cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dinar Republike Srpske Krajine
Dinar Republike srpske krajine korišten je u Republici srpskoj krajini odnosno u dijelovima Hrvatske, koji nisu bili od 1991. godine pod kontrolom hrvatskih vlasti. Od 1991-92. godine koriste se novčanice jugoslavenskog dinara u apoenima od 10.000, 20.000 i 50.000 dinara, koje se mogu naći sa različitim žigovima. Novac je izdavala Narodna banka Srpske Krajine, koja je bila u stvari samo podružnica Narodne banke Jugoslavije (NBJ).
Juventus FC
Boje dresova, grbovi i nadimci
Službeni grb Juventusa je imao nekoliko dizajnerskih korekcija od 20-tih godina prošlog stoljeća. Grb za sezonu 2004/15 ovalnog oblika podijeljen u 5 dijelova (slika lijevo). Unutar se nalazi tri crne šara i dvije bijele u kojima se nalaze naredni elementi; u gornjem dijelu napisano ime kluba na konkavnoj liniji zlatne boje koja predstavlja čast. U donjem dijelu je bijela silueta bika položenog na stari francuski štit; bik je simbol grada Torina. Zadnja izmjena grba desila se pred 2017/18 sezonu (slika desno).
Iznad crnog štita i siluete se nalazi kruna koja simbolizira Augusta Tourinorum, stari rimski grad koji je sada glavni grad regije Pijemont.
Dinar Republike Srpske Krajine
Historija
U kninskoj štampariji Mladost su 1991. štampani bonovi vrijednosti 10.000, 20.000 i 50.000 dinara. Bonovi bi služili kao zajam za odbranu RSK, ali nikada nisu pušteni u opticaj. Nakon proglašavanja Republike Srpske Krajine (RSK) najavljeno je 18. maja 1992 uvođenje vlastite valute. Premijer RSK Zdravko Zečević zatražio je od vlada Srbije i Crne Gore, kao i guvernera NBJ da RSK ostane dio jedinstvenog monetarnog sistema sa SRJ. Zahtjev Zečevića je odbijen, jer se smatralo da će oticanje jugoslavenskog dinara iz BiH i Hrvatske pojačati inflaciju. Na područjima pod kontrolom oružanih trupa RSK opticao je pored dinara RSK i jugoslavenski i to u odnosu 1:1. Hrvatska nikada nije zvanično priznala dinar Srpke Krajine.
Juventus FC
Boje dresova, grbovi i nadimci
U prošlosti konveksna linija je bila plave boje (također simbol Torina). Ime kluba se nalazilo između te linije dole i druge konkavne linije iznad. Stari francuski grb i kruna su bile veće i žute boje. Tokom 80-tih godina u štitu se nalazio tadašnji emblem kluba, zebra u obliku crne siluete. Dvije zlatne zvjezdice koje predstavljaju osvojene titule Serie A su se nalazile u bijelim šarama iznad emblema Juventusa i konkavne i konveksne linije.
Dinar Republike Srpske Krajine
Inflacija
Budući da je odnos jugoslavenskog i krajinskog dinara iznosio 1:1, u RSK je sprovođenja denominacija paralelno sa SRJ. Od početka dinar je bio izložen hiperinflaciji. 1. jula 1992 izvršena je denominacija u odnosu 1:10. Nakon 6 mjeseci tačnije 1.10.1993 dinar je denominiran u odnosu 1:1.000.000, da bi 1.1.1994 denominacija iznosila 1:1.000.000.000. Dinar SRJ a time i dinar RSK, imao je 24.1.1994 tržišnu vrijednost od 13.373.454 za jednu njemačku marku. Uvođenjem tzv. "super dinara" ili "Avrama" izvršena je devalvacija postojećeg od 1:20.000.000. Krajinski dinar se ukida te RSK i RS se uključuju u monetarni sastav SRJ. Time je za dvije godine, u periodu 1992-1994, dinar denominiran u odnosu 1:200.000.000.000.000.000.000.000. U ovom periodu godišnja stopa inflacije je iznosila 1025%.
Juventus FC
Boje dresova, grbovi i nadimci
Tokom postojanja klub je dobio mnogo nadimaka. la Vecchia Signora (Stara dama) je najbolji primjer. Stara je dosjetka na samo značenje imena kluba što na latinskom jeziku znači mlad. To je nastalo sredinom 30-tih godina i odnosilo se na broj godina tadašnjih najboljih igrača Juventusa. Dio dama je nastao prije 30-tih godina zbog načina kako su navijači bodrili svoj tim tada. Još jedan od nadimaka je la Fidanzata d'Italia (italijanska djevojka) zbog velikog broja navijača iz južne Italije (naročito iz Napulja i Palerma) koji su dolazili u Torino raditi za Fiat tokom 30-tih godina 20. stoljeća. Ostali upotrebljivaniji su i bianconeri (crno-bijeli), le zebre (zebre) zbog boje dresova te i gobbi' (grbavi), zato što stare dame'' kriva leđa.
Stadioni
mini|desno|Juventus Arena
Dinar Republike Srpske Krajine
Ukidanje dinara
Februara 1995. kontakt grupa (EU, SAD, Rusija) donijele su tzv. Plan Z4. RSK bi tom planu imala: parlament, vladu, grb, himnu, policiju, valutu (koju bi izdavala Centralna banka Hrvatske) itd. Odbijanje plana od strane predstavnika RSK te operacije hrvatske vojske (HV) "Bljesak" i "Oluja" dovodi do nestanka Srpske Krajine. Na teritoriji pod kontrolom HV uvodi se kuna, izuzevši područje Hrvatskog podunavlja koje je tek 1997. potpalo pod hrvatski suverenitet. Dinar SRJ se mijenjao za kunu u odnosu 1:1.
Juventus FC
Stadioni
U prve dvije godine postojanja, Juventus je igrao na Parco del Valentinu i Parco Cittadelli. Poslije toga sve do 1908. mečevi su se odigravali na Piazza d'Armi Stadionu osim 1905. (godine osvajanja prvog Scudetta) i 1906. godine kada je tim igrao na Corso Re Umbertu.
Dinar Republike Srpske Krajine
Prva serija
U julu 1992. godine izlazi prva serija novčanica, koje zamjenjuju jugoslavenski dinar. Izdati su apoeni od 10, 50, 100, 500, 1.000 i 5.000 dinara. Sve se novčanice istog izgleda, sa grbom Republike Srpske Krajine, ornamentom i razlikuju se u boji izdavanja i nominalnoj vrijednosti, te neznatno u veličini. Sve novčanice nose kao mjesto izdavanja Knin i 1992. godinu. Tekst je na licu ispisan ćirilicom, a na naličju latiničnim pismom. Izdate su od ministarstva finansija i zapravo su novčani bonovi, koji su zamijenili jugoslavenski dinar. Grafička rješenja su slična dinaru Republike Srpske.
Druga serija
Druga serija novčanica Republike Srpske krajine je nastavak prve serije sa apoenima u vrijednostima 10.000, 50.000, 100.000, 1 milion, 5 miliona, 10 miliona, 20 miliona, 50 miliona, 100 miliona, 500 miliona, 1 milijarde, 5 milijardi i 10 milijardi dinara. Razlikuju se po tekstu Narodna banka Republike Srpske Krajine, te po potpisu guvernera banke.
Juventus FC
Stadioni
Kasnije od 1909. do 1922. mjesto okršaja je bio Corso Sebastopoli Camp dok je u narednih 11 godina to bio Corso Marsiglia Camp. Na kraju 1933. presljeno je na Stadio Benito Mussolini (kasnije Stadio Olimpico) sagrađen za Mundijal 1934. godine u Italiji. U narednih 45 godina na njemu je odigrano 890 ligaških mečeva sve do 1990. godine. Onda je dobiven novi stadion, također sagrađen za potrebe Mundijala ali ovaj put onog 1990. godine, Delle Alpi.
Dinar Republike Srpske Krajine
Treća serija
Denominacijom dinara uslijed hiperinflacije 1993. godine, Narodna banka izdaje nove novčanice u apoenima od 5.000, 50.000, 100.000, 500.000, 5 miliona, 100 miliona, 500 miliona, 5 milijardi, 10 milijardi i 50 milijardi dinara.
Četvrta serija
Ponovnom denominacijom 1994. godine izlazi zadnja serija u apoenima od 1.000, 10.000, 500.000, 1 miliona i 10 miliona dinara. Dinar, na ovim područjima zamjenjuje 1995. godine hrvatska kuna.
Juventus FC
Stadioni
17. septembra odigrana je prva službena utakmica na novoizgrađenom Juventus Stadiumu. Klub je tako postao prvi nogometni klub u Italiji koji u svom vlasništvu ima vlastiti stadion.
Od 1. jula 2017. godine, Juventus Stadium je komercijalno poznat kao Allianz Stadium u Torinu šest sezona do 30. juna 2023. godine.
Navijači
Juventus je daleko najpopularniji klub u Italiji sa 12 miliona navijača, što iznosi oko polovine italijankih fudbalskih fanova. Također je i među najpopularnijim klubovima na svijetu sa oko 170 miliona pristalica (43 miliona u Evropi, naročito u mediteranskim zemljama gdje je dosta italijanskih izbjeglica). Procjenjuje se da čak 100 miliona fanova živi na Dalekom Istoku. mini|280px|desno|Navijači Juventusa Uprkos svemu ovome, prosjek gledatelja na utakmicama Juventusa je tek oko 22 000, dosta niže od ostalih renomiranih evropskih timova. Razlog tome je najmanje navijača živi baš u Torinu dok je ogromna potražnja za domaćim kartama po cijeloj Italiji. Velika garda navijača živi na Siciliji odakle preovladavaju putnici na gostujuće utakmice.
Drughi, kako se naziva navijačka grupa koja bodri Juventus nema određeno političko opredjeljenje poput većine ostalih grupa u Italiji gdje se one djele na desnicu i lijevicu. Drughi se smatraju najmnogobrojnijom grupom u državi i nemaju dobre odnose ni sa jednom drugom grupom iz Italije kao ni sa nijednom u svijetu sem sa pristalicama Legije iz Varšave te ADO Den Haaga.
Rivalstva
Juventus ima dva velika rivala. Tradicionalno najveći je Torino F.C., gradski rival. Njihov međusobni duel se popularno naziva Derby della Mole (Torinski derbi). Netrpeljivost je još prisutna od 1906. godine nakon što se Torino F.C. odvojio od Juventusa. Drugi vječiti rival je Inter iz Milana, glavnog grada susjedne pokrajine Lombardije. Ovaj duel se naziva Derby d'Italia (derbi Italije) i do Calciopoli skandala to su bile jedine dvije ekipe koji su cijelu historiju provele u Serie A. Rivalstvo je najviše bilo izraženo krajem 90- tih te posebno nakon povratka Juventusa u prvu ligu.
Također mečevi sa Milanom, Romom, Napolijem i Fiorentinom se željno očekuju svake sezone.
Menadžersko i tehničko osoblje
"Izvor: Juventus.com"
Medicinsko osoblje
"Izvor: Juventus.com"
Predsjednici
Juventus je imao mnogo predsjednika kroz svoju dugu historiju od kojih su neki bili i vlasnici kluba. Na vrhu predsjedavajućih bilo je nekoliko živih bivših predsjednika, koji su bili nominovani za počasnog predsjednika (it.: Presidenti Onorari). Ovo je kompletna lista od 1897. godine:
Menadžeri
Ispod je lista menadžera Juventusa od 1923. godine, kada je porodica Agnelli preuzela i kada je klub postao strukturalniji i organizovaniji sve do danas:
Kurioziteti
mini|160px|desno|Michel Platini sa Zlatnom loptom Juventus je najuspješniji klub u historiji italijanskog nogometa. Osvojio je 36 puta nacionalni šampionat, što je daleko najviše i drži rekord u broju uzastopnih scudetta (devet, 2011/12 – 2019/20).
Imaju 66 službenu titulu; 55 u Italijii 11 internacionalnih, što ga čini trećim klubom po uspješnosti u europskim takmičenjima (poslije Real Madrida i Milana). Na globalnom nivou, Juventus je šesti po uspješnosti kada se saberu sve titule u šest kontinentalnih asocijacija koje objedinjuje FIFA. Osvojili su i tri puta Kup UEFA čime djele taj rekord sa Liverpoolom i Internazionaleom.
Juventus je jedini tim u Italiji koji je zaslužio da nosi dvije zvjezdice na svom dresu (svaka jedna zvjezdica predstavlja 10 titula Serie A). Prvi put u nakon sezone 1957/58, a druga nakon sezone 1981/82. Također su prvi koji su stigli da dvaput osvoje duplu krunu (za nacionalni šampionat i nacionalni kup), u sezonama 1959/60 i 1994/95. Treću zvjezdicu stavili su u sezoni 2015/16. zajedno sa novim dresovima.
Jedini je klub koji je osvojio sva internacionalna takmičenja i prvi koji je osvojio tri glavna UEFA-ina takmičenja, za šta je UEFA dodijelila specijalno prizanje Juventusu.
Po FIFA-inoj listi najuspješnih klubova 20. stoljeća, Juventus je bio pozicioniran na 7. mjesto (najviše od italijanskih klubova). IFFHS je torinskom klubu dodjelio treće mjesto na listi najboljih svijetskih klubova u periodu od 1991-2009 poslije Barcelone i Manchester Uniteda.
Drže rekord po broju uzastopno dobijenih nagrada za najboljeg igrača Europe (četiri) koje su osvojili Michel Platini i Paolo Rossi u periodu od 1982 do 1985. godine. Također, šest od ukupno devet igrača koji su osvojili Kup Šampiona (UEFA Liga prvaka), Kup pobjednika kupova i Kup UEFA (Europsku ligu) su došla iz Juventusa.
Statistika i rekordi
mini|160px|desno|Alessandro Del Piero
Alessandro Del Piero je rekorder po broju nastupa u svim takmičenjima (6. aprila 2008. godine je srušio rekord Gaetana Sciree od 552 utakmice) kao i po broju nastupa u Seriji A (protiv Cagliarija 5. februara 2011. godine postavio novi rekord). Do tada rekorder je bio Giampiero Boniperti sa 444 nastupa.
10. januara 2006. godine Alessandro Del Piero je prestigao rekord Bonipertija, star 45 godina, od 182 gola u svim natjecanjima, a isto je to učinio i u okvirima Serie A 24. oktobra 2010. godine.
Prva službena utakmica Juventusa u historiji je odigrana 1900. godine u okviru tadašnjeg italijanskog šampionata protiv Torinesea koji je pobjedio 1-0. Najveća pobjeda je ostvarena nad Centom 15-0 u sezoni 1926/27, u drugoj rundi Kupa Italije. Što se tiče Serie A najveće su ostvarili u sezoni 1928/29 rezultatom 11-0. Protivnici su bili Fiorentina i Fiumana. Najteži porazi u ligi su nanijeli Milan 1912. (1-8) i Torino 1913. godine (0-8).
Stara dama je italijanski rekorder po broju datih golova u jednoj sezoni; 106. U sezoni 1992/93 to su ostvarili u Serie A (59), Kupu Italije (16) i Kupu UEFA (31).
Doprinos italijanskoj reprezentaciji
Generalno, gledajući kroz historiju, Juventus je tim koji je dao najviše igrača italijanskoj reprezentaciji te je jedini domaći tim koji je od drugog održanog svjetskog prvenstva u Italiji 1934. godine imao svoje igrače u svakoj selekciji. Posebno su se isticali igrači iz dvije zlatne ere kluba; iz Quinquennio d'Oro u periodu od 1931. do 1935. godine te ere Ciclo Leggendario od 1972. do 1986. godine.
Međunarodna finala
Liga (Kup) prvaka
Kup pobjednika kupova
Kup UEFA / Kup velesajamskih gradova
Evropski superkup
Interkontinentalni kup
NGC 1799
NGC 1799 (također poznat kao MCG -1-14-1 i PGC 16783) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 204 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 1,10 (65 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (36 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 13. februara 1887. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3293
NGC 3293 (također poznat kao ESO 128-SC5) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Kobilica. Prvo otkriće je napravio Nicolas-Louis de Lacaille 1751. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Registarske oznake za vozila u Bosni i Hercegovini
mini|300px|Registarska oznaka za vozila u Bosni i Hercegovini mini|300px|Registarska oznaka za Taxi vozila u Bosni i Hercegovini mini|300px|Stara registarska oznaka za vozila u Bosni i Hercegovini koja još uvijek važi
Registarske oznake za vozila u Bosni i Hercegovini su na snazi od 28. septembra 2009. godine. Oznake za sva vozila se sastoje od plavog polja sa državnom skraćenicom BIH na lijevoj strani i sedam znakova (pet brojeva i dva slova) u sljedećoj formi X00 - X - 000. Registarske oznake su jedinstvene za cijelu teritoriju Bosne i Hercegovine i ne označavaju mjesto gdje je registrovano vozilo (grad, općina, kanton ili entitet) kao što je bilo do 1998.
Slova koja se koriste na registarskim oznakama su A, E, J, K, M, O, T. To su velika štampana slova koja su ista u ćiriličnom i latiničnom pismu.
Registarske oznake za vrijeme Jugoslavije, do 1992.
mini|250px|Registracija Tuzle Registarske oznake u Bosni i Hercegovini za vrijeme Jugoslavije su bile napisane u formi: skraćenica za naziv grada, crvena petkoraka zvijezda, broj oznake (maksimalno šest cifri).
Skraćenice su bile sljedeće:
Registarske oznake u Bosni i Hercegovini od 1994. do 1998.
mini|250px|Registracija Tuzle Na teritoriji koju je kontrolisala Armija Republike Bosne i Hercegovine, od 1994. godine izdavane su registarske oznake koje su sa lijeve strane imale plavo polje sa natpisom BiH i grbom Bosne i Hercegovine sa ljiljanima. Nakon toga je bila dvoslovna skraćenica za mjesto, četiri cifre, i dva slova od kojih je prvo označavalo općinu, a drugo seriju.
Skraćenice su bile sljedeće:
Registarske oznake u Republici Srpskoj do 1998.
mini|250px|Registracija Bijeljine U Republici Srpskoj do 1998. registarske oznake su bile u formi ćirilične skraćenice za mjesto, grb sa četiri S i brojčanom kombinacijom.
Skraćenice su bile sljedeće:
Registarske oznake u Herceg-Bosni do 1998.
mini|250px|Registracija Orašja U Herceg-Bosni do 1998. registarske oznake su bile u formi skraćenice za mjesto, grbom Herceg-Bosne, trocifrenom brojčanom kombinacijom i dva slova.
Gizdavac
Gizdavac je naseljeno mjesto u sastavu općine Muć, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Solin.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Gizdavac je imao 109 stanovnika.
Napomena: ''U 1991. smanjeno izdvajanjem dijela područja koje je pripojeno naselju Prugovo (općina Klis), za koje i sadrži dio podataka od 1857. do 1961.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Gizdavac je imalo 109 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
IC 1634
IC 1634 (također poznat kao MCG 3-4-8, PGC 4232 i UGC 740) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 924 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,40 (108 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (108 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 23. decembra 1897. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4816
NGC 4816 (također poznat kao MCG 5-31-10, PGC 44114 i UGC 8057) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 318 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Najveći prečnik je 1,30 (120 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (102 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 11. aprila 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vitamin B12
Nedostatak može dovesti do anemije i nekih neuroloških oštećenja.
Bogati izvori vitamina B12 su riba, plodovi mora, mlijeko, jetra, srce i fermentirani sirevi, a u povrću ga uopće ni nema. Preporučene dnevne količine (RDA) za zdravu odraslu osobu su 2 μg, a to je količina prisutna u normalnoj prehrani.
Epoha (geologija)
Epoha – u geohronologiji – je dio geološke vremenske skale koji je duži od dobi ali kraći od  perioda. Sadašnja epoha, holocen je takva jedinica u kvartarnom periodu. Slojevi stijena deponovani tokom epohe nazivaju se serije. Serije su potpodjele stratigrafskog stupca koje su, poput epoha, potpodjeljene na raspone geoloških doba. Kao i druge geohrološke podjele, epohe se obično odvajaju značajnim promjenama u slojevima stijena kojima odgovaraju.
Epohe se najčešće upotrebljavaju za mlađu kenozojsku eru, gdje je pronađena veća zbirka fosila i paleontolozi imaju detaljnije znanje o događajima koji su se dogodili u to vrijeme. Manje se spominju za ostale ere i eone, jer postoji manje fosilnih dokaza koji nam omogućuju jasniji prikaz tih vremenskih perioda.
Serije (epohe) u fanerozojskom eonu
Lista je poredana od najmlađih do najstarijih i podeljena je na osnovu era i perioda.
Geološka hijerarhija hronološke periodizacije
Geohronologija: Od većih ka najmanjim jedinicama:
Bosna i Hercegovina u srednjem vijeku
U srednjem vijeku većim dijelom na području današnje Bosne i Hercegovine, dijelom današnje Hrvatske, Srbije i Crne Gore, postojala je država Bosna koja je na vrhuncu svoje moći bila jedna od najjačih balkanskih država. Vrhunac njene moći bio je u doba kralja Tvrtka I Kotromanića.
Hrvatska historičarka Nada Klaić smatra da je srednjovjekovna bosanska država konstituisana krajem 8. vijeka, te je "izgleda, među svojim susjedama najstarija". Srednjovjekovna Bosna je izgubila samostalnost, padom pod vlast Osmanlija 1463. godine.
Prvobitna Bosna
Nakon propasti prvog avarskog kaganata, uzrokovanog porazom 626. godine u Carigradu, Avari su prisiljeni napustiti Balkansko poluostrvo i teritorije pod nominalnim vlašću Bizanta. Od tog trenutka počinje stapanje kulturnih, etničkih i političkih jedinica u nova jezgra poznata u istoriji pod imenom sklavinije. U tom procesu sudjeluju novopridošli Slaveni i starosjedilačko romanizirano stanovništvo. Prevagu su odnijeli Slaveni, nametnuli svoj jezik i postali vladajući društveni sloj. Bosna u ranom srednjem vijeku (također poznata i kao Gornja Bosna, Srednja Bosna, ili Stara Bosna) bila je cjelina koja se prvobitno nalazila u gornjim predjelima doline rijeke Bosne.
Bosanska banovina
Kroz vlastiti unutrašnji razvoj i s utjecajem razvijenijih i naprednijih vanjskih društvenih i političkih faktora (najčešće Bizanta) i Franaka, i u Bosni se počelo raspadati staro rodovsko-plemensko društvo i razvijati elementi ranofeudalnog društva. Do kraja 9. vijeka Bosna je postala država sa razvijenim feudalnim karakteristikama. Od rodovsko-plemenskih starješina nastaje bosanska vlastela koja vodi mladu državu. Prema ekonomskoj moći vlastela se dijeli na: velmože, vlastelu i vlastelčiće. Oni su uživali feudalne posjede koji su dobijani za različite vojne zasluge ispunjene vladajućem rodu koji je predstavljao vladarsku dinastiju i bio na čelu hijerarhije bosanskog društva.
Bosanski feudalni sistem zasniva se na plemenitoj baštini koja je uobičajena u zapadnoevropskim zemljama. Ona predstavlja trajnu svojinu sa vazalnim odnosima zasnovanim na sistemu vjerne službe i vjere gospodske između seniora kao gospodara i vazala kao podanika. Brojniji dio stanovništva tadašnje Bosne činili su ovisni ljudi u koje su spadali zemljoradnici (kmetovi). Važan društveni sloj bili su Vlasi. Sve do 14. vijeka u Bosni je ropstvo bilo veoma razvijeno.
U razvijenom srednjem vijeku vladar u Bosni je imao titulu bana (od avarske riječi što znači bajan - bogat). Od krunisanja bana Tvrtka I Kotromanića za kralja (1377), bosanski vladari će kraljevsku titulu nositi sve do gubitka državne samostalnosti, tj. do pada Bosne u ruke Osmanlija 1463. Značajnu ulogu u političkom životu Bosne odigrale su susjedne zemlje, a najviše Bizant i Ugarsko kraljevstvo. Te dvije sile su se borile za prevlast na Balkanskom poluostrvu i imale značajan upliv na historiju srednjovjekovne Bosne. Iako se ranije pominje institucija bana u Bosni, prvi po imenu poznati bosanski ban bio je Ban Borić (1154- 1164). Živio je do kraja 12. vijeka, pa se može zaključiti da je u vrijeme dok je vladao Bosnom bio veoma mlad. Za vrijeme njegove vladavine Bosnom vodio se rat između ugarskog kralja Stjepana IV i bizantskog cara Manuela I Komnena (1143-1180) oko prevlasti na Balkanu. Ban Borić je bio na strani ugarskog kralja, te je sa svojom vojskom učestvovao u opsadi Braničeva. Pri povratku u Bosnu pretrpio je poraz od bizantske vojske.
Doba Kulina bana
Nakon bana Borića na vlast u Bosni dolazi Kulin ban (1180 - 1204). Ban Kulin na vlast dolazi i prije 1180. kao bizantski vazal. Smrću bizantskog cara Manuela Komnena nestaje bizantskog prisustva i započinje njegovo nezavisno vladanje Bosnom. alt=|mini|Povelja Kulin bana, [[1189. godine.]] U daljem razvoju Bosna je više bila vezana za Ugarsku, uz čije prisustvo je izgrađivala svoj samostalni izraz. Ban Kulin je vojno ojačao svoju državu i proširio je na prostore župa Soli i Usore, tako da je bosanska vlast bila uspostavljena nad cijelim slivom rijeke Bosne.
Teritorijalno širenje Bosne izraz je dotadašnjeg unutrašnjeg razvoja države. To se manifestiralo privrednim pokazateljima, a i međunarodnim respektovanjem. Želeći poslovnu saradnju sa susjedima, ban Kulin sa Dubrovnikom sklapa trgovački ugovor. Nastali dokument, Povelja Kulina bana od 29. augusta 1189. pokazuje više segmenata izrasle bosanske države.
Povelja Kulina bana je čvrst dokaz državnosti srednjovjekovne Bosne jer na osnovu ovog dokumenta može se vidjeti da je bosanski ban Kulin posjedovao političku, ekonomsku i vojnu moć. Bosna je imala svog vladara i vlastitu vojsku, čime je mogla garantirati Dubrovčanima slobodnu i neometanu trgovinu. Imala je svoj dvor i dvorsku kancelariju. Ova povelja pokazuje da je u ovom periodu na tlu Bosne postojala država sa svojom organizacijom vlasti i određenim pravnim sistemom. Bosna je imala sve karakteristike srednjovjekovne evropske feudalne države.
Krajem 12. vijeka započele su optužbe da ban Kulin štiti heretike. To nije odgovaralo papi Inoćentiju III koji je želio uništiti njene vjernike. On poziva ugarsko-hrvatskog kralja na križarski pohod protiv nevjernika u Bosni. Uviđajući opasnost kakva prijeti Bosni, ban Kulin u prisustvu velikog broja podanika i vjernika pred papinim izaslanikom Kazamarisom i na Bilinom polju kod Zenice 1203. Kulin javno prihvata učenje crkve kakvo traži Rim. Time je prevaziđen veliki sukob, ali vjerska situacija u Bosni, s prisustvom drugačijeg vjerskog shvatanja, dobila je novu dimenziju koja će obilježiti njenu srednjovjekovnu egzistenciju i prepoznatljiv odraz u onovremenom zapadnoevropskom svijetu.
Nakon 1180. godine Bosna u mozaiku južnoslavenskih zemalja se javlja kao već čvrsta i izgrađena država, koja se u diplomatskim spisima različito naziva: vojvodstvo (ducatus), regija, terra, districtus, banovina (banatus), te na kraju regnum (kraljevstvo). U spisima se susreće i naziv "bosanski rusag", što je vjerovatno iskrivljeni oblik mađarske riječi "orszag", u značenju zemlja, država ili nacija.
U 13. vijeku hereza će dobiti svoju organizacionu formu i lik kao Crkva bosanska s hijerarhijom i shvatanjima koja će uhvatiti jake korijene među stanovništvom. Pod isprikom uništavanja hereze, a u namjeri da osvoji Bosnu, Ugarska će poduzeti niz križarskih pohoda protiv Bosne. Ti sukobi su pojačali jedinstvo između nove vjere i vlastele, a kao krajnji rezultat bilo je protjerivanje organizacije bosanske katoličke crkve (Bosanske biskupije) u Ugarsku (u Đakovo). Crkva bosanska postala je jedina heretička crkva koja je postala zemaljska crkva, bosanska državna vjera.
Početkom 15. vijeka, pred opasnošću od Žigmunda Luksemburškog, Bošnjani su od Ladislava Napuljskog tražili da Bosna ima granice prema Ugarskoj iz doba bana Kulina. Kulin ban je ostavio značajnog traga u uzdizanju Bosne među najvažnije subjekte na istočnoj jadranskoj obali. To je pamćeno kao vrijeme bosanske samostalnosti i jasne samobitnosti. Zato je i ne bez razloga doba Kulina bana u historiji srednjovjekovne Bosne zabilježeno narodnom poslovicom koja glasi "za Kulina bana i dobrijeh dana".
Dvovlašće
O nasljedniku bana Kulina nema sigurnijih podataka, tako da godine 1230. spominje se ime Mateja Ninoslava. On je nakon niza ratova Bosni priključio Livno, župu Neretvu, te Ustipraču.
Ninoslava je nasljedio ban Stjepan I (1290) iz dinastije Kotromanići. Pred pritiskom Bribirskih (Šubića) novi bosanski ban imao je vlast u istočnim krajevima zemlje uz rijeku Drinu. Mada nije zauzeo čitavu Bosnu hrvatski velikaš, hrvatsko-dalmatinski ban Pavle Bribirski (Šubić) se nazivao gospodarom Bosne. Prevlast je imao u zapadnim krajevima gdje su mu se priklonili članovi roda Vukosalić (Hrvatinići). Pavle je gospodstvo nad Bosnom dao svome sinu Mladenu I Bribirskom, a poslije njegove smrti to mjesto je zauzeo njegov brat Mladen II Bribirski (Šubić).
Dvovlašće u Bosni između bana Stjepana Kotromanića i plemićke porodice Bribirski (Šubići) nastavljeno je kada 1314 Stjepana Kotromanića nasljeđuje njegov sin Stjepan II Kotromanić. On iskorištava nemilost u koju su Bribirci pali pred Ludovikom I Anžuvinskim i staje na stranu protivnika Bribiraca. Slomom Mladena II Bribirskog 1322. nestaje gospodstva Bribiraca u Bosni.
Vladavina Stjepana II Kotromanića
alt=|mini|Smrt Stjepana II Kotromanića, detalj škrinje u crkvi Sv.Šimuna, Zadar Poslije sloma Bribirskih (Šubića) Bosna ponovno jača i vremenom prerasta u najmoćniju državu na Balkanu. Uskoro ban Stjepan II Kotromanić osvaja područje Huma, te teritorij od Neretve do Cetine, veliki dio Dalmacije, i to od Dubrovnika do Splita, potom Donje krajeve, Usoru i Soli. Ban Stjepan II Kotromanić uspostavlja dobre odnose sa stranim silama, prvenstveno s Ugarskom, te pomaže sa bosanskim vojnim trupama ugarskom kralju u gušenju pobuna ugarskog plemstva. Ban Stjepan II Kotromanić sklapa zatim trgovački ugovor s Dubrovnikom 1334. godine, a 1335. godine i sa Venecijom. U svojoj Povelji Dubrovčanima 1332. godine on piše:
Ovo je vrlo značajan dokument, jer govori da u Bosni žive Bošnjani, Bosanci kao stanovnici srednjovjekovne bosanske države. To se očituje na svim zvaničnim dokumentima bosanske države, te na mnogim nezvaničnim, kao što su glose na krstjanskim vjerskim knjigama i natpisima na stećcima, gdje i stanovnici srednjovjekovne Bosne sebe nazivaju Bošnjanima, odnosno Bosancima.
Franjevci ubrzo formiraju Bosanski franjevački vikarijat sa sjedištem u Milama, koji se širi i uključuje mnogo veću teritoriju od bosanske države, pružajući se sve do Rumunije, tako da već 1385. ima 35 samostana, od kojih su samo 4 bila na teritoriji Bosne. To su franjevački samostani u Visokom, Lašvi, Kraljevoj Sutjesci i Olovu. Do 1463. godine, još se 12 franjevačkih samostana gradi širom Bosne, uglavnom u jakim centrima privrednog razvoja srednjovjekovne bosanske države.
Godine 1350. Srpsko carstvo napada Bosnu. Cilj njene vojske, na čelu sa carom Dušanom bilo je područje Huma. Međutim, bosanska vojska na čelu sa Stjepanom II Kotromanićem mudrom taktikom uspijeva da, na koncu u potpunosti, protjera srpsku vojsku iz bosanske zemlje.
Vladavine bana Stjepana II Kotromanića, obilježena je privrednim razvojem zasnovanim na rudarstvu i trgovini, naročito u izvozu traženih domaćih sirovina srebra, bakra i olova. Počinje da se kuje bosanski dinar - Denarius, groš. Razvijaju se nova gradska naselja, karavanske stanice i putne komunikacije. Sve je više stranaca koji u Bosni nalaze svoj ekonomski interes. To jača i domaću privrednu osnovu. Putem karavanske trgovine, koju obavljaju ponosnici na čelu sa kramarima vrši se razmjena bosanskih proizvoda sa primorskim gradovima. Nastaju brojna trgovačka društva koja djeluju na širim prostorima. To doprinosi da se razvijaju carine u srednjovjekovnoj Bosni.
Udajom kćerke Elizabete 1353. za ugarskog kralja Ludovika I Anžuvinskog, tada jednog od najutjecajnijih evropskih vladara, Stjepan II je podigao ugled Bosne i vladarske loze dinastije Kotromanića koja se približila najvišim nivoima onovremene evropske politike.
Mladi ban Tvrtko I. Kotromanić
alt=|mini|Povelja kralja Tvrtka I. izdata [[1381. u Moštrima blizu Visokog]] Svoj najveći uspon Bosna će doživjeti upravo za vrijeme svoga zadnjeg bana i prvog kralja Tvrtka I Kotromanića (1353 - 1391). Godine 1353. ban Stjepan II Kotromanić je umro, a sahranjen je u franjevačkom samostanu u Visokom. Iza njega ostala je stabilna bosanska država, nezavisna, privredno napredna i vojno veoma snažna. Iza njega ostala je i uznapredovala moć njegovih vazala koji počinju da učestvuju u politici centralne vlasti kao vrlo značajna politička snaga. Poslije Stjepana II na bansku stolicu sjeo je Tvrtko I Kotromanić, sin Stjepanovog brata Vladislava, koji u tome trenutku imao samo 15 godina, pa mu je u državnim poslovima pomagala njegova majka, Jelena Šubić. On u početku ima velike probleme unutar zemlje, a to iskorištava Ugarska.
Godine 1363. izbija sukob između Tvrtka i Ludovika I Anžuvinskog, u kojem Bosna izlazi kao pobjednik. Mladi ban se iskalio u sukobu sa Ugarskom, dobio povjerenje i prestiž među bosanskim magnatima. To mu je omogućilo nove teritorijalnopolitičke promjene u Bosni.
Bosansko kraljevstvo
Nakon što je stabilizovao vlast u zemlji, Tvrtko širi Bosnu na njenim jugoistočnim granicama. U savezu sa srpskim oblasnim gospodarom knezom Lazarom Hrebeljanovićem slama srpskog oblasnog gospodara Nikolu Altomanovića i pripaja njegovu zemlju Bosni 1373. Bosna se proširuje na dijelove gornjeg Podrinja i Polimlje. Početkom 1377. Tvrtko proširuje Bosnu na Trebinje, te župe Konavli i Dračevica. Time je Bosna izišla na jadransku obalu i južno od Dubrovnika na području Boke Kotorske.
Krunisanje Tvrtka za kralja
U namjeri da vodi samostalnu ekonomsku politiku na istočnoj jadranskoj obali kralj Tvrtko I osniva trgovačku luku na sjevernoj strani Boke Kotorske pod nazivom Novi, (današnji Herceg Novi). To je izazvalo ljutnju Dubrovčana, jer su time dobili konkurenciju u trgovini, te se koriste činjenicom da Bosna trgovački uveliko ovisi u tom trenutku od Dubrovnika i uspijevaju nagovoriti kralja Tvrtka da odustane od daljnjeg ulaganja u projekt luke u Novom. Za uzvrat Tvrtko je stekao trg Drijeva i Kotor 1385.
Tvrtkovi nasljednici
Kralj Ostoja je prodao primorje Dubrovčanima krajem 1399. Zbog neuspješnog rata sa Dubrovnikom 1403-1404 kralj Ostoja je zbačen sa prijestolja 1404, a novim kraljem je imenovan Tvrtko II, drugi vanbračni sina kralja Tvrtka I Kotromanića. Zbog spora oko sela Lisac mir sa Dubrovnikom je postignut tek 1405.
Ova smjena na bosanskom prijestolju izaziva reakciju ugarskog kralja Žigmunda koji pomaže prougarski orijentisanom bivšem kralju Stjepanu Ostoji. Žigmund je uspio da djeluje i na Tvrtka II, ali nastao je novi preokret u kojem je na vlast opet došao Stjepan Ostoja 1409.
Bosna između Ugarske i Osmanlija
Konačno 1420. godine kralj Tvrtko II. ponovo je preuzeo bosansko prijestolje. Nedugo potom i sam kralj Tvrtko II. postaje saveznik Ugarskoj, jer je trebao ugarsku pomoć protiv pobune bosanskih plemića i Radivoja Ostojića, sina bivšeg kralja Ostoje, koji uz osmanlijsku pomoć ovladavaju većim dijelom Bosne u periodu od 1433. do 1435. Tvrtko ostaje na vlasti sve do smrti 1443, a njegovu vladavinu karakterizira dalji razvoj privrede i gradova te jačanje utjecaja franjevaca u Bosni.
Kultura i umjetnost u srednjovjekovnoj Bosni
Srednjovjekovna Bosna svoj kulturnoumjetnički izraz razvija u širokom spektru raznovrsnih strujanja koja su zahvatala istočnu jadransku obalu kroz njen milenijski period. Jaki obrisi ilirske, rimske i germanske kulture u polazištu stopili su se sa slavenskom kulturom kroz neposredne dodire u ranom srednjem vijeku. Ovo šarenilo izrazito usložnjava prisustvo jake franačke, bizantske, ugarske i mediteranske kulture koja kroz razvoj srednjovjekovne bosanske države i društva ima značajan upliv i utjecaj na bosanskom području.
U svom tom šarolikom susretu i primjeni različitih kulturnih i umjetničkih utjecaja, u Bosni se razvija i domaća, bosanska kulturna baština koja pored primjene visokorazvijenih stranih utjecaja stvara i odlike i osobenosti svoga vlastitog kulturnog izražaja i stila. Prepoznatljivo, proizvodi bosanskog stila, rađeni na bosanski način svoju primjenu nalaze i izvan granica bosanske srednjovjekovne države u Veneciji i drugim evropski državama.
Razvoj pismenosti u Bosni, gdje se primjenjivao bosanski jezik, grčki, latinski i italijanski jezik, te glagoljica i ćirilica (bosančica), pored onovremene uobičajene prepisivačke djelatnosti, apokrifnih tekstova kojima se iskazivala kritika kršćanstva i drugačije viđenje svijeta, ponudio je i proizvode domaće bosanske književnosti. Humačka ploča pokazuje odsjaj ranosrednjovjekovne pismensoti, a izvanredni primjerci poput Hvalovog zbornika pokazuju interes bosanske feudalne sredine za izuzetnim umjetničkim i estetskim vrijednostima onoga vremena. Viteškti turnir u Budimu 1412., pripadništvo bosanske vlastele čuvenom Zmajevom redu kao i razvoj muzičke kulture, pokazuje praćenje najvažnijih tokova ritersko-dvorjanske kulture u Evropi.
Razvoj bosanske heraldike stvorio je izvanredne primjerke grbova i pečata, kojima su se okruživali bosanski vladari i vlastela. To najvjernije pokazuju pečati bosanskih vladara i slika Hrvoja Vukčića Hrvatinića.
Arhitektura srednjovjekovne Bosne izraza nalazi u odbrambenim tvrđavama, dvorovima vladara (poput veličanstvenog Bobovca, Blagaja i Jajca) i velmoža kao ljetnim i zimskim rezidencijama (poput Kuknja i Samobora), ali i u uobičajanoj stambenoj kulturi svakodnevnice prožete sve većom upotrebom kamena kao građevinskog materijala koji znači uznapredovali status sredine. Kao i u drugim evropskim sredinama preovladavaju romanika i gotika.
Najvažniji statusni simbol kulturnog i umjetničkog izraza srednjovjekovne Bosne prepoznaje se u stećcima, nosiocima još uvijek živog, zanimljivog i zagonetnog izraza u životu kulture i umjetnosti Bosne i Hercegovine. Ogroman broj nekropola sa očuvanih preko 50.000 stećaka, sa svojim raznovrsnim oblicima, simbolima, ukrasima, epigrafskim porukama, te svojim umjetnicima i danas svjedoči o tom neprolaznom vremenu (Radimlja, Boljuni i druge).
Doba Stjepana Tomaša
Godine 1443. bosansko plemstvo na saboru rusaga bosanskog postavlja na vlast kralja Stjepana Tomaša. Najmoćniji bosanski plemić na teritoriji jugoistočne Bosne, Stjepan Vukčić Kosača, odbija u početku priznati Stjepana Tomaša za novog kralja Bosne, što je rezultiralo sukobom unutar Bosne po tome pitanju, a taj sukob okončava 1446. bračnom vezom bosanskog vladara s Katarinom Kosačom, kćerkom moćnoga vojvode. Stjepan Vukčić Kosača ipak nastavlja vrlo jak utjecaj na svome posjedu što potvrđuje činjenica da 1448. uzima titulu hercega i po kojoj će ovaj dio Bosne kasnije biti i prozvan Hercegovina.
Osmanska ekspanzija tjera kralja Tomaša da 1450. zatraži vanjsku pomoć, te se obraća papi po tome pitanju, koristeći činjenicu da je papa pokazivao veoma veliko zanimanje za Bosnu u to vrijeme, prvenstveno zbog franjevaca, koji u to vrijeme, na čelu s Vikarom od Bosne po imenu Jakob Markijski, nastoje uspostaviti katoličku dominaciju u Bosni, uz napomenu da je kralj Tomaš 1445. prešao na katoličanstvo, što je papa želio u potpunosti iskoristiti. Također, papa je bio opsjednut i pitanjem Crkve bosanske, optužujući je, po ko zna koji put, za herezu, tako da 1459. godine kralj Tomaš pristaje na papin zahtjev da započne progoniti heretike u Bosni.
Protjerivanje krstjana i Osmanlijsko nadiranje
Kralj Tomaš saziva starješine Crkve bosanske i nudi im veoma skučen izbor: ili da prihvate katoličanstvo ili će biti protjerani iz Bosne. Prema papinim kasnijim zapisima, njih oko 2000 pristaje da pređe na katoličanstvo, a od ostalih, koji ne prihvatiše, oko četrdeset hiljada njih se sklanja na prostoru južne Bosne, na prostoru Huma i nalaze zaštitu u okrilju bosanskog vojvode Stjepana Vukčića Kosače, koji je i sam bio krstjanske vjere, o čemu postoji i detaljan opis koji je zabilježio, tadašnji papa, Pije II. koji kasnije, u svojim Komentarima (Commentarii), piše:
Da je Bosna bila puna maniheja i pred sami pad, dokazuje i izvještaj biskupa Nikole Barbućia papi maja 1456.g. u kojem navodi da se kralj Tomaš pravdao da ne može da se bori s turcima zbog maniheja, tj.bosanskih patarena koji više vole turke nego hrišćane i kojih ima veliki broj u njegovoj zemlji. (Sima Ćirković, Istorija srednjovekovne bosanske države, str.312)
Pad srednjovjekovne bosanske države
mini|desno|260px|desno|Kraljevska utvrda Bobovac
Za novoga kralja Bosne 1461. izabran je Stjepan Tomašević, sin kralja Stjepana Tomaša. On se suočava s jakom prijetnjom od osmanskih osvajača i njihovim pretenzijama prema Bosni. Uzaludno upućuje apel za pomoć u odbrani od Osmanlijskog carstva. Ugarski kralj obećava pomoć Bosni 1462, poslije čega kralj Stjepan Tomašević odbija platiti danak Osmanlijskom carstvu. Time ugrožava poziciju mira u Bosni. Zahvaljujući jakom uporištu u župi Vrhbosni, Bosanskom krajištu, Osmanlije su mogle vrlo brzo izvesti intervenciju u Bosni. Godinu dana poslije, 1463, velika osmanska vojska, pod komandom Mehmeda II pokorava Bosnu.
Daewoo Nexia
Daewoo Nexia je automobil marke Daewoo koji koristi platformu Opel Kadetta E. Limuzinska verzija se zvala Cielo, hatchback Nexia, međutim u BiH su se obe varijante prodavale pod imenom Nexia. Proizvodio se od 1994 do 1997 u Južnoj Koreji a od 1997 do 2018 u Uzbekistanu.
Chevrolet Nexia
Nakon 2002,počeo se prodavati kao Chevrolet Nexia.Ta verzija nikada nije stigla na naše tržište,bila je namjenjena samo Uzbekistanu.Proizvodila se od 2002 do 2008.
Zastava Biafre
mini|desno|300px|Zastava Biafre
Zastava Biafre je bila horizontalna trobojka crveno-crno-zeleno sa žutim izlazećim suncem sa jedanaest zraka u sredini koje predstavljaju jedanaest provincija u Biafri. Zastava se bazira na pan-afričkoj zastavi dizajniranoj 1920. godine. Danas je Biafra u sastavu Nigerije i koristi se zastava Nigerije.
NBA 1956/1957.
NBA sezona 1956-57 je bila 11. sezona NBA lige.
Istočna grupa
{|
Zapadna grupa
{|
Zastava Tadžičke SSR
mini|desno|250px|Zastava Tadžičke SSR Zastava Tadžičke SSR je usvojena 20. marta 1953. godine.
Zastava je bila u upotrebi do 1991. kada je zamjenjena zastavom Tadžikistana.
Chris Sutton
Chris Sutton (Nottingham, 10. mart 1973.) je bivši engleski profesionalni nogometaš koji je nastupao za nekoliko klubova iz Premijer lige i nogometnu reprezentaciju Engleske.
Karijera
Karijeru je počeo 1991. godine u ekipi Norwich City. Debitovao 4. maja 1991. godine protiv Queens Park Rangersa. Za Kanarince je odigrao 102 ligaške utakmice i postigao 35 golova. Potom je pet goina igrao za Blackburn Rovers. Sa klubom iz Lankašira osvaja premijer ligu u sezoni 1994/95. Dvije sezone kasnije je bio najbolji strijelac Premijer lige zajedno sa Dion Dublinom i Michael Owenom. 1999. godine prelazi u Chelsea. Međutim, na Stamford Bridgeu se nije najbolje snašao. U 28 ligaških nastupa postigao je samo jedan pogodak.
2000. godine prelazi u Celtic. Sa škotskim klubom je imao dosta uspjeha. Četiri puta osvaja škotsko prvenstvo, tri puta nacionalni kup i jedanput škotski Liga kup. Dva puta je izabran za igrača mjeseca u škotskoj Premijer ligi. Nakon šest godina provedenih u Glasgowu postaje član Birminghama. Do završetka karijere još je igrao za Aston Villu i Wroxham.
NGC 6233
NGC 6233 (također poznat kao MCG 4-40-2, PGC 59086 i UGC 10573) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 499 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 1,40 (203 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (145 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 12. jula 1880. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Hebrejsko pismo
Hebrejski alfabet je pismo od 22 slova kojim se piše hebrejski jezik. Široko je rasprostranjeno i među jevrejskom dijasporom, tako da se i još nekoliko jezika, kao jidiš, ladino ili judeo-arapski, pišu ovim pismom.
Jevreji ga zovu alefbet (jer su prva dva slova alef [א] i bet [ב]). Broj slova, njihov redoslijed, njihova imena, kao i njihove fonetske vrijednosti jednake su kao u aramejskom pismu jer su i Jevreji i Aramejci preuzeli feničansko pismo krajem 2. milenija p. n. e.
Savremeno pismo kojim se piše hebrejski jezik nastalo je u 3. vijeku p. n. e. iz aramejskog, koje su koristili Jevreji još od 6. vijeka p. n. e. Prije toga su koristili pismo koje je u 9. vijeku p. n. e. nastalo iz feničanskog; u vjerskim spisima Samarićani još uvijek koriste varijantu ovog starog pisma.
I u starom i u novom hebrejskom pismu ne postoji razlika između tzv. malih i velikih slova, već samo nekoliko slova ima drugačiji oblik kada se pišu na kraju riječi, slično arapskom pismu, ali mnogo jednostavnije. U pisanju se samoglasnici uglavnom ne pišu. Hebrejsko pismo se piše zdesna nalijevo.
Da bi se pravilno označavali samoglasnici, nastao je veći broj sistema dijakritičkih znakova (nikud, mn. nikudot, heb. נקדות). Jedan od ovih, zvani tiberijski sistem, vremenom je postao dominantan. Aaron ben Moses ben Asher i njegova porodica kroz više generacija smatraju se zaslužnima za nastanak i usavršavanje ovog sistema. Ove oznake se koriste za posebne namjene, kao što su biblijski tekstovi, poezija ili za učenje hebrejskog jezika. U tiberijskom sistemu postoji i određeni broj znakova za pojanje, koji označavaju kako treba pojati određene citate (slično evropskim neumama), kao i određeni broj krunica, koje se koriste samo u svicima Tore.
Hebrejska slova mogu se koristiti i kao brojevi (najčešće u Kabali), ali su u svakodnevnoj upotrebi tzv. arapski, odnosno zapadni brojevi.
Zastava Turkmenske SSR
mini|desno|250px|Zastava Turkmenske SSR Zastava Turkmenske SSR je usvojena 1. augusta 1953. godine.
Zastava je bila u upotrebi do 1991. kada je zamjenjena zastavom Turkmenistana.
Evropski atletičar mjeseca
Evropski atletičar mjeseca jest nagrada koju od 2007. dodjeljuje Evropska atletska asocijacija (EAA) atletičarima koji u datom mjesecu ostvare vrhunske rezultate na mitinzima i prvenstvima.
Višestruki dobitnici
(Najmanje četiri puta)
Vanjski linkovi
__FORSIRANISADRŽAJ__
Krilni centar
Krilni centar (ili često četvorka) jeste pozicija igrača u košarkaškoj ekipi. Krilini centar ima sličnu ulogu kao i centar, a to je da igra blizu koševa. U napadu je uglavnom leđima okrenut košu, a u odbrani što bliže košu ili čuva protivničkog krilnog centra. Postoje i krilni centri koji mogu postizati koševe i s većih udaljenosti (Tim Duncan, Dirk Nowitzki).
Gornje Ogorje
Gornje Ogorje je naseljeno mjesto u sastavu općine Muć, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazilo se u sastavu stare općine Solin.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Gornje Ogorje je imalo 123 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Gornje Ogorje je imalo 251 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Half Japanese
Noise rock grupa Half Japanese je bila američka grupa. Osnovana je 1975. u Baltimore, Marylandu. Osnovali su je pjevač/gitarist Jad Fair i pjevač/gitarist David Fair. Grupa je mjenjala mnogo bubnjara da bi najduže ostao Gilles Reider koji se pridružio grupi 1990.