cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nanoelektronika
Nanoelektronski uređaji imaju kritične dimenzije s rasponom veličina između 1 nm i 100 nm. Nedavne generacije tehnologije silicijskih MOSFET-a (metal–oksid–poluprovodnički tranzistor sa efektom polja ili MOS tranzistor) su već unutar ovog režima, uključujući 22 nanometarske CMOS (komplementarne MOS) čvorove i sljedeće 14 nm, 10 nm i 7 nm FinFET (fin polje efekt tranzistor) generacije. Nanoelektronika se ponekad smatra disruptivnom tehnologijom jer se sadašnji kandidati značajno razlikuju od tradicionalnih tranzistora.
Godine 1965. Gordon Moore je primijetio da silicijski tranzistori prolaze kroz kontinuirani proces skaliranja prema dole, zapažanje koje je kasnije kodificirano kao Mooreov zakon. Od njegovog zapažanja, minimalne veličine tranzistora su se smanjile sa 10 mikrometara na 10 nm u 2019. Imajte na umu da tehnološki čvor ne predstavlja direktno minimalnu veličinu značajke. Oblast nanoelektronike ima za cilj da omogući nastavak realizacije ovog zakona korištenjem novih metoda i materijala za izgradnju elektronskih uređaja sa veličinama karakteristika na nanoskali.
Nanofabrikacija
Na primjer, elektronski tranzistori, koji uključuju rad tranzistora na bazi jednog elektrona. Nanoelektromehanički sistemi također spadaju u ovu kategoriju. Nanofabrikacija se može koristiti za konstruiranje ultragustih paralelnih nizova nanožica, kao alternativa pojedinačnoj sintetizaciji nanožica. Od posebnog značaja u ovoj oblasti, silicijske nanožice se sve više proučavaju prema različitim primjenama u nanoelektronici, konverziji energije i skladištenju. Takve SiNW se mogu proizvesti termičkom oksidacijom u velikim količinama kako bi se dobile nanožice s kontroliranom debljinom.
Displeji
Proizvodnja displeja sa niskom potrošnjom energije može se postići korištenjem ugljičnih nanocijevi (CNT) i/ili silicijskih nanožica. Takve nanostrukture su električno provodljive i zbog svog malog prečnika od nekoliko nanometara, mogu se koristiti kao emiteri polja sa izuzetno visokom efikasnošću za prikaze emisije polja (FED). Princip rada je sličan onom katodne cijevi, ali na mnogo manjoj skali dužine.
Kvantni računari
Potpuno novi pristupi računarstvu koriste zakone kvantne mehanike za nove kvantne računare, koji omogućavaju upotrebu brzih kvantnih algoritama. Kvantni računar ima kvantni bitni memorijski prostor nazvan "Qubit" za nekoliko računanja u isto vrijeme. U nanoelektronskim uređajima, kubit je kodiran kvantnim stanjem spina jednog ili više elektrona. Spin je ograničen ili poluvodičkom kvantnom tačkom ili dopantom.
Ješovec (čvor)
Slovenija:
Secesija plebejaca
Secesija plebejaca (lat. secessio plebis) predstavljala je u ranoj historiji antičkog Rima jedno od najmoćnijih oružja plebejaca u njihovoj borbi protiv patricija. Secesija je podrazumijevala masovno iseljavanje plebejaca iz grada Rima, što je bila efikasna strategija jer je zbog brojčane nadmoći plebejaca ostavljala patricije u gradu gotovo bez ikakve zaštite od spoljnih neprijatelja. Prema analističkoj tradiciji, bilo je tri secesije plebejaca:
Godine 494. p. n. e., zbog zloupotrebe vlasti od strane Apija Klaudija Inregilskog Sabinskog, plebejci su se iselili iz Rima i otišli na neko, danas neidentifikovano, "Sveto brdo" (Mons sacer). Patriciji su odgovorili oslobađanjem plebejaca od njihovih dugova i dopuštenjem da plebejci biraju svoje naročite zastupnike, nazvane "narodni tribuni" (tribuni plebis). To je bila prva magistratura dostupna plebejcima.
Godine 449. p. n. e. plebejci su se ponovo iselili iz grada da bi primorali patricije da se kodifikuje važeće zakonodavstvo. Patriciji su se žestoko opirali kodifikaciji, ali su na kraju popustili i imenovali komisiju od deset članova (decemviri) koja je objavila tzv. Zakone dvanaest tablica.
Hans Sasinović
Hans Sasinović je saški rudar koji je svoju rudarsku i trgovačku djelatnost ostvarivao na području Ostružnice i Fojnice. On je postao dubrovački građanin, ali i dalje ostao vezan za Bosnu i trgovinu rudama. Kasnije se trajno preselio u Dubrovnik gdje je i umro. Njegov otac je Petar Sasinović. Hans je imao brata Nikla Sasinovića. Hansova supruga je Jeluša, kćerka vlastelina Teodora Kalića iz Bara. Imao je sina Petra (Pirka) koji je živio u Dubrovniku i umro bez potomaka 1417. Pored toga imao je tri kćeri: Margaritu, Jelušu i Marušu.
Hans i njegov brat Nikl Sasinović dobili su od bosanskog bana u baštinu pravo na eksploataciju srebra na području Ostružnice i Fojnice. Marta 1365. Hans je u svoje i u ime brata Nikla Sasinovića prodao Jakobčetu Ilije Kalegića i Pavlušku Kudelinoviću polovinu rupa (rudarska okna) i pratećom opremom za kopanje srebra koje je imao na području Fojnice i Ostružnice za 250 libara srebra. Krajem aprila 1368. Hans, sin Petra Sasinovića izjavljuje da je primio svu imovinu koju je deponirao kod opatice Bone u samostanu Svete Klare u Dubrovniku. Godine 1370. Hans prodaje Mlečaninu Jovanu Ramboldu Bonu oko 140 milijara bakra. Istom Mlečaninu predao je dug od 68 dukata koji je imao bosanski vladar Tvrtko I Kotromanić. Februara 1376. Hans je bio u poslaničkoj misiji za bosanskog bana Tvrtka I Kotromanića za koga je podigao Stonski dohodak u iznosu od 500 perpera. (Chanussius Sasinouich nuncius et procurator ad infrascripta magnifici domini domini Tuertchi Dei gratia bani Bosnensi). Vremenom se u potpunosti preselio u Dubrovnik. Prema njegovom testamentu iz maja 1393. (Testamentum Chanussii Sassinouich. MCCCCLXXXXIII, indictione prima, die XIII maii, Ragusii) svojim nasljednicima ostavlja imovinu koju ima samo na području Dubrovnika.
Secesija plebejaca
Godine 287. p. n. e. plebejci su treći i posljednji put masovno napustili grad. Pobuna je završena donošenjem "Hortenzijevog zakona" (lex Hortensia, nazvanog tako jer ga je predložio diktator Kvint Hortenzije), koji je izjednačio pravnu snagu odluka donijetih u senatu i na sjednicama tributskih skupština. Takođe, plebejcima je dopušteno da se kandiduju za sve državne položaje, da budu birani u većinu svešteničkih kolegija, te da sklapaju brakove s pripadnicima patricijskog staleža. Ukinuto je i dužničko ropstvo.
Gornje Crkvice (Zenica)
Gornje Crkvice su naseljeno mjesto u gradu Zenici.
Mjesna zajednica Gornje Crkvice
Po popisu iz 1991. godine u mjesnoj zajednici Gornje Crkvice su bila ukupno nastanjena 659 građana i građanke.
Freikorps Roßbach
mini|Grbe „Freikorps Roßbach“ Freikorps Roßbach je najpoznatija dobovoljačka paravojna jedinica nakon Prvog svjetskog rata u Weimarskoj Republici. Pod zapovjedništvom Gerhard Roßbach borila se 1919. godine na frontovima u Zapadnoj Prusiji i Baltiku. Službeno raspuštena 1920. godine, nastavila sa postojanjem u ilegali i učestvovala u borbama sa poljskim jedinicama u Gornjoj Šleziji 1921. godine.
Matrouh (guvernorat)
Guvernorat Matrouh (arapski: محافظة مطروح) je jedan od 27 guvernorata Egipta. Nalazi se u sjeverozapadnom dijelu Egipta.
Jedan je od većih guvernorata sa površinom od 212.112 km2 a prema podacima iz 2014. godine u njemu živi 427.573 stanovnika. Kao i ostali pustinjski dijelovi Egipta, vrlo je rijetko naseljen sa prosječnom gustinom koja iznosi samo 2 stanovnika po km2.
Glavni grad guvernorata je Marsa Matrouh.
Ivano-Frankivska oblast
Ivano-Frankivska oblast (uk. Івано-Франківська область) je oblast u zapadnoj Ukrajini. Prema popisu iz 2001. godine u ovoj oblasti je živjelo 1.453.700 stanovnika. Administrativno središte oblasti je grad Ivano-Frankivsk. Kao i kod većine drugih oblasti u Ukrajini, i ova oblast je imenovana po glavnom administrativnom središtu. U ovom slučaju Sovjeti su dali ime ovom području po ukrajinskom piscu, nacionalisti i socijalisti Ivanu Franku 9. novembra 1962. Ova oblast je uspostavljena 4. decembara 1939.
Geografija
Ivano-Frankivska oblast graniči sa Lavoskom oblašću na sjeveru i zapadu, Zakarpatskom oblašću na jugu i zapadu, ima 50 km dugu državnu granici sa Rumunijom kod Maramureş okruga neposredno na jugu, a graniči sa Černivačkom oblašću na jugoistoku i Ternopiljskom oblašću na istoku. Nalazi se jednim dijelom u Istočnoevropskoj niziji i drugim dijelom u Podkarpatju. Ova oblast se može podijeliti u tri područja: planinski, brdski i ravničarski. Nalazi se između dvije tektonske ploče: Karpatski pojas i Volinjsko-Podolska ploča. Dio istočnih Karpata iz Ivano-Frankivske oblasti, osim Ukrajine prolazi kroz četiri zemlje: Češka, Poljska, Rumunija i Slovačka. Sastoji se od četiri planinska lanca: Čornohora (bos. Crna gora), Hrinjava, Čivčini i Horhani. U planinskom lancu Čornohora nalazi se i najviši vrh u Ukrajini pod nazivom Hoverla, visine 2061 metar. Kroz ovo područje protiču dvije važne rijeke, Dnjestar i Prut, oko čijih tokova se nalaze prostrane doline. Jedno je od glavnih šumskim područja u Ukrajini sa preko 40% zemljišta pokrivenog lisnim ležajevima, jele i četinarskih šuma.
Klima
Klima je blaga kontinentalna i vlažna s hladnim ljetima i blagim zimama. Prosječna mjesečna temperatura u junu je 18 °C, a u planinama od 12 do 16 °C. Prosječna mjesečna temperatura u januaru je oko -4 °C, a u planinama do -6 °C. Prosječna količina padavina varira godišnje oko 650 mm, te oko 1.550 mm u planinama. Karpatske planine su prekrivene snijegom do pet mjeseci godišnje, što pruža povoljne uslove za skijanje i druge zimske sportove.
NLRP1
NLRP1 je protein koji ljudi kodira NACHT, LRR, FIIND, CARD domen i protein 1 sa domenima PYD sa hromosoma 17  NLRP1 je bio prvi protein za koji je pokazano da formira inflamasom. NLRP1 se eksprimira u raznim tipovima ćelija, koji su pretežno epitelne ili hematopoetske. Ekspresija se također vidi unutar žljezdanih epitelnih struktura uključujući sluznicu tankog crijeva, želuca, epitel dišnih puteva i u koži bez dlake ili goloj koži. > NLRP1 polimorfizmi su povezani sa kožnim ekstra-intestinalnim manifestacijama u CD-u. Njegova najveća ekspresija je otkrivena u ljudskoj koži, psorijazi i vitiligu. Polimorfizmi NLRP1 pronađeni su kod lupus erythematosus i dijabetesa tipa 1. Utvrđeno je da se varijante mišjeg NLRP1 aktiviraju nakon cijepanja N-terminala pomoću smrtonosnog faktora proteaza u antraksu.
Funkcija
Ovaj gen kodira člana Ced-4 porodice apoptoznih proteina. Članovi Ced porodice sadrže domen regrutacije kaspaze (CARD) i poznato je da su ključni posrednici programirane ćelijske smrti. Kodirani protein sadrži poseban N-terminalni pirin-oliki motiv, koji je možda uključen u interajcije protein-protein. Protein NLRP1 snažno reaguje sa kaspazom 2 i slabo sa kaspazom 9. Pokazalo se da prekomjerna ekspresija ovog gena u ćelijama izaziva piroptozu. Višestruke alternativno prerađene varijante transkripta koje kodiraju različite izoforme su pronađene za ovaj gen, ali biološka valjanost nekih varijanti nije utvrđena.
Mehanizam aktivacije
NLRP1 aktivira antibakterijski ili antivirusni imunski odgovor. Antibakterijski imunski odgovor nadoknađuje gubitak MAP kinaznog odgovora. Ljudi proizvode NLRP1, ali ljudski NLRP1 nije aktiviran smrtonosnim faktorom. NLRP1 bi se mogao aktivirati proteoliskim cijepanjem, što rezultira uklanjanjem autoinhibitornog PYD i oslobađanjem CARD domena, odgovornog za regrutovanje i aktivacija prokapaze-1 u aktivnom obliku kaspaze-1. Ljudska aktivacija NLRP1 može se izazvati na nekoliko načina uključujući enterovirusnu 3C- proteaze. njegov funkdcija je u munsti tek je počela da se shvata.
Interakcije
Pokazano je da NLRP1 reaguje sa kaspazom 9 i APAF1. Preko svog FIIND domena, NLRP1 je u direktnoj interakciji sa DPP9 i DPP8, koji su potrebni za sprečavanje aktivacije NLRP1. Gubitak DPP9 kod ljudi i miševa dovodi do aktivacije NLRP1.
Varijante NLRP1 kod ljudi
Kako su objavili Bruno Reversade i kolege, opisano je nekoliko mendelovskih bolesti uzrokovanih mutacijama zametne linije NLRP1. To uključuje višestruki samoizlječivi palmoplantarni karcinom, porodičnu Nikamovu bolest i autoupaluđu s artritisom i diskeratozom. Mutacije u NLRP1, bilo da su dominantne ili recesivne, imaju tendenciju da budu aleli pojačanja funkcije koji pokreću inflamasomnu signalizaciju sa IL1B i IL18.
Varijante NLRP1 kod miševa
Miševi imaju tri paraloga gena Nlrp1 (Nlrp1a, b, c). Nlrp1c je pseudogen. Mišji NLRP1B se ne aktivira mehanizmom tipa receptor-ligand. NLRP1B varijante određenih inbred sojeva miševa, BALB/c i 129, mogu se aktivirati smrtonosnim faktorom (LF) proteaza. Smrtonosni faktor proteaza proizvodi i luči Bacillus anthracis, agens antraksa. Zajedno sa zaštitnim antigenom (PA), LF formira bipartitni toksin, smrtonosni toksin. Uloga PA je da formira hromosomski translocacijski kanal koji isporučuje LF u citosol ćelije domaćina gdje LF ima ulogu u imunskom odgovoru, cijepanjem i inaktivacijom MAP kinaza. LF takođe direktno ciepa NLRP1B proksimalno do njegovog N-terminala, što je neophodno i dovoljno za formiranje NLRP1B inflamasoma i aktivaciju CASP1. Aktivacija NLRP1B-ovisnih inflamafomskih odgovora pojavljuje se u odbrani domaćina s mehanizmom poput IL-1β i neutrofila. NLRP1B može funkcionirati kao senzor bakterijskih proteaza, imunski odgovori su specifično aktivirani faktorima virulencija. Nije jasno koji bi stimulansi mogli aktivirati NLRP1A, drugi poznati funkcionalni mišji paralog NLRP1. Studija je identifikovala miša koji je nosio misens mutacijsko pojačanje funkcije u NLRP1A (Q593P) koji aktivira inflamasomne odgovore. Mehanizam aktivacije divljeg tips NLRP1A ---nije jasan.
NGC 1933
NGC 1933 (također poznat kao ESO 85-SC77) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 2. novembra 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Bernadotte (dinastija)
Dinastija Bernadotte je trenutna švedska dinastija. Od 1818. do 1905. pripadnici dinastije Bernadotte su bili i kraljevi Norveške.
Dinastija je nastala kada je na prijestolja Švedske i Norveške sjeo Jean-Baptiste Bernadotte (vladao u Švedskoj kao Karlo XIV Ivan, a u Norveškoj kao Karlo III Ivan). On je bio izabran za nasljednika švedskog prijestolja pošto je tadašnji kralj, Karlo XIII, bio posljednji član švedske kraljevske porodice, i nije imao djece.
Godine 1905. Norveška je napustila uniju sa Švedskom. Norveško prijestolje je bilo ponuđeno jednom od mlađih sinova švedskog i tada već bivšeg norveškog kralja Oskara II, ali Oskar je odbio ponudu. Umjesto njega, za kralja je izabran Karlo od Danske, unuk švedsko-norveškog kralja Karla XV i potomak dinastije Bernadotte, koji je vladao kao Haakon VII.
Monitor (novine)
Nedeljnik "Monitor" pokrenut oktobra 1990. godine u tadašnjem Titogradu ( Podgorica ), glavni osnivač crnogorski univerzitetski profesor Miodrag Perović, te grupa intelektualaca i biznismena proturežimski orijentiranih u odnosu na tadašnju zvaničnu politiku i većinski nastrojenu javnost Crne Gore koja je slijedila politiku službenoga Beograda.
U ranim 1990-im "Monitor", iako malotiražan, bio je veoma uticajan i citiran u zemljama regiona i širom svijeta.
Najznačajniji autori u "Monitoru" su bili novinari Miodrag Vukmanović, Vladimir Jovanović i Željko Ivanović. U nedeljniku surađivali i bosanski autori Zlatan Čabarabdić, Miljenko Jergović i Marko Vešović.
Nedeljnik "Monitor" se danas retrospektivno smatra temeljem crnogorskog nezavisnog novinarstva.
Zastava Azerbejdžana
mini|desno|300px|Zastava Azerbejdžana Zastava Azerbejdžana sastoji se od tri jednaka vodoravna polja plave, crvene i zelene boje. Bijeli polumjesec i osmokraka zvijezda nalaze se na sredini crvenog polja. Osam krakova predstavljaju osam grana turskog naroda. Plavo polje je boja Turaka, zelena predstavlja islam, a crvena progres.
Historija
Službene boje i veličina zastave prihvaćene su 5. februara 1991. godine. Ranija verzija je bila zastava Azerbajdžanske Demokratske Republike. Ta je zastava imala puno veći polumjesec koji se nalazio bliže jarbolu. Korištena je sve do priključenja Azerbajdžana SSSR-u, kada su prihvaćene nove zastave Azerbejdžanske SSR i čitavog Sovjetskog Saveza.
Borba patricija i plebejaca
Borba patricija i plebejaca ili borba staleža podrazumjeva poltički sukob između dvije glavne društvene grupe tokom perioda rane Rimske republike (509–280. p. n. e.), koji su vodili plebejci s ciljem da se po političkim pravima izjednače s povlaštenom grupom patricija, što je u potpunosti i postignuto 287. godine p. n. e.
Analistička tradicija
Prema analističkoj historiografskoj tradiciji, za koju nam je glavni izvor Tit Livije, patriciji su, nakon svrgavanja posljednjeg rimskog kralja Tarkvinija Oholog 509. godine p. n. e., prisvojili za sebe svu vlast u državi i postali jedini vladajući sloj, dok su plebejci bili niži, podređeni društveni sloj. U početku su samo patriciji mogli biti birani na državne položaje (magistrature), kao što je konzulat, te u svešteničke kolegije i Rimski senat.
Međutim, patriciji su svoju vlast zloupotrebljavali, koristili su prezaduženost plebejaca da ih prodaju u ropstvo (dužničko ropstvo nazivalo se nexum), u sudskim parnicama bili su po definiciji naklonjeniji patricijima, manipulisali su odlukama centurijatskih skupština itd.
Plebejci su na takve zloupotrebe odgovorili osnivanjem položaja narodnih tribuna, čije je pravo na zaštitu plebejaca najzad bilo priznato i od patricija. Također su ustanovili plebejske skupštine (concilium plebis), na čije odluke nije bila potrebna saglasnost senata i koje su prvobitno obavezivale samo plebejce, ali su 287. godine p. n. e. postale obavezne za sve rimske građane. Jedno od najvećih oružja plebejaca u ovoj borbi bila je "secesija", kada bi oni masovno napustili grad Rim i time značajno umanjili njegov odbrambeni potencijal.
Godine 449. p. n. e. decemviri su kodifikovali Zakone dvanaest tablica, ali je njihova 11. tablica uvela zabranu (ili samo potvrdila već postojeću zabranu) sklapanja braka između patricija i plebejaca. Međutim, ta je zabrana ubrzo ukinuta Kanulejevim zakonom iz 445. godine p. n. e.
Psoljednji čin borbe između patricija i plebejaca odigrao se 287. godine p. n. e., kada je senat odbio zahtjev prezaduženih sitnih zemljoposjednika da se ukinu postojeći dugovi. Došlo je do nove (i historijski jedine vjerovatne) secesije plebejaca, nakon čega je senat postavio Kvinta Hortenzija Starijeg za diktatora, koji je riješio problem (ne zna se kako) i sproveo zakon (lex Horenstia), koji je odluke senata i tributske skupštine izjednačio po pravnoj snazi. Iako su se i poslije toga porodice dijelile na patricijske i plebejske, između njih je nestalo svake političke i pravne razlike.
Moderna kritika
Kako su rasle veličina i moć rimske države tokom rane republike (509–280. god. p. n. e.), stvarane su nove dužnosti i institucije, a stare su prilagođavane kako bi se dovele u sklad sa promijenjenim vojnim, političkim, društvenim i ekonomskim potrebama države i njenog stanovništva. Prema analističkoj predaji, dakle, sve su ove promjene i inovacije uslijedile kao rezultat borbe između dva društvena staleža, patricija i plebejaca. Smatralo se da je ta borba počela u prvim godinama republike i da je trajala više od 200 godina. U početku su patriciji navodno uživali monopol na moć (konzulat, senat i sve religijske dužnosti), dok su plebejci počeli samo s pravom glasa u skupštinama. Tokom borbe plebejci su, kako se vjerovalo, postepeno za sebe obezbjeđivali ustupke od patricija, i to kroz političku agitaciju i sukobljavanje, dok se na kraju pravno nisu izjednačili s njima. Tako su antički historičari, uključujući Livija, sve aspekte unutrašnjeg političkog razvoja ranog Rima opisali u terminima jednog jedinog društvenog pokreta.
Razlika između patricija i plebejaca je, prema predaji, bila stara koliko i sam Rim i bila je uvedena za vrijeme Romula. Kako je rečeno, pravo historijsko datiranje i objašnjenje ove razlike još uvijek predstavlja najveće neriješeno pitanje historije ranog Rima. Ta je razlika postojala tokom srednje i pozne republike, ali se moderni naučnici ne slažu oko toga kada je i kako ona nastala; sve je rašireniji stav da je ona nastala i polako se razvijala tokom rane republike. U vrijeme srednje i pozne republike ona je velikim dijelom već bila bez značaja. Čak i ako se klasifikacija patricijskih i plebejskih imena poznata iz srednje i pozne republike primijeni na spisak konzula za period od 509. do 445. god. p. n. e., plebejska su imena dobro zastupljena (30 odsto), pa se danas smatra da plebejcima vjerovatno nikada nije ni bilo zabranjeno da se biraju na položaj konzula. U vrijeme srednje i pozne republike tek je desetak rimskih porodica bilo patricijskog porijekla, a sve su ostale bile plebejske. I patricijske i plebejske porodice činile su nobilitet, koji se jednostavno sastojao od svih potomaka konzula. Stoga termin "patricij" nije istovjetan s terminom "nobil" i ne treba da se miješa s njim: patriciji su činili samo jedan dio rimskog nobiliteta srednje i pozne republike. U kasnije je vrijeme jedina razlika između patricija i plebejaca bila u tome što je svaka grupa imala ili nije imala pravo da na neke manje svešteničke položaje, npr. položaj "kralja religije" (rex sacrorum).
Protivrječnosti, neslaganja i logički nedostaci Livijevog prikaza rane republike jasno pokazuju da teza analističke predaje o borbi staleža predstavlja veliko pojednostavljivanje jednog veoma složenog niza događaja koji nisu imali jedinstveni uzrok. Tenzije su svakako postojale; nijedna država ne može provesti 200 godina bez nekog stepena društvenog sukoba i ekonomskih teškoća. Zapravo, pravni izvori pokazuju da je zakon o dužnicima u ranom Rimu bio veoma strog, pa je sigurno ponekad izazivao mnogo teškoća. Ipak, ne može se povjerovati da su svi aspekti unutrašnjeg političkog razvoja ranog Rima rezultirali iz jednog jedinog uzroka. Rani dokumenti, ukoliko su bili dostupni, kasnijim bi analistima rekli malo šta više od toga da je ustanovljena neka magistratura ili da je usvojen neki zakon. Objašnjenje razloga zbog čega je neka magistratura uvedena ili neki zakon donešen mogao je obezbjediti samo folklor ili mašta samog historičara, a ni na jedno od toga se ne možemo osloniti. Livijev opis političkih kriza u ranoj republici pokazuje političku retoriku i taktiku pozne republike, pa mu se stoga ne može pokloniti veliko povjerenje. Na primjer, agrarno zakonodavstvo rane republike opisano je u terminima pozne republike. Isto tako, sukobi između narodnih tribuna i senata modelovani su prema politici optimata i populara pozne republike. Stoga se mora biti pažljiv prilikom ispitivanja unutrašnjeg razvoja rane rimske republike. Mnoge od glavnih inovacija o kojima govori antička predaja mogu se prihvatiti, ali se ne može sasvim vjerovati antičkoj interpretaciji tih činjenica.
Erica Jong
Erica Jong (Erika Džong) (rođena kao Erica Mann [Erika Men], New York City, 26. mart 1942.), poznata je američka književnica.
Udavala se četiri puta. Njen najpoznatiji roman je "Strah od letenja" iz 1973. godine. Prozvana je "ženski Henry Miller" zbog načina kako opisuje žensku seksualnost. Propituje službenu verziju događaja 11. septembra 2001.
Hugo Chávez
Hugo Rafael Chávez Frías (28. juli 1954 – 5. mart 2013) bio je venecuelanski političar i predsjednik Venecuele od 1999. do 2013. godine, te oficir venecuelanske armije.
Dana 4. februara 1992. godine Chávez je predvodio pokušaj preuzimanja vlasti u Venecueli vojnim udarom. Četrnaest vojnika je ubijeno te 40 vojnika i 80 civila ranjeno, puč je propao a Chávez je zatvoren. Poslije 2 godine zatvora pomilovan je od strane tadašnjeg predsjednika Venecuele Rafaela Caldere.
Izlaskom iz zatvora osnovao je partiju Movimiento Quinta Republica (Pokret za petu republiku). Na predsjedničkim izborima 6. decembra 1998. dobio je 56,2% glasova i postao predsjednik zahvaljujući glasovima siromašnih građana kod kojih ima jaku podršku. Njegovi politički neprijatelji su srednja i viša klasa, sindikati, kao i skoro svi privatni mediji u zemlji. Takva situacija je dovela do političke polarizacije u Venecueli, a kao rezultat toga 12. aprila 2002. je izvršen vojni udar na kome je opozicija preuzela vlast, ali samo nakratko. Zbog velike podrške među vojnicima Chávez je vraćen na predsjedničku fotelju dva dana kasnije, 14. aprila. U decembru iste godine počeo je veliki štrajk u naftnoj industriji koji je trajao dva mjeseca, izazvan Chávezovim pokušajima da promjeni vodstvo u naftnim kompanijama i otpusti 18.000 radnika.
Dana 15. augusta 2004. pobjedio je referendum čije je pitanje bilo da li Chávez treba da podnese ostavku.
Chávezovi odnosi sa SAD-om su vrlo loši, a više puta je prijetio prestankom izvoza nafte u tu zemlju zbog miješanja u unutrašnje stvari Venecuele. SAD je navodno podržavao vojni udar protiv Cháveza u 2002. godini. Nasuprot tome, odnosi sa Kubom i Fidelom Castrom su jako dobri, a njihove dvije zemlje dobro sarađuju i razmjenjuju usluge.
Tokom Chávezovih godina bilo je velikih poboljšanja životnog standarda za Venecuelance. Nakon što je vlada dobila kontrolu nad nacionalnom industrijom nafte, siromaštvo je prepolovljeno a ekstremno siromaštvo smanjeno za oko 70%. Stvarni prihod po osobi je porastao za oko 2,5% godišnje 2004-2012, i nejednakost je naglo pala. Nezaposlenost je bila 8% u 2012, u odnosu na 14,5% kada je Chávez preuzeo dužnost. Osnovao je misiones, socijalne programe, koji su obezbjeđivali sve od zdravstva i subvencionirane hrane do fakultetskog obrazovanja.
Chavez je preminuo 5. marta 2013. u Karakasu. Uzrok smrti je bila njegova bolest (rak), koja je trajala već nekoliko mjeseci.
Čovjek u smeđem odijelu
Čovjek u smeđem odijelu jest kriminalistički roman Agathe Christie objavljen 1924.
Radnja
Roman prati avanture Anne Beddingfield koja se upliće u krađu dijamanata, političke intrige u egzotičnoj južnoj Africi.
Filmski festival
Filmski festival je obično godišnji festival koji se održava u jednom ili više kina sa posebnim programom i mnogim filmovima. Filmovi prikazani na filmskom festivalu su obično novijeg izdanja a nerijetko se i premijerno javno prikazuju na prominentnijim filmskim festivalima. Pojedini festivali imaji i specifičan karakter, žanr ili temu.
AMOS BASIC
AMOS Basic je jedna od verzija programskog jezika BASIC koji je bio popularan na Commodore Amiga računarima.
IC 1810
IC 1810 (također poznat kao ESO 246-18, MCG -7-6-9 i PGC 9477) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 250 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 1,30 (94 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (73 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 1901. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Zastava Angole
mini|200px|Zastava Angole mini|200px|Prijedlog nove zastave koji još nije ratificiran
Zastava Angole se počela koristiti 11. novembra 1975. kada je Angola dobla nezavisnost. Podjeljena je horizontalno u dva dijela: crveni i crni.
Postoje dvije usvojene simbolike ove zastave. Prva je da crveno predstavlja socijalizam a crno Afriku. Druga simbolika koja je nastala kasnije je da crveno predstavlja krv Angolaca prolivenu u borbi za nezavisnost, a crna Afrički kontinent. Grb u sredini (zupčanik i mačeta) predstavlja industriju i seljake, koji je postavljen po uzoru na sovjetski simbol komunizma (srp i čekić).
Zbog kontraverze i podsjećanja na krvavu prošlost umjesto ulijevanja nade u budućnost predložena je nova zastava. Sunce u sredini je pećinska slika pronašena u Tchitundo-Hulu pećini.
IC 116
IC 116 (također poznat kao MCG -1-4-49 i PGC 5389) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 252 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,90 (66 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (44 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 14. decembra 1892. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Orao Basic
Orao Basic je verzija programskog jezika BASIC koji je bio dio porodice računara Orao koje je proizvodila kompanija PEL Varaždin tokom osamdesetih godina dvadestetog vijeka u Hrvatskoj.
Računar se nakon uključivanja ili restartovanja budilo u monitoru, iz kojeg se u Basic prelazilo na dva načina:
- naredba BC je pokretala Basic i brisala sadržaj RAM memorije;
- naredba BW je pokretala Basic bez brisanja RAM memorije, u kojem slučaju je korisnik nakon restartovanja računara mogao nastaviti raditi na programu koji je već bio u memoriji.
Ljubomir Perčinlić
Akademski slikar Ljubomir Perčinlić je rođen u Zenici 1939. godine, a umro u Zagrebu 1998..
Ljubomir Perčinlić je diplomirao slikarstvo 1966. na beogradskoj Akademiji likovnih umjetnosti. Nakon toga se vratio u Zenicu, gdje se zaposlio kao profesor likovnog odgoja u gimnaziji, a od 1975. je predavao na Akademiji likovnih umjetnosti u Sarajevu. U Zagrebu je živio od 1992., gdje je godinu dana kasnije primljen u Hrvatsko društvo likovnih umjetnika.
Tajna zamka Chimneys
Tajna zamka Chimneys jest roman Agathe Christie objavljen 1925. u kojem predstavlja nadnačelnika Battlea.
Radnja
Anthony Cade radi u Africi gdje ga susreće stari prijatelj Jimmy McGrath. McGrath traži od Cadea da memoare grofa Stylptitcha preda izdavačkoj kompaniji u Londonu zbog plaće. McGrath je dobio i pisma Virginie Revel koja ih je pisala u Chimneysu i zbog toga je bila ucjenjivana. McGrath je tražio da Cade vrati pisma gospođi Revel. Mnogi ljudi su htjeli memoare, no ne vidi vezu s gospođom Revel dok osoba koja ih je pokušala oteti nije pronađena mrtva u kući gospođe Revel. Taj slučaj odvodi Cadea u Chimneys gdje se događa i drugo ubistvo.
Tunel sjevernih ostrva
mini|desno|300px|Ulaz u tunel
Tunel sjevernih ostrva (Norðoyatunnilin) je sa 6.300m najduži tunel na Farskim ostrvima. Povezuje grad Leirvík na Eysturoyu ispod tjesnaca Leirvíksfjørður sa gradom Klaksvík na Borðoy-u.
Tunel sjevernih ostrva je drumski tunel sa dvije trake i završen je u aprilu 2006. Zvanično otvaranje je bilo 29. aprila.
Dominat
Dominat je moderni naziv za autokratski oblik vladavine koji je ustanovljen u Rimskom carstvu nakon krize 3. vijeka i koji je trajao sve do pada Rimskog carstva.
Zakoni dvanaest tablica
Zakoni dvanaest tablica (lat. Leges duodecim tabularum) predstavljaju jedinstveni zakon koji se nalazio u temeljima antičkog rimskog prava.
Dominat
Naziv "dominat" izveden je od latinske riječi ('dominus'' = "gospodar"), koja se prvobitno vezivala prije svega za odnos roba i njegovog vlasnika. Taj naziv je pejorativno korišten za neke careve počev od Julijevaca-Klaudijevaca, ali nije bio zvanična titula, a neki su ga carevi, npr. Tiberije, iskreno prezirali. Pod Dioklecijanom, međutim, ta titula je postala posve uobičajena, pa se ovaj car i smatra osnivačem dominata kao sistema državne uprave.
Prva faza uređenja carske vlasti, poznata pod imenom "principat", koju je karakterisalo formalno postojanje svih ranijih republikanskih ustavnih institucija i običaja, završila se s krizom 3. vijeka (235–284). Ta je kriza okončana Dioklecijanovim stupanjem na prijesto. Dioklecijan je ulogu i položaj rimskog cara izmjestio iz formalne strukture starih republikanskih ustanova koja je postojala tokom prva tri vijeka carstva i uveo nov sistem vladavine četvorice, tzv. tetrarhiju. On je također odbacio titulu princepsa (princeps) i usvojio otvoreno monarhijski nastup prema državnim činovnicima i svim svojim podanicima.
Hesper (mitologija)
Varijante imena
Eosfor/Hesper je rekao da je otac Alkiona i Dedaliona. U nekim izvorima, on je također rekao da je otac Hesperida.
Dominat
Možda je značajnije od same titule bilo usvajanje božanskog statusa cara s pratećim nazivom "božanski" (divus). Deifikacija je prvobitno bila posthumna počast koju je preminulom caru dodjeljivao rimski senat, ali je kasnije sam car počeo sebi još za života davati zvanje "božanski", a često i članovima svoje porodice.
Historičari kasne antike, međutim, negiraju da je prelaz sa principata na dominat predstavljao neki oštri rez u historiji Rimskog carstva. Oni smatraju da se zapravo radilo o postepenoj transformaciji u okviru koje Dioklecijanove reforme, premda značajne, predstavljaju samo jedan od elemenata u toj prelaznoj fazi.
Dominat kao politički sistem
Dioklecijan i njegovi nasljednici započeli i završili su proces pretvaranja Rimske države u neograničenu monarhiju. On konačno raskida sa Augustovim sistemom principata, po kome je car nije tretiran kao monarh, već kao senator i prvi građanin koji uživa najviši autoritet te specijalna ovlaštenja. Politički sistem koji je osnovao Dioklecijan naziva se dominat, gdje je car, dominus (gospodar) imao apsolutnu zakonodavnu ovlast nad/prema svim svojim podanicima, bez obzira na njihov rang i stalež. U novim političkim odnosima u mnogom je očigledan poredak istočnih monarhija; nesumnjivo preuzet uticaj sa kraljevskog dvora Casanida.
Hesper (mitologija)
Varijante imena
Maurus Servius Honorat, u svojim komentarima na Vergilijeve Ekloge, spominje da je Hesper nastanjivao planinu Eta u Tesaliji i da je tamo volio mladog Himeneja, sina Dionisa i Arijadne. Servije ne pravi razliku između Večernje zvijezde i Jutarnje zvijezde, nazivajući ih i Hesperom i Luciferom od Ide.
Dominat
Tetrarhija (vladavina četvorice)
Rimska monarhija, i nakon Dioklecianove vladavine, ostala je u principu jedinstvena.
Prethodno političko doba, dalo podsticaj svojim rasformiranja oblika vladavine u carstvu kroz mnoge pokušaje/slučaje raspodjele vlasti u Rimu između dvojice čak i trojice careva (Marka Aurelijea i Lucije Ver, Smeptije Severa i njegova dva sina, Valerijan i Galijen).
Dioklecijan je nastojao, a kasnije i patentirao dosljedan sistem podjele vlasti, najprije između dva, a zatim i četiri suvladara. Ubrzo nakon svog učvršćenja na carskom prijestolju Dioklecijan je izabrao za suvladara svog zemljaka i druga po službi Maksimijana. Dioklecijan i Maksimijan od 286. godine nosili su titule augusta, a 293. godine oba su cara izabrali sebi suvladare (zamjenike), koji su nazvani cezarima.
Za istočni dio carstva, kojim je upravljao sam Dioklecijan, za suvladara izabran je Gaj Galreije Valerije Maksimijan, a Maksimijan je na zapadu za cezara izabrao Gaja Flavija Valerija Hlora. Obojici je bilo naloženo da se razvedu od svojih žena i uzmu kćeri svojih augusta kako bi ovim činom učvrstili rodbinske veze, a tim i samu vlast. Svaki od vladara imao je punu carsku vlast, premda su cezari smatrani za niže po rangu od augusta. Dioklecijan i Maksimijan smatrani su za ravne, ali je ipak Dioklecijan zadržao veći autoritet od ostalih careva i vršio veći uticaj na sve poslove. Stvorena je prividno složna carska porodica. Augusti su se smatrali braćom, cezari, pak, njihovim sinovima.
Podjela vlasti između četvorice vladara bila je izazvana nužnošću; prostrana teritorija Carstva nije omogućavala jednom monarhu da prati sve događaje unutrašnjeg spoljnog političkog života carstva novi sistem je naizgled dozvoljavao carevima lično rukovođenje pojedinim pohodima od vremena podjele vlasti između Dioklecijana i Maksimijana, faktički započinje podjela čitavog carstva na Istočno i Zapadno.
Zanimljivo je da nijedan od careva nije izabrao Rim za mjesto ovog boravka. Naime Dioklecijan je živio u Nikomediji, Galerije u Sirmiju, Maksimijan u Mediolanumu, Konstancije Hlor u Trieru. Međutim, za vrijeme nemira u zemlji, carsku vlast držao je onaj koji se nalazio u Rimu. "Vječni Rim" (Roma aeterna) smatran je kao i prije nastanka tetrarhije, prijestolnicom Carstva, ali nije bio careva rezidencija te je izgubio svoj raniji politički značaj.
Hesper (mitologija)
Hesper je Fosfor
U filozofiji jezika, "Hesper je Fosfor" je poznata rečenica u odnosu na semantiku vlastitih imena. Gottlob Frege je koristio izraze "večernja zvijezda" (der Abendstern) i "jutarnja zvijezda" (der Morgenstern) kako bi ilustrovao svoju razliku između smisla i reference, a kasniji filozofi su promijenili primjer u "Hesper je Fosfor" tako da je rečenica koristila prava imena. Saul Kripke je koristio rečenicu da postavi da bi znanje o nečemu neophodnom (u ovom slučaju identitet Hespera i Fosfora) moglo biti empirijsko, a ne da se može saznati a priori.
Dominat
Tetrarhija (vladavina četvorice)
Sistem tetrarhije, kao i sve velike ideologije, je dobro zamišljen i koncipiran, ali nije u potpunosti bio primijenjen. Nakon što se Diklecijan povukao u svoju palaču, najprije su dva cezara, Galerije i Konstancije, postali augusti onako kako je to on odredio, te je svaki od njih imenovao svog cezara.
Kada je Konstancije umro u Jorku 306. godine, njegovog sina Konstantina trupe su klicanjem pozdravile kao augusta. Galerije, nemoćan da se odupre ovom nelegalnom činu, nerado ga je postavio za cezara Zapada podređenog Flaviju Severu, pređašnjem cezaru, a potom augusta zapada. Zategnutost se povećala, kada je pretorijanska garda u Rimu potaknula sličnim postupkom britanske vojske u korist Konstantina, proglasila za augusta Maksencija Maksimijanovog sina.
Pošto je Sever izdajnički ubijen 307. godine nastala je opća borba za položaje, tako da su jedno vrijeme šestorica vladara od kojih je svaki imao titulu augusta, između sebe dijelili Carstvo. Time se okončalo relativno spokojno Dioklecijanovo doba, iako je mir koji je on izvojevao nije bio odmah poremećen. Borba za vlast je bila neizbježna. Do 314. godine broj protivnika sveo se na dvojicu, Konstantina i Licinija, koji su između sebe podijelili rimski svijet. Uslijedilo je potom deset godina njihovog sve mučnijeg suvladarstva, koje je privedeno kraju 324. godine kada je Konstantin nanio poraz Liciniji i postao vrhovni gospodar.
Uloga senata za vrijeme Dioklecijanove vladavine
Senatorski stalež (Ordo senatorius) ostaje najviši stalež u Carstvu, ali je senat kao ustanova gubio onaj politički uticaj koji je u izvjesnoj mjeri imao sve do Dioklecijana. Senat, sada sa velikim brojem članova - oko 2000, pretvara se u gradska vijeća Rima i Konstantinopolisa sa simboličnom nadležnošću, koja se sastojala u dodjeljivanju počasnih naziva uglednim pojedincima. Senat se bavio pitanjima u vezi sa privređivanjem javnih predstava i raznim obavezama senatora, dok je sve njegove odluke morao sankcionirati car.
Zakoni dvanaest tablica
Prema analističkoj historiografskoj tradiciji, 452. god. p. n. e. patriciji i plebejci dogovorili su se da se izabere komisija od deset ljudi koja će u pisanom obliku kodifikovati važeće pravne običaje. Ova komisija je nazvana Decemviri legibus scribundis consulari imperio (= "Desetorica sa konzulskom vlašću za pisanje zakona"), pri čemu decemvir u latinskom označava člana bilo koje desetočlane komisije. Također je dogovoreno da se tokom rada na kodifikaciji suspenduju svi drugi magistrati, te da na rad komisije ne budu dopuštene žalbe.
Dominat
Uloga senata za vrijeme Dioklecijanove vladavine
Senatori su najčešće bili zemljišni veleposjednici, s ogromnim uticajem u svojoj sredini ili, u društvenoj mjeri najugledniji državni funkcioneri u centralizovanom birokratskom aparatu.
Zakoni dvanaest tablica
Prva desetočlana komisija, koja je bila sastavljena isključivo od patricija i na čijem se čelu nalazio Apije Klaudije Kras Inregilski Sabinski (lat. Appius Claudius Crassus Inregillensis Sabinus), stupila je na dužnost 451. god. p. n. e. Decemviri su centurijatskoj skupštini podnijeli na usvajanje kodeks zakona uklesanih na 10 tablica.
Dominat
Gušenje pokreta Bagauda
Jedna od prvih Dioklecijanovih i Maksimijanovih mjera bilo je ugušenje revolucionarnih pokreta robova i kolona 285 godine. Naime, sredinom 285 godine, seljaci iz Galije zajedno s robovima, nadničarima i gradskom sirotinjom su se pobunili zbog visokih poreza i svakodnevnog tlačenja od strane Rimljana. Objavili i otpočeli su rat protiv Rimskog Carstva. Maksimijan, po Dioklecijanovu naređenju, je krenuo u Galiju koju je zahvatio pokret bagauda, kako su sebe nazvali pobunjeni narodi.
Zakoni dvanaest tablica
Zbog uspjeha ove prve komisije, za 450. godinu p. n. e. bila je izabrana nova komisija od deset članova, koja je dodala još dvije tablice i tako završila ono što je od tada poznato kao "Zakoni dvanaest tablica". Međutim, ovi drugi decemviri počeli su se ponašati kao tirani i zadržali su vlast i poslije isteka svog mandata. Na kraju su bili svrgnuti kada je jedan od njih pokušao da liši slobode nevinu djevojku po imenu Verginiju, što je izazvalo takav bijes naroda da je došlo do druge secesije plebejaca.
Dominat
Gušenje pokreta Bagauda
Robovi i koloni napadali su na vile magnata i dekuriona, spaljivali ih, plijenili stoku, odnosili žito.
Prema navodima: "To je bilo vrijeme kada su napali težaci, koji ne znaju za vojne običaje, kada se orač pretvorio u pješaka, a pastir u konjanika, kada je seljanin pustošio svoje usjeve, podražavajući neprijatelju- barabarinu".
Zakoni dvanaest tablica
Zakoni su bili urezani na 12 bronzanih ploča i javno izloženi na Rimskom forumu. Njihove su se odredbe ticale pravne procedure, poništavanja dugova, očinske vlasti nad djecom, imovinskih prava, nasljeđivanja, pogrebnih ceremonija i različitih većih i manjih prekršaja. Mada su mnoge odrebe ovih zakona vremenom prevaziđene i kasnije bile modifikovane ili zamijenjene, Zakoni dvanaest tablica su predstavljali osnovu cjelokupnog potonjeg rimskog građanskog prava.
S obzirom da ovi zakoni, kako se čini, nisu imali nikakvih posebnih odredbi koje su se ticale konzulske vlasti, analističko objašnjenje za kodifikaciju izgleda sumnjivo. Priča o drugim decemvirima najvjerovatnije predstavlja invenciju analista modelovanu prema vlasti tridesetorice tirana u atinskoj historiji. Priča o Verginiji je također modelovana prema priči o Lukreciji i protjerivanju posljednjeg rimskog kralja. Stoga se druga secesija plebejaca, koja je integralni dio te priče, ne može smatrati historijskom. Na osnovi dostupnih podataka, ne može se reći da li su uzroci kodifikovanja zakona bili socijalno-ekonomske prirode. Rim je bio grad u usponu, i možda mu je jednostavno bio potreban sistematski kodeks zakona.
Dominat
Gušenje pokreta Bagauda
Amand i Elijan, rukovodioci ustanka uporište svoje borbe su našli u jednoj tvrđavi u oblasti Parizije. Pokret je predstavljao opasnost po gradove, od kojih su jedni prešli u njhove ruke, a drugi očekivali da budu napadnuti. Maksimijan je naišao na ozbiljan otpor od strane protivnika. Pribjegavajući čas neobično svirepim mjerama, čas privlačeći sebi ustanike prividnom popustljivošću, Maksimijan je potisnuo neprijatelja na sjever i tek nakon znatne pripreme krenuo u odlučnu bitku, u kojoj su baganci bili potučeni. Tvrđava je tek poslije dugotrajne opsade bila zauzeta, a njeni branioci gotovo istrebljeni. Za kratko vrijeme pokret u Galiji je bio ugušen 286 godine.
Dioklecijanove reforme
Dioklecijan je izvršio čitav niz reformi, koje su imale za cilj da jačanje privredne, političke i vojne moći Rimskog carstva. Podaci o Dioklecijanovoj vladi su fragmentirani i nisu uvijek pouzdani, s obzirom na to, ne može se utvrditi veza između pojedinih reformi koje su provedene za vrijeme njegove vladavine, te nakon njegove smrti.
Nova administrativna podjela Carstva
Dioklecijan je izvršio novu administrativnu podjelu Carstva. Carstvo je podijeljeno na prefekture na čijem čelu se nalazio praefectus praetrio, a ove na dioceze kojima su upravljali vikari (vicarius). Carstvo je bilo podijeljeno na 12 dioceza, čije se granice nisu uvijek poklapale sa granicama ranijih provincija. Diocezu čini više provincija i njima su upravljaju rektori (rectores).
Apeninsko poluostrvo je sada i zvanično izgubilo privilegiran položaj u odnosu na ostale provincije, te je bilo podijeljeno na dvije dioceze, koje nisu obuhvaćale samo italsku, već i druge oblasti. Na dužnost prefekta pretorijanske garde (praefectus paetorio) najčešće se birao neki istaknuti pravnik (poput Poupinijan, Ulpijan, Paul).
Zakoni dvanaest tablica
Članovi prve desetočlane komisije za pisanje zakona (451. p. n. e.):
Članovi druge desetočlane komisije za pisanje zakona (450–449. p. n. e.):
Broadway
Broadway (fonol.:Brodvej) je jedna od glavnih ulica u Manhattan-u u gradu New York-u. Jednosmjerna je ulica sa 4 trake koja se kreće od sjevero-zapadne strane Manhattan-a do južnog kraja otoka. Broadway presjeca ortagonalnu geometriju Njujorških ulica i služi kao trasferzala. Duž ulice je veliki broj trgova i parkova uključujući i Times square po čemu je ulica možda i najpoznatija kao i po mnogobrojnim pozorištima.
Dominat
Nova administrativna podjela Carstva
Postojao je i "sveti savjet"; Uprava je podijeljena po resorima tako da na svakom nivou su postojali činovnici zaduženi za razne vrste poslova i oni su podređeni upravniku svoje jedinice. U gradovima se formiraju gradska vijeća sastavljena od decuriona na čijem je čelu gradski perfekt. Sistem dominata predstavljao je završen korak na putu ka konačnom utvrđenju vojne diktature. Ugušenjem otpora društveno eksploatisanih klasa i odbijanje barbara zahtijevali su ne samo političku reorganizaciju rimske države, nego njeno privredno i vojno učvršćivanje.
Vojna reforma
Dioklecijanova pažnja je bila usmjerena u prvom redu na uzdizanje političke i vojne moći carstva. Pored podjele vlasti između augusta i cezara trebalo je stvoriti i jaku vojsku, koja će biti sposobna da brani granice carstva od barbara te da u isto vrijeme predstavljati realan oslonac carske vlasti. Reforma vojske stajala je u centru Dioklecijanove pažnje. Provođena je u toku niza godina, a završili su je tek Konstantin i njegovi nasljednici.
Broadway
Broadway je nastao nakon usaglašenog ortogonalnog uređenja Manhattan-a krajem 19. vijeka mada sam put ima puno dužu tradiciju. Broadway je prije kolonizacije bio osnovni put indijancima koji su odabrali današnji Broadway kao najbržu transferzalu za prelaz sa jednog kraja otoka na drugi
Dominat
Vojna reforma
Prije Dioklecijana, Rimske legije su bile raspoređene po pojedinim provincijama i toliko vezane za mjesto rasporeda, da u slučaju potrebe/nužde bilo krajnje nemoguće prebaciti ih na neku drugu granicu. Od Dioklecijanovog vremena utvrđuje se podjela vojske na dvije osnovne kategorije:
Na taj način bilo je omogućeno prebacivanje trupa za relativno kratko vrijeme, a da pri tome ne oslabi odbrana granica. Ovaj princip vojne organizacije, koji je dovršio Konstantin, dao je pozitivne rezultate. Velika pažnja posvećena je podizanju vojne discipline. Vojskovođama je oduzeta ranija samostalnost. Parole "vjernost vojnika" i "hrabrost vojnika" često se utiskivao na Dioklecijanov novac. Dikolecijan je znatno uvećao i sastav vojske. Prije Dioklecijana vojne jedinice su po pravilu popunjavane doborovoljcima. Ovaj princip ostao je na snazi i u vrijeme kasnog carstva, ali su u isto vrijeme uvedeni i propisi za obavezno popunjavanje vojske. Dioklecijan je obavezao krupne zemljoposjednike da državi daju određen broj regruta u zavisnosti od broja robova i kolona na njihovim imanjima. Vojsku su morali da služe i zarobljeni barbari naseljeni na rimskoj teritoriji.
Poreska reforma
Dioklecijan je izvršio niz reformi u cilju poboljšanja stanja državnih financija. Reforma vojske iziskivala je velike izdatke kao i povećan činovnički aparat. Ovom treba pridodati raskoš carskog dvora i graciozne građevine koje su podizane u Rimu i drugim gradovima. Međutim, privreda carstva i pored pojedinih mjera Aurelijana i njegovih nasljednika, i dalje je bila rastrojena.