0, započetog u julu 2002. Cilj projekta je bio proizvesti potpuno slobodan i siguran, kompletan sistem, ali male veličine. U prvoj fazi svog razvoja zaustavljen u 2002. Projekt je kasnije nastavljen je nova grupa developera, koja je prestala razvoj ponovno u 2003. MicroBSD trenutno je razvijen od strane pojedinaca iz Bugarske. Ovaj novi distro će dobiti neke od ideja iz starog MicroBSD projekta, te će dodati specifične bugarske lokalizacije. Mi ćemo dodati poboljšanje u nekoliko područja kao što je sigurnost, korisničko sučelje te jednostavnost podešavanja.
Žigovi (Novo Goražde)
Žigovi su naseljeno mjesto u općini Novo Goražde, Bosna i Hercegovina.
Nedžad Verlašević
Nedžad Verlašević - Smajo  (Bratunac, 8. oktobar 1955 - Tuzla, 21. januar 2001) nekadašnji fudbaler koji je profesionalnu karieru počeo i završio u FK Sloboda iz Tuzle. Odigrao je najviše prvenstvenih utakmica u historiji FK Sloboda. Na listi igrača koji su odigrali najviše utakmica (397) u Prvoj saveznoj ligi Jugoslavije je četvrti.
Nakon igračke karijere posvetio se trenerskom poslu.
Do 1992. godine radio sa mlađim kategorijama FK Sloboda Tuzla.
Od 1994. godine do 1996. godine vodi ekipu Sloga Jugomagnat sa kojom 1996. godine osvaja Kup Makedonije.
Nakon 1996. godine vodi bosanskohercegovačke klubove Sloboda Tuzla, Željezničar Sarajevo te Jedinstvo Bihać sa kojim u sezoni 1999/2000 osvaja prvo mjesto.
Sa FK Sloboda Tuzla 1998. godine dolazi do finala Kup BiH. (FK Sarajevo - FK Sloboda 1:0).
Kraći vremenski period vodi ekipe FK Željezničar i HiT Gorica sa promjenjivim uspjehom.
21.01.2001. godine u Tuzli umire od posljedica srčanog udara.
Robert Schuman
Jean-Baptiste Nicolas Robert Schuman (29. juni 1886 – 4. septembar 1963) bio je luksemburško-francuski političar i bivši premijer Francuske. Kao ministar vanjskih poslova Francuske pripremio je Schumanov plan. Kasnije je bio predsjednik Evropskog parlamenta, te pored Jean Monneta važi za jednog od glavnih osnivača Evropske unije.
Kasiopeja (mitologija)
mini|kralj Etiopije Kefej i kraljica Cassiopeia zahvaljuju Perzeju na oslobađanju njihove kćerke Andromede, slikaː La Délivrance d'Andromède (1679) autorː Pierre Mignard, galerija Louvre Kasiopeja (grč. Κασσιε/οπεια, Kassie/opeia = ona čije riječi nadmašuju) bila je Andromedina majka i Kefejeva žena.