cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vestibulumski sistem
Sistemi „guraj–vuci“
Ovaj sistem omogućava da se osete svi pravci rotacije: dok se „desni horizontalni kanal“ stimuliše tokom rotacije glave udesno (slika 2), „lijevi horizontalni kanal“ se stimulira (i samim tim pretežno signalizira) okretanjem glave ulijevo.
Vertikalni kanali su ukršteno spojeni, tj. stimulacije koje su podražajne za prednji kanal su također inhibicijske za kontralateralni zadnji, i obrnuto.
Vestibulo-čni refleks (VOR)
Vestibulo-očnii refleks (VOR) je refleks pokreta očiju koji stabilizira slike na mrežnjači tokom kretanje glave tako što stvara pokret oka u smjeru suprotnom od kretanja glave, čime se čuva slika u centru vidnog polja. Naprimjer, kada se glava pomjeri udesno, oči se pomaknu ulijevo, i obrnuto. Pošto su blagi pokreti glave prisutni sve vrijeme, VOR je veoma važan za stabilizaciju vida: pacijenti čiji je VOR oštećen teško čitaju, jer ne mogu da stabilizuju oči tokom malih podrhtavanja glave. VOR refleks ne zavisi od vizuelnog unosa i radi čak i u potpunom mraku ili kada su oči zatvorene.
Ovaj refleks, u kombinaciji sa principom guraj-vuci opisanim gore, čini fiziološku osnovu „testa brzih impulsa glave“ ili „Halmagyi-Curthoys-testa“, u kojem se glava brzo i snažno pomjera u stranu. dok posmatra da li oči gledaju u istom pravcu.
Mehanika
Mehanika polukružnih kanala može se opisati prigušenim oscilatorom. Ako otklon kupule označimo sa \theta, a brzinu glave kao \dot q, otklon kupule je približno:
α = faktor proporcije, a s odgovara frekvenciji. Za ljude, vremenske konstante T1 i T2 su približno 3 ms i 5 s. Kao rezultat toga, za tipske pokrete glave, koji pokrivaju opseg frekvencija od 0,1 Hz i 10 Hz, otklon kupule je približno proporcionalan brzini glave. Ovo je vrlo korisno jer brzina očiju mora biti suprotna brzini glave kako bi se održao jasan vid.
Centralna obrada
Signali iz vestibulumskog sistema takođe se projiciraju u mali mozak (gde se koriste za održavanje efektivnog VOR-a, zadatak koji se obično naziva "učenje" ili "prilagođavanje") i u različite oblasti u korteksu. Projekcije na korteks su raspoređene po različitim područjima, a njihove implikacije još uvijek nisu jasno shvaćene.
Putevi projekcije
Vestibulumska jezgra s obje strane moždanog stabla razmjenjuju signale u vezi s kretanjem i položajem tijela. Ovi signali šalju se sljedećim projekcijskim putevima.
Otolitski organi
Dok polukružni kanali reaguju na rotacije, otolitski organi osjećaju linearna ubrzanja. Ljudi imaju dva otolitska organa sa svake strane, jedan se zove utrikulus, a drugi sakulus. Utrikulus sadrži dio trepljastih i potpornih ćelija koje se nazivaju makula. Slično tome, sakulus sadrži dio trepljastih ćelija i makulu. Svaka trepljasta ćelija makule ima četrdeset do sedamdeset stereocilija i po jednu pravu ciliju koja se zove kinocilija. Vrhovi ovih cilija su ugrađeni u otolitnu membranu. Ova membrana je opterećena granulama proteina i kalcij-karbonata koje se nazivaju otokonije. Ove otokonije povećavaju težinu i inerciju membrane i pojačavaju osjećaj gravitacije i kretanja. Sa uspravnom glavom, otolitska membrana se spušta direktno na trepljaste ćelije i stimulacija je minimalna. Međutim, kada je glava nagnuta, otolitna membrana se savija sa stereocilijama, stimulirajući trepljaste ćelije. Bilo koja orijentacija glave uzrokuje kombinaciju stimulacije utrikulusa i sakulusa dva uha. Mozak tumači orijentaciju glave upoređujući ove ulaze jedni s drugima i sa drugim ulazima iz očiju i receptorima za istezanje u vratu, otkrivajući na taj način da li je glava nagnuta ili se cijelo tijelo naginje.. U suštini, ovi otolitski organi osjećaju koliko se brzo ubrzava naprijed ili nazad, lijevo ili desno, ili gore ili dolje. Većina utrikulusnih signala izaziva pokrete očiju, dok ih većina sakulusnih projicira na mišiće koji kontroliraju držanje.
Dok je interpretacija rotacijskih signala iz polukružnih kanala jednostavna, interpretacija otolitnih je teža: budući da je gravitacija ekvivalentna konstantnom linearnom ubrzanju, nekako se moraju razlikovati otolitni signali koji su uzrokovani linearnim kretanjima od onih uzrokovanih gravitacijom. Ljudi to mogu prilično dobro, ali neuronski mehanizmi koji su u osnovi ovog razdvajanja još nisu u potpunosti shvaćeni. Ljudi mogu osjetiti naginjanje glave i linearno ubrzanje čak i u mračnom okruženju zbog orijentacije dvije grupe snopova trepljastih ćelija s obje strane striola. Trepljaste ćelije na suprotnim stranama kreću se ogledalski simetrično, tako da kada se jedna strana pomjeri, druga je inhibirana. Suprotstavljeni efekti uzrokovani nagibom glave uzrokuju različite senzorne inpute iz snopova trepljastih ćelija, omogućavaju ljudima da razaberu u kom smjeru se glava naginje. Senzorne informacije se zatim šalju u mozak, koji može odgovoriti odgovarajućim korektivnim radnjama na nervni i mišićni sistem, kako bi osigurao održavanje ravnoteže i svijesti.
Patologija
Bolesti vestibulumskog sistema mogu imati različite oblike i obično izazivaju vertigo i nestabilnost ili gubitak ravnoteže, često praćeni mučninama. Najčešće vestibulumske bolesti kod ljudi su vestibulumski neuritis, srodno stanje koje se zove labirintitis, Ménièreova bolest i BPPV. Pored toga, na funkciju vestibulumskog sistema mogu uticati tumori na vestibulopužničnom nervu, infarkt u moždanom stablu ili u korteksnim regijama povezanim sa obradom vestibulumskih signala, i cerebelumska atrofija.
Kada vestibulumski i vizuelni sistem daju neskladne rezultate, često se javlja mučnina. Kada ovaj sistem prijavljuje, ali vizuelni sistem ne prijavljuje kretanje, dezorijentacija kretanja se često naziva bolest kretanja (ili morska bolest, bolest automobila, simulacijka bolest ili zračna bolest). U suprotnom slučaju, kao kada je osoba u okruženju nulte gravitacije ili tokom sesije virtuelne stvarnosti, dezorijentisani osećaj se često naziva svemirska bolest ili sindrom adaptacije prostora. Bilo koja od ovih "bolesti" obično prestaje kada se uspostavi podudarnost između dva sistema.
Alkohol također može uzrokovati promjene u vestibulumskom sistemu na kratke periode i rezultirati vrtoglavicom i možda nistagmusom zbog promjenjive viskoznosti krvi i endolimfe tokom konzumiranja alkohola. Termin za ovo je pozicijski alkoholni nistagmus (PAN):
PAN I će rezultirati subjektivnom vrtoglavicom u jednom smjeru i obično se javlja ubrzo nakon uzimanja alkohola kada je nivo alkohola u krvi najviši. PAN II će na kraju izazvati subjektivnu vrtoglavicu u suprotnom smjeru. Ovo se dešava nekoliko sati nakon konzumiranja i nakon relativnog smanjenja nivoa alkohola u krvi. Benigna paroksizamska pozicijska vrtoglavica (BPPV) je stanje koje rezultira akutnim simptomima vrtoglavice. Vjerovatno nastaje kada su komadići odlomljenih otolita skliznuli u jedan od polukružnih kanala. U većini slučajeva zahvaćen je stražnji kanal. U određenim položajima glave, ove čestice se pomeraju i stvaraju talas fluida koji pomjera kupulu zahvaćenog kanala, što dovodi do vrtoglavice, zamagljenja i nistagmusa.
Slično stanje kao BPPV može se javiti kod pasa i ostalih sisara, ali termin „vertigo“ se ne može primijeniti jer se odnosi na subjektivnu percepciju. Terminologija nije standardizirana za ovo stanje.
Uobičajena vestibulumska patološka pojava kod pasa i mačaka kolokvijalno je poznata kao "stara vestibulumska bolest psa", ili formalnije idiopatska periferna vestibulumska bolest, koja uzrokuje iznenadnu epizodu gubitka ravnoteže, kruženje, naginjanje glave i druge znakove. Ovo stanje je vrlo rijetko kod mladih pasa, ali prilično često kod gerijatrijskih životinja i može utcati na mačke bilo koje dobi.
Takođe je utvrđeno da je vestibulumska disfunkcija povezana sa kognitivnim i emocijskim poremećajima, uključujući depersonalizaciju i derealizaiju.
Ostali kičmenjaci
Iako ljudi, kao i većina drugih kičmenjaka, imaju tri polukružna kanala u svojim vestibulumskiim sistemima, sljepulje (lampetre) i paklare su kičmenjaci koji odstupaju od ovog trenda. Vestibulumski sistem lampetri sadrži dva polukružna kanala, dok sistem zmijuljica sadrži jedan kanal. Dva kanala lampetre su razvojno slična prednjem i stražnjem kanalu koji se nalazi kod ljudi. Čini se da je jedini kanal pronađen u zmijuljica sekundarno izveden.
Dodatno, njihov vestibulumski sistem razlikuje se od onih koji se nalaze u drugih kičmenjaka po tome što im otolitski organi nisu segmentirani kao utrikulus i sakulus koji se nalaze kod ljudi, već čine jednu kontinuiranu strukturu koja se naziva macula communis.
Beskičmenjaci
Kod beskičmenjaka postoji veliki broj vestibulumskih organa. Dobro poznati primjer su haltere muha (Diptera) koji su modificirana zadnja krila.
Spisak nacionalnih parkova u Namibiji
mini|desno|[[Nacionalni park Waterberg]] mini|desno|[[Nacionalni park Namib-Naukluft]]
Ovo je spisak nacionalnih parkova u Namibiji.
Kantata
Kantata (italijanski "cantare"-pjevati) je pjevačka muzička kompozicija sa instrumentalnom pratnjom i uglavnom sadrži više od jednog stavka. Pojam nije postojao prije 16. vijeka, kada je sva "visoko kulturna" muzika bila pjevačka. Sa razvojem instrumentalne muzike u 17. vijeku pojam je nastao kao instrumentalna umjetnost, a postao je dovoljno razvijen tako da je postao dio sonatnog oblika.
Od sredine 17. vijeka do kasno u 18. vijek postao je omiljeni oblik italijanske kamerne muzike bilo kao kantata za jedan ili dva solo glasa, uz pratnju čembala, i vjerovatno nekoliko drugih solo instrumenata. Ona se isprva sastojala od narativne priče ili scene u recitativu, održanoj zajedno uz primitivnu ariju ponovljenu u intervalima. Dobri primjeri mogu se naći u crkvenoj muzici Giacoma Carissimija, te engleskog solo pjevanja Henryja Purcella. Pokazuju maksimum koji se može dobiti od ovog arhaičnog muzičkog oblika. Sa razvojem Arije "da capo" kantata postaje grupa od dvije ili tri arije objedinjene sa recitativom. Georg Friedrich Händel je napisao brojne italijanske duete i trija, koji predstavljaju muzičke primjere vrlo velikih razmjera. Njegov latinski motet "Silete venti" za sopran solo, pokazuje korištenje ovog obrasca u crkvenoj muzici.
Burseraceae
Burseraceae je  porodica cvjetnica  iz  reda Sapindales, razreda Magnoliopsida, divizija Tracheophyta.
Kantata
Italijanske kantate
Italijanska solo kantata obično, kada je u velikom obliku, teži da postane nerazdvojna od scene u operi, na isti način kao crkvena kantata, solo ili koral, je nerazdvojiva od malog oratorija ili dijela jednog oratorija. U slučaju Johann Sebastian Bacha mnoge veće kantate se zapravo zovu oratoriji, a Božićni Oratorij je zbirka od šest crkvenih kantata zapravo namijenjenih za nastup u šest različitih dana, iako zajedno čine završenu umjetničku cjelinu kao bilo koji klasični oratorij.
Burseraceae
Porodica je imenovana po tipskom rodu Bursera, a njene vrste rasprostranjene su tropskim područjima Afrike, Amerike i Azije.
Kantata
Bachove crkvene kantate
thumb|200px|desno|Prva stranica prvog dijela koncertne [[Violina|violine za uvodni stav kantate "Wie schön leuchtet der Morgenstern", BWV 1, koju je komponirao Johann Sebastian Bach.]]Važna stvar kod Bachovih crkvenih kantata je da su one bile dio crkvene službe. Mnoge od Bachovih najvećih kantata počinju sa raskošnim horom, zatim slijedi nekoliko arija i recitativa, i završava sa običnim koralom. Tekst je pažljivo zasnovan na evanđelju ili lekciji za taj dan, osim ako kantata nije bila kratka propovijed vjerovatno nakon prvog refrena ili jedne od arija, a hor bi se pridružio u završnom koralu. Tako je jedinstvo crkvene službe bilo jedinstvo muzike, i u slučajevima gdje su svi stavci kantate utemeljeni na jednu te isti koralnu melodiju. Ovo jedinstvo nikada nije bilo jednako, osim u onim misama i motetima iz 16. vijeka koji su zasnovani na gregorijanskim tonovima festivala za koje su pisane. Iza sebe je ostavio više od 330 crkvenih kantata.
Burseraceae
Prema Katalogu života, Burseraceae imaju 652  priznatih vrsta i slijedeći kladogram.
Kantata
Moderne kantate
U modernim vremenima termin kantata se primjenjuje gotovo isključivo za koral, za razliku od solo vokalne muzike. Moguće je samo prepoznati kao posebnu umjetničku vrstu kantate iz ranog 19. vijeka u kojoj refren predvodi muziku više lirski i pjevački nego u oratorij stilu, iako u isto vrijeme ne isključujući mogućnost briljantnog vrhunca u obliku laganog redosljeda fuge. Ludwig van Beethovenova "Glorreiche Augenblick" je briljantan primjer ovog stila, te Carl Maria von Weberova "Jubel Cantata" i Felix Mendelssohnova "Walpurgisnacht" koja je postala klasik. Mendelssohnova "simfonija kantata", Lobgesang, je hibridno muzičko djelo, dijelom u oratorijskom stilu. Prethodila je sa tri simfonijska stavka, za razliku od Beethovenove Devete simfonije, koja ima četvrti stavak sa horskim finalom koje je u suštini jednog dizajna, dok je Mendelssohnova simfonija kantata kantata s tri simfonijska preludija. Pune lirske mogućnosti niza pjevačkih pjesama konačno su ostvareni od strane Johannesa Brahmsa u njegovom Rinaldu, postavljenom na tekst koji je Goethe pisao u isto vrijeme kad je napisao i Walpurgisnacht. Preostale vrste kantata (počevši od Beethovenovih, zajedno sa većinom Brahmsovih i mnogih značajnih engleskih malih pjevačkih djela) predstavljaju mnogobrojne različite načine postavljanja horskih muzičkih poema koje su baš preduge da bi bile sadržane u jednom stavku.
Zahirovići
Zahirovići su naseljeno mjesto u gradu Srebreniku, Bosna i Hercegovina.
Kadulja
Kadulja ili žalfija  jest višegodišnja, zimzelena polugrmovita biljka, sa sivkastim lišćem i plavim i ljubičastim cvjetovima. Član je porodice Lamiaceae i raste u mediteranskoj regiji, ali je presađena i u mnoga mjesta širom svijeta. Ima dugu historiju u medicinskoj i kulinarskoj upotrebi, a u modernom vremenu raste i kao ukrasna vrtna biljka.
Osobine
Kadulja je višegodišnja polugrmovita biljka visine 30 do 60 cm. Ima jak korijen i drvenastu stabljiku. Donji dijelovi stabljike su drvenasti, a gornji zeljasti. Stabljika je uspravna i uglasta. Listovi su uski, eliptični, sitno naborani, sa dugom peteljkom. Veliki tamnoljubičasti cvjetovi skupljeni su u cvatove poput klasa, koji su sastavljeni od pršljenova. Cvijet je dvousnat, a čašica i vjenčić imaju žljezdaste dlake. Cvijeta od juna do avgusta. Sjeme sazrijeva u avgustu i septembru. Cvjetovi su hemafrodični, to jest sadrže i tučak i prašnike (muške i ženske organe potrebne za razmnožavanje). Kadulja voli sunce i ne uspijeva u sjenovitim predjelima. Ne podnosi mrazeve i izrazito niske temperature mogu da ubiju cijelu biljku. Ova zimzelena biljka, koja se koristi kao začin, ima i ljekovita svojstva. Potječe iz mediteranskih zemalja, a raširila se po cijeloj Evropi. Latinsko ime Salvia dolazi od latinske riječi salvare, što u prevodu znači spasti, spasavati ili izliječiti. Drugi dio latinskog imena, officinalis, prevodi se kao "ljekovit". mini|lijevo|Uzgoj kaduljemini|Kadulja u cvatumini|lijevo|Kadulja
Hemijski sastojci
mini|lijevo|List kadulje
Upotreba
Kadulja je zvanično priznata kao ljekovita biljka i uvrštena je u nekoliko svjetskih farmakopeja. Kadulja se koristi, suha ili svježa, kao začin jelima u mnogim kuhinjama svijeta.
Dosta se uzgaja zbog eteričnog ulja koje se koristi u medicinske i kozmetičke svrhe. Medonosna je biljka i intenzivno se koristi u ispaši pčela. Zbog antibakterijskog i antivirusnog djelovanja, eterično ulje kadulje koristi se kao aktivna supstanca u proizvodnji parfema, zubnih pasti, šampona i sapuna, kao i za tečnosti za ispiranje usta. Gajena između kupusa i mrkve odbija nametnike te se koristi u organskom vrtlarstvu.
Ljekovitost kadulje spoznali su još Stari Rimljani i antički Grci. Pretpostavlja se da je kadulja bila jedan od glavnih sastojaka smjese za balzamiranje u faraonskim grobnicama Egipta. Navodno, u srednjem vijeku spremao se ljubavni napitak od listova kadulje, rute i latica ruže.
U medicini
U medicinske svrhe koristi se list kadulje, koji u vrijeme cvjetanja sadrži najveću količinu kvalitetnih ljekovitih tvari. Osnovni ljekoviti sastojak lista kadulje jest eterično ulje. Kadulja ulazi u sastav velikog broja lijekova koji se upotrebljavaju za ispiranje usta i grla kod upalnih i infekcijskih procesa, zbog antiseptičkog djelovanja i mogućnosti podržavanja obnove sluzokože.
Kadulja ima svojstvo smanjivanja lučenja iz znojnih žljezda te se sve do otkrića antibiotika, kao čaj, koristila protiv znojenja i tuberkuloze. Čaj i drugi lijekovi načinjeni od kadulje upotrebljavaju se i za jačanje organizma. Čaj od kadulje također pomaže kod raznih infekcijskih upala. Ova biljka ima antiseptička, karminativna, stimulativna i spazmolitička svojstva.
Mogući su neželjeni efekti kod neprekidnog i dugotrajnog korištenja kadulje. Mogući simptomi su uznemirenost, povraćanje, vrtoglavica, drhtavica, epileptički napadi, prijevremene kontrakcije tokom trudnoće. Osobe s epilepsijom trebaju izbjegavati kadulju.
U narodnoj medicini
U narodnoj medicini kadulja se prije svega koristi kao sredstvo za dezinfekciju usta. Preporučuje se ispiranje usta kod zubobolje, čireva i upale grla. Pomaže kod preobilnog lučenja pljuvačke te se preporučuje pacijentima s Parkinsonovom bolešću. Koristi se i kod dojilja koje imaju problem preobilnog lučenja mlijeka. Ostale upotrebe u narodnoj medicini: kod obilnog znojenja, nervoze, depresije, sterilnosti kod žena i menstrualnih problema.
Dušik-dioksid
Dušik dioksid je hemijski spoj dušika i kisika formule. On je jedan od nekoliko oksida dušika. Dušik dioksid je međuproizvod u industrijskoj sintezi dušične kiseline, koje se u svijetu godišnje proizvede nekoliko miliona tona. Ovaj crveno-smeđi gas je otrovan i ima karakterističan oštri miris, sličan hloru. Spada u značajne zagađivače zraka. Pokazuje paramagnetične osobine, a molekula mu je savijena uz C2v grupu simetrije.
Može se lahko pretvoriti u tečno stanje. U atmosferi se nalazi samo u tragovima, dok ga mnogo više ima blizu zemljine površine. Kritična temperatura mu iznosi 157,8 °C, a kritični pritisak 10 MPa.
Molekularne osobine
Dušik dioksid ima molarnu masu od 46,0055, tako da je teži od zraka (prosječna molarna masa zraka je 28,8). Dužina veze u molekuli između atoma dušika i kisika iznosi 119,7 pm. Ova dužina veze je konsistentna sa redom veze između jedan i dva.
Za razliku od ozona, osnovno elektronsko stanje dušika dioksida je dubletno stanje, jer dušik ima jedan neuparen elektron, koji smanjuje alfa efekt u usporedbi sa nitritima i pravi slabu interakciju veze sa usamljenim parom kisika. Usamljeni elektron u dušik dioksidu također znači da je ovaj spoj slobodni radikal.
Dobijanje i reakcije
Dušik dioksid se obično javlja nakon oksidacije dušik monoksida kisikom iz zraka:
U laboratoriji, se može dobiti u dvostepenom postupku kada se dihidracijom dušične kiseline dobija dinitrogen pentoksid, koji se nakon toga termalno raspada:
Alternativno, dobija se i redukcijom koncentrirane dušične kiseline nekim metalom (poput bakra).
Konačno, on se može dobiti i dodavanjem koncentrirane dušične kiseline na kalaj. Kao sporedni proizvod dobija se kalajna kiselina.
Osnovne termalne osobine
postoji u ravnotežni sa bezbojnim gasom dinitrogen tetroksidom :
Ravnoteža je karakteristična sa ΔH = −57.23 kJ/mol, što je egzotermna. NO2 je dominantan na višim temperaturama, dok je na nižim temperaturama dinitrogen tetroksid (N2O4) predominatan. Dinitrogen tetroksid se može izolirati kao bijela čvrsta supstanca sa tačkom topljenja na  −11,2 °C. NO2 je paramagnetičan zbog svog neuparenog elektrona, dok je N2O4 dijamagnetičan.
Hemija dušik dioksida se ekstenzivno proučava. Pri 150 °C, se raspada otpuštajući kisik putem endotermnog procesa (ΔH = 114 kJ/mol):
Vrgada (Pakoštane)
mini|260px|Vrgada, pogled na dio naselja i rimokatoličku crkvu Vrgada je naseljeno mjesto u sastavu općine Pakoštane, na ostrvu Vrgadi, Zadarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Biograd na Moru.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Vrgada je imala 249 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Vrgada je imalo 236 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
NGC 4141
NGC 4141 (također poznat kao MCG 10-17-152, PGC 38669 i UGC 7147) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 87 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 1,30 (33 hiljade sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (23 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 17. aprila 1789. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 2557
IC 2557 (također poznat kao MCG 6-23-3 i PGC 29977) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 298 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,30 (26 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (17 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 16. maja 1903. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Špionica Gornja
Špionica Gornja je naseljeno mjesto u gradu Srebreniku, Bosna i Hercegovina.
IC 899
IC 899 (također poznat kao PGC 170267) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 298 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 0,50 (43 hiljade sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (43 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 10. juna 1893. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Hidroelektrane na Trebišnjici (kompanija)
Zavisno preduzeće Hidroelektrane na Trebišnjici a.d. (skraćeno ZP HET ili samo HET) jest bosanskohercegovačko preduzeće koje se bavi proizvodnjom električne energije u hidroelektranama Trebinje I, Trebinje II i Dubrovnik te njihovom održavanju. Hidroelektrane na Trebišnjici posluju u sklopu mješovitog holdinga elektroprivrede bosanskohercegovačkog entiteta Republika Srpska, Elektroprivrede Republike Srpske. HET je notiran na banjalučkoj berzi, jednoj od dvije berze u Bosni i Hercegovini.
Historija
Izgradnja hidroelektrana na Trebišnjici, osnovatelj današnjih Hidroelektrana na Trebišnjici, odvijala se u fazama, zavisno od istraženosti pojedinih dijelova terena, stanja projektne dokumentacije i potreba za energijom.
Prva faza izgradnje počela je 1959. kad je izgrađena prisupačna infrastruktura, a nešto kasnije je počela i izgradnja glavnih objekata prve faze, tako da je šest godina kasnije, 1965, završena izgradnja HE Dubrovnik, a 1968. u rad je puštena HE Trebinje I. Osim toga, kao dio prve faze izgradnje izgrađena je i Razvodno postrojenje Trebinje, u blizini Mokrog Polja, s naponskim nivoima 35kV, 110kV, 220kV i s trafostanicama 110/35kV i 220/110kV. mini|265x265piksel|[[Hidroelektrana Trebinje II]] Nakon prve faze izgradnje, počelo se s novim studijama, planovima, istraživanjima i izgradnjom novih objekata. Ta istraživanja kao rezultat imaju to, da je 1976. stvorena nova vodoprivredna osnova, koja omogućava bolje omogućavanje voda Trebišnjice i njenog što dužeg zadržavanja na površini. Tako je stvorena mogućnost da se izgradi jedna nova hidroelektrana nizvodno od brane Gorica, sadašnje hidroelektrane Trebinje II.
U toku druge faze izgradnje izgrađeni su Crpna hidroelektrana Čapljina 1979, koja je danas u vlasništvu Elektroprivrede HZHB i hidroelektrana Trebinje II s početnom instaliranom snagom od 8 MW 1981. Osim toga, tad su i povećani HE Trebinje I i Razvodno postrojenje Trebinje.
Početkom kraja rata u Bosni i Hercegovini 1992. Elektroprivreda Bosne i Hercegovine podijeljena je na Elektroprivredu HZHB, sadašnju Elektroprivredu Bosne i Hercegovine i Elektroprivredu RS, čime je i nastalo preduzeće Hidroelektrane na Trebišnjici kao zavisno preduzeće Elektroprivrede RS-a. mini|266x266piksel|[[Hidroelektrana Trebinje I]] U oktobru 2005. Hidroelektrane na Trebišnjici notirane su na banjalučkoj berzi, pored sarajevske berze jedna od dvije berze u Bosni i Hercegovini.
Hidroelektrane
Hidroelektrane na Trebišnjici upravljaju ukupno tri hidroelektranama, HE Trebinje I, HE Trebinje II i HE Dubrovnik. Prema potpisanim ugovorom o raspodjeli proizvedene HE Dubrovnik Hrvatskoj Elektroprivredi (HEP) pripada 22% električne energije, a HET-u, odnosu ERS-u, 78% ukupno proizvedene električne energije. Iako je PHE Čapljina također dio HET sistema, ona je u vlasništvu Elektroprivrede HZHB.
Vlasništvo
Od oktobra 2005. godine Hidroelektrane na Trebišnjici su notirane na banjalučkog berzi, pored sarajevske berze jedna od dvije berze u Bosni i Hercegovini.
Dioničari HET-a su: (stanje 01. 10. 2016)
Svjetski kup u alpskom skijanju 1967.
Svjetski kup u alpskom skijanju 1967. je bila prva sezona Svjetskog kupa u alpskom skijanju održana u organizaciji Međunarodne skijaške federacije (FIS). Niz takmičenja u disciplinama spust, slalom i veleslalom započeo je u Zapadnoj Njemačkoj 5. januara 1967. a završio 26. marta u Sjedinjenim Američkim Državama. Prvi pobjednik u muškoj konkurenciji bio je Francuz Jean-Claude Killy, a u ženskoj Kanađanka Nancy Greene. Jean-Claude Killy je pobjedio i u svim disciplinama, dok je Nancy Greene pobijedila u spustu i veleslalomu.
Ukupno
Za ukupni plasman u ovoj sezoni vrijednovana su tri najbolja rezultata u sputu, tri u veleslalomu i tri u slalomu. Pobjednica je odlučena u zadnjoj utrci.
Spust
U ovoj sezoni bodovani su tri najbolja rezultata.
NGC 2726
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Majtnerij
Majtnerij (latinski: meitnerium), prethodno je nosio ime Unnilennium (Une) jeste hemijski element sa simbolom Mt i atomskim brojem 109. On je ekstremno radioaktivni sintetički element (element koji se ne nalazi u prirodi već je napravljen u laboratoriji). Najstabilniji izotop mu je majtnerij-278, sa vremenom poluraspada od 7,6 sekundi. Ovaj element je prvi put napravljen u GSI Helmholtz Centru za istraživanje teških iona u blizini Darmstadta, Njemačka, 1982. godine. Ime je dobio po njemačkoj fizičarki Lisi Meitner.
Historija
thumb|lijevo|150px|Majtnerij je dobio ime po austrijskoj fizičarki [[Lise Meitner, jednoj od otkrivača nuklearne fisije.]] Majtnerij su prvi put sintetizirali 29. augusta 1982. godine njemački istraživački tim prevođen Peter Armbrusterom i Gottfried Münzenbergom na Institutu za istraživanje teških iona (Gesellschaft für Schwerionenforschung) u Darmstadtu.
Tim naučnika je bombardirao metu sačinjenu od bizmuta-209 sa ubrzanim jezgrima izotopa željeza-58 te su uspjeli identificirati jedan atom izotopa majtnerija-266:
Etimologija
Ime elementa 109 bilo je predmet određenih kontroverzi (transfermijskih ratova) koje su se u naučnim krugovima javile u vezi imena elemenata od 104 do 109, međutim ime za majtnerij bio je jedini prijedlog te nikad nije bio upitan. Ime majtnerij (Mt) predloženo je u čast austrijskoj fizičarki Lisi Meitner, jednoj od pronalazača protaktinija (zajedno sa Ottom Hahnom),    i jednoj od otkrivača nuklearne fisije. Godine 1994. ime je preporučio IUPAC, a zvanično je usvojeno 1997. godine. Ovo je jedini element koji je dobio ime po nemitološkoj ženi (kirij je dobio ime po supružnicima Curie).
Hemijske
Majtnerij je sedmi član 6d serije prelaznih metala. Pošto se pokazalo da element 112 (kopernicij) pokazuje osobine prelaznih metala, očekuju se da bi svi elementi od 104 (raderfordij) do 112 mogli fomirati četvrtu seriju prelaznih metala, sa majtnerijem kao dijelom platinske grupe metala. Izračuni njegovog potencijala ionizacije te atomskih i ionskih radijusa pokazuju da su slični onima od njegovog lakšeg homologa iridija, što implicira da osnovne osobine majtnerija odgovaraju onima drugih elemenata iz 9. grupe: kobalta, rodija i iridija.
Pretpostavke mogućih hemijskih osobina majtnerija još uvijek nisu privukle pažnju. Očekuje se da bi majnterij mogao biti i plemeniti metal. Na osnovu najstabilnijeg oksidacijskog stanja lakših elemenata 9. grupe, predviđa se da bi najstabilnija oksidacijska stanja majtnerija mogla biti +6, +3 i +1, među kojima bi stanje +3 moglo biti najstabilnije u vodenim rastvorima. Usporedbe radi, rodij i iridij iskazuju najviše oksidacijsko stanje +6, dok su najstabilnija stanja +4 i +3 za iridij i +3 za rodij. Grupa 9. hemijskih elemenata je prva grupa prelaznih metala koja iskazuje niža oksidacijska stanja od broja grupe, mada stanje +9 nije poznato ni za jedan poznati element. Oksidacijsko stanje +9 bi se moglo javiti kod majtnerij nonafluoridu (MtF9) i kationu [MtO4]+, mada se očekuje da je [IrO4]+ stabilniji. Za tetrahalide majtnerija se također predviđa da bi mogli imati sličnu stabilnost kao i iridijevi, dakle u stabilnom stanju +4. Dalje se očekuje da bi maksimalna oksidacijska stanja elemenata od borija (element 107) do darmštatija (element 110) mogla biti stabilna u gasnoj fazi ali ne i u vodenim rastvorima.
Fizičke
Očekuje se da majtnerij bude u čvrstom stanju pod normalnim uslovima te se prepostavlja da ima plošno-centričnu kubičnu kristalnu strukturu, slično kao i njegov lakši srodnik iz grupe, iridij. Majtnerij bi mogao biti veoma teški metal sa gustoćom od oko 37,4 g/cm3, što bi bilo druga najveća od svih poznatih 118 elemenata, manja samo od pretpostavljene gustoće svog komšije iz periodnog sistema, elementa hasija (41 g/cm3).
U usporedbi, najgušći poznati element čija je gustoća naučno utvrđena, osmij ima gustoću od samo 22,61 g/cm3. Gustoća majtnerija je rezultat velike atomske težine njegovih atoma, kontrakcije lantanoida i aktinoida i relativističkih efekata, mada bi proizvodnja dovoljnih količina majtnerija radi mjerenja ovih količina bila nepraktična, a uzorak bi se vrlo brzo raspao. Također, pretpostavlja se da bi majtnerij mogao biti paramagnetičan.
Teoretičari predviđaju da bi kovalentni radijus majtnerija mogao biti od 6 do 10 pm veći od onog kod iridija. Naprimjer, dužina veze Mt–O se očekuje da bude oko 1,9 Å. Atomski radijus majtnerija se predviđa da bi mogao biti oko 128 pm.
Izotopi
Majtnerij nema ni stabilnih ni prirodnih izotopa. U laboratorijama je sintetizirano nekoliko radioaktivnih izotopa, bilo fuzijom dva atoma bilo raspadom izotopa nekih težih elemenata. Do 2014. otkriveno je osam različitih izotopa majtnerija, sa atomskim masama od 266, 268, 270 i 274–278, od kojih dva, 268Mt i 270Mt, imaju poznata ali nepotvrđena metastabilna stanja. Većina od ovih izotopa raspada se putem alfa raspada, mada neki od njih iskazuju i spontanu fisiju.
Stabilnost
Svi izotopi majtnerija su ekstremno nestabilni i radioaktivni, općenito, teži izotopi su stabilnijih od lakših. Najstabilniji poznati izotop majtnerija, 278Mt, je također i njegov najteži poznati izotop. Njegovo vrijeme poluraspada iznosi 7,6 sekundi. Postoji i metastabilni nuklearni izomer, 270mMt, čije vrijeme poluraspada iznosi preko jedne sekunde. Izotopi 276Mt i 274Mt imaju vremena poluraspada od 0,72 i 0,44 sekunde, respektivno. Ostala četiri izotopa imaju vremena poluraspada između 1 i 20 milisekundi.
Za još uvijek neotkriveni izotop 281Mt predviđa se da bi mogao biti najstabilniji u odnosu na beta-raspad; međutim nijedan do sada poznati izotop majtnerija ne raspada se putem ovog raspada. Za neke od još nepoznatih izotopa, kao što bi mogli biti 265Mt, 272Mt, 273Mt, i 279Mt, pretpostavlja se da bi imali vremena poluraspada duža od poznatih izotopa. Prije nego što su otkriveni, za izotope 274Mt i 277Mt se također predviđalo da bi mogli imati duga vremena poluraspada od 20 sekundi i 1 minute, respektivno, međutim kasnije je otkriveno da imaju mnogo kraća vremena poluraspada od samo 0,44 sekunde i 5 milisekundi, respektivno.
Eksperimentalna hemija
Nedvosmisleno određivanje hemijskih osobina majtnerija još uvijek nije okončano zbog njegovih kratkoživućih izotopa i ograničenog broja hlapljivih (isparljivih) spojeva koji bi se mogli proučavati u vrlom malim količinama. Jedan od malobrojnih spojeva ovog elementa za koji se smatra da bi mogao biti dovoljno isparljiv jeste majtnerij-heksafluorid, kao i njegov lakši homolog iridij-heksafluorid koji je isparljiv iznad 60 °C, tako bi i analogni spoj majtnerija također mogao biti dovoljno isparljiv. Isparljivi oktafluorid bi također mogao postojati.
Da bi se provela hemijska istraživanja na nekom od tranaktinidnih elemenata, moraju se dobiti najmanje četiri njegova atoma, vrijeme poluraspada izotopa koji se ispituje mora bit najmanje 1 sekundu, a brzina proizvodnje mora biti najmanje jedan atom sedmično. Čak i što je vrijeme poluraspada 278Mt, najstabilnijeg poznatog izotopa majtnerija, iznosi 7,6 sekundi što je dovoljno dugo da se izvedu hemijska ispitivanja, naredna prepreka je potreba da se poveća brzina proizvodnje izotopa majtnerija kako bi se omogućilo odvijanje eksperimenata tokom sedmica ili mjeseci, čime bi se dobili statistički značajni rezultati. Izdvajanje i detekcija se mora obavljati neprestano da bi se odvojili izotopi majtnerija a automatizirani sistemi zatim mogu vršiti eksperiment o hemiji majtnerija u gasnoj fazi i rastvorima pošto se procjenjuje da su prinosi kod težih elemenata znatno manji nego kod lakših; mogle bi se iskoristiti neke tehnike izdvajanja (separacije) korištene u istraživanju borija i hasija. Međutim, za eksperimentalnu hemiju majtnerija ne postoji dovoljno zainteresiranosti kao što postoji za teže elemente od kopernicija do livermorija.
Nacionalna laboratorija Lawrence Berkeley pokušala je sintetizirati izotop 271Mt tokom 2002. i 2003. u svrhu mogućeg hemijskog istraživanja majtnerija, pošto se očekivalo da bi on mogao biti stabilniji od izotopa oko njega jer ima 162 neutrona, tj. magični broj neutrona za deformisana jegra. Njegovo vrijeme poluraspada se predviđalo da iznosi nekoliko sekundi, što je dovoljno dugo za hemijska istraživanja. Međutim, tokom eksperimenta nije dobijen niti jedan atom 271Mt, pa do danas ovaj izotop majtnerija ostaje neotkriven.
Eksperiment kojim se odredile hemijske osobine tranaktinida bi bio neophodan za usporedbu spoja ovog transaktinida sa analognim spojevima nekih od njegovih lakših homologa: naprimjer, u hemijskoj karakterizaciji hasija, hasij-tetroksid (HsO4) je uspoređen sa analognim spojem osmija, osmij-tetroksidom (OsO4). U preliminarnom koraku prema određivanju hemijskih osobina majtnerija, GSI je pokušala sublimaciju spojeva rodija, rodij(III)-oksida (Rh2O3) i rodij(III)-hlorida (RhCl3). Međutim, makroskopske količine ovog oksida nisu sublimirane sve do 1000 °C, a hlorid sve do 780 °C, a i tada tek u prisustvu aerosolnih čestica ugljika: ove temperature su daleko previsoke za takve procedure da bi se koristile na majtneriju, jer većina najmodernijih metoda koje se koriste za ispitivanje hemije superteških elemenata nisu efikasne iznad 500 °C.
Reference
🇵🇸
Kožmani
Kožmani su naseljeno mjesto u sastavu općine Ajdovščina, regija Goriška, Slovenija.
NGC 7126
NGC 7126 (također poznat kao ESO 145-18, IRAS 21456-6050 i PGC 67418) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 137 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Indijanac. Najveći prečnik je 2,80 (112 hiljade sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (52 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 22. jula 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kožmani
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazili su se u sastavu općine Ajdovščina. Kao samostalno naseljeno mjesto Kožmani postoje od 1991. godine. Nastalo je izdvajanjem dijela iz naselja Žapuže.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Kožmani su imali 112 stanovnika.
Napomena: ''Do 1948. iskazivano kao samostalno naselje, a zatim ukinuto i priključeno naselju Žapuže u kom su sadržani podaci od 1953. do 1991. Od 1991. ponovo samostalno naselje. U 2000. izvršena je manja razmjena teritorija između naselja Dolga Poljana i Kožmani.''
Teritorijalna organizacija i pripadnost naselja
Napomena: ''MNO je skr. za Mjesni narodni odbor.''
Kalifornijska pastrmka
Kalifornijska pastrmka (lat. Oncorhynchus mykiss) je slatkovodna riba iz porodice salmonida (lat. Salmonidae).
Opis
Kalifornijska pastrmka je vretenastog tijela, nešto šireg nego kod potočne pastrmke. Leđa su tamnozelene boje, a po bokovima se, cijelom dužinom tijela, pruža linija duginih boja zbog čega je u Sjedinjenim Američkim Državama nazivaju "rainbow trout". Cijelo tijelo joj je prekriveno tamnim pjegama. Raste od 35 do 70 cm dužine te 0,5 do 6 kg težine.
Rasprostranjenost
Ova riba vuče podrijeklo iz Sjeverne Amerike, a najrasprostranjenija je u američkoj saveznoj državi Kalifornija kojoj zahvaljuje svoj naziv. U Evropu je stigla 1880. godine međutim nikad se nije prilagodila evropskim vodama. Živi u čistim i bistrim rijekama sličnim životom domaće potočne pastrmke. Razmnožava se na tačno određenim mjestima, prvenstveno u Pirenejima. Jednostavno ih je uzgajati ih u ribogojilištima. Francuska je postala najveći evropski proizvođač uzgajane kalifornijske pastrmke.
Način života, stanište i ishrana
Kalifornijska pastrmka se najčešće pušta u zatvorene vodene površine poput manjih jezera. Najviše vremena provodi u sredini vodene površine, djelimično na dnu, djelimično na površini, a djelimično po sredini te dvije vodene razine. U rijekama boravi u dubljim dijelovima. S vremenom započinje spuštanje nizvodno.
Kao mala, kalifornijska pastrmka se hrani planktonom i sitnim vodenim životinjama, a kasnije prelazi na krupniju hranu, prvenstveno ribe, ali ne izbjegava ni rakove ili kukce.
Razmnožavanje
U svojoj prirodnom staništu u svojoj postojbini, kalifornijska pastrmka se razmnožava u trećoj godini života za ženke, a u drugoj za mužjake. Mrijest se odvija u gornjim dijelovima rijeka, od novembra do maja, pri temperaturi vode od 10 do 15 °C. Ženka prilikom mrijesta vrši pripremu pješčanog ili šljunčanog ležišta gdje će položiti 500 do 5.000 jajašaca. Nakon mužjakove oplodnje, inkubacija jajašaca traje dva do tri mjeseca, katkada i više u zavisnosti od temperature vode. Mlade pastrmke rastu brzo pritom se hraneći kukcima i njihovim ličinkama.
Špionica Donja
Špionica Donja je naseljeno mjesto u gradu Srebreniku, Bosna i Hercegovina.
Bruxaceae
Buxaceae je porodica cvjetnica  iz  reda  Bruxales, razred Magnoliopsida, divizija Tracheophyta, carstvo Plantae.
Porodica, kao i redu Buxales, imenovani su po tipskom rodu Buxus (šimšir) otrovnih, zimzelenih grmova, sa 98 vrsta. Najpoznatija je Buxus sempervirens sa više kultivara.
Porodica Buxaceae rasprostranjena je širom svijeta, ali snažno se međusobno jako razlikuju. Postoje taksoni koji su vezani za Holarktik, paleotropski pojas i Neotrope. Postoje na staništima od umjerenih širina do tropa. Jedina vrsta koja se nalazi u srednjoj Evropi je običn grm Buxus sempervirens, koji se često se koristi kao ukrasna biljka. Na Balearima, Sardiniji i na jugu Španije raste balearski šimšir (Buxus balearica).
Prema Katalogu života, Buxaceae imaju 132 vrste i slijedeći kladogram.
Medun (Podgorica)
mini|280px|Medun, ostaci antičkog grada [[Meteona]] Medun (ćir. Медун) je naseljeno mjesto u sastavu grada Podgorice, Crna Gora.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Crnoj Gori nalazio se u sastavu stare općine Podgorica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine Medun je imao 100 stanovnika.
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
Nacionalni park Waterberg
thumb|150px|Poštanske marke iz Njemačke jugozapadne Afrike sa pečatom Waterberg Nacionalni park Waterberg (Waterberg National Park) jeste nacionalni park u centralnoj Namibiji na istoimenom platou, 68 km istočno od grada Otjiwarongo.
Plato Waterburg je donekle istaknuta lokacija, izdižući se visoko iznad ravnica Kalaharija istočne Namibije. Park Waterburg i oko 405 km² okolnog područja proglašeno je prirodnim rezervatom 1972. godine. Plato je najvećim dijelom nepristupačan, tako da je početkom 1970tih nekoliko ugroženih namibijskih vrsta ubrzo premješteno na to područje da bi ih zaštitili od grabežljivaca i spriječilo njihovo izumiranje. Program zbrinjavanja je bio uspješan te danas Waterberg opskrbljuje sa rijetkim životinjama ostale namibijske prirodne parkove. U ovo područje je iz Damarlanda ponovno uveden i crni nosorog (Diceros bicornis).
Nacionalni park Waterberg plato je ekološki raznovrsan i bogat. U njemu živi preko 200 različitih vrsta ptica, a tu živi i nekoliko rijetkih vrsta malih antilopa na nižim padinama planine.
Naseljavanje ljudi
Podnožje planine je bilo poprište jedne od velikih prekretnica u historiji Namibije. Ovdje se 1904. godine odvijala bitka kod Waterberga, koja je bila posljednja i najveća bitka koju je vodio narod Herero protiv njemačkih kolonijalnih snaga. Nakon bitke, desio se genocid nad narodom Herero i Namaqua, tokom kojeg je stradalo gotovo dvije trećine herero populacije, a tek oko hiljadu ih je uspjelo pobjeći u britansku koloniju Bečuanland (danas Bocvana), gdje su dobili azil. I danas se pored odmarališta Bernabe De La Bat mogu vidjeti grobovi njemačkih vojnika koji su poginuli kod Waterberga.
NGC 1366
NGC 1366 (također poznat kao ESO 418-10, MCG -5-9-13 i PGC 13197) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 56 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Hemijska peć. Najveći prečnik je 2,10 (34 hiljade sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (15 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 9. oktobra 1790. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4142
NGC 4142 (također poznat kao MCG 9-20-102, PGC 38645 i UGC 7140) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 53 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 2,20 (34 hiljade sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (19 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 26. aprila 1789. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Bjelica
Bjelica (lat. Leucaspius delineatus) jest široko rasprostranjena riba iz porodice šarana (Cyprinidae).
Opis
Mnogi ribolovci bjelicu zamjenjuju sa kederom, ali ako se pažljivo posmatra uočavaju se značajne razlike. Bjelica je primjetno manja od kedera. Bočna linija joj nije puna i prekida se najdalje od 12-13 krljušti iza glave. Peraja su joj bezbojna. Boja bjelice zavisi od osobina vode i dna. Što je voda svjetlija i ona je svjetlija, u jezerskim i drugim stajaćim vodama malo je tamnija. Leđa imaju zelenkastu ili žućkastu nijansu. Bokovi su srebrenasto-bijeli sa prugicama jarko srebrenasto-plave boje. Ima izduženo tijelo pokriveno srebrenastom krljušti koja je sitna i lahko otpada. Ima krupna i izražena lepezasta peraja.
Rasprostranjenost
Za bjelicu ili bjelku karakteristčino je da se drži površinskog sloja vode, često se može vidjeti kako u jatima na samoj površini sakuplja hranu. Zato je u nekim krajevima nazivaju i povruš. Prosječno je duga 6-8 cm, maksimalno 12 i teži do 130 g, mada samo u izuzetnim prilikama. Bjelica je sitna, jatna riba. Živi u jezerima i kanalima, kao i ravničarskim rijekama sa sporim tokom. U Bosni i Hercegovini naseljava nizinske i prijelazne vode crnomorskog sliva. U barama je skoro uopće nema usljed izuzetne osjetljivosti na manjak kisika u vodi. Rasprostranjena je i u Srednjoj i Istočnoj Evropi. Nema privredni značaj, a rijetko se ciljano i lovi osim kao mamac za grabljivice.
Razmnožavanje
Spolnu zrelost dostiže u drugoj godini života, pri dužini oko 4 cm. Mrijesti se ljeti, a ikru polaže na donju stranu listova, grana ili drugih predmeta koji plivaju na površini vode. Polaze veću količinu ikre ali je velika smrtnost mlađi nakon mrijesta usljed njenog mjesta u prehrani velikog broja riba.
Spisak EC brojeva (EC 6)
Spisak EC brojeva (EC 6) sadrži EC brojeve enzime šeste– EC 6 – skupine enzima: ligaze, uređene u numeričkom redosledu po preporuci Odbora za nomenklaturu Međunarodne unije za biohemiju i molekularnu biologiju.
Špionica Centar
Špionica Centar je naseljeno mjesto u gradu Srebreniku, Bosna i Hercegovina.
Historija
Naselje Špionica Centar je nastalo 1981. godine izdvajanjem iz naselja Špionica Gornja.
Kengur
Kengur ili klokan je rod torbara iz porodice Macropodidae. U opštoj upotrebi, naziv se koristi da se opišu najveće vrste iz ove porodice: crveni, antilopski i istočni i zapadni sivi kengur iz roda Macropus. Porodica također uključuje i manje vrste, kao što su valabiji i kenguri koji žive na drveću, ukupno oko 63 vrsta ovih torbara. Kenguri su endemski rod jer žive samo u Australiji, dok manji makropodi žive u Australiji i Novoj Gvineji.
Kengur je simbol Australije, lik kengura se nalazi na grbu Australije, na nekim novčanicama i koristi se od strane mnogih australijskih organizacija.
Naziv
Riječ kengur vodi porijeklo od australijskog aboridžinskog jezika Guugu Yimidhirr od riječi gangurru, odnoseći se na sivog kengura. Naziv prvi put spominje 4. augusta 1770. godine na obalama rijeke Endevur kapetan James Cook kao riječ "kangooroo" ili "kanguru".
Prema nekim izvorima, James Cook je bio znatiželjan imena ovih, tada, nepoznatih životinja. Kada je postavio pitanje Aboridžinima na engleskom jeziku za njihovo ime, oni su odgovorili na svom - "Kenguru", što u stvari znači "Ne razumijemo". Kapetan je odgovor prihvatio kao ime životinje i svijetu prikazao nepoznatu životinjsku vrstu.
Opis
mini|lijevo|300px|Skupina sivih kengura Upadljiva osobina gotovo svih vrsta kengura su izraženo veliki stražnji udovi, značajno veći od prednjih. Samo kenguri penjaši, koji su se prilagodili životu na drveću i ne kreću se više skačući, imaju stražnje i prednje udove podjednako dugačke. Rep im je dugačak, mišićav i najčešće obrastao dlakom, a životinje ga koriste kao oslonac, gotovo kao petu nogu, ili za održavanje ravnoteže. U građi tijela većina vrsta iz ove porodice su slične, ali se veličinom vrlo razlikuju, od vrsta iz roda Lagorchestas koje često teže samo od jednog do dva kilograma, pa do velikog crvenog kengura koji dosižu tjelesnu težinu do 90 kg.
Glava im je relativno mala i izdužena s velikim ušima. Kao sve vrste iz reda diprodontia i životinje iz porodice kengura imaju povećana dva donja sjekutića koji kod zagrizanja dolaze do tvrdog mjesta na nepcu iza gornjih sjekutića. Takav ugriz omogućuje im da i tvrd biljni materijal mogu odgristi, a sličan oblik zubi postoji i kod nekih parnoprstaša. Nemaju očnjake, ili su im sasvim zakržljali. Kutnjaci im ne rastu svi istovremeno. Kad se prednji istroše i ispadnu, rastu slijedeći i pomiču se u ustima prema naprijed.
Prednje noge imaju pet prstiju i služe uzimanju hrane ili podupiranju. Na stražnjim nogama nemaju prvi prst, drugi i treći su srašteni i čine jedan, najsnažniji, dok je peti srednje velik. Kao i kod svih drugih torbara, mužjaci kengura imaju, kad je životinja uspravna, skrotum iznad penisa.