cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Endosom
thumb|315px|alt=endocytic pathway compartments|Elektronska mikrografija endosoma u ljudskim [[HeLa ćelijama. Rani endosomi (E - obilježeni kao EGFR, 5 minuta nakon internalizacije); vidljivi su  kasni endozomi/MVB (M) i lizosomi (L) (najmanje 500 nm).]] Endosomi su redovne ćelijske organele svih eukariotskih ćelija. Na elektronskom mikroskopu vidlljiv je kao niz heterogenih, membranom ograničenih kanala i vezikula koji se proteže od periferije ćelije do perinuklearnog prostora. Često završava u blizini Golgijevog aparata ali se nikad s njim ne spaja. Na svjetlosnom mikroskopu nije vidljiv. Pošto nema karakterističnih morfoloških karakteristika, pod elektronskim mikroskopom se može sa sigurnošću dokazati jedino pomoću markiranih liganada. U tu svrhu može poslužiti bilo koja molekula koja se u ćeliju unosi putem receptorima posredovane pinocitoze.
Osobine
Primjenom te metode dokazano je da se endosomski set sastoji od dvije nakupine endosomskih struktura: periferne i perinuklearne. Pošto se međusobno ne razlikuju samo po lokalizaciji, nego i po morfologiji i funkciji, napravljena je i terminološka distinkcija pa se tako razlikuju periferni i perinuklearni endozom. Endozom u prosjeku zauzima oko 1% celularnog volumena. Granična membrana endozoma je trilaminarnog izgleda, kao i ostale biološke membrane. U svom sastavu ima makromolekule koje joj daju identitet, te osiguravaju specifičnu funkciju u celularnoj ekonomici. U njenoom sastavu je, također, i enzim tipa ATP-aze koji ima ulogu održavanja stalne kisele reakcije u lumenu organele, sa pH 5-6.
Tipovi
Među endosomima se razlikuju periferni i perinuklearni. Perinuklearni imaju veću kiselost od perifernih zbog prisustva transmembranskog proteina enzima ATPaza, iz granične memambrane. ATPaza učestvuje u aktivnom transport vodikovih  iona iz citosola u lumen organele. Postoje dva načina komuniciranja između perifernog i perinuklearnog endosoma :
Funkcija
Endosom je prihvatni i distribucijski centar proizvoda pinocitoze, a njegova membrana ima  makromolekule   koje omogućavaju prepoznavanje i spajanje  pinocitoznih vezikula, dijeljenje unesenog materijala i usmeravanjem prema njihovom krajnjem odredištu,  kao i održavanje kisele reakcije u lumenu  (pH = 5-6). Makromolekule i vanćelijska tečnost se pinocitozom unose u endosom i razvrstavaju prema krajnjem odredištu.
Ligandi se odvajaju od receptora i usmjeravaju prema lizosomu, gdje se dalje razgrađuju. Isto se dešava i molekulama iz vanćelijske tešnosti, koja su bez receptora. Oslobođeni receptori se, putem transportnih vezikula vraćaju nazad u plazmalemu,  gdje učestvuju u novom procesu pinocitoze. Receptori koji su ostali sa ligandima se upućuju do lizosoma na dalju razgradnju ili se pak odvajaju u tranportne vezikule za transcitozu. Endosomi ima ulogu u unošenju holesterola, željeza i EGF-a (ćelijski faktor rasta) u ćelije pomoću pinocitoze.
Primjeri funkcioniranja endosoma
Jedan od primjera funkcioniranja endosoma je unošenje holesterola. Holesterol se u ćeliju unosi u vidu LDL partikula (proteina niske gustoće). Kada kompleks receptor-LDL dospije u endosom, od njega se odvaja LDL. Dalje odlazi u lizosom, odakle se odvaja holesterol. Holesterol dalje lahko difundira do plazmaleme, gdje vrši svoju funkciju. Receptor se iz endosoma vraća u dio ćelijske membrane, odakle je i došao.
Drugi primjer je unošenje željeza. Za normalno odvijanje procesa nastanka eritrocita, eritropoeze neophodno je da se u ćeliju čijim sazrijevanjem nastaje crveno krvno zrnce dopremi željezo. Željezo se u ćeliju unosi preko bjelančevine transferina. Kada kompleks receptor-transferin stigne u endosom, od njega se odvaja samo željezo. Ono zatim lahko difundira do citosola gdje obavlja svoju funkciju. Kompleks receptor-apotransferin (bjelančevina koja je preostala kada se od transferina odvojilo željezo) se vraća u plazmalemu gdje se od receptora odvaja apotransferin a njegovo mjesto ostaje upražnjeno za novu molekulu transferina. Ovaj proces se naziva kruženje receptora. Također, jedan od primjera funkcioniranja endosoma je unošenje EGF-a (epitelni faktor rasta), ćelijskog faktora rasta. Kada kompleks receptor-EGF stigne u endosom, cijeli se usmjerava ka lizosomu. Tamo receptor biva razgrađen, a EGF nastavlja do mjesta svoga djelovanja.
IC 2393
IC 2393 (također poznat kao MCG 5-21-7, PGC 24669 i UGC 4589) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 290 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Rak. Najveći prečnik je 1,30 (110 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (76 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 22. aprila 1897. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Simbol
mini|desno|200px|Simboli religija Simbol je objekat, slika ili neka druga prezentacija ideje, koncepta ili apstrakcije. Čest primjer simbola su simboli korišteni na mapama koji prikazuju mjesta od interesa, kao što su npr. ukršteni mačevi koji predstavljaju bojno polje. Drugim riječima simbol je sve ono što može stajati umjesto nečeg drugog i da ga tom prilikom prepoznatljivo reprezentuje.
IC 738
IC 738 (također poznat kao PGC 36895) je nepravilna galaksija koja je udaljena oko 120 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 0,80 (28 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (14 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 3. juna 1893. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5492
NGC 5492 (također poznat kao IRAS 14082+1950, MCG 3-36-74, PGC 50613 i UGC 9065) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 104 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Volar. Najveći prečnik je 1,60 (49 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (12 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 20. aprila 1792. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Morski puževi
Morski puževi (Streptoneura, Prosobranchia), skoro uvijek imaju spiralnu ljušturu sa operkulumom (zatvaračem). To je rožna ploča na zadnjem dijelu stopala koja služi za uzatvaranje otvora ljušture kad se životinja povlači unutra. Ime im potiće od škrga (branchia), smještenih ispred srca
NGC 4015-1
NGC 4015-1 (također poznat kao Arp 138, MCG 4-28-109, PGC 37702 i UGC 6965) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 199 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Najveći prečnik je 2,00 (116 hiljada sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (87 hiljada sg).
Morski puževi
Arheogastropoda
Ovo su najprinmitivni puževi. U ovu grupu spadaju:priljepci, aboloni, i neki puževi. Žive na stjenovitoj obala.Hrane se algama koje stružu sa stijene pomoću radule. Alge se miješaju sa tećnošću iz  pljuvačnih žlijezda  i prolaze duž jednjaka kako bi se svarile.
NGC 4015-1
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Morski puževi
Arheogastropoda
Priljepci su ćvrsto pričvršćeni za stijenu po kojoj pužu.
Abolonima (morsko uho) nazivaju razne vrste roda Haliotis. Žive na pacifičkoj obali Sjeverne Amerike. Dužina im je oko 25 cm. Voda iz plaštene duplje izlazi kroz rupice na ljušturi. Pleurotomantije naseljavaju obalne vode Japana. Megatura crenulata priljepak ključaonica ima je ljušturu u obliku štita, izbušenu na vrhu, prečnika 10 cm
Avant garde metal
Avant gardni metal je karakterističan po eksperimentiranju sa nesvakidašnjim zvucima i različitim instrumentima. Neki od najranijih bendova koji su počeli sa eksperimentiranjem su Celtic Frost, Fluerty i Ved Buens Ende.
Reflections Of Fire
mini|650p|Reflections Of Fire Reflections Of Fire (The Journey) album je bosanskohercegovačkog black metal benda Silent Kingdom, koji je izdat 2006. godine u produkciji Walk Records-a.
Ovaj album karakterističan je po tome, što je ovaj bend konačno na ovom albumu odredio svoj vlastiti stil koji sviraju. Pjesme počinju sa etno pjesmama prilagođene mističnim metal zvucima, nakon čega počinju ekstremni black/death metal riffovi.
Hilafet
desno|mini|400px|Mapa širenja Halifata sa legendom (eng.) Hilafet jest islamski oblik vlasti koji predstavlja političko jedinstvo i vodstvo islamskog svijeta. Šef države (halifa) ima titulu utemeljenu na ideji nasljednika Muhammedovog, političkog autoriteta, kojeg prema sunnijama bira narod ili njegovi predstavnici, a prema šitima to je imam kojeg bira Muhammedova porodica (nasljedna vlast). Od vremena Muhammeda, do 1924. nasljedni hilafet su držali emevijska, abasidska i na kraju osmanlijska dinastija.
Hilafet je jedini oblik vlasti koji ima punu podršku islamske nauke i predstavlja "centralni politički koncept sunnijskog islama konsenzusom muslimanske većine prvih generacija". Andrew Hammond kaže da su srednjovjekovni hilafeti "uživali globalnu naučnu i vojnu superiornost – od kojih sada nema nijedne".
Historija
Halifa, odnosno šef države, često se zvao i "emirul-mu'minīn" "vladar pravovjernih", "imamul-ummeh", "imamul-mu'mininīn", ili neformalno vladar svih muslimana. Svaka pokrajina islamske države imala je svog namjesnika (sultan, vali ili emir). Izraz darul-islam odnosio se na svaki teritorij pod vladavinom halife, uključujući teritorije naseljene nemuslimanima, a teritorij koji nije pod vladavinom halife se nazivao darul-kufr (doslovno "zemlja nevjerovanja") čak i ako su stanovnici tog teritorija muslimani iz razloga što oni nisu građani pod islamskim zakonom. Prva prijestolnica islamske države bila je u Medini. U nekim periodima muslimanske historije bilo je rivala oko hilafeta u različitim dijelovima islamskog svijeta, i razdvojenih šiitskih i sunijskih dijelova.
Prva četvorica halifa koji se zovu "pravedne halife" (halife rašiduni, ar. el-hulefaur-rašidun) bili su Muhammedovi ashabi: Ebu-Bekr, zatim Omer ibnul-Hattab, zatim Osman ibn Affan i četvrti Alija ibn Ebi-Talib. Muslimani suniti smatraju Ebu Bekra za prvog legitimnog halifu, a muslimani šiti smatraju da je Alija prvi pravi legitimni halifa, mada potvrđuju da je on prihvatio svoje prethodnike jer je prisegao Ebu-Bekru nakon kratkog vremena.
Nakon prve četvorice halifa pravo na hilafet su polagale dinastije Emevija, Abasida, Osmanlija i u relativno kratkim periodima druge rivalne dinastije u Španiji, Sjevernoj Africi i Egiptu. Kemal Atatürk osnovao je Republiku Tursku 29. oktobra 1923, a hilafet je ukinut početkom naredne godine, 3. marta 1924. Kralj Maroka se i dalje titulira emirul-mu'mininom za Marokance, mada ne polaže pravo na hilafet.
Tesavuf
Sufizam ili Tesavvuf je islamska nauka koja se bavi odgojem duše (nafs) i čišćenjem srca (qalb). Nastao je kada i termini svih ostalih grana islamske nauke kao što su fikh, hadis, tefsir, kelam, tarih. S obzirom na kur'ansko sunnetske korijene tesavvufa, sufije ili pripadnici tesavvufa svrstavaju se u ehl-i sunnetski pravac u vjerovanju.
Sufizam je često opisan kao put, koji se u isto vrijeme odnosi na izvor i odredište. Sufizam ima za cilj uklanjanje svih zastora koji stoje izmedu sufije i Allaha. Putujući ovim putem, sufija stiče znanje istinske realnosti.
Etimologija
Osoba koja slijedi put sufizma naziva se sufija, derviš ili fakir. Postoje mnoge teorije o etimologiji (porijeklu, načinu nastanka) riječi sufizam. Prema nekim autorima tragove riječi sufi nalazimo u arapskoj riječi koja se izgovara suf, što doslovno znači vuna, a što ukazuje na materijal od kojeg je bila napravljena jednostavna odjeća ranih muslimanskih mistika. Drugi kažu da je to od riječi sifat (atribut, svojstvo), jer je sufija u cijelosti okićen lijepim svojstvima, a pri njemu nema pokuđenih svojstava, dok treći vele da je to od riječi safaun (čistoća).
Derviš je perzijska riječ koja je nastala od korijena dar (vrata). Ona se odnosi na osobu koja luta od vrata do vrata. Isto tako ova riječ može da predstavlja osobu koja stoji na pragu između svjesnosti o ovome svijetu i svjesnosti svijeta Božanskog, dok je fakir arapska riječ za siromaha.
Nastanak
Osnovni koncepti islamskog misticizma kao što su pobožno siromaštvo (fakr), potpuno predavanje Bogu (tawakkul) i određeni oblici religijske prakse, poput zikrullaha, te slušanja poezije i muzike (sama'), imaju svoje paralele u prvim vijekovima islama. Postoje mišljenja da je sufizam bio neodvojivi dio ranog islama, te za onoga koji slijedi sufizam i koji živi životom „onoga koji ide putem usavršavanja", prvi i najsavršeniji sufija bio je poslanik Muhammed, kao i njegovi ashabi i prva četvorica halifa.
Sredinom 8. vijeka dolazi do pojave asketskih pokreta. U to vrijeme su postojali pobožni muslimani, koji su se odricali svakog posjeda, željeli su živjeti jednostavnim životom. Neki od njih postali su lutajući misionari, a drugi su živjeli u duhovnim zajednicama. Najpoznatiji sufija iz tog perioda je bila žena, Rabia el-Adevijja čiji je život obilježen molitvama, osamom i duhovnim pjesništvom. U 9. vijeku se javlja sukob između mističnih pokreta s racionalistima u Basri i Bagdadu. Sufije su nailazili su na žestok otpor pripadnika ortodoksnog islama, i na optužbe zbog panteizma. Najpoznatiji sufija koji je ubijen u to vrijeme je bio Mensur el-Haladž. On je i danas u očima sljedbenika sufizma ostao upamćen kao model mističnog ljubavnika.
Sistematizacija
Najuspješniji pokušaji da se sistematizuje misao sufizma su došli od strane dva velika islamska filozofa. Prvi od njih, El-Gazālī, bio je profesor u čuvenoj medresi Nizamiji u Bagdadu, da bi se zatim povukao 1091. godine i postao sufija. U svom djelu Izbavljenje od zablude (El-munkiz min ed-dalal ) ispitao je različite načine i puteve saznanja da bi došao do zaključka da samo unutrašnja istina koju traže sufije može zadovoljiti zahtijeve islama. U odlomku Putevi sufija El-Gazālī veli: Nakon što sam završio s tim naukama (filozofija, učenje Talimija)), počeo sam se zanimati za put sufija. Saznao sam da je njihov put čvrsto sastavljen od znanja i djelovanja. Cilj njihova djelovanja je poništavanje osobnih zapreka i očišćenje karaktera od loših sklonosti i ružnih svojstava, sve dok se ne postigne odreknuće srca od svega što nije Bog Uzvišeni, i dok se srce ne ukrasi spominjanjem Boga.
Drugi filozof, Ibn Arabi, sufija iz Andaluzije, upoznat i sa krišćanskim i sa muslimanskim filozofskim kategorijama, ispitao je najdublje nivoe značenja Kur'ana i opisao suštinsku ideju tawhida (Božijeg jedinstva). Kasnija izlaganja teološkog sufizma bavila su se pojmovima kao što su savršen čovjek (Al-Insān al-Kāmil), kutb, metafizičkim dimenzijama svjetlosti i ljubavi upravo zbog velikog Gazalijevog i Arabijevog uticaja.
Tarikati
Riječ tarikat (arapski: طرق, put) nakon sistematizacije tesavvufa, postala je naziv pod kojim su se podrazumijevale manje ili više organizirane skupine koje su ispoljavale određene karakteristične osobine i odlike u oblačenju, načinu činjenja zikra i koje su imali drugačiji pristup razumijevanju, shvatanju, tumačenju i prihvatanju suština i istina islama. Pojednostavljeno tarikat je plan i program te metod i režim nekog sufijskog reda. Postoji dvanaest glavnih tarikatskih redova. Oni se u svom cilju ujedinjuju ali se kod primjene, u izvjesnim propisima razlikuju. Historija tesavvufa bilježi, zajedno sa ograncima (kolovima) oko 200 tarikata (koji su se razvili iz 12 originalnih tarikata), a koji nisu ništa drugo do unekoliko različiti putevi i sredstva za postizanje jednog, istog cilja. Tarikati su se u islamskom svijetu pojavili početkom trećeg stoljeća muslimanske ere. Nazive nose po njihovim osnivačima. Oni su podizali i upućivali svoje učenike ka usavršavanju znanja i djelovanja.
Prvi veliki sufijski red, koji se pojavio u obliku u kojem su tarikati danas poznati, bio je kadirijski tarikat, koji je ime dobio po utemeljitelju Abdul Kadir Džilaniju. Ovaj red bio je ogranak starijeg džunejdijskog tarikata koji je potekao od Ebu-l-Kasima el-Džunejda.
Dvanaest temeljnih (priznatih) sufijskih redova:
Silsila
Svaki sufijski red ima svoju silsilu (lanac). Silsila je neprekidni lanac šejhova (učitelja). Svaki od šejhova u tom lancu je podučen, iniciran i potvrđen od strane svoga predhodnika. Ovaj lanac ide unazad sve do poslanika Muhammeda, a preko njega do Allaha. U sufizmu nema samo-izabranih učitelja. Ovaj lanac se poredi sa cjevovodom od kojih je svaki šejh jedna od cijevi. Blagoslovi koji dolaze svakom dervišu teku kroz ovaj cjevovod. Oni teku kroz šejha, ali nisu od njega. Šejh ne mora biti savršen ili sveznajući. Važno je samo da taj dio cijevi za koji je on odgovoran nema rupa i da je čvrsto povezan sa glavnim cjevovodom. Na taj način, kroz njega će nesmetano proticati blagoslovi Božanski.
Miranje
Miranje su naseljeno mjesto u sastavu grada Benkovca, Zadarska županija, Republika Hrvatska.
Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)
Autoput A1 je autoput u izgradnji u Bosni i Hercegovini, koji je dio panevropskog koridora Vc i evropskog međunarodnog puta E73. Planirana dužina autoputa je 334 km, a do sada (stanje: mart 2021.) je izgrađeno u dvije dionice ukupno 113 km, a 55 km je u izgradnji, a planirana je izgradnja još 166 km. Autoput se gradi proširivanjem dijelova magistralnih cesta M5 i M17. Zbog komplicirane konfiguracije terena, gradnja je usporena zbog mnogobrojnih tunela i mostova te slabe finansijske situacije u Bosni i Hercegovini. Izgradnjom autoputa će se povezati Mađarska i istočna Hrvatska sa Jadranskim morem.
Miranje
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazile su se u sastavu stare općine Benkovac.
Gostilj (Golubovci)
Gostilj (ćir. Гостиљ) je naseljeno mjesto u sastavu gradske općine Golubovci, grad Podgorica, Crna Gora.
Miranje
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Miranje su imale 303 stanovnika.
Gostilj (Golubovci)
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Crnoj Gori nalazio se u sastavu stare općine Podgorica.
Miranje
Stanovništvo
Napomena: ''U 1869. podaci su sadržani u naselju Gornja Jagodnja (općina Polača).''
Gostilj (Golubovci)
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine Gostilj je imao 159 stanovnika.
Miranje
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Miranje je imalo 319 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Gostilj (Golubovci)
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)
Izgradnja
Autoput A1 je definiran 1997. kao dio koridora Vc, jednog od deset osnovnih koridora CEMT-a na konferenciji ministara prometa evropskih zemalja u Helsinkiju. Projekat izgradnje autoputa A1 kroz Bosnu i Hercegovinu je podijeljen na četiri dijela (lota): Izgradnja je počela 2001. radovima na dionici Jošanica - Podlugovi, u dužini od 11,5 km koja je završena 2003. godine,
Finansiranje
Izgradnja autoputa se finansira sredstvima budžeta Federacije Bosne i Hercegovine, Evropske investicijske banke (EIB), Kuvajtskog fonda za arapski razvoj (KFAED), Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD), Javnog preduzeća Autoceste Bosne i Hercegovine i Evropske centralne banke (ECB), a vrše se pregovori sa OPEC-om o finansiranju nekih dionica.
Projekat
Veći dio projektne dokumentacije, kao i vođenje izradbenih radova na mostovima i tunelima, urađen je od strane bosanskohercegovačke firme ŽGP sa sjedištem u Sarajevu.
Održavanje
Upravljanje i održavanje autoputa povjereno je Javnom preduzeću Autoceste Bosne i Hercegovine.
Cestarina
Na završenoj dionici od Lučana do Jošanice, za vožnju autoputom se naplaćuje cestarina. Visina cestarine je ovisna o kategoriji vozila i kreće se od 1,20 KM do 21,60 KM. Cestarina se može platiti gotovinom, u domaćoj ili stranoj valuti, kreditnim karticama, virmanom ili sistemom beskontaktne elektronske naplate. Pravilnikom o sistemu naplate cestarine na autocestama, brzim cestama i objektima s naplatom u Federaciji FBiH (“Službene novine Federacije BiH“, br. 29/11 i 76/13), određene su grupe vozila koje su oslobođene plaćanja (Vozila Crvenog križa, vozila Oružanih snaga BIH, Vozila MUP-a...)
Trenutni radovi
18. maja 2018. započela je izgradnja dionice Buna - Počitelj
27. novembra 2018. započela je izgradnja dionice tunel Zenica – Donja Gračanica (sjeverna sekcija)
20. juna 2019. je započela izgradnja dionice Počitelj - Zvirovići
19. augusta 2019. je započela izgradnja dionice Vranduk - Ponirak
29. oktobra 2019. je započela izgradna dionice Ponirak - Vraca
24. augusta 2020. započela je izgradnja dionice Tarčin - Ivan
16. novembra 2020. je započela izgradnja dionice Poprikuše - Nemila
Edmund Hillary
Rođen u Tuakauu (južno od Aucklanda), Hillary je učio u auklandskoj pravopisnoj školi. Da bi stigao do škole, Hillary je svaki dan trebao putovati dva sata, tokom kojih je marljivo čitao. Dok je bio mlad, bio je manji od svojih prijatelja i vrlo stidljiv, pa je izbjegavao nevolje sa svojim knjigama i snovima o pustolovnom životu. Njegovo zanimanje za planinarstvo je počelo na školskom putovanju u Ruapehu. Saznao je da je njegovo tijelo bilo fizički jako i da je imao bolju istrajnost od svojih školskih drugova.
Tokom Drugog svjetskog rata, Hillary je bio navigator u kraljevskom novo zelandskom zrakoplovstvu. Bio je dio neuspješne novozelandske ekspedicije na Everest 1951. prije nego što se je pridružio uspješnom britanskom pokušaju 1953.
Mount Everest
Postao je član Devete britanske ekspedicije koju je vodio John Hunt. Ekspedicija je ukupno imala 400 ljudi uključujući 362 nosača, 20 Šerpa vodiča i 4.500 kg u rančevima. Tu je upoznao Šerpu Tenzinga Norgaya i s njim postao jedna od ekipa za vrh. Prva naveza došla je na 100 m. od vrha i vratila se zbog problema s kisikom. Dva dana kasnije pošle su istovremeno tri naveze. Dvije su se vratile zbog problema sa kisikom, Hillary i Norgay stigli su prvog dana na 8.500 m. Zajedničkim snagama i međusobnim pomaganjem uspešno su prešli poznatu Hillaryjevu stepenicu, koju Šerpe nazivaju "Tenzingova leđa". U 11:30 29. maja 1953. njih dvojica, kao prvi ljudi na svijetu, stali su istovremeno na vrh Mount Everesta (8.848 m). Zadržali su se 15 minuta. Tokom uspona na Everest Tenzing je Hillaryju spasio život, što je još više učvrstilo njihovo prijateljstvo.
Stigao je na vrh od još deset planina Himalaja na drugim putovanjima 1956, 1960–1961. i 1963–1965. Također je stigao do Južnog pola kao dio britanske antarktičke ekspedicije 4. januara 1958.
Postao je vitez Reda Britanskog Carstva 16. jula 1953, Reda Novog Zelanda 1987. te vitez Reda podvezice 23. aprila 1995.
Posvetio je mnogo vremena i napora da bi pomogao Šerpa narodu Nepala kroz svoju "Himalayan Trust" dobrotvornu organizaciju. Uspio je da izgradi mnoge škole i bolnice u ovom zabačenom području Himalaja. Rekao je da smatra ovo svojim najznačajnijim uspjehom. Također je počasni predsjednik Američkog Himalajskog fonda, dobrotvorne organizacije iz Sjedinjenih Američkih Država koja pomaže da poboljša ekologiju i uvjete življenja u Himalajima.
Da bi se obilježila 50. godišnjica prvog uspješnog uspona na Mount Everest, nepalska vlada dala je Hillaryju počasno državljanstvo na posebnoj svečanosti u glavnom gradu Katmanduu. Hillary je prvi strani državljanin koji je dobio tu počast.
Umro je 11. januara 2008. u Aucklandu.
Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)
Svilaj – Odžak
Dionica Svilaj – Odžak je duga 10,7 km i strateški je važna ne samo za poboljšanje cestovne infrastrukture nego i za regionalnu saradnju i bolju komunikaciju s EU.
Death metal
Death metal uz Thrash metal i Black metal jedan je od tri vrste extremnog metala. Riječi i tekstovi sadrže nasilje,rat,sodomiju...i sl. Vokal pjeva takozvanim "deathgrowlom" posebnim stilom pjevanja, koje zvuči poput urlika ranjene zvijeri.Gitare se koriste uglavnom distorzije a isto je i sa bas-gitarama.Bunbnjevi koriste posebnu tehniku za death metal.
Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)
Svilaj – Odžak
Izgradnja ove dionice koštala je 69,2 miliona eura sa PDV-om, a radovi su finansirani iz kredita Evropske investicione banke (EIB) i Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD), grant i vlastitih sredstva JP Autoceste FBiH.
Projekat je sufinasirala Evropska unija bespovratnim sredstvima u visini od 17,4 miliona eura koja su osigurana u okviru Agende za povezivanje preko Investicijskog okvira za Zapadni Balkan (WBIF).
Radove su izvodili austrijski Strabag i bh. kompanije Euro-asfalt i ŽGP, dok je konsultant bio Aecom Inocsa S.L.U. iz Španije.
Na dionici od značajnih objekata nalaze se četiri natputnjaka, tri potputnjaka, tri prolaza za divljač, dvije petlje, odmorište, čeono naplatno mjesto i dva mosta.
Tunel Zenica – Donja Gračanica
Ukupna dužina poddionice Tunel Zenica – Donja Gračanica nakon izmjene trase iznosi 2,7 km. Svi radovi su završeni a u promet će biti puštena po završetku poddionica koje su u izgradnji.
Na ovoj poddionici izgrađeni su sljedeći objekti: tunel Hum, vijadukt na petlji, vijadukt Jelovik i vijadukt Donja Gračanica, petlja Zenica sjever i objekt naplate cestarine.
Plavljeni travnjaci i savane
Poplavni travnjaci i savane su tipovi kopnenih staništa SFP, biogeografski sistem, koji se sastoji od velikih prostranstava ili kompleksa poplavljenih travnjaka. Ova područja podržavaju brojne biljke i životinje prilagođene jedinstvenim hidrološkim režimima i  uslovima tla. U ovim krajevima mogu se naći velike zajednice ptica selica i stanarica vodenih ptica. Ipak, relativna važnost ovih vrsta staništa za ove ptice, kao i više pokretljivih životinjskih vrsta obično varira od raspoloživosti vode i produktivnosti, koja se  godišnje i sezonski kreće među kompleksima manjih i većih močvara u cijeloj regiji.
Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)
Tunel Zenica – Donja Gračanica
U sklopu ove poddionice izgradnja priključna saobraćajnica koja spaja Grad Zenicu sa Koridorom Vc.
Plavljeni travnjaci i savane
Ovaj tip staništa nalazi se na četiri kontinenta na Zemlji. Neke globalno istaknute poplavljene savane i travnjaci pojavljuju se u Evergladesu, Pantanalu, sahelskim poplavljenim savanama, zambezijskim poplavnim savanama i JAR-u. Everglades je najveća svjetska poplavljena travnjačka površina na kiši na krečnjačkoj podlozi i naseljen je sa oko 11.000 vrsta sjemenjača, 25 vrsta orhideja, 300 vrsta ptica i 150 vrsta riba. Pantanal, jedno od najvećih kontinentalnih močvarnih područja na Zemlji, ima preko 260 vrsta riba, 700 vrsta ptica, 90 sisara, 160 gmizavaca, 45 vodozemaca, 1.000 vrsta leptira i 1.600 vrsta biljaka. Poplavljene savane i travnjaci su uglavnom najveći kompleksi u svakoj regiji.
Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)
Zenica sjever - Zenica jug
Ovaj dio autoceste na Koridoru Vc, nazvan tzv. Zenička obilaznica, sastoji se od tri poddionice, Drivuša – Klopče, Klopče – Donja Gračanica i dio poddionice Donja Gračanica – Tunel Zenica ukupne dužine 11 kilometara.
Izgradnjom Zeničke obilaznice povezani su Zenica sjever i Zenica jug na autoputu.
Radove na izgradnji poddionica u sklopu Zeničke obilaznice izvodile su ugledne domaće i strane kompanije.
Na poddionicama je izgrađeno 13 objekata, što znači da se blizu 50% dionice nalazi pod objektima. Ugrađeno je preko 340.000 m3 betona i 37.000 tona armature.
Buna – Počitelj
Ova poddionica pozicionirana je između poddionice tunel Kvanj – Buna na sjevernoj i poddionice Počitelj – Zvirovići na južnoj strani.
Trasa počinje na oko četiri kilometra južno od sela Hodbine i ne presijeca gušće naseljena područja, nego prolazi iznad kanjona Neretve u blizini nekoliko naseljenih mjesta i završava neposredno ispred petlje Počitelj.
Trasa je prolaskom pored naselja Stanojevići i Kevčići presjekla putnu komunikaciju, zbog čega su izgrađeni natputnjaci Grabovina i Kevčići, a na djelu trase pored Bivoljeg Brda izgrađen je potputnjak istoimenog naziva. Od ostalih objekata na trasi se nalaze dva prolaza za životinje, kao i dvostrano odmorište Rotimski potok.
Suša (Ig)
Suša je naseljeno mjesto u sastavu općine Ig, regija Srednja Slovenija, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu grada Ljubljane, odn. stare općine Vič–Rudnik. Kao samostalno naseljeno mjesto, Suša postoji od 2007. godine. Nastalo je izdvajanjem dijela iz naselja Selnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Suša je imala 28 stanovnika.
Napomena: ''U 2007. nastalo izdvajanjem dijela iz naselja Selnik.''
Dobroša
Dobroša je naseljeno mjesto u općini Prozor-Rama, Bosna i Hercegovina.
Demografija Ljubinja
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Ljubinje imala je 4.172 stanovnika, raspoređenih u 21 naselju.
Popis 1991.
ukupno: 4.172
Popis 1981.
ukupno: 4.516
Popis 1971.
ukupno: 4.837
Selo nad Polhovim Gradcem
mini|280px|Selo nad Polhovim Gradcem, rimokatolička crkva "Sv. Jedrt" Selo nad Polhovim Gradcem je naseljeno mjesto u sastavu općine Dobrova–Polhov Gradec, regija Srednja Slovenija, Slovenija.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Selo nad Polhovim Gradcem je imalo 36 stanovnika.
Napomena: ''Do 1955. iskazivano pod imenom Selo.''
NGC 1234
NGC 1234 (također poznat kao MCG -1-9-11 i PGC 11813) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 172 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 1,80 (90 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (45 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Zona mlata
Zona mlata ili zona zapljuskivanja ili zona talasnih udara odnosi se ili na nadlitoralnu zonu ili, u kontekstu obalne konstrukcije, na prijelaz iz zračne sredine u vodu. pri spuštanju teških tereta u more. Ukupni napori koji se ulažu na dizalice dramatično se mijenjaju kada teret počne tonuti vodu, sve do tačke u kojoj je potpuno potopljen. Njegova uzgonska ploča smanjuje statičku masu koju dizalica treba da podupire, ali kontakt s talasima stvara široko fluktuirajuće dinamičke sile.
IC 2394
IC 2394 (također poznat kao MCG 5-21-9, PGC 24678 i UGC 4595) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 292 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Rak. Najveći prečnik je 1,50 (128 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (60 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 22. aprila 1897. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2583
NGC 2583 (također poznat kao MCG -1-22-8 i PGC 23516) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 272 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 0,90 (71 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (71 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Frank Muller 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Selo pri Robu
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazilo se u sastavu grada Ljubljane, odn. stare općine Vič–Rudnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Selo pri Robu je imalo 36 stanovnika.
Napomena: ''Do 1953. iskazivano pod imenom Selo.''
Hafnij
Hafnij je hemijski element sa simbolom Hf i atomskim brojem 72. On je sjajni, srebreno-sivi četverovalentni prelazni metal. U hemijskom smislu, dosta je sličan cirkoniju a može se naći i u mineralima cirkonija. Njegovo postojanje je predvidio Mendeljejev već 1869. godine, ali sve do 1923. nije identificiran kao element. Bio je pretposljednji element sa stabilnim izotopima koji je otkriven (renij je identificiran dvije godine kasnije). Hafnij je dobio ime po Hafniji, latinskom nazivu za danski Kopenhagen, gdje je i otkiven. Ovaj metal se koristi u filamentima i elektrodama. Neki procesi proizvodnje poluprovodnika koriste njegov oksid za integralna kola pri 45 nm i manjim dužinama. Neke superlegure korištene u posebne svrhe sadrže hafnij u kombinaciji sa niobijem, titanijem ili volframom.
Zbog velikog poprečnog presjeka atoma hafnija, on je idealan materijal za apsorpciju neutrona u kontrolnim šipkama koje se koriste u nuklearnim centralama, ali je istovremeno potrebno uklanjati ga iz cirkonijevih legura, otpornih na koroziju a koje propuštaju neutrone u nuklearnim reaktorima.
Historija
200px|thumb|lijevo|Fotografsko zapisivanje karakterističnih linija emisije x-zraka za neke elemente Kada je Dmitrij Ivanovič Mendeljejev objavio svoj Periodni zakon hemijskih elemenata 1869. godine, implicitno je pretpostavio postojanje težeg analoga titanija i cirkonija. U vrijeme kada je formulirao ovu pretpostavku, 1871. on je vjerovao da su elementi poredani po svojim atomskim masama pa je lantan (57. element) postavio na mjesto ispod cirkonija. Tačno postavljanje elemenata i lokacija nedostajućih elemenata urađena je tako što se odredila specifična težina elemenata te su im upoređene hemijske i fizičke osobine.
Spektroskopija x-zrakama koju je obavio Henry Moseley 1914. dokazala je direktnu povezanost između spektralnih linija i efektivnog nuklearnog naboja. To je dovelo da se atomski naboj, ili atomski broj elementa, počne koristiti za određivanje mjesta tog elementa u periodnom sistemu. Pomoću te metode, Moseley je odredio broj lantanoida te otkrio šupljine u nizu atomskih brojeva na mjestima 43, 61, 72 i 75.
Otkriće tih "šupljina" u periodnom sistemu pobudilo je obimnu potragu za "nedostajućim" hemijskim elementima. Već 1914. nekoliko naučnika je objavilo otkriće elementa 72 nakon što je Moseley objavio svoje pretpostavke o njegovom postojanju. Georges Urbain je izjavio da je otkrio element 72 u rijetkim zemnim elementima 1907. te svoje rezultate o elementu celtiju objavio 1911. godine. Međutim, ta supstanca nije pokazivala ni hemijske osobine niti spektralne linije sa kasnije otkrivenim elementom, pa je njegovo otkriće poništeno nakon duge polemike i kontroverze. Kontroverza je jednim dijelom nastala i iz razloga što su hemičari favorizirali hemijske tehnike koje bi dovele do otkrića celtija, dok su se fizičari pouzdali u upotrebu nove metode spektroskopije x-zracima, kojom su dokazali da supstanca koju je otkrio Urbain nije sadržavala element 72. Početkom 1923. nekoliko fizičara i hemičara, između ostalih Niels Bohr i Charles R. Bury zapazili su da bi element 72 trebao bili sličan cirkoniju, pa stoga ne bi bio dio grupe rijetkih zemnih elemenata. Njihove sugestije bile su zasnovane na Bohrovim teorijama građe atoma, spektroskopijom x-zrakama Moseleyja i hemijskim argumentima Friedricha Panetha.
Ohrabreni ovim saznanjima te izvještajima iz 1922. o ponovnom otkriću sličnom Urbainovom, da je element 72 rijetki zemni metal već ranije otkriven, Dirk Coster i Georg von Hevesy su motivirano počeli tražiti novi element u rudama cirkonija. Napokon, njih dvojica su otkrili novi element 1923. u danskom glavnom gradu, čime su dokazali predviđanja Medeljejeva iz 1869. godine. Pronašli su ga u mineralu cirkonu iz Norveške pomoću spektroskopske analize x-zrakama. Mjesto gdje je hafnij otkriven igralo je presudnu ulogu u davanju imena tom elementu: Kopenhagen, latinskog imena Hafnia, ujedno je i mjesto rođenja Nielsa Bohra. Danas, Fakultet nauka Univerziteta u Kopenhagenu na svom pečatu ima stilizirani prikaz atoma hafnija.
Hafnij su od cirkonija razdvojili Valdemar Thal Jantzen i von Hevesey ponavljajućom rekristalizacijom pomoću dvostrukih amonij- i kalij-fluroida. Anton Eduard van Arkel i Jan Hendrik de Boer bili su 1924. godine prvi koji su dobili metalni hafnij propuštajući pare hafnij-tetrajodida preko zagrijanog filamenta od volframa. Taj proces za diferencijalno prečišćavanje cirkonija i hafnija se i danas koristi.
Četiri predviđena elementa su 1923. još uvijek nedostajala u periodnom sistemu: 43 (tehnecij) i 61 (prometij) su radioaktivni elementi i prisutni su na Zemlji samo u tragovima, što znači da su elementi 75 (renij) i 72 (hafnij) posljednja dva neradioaktivna elementa koji su tada bili neotkriveni. Pošto je renij otkriven 1925, hafnij je pretposljednji otkriveni element sa stabilnim izotopima.
Fizičke
thumb|lijevo|150px|Komadići hafnija Hafnij je sjajni, srebrenasti, duktilni metal, otporan na koroziju, hemijski dosta sličan cirkoniju (ne samo zbog toga što imaju isti broj valentnih elektrona i što pripadaju istoj grupi, nego i zbog relativističkog efekta). Fizičke osobine uzoraka metalnog hafnija znatno odstupaju u zavisnosti od udjela nečistoća cirkonija u njima, naročito nuklearne osobine, jer su ovo dva elementa koja su, možda, i najteža za razdvajanje zbog svojih sličnih hemijskih osobina.
Od najvećih i najznačajnijih razlika u fizičkim osobinama između ova dva metala je njihova gustoća, jer cirkonij ima oko polovinu manju gustoću od hafnija. Od najvećih razlika u atomskim osobinama hafnija jest njegov veliki termalni poprečni presjek za hvatanje neutrona, kao i osobina da jezgra nekoliko različitih izotopa hafnija vrlo lahko apsorbiraju dva ili više neutrona po atomu. Za razliku od njih, cirkonij je gotovo "transparentan" (providan) za termalne neutrone, te se često koristi za metalne dijelove u nuklearnim reaktorima, naročito za oblaganje šipki nuklearnog goriva.
Hemijske
thumb|lijevo|150px|Hafnij-dioksid Hafnij u prisustvu zraka reagira gradeći zaštitni sloj (pasivizacija) na površini koji štiti od daljnje korozije. Ovaj metal vrlo slabo napadaju kiseline ali ga mogu oksidirati halogeni elementi a može i sagorijevati na zraku. Slično kao i njegov blizanac cirkonij, fino isitnjeni prah hafnija može se spontano zapaliti u prisustvu zraka, dajući efekat sličan ispaljivanju municije tzv. Zmajevog daha (18,5 mm sačmarice punjene barutom na bazi magnezijevog praha). Osim toga, metal je otporan i na koncentrirane baze.
Hemija cirkonija i hafnija je tako slična da se ova dva elementa ne mogu razdvojiti na osnovu različitih hemijskih reakcija. Tačke topljenja i ključanja njihovih spojeva kao i rastvorljivost u otapalima su najveće razlike u hemiji ova dva elementa blizanca.
Rasprostranjenost
thumb|lijevo|Kristal cirkona (2×2 cm) iz Tocantinsa, [[Brazil]] Procjenjuje se da hafnij u gornjim slojevima Zemljine kore učestvuje sa oko 5,8 ppm po masi. U prirodi ga nema u slobodnom, elementarnom stanju, ali se može naći u čvrstim rastvorima sa cirkonijem u prirodnim spojevima cirkonija poput cirkona (ZrSiO4), koji u sebi sadrži od 1% do 4% Hf. Dosta rjeđe, odnos Hf/Zr se povećava tokom kristalizacije dajući izostrukturni mineral "hafnon" (Hf,Zr)SiO4, sa atomima Hf umjesto Zr. Staro (prevaziđeno) ime za varijantu cirkona koji sadrži neuobičajeno veliki udio Hf jest alvit.
Najveći izvor cirkona (a time i hafnija) jesu rudni depoziti teškog mineralnog pijeska, pegmatita, kojeg posebno mnogo ima u Brazilu i Malaviju. Osim toga, hafnij je sadržan i u karbonatitnim intruzijama, naročito u polimetalnom depozitu Crown na planini Weld u zapadnoj Australiji. Jedan od mogućih izvora ovog metala su i trahitni tufovi koji sadrže rijetke cirkonij-hafnijeve silikate eudialit ili armstrongit, kod Dubboa, Novi Južni Vels, Australija.
Prema određenim procjenama, svjetske rezerve hafnija će biti iscrpljene za manje od 10 godina, ako svjetsko stanovništvo i povećanje potražnje za njim nastave rasti istim tempom. Međutim, pošto je hafnij sporedni proizvod u preradi cirkonija, time se zasigurno neće desiti potpuno iscrpljivanje njegovih zaliha.
Dobijanje
thumb|200px|lijevo|Istopljeni vrh komercijalne hafnijeve elektrode korištene za peći za topljenje elektronskim snopom Depoziti teških mineralnih pjesaka titanijevih ruda ilmenita i rutila daju najviše cirkonija, a samim tim i najveći dio hafnija.
Poznato je da je cirkonij veoma dobar metal za oblaganje šipki nuklearnog goriva, jer ima poželjne osobine veoma uskog poprečnog presjeka za hvatanje neutrona, kao i veoma dobru hemijsku stabilnost na višim temperaturama. Međutim, zbog osobina hafnija da apsorbira neutrone, njegovi tragovi i nečistoće u cirkoniju čine cirkonij daleko manje korisnim za upotrebu u nuklearnom reaktoru. Iz tih razloga, neophodno je potpuno razdvajanje cirkonija i hafnija kako bi se mogli koristiti u nuklearnim aplikacijama. Proizvodnja cirkonija bez primjesa hafnija je jedan od osnovnih izvora elementarnog hafnija.
thumb|desno|180px|Oksidirani ingoti hafnija koji pokazuju optičke efekte tankog filma. Hemijske osobine hafnija i cirkonija su gotovo iste, što ih čini vrlo teškim za međusobno razdvajanje. Neke od prvih metoda koje su se za to koristile, između ostalih frakciona kristalizacija soli amonij-fluorida ili frakciono destiliranje hlorida, pokazale su se nepodesnim za proizvodnju hafnija u industrijskim količinama. Nakon što je 1940tih cirkonij odabran kao materijal za programe razvoja nuklearnih reaktora, razvijena je i metoda odvajanja hafnija od njega. Razvijeni su procesi izdvajanja na principu tečnost-tečnost uz širok raspon rastvarača, a i danas se koriste u proizvodnji hafnija. Oko polovine metalnog hafnija se proizvodi kao sporedni proizvod u procesu rafiniranja cirkonija. Krajnji proizvod odvajanja je hafnij(IV)-hlorid. Prečišćeni hafnij(IV)-hlorid prevodi se u metal putem redukcije sa magnezijem ili natrijem u Krollovom procesu:
Međutim, na daljnje prečišćavanje utječe reakcija hemijskog transporta koju su razvili Arkel i de Boer: u zatvorenoj posudi, hafnij reagira sa jodom pri temperaturama oko 500 °C, gradeći hafnij(IV)-jodid. U prisustvu volframovog filamenta pri 1700 °C dešava se obrnuta reakcija, te se otpuštaju elementarni jod i hafnij. Hafnij formira čvrsti sloj na volframovom filamentu, dok jod može reagirati sa dodatnim hafnijem, što u konačnici daje stalnu i stabilnu serijsku reakciju.
Upotreba
thumb|180px|desno|Raketne mlaznice (u desnom donjem uglu) Apollovog lunarnog modula sadržavale su hafnij Postoji nekoliko detalja koji doprinose činjenici da postoji samo nekoliko tehničkih aplikacija u kojim se koristi hafnij. Prvi, vrlo bliska sličnost između hafnija i cirkonija doprinosi upotrebi cirkonija za većinu aplikacija; a drugi, hafnij je postao dostupan kao čisti metal tek krajem 1950tih kada je za potrebe nuklearne industrije bilo neophodno koristiti čisti cirkonij bez primjesa hafnija. Osim toga, slaba rasprostranjenost hafnija i koplikovane i skupe tehnike njegovog odvajanja od cirkonija čine ga relativno rijetkom robom.
Najveći dio hafnija koji se proizvede koristi se za pravljenje kontrolnih šipki za nuklearne reaktore.
Nuklearni reaktori
Jezgra nekih izotopa hafnija mogu apsorbirati po nekoliko neutrona. Zbog toga je hafnija izuzetno pogodan materijal za kontrolne šipke u nuklearnim reaktorima. Njegov poprečni presjek hvatanja neutrona je oko 600 puta veći nego kod cirkonija. Među ostale elemente koji također dobro apsorbiraju neutrone i koji se također koriste u kontrolnim šipkama su kadmij i bor. Osim toga, hafnij ima odlične mehaničke osobine i izuzetne osobine otpornosti na koroziju, pa se koristi u vrlo surovim okruženjima u reaktorima sa vodom pod pritiskom (PWR). Njemački istraživački reaktor FRM II (njem. Forschungsreaktor München) koristi hafnij kao apsorber neutrona. Ovaj element je uobičajen u vojnim reaktorima, naročito u američkim reaktorima u nuklearnim podmornicama, ali se rijetko koristi u civilnim. Jedan od najpoznatijih izuzetaka je jezgro nuklearne centrale Shippingport (koji je zapravo konverzija podmorničkog reaktora).
Legure
Hafnij se koristi u legurama sa željezom, titanijem, niobijem, tantalom i drugim metaloma. Legura C103 koja se sastoji iz 89% niobija, 10% hafnija i 1% titanija koristila se za raketne mlaznice, između ostalih i u glavnom motoru Apolloovog lunarnog modula.
Mali dodaci hafnija povećavaju prijanjanje zaštitnih oksida na legurama na bazi nikla. Stoga on poboljšava otpornost na koroziju naročito u uslovima kada temperatura konstantno raste i opada, čineći da sloj oksida popušta zbog induciranja toplotnog "stresa" između tijela materijala i njegovog sloja oksida na površini.
Izotopna geohemija
Hafnij se vrlo lahko zamjenjuje u cirkonovoj kristalnoj rešetki, pa je veoma dobro otporan na mobilnost i kontaminaciju hafnijem. Cirkon ima i veoma nizak odnos Lu/Hf, čineći minimalnim bilo koje korekcije za prvobitni lutecij. Iako se sistem Lu/Hf može koristiti za izračun starosti geološkog modela, tj. vremena u kojem je izveden iz datog izotopskog "rezervoara" poput modela "ogoljenog plašta", ova "starost" ne predstavlja istu geološku značajnost kao što to imaju druge geohronološke tehnike, jer se kao rezultati često dobijaju izotopske mješavine pa se zapravo dobijaju prosječne starosti materijala iz kojeg je izveden.
Granat je jedan od minerala koji sadrži značajne količine hafnija te se koristi kao geohronometar. Pošto granati daju veoma visoke i varijabilne odnose Lu/Hf, oni su vrlo koristi za datiranje metamorfnih događaja.
Spojevi
Hafnij i cirkonij grade gotovo identičnu seriju hemijskih spojeva. Hafnij teži da gradi neorganske spojeve sa oksidacijskim stanjem +4. Halogeni elementi reagiraju s njim gradeći hafnij-tetrahalide. Pri visokim temperaturama, hafnij reagira sa kisikom, dušikom, ugljikom, borom, sumporom i silicijem. Zbog efekata kontrakcije lantanoida elemenata 6. periode, cirkonij i hafnij imaju gotovo iste ionske radijuse. Ionski radijus Zr4+ iznosi 0,79 ongstrema dok kod iona Hf4+ iznosi 0,78 ongstrema.
IC 739
IC 739 (također poznat kao MCG 4-28-72, PGC 37097 i UGC 6830) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 324 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 1,10 (104 hiljade sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (75 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 19. aprila 1893. godine.
Fazan
mini| Phasianus colchicus thumb | Phasianus colchicus
IC 739
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Hafnij
Spojevi
Bijeli hafnij-oksid (HfO2), sa tačkom topljenja 2812 °C i ključanja od približno 5100 °C, je vrlo sličan cirkonu, ali je neznatno alkalniji. Hafnij-karbid je jedan od najvatrostalnijih binarnih spojeva, čija tačka topljenja iznosi iznad 3890 °C, dok je hafnij-nitrid najvatrostalniji poznatni metalni nitrid, čija tačka topljenja iznosi 3310 °C. Ove činjenice su bile osnova za istraživanje o tome da hafnij ili njegovi karbidi budu korišteni kao materijali za konstrukcije podložne veoma visokim temperaturama. Smjesa karbida, tantal-hafnij karbid ima najvišu tačku topljenja od svih poznatih spojeva, 4215 °C. Nedavne simulacije izvršene na superkompjuterima pokazuju da bi mogla postojati legura hafnija sa tačkom topljenja od oko 4400 K.
Fazan
Fazan je široko rastprostranjena ptica iz reda Galliformes. Fazan potiče iz Srednje Azije, ali je još u vrijeme antičkog Rima donesen u Evropu. Ova ptica naseljava pretežno šumarke, livade, predjele oko riječne obale, polja i njive na kojima se hrani.Živi u poljima i na rubovima šuma. Hrana su mu kukci, sjemenke trava, žitarica i korova, te crvolike životinje
Fazan je jedna od najrasprostranjenijih vrsta divljači i najčešće lovljena ptica.