cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Napoléon Bonaparte
Napoléon Bonaparte (italijanski: Napoleone Buonaparte; 15. august 1769. - 5. maj 1821.) je bio francuski državnik i vojni zapovjednik tokom Francuske revolucije gdje je predvodio nekoliko uspješnih vojnih kampanja tokom Revolucionarnih ratova. Bio je car Francuske kao Napoleon I od 1804. do 1814. godine i ponovo 1815. godine tokom Rata sedme koalicije. Dominirao je europskim i svjetskim poslovima više od deset godina vodeći Francusku protiv niza koalicija tokom Napoleonovih ratova. Zahvaljujući pobjedama u Napoleonovim ratovima stvorio je ogromno carstvo koje je vladalo većim dijelom kontinentalne Evrope do konačnog sloma 1815. godine. Smatra se jednim od najvećih vojnih komandanata u historiji jer se njegovi ratovi i kampanje danas izučavaju na vojnim školama širom svijeta. Njegova politička i kulturna zaostavština ga je učinila jednom od najslavnijih i najkontroverznijih političkih ličnosti u historiji.
Rođen je na Korzici u relativno skromnoj porodici italijanskog porijekla nekoliko mjeseci nakon što je ostrvo pripojila Kraljevina Francuska. Služivši kao artiljerijski oficir u Francuskoj kraljevskoj vojsci, tokom Francuske revolucije se naglo popeo kroz vojne redove postavši general u 24. godini. Tada mu je francuski direktorij dao komandu nad francuskom vojskom stacioniranom u Italiji koja je potisnula Vendemerski ustanak protiv vlade. Sa 26 godina je započeo svoju prvu vojnu kampanju protiv Austrije i italijanskih kraljeva gdje je pobijedivši u gotovo svakoj bici zauzeo Apeninsko poluostrvo i uspostavio "sestrinske republike" sa lokalnom podrškom. Vojna invazija na Egipat 1798. godine mu je poslužila za organiziranje državnog udara u novembru 1799. godine kada je postao prvi konzul republike. Nakon potpisivanja Amijenskog mira 1802. godine, Napoleon je francusku koloniju Louisianu prodao SAD-u čime je pokušao vratiti ropstvo u francuske karipske kolonije. Međutim, dok je uspostavljao obnovu ropstva na istočnim Karibima, kolonija Saint-Domingue ili "Biser Antila" je postala nezavisna država Haiti 1804. godine. Njegova ambicioznost ga je potaknula da postane prvi francuski car čime je došao u sukob sa Trećom koalicijom 1805. godine. Napoleon je razbio ovu koaliciju odlučujućim pobjedama kod Ulma i historijskim trijumfom nad Rusijom i Austrijom u bici kod Austerlitza što je dovelo do raspada Svetog Rimskog carstva. Nakon toga je formirao francusko-perzijski savez i francusko-indijski savez sa sultanom Misira Tipuom kako bi tokom Anglo-misirskih ratova pobijedio Britance u Indiji. Zabrinuti zbog velike francuske ekspanzije, Četvrta koalicija je 1806. godine objavila rat Napoleonu. Međutim, on je brzo pobijedio Prusku u bici kod Jene  i umarširao sa svojom Velikom armijom duboko u istočnu Europu i uništio Ruse u bici kod Friedlanda 1807. godine. Francuska je tada prisilila poraženu Četvrtu koaliciju na potpisivanje nepovoljnog Tilzitskog mira 1807. godine. Austrijanci i Britanci su ponovo 1809. godine napali Francuze tokom rata Pete koalicije, ali je Napoleon učvrstio svoju nadmoć nad Europom nakon trijumfa u bici kod Vagrama.
Kako bi proširio kontinentalnu blokadu, Napoleon je zauzeo Pirinejsko poluostrvo i proglasio svog brata Josipa kraljem Španije zbog čega su se španci i portugalci pobunili uz britansku podršku. Španski rat za nezavisnost je trajao šest godina i bio je poznat po svojim brutalnim gerilskim borbama koji su kulminirali savezničkom pobjedom. Porast poljskog nacionalizma i ekonomskih efekata kontinentalne blokade su dovele do ponovnog sukoba sa Rusijom. Velika invazija na Rusiju 1812. godine je dovela do katastrofalnog kolapsa francuske vojske zbog rasprostranjenog razaranja ruskih gradova. To je dovelo do stvaranja Šeste koalicije između Rusije, Pruske i Austrije 1813. godine. Dugotrajna vojna kampanja protiv Napoleona je kulminirala velikom savezničkom pobjedom u bici kod Leipziga u oktobru 1813. godine. Naredne godine su saveznici napali Francusku i zauzeli Pariz prisiljavajući Napoleona na abdikaciju. Nakon njegovog egzila na ostrvo Elba i vraćanja dinastije Bourbon na vlast, Francuska je izgubila većinu teritorija koje je osvojila tokom revolucije. Međutim, Napoleon je pobjegao sa ostrva Elba u februaru 1815. godine i ponovo preuzeo kontrolu nad Francuskom. Saveznici su odgovorili formiranjem Sedme koalicije koja je porazila Napoleona u bici kod Waterlooa u junu 1815. godine. Kraljevska mornarica je tada spriječila njegov planirani bijeg u SAD, pa se predao Britancima koji su ga protjerali na udaljeno ostrvo Sveta Helena u južnom Atlantiku gdje je umro šest godina kasnije u 51. godini.
Napoleon je svojim uticajem donio liberalne reforme mnogim teritorijama koje je osvojio i kontrolirao, poput Niskih zemalja, Švicarske i velikih dijelova današnje Italije i Njemačke. Sproveo je temeljnu liberalnu politiku u Francuskoj i širom zapadne Europe gdje je njegov Napoleonov zakonik utjecao na pravne sisteme više od 70 nacija širom svijeta. Britanski historičar Andrew Roberts smatra da je "ideje koje podupiru naš moderni svet - meritokratija, jednakost pred zakonom, imovinska prava, vjerska tolerancija, moderno sekularno obrazovanje i finansije - Napoleon podržao, konsolidovao, kodifikovao i geografski proširio. Njima je dodao racionalnu i efikasnu lokalnu upravu, zaustavljanje ruralnog razbojništva, poticanje nauke i umjetnosti, ukidanje feudalizma čime je došlo do najvećeg kodificiranja zakona od pada Rimskog carstva".
Biografija
Kao dijete korzičkog plemića Carlo Maria di Buonaparte i majke Maria Letizia Ramolino, školovao se na francuskoj vojnoj akademiji i francusku revoluciju dočekao s činom artiljerijskog kapetana. U francuskim revolucionarnim ratovima brzo je napredovao do čina generala i godine 1796. dobio zapovjedništvo nad francuskim snagama koje su jug zemlje trebale braniti od Austrijanaca iz Italije. Zahvaljujući svom britkom umu u nizu bitaka i vještih manevara porazio je nadmoćne austrijske trupe, osvojio sjevernu Italiju i prisilio Austriju na sklapanje mira u Campo Formiu.
Njegovi vojni uspjesi i naglo stečena popularnost učinili su ga favoritom političara i narodnih masa koji su željeli stabilnost nakon godina revolucionarne anarhije i nasilja. Godinu dana nakon pohoda u Egipat, Napoléon je godine 1799. izveo državni udar poslije kojeg se proglasio prvim konzulom i zaveo ličnu diktaturu. Godine 1804. proglasio se francuskim carem.
U tom trenutku Napoléon je bio na vrhuncu moći, ali je samo godinu dana kasnije sebi dopustio da bude umiješan u dinastički sukob u savezničkoj Španiji. Francuska vojna intervencija i postavljanje Napoléonovog brata za kralja dovela je do općenarodnog otpora, pojave španske gerile i prvih ozbiljnih francuskih poraza. Godine 1809. ohrabrena Austrija je objavila rat Francuskoj što je dovelo do kratkog, ali vrlo krvavog pohoda tokom kojeg je u bici kod Asperna Napoléon po prvi put potučen na bojnom polju. Iako je Napoléon taj rat na kraju dobio, nastojao se od sličnih problema u budućnosti osigurati ženidbom s austrijskom princezom Marijom Lujzom koja mu je rodila sina, budućeg Napoleona II.
U međuvremenu je Rusija sve teže trpjela ekonomske posljedice Kontinentalnog sistema pa ju je godine 1812. Napoléon napao s najvećom vojnom silom dotada skupljenom. Oko 500.000 vojnika poveo je Napoleon na Rusiju. Pohod se krajem godine pretvorio u katastrofu tokom koje je izgubljen veći dio Napoléonove Velike Armije. Smatra se da se u Francusku vratilo živo samo 30.000 vojnika. U proljeće 1813. Napoléon se suočio sa općenarodnim ustankom u Njemačkoj i dotadašnjim saveznicima koji su se okrenuli protiv njega. U odlučnoj bici kod Leipziga Napoléon je poražen i prisiljen na povlačenje u Francuskoj gdje je morao abdicirati i otići u izgnanstvo na ostrvo Elbu gdje je postavljen za formalnog vladara.
Godine 1840. njegovi posmrtni ostaci vraćeni su u Francusku gdje je pokopan u pariskom Domu invalida. Njegov pogreb smatra se jednim od najvećih i najveličanstvenijih u historiji.
Brakovi
mini|250px|Krunidba u Notre Dame, 1804. Napoléon se prvi puta oženio 1796. godine sa Joséphine de Beauharnais. Joséphine Rosa Tascher de la Pagerie rodila se na Martiniqueu gdje je njena porodica imala plantažu šećera. Roditelji su je udali za Alexandra de Beauharnaisa. U braku su imali dvoje djece, ali su se rastali zbog bračnih razmirica. Alexandar je u doba revolucije bio pogubljen na giljotini. Joséphine se udala za Napoléona uoči njegovog prvog pohoda na Italiju.
Budući da šest godina starija Joséphine Napoléonu nije rodila dijete, dogovorili su razvod 1809. godine. Potom je 1810. oženio devetnaestogodišnju nadvojvotkinju Mariju Luizu Austrijsku, kćerku Franje II, cara Svetog Rimskog Carstva. Iako nije dobrovoljno ušla u ovaj brak, već sljedeće godine Marija Luiza rodila je Napoléonu sina, nasljednika prijestolja. Marija Luiza napustila je Napoléona 1814. kad je prognan na Elbu. Odlukom Bečkog kongresa dobila je vojvodine Parmu i Piacenzu kojima je vladala od 1816. godine. Marija Luiza sklopila je još dva braka i umrla 1847. godine.
Sin Napoléona I i Marije Luize dobio je ime Francois Charles Joseph Bonaparte. Kada je Napoléon abdicirao 1815. kao četverogodišnji dječak proglašen je za francuskog cara pod imenom Napoléon II. Bio je bolešljivo dijete i živio je na dvoru u Schönbrunnu. Također je bio kralj Rima, vojvoda od Reichardsta i princ od Parme. Nadimak mu je bio "Orlić" (L’aiglon). Umro je 1832. godine u 21. godini života.
Braća i sestre
Napoleon je imao trinaestero braće i sestara, od kojih je sedmero bilo živo kada se on proglasio francuskim carem. Svim svojim sestrama i braći dao je titule i zemlju na upravljanje. Među njima su:
Početak vojne karijere
Grad Toulon nije prihvatao Francusku Republiku. Proglasio je Luja XVII (sina Luja XVI) kraljem i dopustio da u luku uđu engleski, italijanski i španski brodovi. Napoléon je učestvovao u opsadi Toulona (1793.) i zamjenjivao je ranjenog generala. Istaknuo se kao zapovjednik topništva te je dobio čin brigadnog generala. Tada je imao 24 godine.
Potom je imenovan zapovjednikom francuske vojske u Italiji. U borbama protiv Austrijanaca porazio je čak četiri austrijska generala koji su u svakoj borbi bili brojčano nadmoćniji. Uz to su se Napoléonovi vojnici približili Beču na sto kilometara, što je prisililo Austrijance na potpisivanje mirovnog ugovora u Campoformiju (1797.). Napoléon je ukinuo Mletačku Republiku. Njenu teritoriju je predao Austriji u zamjenu za austrijsku teritoriju na području Belgije i vlast nad Milanom.
Prvi konzul
U Francuskoj je izbila politička kriza, a Austrija je ponovno zavladala sjevernom Italijom. Stoga je Napoléon potajno napustio Egipat i priključio se uroti protiv Direktorija. Proveden je državni udar i urotnici su 1799. uspostavili novu vlast koju su činila trojica konzula – Konzulat. Napoléon je imenovan Prvim konzulom i postao je neograničeni vladar.
U zemlji je uspostavljena vojna diktatura, vlast je centralizirana, a uloga parlamenta bila je neznatna. Također su centralizirane finansije i osnovana je državna banka (Banque de France). Građanima su osigurana prava i slobode stečene u doba revolucije. Svi su bili jednaki pred zakonom i imali su pravo na slobodu vjeroispovijesti. Zakonom o školstvu otvarane su gimnazije za koje su postojale stipendije. Cilj školovanja bio je obrazovanje sposobnih činovnika i vojnih dužnosnika. Ono što je mnogima bilo najvažnije bilo je uspostavljanje mira i reda u državi. Godine 1802. Ustav je promijenjen te je Napoléon imenovan doživotnim konzulom.
Bitke
mini|200px|Portret Napoléona Bonapartea, 1812.
Carski ratovi
Kao izabrani doživotni konzul Napoléon se 1804. godine proglasio carem. U aprilu 1803. Britanija je, isprovocirana Napoléonovim agresivnim ponašanjem, nastavila rat s Francuskom na moru. Dvije godine kasnije Britancima su se pridružile Austrija, Rusija, Švedska i Napulj. Zbog poraza u pomorskoj bitki kod Trafalgara, rta na jugu Španije, Napoléon je napustio planove o napadu na Britaniju. Svoju je vojsku usmjerio protiv austrijsko-ruskih snaga te ih 1805. porazio u bitkama kod Ulma i Austerlitza.
Iste je godine brata Louisa [Luja] proglasio kraljem Holandije, a šogora Joachima Murata kraljem Napulja. Godine 1806. ukinuo je Sveto Rimsko Carstvo Njemačke Narodnosti i od njemačkih je država osnovao Rajnsku konfederaciju.
Naredni Napoléonov korak bio je nametanje kontinentalne blokade Velikoj Britaniji. Evropskim državama pod njegovom kontrolom naredio je bojkot britanske robe. Zbog tih je događaja Pruska sklopila savez s Rusijom i napala je Rajnsku konfederaciju. No, Napoléon je kod Jene i Auerstädta porazio Pruse. Sljedeće je godine (1807.) u Tilsitu sklopio mirovni sporazum s ruskim carom Aleksandrom I. Svome je carstvu pridodao dvije nove države: Vestfaliju, u kojoj je za kralja postavio brata Jérômea [Žeroma], i Varšavsko Vojvodstvo.
Poluostrvski rat
Godine 1807. Napoléon je osvojio Portugal koji nije poštivao kontinentalnu blokadu, a 1808. Španiju u kojoj je za kralja postavio brata Josepha (Joseph Bonaparte). Josephov dolazak u Španiju potakao je ustanak protiv Francuza, poznat pod nazivom Poluostrvski rat. Napoléon je došao u Španiju i ugušio pobunu, no nakon njegova odlaska borbe su se nastavile. Budući da su Britanci podupirali Špance u pobuni u Poluostrvskom ratu, Francuzi su s vremenom izgubili 300 000 vojnika i velika novčana sredstva. To je uticalo na slabljenje Napoléonova carstva.
Ipak, Francusko Carstvo ubrzo je doživjelo najveću ekspanziju. U novom ratu 1809. Napoléon je prinudio Austriju na mir u Schönbrunnu [Šenbrun] i oduzeo joj je dio teritorija. Na prostoru hrvatskih i slovenskih zemalja južno od Save osnovao je Ilirske pokrajine. Također je zavladao Holandijom i dijelom sjevernih njemačkih država.
Bitka kod Austerlitza
Bitka kod Austerlitza poznata je i pod nazivom "trocarska bitka" jer su se u njoj sukobili francuski car Napoléon, austrijski car Franjo II/I i ruski car Aleksandar I. Za manje od osam sati, otkako je Napoléon rukavicom dao znak za početak bitke, Austrijanci i Rusi bili su potučeni. Izgubili su 35 000 vojnika, 15 generala, 150 topova i 42 zastave. Napoléon je učvrstio svoju vlast u Evropi.
Zaraćene vojske kretale su se prema Brnu u Češkoj. Napoléon je protivnicima postavio stupicu kod Austerlitza (današnji Slavkov kod Brna). Odglumio je da se povlači prema zapadu i sačekao je neprijateljsku vojsku na terenu koji je sam odabrao. Da se njegova vojska ne bi obeshrabrila, Napoléon je vojnicima objasnio plan bitke što inače nije bilo uobičajeno. "Dok neprijatelj bude marširao da opkoli moje desno krilo, izložit će mi svoju bočnu stranu". Bitka se odvijala prema Napoléonovu planu. Rusi i Austrijanci pokušali su mu presjeći put prema Beču i Napoléon je namjerno oslabio svoje desno krilo da ga tu napadnu.
Rusku vojsku vodio je već ostarjeli general Kutuzov. Rusi i Austrijanci odlučili su s glavninom vojske napasti francusko desno krilo, upravo kako je Napoléon želio. Pri tome su morali podijeliti svoju vojsku da bi napali i druge francuske jedinice. Upravo je to bila glavna greška. Rusi i Austrijanci radi glavnog udara na francusko desno krilo oslabili su svoj centar gdje je Napoléon imao glavninu vojske.
Večer uoči bitke Napoléon je bio siguran u svoju pobjedu. Veselo je objedovao sa svojim časnicima i jeo svoje, kako se pričalo, omiljeno jelo – pečene krompire i crveni luk. Malo se odmorio, a onda je još jednom provjerio položaje. Francuska trublja za ustajanje oglasila se u 4 sata 2. decembra 1805., na prvu godišnjicu carske krunidbe. Bojno polje prekrivala je gusta magla. U 7 sati saveznici su napali Goldbach i polako napredovali. Vjerovali su da je bitka već odlučena. U međuvremenu se magla razrijedila, otkrivajući kolone ruske vojske koja se kretala prema jugu. Austrijsko-ruski centar je slabio. Oko 9 sati francuska se vojska poput klina zabila u protivnički centar i razdvojila im lijevo i desno krilo. U 9 sati i 30 minuta slabi je austrijsko-ruski centar bio u potpunom rasulu i Francuzi su im napali desno krilo. Rusi su bili potučeni. Izgubili su 500 grenadira i 200 članova plemičke viteške garde, osobne careve pratnje.
Istodobno je oko 8 sati pobjedu izvojevalo i francusko lijevo krilo. Oko 14 sati, kad su desno krilo i ruski centar bili slomljeni, Napoléon je naredio uništenje neprijateljskog lijevoga krila. Francuzi nisu htjeli imati zarobljenike i uslijedio je pokolj Rusa. Rusi su se pokušali spasiti bijegom prema jugu, prema zamrznutim baruštinama. Napoléon je naredio da velika baterija od dvadeset pet topova puca po ledu na baruštinama. Pod udarima topova led je pucao i oko 2 000 Rusa ugušilo se propavši u baruštinu. Nakon bitke iz baruština je izvučeno 38 topova i 130 konjskih trupala. U pet sati poslije podne trublje su označile završetak bitke. Dan kasnije austrijski je car osobno došao Napoléonu s molbom za primirje, a potom je zaključen mir u Bratislavi (26. decembra), bez prisustva Rusa. Austrija je izgubila Veneciju, Dalmaciju i Tirol.
Napoléon se vratio u Pariz sa 120 austrijskih i ruskih zastava. Od bronce zarobljenih topova izlijevan je stup Velike armije koji i danas ukrašava pariski trg Vendome. Najvišim časnicima Napoléon je podijelio dva miliona zlatnih franaka, udovice su dobile trajnu mirovinu, a djeca poginulih mogla su svojim imenima dodati ime Napoléon.
Pohod na Rusiju i slom
Sumnjajući da Rusija planira savez s Engleskom Napoléon je napao Rusiju s 600 000 vojnika. U junu 1812. Francuzi su ušli na ruski teritorij, no Rusi su se povlačili paleći sela. Mnogobrojna francuska vojska često je bila bez hrane, počele su se širiti bolesti, a često su ugibali i konji. Do prve, i jedne od najkrvavijih bitaka toga doba, došlo je kod Borodina. Napoléon je do te bitke već izgubio polovinu svoje vojske. Rusi su se odlučili povući i francuska je vojska ušla u Moskvu. No, ruski su vojnici zapalili grad i Napoléon se morao povući. Nakon povlačenja iz Moskve glad, ruska zima i povremeni gerilski napadi ruske vojske uništili su francusku vojsku od koje je ostalo samo 5000 ljudi. Napoléon je otišao u Pariz i s novom se vojskom vratio na područje Saske.
Godine 1813. porazio je protivničke vojske kod Lützena, Bautzena i Dresdena, ali je izgubio bitku kod Leipziga. Vratio se u Francusku, a budući da su se njegovi maršali odbili boriti, pobjednička ga je koalicija prisilila da abdicira. Protivnici su ga 1814. prognali na ostrvo Elbu koji mu je dan na upravu. Na vlast u Francuskoj postavljen je Luj XVIII iz dinastije Burbon (brat Luja XVI koji je za vrijeme Revolucije napustio Francusku). Napoléonova supruga Marija Lujza i sin Napoléon stavljeni su pod skrbništvo Marijina oca, austrijskoga cara Franje II/I. Napoléon nikada više nije vidio ni suprugu niti sina.
Vladavina od 100 dana
Napoléon je iskoristio nezadovoljstvo vladavinom Luja XVIII te se u martu 1815. vratio u Francusku. Trupe koje su poslane da ga zarobe pridružile su mu se i preuzeo je vlast 20. marta 1815. (vladavina od 100 dana). Budući da su protivnici odbili sklapanje mira, odlučio ih je napasti. Do bitke je došlo kod Waterlooa u Belgiji 18. juna 1815. Pobjedu su izvojevale engleska vojska generala Wellingtona i pruska vojska pod vodstvom generala Blüchera. Nakon bitke Napoléon je pobjegao u Pariz. Budući da su mu političari uskratili podršku, Napoléon je abdicirao i po drugi put pokušao prenijeti vlast na četverogodišnjeg sina Napoléona II što je francuski parlament ovaj put i potvrdio. Potom je pobjegao u Rochefort i tamo se predao kapetanu britanskog bojnog broda Bellerophon. Britanci su ga prognali na Svetu Helenu, ostrvce u južnom dijelu Atlantskog okeana.
Napoléonova smrt
mini|Napoléonov sarkofag. S Napoléonom je u progonstvo pošlo i dvadesetak njegovih najvjernijih ljudi (posluga i nekoliko generala). Vrijeme je provodio diktirajući memoare i igrajući bilijar. Maštao je o bijegu sa ostrvca površine tek nešto veće od 100 km2. Umro je 5. maja 1821. od raka na želucu i pokopan je na Svetoj Heleni. Godine 1840. njegovi su ostaci preneseni u Pariz na zahtjev kralja Luja-Filipa i sahranjeni su u Domu Invalida, gdje se i danas nalaze.
Nekoliko ljudi iz pratnje sačuvalo je za uspomenu uvojke Napoléonove kose. Šezdesetih godina 20. vijeka, naučnici su savremenim metodama analizirali jedan od tih uvojaka. U kosi su otkrivene značajne količine otrova arsena. Posumnjalo se da su Britanci sistemski trovali Napoléona. Daljnjim istraživanjem i analizama otkriveno je da je zelena boja kojom su u to vrijeme bojali zidove sadržavala arsenik. Soba u kojoj je živio Napoléon bila je obojana takvom zelenom bojom.
Mitraljez
mini|desno|Browning mitraljez kalibra .50 Mitraljez ili strojnica je naziv za automatsko pješadijsko oružje koje je u stanju u kratkom periodu ispaliti nekoliko uzastopnih hitaca.
Historija
Prvi Mitraljez je patentiran davne 1718. i to ne od nekog ratnika ili proizvođača oružja, nego od jednog engleskog pravnika.
U suštini je to bila jedna puška čiji je bubnjaški magazin (saržer) sadržavao 9 metaka. Pošto u to vrijeme nisu postojali metci kao u današnjem smislu (punjenje i barut nisu bili u jednoj kapsuli do 1826-27), bubnjevi su morali prvo biti napunjeni i onda za vrijeme pucanja mijenjani. Na prvoj javnoj predstavi svog izuma, advokat James Puckle je uspio ispaliti 67 metaka u 7 minuta. Za to vrijeme jedna nevjerovatna vatrena snaga.
Revolucija je došla sa patentom Dr. Richarda J. Gattlinga. On je 1861-1862 (patentirano 1862) izumio jedan mitraljez, čije cijevi se preko jedne kurble u kružnom toku postavlaju pred metak. Metci su se nalazili u magazinu iznad cijevi i padali su samo kroz snagu gravitacije u zatvarač. Ovo oružje je, kao jedano od rijetkih koje je punjeno od nazad a ne kroz cijev, korišteno i u američkom građanskom ratu.
Francuzi su 1870/71 u francusko-pruskom ratu takode koristili jedno višecijevno oružje, takozvanu Montigny-Mitrailleuse po čijem imenu je izvedena naša riječ mitraljez. Višecijevno oružje se ispostavlja kao preteško za upotrebu iako se i danas koristi (iz razloga hlađenja) naprimjer u Gattling-topu jedne F-16 ili F/A 15-E i drugih modernih aviona.
Prvi mitraljez sa sistemom korištenja metka za ponovno punjenje, je patentirao amerikanac Hiram Maxim 1884. godine. Ovdje je korištena reakciona energija metka, koja ga tjera nazad od smijera projektila, za izbacivanje čahure. Dovođenje novog metka u zatvarač se događalo putem opruge koja zatvarač i novi metak iz magazina gura u ili prema cijevi. Ovaj princip se i danas koristi kod najvećeg broja polu-automatskog oružja.
Savremeni mitraljezi funkcionišu na sličnom principu. Pri eksploziji se odvaja jedan dio plinova i odvodi u paralelni cilindar u kome se nalazi produžetak zatvarača koji pod pritiskom odlazi nazad i tako izbacuje čahuru. Punjenje funkcioniše opet preko jedne opruge. Na ovaj način su mitraljezi postali lakši i imaju slabiji udar nazad. Današnji laki mitraljezi imaju kalibar izmedu 7,62 i 9mm. Interesantne su razlike izmedu bivših zapadnih i istočnih vojnih snaga: dok NATO kao standard ima 7,62 mm je na istoku bilo uobičajeno 7,9 mm Mauser ( 7,9mm Mauser je danasnji 8*57mm). Razlozi su bili različiti ali kao jedan od najvažnijih se pominje da protivnik ne može koristiti zarobljenu municiju. Glupost kada se pomisli da MiG 21 može koristiti Pratt and Whitney turbine od jedne Phantom II/ F-4.
Podjela
Mitraljezi se najčešće, s obzirom na težinu, domet ili kalibar dijele na:
Ponekad se kolokvijalno svako automatsko oružje naziva mitraljezom, uključujući automate i jurišne puške.
Mihailo Atalijat
Mihailo Atalijat, bio je bizantijski pisac.
Oni žive (1988)
Oni žive (Originaltitel: They Live) je američki naučno-fantastični film iz 1988. u režiji Johna Carpentera. Carpenter je napisao i scenario kao i kompoziciju za muziku. Film se zasniva na kratkoj priči "Eight O’Clock" koju je napisao Ray Nelson. U glavnoj ulozi igra kanadski kečer Roddy Piper.
Mihailo Atalijat
Porijeklom je iz Atalije, grada na južnoj maloazijskoj obali, po kojem je i dobio naziv. Bio je pravnik po zanimanju. Iz rodnog kraja prešao je u Carigrad u državnu službu. U doba cara Romana IV Diogena bio je predsjednik vojnog suda, a u doba Nićifora III Votanijata (1078-1081) imao je visoku titulu magistra.
Izolda Ambrožić
Izolda Ambrožić, pijanistkinja i klavirski pedagog.
Rođena je u Novoj Gradiški 1932. god. Studij klavira završila 1956. na Muzičkoj akademiji u Zagrebu (E. Vaulin, I. Maček). Od 1959. je na Muzičkoj akademiji u Sarajevu profesor klavira i metodike nastave klavira. Poseban afinitet je pokazivala prema komornom muziciranju te je na tom području postigla zapažene rezultate gostujući i na jugoslavenskim muzičkim festivalima. Bila je dugogodišnji saradnik Muzičke omladine. Za rezultate na podizanju muzičke kulture u BiH dobila je više nagrada i priznanja.
Preminula 17. juna 2011. u Zagrebu.
Mihailo Atalijat
Mihailo Atalijat bio je obrazovan pisac. Pisao je razne govore, književne i pravne spise, a izuzetan značaj doživio je po svojoj Historiji. Njegova Historija koja obuhvata period od 1034. do 1079. nije bila dovršena. Posvetio ju je caru Nićiforu III Votanijatu.
Oni žive (1988)
Radnja
John Nada koji je, nakon rada na naftovodima ostao bez posla, traži kao najamnik posao u metropolu Los Angeles. U metropoli vlada, pored blistavih nebodera velekompanija, uglavnom nezaposlenost i bijeda. Nada posmatra jednog uličnog propovjednika koji najavljuje govori o zlim manipulacijama misterioznih sila. John pronalazi posao na jednom gradilištu gdje je potrebna dozvola sindikata. Tamo upoznaje Franka Armitraga koji mu priča o porazu nakon neuspjelog štrajka radnika čeličane u Detroitu te da će silom krenuti na kapitaliste. John međutim zastupa mišljenje da, jer vjeruje u američki san, da svako može uspijeti ako čeka na priliku. Frank ga dovodi u barake blizu crkve gdje se nalazi i javna kuhinja. Većina stanovnika u barakama svakodnevno konzumira televizijske reklame. Povremeno dolazi do prekida programa od strane divljeg tv kanala koji govori o stranim silama, koje upotrebljavaju čovječanstvo u ime profita. Porijeklo sila ostaje nejasno ili se misli na klasne razlike u svakom slučaju poziva se na revoluciju.
Nakon što je policija brutalno provalila u crkvu, ubivši popa i porušila barake, Frank pretražuje ruševine i pronalazi paket pun sunčanica. Ne shvatajući svrhu uzima jedne sebi.
Zahvaljujući tv urednici Holly Thompson, koju uzima kao taoca, John uspijeva pobjeći. Kindapovanoj urednici pokušava objasniti no ona mu ne vjeruje te ga gura kroz prozor i zove policiju.
John pronalazi Franka koji, uprkos snažnom fizičkom otporu, također stavlja sunčanice i shvata šta se događa. Obojicu će regrutovati jedna podzemna organizacija (koja se u medijima naziva komunisti) koja ih poziva na skup. Tu saznaju, John je iznenađen jer se i Holly tu zadesila, da se kod ljudi s monstruznim licima radi o vanzemaljcima koji tlače ljude. Da bi ih ljudi ne bi mogli prepoznati postoji antena koja emituje ometajući signal. Pošto se ispostavlja da se antena nalazi na krovu tv stanice gdje Holly radi koja sve ovo istovremeno demantuje. John i Frank se snabdijevaju oružjem, radio-stanicama i uređaj za teleportiranje (u obliku ručnog sata) u tajnu bazu vanzemaljaca. Pored toga dobijaju kontaktna sočiva da ne bi nosili sunčanice.
Nakon što se policija pojavila na skupu koja otvara vatru i ubija veliki broj članova otpora. Tokom pucnjave John i Frank uspijevaju teleportacijom ući u bazu vanzemaljaca. Tu saznaju da postoji elita koja sarađuje s vanzemaljcima. Eleganto obučen muškarac, koji ih smatra svojim, objašnjava im da vanzemaljci potječu iz susjedne galaksije Andromede i objašnjava funkciju antene. John i Frank shvataju da je jedini način koji ostaje je uništavanje antene.
Dolaze u tv-stanicu i stižu na krov gdje Holly puca i ubija Franka s leđa. John će iako ranjen uspiti ubiti Holly, za koju će se ispostaviti da sarađuje s vanzemaljcima. Pristiže policijski helikopter koji puca u Džona, koji će prije toga uspjeti uništiti antenu. Odjednom svi ljudi prepoznaju vanzemaljce.
Pozadina
Na Rotten Tomatoes film je dobio 83% kritika.
Filme je 1990. bio nominovan za Saturn Award za najbolji naučno-fantastični film i za najbolju muziku. Vremenom je film zadobio kultni status. Među 20 najpoznatijih borbenih scena uvrštena je tuča između Franka i Džona i to na 7. mjestu. Ova scena je doživjela više parodija, npr. u animiranoj seriji South Park i u videoigri Saints Row IV. Važnije je da je sama scena metafora, jer Frank nije želio da stavi sunčanice jer nije želio da vidi. Radije se tuče s Džonom do potpunog kolapsa jer se ne žeil probuditi te sanja san o kapitalizmu gdje se mora samo malo više potruditi. Dakle bijeac i crnac kao pripadnici radne klase se tuku dok se njihov neprijatelj smije. U intervjuu za Rolling Stones Carpenter će reći da je bitno da infiltraciju može bolje da objasni fizički radnik već naučnik. Prema Karpenteru vanzemaljci ne žele da nas ubiju već da se zabavljaju s nama Sama poruka filma se, prema Džonatanu Rosenbaumu koji je to objavio 1988 za Chicago Reader, može shvatiti kritika Reganove ere.
Žabnica (Brezovica)
mini|280px|zima u Žabnici Žabnica je naseljeno mjesto u sastavu općine Brezovica, regija Srednja Slovenija, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu grada Ljubljane, odn. stare općine Vič–Rudnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Žabnica je imala 299 stanovnika.
Napomena: ''U 1987. nastalo izdvajanjem dijela iz naselja Plešivica. U 1991. broj stanovnika prikazan je u naselju Plešivica.''
Autovía C-17
desno|mini|300px|La C-17 Figaró-Montmany Autovía C-17 je autoput u Španiji koji povezuje Barcelonu sa Vicom i Ripollom na sjeveru doline Upper Ter. Poznata je pod nazivom Autovía Barcelona-Puigcerda. Trenutno je samo djelimično autoput.
Cesta počinje kao Avinguda Meridiana u centru Barcelone, krećući se prema sjeveru kroz predgrađa blizu Autopiste C-33 prije ukrštenja sa Autopistom AP-7.
Prolazi zapadno od Granollersa prije prolaska pokraj Parque Nacional de Montseny i riječnog basena El Ter i Vica, gdje se ukrštava sa Autovíom C-25 Eix Transversal. Cestra se dalje pruža prema Pirinejima, a završtava u Ripollu.
U Ripollu, cesta postaje N-152 prema Puigcerdu. Također se spaja sa N-260/C-26/A-26
NGC 4052
NGC 4052 (također poznat kao ESO 94-SC10) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Južni krst. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 8. marta 1837. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Annelida
Annelida (lat. annellum = prsten + grč. ίδες - ides = član grupe) prstenaste gliste su veliko koljeno životinja beskičmenjaka protostomia, crvolikog oblika i obično prstenasto segmentiranim tijelom. Koljeno obuhvata preko 22 000 postojećih vrsta, uključujući polihete, kopnene i morske gliste i pijavice. Vrste postoje i prilagođavaju se raznim ekologijama - neke u morskim sredinama razlikuju poput plimnih zona i hidrotermalnih otvora, druge u slatkoj vodi, a druge u vlažnim kopnenim sredinama.
Tijelo annelida sastoji se od brojnih metamera ili prstenova sličnih jedni drugima. Unutrašnja anatomija odražava se i na spoljašnju, uz ponavljanje različitih organa u svakoj metameri.
Nalaze se u većini vlažnih okoliša, posebno u moru, ali i u slatkoj vodi, a postoje čak i kopnene vrste. Njegova dužina kreće se od manjeg od jednog milimetra do više od 3 metra. U kolokvijalno uobičajenom jeziku pojam glista ili gujavica obično okuplja nekoliko grupa beskičmenjaka pod nazivom "crvi ", izraz bez ikakve taksonomske vrijednosti; mnoge sličnosti tihoblika su posljedicaevolucijske konvergencije, bez ikakvog filogenetskog značenja. Nisu svi crvi i gliste anelidi. Postoji nekoliko beskičmenjaka s mehkim, izduženim i cilindričnim tijelom koji ne pripadaju grupi glista. Takvi su slučajevi nematoda ili pljosnatih glista, te nekih člankonožaca, poput stonoga ili gusjenica, iz kojih izlijeću leptiri i mnogi drugi insekti.
Anatomija
thumb|300px|Dijagram anatomije jedne oligohete 1 – Crijevni lumen, 2 - Tiflosol, 3 - Hete 4 - Kutikula, 5 – Krvni sudovi, 6 - Epitel, 7 – Kružni mišići, 8 – Metamerna pregrada, 9 - Metanefridijska terminalna ćelija, koja se povezuje s metanefridijskim kanalom, 10 - Metanefridija, 11 – Metamerna nervna ganglija. Anelidi su triblastne životinje sa tjelesnom šupljinom tijela zvanom celom. Ova srkudarna tjelesna duplja puna je tečnosti u kojoj se nalazi probavni trakt i drugi utrobni organi. Oligochaeta i Polychaetea obično imaju prostrane celome, a kod  pijavica (Hirudinea), celom je u velikoj mjeri ispunjen tkivom i reduciran na sistem uskih kanala. Celom je podijeljen na segmente, pomoću poprečnih pregrada, što predstavlja evolucijsku novost u odnosu na nesegmentirane gliste, budući da je tijelo podijeljeno u metamere. To omogućava da hidrostatskim pritiskom stvorenim u ovoj šupljini stvaraju peristaltične pokrete, a samim tim i lokomociju životinje. Kod najtipičnijih vrsta, svaka pregrada odvaja jedan segment tijela, koji uključuje dio živčanog i cirkulacijskog sistema, omogućavajući im da funkcionišuraju relativno nezavisno. Svaki od tih neovisnih segmenata naziva se metamera. Svaka od njih je spolja označena jednim ili sa više prstenova ("anelli"). Prve metamere formiraju glavu (postoji, potom, kefalizacija); ostali člsnci čine trup. U glavi su cerebelarni čvorovi i čulni organi (vidni, mirisni, taktilni).
Tijelo prstenastih glista pokriven je kožom koja luči tanak sluznozaštitni (lumbtkusni) sloj. Ispod epiderme nalazi se sloj kružne muskulature, a ispod nje jedno od uzdužnih mišićnih vlakana. Kod kišne gliste uzdužni mišići su ojačani kolagenim lamelama, a pijavica ima dvostruki sloj mišića između vanjskog kružnog i unutrašnjeg uzdužnog mišićnog sloja.
U većini vrsta koje postoje postoje lažne nožice (patapodije), čekinje ili hete, po čemu se i kategoriziraju na morske Polichaete (mnogočekinjaši) i kopnene Oligochaete (maločekinjaši).
Razmnožavanje
thumb|Predstavnik roda [[Nerreis]] Ovisno o vrsti, prstenaste gliste mogu se razmnožavati seksualno ili aseksualno.
Bespolno razmnožavanje
Bespolna reprodukcija odvija se ekscizijom je model koji se ostvarije kod nekih anelida i omogućava im da se brzo razmnožavaju. Stražnja strana tijela otpada i formira novu ledinku. Položaj loma se obično određuje epidermnim rastom. Poznato je da se, na primjer, lumbrikuli i Aulofor razmnožavaju razbijanjem tijela u slične fragmente. Mnoge se druge grupe ne mogu reproducirati na ovaj način, iako mogu obnoviti većinu stražnjih segmenata u većini slučajeva.
Spolno razmnožavanje
Seksualna reprodukcija omogućava vrsti kako bi se bolje prilagodila svom okruženju. Neke vrste anelida su hermafroditske, dok druge imaju odvojenih spolova.
Većina crnih poliheta ima odvojene mužjake i ženke i vanjsku oplodnju. Prva faza larve, koja se u nekim grupama gubi, je trepljasta trohofora, slična onom koji se nalazi u drugim glistama. Životinja počinje razvijati svoje segmente, jedan za drugim, sve dok ne dosegne svoju odraslu veličinu. Oligohete i pijavica su obično hermafroditne i larve nemaju slobodnog života.
Fosilni zapisi
Budući da annelidi imaju mehka tijela, fosilizacija je posebno rijedak događaj. Zabilježene fosilne alelide su malobrojne, a nekoliko vrsta, dobro definiranih i nedvosmislenih, poznate su iz kambrija, a postoje naznake da su postojale u pretkambrijumskom razdoblu. Najbolje sačuvani i najstariji fosili anelidi potiču iz kambrijskih ležišta kao što su Burgess Shale of Canada 3 i srednje kambrijski slojevi u Juti (Utahu). Anelidi su zastupljeni sa nekim raznolikostima u fauni potperioda Pennsylvanian (karbon) iz Mazon Creeka u Illinoisu.
Klasična klasifikacija
Tradicijski, annelidi su podijeljeni u tri klase: Polychaeta, Oligochaeta i Hirudinea, koje su povezane kako slijedi:
Atipske grupe
Annelidi su definirani kao segmentirani crvi, ali postoje nihove skupine čiji predstavnici nisu segmentirani ili imaju drugu morfologiju, od kojih su mnogi tradicijsk smatrani neovisnim glistama, usko povezanim s anelidima, mada bi evolucijski poticali primitivnih poliheta, poput otkrivenih molekulskom filogenetskom analizom. Izdvojene su četiri grupeː
Većina ovih grupa historijski su bilae prepoznate kao leptiri; naprimjer, Ray Lankester 1877. već je uključio Myzostoma, a Grobben je 1908. podijelio „kladus“ Annelida u 5 razreda: Archiannelida, Chaetopoda (Polychaeta + Oligochaeta), Echiuroidea, Hirudinei i Sipunculoidea.
Filogenetski odnosi
Za člankonošce i njihove srodnike dugo se smatrala da su najbliži srodnici Annelida jer dijele segmentiranu organizaciju, što dovodi do zajedničkog grupisanja u Articulata. Međutim, brojne razlike između dviju skupina sugeriraju da bi to moglo biti posljedica evolucijske konvergencije. Druga važna grupa koja ima definitivan srodnički odnos sa annelidima su mehkušci, koji sa njima dijele prisustvo trokofornih larvi. Anelide i mehkušci su tako povezani u Lophotrochozoa, kategoriju koja je snažnije podržanu molekulskim dokazima.
Najnovija molekularna analiza pokazuje, međutim, da je klasa Polychaeta parafiletska, do tačke koja obuhvata Sipunclycide, koji se tradicijski smatraju zasebnom grabom. Ove analize sugeriraju da annelidi također sadrže nekoliko malih linija nesegmentiranih crvolikih životinja, poput ekviuroida i porodice Siboglinidae, što znači da nedostatak segmentacije ovih skupina predstavlja izvedbeni karakter. Ovo takođe ukazuje da metamerizacija nije evolucijski karakter toliko snažan koliko se činilo.
Tradicijski pristup
Tradiciskea lasifikacija ovisi o morfološkim podacimsa, a narednia kladistika predloženo je (1997):
Molekulska filogenija
Filogenetske analize uključuju Annelida u skupine kao što su Sipuncula, Echiura i Pogonophora. Međutim, nedavna analiza (2016) postavlja Sipunculidaa kao sesrtinski kladus ostatka anelida, što bi opravdalo njegovu lokaciju kao neovisne grupe.
Druge analize predstavljaju da grups Sipuncula potiče od predačkih srodnika Polychaete, približno kako slijedi:
Mihailo Psel
Mihailo Psel (1018, Carigrad-1096/1097, Carigrad)
Mihailo Konstantin Psel je jedan od najznačajnijih bizantskih historičara i ujedno jedan od najvećih naučnika svoga vremena. Bio je i utjecajan političar. Od rane mladosti Psela je zanimala antička filozofija i književnost. Jedno vrijeme bio je na službi u Maloj Aziji, a onda se vratio u prijestolnicu. Bio je carev sekretar, a već u doba cara Konstantina IX Monomaha (1042-1055) među najznačajnijim je ličnostima na dvoru. Na univerzitetu u Carigradu preuzima katedru filozofije (1045). Razočaran prilikama u Bizantu Psel se povlači u manastir Olimp u Bitiniji gdje dobija ime Mihailo. Ni tu se ne zadržava dugo, vraća se nazad svom ranijem načinu života i pod njegovim djelovanjem dolazi do abdikacije cara Isaka I Komnena (1057-1059). U doba cara Konstantina X Duke (1059-1067) Psel je prva ličnost u Carstvu koja određuje politiku Bizanta. U doba njegovog učenika, cara Mihaila VII Duke (1071-1078) Psel je bio potisnut iz politike.
Najveću historijsku vrijednost ima Pselova Hronografija, djelo u kojem su opisani događaji od 976. do 1018. godine. Psela su uglavnom interesovala dešavanja na samom dvoru Bizantskog carstva.
Višća Donja
Višća Donja, nekad i Donja Višća, je naseljeno mjesto u gradu Živinicama, Bosna i Hercegovina.
Nikifor Brijenije
Nikifor Brijenije (1062, Jedrene-poslije 1137, Carigrad)
Njegova Historija ostala je nedovršena. Pisao je bizantsku historiju od početka vladavine Isaka I Komnena (1057-1059) do 1079., kada se iznenada prekida kao nezavršeno djelo.
Lisiteja (satelit)
Lisiteja (lat. Lysithea) je jedanaesti, poznati, Jupiterov satelit. Po grčkoj mitologiji Lisiteja je bila kćerka Okeana i jedna od Zeusovih ljubavnica. Ovaj satelit je otkrio Nicholson 1938. godine. Promjer Lisiteje je 36 kilometara a udaljenost od Jupitera je 11.720.000 kilometara.
Jovan Zonara
Jovan Zonara (12. vijek), bizantski pisac.
Bio je velikodostojnik na bizantskom dvoru. Kasnije se povukao u manastir. Tamo je kao kaluđer napisao opširnu hroniku od stvaranja svijeta do 1118. (Epitomae historiae). Vrijednost njegove svjetske hronike je naročito značajna zbog korištenja brojne izvorne građe koja je kasnije bila zagubljena. Koristio se i brojnim poznatim bizantski autorima (Menandar Protektor, Teofilakt Simokata, Teofan, Mihailo Psel, Mihailo Atalijat i druge).
Primorski kraj
Primorski kraj jest federalna jedinica u Rusiji. Prema popisu iz 2002. godine u ovom kraju je živjelo 2.071.210 stanovnika. Administrativno središte kraja je Vladivostok. Kraj je uspostavljen 20. oktobra 1938.
Primorski kraj se nalazi na krajnjem istoku zemlje na Japanskom moru i na granici sa Kinom i Sjevernom Korejom.
Stavropoljski kraj
Stavropoljski kraj jest federalna jedinica u Rusiji. Prema popisu iz 2002. godine u ovom kraju je živjelo 2.735.139 stanovnika. Administrativno središte kraja je Stavropolj. Kraj je uspostavljen 10. januara 1934.
Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1989.
Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1989. je prvenstvo koje je održano prvi put zajedno za muškarce i za žene od 7. do 11. februara 1989. u austrijskom gradu Feistritzu. U muškoj konkurenciji ovo je bilo 24. po redu prvenstvo, a ukupno su održane četiri utrke za koju se dodjeljene medalje: sprint na 10 km, jedna utrka na 20 km, jedna utrka štafeta 4 × 7,5 km i jedna ekipna utrka,   koja je održana prvi put na jednom svjetskom prvenstvu
U ženskoj konkurenciji bilo je ovo šesto svjetsko prvenstvo. Ukupno su održane četiri utrke za koju se dodjeljene medalje: sprint na 7,5 km, jedna utrka na 15 km, jedna utrka štafeta 3 × 7,5 km i jedna ekipna utrka. Dužina ženskih utrka je od ove sezone promijenjena na 7,5 km u sprintu i štafeti te 15 km u pojedinačnoj utrci. Rezultati i plasman takmičara nisu bodovani za ukupni plasman u Svjetskom kupu 1988/89.
Vanjski linkovi
* Svi rezultati Svjetskih prvenstava u biatlonu
Nedžib Jeleč
Nedžib Jeleč (poznat i kao Neno Jelić, Neno Jelač; rođen u Sarajevu 4. marta 1963 - 5. novembar 2017) bio je muzički producent, aranžer, ton-majstor i studijski muzičar, čije ime se pojavljivalo od druge polovine 1980-ih do 2015. na izdanjima svih muzičkih kuća u Jugoslaviji i nakon raspada iste. Njegova značajnija muzička karijera počinje od sviranja bas-gitare u sarajevskim pop rok grupi Gino Banana, Kongres i Vatreni poljubac (od 1984 - 1986. godine). Paralelno sa radom u muzičkom studiju "BLAP" Brane Likića, gdje je kao muzički producent, ton-majstor i studijski muzičar bitno učestvovao u uspjehu grupe Merlin. Istovremeno je od 1986. do 1988. godine radio na projektima mnogih tadašnjih popularnih folk pjevača, kao što su: Hanka Paldum, Toma Zdravković, Duško Kuliš, Osman Hadžić i drugi. Godinama poslije je kao samostalni muzički producent, tonmajstor i programer radio na projektima grupa: "Merlin", "Hari Mata Hari", "Valentino" "Bolero)". Nakon učestvovanja u snimanji prvog albuma sa grupom "Bombaj štampa", nastavio je raditi sa grupom kao basista i producent. Zajedno sa Miodragom Dobrijevićam (Bato) osnovao je "MPC" STUDIO 1990 - 1992, gdje je producirao albume Mladena Vojičića Tife i grupe "Regina". Istovremeno, radio je i na muzici za filmove "Praznik u Sarajevu" "Vanbračna putovanja" i "Sex - partijski neprijatelj br. 1. Tokom rata u Bosni i Hercegovini (od 1992. do 1994. godine), radio je u Radioteleviziji Bosne i Hercegovine i kao muzički producent predstavljao Bosnu i Hercegovinu na Eurosongu sa izvođačima poput Fazla 1993. godine, te Alma i Dejan 1994. godine. Odlazi u Njemačku 1994. godine, gdje je bio vlasnik muzičkog studija Keller Sound Studio u Dortmundu, a radio je i u izdavačkoj kući In-Takt Records na brojnim projektima bosanskohercegovačkih izvođača.
Glam metal
Žanr se također ponekad naziva, uglavnom od strane protivnika, i hair metal. Ovaj termin je populariziran od strane MTV-a u 90-im, a proizilazi iz toga što su mnogi članovi bendova stilizirali svoje kose. Ovaj termin su prihvatili mnogi fanovi. Ali žanr se može zvati i samo heavy metal ili još jednostavnije metal.
Zlata Feller
Zlata Feller (Zagreb 1932 - Zagreb 1982), pijanistkinja i klavirski pedagog
Žena i učenica Marijana Fellera; diplomirala je 1955. na Muzičkoj akademiji u Zagrebu; usavršavala se u Parizu i Rimu (C. Zecchi). God. 1958 -79. profesorica na Muzičkoj akademiju u Sarajevu (od 1976. šef klavirskog odsjeka). Nastupala je solistički u domovini i inostranstvu : Rumunija, Poljska, tadašnji SSSR, Francuska. Kao pedagog je zaslužna za razvoj pijanizma u BiH. Bila je organizator i predavač na klavirskim seminarima za usavršavanje nastavnika u BiH.
Ustirama
Ustirama je naseljeno mjesto u općini Prozor-Rama, Bosna i Hercegovina.
Neda Stanković
Neda Stanković, pijanistkinja i klavirski pedagog, 1944 - 2005, Sarajevo
Rođena je Sarajevu, gdje ze završila srednju muzičku školu (Anka Humo) i 1967. studij klavira na Muzičkoj akademiji u Sarajevu u klasi prof. Marijana Fellera. Kao talentirana pijanistkinja je dugi niz godina nastupala solistički i kao klavirski pratilac. Usavršavala se i u bivšem SSSR-u. Jedan je od najuspješnijih pedagoga u historiji Srednje muzičke škole u Sarajevu. Njeni učenici su dobitnici mnogih nagrada na domaćim i inostranim takmičenjime. Od 1992. je kao profesor (u zvanju docenta i kasnije vanrednog profesora) djelovala na Muzičkoj akademiji u Sarajevu. Neda Stanković je bila pedagog velike energije i širokog znanja koje decenijama vrlo uspješno i neumorno prenosila na veliki broj svojih učenika i studenata.
IC 785
IC 785 (također poznat kao IRAS 12204-1256, MCG -2-32-7 i PGC 40167) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 206 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Gavran. Najveći prečnik je 0,90 (54 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (18 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 21. aprila 1892. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2625
NGC 2625 (također poznat kao PGC 24285) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 208 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Rak. Najveći prečnik je 0,70 (42 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (36 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 30. oktobra 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Elara (satelit)
Elara (lat. Elar) je dvanaesti, poznati, Jupiterov satelit. Po grčkoj mitologiji, Elara je, sa Zeusom, bila majka ogromnom titanu. Ovaj satelit je otkrio Perrine 1905. godine. Leda, Himalija, Lisiteja i Elara su možda ostaci jednog asteroida kojeg je privukla Jupiterova gravitacija, i on se raspao. Promjer ovog satelita je 76 kilometara a udaljenost od Jupitera 11.737.000 kilometara.
NGC 7033
NGC 7033 (također poznat kao MCG 2-54-2 i PGC 66228) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 418 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pegaz. Najveći prečnik je 0,80 (97 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (61 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 17. septembra 1863. godine.
NGC 1276
NGC 1276 je dvostruka zvijezda i nalazi se u sazviježđu Perzej. Prvo otkriće je napravio Johann Louis Emil Dreyer 12. decembra 1876. godine.
NGC 7033
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.