cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Utišavanje gena
Interferencija RNK
Interferencija RNK (RNKi) je prirodni proces koji koriste ćelije za regulaciju ekspresija gena. Otkrili su ga 1998. Andrew Fire i Craig Mello, koji su za svoje otkriće dobili Nobelovu nagradu 2006. Proces utišavanja gena prvo počinje ulaskom molekula dvolančane RNK (dsRNA) u ćeliju, koja pokreće RNKi put. Dvolančana molekula je tada izrezana na male dvolančane fragmente enzimom zvanim Dicer. Ovi mali fragmenti, koji uključuju male interferirajuće RNK (siRNA) i mikroRNK (miRNK), dužine su otprilike 21-23 nukleotida. Fragmenti se integriraju u protein s više podjedinica nazvan RNA-inducirani kompleks utišavanja, koji sadrži argonautne proteine koji su esencijalne komponente RNKi puta. Jedan lanac molekule, nazvan "vodič"-lanac, vezuje se za RISC, dok je drugi lanac, poznat kao "putnički" lanac, degradiran. Vodeći ili antisens lanac fragmenta koji ostaje vezan za RISC usmjerava utišavanje ciljne molekule iRNK specifično za sekvencu. Geni mogu biti utišani molekulama siRNK koje uzrokuju endonukleazno cijepanje ciljnih molekula iRNK ili molekulama miRNK koje potiskuju translaciju molekula iRNK. S cijepanjem ili translacijskom represijom molekula iRNK, geni koji ih formiraju postaju u suštini neaktivni. Smatra se da su RNKi evoluirali kao ćelijski odbrambeni mehanizam protiv napadača, kao što su RNK-virusi, ili za borbu protiv proliferacije transpozona unutar čelijske DNK. I RNK virusi i transpozoni mogu postojati kao dvolančana RNK i dovesti do aktivacije RNKi. Uočeno je da se siRNK široko koristi za suzbijanje specifične ekspresije gena i za procjenu funkcije gena. Kompanije koje koriste ovaj pristup uključuju Alnylam, Sanofi, Arrowhead, Discerna,i Persomics, između ostalih.
Tri primarne neprevedene regije i mikroRNK
3'-UTR često sadrži elemente odgovora mikroRNK(MRE-ove). MRE su sekvence za koje se vežu miRNA i uzrokuju utišavanje gena. Ovo su preovlađujući motivi unutar 3'-UTR. Među svim regulatornim motivima unutar 3'-UTR (npr. uključujući regije prigušivača), MRE čine otprilike polovinu motiva.
Od 2014. godine, miRBase web stranica, arhiva miRNK sekvenci i napomena, navodi 28.645 unosa u 233 biološke vrste. Od toga, 1.881 miRNK je bila u označenim ljudskim lokusima miRNK. Predviđeno je da svaka miRNK ima u prosjeku oko četiri stotine ciljnih mRNK (što uzrokuje utišavanje gena nekoliko stotina gena). Freidman et al. procjenjuju da je >45.000 miRNK ciljanih mjesta unutar ljudske iRNK 3'UTR konzervirano iznad nivoa pozadine, a >60% ljudskih proteina koji kodiraju geni je bilo pod selekcijskim pritiskom da održi uparivanje s miRNK.
Direktni eksperimenti pokazuju da jedna miRNK može smanjiti stabilnost stotina jedinstvenih iRNK. Ostali eksperimenti pokazuju da jedna miRNK može potisnuti proizvodnju stotina proteina, ali da je ta represija često relativno blaga (manje od 2 puta).
Čini se da su efekti miRNK disregulacije ekspresija gena važni kod kancera. Naprimjer, kod karcinoma gastrointestinalnog trakta, devet miRNK je identificirano kao epigenetički izmijenjenih i djelotvornih u smanjenju regulacije enzima popravka DNK.
Čini se da su efekti miRNK disregulacije ekspresije gena važni i kod neuropsihijatrijskih poremećaja, kao što su shizofrenija, bipolarni poremećaj, velika depresija, Parkinsonova bolest, Alzheimerova bolest i poremećaji iz autističkog spektra.
Medicinsko istraživanje
Istraživači su naširoko koristili tehnike utišavanja gena za proučavanje gena povezanih s poremećajima. Ovi poremećaji uključuju rak, infektivne bolesti, respiratorne bolesti i neurodegenerativne poremećaje. Utišavanje gena se također koristi u naporima za otkrivanje lijekova, kao što su sintetskka smrtnost, visokopropusni skrining i minijaturizirani RNKi ekrani.
Kancer
Interferencija RNK je korištena za utišavanje gena povezanih s nekoliko vrsta raka. U in vitro studijama hronične mijelogene leukemije (CML), siRNK je korišten za cijepanje fuzijskog proteina, BCR-ABL, koji sprječava vezivanje Gleevecovog lijeka (imatinib) za ćelije raka. Cijepanjem fuzijskog proteina smanjena je količina transformiranih hematopoetskih ćelija koje se šire po tijelu povećanjem osetljivosti ćelija na lijek. Interferencija RNK se također može koristiti za ciljanje specifičnih mutanata. Naprimjer, siRNK su se mogle specifično vezati za molekule supresora tumora p53 koje sadrže jednu tačkastu mutaciju i uništiti je, ostavljajući divlji tip supresora netaknutim.
Receptori uključeni u mitogene puteve koji dovode do povećane proizvodnje ćelija raka tamo su također bili meta molekula siRNK. hemokinski receptor hemokinskog receptora 4 (CXCR4), povezan sa proliferacijom raka dojke, razdvojen je molekulama siRNK koje su smanjili broj podjela koje obično opažaju ćelije raka. Istraživači su također koristili siRNK da selektivno reguliraju ekspresiju gena povezanih s rakom. Antiapoptotski proteini, kao što su klasterin i survivin, često se eksprimiraju u ćelijama raka. Klasterin i siRNK ciljane na survivin korišteni su da se smanji broj antiapoptoznih proteina i na taj način poveća osjetljivost ćelija raka na hemoterapijske tretmane. Studije in vivo  se takođe sve više koriste za proučavanje potencijalne upotrebe molekula siRNK u terapiji raka. Naprimjer, pronađeno je da miševi implantirani sa adenokarcinomom debelog crijeva ćelijama preživljavaju duže kada su ćelije prethodno tretirane siRNK koje su ciljale B-katenin u ćelijama raka.
NGC 7521
NGC 7521 (također poznat kao MCG 0-59-9 i PGC 70725) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 319 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,60 (56 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (46 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 18. novembra 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 787
NGC 787 (također poznat kao MCG -2-6-15 i PGC 7632) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 217 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 2,50 (158 hiljada sg) a najmanji 1,9 uglovnih minuta (120 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Christian Heinrich Friedrich Peters 27. februara 1865. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vojvoda
mini|desno|200px|[[Vijenac (heraldika)|Vijenac vojvode u Ujedinjenom Kraljevstvu]]
Vojvoda je slavenski termin koji označava nekoga ko je prvi u komandovanju neke vojničke jedinice, a koristi se i kao prijevod plemićke titule dux. Kasnije se termin počinje koristiti za guvernera provincije. Titula približno odgovara turskoj tituli sandžakbega.
Po rangu vojvode se obično nalaze odmah ispod kralja ili kraljice, a iznad grofova. Njihov posjed nazivao se vojvodstvo. Žena koja je upravljala vojvodstvom, kao i supruga vojvode, jeste vojvotkinja.
U srednjem vijeku vojvode su bili vladari pokrajina i nadređeni grofovima u gradovima, a potom su u feudalnim monarhijama bili su najbliži pratitelji kralja ili kraljice. Ipak, postojali su i suverene vojvode, te je pojam imao različit sadržaj u različitim krajevima i u različitim historijskim razdobljima.
U novom vijeku, ova titula dodjeljuje se obično bez ikakvih teritorijalnih ingerencija kao najviši plemićki čin u Francuskoj, Portugalu, Španiji, i Italiji. Vojvode u Ujedinjenom Kraljevstvu nikada nisu imali vojvodstvo, već samo vojvodsku titulu i čast.
Etimologija
Riječ potječe od praslavenskih riječi voj- (ratnik) i ved-'- voditi nešto. Titula se, kako u slavenskim jezicima, tako i u germanskim, a prethodno i u latinskom i romanskim jezicima, razvila iz oznake za vojskovođu.
Rimsko carstvo
Izvorno, u Rimskom carstvu titula dux pridavan je zapovjedniku neke vojske koji je imao samo vlast nad njemu povjerenim vojnicima. U početku je ta titula bila namijenjena samo barbarskim zapovjednicima, a kasnije je postala službena rimska titula. Po podjeli civilnih i vojnih službi u 4. vijeku, dux je postao zapovjednik svih jedinica na vojnom području, što je često odgovaralo jednoj ili više provincija. Ovaj čin bio je niži od čina comes rei militaris.
Srednji vijek
Kroz srednji vijek, nakon slabljenja rimske moći u Zapadnoj i Srednjoj Evropi, ovu su titulu koristila germanska kraljevstva, ponajviše kako bi označili guvernere starih rimskih provincija.
Vizigoti
Vizigoti su zadržali rimsku podjelu svoga kraljevstva u Španiji, a čini se da su nad tim pokrajinama vladale vojvode. Oni su bili najviši vladari zemlje, te su zajedno sa biskupima birali kralja. Oni su posjedovali vojsku i često donosili odluke nezavisno od kralja, pogotovo u posljednjim godinama kraljevstva.
Langobardi
mini|desno|Karta Italije oko [[750, sa vojvodstvima zvanim Furlanija, Spoleto, Benevento i Kalabrija]] Kad su Langobardi stupili na tlo Italije, latinski su ljetopisci njihove vođe nazivali duces - vojvode. Kasnije su ti vođe postali pokrajinski vladari, svaki sa svojim sjedištem. Premda su službeno bili podređeni kralju, sama ideja kraljevstva bila je Langobardima nova, te su ovi vojvode u velikoj mjeri vladali samostalno, posebno na jugu Italije, gdje su spoletski i beneventanski vojvode vladali kao suvereni. Langobardski kraljevi birani su iz redova vojvoda, koji su pak svoju službu nastojali učiniti nasljednom. Njima su podložni bili grofovi i gastaldi. Ovi posljednji postojali su isključivo među Langobardima, a vršili su izvorno sudsku službu koja je otprilike odgovarala razini grofova.
Franci
Franci su imali vojvode kao upravitelje nekadašnjih rimskih provincija, iako su vodili i vojne pohode daleko od svojih vojvodstava. Vojvode su bili najviši službenici, a među njima su odabirani kraljevi vojskovođe u doba rata. Svakog maja sastajali su se s kraljem kako bi raspravljali o planovima za sljedeću godinu.
U kasnoj merovinškoj Galiji koristio se naslov dux et princeps Francorum (vojvoda i knez Franaka), koji je označavao vrhovnu vojnu vlast nad čitavim narodom i tako je korišten sve do kraja karolinške dinastije 987.
mini|250px|desno|Bavarsko Vojvodstvo u 10. vijeku U ranom 10. vijeku, sa slabljenjem karolinške vlasti u istočnoj Franačkoj, pokrajine kojima su prije vladali vojvode pod franačkom vlašću, sada postaju neovisne. Ova su vojvodstva nazivana "plemenskim vojvodstvima", čiji izvori i način nastanka izazivaju velike rasprave, uglavnom političke prirode. Izvornih sedam takvih vojvodstava bila su ona u Istočnoj Franačkoj: Saska, Frankonija, Bavarska, Švapska i Lotaringija.
Bošnjani
Titula vojvode u srednjovjekovnoj Bosni nije posve istražena. Prepoznatljiva je kao staleška oznaka glavnih vlastelinskih rodova. Nosili su je glavni predstavnici roda u okviru jednog od područja Bosanskog kraljevstva. Vojvodu je delegirao rod, a priznavao kralj i sabor (stanak).
Vojvodska titula postala je nasljedna u okviru jedne porodice, ali je to potvrđivao bosanski kralj i ostala vlastela. To pokazuje primjer uzdizanja kneza Hrvoja Vukčića u dostojanstvo vojvode prema povelji kralja Tvrtka I Kotromanića 1380. godine.
Titula vojvode se nije mogla izgubiti niti oduzeti, čak ni iako bi njen nosilac učinio nevjeru. To pokazuje primjer vojvode Radiča Sankovića, koji je 1391. učinio nevjeru kada je pokušao prodati župu Konavli Dubrovčanima, zbog čega je kažnjen oduzimanjem posjeda i pritvorom, a 1398. opet vraćen u posjed sa istom titulom.
U okviru jedne porodice samo je glavni predstavnik bio vojvoda. Njegova braća su bili kneževi. Nisu poznate situacije u kojima bi sin imao veću titulu od oca, a na primjeru porodice Zlatonosovići, vidi se da je mlađi brat mogao naslijediti oca u svojstvu vojvode, dok je stariji bio knez.
Titula velikog vojvode je status vojvode koji je prevazilazio okvire matičnih posjeda jednog područja, kao sastavnog dijela Bosanskog kraljevstva. Tako je vojvoda Sandalj Hranić tu titulu dobio kada je zauzeo istočni dio Huma, koji je imao svoje vojvode.
Hrvati
Titula dux je zabilježena i u srednjovjekovnoj Hrvatskoj, čiji su vladari označavali sebe kao duces Croatorum. Tu titulu nosio je već Trpimir, te se nazivao Trpimirus, dux Croatorum ili dux Croatorum iuvatus munere divino. U hrvatskoj se historiografiji ta titula obično prevodi kao knez, koji više odgovara latinskom princeps, tako da ove titule prevedene glase: "Trpimir, knez Hrvata" i "knez Hrvata Milošću Božijom". Trpimirov primjer slijedio je i Branimir. Muncimir je koristio i titulu dux (divino munere Croatorum dux), ali i titulu princeps (na natpisu iz Uzdolja kod Knina). Upotreba titula dux i princeps je, dakle, slična onoj koju su te titule imale u merovinškoj i karolinškoj Franačkoj.
U kasnom srednjem vijeku, pod vlašću Arpadovića, nije bilo teritorijalnih jedinica koje bi odgovarale vojvodstvima, ali često su se članovima kraljevske porodice dodjeljivala neka područja kao njihova vojvodstva. Takav je slučaj na hrvatskom području najčešće bilježen za Slavoniju.
Engleska
U razdoblju Anglo-Sasa najviši dostojanstvenici do kralja bili su ealdormani (kasnije će se pod danskim uticajem titula preoblikavati u earl) koji su se pak na latinskom prevodili kao duces. Danas se titula earl poistovjećuje sa titulom grofa.
St. Gallen (kanton)
Kanton se sastoji od 99 općina.
Vojvoda
Engleska
U kasnom srednjovjekovnom razdoblju Edvard, princ od Velsa, postao je 1337. vojvoda od Cornwalla, te je tako postao prvi vojvoda kojem je taj naslov dodijelio engleski kralj. U Engleskoj, te kasnije u Kraljevini Velikoj Britaniji i Ujedinjenom Kraljevstvu, vojvode su u rangu bile niže od prinčeva, za razliku od kontinentalnih vojvoda.
Novi vijek
Sve do Napoleonskih ratova u Evropi je postojao velik broj vojvodstava. To se posebno odnosi na područja današnje Italije, Njemačke, te na područje Habsburške Monarhije.
Italija
mini|desno|[[Kristina Danska (1522-1590), po prvom braku vojvotkinja Milana, a po drugom vojvotkinja Lotaringije]] Feudalna vojvodstva na području Italije uključivala su vojvodstva Acerenza, Spoleto, Savoja, Modena i Reggio, Benevento, te Kalabrija (u kojoj je titulu vojvode nosio prijestolonasljednik Napuljskog kraljevstva). U vrijeme renesanse posebno je značajno bilo Vojvodstvo Milano. Usto, vojvodstva su, po svome nazivu (italijanski doge; venecijanski: doxe; bosanski dužd) bile i Genova i Mleci.
Dubrovnik
Slično Veneciji i Genovi, i dubrovački knez nosio je na latinskom titulu dux. U hrvatskoj historiografiji ta se titula u ovom slučaju nikad nije prevodila kao "vojvoda", premda je u punoj tituli Habsburgovaca Dubrovnik bio uvijek smješten među vojvodstvima. Tako je Ferdinand I, car Austrije, među ostalima nosio i titulu Dux Lotharingiae, Salisburgi, Styriae, Carinthiae, Carnioliae; Dux superioris et inferioris Silesiae, Mutinae, Parmae, Placentiae et Guastallae, Osveciniae et Zatoriae, Teschiniae, Forojulii, Ragusae et Jaderae etc.
Austrija i Njemačka
U nasljednim habsburškim zemljama bilo je više vojvodstava. Među njima se navode sama Austrija, koja će se kasnije nazivati nadvojvodstvom, te još kasnije carstvim, potom Hohenberg, Koruška, Štajerska, i Kranjska. Habsburgovci su uzeli titulu nadvojvoda.
Premda u Saveznoj Republici Njemačkoj nositelji plemićkih titula nemaju više nikakav službeni status, na njih se i nadalje gleda kao na plemstvo, te su i nakon 1918. vojvode zadržali svoju ulogu u dinastijskim brakovima evropskih kraljevskih, kneževskih i vojvodskih porodica.
Specifičnost austrijskog i njemačkog plemstva leži u tome što svi članovi vladareve porodice nose istu titulu (ukoliko je ta titula niža od carske ili kraljevske). Stoga svi sinovi, kćerke, snahe i ostali potomci vojvode u muškoj liniji nose titulu vojvode, odnosno vojvotkinje. Tako je, naprmijer, Elizabeta Amalija Bavarska bila vojvotkinja Elizabeta u Bavarskoj sve dok udajom nije dobila višu titulu carice.
Današnje stanje
Nakon ujedinjenja Italije 1870. i kraja njemačke monarhije 1918. više nije bilo suverenih vojvoda koji bi bili na vlasti u Evropi. Jedino, kao viša titula od vojvode, postoji titula velikog vojvode Luksemburga.
U Ujedinjenom Kraljevstvu kralj ili kraljica nastavljaju dodjeljivati titulu vojvode članovima kraljevske porodice. Ostale vojvode su potomci plemića kojima je titula davno dodijeljena.
U Španiji titula vojvode ili vojvotkinje daje se sinovima i kćerima monarha koji nisu prvi u nasljednom nizu, po njihovu vjenčanju.
U Švedskoj svi prinčevi (i odnedavno princeze) dobijaju doživotnu vojvodsku titulu.
Mala Kula
Mala Kula je naselje u općini Kladanj, Bosna i Hercegovina.
Primordijalna patuljastost
Primordijalna patuljastost (PD) je oblik patuljastosti koji rezultira manjom veličinom tijela u svim fazama života počevši od prije rođenja. Preciznije, primordijalna patuljastost je dijagnostička kategorija koja uključuje specifične tipove duboko proporcionalne patuljastosti, u kojoj su osobe/žibotinje izuzetno male za svoje godine, čak i kao fetus. Većini osoba s primordijalnim patuljastim oblikom dijagnoza se ne uspostavlja sve dok ne napune oko 3–5 godina.
Medicinski stručnjaci obično dijagnosticiraju fetus kao mali za gestacijsku dob ili kao da pokazuje unutarmaternično ograničenje rasta kada se radi ultrazvučno snimanje. Obično se ljudi s primordijalnim patuljastim oblikom rađaju s vrlo malom porođajnom težinom. Nakon rođenja, rast se nastavlja mnogo sporijim tempom, ostavljajući osobe s primordijalnim patuljastim oblikom trajno godinama iza svojih vršnjaka po rastu i težini.
Većina slučajeva niskog rasta uzrokovana je skeletnim ili endokrinim poremećajima. Pet podtipova, od 200 tipova patuljastosti primordijalnog patuljastosti su među najtežim oblicima.
Još uvek ne postoje efikasni tretmani za primordijalni patuljastost. Rijetko je da osobe zahvaćene primordijalnim patuljastim oblikom prežive 30 godina. U slučaju mikrocefalijske osteodisplazijske patuljastosti tipa II (MOPDII), povećan je rizik od[Vaskularna bolest|vaskularnih problema]], koji mogu uzrokovati prijezrelosnu smrt.
Uzroci
Drugi gen koji je uključen u ovo stanje je DNA2. Mutacije ovog gena su upletene u Seckelov sindrom.
Dijagnoza
Budući da su poremećaji primordijalnog patuljastog oblika izuzetno rijetki, pogrešna dijagnoza je uobičajena. Budući da djeca s PD-om ne rastu kao druga, početkumože se uočiti  loša prehrana, metabolički poremećaj ili probavni poremećaji. Tačna dijagnoza PD-a se možda neće postaviti dok dijete ne napuni pet godina i postane očigledno da ima teški patuljasti oblik.
NGC 1567
NGC 1567 (također poznat kao ESO 202-10 i PGC 14934) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 213 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Dlijeto. Najveći prečnik je 1,30 (81 hiljada sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (81 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 28. decembra 1834. godine.
IC 1346
IC 1346 (također poznat kao MCG -2-53-19 i PGC 65927) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 393 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodolija. Najveći prečnik je 1,20 (137 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (69 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 7. augusta 1891. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Manirizam
desno|mini|[[Parmigianino, Madona dugog vrata, 1534.-1540.]] Manirizam (ital. manierismo od maniera način) je umjetnički pravac u zapadnoj Evropi u periodu između visoke renesanse i baroka, to je razdoblje čije se granice ne mogu strogo odrediti,a okvirno se uzima period otprilike od 1520. do 1600. godine.
Porijeklo naziva manirizam potiče od Vasarijevog opisa kasnih djela Michelangela koji odstupa od klasičnih predstava harmonije iz doba renesanse.
U suprotnosti s formalnim i sadržajnim skladom visoke renesanse, manirizam svjedoči o izgubljenoj ravnoteži, naglašava ono što je nebitno i popratno. Umjetnici žele da prevaziđu utvrđene sheme i kanjone visoke renesane. Naturalizam i idealizam više nisu osnovni cilj umjetnika. Maniristi stavljaju unutrašnju viziju, ma koliko ona bila subjektivna i irealna, iznad autoriteta prirode i klasičnih ideala realizma.
Arhitektura
desno|mini|[[Andrea Palladio Vila Rotonda, 1550.-1606.]] Najznačajniji predstavnik manirizma u arhitekturi je Andrea Palladio. Njegovo najpoznatije djelo Vila Rotonda je građevina je centralnog tipa, odlikuje se sa četiri identična trijema čine Palladio unosi određenu dinamičnost u arhitekturu, građevina više nije statična s glavnim trijemom. Budući da su sve četiri fasade ulazni trijemovi, to se čin ulaska ponavljanjem osobito naglašava. No ulaskom se ne stiže u unutrašnjost u pravom smislu riječi jer se već s vrata nameće nasuprotni izlaz. Kretanje zbog ponavljanja postaje besmisleno i nepotrebno, a boravak zbog poziva sa svih strana uznemiren.
Glavni predstavnici: Giorgio Vasari, Andrea Palladio
Skulptura
desno|mini|[[Giambologna Otmica Sabinjanki, 1574.-1582.]] Pored Michelangela u XVI vijeku u Italiji djeluju dva vrlo značajna skulptora Benvenuto Cellini i Giambologna. Skulptori teže kao i u slikarstvu komplikovanim i neobičnim formama što dovodi do neoubičajenih proporcija, izduženog tijela i malih glava. Najkarakterističnije su forme koje se upoređuju sa oblikom plamena. Osjeća se zasićenje sa idealima visoke renesanse koja se bazira na jasnim proporcijama, skladu i harmoniji. Skulpture ovih umjetnika već najavljuju dolazak baroka.
Benvenuto Cellini za vrijeme boravka u Francuskoj, Celini za francuskog kralja Fransoa I radi Zlatni slanik, slanik je u manerističkom stilu, a figure antičkih bogova Geje (božica zemlje) i Posejdona (bog mora) podsjećaju na Michelangelove figure Zore i Sumraka.
Giambologna izrađuje grupnu skulpturu Otmica Sabinjanki, kompozicija se sastoji od tri snažne monumentalne figure u pokretu.
Thurgau
Thurgau je kanton smješten u sjeveroistočnom dijelu Švicarske sa 238.316 stanovnika (2007). Službeni jezik u kantonu je njemački. Glavni grad kantona je Frauenfeld.
Manirizam
Skulptura
Glavni predstavnici: Benvenuto Cellini, Giambologna
Thurgau
Kanton se sastoji od 80 općina.
Manirizam
Slikarstvo
lijevo|mini|[[Tintoretto Posljednja večera, 1592.]] desno|mini|[[El Greco Sahrana grofa Orgaze 1586.–1588.]] Slikari mijenjaju proporcije ljudskog tijela, tako se javljaju figure izduženih formi, koje su više odraz subjektivnog i induvidualnog umjetničkog doživljaja nego realizma i idealizacije koja je specifična za visoku renesansu. Često se izražava horror vacui, nemirne gradacije svjetla i sjene, odstupa se od harmonične uravnoteženosti i renesansnih kompozicija.
Parmigianiono svojim slikarskim izrazom upotpunosti odstupa od ideala visoke renesanse. Parmigianionov novi ideal je neobično izduženo tijelo koje se sužava prema vrhu u sitnu ovalnu glavu, nesumljivo se ogleda na jednoj od njegovih najpoznatijih djela Madona dugog vrata. Parmideninov Autoportret (1523-24) je deformiran zbog igre konveksnim ogledalom, koje mijenja perspektivu i disproporcionalno povećava ruku u prvom planu u odnosi prema glavi.
El Greco nasljednjik je Tintoretta i Michelangela. Njegovo najznačajnije djelo Sahrana grofa Orgaza predstavlja stvarni događaj iz 1323. godine ali ga El Greco prikazuje kao savremeni događaj, potretišući među učesnicima sahrane mnoge od mjesnih plemića i svećenika. Glavni predstavnici: Pontormo, Parmigianiono, Tintoretto, Bronzino, El Greco
Primjenjene umjetnosti
desno|mini|[[Benvenuto Cellini Zlatni slanik, 1540.–1543.]] Najveći razvoj u primijenjenim umjetnostima vidimo kod zlatarstva, draguljarstva, keramike, odjeće.
Glavni predstavnici: Benvenuto Cellini
Sun He
Sun He (223–253), stilsko ime Zixiao (子孝), formalno Car Wen (文皇帝) bio je krunski princ kineske države Istočni Wu, jednog od Tri kraljevstva. Bio je sin cara Sun Quana i njegove omiljene priležnice, Supruge Wang. Krunskim princom je postao 241. nakon smrti starijeg brata Sun Denga. Međutim, ubrzo nakon toga se razvilo suparništvo između Sun Hea i njegovog brata Sun Baa, oko kojih su se počele stvarati suprotatsvljene klike ministara na carskom dvoru. Njihovi sukobi su sa vremenom toliko paralizirali državnu upravu da ih je ostarjeli Sun Quan na savjet svog pomoćnika Sun Juna 250. odlučio prekinuti drakonskim mjerama - Sun Ba je natjeran na samoubistvo, a Sun Heu oduzeta titula carskog princa te predana najmlađem sinu Sun Lingu. Kada je nakon ubistva regenta Zhuge Kea 253. njegovo mjesto preuzeo Sun Jun, naredio je Sun Heu da izvrši samoubistvo. Godine 264. je na prijestolje došao Sun Heov sin Sun Hao te svom ocu dao posmrtnu titulu cara.
Mješak (plod)
thumb|120px|Mješak [[mliječna trava|mliječne trave oslobađa svoje sjeme]] Mješak (lat. foliculum - mjehur) − u botanici − je suhi unilokulski plod, nastao od jedne karpele, koja sadrži dvije ili više sjemenki. It is usually defined as dehiscing by a suture in order to release seeds, naprimjer kod Consolida (neke jarebičarke), božur i mliječna trava (Asclepias).
Postoje, međutim, neki teški slučajevi, tako da se ponekad upotrebljava izraz „mješak bez dlake“, naprimjer s rodom Filipendula koji ima nezrele plodove koji bi se mogli smatrati posrednim između (dehiscentnih) mješaka i (nevidljive) ahenije.
Agregatni plodovi koji se sastoje od mješaka mogu se nazvati folicetumi (mješčine). Primjeri uključuju kukurijek, akonite, Delphinium, Aquilegia ili porodicu Crassulaceae, gdje se nekoliko folikula pojavljuje kako viri na skraćenom čašici, ili Magnolija koja ima mnogo mješaka raspoređenih u spiralu na izduženoj čaški.
Mješkovi nekih vrsta razdvajaju se ventralnim šavom (kao u Banksia, ili na leđnom udubljenju (kao u Magnolia).
Kangchenjunga
Tri od pet vrhova (glavni, centralni i južni) nalaze se na granici okruga Sjeverni Sikkim u Sikkimu, i okruga Taplejung u Nepalu, dok su preostala dva u potpunosti na teritoriju okruga Taplejung. Nepalski dio planine nalazi se u zaštićenom području Kanchenjunga Conservation Area Project (KCA) površine 2035 km2, kojeg u saradnji s nepalskom vladom vodi World Wildlife Fund. Područje je dom crvenoj pandi i drugim planinskim životinjama, pticama i biljkama. Indijska strana Kangchenjunge također se nalazi u zaštićenom parku Khangchendzonga National Park.
Medresa
mini|250px|Medresa u [[Samarkandu, Uzbekistan]] Medresa (arapski: مدرسة, mn. مدارس, madāris) je arapska riječ za škole kao obrazovne institucije, svjetovne ili vjerske (bilo koje vjere), bilo za osnovno, više ili visoko obrazovanje. U zemljama izvan arapskog svijeta, riječ se obično odnosi na određenu vrstu vjerske škole ili fakulteta za proučavanje islamskih nauka, kao primarnog kursa.
Kangchenjunga
Do 1852.godine pretpostavljalo se da je Kangchenjungu najviša planina na svijetu, ali nakon britanskog velikog trigonometrijskog mjerenja 1849. godine potvrđeno je da je Mount Everest (tada poznat kao Peak XV) najviša a Kangchenjunga treća najviša planina na svijetu.
Medresa
U arhitektonskom i istorijskom kontekstu, termin se općenito odnosi na određenu vrstu više i visoke obrazovne institucije na kojoj se izučavalo islamsko pravo i pravna praksa (fikh), kao i drugi predmeti islamskih i humanističkih nauka. Porijeklo ove vrste institucija uveliko se pripisuje Abu Aliju Hasanu ibn Aliiju Tusiju poznatijem kao Nizamu al-Mulku, seldžučkom veziru iz 11. vijeka, koji je izgradio čitavu mrežu zvaničnih medresa "Nizamija" na Bliskom Istoku. Odatle se izgradnja medresa proširila na veći dio muslimanskog svijeta u narednih nekoliko stoljeća, često usvajajući slične modele arhitektonskog dizajna kao i programa rada.
Ticino
Ticino je kanton smješten na jugu Švicarske sa 328.580 stanovnika (2007). Službeni jezik u kantonu je italijanski. Glavni grad kantona je Bellinzona, a najveći Lugano.
Kangchenjunga
Geografija
Kangchenjunga Himal kao dio Himalaja se prostire u Nepalu a obuhvata 16 vrhova iznad 7000 m. Na sjeveru masiv je ograničen sa Lhonak Chu, Goma Chu i Jongsang LA, a na istoku rijekom Teesta.
Medresa
Etimologija
Riječ medresa potiče od trokonsonantnog semitskog korijena د-ر-س D-R-S 'učiti', koristeći wazn (morfološki oblik ili šablon) مفعل(ة); mefʻal(eh), što znači "mjesto gdje se nešto radi". Prema tome, medresa doslovno znači "mjesto gdje se odvija učenje i poučavanje" ili "mjesto učenja". Riječ je također prisutna kao posuđenica sa istim općim značenjem u mnogim jezicima pod utjecajem arapskog jezika, kao što su: urdu, pandžabi, bengalski, paštu, beluči, perzijski, turski, azerbejdžanski, kurdski, indonežanski, somalijski i bosanski.
Ticino
Kanton je dobio ime po rijeci Ticino i jedini je kanton u Švicarskoj koji ima jedino italijanski jezik kao službeni. Zajedno sa dijelovima kantona Graubünden tvori tzv. "italijansku Švicarsku".
Kanton se sastoji od 176 općina.
Kangchenjunga
Geografija
Pet najviših vrhova Kangchenjunge su prikazani u slijedećoj tabeli.
Historija ekspedicija
Planina je prvi put osvojena 25. maja 1955. kada su se na vrh popeli članovi britanske ekspedicije Joe Brown i George Band. Ekspedicija je poštovala Sikkimsko vjerovanje da je vrh planine svet, te su se zaustavili nekoliko metara prije samog vrha. Od tada, većina uspješnih uspona poštuje tu tradiciju.
Medresa
Etimologija
Hebrejska srodna riječ midraša takođe ima značenje mesta učenja, ali je dobila mistične i religiozne konotacije.
Medrese u Bosni i Hercegovini
Medrese su bile srednje i više škole koje se grade u Bosni i Hercegovini od početka XV stoljeća. To su bile konfesijske škole za muslimansko stanovništvo. Građene su na inicijativu pojedinaca kao njihove zadužbine – vakufi. Osnivači osiguravali su sredstva za plaće profesora, zatim stipendije učenicima, a obavezno i sredstva za održavanje i popravak objekta. U medresama se učio arapski jezik, tumačenje Kur'ana, islamske tradicije, šerijatsko pravo, logika i filozofija. Potpuna nastava trajala je od 12 do 16 godina.
Koncipirane su na principu škole internatskog tipa i sastoje se od dvorišta, sobe za učenike i jedne velike prostorije koja služi kao predavaonica, a naziva se dershana. Neke medrese iz XVI i XVII stoljeća dosljedno podržavaju arhitekturu osmanskih medresa sa kupolama, jer gradili su ih graditelji osmanskog carstva. Većina su uglavnom prilagođene mjesnoj tradiciji građenja. mini|Gazi Husrev-begova medresa, Sarajevo, osnovana 1537. godine
NGC 3110
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 4603C
NGC 4603C (također poznat kao ESO 322-49, MCG -7-26-25 i PGC 42486) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 144 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kentaur. Najveći prečnik je 1,70 (71 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (17 hiljada sg).
Lira (muzički instrument)
140px|mini|desno|Žena pozira kao [[sirena sa lirom (1913.).]] Lira (i njoj srodna kitara) su žičani instrumenti koji su bili korišteni u Antičkoj Grčkoj.
Lira i kitara su usko povezivani uz Apolonov kult (Apolon je često opisivan i prikazivan sa lirom ili kitarom u ruci). Najrasprostranjeniji su starogrčki instrumenti; lira kao kućno, a kitara kao instrument javnih, koncertnih nastupa. Učenje lire bilo je bavezno u odgoju mladih ljudi, posebno u Atini.
Žice su im uspravno položene i donjim dijelom pričvršćene uz rezonator, koji se kod lire obično sastojao od kornjačine kore. Žice su bile jednako dugačke; svaka od njih je mogla proizvoditi samo jedan ton, čija je visina zavisila o debljini i zategnutosti žice.
Pri sviranju lira se držala u uspravnom položaju a svirači su dodirivali žice direktno prstima, ili pomoću trzalice, ili na oba načina u isto vrijeme, posebno u solističkim nastupima kitare.
Broj žica na liri (odnosno kitari) mijenjao se tokom vremena. U početku ih je bilo sedam, zatim osam, a u petom vijeku prije nove ere popeo se taj broj na jedanaest a nerijetko ih je bilo i petnaest. Zabilježene su kitare i sa šesnaest i osamnaest žica.
Lupoglavo
Lupoglavo je naseljeno mjesto u općini Kladanj, Bosna i Hercegovina.
Demografija Bosanskog Petrovca
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Bosanski Petrovac imala je 15.621 stanovnika, raspoređenih u 35 naselja.
Popis 1991.
ukupno: 15.621
Veliki prasak
Veliki prasak jest naučna teorija u astronomiji koja opisuje početak i prvobitni razvoj svemira i trenutno preovlađujući kosmološki model za svemir od njegovih najranijih poznatih perioda do njegove evolucije velikih razmjera. Suština teorije zasnovana je na tome da se teorija relativnosti primjenjuje s posmatranjem veličine galaksije te se izvode zaključci o stanju galaksije naprijed i nazad u jedinici vremena. Po ovoj teoriji svemir je nastao iz neograničeno guste i fizički paradoksalno neograničene jedinice vremena i prostora i širi se od svog začetka te se objekti u njemu konstantno udaljavaju jedni od drugih.
Demografija Bosanskog Petrovca
Popis 1981.
ukupno: 16.374
Popis 1971.
ukupno: 18.597
Veliki prasak
Prije Planckove epohe
Velikim praskom naziva se događaj stvaranja svemira. Važno je razumjeti da Veliki prasak nije nikakva eksplozija u "središtu svemira" (svemir nema središte) već sam događaj stvaranja prostora, vremena, materije i energije. Svemir se nakon Velikog praska počeo širiti i širi se i danas. Sa širenjem prostora materija se razrjeđivala, svemir se hladio i mijenjao: od homogene "juhe" vrućih, nama danas uglavnom nepoznatih čestica, do današnjeg hladnog svemira s milijardama galaksija.
Sam trenutak stvaranja i kratak period od 10−44 sekundi nakon stvaranja još uvijek su izvan domašaja nauke. Naime, Einsteinova opća teorija relativnosti, jedina općeprihvaćena teorija prostora i vremena, ne funkcionira za sisteme manje od tzv. Planckove udaljenosti (10−35 metara) i za događaje koji traju kraće od tzv. Planckovog vremena (10−44 sekundi). Unutar Planckovog vremena ni prostor ni vrijeme više nemaju isto značenje kao u svakodnevnom životu. Tu bi granicu trebala srušiti teorija kvantne gravitacije, koja još uvijek nije razvijena. Ovaj početni period svemira zove se "epoha kvantne gravitacije".
Kratka historija svemira
Epoha velikog ujedinjenja nastavlja se na epohu kvantne gravitacije, u trenutku kad je svemir imao temperaturu od 1032 K. Oko 10−38 sekundi nakon nastanka svemira, pri temperaturi od 1029 K, osnovna međudjelovanja – jako, slabo i elektromagnetno – mogla su biti ujedinjena. Fluktuacije u vakuumu uzrokuju ubrzanu ekspanziju, tzv. inflaciju. Svemir je u 10−34 sekundi narastao od 10−15 m do veličine 10 miliona promjera Sunčevog sistema. U ovoj epohi nastaje mala asimetrija između materije i antimaterije, koje će se kasnije uglavnom poništiti, a mali višak materije stvorit će današnji svemir. Ovaj proces zove se bariogeneza.
U epohi elektroslabe sile (kvarkovska epoha), pri temperaturi od 1027 K i starosti svemira od 10−34 s, jako međudjelovanje počinje se odvajati od preostala dva, koja zajedno čine elektroslabu silu. Kvarkovi i antikvarkovi međusobno se poništavaju, a spomenuta asimetrija odgovorna je za postojanje materije u svemiru.
Leptonska epoha počinje pri starosti svemira od 10−10 sekundi i pri temperaturi od 1015 K. U ovoj epohi razdvajaju se elektromagnetna i slaba sila. Pri starosti svemira od oko 10−5 s stvaraju se protoni i neutroni. Na temperaturi ispod 1011 K protoni se ubrajaju u "tvar" dok se skoro 2000 puta lakši elektroni ponašaju kao zračenje, pa, uz neutrine, doprinose termičkoj ravnoteži. Protoni i neutroni slobodno prelaze jedni u druge, ali to prestaje kad se svemir ohladi do temperature od 1011 K, nakon čega prevladava prelazak iz težih neutrona u lakše protone, pri čemu se oslobađa energija. Nakon uspostave ravnoteže između procesa prelaska protona u neutrone i obrnuto 38% nukleona (neutrona i protona) jesu neutroni, a 62% protoni.
Oko 1 sekundu nakon nastanka svemira, pri temperaturi od 1010 K, nastaje fotonska epoha. Termička ravnoteža više se ne održava neutrinima, a istovremeno se veliki broj protona i elektrona uništava i prelazi u fotone.
Tri minute nakon Velikog praska, pri temperaturi od 109 K stvaraju se jezgra atoma deuterija – deutroni, nakon čega nastaju jezgra elemenata težih od vodika, uglavnom helija. Ovaj proces naziva se prvobitna nukleosinteza.
Oko 300.000 godina nakon Velikog praska, pri temperaturi od 3000 K, svemir postaje proziran. Elektroni se vežu s protonima u atome vodika, koji su električno neutralni, pa svemir postaje proziran za fotone. Svjetlost koja nam dolazi s "rubova" svemira krenula je na svoj put prema nama u vrijeme posljednjih raspršenja fotona na 3000 K. Ovu svjetlost prikupio je satelit COBE (Cosmic Background Explorer), a kasnije i WMAP (Wilkinson Microwave Anisotropy Probe). Ovo zračenje, usljed širenja svemira, do danas je ohlađeno na 2,7 K i predstavlja kosmičko mikrovalno pozadinsko zračenje, koje su 1964. otkrili Arno Penzias i Robert Wilson.
Milijardu godina nakon Velikog praska počinje epoha formiranja galaksija, temperatura je pala na 18 K. Početne nehomogenosti, iako vrlo male, prouzročile su tokom milijarde godina grupiranje materije u nakupine – preteče protogalaksija. Od najgušćih područja nastaju prve zvijezde, od kojih one najmasivnije vrlo brzo eksplodiraju kao supernove. Svemir se nastavlja hladiti sve do današnje temperature od 2,7 K.
U jezgrima zvijezda koja su nastale od jezgara vodika i helija stvaraju se teža atomska jezgra. Ugljik, kisik, dušik i željezo, stvoreni nukleosintezom u zvijezdama, raspršuju se svemirom eksplozijama supernovâ, čineći osnovu za zvijezde nove generacije.
Dokazi
mini|desno|Prema teoriji Velikog praska, [[svemir se širi iz tačke beskonačnog pritiska i gustoće (singularnosti).]]
Kosmičko mikrovalno pozadinsko zračenje, Hubbleov zakon, količina i lokacija lahkih elemenata, radiogalaksije i kvazari razlozi su zašto većina kosmologa danas prihvata teoriju Velikog praska, a ne suparničku teoriju stalnog stanja.
1. Kosmičko mikrovalno pozadinsko zračenje
Sigurno najjači dokaz teorije Velikog praska jest kosmičko mikrovalno pozadinsko zračenje ( – CMBR). To je difuzno izotropno zračenje čiji spektar odgovara spektru zračenja crnog tijela pri temperaturi od 2,73 K. Spektar zračenja nalazi se u mikrovalnom dijelu spektra, van optičkog prozora, pa ga je moguće otkriti samo radioteleskopima. Smatra se da ovo zračenje predstavlja ohlađeno zračenje zaostalo iz vremena ranog svemira.
Kad je zračenje otkriveno, pokazalo se da je izotropno, iz čega je zaključeno da potječe iz dubokog svemira. Naime, svako zračenje nastalo u blizini Sunca ili u našoj galaksiji ne bi bilo sferno simetrično, tj. njegov intenzitet varirao bi zavisno od smjera. Drugo važno svojstvo CMBR-a jest spektar zračenja koji odgovara spektru zračenja crnog tijela.
2. Hubbleov zakon
Edwin Hubble otkrio je 1929. proporcionalnost između udaljenosti pojedine galaksije i brzine kojom se ona udaljava od nas. Ta proporcionalnost naziva se Hubbleov zakon. Ova proporcionalnost navodi na zaključak da je svim galaksijama trebalo podjednako vremena za pomak od početne pozicije do današnjeg položaja. Svemir je, dakle, jednom bio sažet u tačku i otad se širi.
3. Omjeri lahkih elemenata
Nukleosinteza velikog praska ( – BBN) dio je teorije Velikog praska koji objašnjava omjere količine različitih lahkih elemenata u svemiru. U trenucima nakon Velikog praska svemir je bio vruća mješavina raznih vrsta čestica. Kako se svemir hladio, barionske čestice, kao što su elektroni, protoni i neutroni, počele su se vezivati u atome, većinom vodika i helija. Ne samo da BBN-teorija uspješno predviđa da su vodik i helij dominantni elementi u svemiru nego i njihov međusobni omjer.
Deuterij je stabilni, neradioaktivni izotop vodika, a njegovo jezgro sastoji se od jednog protona i jednog neutrona. Atomska masa mu je 2.104. Ova čestica izuzetno je "krhka" – poznato je da ne nastaje u nuklearnim reakcijama u jezgrima zvijezda, već se tamo samo razara. Deuterij je moguće pronaći samo u međuzvjezdanoj materiji koja još nije prošla kroz ciklus života neke zvijezde. Prisustvo deuterija još je jedan dokaz da su lahki elementi nastali nakon Velikog praska.
4. Kvazari i radiogalaksije
Radiogalaksije i kvazari također su jedan od jakih dokaza teorije Velikog praska. Radiogalaksije su galaksije koje su izuzetno svijetle u radiodijelu spektra. Kod većine otkrivenih radiogalaksija utvrđena je jaka emisija radiotalasa iz područja u blizini središta galaksije, a često se javlja i radiosvijetli halo. Otkriveni radiotalasi vrlo su često jako polarizirani, što su astronomi protumačili kao radioemisiju elektrona vrlo velikih energija, koji se kreću brzinama bliskim brzini svjetlosti. Smatra se da je uzrok tome neka vrlo dramatična pojava, pri čemu se oslobođa energija ekvivalentna onoj koja se oslobađa uništavanjem desetak miliona zvijezda.
Godine 1963. astronom Martin Schmidt otkrio je dva objekta (3C 273 i 3C 48) na kosmološkim udaljenostima od z = 0.16 i z = 0.37, što znači da se udaljavaju od nas brzinama jednakim 15% i 31% brzine svjetlosti. Ovi su objekti nazvani kvazarima (eng. quasar, quazi-stellar object – QSO).
Kvazari su vangalaktički objekti koji su izuzetno svijetli s obzirom na njihovu veličinu i udaljenost – smatra se da je emisija elektromagnetnog zračenja kvazara od 100 do 1000 puta veća nego što je to slučaj kod prosječne galaksije. U teleskopima izgledaju kao tačke, pa odatle i naziv kvazari (kvazistelarni objekti). Do danas ih je otkriveno nekoliko hiljada, neki od njih i u skupovima galaksija. Iako priroda kvazara i njihova uloga u evoluciji svemira nije do kraja jasna, danas se smatra da su oni najsvjetliji tip aktivnih galaktičkih jezgri iz ranih faza evolucije galaksija i da se zaista nalaze na njihovim kosmološkim udaljenostima. Kvazari su najdalji i intrinzično najsvjetliji objekti koje možemo vidjeti.
Problemi
Kao ni sve druge naučne teorije, ni teorija Velikog praska nije nepogrešiva ni sveobuhvatna. Iako spomenuti dokazi podržavaju teoriju, neke nepoznanice još uvijek postoje. Četiri su osnovna problema vezana uz ovu teoriju: nedostatak antimaterije, formiranje galaksija, budućnost svemira i uvjeti "prije" Velikog praska.
Germani
Germani obuhvataju veliku, jezički i plemenski srodnu grupu indoevropskih naroda, čija je pradomovina bila južna Švedska, Danska, Schleswig-Holstein i Sjevernonjemačka nizija (između rijeke Wesera i Odre).
Veliki prasak
Problemi
Fizičar Carl David Anderson s CalTecha otkrio je 1932. novu vrstu čestice – pozitron, koji je antičestica elektronu. To je bio prvi slučaj otkrića antimaterije u laboratoriji.
Ako postoji obilje čestica i antičestica na vrlo visokoj temperaturi, procesi uništenja i nastajanja novih parova čestica i antičestica bit će u ravnoteži. S padom temperature opada i energija zračenja, a time i brzina stvaranja novih čestica. Uništenje se nastavlja sve dok se ne istroše sve čestice ili antičestice.
Germani
Iz tog područja mnogobrojna plemena su se već u prahistorijsko vrijeme postupno širila na istok do rijeke Visle, na zapad do rijeke Rajne, a na jug do Majne, spuštajući se čak i do Dunava i Karpata. Danas su to područja: Njemačke, Austrije, Švicarske, Francuske, Engleske, zapadne Poljske, sjeverne Italije, Danske, Norveške, Švedske, Lihtenštajna, Luksemburga, Holandije i Sudeta (Češka).
Veliki prasak
Problemi
Problem s kojim se današnja kosmologija susreće jest nedostatak antičestica. Zemlja sadrži vrlo malo, gotovo nimalo antimaterije. Sateliti poslani u orbitu oko Zemlje skenirali su svemir i dobili iste rezultate.
Neravnoteža je morala postojati prije razdoblja materije. Nekoliko je mogućih razloga za to: ili je svemir započeo s viškom materije ili je antimaterija odvojena u neki drugi dio svemira, ili je (najvjerovatnije) neki nepoznati proces stvorio višak materije.
Germani
Opis i društveno uređenje
Germani su bili veoma visokog rasta, plave ili riđe kose, plavih očiju i svijetle kože. Živjeli su nomadskim životom često mijenjajući svoje boravište s ciljem pronalaženja bolje zemlje. Nisu osnivali gradove, a bavili su se uglavnom poljoprivredom, stočarstvom i lovom. Bili su organizirani po rodovima od stotinjak porodica ( sa 400 do 1.000, a ponekad i do 2.000 ljudi). Rod je bio osnovna društvena, ali i ratno-taktička zajednica. Svi članovi roda su bili slobodni ljudi i živjeli u istom selu i obrađivali zemlju. Svojina je bila zajednička. Zapovjednik roda (hunno, stotinar) u miru je bio poglavica a u ratu vođa stotine (nije označavalo sto ljudi već samo neki veći broj).
Veliki prasak
Problemi
Problem je u tome što za dovršenje tog procesa nije dovoljno ovih 10-15 milijardi godina, na koliko se procjenjuje starost svemira. Osim toga, ako nakupina atoma u nekom vremenu ne uspije dosegnuti određenu kritičnu masu, širenje svemira odnijet će okolnu materiju izvan njenog dosega i tako zaustaviti proces. Jedino moguće objašnjenje ove zagonetke jest postojanje nekog nepoznatog procesa koji bi stvorio nakupine materije prije ere stvaranja atoma. Za sada nije poznat nijedan takav proces. Velikim praskom nastali su prostor i vrijeme kakve poznajemo: nemoguće je saznati šta se dešavalo "prije" toga.
Germani
Opis i društveno uređenje
Više rodova sačinjavalo je pleme, na čijem čelu je bio zapovjednik, koji je birala skupština slobodnih muškaraca Ding ili Thing i koji je imao najviši vlast te odlučivao o ratnim poduhvatima. Plijen se dijelio ravnomjerno. Za one koji su bili tokom rata neposlušni i oni koji bi rušili vojnu disciplinu, bila je predviđena kazna bičevanjem i vezivanjem a ponekad i smrću. Većinu vojnih snaga germanskih plemena su činili pješaci, ali su plemena imala i vrlo dobro konjicu za izviđanje, krstarenje i prepade iz zasjede. Istočni Germani, koji su živjeli u ruskim stepama, razvili su snažnu konjicu.
Kasnije su se u okviru plemena izdvojile porodice poglavara i vođa koji su se pokazali u ratu, a koji su iz plijena i poklona povećali svoje bogatstvo i na taj način mogli izdržavati svoju pratnju (družinu). Iz tih porodica obično se bili izbirani kneževi (principes, ) – prvi germanski vlastelini, koji su tokom mira sudili, a tokom rata zapovijedali plemenima. Među kneževima je za ratne pohode bitan vojvoda.
Germanska plemena su bila mnogobrojna. Tacit je poznavao oko 60 različitih germanskih plemena. Ipak, neka od najpoznatijih su: Cimbri, Teutoni, Angli, Sasi, Burgundi, Goti, Ambroni, Svevi, Batavci, Ubijci, Triboci, Nemeti, Vangioni, Sugambri, Uzipeti, Tenkteri, Herusci, Markomani, Kvadi, Hati, Frižani itd.
Pokreti germanskih plemena
U 3. vijeku p. n. e. zapadna germanska plemena prelaze srednju i donju Rajnu, miješaju se sa starosjediocima Keltima na Moselu i u Belgiji i prihvataju jaču galsku kulturu. Oko 200. p. n. e. istočna plemena (Bastarni, Skiri, a dijelom i Gepidi prodiru s Visle do obale Crnog mora, gdje se miješaju s azijatskim i slovenskim narodima.
U 2. vijeku p. n. e. sjeverna germanska plemena, Cimbri, Teutoni i Ambroni napuštaju svoje područja na Jilandu zbog, kako navode antički izvori, katastrofalnih poplava. Cimbri upadaju 113. p. n. e. u rimsku provinciju Norik a Teutoni u Galiju. Tokom ovih prodora Cimbri i Teutoni su potisnuli Kelte s Majne i Nekara u današnju Švicarsku. Poslije mnogobrojnih sukoba Rimljana s germanskim plemenima (bitka kod Arauzija), Gaj Marije je uspio pobijediti Teutonce i Ambrone kod Sekstijskih Toplica (Aquae Sextiae) 102. p. n. e. i uništiti Cimbre u gornjoj Italiji kod Vercele (Vercellae) 101. p. n. e..