cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antalya (pokrajina)
Najbrže je rastuća Pokrajina po pitanju rasta broja stanovnika a koji je iznosio 4,17% na godišnjem nivou, za period 1990. - 2000. što je mnogo više u odnosu na nacionalni prosjek od 1,83%. Ovaj rast je viši zbog povećanog stepena urbanizacije, posebno vođene turizmom i drugim uslužnim sektorima zastupljenim na obalama ove pokrajine.
Glavni grad pokrajine je Antalya, grad sa populacijom od 1.001.318. stanovnika.
Rojnići
Rojnići (ital. Roinici) su naseljeno mjesto u sastavu općine Barban, Istarska županija, Republika Hrvatska.
Antalya (pokrajina)
Turizam
Antalya je centar turizma Turske i privlači oko 30% stranih turista od ukupno njih koji posjećuju Tursku. Antalya je bila i treći najposjećeniji grad na svijetu gledajući broj međunarodnih dolazaka u 2011. godini. Najveći je turski odmarališni grad na moru. Prostire sa na obalama Sredozemnog mora, sa dužinom obale od oko 657 km, brojnim plažama, lukama i starim gradovima koji se mogu naći širom pokrajine, uključujući i Ksantos, antički grad upisan na listu svjetske baštine.
Rojnići
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Rojnići su imali 42 stanovnika.
Napomena: ''U 1857. i 1869. podaci su sadržani u naselju Orihi, a u 1921. i 1931. u naselju Kožljani.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Rojnići je imalo 61 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Rokselana
Rokselana (dr.imena: Haseki Hurem sultanija, Hurem sultanija, Aleksandra Lisovska ili Anastasija Lisovska, Roksolona, Ruzijak, Rosa ili Ruskinja) je bila omiljena žena osmanlijskog sultana Sulejmana I i majka šestoro njegove djece. Rokselana je rođena kao seljanka u jednoj maloj ukrajinskoj porodici. Smatra se jednom od najmoćnij ljudi 16. vijeka i jednom od najmoćnijih u historiji cijelog svijeta. Imala je veliki uticaj na moć Osmanlijskog Carstva, a također je igrala i glavnu ulogu u državnim aferama. Stara Rokselana je umrla u Istanbulu, u sobi na jednom krevetu od vodene bolesti. O njenom životu danas postoji puno biografskih teorija.
Djetinjstvo
O njenom djetinjstvu se zna vrlo malo. Prema jednoj od svih biografskih tvrdnji, Rokselana je rođena na samom početku 16.vijeka, negdje oko 1500 ili 1506, u Rogatinu, malom karpatskom naselju, negdje u zapadnoj Ukrajini. Prema vjeri, je rođena kao pravoslavna ukrajinka Aleksandra Anastasija Lisovska. Njen otac Gavrilo Lisovski, je bio sveštenik pravoslavne ukrajinske crkve. Ona je bila porijeklom iz oblasti zvane Rutenije (zvana i Crvena Rusija), iz Rusije, s teritorija današnje Ukrajine. Imala je dugu vatreno-crvenu kosu, mali prćasti nos i ljupko lice. Oko 1520, u njen rodni grad su upali Krimski Tatari, pljačkaši koje su je zarobili i odveli u ropstvo na Krim. Ondje ju je kupio otomanski vezir iz Grčke, Ibrahim-paša a kao bela roblje, je Rokselana dovedena u Istanbul. Našla se u haremu, koji je obuhvatao oko 300 robinja.
Život na dvoru
Malo kasnije, nakon dolaska na dvor, je Rokselana privukla pažnju sultana Sulejmana I, s kojim je kasnije postala zvanična supruga. Sulejman je bio sin sultana Selima I, i njegove supruge Hafse Hatun, koja je bila kćerka tatarskog kana s Krima, Mengli Giraja. Sulejman je Aleksandri dao novo ime Hurem. Tako je iz pravoslavlja, prešla na islam. Osim toga je postala jedina njegova supruga. Zajedno su imali šestoro djece. uz to je bila vrlo pametna i inteligentna, s čime je privukla svakoga na dvoru. Sulejmanova prva supruga je bila Mahidevran sultanija, s kojom je Rokselana imala česte konflikte. Neprijateljstvo između njih dvije je kontrolirala Sulejmanova majka Hafsa. No nakon njene smrti, je neprijateljstvo između Hurem i Mahidevran sve više raslo. Kulminacija se dogodila kada je u haremu izbila tuča između dvije sultanije. Rezultat tuče je bila pobjeda Mahidevran nad Hurem. Razbješnjeli Sulejman je izbacio Mahidevran iz dvora, te je poslao da živi sa njihovim sinom Mustafom. Sulejman i Rokselana su zvanični supružnici postali 1530, a to je bio događaj kojim je Sulejman osramotio cijelu dinastiju Osmana.
Porodica
Rokselana i Sulejman su imali šestoro djece, od kojih je bilo petoro dječaka i jedna djevojčica. Njihovo prvo dijete je bio Mehmet, zatim Mihrimah, onda Abdulah, Selim, Bajazit a na kraju Džihangir.
Posljednje godine života i smrt
Posljednje godine života, je Rokselana provela u carstvu Osmana. Preminula je 18. aprila, 1558, od vodene bolesti. Našli su je mrtvu u krevetu dok je spavala. Nakon Rokselanine smrti, Sulejman više nije imao drugu ženu. Nadživjeo ju je osam godina, nakon čega je i on umro u njegovom posljednjem pohodu. Rokselana je danas zapisana kao jedna od onih, koji su mijenjali historiju svijeta. Poznata je u literaturi, slikarstvu, politici...
Kladje (Samobor)
Kladje je naseljeno mjesto u sastavu grada Samobora, Zagrebačka županija, Republika Hrvatska.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Kladje je imalo 829 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Kladje je imalo 699 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Moravče (Slovenija)
mini|280px|Moravče, rimokatolička crkva "Sv. Martin" Moravče su naseljeno mjesto i općina u Sloveniji, u regiji Srednjoj Sloveniji.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Domžale.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, općina Moravče je imala 5.033 stanovnika, od čega u samim Moravčama 903.
Općina Moravče
Napomena: Nastala iz stare općine Domžale.
Moravče (naseljeno mjesto)
Napomena: ''U 1952. povećano za naselje Trzen koje je ukinuto. U 2007. izvršena je manja razmjena teritorija između naselja Češnjice pri Moravčah i Moravče.''
Teobald VI od Bloisa
Teobald (fr. Thibaut) (? – 1218) bio je grof Bloisa i Clermont-en-Beauvaisisa (1205 – 1218) u Francuskoj. 150px|mini|Prikaz Teobalda koji je načinio [[François Roger de Gaignières]] Njegov otac je bio Luj I od Bloisa, sin Teobalda V i Alise Francuske.
Majka mu je bila Katarina od Clermont-en-Beauvaisisa.
Teobald je imao dvije supruge:
Nije imao djece niti sa jednom suprugom.
U Kastilji se Teobald borio sa Maurima, ali se zarazio gubom i vratio kući, gdje je živio u dvorcu u La Ferté-Villeneuilu dosta povučeno. Prodao je Clermont-en-Beauvaisis kralju Francuske, a Blois je ostavio svojim tetkama Margareti i Izabeli.
Adaptivna radijacija
Adaptacijska radijacija ili adaptivna radijacija – u evolucijskoj biologiji – je proces u kojem organizmi diversificiraju brzo u mnoštvo novih oblika, naročito kada se promjene uvjeti okruženja ili postanu dostupni novi resurs, što stvara nove izazove, tj. kada postoje ili se otvaraju nove ekološke niše ili adaptivne zone. Počevši s nedavnog zajedničkog pretka, ovaj proces rezultira u specijaciju i fenotipske adaptacije niza vrsta, koje se ispoljavaju u različitim morfološkim i fiziološkim osobinama putem kojih mogu da iskoriste niz divergentnih okruženja.
Adaptivna radijacija je karakterističan primjer kladogeneze pa se može grafički prikazati na slici kao "grm" ili kladus, koegzistirajućih vrsta (na stablu života ). Karipski gušteri su posebno zanimljiv primjer adaptivne radijacije. Na Havajima su proučeni vrlo izolovani i brojni primjeri adaptivne radijacije. Izuzetan primjer adaptivne radijacije su ptičje vrste havajskih mednnica. Putem prirodne selekcije, ove ptice su se relativno brzo prilagodile i konvergentno evoluirale u različitim sredinama Havajskih otoka.
Zbog dramatičnih efekata na bioraznolikost populacija, sprovedena su mnogo istraživanja adaptivne radijacije. Međutim, potrebno je više studija, posebno zbog toga da bi  u potpunosti razumili efekti mnogih faktora koji utiču na adaptivnu radijaciju. Empirijski i teorijski pristupi su od pomoći, iako svaki od njih ima svoje nedostatke. Kako bi se pribavio što veći skup odgovarajućih podataka, moraju biti integrirani empirijski i teorijski pristupi.
Konvencija o statusu izbjeglica
Ženevska konvencija o izbjeglicama iz 1951. godine je i danas osnova na kojoj počiva međunarodno pravo za izbjeglice. Sporazum o pravnom položaju izbjeglica usvojen je 28. jula 1951. na vanrednoj konferenciji UN-a u Ženevi. Na snagu je stupio tek 1964. godine. 1967. je Konvencija o izbjeglicama dopunjena Protokolom o pravnom položaju izbjeglica.
Adaptivna radijacija
Identifikacija
Četiri funkcije mogu se koristiti za identifikaciju adaptivne radijacije:
Uzroci inovacija
Razvoj evolucijskih novosti može omogućiti diverzifikaciju kladusa,  stvaranjem novih područja i okvira morfoloških prilagodbi. Klasičan primjer je evolucija četvrte kvržice sisarskih zuba. Ova osobina omogućava ogromne porast rasponu prehrambenih izvora, što je povećalp broj ekoloških niša koje su na raspolaganju sisarima. To je. nekoliko puta, omogućilo pojavu različitim grupam u kenozoiku, nakon čega je svaki put odmah slijedila njihova adaptivna radijacija. Ptice su ostvarile druge načine radijacije, jer je evolucija letenja otvorila nove mogućnosti za razvoj i divergenciju, odnosno pokretanje adaptivne radijacije. Ostali primjeri uključuju placentalne trudnoće (za sisara sa posteljicom), ili dvonožnu lokomociju (u hominina).
Konvencija o statusu izbjeglica
Konvencija iz 1951. štiti izbjeglice. Definiše izbjeglicu kao osobu koja nalazi se izvan zemlje svog državljanstva ili uobičajenog boravišta; ima osnovan strah od progona zbog njegove ili njene rase, vjere, nacionalnost, pripadnost pojedinoj društvena grupa ili političko mišljenje; i ne može ili ne želi da mu pomogne - ili sebe zaštite toga zemlju, ili da se tamo vrate, iz straha progona. Ljudi koji ispunjavaju ovu definiciju imaju prava i obavezani su prema dužnostima sadržanim u konvenciji.
Izbjeglice u savremenom svijetu
Stvarnosti sukoba, nasilja i progona i dalje izazivaju raseljavanje. Zaštita izbjeglica i dalje je hitno potrebna onima koji su prisiljeni napustiti svoje zemlje. Konvencija iz 1951. i njen Protokol iz 1967. jedini su globalni pravni instrumenti koji eksplicitno pokrivaju najvažnije aspekte života izbjeglice. Prema njihovim odredbama, izbjeglice zaslužuju, kao minimum, iste standarde tretmana koje uživaju drugi strani državljani u datoj zemlji i, u mnogim slučajevima, isti tretman kao državljana. Konvencija iz 1951. također prepoznaje međunarodni obim izbjegličkog problema i važnost međunarodne solidarnosti i saradnje u pokušajima da se oni riješe. Konvencija iz 1951. pokazala je izuzetnu otpornost u posljednjih 60 godina jer su se priroda sukoba, kao i obrasci migracije promijenili. Međunarodni sistem zaštite izbjeglica pomogao je zaštiti miliona ljudi u raznim situacijama. Sve dok se ljudi nastavljaju progoniti, postojat će potreba za Konvencijom iz 1951. i njenim Protokolom iz 1967.
Adaptivna radijacija
Primjer Darwinovih zeba
Najpoznatiji klasični primjer adaptivne radijacije je evolucijska divergencija Darvinovih zeba. Mnogi evolucijski biolozi su uočili da da fragmentirani pejzaž često može biti izvrsna  lokacija za pojavu  adaptivne radijacije. Smatra se da je razlika u geografskom položaju širom nepovezanog krajolika, kao što su otoci, promoviraju takve diversifikacije. Darwinove zebe zauzimaju fragmentirano otočje Galapagos i evoluirale su u više različitih vrsta koje se razlikuju u ekologiji, pjevanju i morfologiji, a posebno veličini i obliku njihovih kljunova. Očigledna objašnjenja ovih razlika je alopatrijska specijacija, koja se javlja kada populacije iste vrste postanu geografski izolirane i razvijaju se odvojeno. Zbog toga što su populacije zeba bile dugo podijeljene među otocima, ptice su evoluirale odvojeno, tokom nekoliko miliona godina. Međutim, to ne uzima u obzir činjenicu da se mnoge vrste javljaju i u simpatriji, tj. sedam ili više vrsta žive u istom otoku. Postavlja se pitanje zašto su se ova vrsta razdvojile kada žive u istom okruženju sa svim istim resursima. Nakon Darwina je predloženo da se specijacija ovih zeba događala u dva dijela: početni, lako uočljivi, alopatrijski, praćen manje jasnim simpatrijskim, koji je također bio u funkciji adaptivne radijacije. To se u velikoj mjeridesilo favoriziranjem osobene specijalizacije na svakom otoku.
25. saziv parlamenta Turske
Preliminarni rezultati su sljedeći:
Kukenberk
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Kukenberk je imao 40 stanovnika.
Zagoni (Bijeljina)
Zagoni su naseljeno mjesto u gradu Bijeljini, Bosna i Hercegovina.
Rijeka Koprivnička
Rijeka Koprivnička je naseljeno mjesto u sastavu općine Sokolovac, Koprivničko-križevačka županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Koprivnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Rijeka Koprivnička je imala 68 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Rijeka Koprivnička je imalo 111 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Vukovje (Pesnica)
Vukovje je naseljeno mjesto u sastavu općine Pesnica, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazilo se u sastavu stare općine Maribor.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Vukovje je imalo 350 stanovnika.
Napomena: ''U 1952. povećano za naselje Koprivnik koje je ukinuto.''
Karim Zaimović
Karim Zaimović (Sarajevo, 6. maj 1971. - Sarajevo, 13. august 1995.) bio je bosanskohercegovački novinar i pisac. Nakon završetka sarajevske Prve gimnazije 1989. godine i odsluženja vojnog roka upisuje Akademiju likovnih umjetnosti, sa koje poslije nekoliko mjeseci prelazi na studij komparativne književnosti Filozofskog fakulteta u Sarajevu.
Biografija
Od najranije mladosti intenzivno se bavi crtanjem i čitanjem naročito književnosti. U tim godinama kod njega se razvija velika ljubav prema stripu zahvaljujući kojoj izrasta u poznavaoca domaćeg i svjetskog stripa, tako da je napisao više članaka kritika, osvrta i recenzija iz ove oblasti. Sa nepunih 15 godina se počinje baviti novinarstvom, sarađuje na Radio Sarajevu). Piše o filmu, stripu, likovnoj umjetnosti i kulturi općenito, u mnogim časopisima, nedjeljnim i dnevnim listovima: Naši dani, Lica, Vidici, Quorum, Kvadrat, Patak, Slobodna Dalmacija, Nedjeljna Dalmacija, Književna revija, Mladina, Start, Erasmus, Oslobođenje, Večernje novine, Avaz, Ven, Sineast, Fantom slobode, Dani. Bio je stalni saradnik Nezavisnog radija Zid, a u prijeratnom periodu povremeno je sarađivao na Trećem programu TV –Sarajevo i programima Radio Sarajeva. Sve vrijeme rata proveo je u Sarajevu. Nakon demobilizacije iz Armije Republike Bosne i Hercegovine, u magazinu Dani uređuje oblast kulture. Sa Semezdinom Mehmedinovićem pokreće časopis za kulturu Fantom slobode u kojem obavlja dužnost zamjenika glavnog urednika. Piše pripovijetke i scenarija. Ostala su mu u rukopisu, nedovršena, dva romana. Umro je 13. augusta 1995. od posljedica ranjavanja – kao civilna žrtva granatiranja Sarajeva.
Fondacija
1996. godine osnovana je Fondacija Karim Zaimović radi očuvanja imena i djela Karima Zaimovića. Osnivači Fondacije su bili Nezavisni magazin Dani iz Sarajeva, Radio Zid iz Sarajeva, Nezavisna unija profesionalnih novinara iz Sarajeva, izdavačka kuća SAF iz Celja, te porodica Zaimović, a u svrhu stipendiranja studenata sa izrazitim talentom iz oblasti kulture, umjetnosti, književnosti i novinarstva, kao i pružanja pomoći mladim talentima.
Jatropha
Jatropha je rod cvjetnica u porodici mlječika (Euphorbiaceae). Ime potiče od grčke riječi ἰατρός (iatros) = ljekar + τροφή (trophe) = ishrana, dok se uobičajeno ime može shvatiti kao ljekoviti orah ili koprivasta mlječika. Rod uključuje oko 170 vrsta sukulentnih biljaka, grmova i drveća (neki su listopadne, kao što je  Jatropha curcas ). Većina njih su nativne u Americi, sa 66 vrsta koje su nađene u Starom Svijetu. Vrste ovog roda imaju razdvojene muške i ženske cvjetove, tj. biljke su dvodomne. Kao i mnogi drugi predtavnici porodice Euphorbiaceae, Jatropha sadrži visoko toksičične supstance.
U 2007., Goldman Sachs je naveo Jatropha curcas kao jednog od najboljih kandidata za buduću proizvodnju biodizela. Otporna je na sušu i štetočine, a daje i sjemenke koje sadrže 27-40% ulja, prosječno 34,4%. Preostali kolač nakon cijeđenja sjemena, odnosno vađenja biodizela, mogao bi poslužiti za proizvodnju energije. Međutim, nasuprot njihovoj učestalosti i upotrebi za proizvodnju ulja, kao i reklamiranja]], ni jedna od Jatropha  vrsta nije odgovbarajuće pripitomljena. Posljedica toga je njihova varijabilna produktivnost, a dugoročni uticaj kvaliteta tla i okoliša je nepoznat. Igbinosa i kolege (2009.) demonstrirali su potencijal širokog spektra antimikrobne aktivnosti J. curcas.
Upotreba
thumb|right|300px|Jatropha pandurifolia u [[Kina|Kini ]] Stabljike  Jatropha cuneatase koriste za izradu korpi u Seri narodu u Sonori, Meksiko. Stabljike se peku, cijepaju i natapaju u razrađenom procesu, u crvenkastoj boji koja se često koristi, a koja je napravljena od korijena druge biljne vrste,  Krameria grayi . Pikantna jatrofa (Jatropha integerrima) se uzgaja kao ukrasna u tropima za kontinuirano cvatnje tamnocrvenih cvjetova. [[Buddhaina biljka Jatropha podagrica  se koristi za teniranje kože i proizvodnju crvene boje u Meksiku i na jugozapadu SAD. Također se koristi kao kućna biljka.
Ulje Jatropha curcas uglavnom se pretvara u biodizel za upotrebu u dizel motorima. Kolač (koji je nusprodukt) se može koristiti za ribe ili hranu za druge životinje (ako se detoksicira). Može biti i sirovina, kao biomasa za postrojaenja u proizvodnji električne energije, bioplina ili visokokvalitetnog organskog đubriva.
Osim toga, utvrđeno je da je Jatropha curcas može biti uzgajana u sušnim i vrućim područjima, kao što su pustinje u Egiptu, Indiji i Madagaskaru i doprinijeti smanjenju do 25 t atmosferskog CO2 po hektaru godišnje (preko 20 godišnjih perioda), dok je još proizvodnju biogoriva i suvi kolači od eksploatacije nafte. Dosad su formirane istraživačke plantaže za testiranje rezultata i provjeru održivosti ove proizvodnje.
Administrativna podjela Pakistana
Islamska Republika Pakistan je federalna država koja se sastoji od četiri pokrajine, dvije autonomne teritorije i teritorije glavnog grada Islamabada.
Historija
2010. godine, jedna od administrativnih jedinica Pakistana, Sjeverozapadno pogranično područje je preimenovano u Hajber-Pahtunvu. U 2018. u Nacionalnoj skupštini Pakistana kao i pokrajinskoj skupštini Hajber-Pahtunve usvojen je historijski zakon o spajanju FATA-e i to usvajanjem izmjena i dopuna 25. člana Ustava Pakistana. Finalizacija ovog procesa desila se 31. maja iste godine kada je Predsjednik Pakistana Mamnoon Hussain potpisao navedene izmjene ustava. Ovim izmjenama ukinut je status pokrajine Sjeverozapadno pogranično područje a ista je pripojena pokrajini Hajber-Pahtunva.
Klake
Hrvatska:
Slovenija:
IC 3829
IC 3829 (također poznat kao ESO 442-24, IRAS 12488-2730, MCG -5-30-10 i PGC 43558) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 163 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 1,90 (90 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (52 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 31. januara 1898. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Sutivanac
Sutivanac (ital. San Giovanni d’Arsa) je naseljeno mjesto u sastavu općine Barban, Istarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Pula. Kao samostalno naseljeno mjesto, Sutivanac postoji od popisa 2011. godine. Nastalo je spajanjem bivših naselja Balići II dio, Cvitići, Dolica, Gorica, Medančići i Varoš koja su ukinuta.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Sutivanac je imao 347 stanovnika. Za narodnosni sastav 1991. godine pogledati pod navedenim bivšim naseljima.
Žabutikaba
Žabutikaba (lat. Plinia cauliflora, Myrciaria cauliflora) jest voće iz porodice Myrtaceae koje raste u brazilskim saveznim državama Minas Gerais i São Paulo. Srodne vrste iz roda Myrciaria, često navođene pod istim imenom, rastu u Brazilu, Argentini, Paragvaju, Peruu i Boliviji. Drvo se uzgaja zbog svojih tamnih plodova koji se mogu jesti sirovi ili se koriste za proizvodnju pića i marmeladi. Ova biljka ima i brojna druga imena poput brazilsko grožđe, jabotikaba, jabotica, jabuticabeira, guaperu, guapuru, hivapuru, sabará i Yvapurũ.
Opis
thumb|Listovi Plinia cauliflora thumb|Plodovi žabutikabe Žabutikaba je vrlo sporo rastuće zimzeleno drvo. Mlado lišće joj je svijetle crveno-ružičaste boje, a koje sazrijevnajem postepeno prelazi u zeleno. Drvo uglavnom raste na bogatom, vlažnom i neznatno kiselom tlu. Međutim, mnogi smatraju i da zadovoljavajuće može rasti i na bazičnim, pjeskovitim zemljištima, ako se njeguje i dovoljno zalijeva. Cvjetovi su joj bijeli i rastu direktno iz stabla, što je poznato kao kauliflorija. Kod primjeraka koji nisu kultivirani, drvo može cvjetati i davati plodove samo jednom ili dva puta godišnje, a kod kultiviranih i navodnjavanih žabutikaba ono vrlo često cvjeta, a svježi plodovi mogu narasti tokom cijele godine u tropskim područjima.
Plod je bobica, vrlo debele kore, obično tri do četiri cm u promjeru. Plod je sličan zrnu grožđa sa ljepljivom opnom. On ima debelu, ružičastu koru koja obavija slatko, bijelo do blijedo ružičasto meso ploda. Unutar ploda je jedna ili više (do četiri) velike sjemenke, dosta različite u zavisnosti od vrste i varijeteta. U prodavnicama Brazila ovo voće je uobičajeno. Jedu se obično svježe, a popularnost im se može mjeriti sa grožđem u Evropi ili SAD. Plod počinje fermentirati 3 do 4 dana nakon branja, tako da se često upotrebljava za pravljenje džemova, pekmeza, jakih vina i likera. Zbog takvih osobina, svježe žabutikabe vrlo se rijetko mogu naći na tržištima izvan područjima gdje se uzgajaju. Iz ploda je izolirano i nekoliko snažnih antioksidansa i protivupalnih spojeva. Jedan od tih spojeva, jedinstven za ovu biljku je žabutikabin.
Potok Bosiljevski
Potok Bosiljevski je naseljeno mjesto u sastavu općine Bosiljevo, Karlovačka županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Duga Resa.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Potok Bosiljevski je imao 5 stanovnika.
Napomena: ''Do 1900. iskazivano pod imenom Potok.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Potok Bosiljevski je imalo 27 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Ljubstava
Ljubstava je naseljeno mjesto u sastavu općine Videm, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Ptuj.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Ljubstava je imala 74 stanovnika.
Slobodni elektronski par
U hemiji, usamljeni par ili slobodni elektronski par, odnosi se na par valentnih elektrona koji se ne dijele s drugim atomom u kovalentnoj vezi (IUPAC-ova definicija u Zlatnoj knjizi (Gold Book) Ponekad se naziva i nepodijeljeni par ili nevezujući par.  Usamljeni parovi nalaze se u najudaljenijem elektronskom omotaču atoma. Mogu se identificirati pomoću Lewisove strukture. Elektronski parovi se stoga smatraju usamljenim parovima ako su dva elektrona uparena, ali se ne koriste u hemijskoj vezi. Dakle, broj usamljenog parova elektrona plus broj  vezujući elektroni jednak je ukupnom broju valencija elektrona oko atoma.
Koncept usamljenog para koji se koristi u teoriji odbijanja elektronskih parova valentne ljuske (VSEPR teorija) objašnjava oblike molekula. Oni su takođe navedeni u hemiji Lewisovih kiselina i baza. Međutim, hemičari ne smatraju sve nevezujuće parove elektrona usamljenim parovima. Primjeri su prijelazni metali kod kojih nevezujući parovi ne utječu na molekulsku geometriju i za koje se smatra da su stereohemijski neaktivni. U molekulnoj teoriji orbitala (potpuno delokalizirane kanonske orbitale ili lokalizirane u nekom obliku), koncept usamljenog para je manje različit, jer korespondencija između orbitale i komponenata Lewisove strukture često nije jednostavna. Ipak, zauzete nevežuće orbitale (ili orbitale uglavnom nevezujućeg karaktera) često se identificiraju kao usamljeni parovi. Jednostruki usamljeni par može se naći s atomima u dušičnoj grupi, kao što je dušik u amonijaka, a dva usamljena para mogu se naći s atomima u halkogenu. Skupina poput kisika u vodi i halogena može nositi tri  usamljena para kao što je hlorovodik.
U VSEPR-teoriji elektronski parovi na atomu kisika u vodi čine vrhove tetraedra sa usamljenim parovima na dva od četiri vrha. H–O–H ugao veze je 104,5°, manje od 109° predviđenih za tetraedarski ugao, a to se može objasniti odbojnom interakcijom između usamljenih parova. Predloženi su različiti računarski kriteriji za prisustvo usamljenih parova. Iako sama gustoća elektrona ρ (r) uglavnom ne pruža korisne smjernice u tom pogledu, otkriva se Lplaceova gustoća elektrona i jedan od kriterija za lokaciju usamljenog para je gdje je L (r) = –  ∇2 ρ (r) lokalni maksimum. Minimum elektrostatskog potencijala V (r) je drugi predloženi kriterij. Još jedan uzima u obzir funkciju lokalizacije elektrona (ELF).
Stereogeni usamljeni parovi
Usamljeni par može doprinijeti postojanju hiralnosti u molekuli, kada se sve tri druge grupe vezane za atom razlikuju. Učinak se vidi kod određenih amina, fosfina, sulfonija i oksonijskih iona, sulfoksida, pa čak i karbaniona. Rezolucija enantiomera, gdje je stereogeni centar amin, obično je isključena jer je energetska barijera za inverziju dušika u stereo centru niska, što omogućava da se dva stereoizomera brzo međusobno pretvaraju na sobnoj temperaturi. Kao rezultat, takvi se hiralni amini ne mogu rastvoriti, osim ako grupe amina nisu ograničene u cikličnoj strukturi (kao u Trögerovoj bazi).
Neobični usamljeni parovi
Također se očekuje stereohemijski aktivan usamljeni par za dvovalentne ione olova i kositra, zbog njihove formalne elektronske konfiguracije ns2. U čvrstom stanju, to rezultira izobličenom koordinacijom metala uočenoj u strukturi monoksida kod PbO i SnO.
Stvaranje ovih teškometalnih ns2 usamljenih parova koji je prethodno pripisano intraatomskoj hibridizaciji s- i p-stanja  metala nedavno se pokazalo da ima jaku anionsku zavisnost. Ova ovisnost o elektronskim stanjima aniona može objasniti zašto neki dvovalentni materijali olova i kositra, poput PbS i SnTe, ne pokazuju stereohemijska svojstva usamljenog para i imaju simetričnu kristalnu strukturu kamene soli.
U molekulskim sistemima, usamljeni par također može rezultirati izobličenjem u koordinaciji liganada oko metalnog iona. Efekt usamljenog para olova može se uočiti u supramolekulskim kompleksima olovo (II) nitrata, a studija iz 2007. je usamljeni par povezala sa trovanjem olovom. Ionska olova mogu zamijeniti nativne ione metala u nekoliko ključnih enzima, kao što su kationi cinka u enzimu ALAD, koji je poznat i kao porfobilinogen-sintaza, a važan je u sintezi hema, ključna komponenta molekule koja prenosi kisik u hemoglobinu. Čini se da je ta inhibicija sinteze hema molekulska osnova trovanja olovom (koje se naziva i "saturnizam" ili "plumbizam).
Računarski eksperimenti otkrivaju da, iako se koordinacijski broj ne mijenja nakon supstitucije u proteinima koji se vezuju za kalcij, uvođenje olova narušava način na koji se ligandi organizuju, kako bi smjestili takav novonastali usamljeni par: posljedično, ovi proteini su poremećeni. Ovaj efekt usamljenih parova postaje dramatičan za proteine koji vežu cink, kao što je gore navedena porfobilinogen-sintaza, jer se prirodni supstrat više ne može vezati – u tim slučajevima protein je inhibiran. U elementima grupe 14 (grupa ugljika, usamljeni parovi mogu se manifestirati skraćivanjem ili produžavanjem dužina jednostrukih (redosled veza 1) veza, kao i efektivnim redoslijedom trostrukih veza. Poznati alkini imaju trostruku vezu ugljik-ugljik (redosled veze 3) i linearnu geometriju uglova veze 180 ° (slika A u referenci ). Međutim, dalje u grupi (silicij, germanij i kalaj, formalne trostruke veze imaju efektivan red veza 2, sa jednim usamljenim parom (slika B ) i  trans-savijene geometrije. U olovu, efektivni poredak veza se još više smanjuje na jednostruku vezu, sa dva usamljena para za svaki atom olova (slika ’C’ ). U organogermanijevoj spoju (’Shema 1’ u referenci), efektivni redosled veza je također 1, sa kompleksiranjem C–N grupe kiselog izonitrila (ili izocijanida), zasnovanog na interakciji s praznom 4p orbitalom germanija.
Različiti opisi za više usamljenih parova
thumb | Simetrijski prilagođeni i hibridizirani usamljeni parovi H2O U osnovnim programima hemije usamljeni parovi vode opisani su kao "zečje uši": dva ekvivalentna elektronska para su s približno sp3 hibridizacijom, dok je ugao veze HOH 104,5°, nešto manji od idealnog tetraedarskih uglova lukova (–1/3) ≈ 109,47 °. Manji ugao veze racionaliziran je VSEPR teorijom pripisujući veći prostorni za dva identična usamljena para, u odnosu na dva vezna para. U naprednijim programima, alternativno objašnjenje ovog fenomena razmatra veću stabilnost orbitala s viškom s karaktera, koristeći teoriju izovalentna hibridizacija, u kojoj se veze i usamljeni parovi mogu konstruirati sa spx hibridima, u kojima su dopuštene neintegralne vrijednosti x, sve dok je sačuvana ukupna količina s i p karaktera (jedna s i tri p-orbitale u slučaju elemenata p-bloka drugog reda). Da bi se odredila hibridizacija orbitala kisika korištenih za formiranje veznih parova i usamljenih parova vode na ovoj slici, koristi se formula 1 + x cos θ = 0, koja povezuje ugao veze θ sa indeksom hibridizacije x. Prema ovoj formuli, smatra se da su O–H veze izgrađene od orbitala O vezanja ~sp4,0 hibridizacije (~ 80% p karaktera, ~ 20% s karaktera), što ostavlja hibridizaciju O usamljenijh parova orbitale ~sp2,3 (~70% p karakter, ~30% s karakter). Ova odstupanja od idealizirane sp3 hibridizacije za tetraedarsku geometriju, u skladu su s Benetovim pravilom: usamljeni parovi lokaliziraju više elektronske gustoće bliže centralnom atomu u odnosu na vezne parove; stoga je upotreba orbitala s viškom s karaktera za formiranje usamljenih parova (i, shodno tome, onih s viškom p karaktera za formiranje veznih parova) energetski je povoljna.
Međutim, teoretičari često preferiraju alternativni opis vode, koji razdvaja njene usamljene parove prema simetriji, s obzirom na molekulsku ravan. U ovom modelu postoje dva energetski i geometrijski različiti usamljeni parovi vode koji imaju različitu simetriju: jedan (σ) u ravni i simetričan u odnosu na molekulsku ravan, a drugi (π) okomit i antisimetričan u odnosu na planarnu površinu. Usamljeni par σ-simetrije (σ (izlaz)) nastaje od hibridne orbitale koja miješa 2s i 2p karakter, dok je usamljeni par π-simetrije (p) ekskluzivno 2p orbitalnog porijekla. Orbitala O σ (izvan) usamljenog para bogata s karakterima (također označena sa nO(σ)) je ~sp0,7hibrid (~40% p karaktera, 60% s karaktera), dok se orbitala p usamljenog para (također označena sa nO(π)) sastoji od 100% p karaktera.
Oba modela su vrijedna i predstavljaju istu ukupnu gustoću elektrona, s orbitalima povezanim unitarnom transformacijom. U ovom slučaju mogu se konstruirari dvije ekvivalentne usamljene hibridne orbitale h i h ', uzimajući linearne kombinacije h= c1 σ (van) + c2 p i h '= c1σ (van) – c2p  za odgovarajući izbor koeficijenata c1 i c2. Za hemijska i fizička svojstva vode koja ovise o ukupnoj elektronskoj raspodjeli molekule, upotreba h i h ' vrijedi jednako kao i upotreba σ (van) i str. . U nekim slučajevima, takav pogled je intuitivno koristan. Naprimjer, stereoelektronski zahtjev za anomernim efektom može se racionalizirati korištenjem ekvivalentnih usamljenih parova, jer je najvažnija ukupna donacija elektronske gustoće u orbitalu za vezanje. Važeći je i alternativni tretman koji koristi σ/π odvojene usamljene parove, ali zahtijeva uspostavljanje ravnoteže između maksimiziranja preklapanja nO(π)–σ* (maksimum pod uglom od 90 ° u dvodijelnom uglu) i nO(σ)–σ* preklapaju se (maksimum pod uglom od 0 ° u diedru), kompromis koji dovodi do zaključka da je lijeva konformacija (dvostrani ugao 60°) najpovoljnija, a isti je zaključak da ekvivalentni usamljeni model parova racionalizira na mnogo jednostavniji način. Slično tome, vodikova veza vode nastaje duž pravaca usamljenih parova "zečjih ušiju", što je odraz povećane dostupnosti elektrona u tim regionima. Ovaj pogled je i računarski podržan. Međutim, zato što samo simetrijski prilagođene kanonske orbitale imaju fizički značajne energije, pojave koje imaju veze sa energijama pojedinačnih orbitala, poput fotohemijske reaktivnosti ili fotoelektronske spektroskopije, najlakše se objašnjavaju upotrebom σ i π usamljenih parova koji poštuju molekulsku simetriju. Iako je usamljeni par nO (π) ekvivalentan kanonskom MO, s Mullikenovom oznakom 1b1, nO (σ) usamljeni par nije sasvim ekvivalentan kanonskom MO Mullikenove oznake 2a1, jer potpuno delokalizirana orbitala uključuje miješanje sa linearnim kombinacijama vodoravnih 1s-orbitala, prilagođenih simetriji faze, čineći je blagim povezivanjem karaktera, a ne strogim nevezanjem.
Zbog popularnosti VSEPR teorije, tretman usamljenih parova kao ekvivalentnih prevladava u uvodnim programima hemije, a mnogi hemičari koji ga praktikuju i dalje smatraju korisnim modelom. Slična situacija nastaje kada se opisuju dva usamljena para na karbonilnom kisiku ketona. Međutim, pitanje je li koncepcijkski korisno izvoditi ekvivalentne orbitale iz prilagođenih simetrija, sa stanovišta teorije povezivanja i pedagogije, i dalje je kontroverzno, s nedatnim suprostavljenim člancima (2014. i 2015.) i podršku.
Zajednički predak
Zajednički predak, u evolucijskoj biologiji, opisuje kako je grupa organizama povezana sa najbližim zajedničkim pretkom. Postoje brojni dokazi zajedničkog porijekla, po kojima su sve životne forme na Zemlji potomci pradavnog univerzalnog pretka.
Zajednički preci između organizama različitih vrsta javljaju se tokom procesa specijacije, u kojem se nastaju nove vrste iz jedne predakačke populacije. Organizami koji dijele novije zajedničke pretke su genetički uže povezani. Najbliži zajednički predak svih današnjih živih organizama je posljednji univerzalni predak koja živio oko prije 3,9 milijardi godina. Dva najranija dokaza za život na Zemlji su grafiti za koje je utvrđeno da su biogeni, a  potiču od prije  3,7 milijardi godina. Otkriveni su na Zapadnom Grenlandu, a fosili  mikroba od prije  3,480.000.000 godina nađeni su u pješčenjacima Zapadne Australije. Današnji organizmi na Zemlji dijele zajedničku genetičku informaciju (univerzalnog zajedničkog pretka).
Postojanje univerzalnog zajedničkog pretka, tokom evolucijskog procesa, prvi put je predložio Charles Darwin u knjizi "Postanak vrsta putem prirodnog odabiranja...", koja je završila sa
Tokom 1740-ih, Pierre-Louis Moreau de Maupertuis je izložio prvi poznati prijedlog u nizu eseja da su svi organizmi možda imali zajedničkog pretka, kao i da su se udaljili kroz slučajne varijacije i prirodnu selekcije. U Essai de Cosmologie, Maupertuis je napomenuo:
U 1795, djed Charlesa Darwina, Erasmus Darwin je pitao:
Konačno, 1859. godine, Charles Darwin je objavio "Porijeklo vrsta...". Stavove o zajedničkom pretku u njoj su izraženi tako da je moguće da postoji samo jedan predak za sve oblike života.
Univerzalnost genetičkog koda
Svi poznati oblici života se temelje na istoj lepezi osnovnih biohemijskih procesa: kontroliranih putem genetičke informacije kodirane u DNK. Ona se prepisuje u strukturu iRNK, tj. sintezu protein i RNK - enzima, koji zatim kontroliraju stvaranje ostalih proteina ​​u ribosomima, sa ATP, NADPH kao i drugim izvorima energije, itd. Nadalje, genetički kod po kojem se DNK informacija prevodi u strukturu proteina, je gotovo identična za sve poznate oblike života, od bakterija i archaea da životinja i biljaka. Univerzalnost ovog koda se generalno smatra kao definitivni dokaz u prilog teorije univerzalnog zajedničkog porijekla. Analiza malih razlika u genetičkom kodu također pruža podršku za univerzalnost zajedničkog pretka. Primjer bi bio citohrom c, koji je zajednički za većinu organizama.
Selektivno neutralna sličnost
Sličnosti koje nemaju adaptivni relevantnost ne mogu se objasniti konvergentnom evolucijom, te stoga pružaju uvjerljiv podršku za teoriju univerzalnog zajedničkog porijekla.
Takvi dokazi dolaze iz dva područja: Proteini sa istom trodimenzionalnom strukturom ne moraju imati identične aminokiselinske sekvence; nevažna sličnost između sekvenci je dokaz zajedničkog porijekla. U nekim slučajevima, postoji nekoliko kodona (DNK trojki) koji kodiraju istu aminokiselinu. Prema tome, ako se dvije vrste koriste iste kodon na istom mjestu da preciziraju ugradnju aminokiseline koja može biti predstavljena putem više od jednog kodona, to je dokaz za postojanje nedavnog zajedničkog pretka.
Ostale sličnosti
Univerzalnost mnogih aspekta ćelijskog života često daju podršku uvjerljivim dokazima. Ove sličnosti uključuju energent adenozin trifosfat (ATP), kao i činjenica da su sve aminokiseline koje se nalaze u proteinima lijevi izomeri. Moguće je, međutim, da su ove sličnosti rezultirale po zakonima  fizike i hemije, prije nego od univerzalnog zajedničkog porijekla i zbog toga su rezultirale konvergentnom evolucijom.
Filogenetska stabla
Filogenetsko stablo na osnovu rRNK gena.
Još jedan važan dokaz zajedničkog pretka je mogućnost izgradnje detaljnih filogenetskih stabala (to jest, "genealoškog stabla" vrsta), mapiranja predložene podjele i zajedničkih predaka svih živih vrsta. U 2010. godini naprevljena je analiza raspoloživih genetičkih podataka za mapiranje filogenetskih stabala, koja daje "čvrstu kvantitativnu podršku za jedinstvo života...
Tradicijski, ova stabla su izgrađena pomoću morfoloških metoda, kao što su izgled, embriologija itd. Odnedavno, bilo je moguće rekonstruirati ova stabala primjenom molekulskihpodataka, na osnovu sličnosti i razlike između genetičke i proteinske sekvence. Sve ove metode proizvode u suštini slične rezultate, iako većina genetičkih varijacija nema uticaja na spoljnu morfologiju. To da se filogenetska stabla na osnovu različitih tipova informacija međusobno slažu, je jak dokaz pravog osnova zajedničkog porijekla.
Rovištanci
Rovištanci su naseljeno mjesto u sastavu općine Sokolovac, Koprivničko-križevačka županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Koprivnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Rovištanci su imali 57 stanovnika.
Napomena: ''Od 1890. do 1931. iskazivano pod imenom Rožanci. U 1869. i 1880. nije odvojeno iskazano.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Rovištanci je imalo 109 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Amar Jašarspahić
Amar Jašarspahić, poznatiji kao "Gile" (Zenica, 30. decembra 1990), bosanskohercegovački je pjevač folk i pop-folk muzike. Pobjednik je regionalnog muzičkog takmičenja Zvezde Granda.
Biografija
Amar Gile, rođen je u Zenici, 30. decembra 1990. godine. Muzikom se bavi još od malih nogu, a pjevanje je naslijedio od majke. Svira čak devet instrumenata. Pobjedom na Zvezdama Granda otvara svoj put ka inostranstvu puneći sale i klubove širom Amerike, Evrope i Australije. Gile je ambasador UNICEF-a za prava djece u regiji. Njegova izvedba pjesme "Imam ljubav ali kome da je dam" osvaja regiju i na popularnoj video stranici YouTube, pjesma ima blizu 44 miliona pregleda.
Srijem (čvor)
Hrvatska:
Trzin
mini|280px|Trzin, rimokatolička crkva "Sv. Florjan" Trzin je naseljeno mjesto i općina u Sloveniji, u regiji Srednjoj Sloveniji.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Domžale.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, općina, odn. naseljeno mjesto Trzin je imala 3.844 stanovnika.
Općina Trzin
Napomena: Nastala iz stare općine Domžale.
Vurberk
Vurberk je naseljeno mjesto u sastavu općine Duplek, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Maribor.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Vurberk je imao 452 stanovnika.
Napomena: ''Do 1982. iskazivano pod imenom Vumpah.''
Klake (Samobor)
mini|280px|Klake, stari grad "Okić" Klake su naseljeno mjesto u sastavu grada Samobora, Zagrebačka županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazile su se u sastavu stare zagrebačke prigradske općine Samobor.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Klake su imale 237 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Klake je imalo 343 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Čulo vida
mini|desno|200px|Crtež oka ([[Leonardo Da Vinci)]] Čulo vida je jedno od pet čula kičmenjaka, uključujući i čovjeka. Pomoću njega primjećujemo i razaznajemo svjetlo, boje, oblike i međusobne udaljenosti.
Glavni dijelovi očnog aparata su očna jabučica i očni nerv. U očnoj jabučici se nalazi i mrežnjača, koju čine fotoreceptori, sinoptično povezani u niti očnog živca. Kada svjetlost prolazi kroz leću i zjenicu, dolazi do mrežnice koja reflektira obrnutu sliku onog čega gledamo. Mrežnicu čine štapići, koji su osjetljivi na intezitet svjetlosti, i čunjići koji su osjetljivi na tri osnovne boje: crvenu, zelenu i modru. Ti čunjići mogu biti podraženi u različitom broju odnosa, pa tako možemo vidjeti i ostale boje. Kada svjetlosne zrake pokrenu biohemijske reakcije u štapićima i čunjićima, stvaraju se receptorski potencijali koji živčanim vlaknima i vidnim živcima se prenose u vidno područje mozga koje interpretira primljene živčane impulse.
Funkcioniranje čula vida
U održavanju biološke postojanosti svake individue posebnu ulogu i značaj ima stalni priliv informacija o najbitnijim ogranicavajućim okolinskim činiocima preživljavanja. U tom procesu samoobavještavanja i nepre­kidnog podešavanja odnosa ljudskog organizma sa trajno promjenljivom život­nom i radnom sredinom, posebno je naglašena uloga fotoreceptora, budući da čak oko 5/6 ukupnih spoznaja o okolnom svijetu i vlastitim stanjima stječemo putem čula vida.
Čulni (fotoreceptorski) dio oka jest mrežnjača – unutrašnji sloj očne jabučice, u kojem se nalaze specijalne ćelije čula vida. To su, ustvari, posebno podešene nervne ćelije, koje se po karakterističnom obliku označavaju kao štapići i čepići (čunjići). Normalno ljudsko oko obično ima čak do 125 miliona štapića i oko 7 miliona čepića (omjer 18:1), pri čemu gustina štapića po jedinici površine raste ka periferiji, a čunjića ka središnjem dijelu mrežnjače. Najuže centralno polje mrežnjače (oko 1 mm2) malo je udubljeno i sadrži samo čunjiće – to je žuta mrlja. Nekoliko milimetara dalje od nje, na mjestu gdje vlakna očnog živca ulaze u oko, nalazi se slijepa mrlja, u kojoj uopće nema fotoreceptora.
Mrežnjača sadrži četiri tipa molekula bjelančevine opsina, koja ulazi u sastav svjetlosno osjetljivih pigmenata: rodopsina ili vidnog purpura i tri varijante jodopsina (crveni, zeleni i plavi), koji omogućavaju viđenje odgovarajucih boja. Rodopsin se nalazi u štapićima, a jodopsini u čepićima. Kada svjetlost, kroz rožnjaču, sočivo i staklasto tijelo dospije na fotoreceptore, vidni pigmenti se mijenjaju i razlažu na sastavne komponente. Tom prilikom nastaje nadražaj koji se u obliku bioelektrične struje putem očnog nerva prenosi u odgovarajući moždani centar za "obradu" prispjelih podataka. Pritom štapići reagiraju na svjetlost slabijeg intenziteta, a čunjići na jače osvjetljenje. U tami, odnosno u odsustvu svjetlosnih draži struktura vidnih pigmenata ponovo se obnavlja, a za sintezu vidnog purpura neophodna je dovoljna količina vitamina A.
Ljudsko oko raspoznaje samo usko područje elektromagnetnog spektra (vidljivi dio spektra sunčeve svjetlosti), talasne duzine od 400 do 760 mm. Različiti čunjići su osjetljivi na svjetlost njima prepoznatljivih talasnih dužina, što predstavlja osno­vu za stvaranje utiska o boji posmatranog predmeta. Sve moguće nijanse spektra mogu se dobiti "miješanjem" osnovnih boja: crvene, zelene i plave.
Glavno funkcijsko svojstvo štapica je uočavanje predmeta, uz nejasno viđenje nji­hovih obrisa, dok čunjići "izoštravaju" sliku i prepoznaju boje. Čunjići (čepići) omogućuju precizniji vid pri dnevnom svjetlu, ali su u sumraku veoma slabo aktivni. Primljene svjetlosne informacije, fotoreceptori nervnim putevima prosljeđuju do odgo­varajuceg centra u potiljačnom regionu kore velikog mozga. Nadražaji iz desne strane vidnog polja svakog oka putuju ka lijevoj moždanoj hemisferi i obratno, što je omogućeno djelimičnim ukrštavanjem vlakana očnih živaca, neposredno iza očiju. Tako se u desnoj hemisferi stječu informacije iz desne strane svakog oka, što odgovara lijevoj strani vidnog polja, tj. lijeva hemisfera prima impulse s lijeve strane oba oka i vidi desnu stranu vidnog polja.
Vid, dakle, nastaje stimulacijom nervnih ćelija mrežnjače, koje u mozak šalju podatke o intenzitetu, boji i drugim svojstvima primljenih svjetlosnih draži. Ove informacije mozak zatim "čita", "sređuje", "tumači" i "vidi" kao detalje slike u vidnom polju. Zato se može reći da ustvari, oko samo gleda, a mozak konačno vidi i doživljava promatrane objekte i pojave.
Oko je veoma složen organski aparat. Normalno funkcioniranje fotoreceptora zavisi i od stanja optičkog sistema oka, koji čine rožnjača, tečnost prednje očne komore, sočivo i staklasto tijelo, svojstava ostatka očne jabučice te zaštitnih i pomoćnih dijelova oka.
Glavne funkcije čula vida
Sposobnosti čula vida, od prvostepenog su značaja za odvijanje svakodnevnih životnih i radnih aktivnosti, u najrazličitijim uvjetima prijema svjetlosnih draži. U tom pogledu posebno su značajni:
Ova svojstva pojedinačno se ispi­tuju različitim metodima i in­strumentima, a najkompletni­ji zbirni podaci o svim ovim svojstvirna funkcije vida dobi­jaju se pomoću aparata koji se zove ortorater.
Oštrina vida je glavno svojstvo funkcije oka. To je njegova sposobnost da dvije posmatrane bliskosusjedne ta­čke vidi odvojeno. Veličina vi­đene slike zavisi od veličine i udaljenosti predmeta u vid­nom polju, a oštrina vida je utoliko veća ukoliko se jasnije raspoznaju što sitniji detalji. Osnovna mjera oštrine vida je veličina najmanjeg ugla pod kojim se dvije bliske tačke još uvijek vide odvojeno. Vidni ugao zatvaraju dvije svjetlo­sne zrake koje dodiruju krajnje tačke posmatranog objekta i susreću se u čvorištu oka (vrh ugla). U fiziologiji rada, gdje su česta masovna mjerenja, vidni ugao (x) obično se odre­đuje na osnovu obrasca: a = veličina promatranog predmeta (u mm) i b = udaljenost tog predmeta od ispitanikovog oka. Normalna veličina tog ugla je 30", sto odgovara širini od 1,5 mm, udaljenoj 10 m od posmatrača. Oštrina vida zavisi i od stepena osvijetljenosti posmatranog predmeta i njegove pozadine, kao i od vrste i izvora svjetlosti.