Joseph_Haydn
Londonska putovanja
I prije njegovog dolaska u London, Haydn je tamo već bio veoma popularan kompozitor. Nakon smrti Johanna Christiana Bacha 1782. godine, Haydnova muzika je dominirala na koncertnoj sceni u Londonu. Njegova muzička djela bila su široko rasprostranjena od strane izdavača u Londonu, uključujući i izdavačku kuću Forster sa kojom je Haydn imao ugovor kao i Longman & Broderip (koja je bila predstavnik u Engleskoj za Haydna kod bečkog izdavača Artaria). Napori da se Haydn dovede u London bili su preduzimani još od 1782. godine, ali su ga ugovor i njegova vjernost princu Nikolaju spriječili da prihvati sve ranije ponude. thumb|desno|300px|Hannover Square Rooms, glavna koncertna dvorana sa 800 sjedišta, gdje je Haydn nastupao sa orkestrom u Londonu. Nakon što se oprostio od Mocarta i drugih prijatelja, Haydn je 15. decembra 1790. napustio Beč sa Salomonom, a kasnije su došli u francuski lučki grad Calais gdje su prešli Engleski kanal na novogodišnji dan 1791. godine. Prvi put u svom životu je tada 58-godišnji kompozitor (koji nikada prije toga nije putovao izvan Austrije) vidio okean. Dolaskom u London, Haydn je u početku stanovao kod Salomona u The Great Pulteny Street (blizu Picadilly Circusa) gdje je radio u pozajmljenom studiju u obližnjoj Broadwood klavirskoj firmi. Dolazak Josepha Haydna u London je uzrokovala senzaciju, a sam kompozitor je bio glavna tema razgovora u visokim kulturnim i političkim krugovima. Ubrzo nakon njegovog dolaska bio je posjećen od strane ambasadora Austrije i Napuljske kraljevine. 19. januara 1791. bio je pozvan na kraljevski dvorski bal povodom proslave rođendana kraljice Šarlote od Meklenburg-Štrelica. Tu je bio predstavljen princu od Walesa, budućem kralju Đorđu IV. To je bio početak vrlo dobrog vremena za ovog kompozitora, a prvi njegov nastup održan je 11. marta iste godine u koncertnoj dvorani Hannover Square Rooms koju je 1775. otvorio sa svojim koncertnim nastupom Johann Christian Bach. Tokom tog i narednih koncertnih nastupa njegove nove simfonije bile su primljene sa ovacijama kod publike i izvrsnim kritikama u londonskim novinama. Tokom njegove dvije koncertne sezone u Londonu (1791-1792 i 1794-1795) Joseph Haydn je komponirao njegovih zadnjih 12 simfonija br. 93-104, poznatijih kao Londonske Simfonije. U julu 1791. bio je pozvan na Univerzitet u Oxfordu da primi počasni muzički doktorat, a kao tezu za svoj doktorat Joseph Haydn je podnio Simfoniju br. 92., danas poznatu kao Oxfordska simfonija. Osim komponovanja i čestih koncertnih nastupa u Londonu, Haydn je imao vremena za posjete koncertima londonskih muzičara i za izlete van grada. Tako je u novembru 1791. bio pozvan u posjetu kod princa od Walesa i njegovog brata grofa od Yorka na njegovo imanje. Tamo je Haydn bio počasni gost, a ne kao dio posluge što je bio slučaj na Esterhazy dvoru. O ljepotama njegove novostečene slobode kompozitor je u svojim pismima pisao svojoj prijateljici Marianne von Genzinger. U junu 1792. Haydn je posjetio i čuvenog astronoma Williama Herschela u njegovoj laboratoriji. Također, prisustvovao je i konjskim utrkama u najpoznatijem britanskom trkalištu Ascot koje se nalazi 40 km zapadno od Londona. Tokom njegovog prvog boravka u Londonu Haydn je stekao mnogo novih prijatelja, te je upoznao udovicu Rebeccu Schroeter njegovu studenticu klavira, sa kojom je razvio i ljubavnu vezu. Njoj je posvetio 3 njegova najbolja klavirska tria, uključujući i "Romski rondo" kao i njegove 3 zadnje klavirske sonate. Krajem juna Haydn odlazi iz Londona i vraća se u Beč. Tokom povratka svratio je u Bonn, gdje mu je bio predstavljen tada mladi kompozitor Ludwig van Beethoven. thumb|250px|lijevo|Joseph Haydn u Engleskoj, portret urađen 1791. od strane Johna Hoppnera. Nakon povratka Haydna u Beč, za njim dolazi i Beethoven koji ubrzo postaje njegov učenik klavira do drugog putovanja u London. Tokom ljeta poveo je sa sobom i Beethovena u Eisenstadt, gdje nije imao mnogo posla, te ga je učio polifoniji. Haydn je nakon njegovog povratka iz Londona hladno dočekan u Beču. Gradske novine nisu uopšte pisale o njegovim londonskim uspjesima, a ni koncerti nisu organizovani u njegovu čast. Austrijski dvor nije odao nikakvo priznanje kompozitoru koji je toliko proslavio austrijsku muziku. Za razliku od bečkih vladajućih krugova, njegovi stari prijatelji su ga toplo dočekali. Tu u Beču Haydn se uvjerio da je Mozart zaista mrtav, te da su vijesti o njegovoj smrti koje je Haydn čuo u Londonu i smatrao ih samo glasinama bile istinite. 26. januara 1793. umire i njegov najbolji prijatelj Marianne Genzinger, sa kojom se Haydn redovno dopisivao tokom prvog boravka u Londonu. Tokom ovog boravka u Beču, Haydn je kupio kuću za sebe i svoju suprugu u predgrađu i počeo da je preuređuje. Također, organizovao je i izvođenje nekih njegovih londonskih simfonija na lokalnim koncertima. Do trenutka kada je došlo vrijeme za drugo putovanje u Englesku (1794-1795), Haydn je već tada postao poznata ličnost na londonskoj koncertnoj sceni. Početak njegovog drugog boravka (od februara do maja) u Londonu bio je u znaku koncertnih nastupa na kojima je Haydn predstavio svoju ''Simfoniju br. 99 koja je bila komponirana u Beču, te Aponny gudačke kvartete'' br. 71 i 74. Veliki uspjeh kod publike ostvarila je njegova Simfonija br. 100, poznata i po nadimku kao Vojna Simfonija, koja je bila najpoularnije muzičko djelo još za njegova života. U pauzi između koncertnih serija za King's Theater Haydn je posjetio: Katedralu u Winchesteru, Palatu Hampton Court, Portsmouth i Isle of Wight u južnoj Engleskoj. Po povratku sa odmora, Haydn je na početku nove koncertne sezone 2. februara po prvi put predstavio ''Simfoniju br. 102, a tačno mjesec dana kasnije i Simfoniju br. 103. Njegov najveći trijumf kao simfoniste bila je izvedba njegove najnovije Simfonije br. 104'' sa orkestrom od 60 muzičara predvođenih italijanskim violinistom i kompozitorom Giovannijem Battistom Viottijem. To je ujedno bio i vrhunac u njegovoj cjelokupnoj muzičkoj karijeri. Ubrzo nakon toga slijedila je ponuda Đorđa III da za stalno ostane u Engleskoj, kao i ponuda kraljice Charlotte od Mecklenburg-Strelitza da dobije luksuzni smještaj u kraljevskom zamku Windsor. Međutim, Haydn je sve to odbio zbog njegove želje da okonča svoj život u rodnoj Austriji. Posljednji dobrotvorni koncert održan krajem koncertne sezone 1795. u čast Josepha Haydna bio je veliki uspjeh i predstavljao je vrhunac njegove karijere u Engleskoj. Prema pisanju njegovog biografa Griesingera "Haydn je smatrao dane provedene u Engleskoj najsretnijim u njegovom životu i da je bio svugdje poštovan, te da je to otvorilo novi svijet za njega."