cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sumpor
Ekološki aspekti
Pri dobijanju energije iz fosilnih goriva poput kamenog ili smeđeg uglja i nafte, ispuštaju se ogromne količine sumpor-dioksida SO2. On ostaje u obliku gasa ili se rastvara u vodi unutar oblaka u Zemljnoj atmosferi. On također predstavlja i jedan od sastojaka po zdravlje opasnog smoga. Sumpor-dioksid se može razgraditi kada se pomoću kisika oksidira do sumpor-trioksida SO3 a koji se dalje spaja sa kišom gradeći sumpornu kiselinu H2SO4 koja se zajedno s kišom spušta na Zemlju. Iz toga nastaju daljnji problemi jer sumporna kiselina doprinosi nastanku kiselih kiša i zakiseljenju zemljišta.
Od 1970ih u Njemačkoj su zakonski uvedene mjere za uklanjanje sumpora iz otpadnih gasova. To se dešava najvećim dijelom pomoću takozvanog pranja krečnjakom. U tom procesu otpadni gasovi se unutar apsorbera prskaju rastvorom kalcij-hidroksida pri čemu se sumpor-dioksid daljnjom oksidacijom prevodi u kalcij-sulfat (gips).
Vanjski linkovi
🇵🇸
Equisetaceae
Equisetaceae je porodica preslica ili konjskih repova, jedina postojeća u redu Equisetales, sa jedinim preživjelim rodom Equisetum, u kojem je oko 20 vrsta.
Evolucija i sistematika
Equisetaceae je jedina preživjela porodica reda Equisetales, grupe s mnogim fosilima velikih biljaka poput stablašica sa rebrastim stabljikama sličnim modernim preslicama. Rod Pseudobornia najstariji je poznati srodnik današnjeg roda Equisetum;  rastao je u kasnoj devonskom periodu, prije oko 375 miliona godina  i uključen je  u posebni red.
Sve današnje preslice smještene su u rod Equisetum. Ali postoje neke fosilne vrste koje se ne mogu pripisati modernom rodu. Equisetites je "autgrupa" koja objedinjuje sve vrste velikih konjskih repova  mezozoika; gotovo je sigurno parafilletski i vjerovatno bi mogao da bude uključen u Equisetum. No, iakosu neke od tamo postavljenih vrsta vjerojatno bili preci modernih prslica, postoje izvještaji o sekundarnom rastu kod drugih ekvizetina, a one vjerojatno predstavljaju izrazitu i sada već izumrlu lozu preslica. Equicalastrobus naziv je fosilnih oblika, koji verovatno uglavnom ili potpuno pripadaju (sterilnim) biljkama smeštenim u Equisetites.
Nekropola sa stećcima kraj potoka Ričine
Nekropola sa stećcima kraj potoka Ričine  nalazi se u mjestu Čitluk, na magistralnom putu prema Tomislavgradu, općina Posušje, Bosna i Hercegovina. Nekropola je i Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Nekropola je registrovana 1988. kao arheološki lokalitet u Arheološkom leksikonu Bosne i Hercegovine, i to kao prapovijesni tumulus na kojem se nalazi nekropola stećaka (10), a između stećaka se naziru ostaci zidova građevine za koju se pretpostavlja da bi mogla biti srednjovjekovna crkva. Dio stećaka uništen je prilikom probijanja puta i gradnje mosta. GPS koordinate: 43.483590, 17.300299.
S obe strane potoka Ričine, koji je vremenom presušio, nalaze se grupe stećaka, a između njih kameni most iz 1930-ih godina. S desne strane potoka nalaze se dvije grupe, prva je odmah uz makadamski put te broji 7 primjeraka (2 sanduka i 5 sljemenjaka), koji se ističu svojom monumentalnošću i ukrasima. Radi se o monumentalnim primjercima nadgrobnih spomenika, koji su bogato ukrašeni motivima mladog mjeseca i rozete i imaju okvire od obične plastične vrpce koji se pružaju i preko sredine bočnih strana. Nisu uočeni natpisi. S obzirom na tipološke i stilske karakteristike spomenika, najvjerovatnije su tu ukopani ugledniji ljudi. Nekropola stećaka nalazi se u relativno dobrom stanju. Stećci su konzervirani i tom prilikom u grobištima (podignuta su dva stećka) pronađene su ljudske kosti, nešto nakita i sitni predmeta. Tri stećka, koja se nalaze na glavici su u obliku ploče od kojih je jedan cijeli, a dva u fragmentima.
U blizini ove dvije grupe nalazi se rimokatoličko groblje gdje je Šefik Bešlagić zabilježio 31 stećak (29 sanduka i 2 sarkofaga), a sada ih je oko desetak. Većina ih je u fragmentima, znatne oštećenosti i utonulosti. Nekoliko stećaka oštećeno je prilikom izgradnje novih grobnica. Pri ulasku u groblje kraj puta nalaze se tri stećka u obliku ploče, od kojih je jedan utonuo. Dva stećka su uzidana u ogradni zid groblja, a tri su smještena izvan njega. Većina ih je u obliku ploče ili su nedefinirani. Dva sljemenaka, od toga jedan sa postoljem, su najočuvaniji, i nalaze se u sredini groblja.
Jedrenski mir (1568)
Jedrenski mir iz 1568. sklopljen je u osmanlijskom gradu Adrijanopolju (današnji Edirne), 21. februara 1568. godine, od strane predstavnika cara Svetog Rimskog Carstva Maksimilijana II, vladara Habsburške monarhije i Selima II, osmanlijskog sultana. Ovaj sporazum je završio austrijsko-turski rat (1566-1568) i započeo period od 25 godina relativnog mira između ova dva carstva. Sporazum je uslijedio nakon opsade Sigeta, u kojoj su Osmanlije zauzele ključnu mađarsku tvrđavu, ali uz veliku cijenu, uključujući i smrt prethodnog sultana, Sulejmana Veličanstvenog.
Autoput A4 (Hrvatska)
Autoput A4 ("Varaždinski autoput") je autoput u Hrvatskoj, koji ide od Goričana na mađarskoj granici prema Zagrebu. Na ovom autoputu se plaća putarina.
Jedrenski mir (1568)
Maksimilijanovi ambasadori, Hrvat Antun Vrančić i Štajerac Christoph Teuffenbach, stigli su u Carigrad 26. augusta 1567. godine. Ozbiljni razgovori sa Mehmed-pašom Sokolovićem su po svoj prilici počeli nakon svečane audijencije ambasadora kod Selima II. Nakon pet mjeseci pregovora, sporazum je postignut 17. februara 1568. godine, a 21. februara te godine potpisan je Jedrenski mir kojim je okončan rat između Habsburške monarhije i Osmanlijskog Carstva. Maksimilijan je pristao da plaća godišnji "poklon" od 30.000 dukata, i u suštini je dao Osmanlijama vlast u Transilvaniji, Moldaviji i Vlaškoj.
IC 2067
IC 2067 je emisijska maglina i nalazi se u sazviježđu Perzej. Prvo otkriće je napravio Isaac Roberts 9. januara 1894. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Savez komunističke omladine Jugoslavije
Savez komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ) bio je omladinski ogranak Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) od 1919. do 1948. Iako je zabranjen samo dvije godine od svog osnivanja i povremeno žestoko proganjan, nastavio je sa radom u ilegali i bio je uticajna organizacija među revolucionarnom omladinom u Kraljevini Jugoslaviji, a naknadno je postao važan organizator partizanskog otpora okupaciji Sila osovine i domaćih kvinslinških snaga. Nakon Drugog svjetskog rata, SKOJ je postao šira organizacija jugoslovenske omladine, Narodna omladina Jugoslavije, koja je kasnije postala Savez socijalističke omladine Jugoslavije.
Crno more
Crno more je kontinentalno more smješteno između jugoistočne Evrope, Anadolije i Kavkaza, moreuzima povezano sa Sredozemnim morem preko Egejskog i Mramornog mora. Između Crnog i Mramornog mora nalazi se Bosfor, na čijim obalama se nalazi turski grad Istanbul. Crno more je također povezano i sa Azovskim morem preko Kerčkog moreuza.
Crno more ima površinu od 436.400 km2 (168.495 km2 milja ) (ne uključujući Azovsko more), najveća dubina mu je do 2.600 m , a zapremina oko 547.000 km3. Važniji gradovi na obalama su: Batumi, Burgas, Constanţa, Giresun, Herson, Istanbul, Jalta, Kerč, Mangalia, Năvodari, Novorosijsk, Odesa, Ordu, Poti, Rize, Samsun, Sevastopolj, Soči, Suhumi, Trabzon, Varna i Zonguldak.
Imena
Crno more je poznato na grčkom jeziku kao Εύξεινος Πόντος (Eúxeinos Póntos) ili Μαύρη Θάλασσα (Maúrī Thálassa); abhaskom Амшын Еиқәа (Amşьn Eik'əa/Amšyn Eik̢°a), balkarskom Къара тенгиз (Qara tengiz), bugarskom Черно море (Černo more), crkvenoslavenskom Чрьно морѥ (Črĭno morje), čanskom უჩა ზუღა (Uča Zuğa) ili jednostavno Zuğa, gruzijskom შავი ზღვა (Šavi zghva), krimskotatarskom Qara deñiz (Ćirilica: Къара денъиз), latinskom Pontus Euxinus ili jednostavno Pontus, također Mare Nigrum ili Mare Scythicum, mingrelskom უჩა ზუღა  (Uč̣a zuġa), rumunskom Marea Neagră, ruskom Чёрное море (Čornoe more), turskom, Karadeniz, i ukrajinskom Чорне море (Čorne more).
Dolovi (Trebinje)
Dolovi su naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
IC 471
IC 471 (također poznat kao MCG 8-14-35, PGC 21659 i UGC 3982) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 249 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ris. Najveći prečnik je 0,60 (44 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (44 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 20. aprila 1890. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Konstanta
Konstanta je nešto se se ne mijenja, tokom vremena ili bilo kako drugačije: to je fiksna vrijednost. U većini područja, termin konstanta je antonim od "varijabla", međutim, u matematici, matematička varijabla može se nekada nazvati i konstantom.
Svištovski mir
desno|mini|Mir je potpisan u maloj kući lijevo Svištovskim mirom okončan je posljednji austrijsko-turski rat. Uz posredovanje Velike Britanije, Pruske i Nizozemske, potpisan je u Svištovu u današnjoj Bugarskoj 4. augusta 1791. Sporazum je napisan na francuskom i turskom jeziku.
Pozadina
Habsburška Monarhija potisnuta je u prvoj godini rata, ali je potom osvojila Beograd i ostvarila drugu pobjedu kod Calafata 1790. Austrijski saveznik, Rusija, također je bila veoma uspješna, ali Austriji je prijetila invazija Pruske. Također, izbila je Francuska revolucija i zahtijevala hitnu pažnju Austrije. Pod tim pritiskom Austrija je prihvatila vrlo male dobitke od rata: samo su grad Orșovu i nekoliko manjih mjesta (Cetingrad, Drežnik, Lapac, Srb) na hrvatskoj granici ustupljeni Habsburškoj Monarhiji.
Ovim mirom okončani su osmanlijsko-habsburški ratovi. Austrija nije učestvovala u ratovima protiv Osmanlija koje je predvodila Rusija tokom 19. i 20. stoljeća. Obje zemlje na kraju će se suočiti s Francuskom u Ratu Druge koalicije, uprkos različitim kampanjama protiv istog neprijatelja u srednjoj Evropi i Egiptu. Tokom Drugog osmanlijsko-egipatskog rata Austrija je zajedno s Britanijom spasila svog starog rivala od ranog kolapsa protiv Egipta na čelu s Muhamedom Alijem. Dvije zemlje na kraju su se udružile protiv saveznika u Prvom svjetskom ratu, pri čemu su Osmanlije slale trupe u Galiciju, a Austro-Ugari u Gazu prije nego što su zajedno propale.
Po okončanju turskog rata, Austrija se pridružila Pruskoj Pilnickom deklaracijom 27. augusta, odrekavši se svake ekspanzije na račun Osmanlijskog Carstva. Zauzvrat, Pruska je obećala da se neće širiti na istok niti podržati Brabantsku revoluciju. Obje zemlje obavezale su se da će intervenirati u Francuskoj ako se razne evropske sile slože da je to neophodno.
NGC 564
NGC 564 (također poznat kao MCG 0-4-154, PGC 5455 i UGC 1044) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 268 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 1,30 (101 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (86 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 1. oktobra 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kadima
mini mini|desno|[[Arijel Šaron, bivši lider partije Likud i osnivač Kadime.]] Kadima (hebrejski: קדימה, Qādīmāh, "naprijed") je nova izraelska politička partija sa ljevičarskim aspiracijama. Osnovao ju je premijer Ariel Sharon nakon što je formalno napustio desničarsku partiju Likud 21. novembra 2005.
Platforma Kadime
Israelski mediji su saopštile Kadimine glavne tačke državnog plana 28. novembra 2005. koje je objavio ministar pravde Tzipi Livni:
Čekajući politički "big bang"
Političko natezanje između Ariel Sharona i njegovih desničarskih pobornika, unutar i van Likud partije, je bilo dugotrajan proces špekulacija u novijoj izraelskoj politici i medijima. Očekivanje da bi Sharon mogao napustiti svoju partiju, kako bi oformio novu sastavljenu od njegovih saveznika iz Likuda i otvorio vrata političarima iz drugih partija, je nazvano "big bang" (hamapatz hagadol) izraelske politike, jer bi to dovelo do radikalne promjene izraelske političke scene.
Odlazak iz Likuda
Veliki broj kompleksnih faktora su doprinijeli Sharonovom odlasku iz Likuda. Nakon službenog napuštanja partije, Sharon je tvrdio da je donio odluku na osnovu samo jednog razmišljanja tokom jedne noći,, ali na jednoj pres konferenciji, Sharonov savjetnik, Avigdor Yitzhaki, je slučajno otkrio da je Sharon mjesecima planirao napuštanje Likuda.
NGC 5238-2
NGC 5238-2 (također poznat kao MCG 9-22-82, PGC 47853 i UGC 8565) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 13 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lovački psi. Najveći prečnik je 0,80 (3 hiljade sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (3 hiljade sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Grafik funkcije
Pod grafikom funkcije najčešće se podrazumijeva vizualni prikaz ponašanja neke funkcije (npr., definisane nad realnom pravom) kad promjenjiva uzima različite vrijednosti iz domena funkcije.
Formalna definicija mogla bi glasiti ovako: Grafik funkcije f definirane nad skupom D(f) u oznaci G(f) jest skup tačaka u ravni definiran sa:
Također pogledajte
Função
NGC 6702
NGC 6702 (također poznat kao MCG 8-34-19, PGC 62395 i UGC 11354) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 217 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lira. Najveći prečnik je 1,90 (120 hiljada sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (95 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 8. septembra 1863. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Power Rangers: Zeo
Power Rangers: Zeo (često skraćivana kao PRZ, ili jednostavno nazivana Zeo) je četvrta sezona Power Rangers franšize i nastavlja kontinijum serije Mighty Morphin Power Rangers čije je prikazivanje završeno 1996. godine. Bazirana je na Super Sentai serijalu Chouriki Sentai Ohranger. Power Rangers: Zeo je prva Power Rangers serije koja nije potpuna povezani sa Super Sentai serijom na kojoj je utemeljena.
Ne gledaj me tako i ne ljubi me više / Sve ću da ti dam samo da zaigram
Ne gledaj me tako i ne ljubi me više / Sve ću da ti dam samo da zaigram jest četvrta singl ploča sarajevske rok-grupe Bijelo dugme. Snimljena je u studiju Akademik iz Ljubljane, a miksana u Air Studios u Londonu. Objavila ga je zagrebačka izdavačka kuća Jugoton u februaru 1975. godine, devet mjeseci prije izlaska njihovog drugog albuma "Šta bi dao da si na mom mjestu" u novembru iste godine. Naslovna pjesma "Ne gledaj me tako i ne ljubi me više" počinje lagahnim uvodom na električnim orguljama Vlade Pravdića, za kojim slijede ostali muzičari svirajući u ritmu bluz muzike. Željko Bebek je svojim pjevanjem u ovoj ljubavnoj pjesmi pokazao kvalitet i zrelost koja je praćena izvrsnom instrumentalnom pratnjom ostalih članova Bijelog dugmeta. Ova pjesma uvrštena je na njihovom drugom studijskom albumu "Šta bi dao da si na mom mjestu", koji će devet mjeseci nakon izlaska ove singl ploče biti snimljen u Air Studios u Londonu. Na B strani singl ploče je bluz-rok pjesma pod nazivom "Sve ću da ti dam samo da zaigram" odsvirana u bržem ritmu. Započinje sa gitarskim riffovima Gorana Bregovića, za kojim slijede bubnjevi Ipeta Ivandića odsvirani u bržem rok stilu. Posebna zanimljivost u ovoj pjesmi je naizmjenični dijalog sviračkih solo prijelaza između usne harmonike i klavijatura Vlade Pravdića. Muziku, tekst i aranžman za obje pjesme napisao je Goran Bregović. Ovaj singl ostvario je veliki uspjeh kod slušalačke publike uz dobar prijem kod muzičkih kritičara. Objavljivanjem singl ploče "Ne gledaj me tako i ne ljubi me više / Sve ću da ti dam samo da zaigram", a kasnije i njihovog drugog studijskog akbuma dovešće do kasnijeg statusa Bijelog dugmeta kao najpopularnije rok grupe u bivšoj Jugoslaviji.
Power Rangers: Zeo
Sinopis
Radnja serije počinje nakon popravka Komandnog Centra ispod čijih ruševina Rangeri su pronašli Zeo Kristale koje su ukrali. Zeo Kristal im otvara portal koji ih vodi duboko ispod zemlje, gdje su se Zordon i Alpha 5 sakrili uz pomoć Power Škrinje nakon detonacije bombe u Komandnom Centru.
Ovoga puta, Rangeri dobijaju nove neprijatelje znane kao Carstvo Mašina koje ima namjeru da preuzme Zemlju. Oni protjeraju Ritu Repulsu i Lorda Zedda sa Mjeseca, a Rito i Goldar bježe na Zemlju i nakon toga nije bilo podataka šta se desilo sa njima. Rangeri postaju Zeo Rangeri, uz pomoć Zeo Kristala koji im je dao moći. Tanya Sloan se pridružuje timu Zeo Ranger II  Žuti Ranger, dok Billy Cranston postaje njihov tehnički supervizor. Kroz njihove borbe protiv Carstva Mašina, često su bili potpomagani od misterioznog Zlatnog Rangera.
Kasnije se saznalo da je Zlatni Ranger zapravo jedan svemirac, Trey od Triforije. On biva jednom povrijeđen tokom bitke i biva prinuđen da svoje moći preda nekom drugome kako bi ostao živ. Prvo je pokušao prebaciti moći na Billya, ali je bilo neuspješno zbog toga što je u Billyu ostalo protonske energije, nakon eksplozije u Komandnom Centru. Zatim su moći prešle na Jasona, Crvenog Power Rangera iz prve generacije. Jason je posjedovao dovoljno energije kako bi zadržao moći Zlatnog Rangera.
Billy kasnije napušta Zemlju i odlazi na Aquitiar kako bi bio sa djevojkom u koju je zaljubljen Cestriu. Jason, čija životna snaga nije mogla više izdržati moći Zlatnog Zeo Rangera, vraća svoje moći Treyu od Triforije kako bi spasio moći (i svoj život). Rita i Zedd uništavaju Carstvo Mašina i odlučuju uzeti odmor ostavljajući čist put sljedećoj negativki, Divatox.
Carstvo Mašina
• Kraljevski dvor i vitezovi
Zordovi
Billy i Alpha 5 su sagradil Zeozordove nakon što su Ninjazordovi i Shogunzordovi postali neupotrebljivi. Crveni Borbenizord je kreiran na Borbeni Borg tehnologiji, i bio je kontroliasan od Tommya kao Zeo Ranger V − Crveni, kroz telepatsku liniju. Piramidas je Zord Zlatnog Rangera i namjena mu je da bude Zord Čuvar. Trey od Tiforije je također uživao privilegije Zeo Rangera sa stvarima kao što su Super ZeoZord i Borbeno Vozilo. Super Zeo Megazord
DVD izdanja
Čitava serija je oficijelno izdata na DVD-u u maju 2008 u Njemačkoj kao dio Power Rangers Classix prodaje.
Strip
Image Comics je počeo izdavati Power Rangers Zeo stripove u augustu 1996. Scenarij u stripu su napisali Tom i Mary Bierbaum, a stip su animirali Todd Nauck i Norm Rapmund. Od izdanja koja su bila napravljena samo je jedan zvanično izdat prije nego što je Image Comics izgubio licencu.
Džumadel-ula
Vrijeme nastupa džumadel-ula
Islamski kalendar je lunarni kalendar i početak mjeseca se računa od pojave mladog mjeseca. Pošto je islamska lunarna godine za 11-12 dana kraća od solarne godine, džumadel-ula svake naredne godine dolazi ranije i vremenski gledano se kreće kroz sva godišnja doba. U slijedećoj tabeli su datumi početka i završetka mjeseca u periodu između 2010. i 2016. godine. (na osnovu Umm al-Qura kalendara iz Saudijske Arabije) ):
Hemoterapija
Hemoterapija (često skraćeno na hemo ili ponekad kao CTX ili CTx) je terapeutska tehnika koja uključuje administraciju hemikalija za liječenje u različitim uvjetima, koji se obično povezuju s terapijom raka. Danas je to jedan od najčešće korištenih terapijskih metoda, uz upotrebu širokog izbora antineoplazmatskih lijekova. Hemoterapija se daje tako da je zdravstveni tim može primijeniti na klinici, ljekarskom uredu ili priručnoj ambulanti, a najčešće u bolnici. Neke vrste hemoterapije daju se oralno i mogu se uzimati kod kuće.
Historija
Termin hemoterapija uglavnom se odnosi na liječenje raka, iako je njegovo povijesno značenje šire. U jednostavnijem smislu, hemoterapija se odnosi na liječenje zdravstvenog stanja korišćenjem hemijskih supstanci. Kao takav, izraz se koristio za neonkološku upotrebu, kao što je upotreba antibiotika (antibakterijska hemoterapija). U tom je smislu prvo moderno hemoterapijsko sredstvo bio arsfenamin, hemijski spoj arsena otkriven 1909. godine i korišten za liječenje sifilisa.. Kasnije su ga pratili sulfalijekovi i penicilin. Od ostalih uporaba koje su nazivane hemoterapija su liječenje autoimunih bolesti, poput multiple skleroze, dermatomiozitisa, polimiozitisa, lupusa, reumatoidnog artritisa i suzbijanje odbacivanja transplantata (vidi imunosupresija).
Hemoterapija specifična za rak počela se primjrnjivati četrdesetih godina prošlog vijeka, pri čemu su prvo primjenjvani lijekovi koji su antagonisti folne kiseline,  kao antineoplazijska sredstva.
Antikancerogena hemoterapija
Lijekovi koji se koriste u antineoplastičnoj hemoterapiji nazivaju se citostatskim ili citotoksičnim lijekovima. Hemoterapija se koristi na različite načine u različito vrijeme. To uključuje sledeće:
Mehanizam djelovanja
Suštinski cilj kemoterapije je uništavanje tumorskih ćelija, kako bi se postigao nestanak, zarobljavanje ili smanjenje bolesti. Lijekovi koji se koriste u ovoj vrsti liječenja nazivaju se antineoplastičnim ili hemoterapijskim sredstvima. Proces dijeljenja zdravih ćelija strogo je reguliran kontrolnim mehanizmima, koji ćeliji odrediti kad se treba dijeliti. Maligni tumori okarakterizirani su upravo suprotnim mehanizmom, jer ih formiraju izmijenjene ćelije sposobne da se nekontrolirano umnožavaju, pa čak i napadnu i utjiču na susjedne ili udaljene organe, što se naziva metastazama. Tako hemoterapija djeluje u fazi dijeljenja tumorskih ćelija, sprječavajući njegovo razmnožavanje i na kraju ih uništavajući. S vremenom će se, ako hemoterapija uspije, postići smanjenje ili nestanak malignog tumora.
Lijekovi protiv raka dosežu u gotovo svs telesna tkiva, ne razlikujući maligne ćelije od zdravih. To kod pacijenta izaziva niz nuspojava, koje uglavnom nestaju nakon završetka liječenja. Zdrave ćelije koje su najčešće oštećene obuhvataju ćelije koštane srži, probavnog trakta i folikula dlake, što daje najčešće nuspojave hemoterapije, a to su: imunosupresija, astenija, mukozitis i alopecija, između ostalih. Takvi su efekti obično prolazni, premda ako pacijent ne postane kontroliran ili tolerantan, mogu prouzrokovati toksičnost i privremeno prekinuti hemoterapijsko liječenje.
Stoga su, u pokušaju ublažavanja nuspojava, zadnjih godina osmišljeni lijekovi protiv raka koji djeluju direktno protiv abnormalnih proteina ćelija raka, što se naziva ciljana terapija.
Oblici hemoterapije
Hemoterapija obično nije jedino liječenje raka, jer se obično kombinira s operacijom i radioterapijom, modalitetom koji se naziva multidisciplinarni ili kombinirani tretman. Ovisno o svrsi i kombinacija lijekova, mogu se razlikovati sljedeće vrste hemoterapije:
NGC 2266
NGC 2266 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Blizanci. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 7. decembra 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Hemoterapija
Oblici hemoterapije
Obje, i mono- i polihemioterapije, u skladu sa općim smjernicama, kao što je kliničko stanje pacijenta, može primijeniti istovremeno s antineoplazmatskim lijekovima za upravljanje sekundarnim simptomimaa, kao što su su ondansetronski (antiemetički), amifostin (nefroprotekcija), dekrazoksan (kardioprotekcija), za smanjenje iritacije mokraćnog mjehura ili deksametazon.
Antitumorski lijekovi
Postoji više od stotinu antineoplazmatsih lijekova koji se obično svrstavaju u sljedeće grupe:
Strategije liječenja
Hemoterapija se daje u ciklusima, sa naizmjeničnim razdobljima liječenja i perioda mirovanja. Ovo je neophodno kako bi se zdravim ćelijama omogućilo vrijeme da se oporave kako bi mogle podnijeti novi ciklus liječenja, uz nižu toksičnost.
Ovisno o vrsti raka, njegovom stadiju, stanju pacijenta i lijekovima, hemoterapija se može primijeniti intravenski ili oralno. To je najčešće korišteni put primjene. Ponekad, kako bi se izbjeglo opetovano probijanje sitnih vena ili kod dugotrajnih tretmana, koristi se kateter i na taj način se izbjegava flebitis. Infuzijske pumpe koriste se za infuziju lijekova, koji kontrolišu prolazak hemoterapije u organizam. Ova ruta moguća je samo za lijekove koji se mogu apsorbirati kroz želudac ili crijeva. ,Mjesto administracije Priprema hemoterapije, uz prethodno odobrenje onkologa, obično se obavlja u bolničkoj ljekarničkoj službi, jer su potrebne važne mjere sigurnosti. medicinske sestre koje su vješte u hemoterapiji odgovorne su za pripremu i infuziju. Najčešće se koristi put potkožnih ili površnih vena gornjih udova. Liječenje se obično obavlja u dnevnoj bolnici. U određenim okolnostima, ovisno o vrsti lijekova ili kao posljedici toksičnosti, potreban je višednevni prijem u bolnicu.
Nuspojave
Hemoterapijski tretman može pogoršati stanje pacijenata oboljelih od raka, jer također uništava normalne ćelije, posebno one koje se brže dijele. Ovi efekti, iako su obično prolazni, mogu postati hronični, što može oslabiti pacijenta izuzetno, posebno ako se daje dugo i neprekidno tokom vremena. U nekim slučajevima, kada su nuspojave vrlo intenzivne, pojavljuje se toksičnost koja može dovesti do privremenog prestanka liječenja antineoplastikom. Nuspojave ovise o, hemoterapijskom sredstvu, a najvažnije su:
Lokalna hemoterapija
To je oblik lokalne (regionalne) primjene antineoplastične hemoterapije. Njen cilj je postizanje visokih koncentracija antineoplastnog lijeka u tumorskom području s najmanje moguće sistemske toksičnosti. Naprimjer, intrakavitarna hemoterapija, bilo intravezikalna, intraperitonealna, intrapleuralna, intraduralna i intraarterijska hemoterapija. Unutar ove posljednje skupine postoji izolirana regionalna perfuzija, intraarterijska infuzija i različite intermedijarne tehnike s većom ili manjom izolacijom regionalnog krvotoka koji se liječi. Drugi primjeri intrakavitarne hemoterapije: ubacivanje intravezikalnog mitomicina-c, kao pomoćnog liječenja raka mokraćnog mjehura, iIntraperitonealna hemoterapija kao pomoćno liječenje raka jajnika.
NGC 3734
NGC 3734 (također poznat kao MCG -2-30-6 i PGC 35773) je galaksija koja je udaljena oko 420 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pehar. Najveći prečnik je 1,30 (159 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (122 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 19. aprila 1794. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Pržinovac
Pržinovac je naseljeno mjesto u sastavu grada Opuzena, Dubrovačko-neretvanska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Metković. Kao samostalno naseljeno mjesto, Pržinovac postoji od popisa 2011. godine. Nastalo je izdvajanjem dijelova iz naselja Buk Vlaka i Opuzen.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Pržinovac je imao 13 stanovnika. Za narodnosni sastav 1991. godine pogledati pod Buk Vlaka i Opuzen.
Napomena: ''Od 2011. samostalno naselje nastalo izdvajanjem dijelova iz naselja Buk Vlaka i Opuzen, u kojima su sadržani podaci od 1857. do 2001.''
Islamabad
Prema posljednjem popisu stanovništva iz 2017. godine u Islamabadu je živjelo 1.014.825 stanovnika.
Islamabad se svrstava u beta svjetske gradove, prema kriteriju o globalnoj važnosti pojedinih gradova, sa visokom stopom indeksa ljudskog razvoja, najvišom u državi. Kao i mnogi drugi glavni gradovi, Islamabad ima visoke troškove života, a njegovu populaciju uglavnom sačinjava stanovništvo srednje i gornje srednje društvene klase. U gradu se nalazi 16 univerziteta, uključujući Univerzitet Quaid-i-Azam, najveći i najbolje rangirani javni univerzitet u Pakistanu, COMSATS Institut informacione tehnologije i NUST.
Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima 1972.
Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima 1972. održano je na Letalnici u slovenskoj Planici (tada u sklopu SFRJ) od 24. do 26. marta. Skakaonica je prije prvenstva rekonstruirana kako bi se omogućili duži letovi. Održano je samo pojedinačno takmičenje (ekipno je uvedeno tek 2004).
Takmičenje
Takmičenje se trebalo odvijati u 4 serije, 2 u subotu i 2 u nedjelju (petak je bio dan za trening). Međutim, kao što to često bude slučaj, vjetar je pomrsio planove organizatora. Subotnji dio takmičenja ipak je održan, ali su druge 2 serije morale biti otkazane, tako da su priznati rezultati nakon prvih dviju serija. Najbolji je bio Švicarac Walter Steiner, i to s velikom prednošću. Letovima od 155 i 158 m osigurao je 1. mjesto ispred Heinza Wosipiwa iz Istočne Njemačke, dok je bronzanu medalju osvojio Jiří Raška iz Čehoslovačke.
Domaševo
Domaševo je naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina. To je jedno od najstarijih naselja koje se nalazi na visoravni Ljubomir koje je od Trebinja udaljeno 15 km.
U naselju se nalazi pravoslavna crkva svetog Nikole sa starim kamenim nadgrobnicima (krstačama). Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine
Kvarner
mini|250px|Srednja vrata prema Kvarneriću Kvarner ili Kvarnerski zaljev je zaljev u sjeveroistočnom dijelu Jadranskog mora između Istre i Hrvatskog primorja. Najveći otoci u Kvarnerskom zaljevu su: Krk, Cres, Lošinj Rab i Pag
More u Kvarnerskom zaljevu je razmjerno dublje od otvorenog gornjeg Jadrana (30-60m) koji zasipaju obilnim muljem Po i druge italijanske rijeke. Naprotiv oko Kvarnera nema većih rijeka, a dna su dijelom strmija i kamenita i zato je najveća dubina sjevernog Jadrana -128m u kanalu Krušija između Plavnika i Cresa. Druge dubine preko 100m tu se još nalaze i uz otoke Rab (-112 m), Prvić (-109 m), Goli otok (-103 m) itd.
Na obali Kvarnera se nalazi najveća luka u Hrvatskoj, Rijeka, pa kroz Kvarnerski zaljev vode značajni pomorski putevi: najviše kroz prolaze Srednja Vrata između Krka i Cresa, te Vela Vrata između Cresa i Istre.
Delhi
mini| Delhi, lokalno poznat kao Dilli (Hindi: दिल्ली, Punjabi: ਦਿੱਲੀ, Urdu: دلّی dillī), ili po službenom imenu Teritorija nacionalnog glavnog grada ( NCT ) Delhija) je najveća metropola po površini i druga najveća metropola po stanovništvu u Indiji.
Prošavši rijeku Jamunu, prvenstveno njenu zapadnu ili desnu obalu, Delhi se graniči sa državom Utar Pradeš na istoku i sa državom Haryana u ostalim pravcima. NCT pokriva površinu od 1484 km2. Prema popisu stanovništva iz 2011. godine, gradska populacija Delhija je bila preko 11 miliona, dok je populacija NCT bila oko 16,8 miliona. Urbana aglomeracija Delhija, koja uključuje satelitske gradove Ghaziabad, Faridabad, Gurgaon i Noida u oblasti poznatoj kao Nacionalna prijestonica (NCR), ima procijenjenu populaciju od preko 28 miliona, što ga čini najvećim gradskim područjem u Indiji i drugim po veličini u svijetu (poslije Tokija).
Delhi karakteriše suho-zimska vlažna suptropska klima (Köppen Cwa) koja se graniči sa vrućom polusušnom klimom (Köppen BSh). Topla sezona traje od 21. marta do 15. juna sa srednjom dnevnom visokom temperaturom iznad 39 °C. Najtopliji dan u godini obično je između 26. i 30. maja, sa prosječnom najvišom temperaturom od 42 °C i najniža temperatura od 27 °C. Hladna sezona traje od 26. novembra do 9. februara sa srednjom dnevnom najvišom temperaturom ispod 20 °C. Najhladniji dan u godini je obično između 16. i 20. januara, sa prosječnom najnižom temperaturom od 7 °C i najviše 20 °C. Početkom marta smjer vjetra se mijenja sa sjeverozapadnog na jugozapadni. Od aprila do oktobra vrijeme je vruće. Monsun stiže krajem juna, uz povećanje vlažnosti. Kratka, blaga zima počinje krajem novembra, dostiže vrhunac u januaru i često se javlja jaka magla.
Grobnica cara Humayuna, te Kutab minaret s džamijom i grobnicama je od 1993. godine na popisu UNESCO-ove Svjetske baštine.
Klima
Delhi karakteriše suho-zimska vlažna suptropska klima (Köppen Cwa) koja se graniči sa vrućom polusušnom klimom (Köppen BSh). Topla sezona traje od 21. marta do 15. juna sa srednjom dnevnom visokom temperaturom iznad 39 °C. Najtopliji dan u godini obično je između 26. i 30. maja, sa prosječnom najvišom temperaturom od 42 °C i najniža temperatura od 27 °C. Hladna sezona traje od 26. novembra do 9. februara sa srednjom dnevnom najvišom temperaturom ispod 20 °C. Najhladniji dan u godini je obično između 16. i 20. januara, sa prosječnom najnižom temperaturom od 7 °C i najviše 20 °C. Početkom marta smjer vjetra se mijenja sa sjeverozapadnog na jugozapadni. Od aprila do oktobra vrijeme je vruće. Monsun stiže krajem juna, uz povećanje vlažnosti. Kratka, blaga zima počinje krajem novembra, dostiže vrhunac u januaru i često se javlja jaka magla.
Civilna uprava
mini|Okruzi Delhija Trenutno, NCT Delhija se sastoji od jedne divizije, 11 distrikta, 33 pododjela, 59 popisnih gradova i 300 sela. mini|Općine Delhija
Vlada i politika
alt=|249x249piksel Arvind Kejriwal je sedmi i aktuelni glavni ministar Delhija, prvi put izabran u februaru 2015. alt=|203x203piksel Zakonodavna skupština Delhija        alt=|180x180piksel Pijaca Khari Baoli u Starom Delhiju jedna je od najstarijih i najprometnijih u gradu. alt=|204x204piksel Connaught Place u New Delhiju je važno ekonomsko središte regije glavnog grada. Delhi je najveći trgovački centar u sjevernoj Indiji. nedavne procjene ekonomije gradskog područja Delhija bile su oko 370 milijardi dolara ( PPP metro GDP) što ga svrstava u najproduktivnije ili drugo najproduktivnije metro područje Indije. Nominalni GSDP NCT Delhija za 2016–17. procijenjen je na 6224 milijarde ₹, t.j. 78 milijardi USD, 13% više nego u 2015–16.
Obrazovanje
alt=|105x105piksel Farmacija Medicinskog fakulteta Lady Hardinge, 1921  alt=|126x126piksel Indraprastha koledž za žene, osnovan 1924   alt=|149x149piksel Jamia Millia Islamia iz 1920. od M. A. Ansarija i Zakira Husaina    alt=|126x126piksel Univerzitet u Delhiju osnovan je 1922. Sir Maurice Gwyer je bio njegov prvi prorektor. alt=|128x128piksel Đački dom angloarapske starije srednje škole, osnovan 1696., reorganiziran 1828. alt=|126x126piksel Učenik državne škole u Delhiju zapisuje imena voća i povrća    Školama i visokoškolskim ustanovama u Delhiju upravlja Direkcija za obrazovanje, NCT vlada ili privatne organizacije. U 2006, Delhi je imao 165 koledža, pet medicinskih koledža i osam inženjerskih koledža, sedam glavnih univerziteta i devet univerziteta koji se smatraju univerzitetima.
Donja Kočela
Donja Kočela je naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
Neprekidna funkcija
Neprekidne funkcije predstavljaju jednu od najvažnijih klasa funkcija koje se proučavaju u različitim matematičkim disciplinama. Za neku funkciju f kažemo da je neprekidna u nekoj tački x_0 ako funkcija uopšte posjeduje vrijednost u toj tački, te ako se njena vrijednost kada se sa lijeva ili desna približavamo posmatranoj tački također približava njenoj vrijednosti u posmatranoj tački. Za funkciju koja nije neprekidna u nekoj tački kažemo da je prekidna u toj tački, odnosno da ima prekid u posmatranoj tački.
Radi lakšeg opisivanja ponašanja (svojstava) neke funkcije, u praksi je od velikom značaja tzv. grafik funkcije, tj. grafički prikaz skupa vrijednosti posmatrane funkcije nad nekim podskupom njenog domena. Pojednostavljeno gledajući, za funkciju možemo reći da je neprekidna ako njen grafik možemo nacrtati bez da vrh olovke odvojimo od papira. No, ovo je veoma daleko od formalne definicije neprekidne funkcije, iz čistog razloga što se pojam "crtanja bez odvajanja od papira" ne može matematički predstaviti.
Današnju formalnu definiciju neprekidne funkcije dao je Karl Weierstraß krajem 19. vijeka.
Neprekidnost funkcije u tački
U upotrebi je nekolicina različitih, ali ekvivalentnih definicija neprekidnosti funkcije u tački
Razliku x-x_0 nazivamo priraštaj nezavisne promjenljive i označavamo sa, dok razliku f(x)-f(x_0) nazivamo priraštaj zavisno promjenljive i označavamo sa.
Primjeri funkcija sa različitim vrstama tačaka prekida
Obratite pažnju da je neprekidnost lokalno svojstvo i ispituje se samo na tačkama domena funkcije. Da je gornja funkcija bila definisina samo sa  onda ne bi bilo moguće ispitivati neprekidnost funkcije u tački 0 jer tu funkcija nije definisana (deljenje sa 0) što znači da je funkcija  neprekidna. To jest ona je neprekidna na svom domenu
Neprekidnost funkcija na zatvorenom intervalu
Za funkciju f definisanu na nekom intervalu ili uniji intervala D(f) kažemo da je neprekidna na D(f) ako je neprekidna u svakoj tački x_0\in D(f).
Ako je funkcija neprekidna na zatvorenom intervalu [a,b], ona je na tom intervalu i ograničena, te na tom intervalu poprima svoju najmanju i najveću vrijednost.
Uniformna neprekidnost funkcija
Za funkciju f definisanu na nekom intervalu (a,b) kažemo da je uniformno neprekidna na tom intervalu, ako za svako postoji  takvo da za sve parove tačaka  za koje je  vrijedi.
Ako je funkcija f uniformno neprekidna na nekom intervalu, ona je očigledno i neprekidna na tom intervalu. Dakle, klasa uniformno neprekidnih funkcija je potskup klase neprekidnih funkcija. U slučaju zatvorenog intervala [a,b] ove dvije klase se poklapaju, tj. svaka neprekidna funkcija nad zatvorenim intervalom [a,b] je ujedno i uniformno neprekidna nad ovim intervalom. U slučaju otvorenih intervala, ovo ne vrijedi. Npr. funkcija je neprekidna na otvorenom intervalu (0,1), ali nije uniformno neprekidna na ovom intervalu.
Kraft Foods
Kraft Foods Inc. je najveća kompanija za proizvodnju hrane i vodeća u Sjevernoj Americi i druga po redu vodeća u svijetu nakon Nesstle SA.Kraft je razvio velike lance prehrane, a njegovu ponudu spada raznovrsna hrana Čokolada, sir, Tjestenina, Kafa, Sokovi.Svoju proizvodnju vrši u nekoliko zemalja.Najveći brendovi su joj Velveeta i Milka.
Brendovi
Kraft od svog postojanja proizvodi najveće brendove na svijetu ova je njihova lista:
Susak
250px|mini|desno|Susak 250px|mini|desno|Položaj ostrva Susak
Susak je otok u Jadranskom moru, na hrvatskom dijelu Jadrana, u otočnoj grupi Cres-Lošinj. Otok je geološki različit od ostalih jadranskih otoka, jer je formiran od pijeska položenog na stijeni. Na otoku postoji samo jedno mjesto, Susak.
Na ostrvu postoje dva naselja, Donje Selo ili Spjaža, i starije, Gornje Selo. Udaljenost između tih dvaju sela je stotinjak metara, a prometnica koja ih povezuje je zapravo krivudavo kameno stubište koje ide kroz trstiku.
Gornje Selo je malo udaljenije od mora, a Donje Selo, odnosno Spjaža, kako sam naziv sugerira, je priobalno.
IC 472
IC 472 (također poznat kao MCG 8-14-36, PGC 21665 i UGC 3985) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 261 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ris. Najveći prečnik je 1,60 (122 hiljade sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (76 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 20. aprila 1890. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Domen (matematika)
U matematici, domen date funkcije je skup "unosa" vrijednosti za koje je funkcija definisana. Za primjer, domen kosinusa bili bi svi realni brojevi, dok je domen kvadratnog korijena brojevi veći ili jednaki nuli (ignorišući kompleksne brojeve u oba slučaja). U predstavljanju funkcije u xy koordinatnom sistemu, domen je predstavljen na x-osi (ili apscisi). mini|250px|Funkcija f(x) = √ x ima domen sve brojeve između nule i pozitivne beskonačnosti
NGC 565
NGC 565 (također poznat kao MCG 0-4-158, PGC 5481 i UGC 1052) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 208 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 1,30 (79 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (24 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio George Mary Searle 2. novembra 1867. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Domen (matematika)
Formalna definicija
Za datu funkciju f:X→Y, skup X unosnih vrijednost je domen od f; skup Y je kodomen od f.
Dobro definisana funkcija mora preslikavati svaki element svog domena u element u njenom kodomenu. Naprimjer, funkcija f definisana sa
nema vrijednosti za f(0).
Frans Hals
Frans Hals (Antwerpen, 1580 – Haarlem, 26. august 1666) jest proslavljeni holandski portretista i pripadnik žanr slikarstva, kao i jedan od poznatijih flamanskih portretista iz prve polovine 17. vijeka. Uz Rembrandta van Rijna i u proteklih sto godina Johannesa Vermeera stavljen je u panteon velikih slikara holandskog zlatnog doba.
U drugoj polovini 19. vijeka Hals je zapravo bio najmarkantniji umjetnik u nekim slikarskim krugovima, a pogotovo u Parizu, pošto je mali opus Johannesa Vermeera u to vrijeme tek počinjao da se definiše. Buržoaski modeli na njegovim slikama, njegova često šarena paleta i iznad svega njegovi hrabri potezi četkicom postala je veće nadahnuće slikarima realizma i impresionizma nego što je to bio poštovani model Rembrandta.
NGC 5239
NGC 5239 (također poznat kao IRAS 13339+0737, MCG 1-35-15, PGC 48023 i UGC 8589) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 324 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Volar. Najveći prečnik je 1,80 (169 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (113 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 13. aprila 1784. godine.
Periodni sistem elemenata
Periodni sistem elemenata (kraće periodni sistem, skraćenica PSE) predstavlja prikaz svih poznatih hemijskih elemenata, poredanih po rastućem atomskom broju i elektronskoj konfiguraciji. Elementi su postavljeni tako da su oni sa sličnim hemijskim osobinama svrstani zajedno, u istu glavnu i sporednu, a pored podjele po grupama, postoji i podjela po periodama. Periodne sisteme, gotovo identične, nezavisno jedan od drugog razvili su 1869. godine ruski hemičar Dmitrij Ivanovič Mendeljejev (1834-1907), a samo nekoliko mjeseci kasnije i njemački hemičar Lothar Meyer (1830–1895). Periodni sistem ima i historijsku vrijednost za predviđanje otkrića novih elemenata i njihovih osobina. Danas on služi isključivo samo kao pregled.
__SADRŽAJ__
Periodni sistem elemenata
Sljedeća slika prikazuje periodni sistem elemenata u proširenom obliku, koji je danas poznat.
Za svaki element je naveden atomski broj i hemijski simbol. Elementi koji pripadaju istoj hemijskoj seriji ili hemijskoj grupi hemijski su slični.
Osnovne karakteristike
Raspored atoma u periodnom sistemu u potpunosti se objašnjava elektronskom konfiguracijom.
Teoretske postavke
Izgradnja atoma:
Neutroni:
Atomska masa:
Elektronska konfiguracija
thumb|Detaljni prikaz periodnog sistema sa raspodjelom elektrona po ljuskama Elektronska ljuska najbliža jezgru, zvana k-ljuska, ima najviše dva elektrona, pa prema tome postoje samo dva hemijska elementa čiji atomi imaju isključivo samo ovu ljusku. To su elementi sa rednim brojem 1 (vodik) i 2 (helij). Oni u pregledu periodnog sistema zauzimaju gornji, prvi red (koji se naziva i 1. perioda).
Atomi elementa koji slijedi nakon prva dva (litij, redni broj 3), imaju po tri protona i tri elektrona. Međutim, treći elektron nalazi se usamljen u elektronskoj ljusci iznad k-ljuske, koja se naziva l-ljuska. Ta druga ljuska ima prostora za najviše osam elektrona. Nakon litija, postoji sedam drugih elemenata (sa ukupno četiri do deset protona i isto toliko elektrona) koji zajedno sa litijem sačinjavaju drugi red periodnog sistema odnosno 2. periodu. Atomi elementa sa rednim brojem 11 (natrij) imaju po još jednu dodatnu ljusku, koja je iznad l-ljuske a u kojoj kruži jedan elektron. U toj trećoj elektronskoj ljusci, zvanoj m-ljuska, opet ima "mjesta" za ukupno osam elektrona. U skladu s tim, nakon natrija postoji još sedam elemenata sve do rednog broja 18 (argon) u trećem "redu" periodnog sistema. To su elementi 3. periode.
Elektroni koji se nalaze u ljusci najudaljenijoj od atomske jezgre nazivaju se vanjski ili valentni elektroni. Oni igraju važnu ulogu u građenju mnogih hemijskih spojeva iz atoma različitih ili istih elemenata. Broj valentnih elektrona kod elemenata u nekom "redu" (periode) uvijek raste s lijeva na desno kod prve tri periode. Kod atoma vodika i helija postoji jedan odnosno oba elektrona u elektronskoj ljusci su ujedno i vanjski (valentni). Kod atoma elemenata iz druge i treće periode, vanjski elektroni se nalaze u l- odnosno m-ljusci, tako da naprimjer litij i natrij imaju po jedan, dok neon i argon po osam vanjskih elektrona.
Ako se uporede osobine elemenata čiji atomi imaju isti broj valentnih elektrona, može se primijetiti veliki broj sličnosti i podudarnosti. Ove sličnosti naročito dolaze do izražaja kroz poredak elemenata u periodnom sistemu. Elementi koji imaju samo jedan od mogućih osam valentnih elektrona u svojoj vanjskoj ljusci nalaze se na prvim mjestima svoje periode. Na osnovu tako poredanih elemenata proizilazi prva kolona u periodnom sistemu koja se naziva prva glavna grupa, a koja obuhvata elemente poznate pod pojmom alkalni metali. Elementi koji u svojoj vanjskoj ljusci imaju po sedam valentnih elektrona nalaze se na pretposljednjem mjestu u svojoj periodi. Iz tog rasporeda elemenata proizilazi kolona periodnog sistema koja se naziva sedma glavna grupa, a koja obuhvata elemente pozante pod pojmom halogeni elementi. Elementi koji u vanjskoj ljusci imaju po osam elektrona, odnosno koji imaju u potpunosti popunjenu vanjsku ljusku, nalaze se na posljednjem mjestu u svojoj periodu, u takozvanoj osmoj glavnoj grupi te se nazivaju plemeniti plinovi. Također i za elemente ostalih glavnih grupa postoje opći nazivi, naprimjer zemnoalkalni metali za elemente druge glavne grupe i halkogeni elementi za one elemente koji se nalaze u šestoj glavnoj grupi periodnog sistema.
desno|thumb|Afinitet prema elektronu u zavisnosti od atomskog broja Ovakav raspored elemenata po glavnim grupama vrijedi za prve tri periode ali se prekida od četvrte periode pa nadalje. U četvrtoj i petoj periodi također se nalaze atomi sa valentnim elektronima kao i kod drugog elementa u njima (redni brojevi 19 (kalij) i 20 (kalcij, odnosno 37 (rubidij) i 38 (stroncij)) samo u vanjskoj ljusci, tj. N- i O-ljusci, ali je u skladu s njihovim rednim brojevima kod deset sljedećih elemenata (redni brojevi 21 do 30 odnosno 39 do 48) dodatno popunjena pretposljednja vanjska ljuska. Oni u toj ljusci (M- odnosno N-ljuska) imaju "dodatne" kapacitete za najviše deset elektrona, među kojim najmanje jedan može služiti kao valentni elektron, dok se u N- odnosno O-ljusci mogu nalaziti najviše dva elektrona. Kolone periodnog sistema koje sačinjavaju elementi u 6. i 7. periodi nazivaju se sporedne grupe. Zbog posebnosti rasporeda elektrona u obje vanjske ljuske, blok elemenata sporednih grupa ne počinje sa prvom nego s trećom sporednom grupom koja slijedi nakon druge glavne grupe, a prva i druga sporedna grupa ne postoje, te sadrže svaka po tri elementa u svakoj periodi. Kod elemenata sporednih grupa radi se isključivo o metalima, tačnije takozvanim prelaznim metalima. Kod svih elemenata koji se nalaze u posljednjoj sporednoj grupi 4. i 5. periode, elementi koji slijede u glavnim grupama imaju već popunjene M- i N-ljuske sa 18 elektrona. Za razliku od ovih prelaznih elemenata, a posmatrajući prema rastućem rednom broju, krajnja vanjska ljuska kod elemenata glavnih grupa od 3. do posljednje može biti popunjena sa najviše osam elektrona.