cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ivan Softa
Biografija
Ivan Softa rođen je 31. jula 1906. godine u Smokinjama, župa Rasno kod Širokog Brijega u zapadnoj Hercegovini. U Rasnu je završio osnovnu školu, a teški socijalni uvjeti i neimaština odvode ga prvo u Slavoniju, a zatim i u Zagreb 1934. godine. Kroz to vrijeme je prolazio kroz teška iskušenja i izazove, pratili su ga težak fizički rad, neizvjesnost, kao i o(p)stanak na cesti kad je ostao bez posla. Slijedom toga piše i prvi roman u tom tonu, a to je roman "Na cesti" - opis hrvatske društvene zbilje u vrijeme velike svjetske privredne i političke krize. U vrijeme izlaska tog romana pred oči javnosti, vjerovatno i zbog njegove socijalne dimenzije, doživljava pohvalne ocjene kritike i obične javnosti. Osim socijalne tematike, zastupljene teme su bile i njegov rodni zavičaj tj. Hercegovina, njegovo djetinjstvo i uspomene na njega. Tako je nastao i drugi roman "Dani jada i glada" - glasan povik protiv rata i strahota koje donosi (Hercegovina - Prvi svjetski rat), o tradiciji i životu, tačnije rečeno "svakidašnjoj jadikovki" ljudi iz zavičaja iz kojega potječe. Zanimljiva je njegova izjava iz vremena početka Drugog svjetskog rata na ovim prostorima, a ta je da "svaki narod koji želi da opstane treba da ima vlastitu državu, osnovanu unutra i prema vani, pa tek tada izgrađivati svoje socijalne vrijednosti". Možda je i to razlog što je ovaj književnik bio obavijen velom šutnje, sve do novijih vremena vezanih za raspad Jugoslavije i stvaranje samostalne Republike Hrvatske. Napisao je i roman "Nemirni mir", koji je po riječima kritičara "blizak hamsunovskoj imaginaciji gladi i zla, u cjelokupnosti lišen ruralnoga jer je Ivan Softa kroz životnu bitku oblikovao drukčiju modernu svijest i psihologiju", te pripovijetku "Razrovano ognjište".
Nastradao je 1945. godine, neposredno poslije prestanka Drugog svjetskog rata.
Citati
NA CESTI
"…- Kakvo pravo? Njega je noć progutala. – Pravda je danas kao i uvijek sporedna. Pravo je meni jednom rekla baka, kada me je nedužnoga otac lupao: ''Dijete moje, tko hoće pravdu, neka ide na najtamnije mjesto. Tamo će se pravda dovesti u kočijama ispletenim od paučine. Konj joj je pod kočijama sakat u sve četiri noge, a kočijaš gluh i nijem. Zato ona uvijek kasno stigne. A nekada stignu kočije prazne. Trnje iskida paučinu i pravda ispadne na putu. Jedino oni koji se nađu u toj blizini, vide je i niko više…"
"… Od kada si ti protiv nacije? – Ja to nisam. Neka živi nacija. Ali nacija narodnog prava, a ne nekolicine povlaštenih ljudi. A kada narod bude vodio naciju, ona neće biti ni potrebna, jer narodi se nikad ne sukobljuju, već njihovi upravljači. Ja sam u tri dana jeo tri puta, cijele zime smrzavam se po tuđim štalama uz smrad kravske balege. Gdje je tu pravda. Na zemlji su nikli i stvoreni. Zemlja daje dovoljno hrane svim živim bićima na sebi, a ipak je ¾ bića na njoj gladno i živi u bijedi. Gdje je tu pravda? Onaj tko dade pravo onim trima četvrtinama, njegova je budućnost, pa zvao se on ovako ili onako. Što tebi još danas može biti nejasno? Gladan si duševno i fizički, i ništa više. Jasno ti je valjda, da si čovjek, da nisi nikakav grijeh učinio, koji bi ti oduzeo prava čovjeka, i prema tome imaš pravo na život dostojan čovjeka, a ne kao ološ…"
Fragment "I onda će ostati same zidine, sazidane bogzna kada, razlokane, zaprljane, unakažene, a pepeo zgarišta pokriti će i porođajne muke i raspeće snage u uzrastu i zadnje olinjale dane skučenosti, siromaštva, borbe i krvi."
Leptothecata
Opis
Dijagnostički znakovi grupe su:
Stanište i distribucija
Preferirana staništa Leptothecata su morska; iako postoji tipski rod t za bočatnu vodu. Geografska distribucija predstavnika grupe uključuje sve okeane i geografske širine, od polarnih do tropskih voda.
Porodice
Kladusi sa prihvaćenim sinonimima:
Nordijska kombinacija na Zimskim olimpijskim igrama 2014 - velika skakaonica
Takmičenja u nordijskoj kombinaciji na ZOI 2014. u Sočiju na velikoj skakakonici održavano je u skakačkom centru Ruskije gorki (ili RusSki Gorki) u Krasnoj Poljani 18. februara.
Takmičenje na velikoj skakaonici je održano u 13:30, a trka na 10 km u 16:00 po lokalnom vremenu. U ovoj disciplini su učestvovala 46 skijaša iz 15 zemalja.
Perdita (mjesec)
Perdita (ranije S/1986 U 10) jest Uranov prirodni mjesec.
Početkom 1986. svemirska letjelica Voyager 2 proletjela je blizu planete Urana. Zahvaljujući fotografijama koje je ta letjelica načinila, otkriveno je nekoliko Uranovih prirodnih satelita. Perditu je 1999. otkrio Erich Karkoschka. Svemirski teleskop "Hubble" potvrdio je 2003. postojanje ovog mjeseca. Prvobitno mu je dodjeljeno privremeno ime S/1986 U 10, dok je kasnije dobio ime Perdita prema liku kćerke Leontesa i Hermione iz djela Zimska priča Williama Shakespearea.
Dylan Dog
Dylan Dog je strip junak kojeg je stvorio Tiziano Sclavi za izdavačku kuću Sergio Bonneli Editore. Dark Horse Comics izdaje englesku verziju ovog stripa, u Hrvatskoj ga štampa Ludens, a u Srbiji izdavač Veseli četvrtak. Dylan Dog je drugi najprodavaniji junak u Italiji, nakon Texa Willera. Serijal se u Italiji bliži 300-totom broju, a istovremeno izlaze i dodatne edicije kao što su Maxi, Almanah straha, specijal, giganti....
Nastanak
Kao model po kojem je nastao lik Dylana Doga poslužio je engleski glumac Rupert Everett. Dylan Dog je istraživač noćnih mora, ali i jedan od rijetkih junaka koji pati od raznoraznih fobija (ne podnosi putovanja avionom i brodom), vegetarijanac a također je i liječeni alkoholičar. Dylan je uvijek obučen u crvenu košulju, crnu jaknu i blue jeans. U slobodno vrijeme svira klarinet. Živi u Londonu, u Craven Road 7, zajedno sa svojim pomagačem Grouchom. Njegova česta uzrečica je judo plesaču.
Radnja
Dilan i njegov partner preuzimaju razne slučajeve. Klijenti obično dolaze sami na vrata, a katkad i Skotland Jard ga zamoli za pomoć. Zvono na vratima zvoni Uarrghh to nekada i otjera potencijalne klijente. Njegove usluge koštaju 50 funti dnevno. Dilan preuzima slučajeve čak i kada klijenti ne mogi da plate. Susreće se s noćnim morama, vukodlacima, vampirima, samoubicama, kompjuterskom virusom, vanzemaljcima (Alien). Njegovi klijenti imaju imena pravih i izmišljenih likova poput profesora H.G. Wells a, Shelley Loyd (od glumaca: Shelley Duvall i Danny Loyd iz filma Shining) , Norman Batesa iz filma Psycho.
Prijatelji
Groucho (Gručo) predstavlja vedru stranu Dilanovog melahoničnog svijeta, a njegova uloga u priči najčešće se svodi na pričanje viceva i dobacivanje pištolja Dilanu u opasnim situacijama. Njegov lik preuzet je od poznatog američkog glumca i komičara Groucho Marxa, jednog od braće Marx. Groucho nosi sa sobom u kaputu Bibliju, Kur'an, zbirke Edgara Poea, Mobi Dik itd. Ovakva podloga mu služi istovremeno kao pancir. Inspektor Bloch, Dylanov bivši šef iz Scotland Yarda, je i njegov veliki prijatelj. Odnos Blocha prema Dylanu je više očinski nego li prijateljski iako Bloch često zna prigovarati kako zbog njega nikad neće dočekati penziju.
Neprijatelji
Među njegove neprijatelje spada doktor Ksabaras (Xarabas), koji je igrom slučaja Dylanov otac. Njegovo ime je anagram đavoljeg imena Abraxas. Ksabaras koji je diplomirao u Pragu pokušava da nađe serum pomoću koga će ljudi postati zombiji i vječno živjeti, a i sam je nekromant (besmrtan). Pored toga je stručnjak za računare i alhemiju. On je Dylanu poslao maketu galije koju on treba da sastavi kako bi saznao detalje o njegovom porijeklu. Galija predstavlja mnogo toga, kao što je smrt, ljubav i paralelni svjetovi. Romantik je koji se neprestano zaljubljuje, ali i biva ostavljen. Profesor Hiks, koji je u stvari reinkarnacija jednog naciste stručnjak za kloniranje također se sukobljuje s njim.
===Njegove djevojke ===
Robin
Robin je daktilografkinja iz Londona koja se susreće s njim u epizodi "Metamorfoze".
Sybil Browning
Crnokosa Sybil nije od onih koja lomi Dylanovo srce. Ona je udovica (ubila je svog muža Johna jer je postao zombi) i prva Dylanova afera, koja se okončava čim u nastavku Dylan upoznaje plavokosu Jane.
Vivien
Vivien je špijunka koja radi za kompaniju Todd Ltd. sa zadatkom da prati Dylana. Dobila je nalog da ubije Dylana, nahuškavši svog psa na njega.
NGC 7710
NGC 7710 (također poznat kao MCG -1-60-10 i PGC 71844) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 115 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,20 (40 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (17 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 24. septembra 1862. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – pojedinačna štafeta (mješovito)
Napomene
<references group="N"/> <references group="lower-alpha"/>
Manhattan
mini|desno|Manhattan - područje obojeno žutom bojom mini|250px|Pogled na Manhattan Manhattan (fon. Menhetn) je gradska oblast grada New Yorka. Okružen je rijekama Hudson i East. Manhattan ima 1,537,195 stanovnika, ali je najmanja gradska oblast grada New Yorka sa površinom od 61,4 km2(23,7 mi2), zbog čega ima najveću gustinu naseljenosti od čak 25.800 st/km2, odnosno 66.900 st/mi2.
Na Manhattanu se nalazi glavna uprava grada New Yorka, odnosno gradska vijećnica i općinski sud New York, te je Manhattan ujedno i centralna gradska oblast grada New Yorka. Zbog toga se u zvaničnim dokumentima zove samo New York, NY, što nije slučaj za ostale četiri gradske oblasti grada New Yorka, koje se koriste svojim izvornim imenima tj. Queens,NY, Brooklyn,NY, The Bronx, NY i Staten Island, NY.
Danica Perović
Biografija
Dr. Danica Perović rođena je 15. oktobra 1907. u Ljubiji, kod Prijedora, u mnogočlanoj porodici (imala je pet sestara i tri brata). Godine 1939. doktorirala je na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Specijalizirala je hirurgiju i djelovala na Hirurškom odjeljenju bolnice u Banjaluci.
Nakon okupacije Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu, 1941. godine priključila se Narodnooslobodilačkom pokretu (NOP). Februara 1942. otišla je u partizane; određena je za ljekarku u Četvrtom krajiškom partizanskom odredu. Rukovodila je partizanskom bolnicom u selu Jošavki Gornjoj, kod Čelinca, gdje se nalazio i Štab odreda. Početkom marta, jedan od ranjenika u ovoj bolnici bio je i doktor Mladen Stojanović, o kome je lično vodila brigu. Početkom aprila, u ovom odredu je bio izvršen četnički puč, nakon koga su pobijeni svi ranjenici u bolnici, a Danica zarobljena.
Februara 1943. pobjegla je iz zarobljeništva, a potom je bila referent saniteta u Petoj krajiškoj kozaračkoj brigadi. Kasnije je bila upravnica bolnice u 11. krajiškoj i 53. srednjobosanskoj dviziji. U članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) primljena je 1943.
Umrla je 3. novembra 1956. u Beogradu.
Nositeljica je Partizanske spomenice 1941. i drugih odlikovanja Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, među kojima i Orden bratstva i jedinstva prvog reda i Orden partizanske zvijezde drugog reda.
U znak sjećanja na nju, od 2016. godine, jedna ulica u banjalučkom naselju Česma nosi naziv – Ulica dr Danice Perović.
Oliver Turvey
Oliver Jonathan Turvey (Penrith, 1. april 1987) je britanski vozač.
NGC 6193
NGC 6193 (također poznat kao ESO 226-SC20) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Oltar. Prvo otkriće je napravio James Dunlop 14. maja 1826. godine.
Ferdinand (mjesec)
Ferdinand (ili ranije S/2001 U 2) je prirodni mjesec planete Uran.
S/2001 U 2 je otkriven od strane Mathew Holmana (Matju Holman), Bretta Gladman (Bret Gledmen) i njihovih kolega u 2001 godini. Tada je i dobio privremeno ime S/2001 U 2 da bi ga poslije imenovali prema liku sina Napuljskog kralja iz djela Williama Shakespeara Oluja (Bura). Malo toga je poznato o ovom mjesecu.
NGC 1767
NGC 1767 (također poznat kao ESO 56-SC31) je otvoreno zvjezdano jato i emisijska maglina i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 1835. godine.
Ja mnogo bolje letim sam
Ja mnogo bolje letim sam je drugi studijski album grupe Bombaj štampa iz 1990. godine u izdanju diskografske kuće Diskoton. Album je sniman u junu i julu 1990. u studiju "MPC" u Sarajevu. Autori svih pjesama na albumu su Đuro i Nedim Babović, osim pjesme "Ćerka jedinica" koja je obrada grupe Elvis J. Kurtović & His Meteors. Kao gosti na albumu pojavljuju su članovi grupe Psihomodo pop, Vlatko Čavar "Brada" u pjesmi "Kad moj Nedo i njegov Brada sviraju blues" i Davor Gobac u pjesmi "Šarene ulice".
Gradine kod Trebinja
Gradine u Trebinju su ostaci i svjedočanstvo života iz ilirskog perioda na prostoru općine Trebinje, Bosna i Hercegovina. U I. mileniju prije naše ere i u antičko doba na ovom području je živjelo ilirsko pleme Plereja. Jedan dio gradina proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
Gradine
Gradina Brijeg u Mostaćima, nalazi se sjeverozapadno od zadnjih kuća u gradskog naselja Mostaći. Na sredini brda je veliki tumul od nasutog kamenja (bastion), dug 30, a širok oko 20 m.
Gradina Varina gruda u Dživaru, nalazi se na brijegu u Dživarskom polju, južno od Trebinja, na udaljenosti od oko 4 km. Gradina je eliptične osnove, veličine 70 x 50 m. Zapadna polovina je viša od istočne. Skoro u sredini brda, na najisturenijem mjestu, nalazi se najviša kota na kojoj se nalazi gomila kamenja za koje se predpostavlja da je tumul, a možda i ostaci nekog antičkog svetilišta. Oko uništene gomile pronađeno je i ulomaka keramike željeznog doba i nešto ostataka antičke cigle i keramike. Na zapadnoj nižoj polovini brda su temeljni ostaci crkve, koja se u narodu pripisuje sv. Varvari, pa po njoj brijeg nosi ime.
Gradina Kličanj u Krajkovićima zajedno sa ostacima crkve, nekropole sa osamdeset stećaka i pokretnim nasljeđem (koje se nalazi u muzeju Hercegovine u Trebinju), nalazi se u neposrednoj blizini sela Krajkovići, 20 km jugozapadno od Trebinja. Arheološkim iskopavanjima pronađeno je malo fragmenata keramike, kućnog lijepa i kulturni sloj debljine 20 cm iz bronzanog ili željeznog doba. Većina fragmenata na ovom lokalitetu pripada dobro pečenim velikim posudama grube fakture svjetlocrvene boje i lošije izrade.
Dikalcij-fosfat
Dikalcij-fosfat je kalcij-fosfat  sa formulom  CaHPO4. Prefiks "di"  u općem imenu potiče zbog  formacije   aniona HPO42– koji je uključen u otklanjanje dva protona  fosforne kiseline, H3PO4. Također je poznat i kao dibazni kalcij-fosfat  ili  kalcij-monovodik fosfat. Javlja se u tri kristalna oblika: dihidratni, CaHPO4•2H2O ('DPCD'), mineralni hemihidratni, CaHPO4•0.5H2O  i  bezvodni  CaHPO4, ('DCPA'),  mineral monetit. Ispod pH 4,8, dihidratni  i bezvodni oblik  dikalcij-fosfata su najstabilniji (nerastvorljivi) od  svih kalcij-fosfata. Dikalcij-fosfat se koristi kao dodatak hrani, kao i u nekim pastama za zube kao agens za poliranje i  biomaterija. U dihidratnom obliku (brušit) mogu  se naći i u nekim bubrežnim i zubnim  kamenacima.
Dobijanje
Dibazni kalcij-fosfat se proizvodi putem reakcije kalcij-hlorida i fosforne kiseline:
Umjesto kalcij-hlorida i natrij-hidrohsida, upotrebljava se  također i  alcij-hidroksid. Neutralizacija fosforne kiseline kalcij hidroksidom, pri pH 3-4, na sobnoj temperaturi,  taloži  dihidrat. Na 60 °C, bezvodni oblik  se taloži: Industrijsko dobijanje dihidrata uključuje reakciju fosforne kiseline (H3PO4) sa cisternama Ca(OH)2,  ispod 40 °C. Da bi se e spriječila degradacija kojom se mogu formirati hidroksiapatit, natrij-pirofosfat ili trimagnezij-fosfat oktahidrat dodaju se, naprimjer, dibazni kalcij-fosfat dihidrat, koji  se koristi kao polirajući agens u pastama za zube.
Bezvodni CaHPO4 je međuproizvod u dobijanju halofosfatnih fosfora, koji se upotrebljavaju u   fluorescentnim lampama. U kontinuiranom procesu, CaCl2 reagira sa (NH4)2HPO4  i nastaje dehidrat CaHPO4•2H2O. Cisterne sa dihidratom se zatim zagrijavaju na oko 65-70 °C da se formira bezvodni CaHPO4 kao kristalni talog u željenoj formi (obično  u obliku dijamantnih  kristala, 7-9 μm), koja je pogodna za daljnju obradu.
Dibazni kalcij-fosfat dihidrat i je u obliku"brušit" minerala – kalcij-fosfatnih cemenata (CPC) koji imaju medicinsku primjenu. Primjer ukupne reakcije u formiranju "β-TCP/MCPM" (β-trikalcij-fosfat/monokalcij-fosfat) kalcij-fosfatnog cementa je:
Upotreba
Dibazni kalcij-fosfat se uglavnom koristi kao prehrambeni aditiv u pripremljene žitarica za doručak, tretiranje pasa, obogaćivanje brašna i  proizvodnji rezanaca. U proizvodnji nekih farmaceutskih pripravaka također se koristi kao agens tabletiranja, uključujući i neke proizvode koji eliminiraju  miris tijela. Dibazni kalcij-fosfat se također nalazi u nekim dijetetskim suplementima kalcija (npr. Bonexcin). Koristi se i u  hrani za živinu. Također se koristi u nekim pastama za zube kao kontrolni agens zubnog kamnca.
Hotel "Evropa"
desno|mini|250px|Hotel Evropa danas desno|mini|250px|Hotel Evropa prije obnove Hotel "Evropa" − koji od 2008. posluje pod nazivom Hotel Europe (u vlasništvu Rasima Bajrovića) − prvi je moderni hotel sagrađen u Sarajevu. Sagradio ga je 1882. godine Gligorije Jeftanović, “zenđil Sarajlija” kako ga tim povodom naziva zvanični list. Njegovim imenom prozvana je i ulica u kojoj je sagrađen hotel. Hotel je projektovao Karlo Paržik, a svečano je otvoren 12. decembra 1882.
Obnova
Hotel je privatizovan 2006. godine od strane firme ASTREA iz Sarajeva koja je vlasnik obližnjeg hotela Astra.
Obnova hotela je počela 2007. godine. Projekat rekonstrukcije je uradio sarajevski arhitekta Sead Gološ. Boju fasade su izabrali građani Sarajeva glasanjem koje je bilo omogućeno na pultu ispred hotela.
Hotel je nakon obnove otvoren 12. decembra 2008. u 14 sati na svoj 126. rođendan.
Hotel nudi 125 luksuznih soba, 10 apartmana - 4 prezidentska - 4 kongresne dvorane  i  wellness centar za fitnes, plivanje, solarij, saune i turski hamam, masaže i beauty kozmetiku.
Respiratorni sistem
mini|desno|300px|Šema raspiratornog sistema čovjeka Respiratorni sistem kod ljudi i drugih sisara je biološki sistem koji se sastoji od specifičnih organa i struktura koje se koriste za izmjenu plinova kod životinja i biljaka. Anatomija i fiziologija zbog kojih se to događa uveliko varira u zavisnosti od veličine organizma, sredine u kojoj živi i njegove evolucijske historije. Kod kopnenih životinja respiratorna površina je internalizirana kao obloge pluća. Razmjena plinova u plućima se dešava u milionima malih vazdušnih vrećica; kod sisara i gmizavaca oni se zovu alveole, a kod ptica su poznati kao atrijumi. Ove mikroskopske zračne vrećice imaju vrlo bogatu opskrbu krvlju, dovodeći zrak u bliski kontakt s krvlju. Ove vazdušne kese komuniciraju sa vanjskim okruženjem putem sistema disajnih puteva, ili šupljih cevi, od kojih je najveća dušnik, koji se u sredini grudnog koša grana u dva glavna bronhija. Oni ulaze u pluća gdje se granaju u progresivno uže sekundarne i tercijarne bronhije, a koje se zatim granaju u brojne manje cijevi, bronhiole. Kod ptica bronhiole se nazivaju parabronhi. Bronhiole ili parabronhije se uglavnom otvaraju u mikroskopske alveole kod sisara i atrijuma kod ptica. Zrak se mora pumpati iz okoline u alveole ili atrijum procesom disanja koji uključuje mišiće disanja. Kod većine riba i niza drugih vodenih životinja (i kičmenjaka i beskičmenjaka) respiratorni sistem se sastoji od škrga, koje su djelomično ili potpuno vanjski organi, okupani u vodenoj sredini. Ova voda teče preko škrga raznim aktivnim ili pasivnim sredstvima. Razmjena plinova se odvija u škrgama koje se sastoje od tankih ili vrlo ravnih vlakana i lamela koje izlažu vodi vrlo veliku površinu visoko vaskulariziranog tkiva. Druge životinje, kao što su insekti, imaju respiratorni sistem vrlo jednostavnih anatomskih karakteristika, a kod vodozemaca čak i koža igra vitalnu ulogu u razmjeni plinova. Biljke također imaju respiratorni sistem, ali usmjerenost izmjene plinova može biti suprotna od one kod životinja. Respiratorni sistem biljaka uključuje anatomske karakteristike kao što su stomati, koji se nalaze u različitim dijelovima biljke.
Anatomija
[[File:illu quiz lung05.jpg|thumb|180px|Slika 2. Slika 2. Donji respiratorni trakt, ili "Respiratorno drvo"1. Dušnik
3. Lobarni bronhus
5. Bronhiole
6. Alveolarni kanal
7. Alveola]]
Kod ljudi i drugih sisara, anatomija tipičnog respiratornog sistema je respiratorni trakt. Trakt je podijeljen na gornji i donji respiratorni trakt. Gornji trakt obuhvata nos, nosna šupljina, sinusi, ždrijelo i dio grkljana iznad glasnih nabora. Donji trakt (slika 2.) obuhvata donji dio grkljana, dušnik, bronhije, bronhiole i alveole.
Grananje disajnih puteva donjeg trakta često se opisuju kao respiratorno ili traheobronhijalno drvo (slika 2).
Intervali između uzastopnih tačaka grana duž različitih grana "drveta" često se nazivaju "generacijama" koje kod odraslog čovjeka ima oko 23. Ranije generacije (otprilike generacije 0-16), koje se sastoje od dušnika i bronhije, kao i veće bronhiole koje jednostavno djeluju kao zračni kanali, dovodeći zrak do respiratornih bronhiola, alveolarnih kanala i alveola(otprilike generacije 17-23), gdje se odvija razmjena plinova. Bronhiole se definišu kao mali disajni putevi kojima nedostaje hrskavična potpora.
Prvi bronhiji koji se granaju iz dušnika su desni i lijevi glavni bronhi. Drugo, samo u prečniku do dušnika (1,8 cm), ovi bronhi (1-1,4 cm u prečniku) ulaze u pluća na svakom hilumu, gdje se granaju u uže sekundarne bronhije poznate kao lobarni bronhi, a oni se granaju u uže tercijarne bronhiji poznatije kao segmentni bronhi. Dalje podjele segmentnih bronhija (1 do 6 mm u prečniku) su poznate kao segmentni bronhiji 4. reda, 5. reda i 6. reda, ili grupisane zajedno kao subsegmentni bronhi.
U poređenju sa 23 broja (u prosjeku) grana respiratornog stabla kod odraslog čovjeka, miš ima samo oko 13 takvih grananja.
Alveole su slijepi terminali "drveta", što znači da svaki zrak koji uđe u njih mora izaći istim putem. Sistem kao što je ovaj stvara mrtvi prostor, zapreminu vazduha (oko 150 ml kod odraslog čoveka) koji ispunjava disajne puteve nakon izdisaja i udiše se nazad u alveole pre nego što vazduh iz okoline dođe do njih. Na kraju udisaja disajni putevi su ispunjeni vazduhom iz okoline, koji se izdiše bez kontakta sa izmjenjivačem gasa.
Strujanjem kroz nosne šupljine, zrak se u sluznici pročišćava od prašine, te se vlaži i zagrijava do uobičajene tjelesne temperature. Pročišćavanje se vrši u svim gornjim dijelovima respiratornog sistema sve do pluća. Pročišćeni zrak odlazi u ždrijelo prema grkljanu. Na početku grkljana nalazi se grkljanski poklopčić (epiglotis). On kao poklopac na raskrsnici otvara put prema dušniku dok dišemo, a zatvara ga kad prolazi zalogaj.
Međunarodna košarkaška federacija
Međunarodna košarkaška federacija (FIBA) organizacija je koja upravlja i regulira košarkaškim takmičenjima širom svijeta. Najčešće se koristi skraćenica FIBA, koja dolazi od francuskog naziva Fédération Internationale de Basketball.
FIBA je osnovana u Ženevi 18. juna 1932. pod nazivom Fédération Internationale de Basketball Amateur, a među osnivačima su bili osam nacionalnih košarkaških saveza sljedećih država: Argentina, Čehoslovačka, Grčka, Italija, Latvija, Portugal, Rumunija i Švicarska. Za vrijeme Olimpijskih igara 1936. u Berlinu FIBA je imenovala Jamesa Naismitha, oca košarke, počasnim predsjednikom.
FIBA redovno od 1950. organizira svjetska prvenstva, tada samo u muškoj konkurenciji da bi od 1953. organizirala i svjetska prvenstva za žene. Najčešće su održavana svake četiri godine u parnim neprestupnim godinama, ali su od 2019. prebačena u neparne.
Godine 1989. ukinuto je pravilo o amaterizmu, te je time otvorena mogućnost da na svjetskim prvenstvima i Olimpijskim igrama nastupaju i košarkaši iz profesionalne NBA lige, koji dotad nisu smjeli nastupati. FIBA je tada izbacila riječ amaterska iz punog naziva, ali je akronim zadržala i dalje. Iste godine podijeljena je na pet zona: FIBA Afrika, FIBA Amerika, FIBA Azija, FIBA Evropa i FIBA Okeanija. Danas FIBA okuplja 213 nacionalnih košarkaških saveza.
Prvi predsjednik FIBA-e bio je Švicarac Leon Bouffard, dok je prvi generalni sekretar bio Britanac Renato William Jones.
4. august
4. august / kolovoz (4. 8) jest 216. dan godine po gregorijanskom kalendaru (217. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 149 dana.
NGC 969
NGC 969 (također poznat kao MCG 5-7-8, PGC 9781 i UGC 2039) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 207 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Trokut. Najveći prečnik je 1,70 (102 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (60 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 22. novembra 1827. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4781
NGC 4781 (također poznat kao IRAS 12517-1015, MCG -2-33-49 i PGC 43902) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 58 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 3,40 (57 hiljada sg) a najmanji 1,4 uglovnih minuta (24 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 25. marta 1786. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
3G
3G je skupno ime za treću generaciju mobilne telefonije.
3G omogućava brzine do oko 14 Mbps. Ovo omogućava prijenos ne samo teksta i zvuka nego i pokretnih slika, televizije i ostalih avanciranih usluga. Sam standard 3G sadrži više podstandarda kao UMTS (evropski i japanski 3G), TD-SCDMA (kineski 3G) i CDMA2000 (američki 3G). Preovladavajući standard je UMTS čiji su najveći propenenti Ericsson i Nokia.
Historija
mini|3G odašiljač Parlament Evropske Unije i Vijeće ministara EU su krajem 1998. odlučili da sve zemlje članice EU moraju omugućiti uvođenje treće generacije mobilne telefonije u svojim zemljama najkasnije do 1. januara 2002. godine. Ovo je dovelo do stvaranja jedinstvenog tržišta unutar Evrope i brzo uvođenje 3G standarda u većini evropskih zemalja.
Bosna i Hercegovina kasni za evropskim zemljama i licence za treću generaciju mobilnim operaterima su podijeljene tek u martu 2009. godine.
Andromeda (sazviježđe)
Andromeda je sazviježđe na sjevernom nebu. Ime je dobilo po Andromedi, princezi iz grčke legende o Perzeju. Ponekad je nazivaju okovanom damom ili okovanom ženom na engleskom jeziku. Latinski naziv joj je Mulier Catenata dok je na arapskom jeziku al-Mar'at al Musalsalah. Galaksija Andromeda je dobila ime po ovom sazviježđu, a nalazi se i u njegovim prividnim granicama. Najsjajnija zvijezda je Alfa Andromeda (arap. Sirah ili Faras) udaljena je od Sunca 97 sg i ima prividnu magnitudu od 2.07.
Davide Rigon
Davide Rigon (Vicenza, 26. august 1986) je italjanski vozač.
IC 1587
IC 1587 (također poznat kao ESO 474-31, MCG -4-3-15 i PGC 2852) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 781 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 1,40 (318 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (91 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 3. novembra 1898. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Javno mišljenje
Javno mišljenje je agregat sklonosti (poimanja, prosuđivanja, zaključivanja) i vjerovanja mnoštva pojedinaca koji pripadaju određenoj odrasloj populaciji. Engleski pojam javnog mišljenja (public opinion) datira iz osamnaestog vijeka i potiče iz francuskog l’opinion publique, koji je u leksiku uveo Montaigne dva vijeka ranije, 1588.
Osnovni ciljevi pri istraživanju i ispitivanju javnog mišljenja mogu se podijeliti u 4 kategorije:
Ericsson
mini|200p|Sjedište kompanije u Kisti Ericsson (puno ime: Telefonaktiebolaget L.M. Ericsson) je švedski proizvođač opreme za telekomunikacije kao i prodavač usluga u polju telekomunikacija.
Javno mišljenje
Javno mišljenje, mediji i demokratija
Američki pisac i novinar Walter Lippmann izdao je 1922. knjigu pod naslovom Javno mišljenje (Public Opinion) u kojoj je prikazao relacije medija i demokratije. Pored ostalog u knjizi su iznesene tvrdnje da nam 20. vijek donosi tehnologiju namijenjenu "stvaranju pristanka" koji su u vezi "revolucijom" u "demokratskom sudjelovanju" a onda se dolazi do stanja kada je moguća kontrola nad javnim mišljenja u svjetskim razmjerama kao i nad interesima publiciteta u tom svijetu. Inače kontrola nad javnim mišljenjem podrazumijeva i kontrolu nad ponašanjem javnosti uopće.
Ericsson
Ericsson je osnovao Lars Magnus Ericsson u 1876. godini. Sjedište firme je u štokholmskom predgrađu Kista. Danas je vodeći svjetski proizvođač opreme za telekomunikacije i kao suvlasnik firme Sony Ericsson četvrti najveći proizvođač mobilnih telefona.
Javno mišljenje
Javno mišljenje, mediji i demokratija
Edward S. Herman i Noam Chomsky su koristili frazu "stvaranje pristanka" (the manufacture of consent) koja potiče iz Lipmannove knjige i koristili su je u naslovu knjige "Stvaranje pristanka: Politička ekonomija masovnih medija" (Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media)
911 Komisija
mini|desno|200px|Znak komisije 911 Komisija (zvanično: National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States; Državna komisija o terorističkim napadima na Sjedinjene Američke Države) je komisija osnovana 2002. godine zadužena da pripremi konačanu i potpunu analizu situacije u vezi sa napada 11. septembra 2001. godine uključujući analizu spremnosti na odgovor napadima. Komisija je također imala zadatak da postavi prijedloge i savjete za zaštitu od budućih napada. Zbog velikog značaja i veličine samog zaduženja rad ove komisije mnogi smatraju veoma kontraverznim.
Komisijom za 11. septembar predsjedavao je Thomas Kean, bivši guverner New Jerseya od 1982. do 1990. godine, a uključivala je pet demokrata i pet republikanaca. Zakon o osnivanju komisije potpisao je predsjednik George W. Bush. mini| Članovi Komisije 9/11 mini| 9/11 Predsjednik Komisije [[Thomas Kean]] mini| Naslovnica konačnog [[9/11 Izvještaj Komisije|izvještaja Komisije o 9/11, izdanog 22. jula 2004.]]
Wayles Browne
Wayles Browne, rođen 1941. u Washington, DC, je američki lingvist, slavist, prevodilac i izdavač slavističkih časopisa u nekoliko zemalja. Browne je profesor lingvistike na Univerzitetu Cornell s težištem na slavenskoj i općoj lingvistici, posebice proučavanju i analizi srpskohrvatskog jezika, gdje je jedan od vodećih zapadnih stručnjaka.
Parabola (matematika)
mini|Parabola Parabola je vrsta konusnog presjeka, kriva drugog stepena. Parabola je skup takvih tačaka u ravni, koje su jednako udaljene od prave (tzv. direktrisa) od date tačke, koja leži na toj pravoj (tzv. fokus).
Osobine
Parabola je osno simetrična. Osa simetrije prolazi fokusom parabole i okomita je na direktrisu. Rotacijom parabole oko njene ose simetrije nastaje paraboloid. Za parabolu kažemo da je u normalnom položaju, kada je njena osa paralelna s osom x ili y. Parabola se može definisati kao konusni presjek s nagibom koji je jednak jedan. Iz tog proizilazi, da su sve parabole slične. Parabolu možemo shvatiti kao granicu niza elipse, u kojoj je jednan od fokusa stacionaran, a drugi se postepeno udaljava do beskonačnosti.
Matematički zapisi
Implicitni zapis Skup svih tačaka X u ravni, koje imaju istu udaljenost od fokusa F i od direktrise d, koja ne prolazi fokusom F.
Descartesov koordinatni sistem
Standardni opis parabole:
desno|Parabola u descartesovom koordinatnom sistemu V[m, n] – vrh parabole sa koordinatama m, n
F – fokus parabole
d – direktrisa
o – osa parabole
|DF| = p – veličina parametra, p > 0 \,\!
X[x, y] – proizvoljna tačka koja pripada paraboli
Kanonski oblik jednačine
Kanonski (normalni) oblik jednačine parabole u normalnom položaju (osa parabole je paralelna sa osom x te za vrh parabole V=[x_0,y_0]) vrijedi Za p>0 parabola je otvorena desno a za p<0 parabola je otvorena lijevo. Za dobija se parabola s vrhom u koordinatnom početku. Fokus tako zadane parabole ima koordinate a direktrisa je opisana jednačinom Kanonski oblik jednačine parabole s osom u osi y i vrhom u koordinatnom početku se može zapisati kao Za p>0 parabola je otvorena prema gore a za p<0 otvorena je prema dole.
Jednačina konusnog presjeka
Ako u jednačini konusnog presjeka uvrstimo i, dobijemo parabolu u normalnom položaju (osa parabole je paralelna s osom x), koja ima disektrisu fokus ima koordinate a koordinate vrha su Parametar ima vrijednost Slično u slučaju i  dobijamo parabolu u normalnom položaju (osa parabole je paralelna s osom y). Za direktrisu, fokus, vrh i parametar dobijamo Parabolu iz općeg do normalnog položaja se može prevesti rotacijom koordinatnog sistema o ugao \alpha datim izrazom
Amar Selimović
Amar Selimović (rođen 15. januara 1982. godine u Tuzli) je bosanskohercegovački glumac. Trenutno živi i radi u Sarajevu. U dosadašnjoj karijeri radio je na predstavama: "Krokodil Lacoste" po tekstu Zlatka Topčića u režiji Sulejmana Kupusovića, "Pobuna u Narodnom pozorištu" u režiji Harisa Pašovića, Dea Loher "Adam Geist" u režiji Dine Mustafića, H. Müller "Filoktet", W. Shakespeare "Hamlet" u režiji H. Pašovića, grupa autora "Faust", u režiji H.Pašovića, N.Williams "Klasni neprijatelj" u režiji H.Pašovića, M.Frayn "Kopenhagen" u režiji Nermina Hamzagića, H.Ibsen "Nora" u režiji H.Pašovića. Dobitnik je nagrade "Rejhan Demirdžić" za najboljeg mladog glumca, MESS 2005. U filmu Sevdah za Karima (2010), je glumio Karima.
Parabola (matematika)
Karakteristike parabole u odnosu na njen položaj
desno|Parabola u Descartesovom koordinatnom sistemu usmjerena ka pozitivnom djelu ose x Osa parabole o je paralelna s osoom x imajući maximum(tačka V) na osi x.
desno|Parabola u Descartesovom koordinatnom sistemu usmjerena ka negativnom dijelu ose x desno|Parabola u Descartesovom koordinatnom sistemu usmjerena ka pozitivnom djelu y desnoParabola u Descartesovom koordinatnom sistemu usmjerena ka pozitivnom djelu y
Uzajamni odnos parabole i prave
Riješimo sistem jednačina parabole i prave. Ukoliko dobijemo linearnu jednačinu, koja ima rješenja - prava siječe parabolu u jednoj tački. Ukoliko linearna jednačina nema rješenja - prava i parabola se mimoilaze. Ukoliko dobijemo kvadratnu jednačinu i diskriminanta D je:
Polarni koordinatni sistem
Parabola s fokusom u početku koordinatnog sistema i s vrhom na negativnoj poluosi x zapisuje se pomoću jednačine: gdje p>0 je parameter parabole.
Polarnom jednačinom je moguće dokazati, da parabola nastane kružnom inverzijom karadiode.
Parabola u realnom svijetu
Trajektorije tijela koja se kreću u homogenom gravitacijskom polju su parabole. Po paraboli se također kreću tijela u centralnim gravitacijskim poljima, ako je njihova brzina tačno jednaka drugoj kosmičkoj brzini a smjer im se poklapa sa smjerom tog polja. Npr. put, po kojem se kreću neke kometi, su veoma slične paraboli.
NGC 4019
NGC 4019 (također poznat kao IC 755, IRAS 11585+1423, MCG 2-31-14, PGC 37912 i UGC 7001) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 70 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Najveći prečnik je 2,40 (49 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (6 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 23. aprila 1832. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Funafuti
Najistaknutija zgrada na atolu je Crkva Tuvalu.
Ostala značajna mjesta su ostaci američkog aviona koji se srušio na Funafuti u Drugom svjetskom ratu, kada je pista korištena od strane avijacije SAD u odbrani Gilbert-ovih ostrva i Marshall-ovih ostrva. Sjedinjene Američke Države su polagale pravo na Funafuti, prema "Guano Islands Act" od 1800-tih sve do ugovora o prijateljstvu zaključenom 1979., koji je stupio na snagu 1983.
Marijin dvor (zgrada)
mini|desno|250px|Zgrada Marijin dvora, južni dio, prema Titovoj ulici - desno Marijin dvor, ili Marindvor, je zgrada u istoimenom naselju, općina Centar u Sarajevu, Bosna i Hercegovina. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 20. do 27. novembra 2007. godine, donijela je odluku da se proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo i Tina Wik.
Lokacija
Područje Sarajeva, gdje je kasnije sagrađena palača Marijin dvora, za vrijeme osmanskog perioda se nazivalo Gornja Hiseta, a bilo je poznato i pod nazivom Carina.
Historija
Zgrada Marijin dvora (Marienhof) je najznačajniji primjer palače u Sarajevu i građena je etapno od 1885. do 1899. godine. Projektant, kao i neposredni izvođači su nepoznati, jer nisu sačuvani pismeni niti drugi tragovi. Ova zgrada je građena kao stambeno-poslovna dvokatnica u formi zatvorenog bloka i bila je tada najveći stambeni objekat u Sarajevu.
Nekretnine gdje se nalazi palata Marijin dvor, 1891. godine kupio je industrijalac August Braun, proizvođač građevinskog materijala, odnosno proizvoda od opeke.
Pretpostavalja se da je ova građena kao ogledna zgrada, musterhaus. Izvedba objekta na Marijin dvoru predstavlja opredmećenje mogućnosti materijala jedne industrijske grane, pa se nameće zaključak da je marketinški momenat bio vrlo bitan za način gradnje i dimenzije objekta. Nije postojala stvarna potreba za gradnjom jednog objekta tih dimenzija u Sarajevu krajem XIX vijeka. Iz tog razloga, sve do zvanične aneksije Bosne i Hercegovine (1908.) od strane Austro-ugarske, nisu se masovno gradile velike stambene palače. Sve palače u Sarajevu, sa izuzetkom upravo Marijin dvora, građene su tek u doba procvata secesije na području grada. Nakon aneksije, donesen je akt o oslobađanju od poreza na gradnju, na period od 20 godina, što je dovelo do intenziviranja izgradnje stambenih objekata. Braun je 1912. godine palaču darovao svojoj supruzi Mariji Braun. Od 1932. godine, zgrada je u vlasništvu nasljednika porodice Braun, a od 1963. godine, vodi se kao društvena svojina.
Do II svjetskog rata, bila je i sjedište policijske stanice (takozvana „karaula“), osnovne škole i stručne ženske škole. Danas se ovi sadržaji ne nalaze unutar kompleksa zgrade.
Opis
Dimenzije ove zgrade su potpuno odskakale od dotadašnje neimarske prakse u Sarajevu. Tlocrtno gledano, Marijin dvor (Marienhof) je zatvoreni trapez dimenzija 86,00x67,50x72,50x65,00 metara, usmjeren na četiri ulice (Maršala Tita, Kralja Tvrtka, Augusta Brauna i Doline) sa kojih je omogućen pješački prilaz. Spratnost iznosi P+2 i P+3.
Na katovima su smještene stambene jedinice, mada su neke tokom vremena pretvorene u poslovne prostore. Na katovima je 195 soba i polusoba i 78 kuhinja, koliko ukupno ima i stambenih jedinica različite strukture.
Unutrašnje dvorište, zatvoreno ovim četverostranim blokom je površine od 2332,00 m², i predstavlja najveće unutrašnje dvorište izgrađeno na području grada Sarajeva. Na ovo dvorište, usmjereno je 10 stepeništa sa palate. Sa pasaža iz Titove ulice jedino je omogućen kolski prilaz u dvorište.
Fasada rađena je u stilu historicizma (neorenesanse) i klasicizma.
NGC 3259
NGC 3259 (također poznat kao IRAS 10291+6517, MCG 11-13-27, PGC 31145 i UGC 5717) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 78 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 1,70 (38 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (20 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. aprila 1791. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Čaušević
Prezime Čaušević u Bosni i Hercegovini je treće prezime po brojnosti. Najbrojniji su Hodžići, Hadžići, pa onda Čauševići. Čauševići dolaze iz raznih loza širom Bosne i Hercegovine. Pola populacije Pljevlja nosi prezime Čaušević. Džamija u Pljevljama nudi dosta informacija o prezimenu Čaušević.
NGC 7711
NGC 7711 (također poznat kao MCG 2-60-4, PGC 71836 i UGC 12691) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 187 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 2,60 (141 hiljada sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (71 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 14. oktobra 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Riad Bajić
Riad Bajić (Sarajevo, 6. maj 1994.) je bosanskohercegovački profesionalni nogometaš koji nastupa za Udinese Calcio i nogometnu reprezentaciju Bosne i Hercegovine.
Karijera
Prve nogometne korake je napravio u omladinskom timu Željezničara. 2013. godine potpisuje za prvi tim. Debitovao je 16. jula iste godine protiv Viktorie Plzeň u okvoru kvalifikacija za Ligu prvaka. Prvi gol postiže 19. oktobra 2013. godine na utakmici protiv Mladosti iz Velike Obarske. U sezoni 2014-15. je bio najbolji strijelac Premijer lige Bosne i Hercegovine.
8. augusta 2015. godine potpisuje za Konyaspor. Visina transfera je iznosila 500.000 hiljada eura. Za turski klub je debitovao 15. augusta, a prvi gol postiže 17. oktobra. U sezoni 2016-17. je bio najbolji strijelac kluba sa 17 golova. Iste sezone sa Konyasporom osvaja turski kup. 1. augusta 2017. godine za 5 miliona eura postaje član italijanskog Udinesea.
Reprezentativna karijera
Riad Bajić je nastupao za reprezentaciju Bosne i Hercegovine u nekoliko uzrasta U-19 i U-21. Za seniorsku reprezentaciju Bosne i Hercegovine je debitovao 25. marta 2017. godine protiv Gibraltara.
Freetown
Freetown je glavni i najveći grad Sijera Leone, države u zapadnoj Africi. On je i glavna luka na Atlantskom okeanu, smješten u zapadnom području zemlje, sa 1.070.200. stanovnika. Grad je ekonomski, finansijski i kulturni centar Sijera Leone-a. Mnoge najveće kompanije u državi imaju svoja sjedišta u Freetown-u, kao i većina međunarodnih kompanija.
Gradska ekonomija je velikim dijelom okrenuta prema njegovoj kvalitetnoj prirodnoj luci, koja je najveća prirodna luka kontinentalne Afrike. Pristanište "Queen Elizabeth II" je sposobno da primi prekookeanske brodove i da u većoj mjeri servisira izvoz iz Sijera Leone-a.
U Freetown-u se nalaze dva najveća državna univerziteta, jedan je "Fourah Bay College", najstariji univerzitet u zapadnoj Africi, osnovan 1827. Ovaj univerzitet ne samo da je igrao ključnu ulogu u kolonijalnoj historiji Sijera Leone-a nego je imao i ključnu ulogu i u ostalim državama zapadne Afrike, u kojima se govori engleski jezik.
Freetown je sjedište desetina novina koje izlaze u Sijera Leone-u, i državne televizije i radio stanica. Emiter "Sierra Leone Broadcasting Services (SLBS)" je prvenstveno smješten u Freetown-u, iako on ima i regionalna sjedišta u ostalim važnim gradovima u zemlji, kao što su: Bo, Kenema, Koidu Town and Makeni.
Međunarodni aerodrom Lungi je međunarodni aerodrom, koja opslužuje Freetown i ostatak Sijera Leone-a. Smješten je u gradu Lungi, distrikt Port Loko District, preko rijeke, naspram Freetown-a. To je glavni aerodorom za domaći i međunarodni saobraćaj, iz zemlje i prema Sijera Leone.
Norveški jezik
mini Norveški jezik (norveški: norsk) je skandinavski, germanski jezik indoevropskog porijekla koji se pretežno govori u Norveškoj. Jezik govori oko 4,5 miliona ljudi u Norveškoj i oko milion ljudi van Norveške. Norveški jezik postoji u dvije službene pisane varijante: književni jezik (norveški: bokmål) i novonorveški (norveški: nynorsk). Osobe koje govore švedski i norveški obično razumiju jedni druge bez većih problema. Ovo važi u malo manjoj mjeri i za osobe koje govore danski i norveški. Pisana književna varijanta norveškog gotovo je identična pisanom danskom.
Historija
Norveški jezik vuče svoje porijeklo iz sjevernogermanskog jezika (također poznat i pod imenima skandinavski i nordijski) koji se govorio na prostoru Skandinavskog poluostrva u prvih hiljadu godina nove ere. Skandinavski jezik se danas može vidjeti u formi runa na prostoru čitave Skandinavije. Ovaj jezik je se vremenom podjelio na dvije podgrupe zapadnonordijski (norveški: norrønt) i istočnonordijski. Iz zapadnonordijskog su se s vremenom razvili norveški, islandski i farski, dok su se iz istočnonordijskog razvili švedski i danski.
Dolaskom kršćanstva u Skandinaviju u 10. vijeku rune se prestaju koristiti i u upotrebu dolazi latinica. Ime koje se koristi za jezik koji se u ovo vrijeme govori i piše na području Norveške je staro norveški (norveški: Gammelnorsk). Ovaj jezik je potpuno identičan sa jezikom koji se u isto vrijeme govori i piše na području Farskih ostrva i Islanda.
Preuzimanjem Norveške od strane Švedske u 1814. godini počinje diskusija o pisanoj varijanti norveškog jezika koja bih se razlikovala od danskog. Ova diskusija je izazvala podjelu javnosti na dva djela. Jedan dio je želio da se novi pisani norveški bazira na dijalektima koji nisu bili pod uticajem danskog jezika. Najglasniji zagovaralac ove ideje je bio norveški prosvetitelj Ivar Aasen. Ova varijanta pisanog norveškog je u 1929. godini zvanično dobila ime novo norveški. Drugi dio javnosti podržavao je ideju da se u danski pisani jezik koji se koristio u Norveškoj postepeno uvode norveške riječi i izbacuju danske. Ovaj dio javnosti je bio predvođen prosvetiteljom Knud Knudsenom. Ova varijanta norveškog jezika se prvobitno nazivala državni norveški (norveški: riksmål) da bih u 1929. godini dobila svoje zvanično ime književno norveški.
U 20. vijeku Norveška država pokušava da ujedini novo norveški i književno norveški u jednu varijantu pisanog norveškog pod imenom zajedničko norveški (norveški: samnorsk). Velike reforme jezika bivaju provedene u 1917., 1938. i 1959. godini. Zajedničko norveški nailazi na otpor u velikom djelu javnosti i država odustaje od ovog projekta sredinom 60-ih godina. Danas su obje varijante pisanog jezika zvanične.
Od 1952. godine jezik je reguliran od strane Norsk språknemnd. U 1972. godini reguliranje jezika je preuzeo Norsk språkråd.
Klasifikacija jezika
desno|250p|mini|Na karti se može vidjeti raspostranjenost različitih germanskih jezika u Evropi u 10. vijeku. Crvena boja predstavlja oblasti u kojima se govorio zapadno nordijski. Narandžasta boja predstavlja oblasti u kojima se govorio istočno nordijski dok zelena i ljubičasta boja predstavljaju ostale germanske jezike.
Norveški jezik je dio grupe jezika poznatih pod imenom Indo-evropski jezici. Indo-evropski jezik se s' vremenom razvio u različite grupe jezika migracijom stanovništva koje je prvobitno govorilo ovaj jezik. Germani su početkom nove ere govorili proto-germanski jezik koji se sa vremenom podjelio u tri grupe; zapadno-, istočno- i sjeverno germanski. Sjeverno germanska grupa se kasnije razgranava u norveški, danski, švedski, islandski i farski jezik.