cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mauricijus
Mauricijus (en. izgovor /məˈrɪʃəs/; Mauricijski kreole: Moris; fr.: Maurice, izgovor: [mɔˈʁis]), službeno Republika Mauricijus je ostrvska država, udaljena od jugoistočne obale afričkog kontinenta, u jugozapadnom dijelu Indijskog okeana, oko 900 kilometara istočno od Madagaskara. U dodatku ostrvu Mauricijus, Republika uključuje ostrva: Cargados Carajos, Rodrigues i Ostrva Agalega. Ostrvo Mauricijus je dio ostrvlja Mascarene, sa francuskim ostrvom Réunion 200 km na jugozapadu, i ostrva Rodrigues 570 km na sjeveroistoku. Površina Mauricijusa je 2040 km2. Glavni grad je Port Louis.
Etimologija
Prvi historijski dokazi o postojanju ostrva koji je danas poznat kao Mauricijus nalaze se na mapi koju je 1502. godine izradio italijanski kartograf Alberto Cantino. Iz ovoga se čini da je Mauricijus nosio ime Dina Arobi, vrlo vjerojatno ime koje su s Portugalcima dijelili mornari s potkontinenta. Godine 1507. portugalski mornari posjetili su to nenaseljeno ostrvo. Ostrvo se na ranim portugalskim kartama pojavljuje s portugalskim imenom Cirne, vjerojatno od imena broda u ekspediciji 1507. godine. Još jedan portugalski pomorac, Dom Pedro Mascarenhas, dao je arhipelagu ime Maskareni.
Godine 1598. nizozemska eskadrila pod admiralom Wybrandom van Warwyckom iskrcala se u Grand Port i nazvala ostrvo Mauricijus, u čast princa Mauricea van Nassaua, Stadtholdera Nizozemske Republike. Kasnije je ostrvo postalo francuska kolonija i preimenovano je u Isle de France. Francuzi su 3. decembra 1810. predali ostrvo Velikoj Britaniji tokom napoleonskih ratova. Pod britanskom vlašću, ime ostrva vratilo se na Mauricijus (/ məˈrɪʃəs /). Mauricijus je također poznat kao Maurice ([mɔˈʁis]) i Île Maurice na francuskom, te Moris ([moʁis]) na mauricijskom kreolskom dijalektu.
Historija
Ostrvo su otkrili Portugalci 1505. godine. Prvi kolonizatori su bili Holanđani koji su naselili ostrvo 1638. godine, dajući mu ime po princu Morisu od Nasaua. Francuzi su vladali ostrvom tokom osamnaestog vijeka, a ostrvu su dali ime Ile de France. Britanci su preuzeli ostrvo 1810, i vratili mu ime Mauricijus.
Mauricijus je nezavisnost dobio 1968, kada je država postala republika. Mauricijus je demokratska zemlja, i jedna je od najrazvijenijih zemalja Afrike.
Vlada
Na čelu države se nalazi predsjednik, koga bira parlament (National Assembly) na period od pet godina. Parlament ima 62 poslanika koji se biraju na izborima, dok se 4 do 8 poslanika biraju iz reda nacionalnih manjina. Vladom upravlja premijer i Vijeće ministara.
Geografija
Mauricijus je zajedno sa Réunionom i Rodriguesom dio Maskarenskih otoka. Ovaj arhipelag je stvoren nizom vulkanskih erupcija. Mauricius je nastao prije oko 8 do 10 miliona godina. Na tom području više nema vulkanskih aktivnosti.
Najviši vrh Mauriciusa je Piton de la Riviere Noire i visok je 828 m.
Klima na otoku je tropska, zime su tople i suhe, a ljeta vlažna i vrela. Ljeti cikloni često pogađaju otok.
Glavni i najveći grad je Port Louis, koji se nalazi na sjeverozapadu. Drugi veći gradovi su Curepipe, Vacoas, Phoenix, Quatre Bornes, Rose-Hill i Beau-Bassin.
Indexi
mini|Indexi 1962., prva postava Indexi su jedna od najranijih i najtrajnijih muzičkih grupa u bivšoj Jugoslaviji koja uživa popularnost među generacijama sljedbenika rock muzike. Njihova muzika se odlikuje naglašenim zvukom klavijatura sa istaknutom gitarom, odražavajući uticaje rock grupa poput Procol Harum, The Beatles, ili Deep Purple sa početka njihove karijere. Začudo, tokom gotovo četiri decenije njihove muzičke karijere, Indexi su uspjeli snimiti samo dva studijska muzička albuma. "Modra rijeka" iz 1978. godine je bio vrhunac jugoslavenskog progresivnog roka. Veoma razrađeni koncept albuma zasnovan je na stihovima jednog od najpoznatijih bosanskih pjesnika, Maka Dizdara koji nudi veliko muziciranje na način simfonijskog progresivnog rocka sličan grupi Yes. Drugi album, "Kameni cvjetovi" je objavljen 1999. godine i više je orijentisan ka standardnoj rock muzici. Godine 2001. pjevač Indexa Davorin Popović umire, tako da se priča o ovoj grupi na taj način završava. Konačno posthumno izdanje je dvostruki uživo CD "Posljednji koncert u Sarajevu". Djelovali su od 1962. do 2001. godine i u tom su razdoblju objavili dva studijska albuma, 27 singl ploča, te 12 kompilacijskih albuma. Međutim, daleko je više njihovih snimljenih pjesama koje iz raznih razloga do sada nisu objavljene. Smatraju se pionirima jugoslavenskog i bosanskohercegovačkog rokenrola.
Osnivanje grupe
Grupa Indexi osnovana je 1962. godine u Sarajevu i postala je sinonimom izuzetne sarajevske pop rok škole. Indexe je osnovala grupa studenata, a sam naziv grupa je dobila po studentskim knjižicama (indexima) u kojima su bili potpisi profesora kao potvrda o redovnom prisustvu na nastavi i ocjene. Osnivači Indexa su: ritam gitarista Ismet Nuno Arnautalić (koji će kasnije sa Goranom Bregovićem i Zoranom Redžićem osnovati grupu Jutro, koja od januara 1974. godine mijenja ime u Bijelo Dugme), i bas-gitarista Šefko Akšamija. Sastav su zajedno s njima činili: solo gitarista Slobodan Bobo Misaljević, klavijaturista Đorđe Uzelac i bubnjar Nedim Hadžihasanović.
U početku su svirali instrumentalnu beat muziku, obrade svjetskih hitova grupa kao što su The Shadows i The Kinks, ali je s njima na igrankama u dvorani "Sloga" povremeno nastupao pjevač Alija Hafizović.
Godine 1963. događa se prva personalna promjena u postavi: umjesto Nede Hadžihasanovića, za bubnjeve dolazi Đorđe Kisić.
Rane godine
Godine 1967. Indexi nastupaju na prvom sarajevskom festivalu Vaš šlager sezone, održanom u aprilu u dvorani Đuro Đaković, na kojemu su izveli Kovačevićevu kompoziciju "Oko malih stvari svađamo se mi" koju je PGP RTB objavio na festivalskoj ploči. Na takmičenju za Pjesmu Evrovizije izveli su kompoziciju "Pružam ruke" koju je kao i "Zašto je prazan čitav svijet" Slobodan Bodo Kovačević komponovao na stihove Nikole Borote, i one su uz pjesme "Naše doba" i obradu "Nowhere Man" od The Beatlesa (u njihovom prepjevu "Jednom smo se svađali") kompletirale drugu singl ploču Indexa. Dolaskom orguljaša i kompozitora Kornelija Kovača 1967. godine, Indexi se sve više orijentišu na sopstveni materijal. Oktobra 1967. godine svirali su na festivalu u Opatiji i postali prvi vokalno instrumentalni sastav koji je učestvovao na toj manifestaciji. Izveli su pjesme "Nedjeljom ujutro" i "Neću biti sam" Đorđa Novkovića. Te godine su često na koncertima i pločama pratili pjevačicu Zdenku Vučković. U novembru 1967. godine otišli su na dvomjesečnu turneju po Sovjetskom Savezu. Po povratku nastupili su na festivalu Vaš šlager sezone '68 s pjesmom "Pustinjak", koja je uz kompozicije drugih izvođača zabilježena na albumu u izdanju PGP RTB-a.
U proljeće 1968. godine bubnjar Đorđe Kisić napušta Indexe, a na njegovo mjesto dolazi Miroslav Šaranović (rođen 1946. u Osijeku, bivši član grupa Dinamiti i Pro arte). Na Opatijskom festivalu ’68. Indexi su s kompozicijom Petka Kantardžijeva "Jutro će promijeniti sve" osvojili treću nagradu, a izveli su i Kornelijevu "Ako jednom budeš sama". Te jeseni Kornelije Kovač je prešao u Beograd i osnovao Korni grupu. U postavu Indexa dolazi novi klavijaturista, Đorđe Novković.
Zlatno razdoblje Indexa
mini|Indexi 1971. Slijedi historijski datum u karijeri Indexa – 15. januar 1969. Tog dana započelo je snimanje pjesme "Plima", koju je komponovao Slobodan Bodo Kovačević, a tekst napisao Kornelije Kovač. Pjesma se prvi puta našla na mini albumu ili maxi singlu sastavljenom od tri kompozicije, a gdje su još bile "Povratak Jacka Trbosjeka i ostalog zla" na tekst Želimira Altarca Čička i "Ugasila je plamen" Fadila Redžića objavljenom u izdanju "Jugotona" 1972. godine.
Sljedeći jednako važan događaj u istoj godini bio je 11. oktobar, kada je snimljena prva domaća rock poema Negdje na kraju, u zatišju. To je bila prva rock pjesma na tadašnjoj jugoslavenskoj rock sceni koja je trajala 11,41 minuta. Bio je to pionirski pokušaj praċenja zbivanja na svjetskoj sceni autora i izvođača koji su tražili novi muzičko-poetski avangardni način izražavanja izvan veċ ustaljenih trominutnih ljubavnih pjesama. Melodiju je komponovao Slobodan "Bodo" Kovačević na stihove Želimira Altarca Čička. Stihove je na početku i kraju kompozicije recitovao glumac Branko Ličen. Čičak je naknadno napisao stihove i za pjevni dio u ovoj pjesmi. Snimljena je 11. oktobra 1969. godine u studiju Radio Sarajeva. Tokom naredne godine bez obzira na dužinu trajanja, bila je proglašena najslušanijom pjesmom po izboru slušalaca na "Radio Sarajevu" u hit emisiji "Deset gramofona" voditelja Vlatka Markoviċa.
U decembru 1969. godine Ismet Nuno Arnautalić je otišao u vojsku i neće se više vratiti u Indexe. Kasnije je s Goranom Bregovićem i Zoranom Redžićem osnovao sastav Jutro, preteču Bijelog dugmeta.
Početkom 1970. godine opet se događa jedna od brojnih personalnih promjena za klavijaturama. Đorđe Novković se pridružio grupi Pro Arte, a zamijenio ga je Ranko Rihtman (bivši Čičak, rođen 1948. u Sarajevu). Na takmičarskoj rock večeri festivala Zagrebfest '70. Indexi su nastupili s pjesmom "Da sam ja neko", koju je komponovao Hrvoje Hegedušić, a tekst je napisala Maja Perfiljeva i osvojili su drugo mjesto, iza Korni grupe. "Da sam ja neko" uz "Svijet u kome živim" (muzika Kovačević-Redžić, tekst Želimir Altarac Čičak) objavljena je na singl ploči u izdanju zagrebačkog Jugotona. Sljedeće godine, također na rock večeri festivala Zagrebfest '71. Indexi su izveli ambicioznu kompoziciju "Izvor" (muzika Hegedušić, tekst Maja Perfiljeva) i ovaj put osvojili prvo mjesto, ispred Korni grupe. Pjesma nažalost nikada nije snimljena i objavljena na pločama. Iz grupe odlazi Ranko Rihtman i novi orguljaš je Vlado Pravdić (bivši Vokinsi, Ambasadori), ali će i on od jeseni krenuti dalje (odlazi u grupu Jutro Gorana Bregovića), pa je klavijaturista Indexa postao Enco Lesić (bivši Dalmatini, Split). Iste godine na festivalu Vaš šlager sezone, Indexi su s pjesmom Milana Đajića "Da li postoji ljubav" osvojili drugo mjesto publike. U januaru 1972. godine u muzičkoj emisiji "Maksimetar" TV Beograd, Indexi promovišu pjesmu Enca Lesića "Sve ove godine" koja je postala veliki muzički uspjeh ove grupe 1981. godine pjesmu je u ska muzičkom obliku obradilo Bijelo dugme). Lesić je ubrzo napustio Indexe i u Zagrebu osnovao grupu Spektar. S Indexima je ponovo Vlado Pravdić koji je u grupi ostao do 1973. godine kada je prešao u grupu Jutro (od 1974. godine Bijelo dugme). U proljeće 1972. godine Indexi nastupaju na prvom Boom festivalu, održanom u Ljubljani, a koncertni snimak pjesme "Hej ti, mlado momče" (muzika Ljupče Konstantinov, tekst Maja Perfiljeva) zabilježen je na duplom albumu s ovog festivala. Potom nastupaju na Zagrebfestu s pjesmom "Sanjam" (Hrvoje Hegedušić, Maja Perfiljeva), da bi ubrzo po povratku u Sarajevo uradili i pjesmu "Balada" (muzika Fadil Redžić i Slobodan Kovačević, stihovi Maja Perfiljeva), koja je uz "Sanjam" objavljena na još jednom izuzetno popularnom singlu grupe (Jugoton, 21. 06. 1972.). Indexi su 29.10.1972 godine u prepunoj Skenderiji održali veliki koncert kojim su obilježili 10 godina postojanja.
Odustajanje od rock izraza
mini|Indexi 1973., fuzija s Pro arte mini|Indexi 1973., prva festivalska pobjeda mini|Indexi 1984.
Početkom 1973. godine došlo je do muzičkog udruživanja sa sastavom Pro arte. U to vrijeme Indexi su opet ostali bez orguljaša, pa su s Đorđem Novkovićem, čiji je sastav Pro arte također bio u personalnoj krizi, smislili neobično rješenje – spajanje dvije grupe. Uz Novkovića, grupi je pristupio i pjevač Vladimir Savčić Čobi, pa su djelovali pod imenom Pro arte - Indexi. Na festivalima su birali ime zavisno od toga s kojim pjevačem su nastupali. U toj postavi su otišli na turneju po Bugarskoj i snimak njihovog nastupa je pod imenom "Indexi + Pro Arte" objavila izdavačka kuća Balkanton.
U aprilu 1973. godine Indexi su osvojili prvo mjesto na festivalu Vaš šlager sezone s pjesmom Aleksandra Koraća „Predaj se srce“, koja im je donijela i prvu zlatnu singl ploču. Ovo je prijelomni trenutak u karijeri Indexa, koji sve više napuštaju avangardni rock izraz i počinju se baviti tzv. laganim notama. U novembru 1973. godine Kovačević i Popović su otišli na obavezno odsluženje vojnog roka u JNA i grupa nije radila godinu dana. Pauzu su popunili nastupom na Opatijskom festivalu s pjesmom "Samo su ruže znale" kao i singlovima koje su snimili prije prestanka rada. U to vrijeme je izašao njihov prvi LP album, ali ne s novim pjesmama, nego kao kompilacija najuspešnijih kompozicija sa singlova.
Uoči nove 1975. godine grupa je objavila singl s pjesmama "Bacila je sve niz rijeku / Pogrešan broj" (muzika Fadil Redžić, tekst Kemal Monteno). Na spektakularnom koncertu koji je 22. februara 1975. održan u Skenderiji, pod nazivom "Povratak Indexa" (Hit '75), doživjeli su očekivan trijumf. Poslije tog nastupa krenuli su na turneju po Jugoslaviji, a predgrupa im je bio novi sastav Teška industrija, predvođen klavijaturistom Gaborom Lenđelom. Tokom turneje iz grupe je otišao Maraus, a u grupu se vratio Enco Lesić. Na Opatijskom festivalu '75 Indexi su izveli Lenđelovu pjesmu "Ti si mi bila naj naj", a na festivalu Vaš šlager sezone osvojili su treće mjesto publike s pjesmom "Volim te" Aleksandra Koraća. Na Splitskom festivalu predstavili su se s pjesmom Đorđi Peruzovića "Obala pusta, obala vrela".
U drugoj polovini 1976. godine Davorin Popović snimio je solo album "Svaka je ljubav ista (osim one prave)" uz pratnju muzičara iz grupe Indexi. Ploča je promovisana velikim koncertom 21. februara 1976. godine u Skenderiji, a Davorina Popovića su na koncertu pratili Indexi i njihov novi klavijaturist Nenad Jurin (rođen 1953. u Sarajevu, bivši član grupe COD).
Indexi su po običaju nastupili na festivalu "Vaš šlager sezone", s Redžićevom pjesmom "Moja Hana", a Davorin Popović je dobio nagradu za najbolju interpretaciju. Na festivalu "Beogradsko proleće" s pjesmom "Stani malo zlato moje" Aleksandra Koraća osvojili su treću nagradu publike.
U ljeto 1976. godine Indexi su ponovno otišli na turneju po SSSR-u, a zatim su sa Zdravkom Čolićem odsvirali turneju po jadranskoj obali. Krajem 1976. godine Milić Vukašinović je prešao u Bijelo dugme, a bubnjeve su po potrebi svirali Perica Stojanović (bivši Ambasadori) i Đorđe Kisić. Ambiciozni album Modra rijeka na stihove pjesnika Maka Dizdara iz zbirki "Kameni spavač" i “Modra rijeka“ Indexi su objavili 1978. godine i poslije dugo godina vratili se jakoj autorskoj muzici. LP su producirali Nikola Borota - Radovan i Indexi, materijal je miksan u Mūnchenu u studiju "Barbarossa" pod budnim okom Nikole Borote - Radovana i Slobodana "Bode" Kovačevića, a kao gosti svirali su Tihomir Pop Asanović i Ranko Rihtman. Stihove je recitirao glumac Fabijan Šovagović, a omot ploče je likovno opremio slikar Mersad Berber. "Modra rijeka" je kasnije nagrađena Šestoaprilskom nagradom Grada Sarajeva. Nakon ovog izvanrednog albuma, Indexi su nastavili s izvođenjem hitova zabavno-muzičke orijentacije nižući pjesme kao što su "Ispili smo zlatni pehar", "Pozovi me na kafu", "310 poljubaca" i "Pozdravi Sonju".
Krajem 1979. godine Sinan Alimanović dolazi u Sarajevo gdje razvija iznimno živu aktivnost, prevashodno kao član ritam sekcije Velikog orkestra (Big Banda) RTV Sarajevo, ali i kao aranžer, kompozitor i dirigent. Ubrzo, upoznaje Slobodana "Bodu" Kovačevića, na čiji poziv postaje član grupe Indexi. Na festivalu Vaš šlager sezone 1981. godine osvaja nagradu za najbolji aranžman kompozicije "Betonska brana", koju je komponovao zajedno sa gitaristom Slobodanom Bodom Kovačevićem, a za koju je tekst napisao Vlado Dijak. Saksofonsku dionicu u pjesmi, izveo je Arsen Ereš zajedno uz pjevanje Davorina Popovića, što je dodatno doprinijelo džez maniru kompozicije. Godine 1983. Sinan Alimanović napušta Indexe, da bi im se ponovo pridružio 1997. godine i ostao s njima do kraja.
Godine 1984. Davorin Popović je na svom drugom solo albumu "S tobom dijelim sve" snimio pjesme Kemala Montena, Kornelija Kovača i Fadila Redžića. U studiju su ga pratili Indexi, a produkciju je radio Nenad Jurin.
Godine 1986. Indexi su objavili četvorostruku LP kompilaciju s izborom najuspješnijih snimaka. Nešto izmijenjen materijal objavljen je 1991. godine i na dvostrukom CD-u. Uz Korni grupu, Time, YU grupu, R.M. Točak band i Dragu Mlinareca, Indexi su nastupili na koncertu održanom u Zagrebu 22. maja 1987. godine u velikoj dvorani Doma sportova. Na duplom živom albumu "YU rock legende" (Jugoton 1987.), snimljenom na tom nastupu, našle su se i njihove pjesme "Sve ove godine", "Balada", "Plima" i "Bacila je sve niz rijeku". Nešto kasnije isti koncert je ponovljen u Beogradu i Sarajevu (19. 12. 1987.). U okviru muzike za film Kuduz koju je pripremio Goran Bregović, Davorin Popović je otpjevao obradu stare sevdalinke "Voljelo se dvoje mladih" koja je pod imenom "Žute dunje" objavljena na ploči "Kuduz" (Diskoton 1989.).
Zadnje godine
mini|Indexi 1995., Zadar. mini|Indexi 1999. mini|Indexi 2000., Zetra mini|Indexi 2001., Borik, [[Banja Luka, posljednji koncert]]mini|Indexi 2001., ulaznica, posljednji koncert mini|Indexi i prijatelji, 7.10.2007., spomen-koncert u Splitu Tokom rata u Bosni i Hercegovini grupa Indexi nije radila, ali su snimili pjesmu "Ulica prkosa". Davorin Popović, Đorđe Kisić i Fadil Redžić su cijelo vrijeme bili u Sarajevu, Bodo Kovačević je bio u Pragu, a Ranko Rihtman u Izraelu. Davorin Popović je 1995. godine s pjesmom "XXI vijek" Zlatana Fazlića predstavljao Bosnu i Hercegovinu na Eurosongu u Dublinu. Ona je uz devet drugih pjesama objavljena na trećem solo albumu Davorina Popovića "S tobom dijelim sve", a potpisana je kao Davorin Popović i Indexi. Uz stare materijale pjesme su komponovali Zlaja Arslanagić, Kemal Monteno, braća Mulahalilović (bivši Hari Mata Hari), te Zlatan Redžić. Tokom 1995. godine Indexi su zvanično obnovili rad. Uz Popovića i Kovačevića sastav su činili bubnjar Peco Petej, basista Davor Črnigoj i klavijaturista Sinan Alimanović (rođen 1954. godine u Leskovcu) koji je svojevremeno bio član grupe Kosovski božuri iz Prištine, a od sredine 1990-ih postao je direktor muzičke produkcije RTV BiH. Tri puta su nastupali u Londonu, a bili su česti gosti i u drugim evropskim prijestolnicama. Januara 1996. godine svirali su pet uzastopnih koncerata u zagrebačkoj dvorani "Vatroslav Lisinski". Krajem aprila održali su tri rasprodana koncerta u beogradskom Sava centru i jedan u novosadskom SPENS-u. Publika ih je dočekala s oduševljenjem. Kao gosti na njihovim beogradskim nastupima učestvovali su Kornelije Kovač, Nenad Milosavljević (Galija) i Vladimir Savčić Čobi, a najavio ih je Dušan Prelević. Na koncertu u Novom Sadu dobrodošlicu im je poželio Đorđe Balašević. Godine 1999. Indexi su objavili tek drugi studijski album "Kameni cvjetovi", na kojem su se vratili svom izvornom rock zvuku, koji se najviše ogledao u tretmanu gitara i orgulja. Kao gosti na snimanju su učestvovali Ekaterina Averianova (violončelo), Željka Katavić, Alen Mustafić i Dragoljub Savić (prateći pjevači). Autori muzike su Slobodan Kovačević i Ranko Rihtman, tekstovi Maja Perfiljeva i Abdulah Sidran, a na ploči se našla sevdalinka "Snijeg pade na behar na voće", u muzičkoj obradi Sinana Alimanovića. Snimak posljednjeg nastupa Indexa u sarajevskoj "Zetri", održanog 1. oktobra 1999. godine objavljen je na duplom CD-u "1. 10. 1999. Zetra". Te večeri sa njima su kao gosti nastupali Kornelije Kovač, Goran Bregović, Milić Vukašinović, Hari Varešanović, Mladen Vojičić Tifa i članovi sarajevske grupe 7 Up.
Posljednji koncert Indexa dogodio se u Banjoj Luci, u dvorani Borik, 5. maja 2001. godine. Davorin Popović je umro 18. juna 2001. godine, a članovi grupe su odlučili da prestanu s radom. U Bosni i Hercegovini je ustanovljena godišnja Nagrada Davorin koja se dodjeljuje najuspješnijim muzičarima. Na prvu godišnjicu smrti Davorina Popovića muzička produkcija RTV BiH objavila je CD singl "Pjesma za Davora", koju je napisao Zlatan Fazlić Fazla, a uz njega su pjevali Dado Topić, Aki Rahimovski i Mladen Vojičić Tifa.
Bodo Kovačević je umro 22. marta 2004. godine. Bubnjar Đorđe Kisić je umro 25. novembra 2005. godine, a prvi bubnjar grupe Nedo Hadžihasanović 3. februara 2006. godine.
Knjigu o Idexima pod nazivom "U inat godinama'' (u izdanju Quattro Media 2006.) napisao je novinar iz Zenice Josip Dujmović.
Polona Juh
Polona Juh je slovenska pozorišna i filmska glumica, rođena u Ljubljani. Po završetku Srednje baletske škole, upisala je studij glume na Akademiji za pozorište, radio, film i televiziju, gdje je i diplomirala. Danas je stalni član SNG Drama u Ljubljani, sa kojim redovno gostuje po državama bivše Jugoslavije (Zagreb, Sarajevo, Beograd, Skoplje, Cetinje). Odglumila je preko pedeset uloga, među njima i nekoliko naslovnih, zato je njen rad jako značajan za slovensku scensku umjetnost.
Nagrade
Za svoje uloge dobila je niz domaćih i međunarodnih nagrada
Laguna
mini|desno|180px|Venecijanska laguna Laguna je plitko područje slane ili bočatne vode (voda koja u sebi sadrži više soli nego obična slatka voda, a manje soli nego što je ima morska voda; nastaje miješanjem morske i riječne vode) uz morsku obalu koje je u manjoj ili većoj mjeri zatvoreno. Obično je odijeljena od otvorenog mora sa niskim pješčanim ostrvima (lido) ili koralnim prevlakama. Lagune se obično nalaze uz niske pješčane morske obale, posebno na ušćima rijeka u more.
Lagunama se isto nazivaju i kanali između kopna i koralnih grebena, i vode u atolima (vrsta ostrva).
mini|lijevo|220px|Gotovo pola područja Kiritimata je pokriveno lagunama, slatkovodnim i slanovodnim. Poznate su lagune na obali Venecijanskog zaliva, Baltičkog mora, Crnog mora i Meksičkog zaliva.
Riječ laguna se počela koristiti u engleskom jeziku 1769. godine, i odnosila se na Venecijansku lagunu (porijeklo riječi je iz Latinskog jezika, lacuna - prazan prostor). U španskom jeziku riječ laguna se koristi za pojam jezera poput Laguna Catemaco (Bos. Jezero Catemaco).
NGC 4616
NGC 4616 (također poznat kao ESO 322-56, MCG -7-26-30 i PGC 42662) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 211 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kentaur. Najveći prečnik je 0,90 (55 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (55 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 5. juna 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Omer Pobrić
Omer Pobrić, maestro bosanske sevdalinke i jedan od njenih najznačajnijih kompozitora, rođen je u Tešnju 8. septembra 1945. godine, gdje je završio osnovnu školu i proveo svoje djetinjstvo. Srednju školu završava na Ilidži, pokraj Sarajeva. U Sarajevu je apsolvirao na Prirodno-matematičkom fakultetu, odsjek biologija-hemija.
Ljubav prema muzici naslijedio je od majke Zlate i brata Rušte. Na pitanje kada je počeo svirati, uvijek je odgovarao: "Ne znam, ja sam zajedno s harmonikom rastao u majčinom krilu". Bio je osnivač i direktor Instituta sevdaha koji se nalazi u Mulićima, Visoko, gdje je i živio. U svojim knjigama je zabilježio skoro 1.000 sevdalinki.
Preminuo je 20. januara 2010. u toku vožnje, na putu Sarajevo - Visoko.
Susilo Bambang Yudhoyono
mini|desno|250px|Susilo Bambang Yudhoyono Susilo Bambang Yudhoyono (rođen 9. decembra 1949.) je predsjednik Indonezije od oktobra 2004. a reizabran je 2009. godine. Mandat mu je završen 2014. Nalazi se na čelu Demokratske stranke.
Po zanimanju je general indonežanske vojske u penziji.
Judojono nije njegovo prezime, većina ljudi sa Jave nema prezime, već nadimak iz vojske. Oženjen je i ima dva sina.
Tinitus
Tinitus je osjećaj prisustva zvuka u uhu bez odgovarajućeg vanjskog podražaja. Zvuk se može očitovati kao zujanje ili šum. Tinitus nije bolest, nego simptom koji može izazvati velik broj stanja i bolesti (npr., upale uha, strana tijela u uhu) i nuspojava koju izazivaju neki lijekovi (npr., aspirin). Tinitus može biti prisutan u oba ili samo u jednom uhu. Razlikuje se i frekvencija pojedinih tinitusa. Također, tinitus prema vremenu trajanja možemo podijeliti na kontinuirani i periodični.
1768.
Događaji
oktobar-novembar - Francuska osvojila Korziku, okončavši tako kratkotrajnu Korzikansku republiku (1755-1768)
NGC 1582
NGC 1582 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Perzej. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. februara 1788. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
INTS3
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.043 aminokiseline, a molekulska težina 118. 070 Da.
Hinje (Sevnica)
Hinje su naseljeno mjesto u sastavu općine Sevnica, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Sevnica. Kao samostalno naseljeno mjesto, Hinje postoje od 1998. godine. Nastalo je izdvajanjem dijela iz naselja Koludrje.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Hinje su imale 48 stanovnika.
Napomena: ''U 1998. nastalo izdvajanjem dijela iz naselja Koludrje.''
Internetski trol
mini|300p|Internetski trol U internetskom žargonu, izraz trol označava osobu koja dolazi na uspostavljene internetske zajednice kao što je internet forum sa jedinim ciljem da na njih šalje potpaljujuće, grube i uvrjedljive poruke za namjerno dosađivanje sudionicima, stvaranje nesuglasica među sudionicima foruma, odnosno remećenje toka rasprave na forumu.
NGC 801
NGC 801 (također poznat kao IRAS 02007+3801, MCG 6-5-79, PGC 7847 i UGC 1550) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 265 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Andromeda. Najveći prečnik je 3,10 (239 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (54 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 20. septembra 1885. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Rosetta (svemirska letjelica)
Rosetta, svemirska letjelica Evropske svemirske agencije lansirana sa ciljem istraživanja komete 67P/Čurjumov–Gerasimenko. Lansirana je 2. marta 2004. iz svemirskog centra u Francuskoj Gvajani pomoću rakete Ariane 5G. Sastoji se od dvije glavne komponente: sonde Rosetta i landera Philae.
Na putu do komete, Rosetta je preletjela u blizini asteroida 2867 Šteins i 21 Lutetia, i izvela nekoliko gravitacijskih praćki zahvaljujući Zemlji i Marsu. Do svog konačnog cilja stigla je 6. augusta 2014.
Lander Philae se odvojio od Rosette 12. novembra 2014. u 10:03h po CET, a njegovo slijetanje na površinu komete bilo je oko 17:00h po CET.
NGC 6043B
NGC 6043B (također poznat kao MCG 3-41-86 i PGC 1541265) je kompaktna galaksija koja je udaljena oko 427 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 0,30 (37 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (37 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Grm (čvor)
Bosna i Hercegovina:
Slovenija:
Pisani izvori o Dubrovniku u Bosni
Pisani izvori o Dubrovniku u Bosni
Juna 1404. godine u pisanim izvorima spominje se prvi put srednjovjekovni grad Dubrovnik u Bosni: Tekst na latinskom jeziku:
Smallville (sezona 9)
Deveta sezone serije Smallville, američke televizijske serije, se emitovala od 25. septembra 2009. godine. Ovo je četvrta sezona emitovanja na televizijskoj mreži CW. Na kraju osme sezone, Aaron Ashmore i Sam Witwer napustili su seriju nakon što su njihovi likovi ubijeni u epizodi Doomsday, finalnoj epizodi osme sezone. Stalne uloge u devetoj sezoni imaju Tom Welling, Allison Mack, Erica Durance, Cassidy Freeman i Justin Hartley, kao i Callum Blue, koji je tek stigao u seriju. .
Svib
Svib je naseljeno mjesto u sastavu općine Cista Provo, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Imotski.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Svib je imao 323 stanovnika.
Bolest slična Gaucherovoj
Gaucherova i njoj slične Gaucherolike bolesti, znane i kao boesti nedostatka glukocerebrozidaze i bolesti nedostatka glukozilceramidaze poznate su lizosomske bolesti skladištenja.
Klinička obilježja
Gaucherova bolest (GD) obuhvata kontinuum kliničkih nalaza od perinatalnog smrtonosnog poremećaja do asimptomskog tipa. Identifikacija tri glavna klinička tipa (1, 2 i 3) i dva druga podtipa (perinatalno-smrtonosni i kardiovaskularni) korisna je u određivanju prognoze i liječenja. GD tip 1 (Gaucherova bolest) karakteriše prisustvo kliničkih ili radiografskih dokaza o bolesti kostiju (osteopenija, fokusne razlagačke ili sklerotske lezije i osteonekroza), uvećane jetra i slezena, anemija i trombocitopenija, bolesti pluća i odsustvo primarne bolesti centralnog nervnog sistema.
GD tipove 2 i 3, poamatrane kao Gaucherolike bolesti karakteriše prisustvo primarne neuvne bolesti; u prošlosti su se razlikovale po starosti početka i brzini progresije bolesti, ali ove razlike nisu apsolutne. Perinatalno-smrtonosni oblik povezan je s ihtioziformnim ili kolodijskim abnormalnostima kože ili s neimunskim hidropsom fetalis. Kardiovaskularni oblik karakterizira kalcifikacija aortnog i mitralnog zaliska, blaga splenomegalija, zamućenje rožnjača i suprajezgarna oftalmoplegija. Kardiopulmonalne komplikacije su opisane sa svim kliničkim podtipovima, iako se razlikuju po učestalosti i težini.
Dijagnoza
Dijagnoza GD se oslanja na demonstraciju deficitarne aktivnosti enzima glukocerebrozidaze (glukozilceramidaze) u leukocitima periferne krvi ili drugim ćelijama sa jedrom ili identifikacijom bialelnih patogenih varijanti u GBA. Napomena: Numeracija aminokiselina za glukocerebrozidazu korištena u ovom GeneReviewu slijedi nomenklaturu koju preporučuje HGVS, koja uključuje prvih 39 aminokiselina, i razlikuje se od tradicionalnog sistema numeriranja koji ne uključuje prvih 39 aminokiselina. Koristeći nomenklaturu koju preporučuje HGVS, patogena varijanta p.Asn370Ser je nazvana p.Asn409Ser, a patogena varijanta p.Leu444Pro je nazvana p.Leu483Pro.
Upravljanje
Liječenje manifestacija: Kada je moguće, upravljanje multidisciplinarnim timom u Sveobuhvatnom Gaucher centru. Za osobe koje ne primaju terapiju zamjene enzima (ERT) ili terapiju redukcije supstrata (SRT), simptomsko liječenje uključuje djelomičnu ili potpunu splenektomiju za masivnu splenomegaliju i trombocitopeniju. Podrška za sve pogođene osobe može uključivati: transfuziju krvnih produkata za tešku anemiju i krvarenje; analgetici za bol u kostima; operacija zamjene zglobova za ublažavanje hronične boli i obnavljanje funkcije i sredstva protiv resorpcije kostiju, kalcij i vitamin D za osteoporozu.
Prevencija primarnih manifestacija: ERT se obično dobro podnosi i obezbjeđuje dovoljno egzogenog enzima da prevlada blokadu u kataboličkom putu, čisteći uskladišteni supstrat, GL1, i na taj način preokrene krvnu sliku i zahvaćenost jetre/slezene. Iako je transplantacija koštane srži (BMT) poduzeta kod osoba s teškim GD, prvenstveno onih s kroničnom neurološkom zahvaćenošću (GD tip 3), ovaj postupak je u velikoj mjeri zamijenjen ERT ili SRT. Miglustat može biti indiciran kod simptomski obilježenih osoba koje nisu u stanju da primaju ERT. Pokazalo se da eliglustat poboljšava ili stabilizira ključne karakteristike bolesti kod onih koji nisu na terapiju zamjenom enzima ili su prešli s nje. O upotrebi antikoagulansa kod osoba sa teškom trombocitopenijom i/ili koagulopatijom treba se konsultirati sa hematologom, kako bi se izbjegla mogućnost pretjeranog krvarenja. Preporuke za sveobuhvatno serijsko praćenje objavili su Međunarodni registar kolaborativne Gaucher (ICGG) i druge grupe. Sredstva/okolnosti koje treba izbjegavati: Nesteroidni protivupalni lijekovi kod osoba s umjerenom do teškom trombocitopenijom. Prikladno je ponuditi testiranje asimptomkim rizičnim rođacima, tako da oni s nedostatkom enzima glukocerebrozidaze ili bialelnim patogenim varijantama mogu imati koristi od rane dijagnoze i liječenja ako je indicirano. Trudnoća može pogoršati postojeće simptome i pokrenuti nove promjene kod pogođenih žena. Osobe s teškom trombocitopenijom i/ili abnormalnostima zgrušavanja imaju povećan rizik od krvarenja u vrijeme porođaja. Preporučuje se pregled kod hematologa prije porođaja. Nedostatak studija o sigurnosti primjene eliglustata tokom trudnoće i dojenja doveo je do preporuke da se ovaj lijek izbjegava tokom trudnoće, ako je to moguće.
Genetičko savjetovanje
Gaucherova bolest (GD) nasljeđuje se autosomno recesivno. Prilikom začeća, svaki brat oboljele individue ima 25% šanse da bude pogođen, 50% šanse da bude asimptomski nositelj i 25% šanse da ne bude pogođen, a da nije nositelj. Ciljana analiza za patogene varijante može se koristiti za otkrivanje nositelja u visokorizičnim populacijama (npr. Aškenazi Jevreji). Budući da je frekvencija nosioca GD-a u određenim populacijama visoka (npr. 1/18 kod osobaa aškenaskog jevrejskog porijekla) i p[Asn409Ser;Asn409Ser] fenotip je promjenjiv, oni koji su podvrgnuti testiranju nositelja mogu se identificirati kao homozigoti. Prenatalno testiranje za trudnoću s povećanim rizikom moguće je korištenjem molekuldkog genetičkog testiranja, kada su poznate obje patogene varijante u porodici – ili testom enzimske aktivnosti glukocerebrozidaze ako je poznata samo jedna ili nijedna patogena varijanta u porodici.
Analiza delecija/duplikacija usmjerenih na gen otkriva unutargenske delecija ili duplikacije. Metodi koji se oslanjaju na hibridizaciju, kao što je amplifikacija sonde zavisna od multipleksne ligacije (MLPA) ili genski ciljani mikročip dizajniran za otkrivanje delecija ili duplikacija jednog egzona, možda neće otkriti delecije ili duplikacije u regijama visoke homologije.
Prosječna pogoenas odrasla osoba s rezultirajućim hipersplenizmom povezanim s pancitopenijom (tj. anemijom, leukopenijom i trombocitopenijom. Infarkt slezene može dovesti do akutnog abdominalnog bola. Rijetko, akutni hirurški hitni slučajevi mogu nastati zbog rupture slezene.
Povećanje jetre (hepatomegalija) je uobičajeno, iako su ciroza i zatajenje jetre rijetke.
Robert Hooke
mini|Robert Hooke
Robert Hooke (Freshwater, 18. juli 1635. - London, 3. mart 1703.), britanski fizičar, matematičar i izumitelj.
Jedan je od najmnogostranijih naučnika 17. vijeka. Radio je s Robertom Boyleom na konstrukciji vazdušne pumpe i poboljšao mikroskop. Eksperimentalno je dokazao da se centar težišta Zemlje i Mjeseca kreće oko Sunca u elipsi. Prvi je utvrdio da se svaka tvar grijanjem rasteže, postavio kinetičku hipotezu plinova i formulisao osnovni zakon teorije elastičnosti (Hookeov zakon). Predložio je temperaturu topljenja leda za nultu tačku termometarske skale.
SOD1
Superoksid-dismutaza Cu-Zn, poznata i kao superoksid-dismutaza 1 ili SOD1 jest enzim koji je kod ljudi kodiran genom SOD1 sa hromosoma 21. SOD1 je jedna od tri ljudske superoksid-dismutaze. Uključen je u apoptoze i porodičnu amiotrofnnu lateralnu sklerozu.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 154 aminokiseline, a molekulska težina 15.936 Da.
William Thomson
mini|William Thomson a.k.a Lord Kelvin '''Sir William Thomson, 1. Baron Kelvin of Largs''' (Belfast, 26. juni 1824 - Netherhall kraj Largsa, 17. decembar 1907) bio je engleski fizičar.
SOD1
Funkcija
SOD1 veže ione bakra i cinka i jedna je od tri superoksid-dismutaza odgovornih za uništavanje slobodnih superoksidnih radikala u tijelu. Kodirani izozim je rastvorljivi citoplazmatski i mitohondrijski intermembranski prostorni protein, koji djeluje kao homodimer za pretvaranje prirodnih, ali štetnih, superoksidnih radikala u molekulski kisik i vodik-peroksid. Vodik-peroksid se tada može razgraditi drugim enzimom koji se zove katalaza.
Pretpostavlja se da SOD1 nalazi na vanjskoj mitohondrijskoj membrani (OMM), gdje bi se stvarali superoksidni anioni ili međumembranski prostor. Tačni mehanizmi za njegovu lokalizaciju ostaju nepoznati, ali njegovo agregiranje u OMM pripisuje se povezanosti sa BCL-2. SOD1 divljeg tipa pokazao je antiapoptotska svojstva u nervnim kulturama, dok je za mutantni SOD1 uočeno da promovira apoptoze u mitohondrijama kičmene moždine, ali ne i u mitohondrijama jetre, iako je podjednako eksprimiran u oba organa. Dva modela sugeriraju da SOD1 inhibira apoptozu interakcijom sa BCL-2 proteinima ili samim mitohondrijama.
Uloga u oksidativnom stresu
Najvažnije, SOD1 je ključan u oslobađanju reaktivnih vrsta kisika (ROS) tokom oksidativnog stresa usljed ishemijsko-reperfuzijske povrede, posebno u miokardu kao dio srčanog udara (takođe poznatog kao ishemijska srčana bolest). Ishemijska bolest srca, koja je posljedica okluzije jedne od glavnih koronarnih arterija, još uvijek je vodeći uzrok morbiditeta i smrtnosti u zapadnom društvu. Tokom reperfuzije ishemije, oslobađanje ROS značajno doprinosi oštećenju i smrti ćelije putem direktnog efekta, kao i putem apoptotskih signala. Poznato je da SOD1 ima kapacitet da ograniči štetne efekte ROS-a. Kao takav, SOD1 je važan zbog svojih kardioprotektivnih efekata. Osim toga, SOD1 je uključen u kardiozaštitu protiv ishemijsko-reperfuzijske ozljede, kao što je tokom ishemijskog predkondicioniranja srca. Iako je poznato da veliki nalet ROS-a dovodi do oštećenja ćelija, njegovo umjereno oslobađanje iz mitohondrija, koje se događa tokom nesmrtonosnih kratkih epizoda ishemije, može imati značajnu pokretačku ulogu u putevima transdukcije signala ishemijskog predkondicioniranja što dovodi do smanjenja oštećenje ćelije. Čak je uočeno da tokom ovog oslobađanja ROS-a, SOD1 ima važnu ulogu u regulaciji apoptotske signalizacije i ćelijske smrti.
U jednoj studiji, genske delecije su prijavljene u dva porodična slučaja keratokonusa. Miševi kojima nedostaje SOD1 imaju povećan gubitak mišićne mase povezan sa starenjem (sarkopenija), rani razvoj katarakta, degeneracija žute mrlje; javljaju se i involucija timusa, hepatoćelijski karcinom i skraćeni životni vijek.
Amiotrofna lateralna skleroza (Lou Gehrigova bolest)
Gotovo sve poznate mutacije SOD1 koje izazivaju ALS djeluju na dominantno način; jedna mutantna kopija gena SOD1 dovoljna je da izazove bolest. Tačan molekularni mehanizam (ili mehanizmi) pomoću kojih mutacije SOD1 uzrokuju bolest nisu poznati. Čini se da je to neka vrsta toksičnog povećanja funkcije, jer mnogi mutanti SOD1 povezani sa bolestima (uključujući G93A i A4V) zadržavaju enzimsku aktivnost, a Sod1 nokaut miševi ne razvijaju ALS (iako pokazuju jaka distalna motorna neuropatija zavisna od starosti).
ALS je neurodegenerativna bolest koju karakterizira selektivni gubitak motornih neuron akoji uzrokuje atrofiju mišića. DNK-oksidacijski proizvod 8-OHdG je dobro utvrđen marker oksidativnog oštećenja DNK. 8-OHdG akumulira se u mitohondriama kičmenih motornih neurona osoba s ALS-om. Kod transgenih ALS miševa koji nose mutantni gen SOD1, 8-OHdG akumulira se također u mitohondrijskoj DNK motornih neurona kičme. Ovi nalazi sugeriraju da oksidativno oštećenje mitohondrijske DNK motornih neurona zbog izmijenjenog SOD1 može biti značajan faktor u etiologiji ALS-a.
Mutacija A4V
A4V (alanin na kodonu 4 promijenjen u valin) najčešća je mutacija koja uzrokuje ALS u populaciji SAD-a, s približno 50% pacijenata sa SOD1-ALS-om koji nosi mutaciju A4V. Otprilike 10% svih američkih porodičnih slučajeva ALS-a uzrokovano je heterozigotnim mutacijama A4V u SOD1. Mutacija se rijetko može naći izvan Amerike.
Nedavno je procijenjeno da se mutacija A4V dogodila prije 540 generacija (~12.000 godina). Haplotip koji oma mutaciju sugerira da je mutacija A4V nastala kod azijskih predaka autohtonih Amerikanaca, koji su do Amerike stigli kroz Beringov tjesnac.
A4V pripada mutantima sličnim WT. Pacijenti sa A4V mutacijama pokazuju promjenjivu dob početka, ali ujednačeno vrlo brz tok bolesti, sa prosječnim preživljavanjem nakon početka od 1,4 godine (nasuprot 3–5 godina s drugim dominantnim SOD1 mutacijama, a u nekim slučajevima kao što je H46R, znatno duže). Ovo preživljavanje je znatno kraće od nemutantnog SOD1 povezanog ALS-a.
Mutacija H46R
H46R (histidin na kodonu 46 promijenjen u arginin) je najčešća mutacija koja uzrokuje ALS u japanskoj populaciji, sa oko 40% pacijenata koji nose ovu mutaciju. H46R uzrokuje dubok gubitak vezivanja bakra u aktivnom mjestu SOD1 i, kao takav, H46R je enzimski neaktivan. Tok bolesti ove mutacije je izuzetno dug, sa tipskim vremenom od početka do smrti preko 15 godina.
Downov sindrom
Downov sindrom (DS) je uzrokovan triplikacijom hromosoma 21. Smatra se da je oksidativni stres važan osnovni faktor u patološkim promjenama povezanih sa DS. Čini se da je oksidativni stres posljedica umnožavanja i povećane ekspresije gena SOD1, koji se nalazi u hromosomu 21. Povećana ekspresija SOD1 vjerovatno uzrokuje povećanu proizvodnju vodik-peroksida, što dovodi do povećane ćelijske ozljede.
Utvrđeno je da su nivoi 8-OHdG u DNK osoba sa DS, izmjereni u pljuvački, značajno viši nego u kontrolnim grupama. Nivoi 8-OHdG također su povećani u bijelim krvnim zrncima (leukocitima) osoba sa DS u poređenju sa kontrolom. Ovi nalazi sugeriraju da oksidativno oštećenje DNK može dovesti do nekih kliničkih obilježja DS-a.
Interakcije
Pokazano je da SOD1 ima interakcije sa CCS i Bcl-2.
Kompolje (Sevnica)
mini|280px|Kompolje, rimokatolička crkva "Sv. Mihael" Kompolje su naseljeno mjesto u sastavu općine Sevnica, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Sevnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Kompolje su imale 98 stanovnika.
Ciwan Haco
mini|Ciwan Haco Ciwan Haco (rođen 1957. godine) je kurdski pjevač. Rođen je u Kamišlu (Qamishlo), sirijskom Kurdistanu. Njegov djed je porijeklom bio iz Mardina, turskog Kurdistana. Nakon što je završio srednju školu, otišao je u Njemačku da nastavi svoje školovanje. U Bohumu je studirao na muzičkom fakultetu.
Ciwan Haco živi u Gavleu, u Švedskoj. Zajedno sa svojom suprugom ima dvoje djece Lorin i Rosa.
Njegova muzika
Ciwan Haco je jedan od prvih kurdskih pjevača koji su počeli da kombiniraju kurdsku folk muziku sa zapadnim stilovima; blues, jazz, rock i pop muzikom. Do danas izdao je 14 albuma i njegov koncert uživo, snimljen u VCD i DVD formatu bio je veoma popularan i prodao je 200.000 kopija. Kao i slavni kurdski pjevač Şivan Perwer, ponekad koristi slavne kurdske pjesnike poput Cegerxwina i Qedircana. Inače Ciwan je veoma popularan u kurdskoj dijaspori i samom Kurdistanu.
ZX Spectrum
360p|desno|mini|Originalni ZX Spectrum iz [[1982.]]
Sinclair ZX Spectrum (čit. Zed-eks) ime je za računar koje je razvila engleska kompanija Sinclair Research, i pojavilo se na tržištu Ujedinjenog Kraljevstva 1982. ZX Spectrumov mikroprocesor bio je Zilog Z80 koji je imao takt od 3.50 MHz, i bile su dostupne dvije verzije sa 16Kb ili 48Kb radne memorije. Ovaj računar imao je grafiku u boji za razliku od svojih predhodnika ZX 80 i ZX 81, dok je tipkovnica bila izrađena od gumene membrane, koja je bila nezgodna kod tipkanja i često se kvarila.
Sojka
thumb| Garrulus glandarius
Sojka ili kreja ptica je koja živi na širokom području od Zapadne Evrope i Sjeverne Afrike, pa istočno do Azije. Širom ovog područja razvilo se nekoliko različitih rasnih formi sojki koje se razlikuju međusobno. Postoje 33 različite podvrste razvrstane u osam grupa.
Ishrana
Sojke se hrane kako na drveću, tako i na zemlji. Ishrana im je šarolika. Hrane se beskičmenjacima uključujući male insekte, zatim žirevima, sjemenjem bukve i drugim sjemenjem, voćem kao npr. kupine, mladim ptićima i jajima, miševima, malim reptilima i zmijama i sl.
Razmnožavanje
Gnijezdi se na drveću ili velikom grmlju. Ženka leže 4-6 jaja koja se izlegu nakon 16-19 dana, a ptice su sposobne da lete nakon 21-23 dana. I mužjak i ženka zajedno hrane mlade.
Konjsko (Sevnica)
Konjsko je naseljeno mjesto u sastavu općine Sevnica, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazilo se u sastavu stare općine Sevnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Konjsko je imalo 75 stanovnika.
Das ist Walter
Das ist Walter prvi je studijski album grupe Zabranjeno pušenje. Objavljen 10. aprila 1984. u izdanju diskografske kuće Jugoton. Album je snimljen u zimu 1983. Naziv je dobio po filmu Valter brani Sarajevo, te je uvodna pjesma na albumu tema iz istoimenog filma.
Spisak pjesama
Izvor: Discogs
Izvođači i saradnici
Preneseno s omota albuma.
Zabranjeno pušenje
Gostujući muzičari
Produkcija
Dizajn
Demografija Ključa
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Ključ imala je 37.391 stanovnika, raspoređenih u 61 naselju.
Popis 1991.
ukupno: 37.391
NGC 7535
NGC 7535 (također poznat kao MCG 2-59-10, PGC 70761 i UGC 12438) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 217 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 1,50 (95 hiljada sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (95 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 29. septembra 1886. godine.
Demografija Ključa
Popis 1971.
ukupno: 39.966
Fernando Alonso
Fernando Alonso Díaz (Oviedo, 29. juli 1981.) je španski vozač i dvostruki prvak Formule 1 iz sezona 2005. i 2006. prvak FIA Svjetskog prvenstva u utrkama izdržljivosti (WEC) te jedini vozač u povijesti koji je dva puta uvršten u FIA-inu Kuću slavnih. Dvostruki je pobjednik trke 24 sata Le Mansa te pobjednik utrke 24 sata Daytone. Često se smatra jednim od najboljih i najkompletnijih vozača u Formuli 1.
Sažetak karijere
* Sezona u toku.
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(Legenda)(Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju) (Utrke u italicu označuju najbrži krug utrke)
Stanica Brumundal
mini|Stanica u Brumundalu
Stanica Brumundal (Brumunddal stasjon) je željeznička stanica u Brumundalu (općina Ringsaker u Norveškoj) na Dovre pruzi. Otvorena je 1894. godine kada je ujedno i napravljena željeznica između Hamara i Tretena. Kroz ovu stanicu saobraćaju samo InterCity Express i noćni vozovi norveške željezničke kompanije Norges Statsbaner. Konekcije: Hedmark Trafikk
Krajna Brda
Krajna Brda su naseljeno mjesto u sastavu općine Sevnica, regija Posavska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila su se u sastavu stare općine Sevnica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Krajna Brda su imala 83 stanovnika.
NGC 3124
NGC 3124 (također poznat kao ESO 567-17, MCG -3-26-24, PGC 29377 i UGCA 202) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 164 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 2,90 (138 hiljada sg) a najmanji 2,5 uglovnih minuta (119 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 23. marta 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 1362
IC 1362 (također poznat kao PGC 66316) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 689 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodolija. Najveći prečnik je 0,30 (60 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (40 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Rudolf Ferdinand Spitaler 29. septembra 1891. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.