cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alžir
Građanski rat (1991-2002) i period nakon toga
Nakon glasanja u Parlamentu Alžira, u novembru 2008. je izmjenjen i alžirski Ustav pri čemu je ukinuto ograničenje na više od dva mandata Predsjednika Alžira. Ova promjena omogućila je Boutefliki da se kandidira za treći mandat predsjednika što je i učinio i bio izabran na izborima 2009. godine.
Protesti koji su počeli 28. decembra 2010. godine, inspirisani sličnim protestima širom Bliskog istoka i sjeverne Afrike, označili su početak tzv. Arapskog proljeća u ovom dijelu svijeta. Vlada je 24. februara 2011. ukinula vanredno stanje u državi koje je trajalo 19 godina. Osim toga, Vlada je donijela zakone koji se odnose na političke partije, izborni kodeks i zastupljenost žena u izabranim tijelima. Aprila 2011. godine, Bouteflika je obećao daljnje ustavne i političke reforme. Međutim, opozicione grupe rutinski nastavljaju sa kritikama izbora kao nepravičnih dok međunarodne grupe za zaštitu ljudskih prava tvrde da se u Alžiru nastavlja sa cenzurom medija i ograničavanjem prava političkih protivnika.
Geografija
Alžir se nalazi na sjeveru Afrike i najveća je država u Africi i Mediteranskom bazenu. U njegovom južnom dijelu nalazi se značajan dio Sahare. Na sjeveru, Mali Atlas zajedno sa Saharanskim Atlasom, dalje na jugu, formiraju dva paralelna skupa reljefa između kojih se nalaze prostrane ravnice i visoravni. Oba Atlasa se spajaju u istočnom dijelu Alžira. Ogromne planine Auresa i Tebessa zauzimaju cijeli sjeveroistočni Alžir i ocrtavaju granicu sa susjednim Tunisom. Najviša tačka države je planina Tahat (3.003 metara).
Alžir leži uglavnom između 19° i 37° sjeverne geografske širine i 9° zapadne i 12° istočne geografske dužine. Većina obalnog područja je brdovita, ponekad čak i planinska, a postoji i nekoliko prirodnih luka. Oblast od obale do Malog Atlasa je plodna. U tim ravnicama se nalaze najveće površine za proizvodnju pšenice, žitarica, agruma, te brojni privredni centri. Pošto je to najrazvijeniji dio zemlje, on je i najnaseljeniji. Južno od Malog Atlasa je područje stepa koje se završava Saharskim Atlasom dok se na jugu prostire Sahara.
Ahagarske planine (arapski: جبال هقار), poznate i kao Hoggar, su planinska oblast u centralnom dijelu Sahare, u južnom Alžiru. Nalaze se oko 1.500 km južno od glavnog grada Alžira i nedaleko zapadno od grada Tamanrasseta.
Alžir, Oran, Konstantin i Annaba su najveći gradovi Alžira.
Klima
desno|275p|mini|Prikaz klime Alžira prema [[Köppenova klasifikacija klime|Köppenovoj klasifikaciji klime]] U pustinjskom području Alžira srednje temperature zraka mogu biti izuzetno visoke. Međutim, nakon zalaska sunca, čist, suh zrak omogućava brz gubitak toplote do rezultira hladnim noćima. Usljed toga, visok je raspon temperature unutar 24 sata.
Kiša je prilično obilna duž obalnog dijela Malog Atlasa a količina kišnih padavina se kreče u rasponu od 400 do 670 mm godišnje pri čemu se količina padavina povećava sa zapada ka istoku države. Padavina je najviše u sjevernom dijelu istočnog Alžira, gdje u pojedinim godinama dostiže čak i količinu do 1.000 mm.
Dalje u unutrašnjosti, padavina je manje. Alžirom se, između planina, prostiru i ergovi ili pješčane dine. U tim područjima, u ljetnim periodima kada su vjetrovi jaki i česti, temperature mogu dostići i do 43,3 °C.
Biljni i životinjski svijet
lijevo|300p|mini|[[Cedar u regiji Aures]] Raznolika vegetacija Alžira obuhvata priobalne, planinske i travnate dijelove pustinjske regije a u sklopu koje se nalazi raznolik spektar divljih životinja. Mnoge divlje životinje koje nastanjuju alžirsku teritoriju žive u neposrednoj blizini naseljenih mjesta. Najčešće divlje životinje uključuju divlje svinje, šakale i gazele, iako nisu rijetke ni lisice i jerboe, jedna vrsta glodari. Također, na teritoriji Alžira egzistira i mali broj afričkih leoparda i sjeverozapadnhi geparda, koje je teko vidjeti u prirodi. Barbary stag, vrsta jelena, naseljava guste vlažne šume sjeveroistočnog Alžira.
Na sjeveru države, neke od autohtonih predstavnika biljnog svijeta su makija pšenica, masline, hrastovi, cedari i drugi četinari. Planinske regije sadrže velike zimzelene šume od (alepski bor, kleka i zimzeleni hrast) i nekoliko vrsta listopadne šume. Smokva, eukaliptus, agava i razne vrste palmi rastu u toplijim područjima. Vinova loza je autohtona biljka u priobalnim područjima. U regiji Sahare, u nekim oazama rastu i palme. Akacija sa divljim maslinama je preovladavajuća flora u ostatku Sahare.
Politika
thumb|desno|upright=1.50|[[Nacionalna narodna skupština Alžira]] Alžir je po uređenju unitarna država, polupredsjednička narodna republika. Pored regularno izabranih predstavnika, dio uticaja na alžirsko društvo ostvaruje i nekolicina civilnih i vojnih predstavnika "desiderata", kao tzv. vlast iz sjene poznata i kao "le pouvoir" a zapravo ta neformalna vlast rukovodi zemljom čak odlučuje i kod izbora predsjednika Alžira. Prema tome, neformalno najmoćniji čovjek države je Muhammed Medinen, šef vojne obaveštajne službe. Nakon smrti generala Larbia Belkheira, predsjednik Alžira Abdelaziz Bouteflika je postavio sebi odane ljude na ključne položaje u državi, naročito u Sonatrachu, državnoj kompaniji za eksploataciju nafte i zemnog plina i obezbjedio ustavne amandmane koji mu omogućavaju kandidaturu na mjesto predsjednika na neograničeni broj puta.
Šef države je predsednik Alžira, koji se bira na petogodišnji mandat. Predsednik je ranije bio ograničen na dva petogodišnja mandata, ali ustavni amandman koji je Parlament izglasao 11. novembra 2008. ukinuo je ovo ograničenje. Svi stanovnici Alžira stariji od 18 godina imaju pravo glasa. Predsjednik Alžira je i civilni šef vojske, Vijeća ministara i Vijeća za nacionalnu sigurnost. On postavlja premijera koji je i šef vlade.
Alžirski parlament je dvodomni parlament. Sastoji se od Donjeg doma, Nacionalne narodne skupštine Alžire koja broji 462 članova koji se direktno biraju na petogodišnji mandat, dok se Gornji dom, Vijeće naroda sastoji od 144 predstavnika sa šetsogodišnjim mandatom. 96 članova Gornjeg doma biraju lokalne skupštine a 48 predstavnika u ovom domu imenuje Predsjednik Alžira. Prema ustavu, nijedna politička asocijacija se ne može formirati ako se ista "zasniva na razlikama u religiji, jeziku, rasi, spolu, profesiji ili regionalnoj pripadnosti". Pored toga, političke kampanje se ne mogu zasnivati na pomenutim temama.
Međunarodni odnosi
Alžir je uključen u Evropsku politiku susjedstva Evropske unije (ENP), čiji je cilj približavanje EU-a i njenih susjednih država. Podsticanje i nagrađivanje najboljih kandidata uz određena financijska sredstva koja su dostupna na brži i fleksibilniji način, glavna su dva načela u osnovi Instrumenta evropskog susjedstva (ENI) koja su stupila na snagu 2014. godine. Budžet ove politike iznosi 15,4 milijardi eura i osigurava finansiranje niza programa.
Francuska vlada je 2009. godine pristala da nadoknadi štetu žrtvama nuklearnih testiranja obavljenih na teritoriji Alžira. Ministar odbrane Herve Morin je pri predstavljanju nacrta zakona o isplatama izjavio sljedeće: "Vrijeme je da naša zemlja uspostavi mir sa samom sobom, mir zahvaljujući sistemu nadoknade i reparacije". Alžirski zvaničnici i aktivisti vjeruju da je ovo dobar prvi korak te se nadaju da će ovaj potez podstaći širu reparaciju.
Napetosti između Alžira i Maroka a vezano za Zapadnu Saharu predstavljaju svojevrsnu pooštravanje međunarodnih odnosa ove dvije članice Arapske magrebske unije, nominalno osnovane 1989. godine ali sa malo praktične koristi od njenog osnivanja.
Vojska
Alžirske oružane snage sastoje se od tri roda: Narodne armije Alžira (ANP), Alžirske nacionalne mornarice (MRA) i Alžirskih zračnih snaga (QJJ) sa protivzračnom odbranom. Oružane snage Alžira su direktni nasljednik Nacionalne oslobodilačke armije, oružanog krila Nacionalnooslobodilačkog fronta koja je kao vojno krilo dalo doprinos oslobođenju Alžira od francuske kolonijalne vlasti, tokom alžirskog rata za nezavisnosti (1954-62).
Ukupno brojno stanje uključuje 147.000 aktivnih, 150.000 pripadnika u rezervi i 187.000 pripadnika paravojnih formacija (procjena za 2008. godinu). Služenje vojnog roka u Alžiru je obavezno za muškarce uzrasta od 19-30 godina i to u trajanju od ukupno 12 mjeseci. Vojni izdaci su iznosili 4,3% od BDP-a za 2012. godinu. Alžirske oružane snage su druge najveće oružane snage Sjeverne Afrike (nakon egipatskih oružanih snaga) i oružane snage sa najvećim izdacima u Africi (10 milijardi američkih dolara).
Predstavnici Alžirskih oružanih snaga su 2007. godine za potrebe Alžirskih zračnih snaga sa Ruskim predstavnicima potpisali sporazum o nabavci 49 MiG-29SMT i 6 MiG-29UBT po procjenjenoj cijeni od 1,9 milijardi američkih dolara. Rusija takođe gradi dvije podmornice tipa 636 za potrebe alžirske nacionalne mornarice.
Ljudska prava
Freedom House je otkada vrši rejtinge o slobodi i ljudskim pravima (1972) uglavnom svrstavao Alžir kao "neslobodnu zemlju", sa izuzetkom 1989, 1990. i 1991. godine, kada je zemlja označena kao "država sa djelimičnim slobodama". U decembru 2016. Euromediteranski monitor za ljudska prava objavio je izveštaj o kršenju slobode medija u Alžiru. U izvještaju se navodi da alžirska vlada nameće ograničenje slobode štampe, izražavanja i prava na mirne demonstracije i proteste kao i da intenzivira cenzuru medija i vebsajtova. Zbog činjenice da novinari i aktivisti kritikuju vladu, neke medijske organizacije su zatvorene.
Homoseksualnost je zakonom zabranjena u Alžiru. Pokazivanje homoseksualne prirode u javnosti se prema alžirskom zakonu kažnjava kaznom i do dvije godine zatvora.
Administrativna podjela
Alžir se administrativno dijeli na 48 pokrajina, 553 distrikta (daïras) i 1.541 općine. Svaka pokrajina je nazvana prema svom glavnom gradu.
Po površina najveća je Tamanraset pokrajina sa 556.185 km2 što čini 23,35% ukupne površine Alžira. Prema podacima iz 2008. najmnogoljudnija je pokrajina Alžir sa 2.988.145 stanovnika ili 8,76% stanovništva države a ujedno je i najgušće naseljena sa 2.511 stanovnika po km2. Dvije su pokrajine sa najvećim brojem distrikta, Tizi Ouzou i Batna sa po 21 distriktom, odnosno 67 i 61 općinom, respektivno. Nasuprot njih, Pokrajina Tindouf se sastoji samo od jednog distrikta koje se sastoji od dvije općine.
Privreda
thumb|desno|upright=1.50|Grafički prikaz roba koje se izvoze iz Alžira, pri čemu dominantan udio predstavljaju nafta i zemni plin thumb|lijevo|upright=1.50|Alžirski lučki grad [[Oran]] Najrazvijenije privredne grane su rudarstvo i industrija a manje poljoprivreda. Alžirska država se razvija u obliku socijalizma ali se postepeno preobražava u kapitalističko društvo. Izvršena je nacionalizacija osnovnih grana kao i većine francuskih posjeda. Poljoprivreda: agrumi, voće, pšenica, žitarice, uljane palme, pamuk. Alžir ima sljedeće industrijske grane: industriju vađenja nafte, i u okviru toga rafinerije nafte; termoelektrane, metalnu industriju, tekstilnu industriju, hemijsku industriju, prehrambenu industriju, proizvodnju čelika i željeza, prerada nafte i prirodnog gasa. U rudarstvu su zastupljene proizvodnje ruda bakra, gvožđa, cinka, mangana, olova, uranova ruda,; zatim: kameni ugalj, dijamanti, sumpor.
Svjetska grupa banaka klasifikuje Alžir kao državu sa višim srednjim prihodom. Alžirska valuta je Alžirski dinar (DZD). Privreda je i dalje u dominantnom državnom vlasništvu, kao naslijeđe socijalističkog modela razvoja zemlje uspostavljenog nakon nezavisnosti Alžira. Posljednjih godina, alžirska vlada je zaustavila privatizaciju državnih preduzeća i nametnula ograničenja na uvoz i ograničila udio stranog vlasništva u alžirskim preduzećima. Ova ograničenja se tek nedavno ukidaju ali još uvijek ostaje pitanju o dovoljnoj diverzifikaciji alžirske privrede.
Trendovi u alžirskoj privredi se zasnivaju na razvoju industrije izvan dominantne industrije vezane za eksploataciju i preradu nafte i zemnog plina, najvećeg prirodnog resursa Alžira a koja je pod opterećenjem visokih troškova i inertne državne birokratije. Međutim, nastojanja vlade da se izvrši diverzifikacija privrede i omogući porast stranog i domaćeg ulaganja u druge privredne grane izvan energetskog sektora nisu rezultirale pozitivnim privrednim kretanjima tako da nije došlo do smanjenja visoke stope nezaposlenosti mladih. Alžir se suočava sa nizom kratkoročnih i srednjoročnih problema, uključujući potrebu diverzifikacije privrede, jačanje političkih, ekonomskih i finansijskih reformi, poboljšanje poslovne klime i ujednačavanje stepena ekonomske razvijenosti među regijama.
Val ekonomskih protesta u februaru i martu 2011. godine podstakao je alžirsku vladu da ponudi više od 23 milijarde dolara javnih grantova i retroaktivno poveća plate i naknade. Usljed toga, javna potrošnja se povećala za 27% godišnje tokom proteklih pet godina. Program javnih investicija za period 2010-14. iznosi 286 milijardi američkih dolara, od čega 40% ide na ljudski razvoj.
U toku 2011. privreda Alžira je narasla za 2,6%, uglavnom usljed porasta javne potrošnje, posebno u sektoru građevinarstva i javnih radova i povećanja unutrašnje potražnje. Bez efekata ekonomskog rasta koji se odnose na eksploataciju i preradu nafte i zemnog plina rast u ostalim sektorima privrede je iznosio 4,8%. Stopa inflacije u istoj godini je bila 4% a budžetski deficit 3% BDP-a. Suficit tekućeg računa procjenjuje se na 9,3% BDP-a (kraj decembra 2011. godine) dok su zvanične rezerve iznosile 182 milijarde američkih dolara. Inflacija, najniža u regiji, u periodu između 2003. i 2007. iznosila je u prosjeku 4%.
Alžir je za 2011. godinu imao vanskotrgovinski suficit od 26,9 milijardi dolara, što je povećanje od 62% u odnosu na suficit iz prethodne godine. Generalno, Alžir je u 2011. godini izvezao roba u vrijednosti od 73 milijarde dok je uvoz za isti period iznosio 46 milijardi dolara.
Zahvaljujući velikim prihodima od nafte i zemnog plina, Alžir ima 173 milijarde dolara u deviznim rezervama i veliki fond za stabilizaciju poslova vezanih za eksploataciju i preradu nafte i zemnog plina. Vanjski dug Alžira je izuzetno niske vrijednosti i iznosi oko 2% BDP-a. Privreda Alžira ostaje u velikoj mjeri zavisna od nafte i zemnog plina i uprkos visokim deviznim rezervama rast tekućih rashoda čini budžet Alžira podložnijim riziku zbog, dugoročno gledano, smanjenu prihoda od nafte i zemnog plina.
U 2011. godini, poljoprivredni sektor i sektor usluga zabilježili su rast od 10% i 5,3% respektivno a oko 14% radne snage je zaposleno u poljoprivrednom sektoru. Fiskalna politika u 2011. godini i dalje je bila ekspanzionistička i omogućila je održavanje tempa javnih investicija a zadržala je snažnu potražnju za poslovima i stambenim kapacitetima. Uprkos pregovorima koje vodi godinama, Alžir još uvijek nije član Svjetske trgovinske organizacije (WTO). U martu 2006. godine, Rusija je pristala na otpis alžirskog duga od 4,74 milijardi dolara iz perioda bivšeg SSSR-a. Dogovor je postignut tokom posjete ruskog predsjednika Vladimira Putina Alžiru, prve posjete nekog od ruskih lidera Alžiru u posljednjih pola stoljeća. Zauzvrat, alžirski predsjednik Abdelaziz Bouteflika pristao je da od Rusije nabavi borbene avione, protuzračne sisteme i drugo oružje u vrijednosti od 7,5 milijardi dolara.
Nafta i zemni plin
Prihodi od nafte i gasa porasli su u 2011. godini kao rezultat nastavka rasta cijena nafte, iako je trend obima proizvodnje manji. Proizvodnja iz sektora nafte i gasa po obimu nastavlja da opada, smanjivši se sa 43,2 na 32 miliona tona u periodu između 2007. i 2011. godine. Ipak, sektor je činio 98% ukupnog obima izvoza u 2011. godini, u odnosu na 48% koliko je iznosio 1962. godine i 70% ukupnih budžetskih prihoda tj. 71,4 milijarde dolara.
Istraživanje alternativnih izvora energija
Posljednjih godina Alžir je uložio oko 100 milijardi alžirskih dinara u razvoj istraživačkih objekata vezanih za alternativne izvore energije. Ovaj razvojni program je namijenjen unapređenju proizvodnje alternativne energije, naročito iskorištenju solarne i energije vjetra. Procjenjuje se da Alžir ima najveći potencijal solarne energiju na Mediteranu, tako da je vlada finansirala kreiranje solarnog naučnog parka u Hassi R'Melu. Trenutno, Alžir ima 20.000 istraživača na različitim univerzitetima i više od 780 naučnoistraživačkih laboratorija. Broj naučnoistraživačkih insitucija iz oblasti istraživanja alternativnih izvora energija se planira povećati na 1000 takvih. Pored solarne energije, oblasti istraživanja u Alžiru uključuju svemirsku i satelitsku telekomunikaciju, nuklearnu energiju i medicinska istraživanja.
Tržište rada
Uprkos smanjenju stope nezaposlenosti trenutna nezaposlenost mladih i žena u Alžiru je visoka. Nezaposlenost je naročito izražena u populaciji mlađih osoba (period životne dobi između 15-24 godine) i iznosi 21,5%.
Ukupna stopa nezaposlenosti u 2011. godini iznosila je 10%. Vlada je tokom 2011. ojačala programe koji se tiču programa rada uvedenih 1988. godine, posebno u okviru programa koji pomaže onima koji traže posao.
Turizam
thumb|desno|upright=1.20|Glavni alžirski autoput koji spaja Maroko sa Tunisom i dio je budućeg projekta [[Autoput Kairo-Dakar|autoputa Kairo-Dakar]] Razvoj turističkog sektora u Alžiru prethodno je bio ometen slabom promocijom turističkog potencijala ali se takvo stanje promijenilo od 2004. godine. Naime, kada je sprovedena široka strategija razvoja turizma koja je rezultirala izgradnjom mnogih hotela visokog standarda.
Promet
Alžirska mreža cesta je najgušća u Africi. Sastoji se procjenjenih 180.000 km autoputeva, sa više od 3.756 objekata. Ova mreža će dodatno biti proširena autoputem Istok-zapad, glavnim infrastrukturni projektom koji je u fazi realizacije i pružat će se priobalnim područjem, od istoka ka zapadu države. Dužina autoputa će iznositi 1.216 kilometara. Alžirom prolazi i predložena trasa Transsaharskog autoputa, autoputa koji prolazi postojećom rutom koja se planira proširiti i dodatno izgraditi. Projekat Transsaharskog autoputa podržava alžirska vlada kako bi povećala trgovinu između šest država kroz koje bi autoput prolazio: Alžir, Mali, Niger, Nigerija, Čad i Tunis.
Stanovništvo
Prema procjeni iz januara 2016. godine u Alžiru je živjelo 40,4 miliona stanovnika, uglavnom berberskog etniciteta. Poređenja radi, na početku 20. vijeka u državi je živjelo oko 4 miliona stanovnika. Oko 90% stanovništva živi na sjeveru Alžira, u priobalnom području. Stanovnici iz unutrašnjosti su uglavnom skoncetrisani u oazama iako još uvijek oko 1,5 miliona stanovnika živi nomadskim ili pretežno tim načinom života. Stanovništvo je vrlo vitalno jer je više od četvrtine stanovništva (28,1%) mlađe od 15. godina.
Žene su dominantne u sektoru medicine kao i u oblasti pravosuđa jer oko 70% sudija i advokata su žene. U novije vrijeme, žene u sve većoj mjeri dopinose domaćinstvu. Prema istraživanjima vezanim za univerzitetsko obrazovanje, oko 60% studenata su žene.
Između 90.000 i 165.000 saharaca zapadne Sahare žive u izbjegličkim kampovima. Također, oko 4.000 izbjeglica iz Palestina su se integrisale u društvo i ne traže pomoć od UN-ovog komiteta za izbjeglice (UNHCR-a). U 2009. godini je zabilježeno 35.000 kineskih migranata koji rade u Alžiru.
Najveća koncentracija alžirske dijaspore je prisutna u Francuskoj gdje je zabilježeno oko 1,7 miliona Alžiraca prve i druge generacije.
Jezik
Berberski jezik i moderna verzija standardnog arapskog su službeni jezici u Alžiru. Alžirski arapski (Darja) je jezik koji koristi većina stanovništva. U kolokvijalnom alžirskom arapskom nalazi se mnogo posuđenica iz francuskog i berberskog.
Religija
Islam je dominantna religija u Alžiru, pri čemu Suniti prema pojedinim izvorima čine skoro 99% muslimanske polupacije (procjena CIA World Factbooka za 2012. godinu) odnosno 97,9% prema Pew Researchu (2010).
Ljubomora
Ljubomora je osjećaj koji je obično posljedica negativnih misli i osjećaja nesigurnosti, straha i tjeskobe, potaknutih očekivanjem gubitka nečega do čega je nekome stalo, kao što su emocijska veza, prijateljstvo ili (najćešće) ljubav. Ljubomora je često kombinacija osjećaja ljutnje], tuge i gađenja. Ona može biti i karakteristični oblik i model osobnog i/ili društvenog ponašanja.
Alžir
Religija
Procjene broja krišćana u Alžiru variraju. Studija Pew Research centra iz 2010. godine procijenjuje taj broj na 60.000 kršćana dok studija Federalnog i istraživačkog biroa američke Kongresne biblioteke iz 1993. godine taj broj procjenjuje na 45.000 katolika i 50.000 do 100.000 protestanata.
Alžir je podario muslimanskom svijetu brojne istaknute mislioce i ličnosti, među kojima su Abd el-Kader, Abdelhamid Ben Badis, Mouloud Kacem Naît Belkacem, Malek Bennabi i Muhammed Arkoun.
Ljubomora
Ljubomora je poznat i mnogo opisivani osjećaj u ljudskim odnosima, od početaka pisane historije, a i prije toga (u usmenim predanjima). Za njeno moguće objašnjenje, posmatrana je kod petomjesečnih i starijih beba.
Alžir
Kultura
Moderna alžirska književnost, podijeljena između arapskog, berberskog i francuskog jezika, bila je pod uticajem nedavne historije zemlje. Najpoznati pisci 20. vijeka su Muhammed Dib, Albert Camus, Kateb Yacine i Ahlam Mosteghanemi, dok je Assia Djebar, alžirska književnica koja je mnogo prevođena na strane jezike. Među važnim piscima 1980ih bili su Rachid Mimouni, kasnije potpredsjednik Amnesty Internationala i Tahar Djaout, koji je 1993. ubijen od strane jedne islamističke grupa zbog svojih sekularnih stavova.
Malek Bennabi i Franz Fanon su poznati zbog svojih stajališta o dekolonizaciji, Augustine of Hippo je rođen u Tagasteu a Ibn-Kaldun, iako je rođen u Tunisu, Mukadimu, svoje poznato djelo je napisao dok je boravio u Alžiru. Djela porodice Sanusi u predkolonijalnom i emira Abd el-Kadera i šejha Ben Badisa tokom kolonijalnog perioda, nadaleko su poznati. Latinski autor Apuleius je rođen u Madaurua koji je kasnije postao dijelom države Alžir.
Ljubomora
Neki tvrde da se ljubomora javlja u svim kulturama;   međutim, drugi misle da je ljubomora fenomen koji je specifičan za pojedine kulture i da je generacijski prenosiva.
Ljubomora, njeni uzroci i posljedice česta su tema romana, pjesama, filmova i ostalih oblasti umjetnosti. Također su i predmet i problem proučavanja naučnika, umjetnika, teologa, sociologa, pa čak i medicinskih i religijskih nauka.
Alžir
Književnost
Historijski korijeni alžirske književnosti mogu se naći još u vremenu numidijanske i rimsko-afričke ere, kada je Apulej napisao Metamorfozu, jedini latinski roman koji je u cjelosti opstao. Iz ovog perioda između ostalih su i Augustin Hippo, Nonius Marcellus i Martianus Capella. Tokom srednjeg vijeka bilo je mnogo arapskih pisaca koji su ostavili trag na svjetsku književnost, poput autora Ahmeda el-Bunija, Ibn Manzur i Ibn-Halduna, koji je napisao Muqaddimu tokom boravka u Alžiru i mnogi drugi pisci.
Albert Camus bio je francuski pisac iz Alžira. Godine 1957. dobio je Nobelovu nagradu za književnost.
Sport
Različite vrste igara u Alžiru se praktikuju još od antičkog dioba. Na području Auresa, ljudi su igrali nekoliko igara, između ostalih El Kherdbu (varijantu šaha). Igraće karte, dama i šahovske igre su dio alžirske kulture. Utrke i streljaštvo su dio kulturne rekreacije Alžiraca.
Prvu alžirsku zlatnu medalju na nekoj od olimpijada osvojio je Boughera El Ouafi kada je na Olimpijadi u Amsterdamu 1928. godine pobijedio u utrci maratona. Drugo olimpijsko zlato za Alžir osvojio je Alain Mimoun na ljetnim olimpijskim igrama iz 1956. održanim u Melbourneu. Tokom 90tih godina 20. vijeka nekoliko atletičara i atletičarki iz Alžira je postalo prvakom u srednje dugim trkačkim disciplinama kao što su Noureddine Morceli, Hassiba Boulmerka, Nouria Merah-Benida i Taoufik Makhloufi.
Nogomet je najpopularniji sport u Alžiru. U historiji ovog sporta ostala su zapamćena neka od imena kao što su: Lakhdar Belloumi (najveći broj nastupa za reprezentaciju, 101 nastup u period između 1978. i 1989. i 29 postignutih golova), Abdelhafid Tasfaout, Rachid Mekhloufi, Hassen Lalmas, Rabah Madjer, Salah Assad i Djamel Zidane. Nogometna reprezentacija Alžira učestvovala je na nekoliko svjetskih prvenstava u nogometu. Osim toga, nekoliko nogometnih klubova osvajalo je kontinentalne i međunarodne trofeje kao što su ES Sétif i JS Kabylie koji su dvostruki afrički prvci.
Obrazovanje
Od sedamdesetih godina 20. vijeka, u Alžiru je sistem obrazovanja centralizovan sa ciljem smanjenja stope nepismenosti. Osim toga, alžirska vlada je uvela dekret kojim je pohađanje škole postalo obavezno za svu djecu uzrasta od 6 do 15 godina. Trenutna stopa pismenosti stanovništva Alžira iznosi 78,7%. Od 1972. arapski jezik se koristi kao jezik na kojem se obavlja nastava tokom prvih devet godina školovanja. Od treće godine osnovne škole podučava se i francuski jezik. Studenti takođe mogu učiti i engleski, italijanski, španski i njemački jezik. 2008. godine na snagu je stupio novi zakon o osnovnom obrazovanju prema kojem osnovno školovanje počinje sa 5 a ne kao do tada sa 6 godina. Osim na 122 privatne škole, obrazovanje na državnim školama i univerzitetima je besplatno. Nakon završenih devet godina osnovne škole, učenici mogu pohađati srednju školu. Ovaj vid školovanja nudi dva programa: opći ili tehnički smjer. Na kraju treće godine srednje škole, polaznici polažu maturu koja im omogućava nastavak školovanja na univerzitetima ili institutima.
Litij-hlorid
Litij-hlorid je hemijski spoj koji spada u litijeve soli. Ponaša se kao tipičan ionski spoj iako je ion litija Li+ relativno malen. Ova so je veoma higroskopna, veoma se dobro rastvara u vodi i dosta je polarna. Više se rastvara u polarnim organskim otapalima poput metanola i acetona nego u natrij-hloridu ili kalij-hloridu.
Alžir
Obrazovanje
U 2008. stopa nepismenosti osoba starijih od 10 godina iznosila je 22,3%, i to 15,6% za muškarce i 29,0% za žene. Pokrajina sa najnižom stopom nepismenosti bila je Pokrajina Alžir sa 11,6%, dok je pokrajina sa najvećom stopom bila Pokrajina Djelfa sa 35,5%.
U Alžiru postoji 26 univerziteta i 67 visokoškolskih ustanova na kojima prema podacima iz 2008. godine studira milion Alžiraca i 80.000 stranih studenata. Univerzitet u Alžiru najstariji je univerzitet u državi. osnovan je 1879. godine i nudi obrazovanje u različitim naučnim disciplinama (pravo, medicina, islamske nauke i dr). 25 univerziteta i gotovo sve visokoškolske ustanove osnovane su nakon nezavisnosti Alžira. Čak i ako neki od univerziteta nude studiranje na arapskom jeziku, kao što su studiji iz oblasti prava i ekonomije, većina drugih studija se obavlja na francuskom i engleskom jeziku. Među najvažnijim univerzitetima su Univerzitet nauke i tehnologije Houari Boumediene, Univerzitet Mentouri u Constantineu i Univerzitet u Oranu. Univerzitet Abou Bekr Belkaïda u Tlemcenu i Univerzitet u Batni su rangirani kao 26. i 45. najbolji univerziteti u Africi, respektivno.
Litij-hlorid
Hemijska svojstva
Litijev ion može se ponašati, u nekim uslovima, i kao slaba Lewisova kiselina, na primjer, jedan mol litij-hlorida može apsorbovati i do četiri mola amonijaka.
Proizvodnja
Litij-hlorid se najlakše dobija iz reakcije litij-hidroksida ili litij-karbonata sa solnom kiselinom. Također se može dobiti iz reakcije litija bilo sa hlorom ili anhidridom hlorovodika, uz oslobađanje velike količine toplote. Anhidrid LiCl se može dobiti iz svog hidrata uz blago zagrijavanje u atmosferi hlorovodika da bi se spriječila hidroliza.
Upotreba
Litij-hlorid se upotrebljava za proizvodnju čistog litija putem elektrolize soli LiCl pri temperaturi od 450 °C. Također se koristi u obradi aluminija za auto-dijelove. Upotreba litij-hlorida povećava efikasnost Stilove reakcije. Zbog svoje higroskopnosti, koristi se za apsorpciju vlage iz zraka, koju može otpustiti zagrijavanjem. Kratko vrijeme 1940-tih se koristio kao zamijena za kuhinjsku so, ali je ubrzo zabranjen zbog svojih otrovnih osobina.
Upozorenje
Ovaj spoj je veoma iritantan za ljude. Ne smije se jesti. Gutanje litij-hlorida može izazvati trovanje ili oštećenje centralnog nervnog sistema zbog sadržaja litija.
NGC 3211
NGC 3211 (također poznat kao ESO 127-PN15) je planetarna maglina i nalazi se u sazviježđu Kobilica. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 7. marta 1837. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kameleon (sazviježđe)
Kameleon je sazviježđe južne hemisfere.Najsjajnija zvijezda α Cha je udaljena od nas 63 sg sa prividnom magnitudom od 4.07. Prvo otkriće napravili su u 16. vijeku holandski moreplovci Pieter Dirksz Keyser i Frederik de Houtman. Na osnovu njihovih zapažanja holandski astronom Petrus Plancius dao je sazviježđu naziv kameleon, isti naziv ima i jedna vrsta reptila. Njemački astronom Johann Bayer nacrtao je 1603. skicu sazviježđa i uveo ga u svoj atlas Uranometria. U Australiji ovo sazviježđe se naziva i frying pan (bos. tava za prženje)
Vanjski linkovi
Sazviježđe Kameleon na stranici univerziteta Madison iz Viskonsina,SAD učitano 17.02.2014
NGC 6136
NGC 6136 (također poznat kao MCG 9-27-19 i PGC 57892) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 431 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 0,90 (113 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (38 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 6. jula 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 7635
NGC 7635 je emisijska maglina i nalazi se u sazviježđu Kasiopeja. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. novembra 1787. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Konačno rješenje židovskog pitanja
mini|300p|Transkripcija Konačno rješenje židovskog pitanja (die Endlösung der Judenfrage) je pojam koji se odnosi na plan njemačkih nacista da genocidom unište i pobiju cijelu populaciju Židova u Evropi za vrijeme Drugog svjetskog rata. Christopher Browning opisuje "Konačno rješenje" kao "program sa ciljem ubijanja svakog Jevreja koji je u dosegu Nijemaca". Ovaj pojam je smišljen od strane Adolfa Eichmanna, jednog od vrhovnih nacističkih vođa, koji je nadgledao i vodio genocid. Izvedba ovog plana se kasnije očtiovala u najvećim pokoljima nad Židovima u Drugom svjetskom ratu. Masovna ubistva Židova imala su za žrtvu milion Židova prije finalizacije Konačnog rješenja 1942. godine. To je bio dokumenat koji planira potpuno istrebljenje židovske populacije u Evropi u logorima smrti ili putem smaknuća njemačkim SS-jedinicama. Ta odluka je donešena na Wannsee konferenciji u Berlinu, 20.1.1942. godine. Na njoj je održana rasprava oko "Konačnog rješenja židovskog pitanja", a sav je materijal snimljen. Materijal su nakon rata pronašli saveznički vojnici i to je bio jedan od glavnih dokaza na Nürnberškom procesu. U proljeće 1942. godine je počela masovna egzekucija i potpuno istrebljenje evropskih Židova, a već su stotine hiljada bile ubijene od strane odreda smrti-njemačkih elitnih jedinica. Još uvijek traje debata kad je tačno donešena odluka da se Jevreji u Evropi izbrišu.
Dio historičara tvrdi da su zapravo postojale dvije odluke istrebljenja Židova u Evropi. Prva je bila o istrebljenju Židova u Rusiji i njih su provodile njemačke elitne trupe, a druga je odluka bila da se istrijebe ostali Židovi u Evropi. Joseph Goebbels, njemački ministar propagande u to vrijeme, je jednom prilikom izjavio: "Führer je riješio da Židove skloni sa scene. Upozorio ih je da se neće lijepo provesti ako pokušaju ponovo nešto protiv Njemačke i njemačkog naroda, kao što su to uradili u Prvom svjetskom ratu. Ali, oni su neposlušan, tvrdoglav narod, ne shvataju što im se sprema. Sami su krivi za sve što im se dogodilo, trenutno događa i što će im se dogoditi. Sad je evo došao još jedan rat svjetskih razmjera. I sad je istrebljenje Židova neminovno i izuzetno potrebno. Ako se sada njih ne riješimo, nećemo nikada. Ako Nijemci moraju ginuti, da bi istrijebili ovu gamad, onda će tako i biti. Moramo se žrtvovati. Ali, nek židovsko smeće zna, da će odgovarat za svakog Nijemca koji pogine za čast našeg Carstva, i za svakog Nijemca, njih će stradat 1000. Stanite uz bok Führera, koji nas vodi da konačno očistimo svoje Carstvo, svoju Svetu Njemačku od ovogo korova". Tokom rata 6 miliona Židova je ubijeno u plinskim komorama, radnim logorima, sabirnim centrima, logorima smrti ili u individualnim smaknućima. U ljeto 1941. godine su otvoreni logori Belzec, Sobibor, Treblinka, Buchenwald, Dachau, Auschwitz.
NGC 1289
NGC 1289 (također poznat kao IC 314, MCG 0-9-54, PGC 12342 i UGC 2666) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 130 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 1,80 (68 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (42 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 1. septembra 1886. godine.
Laparotomija
Laparotomija (lat: laparotomia) je hirurška procedura koja se odnosi na otvaranje trbušne duplje. Coeliotomia je drugi naziv.
NGC 1289
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Laparotomija
Terminologija
Dijagnostička laparotomija se naziva i ekplorativna laparotomija i radi se u slučaju kada je priroda bolesti nepoznata.
Terapeutska laparotomija se radi kada je poznat uzrok (čir, žučni kamenci, rak debelog crijeva) i laparotomija je potrebna da bi se bolest izlječila.
Uobičajeno je samo ekplorativnu laparotomiju smatrati samostalnom procedurom jer se kod drugih operacija smatra početnom fazom operacije.
Medijalna laparotomija
Medijalna laparatomija (lat. laparotomia mediana) je vertikalna incizija koja ide kroz središnju liniju na mijestu gdje se spajaju niti musculus rectus abdominis na dijelu koji se zove bijela linija (lat.linea alba). [edit] Midline Gornja medijalna laparotomija (lat. laparotomia mediana superior) se proteže od ksifoidnog nastavka do pupka. Donja medijalna laparotomija (lat. laparotomia mediana inferior) se proteže od pupka do mons pubis. Središnja incizija je preferirana kod eksplorativne laparotomije
Stari dio Graza
Historijsko središte Graza je upisano na UNESCO-ov spisku mjesta Svjetske baštine u Evropi 1999. godine kao primjer skladnog suživota tipičnih građevina iz različitih historijskih razdoblja i umjetničkih stilova. Kako je smješten na sjecištu različitih utjecaja, kao što su srednjoevropski, italijanski i balkanskih zemalja, Graz ih je apsorbirao u jedinstvenu gradsku panoramu. Danas u starom gradu ima preko 1000 građevina različitih stilova, od gotičkih do modernih. Nalazi se u središnjem gradskom okrugu Graza Innere Stadt. mini|center|700px|Panorama starog grada u Grazu
Građevine
Najvažnije građevine Starog dijela Graza su:
Apicomplexa
Apicomplexa ili Apicomplexia (lat. apex = gore + complexus = kompleks – odnosi se na skup organela u sporozoitu) je veliko koljeno parazitskih Alveolata. Većina njih ima jedinstven oblik organela sa plastidima zvanim apikoplasti i apikalnu složenu strukturu. Organela je adaptacija koju apikoplekse koriste pri penetraciji u ćeliju domaćina.
Apicomplexa su jednoćelijska i sporne. Sve su vrste obligatne endoparazitske životinje, osim u rodu Nephromyces, simbionti morskih životinja, prvobitno klasificirane kao gljive Chytridae. Pokretne strukture, kao što su bičevi ili pseudopodje prisutne su samo u određenim fazama gameta Apicomplexa su raznolika grupa koja uključuje organizme poput kokcidija, gregarina, piroplazme, hemogregarina i plazmoji.
Apicomplexa izazivaju bolesti, kao što su: Apicomplexa obuhvata većinu grupe koja se nekada zvala Sporozoa, grupu parazitskih "protozoa" ", uglavnom bez bičeva, treplji ili pseudopodija. Međutim, većina je pokretna upotrebom klizajućih mehanizama, koji počiva na statičkoj adheziji malih motornih miozina. Ostale glavne linije bile su Ascetosporea (sada u Rhizaria), Myxozoa (sada je poznato da su visoko izvedene knidarijske životinje), i Microsporidia (za koji se sada zna da potiču od gljiva). Naziv Sporozoa uzima se ponekad kao sinonim za Apicomplexa, ili povremeno kao podskup.
Opis
Koljeno Apicomplexa sadrži sve eukariote sa grupom struktura i organela koje se zajedno nazivaju apikalni kompleks. Ovaj kompleks sastoji se od strukturnih komponenti i sekrecijske organele koje su potrebne za invaziju na domaćinske ćelije tokom parazitskih faza životnog ciklusa. Apicomplexa imaju složene životne cikluse koji uključuju nekoliko faza i obično prolaze i aseksualne jedinke i spolnu replikaciju. Sve Apicomplexa su, u nekom dijelu životnog ciklusa obligatni paraziti, pri čemu neki parazitiraju na dva odvojena domaćina u aseksualnim i seksualnim fazama.
Pored sačuvanog apikalnog kompleksa, Apicomplexa su i morfološki raznoliki. Različiti organizmi unutar Apicomplexa, kao i različiti životni stadiji određenih apikompleksa, mogu značajno varirati u veličini, obliku i subćelijskoj strukturi. Kao i drugi eukarioti, Apicomplexa imaju jedro, endoplazmatski retikulum i Golgijev kompleks. Obično imaju jednu mitohondriju, kao i drugi izvedeni endosimbionati organel zvanu apikoplast koja ima zasebni 35-kilobazni kružni genom (s izuzetkom vrsta roda Cryptosporidium i Gregarina niphandrodes, kojima nedostaje apikoplast). Svi članovi ovog tipa imaju infektivni stadij – sporozoit – koji u apikalnom kompleksu ima tri različite strukture. Apikalni kompleks sastoji se od skupa spiralno raspoređenih mikrotubula s (konoidom), sekretorna tijela i jedan ili više polarni prstenova. Mogu imati i dodatna vitka sekretorna tijela koja su gusta od elektrona (mikroneme), okružena sa jednim ili dva polarna prstena. Ova struktura daje naziv taksonu. Daljnja skupina sfernih organela raspoređena je u cijeloj ćeliji, a nije lokalizirana u apikalnom kompleksu i poznate su kao guste granule. Obično imaju srednji promjer oko 0,7 µm. Izlučivanje sadržaja gustih granul događa se nakon invazije parazita i lokalizacije unutar parazitoforne vakuole i traje nekoliko minuta. Replikacija: Mobilnost: Apikompleksa imaju jedinstvenu sposobnost klizanja koja im omogućava prolazak kroz tkiva i ulaz u i napuštanje ćelija domaćina. Ova sposobnost omogućena je primjenom adhezija i malih statičkih motornih miozina. Ostale karakteristike koje su zajedničke ovom tipu su nedostatak cilija, seksualna reprodukcija, upotreba mikropora za uzimanje hrane i proizvodnja oocista koje sadrže sporozoite kao zarazni oblik. Čini se da su u ovom tipu transpozoni rijetki, ali su identificirani u rodovima Ascogregarina i Eimeria.
Životni ciklus
Većina predstavnika apikompleks ima složen životni ciklus, koji uključuje i aseksualnu i seksualnu reprodukciju. Obično se domaćin inficira aktivnom invazijom parazita (slično entozi]), koji se dijele i proizvode [[sporozoite koji ulaze u njegove ćelije. Na kraju se ćelije rasprsnu, oslobađajući merozoite, koji inficiraju nove ćelije. To se može dogoditi nekoliko puta, sve dok se ne naprave gamonti, koji formiraju gamete koje se spajaju kako bi stvorili nove ciste. Međutim, u ovom osnovnom obrascu pojavljuju se mnoge varijacije, a mnogi Apicomplexa imaju više od jednog domaćina.
Apikalni kompleks uključuje vezikule nazvane roptrije i mikroneme, koji se otvaraju u prednjem dijelu ćelije. Sekretini enzimi omogućavaju parazitu da uđe u druge ćelije. Vrh je okružen trakom mikrotubula, nazvanom polarnim prstenom, a među konoidima je i lijevak tubulinskih proteina koji se nazivaju konoidi. Preko ostatka ćelije, osim umanjenih usta zvanih mikropore, membrana se oslanja na vezikule zvane alveole, tvoreći polukrutu pelikulu.
Prisustvo alveola i drugih osobina svrstava Apicomplexa u grupu koja se zove alveolata. Nekoliko srodnih alveola, poput Perkinsus i Colpodella, imaju strukture slične polarnom prstenu i ranije su bile ovdje uključene, ali čini se da su većina bliži srodnici dinoflagelata. Vjerovatno su slične zajedničkom pretku dviju skupina.
Još jedna sličnost je da mnoge ćelije apikopleksa sadrže jedan plastid, zvani apikoplast, okružen s tri ili četiri membrane. Smatra se da njegove funkcije uključuju zadatke poput biosinteze lipida i hema, a čini se da im je to potrebno za opstanak. Općenito, smatra se da plastidi imaju zajedničko porijeklo s hloroplastima dinoflagelata, a dokazi upućuju na porijeklo iz crvenih, a ne iz zelenih algi.
Podgrupe
Apikompleksa imaju vrste tri grupe – kokcidijska, gregarinska i hemosporidna. Izgleda da su kokcidi i gregarini srodnički povezani. Perkinsus, iako se nekad smatrao članom Apicomplexa, premješten je u novi takson – Perkinsozoa.
Gregarine
Gregarine su obično paraziti anelida, artropoda i školjki. Često se nalaze u crijevima svojih domaćina, ali mogu upasti i u ostala tkiva. U tipskom životnom ciklusu gregarina, unutar ćelije domaćina, trofozoit se razvija u shizont. Zatim se shizogonijom dijeli na merozoite. Merozoiti se oslobađaju razgradnjom ćelije domaćina i upada u ostale ćelije. U nekom dijelu životnog ciklusa apikompleksa formiraju se gametociti. Oni se oslobađaju razgradnjom ćelija domaćina, koje se grupiraju. Svaki gametocit formira više gameta. Gume se stapaju s drugom i tvore oociste. Oociste preuzimaju domaćini da ga preuzmu novi domaćini.
Kokcidije
Kokcidije su općenito paraziti kičmenjaka s. Kao i gregarine, oni su obično paraziti epitelnih ćelija crijeva, ali mogu zaraziti i druga tkiva.
Životni ciklus kokcija uključuje meronije, gametogonije i sporogonije. Iako je sličan onom gregarinama, razlikuje se u formiranju zigota. Neki trofozoiti se povećavaju i postaju makrogameti, dok se drugi opetovano dijele i tvore mikrogamete (anizogamija). Mikrogameti su pokretni i mgu doći do makrogamatima da ih oplode. Oplođeni makrogamet formira zigot koji se pretvara u oocistu koja se normalno oslobađa iz tijela. Shizigija, kada se pojavi, uključuje izrazito neskladne gamete. Životni ciklus je obično sa haploidima, s jedinom diploidnom fazom u zigotu, a koja je obično kratkotrajna.
Veselin Topalov
Veselin Topalov bugarski je šahist i svjetski prvak po verziji FIDE 2005.
Apicomplexa
Kokcidije
Glavna razlika između kokcidija i gregarina je u gamantima. Kod kokcidija su to male, unutarćelijske i bez epimera ili mikrokorona. U gregarinima su to velike, vanćelijske, sa epimeritima ili mikronima. Druga razlika između kokcidija i gregarina također je u gamontima. U kokcidijama pojedinačni gamont postaje makroametocit, dok u gregarina gamonti stvaraju višestruke gametonite.
Vaterpolo na Olimpijskim igrama 1904.
desno|mini|Vaterpolo na Letnim olimpijskim igrama 1904.
Apicomplexa
Haemosporidia
Hemosporidije imaju složenije životne cikluse, koji se razlikuju između člankonožaca i domaćina kičmenjaka. Trofozoit parazitira u eritrocitima ili drugim tkivima kičmenjaka domaćina. Mikrogameti i makrogameti se uvijek nalaze u krvi. Gamete preuzima vektorski insekt tokom sisanja krvi. Mikrogamete migriraju u crijevima insekata i spajaju se s makrogametima. Oplođeni makrogamat tada postaje ookineta koja prodire u tijelo vektora. Ookinete se zatim pretvaraju u oociste i dijele se u početku mejotski, a zatim mitozom (haplontni životni cikluso) da bi se stvorio sporozoit. Sporozoiti bježe iz oociste i migriraju unutar tijela vektora do pljuvačnih žlijezda gdje se ubrizgavaju u organizam novog kičmenjaka domaćina kada se vektor insekata ponovno hrani.
Ekologija i distribucija
Mnogi paraziti apikompleksa važni su uzročnici bolesti ljudi i domaćih životinja. Za razliku od patogenih bakterija, apikoplekski paraziti su eukariotski i dijele mnoge metaboličke puteve sa svojim životinjskim domaćinima. Zbog toga je terapijski ciljni tretman izuzetno težak - lijek koji šteti apikopleksnom parazitu vjerovatno će štetiti i čovjeku domaćinu. Dosad nije bila dostupna efikasna vakcina za većinu bolesti izazvanih tim parazitima. Biomedicinska istraživanja ovih parazita izazovna su jer je često teško, ako ne i nemoguće, održavati žive kulture parazita u laboratoriji i genetički manipulirati tim organizmima. Posljednjih godina nekoliko vrsta apikopleksa odabrano je za sekvenciranje genoma. Dostupnost genomskih sekvenci pruža novu priliku naučnicima da saznaju više o evoluciji i biohemijskim osobenostima ovih parazita. Pretežni izvor tih genskih informacija je baza EuPathDB Plasmodium. Baza podataka koja uključuje eksperimentalne i računarske podatke za kokcidije (ToxoDB), piroplazme (PiroplasmaDB) i vrsta roda Cryptosporidium (CryptoDB). Jedan od mogućih ciljeva za pripravljanje lijekove je da djeluje na plastid, a čini se da postojeći lijekovi poput tetraciklina, koji su efikasni protiv apikopleksa, djeluju i protiv plastida.
Mnogi kokcidiomorfi imaju srednjeg domaćina, kao i primarnog domaćina, a evolucija izbora domaćina odvijala se na različite načine i u različitim vremenima u tim skupinama. Za neke kokcidiomorfe izvorni domaćin postao je posredni domaćin, dok je za druge postao konačni. U rodovima Aggregata, Atoxoplasma, Cystoisospora, Schellackia i Toxoplasma, original je sada definitivan, dok je u rodovima Akiba, Babesiosoma, Babesia , Haemogregarina, Haemoproteus, Hepatozoon, Kariolysus, Leucocytozoon , Plasmodium, Sarcocystis i Theileria, izvorni domaćini su sada posredni.
Slične strategije za povećanje vjerovatnoće prenošenja razvijale su se u više rodova. Ciste polienergidnih oocista i tkiva nalaze se u predstavnicima redova Protococcidiorida i Eimeriida. Hipnozoit se nalaze u Karyolysus lacerata i u većini vrsta plazmodijum; transovarijalni prijenos parazita događa se u životnim ciklusima rodova Karyolyzus i Babesia.
Pretpostavka je da se horizontalni transfer gena u evoluciji ovog koljena dogodio relativno rano, prenošenjem histona H4 u lizinu 20 (H4K20), kao modifikator KMT5A ( Set8), od životinje domaćina do pretka apikopleksana. Drugi gen – H3K36 metiltransferaza (Ashr3) – može se prenijeti i horizontalno.
Krvni paraziti
Unutar Apicomplexa nalaze se paraziti: Unutar grupe Adelorine nalaze se vrste koje inficiraju beskičmenjake i druge koje inficiraju kičmenjake. Eimeriorina – najveći podred u ovom tipu – životni ciklus uključuje i seksualnu i aseksualnu fazu. Aseksualne faze reproduciraju se shizogonijom. Muški gametocit stvara veliki broj gameta, a zigot stvara oocist, što je infektivni stadij. Većina je monoksena (inficira samo jednog domaćina), ali nekoliko ih je heteroksenih (životni ciklus uključuje dva ili više domaćina). Još uvijek raspravlja se o broju porodica u ovom podredu, pri čemu je broj porodica između jedne i 20, ovisno o autorima, a broj rodova između 19 i 25.
Historija
Prve Apicomplexa vidio je Antonie van Leeuwenhoek, koji je 1674. godine u žučnom mjehuru zeca ugledao vjerovatno oociste "Eimeria stiedae". Dufour je 1828. godine imenovao prvu vrstu koljena, "Gregarina ovata" "u crijevima uholadže. On je mislio da su oni posebna grupa povezana sa trematodama, u to vrijeme uključenim u Vermes. Od tada ih je mnogo više identificirano i imenovano. Tokom 1826-1850. imenovane su 41 vrste i šest rodova Apicomplexa. U periodu 1951–1975 dodane su 1873 nove vrste i 83 nova roda.