cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Calvinov ciklus
Faze ciklusa
Rubisco također djeluje i na O2 umjesto sa CO2 pri fotorespiraciji. Brzina fotorespiracije je viša na višim temperaturama. Proces fotorespiracije pretvara RuBP u 3GPA i 2-fosfoglikolat, molekulu sa 2 atoma ugljika koja se može prevesti preko glikolata i glioksalata u glicin. Preko raspadanja glicina i tetrahidrofolata, dva glicina se pretvaraju u serin i CO2. Serin se ponovo može prevesti nazad u 3-fosfoglicerat. Međutim, samo 3 od 4 atoma ugljika iz dva fosfoglikolata može biti kovertovan nazad u 3PGA. Time se može pokazati da fotorespiracije ima veoma negativne posljedice po biljku, jer umjesto fiksiranja ugljik dioksida, ovaj proces vodi gubitku kiseonika. Fiksiranje C4 ugljika se razvilo u naprednu fotorespiraciju, ali se ovo može dešavati u određenim biljkama koje žive u veoma toplim i tropskim područjima. mini|700px|centar|Katalizirana karbonilacija pomoću RuBisCO ribuloza-1,5-bisfosfataze (1). Keto-enol tautomerizam, u endiolnom obliku. (2) U ravnoteži CO2 se kondenzira na endiolu i tvori 2-karboksi-3-ketoarabinol-1,5-bisfosfat, (3) koji hidrolizira u dva molekula 3-fosfoglicerata (4) i biva razgrađen. mini|700px|mini|centar|Detalji Calvinovog ciklusa
Bridgetown
Historija
U vrijeme dolaska britanaca je ostrvo bilo nenaseljeno. Smatra se da su na ostrvu živjeli pripadnici naroda Arawak, s obzirom na arheološke ostatke primitivnog mosta preko močvare u središtu grada.
Klima
Klima Bridgetown-a je tropska, sa relativno konstantnim temperaturama mini|desno|300px|zgrada Parlamenta
Calvinov ciklus
Proizvodi Calvinovog ciklusa
Direktni proizvodi Calvinovog ciklusa su gliceraldehid-3-fosfat (G3P) i voda. Dvije molekule G3P (odnosno jedna molekula F6P) koje su izašle iz ciklusa se koriste za pravljenje većih ugljikohidrata. U jednostavnim verzijama Calvinovog ciklusa, one se mogu konvertovati u F6P ili F5P nakon izlaska, ali i ovo pretvaranje je dio ciklusa.
Heksoza izomeraza pretvara oko pola molekula F6P u glukoza-6-fosfat. One se defosforiziraju, a glukoza se može koristiti za proizvodnju škroba, a on se sprema, na primjer u krompir, ili se proizvodi celuloza koja je neophodna za pravljenje ćelijskih zidova u biljnim ćelijama. Glukoza i fruktoza formiranju sukrozu, ne reducirajući šećer, koji je, za razliku od glukoze, stabilan šećer pogodan za čuvanje.
Bridgetown
Poznate građevine
i drugi
Luka
Luka u Bridgetown-u Port (ili "Luka duboke vode") je glavna luka za turističke i kargo brodove, na Barbadosu.
Ekonomija
Barbados izvozi šećer, rum, i melasu. Razvija se turizam.
Glavne banke su:
Prijateljski gradovi
Bridgetown je prijateljski grad sa sljedećim gradovima:
Željko Komšić
Željko Komšić (rođen 20. januara 1964) bosanskohercegovački je političar i osnivač Demokratske fronte. Član je predsjedništva Bosne i Hercegovine iz reda hrvatskog naroda nakon pobjede na Općim izborima 2018. godine. Trenutno je i predsjedavajući Predsjedništva. Na Općim izborima 1. oktobra 2006. izabran je za člana predsjedništva BiH iz reda hrvatskog naroda kao kandidat Socijaldemokratske partije BiH.
Biografija
Željko Komšić je završio Pravni fakultet Univerziteta u Sarajevu i School of Foreign Service na Univerzitetu Georgetown u Washingtonu. Napadom Vojske Republike Srpske na Sarajevo priključio se Armiji RBiH, te je dobio vojno odlikovanje Armije RBiH, Zlatni ljiljan. Nakon rata uključio se aktivno u politički život BiH. 2000. godine je izabran za načelnika općine Novo Sarajevo u Sarajevu, a 2001. godine postao je prvi ambasador BiH u Srbiji i Crnoj Gori. Na lokalnim izborima 2004. godine direktnim glasanjem je izabran za još jedan mandat načelnika općine Novo Sarajevo, a na toj funkciji je ostao do oktobarskih izbora 2006, kada je izabran za člana Predsjedništva BiH. Sredinom 2012. godine napušta članstvo u Socijaldemokratskoj partiji Bosne i Hercegovine, da bi 7. aprila 2013. godine bio jednoglasno izabran za prvog predsjednika stranke Demokratska fronta (DF) na Osnivačkoj skupštini održanoj u Sarajevu. Ponovo je izabran 12. septembra 2015. za predsjednika Demokratske fronte na Prvom kongresu stranke od njenog osnivanja.
Sindaktilija
Sindaktilija je stanje u kojem su dva ili više prsta spojeni zajedno. Obično se javlja kod nekih sisara, kao što su sijamang i diprotodontia, ali je neobično stanje kod ljudi. Izraz dolazi od starogrčkog σύν – syn = zajedno + δάκτυλος – daktulos = prst.
Klasifikacija
Sindaktilija može biti jednostavna ili složena.
Fenestrirana sindaktilija, poznata i kao akrosindaktilija ili terminalna sindaktilija, znači da je koža spojena na većini prstiju, ali u proksimalnom području postoji jaz u sindaktiliji s normalnom kožom. Ovaj tip sindaktilije nalazi se u sindromu amnionske vrpce.
Jednostavna sindaktilija može biti potpuna ili djelimična, a prisutna je pri rođenju (kongenitalna). U ranom ljudskom fetusom razvoju, tkivo (sindaktilija) prstiju na nogama i rukama je normalno. Oko 6. sedmice gestacije dolazi do apoptoza zbog proteina po imenu sonični jež, poznatog i kao SHH, koji otapa tkivo između prstiju na rukama i nogama, a mreža nestaje. Kod nekih fetusa, ovaj proces se ne odvija u potpunosti između svih prstiju na rukama ili nogama i ostaje nešto zaostalih mreža.
Genetika
Identificirano je pet tipova sindaktilije kod ljudi. Odgovarajući lokusi povezani sa ovim tipovima i njihov zajednički fenotipski izraz su sljedeći:
Upravljanje
Sindaktilija graničnih prstiju (palac/kažiprst ili prstenjak/mali prsti) tretira se u ranom uzrastu, kako bi se spriječilo da se tokom rasta veći prst savija prema manjim prstima. Tipski, sindaktilija ovih prstiju liječi se u dobi od šest mjeseci. Liječenje sindaktilije ostalih prstiju je po izboru i češće se provodi kada su prsti narasla, u dobi od 18-24 mjeseca.
Tehnike
Budući da je obim spojenih prstiju manji od obima dva odvojena prsta, nema dovoljno kože da pokrije oba prsta kada se razdvoje u vrijeme operacije. Stoga hirurg mora donijeti novu kožu u to područje u vrijeme operacije. Ovo se najčešće radi sa presađivanjem kože (iz prepona ili prednje površine lakta). Koža se također može koristiti sa stražnje strane šake mobilizacijom (koja se naziva korekcija sindaktilije bez grafta/transplantata), što zahtijeva planiranje u periodu od nekoliko mjeseci prije operacije.
Komplikacije
Najčešći problem kod korekcije sindaktilije je puzanje kože prema vrhu prsta tokom vremena. Ovo je vjerovatno zbog napetosti na mjestu popravke između prstiju. Možda će biti potrebna dodatna operacija da se ovo ispravi. Jedna od kritika upotrebe kožnih transplantata je da oni potamne u godinama nakon operacije i postaju uočljiviji. Također, ako se kožni transplantati uzmu iz područja prepona, na koži može izrasti dlaka. Konačno, prsti mogu odstupiti nakon operacije. Ovo se najčešće vidi u složenoj sindaktiliji (kada je došlo do koštanog spajanja prstiju).
Historija
Najranije shvatanje sindaktilije kao porođajne anomalije ili traume od opekotina može se pratiti do andaluzijskog muslimanskog hirurga Al-Zahrawija (um. 1013. NE), poznatog na Zapadu kao Abulkasis. Francuski berber hirurg Ambroise Paré je također opisao sindaktiliju u šesnaestom stoljeću.
Kriptodepresija
Kriptodepresija je udubljenje kojem je površina vode iznad, a dno udubljenja ispod razine mora.
Sam pojam kriptodepresija je nastao od grčke riječi kryptos što znači skriven i latinske riječi depressio što znači spuštanje.
Najpoznatija i najveća kriptodepresija na svijetu je Bajkalsko jezero (+454 m, -1286 m).
Savai'i
mini|desno|300px|Ostrva Savai'i i Upolu Savai'i (duša Samoe) je najveće ostrvo u sklopu samoanskih ostrva. Vulkanskog je porijekla i danas je aktivan vulkan sa zadnjom erupcijom 1911. godine. Na ostrvu živi oko 50,000 ljudi, i manje je razvijeno od ostrva Upolu. Na ostrvu se nalaze luke Salelologa i Asau.
25143 Itokawa
25143 Itokawa je asteroid otkriven 1998. godine u okviru programa LINEAR. 2000. godine je izabran kao meta japanske svemirske misije prethodno nazvane MUSES-C. To je prvi asteroid s kojeg su uzeti uzorci tla, pomoću japanske sonde Hayabusa. Spada u grupu asteroida u blizini Zemlje (NEA asteroid) pa se naziva i Apollo asteroid.
25143 Itokawa je dobio po japanskom raketnom inžinjeru Hideu Itokawi. Orbita ovog asteroida presijeca orbitu Marsa. Naučnici su imenovali deset kratera i sedam regiona na ovom planetoidu.
HLA-DRB1
DRB1 beta lanac HLA klase II antigena histokompatibilnosti jest protein koji je kod ljudi kodiran genom HLA-DRB1 sa hromosoma 6. DRB1 kodira najzastupljeniju beta podjedinicu HLA-DR-a. Aleli DRB1, posebno oni koji kodiraju promjene sekvence aminokiselina na pozicijama 11 i 13, povezani su sa rizikom od reumatoidnog artritisa.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 266 aminokiselina, a molekulska težina 29.966 Da.
Funkcija
protein kodiran ovim genom pripada HLA klasi II beta lanca paraloga. Molekula klase II je heterodimer koji se sastoji od alfa (DRA) i beta lanca (DRB), oba usidrena u membrani. Ima centralnu ulogu u imunskom sistemu prezentirajući peptide izvedene iz vanćelijskih proteina u T-pomoćnim ćelijama. Molekule klase II eksprimirane su konstitutivno u profesionalnim ćelijama koje prezentiraju antigen (APC: B-limfociti, dendritske ćelije, makrofagi), i mogu se inducirati u neprofesionalnim APC-ima.
Postoje dokazi da je povezan sa smanjenom ozbiljnošću bolesti COVID-19 i da bi mogao biti izazvan kod neprofesionalnih APC.
Struktura gena i polimorfizmi
Beta lanac je velik otprilike 26-28 kDa. Kodira ga šest egzona; egzon 1 kodira vodeći peptid, egzoni 2 i 3 kodiraju dva vančelijskaa domena, egzon 4 kodira transmembranski domen i egzon 5 kodira citoplazmatski rep. Unutar DR molekula, beta lanac sadrži sve polimorfizme koji određuju specifičnosti vezivanja peptida. Opisane su stotine DRB1 alela i tipizacija za ove polimorfizme se rutinski radi za transplantaciju koštane srži i bubrega.
Ekspresija gena
DRB1 je eksprimiran na nivou pet puta većem od njegovih paraloga DRB3, DRB4 i DRB5. DRB1 je prisutan kod svih osoba. Alelne varijante DRB1 su povezane ni sa jednim ili sa jednim od gena DRB3, DRB4 i DRB5. Postoji pet povezanih pseudogena: DRB2, DRB6, DRB7, DRB8 i DRB9.
Prevalencija alela HLA-DRB1*10:01 je značajno povećana kod ljudi sa bolešću anti-IgLON5.
579.
Godina 579. (DLXXIX) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 578. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Livanjsko polje
mini|desno|Pogled na Livanjsko polje mini|desno|Pogled na Buško blato mini|desno|Rijeka Sturba mini|desno|Grad Livno
Livanjsko polje je kraško polje u jugozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine. Obzirom da je polovina ovog polja redovno pod vodom, Livanjsko polje je ustvari kombinacija močvara izvanredne vrijednosti, važnog staništa za ptice, te tresetišta i livada, u kojima su nastanjene endemske i rijetke vrste. Njegova južna granica je urezana bogatim poljoprivrednim područjima, dok se šumoviti predjeli, tipični za umjerenu klimu, nalaze na sjevernoj strani polja.
Položaj
Prostire se između kraških planina Dinare (najviši vrh Troglav 1913 m.n.m) i Kamešnice (1849 m.n.m) na jugozapadu, krečnjačke površine sa Grabovičkom planinom (1008 m.n.m) na jugoistoku, Tušnice na istoku, Krug planine (suhovrh, 1457 m.m.m) i Cincara na sjeveroistoku, Golije na sjeveru, te Šatora (1872m) i Staretine (1892 m.n.m) na zapadu. Polje ima površinu od 405 km2 i pretpostavlja se da je najveće kraško polje na svijetu, dinarski je izduženo 64 km (najduže među kraškim poljima kod nas), prosječno široko 6 km (njegova najveća širina iznosi 12 km), te na prosječnoj visini od 720 metara iznad mora.
Klima
Gradnjom akumulacije Buško Blato tokom 1960-ih godina došlo je do promjene klime na širem području Livna. Duge i hladne zimske mjesece pune snijega, sa karakterističnim sjevernim vjetrom burom, zamijenile su pretežito kišovite zime, sa nešto smanjenom količinom padavina, te duga, topla ljeta.
Naseljena mjesta
Najveće mjesto Livanjskog polja je Livno, po kojemu je polje i dobilo ime, grad i središte općine sa oko 40.000 stanovnika. Livno je smješteno na sjeveroistočnom dijelu polja, pod brdom Bašajkovac. Najveća sela Livanjskog polja su: Veliki Guber, Grborezi, Podhum, Prolog, Čuklić, Zabrišće, Bila, Čelebić, Lusnić, Strupnić, Kovačić, Vrbica, Bojmunte.
Flora i fauna
Vegetacija ovog područja je posebna mješavina sjevernoevropske flore travnjaka i mediteranskih priobalnih biljaka, dok velike površine polja zauzima šuma hrasta koja je važna za očuvanje tla. Prisutna je značajna populacija rijetkih ptica uključujući populacije: eje livadarke (Circus pygargus), orla kliktaša (Aqiula pomarina), crvenonoge prutke (Tringa totanus), šljuke (Gallinago gallinago) i bukavaca (Botaurus stellaris). Livanjsko polje je, također, od izuzetne međunarodne važnosti za kosca (Crex crex).
Livanjsko polje je istovremeno i tradicionalno područje za uzgoj krava i ovaca, iz čega rezultira i proizvodnja mlijeka, odnosno glasovitog livanjskog sira. Stanovnici polja bave se također i proizvodnjom i uzgojem tradicionalnih kontinentalnih povrtnih kultura, među kojima se krompir i kupus ubrajaju u najpopularnije.
Divlji konji
Obronci planine Cincar koji se spuštaju u ravan polja su dom za oko 350 divljih konja. Susreću se na magistralnim putem M-16, na dionici između Kupresa i Livna, niže prevoja Borova Glava, na visoravni Krug. Tokom zimskih mjeseci mogu se vidjeti desetine, nekada i stotine konja koji ližu so pored puta. Svoje mjesto u divljini dobili su tokom 70-ih godina XX vijeka kada su ih stanovnici livanjskih sela pustili na slobodu. Razlog tome bila je zamjena konja poljoprivrednim mašinama.
Ramsarsko područje
Polje je najvažnije mjesto zimovanja, migracije i uzgoja ptica močvarica i grabljivica u Bosni i Hercegovini i ključno mjesto u Centralnoj Evropi tokom seobe ptica. Godine 2008. proglašeno je za važno stanište od međunarodnog značaja pod okriljem međunarodne Ramsarke konvencije. ,
Ekološka ugroženost
Prijetnje bogatstvima Livanjskog polja su neprikladno korištenje zemljišta i upravljanja vodama. Nove planirane prijetnje uključuju isušivanje plavnih područja prikupljanjem i zadržavanjem voda u bazenima ili njihovim transferom putem umjetnih kanala i tunela, što može dovesti u opasnost tradicionalne privredne aktivnosti koje se većinom odnose na uzgoj stoke i proizvodnju sira od čega trenutno živi oko 600 porodica. Najpoznatiji proizvod s ovog područja, Livanjski sir, je dobar razlog za zaštitu tzv. "Umjerenih travnjaka". Održavanje ovakvog tradicionalnog načina korištenja zemljišta je od velikog značaja uzevši u obzir da dalmatinska obala u susjednoj Hrvatskoj prima pitku vodu iz gornjeg Cetinskog sliva s Livanjskim poljem kao najznačajnijim vlažnim staništem.
Požari
Požari predstavljaju veliku opasnost, jer mijenjaju sastav livadskog tla kao i vegetacije koja se na njemu nalazi. Iako su povremeni prirodni požari korisni, požari koje uzrokuje čovjek mijenjaju sastav vegetacije što dovodi do dezertifikacije u nekim dijelovima polja.
Podzemni požari
Još jedna srodna pojava je nasumično podzemno sagorijevanja treseta i uglja. Kada je nivo vode nizak, požari se šire ispod površine tla, te ih je skoro nemoguće ugasiti, osim u slučaju prirodnog podizanja nivoa podzemnih voda, i/ili površinskog plavljenja. U 2001. godini, nekih 4 kvadratna kilometra treseta u Ždralovcu, na sjevernom dijelu polja, izgorjelo je ispod zemlje za dva mjeseca. Štetu nije bilo moguće izračunati.
Smanjenje uzgoja stoke
Tradicionalna poljoprivreda – uzgoj goveda i ovaca i pravljenje poznatog livanjskog sira od njihovog mlijeka – oduvijek je podupiralo održivost neizmjerno vrijednih prirodnih staništa Livanjskog polja. Intenzivna ispaša je pomogla da se održe prirodni livadski eko-sistemi. Međutim, od perioda 1970-ih godina, te tokom rata iz 1990-ih, mnoge porodice koje su se bavile ovim poslovima napustile su svoja sela, i nikada se više nisu vratile. Kako je stoke sve manje, livade guta šuma. Rat u Bosni i Hercegovini je prepolovio broj grla stoke tokom relativno kratkog perioda vremena.
El Progreso (departman)
El Progreso je departman u centralnom dijelu Gvatemale. Glavni grad departmana je Guastatoya.
NGC 910
NGC 910 (također poznat kao MCG 7-6-14, PGC 9201 i UGC 1875) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 239 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Najveći prečnik je 1,60 (111 hiljada sg) a najmanji 1,6 uglovnih minuta (111 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 17. oktobra 1786. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4727
NGC 4727 (također poznat kao IRAS 12483-1403, MCG -2-33-23, NGC 4740 i PGC 43499) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 344 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Gavran. Najveći prečnik je 1,60 (160 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (120 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 8. februara 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
578.
Godina 578. (DLXXVIII) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 578. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
HLA-DQ
Različite izoforme DQ mogu se vezati za T-ćelije i za njih prezentiratiti različite antigene. U ovom procesu, T-ćelije stimulišu se da rastu i mogu signalizirati B-ćelijama da proizvode antitijela. DQ funkcioniše u prepoznavanju i predstavljanju stranih antigena (proteini izvedeni iz potencijalnih patogena). Ali DQ je također uključen u prepoznavanje uobičajenih autoantigena i prezentiranje tih antigena imunskom sistemu, kako bi se razvila tolerancija od najranije dobi.
DQ je jedan od nekoliko antigena uključenih u odbacivanje transplantata organa. Kao promjenjivi receptor ćelijske površine na imunskim ćelijama, ovi antigeni D, prvobitno HL-A4 antigeni, uključeni su u bolest transplantat protiv domaćina kada se limfoidno tkivo transplantira između ljudi. Serološke studije DQ-a prepoznale su da se antitela na DQ vezuju prvenstveno za β-lanac. Do sada korišteni serotipovi su HLA-DQ2, -DQ3, -DQ4, -DQ5, -DQ6, -DQ7, -DQ8, -DQ9. HLA-DQ1 je slabo reaktivan na α-lanac i zamijenjen je serotipom DQ5 i DQ6. Serotipizacija može identificirati većinu aspekata strukture i funkcije izoforme DQ, ali specifična sekvenca PCR je sada poželjni metod za određivanje HLA-DQA1 i alela HLA-DQB1, jer serotipizacija često ne može riješiti kritični doprinos DQ α-lanca. Ovo se može nadoknaditi ispitivanjem DR, kao i DQ serotipova.
Funkcija
Naziv 'HLA DQ' originalno opisuje transplantacijski antigen MHC klase II kategorije glavnog kompleksa histokompatibilnosti ljudi; međutim, ovaj status je artefakt rane ere transplantacije organa.
HLA DQ funkcioniše kao receptor ćelijske površine za strane ili sopstvene antigene. Imunski sistem ispituje antigene za strane patogene kada ih prezentiraju MHC receptori (kao što je HLA DQ). Antigeni MHC klase II nalaze se na antigen-prezentirajućim ćelijama (APC) (makrofagi, dendritske ćelije i B-limfociti). Normalno, ovi APC 'prezentiraju' receptore/antigene klase II velikom broju T-ćelija, od kojih svaka ima jedinstvene varijante receptora T-ćelija (TCR). Nekoliko TCR varijanti koje prepoznaju ove komplekse DQ/antigena nalaze se na CD4 pozitivnim (CD4+) T-ćelijama. Ove T-ćelije, vane T-pomoćne ćelije, mogu promovirati amplifikaciju B-ćelija koje zauzvrat prepoznaju različite dijelove istog antigena. Alternativno, makrofagi i drugi megalociti troše ćelije apoptotskom signalizacijom i prezentiraju samoantigene. Sopstveni antigeni, u pravom kontekstu, formiraju regulatorne T-ćelije, skupinu koja štiti vlastita tkiva od imunskog napada ili autoimunosti.
Genetika
right|thumb|150px|HLA regija hromosoma 6
DQ sastoji se od dvije različite proteinske podjedinice koje formiraju αβ-heterodimer. Svaka podjedinica je kodirana vlastitim "genom" (kodirajući lokus). DQ α podjedinicu kodira gen HLA-DQA1, a DQ β kodira gen HLA-DQB1. Oba lokusa su varijabilna u ljudskoj populaciji.
Detekcija DQ izoformi
U ljudskim populacijama, DQ je vrlo varijabilan, β podjedinica više nego alfa lanac. Varijante su kodirane HLA genima DQ i rezultat su jednonukleotidnog polimorfizma (SNP). Neki SNP ne dovodi do promjene sekvence aminokiselina (nonsens mutacije). ]Drugi rezultiraju promjenama u regijama koje se uklanjaju kada se proteini obrađuju na površini ćelije, treći dovode do promjena u nefunkcionalnim regijama proteina, a neke promjene rezultiraju promjenom funkcije izoforme DQ koja se proizvodi. Izoforme općenito imaju promjen eu peptidima koje vezuju i prezentiraju T-ćelijama. Puno ima varijacija izoforme u DQ je unutar ovih 'funkcionalnih' regiona.
Serotipizacija; Antitijela podignuta protiv DQ imaju tendenciju da prepoznaju ove funkcionalne regije, u većini slučajeva β-podjedinicu. Kao rezultat, mogu razlikovati različite klase DQ, na osnovu prepoznavanja sličnih DQβ proteina poznatih kao serotipovi.
Primjer serotipa je DQ2.
Ponekad DQ2 antitijela prepoznaju druge genske proizvode, kao što je DQB1*03:03, što rezultira greškama serotipizacije. Zbog ovog pogrešnog upisivanja serotipizacija nije tako pouzdana kao sekvenciranje gena ili SSP-PCR.
Dok izoforme DQ2 prepoznaju ista antitijela, i sve DQB1*02 su funkcionalno slični, mogu vezati različite α podjedinice i ove varijante izoforme αβ mogu vezati različite skupove peptida. Ova razlika u vezivanju je važna karakteristika koja pomaže u razumijevanju autoimunske bolesti.
Prvi identifikovani DQ bili su DQw1 do DQw3. DQw1 (DQ1) je prepoznao alfa lanac alela DQA1*01. Ova grupa je kasnije podijeljena prepoznavanjem beta-lanca na DQ5 i DQ6. DQ3 je poznat po širokim serotipovima antigena, jer prepoznaju široku grupu antigena. Međutim, zbog ovog širokog prepoznavanja antigena njihova specifičnost i korisnost je nešto manje nego poželjna.
Za najmodernije određivanje koristi se set DQ2, DQ4 - DQ9.
Genetička tipizacija: S izuzetkom DQ2 (*02:01) koji ima 98% mogućnosti detekcije, serotipizacija ima nedostatke u relativnoj preciznosti. Osim toga, za mnoge HLA studije genetička tipizacijanne nudi toliko veću prednost u odnosu na uobičsjenu serotipizaciju, ali u slučaju DQ postoji potreba za preciznom identifikacijom od HLA-DQB1 i HLA-DQA1 koji se ne mogu obezbijediti serotipizacijom.
Funkcionalnost izoforme zavisi od sastava αβ. Većina studija ukazuje na hromosomsku vezu između uzroka bolesti DQA1 i DQB1 geni. Stoga je DQA1, α, komponenta jednako važna kao i DQB1. Primjer za to je DQ2, DQ2 posreduje celijakija i dijabetes tipa 1, ali samo ako je prisutna podjedinica α5. Ova podjedinica može biti kodirana pomoću DQA1*05:01 ili DQA1*05:05. Kada je gen za DQ2 koji kodira β-lanac na istom hromosomu kao ubizoforma α5 podjedinice, tada pojedinci koji imaju ovaj hromozom imaju mnogo veći rizik od ove dvije bolesti. Kada su aleli DQA1 i DQB1 povezani na ovaj način formiraju haplotip. DQA1*05:01-DQB1*02:01 haplotip se naziva DQ2.5 haplotip, a DQ koji rezultira α5β² je "cis-haplotip" ili "cis-hromozomska" izoforma od DQ2.5
Za otkrivanje ovih potencijalnih kombinacija koristi se tehnika koja se zove SSP-PCR (lančana reakcija polimeraze specifične za sekvencu). Ova tehnika funkcionira jer, izvan nekoliko područja Afrike, poznaje se ogromna većina svih DQ alela u svijetu. Prajmeri su specifični za poznati DQ i stoga, ako se proizvod vidi, to znači da je prisutan genski motiv. Ovo rezultira skoro 100% preciznom tipizacijom alela DQA1 i DQB1. Kako se zna koje su izoforme funkcionalno jedinstvene, a koje su funkcionalno sinonimi za druge izoforme (?): IMGT/HLA baza podataka također obezbeđuje poravnanja za različite alele, ova poravnanja pokazuju promenljive regione i konzrrvnirae regije. Ispitivanjem strukture ovih varijabilnih regiona sa različitim vezanim ligandima (kao što je MMDB) može se vidjeti koji ostaci dolaze u bliski kontakt sa peptidima i koji imaju bočne lance koji su distalni. Te promjene udaljene više od 10 angstrema općenito ne utiču na vezivanje peptida. Struktura HLA-DQ8/insulin peptida na NCBI c može se pogledati sa Cn3D ili Rasmol. U Cn3D se može istaknuti peptid, a zatim odabrati aminokiseline unutar 3 ili više Angstroma peptida. Bočni lanci koji se približavaju peptidu mogu se identificirati, a zatim ispitati na poravnanju sekvenci u bazi podataka IMGT/HLA. Svako može preuzeti softver i sekvencu.
Efekti heterogenosti uparivanja izoforia
Kao receptor koji prezentira antigen MHC klase II, DQ funkcioniše kao dimer koji sadrži dvije proteinske podjedinice, alfa (DQA1 genski proizvod) i beta (DQB1 genski proizvod), DQ heterodimer. Ovi receptori mogu biti napravljeni od alfa+beta skupova dva različita DQ haplotipa, po jedan set od majčinog i očevog hromosoma. Ako neko nosi haplotip -A-B- od jednog roditelja i –a –b - od drugog, ta osoba pravi dvije alfa izoforme (A i a) i dvije beta izoforme (B i b). Ovo može proizvesti črtiri malo različita heterodimerna receptora (ili jednostavnije, DQ izoforme). Dvije izoforme su u paru haplotipa cis (AB i ab), a dvije su u paru haplotipa trans– (Ab i aB). Takva osoba je dvostruki heterozigot za ove gene, za DQ najpopularnija situacija. Ako osoba nosi haplotipove -A-B'- i -A-'b- onda može napraviti samo dva DQ (AB i Ab), ali ako se nose haplotipovi -AB- i -AB- tada mogu napraviti samo DQ izoformu AB, zvanu dvostruki homozigot. Kod celijakije, određeni homozigoti i imaju veći rizik od bolesti i nekih specifičnih komplikacija celijakije kao što su T-ćelijski limfom povezan s enteropatijom osjetljivom na gluten.
Homozigoti na DQ lokusima mogu promijeniti rizik od bolesti. Kod miševa, naprimjer, jedinke sa dvije kopije DQ-sličnog Iab haplotipa imaju veću vjerovatnoću da će napredovati ka fatalnoj bolesti u poređenju s miševima koji su heterozigoti samo za beta alel (MHC IAαb / IAαb, IAβb / IA βbm12). Kod ljudi, homozigoti DQ2.5/DQ2 imaju nekoliko puta veću vjerovatnoću da će imati celijakiju u odnosu na osobe s DQ2.5/DQX. DQ2/DQ2 homozigoti su pod povećanim rizikom za teške komplikacije bolesti.
Učešće transhaplotipova u bolesti U literaturi postoje određene kontroverze da li su trans-izoforme relevantne. Nedavne genetske studije celijakije otkrile su da DQA1*05:05:X/Y:DQB1*02:02 proizvodi gena objašnjavaju bolest koja nije povezana sa haplotipom koji proizvodi DQ8 i DQ2.5, što snažno ukazuje na trans -izoforme mogu biti uključene u bolest. Ali, u ovom primjeru, poznato je da je transprodukt gotovo identičan poznatoj cis-'izoformi' koju proizvodi DQ2.5. Postoje i drugi dokazi da su neki haplotipovi povezani s bolešću, ali pokazuju da je prisutna neutralna veza s drugim određenim haplotipovima. Trenutno, pristranost relativne frekvencije izoforme prema cis uparovanju je nepoznata, poznato je da se javljaju neke trans-izoforme.
Funkcija DQ u autoimunosti
HLA D (–P, –Q, –R) geni su članovi porodice gena Glavni kompleks histokompatibilnosti (MHC) i imaju analoge u drugim vrstama sisara. Kod miševa, MHC lokus poznat kao IA je homologan ljudskom HLA DQ. Nekoliko autoimunskih bolesti koje se javljaju kod ljudi koje su posredovane DQ također se mogu inducirati kod miševa i posredovane su putem IA. Mijastenija gravis je primjer jedne takve bolesti. Povezivanje specifičnih mjesta na autoantigenima je teže kod ljudi zbog kompleksne varijacije heterolognih ljudi, ali su uočene suptilne razlike u stimulaciji T-ćelija povezanih s DQ-tipovima.. Ove studije pokazuju da potencijalno mala promjena ili povećanje prezentacije potencijalnog auto-antigena može dovesti do autoimunosti. Ovo može objasniti zašto često postoji veza sa DR ili DQ, ali veza je često slaba.
Heterozigoti DQ2.5/DQ8
Distribucija ovog fenotipa je uglavnom rezultat mješavine između naroda istočnog ili centralnoazijskog porijekla i naroda zapadnog ili centralnoazijskog porijekla. Najveće frekvencije, nasumičnim parenjem, očekuju se u Švedskoj, ali se džepovi visokih nivoa javljaju i u Meksiku, a rizik većeg raspona postoji u Centralnoj Aziji.
Žeravac
Žeravac je naseljeno mjesto u gradu Derventi, Bosna i Hercegovina.
577.
Godina 577. (DLXXVII) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 577. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Pečenje
mini|Pečenje Pečenje je postupak termičke obrade namirnica, najčešće mesa. Pečenje se vrši na suho pri velikim temperaturama sa mogućim dodatkom masnoće.
Namirnice se trebaju staviti u jako zagrijanu pećnicu ili odgovarajuću posudu da bi došlo do brzog stvaranja korice na površini namirnice koja sprečava gubitak tečnosti iz unutrašnjosti. Time se bolje čuvaju važne prehrambene materije iz namirnica. U kasnijem postupku temperatura se smanjuje do završetka procesa pečenja.
Atomska masa
Atomska masa (Ar) je suma masa čestica koje čine atom, tj. protona (p) i neutrona (n), zajednički zvanih nukleoni.
Izražava se preko jedinice u, koja je 1/12 mase jezgre karbona C12, i iznosi 1,6605*10-27 kg. Dakle, atomska masa je relativan bezdimenzionalan broj izražen preko baždarene jedinice u, koja je u kg.
Atomska masa navedena u periodnom sistemu elemenata odnosi se na elemente koji se nalaze u prirodi, a oni se često sastoje od nekoliko izotopa zastupljenih u određenim postotcima. Npr. element Bor čine izotopi s 10 i 11 nukleona u prosječnom omjeru 18,83:81,17. Tako se od atomskih masa tih izotopa dobija navedena vrijednost 10,811.
Kuhanje
mini Kuhanje je vrsta termičke obrade namirnica pri čemu se toplota na namirnice prenosi preko vode ili druge tečnosti. Namirnica je uronjena u tečnost. Razlika između blanširanja i kuhanja je u dužini izlaganja namirnica toploti. Kuhanjem dio hranjivih materija iz namirnica prelazi u tečnost u kojoj se namirnice kuhaju, pa time tečnost dobija ukus od namirnica koje su upotrebljene.
12. maj
12. maj / svibanj (12. 5) jest 132. dan godine po gregorijanskom kalendaru (133. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 233 dana.
575.
Godina 575. (DLXXV) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. Oznaka 575. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Demografija Doboja
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Doboj imala je 102.549 stanovnika, raspoređenih u 73 naselja.
Popis 1991.
ukupno: 102.549
Popis 1981.
ukupno: 99.548
Popis 1971.
ukupno: 88.985
Van der Woudeov sindrom
Van der Woudeov sindrom (VDWS) je genetički poremećaj obilježen kombinacijom donjih usnenih jamica, rascjepom usne sa ili bez rascjepa nepca (CL/P) ili samo rascjepom nepca (CPO). The frequency of orofacial clefts ranges from 1:1000 to 1:500 births worldwide, and there are more than 400 syndromes that involve CL/P. VWS se razlikuje od drugih sindroma rascjepa zbog kombinacije rascjepa usne i nepca (CLP) i CPO unutar iste porodice. Ostale karakteristike koje se često povezuju sa VWS uključuju
The association between lower lip pits and cleft lip and/or palate was first described by Anne Van der Woude in 1954. The worldwide disease incidence ranges from 1:100,000 to 1:40,000.
Genetika
Van der Woudeov sindrom nasljeđuje se kao autosomno dominantna bolest uzrokovana mutacijom u jednom genu sa jednakom distribucijom među spolovima. Bolest ima visoku penetrabilnost od oko 96%, ali fenotipska ekspresija varira od udubljenja donje usne sa rascjepom usne i nepca do sranja bez vidljivih abnormalnosti. Approximately 88% of VWS patients display lower lip pits, and in about 64% of cases lip pits are the only visible defect. Reported clefting covers a wide range including submucous cleft palate, incomplete unilateral CL, bifid uvula, and complete bilateral CLP. VWS is the most common orofacial clefting syndrome, accounting for 2% of CLP cases.
Većina slučajeva VWS uzrokovana je haploinsuficijencijama zbog mutacija u genu regulatornog faktora 6 interferona (IRF6) na hromosomu 1,  u regiji 1q32-q41, poznatoj kao VWS lokus 1. Drugi, manje uobičajen, uzročni lokus se nalazi na poziciji 1p34, poznat kao VWS lokus 2 (VWS2). Noviji rad je pokazao da je GRHL3 gen VWS2. Grhl3 je nizvodno od Irf6 u genu za oralni epitel, što ukazuje na zajednički molekulni put koji vodi do VWS. Prethodni rad je također predložio WDR65 kao gen-kandidata. IRF6 sadrži dva nekodirajuća i sedam kodirajućih egzona i dio je porodice od devet transkripcijskih faktora sa visoko konzerviranim domenom vezivanja heliks-petlja-heliks DNK, zvanom domen vezivanja: regulatorni faktor Smad-interferon (SMIR). Mutacije u kodirajućim ili nekodirajućim egzonima IRF6 mogu dovesti do Van der Woudeovog sindroma. Zbog širokog spektra ekspresivnosti, također se vjeruje da drugi neidentifikovani lokusi doprinose razvoju bolesti. Primjer jasne fenotipske varijabilnosti našla je studija monozigotnih blizanaca koju su proveli Jobling et al. (2010). Dvije monozigotne blizanke imale su istu mutaciju IRF6-a; međutim, blizanac A rođen je sa bilateralnim rascjepom usne, dok je blizanac B imao bilateralne usne i nije imao orofacijalni rascjep. Objema blizancima dijagnosticiran je VWS. Otac blizanaca je sam imao udubljenja na usnama i porodičnu istoriju CLP, CP, CL i/ili udubljenja na usnama. Objema blinakinjama dijagnosticiran je VWS. Za sve egzone IRF6 urađena je mplifikacija polimeraznom lančanom reakcijom (PCR), a u egzonu 4 otkrivena je misens mutacija. Tirozin u normalnom proteinu na ovoj poziciji je konzerviran kod sisara, žaba i kokoši, pa se, uprkos činjenici da je to ranije bila neprijavljena mutacija, očekivalo da će biti štetna. Ova studija nije prvi slučaj pojave različitih fenotipova između monozigotnih blizanaca. Mogući uzroci fenotipske varijabilnosti uključuju varijacije u unutarmaterničnom okruženju, epigenetičke razlike ili slučajne efekte.
Patofiziologija
O udubljenjima na usnama je prvi put prijavio Demarquay 1845. koji je mislio da su to udubljenja napravljena gornjim sjekutićima. Danas je poznato da se javljaju tokom embriogeneze zbog 'mutacija IRF6. Na 32. dan embrionskog razvoja postoje četiri centra rasta donje usne, podijeljena sa dva bočna žlijeba i jednim medijanom. Do 38. dana normalnog razvoja, žljebovi nestaju. Međutim, kada je rast mandibulskog nastavka poremećen, nastaje udubljenje usne. Usnene jamice počinju da se razvijaju 36. dana. Rascjep usne počinje da se razvija 40. dana, a rascjep nepca 50. dana razvoja.
Postoje tri vrste usnenih udubljenja, koja se klasificiraju prema njihovoj lokaciji: gornja srednja linija, komisurna i donjeusnena. Najčešći fenotip su dvije simetrične jame donje usne koje flankiraju s obje strane srednje linije u bilateralnim paramedijalnim sinusima. Donje usne mogu biti bilateralno, jednostrano ili medijalno asimetrične. Pojava jednuusnih udubljenja smatra se nepotpunom ekspresijom i obično se javlja na lijevoj strani donje usne. Postoje i tri različita oblika za usne, a najčešći su kružni ili ovalni; manje uobičajeni oblici uključuju proreze ili poprečne. Jamice se protežu u mišić orbicularis oris, završavajući slijepim vrećicama okruženim sluzim žlijezdama. U nekim slučajevima sluz se izlučuje kada se mišići kontrahiraju.
Dijagnoza
Klinička dijagnoza zasnovana na orofacijalnim rascjepima i usnama obično se javlja ubrzo nakon rođenja. Određene defekte može biti teško dijagnosticirati, posebno submukozni rascjep nepca. Ovaj oblik CP ne može se otkriti osim palpacijom prstima, jer je sluznica koja pokriva nepce netaknuta, ali mišići ispod su izgubili svoje odgovarajuće pričvršćenje. Problemi s hranjenjem, oštećen govor i gubitak sluha su simptomi submukoznog rascjepa nepca. Nadalje, otprilike 15% slučajeva VWS-a sa orofacijalnim rascjepom, u odsustvu istaknutih udubljenja usana, ne može se lahko razlikovati od onih koji nisu -sindromski oblici orofacijalnog rascjepa. Zbog toga je veoma važno pažljivo pregledati ove pacijente, kao i njihove rođake da li postoje udubljenja na usnama, posebno kada postoji porodična istorija mešovitih rascepa, kako bi se postavila dijagnoza VWS. Stomatolozi također mogu imati važnu ulogu u dijagnosticiranju slučajeva koji nisu otkriveni pri rođenju, jer otkrivaju hipodonciju koja se obično povezuje sa VWS. Pacijentima najčešće nedostaju gornji drugi pretkutnjaci, zatim donji drugi pretkutnjaci i gornji bočni sjekutići. Odsustvo ovih zuba može igrati ulogu u sužavanju zubnih lukova.
Klinički znakovi uočeni kod VWS-a slični su onima sindroma potkoljeničnnog pterigija (PPS), koji je također autosomno dominantna bolest. Otprilike 46% oboljelih osoba ima rupice na usnama; ostale karakteristike uključuju genitalne abnormalnosti, abnormalnu kožu u blizini noktiju, sindaktiliju prstiju na šakama i stopalima, i prepletenu kožu. Bolest je također uzrokovana mutacijama u IRF6; međutim, oni se javljaju u domenu "IRF6" koji veže DNK i rezultiraju dominantnim negativnim efektom, u kojem mutirani faktor transkripcije IRF6 ometa sposobnost kopije divljeg tipa da funkcionira, u slučaju heterozigotnih osoba.
Genetičko savjetovanje
Genetičko savjetovanje za VWS uključuje diskusiju o prijenosu bolesti na autosomno dominantan način i mogućnostima penetracije i ekspresije kod potomstva. Autosomna dominacija znači da pogođeni roditelji imaju 50% šanse da prenesu svoj mutirani „IRF6“ alel njihovom djetetu. Nadalje, ako pacijent s rascjepom na usnama ima udubljenja na usnama, on ili ona imaju deset puta veći rizik da će imati dijete sa rascjepom usne sa ili bez rascjepa nepca, nego pacijent koji nema udubljenja na usnama. Tipovi rascjepa između roditelja i pogođene djece značajno su povezani; međutim, različiti tipovi rascjepa mogu se pojaviti horizontalno i vertikalno unutar istog rodoslova. U slučajevima kada je rascjep jedini simptom, mora se uzeti kompletna porodična anamneza kako bi se osiguralo da pacijent nema nesindromski rascjep.
Liječenje
Usnene jamice mogu se hirurški ukloniti bilo iz estetskih razloga ili zbog nelagode zbog upale uzrokovane bakterijskim infekcijama ili hroničnim izlučivanjem pljuvačke, iako je u rijetkim slučajevima došlo do spontanog skupljanja usnica. Također je prijavljeno da hronična upala uzrokuje karcinom skvamoznih ćelija. Neophodno je potpuno ukloniti cijeli kanal usne jame, jer se mogu razviti mukoidne ciste ako se ne uklone mukozne žlijezde. Moguća nuspojava uklanjanja udubljenja usana je labav mišić usana. Ostala stanja povezana sa VWS-om, uključujući CL, CP, urođene srčane mahane, itd. hirurški se koriguju ili na drugi način liječe kao što bi bila da nisu sindromna.
Agusta A 109
AgustaWestland AW109  je produkt analize tržišta sprovedene od strane firme Agusta započete 1965. godine. Ovaj laki, prije svega za civilnu upotrebu koncipirani helikopter, se počinje izručivati od 1976. godine. Agusta AW109 se prije svega koristi kao laki putnički helikopter, ali i kao sanitetski transporter. Na vojnom sektoru se koristi kao laki izviđački helikopter, prije svega u visokim i vrućim regijama. Na osnovu ovog helikoptera je za vojne potrebe konstruiran Agusta A 129.
13. maj
13. maj / svibanj (13. 5) jest 133. dan godine po gregorijanskom kalendaru (134. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 232 dana.
NGC 6141
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Evropsko prvenstvo u atletici 2016 – 400 m (muškarci)
Takmičenja na 400 m za muškarce na Evropskom prvenstvu u atletici 2016. održana su 6, 7. i 8. jula na Olimpijskom stadionu u Amsterdamu. Takmičenje je bilo podijeljeno u tri faze: kvalifikacije, polufinale i finale. Najboljih devet takmičara imalo je osigurano direktno učešće u polufinalu. Martyn Rooney iz Velike Britanije s najbržim vremenom u finalu 45.29 sek. osvojio je zlatnu medalju. Pavel Maslák iz Češke osvojio je srebro, dok je Liemarvin Bonevacia iz Holandije osvojio bronzanu medalju.
Raspored
Sva vremena prikazana su po lokalnom vremenu (CEST/UTC +2).
Kvalifikacije
Kvalifikacijska utrka održana je 6. jula 2016. u 13:35 (CEST). Prva četiri takmičara u svakoj grupi (Q) i sljedeća tri najbrža (q) plasirali su se u polufinale. Prema propozicijama takmičenja najboljih 9 takmičara nije učestvovalo u kvalifikacijama.
Polufinale
Polufinalna utrka održana je 7. jula 2016. u 16:45 (CEST). Prva dva takmičara u svakoj grupi (Q) i sljedeća dva najbrža (q) plasirali su se u finale.
Finale
mini|desno|250px|[[Martyn Rooney, pobjednik finalne utrke]] Finalna utrka održana je 8. jula 2016. u 19:50 (CEST).
Fluoridna kiselina
Fluoridna kiselina je vodeni rastvor fluorovodika. To je bezbojna pušljiva tečnost, jako korozivna i nagrizajuća. Rastvara većinu metala (osim zlata i platine), staklo, organske materije. Njene zagušljive pare su jako opasne.
Osobine
Fluoridna kiselina ima sposobnost da rastvara staklo, reakcijom sa silicij-dioksidom, glavnom komponentom stakla: Zbog ove osobine, fluoridna kiselina se ne smije držati u staklenom posuđu, već u polietilenskim ili teflonskim posudama. Fluoridna kiselina disocira po reakciji: Kada se koncentracija približava 100%, dolazi do povećanja kiselosti zbog reakcije:
Upotreba
Koristi se u industriji stakla i za čišćenje metala. U industriji čeličnih odliva se koristi za čišćenje i uklanjanje pijeska. Dobija se tretiranjem kalcij-fluorida ili fluorita sumpornom kiselinom.
Sigurnost
Fluoridna kiselina je korozivna i kontaktni otrov. Pri radu sa njom je potreban daleko veći oprez, nego sa ostalim mineralnim kiselinama. Ukoliko dospije na kožu stvara bolne rane, koje teško zarastaju, iako u početku ne djeluju toliko bolno (zbog utjecaja na nervne funkcije). Rane se tretiraju ispiranjem vodom i 2,5%-tnim kalcij-glukonatom u obliku gela.
Atomsko jezgro
mini|desno|200px|Model atomskog jezgra Atomsko jezgro izgrađeno je od protona i neutrona. Ukupni naboj samog jezgra je pozitivan i zavisi od broja protona. U periodnom sistemu elemenata atomi su poredani upravo po broju protona u jezgri, odnosno atomskom broju koji je naznačen u lijevom donjem indeksu (pr. 1H).
Suma masa protona i neutrona naziva se maseni broj, izražen je u jedinici unificirane atomske mase [u] i naznačen je u lijevom gornjem indeksu (pr. 1.008H).
Indigo
mini|Ekstrakt indiga iz biljke Indigo je boja koja se dobija iz biljaka Indigofera tinctoria (Indija) i Isatis tinctoria (Evropa). Biljka se natapa u vodi, a zatim se indigo odvaja u obliku pahuljica i presuje. Od 45 kg biljke se proizvede oko 0,1 kg indiga. Koristi se za bojenje džinsa. Indigo-crveno (indirubin) se proizvodi ekstrakcijom u organskim rastvaračima. Indigo-smeđe je nečistoća koja nastaje prilikom proizvodnje indiga, ali nema utjecaja na bojenje.
576.
Godina 576. (DLXXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 576. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Bila (Livno)
Bila je naseljeno mjesto u gradu Livnu, Bosna i Hercegovina. Naselje Bila je smješteno u južnom dijelu Livanjskog polja, nedaleko od Lipinog jezera, uz magistralni put Livno - Split, gdje se ravnica naglo širi u gotovo nepregledno prostranstvo plodnih oranica i livada.
Disprozij
Disprozij je hemijski element sa simbolom Dy i atomskim brojem 66. To je rijetki zemni element, metalnog srebrenastog sjaja. Disprozij se ne može naći u prirodi u elementarnom stanju, već je prisutan u brojnim mineralima kao što je ksenotim. Prirodna izotopska smjesa disprozija sastavljena je iz sedam izotopa među kojima najviše ima izotopa 164Dy.
Ovaj element prvi je otkrio Paul Émile Lecoq de Boisbaudran 1886, ali u svom čistom elementarnom obliku nije dobijen sve do razvoja ionsko-izmjenjivačkih tehnika 1950tih. Disprozij se koristi u relativnom malo aplikacija, uglavnom tamo gdje se ne može zamijeniti nekim drugim hemijskim elementima. Najčešće se upotrebljava zbog svog vrlo velikog poprečnog presjeka apsorpcije termalnih neutrona, što ga čini pogodnim za kontrolne šipke u nuklearnim reaktorima, kao i zbog velike magnetske susceptibilnosti. Također se koristi i u uređajima za pohranjivanje podataka, te kao sastojak terfenola-D. Rastvorljive soli disprozija su slabo otrovne, dok se njegove nerastvorljive soli ne smatraju otrovnim.
Historija
Godine 1878. u rudama erbija pronađeni su oksidi elemenata holmija i tulija. Francuski hemičar Paul Émile Lecoq de Boisbaudran, dok je 1886. u Parizu radio sa holmij-oksidom, iz uzorka je izdvojio disprozij-oksid. Njegova procedura za izdvajanje disprozija uključivala je rastvaranje disprozij-oksida u kiselinama, zatim dodavanje amonijaka kako bi se istaložio hidroksid. Tek nakon više od 30 pokušaja uspio je izolirati element disprozij iz njegovog oksida. Novom elementu dao je ime dysprosium od grčkog disprositos (δυσπρόσιτος), što približno znači "(onaj) koji se teško dobije". Ipak, element u relativno čistom obliku nije dobijen sve do razvoja ionsko-izmjenjivačkih tehnika koje je razvio Frank Spedding sa saradnicima na Državnom univerzitetu Iowe početkom 1950tih.
Fizičke
thumb|lijevo|180px|Izuzetno čisti dendriti disprozija, veličine 2x2 cm Disprozij je rijetki zemni element, sa metalnim, svijetlo srebrenim sjajem. Dosta je mehak, tako da se može rezati nožem, te mašinski obrađivati bez iskrenja, čak i kada nema hlađenja pri obradi. Fizičke osobine disprozija značajno se mijenjaju ako su u njemu prisutne čak i najmanje količine nečistoća drugih elemenata i supstanci.
Disprozij i holmij imaju najveći magnetsku propustljivost (snagu) od svih elemenata, a naročito pri vrlo niskim temperaturama. Disprozij ima vrlo jednostavno feromagnetno uređenje na temperaturama ispod 85 K (−188,2 °C). Na temperaturama iznad toga, prelazi u spiralno antiferomagnetno stanje u kojem su svi atomski momenti u određenom sloju bazične ravni paralelni, orjentirani pod nepromjenjivim uglom prema momentima susjednih slojeva. Ovako neobičan antiferomagnetizam se transformira u neuređeno (paramagnetno) stanje pri temperaturi od 179 K (−94 °C).
Hemijske
Metalni disprozij polahko potamni u prisustvu zraka i lahko sagorijeva dajući disprozij(III)-oksid:
Ovaj element je dosta elektropozitivan i sporo reagira s hladnom vodom (a mnogo brže s vrelom) gradeći disprozij-hidroksid:
Disprozij burno reagira sa svim halogenim elementima na temperaturi iznad 200 °C:
Također se lahko rastvara u razrijeđenoj sumpornoj kiselini gradeći rastvore koji sadrže žute Dy(III) ione u obliku kompleksa [Dy(OH2)9]3+:
Nastali spoj, disprozij(III)-sulfat, je izrazito paramagnetičan.
Izotopi
Disprozij u prirodi sastavljen je iz sedam izotopa: 156Dy, 158Dy, 160Dy, 161Dy, 162Dy, 163Dy i 164Dy. Za sve ove izotope smatra se da su stabilni, mada se izotop 156Dy raspada alfa raspadom s vremenom poluraspada od preko 1 godina. Od prirodnih izotopa, najzastupljeniji je 164Dy sa udjelom od 28%, a slijedi izotop 162Dy sa 26%. Najmanje je zastupljen izotop 156Dy sa 0,06% udjela.