cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Protoplazma
thumb|desno|200px|Biljne ćelije imaju [[ćelijski zid|ćelijske zidove ispod kojih je ćelijska membrana, pa sloj citoplazme sa jedrom (tamnije boje) i ostalim organelama. Velikom vakuolom (u sredini), citoplazma je sasvim stisnuta uz ćelijski zid.]] Protoplazma (grč. πρώτοσ - protos = prvi + πλάσμα - plasma =  formirana tvar) je živi sadržaj ćelija, koji je okružen plazma membranom. To je opći zajednički pojam za citoplazmu i membranu. Protoplazma se sastoji od mješavine malih molekula kao što su ioni, aminokiseline, monosaharida, vode i makromolekula, kao što su nukleinske kiseline, proteini, lipidi i polisaharidi.
Kod eukariota, protoplazma koja okružuje ćelijsko jedro je poznata kao citoplazma, a unutar jedra je nukleoplazma. Kod prokariota materijal unutar plazma membrane je bakterijska citoplazma, dok se kod Gram-negativnih bakterija područje van plazma membrane, ali unutar vanjske membrane naziva periplazma.
Riječ "protoplazma" je prvi put upotrijebio (Hugo von Mohl) 1846. godine u namjeri da opiše "tešku, ljigavu, zrnastu, polufluidnu" – supstancu unutar biljne ćelije, za razlikovanje one iz ćelijskog zida, ćelijskog nukleusa i sadržaja vakuola. Thomas Huxley je kasnije označava kao "fizička osnova života" i smatra da je sopstvenost života rezultat distribucije molekula unutar ove supstance. Njegov sastav, međutim, bio je nepoznat i bilo je mnogo polemika oko sastavnih tvari protoplazme, sve do trenutka kada je Huxley je napisao dugogodišnjiu raspravu o "Osnovna jedinica života: da li je to ćelija ili protoplazma?"
Do kraja 1860-ih, u raspravi su uglavnom dolazile podrške u korist protoplazme. Ćelija je bila kontejner za protoplazmu, osnovni i univerzalni materijal materije života. Glavni doprinos Huxleya je bio da se uzspostavi mišljenje o protoplazmi kao nespojivom sa vitalističkom teorijom života. Pokušaji da se istraži nastanak života stvaranjem sintetičke "protoplazme" u laboratoriji nisu bili uspješni. Ideja da je protoplazma eukariota djeljiva u onom što se označava kao "citoplazma" i strukturnom tijelu pod nazivom ćelijsko jedro odražava početna poznavanja strukture ćelija koja su prethodila razvoju elektronske mikroskopije, kada je izgledalo je da je citoplazma homogeni fluid i postojala kao podćelijski pretinac. Međutim, kako ćelije održavaju svoj oblik, nije bilo poznato. Danas se zna da je sadržaj ćelije strukturno veoma složen i sadrži više organela.
Protoplazma se javlja u dva reverzibilna oblika:
Velika nagrada Sjedinjenih Američkih Država Zapad
Pobjednici
Podebljani konstruktori su i dalje aktivini u takmičenju Formule 1
Univerzitet "Niccolò Cusano"
desno|mini|250px|Univerzitet Nikola Kuzanski Univerzitet Nikola Kuzanski (itali. Università degli Studi Niccolò Cusano), osnovan 2006., je univerzitet u Rimu, Italija. .
U 2013. godini univerzitet je imao 10.228 studenata. Rektor univerziteta je Giovanni Puoti.
IC 271
IC 271 (također poznat kao MCG -2-8-29 i PGC 11078) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 74 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 0,90 (19 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (13 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 14. decembra 1892. godine.
Aragac
Aragac (armenski Արագած) jest veliki andesitno-dacitni stratovulkan u Armeniji i najviša planina u ovoj državi (4095 m). Nalazi se u provinciji Aragacotn, oko 40 km sjeverozapadno od Erevana. Na njegovim padinama nalaze se opservatorija Bjurakan i srednjovjekovna tvrđava Amberd. Opservatorija je historijski važan objekt odgovoran za više važnih fotografskih istraživanja.
Najviši vrh Aragaca podijeljen je lednicima i datira iz pliocena do pleistocena. Međutim, parazitske kupe i fisure nalaze se na svim stranama ovog vulkana i bile su izvor velikih tokova lave koji su se spuštali nižim stranama.
Za neke od ovih tokova smatralo se da datiraju iz holocena, ali kasnije je kalij-argonsko datiranje ukazalo na to da potječu iz srednjeg ili kasnog pleistocena. Nije precizno utvrđena starost najmlađih tokova lave na nižim stranama, ali je ograničena na period između kraja kasnog pleistocena i 3000. p. n. e (Harakanijan i drugi 2003). 13-kilometarska linija kratera i piroklastičnih kupa presijeca ivicu sjevernog kratera i izvor je mlađih tokova lave i lahara; za potonje se smatralo da su karakteristični za holocenske erupcije vrha. Na zapadnim i južnim padinama ima mnogo petroglifa koji datiraju iz mezolita ili željeznog doba. lijevo|250px|mini|[[Topografija|Topografski prikaz Aragaca]]
Obližnji gradovi
U okolini Aragaca nalaze se gradovi Aštarak na jugoistoku (glavni grad Aragacotna), Aparan na sjeveroistoku, Artik na sjeverozapadu i Talin na jugozapadu.
Legenda o Prosvjetiteljevoj svjetiljci
Legenda kaže da, kad se Grgur Prosvjetitelj jednog dana molio na Aragacu, s nebesa se spustila čudesna svjetiljka koja vječno svijetli kako bi ga osvijetlila.
Armeni vjeruju da je svjetiljka i sad tamo i da samo onī čistog srca i duha mogu vidjeti vječnu svjetiljku – simbol nadâ i snovâ nacije.
mini|center|900px|Panorama Aragaca
NGC 3549
NGC 3549 (također poznat kao IRAS 11080+5339, MCG 9-18-97, PGC 33964 i UGC 6215) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 131 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 3,10 (119 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (38 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 12. aprila 1789. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vezikule vanjske bakterijske membrane
Biogeneza i kretanje
Gram-negativne bakterije imaju dvostruki skup dvoslojeva. Unutrašnji dvosloj, unutrašnja ćelijska membrana, obuhvata citoplazmu ili citosol. Oko ove unutrašnje ćelijske membrane nalazi se drugi dvosloj koji se naziva bakterijska vanjska membrana. Kompartment ili prostor između ove dvije membrane naziva se periplazma ili periplazmatski prostor. Osim toga, postoji čvrsti ćelijski zid koji se sastoji od peptidoglikanskog sloja, koji okružuje ćelijsku membranu i zauzima periplazmatski prostor. Sloj peptidoglikana pruža određenu krutost za održavanje oblika bakterijske ćelije, osim što štiti mikrobe od izazovnog okruženja. Prvi korak u biogenezi gram-negativnih bakterijskih OMV, je izbočenje vanjske membrane iznad sloja peptidoglikana. Smatra se da je akumulacija fosfolipida na vanjskoj strani vanjske membrane osnova ovog ispupčenja vanjske membrane prema van. Ovu akumulaciju fosfolipida može regulisati transportni sistem VacJ/Yrb ABC koji prenosi fosfolipide sa vanjske OM na unutrašnju stranu. Dodatno, uslovi okoline kao što je smanjenje sumpora mogu izazvati stanje prekomjerna proizvodnja fosfolipida koja uzrokuje povećano oslobađanje OMV-a. Stvarno oslobađanje vezikule iz vanjske membrane ostaje nejasno. Vjerovatno je da se strukture vezikula mogu spontano osloboditi. Alternativno, sugerirano je da nekoliko proteina "zakiva" vanjsku i ćelijsku membranu, tako da periplazmatsko izbočenje strši kao "balonski" džep napuhane periplazme izvan površine vanjske membrane. Lateralna difuzija 'kompleksa zakovica' može pomoći u otklanjanju velikih izbočina periplazme kao OMV. Izmjerena je disperzija vezikula bakterijske membrane duž površine ćelije kod živih Escherichia coli, komenzalnih bakterija uobičajenih u ljudskom crijevu. Liječenje antibioticima promijenilo je dinamiku vezikula, afinitet vezikule prema membrani i površinska svojstva ćelijskih membrana, općenito povećavajući transport vezikula duž površina bakterijskih membrana i sugerirajući da bi njihova svojstva kretanja mogla biti znak antibiotskog stresa. Unatoč ovom prvom kvantitativnom praćenju bakterijskih OMV-a visoke rezolucije, još se čeka detaljan eksperimentalni rad kako bi se razumjela biomehanika biogeneze i transporta OMV-a. OMV su također u fokusu trenutnih istraživanja egzocitoza u prokariotima putem vanjskog vanjskog prometa membranskim vezikulama za ćelijskuj signalizaciju, unutar vrsta, među vrstama i među carstvima, što je planirano da promijeni naš način razmišljanja o virulenciji mikroba, interakcij domaćin-patogen i međuodnosu među različitim vrstama u zemaljskom ekosistemu.
Čelik
desno|mini|Čelična sajla koja se koristi u rudnicima uglja.
Čelik je legura željeza i ugljika s ostalim elemenatima, te se općenito koristi u građevini i drugim granama zbog svoje visoke zatezne čvrstoće i niske cijene. Bazni metal, željezo, u mogućnosti je poprimiti dva kristalna oblika (alotropske forme), od kojih su: zapreminski centrirana kristalna rešetka (ZCK) i plošno (površinski) centrirana kristalna rešetka (PCK), zavisno o njegovoj temperaturi. To je interakcija onih alotropa s legirajućim elementima, primarno ugljikom, što daje čeliku i gvožđu čitav spektar jedinstvenih osobina. U zapreminski centriranoj kristalnoj rešetci, tu je i dodatni atom željeza u centru svake rešetke, a kod plošno centrirane rešetke postoji po jedan u centru svakog od šest površina kocke. Ugljik, drugi elementi i dodaci unutar željeza djeluju kao nosioci tvrdoće, koji sprječavaju kretanje dislokacija koje se inače pojavljuju u kristalnoj strukturi atoma željeza.
Ugljik kod tipičnih čeličnih legura može doprinijeti do 2,1% težine. Različiti iznosi legirajućih elemenata, njihovo prisustvo u čeliku bilo kao rastvorivih elemenata ili kao precipitacionih faza, usporavaju kretanje tih dislokacija koje čine željezo relativno duktilnim i slabim, te time kontroliše svoje kvalitete poput tvrdoće, duktilnosti, kao i zatezne čvrstoće rezultujućeg čelika. Čvrstoća čelika u odnosu na čisto željezo je moguća samo na račun duktilnosti željeza, čega željezo ima na pretek.
Iako je čelik bio proizvođen u plitkim pećima hiljadama godina, upotreba čelika je proširena ekstremno nakon efikasnije proizvodne metode koja je izumljena u 17. vijeku s proizvodnjom blister čelika, a zatim čeličnog liva. S pronalaskom Bessemer procesa sredinom 19. vijeka, nova era masovne proizvodnje čelika je započela. Pojavio se i Siemens-Martinov proces, a zatim Gilchrist-Thomasov proces koji je poboljšao kvalitet čelika. Sa ovim izumima, mehki čelik je zamijenio kovano željezo.
Dalje poboljšanje u procesu, poput LD postupka, u velikoj mjeri je zamijenilo ranije metode daljnjim spuštanjem cijene proizvodnje i povećanjem kvaliteta proizvoda. Danas, čelik je jedan od najčešćih materijala na svijetu, s više od 1,3 milijarde tona proizvodnje godišnje. To je glavna komponenta u zgradama, infrastrukturi, alatima, brodovima, automobilima, mašinama, aparatima i u oružju. Moderni čelik se općenito označava različitim oznakama koje definiraju organizacije za standarde.
Definicija
Sadržaj ugljika u čeliku se uglavnom kreće između 0,002% i 2,1% u odnosu na ukupni (maseni) sastav. Ove vrijednosti variraju u zavisnosti od legirajućih elemenata poput mangana, hroma, nikla, volframa, ugljika itd. U osnovi, čelik je legura željezo-ugljik koja ne prolazi eutektičku reakciju. Za razliku od toga, gvožđe prolazi eutektičku reakciju. Premali sadržaj ugljika ostavlja (čisto) željezo mehkim, duktilnim i sa slabim mehaničkim osobinama. Sadržaj ugljika veći nego što je kod čelika formira leguru, poznatu kao sirovo gvožđe, koje je krhko (nije kovljivo). Dok je željezo legirano ugljikom nazvano ugljičnim čelikom, legirani čelik je čelik s ostalim legirajućim elementima koji su namjerno dodati da modificiraju osobine čelika. Najčešći legirajući elementi su: mangan, nikl, hrom, molibden, bor, titanij, vanadij, volfram, kobalt i niobij. Dodatni elementi su također važni u čeliku: fosfor, sumpor, silicij, a postoje i tragovi kisika, dušika i bakra, koji se često smatraju neželjenim.
Legure s višim udjelom ugljika od 2,1%, zavisno od udjela ostalih elemenata i eventualno obrade, poznate su kao gvožđe. Gvožđe nije kovno čak ni kad je vruće, ali se može formirati livenjem jer ima nižu tačku topljenja nego čelik i dobra svojstva livkosti. Određeni sastavi gvožđa, zadržavajući ekonomiju topljenja i livenja, mogu se termički obrađivati kako bi se napravio kovano gvožđe ili duktilno gvožđe. Čelik se također razlikuje od kovanog gvožđa (danas zastarjelog), koje može sadržavati male količine ugljka, ali velike količine šljake.
Osobine
Željezo se obično može naći u zemljinoj kori u formi ruda, obično kao željezni oksid, kao magnetit, hematit itd. Željezo se ekstraktuje iz željezne rude uklanjanjem kisika kroz kombinaciju s poželjnim hemijskim partnerom, kao što je ugljik koji se gubi u atmosferu kao ugljik-dioksid. Ovaj proces, poznat kao topljenje, bio je primjenjivan na metale sa nižim tačkama topljenja, kao kalaj, koji se topi na oko 250 °C i bakar, koji se topi na oko 1100 °C i kombinacija, bronza, koja je tečna na manje od 1083 °C. U usporedbi, gvožđe se topi na oko 1375 °C. Male količine željeza su topljene u drevnim vremenima, u čvrstom stanju, zagrijavanjem rude zakopane u ugljenoj vatri i spajanjem grudvi zajedno pomoću čekića, cijeđenjem ga od nečistoća. Pažljivo se sadržaj ugljika mogao kontrolirati pomjeranjem toga oko vatre.
Sve ove temperature mogu se dostići drevnim metodama koje su korištene od bronzanog doba. S obzirom na to da se stopa oksidacije željeza naglo povećava iza 800 °C, važno je da se topljenje desi u okolini s malo kisika. Za razliku od bakra i kalaja, tečno ili čvrsto željezo rastvara ugljik prilično lahko. Topljenje, korištenjem uglljika da smanji željezne okside, rezultira legurom (sirovo gvožđe) koja zadržava previše ugljika da bi se nazvala čelikom. Ovaj višak ugljika i drugih nečistoća se uklanja u narednom koraku.
Ostali materijali se često dodaju u smjesu željezo/ugljik da proizvedu čelik željenih osobina. Nikl i mangan u čeliku doprinose zateznoj čvrstoći i prave austenitnu formu rastvora stabilnijom, hrom povećava tvrdoću i tačku topljenja, dok vanadij također povećava tvrdoću ali čini da bude manje sklon zamoru materijala.
Da se spriječi korozija, najmanje 11% hroma se dodaje u čelik tako da se tvrdi oksid formira ma površini metala; ovo je poznato kao nehrđajući čelik. Volfram ometa formiranje cementita, dopuštajući martenzitu da se prvenstveno formira pri nižim brzinama kaljenja, što rezultira brzoreznim čelikom. U drugu ruku, sumpor, dušik i fosfor čine čelik više krhkim, tako da se ovi često pronađeni elementi moraju ukloniti iz otopine čelika tokom procesa.
Gustoća čelika varira zavisno od legirajućih elemenata, ali često opseže između 7.750 i 8.050 kg/m3.
Čak i u uskom rasponu koncentracija mješavine ugljika i željeza koja čini čelik, može se formirati različit broj metalurških struktura s veoma različitim osobinama. Razumijevanje takvih osobina je uvjet za pravljenje kvalitenog čelika. Na sobnoj temperaturi, najstabilnija forma čistog željeza je zapreminski centrirana kristalna rešetka (ZCK), struktura zvana alfa željezo ili α-željezo. To je veoma mehak metal koji može razrijediti samo malu koncentraciju ugljika, ne višu od 0,005% na 0 °C i 0,021% mase na 723 °C. Uključak ugljika u alfa željezu zove se ferit. Na 910 °C čisto željezo se transformira u površinski centriranu kristalnu rešetku (PCK), zvanu gama željezo ili γ-željezo. Uključak ugljika u gama željezu se zove austenit. PCK struktura austenita može rastvoriti znatno više ugljika, čak i do 2,1% (38 puta više od ferita) ugljika na 1148 °C, što odražava gornji sadržaj ugljika kod čelika, iza čega se nalazi gvožđe. Kada se ugljik izdvaja iz rastvora sa željezom, formira veoma tvrd, ali krhak materijal zvani cementit (Fe3C).
Kako je brzina hlađenja povećana, ugljik će imati manje vremena da migrira kako bi formirao karbid na granicama zrna, ali će imati povećane količine perlita finije i finije strukture između zrna; otuda karbid se šire rasipa i djeluje da spriječi klizanje grešaka u tim zrnima, što rezultira otvrdnjavanjem čelika. Na veoma visokim brzinama hlađenja koje proizvodi kaljenje, ugljik nema vremena za migraciju, ali je zaključan u PCK austenita i formira martenzit. Martenzit je vrlo zategnut i napet prezasićeni oblik ugljika i željeza i izuzetno je tvrd, ali krhak. Zavisno od udjela ugljika, martenzitna faza poprima različite forme. Ispod 0,2% ugljika, dobija feritnu ZCK kristalnu formu, ali sa više udjela ugljika dobija zapreminski centriranu tetragonalnu (ZCT) strukturu. Osim toga, ne postoji promjena u sastavu, tako da atomi uglavnom zadržavaju svoje susjede.
Martenzit ima nižu gustoću (širi se) u odnosu na austenit, tako da transformacija izmežđu njih rezultira u promjeni zapremine. U ovom slučaju, dešava se ekspanzija. Unutarnji naponi od ove ekspanzije općenito uzimaju oblik kompresije na kristalima martenzita i napetost na preostalom feritu, sa većom količinom smicanja na oba konstituenta. Ako je kaljenje urađeno propisno, mogu se javiti unutarnji naponi tako da se dio polomi pri hlađenju. Na samom kraju, to uzrokuje mikroskopske nesavršenosti. Uobičajeno je da se naprsline kaljenja formiraju kada je čelik gašen, iako ne moraju uvijek biti vidljive.
Termička obrada
Postoji više načina procesa termičke obrade dostupnih za čelik. Najčešći su opuštanje, gašenje i kaljenje. Termička obrada je efektivna na sastave iznad eutektoidnih sastava (hipereutektoid). Hipoeutektoidni čelik ne otvrdnjava od termičke obrade. Opuštanje je proces zagrijavanja čelika na dovoljno visoku temperaturu da se smanje unutarnji lokalni naponi. To ne stvara opće omekšavanje proizvoda, nego samo lokalno ublažava deformacije i napone zaključane unutar materijala. Ovaj proces ide kroz 3 faze: oporavak, rekristalizaciju, i rast zrna. Temperatura potrebna da opusti određeni čelik zavisi od tipa opuštanja koje treba postići, kao i od sadržaja legure.
Gašenje i kaljenje prvo uključuju zagrijavanje čelika do austenitne faze, a zatim gašenje u vodi ili ulju. Ovo naglo hlađenje rezultira tvrdoj, ali krhkoj martenzitnoj strukturi. Čelik se zatim kali, što je samo specijalizirani tip opuštanja, kako bi se smanjila krhkost. U ovom procesu opuštanja (kaljenja), proces transformira nešto martenzita u cementit, ili sferoidit i stoga smanjuje unutrašnja naprezanja i nedostatke. Rezultat je duktilniji čelik otporan na lomove.
Proizvodnja
thumb|Sačma [[Željezna ruda|željezne rude za proizvodnju čelika.]] Kada je željezo istopljeno iz svoje rude, sadrži više ugljika nego što je poželjno. Da bi postao čelikom, mora se reprocesirati da smanji ugljik na pravu mjeru, u kom momentu ostali elementi mogu biti dodani. U prošlosti, postrojenja za čelik su bacala proizvode od sirovog gvožđa u ingote koji bi se spremali dok se ne bi koristili u daljem procesu rafiniranja što rezultira gotovim proizvodom. U savremenim postrojenjima, početni proizvod je blizak finalnom sastavu i neprekidno se lije u duge ploče, reže i oblikuje u šipke i cijevi, te termički obrađuje da se proizvede gotov proizvod. Danas samo mali dio je livenje u ingote. Približno 96% čelika se neprekidno lije, dok se samo 4% proizvodi u ingotima.
Ingoti se tada zagrijavaju u rupama za natapanje i vruće valjaju u ploče, klade ili komade. Ploče su vruće ili hladno valjane u lim ili ploče. Trupci su vruće ili hladno valjane u šipke, štapove i žice. Komadi su toplo ili hladno valjani u konstrukcijski čelik, kao I-grede i pruge. U modernim čeličanama ovi procesi se često javljaju u jednoj proizvodnoj liniji, sa rudama koje ulaze i gotovim čeličnim proizvodima koji izlaze. Ponekad nakon finalnog valjanja čelika obrađuje se termički radi čvrstoće, mada ovo je relativno rijetko.
Drevni čelik
Čelik je bio poznat u antici, i vjerovatno je proizvođen u plitkim pećima i loncima.
Najranija znana proizvodnja čelika su komadi gvožđarije iskopani iz arheološkog nalazišta u Anadoliji (Kaman-Kalehoyuk) i stari su skoro 4.000, datirajući od 1800. p.n.e. Horacije identificira čelična oružja kao falkata na Pirenejskom poluostrvu, dok su nordijski čelik koristili rimski vojnici.
Reputacija Wootz čelika u Južnoj Indiji značajno je porasla u odnosu na ostatak svijeta. Južnoindijski i sredozemni izvori uključujući Aleksandra Velikog (3. vijek p.n.e) navode prezentaciju i izvoze Grcima 100 talenata u vrijednosti takvog čelika. Područja metalne proizvodnje na Šri Lanki koristila su peći na vjetar koja su pokretali monsunski vjetrovi, sposobbni proizvesti visokougljični čelik. Velikoserijska proizvodnja Wootz čelika na Tamilakamu koristi lonce i izvore ugljika kao što je pogon "Avāram" s pojavom prije 6. vijeka p.n.e, pionirski prethodnik moderne proizvodnje čelika i metalurgije.
Kinezi u razdoblju zaraćenih strana (403–221 p.n.e) imali su gašeno ojačan čelik, dok su Kinezi u doba dinastije Han (202 p.n.e – 220 n.e.) pravili čelik topljenjem kovanog željeza zajedno sa livenim gvožđem, dobivajući krajnji proizvod čelika srednjeg udjela ugljika do 1. vijeka n.e. Narod Haja iz istočne Afrike izumili su vrstu peći koju su koristili za pravljenje ugljičnog čelika na 1802 °C prije skoro 2.000 godina.
Savremena izrada čelika
thumb|right|upright|Bessemer pretvarač u [[Sheffieldu, Engleska.]] Od 17. vijeka prvi koraci u evropskoj proizvodnji čelika bili su topljenje željezne rude u sirovo gvožđe u visokim pećima. Prvobitno koristeći ugalj, savremene metode koriste koks, koji se ispostavio ekonomičniji.
Procesi počev od željeznih šipki
U ovim procesima sirovo gvožđe je bilo rafinirano u rafinerijskim kovačnicama da se porizvede kovano gvožđe, koje se dalje koristilo u proizvodnji čelika.
Proizvodnja čelika procesom cementacije opisana je u spisu objavljenom u Pragu 1574. godine i korištena je u Nürnbergu od 1601. godine. Sličan proces za površinsko otvrdnjavanje čelika oklopa i turpija opisan je u knjizi objavljenom u Napulju 1589. godine. Proces je predstavljen u Engleskoj oko 1614. godine i koristio ju je za proizvodnju takvog čelika Basil Brooke u Coalbrookdaleu tokom 1610tih.
Sirovine za ovaj proces su bile šipke željeza. Tokom 17. vijeka shvaćeno je da najbolji čelik dolazi iz oregrounds željeza iz regije sjeverno od Stockholma, Švedska. Ovo je i dalje bio čest izvor sirovine u 19. vijeku, skoro dugo koliko je i sam proces korišten.
Čelični liv je čelik koji se topi u loncu umjesto da se kuje, sa rezultatom veće homogenosti. Većina prethodnih peći ne može dostići dovoljno visoke temperature da se topi čelik. Rana moderna industrija čeličnog liva rezultirala je sa izumom Benjamina Huntsmana tokom 1740tih. Blister čelik (napravljen kao iznad) bio je topljen u retorte ili u topionice, a sirovo (obično) u ingote.
Procesi počev od sirovog gvožđa
thumb|Siemens-Martinova peć za čelik u [[Brandenburgovom muzeju industrije.]] thumb|Istopljeni čelik bijele boje izljeva se iz elektrolučne peći.
Savremena era u proizvodnji čelika počela je sa uvođenjem Henry Bessemerovog "Bessemer procesa" 1855. godine i sirovine kao sirovo gvožđe. Njegova mu je metoda omogućila proizvodnju čelika u velikim količinama jeftino, tako da je mehki čelik došao u upotrebu za većinu upotreba gdje se ranije koristilo kovano gvožđe. Gilchrist-Thomasov proces (ili osnovni Bessemerov proces) bilo je poboljšanje za Bessemerov proces, napravljen oblaganjem pretvarača sa baznim materijalom kako bi se uklonio fosfor.
Naredni proces pravljenja čelika u 19. vijeku bio je Siemens-Martinov proces, koji je upotpunio Bessemerov proces. Sastojao se od zajedničkog topljenja željeznih šipki (ili čeličnog otpada) sa sirovim gvožđem.
Ove metode proizvodnje čelika bile su proglašene zastarjelima pojavom Linz-Donawitzovog procesa, koji je razvijen tokom 1950tih, kao i ostalih metoda proizvodnje pomoću kisika. Linz-Donawitzov proces je superiorniji u odnosu na prethodne metode proizvodnje čelika zbog kisika koji se pumpao u pećima ograničenih nečistoća, posebno dušika, koji je prethodno korišten iz zraka. Danas, elektrolučna peć jeste česta metoda reprocesiranja starog gvožđa da bi se napravio novi čelik. Mogu se koristiti također i za pretvaranje sirovog gvožđa u čelik, ali koriste dosta elektične energije (oko 440 kWh po toni), pa su tako općenito jedino ekonomični gdje postoji bogat izvor jeftinog elektricitta.
Industrija čelika
thumb|550px|Proizvodnja čelika (u milionima tona) po državama (2007. godina) thumb|Tvornica čelika u [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu.]] Često je danas govoriti o "željezu i industriji čelika" bilo da se radi o jednom entitetu, ali historijski oni su bili odvojeni proizvodi. Industrija čelika se često smatra za pokazatelja ekonomskog razvoja, zbog kritične uloge koju igra čelik u infrastrukturi i općenito ekonomskom razvoju.
IC 1964
IC 1964 (također poznat kao ESO 155-52 i PGC 13173) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 784 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mreža. Najveći prečnik je 0,50 (114 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (68 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 14. oktobra 1898. godine.
Čelik
Industrija čelika
Ekonomski procvat u Kini i Indiji uzrokovao je masovan porast u potražnji čelika zadnjih godina. Između 2000. i 2005, potražnja za čelikom u svijetu porasla je za 6%. Od 2000, nekoliko indijskih i kineskih fabrika čelika dobilo je prepoznatljivost, kao što su Tata Steel (koja je kupila Corus Group u 2007.), Shanghai Baosteel Group Corporation i Shagang Group. ArcelorMittal je ipak svjetski najveći proizvođač čelika.
IC 1964
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Čelik
Industrija čelika
Godine 2005, British Geological Survey tvrdi da je Kina bila top proizvođač sa skoro 1/3 svjetskog udjela; Japan, Rusija i SAD su slijedili respektivno.
Godine 2008, čelikom se počelo trgovati kao robom na London Metal Exchangeu. Krajem 2008, čelična industrija se suočila sa oštrim padom dovodeći do mnogih rezova.
Svjetska industrija čelika je imala vrhunac 2007. godine. Te godine, ThyssenKrupp je utrošio $12 milijardi da sagradi dvije najveće moderne fabrike čelika u svijetu, u mjestima Calvert i Sepetiba, Rio de Janeiro, Brazil. Svjetska ekonomska kriza počevši 2008, ipak, naglo je smanjila potražnju i nove konstrukcije, tako da su cijene čelika pale. ThyssenKrupp je izgubio $11 miliajrdi na svoje dvije fabrike, koje su prodavale čelik ispod cijene proizvodnje.
Savremeni čelik
thumb|[[Bethlehem Steel u Betlehemu bio je jedan od najvećih svjetskih proizvođača čelika prije zatvaranja 2003. godine i pretvaranjem u kasino.]]
Ugljični čelik
Savremeni čelici su napravljeni sa različitim kombinacijama legirajućih metala kako bi se upotpunile svrhe. Ugljični čelik, sastavljen jednostavno iz željeza i ugljika, uzima 90% proizvodnje čelika. Niskolegirani čelik je legiran sa ostalim elementima, obično s molibdenom, manganom, hromom ili niklom, u količini do 10% težine kako bi se popravila prokaljivost debljih dijelova. Visokočvrsti niskolegirani čelik ima male dodatke (često < 2% težine) ostalih elemenata, obično 1,5% mangan, da omogući dodatnu čvrstoću za skroman rast cijene.
Ugljični čelici se često galvaniziraju, kroz toplo potapanje ili elektroplejtingom u cinku radi zaštite od hrđe.
Legirani čelik
Nehrđajući čelik sadrži najmanje 11% hroma, često u kombinaciji sa niklom, radi otpornosti na koroziju. Neki nehrđajući čelici, kao feritni nehrđajući čelici su magnetični, dok su drugi, kao austenitni, nemagnetični. Korozijski postojani čelici se označavaju skraćeno CRES.
Među modernijim čelicima ubraja se i alatni čelik, koji je legiran s većim količinama volframa i kobalta ili drugih elemenata radi pojačanja otvrdnjavanja rastvora. Ovo također omogućava korištenje ojačavanja precipitatima i poboljšava otpornost legure na visoke temperature. Alatni čelik se općenito koristi kod sjekira, bušilica i ostalih uređaja koji trebaju oštru, dugotrajnu oštricu. Ostale legure posebne namjene uključuju čelik otporan na atmosferske utjecaje kao što je Cor-ten. Maraging čelik je legiran niklom i ostalim elementima, ali za razliku od ostalih, sadrži niske sadržaje ugljika (0,01%). Ovo ga čini veoma čvrstim ali i dalje savitljivim čelikom.
Eglin čelik koristi kombinaciu nekoliko različitih elemenata u različitim omjerima da bi se kreirao relativno jeftin čelik za korištenje za protivbunkerskom oružju. Hadfield čelik (prema Robertu Hadfieldu), ili manganski čelik, sadrži 12–14% mangana i ima mnogo tvrdu površinu koja sprječava trošenje.
Godine 2016. iskorak u pravljenju čvrste lahke aluminijske čelične legure koja može biti povoljna u primjeni za zrakoplovstvo objavljen je od strane naučnika na Pohang univerzitetu za nauku i tehnologiju. Dodavanjem malih količina nikla nađeno je da rezultira u precipitaciji kao nanodjelići krhkih B2 intermetalnih spojeva koji su prethodno rezultirali slabošću. Rezultat je bio jeftina čvrsta lahka čelična legura — čvrsta skoro kao titanij sa 10% troška — a što je odobreno za probnu proizvodnju na industrijskom nivou u POSCO, korejskom proizvođaču čelika.
Standardi
Većina često korištenih čeličnih legura kategorizirano je u različite razrede od strane organizacija za standarde. Naprimjer, Društvo automobilskih inženjera ima serije SAE razrede čelika koji definiraju više tipova čelika. Američko društvo za testiranje i materijale ima odvojen skup standarda, koji definiraju legure kao A36 čelik, najčešće korišten konstrukcijski čelik u Sjedinjenim Državama.
Upotreba
thumb|right|Rola čelične vune
Čelik i gvožđe se široko koriste za konstrukciju cesti, pruga, druge infrastrukture, aparata i zgrada. Većina većih savremenih konstrukcija, kao što su stadioni i neboderi, mostovi i aerodromi, podržani su čeličnim skeletom. Čak i one sa betonskim konstrukcijama koriste čelik radi ojačanja. Dodatno, postoji raširena primjena istih u većim infrastrukturama i automobilima. Bez obzira na korištenje aluminija, čelik i gvožđe se i dalje koriste kao glavni materijali za tijelo automobila. Čelik se koristi u zavisnosti od drugih konstrukcijskih materijala, kao što su matice, ekseri, i vijci i ostali proizvodi iz domaćinstva.
Ostale česte primjene uključuju brodogradnju, cijevi, rudarstvo, aeronautiku, bijelu tehniku (npr. veš-mašina), tešku opremu kao što je buldožer, uredski namjeđštaj, čeličnu vunu, alate, i oklope u obliku ličnih prsluka ili oklop vozila.
Historijska
thumb|right|Nož od ugljičnog čelika. Prije uvođenja Bessemerovog procesa i ostalih modernih tehnika proizvodnje, čelik je bio skup i bio je korišten samo gdje nije bilo jeftinije alternative, djelimično zbog oštrih ivica noževa, žileta, mačeva i ostalih predmeta gdje je tvrda, oštra ivica bila potrebna. Također je korišten za opruge, uključujući one korištene u satove.
Dugi čelik
thumb|right|Čelični most thumb|right|Čelična rešetka drži dalekovode
Nehrđajući čelik
thumb|right|Posuda za sos od nehrđajućeg čelika
Dead Zone (serija)
Dead Zone je američka naučno-fantastična TV serija sa Anthony Michael Hallom u glavnoj ulozi. Johnny Smith (Anthony Michael Hall) je obični čovjek, koji otkriva da je razvio psihološke moći, nakon što se probudio iz kome. Serija, inspirisana romanom The Dead Zone, Stephena Kinga iz 1979. godine, prvi put se pojavila 2002. godine, a producirana je od strane Lions Gate Television-a i Paramount Television-a za američke mreže. Sezona 4 se, u Americi, počela emitirati 21. juna 2005. godine.
Priča
Učitelj u malom gradu, Johnny Smith, je imao saobraćajnu nezgodu, koja ga ostavlja u komi punih šest godina. Kada dolazi svijesti, Johnny počinje dobijati vizije iz prošlosti i budućnosti, koje se aktiviraju, kada dotakne neki predmet ili osobu. Johnny također saznaje, je se njegova vjerenica, Sarah, udala za lokalnog šerifa, te da je on otac njenog sina.
Uz pomoć svoje bivše vjerenice, njenog muža Walta i fizio-terapeuta Brucea, Johnny počinje koristiti svoje moći pri rješavanju zločina. Međutim, njegove vizije su mu dale kratke preglede apokaliptičnih događaja, izbora kongresmena Grega Stillsona, kao i vizije čovjeka iz budućnosti, koji traži Johnnyjevu pomoć, kako bi to spriječio.
Fjordgård
mini|desno|250px|Pogled na Fjordgård Fjordgård je malo ribarsko selo u općini Lenvik, koja je dio okruga Troms u Norveškoj. 2001. imao je 213 stanovnika. Smješten je na sjeveru Senje, drugog najvećeg norveškog otoka. Leži na zapadnoj strani Ørnfjordena, koji je nastavak fjorda Øyfjordena, a može se vidjeti s otočića Husøya, koji se nalazi nasuprot Fjordgårdu. Selo je okruženo visokim i strmim planinama i jedino je selo na Senji koje tokom cijele godine ima cestovnu povezanost (preko tunela).
Servomotor
mini| Industrijski servomotor Sivo/zeleni cilindar je [[DC motor tipa četke. Crni dio na dnu sadrži planetarni reduktor, a crni objekt na vrhu motora je optički rotacijski enkoder za povratnu informaciju o položaju. Ovo je pokretač upravljanja velikog robotskog vozila.]] mini| Industrijski servomotori i mjenjači, sa standardiziranim [[Montaža prirubnice|prirubničkim montažama radi zamjenjivosti]] Servomotor (ili servo motor ) je rotacioni aktuator ili linearni aktuator koji omogućava preciznu kontrolu ugaone ili linearne pozicije, brzine i ubrzanja. Sastoji se od odgovarajućeg motora spojenog na senzor za povratnu informaciju o položaju. Također zahtijeva relativno sofisticiran kontroler, često namjenski modul dizajniran posebno za upotrebu sa servomotorima.
Servomotori nisu posebna klasa motora, iako se termin servomotor često koristi za označavanje motora pogodnog za upotrebu u upravljačkom sistemu zatvorene petlje.
Servomotori se koriste u aplikacijama kao što su robotika, CNC mašine i automatizovana proizvodnja.
Sjeverna hemisfera
mini|desno|300p|Sjeverna hemisfera
Sjevernom hemisferom ili sjevernom polutkom naziva se onaj dio zemljine kugle koji se nalazi sjeverno od ekvatora (riječ hemisphere doslovno znači "polovina lopte").
Astronomsko ljeto ovdje traje od juna do augusta, a zima od decembra do februara.
Oko 60,7% ukupne površine hemisfere otpada na vodene površine, poređenja radi na južnoj polutki taj iznos je 80,9%. Osim toga, na sjevernoj hemisferi se nalaze dvije trećine zemljinog kopna (67,3%) što je duplo više u odnosu na južnu hemisferu pa se zbog toga ova hemisfera naziva još i kopnena hemisfera.
Demografija
Sjeverna hemisfera je gusto naseljena i dom je za oko 6,57 milijardi ljudi što predstavlja oko 90% ukupne svjetske populacije.
Valdete Idrizi
Valdete Idrizi (22. novembar 1973) je izvršna direktorica platforme CiviKos (2017). Bila je izvršni direktor NVO "Izgradnja zajednice Mitrovica", koju je osnovala, a koja bavi izgradnjom mira i zajednice u regiji Mitrovice na sjeveru Kosova. Od 2002. do 2008. godine, ova NVO je bila jedina organizacija u Mitrovici koja je podsticala pomirenje i obnovu odnosa između etničkih Albanaca i Srba. Idrizi, etnička Albanka je izgubila svoj dom 1999. godine kada su Srbi izvršili invaziju. 2008. godine njen dom je i dalje bio okupiran od strane Srba. "Izgradnja zajednice Mitrovica" je uspela da organizuje povratak nekih Srba u njihove domove na Kosovu, zbog čega je Idrizi primala pretnje smrću od kosovskih Albanaca.
Nagrade i priznanja
2008. godine dobila je Međunarodnu nagradu za hrabrost i Međunarodnu nagradu za mir Soroptimist 2009. godine.
Izabrana je za izvršnog direktora CiviKos Platforme u decembru 2011; CiviKos je inicijativa organizacija civilnog društva na Kosovu „sa ciljem stvaranja povoljnog okruženja za saradnju formalnog sektora civilnog društva i Vlade.“
Južna hemisfera
thumb|desno|Južna hemisfera thumb|desno|Plakat s legendom "Ushuaia, kraj svijeta". Ushuaia u Argentini je najjužniji grad na svijetu Južna hemisfera ili južna polutka je onaj dio Zemljine kugle koji se nalazi južno od ekvatora. Nasuprot nje nalazi se sjeverna hemisfera Astronomsko ljeto ovdje traje od decembra do februara, a zima od juna do augusta, dakle, suprotno od sjeverne hemisfere.
Na južnoj polutki nalaze se dijelovi ili u potpunosti neki od kontinenata: Antarktik i Australija u potpunosti dok se na ovoj hemisferi nalazi i oko 90% Južne Amerike, oko trećina Afrike i nekoliko većih ostrva koja geografski pripadaju Aziji. Osim toga, i 4 okeana svojim pojedinim dijelom se nalaze na južnoj polutki: Indijski, Atlantski, Južni i Tihi okean kao i većina Pacifičkih ostrva.
Oko 80,9% površine južne hemisfere nalazi se pod vodom u odnosu na sjevernu hemisferu gdje je procenat vodene površine oko 60,7% zbog čega se južna hemisfera često naziva i vodenom hemisferom. Na ovoj hemisferi se nalazi 32,7% kopnene površine planete Zemlje.
Osim toga, Sunce se na južnoj polutki kreće s istoka na zapad preko sjevera, a ne preko juga kao na sjevernoj.
Dynamic Host Configuration Protocol
Dynamic Host Configuration Protocol (DHCP) je skup pravila za komunikacijske uređaje, kao što su računar, router ili ostale vrste mrežnih adaptera, pomoću kojih uređaj može zahtijevati i dobiti odgovarajuću IP adresu sa servera.
Južna hemisfera
Zahvaljujući nagibu rotacije Zemlje u odnosu na Sunce i ekliptici, ljeto na južnoj hemisferi traje od decembra do marta, a zima je od juna do septembra. 22. ili 23. septembra je jesenja ravnodnevnica (ekvinocij), a 20. ili 21. marta i proljetna ravnodnevnica. Južni pol se nalazi u centru južne hemisfere.
Demografija
Oko 800 miliona stanovnika živi na južnoj hemisferi što predstavlja samo 10 do 12% ukupne populacije Zemlje koja je procjenjena na oko 7,3 milijarde stanovnika. Od ovog broja stanovnika 141 miliona živi na ostrvu Javi, najnaseljenijem ostrvu na svijetu, dok oko 200 miliona stanovnika živi u Brazilu, najvećoj državi na južnoj hemisferi. Najmnogoljudnija nacija ove hemisfere je Indonezija sa 261 miliona stanovnika (oko 30 miliona Indonežana živi sjeverno od Ekvatora, na sjevernim dijelovima ostrva Sumatra, Borneo i Sulawesi). Najčešće korišteni jezik je portugalski, nakon kojeg slijedi španski i javanski.
Dynamic Host Configuration Protocol
DHCP je protokol korišten od strane mrežnih računara za dobijanje IP adresa i ostalih mrežnih postavki kao što su pretpostavljeni gateway, subnet maska, i IP adrese DNS servera sa DHCP servera. Olakšava konfigurisanje mreže jer eliminiše ručno dodavanje osnovnih postavki za jednu računarsku mrežu. DHCP server osigurava da su dodijeljene IP adrese posebne, i brine se da u mreži nema sukoba.
DHCP je prihvaćen kao standardni protokol u oktobru 1993. godine. Posljednja definicija datira iz marta 1997. godine. Najnovija nestandardna verzija protokola koja opisuje DHCPv6 u novom IPv6 okruženju je predstavljena u julu 2003. godine.
Odžaci (Konjic)
Odžaci su naseljeno mjesto u općini Konjic, Bosna i Hercegovina. Naselje Odžaci su sjedište MZ Bjelimići. Ime Odžaci može dolaziti od slavenske modifikacije turske riječi "odžak", što znači "dimnjak" ili "kula", a najvjerovatnije je nazvano po nekoliko kula begova Šurkovića koje su u tom selu sagrađene prije oko 400 godina.
Bastian Schweinsteiger
Bastian Schweinsteiger umirovljeni je njemački nogometaš koji je igrao na poziciji lijevog veznog.
Slavičići
Slavičići su naseljeno mjesto u općini Foča, Bosna i Hercegovina.
Odžaci (Konjic)
Historija
Humski velikaš Juraj Čemerović, koji je bio u službi hercega Stjepana, imao je svoj dvor u lokalitetu današnjih Odžaka, kao i svoje posjede, koji su kasnije bili u timaru begova Šurkovića (Anđelić 1982: 88, 99). Jedino naziv Odžaci, koji se najvjerovatnije odnosi na spomenute odžake, ukazuje na to otkad otprilike postoje pod tim imenom, a spominjanje posjeda Juraja Čemerovića govori da je moguće da je naselje oko posjeda postojalo i prije osmanlijske okupacije Bosne. Inače, prostor naselja Odžaci prije dolaska Osmanlija pripadao je Zagorskoj župi i naselju koje se u poveljama spominje kao Bjelimići i u čijoj je blizini srednjovjekovna utvrda Veletin (blizu današnjeg sela Ocrkavlje u Bjelimićima).
Bastian Schweinsteiger
Lične informacije
Schweinsteiger se 12. jula 2016. godine vjenčao sa srbijanskom teniserkom Anom Ivanović. Dana 18. marta 2018. godine dobili su sina Luku. Njegovi obožavatelji dali su mu nadimak "Schweini". Njegov stariji brat Tobias profesionalni je nogometaš koji igra za ekipu SSV Jahn Regensburg.
Odžaci (Konjic)
Historija
Historijsko područje – Nekropola sa stećcima Gradić u Odžacima, proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Na lokalitetu Gradić evidentirano je 100 stećaka, od čega 98 sanduka i 2 ukrašena sljemenjaka. Obrada stećaka je neujednačena, orijentirani su u pravcu istok-zapad u nizovima.
Historijsko područje – Nekropola sa stećcima Česmina glava u Odžacima, takođe proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Na ovom lokalitetu evidentirano je 68 stećaka, od čega 63 sanduka i 5 sljemenjaka. Stećci su dobro obrađeni, svi su neukrašeni i orijentirani u pravcu istok–zapad.
Historijska građevina – Šurkovića (Odžakovića) kula u Odžacima, je još jedan nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Kula, kao stambeno-fortifikacijski objekat, predstavlja „poseban tip starije muslimanske kuće... poluutvrđeni dvorac feudalaca i, po svoj prilici, izdanak stambene kulture srednjeg vijeka. Obično su ih gradili spahije, zaimi i kapetani. Svega 37 porodica u Hercegovini posjedovalo je beglučke komplekse veće od 575.000 m2. U selu su se nalazile do sredine XX vijeka tri kule i više odžaka. Uz svakoj od kula bio je bunar. Hamdija Kreševljaković ih datira u 16-17. vijek. Pošto je objekat već duže vremena van upotrebe, unutrašnjost objekta je u zapuštenom stanju.
Force India VJM01
Force India VJM01 je Formula 1 automobil dizajniran od strane Mike Gascoyne, James Key i Mark Smith za Force India da se natječu u Formula 1 - sezona 2008. To će biti vođen Adrian Sutil i Giancarlo Fisichella.
Automobil je predstavljen 8. februara 2008. u Mumbaiju, Indija.
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(Legenda) (Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju, dok utrke u italicu označavaju najbrži krug utrke)
HDMI
mini|HDMI Logo HDMI jest vlasnički audio i video interfejs za prenos nekompresovanih video podataka i kompresovanog ili nekompresovanog digitalnih audio podataka sa izvora koji podržava HDMI, poput video kontrolera, na kompatibilni monitor računara, video projektora, digitalne televizije ili digitalnog audio uređaja. HDMI je digitalna zamjena za analogne video standarde.
HDMI implementira EIA/CEA-861 standard, koji definiše video formate i valne oblike, transport kompresovanog i nekompresovanog LPCM zvuka, pomoćne podatke i implementacije VESA EDID-a. Signali CEA-861 koje prenosi HDMI su električno kompatibilni sa CEA-861 signalima koje koristi digitalni vizuelni interfejs (DVI). Nije potrebno pretvaranje signala, niti se gubi kvalitet videa kada se koristi DVI-HDMI adapter.
Svaka verzija HDMI-a je osim poboljšanih audio i video kapaciteta, performansi, rezolucije, su donosile opcionalne napredne funkcije kao što su 3D, Ethernet i CEC proširenja.
Proizvodnja HDMI proizvoda započela je krajem 2003. godine. HDMI se počeo pojavljivati na potrošačkim HDTV uređajima 2004. godine, te videokamerama i digitalnim fotoaparatima 2006. godine.
Specifikacije
HDMI specifikacija definiše protokole, signale, električne interfejse i mehaničke zahtjeve standarda. Maksimalna brzina takta piksela za HDMI 1.0 iznosi 165 MHz, koji je dovoljan da omogući 1080p i WUXGA (1920×1200) na 60 Hz. HDMI 1.3 može iči na 340 MHz, što omogućava veću rezoluciju (poput WQXGA, 2560×1600) preko jedne digitalne veze.
Consumer Electronics Control (CEC) je opcija HDMI dizajnirana kako bi omogućila korisniku da upravlja do 15 CEC kompatibilnih uređaja, koji su povezani putem HDMI-a, koristeći samo jedan daljinski upravljač.
Tehnologija HDMI Ethernet Channel objedinjuje video, zvučne i podatkovne signale u jedan HDMI kabel, a HEC omogućava IP-bazirane aplikacije putem HDMI-a i omogućuje dvosmjernu Ethernet komunikaciju na 100 Mbit/s.
Konektori
mini|Vrste priključaka za HDMI alt=A close up image of the end three HDMI plugs: Type D, Type C and Type A.|mini| HDMI priključci (muški): Tip D (mikro), tip C (mini) i tip A alt=An HDMI type A receptacle connector on a device with the words HDMI IN below it.|mini| HDMI utor tipa A
Kablovi
mini|Standardni HDMI kabl Iako nije navedena maksimalna dužina HDMI kablova, prigušivanje signala (ovisno o kvaliteti konstrukcije kabela i materijala za provođenje kabela) u praksi ograničava dužine a certificiranje je teško ostvarivo za dužine veće od 13m.
U oktobru 2015. sa HDMI 2.0 specifikacijom uveden je novi program certificiranja koji potvrđuje da kablovi rade na 18 Gbit/s maksimalne propusnosti. Ovi kablovi su označeni naljepnicom sa uvjerenjem da je proizvod autentiač i definirani su kao:
Sa specifikacijom HDMI 2.1 objavljena je treća kategorija kabela 4. januara 2017. pod nazivom "48G". Poznat i kao HDMI kategorije 3 ili Ultrabrzi HDMI kabl je dizajniran da podrži 48 Gbit/s i podržava 4K, 5K, 8K i 10K pri 120 Hz. Kabl je unazad kompatibilan sa starijim HDMI uređajima, koristeći postojeće HDMI konektore tipa A, C i D i uključuje HDMI Ethernet.
Veza sa MHL-om
Mobile High-Definition Link (MHL) je prilagođeni HDMI namijenjen povezivanju mobilnih uređaja poput pametnih telefona i tableta sa televizorima visoke rezolucije (HDTV) i monitorima.
Caraș-Severin (okrug)
Caraș-Severin je jedan od 41 okruga Rumunije. Nalazi se na zapadu države, unutar historijske i geografske regije Banat s manjim dijelom okruga koji pripada Transilvaniji. Prostire se na površini od 8.514 km2 i treći je po površini okrug u državi. Prema podacima od 31. 10. 2011. godine u njemu je živjelo 274.277 stanovnika. Prosječna gustina od 39 stanovnika po km2 je znatno niža je u odnosu na nacionalni prosjek. Pripada euroregiji Dunav-Kriš-Moriš-Tisa.
Glavni i najveći grad je Reșița.
Geografija
Treći je po veličini rumunski okrug, poslije okruga Timiș i Suceava. To je također okrug preko kojeg Dunav ulazi u Rumuniju.
Planine čine 67% površine okruga, uključujući područje južnih Karpata, s planinama Banat, Cuarcu-Godeanu i Cernei, s visinama između 600 i 2.100 metara. Prijelazno područje između ovih planina i Banatske ravnice nalazi se na zapadnoj strani okruga.
Dunav ulazi u Rumuniju u blizini Baziașa, koji graniči sa Srbijom. Rijeke Tamiš, Cerna, Caraș i Nera protiču okrugom tvoreći neke od spektakularnih dolina i klisura.
Graniči sa sljedećim rumunskim okruzima: Timiș na sjeveru, Hunedoara i Gorj na istoku i Mehedinți na jugoistoku. Osim toga graniči i sa vojvođanskim Južnobanatskim upravnim okrugom i Braničevskim i Borskim upravnim okruzima u Srbiji.
Demografija
Prema popisu stanovništva Rumunije zaključno sa 31. 10. 2011. u Okrugu je živjelo 274.277 stanovnika što je prosječna gustina od 39 stanovnika po km2.
Turizam
Arheološki nalazi dokazuju da je područje naseljeno još od perioda paleolita. U okrugu postoji okružni historijski muzej s arheološkim artefaktima, a u gradu Ocna de Fier, mineraloška zbirka Konstantina Gruiescua. Glavne turističke destinacije u okrugu su:
NGC 5061
NGC 5061 (također poznat kao ESO 508-38, MCG -4-31-48 i PGC 46330) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 96 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 3,50 (97 hiljada sg) a najmanji 3,0 uglovnih minuta (83 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 28. marta 1786. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.