cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stepa Stepanović
Posljednje godine (1920-1929)
Tokom 22. i 23. septembra, po naređenju vojvode Stepe, bile su prebačene znatne snage preko Vardara. Tokom naredne noći i u ranim jutarnjim satima 24. septembra prebačene su na lijevu obalu kompletne divizije (Konjička, Jugoslavenska i Timočka), dok su Šumadijska i 17. kolonijalna ostale na desnoj obali. Druga armija je zatim, u sadejstvu sa Konjičkom divizijom, upućena preko Štipa na Sofiju. Poslije oslobođenja Kočana i Radovišta, Druga armija je od 27. do 29. septembra oslobodila Carevo Selo i izbila na bugarsku granicu. Dana 30. septembra, strahujući od odmazde srpske vojske za zločine koji su počinili na srpskoj zemlji Bugari su pristali na sve uvjete savezničkog primirja. Time je rat s Bugarskom bio završen. Za ovu ogromnu pobjedu najveći dio tereta je podnijela Druga armija, koja je svojom silinom bila riješena da goni Bugare do Sofije. Time su također bile završene borbe u Makedoniji poslije četiri duge godine. Povodom srpske pobjede oglasili su se enleske novine, Manchester Guardian i Londonski Times. Po izlaženju Bugarske iz rata, Druga armija je sa granice upućena ka Crnoj Gori i Bosni, preko Kosova. Vrhovna komanda je još 1. oktobra naredila vojvodi da iz svoje armije izdvoji jedna puk s baterijom i vod konjanika i da ih uputi u Skoplje. Pošto je zadan prvac napredovanja u narednom periodu vojvoda Mišić je u posebnom uputstvu izričito zahtijevao da se prilikom zauzimanja Crne Gore ni na koji način ne ulazi u sukob s crnogorskim narodom. Također je naređeno da se ne ulazi u sukob ni s albanskim stanovništvom u Albaniji. Njene jedinice ušle su u Skadar 30. oktobra, a do sredine novembra i u Cetinje, Sarajevo, Kotor i Dubrovnik. {{sfn | Milićević | Popović | 2003 | p = 222-229} } Nakon pada Niš a u Crnoj Gori je izbio oružani ustanak. Neznajući za njega, austrougarske trupe stacionirane u Albaniji nisu mogle da se povuku pravcem preko Crne Gore, jer su ih ustanici prisilili da se pod otežanim uvjetima povlače duž Jadranske obale. Dana 30. oktobra kapitulirala je Turska. Za to vrijeme jedinice Druge armije gonile su neprijatelja prema Drini. Timočka divizija oslobodila je Užice i nastavila napredovanje prema Višegradu. Novoformirani Novopazarski odred je oslobodio Prijepolje i Novu Varoš goneći neprijatelja prema Priboju. Šumadijska divizija je oslobodila Čačak. Zajedno s ovom divizijom stigao je vojvoda, pronašavši svoju porodicu. U više navrata dok je bio na Solunskom frontu do vojvode su stizali glasovi da mu je porodica stradala, au istom periodu i njegova porodica je slušala svakojake glasine. Čak se pronio lažan glas da je vojvoda u Solunskom procesu osuđen i strijeljan što bio veliki udarac za njegovu porodicu. Međutim, Stepa je, izdajući naređenja za novo grupiranje armije, u iščekivanju borbi na rijeci Drini.
U političkom životu Stepa nije hteo da učestvuje. Jedino je učestvovao u radu Narodne odbrane, organizacije koja je imala za cilj da okuplja narod na patriotskoj osnovi, što ga je izuzetno radovalo. Radeći onako kako je navikao u vojsci, on je u Narodnu odbranu uneo aktivnost, posao je krenuo i pododbori su počeli da niču širom Jugoslavije. Međutim, čim je primetio 1926. godine da organizacija poprima političke pretenzije podneo je ostavku. I tek nakon intervencije njegovih saradnika i ubeđenja da organizacija neće postati politička partija pristao je da otpupuje u Beograd na kongres Narodne odbrane. Na putu za Beograd kad su pravili pauzu na Rudniku, vojvoda se prisetio svog saborca i komandanta iz rata vojvode Putnika. Počeo je da priča kako je vojvoda Putnik generalštabne pravilnike tuda izvodio na teren. Često je ponavljao da je vojvoda Putnik bio njegov učitelj i komandant, mladalački ushićen i bez trunke zavisti. Po dolasku na kongres, delegati su ga zbog zasluga za organizaciju "Narodna odbrana", prograsili za doživotnog predsednika. Nakon ovoga Stepa je izašao na govornicu i izgovorio:
Boravak na Krfu i Solunski front
Dana 16. juna, Vrhovna komanda izdala je nalog komandantu Druge armije da polako temeljno priprema strategiju za napad na Dobro polje. Vojvoda je punih dve nedelje radio na pripremi i proračunu potrebnih snaga i sredstava za uspešno izvršenje ofanzive. U međuvremenu zamijenjeni su komandanti francuskih snaga, u Pariz je otišao general Gijom, a postavljen je novi general Franše d'Epere (kasnije jedini inostrani počasni jugoslovenski vojvoda). Prilikom odlaska general Gijom je ostavio svoje izveštaje generalu d'Epereu, po kojim bi trebalo da se pripremi predstojeća ofanziva pravcem Dobro polje - Skoplje i dalje na sjever, koja bi se razvijala u kooperaciji sa protivofanzivom savezničkih armija na zapadnom frontu. U međuvremenu za novog načelnika štaba srpske Vrhovne komande imenovan je vojvoda Živojin Mišić umesto generala Petra Bojovića. General Bojović je u aprilu podneo ostavku zbog sukoba sa francuskim generalom Gijomom jer je odbio njegov zahtev da se srpski front proširi u luku Crne reke, pa je po svojoj ličnoj želji postavljen za komandanta Prve armije. Nakon odlaska Gijoma i dolaska d'Eperea normalizuju se odnosi između dve visoke komande. Na poziv regenta Aleksandra, general d' Epere je 29. i 30. juna obišao srpski front i na terenu se upoznao sa projektima srpske Vrhovne komande. U štabu Prve armije na Jelaku održano je završno konferisanje sa srpskim generalima. Pošto je utvrđeno da se izvrši plan proboja preko položaja Druge armije, general d' Epere je odlučio da dobar deo svojih snaga stavi na raspolaganje srpskoj Vrhovnoj komandi. Vojvoda Stepa je čuvši odgovor d' Eperea zatražio od Francuza da se Drugoj armiji upute sledeća pojačanja: u artiljeriji (12 baterija dugačkih kalibra 155 mm, 14 baterija kratkih topova 155 mm „Šnajder“ i dve baterije rovovskih oruđa od 175 mm sa po 6 cijevi), u pešadiji (tri puka za pojačanje divizija prve linije i dve kompletne divizije u rezervi za iskorišćavanje uspeha tj. ukupno oko tri divizije pešadije). Takođe je zatražio da u toku napada dejstvuje i francuska avio-eskadrila po neprijatelju bombardovanjem pozadine i stalnim izviđanjem. Vrhovna komanda je prihatila zahteve Druge armije i uz njih dodala zahteve i Prve armije da se i ona ojača sa još jednom divizijom i teškom artiljerijom. S tim projektima vojvoda Mišić je otišao kod generala d' Eperea koji je prihvatio srpske predloge uz uslov da se francuske trupe rasporede u Drugu armiju kod vojvode Stepanovića. Pored obećane pomoći general d' Epere je i Prvoj i Drugoj armiji srpske vojske dodelio još 12 dugačkih topova kalibra 240 mm, 18 cijevi rovovskih oruđa, 2 baterije kratkih topova kalibra 155 mm. Uz to d' Epere je obećao da će staviti na raspolaganje srpskim snagama i što je moguće više aviona, bacača plamena, radničke odrede i izvestan broj specijalista. Na sastanku vojvode Mišića i generala d' Eperea od 3. do 7. jula u Solunu utvrđene su sve važnije pojedinosti predstojeće ofanzive, te je glavni komandant izradio projekat plana operacije.
Pripreme za rat (1907-12.)
Početkom marta 1911. godine Stepanović je ponovo primio dužnost vojnog ministra. Ubrzo potom zbio se jedan događaj, koji je izazvao sumnju kod prijestolonasljednika Aleksandra Karađorđevića da je Stepanović simpatizer Dragutina Dimitrijevića Apisa. Naime prijestolonasljednik je jednom prilikom čuo da Apis u stvari nikada nije bio prijatelj Karađorđevića već da je bio za to, da se na prijesto treba dovesti neki strani princ. Čuvši ovo prijestolonasljednik je pozvao Apisa u Glavni đeneralštab i tamo mu je sručio čitavu bujicu grdnji. Apis je saslušavši mirno princa Aleksandra i zatim energično rekao:
Posljednje godine (1920-1929)
Početkom 1928. godine saopštili su mu da će se naredni kongres održati u Sarajevu, što ga je veoma obradovalo. Napomenuo je da se kongres održava svake druge godine u drugom mestu. Obećao je da će doći ali je bio sprečen. Sredinom 1928. počeo je značajnije da oboljeva. Bolest ga je prikovala za postelju osam mjeseci. Starost i ratni napori iscrpli su njegov organizam. Tek kad je bolest uzela maha pristao je na nagovor porodice da ga pregledaju lekari, međutim već je bolest uzela maha da se nije mogao pomerati. Pre smrti predvideo je sve što je trebalo za sahranu. Od svoje skromne vojvodske plate za vreme službe uštedeo je koliko je mislio da će trebati za pogreb. Kad je osetio da mu se bliži kraj, predao je svojoj supruzi dva zamotuljka sa novcem: u jednom je bio novac za sahranu, a drugi je bio za nju i njen dalji život. Zatim je odredio uniformu koju će obući i odabrao ordenje koje će staviti na uniformu. Na kraju je rekao da se sablja koju je dobio na dar od svojih oficira kao komandant 6. puka 1898. godine, položi na njegov kovčeg.
Povlačenje Druge armije
Izjutra 6. novembra austrougarska je preuzela treću ofanzivu protiv Srbije sa celokupnim snagama Balkanske vojske. Na celom frontu srpske Prve i Treće armije od Loznice do Rogačice neprijatelj je toga jutra otpočeo snažnu artiljerijku pripremu, koja je neprekidno trajala više od dva časa. Njen intenzitet u zadnjem času bio je strahovit. Na ostalim dijelovima odbrambenog fronta Prve i Treće armije duž celog planinskog grebena vodile su se ogorčene borbe. Neprijatelj je u borbu uveo sveže trupe i obasuo je srpske položaje jakom artiljerijskom vatrom usled čega njihov položaj iz časa u čas se pogoršavao. 7. novembra u Valjevu je održana zajednička sednica vlade i Vrhovne komande. Predlog je bio da se potpiše separatni mir sa austrougarskom i on je u načelu odbijen. Vlada je odlučila da se enegično i do posljednjeg čoveka brani front. U međuvremenu situacija na frontu se pogoršava. 9. novembra neprijateljske jednice austrougarske vojske vrše snažan pritisak na položaje Druge armije južno od Prnjavora. 10. novembra poslije borbi na Tekerišu, a usled nedostataka artiljerijske municije Vrhovna komanda je naredila povlačenje svojih armija na desnu obalu Kolubare i Ljiga i na planinu Suvobor. Time je bitka na Drini, kojom je prema zamisli generala Poćoreka, trebalo baciti na kolena srpsku vojsku, bila završena.
U njegovu čast
Aleksa Šantić je blizu Mostara 1919. u njegovu čast napisao pesmu „Vojvodi Stepi“.
Kolubarska bitka
U Kolubarskoj bici, koja je vođena od sredine novembra do sredine decembra, Druga armija imala je ulogu stožera. Pred srpskom Drugom armijom ponovo se u oštroj formi nametnuo problem izbeglica, koje su zakrčile puteve u njenoj pozadini. U depeši koju je vojvoda Stepa uputio Vrhovnoj komandi, energično je zahtevao da se ministarstvo unutrašnjih poslova pobrine za izbeglice. Stanje izbeglog stanovništva uticalo je znatno na borbeni moral srpske vojske. Od 16. do 19. novembra austrougarska vojska izvršila je strahovite napade na liniji Kolubara-Ljig. Vrhovna komanda izdala je sledeća naređenja: Da Prva armija nastavi da brani svoje položaje, a da Druga armija pređe u napad u pravcu Uba i Slovca dok Treća armija napada pravac od Slovca ka Mionici, Užička vojska da dejstvuje pravcem Ržana-Divčibare-Straža, a Obrenovački odred da štiti desni bok Druge armije. Ova odluka je bila preuranjena jer artiljerijska municija nije bila pristigla, a ni borbeni moral nije popravljen među srpskim vojnicima.
Na frontu Druge armije vođene su ogorčene borbe. Moravska divizija prvog poziva preuzela je 21. novembra, u sadejstvu da dva puka Timočke divizije drugog poziva iz Treće armije, protivnapad radi preotimanja Vračeg brda, ali nije uspela. Napad je nastavljen sutradan 22. septembra s nesmanjenom žestinom. Zbog žilavog otpora neprijateljskih snaga Moravska divizija prvog poziva je prešla u odbranu. Komandant divizije je nameravao da napad obnovi u toku noći ali je poslije depeše koju je dobio od vojvode Stepanovića odustao. Vojvoda Stepa je ocenivši da je preduzimanje napada rizično naredio je da se Timočka divizija drugog poziva vrati u sastav Treće armije. Aktivna i uporna odbrana srpske Druge armije u ovom periodu imala je značajniji uticaj na dalji tok Kolubarske bitke. 23. septembra nastavljene su žestoke borbe na Kolubari, Ljigu, Suvoboru i Maljenu. Glavne snage austrougarskog 16. korpusa nadirale su pravcem preko Suvoborske grede ka Gornjem Milanovcu, a upravo na tom ovom mestu utvrđen položaj branila je Druga armija. Vrhovna komanda je zahtevala od Stepine Druge armije da pređe u ofanzivu, međutim zbog pojačanog neprijateljevog pritiska na celom frontu Druge armije i Obrenovačkog odreda srpske trupe su ostale u odbrani. Napad 7. divizije austrougarskog Kombinovanog korpusa, imala je za cilj da obrazuje zatvaranje Druge armije po principu klešta, međutim ta namera je osujećena napadom Šumadijske divizije prvog poziva. Neprijatelj je pokušavao preko 8. korpusa da u nekoliko navrata probije front koji je držala Moravska divizija prvog poziva, ali su svaki put bile odbijeni uz velike gubitke. Izveštaj vojvode Stepe najbolje govori o stanju na frontu:
Bitka na Ceru
Iz Kombinovane divizije ka Trojanu, krajnjem istočnom grebenu Cera, je upućen 2. prekobrojni puk i jedna poljska baterija. Tamo je došlo do noćnog sudara sa glavnom kolonom austrougarske 21. divizije, koja se je kretala istim pravcem, ali iz suprotnog smjera. Ovim sukobom je započela Cerska bitka.
Promjene na prijestolu i podoficirska kontrazavjera (1903-07.)
Kralj Petar Karađorđević ga je 29. juna 1904. odlikovao Karađorđevom zvezdom III stepena. Poslije prevrata, položaj Srbije u Evropi se pogoršao, a istovremeno je buknuo i Ilindenski ustanak u Makedoniji. Sve to je navelo vladu da krene sa pripremama za rat. Stepa se kao komandant Šumadijske divizije ugledao na generala Đuru Horvatovića i zaveo #eljeznu disciplinu u stilu pruskog drila. Kažnjavao je svaku nepravilnost, netačnost, povrede pravila i propisa, kao i zapljenu državne imovine.
Mačkov kamen i „Rovovska vojna“
Stepa je upozoravao da je Druga armija, usled velike nestašice municije i malobrojnosti starešinskog kadra, nesposobna za ofanzivna dejstva, makar ona imala i ograničen cilj. Kada je, uprkos tim upozorenjima, Vrhovna komanda ipak insistirala da Druga armija 9. oktobra preduzme noćni napad radi proterivanja neprijatelja preko Save, ili bar skraćivanje fronta i poboljšanja opšte situacije u Mačvi - vojvoda Stepanović je održao sastanak s komandantima i načelnicima štabova Šumadijske i Moravske divizije prvog poziva, na kome se raspravljalo o ovom pitanju. Poslije detaljne analize situacije jednoglasno se usvojen zaključak da ne postoje uslovi za preduzimanje napada. Vrhovna komanda je prihvatila ovaj zaključak.
Boravak na Krfu i Solunski front
Nova 1918. donijela je nove promjene u rasporedu snaga Centralnih sila i Antante. Poslije pobede oktobarske socijalističke revolucije i izlaska Rusije iz rata, Nemci su mogli da prebace svoje slobodne divizije sa istočnog fronta i po prvi put od početka rata da ostvare nadmoć u broju divizija na zapadnom frontu. Glavni razlog je bila očekivan dolazak novih saveznika Sjedinjenih Američkih Država koji su svoje trupe obučavali na zapadnoj obali Atlantika i koji bi početkom 1919. godine, prešli u ofanzivu i rat okončali u svoju korist. O svemu ovome obaveštena je i Srpska Vrhovna komanda. Druga armija je u tom periodu izvršila određen niz manjih operacija na svom frontu, pri čemu se posebno istakla novoformirana Jugoslovenska divizija. Francuske trupe ojačane Grčkim snagama, sa svojom snažnom artiljerijom napadala je bugarske položaje kod Skra di Legena. Posmatrajući sa osmatračnice na Paiku komandant štaba Druge armije pukovnik Vojislav Živanović impresioniran dejstvom novih topova rekao je:
Drugi balkanski rat (1913.)
Desnokrilna grupa bugarske Treće armije koja je imala zadatak da zauzme pirotski utvrđeni logor, zauzela je srpske prednje položaje i nije pokušavala da zauzme samo utvrđenje. Žestoke borbe su se desile u noći između 10. i 11. jula, kada su Srbi pokušali da povrate položaj. Tri čete koje su krenule na ovaj položaj su bile dočekane jakom puščanom, mitraljeskom i artiljerijskom vatrom. Duboko potresen izveštajima da su trupe ovog sektora izgubile 300 vojnika, podoficira i oficira, Stepanović je komandantu sektora poslao sledeću depešu:
Prvi svjetski rat (1914-18.)
Po završenom poslu na graničnom frontu Komisija je 23. jula 1914. stigla u Niš. Te noći, Stepanovića su probudili u 2 sata ujutru s telegramskim naređenjem da odmah otputuje u Kragujevac, gde će zastupati načelnika štaba Vrhovne komande do povratka vojvode Radomira Putnika sa liječenja. Istovremeno mu je saopšteno da će sutradan izaći ukaz o opštoj mobilizaciji, a tri sata kasnije Stepanović je krenuo u Kragujevac. Po dolasku u Kragujevac Stepanović je primio pismo lično od predsednika vlade i ministra inostranih poslova Nikole Pašića u kome je u kratkim crtama analiziran međunarodni položaj Srbije. Na kraju pisma mu je rečeno, da je međunarodna situacija takva, a srpska Vrhovna komanda neka radi kako smatra.
Posljednje godine (1920-1929)
Tokom 19. septembra, Druga armija izbila je na Vardar, na prostor između Crne rijeke i rijeke Velice, čime je izvršen potpuni proboj Solunskog fronta i ostvarena pobjeda. Da bi ubrzala napredovanje Druge armije, Vrhovna komanda je naredila da konjička divizija izađe iz sastava Prve armije i da se 18. septembra navečer prikupiti kod sela Rožden a i stavi pod komandu Druge armije. Konjička divizija u sadejstvu s lijevom kolonom Jugoslavenske divizije, uspjela je savladati otpor neprijatelja ispred Kavadar, da oslobodi Kavadarcima i Demir Kapiju. Desna kolona Jugoslavenske divizije sporo je nastupala uslijed jakog otpora neprijatelja, dok je Timočka divizija savlađujući otpor obje kolone nekako uspjela probiti na zadane položaje. Prodor prema Vardaru imao vrlo velikog strateškog značaja. Tim povodom general Franche d'Epere poslao je telegram srpskoj Vrhovnoj komandi u kome je uputio čestitanje, posebno ističući uspjeh Druge armije od 19. septembra. Nakon prodora srpske vojske između Crne i Vardara 20. septembra, neprijatelj se dao u povlačenje. Dana 21. septembra, saveznička Glavna komanda je izdala saopćenje u kojem je rečeno da su srpski trupe izbile na Vardar. U tom periodu vojvoda je poslao svoj izvještaj Vrhovnoj komandi u kojem kaže:
Bitka na Ceru
U toku noći srspke trupe su zauzele Malu lisinu, Parlog i Veliku lisinu i natjerale Austrougarsku vojsku na povlačenje ka Trojanu. Međutim baš kada su srpske trupe napale Borno polje, austrougarska 9. divizija je izbila iz doline Lešnice i napala lijevo krilo Kombinovane divizije. Komandant divizije general Mihailo Rašić je naredio povlačenje divizije na nove položaje, jer je zbog velikih gubitaka i premorenosti nastupila malaksalost kod vojnika. Kriza je prebrođena tek oko 10 sati 16. augusta, kada je Stepanović poslao Moravsku diviziju prvog poziva kao pojačanje. Stepa je time popravio situaciju na lijevom krilu Kombinovane divizije, a zatim energičnim napadom Cerske udarne grupe preuzeo na greben Cera i Iverka. Bitka se je rasplamsala 16. augusta na liniji fronta dugim 50 kilometara.
Period mira (1878-85.)
U Kragujevcu je upoznao svoju buduću suprugu Jelenu (1861-1943), kćerku načelnika kragujevačkog sreza Velislava Milanovića. On i Jelena su se vjenčali 25. jula 1881. godine. Slijedeće godine 21. aprila 1882. godine rodila mu se prva kćerka Milica, a naredne godine i druga kćerka Danica. Obe kćerke udale su se za oficire - Milica za sanitetskog potporučnika dr Krstu Dragomirovića a Danica za kapetana prve klase Jovicu Jovičića. Njegov drugi zet je u vojsci Kraljevini Jugoslaviji napredovao do čina divizijskog generala.
Posljednje godine (1920-1929)
U tom peroidu počela se raspadati Austrougarska, prvo je nezavisnost proglasila Čehoslovačka, zatim je održan i Hrvatski sabor koji je prekinuo državno pravne veze s Austrougarskom monarhijom. Pokrajinske vlade su požurivale srpske Vrhovnu komandu da okupira teritorije naseljene Jugoslavenima prije nego što to učine Italijani kojima su one obećane Londonskim ugovorom. Bosanska vlada je uputila delegaciju na pregovore sa Drugom armijom da sa svojim trupama pređu Drinu. Izvještavajući Vrhovnu komandu 5. studenog, vojvoda je formirao novi Sarajevski odred pod komandom pukovnika Živana Rankovića, a 6. studenog taj odred je ušao u Sarajevo. Dana 4. studenog, kapitulirala je Austrougarska, a sedam dana kasnije i Njemačka. Međutim 1. studenog, Mađarska je proglasila neovisnost ne priznajući kapitulaciju, ali 13. studenog po zauzimanju Subotice od strane srpskih armije, Mađarska vlada je zatražila zasebno primirje. To je bio kraj rata. Od svih država saveznica Srbija je podnijela u ovom ratu najveće žrtve, izgubila je 600.000 vojnika i oko 28% civila.
Posljednja odbrana i Albanska golgota
24. novembra, završeno je povlačenje srpske vojske na levu obalu Sitnice. Međutim tada se uvidjelo da je vojska suviše premorena, jedinice proređene, a artiljerijska municija iscrpljena. Uvideći dato stanje, 25. novembra Vrhovna komanda je odlučila da se cela vojska povuče preko Albanije i Crne Gore u Jadransko primorje. Naredba Vrhovne komande o povlačenju nije prihvaćena s odobravanjem u vojsci. Mnogi vojnici su napustili jedinice i uputili se kućama, drugi su negodovali da će radije poginuti na svom ognjištu nego da idu u tuđinu. Karakeristično je pismo koje je 27. novembra, uputio načelnik štaba Šumadijske divizije drugog poziva, tadašnji generalštabni major Dušan Simović (kasnije armijski general i premijer Jugoslavije), vojvodi Stepi Stepanoviću. Vojvodu je u pismu pozvao na patriotizam i borbu prsa u prsa sa daleko nadmoćnijim neprijateljem (isti scenario primenio je vojnim pučem od 27. marta 1941). Na ovaj patriotski čin vojvoda je odgovorio smireno majoru da očekuje od njega da sa preciznošću izvršava naređenja njegovih pretpostavljenih i da ne klone duhom. Simović je na ovaj apel odgovorio ponosno i prkosno, smatrajući da je u pravu i da prekor nije zaslužio. Sutradan (28. novembra) vojvoda se suočio sa novim zagovornikom, vojvodom Živojinom Mišićem da se srpska ofanziva usmjeri ka sjeveru. Na njegovu inicijativu u periodu od 29. novembra do 3. decembra održane su generalštabne sednice u Peći. Sednici su prisustvovali vojvode Stepa Stepanović, Živojin Mišić, generali Pavle Jurišić Šturm i Mihailo Živković. Sednicom je predsedavao vojvoda Stepa kao najstariji komandant po činu u armiji. Poslije petodnevnih sednica u kojima je jedino vojvoda Mišić bio zagovornik da se krene u kontraofanzivu, ostali generali i vojvoda Stepa bili su stava da se izvrši naređenje Vrhovne komande. Naređenje je zaslugom vojvode Stepe, realizovano od 2. decembra poslije podne kada je odlučeno da se cjelokupna vojska povuče preko Jadranskog primorja i time spasi.
Sremska ofanziva
Po prijemu armijske zapovesti general Kondić se vratio u Lipolist oko 9:30 časova i naredio pokret jedinica ka rejonu selo Glušci-Noćaj. Pokret je otpočeo oko 11 sati. Kako je pokret bio naporan i slabo organizovan došlo je do zastoja i ukrštanja kolona. Zbog toga su jedinice stigle tek oko 22:50 časova, a general Kondić je vojvodi Stepanoviću uputio depešu u kojoj govori „da mu je čast izvestiti ga da je učinio sve pripreme u cilju prelaska Save“ i da će „preuzeti snažnu demonstraciju ka Sremskoj Mitrovici.“ Međutim u to vrijeme pripreme su još uvek trajale i do njihovog završetka je ostalo oko 5-6 sati, jer je opet zbog loše organizacije razvođenja jedinica došlo do ukrštanja kolona i usporavanja pokreta, pa su desne glavne kolone stigle u Čevrntije tek u 2:30 časova. Tek 6. septembra ujutru je stigao mostovni trijem, zbog toga što su volovi bolovali od šapa.
Kumanovska bitka
Sutradan Vrhovna komanda je obavestila generala Stepanovića da je na molbu bugarske vlade odlučeno da se Timočka divizija odmah stavi na njihovo raspolaganje, s'tim da i dalje ''„upravlja pokretima Timočkog puka na Crnom vrhu i 7. rilskom divizijom“''. Odmah je stavio na raspolaganje 14. puk pod komandu 7. divizije i naredio je generalu Todorovu da glavne snage uputi ka ušću Bregalnice, kako bi sprječila odstupnicu turskim snagama prema Prilepu, a zatim je zatražio odobrenje da iz Krive Palanke pređe u Štip kako bi lakše upravljao operacijom.
Promjene na prijestolu i podoficirska kontrazavjera (1903-07.)
Promjena na prijestolu nije uticala na Stepinu karijeru, ali je teško preživljavao sukobe u oficirskom koru. On je 1906. godine dobio unuka i izjavio je „da mu je to bio jedini vedar i sunčan dan na tmurnom nebu današnjice“. Poslije prevrata postavljan je za načelnika opšteg odjeljenja u Vojnom ministarstvu, a zatim je postavljen na dužnost komandanta Šumadijske divizije. Zbog ovog postavljanja neki istoričari su smatrali da je Stepanović bio naklonjen zavjerenicima, dok su ga istovremeno drugi svrstavali u protivnika zavjere, i ako je sam Stepa isticao da nije bio na nijednoj strani.
U njegovu čast
Osim spomenika u Čačku, u Beogradu glavna ulica na Voždovcu nosi njegovo ime, u rodnom Kumodražu podignut je spomenik i osnovna škola dobila je njegovo ime. Selo Marin Majur kod Novog Sada od 1927. zove se Stepanovićevo, jedno selo u Banatu, blizu srpsko-rumunske granice, u opštini Nova Crnja, nosi ime Vojvoda Stepa.
Pripreme za rat (1907-12.)
Prilikom nabavke mitraljeza Stepanović je bio veoma konzervativan, jer je pukovnik Vlajić, koji je radio u Stepanovićevom kabinetu, kasnije pričao:
Sremska ofanziva
Vojvoda Stepa je u Čevrntiju stigao u 8 sati i bio je veoma iznenađen da prevoženje trupa nije počelo u određeno vreme, ali „pošto je operacija tekla vrlo povoljno, on nije preduzimao ništa da bi zbunio komandanta divizije u njegovom radu i daljim odlukama.“ Stepanović je naredio da se bokovi mostobrana ojačaju sa po jednom pješadijskom četom. Na pitanje Stepanovića kada će početi podizanje mosta, odgovorao mu je: „Sada, dok se preveze jedna baterija.“ Uvjeren da uprkos zakašnjenju sve ipak teče normalno, Stepanović se vratio u štab armije i obavjestio o tome Vrhovnu komadnu. Oko 13:20 časova Stepanović je od Kondića dobio depešu u kome stoji „da je izgradnja mosta počela u 12:40 časova, da se jače borbe vode prema Jarku i da je preveženo na lijevu obalu Save: dva pešadijska puka, jedna baterija i pionirski polubataljon“.“
Odbrana Mačve
Istovremeno je naredio komandantu Moravske divizije prvog poziva da preduzme sve mjere radi paralisanja austrougarskih snaga u Parašnici, dok ne stigne Timočka divizija. Postupajući po Stepanovićem naređenju srpske trupe su energično napale neprijatelja sa fronta i bokova, i za manje od pola časa uništile i zarobile dosta neprijateljevih snaga, a odbrana Moravske divizije prvog poziva je bila stabilizovana. Timočka divizija drugog poziva je napala prebačene trupe austrougarske 21. divizije i uspela da ih odbaci ka Račanskom ključu, a neprijatelj se prebacio preko Save ostavljajući dosta mrtvih i gomile razbacanog oružja.
Mačkov kamen i „Rovovska vojna“
Period stabilizacije („rovovska vojna“) trajao je oko mjesec dana (od 26. septembra do 24. oktobra). Za to vreme obe strane su fortifikacijski ojačale svoje položaje i vršile povremene napade radi ojačavanja sopstvenih položaja i stvaranja što povoljnijih uslova za predstojeće operacije. U ovom periodu srpska vojska je prvi put primenila minsku vojnu. Na Eminovim vodama (Gučevo) Kombinovana divizija je izgradila minske galerije ispod austrougarskih rovova i aktivirala ih pred sam početak napada, koji je preuzela izjutra 28. oktobra. Snažna eksplozija bacila je u vazduh prednje neprijateljske rovove što je izazvalo pometnju u austrougarskim redovima.
Boravak na Krfu i Solunski front
Poslije ovih bitaka srpska vojska je bila vidno oslabljena u ljudstvu što je zahtijevalo novu reorganizaciju. Od dotadašnje tri armije, napravljene su dvije, a komandanti raspoređeni prema činu i novom rasporedu. Za komandante ovih armija postavljeni su vojvode Stepanović i Mišić. Reorganizacija armija završena je 3. januara 1917. godine. 28. marta, vojvoda je izvijestio Vrhovnu komandu da će mu za popunjavanje svoje armije biti potrebno 81 artiljerijsko oružje od čega 58 teških i najtežih. Već idućeg dana je sa komandantima svojih divizija razamatrao plan za budući napad, koji je od strane svih komandanata jednoglasno prihvaćen. U međuvremenu pogoršala se vojno-politička situacija Antante. Naime poslije Ruske februarske revolucije u kojoj svrgnut ruski car, Rusija je napustila Prvi svjetski rat. Vrhovna komanda je zaključila da novonastale okolnosti nisu pogodne da se u skorije vreme započne prodor fronta. Detaljniji izveštaj podnet je na sednici Vrhovne komande 17. aprila u Subotskom. Na sednici je takođe odlučeno da se front probije pravcem Dobro Polje - Veternik i da se plan ne menja, a da se uspjeh postigne sa što manje žrtava. Takođe je odlučeno da napad započne Druga armija, a da Prva armija krene u napad po izbacivanju neprijateljskih trupa od strane Druge armije. Poslije toga obe armije bi produžile ofanzivu na sjever dolinom Vardara: Druga armija - na prostoru sela Gradec-Vojšanci (na Vardaru), a Prva armija - između Gradskog i Prilepa u slučaju da to ne bi uradila francuska Istočna armija. Obavešten od strane Vrhovne komande da nema ništa od obećane artiljerije od strane saveznika vojvoda Stepa, odlučuje u konsultacijama sa svojim komandantima da 23. aprila krene u napad na liniji Sušica-Sokol.
Uspon (1886-1903.)
U Beogradu je pet mjeseci obavljao dužnost komandanta 7. bataljona, a zatim je postavljen za šefa generalštabnog odsjeka u Vojnom ministarstvu. Postao je honorarni profesor ratne istorije na višem kursu Vojne akademije u Beogradu. Zatim je 30. marta 1897. godine postavljen za vršioca dužnosti komandanta 6. pješadijskog puka u Beogradu. Unapređen je 11. maja iste godine u čin generalštabnog potpukovnika i dva dana kasnije postavljen je za komandanta 6. pješadijskog puka. Načelnik Đeneralštabnog odeljenja Komande aktivne vojske postao je 27. oktobra 1898. godine.
Drugi balkanski rat (1913.)
Stigavši iz Jedrena u Pirot 18. aprila 1913. godine, Stepanović je dobio obavještenje od Vrhovne komadne u kome stoji da pripremi sva ratna utvrđenja u Pirotu kao i da su mu na raspolaganju svi opsadni topovi sa Jedrena. Dalje stoji da mu oduzimaju Drugu dunavsku diviziju, koju su priključili Prvoj armiji. Na kraju mu je naređeno da preuzme oprez prema bugarskoj granici.
Boravak na Krfu i Solunski front
U tom periodu počela se raspadati Austrougarska, prvo je nezavisnost proglasila Čehoslovačka, zatim je održan i Hrvatski sabor koji je prekinuo državno pravne veze sa Austrougarskom monarhijom. Pokrajinske vlade su požurivale srpsku Vrhovnu komandu da okupira teritorije naseljene Jugoslovenima prije nego što to učine Italijani kojima su one obećane Londonskim ugovorom. Bosanska vlada je uputila delegaciju na pregovore sa Drugom armijom da sa svojim trupama pređu Drinu. Izvještavajući Vrhovnu komandu 5. novembra, vojvoda je formirao novi Sarajevski odred pod komandom pukovnika Živana Rankovića, a 6. novembra taj odred je ušao u Sarajevo. 4. novembra kapitulirala je Austro-Ugarska, a sedam dana kasnije i Njemačka. Međutim, 1. novembra Mađarska je proglasila nezavisnost ne priznajući kapitulaciju, ali 13. novembra, po zauzimanju Subotice od strane srpske armije, Mađarska vlada je zatražila zasebno primirje. To je bio kraj rata. Od svih država saveznica Srbija je podnijela u ovom ratu najveće žrtve, izgubila je 600.000 vojnika i oko 28% civila.
Trojna ofanziva
Poslije završene mobilizacije i koncentracije svoje vojske, bugarska Vrhovna komanda je čekala punih devet dana da njemačko-austougarske armije što dublje prodru u Srbiju i privuku gro srpskih snaga istočnog fronta, pa da tek tada narede prelazak u ofanzivu u nadi da će tako postići laku pobedu. U noći 13. na 14. oktobar Bugari su bez objave rata prešli u napad duž srpsko-bugarske granice. Ubrzo su se borbe proširile na ceo front. Čim je primio izveštaj o pokretima bugarskih trupa prema granici, vojvoda Stepanović je, ne čekajući odobrenje Vrhovne komande naredio da jednice krenu u pravcu napade i zauzmu ranije određene istaknute položaje duž armijskog fronta. Bugari su preduhitrili Srbe, pa došalo do niza borbi. Timočka divizija i 10. puk Šumadijske divizije nisu uspeli da zaustave nadiranje Bugara i da održe zauzete položaje, međutim Moravska divizija je odlučno produžila protiv napad, porazila Bugare i ušla u teritoriju Bugarske po obodu granice. U toku Bugarske ofanzive najveći pritisak je trpela Timočka divizija dok su Moravska i Šumadijska energično odbijale napade. Pojedini bugarski odredi su se predavali ne želeći da se bore protiv Srba. 16. oktobra Druga armija je konačno stabilizovala front iz pravca koji je kontrolisala Timočka divizija, sa druge strane Šumadijska divizija nije izdržala i počela je polako da se povlači. Poslije 13 dana neprekidnih borbi Bugari su probili front i neprekidnim napadim dospeli do Knjaževca.
Period mira (1878-85.)
Po završetku rata Stepanović pohađa naknadni dvogodišnji kurs na Vojnoj akademiji, kako bi završio školovanje. Kurs je završio 1880. godine. Septembra 1880. godine po ličnoj želji raspoređen je na službu u Kragujevcu. Tamo je bio vodni oficir u Drugoj četi 5. bataljona stajaće vojske. Oktobra 1880. je premešten za vodnika u Prvu četu istog bataljona.
Trojna ofanziva
U noći između 26. i 27. oktobra po naredbi Vojvode Stepe, Druga armija napušta položaj u rejonu Pirota na nove položaje za odbranu Niša. Po obavljenom povlačenju Druge armije koji je protekao vrlo teško onemogućen jakim vremenskim uslovima, na novom položaju Druga armija je držala front od 160 km sa oslabljenim i izmorenim trupama. U toku 30. oktobra Šumadijska divizija trpela je strahovite napade od strane neprijatelja, ali i pored neprijateljskog upornog napada zadržala položaje. 1. novembra Timočka divizija je trpela nov napad Bugarske ali je i pored danonoćnih borbi uspela da se održi na postojećim položajima. Na osnovu izveštaja oba komandanata Šumadijske i Timočke divizije, vojvoda Stepanović je bio zadovoljan. Po prijemu izveštaja Vrhovne komande da su saveznici uputili pojačanje u Solun, vojvoda Stepa je odlučio da sa svojom Drugom armijom što duže održi postojeće položaje. Iste instrukcije dobili su komandanti drugih armija. Kako saveznička pomoć nije stigla u noći 3. i 4. novembra Druga armija se postepeno povlači na nove položaje sela Mramora. Ostale armije su obrazovale novi front na linijama Zapadne i Južne Morave.
Posljednja odbrana i Albanska golgota
10. novembra, front se stabilizovao jer su Bugari djelovali pasivno pa su srpski komandanti uspeli koliko je bilo moguće da konsoliduju divizije Druge armije koje su bile u rasulu. 11. novembra, vojvoda je odobrio predlog svojih komandanata da se izvrši protiv udar na Bugarske snage, što je i učinjeno uprkos žestokom napadu na Šumadijsku diviziju koja je odolela i uspela da natera neprijatelja u povlačenje. 12. novembra, nastavljeno je gonjenje i uskoro put Prokuplje-Lebane-Priština je bio ponovo pod kontrolom srpskih snaga i time je "Bitka kod Leskovca"tj.(Leskovački protivnapad), bila završena. Istog dana vojvoda Putnik naređuje da se sve armije (Prva, Druga i Treća) zajedno sa trupama Odbrane Beograda i Timočke vojske, postepeno povlače na Kosovo, a da Druga armija štiti istočne pravce. U periodu od 12. do 18. novembra srpske snage su se koncentrisale za proboj prema Skoplju, međutim neprekidan i snažan pritisak neprijateljskih jedinica na svim linijama fronta nije dao vremena srpskoj vojsci da se prikupi i otpočne "Kačanički manevar“. Između 17. i 21. novembra razvile su se strahovite borbe Druge armije na pravcu stare srpske granice (pravac Svirci-Prepolac) i time su presječene komunikacije sa Kačanikom. 21. novembra, Vrhovna komanda je naredila povlačenje na levu obalu reke Sitnice, gde je nameravala da koncentriše sve snage za odlučuću bitku. U ovom povlačenju Druga armije, uprkos natčovječanskim naporima i usled nedostatka ljudi, uspjela je zaštiti pravce za povlačenje.
Povlačenje Druge armije
Dva dana docnije, vojvoda Stepanović je, da bi privolio Vrhovnu komandu da odobri blagovremeno povlačenje Druge armije na cerske položaje, održao sastanak sa komandantima divizija u selu Bogatić. Sastanku su prisustvovali i načelnici štabova, ali oni nisu imali pravo glasa. Poslije dvočasovnog razmatranja novonastale situacije odlučeno je da Druga armija usled velikih gubitaka od neprijateljeske artiljerijske vatre, kao i usled nestašice artiljerijske municije, nema više realnih šansi za uspešnu odbranu Mačve. Takođe je odlučeno da sve trupe Druge armije osim Šabačkog odreda i Timočke divizije drugog poziva, povuku na utvrđene cerske položaje u toku noći između 30. i 31. oktobra. Ovu odluku Vrhovna komanda je odobrila tek pošto je od vojvode Stepe dobila šire obrazloženje motiva kojim se rukovodio prilikom donošenja odluke da napusti Mačvu bez borbe. U odgovoru Vrhovne komande je stajalo da se neprijatelj na novoj liniji fronta mora dočekati s najvećom upornošću i energijom. Prilikom povlačenja pojavio se novi problem, zajedno sa vojskom povlačile su se i nepregledne kolone stanovništva koji je u strahu od represalija, bežalo sa stokom, i drugom pokretnom imovinom čime je zakrčilo slabe i blatnjave puteve. Pojedini odredi su se povlačili bez ikakvog reda a komandanti nisu imali komandu nad svojim odredima jer su se odredi protezali kilometrima. Pa ipak, sve jedinice Druge armije povukle su se tokom 31. oktobra na pripremljene cerske položaje (Mišar-Pričinović-Jevremovac-Maovi-podnožje Cera-Lešnica), izuzev Šabačkog odreda (koji je ostao na starim položajima radi odbrane Šapca) i Timočke divizije drugog poziva (koja je i dalje zadržana na Vidojevici da bi štitila unutrašnja krila Druge i Treće armije i vezivala ih u dejstvu. Novim rasporedom Stepa je skratio front Druge armije na oko 40 kilometara i postavio njene trupe u znatno povoljniji položaj i za odbranu i za eventualni prelazak u protivnapad, jer su njihovi novi položaji dominirali mačvanskom ravnicom.
Promjene na prijestolu i podoficirska kontrazavjera (1903-07.)
Kragujevačka kontrazavjera je duboko potresla Stepu Stepanovića, mada je i sam bio dijelom odgovoran. On je izjavio:
Boravak na Krfu i Solunski front
Stepa je nakon kraćeg razmišljanja odgovorio mjereći svaku reč:
Odbrana Mačve
Već sutradan 15. septembra na frontu Druge armije rasplamsale su se ogorčene borbe. Pokušaj srpskih trupa u Parašnici da energičnim protivnapadom odbace neprijateljske snage preko Save nije uspio, ali su pritom nanijeti teški gubici austrougarskoj 21. diviziji čije je nastupanje bilo potpuno ukočeno. Kod Ade Kurjačice neprijateljska 42. divizija 13. korpusa odbila je napad Drinske dvizije drugog poziva i pokušala da prelaskom u protivnapad proširi svoj mostobran na desnoj obali Drine. Međutim ovaj pokušaj osujećen je intervencijom Vrhovne komande, koja je naredila vojvodi Stepi da sa dva bataljona i jednom baterijom Timočke divizije drugog poziva pomogne odbranu Drinske divizije drugog poziva. 16. septembra od neprijateljske Pete armije iz Bosne i Hercegovine i kombinovanog korpusa iz Srijema, druga armija je dovedena u kritičnu situaciju. U ranim jutarnjim časovima austorugarska 9. divizija ojačana brigadom 36. divizije izvršila je prelaz preko Drine u rejonu Salaša i uspeli da probiju odbranu srpskih trupa. 17. septembra borbe su nastavljene većom žestinom. Gotovo u isto vreme vojvoda Stepa je obavješten da su austrougarske snage iz Srema počele forsiranje Save kod Jarka i da su se trupe trećeg poziva razbježale. Smatrajući da Druga armija nema dovoljno snaga da brani dva fronta, vojvoda je donijeo rizičnu odluku: aa, Moravsku diviziju prvog poziva ostavi da se brani sama, a da armijsku rezervu i pojačanja koja dobija od Vrhovne komande upotrebi za zaustavljanje neprijatelja iz pravca Jarak-Pričinović koji ozbiljno ugrožava Drugu armiju. Pošto nije bio sasvim siguran da će sa raspoloživim snagama uspjeti da osujeti jednovremeni neprijateljev napad iz Srijema i Bosne i Hercegovine, Stepa je, pored navedenih, preduzeo i mjere za izvlačenje armije na cerske položaje, ali je od toga odustao nakon telefonskog razgovora sa Radomirom Putnikom u kome mu je obećano da će se drugoj armiji vratiti Šumadijska divizija prvog poziva.
Boravak na Krfu i Solunski front
U toku 22. i 23. septembra, po naređenju vojvode Stepe, bile su prebačene znatne snage preko Vardara. U toku naredne noći i u ranim jutarnjim satima 24. septembra prebačene su na levu obalu kompletne divizije (Konjička, Jugoslovenska i Timočka), dok su Šumadijska i 17. kolonijalna ostale na desnoj obali. Druga armija je zatim, u sadejstvu sa Konjičkom divizijom, upućena preko Štipa na Sofiju. Poslije oslobođenja Kočana i Radovišta, Druga armija je od 27. do 29. septembra oslobodila Carevo Selo i izbila na bugarsku granicu. 30. septembra, strahujući od odmazde srpske vojske za zločine koji su počinili na srpskoj zemlji Bugari su pristali na sve uslove savezničkog primirja. Time je rat sa Bugarskom bio završen. Za ovu ogromnu pobedu najveći deo tereta je podnela Druga armija, koja je svojom silinom bila rešena da goni bugare do Sofije. Time su takođe bile završene borbe u Makedoniji poslije četiri duge godine. Povodom srpskih pobeda oglasili su se Enleske novine, Mančester Gardijan i Londonski Tajms. Po izlaženju Bugarske iz rata, Druga armija je sa granice upućena ka Crnoj Gori i Bosni, preko Kosova. Vrhovna komanda je još 1. oktobra, naredila vojvodi da iz svoje armije izdvoji jedna puk sa baterijom i vod konjanika i da ih uputi u Skoplje. Pošto je zadat prvac napredovanja u narednom periodu vojvoda Mišić je u posebnom uputstvu izričito zahtevao da se prilikom zauzimanja Crne Gore ni na koji način ne ulazi u sukob sa crnogorskim narodom. Takođe je naređeno da se ne ulazi u sukob ni sa albanskim stanovništvom u Albaniji. Njene jedinice ušle su u Skadar 30. oktobra, a do sredine novembra i u Cetinje, Sarajevo, Kotor i Dubrovnik. Nakon pada Niša u Crnoj Gori je izbio oružani ustanak. Neznajući za njega austrougarske trupe stacionirane u Albaniji nisu mogle da se povuku pravcem preko Crne Gore, jer su ih ustanici prisilili da se pod otežanim uslovima povlače duž Jadranske obale. 30. oktobra kapitulirala je Turska. Za to vreme trupe Druge armije gonile su neprijatelja prema Drini. Timočka divizija oslobodila je Užice i nastavila napredovanje prema Višegradu. Novoformirani Novopazarski odred je oslobodio Prijepolje i Novu Varoš goneći neprijatelja prema Priboju. Šumadijska divizija je oslobodila Čačak. Zajedno sa ovom divizijom stigao je vojvoda, pronašavši svoju porodicu. U više navrata dok je bio na Solunskom frontu do vojvode su stizali glasovi da mu je porodica stradala, a u istom periodu i njegova porodica je slušala svakojake glasine. Čak se proneo lažan glas da je vojvoda u Solunskom procesu osuđen i streljan što bio veliki udarac za njegovu porodicu. No Stepa je, izdajući naređenja za novo grupisanje armije u iščekivanju borbi na reci Drini.
Posljednja odbrana i Albanska golgota
Pritisak neprijatelja brzo se osetio na celom istočnom frontu. Druga armija trpela je strahovite udare Bugarskih divizija. 4, 5. i 6. novembra vojvoda Stepa je pokušao da osujeti brzo napredovanje Bugarskih snaga ali njegove trupe nisu uspele da održe položaje u Nišu i Vlasotincu. U takvim okolnostima Vrhovna komanda je obavestila vojvodu da mu na raspolaganje stavlja i Moravsku diviziju drugog poziva iz sastava Treće armije. Vojvoda je u depeši vrhovnoj komandi saopštio da mu ne šalje datu diviziju da se ne bi pravila gužva u pozadini njegove armije i da će on manevrom sa postojećim trupama u sastavu svoje armije pokušati da odbije napad Bugara. Međutim u toku sledećeg dana situacija se znatno pogoršala. Timočka divizija je na frontu bila razbijena od strane Bugara koji joj nisu dozvolili da se pregrupiše pa su se odredi našli u rasulu i front je počeo da popušta. 8. novembra, Bugari prelaze Južnu Moravu i napadaju Leskovac, koji su ubrzo i zauzeli. Vojvoda Stepanović čuvši izveštaje sa fronta naredio je da se snage povuku na liniju reke Jablanice i Puste reke i da taj položaj zadrže za eventualni kontranapad. Sutradan 9. novembra, nastavljen je napad Bugara na Timočku diviziju, a vojvoda je primio izveštaj da su zauzeli i položaje oko reke Jablanice. Poslije ovih novih dešavanja na frontu vojvoda se vratio u Prokuplje i vidno potresen referisao Vrhovnoj komandi situaciju na frontu:
Bitka na Ceru
mini|desno|250p|Za zasluge u pobedi Srpske vojske u Cerskoj bici, Stepa Stepanović je unaprijeđen u čin vojvode 1914. Obavještena da je Austro-ugarska vojska podigli pontonski most kod Šabca, Vrhovna komanda je Stepanoviću uputila 14. augusta depešu: „Prikupite odmah sve vaše trupe i zauzmite Šabac“. Dobivši potpuniju sliku o kretanju neprijatelja, Radomir Putnik je naredio Stepanoviću da njegova Druga armija izvede veoma složeni marš-manevar preko sela od Koceljeve ka Tekerišu, radi energičnog udara u lijevi bok neprijateljevih snaga koje su od Loznice i Lešnice dolinom Jadra nadirale ka Valjevu.
Posljednje godine (1920-1929)
Glas o smrti vojvode Stepe Stepanovića ožalostio je čitavu zemlju. Žalost je bila iskrena i duboka. U mnogim domovima borbi Druge armije prekaljeni ratnici su plakali za svojim komandantom. Na hiljade telegrama je stiglo u Čačak i Beograd, u kojima su ljudi raznih zanimanja i uzrasta izražavali bol za preminulim vojvodom.
Čim je počeo da poboljeva njegov lični doktor Drago Mirković je nagovarao Stepu da se pregleda i leči, ali on je to odbio. U augustu 1924. počeo je misli da sebi sazida grobnicu. Nekoliko puta je šetao čačanskim grobljem tražeći zgodno mesto sa koga se proteže lep pogled i vidik. Naviknut kao komandant da posmatra okolinu sa najviše tačke, on je izabrao najizdignutije mesto u groblju i tu mu je sagrađena grobnica. Dok je pravljena grobnica Stepa je često odlazio i sedeo pored novog groba, a kada je grobnica bila završena kamenorezac je u spomenik utisnuo slavna mesta pobeda Druge armije na šta se Stepa naljutio ali je bilo prekasno.
Povlačenje Druge armije
Povodom ove depeše došlo je istoga dana do žučnog telefonskog razgovora između načelnika štaba Vrhovne komande vojvode Radomira Putnika i komandanta Druge armije vojvode Stepe Stepanovića. Uveren da je Stepa podneo ostavku zbog gubitka Parašnice, vojvoda Putnik je u početku nastojao da ga uveri da taj gubitak ne treba da shvatiti tako tragično, pošto ima još dosta pogodnih položaja na kojima se može snažno odupreti neprijatelju. Pri tome ga je upozorio da najodgovorniji komandanti ne smeju, zbog svojih potčinjenih, pokazivati malaksalost. Stepa je na to odgovorio da je upravo radi svojih potčinjenih, kojima ne može da pruži traženu pomoć, tražio svoju smenu, a ne zbog pada Parašnice. Na ovo je Putnik smireno reagovo, rekavši da nema ko drugi da primi Drugu armiju i zapitao Stepu ko bih mogao da ga zameni. Međutim, pošto je Stepa i dalje uporno insistirao da bude smenjen, Putnik mu je srdito odgovorio, što je Stepu odvratilo od namere da zatraži svoju smenu.
Bitka na Ceru
Sljedećeg dana (18. augusta) austrougarska vojska je krenula u kontraofanzivu. Srpske trupe, iako višestruko nadjačane, uspjele su da zaustave ofanzivu i čak krenu u ofanzivu. Na centralnom frontu Kombinovana divizija i Moravska divizija prvog poziva su započele ujutru zajednički napad. Napad je tekao sporo i neusklađeno, ali su ipak natjerale Austrougarsku vojsku na povlačenje. Stepanović nije bio zadovoljan radom cijele Cerske udarne grupe, jer je propuštena prilika da se neprijatelj potuče do nogu, nedovoljno energičnim nastupanjem.
Sremska ofanziva
Međutim u stvarnosti bilo je preveženo samo 6 bataljona i jedna poljska baterija sa 3 topa. Zbog svega ovoga Stepanović je zaključio da u Srijemu nema jačih neprijatelja, pa zbog toga nije naredio da se obustavi prijevoz i počne sa izgradnjom mosta. Međutim Kondićeva procjena je bila pogrešna, jer su se u Srojemu nalazili 30 pešadijskih bataljona, 5 konjičkih eksadrona i 12 baterija.