cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Birt–Hogg–Dubéov sindrom
Bilo koje od ovih stanja koje se javlja u porodici može ukazivati na dijagnozu Birt–Hogg–Dubéovog sindroma, iako je to potvrđeno samo genetički test za mutaciju gena FLCN, koji kodira protein folikulin. Iako njegova funkcija nije u potpunosti shvaćena, čini se da je to supresor tumora koji ograničava rast i diobu ćelija. Verzije FLCN pronađene su kod drugih životinja, uključujući voćne mušice, psa njemačkog ovčara, pacova i miševe. Bolest je otkrivena 1977. godine, ali veza s FLCN nije rasvijetljena do 2002., nakon što su rak bubrega, kolabirana pluća i plućne ciste definitivno povezane s BHD-om.
Birt–Hogg–Dubé sindrom može se manifestirati slično kao i druge bolesti, što se mora isključiti prilikom postavljanja dijagnoze. Tu spadaju tuberkulozna skleroza, koja uzrokuje lezije kože slične fibrofolikululomima, i Von Hippel–Lindauova bolest, koja uzrokuje nasljedni rak bubrega. Kada se dijagnosticira, ljudi s BHD-om liječe se preventivno, uz nadgledanje bubrega i pluća pomoću medicinskog snimanja. Fibrofolikululomi se mogu ukloniti hirurškim putem, a pneumotoraks i rak bubrega liječe se prema uobičajenom standardu njege.
Koža
Birt–Hogg–Dubé sindrom utiče na kožu i povećava rizik od tumora u bubrezima i plućima. Stanje karakteriziraju višestruki nekancerozni tumori u obliku kupole na folikulu dlake (fibrofolikulom), posebno na licu, vratu i rjeđe na gornjem dijelu grudnog koša. Fibrofolikululomi se općenito opisuju kao neprozirno bijele boje or ili žućkaste nijansev  i imaju voštanu, glatku teksturu. Tumori se uvijek nalaze na i oko nosa i na i iza vanjskog uha. Tipski, prvi se put pojavljuju u 20-im ili 30-im godinama osobe i nalaze se u više od 80% ljudi sa sindromom starijim od 40 godina. Tumori s vremenom postaju sve veći i brojniji. Tumori se razlikuju među oobama; mogu izgledati spojeni u plakove, izgledati slično kao komedo sa keratinskim čepom ili uključiti epidermoidnu cistu. Veliki broj tumora na licu može biti povezan sa hiperseborejom (abnormalno povišena proizvodnja sebuma).
Ostali tumori mogu obuhvarati trihodiskom (tumore diskova dlake, koji mogu biti identični fibrofolikulomima), angiofibrom i perifolikulski fibrom. Međutim, angiofibromi su češći kod tuberkulozne skleroze. Zajedno s tumorima, kod ljudi s Birt–Hoggom–Dubéovim sindromom vide se i druga stanja kože. Otprilike 40% ljudi ili porodica s bolešću ima papule u ustima, koje se mogu nalaziti na obrazima (usna sluznica, jeziku, desnima ili usnama. Bilo bijele ili sluzničke, one su diskretne, male i mhke, a sastoje se od vlaknastog tkiva prekrivenog zadebljalim epitelom. Kolagenom kože također su pronađen u nekim porodicama. Mnogi ljudi sa BHD imaju kožne lezije koje izgledaju kao akrohhordoni (oznake kože), ali umjesto toga mogu biti fibrofolikululomi. Ove lezije se obično nalaze u pazuhu, na kapku i u naborima kože. Ne razvijaju svi pogođeni tumorr lica; neke porodice sa mutacijom koja uzrokuje BHD razvijaju samo tumore bubrega ili spontani pneumotoraks.
Bubrezi
Osobe starije od 20 godina sa BHD imaju povećani rizik od razvoja sporo rastućih tumora bubrega (bubrežni karcinom hromofoba i bubrežni onkocitom, bubrežne ciste, a moguće su i tumori u drugim organima i tkivima. Ovi tumori se često javljaju u oba bubrega i na više lokacija u svakom. Prosječan broj tumora bubrega kod osobe sa BHD je 5,3, iako je pronađeno I do 28 tumora. Hibridni onkocitom/hromofobni karcinom, pronađen u 50% slučajeva je najčešće pronađeni rak, a slijede ga karcinom bubrega hromofoba, karcinom bubrega bistrih ćelija, bubrežni onkocitom i papilarni karcinom bubrega. Ljudi stariji od 40 godina i muškarci češće razvijaju tumore bubrega, koji se dijagnosticiraju u srednjoj dobi od oko 48 godina. Ljudi stariji od 40 godina i muškarci češće razvijaju tumore bubrega, koji se dijagnosticiraju u srednjoj dobi.
Općenito, ljudi s ovim sindromom imaju približno sedam puta veći rizik od raka bubrega u odnosu na netaknutu populaciju. Procjene incidencije među oboljelima od ove bolesti kreću se od 14–34%. Rijetko je povezano sa karcinomom bistrih bubrežnih ćelijai papilarnim karcinomom bubrežnih ćelija. Ako se razvije kod nekoga ko ima BHD, karcinom bubrežnih ćelija se javlja kasnije u životu i ima lošu prognozu. Iako se tipovi tumora povezani sa BHD smatraju manje agresivnim, slučajevi uznapredovalog ili metastatskog karcinoma bubrega zabilježeni su kod ljudi sa sindromom. I benigni i kancerogeni tumori mogu s vremenom smanjiti bubrežnu funkciju kako rastu.
Ostali organi
Čvorovi na štitnjači povezani su s Birt–Hogg–Dubéovim fenotipom, prisutanim u 65% osoba i 90% porodica sa sindromom. Međutim, veza između BHD-a i karcinoma štitnjače nije potkrijepljena. Izvješteno je da su povezani i druga stanja, ali ne moraju biti uzrokovani mutacijom u FLCN ili možda uopće nisu povezani. Tu spadaju multinodulaska guša, medularni karcinom štitnjače, parotidni onkocitom, polipoza debelog creva, nevus vezivnog tkiva, lipomi, angiolipomi, paratiroidni adenomi, prošarana horioretinopatija, neurotekeom, meningiomi, angiofibrom lica, trihoblastom, kožna fokalna mucinoza, kožni leiomiom, rak dojke, rak tonzila, kolorektumski rak, sarkomi noge, rak pluća, melanom, dermatofibrosarcoma protuberans, karcinom baznih ćelija, kožni leiomiosarkom i skvamozni karcinom.
Genetika
desno|thumb| Ovaj dijagram pokazuje kako se prenose autosomno dominantni poremećaji poput BHD. Nepogođeni roditelj proizvodi sve normalne [[gamete (sperma i jaje), a pogođeni roditelj proizvodi pola mutiranih spolnih ćelija i pola normalnih. Budući da je za autosomno dominantnu bolest potrebna samo jedna kopija mutacije, svaki potomak ima 50% šanse da ima mutaciju.]] Povezanost sa genom za folikulin (FLCN) prvi put je zabilježena 2002. Ovaj 14-egzonski gen nalazi se na kratkom kraku hromosoma 17 (17p11.2) i ima regiju bogatu citozinom u egzonu 11, koja je posebno podložna mutaciji. Najčešća mutacija u ovom području je insercija ili delecija ostataka citozina, pronađenog u 53% porodica pogođenih BHD-om. Nije pronađena značajna razlika u simptomima koje imaju porodice s insercijom na tom mjestu u odnosu na one koji imaju deleciju, ali mutacije u FLCN povezane sa BHD sindromom su heterogene i često su nonsens ili okvirne mutacija, koje uzrokuju rano skraćivanje proteinskog proizvoda na karboksi kraju. Vrlo retko se primećuju misens mutacije. Mutacije se često prenose sa jedne generacije na drugu na autosomno dominantni način, ali se može javiti kao nova mutacija kod pojedinca bez prethodne porodične historije (mutacija de novo. Djeca jednog od pogođenih roditelja imaju 50% šanse da ima bolest. BHD ima vrlo visoku probojnost. Korelacija između različitih genotipova FLCN  nije otkrivena.
Dijagnoza
Klinički nalazi mogu predložiti BHD, ali ga molekulsko genetičko testiranje definitivno dijagnosticira, kako bi se otkrile mutacije u genu  FLCN . Klasična klinička trijada uključuje benigne izrasline folikula dlake, plućne ciste i spontani pneumotoraks, te bilateralne multifokalne tumore bubrega.
Genetićko testiranje
Mutacije  FLCN  otkrivaju se sekvenciranjem u 88% ispitanika sa ovim sindromom. To znači da neki ljudi s kliničkom dijagnozom imaju mutacije koje se ne mogu otkriti postojećom tehnologijom ili da bi mutacije drugog tada nepoznatog gena mogle biti odgovorne za manji broj slučajeva. Pored toga, testiraju se i pojačanja i delecije u egzonskim regijama. Genetičko testiranje može biti korisno za potvrđivanje kliničke dijagnoze i pružanje sredstava za određivanje drugih rizičnih osoba u porodici, čak i ako još nisu razvili simptome BHD.
Epidemiologija
Poremećaj je zabilježen u više od 100 porodica širom svijeta,, iako neki izvori navode do 400 porodica, i nasljeđuje se po modelu autosomno dominantnih svojstava. Smatra se nedovoljno dijagnosticiranim, zbog varijabilnosti ekspresije. Obrazac mutacija i spektar simptoma su heterogeni među pogođenima. Manje ozbiljni fenotipi kože vide se u oba spola koji imaju kasne pojave kožnih simptoma.
Registar pacijenata
Podstiču se pacijenti, porodice i njegovatelji sa Birt-Hogg-Dubéovim sindromom da se pridruže preko linka Kontakt-registar NIH Konzorcija za rijetke plućne bolesti. Ovo je web lokacija zaštićena privatnošću koja pruža najnovije informacije za pojedince zainteresirane za najnovije naučne vijesti, ispitivanja i tretmane u vezi sa rijetkim plućnim bolestima.
Reference
Citiranja
Bibliografija
Donja Mravica
Donja Mravica je naseljeno mjesto u općini Prnjavor, Bosna i Hercegovina.
Kokand
Historija
Kokand postoji još od petog vijeka, pod imenom Khavakand. Kineska dinastija Han je osvojila grad stoljeće prije nove ere. Potom je osvojen od strane Arapa, da bi Mongoli u 13. vijeku uništili grad. Kokand je 1740. godine postao glavni grad uzbekistanskog kraljevstva. Bio je i glavni vjerski centar Ferganske doline, sa više od 300 džamija.
Ruske imperijalne snage pod vodstvom Mihaila Skobelova osvojile su grad 1883. godine, koji je tada postao dio ruskog Turkistana.
Margilan
Margilan (uz. Марғилон) je grad na istoku Uzbekistana. Nalazi se u regiji Fergana. Smješten se na nadmorskoj visini od 487 metara. Prema procjeni u gradu živi preko 215.000 stanovnika. U gradu se nalazi najveća fabrika svile u Uzbekistanu.
Historija
Prema evropskoj legendi, Margilan je osnovao Aleksandar Veliki. Pouzdaniji zapisi pokazuju da je Margilan bio važna stanica na Putu svile do 9. vijeka, duž trase koja je prelazila planinu Alay do Kašgara.
IC 3192
IC 3192 (također poznat kao PGC 39893) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 66 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 0,60 (12 hiljade sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (7 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Royal Harwood Frost 7. maja 1904. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Afrički kup nacija 1982.
Afrički kup nacija 1982. je bilo 13. kontinentalno nogometno takmičenje Afrike. Prvenstvo se odigralo u Libiji od 5. do 19. marta 1982. godine. Na turniru je učestvovalo osam ekipa. Na kraju prvenstva Gana je četvrti put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. Drugo mjesto je osvojila Libija a treće Zambija. George Alhassan, reprezentativac Gane je bio najbolji strijelac prvenstva sa tri postignuta gola.
Ekipe učesnice
Na Kupu nacija je učestvovalo osam ekipa članica CAF-a :
Genetika čovjeka
Terminologija
Ovaj termin se pojavio u ranim fazama razvoja genetike, kada se odnosio na morfološko-anatomska svojstva, u proučavanjima ljudskih jedinki, rodoslova ili populacija. Kasnije se značajnije održao u populacijsko-genetičnim istraživanjima tzv. "antropoloških karaktera" kao ondašnjih genetičkih markera genetičke strukture populacije.
U najvećem dijelu naučne zajednice, pojam antropogenetika (en. anthropogenetics) se pretežno odnosi na evoluciju čovjeka (antropogenezu), pri čemu se ne razdvajaju pojmovi koji definiraju određene procese i nauke koje ih proučavaju. Posebnu zbrku u toj ublasti je unijelo novo shvatanje (starog) termina  filogenetika. Izvorne definicije antropogenetike se još uvijek održavaju u biologiji, medicini. Isti smisao ovaj trermin ima i u njemačkom i francuskom jeziku   , kao i u sadržajima baza podataka, knjiga i časopisa iz pripadajuće oblasti (Acta anthropogenetica , naprimjer).
Pojmovnik osnovnih obilježja genoma
–   ima jedan ili više specifičnih fenotipskih  efekata, –   može mutirati u različite alelne forme, –   rekombinira sa drugim istovjetno definiranim organizaciono–funkcionalnim cjelinama genetičkog materijala. Prepoznatljive su tri glavne klase gena: Iako nijedna od uobičajenih definicija gena ne iscrpljuje punu prirodu njegove strukture i funkcije, u terminima operacionalizacije pojma, najčešće su njegove slijedeće odrednice. –   Cistron je ona količina genetičkog materijala koja kodira jednu kompletnu “zrelu”  tRNK, rRNK ili polipeptidni lanac. Ako je prisutan, cistron uključuje dijelove prethodnog i slijedećeg kodirajućeg regiona (“lider” i “tejler”), kao i interkonektirajuće sekvence (introne) između kodirajućih (egzona). –	Muton je najmanja količina genetičke informacije koja, nakon izmjene (alteracije), mijenja genetički kod (korespondirajući sa jednim nukleotidom). –	Rekon je najmanja jedinica genetičkog materijala koja može ući u rekombinaciju, korespondirajući sa susjednim parom nukleotida – u cis (ovostranoj, tj. istostranoj) poziciji.
Genetička varijacija i metodi istraživanja
Nasljeđivanje većine svojstava kod  ljudi se zasnivaj na  mendelovskom (Gregor Mendel) modelu nasljeđivanja. Mendel je eksperimentalno dokazao da nasljeđivanje ovisi o  diskretnim  jedinice nasljeđivanja, pod nazivom faktori, koje se od prve decenije XX stoljeća definiraju kao  geni.
Postignute rezultate genetika čovjeka je ostvarila primjenom specifičnih metoda na četiri osnovne razine:
Analiza rodoslova
Analiza rodoslova (genealogija) je klasični metod genetičke analize, koji je svoju vjerodostojnost sačuvao i do modernih genetičkis istraživanja. Pojedine kombinacije u distribuciji fenotipova i genotipova u nekoliko sukcesivnih generacija, u humanoj genetici nadomještava hendikep eksperimentalnog ukrštanja kod drugih vrsta organizama. thumb|right|Primjer porodice sa autosomno recesivnom osobinom Ovi grafički prikazi rodoslova se koriste u otkrivanju mnogih genetičkih kontroliranih bolesti. A pedigre se također može koristiti kako bi utvrdili šanse roditelja da imaju potomstvo sa specifičnim osobinama.
Četiri različita modela nasljeđivanja osobina se mogu prepoznati analizom  rodoslovnog grafikona: Na ovaj način se može prikazati i djelimična penetrantnost  nekog gena. Ona se procjenjuje procenatom fenotipskog  ispoljavanja  datog genotipa u bar nekom  stepenu pune funkcije gena koji  kontrolira promatranu osobinu.
Inbriding ili parenje između usko srodnim  organizmim, također se može predstaviti (dvostrukom poveznom linijom među supružnicima). Pedigre-karte kraljevskih i carskih porodica često imaju visok stepen inbrdinga, jer je za plemstvo bilo uobičajeno i poželjno da sklapaju brak sa pripadbnikom kraljevske loze. Genetički savjetnici obično koriste ovaj metod da pomogne zaineresiranom paru u procjeni rizika od bolesti i poremećaja u njihovom budućem potomstvu.
Blizanački metod
Gemelološki metod je i u savremenim humano–genetičkim istraživanjima osnovni, najznačajniji i najšire primjenjivani način procjene heritabilnosti fenotipskih svojstava. Međutim, i na nekim drugim nivoima genetičke analize mogu se dobiti značajni podaci o relativnom učešću nasljednih faktora u determinaciji individualne varijacije. Teorijski gledano, čak ni jednojani blizanci, već neposredno nakon diobe zigota (a naročito u kasnijim stadijima ontogneze), fenotipski nisu apsolutno identični.
Komparativna analiza serije parova jednojajnih i dvojajnih blizanaca ima široku primjenu u humanoj genetici, posebno kada je riječ o procjeni stupnja heritabilnosti pojedinih odlika individualnog fenotipa.
U determinaciji zigotnosti (istospolnih) blizanaca primjenjuje se nekoliko distinktivnih kriterija. Osnovna diferencijalna odlika embriogeneze jedno– i dvojajnih blizanaca je njihovo razviće u jednoj, odnosno dvije plodne ovojnice (sa odgovarajućim brojem posteljica); treba konstatovati, međutim, da su, u tom pogledu, registrovani i izuzeci. Svi jednojajni blizanci su monohorionični, a dizigotni mogu biti monohorionični i višehorionični. Svi monohorionični blizanci su jednojajni, a među bihorioničnim odnos dizigotni – monozigotni iznosi približno 3:1.
U postembrionskom razvoju zigotnost blizanaca istog spola se određuje proučavanjem sličnosti i razlika, s obzirom na niz kvalitativnih, nedvojbeno genetički određenih, osobina. Heritabilnost tih odlika je također određena gemelološkim metodom. Prema tome, ovaj metod je istovremeno (osnovni) put procjene heritabilnosti posmatranih komponenti individualnog fenotipa i (na bazi vlastitih dostignuća) jedan od elementarnih načina determinacije zigotnosti blizanaca.
Inače, u široj svjetskoj populaciji, blizanci se rađaju jednom u oko 90 poroda, a među živorođenim blizancima je registriran omjer od oko 70% dvojajnih i 30% jednojajnih. Respektirajući tu polaznu činjenicu, a prema tzv. Hellinovom zakonu, očekivana relativna frekvencija multiplih poroda među novorođenčadima iznosi: trojki: 1/902 (=1 na 8.100), četvorki:  1/903 (=1 na729.000), a petorki: 1/904 (=1 na 65,610.000).
Procjena heritabilnosti
Individualna bioraznolikost je jedna od najuočljivijih odlika svekolikog čovječanstva. Tu činjenicu dovoljno jasno ilustruje pominjani podatak da u cjelokupnoj ljudskoj populaciji (preko sedam milijardi ljudi) nije moguće naći dvije apsolutno identične osobe. Traganje za izvorima individualne varijacije i objašnjenje njenih fenomena spadaju u esencijalne probleme humanogenetičkih istraživanja.
Poznato je da ukupnu fenotipsku raznolikost individua (Vf) u nekoj posmatranoj grupi (potencijalno) određuju dvije kompleksne sfere činilaca: genetički (Vg – nasljedni) i negenetički (tj. faktori unutrašnje sredine i spoljne okoline: Ve), te efekti njihove interakcije (Vge). Pojednostavljeno, ta pojava se može opisati izrazom:
U analizi svake unutargrupne, odnosno individualne varijacije, kao nezaobilazno pitanje se postavlja problem odnosa genetičkih i negenetičkih faktora u njenoj determinaciji. Relativni udio nasljednih činilaca u determinaciji individualnih razlika po jednoj ili više fenotipskih osobina obuhvata pojam – heritabilnost. Kvantitativni pokazatelj (procenat, proporcija, koeficijent) heritabilnosti izvjesne osobine, pritom, nije mjera nasljednosti tog svojstva na nivou individua, nego je relativna procjena genetički kontrolisanog dijela ukupnih fenotipskih razlika među jedinkama u posmatranoj grupi.
Heritabilnost kvalitativnih svojstava
Relativni udio genetičkih faktora u determinaciji kvalitativne varijacije procjenjuje se uporednom analizom konkordantnosti i diskordantnosti u parovima serija jednojajnih i dvojajnih blizanaca. Konkordantni su oni blizanci koji posjeduju istu fenotipsku varijantu određene osobine (A–A, a–a), dok se diskordantni, u tom pogledu, međusobno razlikuju (A–a, a–A'').
Relativno raznorodne varijante iskazivanja stupnja heritabilnosti kvalitativnih fenotipskih svojstava, a na osnovu rezultata gemelološke analize, obuhvataju tri osnovna oblika. Pokazatelj stupnja genetičke determiniranosti kvalitativnih osobina može biti: Slijede primjeri standardnih obrazaca za izračunavanje pomenutih parametara. Simboli su peuzeti iz izvornih formula. 1.1: H = (qm – qd)/(1 – qd); H – heritabilnost qm – proporcija konkordantnih monozigotnih blizanaca qd – proporcija konkordantnih dizigotnih blizanaca (Holzinger 1929); 1.2: h = (% konk MZ – % konk DZ)/(100 – % konk DZ); h – heritabilnost % konk MZ – procenat konkordantnih monozigotnih blizanaca % konk DZ – procenat konkordantnih dizigotnih blizanaca  (Osborn, 1959); 1.3: G/E  = (% disk DZ – % disk MZ)/% disk MZ; G/E – relativni odnos nasljednih i nenasljednih činilaca u determinaciji posmatranog svojstva %disk MZ – procenat diskordantnih monozigotnih blizanaca %disk DZ – procenat diskordantnih dizigotnih blizanaca (Stern 1960).
Heritabilnost kvantitativnih svojstava
Zbog kompleksnije (genetičke i sredinske) kontrole fenotipskog ispoljavanja kvantitativnih osobina, procjena njihove heritabilnosti nailazi na mnoge objektivne poteškoće. Međutim, u humanoj genetici je razrađen čitav niz specijalnih varijanti komparativno–analitičkog posmatranja kontinuirane varijacije u serijama jedno– i dvojajnih blizanaca. Procjena heritabilnosti kvantitativnih fenotipskih svojstava temelji se na posmatranju: Ovdje će biti saopćeno nekoliko općeprihvaćenih obrazaca za procjenu heritabilnosti kvantitativnih osobina po pomenutim analitičkim varijantama (simboli su po izvornim formulama). 1.1: Ht = (M12 – M22)/M12; Ht – indeks genetičke determiniranosti metričkih karaktera M1 – srednja apsolutna intraparska razlika u seriji monozigotnih blizanaca M2 – srednja apsolutna intraparska razlika u seriji dizigotnih blizanaca (Cavalli – Sforza, Bodmer 1999) ; 1.2: T =  (f – i)/i; T – odnos efekata nasljeđa i sredine u determinaciji posmatranog svojstva f – srednja apsolutna intraparska razlika u seriji jednojajnih blizanaca i – srednja apsolutna intraparska razlika u seriji dvojajnih blizanaca (Holzinger 1929, Stern 1960). 2.1: H = (Vdz – Vmz)/Vdz; V = Σx2/2n; H – procjena stepena genetičke određenosti posmatrane varijacije Vdz – varijansa intraparskih razlika u seriji dizigotnih blizanaca Vmz – varijansa intraparskih razlika u seriji monozigotnih blizanaca x – apsolutna intraparska razlika n – broj parova blizanaca (Cavalli – Sforza, Bodmer 1971, Harrison et al. 1964); 2.2: 1 – h =  (VA – VT)/VA; h – heritabilnst VA – varijansa intraparskih razlika u seriji monozigotnih blizanaca koji su rasli odvojeno VT – varijansa intraparskih razlika u seriji monozigotnih blizanaca koji su rasli zajedno (Harrison et al. 1964). 3.1: t2 = air/(1 – air); t – odnos efekata genetičkih i sredinskih faktora u determinaciji posmatrane varijacije air – koeficijent intraparske korelacije u seriji monozigotnih blizanaca koji su rasli odraslih odvojeno (Muller 1925); 3.2:  t2'' = (ri – rf)/(1 – ri); t – odnos efekata genetičkih i negenetičkih faktora u determinaciji posmatrane varijacije ri – koeficijent intraparske korelacije u seriji monozigotnih blizanaca rf – koeficijent intraparske korelacije u seriji dizigotnih blizanaca (Harrison 1929).
Procjene heritabilnosti odabranih svojstava (na bazi prethodnih obrazaca) prikazane su u narednim tabelama.
Autosomno recesivno nasljeđivanje
thumb|right|Autosomno recesivno nasljeđivanje Autosomno recesivne osobine su primjer nasljeđivanja za „normalna“ svojstva, bolesti ili poremećaje koji se prenose familijarnim putem. Za ispoljavanje takvih obilježja ili bolest koja u genotip u su neophodne dvije kopije odgovarajućih alela (po jedan od svakog roditelja). Njihovi geni su locirani na ne-spolnim hromosomima. Zato što su potrebno dva alela za ispoljavanje ovih osobina, mnogi ljudi ne znajući mogu biti nosioci bolesti. Iz perspektive evolucije, a recesivna bolest ili osobina može ostati skrivena tokom nekoliko generacija prije fenotipske ekspresije. Primjeri autosomno recesivnih svojstava i poremećaja su  albinizam, cistična fibroza i Tay-Sachsova bolest.
Spolno vezano nasljeđivanje
X-vezani geni se nalaze na dijelu X hromosoma, koji nema rekombinacijski segment sa Y hromosomom. X-vezane gene, baš kao autosomni,  imaju i dominantne  i recesivne osobine. Kompletno Y-vezani geni su oni koji se nalaze na nerekombinirajućem dijelu Y-na.
X-vezano nasljeđivanje
Recesivna poremećaji X-vezani recesivni poremećaji se rijetko pojavljuju kod žena, a obično samo kod muškaraca. To je zato što muškarci svoje X hromosome i sve  pripadajuće gene nasljeđuju od majčinske strane. Očevi svojim sinovima proslijeđuju samo samo Y, tako da se X-vezane osobine ne mogu prenositi sa oca na sina. Muškarci ne mogu biti nosioci gena za recesivne X-vezane osobine, jer oni imaju samo jedan X hromosom, tako da će se kod njih pojsviti bilo koja X-vezana osobina majke.
Žene ispoljavaju X-vezana svojstva samo kada su homozigotne, a postaju nosioci kada su heterozigoti. X-vezano dominantno nasljeđivanja će pokazati isti fenotip i kao heterozigot i kao homozigoti. Baš kao i X-vezano nasljeđivanja nema proslijeđivanja sa oca na sina, što ga razlikuje od autosomnog nasljeđivanja. Jedan od primjera jX-vezanih osobina je Coffin-Lowry sindromom, koji je uzrokovan mutacijom u genu ribosomnog proteina. Ova mutacija izaziva skeletne i kraniofacijalne abnormalnosti, mentalnu retardaciju  i nizak rast.
X hromosomi žena prolaze  kroz proces poznat kao X inaktivacija. X inaktivacije nastaje kada je jedan od dva X hromosoma kod žena gotovo u potpunosti inaktiviran. Važno je da se ovaj proces dogodi, jer bi suprotnom slučaju žena proizvodila dva puta veću količinu X-proteina od normalne. Mehanizam za X inaktivaciju se javlja tokom embrionalne faze razvoja. Za osobe s poremećajima poput trisomije X, u kojoj genotip ima tri X hromosoma, inaktiviraju se svi ostali  X hromosomi, sve dok je aktivan samo jedan X hromosom. Muškarci sa Klinefelterovim sindromom, koji imaju dodatni X hromosom, također prolaze kroz X inaktivaciju, tako da u potpunosti imaju aktivan samo jedan X hromosom.
Y-vezano nasljeđivanje
Y-vezano nasljeđivanje se javlja kada je odgovarajući gen lociran na tom hromosomu preko čijih gene se takva svojstva prenose na potomstvo. Kompletno Y-vezano nasljeđivanje imaju one osobine čiji se genski lokusi ne nalaze na segmentu Y-hromosoma koji ima homologni segment na X. Takvi geni i osobine se označavaju i kao holandrični.
Budući da se Y hromosom može pojaviti samo u muškaraca, Y-vezane osobine su prelaze samo sa oca na sina. Testis-određujući faktor (TDF), koji se nalazi na Y hromosomu, određuje muškost pojedinaca. Pored gena za nasljeđivanje muškosti, u Y-hromosom nema drugihili je nekoliko upitnih Y-vezanih karakteristika.
Kariotip i kariogram
Već je ustaljena praksa u kojoj se za svakodnevnu upotrebu, veoma često i isto tako pogrešno brkaju neki osnvni pojmovi citogenetike.
thumb|300px|right|Kariogram muškarca (sa 46 [[hromosoma, uključujući 44 autosoma i spolne: X i Y heterosome)]]
Kariotip
Kariotip je skup svih hromosoma u jednoj hromosomskoj garnituri, ćeliji i organizmu. Istim pojmom je obuhvaćen i karakteristični genom određene vrste živih bića. U praksi je (pogrešno) izveden termin kariotipizacija, koja podrazumijeva prepariranje hromosoma i izradu kariograma.
Kariogram
Savremeni kariogrami se formiraju na osnovu fotografija snimljenih pod optičkim mikroskopom, a parovi homolognih hromosoma se sortiraju po padajućem nizu njihove dužine i položaju centromere. Analiza kariotipa i kariograma također može biti od koristi u kliničkoj genetici, zbog mogućnosti  dijagnosticiranja strukturnih i numeričkih  hromosomskih poremećaja
Idiogram
mini|desno|300p|Idiogram hromosomske garniture čovjeka
Idiogram je idealizirani grafički ili foto prikaz haploidne hromosomske garniture. „Idealizacija“ se postiže na osnovu mnogostrukih mjerenja i brojanja hromosoma u različitim jedrima i organizmima, a prema standardiziranim kriterijima. U idiogramu su hromosomi  poredani na osnovu ukupne dužine i položaja centromere.
Donji Galjipovci
Donji Galjipovci su naseljeno mjesto u općini Prnjavor, Bosna i Hercegovina.
Genetika čovjeka
Genomika
Genomika se odnosi na područje genetike koje se bavi strukturnim i funkcionalnim istraživanjem  genoma. Proučava sve DNK mlekule sadržane u organizmu ili ćeliji, uključujući i nuklearnu i mitohondrijsku  DNK. U ljudskom genomu je ukupna količina gena u hromosomima obuhvata preko tri milijarde nukleotida Aprila  2003.,  Projekat humanog genoma (Human Genome Project) je uspio sekvencirati svu ljudsku  DNK, otkrivši da je humani genom sastavljen od oko 20.000 protein-kodirajućih gena.
Populacijska genetika
Populacijska genetika je grana evolucijske biologije koja istražuje prostornu i vremensku promjenljivost genetičke strukture populacije, odnosno procese koji uzrokuju promjene u frekvenciji alela i genotipova u populaciji,  na osnovu modela  mendelovskog (Gregor Mendel) nasljeđivanja. Četiri su različite snage koje mogu uticati na promjene frekvencije gena u populaciji: Populacija se može definirati kao prostorno i vremenski određen skup istovrsnij organizama. U procjeni različitih pokazatelja genetičke strukture populacije općeprihvaćen je model genetičke ravnotrže u populaciji. Temeljne postulate tog obrasca postavili su Hardy i Weinberg (1908), koji se naširoko koriste u procjeni očekivane frekvencije gena i genotipova u proučavanoj populaciji.
Hardy-Weinbergov princip
defaultpx|thumbnail|280px|right|Hardy–Weinbergov princip Hardy-Weinbergovo načelo glasi da  populacija ne  evoluira  ako se frekvencije gena i genotipova ne mijenjaju  u nizu sukcesivnih generacija. Definiralo je uvjete pod kojim se održava genetička ravnoteža u populaciji:
•	Svaka jedinka u populaciji ima podjednaku šansu da se pari sa bilo kojom jedinkom (suprotnog spola) u pripadajućoj populaciji;
•	Prilikom tog parenja svaki gamet jedne jedinke ima podjednaku šansu da se spoji sa bilo kojim gametom jedinke suprotnog spola;
•	Iz dva prethodna uvjeta, proističe da svaki gamet u populaciji ima podjednaku šansu da se spoji sa bilo kojim gametom u istoj populaciji.
Mitohondrijska DNK
Osim jedarne DNK, ljudi (kao i skoro svi eukarioti) imaju i mitohondrijsku DNK. Mitochondrije, tzv. "moćne kuće" ćelije imaju svoju DNK. Mitohondrije se naslijeđuju od majke pa se njena DNK  često koristi za praćenje majčinske linije porijekla (vidi:  mitohondrijska Eva/Hava). Mitohondrijska DNK je duga samo 16KB i kodira funkciju 62 gena. thumb|800px|right|X i Y hromosom
X-vezana svojstva
Spolna povezanost  fenotipske ekspresije nekog alela  odnosi se na hromosomsku konstituciju osobe. Ovaj način nasleđivanja se bitno razlikuje  od nasljeđivanja autosomnih osobina,  gdje oba spola imaju istu vjerojatnost nasljeđivanja promatranog svojstva. Budući da ljudi imaju mnogo više gena na X nego na Y hromosomu, postoji mnogo više X-vezanih osobina nego holandričnih (Y-vezanih). Međutim, žene nose dva ili više kopija X hromosoma, što dovodi do porasta potencijalno štetnih doza X-vezana gena.
Za korekciju ove neravnoteže, sisara ženke sisara su razvile jedinstven mehanizam „kompenzacijske doze“. Konkretno, putem procesa zvanog „X-hromosom inaktivacija“ (XCI), kod ženki sisara jedan od njihova dva X-a djeluju na složen i vrlo koordiniran način.
Autosomna svojstva sa jednostavnijim nasljeđivanjem
(Vidi: Oligogensko nasljeđivanje)
Čavarine
Čavarine su naseljeno mjesto u općini Sokolac, Bosna i Hercegovina.
Macinec
mini|280px|Macinec, rimokatolička crkva "Pohod Blažene Djevice Marije" Macinec (mađ. Miksavár) je naseljeno mjesto u sastavu općine Nedelišće, Međimurska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Čakovec.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Macinec je imao 585 stanovnika.
Noskovci
Noskovci su naseljeno mjesto u sastavu općine Čađavica, Virovitičko-podravska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Podravska Slatina.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Noskovci su imali 195 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Noskovci je imalo 305 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Donji Palačkovci
Donji Palačkovci su naseljeno mjesto u općini Prnjavor, Bosna i Hercegovina.
Starin
Starin je naseljeno mjesto u sastavu općine Čađavica, Virovitičko-podravska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Podravska Slatina.
Hadžibajir
Hadžibajir je naseljeno mjesto u općini Kozarska Dubica, Bosna i Hercegovina.
Starin
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Starin je imao 80 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Starin je imalo 111 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Ferganska dolina
Ferganska dolina (uz.: Фарғона водийси) je dolina u srednjoj Aziji. Podijeljena je između Uzbekistana, Tadžikistana i Kirgistana. Najveći dio pripada Uzbekistanu. To je najgušće naseljeni prostor srednje Azije.
Položaj
Smještena je uz rijeke Narin i Kara Darja čijim spajanjem nastaje rijeka Sir Darja. Nadmorska visina doline je od 400 do 500 metara. Sa svih strana je okružena planinama (većinom iz planinskog lanca Tanšan). Kroz nju teku mnoge rijeke koje se ulijevaju u Sir Darju i donose mnogo sedimenata s planina u dolinu. Zbog toga je u dolini vrlo plodno tlo. Plodno tlo i dovoljna količina vode za navodnjavanje je pokretač razvoja poljoprivrede i naseljenosti u dolini. Pronađena su i nalazišta nafte i prirodnog plina.
Administrativna podjela
1911. godine provincija je podijeljena na pet okruga. Danas je podijeljena između Uzbekistana, Kirgistana i Tadžikistana.
Gradovi smješteni u Ferganskoj dolini su:
U Uzbekistanu:
U Kirgistanu:
U Tadžikistanu:
Vasina torta
mini|Vasina torta Vasina torta je torta, aromatizirana vinjakom, sa nadjevom od kreme, sačinjene od badema, lješnjaka i oraha. Ova torta je porijeklom iz Srbije.
Nastanak
Prema legendi, ova torta je nastala u Srbiji u gradu Paraćinu. Tamo je živio jedan čovjek po imenu Vasa. Jednog dana njegova trudna žena se razboljela. Vasa ju je odveo u Beč, gdje su je tamošnji ljekari porodili i spasili nju i dijete. Kao znak zahvalnosti, Vasina punica je u čast svog zeta napravila tortu i nazvala je po njemu.
Zanimljivosti
Vasina torta se ne sprema samo u Srbiji, nego i u drugim zemljama bivše Jugoslavije, poput Bosne i Hercegovine, Makedonije i Hrvatske. Tako naprimjer, Vasina torta, zajedno sa ruskom salatom spada u "glavni program" na meniju za rođendane i druge proslave u Makedoniji.
Čitluci
Čitluci su naseljeno mjesto u općini Sokolac, Bosna i Hercegovina.
Hajderovci
Hajderovci su naseljeno mjesto u općini Kozarska Dubica, Bosna i Hercegovina.
Donji Smrtići
Donji Smrtići su naseljeno mjesto u općini Prnjavor, Bosna i Hercegovina.
Kaštel Pazin
Kaštel Pazin ili Pazinska tvrđava je srednjevjekovna fortifikovana građevina na brdu i ivici strme litice iznad Pazinske jame u gradu Pazinu u Istarskoj županiji, Hrvatska. Pominje se već u 10. vijeku, a današnji izgled je dobila u 19. vijeku i sačuvana je u tom obliku sve do danas.
Oblika je nepravilnog pravougaonika, koji omeđuje unutarnje dvorište. Prvobitni kaštel bio je kasnije rekonstruisan, dograđivan i adaptiran, ovisno o stradanjima i oštećenjima prilikom artiljerijskih napada, odnosno o potrebama komfornijeg stanovanja. Smanjenjem ratnih opasnosti tokom vijekova, izdignute kule (osobito visoka četverougaona branič-kula) koje su postojale još krajem 17. vijeka, u 18. su spuštene na nivo ostalih zidina, odnosno krovova, dio mašikula (puškarnica) je zazidan, na parapetima su otvoreni prozorski otvori, te izvršene druge promjene.
Debljina zidina, koja iznosi između 80–380 cm, u prošlosti je davala je sigurnost stanovnicima u tvrđavi. Iako napadana mnogo puta u svojoj historiji, osvojena je samo jedanput, i to 1508. godine, kada su je zauzeli Mlečani, i kada je znatno oštećena. Već iduće godine vojnom akcijom vraćena je pod habsburšku vlast.
Pazinska se tvrđava prvi put pominje kao Castrum Pisinum u pisanoj povelji cara Svetog Rimskog Carstva Otona II. izdanoj 7. juna 983. godine. Car njome potvrđuje raniju povelju iz 931. izdanu porečkom biskupu. U 12. vijeku je porečki biskup tvrđavu dao njemačkom vlastelinu Meinhardu od Schwarzenburga. Kasnije su njeni vlasnici bili Meinhard I., grof gorički, a zatim Meinhard, istarski markgrof, i njegovi potomci.
Ugovorom iz 1374. godine tvrđava prelazi u ruke porodice Habsburg te ostaje pod njihovom vlašću u sljedećim vjekovima. Habsburgovci su je davali u zakup mnogim svojim vazalima, među kojima članovima porodica Auersperg, Barbo, Della Torre, Devinski, Durr (Dürrer), Eggenberg, Flangini, Fugger, Khevenhüller, Mosconi, Swetkowitz, Turinetti de Prie i Walsee.
Pazin je u to vrijeme bio upravno sjedište Pazinske, odnosno Istarske knežije. Zapadno i južno nalazila se mletačka teritorija, pa je knežija bila stalno izložena aspiracijama Venecije. Unutar kaštelskih zidina, naročito za vrijeme ratova, postojala je znatna vojna posada, kojom su komandovali kapetani ili kaštelani, jer vlasnici nisu tamo lično boravili. Pod zidinama se postepeno razvijalo podgrađe u kojem su stanovali trgovci, obrtnici i drugo lokalno stanovništvo. Godine 1766. kaštel je za 240.000 forinti (florina) prodan Antoniju Laderchiju - Montecuccoliju i ostao u vlasništvu njegovih potomaka sve do 1945. Kada je 1797. propala Mletačka Republika, cijela je Istra, pa tako i Pazin, potpala pod habsburšku vlast. Kratkotrajno je početkom 19. vijeka Pazin bio u rukama Napoleonove Francuske, a onda opet vraćen Habsburškoj Monarhiji. U tvrđavu su 1918. godine došli Italijani, 1945. je uspostavljena jugoslavenska vlast, a od 1991. ona se nalazi u sastavu Republike Hrvatske. U njoj se danas nalaze Muzej grada Pazina i Etnografski muzej Istre.
IC 4819
IC 4819 (također poznat kao ESO 141-27, IRAS 19027-5932 i PGC 62782) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 85 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Paun. Najveći prečnik je 2,90 (72 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (7 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 16. septembra 1901. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Visajansko more
mini|desno|250px|Položaj Visajanskog mora Visajansko more je more koje se nalazi unutar ostrva koja tvore Filipine.
Okruženo je ostrvima Visayas, Istočnim i Zapadnim Visayasom, koja se nalaze na istoku i zapadu, dok se Centralni Visayas nalazi na jugu. Osim toga, njegove granice čine još i ostrva: Masbate na sjeveru, Leyte na istoku, Cebu i Negros na jugu kao i ostrvo Panay na zapadu.
More je povezan sa Sibujanskim morem preko Jintotolo kanala na sjeverozapadu, Samarskim morem na sjeveroistoku, Kamoteskim morem na jugoistoku, Boholskim morem preko Tanon moreuza na jugu i Suluskim morem preko Guimaraškog moreuza i Panajskog zaliva.
Najveće ostrvo u ovom moru je ostrvo Bantayan.
Donje Babine (Sokolac)
Donje Babine su naseljeno mjesto u općini Sokolac, Bosna i Hercegovina.
Balkari
Balkari su turkijski narod Kavkaske regije i jedan od titularnih naroda ruske republike Kabardino-Balkarije. Govore Karačaj-balkarskim jezikom, jezikom ponto-kaspijske podrgrupe sjeverozapadne (kipčačke) grupe turkijskog jezika.
Prema procjeni ukupna populacija Balkara iznosi oko 130.000 pripadnika koji uglavnom naseljavaju područje Rusije dok manji broj pripadnika ovog naroda živi u Kazahstanu.
Historija
Savremeni Balkari se identifikuju kao dio turkijske grupe naroda a svoj maternji jezik dijele sa Karačajcima (Karačajevo-Čerkezija) i Kumicima (Dagestan), također turkijskim narodima.
Etnogeneza Balkara rezultirala je dijelom zbog invazije Alanije tokom 11. vijeka od strane Kipčaka i njihovih kumanskih saveznika. Glavni grad tadašnje Alanije Maghas, neki autori lociraju na mjestu današnjeg naselja Arkhiz koji se nalazi u planinama i koji je trenutno naseljen Karačajcima i Balkarima, dok ga drugi smještaju na područje današnje Ingušetija ili Sjeverne Osetije-Alanije.
Tokom 14. vijeka, Alanija je uništena od strane Timura Lenka. Mnogi Alani, Kumani i Kipčaci su u bijegu od Timurovih Mongola emigrirali na zapad, u Evropu. Timurov upad na područje Sjevernog Kavkaza se hronološki poklapa sa dolaskom islama na ovo područje.
Deportacija
Sovjetska vlada je 1944. godine izvršila prisilno deportovanje skoro cijele Balkarske populaciju. Balkari su deportovani na područje Kazahstana, Kirgistana i Omske oblasti u Sibiru. Započevši s deportacijom 8. marta 1944. i završavajući je narednog dana, NKVD je 37.713 pripadnika Balkara pomoću 14 željezničkih kompozicija prevezla u Srednju Aziju i Sibir. Staljinov režim podvrgnuo je prognane Balkare posebnom ogranicenju vezanom za naseljavanje identičnom ograničenju koje je važilo i za ostale deportovane narode poput ruskih Nijemaca, Kalmika, Karačajaca, Čečena i Inguša. Do oktobra 1946. populacija Balkara je smanjena na 32.817 stanovnika usljed smrti od neuhranjenosti i bolesti. Ograničenja vezana za slobodu biranja mjesta življenja za Balkare je zadržana sve do 28. aprila 1956. godine. Međutim, tek 1957. godine Balkari su se mogli vratiti u svoju planinsku domovinu na Kavkazu. Tokom 1957. i 1958. godine 34.749 Balkara se vratilo na područje sa kojeg su deportovani.
Jezik i književnost
Balkari govore Karačaj-balkarskim jezikom. Kao pismo koriste ćirilicu, sa 8 samoglasnika i 27 suglasnika. U prošlosti su Balkari koristili arapski jezik za potrebe vjerske službe i turski jezik u službene svrhe. Od 1920. godine Balkarski jezik se koristi u osnovnim školama dok se naredna nastava izvodi na ruskom jeziku. Do 1928. arapsko pismo je bilo pismo balkarskog jezika a nakon 1937. koristi se ćirilica. 26% Balkara je dvojezično, govore i balkarski i ruski jezik.
Minska polja u Bosni i Hercegovini
mini|200x200piksel| Znak upozorenja za nagazne mine Kontaminiranost nagaznim minama u Bosni i Hercegovini ozbiljna je posljedica rata u BiH koji je trajao od 1992. do 1995. godine. Tokom ovog vremenskog perioda, sve 3 sukobljene strane (ARBiH, HVO i VRS) postavile su mine u blizini današnjih granica političkih entiteta, što je rezultiralo time da je država imala najteže probleme sa nagaznim minama na svijetu.
Historija
Rat u Bosni i Hercegovini bio je oružani sukob koji se odvijao između 1992. i 1995. godine, sve do potpisivanja Dejtonskog sporazuma, kojim su zvanično okončana neprijateljstva. Sukob je dio jugoslavenskih ratova koji su se odigrali između 1991. i 2001. godine, nakon raspada SFR Jugoslavije. U nasilnom sukobu sudjelovale su tri glavne nacionalne skupine: Srbi, Hrvati i Bošnjaci. već 1993. nekoliko snaga UN- a bilo je raspoređeno na cijeloj teritoriji.
Prva nogometna liga Federacije Bosne i Hercegovine 2003/2004.
Prva nogometna liga Federacije Bosne i Hercegovine 2003/2004. je bila četvrta sezona Prve nogometne liga Federacije Bosne i Hercegovine. U ligi se takmičilo 16 klubova.
Minska polja u Bosni i Hercegovini
Historija
Početkom 1992. godine održan je referendum o nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine. Sukob koji je uslijedio doveo je do različitih epizoda etničkog čišćenja, dok su suprotstavljene vojske postavljale mine i bombe duž političkih granica, čineći teritoriju jednim od najzagađenijih minama u Evropi i do danas. Raspodjela minskog polja približna je liniji sučeljavanja vojski; nakon administrativne podjele unutar Bosne i Hercegovine, na Federaciju Bosne i Hercegovine i Republiku Srpsku, većina se trenutno nalazi na teritoriji Federacije.
Prva nogometna liga Federacije Bosne i Hercegovine 2003/2004.
Pobjednik ove sezone je bila Budućnost iz Banovića, te tako ostvarila plasman u Premijer ligu. Drugoplasirani je bio Velež Mostar sa bodom zaostatka. Iz lige su ispali Olimpik Sarajevo, Grude i Krivaja Zavidovići.
Minska polja u Bosni i Hercegovini
Vrste korištenih mina
Mine su oružje punjene eksplozivom, projektovane da ubije ili teško povrijedi ljude; često ih se naziva "savršenim vojnicima" jer se mogu godinama skrivati ​​u zemlji ili vegetaciji čak i nakon završetka sukoba. Kopnene mine mogu se klasificirati kao protupješadijska mine, ili kao protutenkovske mine. Mine (ili eksplozivne naprave) koje su postavile tri vojske tokom 4 godine rata prilično su različite. Međutim, postoji određeni model koji je prouzročio brojne smrtne slučajeve među pirotehničarima i civilima, jer ima posebnu dinamiku detonacije. Većina neeksplodiranih uređaja na teritoriji BiH upravo je vrsta mina nazvana PROM-1. Pored mina, neeksplodirani ostaci rata također uzrokuju štetu i moraju se ukloniti; mogu se klasificirati kao neeksplodirana ubojna sredstva (NUS) ili napuštena eksplozivna naprava. Oni su dio NUS bombi, rakete i žitnice, koje za razliku od nagaznih mina uzrokuju velike katastrofe. Umjesto toga, kratica AXO odnosi se na municiju napuštenu na kraju oružanog sukoba.
Stanje nagaznih mina
mini|215x215piksel| Stanje nagaznih mina u septembru 2008. mini|301x301piksel| Norveški pirotehničar 2007. Kontaminacija Bosne i Hercegovine nagaznim minama proizlazi isključivo iz rata u 1992–95. Do 1996. godine oko dva miliona kopnenih mina i neeksplodirane municije prostirali su Bosnu i Hercegovinu. Do septembra 2013. godine, nagazne mine i neeksplodirana municija ostali su razbacani na 28.699 lokacija. Iskopano je ukupno 1.230,70 km² (2,4% teritorije zemlje). Opsežna klizišta i poplave u maju 2014. godine, otkrile su i pomjerile nagazne mine zbog kojih su vlasti morale poslati radnike za uklanjanje mina da lociraju i deaktiviraju mine koje su prijetile stambenim područjima.
Čišćenje mina obavljaju razne vladine agencije i nevladine organizacije, kao i neke vojne jedinice NATO-a. Između 1996. i 2017. godine, više od 3.000 kvadratnih kilometara očišćeno je od mina. Strateška vizija Bosne i Hercegovine u 2008. godini bila je uklanjanje svih nagaznih mina do 2019. godine. U aprilu 2017. stručnjaci su mislili da će trebati najmanje 5 godina duže, navodeći nedostatak sredstava kao primarnu prepreku. Procijenjeno je da 80.000 mina još uvijek nije razjašnjeno i nalaze se na 2.2% (1.125 km²) teritorije zemlje.
Dana 4. aprila, na Međunarodni dan borbe protiv mina, vlada, UN i brojne druge međunarodne i lokalne nevladine organizacije informiraju građane o opasnostima od nagaznih mina i naporima na njihovom uklanjanju.
Luca Castellazzi
Početak
Castellazzi je karijeru počeo u Monzi, zatim je proveo neko vrijeme u Seriji B, Seriji C1 i Seriji C2 u Padovi i Pescari, prije nego što se priključio Bresciji.
Brescia
Castellazzi je sa Bresciom izborio nastup u Seriji A 2000. godine. Debi u najjačoj italijanskoj ligi imao je 21. januara 2001. protiv Vicenze. U sezoni 2001/2002 je bio prvi golman te ekipe, ali je iduće sezone izgubio to mjesto od Mattea Serenija. Nakon što je posuđen Reggini i Cataniji, vratio se na mjesto prvog golmana u sezoni 2004/05. i odigrao svih 38 utakmica.
Minska polja u Bosni i Hercegovini
Teritorija
Prostor koji zauzimaju mine u BiH procjenjuje se na 2.2% (1.125 km²). Ovaj prostor podijeljen je na 8.525 područja koja su identificirana i definirana kao rizične zone, u kojima se, prema gruboj procjeni, nalazi 80.000 nagaznih mina, municije i neeksplodiranih ubojnih sredstava. Oko 129 gradova i 1398 zajednica pogođeno je ovim problemom. 13% ukupnog stanovništva Bosne i Hercegovine direktno je pod utjecajem kontaminacije minama i kasetnom municijom na tom teritoriju.
Luca Castellazzi
Sampdoria
Nakon što je Brescia izbačena u Seriju B 2005, Castellazzi se priključio Sampdoriji po isteku ugovora, potpisavši saradnju na dvije godine. U prvoj sezoni bio je rezervni golman Francescu Antonioliju, branivši u samo 3 utakmice.
U drugoj sezoni je konačno postao prvi golman ekipe i u januaru 2008. potpisao produženje ugovora do ljeta 2010. godine. Nakon povrede u sezoni 2009/10. izgubio je mjesto prvog golmana od Marca Storarija i u februaru potpisao predugovor s Interom. Ukupno je branio u 101 utakmici za ekipu iz Genove.
Minska polja u Bosni i Hercegovini
Tehničko istraživanje
Od 1996. godine, kada su započele akcije melioracije, smanjeno je i očišćeno približno 210,3 km², u kojima je pronađeno 67.560 protupješadijskih mina, 8.540 protutenkovskih mina i 59.289 neeksplodiranih ubojnih sredstava. Operacija koje su provedene u 2019. godini, njih 106, omogućile su melioraciju 3,842.660 m² zemljišta.