cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ljudska prava u Bosni i Hercegovini
Etnička i vjerska diskriminacija
Svjetska banka objavila je 2019. izvještaj u kojem je utvrđeno da je diskriminacija Roma značajan problem u zemljama zapadnog Balkana, uključujući i Bosnu i Hercegovinu. Izvještaj je pokazao da Romi, koji čine 1,7% bosanskohercegovačke populacije, teže imaju pristup osnovnim uslugama poput zdravstvene zaštite, obrazovanja, zapošljavanja i stanovanja u odnosu na neromsko stanovništvo.
Međunarodna nevladina organizacija Human Rights Watch identifikovala je u svom godišnjem izvještaju za 2020. da diskriminacija etničkih i vjerskih manjina ostaje važno pitanje ljudskih prava u Bosni i Hercegovini. Ustav Bosne i Hercegovine zabranjuje da etničke manjine poput Jevreja i Roma kandiduju svog člana predsjedništva.
Složenost Ustava Bosne i Hercegovine rezultat je Dejtonskog mirovnog sporazuma koji je potpisan 1995. po završetku rata.
Zbog značajnih uloga etničkog nacionalizma i politike etničkog identiteta u njenom društvu, Ustav Bosne i Hercegovine predviđa da se predsjedništvo mora sastojati od tri direktno izabrana člana. Po jednog člana predsjedništva biraju Bošnjaci, Hrvati i Srbi. Kandidat za predsjednika mora se identifikovati samo s jednim od ta tri naroda. Uz to, Bošnjaci, Hrvati i Srbi mogu glasati samo za jednog kandidata koji pripada njihovoj etničkoj grupi.
Ova ograničenja koja se temelje na etničkoj pripadnosti u pogledu kandidature za izabranu dužnost su kontroverzna, a kritizirala su ih međunarodna tijela poput Evropskog suda za ljudska prava. U slučaju Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine iz 2009, Evropski sud za ljudska prava presudio je da je ustav Bosne i Hercegovine diskriminirajući, te u suprotnosti sa Evropskom konvencijom o ljudskim pravima. Rom Dervo Sejdić i Jevrej Jakob Finci podnijeli su žable Evropskom sudu za ljudska prava jer nisu bili u mogućnosti kandidovati se za članove Predsjedništva ili Dom naroda Bosne i Hercegovine zbog pripadnosti manjinskim etničkim grupama, uprkos činjenici da su obojica državljani Bosne i Hercegovine.
Ratni zločini
Tokom rata u Bosni i Hercegovini dogodio se veliki broj kršenja ljudskih prava. Pod tim se misli na etničko čišćenje, vansudska pogubljenja, silovanja i mučenja ljudi. U decembru 2017. zatvoren je MKSJ, sud Ujedinjenih naroda stvoren zbog procesuiranja ratnih zločina koji su se dogodili tokom rata u Bosni i Hercegovini. Domaći sudovi od tada su preuzeli nadležnost i odgovorni su za procesuiranje ratnih zločina i zločina protiv čovječnosti koji su se dogodili. Izvještaj Vijeća za ljudska prava UN-a izvijestio je o zabrinutosti da su domaći sudovi u Bosni i Hercegovini sporo završavali slučajeve ratnih zločina. Žrtve silovanja i torture suočavaju se sa brojnim izazovima u postizanju pravne pravde, te sa ekonomskim posljedicama (5.000 eura sudske takse ako se optuženi oslobodi optužbi).
Tražioci azila i raseljenici
Zaključno s 2020, 96.421 građanin Bosne i Hercegovine smatra se za interno raseljenu osobu. Njih 58% koji su napustili zemlju kao izbjeglice tokom rata još se nisu vratili u Bosnu i Hercegovinu. Državni regionalni stambeni program finansirao je 1.000 domova za smještaj interno raseljenih osoba i povratnika.
I Human Rights Watch i Amnesty International kritizirali su upravljanje Vlade Bosne i Hercegovine zbog nedavnog priliva azilanata. Kritike uključuju vladinu polaganu obradu zahtjeva za azil i nepružanje osnovne hrane, skloništa i medicinske zaštite za tražioce azila.
Borci za ljudska prava i civilno društvo
Organizacija Human Rights Watch izvijestila je u svom Svjetskom izvještaju za 2019. da su se borci za ljudska prava i nevladine organizacije suočili sa miješanjem u njihov rad. Također su izvijestili da je policija izrekla novčane kazne za ometanje javnog reda i mira ljudima koji sudjeluju u javnim okupljanjima i protestima. Sigurnosna mreža za evropske novinare izvijestila je da je 2014. Savez nezavisnih socijaldemokrata, najveća politička partija u Republici Srpskoj, objavio spisak novinara i nevladinih organizacija koje smatraju "neprikladnim". Human Rights Watch također je izvijestila da je Vlada Repulike Srpske donijela zakon koji će im omogućiti praćenje rada i finansija nevladinih organizacija koje primaju strane donacije.
Sloboda medija
Ustavom Bosne i Hercegovine definira se sloboda medija. Freedom House klasifikuje medije u Bosni i Hercegovini kao djelomično slobodne. Prema Platformi Vijeća Evrope za promoviranje zaštite novinarstva i sigurnosti novinara, od 2015. bilo je sedam "napada na fizičku sigurnost i integritet novinara", šest slučajeva "uznemiravanja ili zastrašivanja novinara" i četiri "druga napada koja imaju zastrašujuće učinke na slobodu medija". Prema Platformi, petnaest od ovih incidenata nije riješeno, a dva je riješila ili adresirala Vlada. Prema Human Rights Watch, novinari doživljavaju uznemiravanje, pritisak političkih grupa, nasilne napade i zastrašivanje, uključujući i prijetnje smrću. Human Rights Watch izvijestio je da su BH Novinari, sindikat novinara u Bosni i Hercegovini, prijavili 41 kršenje slobode medija u 2019.
Seksualna orijentacija i rodni identitet
Istospolne seksualne aktivnosti legalne su u Bosni i Hercegovini. Istospolni brakovi i veze u Bosni i Hercegovini nisu zakonski priznati. Transrodne osobe smiju promijeniti svoj pravni spol. U izvještaju Vijeća za ljudska prava Ujedinjenih naroda za Bosnu i Hercegovinu 2019, Odbor za ljudska prava i Odbor protiv mučenja izrazili su zabrinutost zbog nedostatka istrage od strane vlasti o zločinima iz mržnje počinjenih nad lezbijkama, homoseksualcima, biseksualnim i transrodnim osobama. Homofobija, nasilje i zločini iz mržnje nad pripadnicima LGBT zajednice rašireni su i česti u Bosni i Hercegovini. U septembru 2008, sedam civila i policajca ozlijedili su protu-LGBT protestanati na Queer Festivalu u Sarajevu. Organizatori festivala primili su anonimne prijetnje smrću. Hospitalizirano je šest osoba zbog povreda glave, a jednog od napadača zadržala je policija. U septembru 2019. u Sarajevu, glavnom gradu zemlje, održana je prva LGBT parada ponosa. Hiljadu policajaca bilo je prisutno kako bi zaštitili učesnike parade. Istovremeno su kontraproteste održale protu-LGBT grupe.
Prava žena
Organizacija za evropsku sigurnost i saradnju u Bosni i Hercegovini izvještava da je nasilje nad ženama raširen problem u bosanskohercegovačkom društvu. Organizacija također izvještava da su žene nedovoljno zastupljene i marginalizirane u privatnom i javnom sektoru. Tokom rata u Bosni i Hercegovini od 1992. do 1995. godine bila je raširena epidemija seksualnog nasilja. Ne postoje službeni podaci o broju žena koje su bile seksualno zlostavljane tokom rata, međutim procjene se kreću između 20.000 i 50.000. Pravni sistem Bosne i Hercegovine uglavnom nije adekvatno procesuirao vojnike koji su tokom rata počinili seksualne prestupe. Žrtve rizikuju velike novčane gubitke zbog sudskih taksi ako tuže Republiku Srpsku za štetu pretrpljenu seksualnim napadima koje su njihovi vojnici počinili tokom rata.
Međunarodni stavovi
Organizacija za evropsku sigurnost i saradnju istaknuta je međuvladina organizacija koja upravlja misijom u Bosni i Hercegovini. Oni rade na obnavljanju mira i harmonije u regiji i promoviraju ljudska prava za sve građane Bosne i Hercegovine, uključujući Rome i Jevreje. UN Women imaju kancelariju u Bosni i Hercegovini, gdje imaju za cilj pružiti podršku vladi u postizanju globalnih standarda u ravnopravnosti spolova.
Ognjen Tadić
mini|Ognjen Tadić Ognjen Tadić (Sarajevo, 20. april 1974, SFRJ) je političar, pravnik, novinar i sociolog iz Bosne i Hercegovine. Diplomirao je na Pravnom fakultetu, a magistrirao na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Banjoj Luci. Oženjen je Daliborkom Tadić i imaju kćer i dva sina. Živi i radi u Banjoj Luci.
Biografija
Od 2023. savjetnik je predsjednika Republike Srpske. Bio je delegat u V sazivu Vijeća naroda Republike Srpske (2018-22), član Kolegija (predsjedavajući / zamjenik predsjedavajućeg) Doma naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine u VI (2010-14) i VII sazivu (2014-18), delegat u Parlamentarnoj skupštini Mediterana (2011-2019) i narodni poslanik u VII sazivu Narodne skupštine Republike Srpske (2006-10). Kao poslanik iz Narodne skupštine Republike Srpske bio je stalni posmatrač pri Skupštini Zapadno-evropske unije (2008-10). Za poslanika u Narodnu skupštinu Republike Srpske izabran je i za njen III saziv (1997) i IV saziv (1998), ali je odlukama Privremene izborne komisije Bosne i Hercegovine spriječen da preuzme dužnost. Bio je šef Kabineta (1998/99), savjetnik za društvene djelatnosti (1999/2000) i politički savjetnik (2004-06) predsjednika Republike Srpske.
Radio je kao advokat (2001-11) i novinar (1990-98).
Bio je član Predsjedništva Udruženja pravnika Republike Srpske, član Skupštine Saveza udruženja pravnika Srbije i Republike Srpske, član Izvršnog odbora Advokatske komore Republike Srpske i predsjednik Zbora advokata regije Banja Luka Advokatske komore Republike Srpske.
Autor je knjige "Polje sukoba" (Besjeda, Banja Luka, 2023.) i više naučnih i stručnih članaka iz područja sociologije i prava.
Gorenje (Postojna)
mini|280px|Gorenje, rimokatolička crkva "Sv. Lenart" Gorenje su naseljeno mjesto u sastavu općine Postojna, regija Primorsko-notranjska, Slovenija.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Gorenje su imale 102 stanovnika.
Sitarovci
Sitarovci su naseljeno mjesto u sastavu općine Ljutomer, regija Pomurska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazili su se u sastavu stare općine Ljutomer.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Sitarovci su imali 31 stanovnika.
Slamnjak
Slamnjak je naseljeno mjesto u sastavu općine Ljutomer, regija Pomurska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Ljutomer.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Slamnjak je imao 174 stanovnika.
Kriva
U matematici, krivulja ili kriva (koja se u starijim tekstovima naziva i kriva linija) je objekt sličan pravoj, ali ne mora biti prava. Intuitivno, kriva se može smatrati tragom koji ostavlja pokretna tačka. Ovo je definicija koja se pojavila prije više od 2.000 godina u Euklidovim Elementima: "[Zakrivljena] linija je […] prva vrsta količine, koja ima samo jednu dimenziju, naime dužinu, bez ikakve širine ni dubine, i nije ništa drugo do tok ili pokret tačke koja [ …] će od svog zamišljenog kretanja ostaviti neki trag u dužini, izuzet od bilo koje širine." Ova definicija krive je formalizovana u modernoj matematici kao: Kriva je slika intervala do topološkog prostora pomoću a kontinuirane funkcije. U nekim kontekstima, funkcija koja definira krivulju naziva se parametriziranje, a kriva je parametrijska kriva. U ovom članku, ove krive se ponekad nazivaju „topološke krive“ kako bi se razlikovale od više ograničenih krivulja kao što je diferencijabilna kriva. Ova definicija obuhvata većinu krivulja koje se proučavaju u matematici; značajni izuzeci su krive nivoa (koje su unije krivih i izolovanih tačaka) i algebarska kriva. Krive nivoa i algebarske krive se ponekad nazivaju implicitne krive, pošto su općenito definisane implicitnim jednačinama. Ipak, klasa topoloških krivulja je vrlo široka i sadrži neke krive koje ne izgledaju onako kako bi se moglo očekivati, ili se čak ne mogu nacrtati. Ovaj slučaj ima krivulja popunjavanja prostora i fraktalna kriva Da bi se osigurala veća regularnost, funkcija koja definira krivu često bi trebala biti diferencijabilna, a za krivu se tada kaže da je diferencirajuća kriva. Ravna algebarska kriva je nulti skup polinoma u dva neodređena. Općenito, algebarska kriva je nulti skup konačnog skupa polinoma, koji zadovoljava daljnji uvjet da je algebarska varijanta dimenzije jedan. Ako koeficijenti polinoma pripadaju polju k, kaže se da je kriva definirana preko k. U uobičajenom slučaju realna algebarska kriva, gdje je k polje realnog broja, algebarska kriva je konačna unija topoloških krivih. Kada se kompleks razmatraju nule, ima se složena algebarska krivulja, koja, sa topološke tačke gledišta, nije kriva, već površina, i često se naziva Riemannova površina. Iako nisu krive u zdravom smislu, algebarske krive definisane u drugim oblastima su široko proučavane. Konkretno, algebarske krive nad konačnim poljem se široko koriste u modernoj kriptografiji.
Radovna (čvor)
Slovenija:
Kunje
mini|280px|Kunje, drvo [[Maslina|masline]] Kunje (ćir. Куње) su naseljeno mjesto u sastavu općine Bar, Crna Gora.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Crnoj Gori nalazile su se u sastavu stare općine Bar.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine Kunje su imale 415 stanovnika.
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
Čardak (Zavidovići)
Čardak je naseljeno mjesto u općini Zavidovići, Bosna i Hercegovina.
Molekularni sat
Molekularni sat je tehnika koja za procjenu prahistorijske hronologije koristi stope mutacija biomolekula, kada su dva ili više oblika života međusobno razdvojili. Molekularni podaci koji se koriste za takve kalkulacije su obično nukleotidi, skvence DNK za ukupnu DNK ili aminokiselinske sekvence za proteina. Mjerila za određivanje stope mutacije često su fosilni ili arheološki podaci. Molekularni sat je prvi put testiran 1962. godine na varijantama hemoglobinskih proteina raznih životinja, a najčešće se koristi u molekularnoj evoluciji za procjenu vremena specijacije ili evolucijske radijacije. Tose ponekad označava i kao genski sat, genetički sat ili evolucijski sat.
Rana otkrića i genetička ekvidistanca
Ideja o postojanju i pojmu tzv. "molekularnog sata" se pripisuje Emilu Zuckerlandlu i Linusu Paulingu koji su, 1962. godine, primijetili je da se broj razlika u aminokiselinama hemoglobina između različitih biološkihg loza mijenja otprilike linearno. s vremenom, prema procjenama na osnovu fosilnih dokaza. Oni su generalizirali ovo zapažanje tvrdnjom da je stopa evolucijske promjene bilo kojeg određenog proteina otprilike konstantna kroz vrijeme i preko različitih loza (na osnovu hipoteze molekularnog sata MCH.
Fenomen genetičke ekvidistance je prvi put naveo Emanuel Margoliash, u 1963., koji je napisao: Kasnije su Allan Wilson i Vincent Sarich dogradili ovaj rad i model.
Odnosi sa teorijom neutralizma
Posmatranje stopa promjena koje liče na molekularni sat, prvobitno je bilo čisto fenomenološko. Kasnije, radom Motooa Kimure razvijena je teorija neutralne moleculske evolucije, koja je predvidjela molekularni sat. Pretpostavimo neki N broj individua, a ako se ovaj proračun pojednostavi i neku jedinku koja je haploid (ima po jednu kopiju svakog gena). Stopa neutralnih mutacija (tj. mutacija bez efekta na fitnes) u novoj jedinki može biti \mu. Vjerovatnoća da će ova nova mutacija biti fiksirana u populaciji je onda 1/N, jer svaka kopija gena je dobra kao bilo koja druga. Svaka generacija, svaki jedinka može imati nove mutacije, tako da nove neutralne mutacije postoje \muN u populaciji kao cjelini. To znači da će u svakoj generaciji, \mu</ math> nova neutralna mutacije biti fiksirana. Ako je većina promjena tokom molekularne evolucije neutralna, a zatim fiksirana, u populaciji će akumulirati stopa sata koja je jednaka stopi neutralnih individualnih mutacija.
Nekonstantna stopa molekularnog sata
Ponekad se iz određenog fosila može procijeniti samo jedna varijanta datiranja divergencije, a sva ostala datiranja se mogu izvesti iz toga. Ostali setovi vrsta imaju na raspolaganju bogatstvo uzoraka fosila, omogućavajući da se ispituju konstantne stope divergencije MCH. DNK ispoljava nizak nivo negativne selekcije. Stopa divergencije joj je 0,7-0,8% po milionu godina, u bakterija, sisara, beskičmenjaka i biljaka. U istom istraživanju, genomske regije su ispoljile vrlo visoku negativnu ili pročišćavajuću selekciju (kodirajuće rRNK) i bile su znatno sporije (1% za 50 miliona godina).
thumb|350px|alt= Filogram koji pokazuje tri grupe, od kojih jedna ima izrazito duže grane od druge dvije |Šumski bambus (pleme [[Arundinaria, Bambuseae) ima duže generacijsko vrijeme i nižu stopu mutacija, kao što je izraženo kratkim granama u filogenetskom stablu, nego što je brzina evolucije zeljastog bambusa (Olyreae).]] Korisnici molekularnog sata razvili su rešenje rješenja koristeći brojne statističke pristupa, uključujući maksimalnu vjerovatnoću (maximum likelihood) i kasnije modeliranje sa predubjeđenjem (statistika pristrasnosti, Byas ststistics). Konkretno, predloženi su modeli koji uzimaju u obzir stopu varijacije evolucijske linije, kako bi se dobile bolje procjene datiranja divergencije. Ovi modeli se nazivaju opušteni molekularni satovi (relaksirani molekularni satovi) zato što predstavljaju intermedijarnu poziciju između hipoteze striktnog molekularnog sata i višestepenog modela Josepha Felsensteina. Moguće je da su urađeni prema tehnikama MCMC, koje istražuju ponderirani opseg topologije stabla i istovremeno procjenjuju parametre izabranog modela supstitucije. Ne smije se zaboraviti da je osnov procjene termina divergencija pomoću molekularnog sata statističko zaključivanje, a ne direktni dokazi.
Ideja o molekularnom satu pokreće posebne izazove u vrlo kratakim i vrlo dugim vremenskim okvirima. Na duge vremenske skale, problem je zasićenje. Kada je prošlo dovoljno vremena, mnogi lokusi su prošli više od jedne promjene, ali je nemoguće otkriti više od jedne. To znači da poštovani broj promjena više nije linearnan sa vremenom, već potpuno izvan.
U vrlo kratkom vremenu, mnoge razlike između uzoraka ne predstavljaju fiksaciju različitih sekvenci u različitim populacijama. Umjesto toga, oni predstavljaju alternativu alela koji su bili prisutni kao dio polimorfizma kod zajedničkog pretka. Uključivanje razlike koje još nisu postali fiksirane dovodi do potencijalno dramatične inflacije prividne stope molekularnog sata u vrlo kratkimm rokovima.
Metodi
Metod pristrasnosti može omogućiti mnogo pouzdanije procjene vremena divergencije, posebno na dugim vremenskim distancama – takvim koje doprinose filogenomici.
Primjena
Tehnika molekularnog sata je važan alat u molekularnoj sistematici, upotrebi molekularno-genetičkih informacija da se utvrdi tačna naučna klasifikacija organizama ili da se istražuju varijacije snaga prirodnog odabiranja.
Poznavanje približno konstantne brzine molekularne evolucije posebno seta evolucijskih linija olakšava utvrđivanje datiranja filogenetskih događaja, uključujući i one koji nisu dokumentirani prema fosilima, kao što je odstupanje od živućih takson a i formiranje filogenetskog stabla. U ovim slučajevima, naročito se moraju uzeti u obzir veliki vremenski raspona, kao u MCH sistemu (gore), tako da ove procjene mogu pogriješiti i 50% ili više.
Bartol Pizanski
Bartol Pizanski
Bartol Pizanski (fra Bartholomeus Pisanus (oko 1401) je bio istaknuti član franjevačkog reda. Poznat je kao biograf svetog Franje Asiškog. Bartol pripada pisanskoj porodici Rinonico. Teologiju je završio u Bolonji, magistrirao je 1375. Propovjedao je u Pizi i Firenci.
Najvažnije njegovo djelo "De conformitate vitae Beati Francisci ad vitam Domini Jesu", (nastalo 1385 – 1390) opisuje živote Isusa i Franje Asiškog. U popisu kustodija Bosanske vikarije iz 1375. spominje brojne franjevačke samostane na području današnje Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Srbije.
Kamenščak
Slovenija:
DNK barkodiranje
DNK barkodiranje je taksonomska metoda kojom se koristi kratki genetički marker u DNK organizmima da ih identificira kao pripadnike određene vrste. Razlikuje se od molekularne filogenije po tome što glavni cilj nije da se utvrde obrasci srodnosti, već identifikuju nepoznati uzorci u smislu već postojeće klasifikacije. Iako se bar kodovi ponekad koriste prilikom pokušaja da se identifikuju nepoznate vrste ili u procjenama da li neku određenu vrstu treba kombinovati (sa nekom drugom) ili odvojiti. Primjena DNK kodiranja za ove potrebe je predmet rasprava.
Primjena ove metode uključuje, naprimjer, prepoznavanje biljnih ostataka čak i kada cvijet ili plod nisu dostupni, identifikaciju larvi insekata (koji često imaju manje poznatih dijagnostičkih karakteristika od odraslih), identifikaciju ishrane životinja, na osnovu sadržaja stomaka ili izmeta i obezbjeđuje veliku varijaciju između vrsta, a ipak relativno mali broj varijacija u okviru datih vrsta. Primjenjuje se i u identifikaciji komercijalnih proizvoda kao naprimjer, biljni dodaci, drvo ili koža i drugi dijelovi životinja.
Izbor lokusa
Poželjno mjesto za DNK barkodiranje treba biti standardizirano (tako da se mogu razviti velike baze podataka za date lokuse), prisutno u većini taksona od interesa i moguće za sekvenciranje bez specifičnih PCR prajmera, a dovoljno kratko da se lahko sekvencira sa sadašnjom tehnologijom.
Iako je predloženo nekoliko lokusa, zajednički skup standardiziranih regija su odabrali nadležni odbori:
Duga Luka (Labin)
Duga Luka (ital. Portolungo) je naseljeno mjesto u sastavu grada Labina, Istarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Labin.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Duga Luka je imala 27 stanovnika.
Napomena: ''U 1857., 1869. i 1931. podaci su sadržani u naselju Sveta Marina (općina Raša), a u 1921. u naselju Breg. U 1880. i 1890. iskazano kao dio naselja.''
MRPS18B
Mitohondrijski 28S ribosomski protein S18b jest protein koji je kod ljudi kodiran genom MRPS18B.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 258 aminokiselina, а molekulska težina  29.396 Da.
Funkcija
Mitohondrijski ribosomski proteini sisara kodirani su jedarnim genima i pomažu u sintezi proteina unutar mitohondrija. Mitohondrijski ribosomi (mitoribosomi) sastoje se od male podjedinice 28S i velike podjedinice 39S. Imaju procijenjenih 75% proteina prema rRNK sastavu u poređenju sa prokariotskim ribosomima, gdje je ovaj odnos obrnut.
Halid ibn Velid
Halid ibn Velid (arap. خالد بن الوليد‎; 585.-642.), poznat i po nazivu Allahova sablja, bio je jedan od ashaba posljednjeg Božijeg poslanika Muhammeda. Arapski vojskovođa poznat po svojoj blistavoj ratnoj taktici i junaštvu, a koji se proslavio uspješnim ratovima koji su prvi muslimani pod vodstvom posljednjeg Poslanika i njegovih nasljednika halifa Ebu-Bekra i Omera vodili protiv Bizantije i Sasanidskog Perzijskog Carstva. Pod njegovom komandom stanovništvo Arapskog poluostrva se po prvi put u historiji ujedinilo pod zajedničku političku upravu halifat, nakon čega je počelo njegovo širenje prema Levantu i Mezopotamiji.
Kao vješt konjanik, pripadnik jednog od tri najjača ogranka Kurejšija Benu Mahzuma, u početku islama žestoko se suprotstavio Muhammedu, odigravši presudnu ulogu u bitci na Uhudu i porazivši muslimane. Nakon prelaska na islam 629. godine, Muhammed ga je postavio za komandanta muslimanske vojske a nakon bitke kod Mu'te, usljed njegovog hrabrog angažmana u bitci dodijelio mu je nadimak Allahova sablja. Tokom te bitke koordinirao je sigurno povlačenje muslimanskih snaga iz bitke protiv Bizantijaca i njihovih arapskih saveznika a predvodio je i beduinske kontingente muslimanske vojske za vrijeme zauzimanja Meke i bitke kod Hunejna. Nakon Muhamedove smrti i pobune nekih arapskih plemena postavljen je za komandanta snaga koje su se nalazile na području Nedžda i Jemame (u centralnoj Arabiji), pobijedivši pri tome vođe pobunjenika Tulejhu u bitci kod Buzake 632. i Musejlemu u bitci kod Akrabe 633. godine.
Komandujući muslimanskim snagama u periodu nastajanju islamske države, Halid ibn Velid je ostvario pobjede u više od stotinu bitaka, boreći se protiv snaga Bizantijskog i Sasanidskog Perzijskog Carstva i njihovih saveznika, ostalih arapskih plemena. Njegovi strateški uspjesi uključuju preuzimanje Arapskog poluostrva tokom otpadničkih ratova kao i osvajanje Mesopotamije i Sirije u vrlo kratkom periodu između 632. - 636. godine. Također je ostao zapamćen po svojim odlučnim bitkama i pobjedama: bitka na Jemami (protiv suparničkih Arapa), bitka kod Veledže i bitka kod Uleisa (obje protiv perzijskih snaga), bitka kod Firaza (protiv združenih bizantijsko-perzijskih vojski), bitka na Jermuku (protiv bizantijske vojske).
Porijeklo
Halid ibn Velid je bio pripadnik Benu Mahzuma, jednog od najuglednijih ogranaka arapskog plemena Kurejš koje je naseljavalo grad Meku i područje oko tog grada u današnjoj Saudijskoj Arabiji. U samom početku objave islama ovo pleme je bilo protiv Muhammeda i njegovih istomišljenika (ashaba).
Rani život
Halid ibn Velid je rođen u Meki 585. godine od oca Velid ibn Mugira, poznatog po nadimku Jedinstveni, starješine Benu Mahzuma, ogranka plemena Kurejš. Imao je još četiri brata: Velida, Hišama, Amara i Ebu Šemsa kao i dvije sestre Fahtu i Fatimu. Otac mu je bio bogat i poznat u Mekki. . Imao je veliki broj uposlenika a i sam je radaio i bio kovač i mesar a bavio se i trgovinom, zanimanjem popularnim za to vrijeme kod Kurejšija. Tri vodeća ogranka plemena Kurejša, koje je u to doba vladalo Mekkom su bili Benu Hašim, Benu Abd-al-dar i Benu Mahzum i svima je dodijeljena neka nadležnost. Benu Mahzum, kojem je pripadao i Halid ibn Velid, bio je odgovoran za rat. Pripadnici tog ogranka su uzgajali i trenirali konje koje su Kurejšije jahale tokom ratnih pohoda te je i Halid odrastao u takvom okruženju. Ta vještina jahanja konja će doći do izražaja tokom mnogih bitaka kada će Halid upravo zbog vještine vođenja konjice preokrenuti tok bitke u svoju korist. Jedan od takvih primjera je i preokret tokom bitke na Uhudu. Ubrzo nakon rođenja, a u skladu s običajima koji su tada vladali kod Kurejšija, Halid je poslan u beduinsko pleme u pustinji, gdje je dobio pomajku koja se brinula o njemu. Čist pustinjski zrak će mu podariti snagu i zdravlje te se može reći da mu je pustinja od ranog perioda života bila suđena, da će ga pratiti cijeloga života i da će u njoj steći slavu. U dobi od pet ili šest godina vraća se svojim roditeljima u Mekku. Halid je tokom svog djetinjstva imao blagi napad velikih boginja koje je preživio, te su mu usljed te bolesti ostali neki ožiljci na lijevom obrazu. Halid i Omer, koji će poslije postati drugi halifa, bili su rođaci i imali su vrlo slične crte lica. Obojica su bili vrlo visoki. Halid je bio dobro građenog tijela, širokih ramena. Imao je gustu bradu koja mu je prekrivala lice. Bio je jedan od prvaka u hrvanju svog vremena. S obzirom da je pripadao klanu Benu Mahzuma, koji je bio specijaliziran za ratovanje, i čiji pripadnici su bili među najboljim konjanicim u Arabiji, Halid je kao dijete, naučio jahati i koristiti oružje poput koplja, luka i mača. U mladosti je bio vrlo cijenjen kao poznati ratnik i hrvač među Kurejšijama.
Osim s Omerom, Halid se tokom djetinjstva družio najviše s s Amr ibn Asom i Ebu Hakemom, starijim amidžićom.
Period Muhammeda (610-632)
thumb|upright=1|[[Brdo Uhud (iz 2009. godine) gdje se Halid sa konjicom tokom bitke na Uhudu 625. sukobio s poslanikom Muhammedom.]] Ne zna se mnogo o Halidu tokom ranog perioda objavljivanja Kur'ana. Njegov otac i općenito ogranak Kurejšija Benu Mahzum bili su protiv Muhammeda i njegove objave a vrhovni vođa ogranka Amr ibn Hišam (Ebu Džehl), Hlidov stariji amidžić organizirao je bojkot Muhamedovog ogranka Benu Hašima negdje oko 616. – 618. godine. Nakon Hidžre i preseljenja Muhammeda i prvih muslimana iz Meke u Medinu, učestale su bitke između muslimanske zajednice u Medini i mušrika Mekke. Halid nije učestvovao u prvoj bitci između ove dvije strane, u bitci na Bedru gdje je zarobljen njegov brat Velid ibn Velid i odveden kao zarobljenik muslimana. U toj bitci stradalo je oko 25 Halidovih rođaka. Halid i njegov stariji brat Hišam ibn Velid su sa otkupninom otišli u Medinu. Nakon što je otkupljen, u povratku za Meku braća su zanoćila u mjestu Zul Hulejfa a tokom noći Velid se iskrao od braće, vratio se u Medinu Muhammedu, gdje je prihvatio islam.
Halidovo komandovanje konjicom (glavnokomandujući kod mušrika u ovi bitci bio je Ebu-Sufjan) je donijelo preokret i pobjedu nad muslimanima u bitci na Uhudu koja se odigrala 23. marta 625. godine. Naime pored početnog uspjeha muslimana i njihove skore pobjede, vidjevši da su se mušrici razbježali a da je veliki plijen došao u ruke muslimanskih boraca, strijelci koje je Muhammed postavio na obližnjem brdu, su se povukli sa svojih položaja i napravili presudnu grešku. Iako im je Muhammed striktno naredio da se ne povlače sa položaja bez obzira na iskod, skoro svi se povukoše osim zapovjednika Abdullaha ibn Džubeira i još njih devetorice. Iskusni vojskovođa poput Halida ibn Velida je uočio propust u muslimanskom zaleđu, te sa svojom lahkom konjicom, pri tome svladavši Abdullaha ibn Džubejra i ostale strijelce, došao muslimanima iza leđa čime su ih doveli u potpuno okruženje. Muslimani su se ipak uspjeli probiti iz obruča i popeti se na brdo Uhud gdje su u nekoliko navrata uspješno odbili napade mušrika. U toj bitci je i sam Poslanik Muhammed bio ranjen. Prema historičaru Donaldu Routledgeu Hillu, kada su muslimani preuzeli inicijativu a Kurejšije se dale u bijeg, umjesto da pokrene frontalni napad na muslimanske linije na padinama planine Uhud, Halid je usvojio zvučnu taktiku obilaska planine i zaobilaska muslimanskog boka. Uspjeh Kurejšija i njihova jedina pobjeda nad Poslanikom se u velikoj mjeri pripisuje Halidu kao vojnom geniju.
627. godine bitka na Hendeku i neuspješna opsada Medine je bila posljednja Halidova bitka protiv muslimana.
628. Muhammed i njegovi sljedbenici krenuli su iz Medine u Meku sa ciljem da izvrše umru a nakon što su za to saznale Kurejšije poslale su 200 konjanika da ga presretnu. Halid je bio na čelu konjice, a Muhammed je da bi izbjegao sukob izabrao nekonvencionalnu i tešku alternativnu rutu, da bi na kraju stigao do Hudejbije na prilazu Meki. Shvativši Muhammedovu promjenu kursa, Halid se povukao u Meku. Tu, u Hudejbiji je sklopljen sporazum čime je postignuto primirje između muslimana i Kurejšija.
Prelazak na islam
Sporazumom na Hudejbiji iz 628. godine, zaključen je mirovni sporazum na period od deset godina između muslimana i Kurejšija. U toku tog primirja zabilježeno je da je Muhammed rekao Halidovom bratu, Velid bin Velidu da: "Čovjek kao Halid, ne može se dugo držati podalje od islama". Nakon toga Velid je pisao pismo bratu Halidu uvjeravajući ga da prihvati islam. Halid, koji nije bio pretjerano privržen božanstvima Kabe, odlučio je prijeći na islam te je to saopštio svom prijatelju iz djetinjstva Ikrimu ebu Džehlu. U maju 629. godine, Halid je krenuo za Medinu. Na putu je susreo i Amr ibn el-Asa i Osmana ibn Talha, koji su također krenuli u Medinu da prihvate islam. Svi su do tada bili zagorljivi neprijatelji islama. Stigli su u Medinu 31. maja 629. godine i otišli do kuće poslanika Muhammeda. Halid je prvi ušao u kuću i prihvatio islam a zatim su isto učinili i Amr i Osman. Kada je prihvatio islam i postao musliman Halid je bio u 43. godini života.
Mu'ta i dobijanje nadimka Allahova sablja
Tri mjeseca nakon prihvatanja islama Halid je dobio priliku da se okuša kao vojnik i vojskovođa. Naima, nakon što je poglavica ogranka Gassan, Šurahbil b. Amr, ubio muslimanskog izaslanika, muslimani su spremili vojnu ekspediciju. U ekspediciji koja je brojala oko 3.000 vojnika učestvovao je i Halid ibn Velid, kao obični vojnik. Kada su došli do mjesta Me'an dobili su informaciju da je bizantijski car Heraklije ušao u Jordan sa vojskom od 100.000 vojnika kao i da će mu se u narednom periodu pridružiti još oko 100.000 kršćanskih Arapa, uglavnom iz plemena Gassan.
Osvajanje Arabije
Halid ibn Velid je poslije toga morao slomiti najmoćniji prijetnju usponu islamske države u Medini, Musajlimaha, lažnog poslanika, koji je do tada već porazio dvije muslimanske vojske. Polovinom decembra 632. godine, Halid je ostvario odlučujuću pobjedu protiv Musajlimaha u bitci kod Jemame. Lažni poslanik je poginuo u bitci, a gotovo svi otpori plemenske pobune su propali.
Invazija Perzije
U istočnom Mediteranu i zemljama izvan ovog područja dvije decenije rata između Vizantije i Sasanidske Perzije ostavio je obje strane iscrpljene i osiromašene. Periodično izbijanje kuge i, posebno u Vizantiji razdora i kriza oko preuzimanja prijestolja dodatno slabi stara carstva. Trenutak nije mogao biti bolji za pojavu nove osvajačke sile koja nenajavljeno dolazi iz pustinja Arabije u kojima nije bilo gradova, a ni kuge. Nakon uspješne invazije na južnu u provinciju Sasanidskog Perzijskog Carstva (današnji Irak), halifa Ebu Bekr je poslao vojnu ekspediciju sa ciljem zauzimanja Levanta. Invazija se odvijala sa 4 vojske, pri čemu je svakoj dodijeljen vlastiti cilj. Vojska kojom je komandovao Ebu Ubejde bin el-Džerraha krenula je prema Himsu, Jezid bin Ebu Sufjan je zapovijedao vojkom čiji je cilj bio zauzeti Damask, Šerahbil bin Hasene je sa svojom vojskom krenuo prema Jordanu dok je četvrta vojska kojom je komandovao Amr bin el-Asa trebala osvojiti Palestinu. Bizantinci su na prijetnje odgovorili koncentriranjem svojih jedinica iz različitih garnizona u mjestu Ajnadin (današnja Palestina). Ovaj potez protivnika zadržao je muslimansku vojsku na graničnim područjima a obzirom na velike snage koje su se nalazile nasuprot njih, spriječeni su u maršu prema srednjoj ili sjevernoj Siriji. Muslimanske snage su očito bile premale kako bi se suprotstavile bizantskim, te je Ebu Ubejd, glavni muslimanski komandant, zatražio pojačanja od Ebu Bekra koji mu je u ispomoć poslao Halida ibn Velida.
Smrt
thumb|right|310px|alt=image of khalid ibn walid mosque.|[[Mezar Halida ibn Velida u kompleksu džamije Halid ibn Velid u Homsu, Sirija]] Na vrhuncu svoje blistave vojne karijere, za vrijeme drugog halife Omera biva razriješen dužnosti. Iako se vjeruje da su odnosi između Omera i Halida, koji su još bili i rođaci, uvijek bili nešto manje srdačni, očito je da nisu gajili loše namjere jedan prema drugom. Nakon svoje smrti, svu svoju imovinu ostavio je Omeru, a po njegovoj želji Omer je bio i izvršioc njegove volje. U manje od četiri godine od razrješenja sa dužnosti glavnog komandanta muslimanske vojske, Halid je umro i pokopan 642. godine u sirijskomu gradu Homsu, gdje je živio nakon razrješenja. Njegov grob je sada dio džamije koja se i zove po njemu. Na nadgrobnoj ploči unutar kompleksa džamije Halid ibn Velid prikazan je spisak više od 50 bitaka u kojima je zapovjedao i gdje nije doživio poraz (ne uključujući male bitke). Poznata je njegova želja, kao i uostalom i želje mnogih njegovih boraca, da umre kao šehid, te je očito bio žalostan kada je predosjetio da će se to desiti u krevetu. Halid je ovu bol izrazio kroz jednu od svojih posljednjih rečenica: ''Borio sam se u mnogim bitkama i želio da postanem šehid te ne postoji tačka na mom tijelu da je bez ožiljka ili rana od koplja ili mača. Pa ipak, ovdje sam, umirući na ovom krevetu kao stara deva. Neka oči kukavice nikad ne miruju.'' Halidova supruga, nakon te muževe izjave ga je ohrabrila rekavši: Dobio si titulu 'Saif-Ullah' (na bos. Alahhova sablja'') a Allahova sablja nije da se razbije, te time i nije tvoja sudbina umrijeti tako, već umrijeti kao pobjednik."
Goriče (Postojna)
mini|280px|Goriče, rimokatolička crkva "Sv. Peter" Goriče su naseljeno mjesto u sastavu općine Postojna, regija Primorsko-notranjska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Postojna.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Goriče su imale 81 stanovnika.
Napomena: ''U 1994. smanjeno za dio naselja koji je proglašen za novo samostalno naselje Dilce.''
Alligatoridae
Porodica Alligatoridae iz reda Crocodylia obuhvata aligatore and kajmane.
Filogenija
Natporodica Alligatoroidea uključuje sve krokodile (fosilne i postojeće) koji su bliskiji s američkim aligatorom nego sa nilskim krokodilom ili gavijalom.
Smatra se da se ova natporodica odvojila od loze krokodila-gavijala u kasnoj kredi, prije oko 87 miliona godina. Leidyosuchus  iz Albete je najraniji poznati rod. Fosilni aligatoroidi pronađeni su u cijeloj Evroaziji, kao i kopnenim mostovima preko sjevernog Atlantika i Beringovog moreuza koji su povezivali Sjevernu Ameriku s Evroazijom tokom kredinih perooda, paleogena i neogena. Aligatori i kajmani podijelili su se u Sjevernoj Americi tokom ranog tercijara ili kasne krede (prije oko 53 miliona do prije oko 65 miliona godina ) a potonji je u Južnu Ameriku stigao u paleogenu, prije zatvaranja Panamske prevlake tokom neogenskog perioda. Kineski aligator se odvojio od američkog prije otprilike 33 miliona godina i vjerovatno je potekao iz loze koja je prešla Beringov kopneni most za vrijeme neogena. Moderni američki aligator dobro je zastupljen u fosilnim zapisima pleistocena. Aligatorov puni mitohondrijski genom sekvenciran je 1990-ih. Cijeli genom, objavljen 2014. godine, sugerira da je aligator evoluirao mnogo sporije od sisara i ptica.
Pravi aligatori
Loza, uključujući prave aligatore (Alligatorinae), javlja se u fluvijalnim naslagama doba gornje krede u Evropi, gdje nisu izumrli do pliocenskog doba. Prave aligatore danas predstavljaju dvije vrste,  A. mississippiensis  u jugoistočnom dijelu Sjedinjenih Država, koji može narasti na 4,6 m i težiti 453 kg i mali  Alligator sinensis (kineski aligator u rijeci Jangce, u Kini,  raste u prosjeku do 1,5 m. Njihovo ime potječe od španskog el lagarto, što znači gušter.
Kajmani
U Srednjoj i Južnoj Americi, porodica aligatora predstavljena je sa šest vrsta potporodice Caimaninae, koje se razlikuju od aligatora po odsustvu koštanog septuma između nosnica, a imaju trbušni oklop sastavljen od preklapajućih koštanih skuta, od kojih je svaka sastavljena od dva dijela spojena šavom. Pored tri vrste u rodu Caiman, opisani su glatki kajmani u rodu Paleosuchus i crni kajman u rodu Melanosuchus. Kajmani imaju tendenciju da budu pokretljiviji i sličniji krokodilu i imaju duže, oštrije zube od aligatora.
C. crocodilus, spektakularni kajman, ima najširu rasprostranjenost, od južnog Meksika do sjeverne polovine Argentine, a naraste do skromne veličine oko 2,2 m. Najveći je skoro ugroženi Melanosuchus niger, jacaré-açu ili veliki ili crni kajman u slivu Amazona. Crni kajmani narastu do 16,5 stopa, sa najvećom zabilježenom veličinom 5,79 m. Crni kajman i američki aligator jedini su članovi porodice aligatora koji predstavljaju jednaku opasnost za ljude kao i veće vrste porodice krokodila.
Činovići
Činovići su naseljeno mjesto u općini Zavidovići, Bosna i Hercegovina.
Macina trava
Macina trava (lat. Nepeta cataria) je višegodišnja zeljasta biljka iz porodice Lamiaceae. Ima brojna narodna imena: mačija trava, mačija metvica, macina metvica i potplotuša.
Neke druge biljke, kao što su: Valeriana officinalis (odoljen, valerijana), Melissa officinalis (matičnjak) i Marrubium vulgare (očajnica) također nose ime "macina trava" i pored toga što se razlikuju po izgledu i karakterisitikama.
Opis
Može narasti do jednog metra. Ima člankovitu stabiljiku koja je sivo-zelene boje. Listovi su u obliku srca ili trouglasti, a rastu iz članka stabla. Ivica lista je nazubljena, donja strana lista je dosta svjetlija od gornje. Cvjetovi su usnoliki sa dvije usne, grupirani u cvatu na vrhu stabiljke, sitni, bijeli ili rozi. Ima veoma blag, aromatičan miris. Cvjeta od kasnog proljeća do početka jeseni. Sjeme je smeđe, okruglo ili ovalno, široko 1mm i dugo 1,5mm. Ono može ostati klijavo i do pet godina.
Etimologija
lijevo|250px|thumb|Uticaj macine trave na mačku: mačka se proteže, prede, leži na leđima i slično Latinsko ime roda Nepeta potiče od imena etruščanskog grada Nepet, gdje se biljka uzgajala u antičko doba. Današnje ime mačija metvica ili mačija trava je dobila zbog toga što njen miris privlači spolno zrele domaće mačke, ali i mnoge druge vrste iz porodice mačaka. Razlozi za takvo ponašanje mačaka nisu potpuno poznati. Ranije se smatralo da macina trava ima afrodizijsko djelovanje na mačke međutim biljka privlači i kastrirane mačke. Međutim, mladunčad mačaka i vrlo stare mačke mnogo slabije reagiraju na miris.
Hemijski sastav
Biljka sadrži od 0,2 do 0,7% eteričnih ulja, sastavljenih uglavnom od α- und β-nepetalaktona (od 10 do 95% u ulju), nepetalne kiseline (od 10 do 85% u ulju), epinepetalaktona (1–28 %), citronelola, geraniola, α- i β-citrala i u vrlo malim količinama kamfora, timola, karvakrola, citronelala, nerola, humulena, karofilena, mikrena, piperitona i pulegona.
thumb|140px|desno|Struktura nepetalaktona
Eterično ulje iz srodne biljke Nepeta faassenii sastoji se do 40% iz mentola i do 10% iz mentona, epinepetalaktona (= osnovni dio je trans-cis-nepetalakton) i slobodne ursolske kiseline.
IC 5382
IC 5382 (također poznat kao ESO 78-13 i PGC 236) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 403 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Tukan. Najveći prečnik je 0,80 (94 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (82 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Royal Harwood Frost 12. oktobra 1903. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
David Goffin
David Goffin (čit. /da.vid ɡɔ.fɛ̃/) belgijski je teniser. Rođen je u Rocourtu, predgrađu Liègea (gdje je rođena i Justine Henin). Poznat je po plasmanu u četvrto kolo Roland Garossa 2012. kao sretni gubitnik, gdje je izgubio od Rogera Federera u četiri seta. Pobijedio je nekoliko visokorangiranih tenisera, kao što su John Isner, Radek Štěpánek, Viktor Troicki, Miloš Raonić i Jo-Wilfried Tsonga. Belgijski je broj 1 od novembra 2014.
Bastasi (Bosansko Grahovo)
Bastasi su naseljeno mjesto u općini Bosansko Grahovo, Bosna i Hercegovina.
Historija
U Bastasima, lokacija Dape, postoji Gradina, rimsko utvrđenje, nedovoljno istraženo. Naziv naselja, vjerovatno, nije slovenski. Na izvoru Bastašice, i praistorijskoj gradini, nađeni su arheolški i epigrafski ostaci, ulomci rimskih nadgrobnih spomenika koji mogu da posvjedoče o nekadašnjem rimskom naselju na ovome lokalitetu.
Treba navesti i podatak da se u Bastasima nalazio rudnik boksita. Po narodnoj pjesmi tu su u sedamnaestom vijeku radili Saksonski rudari iz Njemačke.
Kotajk
Kotajk je pokrajina u Armeniji. Nalazi se u centralnom dijelu države i jedina je pokrajina Armenije koja ne graniči s nekom od susjednih država. Zauzima površinu od 2.086 km2 što predstavlja oko 7% od ukupne površine i 9. je po tome u državi. Prema podacima iz 2011. godine u pokrajini je živjelo 254.397 stanovnika (8,4%% od ukupnog stanovništva) i četvrta je najmnogoljudnija pokrajina. U pokrajini se nalaze mnogi antički lokaliteti i turističke atrakcije kao što je Hram u Garni iz 1. vijeka kao i srednjovjekovni manastiri i Tvrđava Bjni. U kotajku se također nalaze i popularna zimska odmarališta.
Glavni grad je Hrazdan dok je najveći grad Abovjan.
Etimologija
Pokrajina je nazvana po kantonu Kotajk iz perioda antičke Armenije a koji se nalazio u sastavu historijske pokrajine Ararat. Kao armensku regiju prvi put je spominje Ptolomej i to pod nazivom Kotakene. Prema mišljenju armenskog historičara Movsesa Khorenatsija, naziv Kotajk je izveden iz naziva obližnjeg antičkog naselja koje se zvalo Kutis.
Geografija
mini|lijevo|200px|Pogled na planinu [[Hatis]]
Pokrajina graniči sa pokrajinom Lori na sjeveru, Tavuš na sjeveroistoku, Geharkunik na istoku, Aragacotn na zapadu, pokrajinom Ararat i glavnim gradom Erevanom na jugu. Zauzima sjeveroistočn dio Araratske ravnice. Kotajkska ravnica se nalazi između rijeka Aras i Hrazdan, na prosječnoj nadmorskoj visini između 1.200 i 1.500 metara.
Zgornja Radovna
mini|280px|Zgornja Radovna, krajolik mini|280px|Zgornja Radovna, proljeće u ledničkoj dolini Krma na [[Julijske Alpe|Julijskim Alpima]] Zgornja Radovna je naseljeno mjesto u sastavu općine Kranjska Gora, regija Gorenjska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Jesenice.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Zgornja Radovna je imala 73 stanovnika.
Adiponektin
Adiponektin (sa skraćenicama GBP-28, apM1, AdipoQ and Acrp30) je proteinski hormon i adipokin, koji je uključen u regulaciju razine glukoze, kao i razgradnje masnih kiselina. Kod ljudi ga kodira gen ADIPOQ, a proizvodi se prvenstveno u masnom tkivu, ali i u mišićima, pa čak i u mozgu.
Struktura
Adiponektin je polipeptid dug 244 aminokiseline. Postoje četiri različita područja adiponektina. Prva je kratka signalna sekvenca koja usmjerava sekreciju hormona izvan ćelije; sljedeća je kratka regija koja se razlikuje od vrste do vrste; treća je 65-aminokiselinska regija sa sličnošću s kolagenim proteinima; posljednja je globuloidni (loptasti) domen. Sve u svemu, ovaj protein ispoljava sličnost sa faktorima komplementa 1Q (C1Q). Međutim, kada je utvrđena trodimenzijska struktura globulske regije, uočena je zapanjujuća sličnost sa TNFα, unatoč nepovezanim proteinskim.
Funkcija
Adiponektin je proteinski hormon koji modulira brojne metaboličke procese, uključujući regulaciju glukoze i oksidaciju masnih kiselina. Adiponektin se izlučuje iz masnog tkiva (a također i iz placente u trudnoći ) u krvotok i vrlo je bogat plazmom u odnosu na mnoge hormone. Mnoge studije su pokazale da je adiponektin u obrnutoj korelaciji s indeksom tjelesne mase u populaciji pacijenata. Međutim, metaanaliza nije uspjela potvrditi ovu povezanost kod zdravih odraslih osoba. Koncentracije adiponektina u cirkulaciji povećavaju se tokom kalorijskih ograničenja kod životinja i ljudi, kao što su pacijenti sa anorexia nervosa. Ovo zapažanje je iznenađujuće, s obzirom na to da je adiponektin proizvod masnog tkiva. Međutim, nedavna studija sugerira da masno tkivo u kostnoj srži, koje se povećava tokom ograničenja kalorija, doprinosi povišenom razinom adiponektina u cirkulaciji,  u ovom kontekstu.
Transgeni miševi sa povećanim adiponektinom pokazuju smanjen broj diferenciranih adipocita i povećani utrošak energije, povezan sa mitohondrijskim neuparivanjem. Hormon ima ulogu u suzbijanju metaboličkih poremećaja koji mogu rezultirati dijabetesom tipa 2, gojaznošću, aterosklerozom, a i bolesti zvane bezalkoholna masnoća u jetri (NAFLD) i neovisni faktor rizika za metabolički sindrom. Pokazalo se da adiponektin u kombinaciji s leptinom u potpunosti preokreće otpornost na insulin kod miševa.
Adiponektin se izlučuje u krvotok, gdje na njega otpada približno 0,01% svih proteina u plazmi, sa oko 5-10 μg/mL (mg / L). U odraslih je koncentracija u plazmi veća kod žena nego kod muškaraca, a kod dijabetičara je smanjena u odnosu na one koji nisu dijabetičari. Smanjenje težine značajno povećava koncentraciju u cirkulaciji.