cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
STX6
Funkcija
SNARE igraju vitalnu ulogu u prometu ćelijskoh tereta. Vezikule se spajaju sa ćelijskom membranom, uz pomoć SNARE proteina. SNARE motivi formiraju četveroheliksni snop koji doprinosi fuziji dvije membrane. Tačnije, N-terminalni domen vezuje se na SNARE motiv, a ova unutarmolekulska interakcija smanjuje stopu povezivanja sa partnerom SNARE. Međutim, funkcija domena N terminala još uvijek nije u potpunosti razjašnjena.
N-terminalni proteinski domen
Proteinski domen sintaksin-6 N-terminalni proteinski domen je rastvorljivi receptor proteina vezivanja faktora osetljivog na N-etilmaleimid (SNARE) koji se nalazi u endosomnom transportu vezikula. Dio je porodice ciljnih SNARE (t-SNARE). To je vitalna pomoć za unos i eksport ćelijskog tereta u procesu zvanom ćelijski promet. Njegov SNARE motiv pokazuje značajnu homologiju za sintaksinom 1A i S25C, što ukazuje na sličnost putem evolucijsko konzerviranje. N-terminalna struktura domena sintaksina-6 pokazuje snažnu strukturnu sličnost sa N-terminalnim domenima sintaksina 1A, Sso1p i Vam3p; uprkos veoma niskom nivou sličnosti sekvenci. SNARE u suštini funkcioniše kao privez za držanje vezikule. Citoplazmatski regioni SNARE koji se nalaze na transportnim vezikulama i ciljnim membranama djeluju međusobno, a zatim se formira zavojnica sa četiri heliksa. Ovo povezuje ćelijsku membranu i vezikule zajedno na takav način da prevazilazi energetsku barijeru za spajanje dva lipidna dvosloja. Ovo je način na koji se razmenjuje ćelijski teret. Ovaj konkretan unos fokusira se na N-terminalni domen sintaksina 6.
Interakcije
Pokazalo se da STX6 ima interakcije sa SNAP23, VAMP3 i VAMP4.
Paleatus
Palaeatusi su slatkovodne ribe iz roda Corydoras, podporodice Corydoradinae. Naseljavaju pritoke brazilske rijeke La Plate i sporotekuće rijeke Urugvaja. Paleatusi su ribe dna, a u prirodi se hrane larvama insekata koje tu prebivaju, ostacima biljaka, insektima, crvićima i račićima. Paleatusi su unijeti u evropske akvarijume još 1876. godine, ali pod pogrešnim imenom.
U akvarijumu
Paleatusima odgovara hladnija voda bogata kisikom, od 20 do 24°C. Preferiraju gusto zasađene akvarijume zbog svoje plašljivosti. Jatašice su, pa je stoga poželjno u akvarijumu držati barem 8 primjeraka ovih riba. Vrlo su miroljubive, kako prema drugim ribama, tako i unutar vrste. Mogu se držati sa svim ribama kojima ne mogu stati u usta. Jedini problem sa paleatusima može biti pružanje dovoljno nježnog supstrata - brčići paleatusa, koji im služe za pronalazak hrane, osjetljivi su na oštre kamenčiće koji ih mogu u potpunosti uništiti. U akvarijumskim uslovima hranit će se ostacima hrane (zbog čega se popularno nazivaju "čistačima"), tonućim tabletama za ribe dna, smrznutim ili osušenim tubifeksom, a grickat će i alge sa vodenog bilja. Osvijetljenje ne smije biti prejako, a voda mora biti besprijekorna čista. Bistra i kisikom bogata voda je glavni preduslov za gajenje svih vrsta roda Corydoras. Ukoliko voda ne sadrži dovoljno kisika, paleatusi će izranjati na površinu velikom brzinom i gutati vazduh. Nestašicu će osjetiti i druge ribe, pa je tada poželjno u akvarijum unijeti kisik preko vazdušne pumpe, a pomoći će i ako izlaznu crijev filtera okrenemo tako da razbija površinu vode.
Mrijest
Razmnožavanje nije komplikovano. Za mrijest je najbolji manji akvarijum, 40 do 50 litara, sa slojem vode ne višim od trideset centimetara. Akvarijum je najbolje okrenuti prema izvoru svijetla, budući da se šarani najčešće mrijeste kada sunčeve zrake dopru u akvarijum. Mrijest može potaći i loše, kišno vrijeme, kada opada pritisak. Voda mora biti svježa i dosta aerisana, što se postiže vazdušnim pumpama. U akvarijumu mora biti konstantna temperatura od 20-22°C. U ovako pripremljen akvarijum unosi se jedna matična ženka, širokog i narančastog trbuha, sa dva do tri mužjaka. Zrela ženka će snažno i brzo plivati akvarijem, praćena od strane mužjaka, što može potrajati nekoliko sati. Kada mužjaci napokon dostignu ženku, ona hvata jednog od njih za analno peraje i isisava mu mliječ. Tada trbušnim perajima ženka napravi svojevrsnu korpicu, u koju položi do pet komada ikre, a zatim traži mjesto u akvarijumu na koje će prilijepiti ikru. Nakon što izabere podlogu, najčešće staklo, prvo ispusti mliječ iz usta, a zatim na nju prilijepi ikru ispuštajući je iz korpice. Postupak se ponavlja sve dok ženka ne polijepi od 150 do 200 komada krupne, svijetle i providne ikre. Veći broj mužjaka osigurava da skoro uopšte ne ostane neoplođene ikre. Pri temperaturi od 20°C inkubacija ikre traje deset do dvanaest dana. Roditelji rijetko jedu tvrda jaja, koja nisu interesantna ni drugim ribama. Prvih dana madi se hrane Copepodima, a kasnije prelaze na larve komaraca.
Regije Italije
Republika Italija svojim Ustavom iz 1948. predviđa unutrašnje državno uređenje, kojeg čini 20 regija (it: Sg. regione; Pl. regioni) ili pokrajina, koje su osnovane na osnovu različitih historijskih, geografskih, kulturnih i privrednih kriterija. Italijanskim regijama Ustavom je zagarantovana određeni stepen samostalnosti, pri čemu se neke od regija toga i pridržavaju. Pet regija imaju poseban status samostalnosti, a tu spadaju regije: Furlanija-Julijska Krajina, Sardinija, Sicilija, Trentino-Južni Tirol i Valle d'Aosta. Posljednjih godina su se na italijanskoj političkoj sceni pojavile određene tenzije za još većom samostalnosti regija, pa čak i odvajanjem od države. Jedna od političkih partija koja se najglasnije zauzima za to je nacionalistička Lega Nord italijanskog političara Umberta Bossija.
Trentino-Južni Tirol ima dva glavna grada: Trento za dio regije Trentino naseljen većinskim italijanskim stanovništvom i Bocen za Južni Tirol sa većinskim stanovništvom njemačkog govornog područja. Svaka od italijanskih regija ima svoj parlament i vladu (Giunta Regionale) na čijem čelu se nalazi predsjednik.
desno|350p|Administrativna podjela Italije na regije
Wannsee konferencija (protokol)
Prijevod protokola Wannsee konferencije:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 2em;"> Tajna Rajhsstvar
30 Kopija/Kopija 16.
I.
Na diskusiji o konačnom rješenju jevrejskog pitanja održanoj 20.1.1942 u Berlinu, Am großen Wannsee Br. 56/58, su učestvovali:
II.
Šef sigurnosne policije i SD, SS-Obergruppenführer Reinhard Heydrich na početku navodi svoje postavljanje kao zaduženog za planiranje konačnog rješenja jevrejskog pitanja od strane Reichsmaršala, te da je konferencija sazvana zbog rasprave osnovnih pitanja.
Želja Reichsmaršala za dostavu koncepta rješenja organizacije, pravnih i materijalni osnova, pravi neophodnim zajednička rješenja osnovnih pitanja te koordinaciju svih zaduženih institucija.
Kontrola sprovoda konačnog rješenja, bez obzira na geografske granice, se nalazi u ruci državnog vođe SS i šefa njemačke policije (šef sigurnosne policije i SD)
Šef sigurnosne policije i SD polaže pregled do sad sprovedenih akcija protiv ovog neprijatelja. U glavnom navodi se:
Pri sprovođenju ovih ciljeva se kao jedino rješenje uzima ubrzano plansko iseljavanje Jevreja sa područja države.
Po naređenju Reichsmaršala se u januaru 1939. otvara državna centrala za jevrejsko iseljenje, za čijeg je šefa postavljen šef sigurnosne policije i SD. Njene zadaće se u glavnom sastoje od:
Cilj je legalno čišćenje njemačkog životnog područja od Jevreja
Svi prisutni se slažu u pitanju nedostataka ovakvog rješenja. Zbog nedostatka boljih mogućnosti, ovi nedostatci se ignorišu.
Rad na iseljenju u navedenom vremenu nije bio samo njemački problem, nego i problem uprave i vlasti država primaoca. Finansijski problemi, kao što je povećanje poreza na prenos i slijetanje od strane stranih vlada, nedostatka brodskih kapaciteta, zabrane ulaska koje su u toku, vanredno otežavaju ciljeve iseljenja.
I pored ovih teškoća, od preuzimanja vlasti 31.10.1941. je iseljeno 537.000 Jevreja. od toga:
Finansiranje iseljenja preuzimaju Jevreji ili jevrejsko-političke organizacije. Da bi se spriječio ostanak proletiziranih Jevreja, korišteno je pravilo da bolje situirani Jevreji moraju finansirati iseljenje manje bogatih; za ovo je napravljena posebna podjela i porez na iseljenje koji je korišten pri finansiranju iseljenja manje bogatih Jevreja.
Pored Reichsmark bile su potrebne i devize za porezne i prihvatne potrebe. Da bi se smanjilo opterećenje deviznih rezervi, jevrejske organizacije su se obratile inostranim jevrejskim institutima za finansije za prosljedbu potrebnih deviznih sredstava.
U međuvremenu je vođa SS i šef njemačke policije zbog opasnosti iseljavanja u ratnim okolnostima i otvorenih mogućnosti na istoku, zabranio iseljavanje Jevreja.
III.
Umjesto realizacije iseljenja je kao moguća opcija poslije odobrenja Führera postavljena evakuacija na istok.
Ove akcije su opet predviđene kao sporedne, ali se kroz ovo stečena praktična iskustva uvode u sprovedbu zadnjeg rješenja jevrejskog pitanja kao vrlo važna. Pri sprovođenju konačnog rješenja, u pitanje dolazi 11 miliona Jevreja koji se dijele po državama:
Kod navedenih brojeva Jevreja različitih država se radi o Jevrejima-vjernicima jer rasna definicija još djelimično nedostaje. Obrada ovog problema će u pojedinim državama u pogledu njihovog gledišta i definicije dovesti do teškoća, pogotovo u Mađarskoj i Rumuniji. Tako je npr. u Rumuniji Jevrejima još uvijek moguće plaćanjem doći do određenih dokumenata koji im pravno potvrđuju strano državljanstvo.
Uticaj Jevreja na sve dijelove SSSR-a je poznat. U evropskom dijelu živi oko 5.000.000 dok u azijskom oko 250.000 Jevreja.
Podjela po privrednim granama u evropskom dijelu živećih Jevreja izgleda otprilike ovako:
Pod određenim vodstvom u sklopu konačnog rješenja jevrejskog pitanja, Jevreje bi na istoku trebalo privesti radu. U velikim radnim kolonama, podijeljeni po polu, radno sposobni Jevreji će se u ove oblasti sprovesti građenjem cesta, pri čemu će doći do velikih ispada na prirodni način. Ostatak koji u tom slučaju ostaje, pošto se sa sigurnošću radi o najotpornijem dijelu, će morati biti posebno obrađen jer u slučaju otpuštanja taj dio predstavlja sjemenku ponovnog jevrejskog uzdizanja. (Pogledajmo slučajeve iz historije.)
Pri praktičnoj sprovodbi konačnog rješenja, Evropa će biti pročešljana sa zapada prema istoku. Područje Rajha uključujući i protektorat Bohemiju i Moravsku, iz samog pitanja stanova i socialno-političkih potreba, doći će kao prvo na red.
Evakuirani Jevreji će kao prvo, voz za vozom doći u takozvana prolazna geta, da bi ih se poslije toga transportiralo dalje na istok.
Važan uslov sprovedbe evakuacije uopšte, kako je naveo SS-Obergruppenführer Heydrich u daljnjem, je tačna definicija osoba koje dolaze u obzir.
Predviđeno je da se Jevreji u starosti od 65 godina pa na dalje ne evakuiraju nego ostave u starosnim getima -predviđen je geto Theresienstadt.
Pored ovih starosnih grupa - od 280.000 Jevreja koji se 31.10.1941 još nalaze u Rajhu i Ostmarku je otprilike 30% preko 65 godina, u staračkim getima će i dalje biti smješteni teško ranjeni Jevreji i nosioci odlikovanja (EK I).
Sa ovim rješenjem će se sa jednim udarom isključiti sve intervencije.
U Slovačkoj i Hrvatskoj je ovo manje problematično jer su tamo osnovna pitanja već privedena jednoj vrsti rješenja. U Rumuniji je vlada također postavila službenika za pitanje Jevreja. Za riješenje pitanja u Mađarskoj je u dogledno vrijeme važno rekrutirati jednog savjetnika u vladi.
U pogledu poduzimanja priprema za rješenje problema u Italiji, SS-Obergruppenführer Heydrich predlaže uspostavljanje veze sa šefom policije povodom ovog pitanja.
U zauzetoj i slobodnoj Francuskoj će registracija i evakuacije vjerovatno proći bez teškoća.
Zamjenik državnog sekretara Luther iznosi, da bi dublja sprovodba ovog problema u nekim državama, kao primjer u sjevernim, mogla dovesti do teškoća te predlaže da se ove države uvedu tek pri kraju. U pogledu malog broja Jevreja koji dolaze u pitanje, ova odgoda ne predstavlja nikakvu promjenu. Za prostor jugoistoka i zapada, služba za vanjske poslove ne vidi nikakve velike teškoće.
SS-Gruppenführer Hofmann će poslati jednog predstavnika odjela za rasu i raseljenje za opštu orijentaciju u Mađarskoj kada šef sigurnosne policije i SD započne ovaj slučaj. Predloženo je da se ovaj predstavnik, koji ne bi trebao biti aktivan, priključi policijskom atašeu.
IV.
Pri sprovodbi konačnog rješenja bi kao osnova služili nürnberški zakoni, pri čemu je uslov i rješenje problema mješanih brakova i mješanaca.
Šef sigurnosne policije i SD objašnjava ovu tematiku u pogledu pisma šefa kancelarije Rajha u sljedećim teoretskim tačkama:
1) Obrada mješanaca 1. stepena
Uslovi jedne iznimne dozvole mora uvijek biti sama zasluga dotičnog mješanca. (Ne zasluge njemački punokrvnog roditelja ili bračnog supruga)
Mješanci 1. stepena koji se ne privode evakuaciji -da bi se spriječilo razmnožavanje- će biti sterilizirani. Sterilizacija se sprovodi dobrovoljno. Ona je uslov za ostanak u Rajhu. Sterilizirani mješanac je kasnije oslobođen od svih otežavajućih uslova.
2) Obrada mješanaca 2. stepena
Mješanci 2. stepena se u glavnom pribrojavaju onima njemačke krvi sa iznimkom sljedećih slučajeva u kojima se pribrojavaju Jevrejima.
I u ovim slučajevima ne treba praviti iznimku ako je mješanac 2. stepena u braku sa suprugom njemačke krvi.
3) Brak između Jevreja i onih njemačke krvi
U pojedinim slučajevima se mora odlučiti da li će jevrejski dio biti evakuiran ili će, sa uzimanjem u obzir ovakve odluke prema njemačkom rodu ovakvog mješanog braka, biti proslijeđen u starački geto.
4) Brak između mješanaca 1. stepena i onih njemačke krvi
Ako su iz braka proizišla djeca (mješanci 2. stepena), ista će, ako su izjednačena sa Jevrejima, sa mješancem 1. stepena biti evakuirana ili podređena jednom getu. Ako su ova djeca izjednačena sa Nijemcima (po pravilu), ne privode se evakuaciji i time i mješanac 1. stepena.
5) Brak između mješanaca 1. stepena i 1. stepena ili Jevreja
Kod ovih brakova (uključujući i djecu) se svi članovi kao Jevreji evakuiraju ili sprovode u jedan starački geto.
6) Brak između mješanaca 1. stepena i mješanaca 2. stepena
Oba roditelja se bez obzira da li su iz braka proizišla djeca evakuiraju ili podređuju jednom staračkom getu pošto su po pravilu djeca ovakvih brakova sklonija jevrejskoj krvi nego jevrejski mješanci 2. stepena.
SS-Gruppenführer Hofmann drži gledište da se treba prići sterilizaciji jer mješanci kojima je na izbor dana sterilizacija ili evakuacija će se sigurno odlučiti za sterilizaciju. Državni sekretar Dr. Stuckart naglašava da praktična sprovodba navedenih rješenja za pročišćavanje mješanih brakova sigurno dovodi do velikih urednih poslova. Da bi se u svakom slučaju i biološkim stvarnostima dalo pogled, državni sekretar Dr. Stuckart predlaže prinudnu sterilizaciju.
Za pojednostavljenje problema mješanih brakova, mora se dovesti do uslova u kojima i zakonodavni organi kažu: "Ovi brakovi su poništeni".
Povodom pitanja posljedica evakuiranja Jevreja na privrednom nivou, državni sekretar Neuman navodi da se Jevreji koji se nalaze u ratno važnim industrijskim pogonima ne mogu evakuirati do nabave odgovarajuće zamjene.
SS-Obergruppenführer Heydrich naznačava da ovi Jevreji u po njemu naređenim evakuacijama za egzekucije i tako neće biti evakuirani.
Državni sekretar Dr. Bühler utvrđuje, da bi generalni guvernat pozdravio izvedbu ovog plana sa početkom u guvernatu jer se tamo ne postavlja problem transporta i radni razlozi ne bi ugrožavali tok akcije. Jevreji se iz generalnog guvernata moraju pod hitno odstraniti, jer na ovom području Jevrej kao prenosnik zaraze predstavlja ogromnu opasnost te kroz nastavak prodaje u tajnosti, dovodi i privredu države u nemir. Od u obzir dolazećih 2,5 miliona Jevreja je većina i tako nesposobna za rad. Državni sekretar Dr. Bühler u daljnjem utvrđuje da se rješenje jevrejskog pitanja na području generalnog guvernata nalazi u rukama šefa sigurnosne policije i SD, te da on u svom radu ima punu podršku. On ima samo jednu molbu; da se pitanje Jevreja na ovom području riješi što brže.
Zaljučno se raspravljaju različite vrste rješenja, gdje Gauleiter Dr. Mayer ali i državni sekretar Dr. Bühler izlažu stajište po kojem dijelove pripremnih poslova krajnjeg rješenja u navedenim teritorijama mogu sprovesti i sami sa pažnjom da se stanovništvo previše ne uzbudi.
Sa molbom za pomoć šefa sigurnosne policije i SD na prisutne pri sprovodu radova za rješenje i njihovu podršku, rasprava je završena.
Clark Kent
mini|desno|170px|Superman Clark Kent je tajni identitet, tj. ovozemaljsko ime Supermana.
Clark je odrastao u gradu po imenu Smallville, kada su ga, u svemirskom brodu, našli Martha i Jonathan Kent. Svoje djetinjstvo je proveo upravo u tom gradu, te je tu naučio da kontroliše svoje super-moći.
Clark se kasnije seli u Metropolis, te tamo, zajedno sa Lois Lane, radi kao novinar u Daily Planet-u.
Berza
mini|Zgrada Berze u Frankfurtu Berze su organizirana i striktno regulirana finansijska tržišta na kojima se trguje vrijednosnim papirima robom, uslugama ili valutama. Trgovanje na berzama zasnovano je na principu ponude i potražnje. Berze u osnovi služe kao primarna tržišta na kojima korporacije, vlade, i druge organizacije i institucije mogu prikupljati/povećati kapital usmjeravanjem sredstava investitora u produktivne pothvate. Berze imaju i sekundarnu ulogu zahvaljujući kojoj investitori mogu prodati svoje vrijednosne papire za gotovinu drugim investitorima i na taj način umanjiti investicijske rizike i održavati finansijski sistem likvidnim.
Berze funkcionišu pod strogim pravilima a ona su obavezujuća za sve koji učestvuju u trgovini na berzama. Kontrolu nad poslovanjem berzi vrši država, najčešće putem komisije za vrijednosne papire. Komisija može obustaviti rad berze pod uslovima određenim kao neregularni tržišni uslovi.
Također i berza može odrediti prestanak trgovine svojim instrumentima kada, npr. uslovi utvrđeni za listing nisu ispunjeni.
Preteče savremenih berzi možemo pronaći već u antičkoj Grčkoj, gdje se putem tzv. "trapezita", (od grčkog: trapeza – stol, desk), što bi približno odgovaralo funkciji današnjih berzanskih posrednika, razmjenjivao novac i pozajmice. Nakon toga, slične forme su djelovale u velikim srednjovjekovnim trgovačkim centrima Italije. Međutim, smatra se da je prva "prava" preteča berzi funkcionirala u XIV st. u Belgiji i da ju je ustanovila porodica trgovaca Van der Beurze. Za ovu porodicu se navodi podatak da je porijeklom iz Italije, iz Venecije (Della Borsa). U italijanskom jeziku se vjerovatno nalazi i porijeklo riječi berza (od ital: borsa – kesa, vreća). A upravo je vreća bila element sadržan na porodičnom grbu trgovaca Van der Beurze.
Za prvu berzu, kao fizički uređen i poslovno organiziran prostor, sa formom i odlikama savremenih berzi, pretpostavlja se ona otvorena u Amsterdamu, 1611. godine.
Ona u Londonu, najveća u Evropi, prvobitno je neformalno funkcionirala po londonskim čajdžinicama, a 1801. godine formira se kao regulirana berza, sa formalnim članstvom, i ta godina se uzima kao godina njenog zvaničnog ustanovljenja, godina osnivanja moderne Londonske berze.
Danas je London Stock Exchange (LSE) jedna od tri najveće berze na svijetu, pored onih u New Yorku (New York Stock Exchange – NYSE) i Tokiju (Tokyo Stock Exchange – TSE).
U početku, trgovanje na berzama se odvijalo na podijumu za trgovanje, gdje su se učesnici u trgovanju nadmetali glasnim instrukcijama. Na savremenim berzama, trgovanje se najvećim dijelom obavlja putem telefona i elektronski, "on-line". Na gotovo svim berzama trguje se po principu aukcije, gdje se učesnici nadmeću davanjem ponuda za kupovinu, odnosno, izdavanjem naloga za prodaju.
Funkcije berze
mini|Ticker monitor
Berza obezbjeđuje kontinuirano (elektronsko trgovanje daje mogućnost poslovanja berzi 24 sata na dan) i postojano tržište za kupovinu i prodaju vrijednosnih papira, roba, usluga i novca. Vrijednosni papiri su dokumenti kojima se emitent obavezuje na isplatu novca, kamate, zarade ili dividende. U užem smislu, one su investicioni instrumenti kod kojih postoji rizik ulaganja ali je on kompenziran mogućnošću zarade. Vrijednosni papiri su dionice, obveznice i sl. One se prodaju i kupuju na tržištu kapitala i predstavljaju najznačajniju grupu finansijskih instrumenata kojima se trguje. U širem smislu, vrijednosni papiri su i instrumenti kredita i plaćanja, kao što su čekovi, mjenice i slično. Vrijednosni papir mora da sadrži nekoliko obaveznih elemenata: oznaku vrste, naziv i sjedište emitenta, obavezu, potpis, serijski broj, datum i mjesto emisije.
Berza ima funkciju procjene vrijednosnih papira koje emituju ekonomski subjekti. Na osnovu toga, investitor može imati uvid u njihovu stvarnu vrijednost u bilo kojem trenutku. Osim toga, može vršiti i poređenje ekonomskih subjekata koji pripadaju istoj industrijskoj grani putem kotacije. Kotacija je formiranje cijene po kojoj se finansijski instrument prodaje ili kupuje na berzi i ona je rezultat nadmetanja prodavaca i kupaca. Berza je ekonomski barometar, indikator finansijskog "zdravlja" emitenata, kompanija ili država. Zahvaljujući standardizaciji predmeta trgovanja može se trgovati i robom koja nije fizički prisutna, pa čak i onom koja nije još ni proizvedena, dovezena na mjesto trgovanja (kupac je nije vidjeo) a također i cijenom robe u budućnosti.
Berza omogućava i ubrzavanje procesa formiranja kapitala. Stvara naviku štednje, investiranja i preuzimanja rizika kod investitora, odnosno, daje mogućnost pretvaranja njihove štednje u profitabilnu investiciju. Zatim, omogućava sigurno i ravnopravno trgovanje jer se transakcije provode pod striktnim pravilima. Upravna struktura berze kontrolira rad svojih članova.
Berza omogućava javne pozajmice – služi kao platforma na kojoj se na tržište daju državne obveznice.
Na berzama se brzo i jednostavno vrši poravnavanje transakcija između učesnika, po principu poravnanja potraživanja i dugovanja, odnosno trgovanja i saldiranja.
Vrste berzi
mini|Displej na berzi NASDAQ
Berze se mogu kategorisati prema predmetu trgovanja. Osim vrijednosnih papira, na berzama se trguje i različitim vrstama robe (razne sirovine, hrana, energenti, metali, hemikalije itd.), uslugama (npr. vazdušni i pomorski transport) i novcem. Dakle, berze se mogu podijeliti na berze usluga, robne i finansijske. Mogu biti univerzalne, kada se na njima trguje sa više različitih vrsta berzanskih objekata i specijalizovane, one na kojima je predmet prodaje i kupovine samo jedna vrsta berzanskih objekata.
Berza valuta je nešto specifičnija ali i ona ima dugu historiju. Trgovanje valutama započinje nakon što su međunarodni trgovački bankari izmislili novčanice, koje su bile prenosive na treća lica, a to je omogućilo fleksibilnost i rast u poslovima razmjene valuta.
Moderna berza valuta formira se u XX stoljeću. Karakteristična je po periodima povećane volatilnosti i relativne stabilnosti. U prvoj polovini XX stoljeća, London je postao vodeći centar za trgovanje valutama, a britanska funta služila je i kao valuta za trgovanje i kao rezervna valuta. Nakon Drugog svjetskog rata, u kojem je britanska privreda znatno stradala, US dolar je postao najistaknutija valuta. Danas, kada se trguje različitim svjetskim valutama, najčešće se trguje u odnosu na US dolar.
Za razliku od drugih finansijskih tržišta, Međunarodno tršište valuta (Foreign Exchange Market, skraćeno Forex) nema fizičku lokaciju (sjedište) ni centar razmjene. Ipak, ono je, po obimu dnevnog trgovinskog volumena, najveće na svijetu (dnevni volumen trgovanja NYSE – preko 30 milijardi USD a Forex-a preko 4 triliona USD.
Forex funkcionira kao necentralizovan sistem trgovine, on je u stvari berza valuta između banaka. Dugo vremena je bio nedostupan manjim investitorima i pojedincima zbog početnog uslova za trgovanje – više desetina miliona na računu kao početni kapital. No, tokom devedesetih godina XX stoljeća, zahvaljujući veoma brzom razvoju komunikacija, informatičkih tehnologija i adaptaciji zakonskih odredaba postao je dostupan i manjim investitorima. Na Forex-u nema provizije, plaćaju se smo troškovi transakcije koji iznose oko 0,1% pa čak i manje, ne mora se trgovati preko posrednika - učešće je moguće direktno, i učesnik sam određuje visinu naloga. Pošto se radi o ogromnom tržištu sa velikim volumenom i brojem učesnika nemoguće ga je kontrolirati na duže vrijeme – to je necentralizovano tržište. Tržište novca je veoma dinamično i ima izražen rast.
Rad berze
mini|Stara berza u [[Trstu]]
Berza se osniva ugovorom u skladu sa zakonom, na osnovu odobrenja komisije za vrijednosne papire. Osnivači berze su pravna lica registrovana za poslove posredovanja vrijednosnim papirima. Prema Zakonu o tržištu vrijednosnih papira Federacije Bosne i Hercegovine "berzu osniva najmanje pet profesionalnih posrednika registriranih kod Komisije" i berza se može osnovati ako su ispunjeni određeni uslovi (ako su osigurani: minimalan iznos osnovnog kapitala, kadrovska, tehnička i organizaciona osposobljenost i poslovni prostor).
Berza se osniva i posluje kao dioničko društvo.
Berza je dužna da u svom poslovanju obezbijedi, između ostalog:
Berza, kao organizator tržišta mora zadržati neutralnost prema svim učesnicima te ne može prodavati i kupovati berzanske objekte (osim u slučaju da član berze ne izvrši ugovoreni posao), davati savjete ili mišljenje o vrijednosti ili povoljnosti kupovine ili prodaje berzanskih objekata.
Da bi se emitent, odnosno vrijednosni papir, mogli pojaviti na berzi - biti navedeni u tzv. listingu, moraju zadovoljiti određene kriterije koje određuje berza. Kriteriji su, između ostalih:
Nakon što su ostvareni preduslovi, između ostalih, usvajanje relevantnog zakonskog okvira, osnivanje i početak rada berzi, emitovanje vrijednosnih papira, odnosno, stvaranje objekata kojima se može trgovati na berzi i prisutnost investitora - proces trgovanja na berzi može početi.
Sam proces trgovanja na berzi odvija se u tri osnovne faze. U prvoj, uspostavlja se formalno-pravni odnos između investitora i berzanskog posrednika. Investitor otvara račun vrijednosnih papira kod berzanskog posrednika - brokera kojeg je odabrao i račun novčanih sredstava. Nakon toga, investitor može brokeru početi davati naloge za kupovinu ili prodaju finansijskih instrumenata. U drugoj fazi, proces trgovanja se nastavlja na samoj berzi, realizacijom datih naloga, bilo da se radi o prodaji ili kupovini. U trećoj fazi, proces ponovo ide van berze, u obračunsku instituciju.
Emitent, nakon registracije i dobijanja dozvole u skladu sa postupkom definiranim u okviru rada berze, dobija svoju kotaciju na berzi, odnosno, određuje se berzanski kurs - formira se cijena po kojoj se finansijski instrument datog emitenta prodaje na berzi. Kod prve pojave emitenta na berzi, tj. ponude za prodaju njegovog finansijskog instrumenta, berzanski kurs se određuje na osnovu procjene a kod druge i svake naredne prodaje kurs se formira na osnovu efektivne ponude i potražnje na berzi.
Osnov za formiranje kursa je evidencija svih naloga za kupovinu ili prodaju koje dostavljaju berzanski posrednici, a ta se evidencija vodi u tzv. berzanskim knjigama. Ovako utvrđen kurs se javno objavljuje u berzanskim biltenima, novinama ili dostavljanjem izvještaja na mjesto dostupno javnosti.
Osim toga, berze preko tzv. indeksa daju statističke pokazatelje o promjenama u ekonomiji ili tržištu vrijednosnih papira. Indeks je zapravo zamišljeni portfolio vrijednosnih papira koji predstavlja određeno tržište ili određeni tržišni segment. Za svaki indeks postoji posebna metodologija izračuna i obično se izražava u promjeni vrijednosti u odnosu na osnovnu. Tako je zapravo reprezentativniji podatak onaj izražen u procentima nego onaj proste numeričke vrijednosti.
Kada se govori u učesnicima u berzanskom poslovanju, jedno od najvažnijih pravila na svim berzama je zabrana trgovine, odnosno trgovanje na osnovu, za poslovanje bitnih, informacija koje nisu javne (insider trading).
(Primjer: izvršni direktor kompanije X kupio je dionice te kompanije prije javnog objavljivanja informacije da će ta kompanija biti preuzeta ili sl. znajući da će vrijednost dionica kompanije X vjerovatno porasti nakon preuzimanja.)
Na berzama postoje i druge zabrane odnosno aktivnosti koje su određene kao nedozvoljene, na primjer:
Aukcije
mini|Pročelje aukcijske kuće Sotheby's u Londonu
Aukcije su jedna od metoda trgovanja na kojima učesnici ne plaćaju cijenu kao na običnom tržištu već sami daju ponude. Aukcija ima nekoliko vrsta, sa osnovnom podjelom na aukcije otvorenog i aukcije zatvorenog tipa.
Vjerovatno je najčešća vrsta aukcije ona otvorenog, javnog tipa, gdje učesnici postepeno, tokom nadmetanja, nude sve veće iznose. Nadmetanje prestaje kada više niko ne želi da poveća ponudu. Naziva se još i engleska aukcija. Primjenjuje se za prodaju umjetničkih, kolekcionarskih ili rijetkih predmeta, te korištenih predmeta i nekretnina.
Nasuprot njoj je tzv. holandska aukcija, mada mnogo manje česta, kao vrsta otvorene aukcije gdje aukcioner započinje aukciju sa određenom (visokom) cijenom i postepeno je snižava dok neko od učesnika ne prihvati ponuđenu cijenu (nižu od početne). Na ovaj način se prodaju lale, riba, duhan i druga osjetljiva i kvarljiva roba.
Kod aukcija zatvorenog tipa ponude se daju u zatvorenim kovertama. Jedna od njih je aukcija tzv. prve cijene, gdje onaj ko ponudi najvišu cijenu mora platiti iznos koji je predložio. Ove aukcije se prvenstveno koriste za tenderske postupke prodaje koje objavljuje vlada i sl.
Druga vrsta zatvorenih aukcija je tzv. ponuda druge cijene, u kojoj pobjednik plati iznos jednak drugoj najvišoj ponuđenoj cijeni. Veoma rijetko se nalazi u praksi mada se slična metoda koristi na eBay-u.
Na aukcijama se može učestvovati lično ili preko posrednika, sa određenim učešćem (aukcijskim depozitom) ili bez.
Napomene
Potrebno je posebno napomenuti i upozoriti na oprez u trgovanju na berzama, jer i pored stroge regulative koje nameću same berze a posebno tijela koja kontroliraju njihov rad, berze nisu sasvim imune na nelegalne aktivnosti, tj. manipulacije i špekulacije, dobro osmišljene postupke pojedinaca i/ili grupa.
Investiranje donosi određeni rizik koji je kompenziran mogućnošću ostvarivanja dobiti. Kupovinom dionice određene kompanije investitor postaje vlasnik dijela te kompanije i preuzima rizik gubitka uloženog novca u slučaju da kompanija ne posluje uspješno. U slučaju bankrota kompanije (ili stečaja), investitor može dobiti određeni iznos za svoj udio u vlasništvu kompanije nakon što kreditori naplate svoja potraživanja (i to ako nešto zaista preostane). Sa druge strane, ukoliko je kompanija uspješna, investitor može mnogo zaraditi, srazmjerno uspjehu u poslovanju kompanije, tj. veličini neto dobiti koju je kompanija ostvarila.
Trst
Trst grad je u Italiji, u Tršćanskom zaljevu, na sjeveroistočnoj obali Jadranskog mora. Glavni je grad italijanske autonomnne regije Furlanija-Julijska krajina i pokrajine Trieste.
Berza
Napomene
Vrlo je vjerovatno da jedan od razloga zbog kojeg je omogućeno proširenje berzanskog tržišta, leži u stalnoj potrebi za svježim kapitalom i širenjem tržišta u savremenom svijetu, tj. u preovladavajućim kapitalističkim proizvodnim i društvenim odnosima i tržišnim principima.
Berzansko tržište u velikoj mjeru vode i određuju oni koji imaju novac. To su milijarderi, milioneri, korporacije i vlade; oni zapravo i održavaju berzansko tržište živim. Mali, individulani investitori ne mogu, samo snagom svojih pojedinačnih investicija, značajno uticati na tržište. S druge strane, i oni, ako u dovoljnom broju udruže svoje kapacitete, mogu prouzročiti pomake na tržištu. U Bosni i Hercegovini djeluju dvije berze, obje osnovane 2001. godine. Berzu u Banjoj Luci (Banja Luka Stock Exchange – BLSE) osnovalo je osam banaka i jedno preduzeće za poslovanje sa vrijednosnim papirima a onu u Sarajevu (Sarajevo Stock Exchange – SASE), osam profesionalnih posrednika – brokerskih kuća. Godina njihovog osnivanja upućuje na zaključak da berzansko poslovanje u BiH ima relativno kratku historiju i praksu. Uprkos tome, primjetan je napredak u radu ove dvije berze i njihov doprinos unapređenju tržišta kapitala u BiH. Pored formalne saradnje između SASE i BLSE, treba istaći i njihovu saradnju sa berzom u Beču (Wiener Borse AG) na osnovu koje se vrši preuzimanje podataka sa BiH berzi s ciljem promocije BiH tržišta.
Trst
Prema podacima iz 2019, ima 203.234 stanovnika.
Historija
Prvo gradsko naselje na području današnjeg Trsta bila je Tergesta, koja je 177. p. n. e. došla pod rimsku vlast, a 51. p. n. e. spominje se kao rimska kolonija u knjizi Galski rat Julija Cezara.
Nakon toga su Trstom vladali Bizantinci, od godine 788. Franci, da bi 1081. došao pod vlast akvilejskog patrijarha. Krajem 12. stoljeća postepeno je postao slobodan grad. Dugo je bio u sukobu sa susjednom Mletačkom Republikom da bi se u 15. stoljeću stavio pod zaštitu dinastije Habsburg.
Otad počinje zlatno doba Trsta, koji se počeo brzo razvijati kao saobraćajni, industrijski, ali i kulturni centar. Grad je bio poznat po svom kosmopolitizmu, srednjoevropskom duhu i multietničnosti.
Nakon Prvog svjetskog rata i propasti Austro-Ugarske, Trst je dopao pod italijansku vlast. Ona je, pogotovo nakon dolaska Mussolinijevih fašista na vlast, počela provoditi etničko čišćenje na račun njemačke, slovenske i hrvatske manjine, koja je podvrgnuta progonima i nasilnoj italijanizaciji.
Nakon što je u Drugom svjetskom ratu kapitulirala Italija, Trst je potpao pod vlast fašističke Italijanske socijalne republike, a u blizini su Nijemci osnovali logor smrti.
U maju 1945. Trst su zauzeli jugoslavenski partizani, nastojeći osigurati da Trst postane dijelom Jugoslavije. Tome se suprotstavilo lokalno italijansko stanovništvo, koje je na svoju stranu nastojalo staviti zapadne saveznike. U junu su se jugoslavenske jedinice, pod zapadnim diplomatskim i vojnim pritiskom, povukle, a njihov boravak se često povezuje uz kontroverzne fojbe. Staljinovo odbijanje da Titu u tom sporu, kao i u sporu o Koruškoj, pruži podršku, često se tumači kao jedan od katalizatora budućeg raskida Jugoslavije sa SSSR-om.
Kao privremeno rješenje za jugoslavensko-italijanski spor je mirovnim ugovorom 1947. osnovana tzv. Slobodna Teritorija Trsta (STT), grad-država koji je trebao služiti kao tampon-zona između dviju država. Iako je imala vlastitu valutu i poštanske marke, STT nikad nije funkcionirala. Bila je podijeljena na zonu A, koju su držale angloameričke snage, te zonu B, koju su držale jugoslavenske snage. Zahvaljujući hladnom ratu, STT je bila predmet stalne napetosti, a iz zone B u zonu A izbjegao je veliki broj Italijana, poremetivši etničku strukturu u Trstu na račun Slovenaca. Godine 1954. posebnim ugovorom priznat je status quo, ukinuta STT, granice između zona postale granice Jugoslavije i Italije, a Trst tako konačno završio u Italiji.
Smirivanje napetosti među dvjema državama – formalizirano Osimskim sporazumima iz 1975 – postepeno je dovelo do ekonomskog procvata Trsta, prvenstveno zahvaljujući građanima Jugoslavije koji su tamo odlazili na ritualnu potragu za zapadnom robom.
Kada se 1991. Jugoslavija raspala, to je Trst teško pogodilo. Teška ekonomska situacija odrazila se na porast ekstremne desnice u gradu, pa je Trst jedno od središta iredentističkog pokreta, koji zahtijeva reviziju mirovnih ugovora i povratak Istre, Dalmacije i Slovenskog primorja pod italijansku vlast.
Privreda
Važno je saobraćajno središte i jedna od najvažnijih luka u južnoj Evropi.
Vojislav Maksimović
Vojislav Maksimović rođen je 4. augusta 1935. u Cvilinu kod Foče. Univerzitetski je profesor, prozni pisac i esejist.
Osnovno obrazovanje završio u rodnom kraju, gimnaziju u Sarajevu i Beogradu. Diplomirao na Filozofskom fakultetu gdje je odbranio i doktorsku disertaciju. Sa grupom intelektualaca 1990. obnovio je Srpsko prosvjetno i kulturno društvo Prosvjeta. Na prvim višestranačkim izborima 1990. biran je za zastupnika u skupštini Bosne i Hercegovine na listi SDS-a. Bio je predsjednik kluba zastupnika. Od 1992. do 2000. bio je zastupnik u skupštini Republike Srpske. Obavljao je dužnost rektora Univerziteta u Istočnom Sarajevu. Redovni je član Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske. Nosilac najvećih odlikovanja RS: Ordena Republike sa lentom i Ordena Nemanjića.
Basilicata
mini|desno|Lokacija regije na karti Italije Basilicata je regija na jugu Italije, a smještena je između regija Kampanija, Apulija i Kalabrija (u pravcu kazaljke na satu). Glavni grad je Potenza. Basilicata zauzima površinu od oko 9.992 km2, na kojoj živi oko 600.000 stanovnika. Sastoji se od provincija Potenza i Matera.
Na jugu, između Kampanju i Kalabrije, manjom dužinom izlazi na obale Tirenskog mora dok na jugoistoku, njene obale zapljuskuju vode iz Tarantskog zaliva.
Ekonomski fakultet u Sarajevu
mini|desno|200px|Ekonomski fakultet u Sarajevu Ekonomski fakultet u Sarajevu (EFSA) je visokoobrazovna ustanova sa sjedištem u Sarajevu, članica Univerziteta u Sarajevu. Fakultet je osnovan 1952. godine i jedna je od najstarijih visokoobrazovnih ustanova u Bosni i Hercegovini.
Odsjeci
Fakultet ima sljedeće odsjeke:
DL (distance learning) studiji (studiranje na daljinu) su dostupni od 2006. godine.
Ekonomski fakultet u Sarajevu je članica EFMD-a.
Apulija
mini|desno|Lokacija regije na karti Italije Apulija jest regija u Italiji. Apulija se nalazi na jugoistoku Italije i zauzima površinu od oko 19.000 km2, na kojoj živi oko 4 miliona stanovnika. Poluostrvo Salento na samom jugu Italije čini "petu" italijanske "čizme".
Graniči sa regijama Molise na sjeveru, Kampanija na zapadu i Basilicata na jugozapadu. Osim toga, na istoku izlazi na Jadransko more, na jugoistoku na Jonsko more, dok se Otrantska vrata i Tarantski zaliv nalaze na jugu.
Glavni grad je Bari.
IC 229
IC 229 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Hemijska peć. Ovaj objekat je zapisao John Macon Thomé 1887. godine.
Tetrazona
Tetrazone su slatkovodne ribe iz porodice šarana (Cyprinidae), a porijeklom je iz tropskih voda ostrva Sumatre, Bornea i Malajskog poluostrva, a prijavljeni su susreti sa ovom vrstom i u Kambodži. Tetrazone trenutno pripadaju rodu Puntius, ali su zbog velike morfološke sličnosti tokom prošlosti prebacivani iz roda u Barbus u rod Puntius i obrnuto. Vremenom su se raširile po većem dijelu Azije, tako da je danas vrlo teško odrediti prirodno stanište ove vrste. Sve vrste roda Puntius su omiljene akvarijumske ribe, a u Evropu su prvi put uneseni 1935. godine preko Hamburga.
Opis
U akvarijumskim uslovima dostiže maksimalnu dužinu od 6 cm. Tijelo je spljoštenih bokova i visoke grbe. Na gornjoj usni imaju četiri mala brčića. Boja tijela pokrivenog krupnim krljuštima je žutozlatne osnove. Tijelom se protežu četiri vertikalne pruge crne ili zelene boje, po kojima je riba dobila ime (tetra - četiri). Korijen leđnog peraja je tamnozeleno ili crno, a pri vrhu prelazi u purpornocrvenu boju. Peraja su crvena, sa izuzetkom žutih trbušnih peraja. Na mužjakovom repnom peraju ističu se crvene žbice. Spolni dimorfizam je očit. Boje mužjaka su intenzivnije od ženkinih, naročito za vrijeme udvaranja i mrijesta. Ženke su uvijek veće od mužjaka i šire u struku. Tetrazone na gornjoj usni imaju četiri mala brčića.
U akvarijumu
Za gajenje u akvarijumu traži temperaturu vode od 20 do 26 °C. Idealna voda je tvrdoće između 10 i 12° gradi, pH je neutralan, a voda je bogata kisikom. U njihovom prirodnom staništu, relativno malim barama, dolazi do naglih promjena hemizma vode, što je navelo tetrazone da se prilagode preživljavanju u raznim nepovoljnim uslovima. Tetrazonama godi češće mijenjanje 1/4 akvarijumske vode. Tetrazone su vrlo temperamentne i živahne ribe. Da bi se u potpunosti uživalo u njihovim igrama, potrebno im je pružiti dovoljno dugačak akvarijum, sa dovoljno zasađenim prostorima za skrivanje i otvorenim prostorima za plivanje. Jako su društvene ribe i svoje čari pokazuju samo ako se drže u grupama od minimalno 6 primjeraka. Tetrazone plivaju zbijene u jatima, uglavnom sredinom akvarijuma, ganjajući jedna drugu i bezazlene čupkajući drugim tetrazonama peraja.
Tetrazone mogu predstvaljati problem u društvenim akvarijumima u kojima se drže ribe dugih, velastih peraja. Naime, tetrazone imaju običaj juriti te ribe i i grickati im peraja dok ih skroz ne ogole. To se rješava jednostavno odvajanjem tetrazona od tih vrsta (sijamski borac, skalar, guppy) ili dodavanje još tetrazona, koje bi jedna drugoj međusobnom igrom mogle odvući pažnju sa drugih riba. Napadat će sve bolesne ribe, kojima ribe velastih peraja liče zbog slabije pokretljivosti, ali će se izvrsno slagati sa svim živahnim ribama: zebricama, paleatusima, ksifoima i sličnim ribama. Čak će pokušati oformiti jato sa botijama, koje liče na tetrazone zahvaljujući svojim vertikalnim prugama. Hrane se crvićima, račićima i biljnom hranu, a u akvarijumu prihvataju sve vrste kupovne hrane. Tetrazone se nakon hranjenja povlače u uglove akvarijuma i zauzimaju nepomičan dijagonalni položaj, sa glavom okrenutom prema dole. Ova navika često uznemiri akvariste koji nemaju iskustva sa ribom. Nisu proždrljive, ali će rado jesti mladunce živorotki.
Mrijest
Tetrazone postaju polno zrele krajem prve godine života, ali, zavisno od ishrane, neke jedinke mogu dostići polnu zrelost već sa 5 mjeseci starosti. Za uspješno razmnožavanje tetrazona neophodno je matične ribe držati u mehkoj vodi temperature 23 °C. Mrijest treba pokušati samo sa najboljim primjercima riba. U mrijesnu kondiciju se dovode hranjenjem isključivo živom hranom, dobro očišćenim tubifeksom ili krupnim dafnijama. Ribe se stimuliše na mrijest zagrijavanjem vode na 26 °C i obogaćivanjem vode kisikom pomoću vazdušne pumpe. Ženka na mehkolisno bilje polažu 300 do 600 komada ljepljive, tamnožute ikre, preko koje mužjak posipa mliječ. Roditelji će pojesti svu ikru ukoliko se ne odstrane iz mrijesnog akvarijuma. Mrijest traje do 3 sata, a inkubacija 24-30 sati. Mladi propliva poslije 3-4 dana i već je spremna hraniti se tek izvaljenim ličinkama morskog račića po imenu artemija. Pri hranjenju živom hranom mladunci će dobiti boje i odlike odraslih riba već nakon 30 dana.
Odgojena su dva glavna varijeteta tetrazona: zelena tetrazona i žuta tetrazona, uz svijetlu albino formu. Kod zelenih tetrazona pruge su neprimjetne, dok se kod žutih prepoznaju po nešto tamnijoj nijansi žute.
Sport u Hrvatskoj
mini|230px|desno|Sportska dvorana GOC u [[Čakovec|Čakovcu, Međimurska županija]] Hrvatska je specifična po tome što s obzirom na broj stanovnika postiže značajne sportske rezultate. Naravno da najveći broj medalja na velikim takmičenjima (Olimpijadama) osvajaju velike države tipa SAD-a, Rusije, Kine ili Njemačke, ali je zapažen uspjeh sportista iz Hrvatske i u ekipnim sportovima (rukomet, vaterpolo, veslanje) i u pojedinačnim sportovima (tenis, skijanje, atletika).
Košarka
Vidi i: Košarka u Hrvatskoj
Nogomet
Vidi i: Nogomet u Hrvatskoj
Rukomet
Vidi i: Rukomet u Hrvatskoj
Šah
Vidi: Šah u Hrvatskoj
Nagrada "Desanka Maksimović"
Pjesnička nagrada "Desanka Maksimović" ustanovljena je 1994. godine, na godišnjicu smrti pjesnikinje Desanka Maksimović, a prvi dobitnik bio je Ljubomir Simović. Nagradu dodeljuje Zadužbina "Desanka Maksimović" u Brankovini, rodnom mjestu pjesnikinje. Nagrada se uručuje za "sveukupan doprinos srpskom pjesništvu".
NGC 322-1
NGC 322-1 (također poznat kao ESO 243-15, MCG -7-3-3 i PGC 3412) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 327 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Feniks. Najveći prečnik je 0,90 (86 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (38 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Rogatica
Rogatica je naseljeno mjesto i sjedište istoimene općine u Bosni i Hercegovini, Republika Srpska.
Ilirsko doba
Do dolazka Slavena na području Rogatice su živjeli Iliri, Rimljani i Avari. Spomenici iz prahistorijskog doba, gradine i gomile govore da najstarija ljudska naselja u Rogatičkom kraju datiraju mnogo prije nove ere. Rogatica po svom položaju pripada širem području Glasinca. Zahvaljujući arheološkim istraživanjima koja su obavljena i kod Rogatice (Osovo, Gučevo, Plješivica, Zagorica, Rusanović, Planje,  Brezije) zna se da je na tlu Glasinca u predhistorijsko doba postojala civilizacija čije se viševjekovno postojanje završava oko 300. g. p.n.e. Nosilac te civilizacije bilo je veliko ilirsko pleme – Autarijati. U historiji je taj period poznat pod imenom Glasinačka kultura. A najstarije naselje iz tog perioda nalazilo se na Gracu, brijegu pored same Rakitnice.
Rimsko doba
Dolazkom Rimljana na prostor između Strmog Lunja i Rakitnice na kome se sad nalazi sjeverni dio grada, osnovano je rimsko naselje sa obilježjima rimske civilizacije. Sve što se o tom gradu zna poznato je po arheološkim i epigrafskim ostacima iz same Rogatice i njene okoline. Na parcelama zvanim Mazlulovine otkopan je betonski zid, a u blizini je bila i “grčka crkva”. Rimskog građevinskog materijala nalazilo se po cijelom gradu, od mahale Toplik do bolnice. Uz potok Toplik vodio je rimski put. Nakon pada rimskog carstva 476, Slaveni su ove krajeve počele naseljavati u prvoj polovini VII vijeka.