cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kofein
Farmakokinetika
Metabolizam kofeina zavisi od biološke vrste koja ga koristi. Kod čovjeka, oko 80% unijetog kofeina se pomoću enzima citohrom P450 1A2 demetilizira u paraksantin a oko 16% kofeina se u jetri pretvara u teobromin i teofilin. Putem daljnjeg djelimičnog demetiliranja i oksidiranja nastaju derivati urata i uracila. Iz mokraće se može izdvojiti deset metabolita kofeina, ali tek manje od 3% prvobitno unijete količine kofeina. Osnovni proizvod izlučivanja u mokraći su di- i mono-metilksantini kao i mono-, di- i trimetil mokraćna kiselina. Farmakokinetika kofeina zavisi od mnogih unutrašnjih i vanjskih faktora. Resorpcija kofeina preko probavnih organa do krvotoka se dešava vrlo brzo i gotovo u potpunosti, za oko 45 minuta nakon uzimanja kofeina gotovo cjelokupna količina unijetog kofeina se apsorbira, te je njegova biološka dostupnost 90% - 100%.
Pića koja sadrže ugljičnu kiselinu mogu potpomoći da se kofein još brže apsorbira. Najveću koncentraciju u plazmi kofein dostiže 15 do 20 minuta nakon unosa. Unos 5–8 mg kofeina po jednom kg tjelesne mase rezultira koncentracijom kofeina u plazmi od 8 do 10 mg/l. Vrijeme polueliminacije kofeina u plazmi iznosi između 2,5 i 4,5 sata (neki izvori navode 3-5h) kod zdravih osoba. Međutim, vrijeme polueliminacije značajno raste na oko 80 sati (36 do 144h) kod novorođenčadi, te daleko iznad 100h kod nedonoščadi. Kod osoba koje konzumiraju duhan smanjuje se vrijeme polueliminacije kofeina za 30% do 50%, dok se kod žena koje uzimaju oralna sredstva protiv začeća to vrijeme udvostručuje. Kod žena u trećem trimestru trudnoće, vrijeme polueliminacije raste na oko 15 sati. Koliko je danas poznato, pijenjem soka od grejpfruta prije unosa kofeina, vrijeme polueliminacije kofeina se produžava, jer gorka supstanca u grepfrutu inhibira metabolizam kofeina u jetri.
Religija
Osobe koje se uzdržavaju od konzumiranja kofeina, bilo iz religijskih ili drugih razloga, mogu umjesto njega koristiti i supstitute kofeina koji u neki kulturama imaju sličnu ili istu ulogu kao i kahva. Kofeinizirana pića se danas široko koriste u islamskom svijetu. U 16. vijeku, neki islamski zvaničnici su neuspješno pokušali zabraniti ta pića proglašavajući ih haram, pićima koje omamljuju (po šerijatskim zakonima).
Radmani
Radmani (ital. Radamanni) su naseljeno mjesto u sastavu grada Poreča, Istarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Poreč.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Radmani su imali 241 stanovnika.
Napomena: ''U 1857., 1869., 1921. i 1931. podaci su sadržani u naselju Žbandaj.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Radmani je imalo 98 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Podvrsta
Podvrsta ili subspecies (skr. subsp. ili ssp.), u biološkoj klasifikaciji je, ili taksonomski rang podređen vrsti, ili taksonomska jedinica u tom rangu. Podvrsta se ne može uočiti u pojjedinačno. Neka vrsta će biti prepoznata kao da nema podvrsta uopće ili dvije ili više (uključujući i izumrle), ali nikada nije samo jedna.
Po Međunarodni kodeksu zoološke nomenklature, podvrsta je jedini taksonomski rang ispod vrsta koji se može imenovati. Po Međunarodnom kodeksu nomenklature za alge, gljive i biljke, mogu biti imenovani i drugi infraspecijski taksoni, kao što je varijetet. U bakteriologiji, postoje preporuke, ali ne i strogi zahtjevi za prepoznavanje drugih važnih infraspecijskih rangova. thumb|200px|Bengalski tigar (Panthera tigris tigris (Linnaeus), [[1758) – Indijski potkontinent.]] desno|thumb|200px|[[Sibirski tigar (Panthera tigris ssp. altaica) – druga podvrsta tigra.]]
Zainteresirani taksonomi odlučuju da li će prepoznati podvrstu ili ne. To je uobičajeni način na koji se odlučuje da li organizmi pripadaju različitim podvrstama iste vrste i provjeravaju da li su sposobni za međusobno ukrštanje i proizvodnju plodnog potomstva. Ako je potomstvo plodno to ukazuje na činjenicu da se u prirodi nisu ukrštali zbog geografske izolacije ili drugih činilaca. Razlike između podvrsta su obično manje od razlika među vrstama.
Nomenklatura
U zoologiji, Međunarodni kod zoološke nomenklature (International Code of Zoological Nomenclature, 4. izdanje, 1999) prihvata samo jedan rang ispod vrste, a to je podvrsta. Druga grupiranja infraspecijskih entiteta nisu regulisana ovim standardom i u naučnoj zajednici se ne priznaju. Pošto Kodeks nema službeni status, mogu se opisivati visinske ili geografske kline ili soj križanci transgene životinje, itd. Dok je naučni naziv jedne vrste binomno obilježen, naučno ime podvrsta je troimeno i iza binomne oznake slijedi subspecijsko ime. Tigar ima binomno ime Panthera tigris, a sumatranski tigar je trinomen, kao naprimjer: ''Panthera tigris ssp. sumatrae''.
Bosanskohercegovačke populacije medvjeda i vuka opisane su kao podvrste ''Ursus arctos ssp. bosniensis i Canis lupus'' ssp. kurjak, a kune bjelice - Martes foina ssp. bosniaca. Dodatak (Anex) 10 Kodeksa postavlja neke preporuke u cilju podsticanja uniformnosti u opisivanju takvih taksona. Imena objavljena prije 1992. godine u rangu varijetet su uzeta da budu imena podvrste.
U botanici, podvrsta je jedan od mnogih infraspecijskih rangova, kao varijetet, subvarijetet, forma. Subspecijskim kategorijama prethode odgovarajuće oznake, kao što su "subsp" ili "ssp". Naprimjer, lincura – Gentiana lutea ssp. symphiandra i vričak – Acinos alpinus ssp. dinaricus (endem Dinarida).
To znači da tada botaničko ime sadrži tri dijela, kao što je binomni naziv vrste i oznaka podvrste ili varijeteta.
Membranski protein
Membranski proteini su uobičajeni proteini koji su dio bioloških membrana ili su u interakciji s njima. Uključuju nekoliko širokih kategorija, ovisno o njihovom mjestu. Integralni membranski proteini su trajni dio ćelijske membrane i mogu prodrijeti kroz membranu (transmembranski) ili se povezati s jednom ili drugom stranom membrane (integralni monotop). Proteini periferne membrane su privremeno povezani sa ćelijskom membranom.
Membranski proteini su uobičajeni i medicinski važni – otprilike trećina svih ljudskih proteina su membranski proteini i oni su ciljevi za više od polovine svih lijekova. Bez obzira na to, u poređenju sa drugim klasama proteina, određivanje membranskih struktura proteina ostaje velikim dijelom izazov, zbog poteškoća u uspostavljanju eksperimentalnih uslova koji mogu izolirati ispravnu konformaciju proteina izoliranih iz svog prirodnog okruženja.
Funkcija
Membranski proteini obavljaju razne funkcije od vitalnog značaja za opstanak organizama:
Lokalizacija proteina u membranama može se pouzdano predvidjeti primjenom analiza hidrofobnosti proteinskih sekvenci, tj. lokalizacije hidrofobnih aminokiselinskih sekvenci.
Integralni membranski proteini
Integralni membranski proteini su trajno vezani za membranu. Takvi se proteini mogu odvojiti od bioloških membrana samo upotrebom deterdžentnog, nepolarnog rastvarača ili ponekad denaturacijskim sredstvima. Jedan od takvih primjera ovog tipa proteina koji još uvijek nije funkcionalno okarakteriziran je SMIM23. Mogu se klasificirati prema njihovom odnosu sa dvoslojem, kao:
Periferni membranski proteini
Periferni membranski proteinii privremeno su vezani ili za lipidni dvosloj ili za integralne proteine, kombinacijom hidrofobnih, elektrostatskih i drugih nekovalentnih interakcija. Periferni proteini se disociraju nakon tretmana polarnim reagensom, poput rastvora s povišenom pH ili visokom koncentracijom soli.
Integralni i periferni proteini mogu se posttranslacijski modificiraati, dodavanjem masne kiseline, diacilglicerola, prenil lanaca ili GPI (glikofosfatidilinozitola), koji se mogu usidriti u lipidnom dvosloju.
U genomima
Membranski proteini, poput topljivih loptastih proteina, vlaknastih proteina i poremećenih proteina, su česti. Procjenjuje se da 20–30% svih gena u većini genomima kodira membranske proteine. Naprimjer, oko 1.000 od ~ 4.200 proteina E. coli smatraju se membranskim proteinima, od kojih je za 600 eksperimentalno potvrđeno da su u membrani. Smatra se da kod ljudi u potpunosti 30% genoma kodira membranske proteine.
U bolesti
Membranski proteini su ciljevi preko 50% svih savremenih farmaceutskih lijekova. Među ljudskim bolestima u koje su uključeni membranski proteini su bolesti srca, Alzheimerova bolest i cistična fibroza.
Prečišćavanje membranskih proteina
Iako membranski proteini imaju važnu ulogu u svim organizmima, njihovo prečišćavanje je povijesno i dalje predstavljalo ogroman izazov za naučnike o proteinima. U 2008. godini bilo je dostupno 150 jedinstvenih struktura membranskih proteina, a do 2019. samo je 50 ljudskih membranskih proteina imalo pojašnjene strukture. Nasuprot tome, približno 25% svih proteina su membranski proteini. Njihove hidrofobne površine otežavaju određivanje strukturnih i posebno funkcijskih karakteristika. Deterdženti se mogu koristiti za stvaranje membranskih proteina rastvorljivih u vodi, ali oni također mogu promijeniti strukturu i funkciju proteina. Izrada membranskih proteina rastvorljivih u vodi također može se postići inženjerstvom proteinske sekvence, zamjenom odabranih hidrofobnih aminokiselina hidrofilnim, vodeći veliku pažnju da se održi sekundarna struktura uz reviziju ukupnog naboja.
C16orf96
C16orf96 ili otvoreni okvir čitanja 96 hromosoma 16 jest protein koji je kod ljudi kodiran genom C16orf96 na hromosomu 16. Kod vrste Homo sapiens, protein je dug 1141 aminokiselinu.
Protein
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.141   aminokiselina, a molekulska težina 125.041 Da.
C: Cistein D: Asparaginska kiselina E: Glutaminska kiselina F: Fenilalanin G: Glicin H: Histidin I: Izoleucin K: Lizin L: Leucin M: Metionin N: Asparagin P: Prolin Q: Glutamin R: Arginin S: Serin T: Treonin V: Valin W: Triptofan Y: Tirozin
Karakteristike
Molekulska težina prerađenog proteina C16orf96 kod ljudi je 125 kdal sa izoelektričnom tačkom 6,58 Oko 9% aminokiselinskog sastava C16orf96 čini prolin, što je znatno više od prosječnog ljudskog gena.
Posttranslacijske modifikacije
Ljudski C16orf96 ima veliku količinu predviđenih mjesta fosforilacija na serinima u cijelom proteinu. Također je utvrđeno da C16orf96 kod primata i ostalih sisara ima signal jedarnog unosa i signal za eksport.
Domeni
Ovaj gen sadrži neke poznate domene, kao što su: motiv prepoznavanja RNK, površinski merozoitni protein (MSP-1), ponavljanje pentapeptida MXKDX i domen nepoznate funkcije (DUF1387). Ovi domeni mogu naslutiti koja je funkcija ovog gena.
Sekundarna struktura
Većina sekundarne strukture C16orf96 su alfa-heliksi, a zavojnice su druga struktura po zastupljenosti.
Tercijarna struktura
Još uvijek nema poznate tercijarne strukture C16orf96.
Ćelijska lokalizacija
Predviđa se da je protein C16orf96 lokaliziran u jedru 82% vremena, 4,5%  u citosolu i 4,5%  u mitohondrijama.
Ekspresija
Ekspresija C16orf96 u ćelijama je općenito niska. Eksperimenti in situ hibridizacije sugeriraju da se R16 C16orf96 RNK eksprimira samo u sjemenicima, dok EST profil C16orf96 pokazuje da je ekspresija gena niska samo u testisima i koži. Ekspresija gena C16orf96 modulira se iscrpljivanjem faktora 1/2 induciranog hipoksijom (HIF1/2α). Kada se isprazni samo jedan od faktora, ekspresija se ne mijenja, sugerirajući da postoji redundantnost sa ova dva HIF-a.
Funkcija
Funkcija C16orf96 je još nepoznata. Studije su ovaj gen navele među mnogim drugim genima kao mogućeg kandidata koji utiče na gojaznost djece.
Homologija
Striktni ortolozi ovog gena postoje samo kod sisara. Međutim, dio DUF1387 nalazi se u udaljenijim vrstama sve do gmizavaca. Nijedan ortolog ovog gena ne može se naći u biljkama, gljivama ili bakterijama, sugerirajući da je ovaj gen relativno nov i da brzo evoluira.
Neuropeptid
thumb|right|Neuropeptid Y Neuropeptidi su male molekule slične proteinima (peptidi) koji koriste neuroni za međusobno komuniciranje. Oni su neuronski+e signalne molekule koje na specifičan način utiču na aktivnost mozga i tijela. Različiti neuropeptidi sudjeluju u širokom rasponu moždanih funkcija, uključujući analgeziju, nagradu, unos hrane, metabolizam, razmnožavanje, društveno ponašanje, učenje i pamćenje.
Mehanizam i sinteza
Neuropeptidi se sintetiziraju iz velikih, neaktivnih prekursorskih proteina nazvanih prepepeptidi, koji se cijepaju u nekoliko aktivnih peptida. Prepropeptidi često stvaraju višestruke kopije istog peptida ili mnogo različitih peptida. Broj ponavljanja peptidne sekvence često se mijenjao tokom evolucije i služio je kao žarište za genetičku varijaciju.
Peptidi se sintetiziraju u somi, ulaze u sekrecijski put za prolazak kroz rER - Golgijev aparat, dalje se obrađuju, a zatim pakuju u velike vezikule sa gustom jezgrom za transport niz aksone ili dendrite. Velike vezikule s gustim jezgrom često se nalaze u svim dijelovima neurona, uključujući somu, dendrite, aksonska zadebljanja (varikoziteti) i živčane završetke, dok se male sinapdna vezikule uglavnom nalaze u grozdovima na presinapsnim lokacijama. Oslobađanje velikih i malih vezikula različito je regulirano. Neuropeptidi se oslobađaju na kalcij-ovisan način da se vežu na G-protein-receptore (GPCR). Velike vezikule gustog jezgra oslobađaju male količine neuropeptida u odnosu na sinaptičke vezikule i neurotransmitere. Neuropeptidi se odmah ne uzimaju ponovo, razgrađuju ili recikliraju i stoga su bioaktivni duži vremenski period.
Peptidogergička ekspresija u mozgu može biti vrlo selektivna i specifična. Naprimjer, kod larvi roda Drosophila, hormon eklozije (izlijeganja) ispoljava se u samo dva neurona, a SIF-amid se izražava u četiri. Za razliku od njegove selektivne ekspresije, peptidergična aktivnost može biti široka i dugotrajna. Neuropeptidi se često istodobno oslobađaju s drugim peptidima i uobičajenim neurotransmiterima. Naprimjer, vazoaktivni crijevni peptid obično se oslobađa acetilholinom.
Suprotno svojoj selektivnoj ekspresiji, peptidno delovanje može biti široko i raznoliko. Peptidi se vežu na GPCR-ove da induciraju signalne kaskade koje mijenjaju ćelijsku i sinapsnu aktivnost. Postoji i tkivno specifična obrada prekursora neuropeptida. Različita tkiva imaju prilagođene korake posttralacijske obrade koji daju strukturno i funkcijski različite peptide. Peptidi mogu uticati na ekspresiju gena, lokalni protok krvi, sinapsogenezu i morfologiju glijinih ćelija.
Receptorski ciljevi
Većina neuropeptida djeluje na G-protein spregnute receptore (GPCR). Neuropeptidni-GPCR spadaju u dvije porodice: rododininsku i sekretinsku klasu. Most peptides activate a single GPCR, while some activate multiple GPCRs (e.g. AstA, AstC, DTK). Veza peptida i GPCR-a se kod životinja jako čuva. Osim očuvanih strukturnih odnosa, neke peptidno-GPCR funkcije sačuvane su i u životinjskom carstvu. Naprimjer, neuropeptidna F/neuropeptidna Y signalizacija se strukturno i funkcijski čuva između insekata i sisara.
Iako peptidi uglavnom ciljaju metabotropne receptore, postoje neki dokazi da se neuropeptidi vežu na druge ciljeve receptora. Pronađeni su penidni ionski kanali (natrijski kanali sa FMRF-amidom) kod puževa i hidre. Ostali primjeri ciljeva koji nisu GPCR uključuju: inzulinu slične peptide i tirozin-kinazne receptore u rodu Drosophila i pretkomorni natrijureterski peptid i hormon eklozije sa membranski vezanim receptorima gvanilil-ciklaze kod sisara i insekata.
Primjeri
Mnoge populacije neurona imaju karakteristične biohemijske fenotipove. Naprimjer, u jednoj subpopulaciji od oko 3.000 neurona u arkuatnom jezgru hipotalamusa, koeksprimiraju se tri anoreksijska peptida: α-melanocit-stimulirajući hormon (α -MSH), pelanidnoliki galanin i kokainom i amfetaminom regulirani transkript (CART), a u drugoj potpopulaciji ispoljavaju se dva oreksijska peptida, neuropeptid Y i agouti-srodni peptid (AGRP). To nisu jedini peptidi u lučnom jezgru hipotalamusa; β-endorfin, dinnorfin, encefalin, galanin, grelin, hormon koji oslobađa hormon rasta, neurotenzin, neuromedin U i somatostatin, također se ispoljavaju u subpopulacijama njegovih lučnih neurona. Svi se ti peptidi oslobađaju se centralno i djeluju na ostale neurone na specifičnim receptorima. Neuropeptidni Y neuroni čine i klasični inhibicijski neurotransmiter GABA.
Beskičmenjaci takođe imaju mnogo neuropeptida. CCAP ima nekoliko funkcija, uključujući regulaciju otkucaja srca, a alatostatin i proktolin reguliraju unos i riskorištavanje hrane, bursikon kontrolira štavljenje kutikule, a korazonin ima ulogu u pigmentaciji kutikule i presvlačenju.
Peptidni signali imaju ulogu u obradi informacija koja se razlikuje od uobičajenih neurotransmitera, a mnogi su posebno povezani sa specifičnim ponašanjima. Naprimjer, oksitocin i vazopresin imaju upečatljive i specifične efekte na društveno ponašanje, uključujući majčino ponašanje i povezivanje parova. Slijedi popis neuroaktivnih peptida koji koegzistiraju sa drugim neurotransmiterima. Imena transmitera prikazana su podebljano.
Norepinefrin (noradrenalin).
Kod neurona grupe A2 ćelija u jezgru solitarnog trakta, norepinefrin koegzistira sa lijedećim transmiterima:
GABA Acetilholin
Dopamin
Epinefrin (adrenalin)
Serotonin (5-HT)
Neki neuroni stvaraju nekoliko različitih peptida. Naprimjer, vazopresin koegzistira sa dinorfinom i galaninom u magnocelularnim neuronima nadočnog jezgra i parakomornog jezgra i sa CRF (u parvoćelijskim neuronima parakomornog jezgra).
Oksitocin u nadočnom jezgru koegzistira sa encefalinom, dinorfinom, kokainom i amfetaminom reguliranim transkriptom (CART) i holecistokininom.
Zrnići
Zrnići su bivše naseljeno mjesto u sastavu grada Ogulina, Karlovačka županija, Republika Hrvatska
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Ogulin. Na popisu stanovništva 2001. godine, naselje je ukinuto i pripojeno naselju Drežnica.
Stanovništvo
Napomena: ''U 2001. pripojeno naselju Drežnica. Vidi napomenu pod Drežnica.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Zrnići je imalo 80 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Zrelosno ispoljavajući mladalački dijabetes
Zrelosno ispoljavajući dijabetes mladih (MODY) odnosi se na bilo koji od nekoliko nasledni oblika dijabetes melitus uzrokovanih mutacijama u autosomno dominantnog gena remeteći proizvodnju insulina. MODY se često naziva monogenskim dijabetesom za razliku od najčešćih tipova dijabetesa (posebno tipa 1 i tipa 2), koji uključuju složenije kombinacije uzroka sa više gena i faktore okoline. MODY 2 i MODY 3 su najčešći oblici.
Znakovi i simptomi
MODY je konačna dijagnoza kod 1% i 2% ljudi kojima je u početku dijagnosticiran dijabetes. Prevalencija je 70–110 na milion ljudi. 50% rođaka prvog stepena naslijedit će istu mutaciju, što im daje veći životni rizik od 95% da i sami razviju MODY. Zato je važna tačna dijagnoza ovog stanja. Tipski, pacijenti imaju jaku porodičnu historiju dijabetesa (bilo kog topa), a simptomi se javljaju u drugoj do petoj deceniji.
Postoje dva opća tipa kliničke prezentacije.
Slučajevi MODY-ja mogu činiti čak 5% pretpostavljenih slučajeva dijabetesa tipa 1 i tipa 2 u velikoj kliničkoj populaciji. Iako su ciljevi upravljanja dijabetesom isti bez obzira na tip, postoje dvije primarne prednosti potvrđivanja dijagnoze MODY.
Kako se javlja rijetko, u početku se pretpostavlja da su mnogi slučajevi MODY-a češći oblici dijabetesa: tip 1 ako je pacijent mlad i nema prekomjernu težinu, tip 2 ako pacijent ima prekomjernu težinu ili gestacijski dijabetes ako je pacijentica trudna. Standardni tretmani dijabetesa (insulin za tip 1 i gestacijski dijabetes te oralni hipoglikemijski agens za tip 2) često se započinju primjenjivati, prije nego što ljekar posumnja na neobičniji oblik dijabetesa.
Genetika
Neki izvori prave razliku između dva oblika monogenskog dijabetesa: MODY i neonatalni dijabetes. Međutim, imaju mnogo zajedničkog i često se proučavaju zajedno.
Heterozigot
MODY se nasljeđuje na autosomno dominantni način, pa većina pacijenata zato ima i druge članove porodice sa dijabetesom; penetracija se razlikuje između tipova (od 40% do 90%).
Homozigotnost
Po definiciji, oblici MODY-a su autosomno dominantni i za pojavu bolesti potreban je samo jedan abnormalni gen; ozbiljnost bolesti se umjerava prisustvom drugog, normalnog alela koji vjerovatno normalno funkcionira. Međutim, identificirani su slučajevi koji uključuju ljude koji nose dva abnormalna alela. Nije iznenađujuće što su kombinirani (homozigotni) defekti ovih gena mnogo rjeđi i mnogo teži po svojim efektima.
Radoši
Bosna i Hercegovina:
Zrelosno ispoljavajući mladalački dijabetes
Patofiziologija
Svi prepoznati oblici MODY-a su rezultat neefikasne proizvodnje ili oslobađanja insulina u beta-ćelijama gušterače. Nekoliko nedostataka uzrokuju mutacija gen skog faktora transkripcije. Jedan oblik nastaje zbog mutacija gena za glukokinazu. Za svaki oblik MODY, otkriveno je više specifičnih mutacija koje uključuju različite aminokiselinske supstitucije. U nekim slučajevima postoje značajne razlike u aktivnosti mutantnog genskog proizvoda koje doprinose varijacijama u kliničkim karakteristikama dijabetesa (kao što je stepen nedostatka insulina ili starost početka).
Dijagnoza
Sljedeće karakteristike sugeriraju mogućnost dijagnoze MODY u hiperglikemijskih osoba i dijabetičara:
Radoši
Hrvatska:
Slovenija:
Zrelosno ispoljavajući mladalački dijabetes
Dijagnoza
Dijagnoza MODY-a potvrđuje se specifičnim genskim ispitivanjem dostupnim u komercijalnim laboratorijama.
== Klasifikacija == Uobičajeni ili ustaljeni oblici MODY (1% ili više MODY) - HNF1A-(MODY3), HNF4A-(MODY1) and GCK-(MODY2), HNF1B-(MODY5), ABCC8-(MODY12), KCNJ11-(MODY13), INS-(MODY10) Rijetki oblici MODY (Nekoliko opisanih porodica, ali razumni generički dokazi za uzročnike MODY) - NEUROD1-(MODY6), IPF1/PDX1-(MODY4), CEL-(MODY8), WSF1 and RFX6 Geni koji su prijavljeni kao uzročnici MODY-a, ali dokazi nisu uvjerljivi - BLK-(MODY11), PAX4-(MODY9) and KLF11-(MODY7), APPL1-(MODY14), NKX6-1
Liječenje
U nekim oblicima MODY-a prikladan je standardni tretman, mada se javljaju izuzeci:
Hronična hiperglikemija iz bilo kojeg uzroka može na kraju prouzročiti oštećenje krvnih žila i mikrovaskularne komplikacije dijabetesa. Glavni ciljevi liječenja za osobe s MODY —održavanje šećera u krvi što je više moguće normalnom ("dobra kontrola glikemije"), uz minimiziranje ostalih vaskularnih faktora rizika—su isti za sve poznate oblike dijabetesa.
Alati za upravljanje slični su za sve oblike dijabetesa: ispitivanje krvi, promjene u dijeti, fizičke vježbe, oralni hipoglikemijski agensi i injekcije insulina. U mnogim slučajevima ovi ciljevi mogu se lakše postići MODY-om nego kod uobičajenih dijabetesa tipa 1 i 2. Nekim ljudima s MODY-om mogu biti potrebne injekcije insulin, kako bi postigli istu kontrolu glikemije koju druga osoba može postići pažljivim jelima ili oralnim lijekovima.
Kada se oralni hipoglikemijski agensi koriste u MODY-u, sulfonilureje ostaju oralni lijek prve pomoći. U usporedbi s pacijentima s dijabetesom tipa 2, MODY pacijenti su često osjetljiviji na sulfonilureje, tako da se za pokretanje liječenja koristi niža doza, kako bi se izbjegla hipoglikemija. Pacijenti s MODY-om rjeđe pate od gojaznosti i rezistencije na insulin od onih s običnim dijabetesom tipa 2 (kod kojih su senzitizatori insulina poput metformina ili tiazolidinediona često preferirani u odnosu na sulfonilureje.
Epidemiologija
Prema podacima iz Saksonije u Njemačkoj, MODY je odgovoran za 2,4% učestalosti dijabetesa kod djece mlađe od 15 godina.
Hstorija
Od 1990-ih, kako se razumijevanje patofiziologije dijabetesa poboljšavalo, koncept i upotreba MODY-a postali su pročišćeni i jasmniji. Sada se koristi kao sinonim za dominantno nasljedne, monogenske nedostatke sekrecije insulina koji se javljaju u bilo kojoj dobi i više ne uključuje nijedan oblik dijabetesa tipa 2.
Ostalo
MODY ne treba miješati sa latentnim autoimunskim dijabetesom odraslih (LADA) —oblik DM tipa 1, sa sporijim napredovanjem do ovisnosti o insulinu od DM tipa 1 kod djece, a koji se javlja kasnije u životu.
Omicron 2 Eridani
Omicron 2 Eridani (ο2 Eri, ο2 Eridani) je  zvijezda  u sazviježđu Eridan. Ubraja se u trostruke zvijezde. Primarna zvijezda, Omicron 2 Eridani A, spada u glavni niz. Vidljiva je i bez teleskopa. William Herschel je 31. januara 1783 otkrio Omicron 2 Eridani B i C. Omicron 2 Eridani B je bijeli patuljak. A pored toga što je Omicron 2 Eridani C crveni patuljak ubraja se i u eruptivne zvijezde tipa UV Ceti.Tradiconalni nazvi Kajd potječe od arapske riječi za ljusku jajeta (arap. Al-Kajd)
Filmska adaptacija u naučnoj fantastici
U američkoj seriji zvjezdane staze spominje se zvijezda ο2 Eridani. Oko nje kruži planeta Vulkan, na kojoj je rođen Spok, glavni oficir i desna ruka kapetana Kirka.
Otvorena partija
Pod Otvorenim partijama u šahu se podrazumjevaju pozicije nastale nakon poteza i sve pozicije proistekle iz tog sistema otvaranja. Otvorene igre se drugačije nazivaju i Dvostruka igra kraljevog pješaka, jer su oba kraljeva pješaka pomjerena 2 polja naprijed. Ime dolazi od, u ovim partijama česte, Otvorene linije. Po Enciklopediji šahovskih otvaranja (ECO) ova su otvaranja kategorizirana u C20–C99. Dvije često igrane partije su Italijanska i Španska partija. Zbog velikog broja mogućih poteza, ova se otvaranja preporučuju početnicima za širok i jednostavan pristup osnovnim strategijama šahovske igre.
Historija
Ove partije su jedne od najstarijih zabilježenih otvaranja. Španski monah Ruy López de Segura je 1561. godine objavio svoju knjigu pod nazivom Knjiga o slobodnom izumijevanju i vještini šahovske igre, koja se smatra prvim šahovskim vodičem sa osnovnim pravilima i osnovama strategije i taktike. Otvorene igre su najčešće primenjivali romantičarski šahisti. Otvaranje je bilo najpopularnije od početka 16. vijeka, pa sve do kraja romantizma u 19. vijeku. Paul Morphy je koristio Otvorene igre kako bi pobjeđivao svoje protivnike, jer otvorenost same pozicije je odgovarala njegovom načinu igre. Vremenom su igrači tražili rješenja da izbjegnu remi pozicije iz Otvorenih partija, pa su tako nastale Poluotvorene partije. Tako su na značaju dobila otvaranja poput Caro-Kanna, Sicilijanke, Francuske odbrane i dr.
Ideja otvaranja
Prvim potezom bijeli pokušava pješacima zauzeti centar šahovske table čime postavljanjem pješaka na e4 i kasnije na d4 dolazi u prednost. Crni se može braniti može braniti sa 1. …e5, čime spriječava ili mijenja pješaka ukoliko bijeli igra 2. d4: jedini potez kojim crni može spriječiti ovu varijantu je 1. …c5, čime partija prelazi u Sicilijansku odbranu. Prvi potez bijeloga ima prednosti i nedostatke: Bijeli zauzima centar i napada na polje d5. Osim toga otvara dijagonale za bijelog lovca na f1 i damu. Takođe bijelom omogućava brzu mogućnost male rokade. Crni može spriječiti bijelog pješaka na d4, potezom 1. …e5 ili često igranjem 1. …e6. Dvije slabosti crnoga su važne: nebranjeni pješak na e5 i pješak na f7 kojeg brani samo kralj.
Ekotop
Ekotop (grč. oikos =  dom + topos = mjesto) je posebno mjesto ili prostor na Zemlji, koji je okarakteriziran određenim sklopom ekoloških faktora, odnosno ekološkim uvjetima koje pruža organizmima datog ekosistema. Ponekad se shvata kao sinonim ili preklapajuća odrednica za biotop. Međutim, pojam ekotopa podrazumujeva ekološke osobenosti određenog mjesta, a biotop – životno stanište koje organizmi naseljavaju u određenoj biocenozi.
Otvorena partija
Ideja otvaranja
Ukoliko bijeli potezom lovca na c4 napadne pješaka na f7, crni ga mora braniti, evenualno potezom pješakom na e6, čime zatvara lovčevu dijagonalu i napad, koji bijeli može pojačati potezima Sf3 i kasnije Sg5, s tim da prije drugog poteza skakačom bi trebalo igrati d3, čime bijeli brani centralnog pješaka ali istovremeno i skakača na g5. Moguća je i varijanta Dd3 ili Dd5, koja vodi ka školskom matu, koji se rijetko igra zbog banalnosti, kao i pravila da se damom vrlo rijetko igra u otvaranju. U daljem slijedu, malom rokadom bijeli može postaviti topa na f-liniju. te oslobađanjem f-pješaka čestom zamjenom sa lovcima na e3, dodatno ojačati napad na f7. Ako se crni blagovremeno ne odbrani pješakom na h6 ili skakačem na h6, bijeli prijeti uzimanjem pješaka skakačem na f7 i viljuškom napada damu na d8 i topa na h8, čime već u početku dobija znatnu prednost u materijalu (top vs. skakača). Slične pozicije pojavljuju se u Kraljevom gambitu i Italijanskoj partiji.
Bijelog pješaka na e4, crni može napasti sa Sf3, pješakom f4 ili vrlo rijetko Dh5. Svoga pješaka na e5 crni može braniti sa potezom Sc6, što za nedostatak ima, da bijelom pruža mogućnost napada lovcem na Lb5, što u zavisnosti od situacije, razmjenom lovca za skakača, omogućava dobijanje nebranjenog pješaka na e5. Ova varijanta je karakteristična za Špansku partiju, gdje se bijeli lovac obično u dva koraka povlači na a2 ili b3. Druga varijanta je potez bijelim pješakom na f4, čime žrtvuje pješaka, obično privremeno, ali oslobađa e-liniju, čime partija prelazi u Kraljev gambit.
Spisak
Najpoznatiji sistemi nastali iz ove pozicije su:
Velika nagrada Bahreina 2019.
Velika nagrada Bahreina 2019. (službeno poznata kao "FORMULA 1 GULF AIR BAHRAIN GRAND PRIX 2019") automobilska je trka Formule 1 koja se održala 31. marta 2019. na stazi Bahrain International Circuit u Sakhiru, u Bahreinu. Ovo je bila druga trka u sezoni 2019, i ujedno i 15. trka za Veliku nagradu Bahreina.
Prvi trening
Vrijeme koje su postigli prvih pet vozača na prvom treningu.
Drugi trening
Vrijeme koje su postigli prvih pet vozača na drugom treningu.
Trimlini
Trimlini su naseljeno mjesto u sastavu općine Lendava, regija Pomurska, Slovenija.
Velika nagrada Bahreina 2019.
Treći trening
Vrijeme koje su postigli prvih pet vozača na trećem treningu.
Trimlini
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazili su se u sastavu stare općine Lendava.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Trimlini su imali 305 stanovnika.
MIR181A2HG
Domaćinski gen MIR181A2 je protein koji je kod ljudi kodiran genom MIR181A2HG. U jednoj od najnovijih studija (2021) nađeno je da endotelna disfunkcija i dijabeteska vaskularna bolest uzrokovana hroničnom hiperglikemijom uključuju složene interakcije između visoke glukoze, lanaca dugolančane nekodirarajuće RNK (lncRNK), mikroRNK (miRNK ili mRNK) i ser/thr kinaze AKT. Međutim, molekulni mehanizmi koji su u osnovi regulatornih provjeravanja još uvijek nisu u potpunosti razjašnjeni. Stoga je ovo istraživanje imalo za cilj istražiti molekulne mehanizme, pri čemu lncRNK inducirana visokom razinom glukoze (HG). MIR181A2HG modulira proliferaciju i migraciju endotelnih ćelija pupčane vene (HUVEC), reguliranjem ekspresije AKT2. Stalna izloženost HUVEC -a HG -u rezultirala je snižavanjem regulacije MIR181A2HG i time smanjilo njegovu sposobnost da upija miR 6832 5p, miR 6842 5p i miR 8056, što je kasnije dovelo do povećanja nivoa miR 6832 5p, miR 6842 5p i miR 8056. Mehanički je otkriveno da miR 6832 5p, miR 6842 5p i miR 8056 ciljaju na 3'UTR AKT2 iRNK u HUVEC-ima, a povećanje njihovih nivoa dovelo je do smanjene ekspresije AKT2. Stoga je to također dovelo do suzbijanja širenja i migracije HUVEC-a, te stvaranja struktura poput kapilara.
Nadalje, potiskivanje proliferacije i migracije HUVEC-a izazvano snižavanjem regulacije MIR181A2HG bilo je popraćeno promjenama u metabolizmu glukoze. U cjelini, ovo istraživanje pokazuje da smanjena regulacija lncRNK MIR181A2HG pomoću HG narušava proliferaciju i migraciju HUVEC-a, disregulacijom osi miRNK/AKT2. Regulatorna osovina MIR181A2HG/miRNK/AKT2 stoga može biti potencijalna terapijska meta za endotelnu disfunkciju izazvanu HG.
Lac represor
lac represor (LacI) je protein koji se vezuje za DNK i inhibira ekspresiju gena koji kodira proteine uključene u metabolizam laktoze u bakterijama. Ovi geni su potisnuti kada laktoza nije dostupna ćeliji, čime se osigurava da bakterija ulaže energiju samo u proizvodnju neophodnog mehanizma za unos i korištenje laktoze kada je prisutna. Kada laktoza postane dostupna, prvo se pretvara u alolaktozu pomoću β-galaktozidaze (lacZ) u bakterijama. Sposobnost vezivanja za DNK lac represora vezanog sa alolaktozom je inhibirana zbog alosterne regulacije, čime se mogu eksprimirati geni koji kodiraju proteine uključene u unos i korištenje laktoze.
Funkcija
lac represor (LacI) djeluje heliks-obrt-heliks motiv u svom DNK-vezujućem domenu, vezujući bazu specifično za glavni žljeb operatorske regije lac operona, sa osnovnim kontaktima također napravljenim od ostataka alfa-heliksa povezanih sa simetrijom, "zglobnih" spirala, koje duboko vežu u mali žlijeb. Ovaj vezani represor može smanjiti transkripciju Lac proteina, tako što okluzira RNK-polimerazno mjesto vezivanja ili podstiče DNK petlju. Kada je laktoza prisutna, alolaktoza se vezuje za lac represor, uzrokujući alosternu promjenu njegovog oblika. U svom promijenjenom stanju, lac represor nije u stanju da se čvrsto veže za svog srodnog operatora. Dakle, gen je uglavnom isključen u odsustvu induktora i uglavnom uključen u prisutnosti induktora, iako stepen ekspresije gena ovisi o broju represora u ćeliji i od afiniteta represora za vezivanje DNK. Izopropil β-D-1-tiogalaktopiranozid (IPTG) je često korišćeni mimik alolaktoze koji se može koristiti za indukciju transkripcije gena reguliranih lac represorom.
Struktura
Strukturno, lac proteinski represor je homotetramer. Tačnije, tetramer sadrži dvije podjedinice koje se vezuju za DNK sastavljene od po dva monomera (dimer dimera). Svaki monomer se sastoji od četiri različita regiona:
Vezanje DNK događa se preko N-terminalnog heliks-okret-heliks motiva i ciljano je na jednu od nekoliko sekvenci DNK operatora (poznate kao O1, O2 i O3). Operatorska sekvenca O1 preklapa se malo sa promotorom, što povećava afinitet RNK-polimeraze za sekvencu promotora, tako da ne može ući u elongaciju i ostaje u abortivnoj inicijaciji. Osim toga, budući da svaki tetramer sadrži dvije podjedinice koje se vezuju za DNK, vezivanje višestrukih sekvenci operatora putem jednog tetramera inducira DNK petlju.
Kinetika vezivanja i odvezivanja DNK
LacI pronalazi DNK svog ciljnog operatora iznenađujuće brzo. In vitro pretraga je 10–100 puta brža od teorijske gornje granice za dvije čestice koje traže jedna drugu putem difuzije u tri dimenzije (3D). Da bi se objasnila brza pretraga, pretpostavljena je hipoteza da LacI i drugi transkripcijski faktor (TF) pronalaze svoja mjesta vezivanja olakšanom difuzijom, kombinacijom slobodne difuzije u 3D i 1D-klizanja na DNK. Tokom klizanja, represor je u kontaktu sa spiralom DNK, klizi okolo i prati njen glavni žlijeb, što ubrzava proces pretraživanja, produžujući ciljnu dužinu kada TF klizi na operatora sa strane. In vivo eksperimenti s jednom molekulom sa ćelijama E.coli testirali su sada i verificirali model olakšane difuzije i pokazali da TF skenira u prosjeku 45 bp tokom svakog kliznog događaja, prije nego što se TF spontano odvoji i nastavi sa istraživanjem genoma u 3D. Ovi eksperimenti također sugeriraju da LacI klizi preko O1 operatora nekoliko puta prije vezivanje, što znači da različite sekvence DNK mogu imati različite vjerovatnoće da budu prepoznate pri svakom susretu sa TF. Ovo implicira kompromis između brze pretrage na nespecifičnim sekvencama i vezivanja za specifične sekvence. Eksperimenti in vivo i in vitro pokazali su da je ta vjerovatnoća prepoznavanja operatora koji se mijenja sa sekvencom DNK, dok se vrijemeostajanja TF u vezanoj konformaciji na operatoru manje mijenja sa sekvencom. TF često napušta redoslijed koji je namijenjen regulaciji, ali na jakom ciljnom mjestu, gotovo uvijek napravi vrlo kratko putovanje prije nego što ponovo pronađe put nazad. Na makroskopskoj skali, ovo izgleda kao stabilna interakcija. Ovaj mehanizam vezivanja objašnjava kako proteini koji se vezuju za DNK uspijevaju brzo pretražiti ćelijski genom, bez da se predugo zaglave u sekvencama koje liče na pravu metu.
Simulacija molekulske dinamike sa svim atomima sugerira da transkripcijski faktor nailazi na barijeru od 1 kBT tokom klizanja i 12 kBT za disocijaciju, što implicira da će represor kliziti preko 8 bp u prosjeku prije disocijacije. In vivo model pretraživanja za lac represor uključuje prijenos međusegmenata i skakanje, kao i gužvanje drugim proteinima koji genom u ćelijama "E.coli" čine manje dostupnim za represor. Postojanje skakanja, gdje protein isklizne iz glavnog žlijeba DNK kako bi sletio u drugi obližnji žlijeb duž lanca DNK, dokazano je direktnije in vitro, gdje je uočeno da lac represor zaobilazi operatore, okrenuvši orijentaciju i rotirajući dužim korakom od perioda od 10,5 bp DNK dok se kreće duž njega.
Otkriće
lac represor su prvi izolirali Walter Gilbert i Benno Müller-Hill 1966. Oni su pokazali da je in vitro protein vezan za DNK koja sadrži lac operon, i da je oslobodio DNK kada IPTG (analog alolaktoze).
Ekotip
Ekotip (grč. οίκος - oikos = dom + τύπος – typos = tip, kalup) je pojam koji je – u  evolucijsku ekologiju – uveo  Göte Turesson, 1922. Ponekad je označavan i kao ekovrsta, a opisuje genetički posebne geografske varijetete, populacije ili rase  određene  vrste. Ekotipovi nastaju adaptiranjem na specifične okolinske (ekološke) uvjete.
Primjerni ekotipovi  ispoljavaju  fenotipske   morfološke ili fiziološke razlike,  koje proizilaze iz uticaja heterogene okoline. Sposobni su za međusobno ukrštanje sa susjednim geografskim ekotipovima, bez smanjene plodnosti ili životne snage (vigora) potomaka.
Zavičajnost i distribucija
Eksperimenti pokazuju da se    ekotipova ponekad ispoljavaju samo kada su  velike prostorne udaljenosti (reda od 1000 km). To je zbog  moguće hibridizacije pri čemu bi se različite, ali susjedne sorte iste vrste ili jedinke  istog taksonomskog ranga)  mogle ukrštati, prevazilaženjem kruga  lokalnih jedinki. Ipak,  suprotno od toga,  druge studije otkrivaju da se može dogoditi pojava ekotipova na  vrlo malim skalama (čak reda i  oko 10 m), u okviru populacija, uprkos hibridizacije. Ukratko, bitno različiti ekološki faktori, kao što su mikroklimatski, mogu uticati na formiranje ekotipova i u užem zavićaju pojedinih vrsta biljaka i životinja.
U ekotipovima je uobičajeno jda kontinuirana, postepena geografska varijacija rezultira analognim fenotipskim i / ili genotipskim  varijacijama. Ovakva pojava  se zove klina. Dobropoznati su primjeri  gradacije  boje kože  u autohtonim ljudskim  populacijama  u svijetu, koja se javila kao posljedica uticaje  geografske širine  na količinu sunčeve svjetlosti. Ali često distribucija ekotipova ima bimodalnu ili multimodalnu distribuciju. To znači da ekotipovi mogu ispoljavati dva ili više različitih  i diskontinuiranih  fenotipova,  čak i unutar iste populacije. Takva pojava može dovesti do specijacije, ako se uvjeti u lokalnom okruženju dramatično promjene u prostoru ili vremenu.
Homo sapiens
Homo sapiens (lat. čovjek umni, čovjek razumni) je binomna nomenklatura, odnosno naučno ime ljudske vrste. Homo (lat. čovjek) je rod koji, vrste porodice Hominidae, koji, pored današnjeg čovjeka, uključuje i neandertalce i mnoge druge izumrle pripadnike porodice Hominidae. H. sapiens je jedina preživjela vrsta roda Homo. Današnji ljudi su podvrsta anatomski moderni ljudi: Homo sapiens sapiens, koji se razlikuje od onoga oblika za koga se tvrdilo da je njihov direktni predak, a to je:  Homo sapiens idaltu . Genijalnost i prilagodljivost vrste Homo sapiens dovela ju je do  pozicije, nesumnjivo, najuticajnije vrste na planeti. To se posebno odnosi na posljednjih desetak hiljada godina, kada biološka evolucije zrasta u neraskidivi splet sa kulturnom evolucijom evolucijom. Od svojih prapočetaka, kultura, uz neviđenu akceleraciju postaje sve djelotvornija prilagodba čovjeka na njegovo mjesto u općoj ekonomiji prirode.
Porijeklo
Uobičajeno je da postoje dva kompeticijska viđenje paleoantropologa oko porijekla H. sapiens:  nedavno afričko porijeklo modernih ljudi i multiregijsko porijeklo.
Od 2010. godine, genetička istraživanja dovela su do pojave srednjeg  varijante  tumačenja čovjekovog  porijekla, po kojoj  većina  ima nedavno afričko porijeklo plus ograničena  spajanja sa arhaičnim ljudima.
Nedavno afričko porijeklo modernih ljudi je matični model opisivanja  porekla i ranih migracija  anatomski modernog čovjeka. Teorija se u popularnim medijima pominje kao  recentni  vanafrički model  (Out-of-Africa), a akademski  hipoteza o nedavnom jedinstvenom porijeklu, zamjenska hipoteza i  model nedavno afričko porijeklo (eng. skr. RAO). Hipoteza da ljudi imaju jedinstveno porijeklo (monogeneza, monofiletsko) objavljena je još u Darwinovom  Porijeklu čovjeka (1871.). Koncept se smatrao spekulativnim sve do 1980-ih, kada je, nakon studija mitohondrijske DNK, današnjeg  čovjeka, u kombinaciji s dokazima na osnovu bioantropoloških podataka o  arhaičnim primjercima. Prema genetičkim i fosilnim dokazima, arhaični Homo sapiens je evoluirao u anatomski moderne  ljude sključivo u Africi, između 200.000 i 100.000 godina p.n.e., u jednoj grani,  ostavljajući Afriku prije 60.000 godina, uz  i više  proteklog vremena za  zamjenu (i/ili  asimilaciju)  ranijih  ljudskih populacija, kao što su Homo erectus i neandertalci.
U skladu sa svojim nalazima, autori studije ukazuju da primjese  genetičkog materijala neandertalaca,  u nekim populacijama,  prisutne do  4%. Ali, studija također ukazuje na to da mogu postojati i drugi razlozi zbog kojih ljudi i neandertalci imaju zajedničke gene drevne hominidne loze.
U septembru 2012. godine ovaj zaključak je doveden u pitanje, u studiji naučnika sa  Univerziteta u Cambridgeu. Postavili su hipotezu kako, umjesto DNK preklapanja  preko hibridizacije,  zajednički geni su mogli biti ostaci zajedničkog pretka neandertalaca i modernih ljudi.
Multiregijski model porijekla današnjeg čovjeka i evolucije predložio je Milford H. Wolpoff, 1988. godine. Prema ovoj teoriji, evolucija čovječanstva, od početka pleistocena, 2,5 miliona godina p.n.e do danas odvijala se unutar jedne, kontinuirane ljudske vrste (hronovrste),  diljem  svijeta sve do moderne podvrste  Homo sapiens sapiens.
Evolucija
Vremenski okvir evolucije roda  Homo  od zajedničkog pretka sa čimanzama  je otprilike 10 - 2  miliona godina, a  vrste H. sapiens  od  Homo erectus  otprilike 1,8 - 0,2 miliona  godina. Prilikom proučavanja evolucije čovjeka, prije svega, posmatra se razvoj roda  Homo, ali  se obično priključuje i proučavanje drugih hominida i hominoida, kao što je  Australopithecus . "Moderni ljudi" se definiraju kao vrsta,  Homo sapiens  od koje je preostala samo postojeća  podvrsta, poznata  kao Homo sapiens sapiens .
Homo sapiens idaltu , druga poznata podvrsta, koja je izumrla prije 30.000 godina, a ponekad je klasificirana i  kao podvrsta  Homo sapiens neanderthalensis. Genetička istraživanja danas ukazuju da su se  funkcionalne DNK modernih ljudi i neandertalaca razišle  prije oko 500.000 godina.
Slično tome, otkriveni su i primjerci Homo rhodesiensis vrste koja je,  po nekima podvrsta, ali takva klasifikacija nije široko prihvaćena.
U fosilnim zapisima,  anatomski recentni ljudi  se prvi put pojavljuju u Africi,  prije oko 195.000 godina (nalazište Omo). molekulska istraživanja daju dokaze da se izdvajanje suvremenih ljudskih populacija od zajedničkog pretka zbilo približno prije oko 200.000 godina.
Široka istraživanja  afričke genetičke raznolikosti  pronašl su  da. među 113 različitih populacija, najveću raznolikost ispoljava  uzorak San lj udi, što ih čini jednom od 14 "predačkih  klaster  populacija". Istraživanje također nalazi i porijeklo recentnih migracije u jugozapadnoj Africi, u blizini granice priobalnih Namibije i Angole.
Snage prirodne selekcije su nastavili da djrluju na ljudske  populacije, uz dokaz da, u svojim određenim regijama, genom ispoljavanja usmjerenu selekciju proteklih 15.000 godina.
Ante Starčević
mini|Ante Starčević Ante Starčević (Žitnik, Gospić, 23. maja 1823. - Zagreb, 28. februara 1896.), hrvatski političar, publicista i književnik. Pored političkih aktivnosti bavio se historijom, filologijom, književnom kritikom, filozofijom, pisanjem pjesama, drama, političkom satirom (Pisma Magjarolacah) i prevođenjem. Još za života nazvan je - kao politički lider i glavni ideolog hrvatskog nacionalizma - Ocem Domovine.
Rani život i školovanje
Ante Starčević se rodio 1823. godine u mjestu Žitnik kod Gospića. Otac mu je bio Jakov Starčević a majka Milica, udata Čorak, iz Široke Kule, pravoslavka koja je primila katoličku vjeru prije udaje za prvog muža. Narodnu školu pohađao je u Klancu. Od njegove trinaeste godine školuje ga stric Šime Starčević i daje mu prve lekcije iz hrvatskog i latinskog jezika. Šime Starčević je bio župnik u Gospiću i već tada poznati pisac i lingvista, branilac hrvatskog jezika i protivnik Vuka Karadžića. Godine 1839. Starčević odlazi u Zagreb gdje se školuje šest godina izdržavajući se od stričeve podrške i podučavanjem. U jesen 1845. godine završava gimnaziju u Zagrebu te odlazi u sjemenište u Senj, a od tamo u Peštu na studij teologije. Pohađajući gimnaziju dodatno savlađuje latinski te njemački, mađarski, grčki i italijanski jezik. Godine 1846. je, nakon položenih ispita u filozofiji i slobodnim naukama, promovisan na čast doktora filozofije u Pešti. Tada odlučuje da se ne posveti sveštenićkom pozivu već borbi za slobodnu i suverenu Hrvatsku.
Politička aktivnost
Svojim govorom u Saboru od 26. juna 1861. godine dr. Ante Starčević prvi započinje snažnu i odlučnu rehabilitaciju Petra Zrinskog i Krste Frankopana te daje poticaj kultu njihove uspomene u narodu.