cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Socijalistička Republika Srbija
Ustav Srbije iz 1990
Ovim se činom Srbija već 1990. godine otcjepljuje od Jugoslavije, te ostavlja mogućnost za potpunu nezavisnost od SFRJ. Ovi se Ustavom Srbije, propisuju odredbe koje su suprotne odredbama Ustava SFRJ u članu 281. tač. 7 Ustava SFRJ o međunarodnim odnosima, narodnoj odbrani (član 281, tač. 6) i državnoj bezbjednosti (čl. 281, tač. 8). Odredbom člana 135, stav 2 Ustava Republike Srbije, Srbija se doslovno izuzima iz pravnog sistema SFRJ, jer predviđa da će poštovati savezne zakone jedino onda kada joj je to u interesu. U pravu je ovakva klauzula poznata kao klauzula si volam (ako hoću) i ima dejstvo da potpuno poništava svaku obavezu preuzetu pod uslovom ove klauzule. Što je potpuno logično – funkcija pravne obaveze je da ograniči volju onoga koji je preuzima. Ako klauzula predviđa da volja obavezanog ima primat nad obavezom, obaveza ne postoji. Ustav Srbije od 28. septembra 1990. predstavlja separatistički ustav, a donesen više od godinu dana pre proglašavanja nezavisnosti Slovenije i Hrvatske, 8. oktobra 1991.
Raspad SFRJ
Nakon otcjepljenja SR Slovenije, SR Hrvatska, Bosne i Hercegovine i SR Makedonije, 1991-92. od SFR Jugoslavije, Republika Srbija zajedno sa SR Crnom Gorom 1992. godine stvara zajednicu Saveznu republiku Jugoslaviju.
Teritorijalna organizacija
mini|desno|220p|Međuopštinske regionalne zajednice u Socijalističkoj republici Srbiji (1974-90)
Socijalistička Republika Srbija nekoliko puta je mijenjala teritorijalnu organizaciju. Prema zakonu iz septembra 1945. godine uža Srbija se se sastojala iz 16 okruga i područja grada Beograda. Okruzi su bili: beogradski, valjevski, vranjski, kragujevački, kruševački, leskovački, moravski (Jagodina), novopazarski, niški, pirotski, podrinski (Šabac), požarevački, timočki (Zaječar), toplički (Prokuplje), užički i čačanski. Godine 1966. se ukidaju srezovi i općine postaju osnovne teritorijalne jedinice. Posle donošenja novog Ustava, 1975. godine došlo je do formiranja međuopćinskih-regionalnh zajednica (MRZ) koje su formirane slobodnim udruživanjem općina i bilo ih je ukupno osam na teritoriji uže Srbije, bez područja grada Beograda:
NGC 5489
NGC 5489 (također poznat kao ESO 271-21 i PGC 50701) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 136 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kentaur. Najveći prečnik je 1,50 (60 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (40 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 1. jula 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Postmoderna arhitektura
mini|desno|Biblioteka u Denveru
Postmoderna arhitektura ili post-modernizam je period čiji su se prvi primjeri počeli pojavljivati 1950-ih a a koji još uvijek traje.
Kao u mnogim kulturološkim pokretima, neke od najjasnijih i vidljivijih ideja post-modernizma se mogu naći u arhitekturi. Funkcionalnost i formalizacija, prostor i oblici moderne su u post-moderni bili zamjenjeni sa beskurpuloznim raznolikim estetikama, stilovi su se sudarali, stvarane se jedinstvene forme bez premca, te su se počeli javljati novi pogledi na to kako se gledaju poznati stilovi i stvaranje prostora.
Postmoderna arhitektura se također smatra i neo-eklektičnom. Taj eklekticizam je obično se povezivao sa čudnim uglovima i neobičnim površinama.
Moderni arhitekti smatraju post-moderne zgrade vulgarnim i pretrpanim glupostima dok post-moderni arhitekti objašnjavaju moderne zgrade bezdušnim i dosadnim. Razlika u mišljenjima se svodi na to raliku u ciljevima: Modernizam se bazira na minimalnom i istinskom korištenju materijala kao i izbacivanju ornamentike dok se post-modernizam bazira na odbijanju striktnih pravila koje je donio modernizam te teži ka kompleksnosti i igri sa građevinskim tehnikama, uglovima i stilističkim implikacijama.
Pojas Gaze
250p|desno|mini|Pojas Gaze Pojas Gaze (, Qitāʿ Ghazza, hebrejski: רצועת עזה, Retzuat Azza) je naziv za uski pojas teritorija na Bliskom istoku koji trenutno nije de jure priznat kao dio nijedne suverene zemlje. Ime je dobio prema Gazi, svom glavnom gradu. Predstavlja jedno od najgušće naseljenih oblasti na Zemlji, s oko 1,4 miliona stanovnika na području oko 360 km2. Trenutno se nalazi u nadležnosti Palestinske samouprave.
U geografskom smislu Pojas predsatvlja najzapadniji dio teritorija koje mnogi nazivaju palestinskim teritorijima Jugozapadne Azije. Na jugozapadu se graniči s Egiptom, a na sjeveru i istoku s Izraelom. Na zapadu ga oplakuje Sredozemno more.
Granice Pojasa su ispočetka ustanovljene primirjem između Egipta i Izraela nakon prvog arapsko-izraelskog rata godine 1948, koji je bio izbio nakon kraja britanskog mandata u Palestini. Od tada je bio pod vlašću Egipta (s izuzetkom četveromjesečne izraelske okupacije tokom sueskog rata). Godine 1967. ga je Izrael okupirao za vrijeme Šestodnevnog rata. Godine 1993. je temeljem sporazuma iz Osla Pojas Gaze dobio ograničenu autonomiju pod Palestinskom samoupravom. U februaru 2005. izraelska vlada premijera Ariela Sharona je donijela odluku o jednostranom povlačenju svih vojnih snaga te iseljenju svih židovskih naselja sagrađenih za vrijeme 38 godina okupacije. Plan je dovršen 12. septembra 2005. Izrael trenutno ima kontrolu nad pomorskim i zračnim prometom. Trenutni status Pojasa Gaze nije definiran, ali se pretpostavlja da će postati dio buduće palestinske države.
Velika gustoća naseljenosti Gaze je dijelom posljedica toga što u njemu godinama žive palestinski izbjeglice s područja današnjeg Izraela te njihovi potomci. Ekonomski je teško pogođen eskalacijom Izraelsko-palestinskog sukoba.
Purkače
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu grada Ljubljane, odn. stare općine Vič–Rudnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Purkače su imale 24 stanovnika.
Gabra
mini|desno|200px|Crkve "Vaznesenja Hristovog"
Gabra (bug.Габра) je selo u općini Elin Pelin, Bugarska. Selo je dobilo ime po rijeci Gabra a prije 1934. godine nosilo je ime Čukurovo. Prema podacima od 21. jula 2005. godine selo ima 1.102 stanovnika.
U samom selu se nalaze crkva, škola i čitalište, a na njegovom rubu nalazi se rudnik lignitnog uglja „Čukurovo“. Dva kilometra jugoistično od sela nalazi se manastir „Sv. Dimitar“ ili također „Sv. Mitar“ (bug.Св. Димитър ili Св. Митър).
696.
Godina 696. (DCXCVI) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 696. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Veluša
Veluša je naseljeno mjesto u općini Konjic, Bosna i Hercegovina.
Dabar (rijeka)
Dabar je rijeka koja se nalazi nedaleko od Sanskog Mosta. Zanimljiva je po tome što su joj obale nenastanjene ljudima od izvorišta iz Dabarske pećine do ušća u rijeku Sanu, 6–7 km nizvodno.
Bogata je salmonidnim ribama i omiljeno je izletište Sanjana. Svake godine se na Dabru održava međunarodni pozivni fly fishing turnir krajem maja mjeseca.
Klix.ba
Klix.ba jedan je od najposjećenijih bosanskohercegovačkih veb-portala i sajtova. Nastao je 2000. kao Sarajevo-x.com, a promijenio je naziv 2012. godine. Svakodnevno donosi informacije i vijesti iz Bosne i Hercegovine i svijeta. Osnivač i vlasnik je firma za web development iz Sarajeva InterSoft d.o.o. Sarajevo, čiji su vlasnici braća Dario Šimić i Mario Šimić.
Pušče
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu grada Ljubljane, odn. stare općine Vič–Rudnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Pušče su imale 52 stanovnika.
Klix.ba
Statistika
Klix.ba aplikaciju za Android i iOS koristi više od 110.000 korisnika. Klix.ba na Facebooku ima preko 350.000 pratilacai jedna je od najaktivnijih Facebook stranica u Bosni i Hercegovini.
Kontroverze
U redakcijskom nepotpisanom članku portala klix.ba "Kome smeta bosanska historija na Wikipediji?" od 7. 6. 2021. i članku Brisanje sadržaja na bosanskom jeziku: Kako nacionalisti vrše reviziju historije na Wikipediji autora V. K. od 5. 8. 2021, neargumentovano se napada projekat na bosanskom jeziku, te se citira Jahja Muhasilović, koji iznošenjem vlastitih teza, se protivi konceptu Wikipedije, koji zabranjuje iznošenje vlastititih teorija. Oba članka su napisana bez intervjua sa predstavnicima ili urednicima Wikipedije na bosanskom jeziku, što se krši sa novinarskim kodeksom. U oba slučaja redakcija je dozvolila neprimjerne i vulgarne šovinističke komentare, te osobne napade na administratore Wikipedije.
NGC 4005
NGC 4005 (također poznat kao MCG 4-28-107, NGC 4007, PGC 37661 i UGC 6952) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 205 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 1,20 (72 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (42 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Otto Wilhelm von Struve 16. marta 1869. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Plačikus
Plačikus je naseljeno mjesto u općini Kalinovik, Bosna i Hercegovina.
694.
Godina 694. (DCXCIV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 694. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Bicikl
Bicikl je kopneno prometno vozilo za prijevoz ljudi i tereta, najčešće na dva točka, koje se pokreće snagom ljudskih mišića. Radi se o najčešće korištenom vozilu; danas se procjenjuje da ima preko 1.000.000.000 bicikala na svijetu.
Historija bicikla
mini|150p|Model bicikla iz 19. [[vijeka]] Otkriće bicikla nije vezano za jedno određeno vrijeme odnosno ime konkretnog inovatora. Kroz historiju je bilo više primjera vozila pokretanog ljudskom snagom, ali su često ona bila bitno drugačija od današnjeg koncepta bicikla. Osoba koja se spominje kao prvi vozač bicikla je njemački baron Karl von Dreis, koji je 1817. godine svojevrsni bicikl na guranje nazvan draisine, a koji još postoji u muzeju Paleis het Loo u Apeldoornu, Holandija. Između 1850. i 1860. godine je Francuz Ernest Michaux sa svojim učenikom Pierre Lallementom razvijao bicikl s pedalama na prednjem velikom točku. Taj bicikl Michaux je kasnije i patentirao. Ovakvi bicikli bili su teško upravljivi i opasni, jer su padovi bili česti. Problemi s upravljanjem su donekle smanjeni uvođenjem upravljača i pomicanja sjedala u bolji položaj, međutim pravi napredak je bio uvođenje lančanog pogona kojeg su osmislili J. K. Starley, J. H. Lawson i Shergold. Starleyev model bicikla iz 1885. godine se najčešće smatra prvim modernim biciklom. Dalje poboljšanje bilo je uvođenje pnemuatskih guma 1888. godine, koje je uveo Škot John Boyd Dunlop.
Osnovni koncept bicikla do današnjih dana nije se bitno mijenjao, osim što je tehnološki napredak donio primjenu kvalitetnijih materijala u izradi, te su današnji bicikli daleko upravljiviji i sigurniji.
Vrste bicikala
Danas su prema razlici u konstrukciji najčešće korišteni sljedeći modeli:
mini|200p|Gradski bicikl je često opremljen blatobranima, korpom, svjetlom, zvoncem. Bicikle možemo još dijeliti i prema drugim karakteristikama, kao što su:
David Paterson
David Alexander Paterson (Dejvid Aleksander Paterson) (20. maj 1954., Brooklynu, New York City) je američki političar. Član je Demokratske stranke i bivši guverner savezne države New York. U novembru 2006. je imenovan za viceguvernera države New York od strane svog prethodnika Eliot Spitzera. Nakon što je bivši guverner Spitzer dao ostavku 12. marta 2008. zbog umješanosti u seks skandal, Paterson je postao prvi crnac na mjestu guvernera države New York te prvi slijepi guverner u SAD. Položio je zakletvu 17. marta 2008. u glavnom gradu Albany.
695.
Godina 695. (DCXCV) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 695. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika
Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika često nazvan i Rečnik SANU, je još nezavršeni standardni rječnik srpskohrvatskog jezika u štokavskom narječju, sa obje varijante ekavicom i ijekavicom. Do 2015. godine je završen do slova P sa ukupno 19 tomova. , a 2018. godine izašao je 20-ti tom. Završen, rječnik bi trebao imati 35-40 tomova. Rječnik je u izradi od strane Instituta za srpski jezik Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU) i prvi tom je otštampan 1959. godine. Trenutno vrijedi za najobimniji rječnik slavenskih jezika.
Historija
180px|mini|desno|[[Stojan Novaković, srpski filolog, inicijator ideje o stvaranju Rječnika SANU]] Izradu rječnika prvi put je inicirao 10. septembra 1888. Stojan Novaković, povodom stogodišnjice rođendana Vuka Stefanovića Karadžića uputivši poslanicu Akademiji pod naslovom Srpska kraljevska akademija i negovanje jezika srpskog, sa prijedlogom izrade, sadržaja te načina savremenog rječnika srpskog jezika. Rječnik bi trebao obuhvatiti vrijeme imeđu Dositeja Obradovića i Vuka Stefanovića Karadžića. Rad na sakupljanju materijala započeo je tek 1893. godine ponovnim prijedlogom Novakovića Srpskoj kraljevskoj akademiji da se započne rad na rječniku i da se ustanovi leksikografski zavod, koji bi radio na određivanju zadataka rječnika.
Naslov se rječnika višestruko mjenjao: u 19. vijeku - Akademijski srpski rečnik i Rečnik književnog jezika srpskoga; početkom 20. vijeka - Akademijski rečnik narodnoga i književnoga jezika, 1913 - Srpski rečnik književnoga i narodnoga jezika, 1915 - Rečnik književnog jezika srpskoga, do 1938 - Rečnik narodnog književnog jezika srpskohrvatskog. 1944 - Rečnik srpskoga književnog i narodnog jezika, 1953 - Rečnik srpskohrvatskog književnog jezika. 1959. godine rječnik je dobio sadašnje ime Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika.
Kao glavni urednik, prvog toma rječnika izdatog 1959. godine bio je filolog Aleksandar Belić, tada predsjednik SANU, da bi nakon njegove smrti od 1960. godine uredništvo bilo preneseno na Uređivački odbor rječnika. Na čelu odbora sve do desetog toma bio je Mihailo Stevanović, od jedanaestog do šesnaestog toma Mitar Pešikan, a u izradi šesnaestog Miroslav Nikolić, sedamnaestog Milica Radović Tešić, a u vrijeme izrade osamnaestog i devetnaestog Stana Ristić dok je u izradi dvadestog doma na čelu odbora bila Rada Stijović.
Obim
U rječniku bi trebalo biti obuhvaćeno 500.000 rječničkih natuknica u trideset pet tomova. Usporedbe radi, engleski rječnik Oksfordski engleski rječnik ima oko 600.000 pojmova, a njemački Deutsches Wörterbuch 320.000. Sa 18 tomova obrađeno je oko 200.000 riječi, a pod slovom O je oko 10.000 pojmova. Izlaskom 19. toma je obrađeno 250.000, što predstavlja otprilike polovinu zamišljenih pojmova. Multinacionalni karakter rječnika koji je trenutno sa 8 miliona kartica, a koje se sakupljaju od 19. stoljeća, dolazi do izražaja današnjim pogledom na govorna područja bosanskog, hrvatskog, crnogorskog i srpskog jezika. U sedamnaestom tomu je natuknica oko obrađena na 180 frazeoloških varijanti i idioma, te obuhvaća 12 stranica sitnokucanog dvostubačnog teksta. U devetnaestom tomu, koji započinje slovom P, u 165 kutija je oko 4000–4500 kartica, koje će zauzeti 5-8 tomova.
U građu rječnika ulaze i pojmovi iz drugih, več objavljenih rječnika, kao što su rječnici Matice srpske, Rječnik JAZU, Veliki rječnik stranih riječi i izraza Ivana Klajna, Turcizmi u srpskohrvatskom jeziku Abdulaha Škaljića, kao i dijalektski rječnici. Osim toga koriste se i terminološki rječnici, kao što su Botanički rečnik D. Simonovića, Hircov rječnik narodnih imena riba, zmija i ptica, Srpskohrvatske leksike ribarstva V. Mihajlovića i G. Vukovića, kao i Prosvetina enciklopedija, Enciklopedija jugoslavenskog leksikografskog zavoda.
Osobenost
Takođe nakon raspada Jugoslavije, rječnik je zadržao svoj naslov i svrhu. U njemu se i dalje nalaze riječi sakupljene i od hrvatskih i srpskih autora i filologa. Pojam srpskohrvatskog jezika, potiče iz 1824. godine u spominjanju Jacoba Grimma, od koga je 1836. godine preuzeo slovenski lingvist Jernej Kopitar. Od 1854. godine termin ulazi u hrvatski jezik, 1865. u njemački, 1867. u italijanski, 1869. u francuski, a 1883. u engleski jezik i gramatiku. Zbog ovakvog jakog historijskog predznaka, za ostanak prvobitnog imena rječnika, založio se između ostalih i Ivan Klajn, mada neki fakulteti već sada razdvajaju katedre za srpski i hrvatski jezik.
Tomovi
Rječnik je štampan srpskom ćirilicom, te su lekseme složene po redoslijedu srpske azbuke:
Zirjab
Abul-Hasan Ali Ibn Nafi poznat kao Ziryab je rođen u Iraku 789. a umro je 852. u Kordobi, Španija.
Nadimak Ziryab je dobio zbog svog melodičnog glasa i tamne puti zbog čega su ga ljudi upoređivali sa raspjevanom crnom pticom.
Muzika
Al-Hakim Omajadski kalif i otac Abd-Al-Rahmana II pozvao je Ziryaba u Andaluziju. On stiže na dvor u Kordobu 822. Njegov dolazak se podudara sa novom pokretačkom snagom od strane Abd-Al-Rahmana što će kulturni život Andaluzije voditi ka jednom od njenih najvećih procvata. Tamo je pronašao prosperitet, priznanje za svoju umjetnost i slavu bez presedana. Postao je dvorski zabavljač sa mjesečnom platom od 200 zlatnih Dinara mjesečno uz mnoge dodatne povlastice. Ovo unapređenje mu daje veliku priliku da svoju nadarenost i kreativnost oslobodi bilo kakvih ograničenja. On ne samo da je napravio velike promjene u muzici, nego je također napravio značajna poboljšanja u odnosu na antički način života i modu.
U muzici prvi je predstavio lutnju (Al-U’d) u Španiji i Evropi. Smatra se da je dodao petu žicu na lutnji, zamijenio drvenu trzalicu (plektrum) sa orlovskom peruškom koja je služila za pisanje.
U Španiji i sjevernoj Africi zamijenio je način pjevanja iz Medine sa onim iz Iraka. Osnovao je prvi konzervatorij u svijetu koji je uključivao izučavanje harmonije i kompozicije koje će se dalje razvijati u narednim vijekovima.
Muzičku teoriju je potpuno promijenio oslobođajući metričke i ritmičke parametre uz stvaranje novih načina izražavanja (mwashah, zajal i zawbal svite).
Mnogi poput Juliana Ribere smatraju da su muzička teorija i polifonija prvo razvijene na Univerzitetu Kordoba oko 1000. godine nove ere. Ziryabu se pripisuje i sastavljanje zbirke od 24 vokalne i instrumentalne svite (Nawbaat). Svaka svita (Nuba) se sastojala od instrumentalnih i vokalnih djela uređenih u devet stavaka, a svaki stavak je imao svoj ritam.
Znao je više od hiljadu pjesama od kojih su neke prema Maqqari pripadale Ptolomeju. A Ibn Hayyan iz Kordove jedan od najvećih arapsko-španskih historičara je napisao u svom poznatom djelu Al-Muqtabas (Izjave) da je Ziryab znao hiljade pjesama napamet i da je uveliko izmijenio izgled muzičkog instrumenta koji će kasnije biti poznat kao lutnja.
On je raširio novi muzički stil širom Mediterana utječući na trubadure i minstrele, a na taj način direktno mijenjajući pravac razvoja muzike u Evropi.
Kulinarstvo
Ziryab je volio dobro pripremljenu hranu isto kao što je volio muziku. Izmijenio je umjetnost objedovanja za stolom na načine koji su preživjeli i do danas. Prije njega špansko objedovanje je bio jednostavan pa čak i grub posao naslijeđen od Vizigota koji su zamijenili Vandale i lokalnog običaja. Pravila pri objedovanju nisu ni postojala.
IC 728
IC 728 (također poznat kao IRAS 11422-0119, MCG 0-30-21, PGC 36580 i UGC 6720) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 392 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 1,30 (148 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (69 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 7. aprila 1893. godine.
Zirjab
Kulinarstvo
Postojao je širok izbor hrane u andaluzijskom mesu, ribi, sirevima, povrću, supama i slatkišima. Miješao ih je i pravio maštovite recepte od kojih su mnogi potjecali iz Bagdada. Uskoro je predstavio nove kuharske specijalitete, zatim nove kašike koje su bile manje i lakše. Razvio je razne vrste ukusnih slatkiša uključujući nezaboravnu mješavinu oraha i meda koja se služi i do danas u Zaragozi.
IC 728
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Zirjab
Kulinarstvo
Indijski način pravljenja zalabija (jalebi) moze se pronaći u 15. vijeku u Indiji, a pretpostavlja se da je pozajmljena od Arapa i najvjerovatnije od Ziryaba. Uz emirov blagoslov on je na dvoru ustanovio određeni raspored objedovanja. Jelo je započinjalo sa supom, zatim sa ribom i raznim vrstama mesa sa povrćem, a završavalo je sa voćem, slatkišima, pistacijem, orasima i bademima.
Ovaj redosljed predstavljanja hrane nije bio poznat čak ni u Bagdadu i Damasku, a postepeno se proširio među višom trgovačkom klasom, zatim među hrišćanima, jevrejima pa čak i među seljacima. Kasnije je ovaj običaj postao pravilo širom Evrope.
Higijena
Izmijenio je društvene običaje koji su vidljivi u odijevanju, frizuri, kuhinji i načinu na koji ljudi jedu, druže se i opuštaju, u namještaju i alatima koje je izumio, a koji su pratili ovu životnu promjenu. Zamijenio je zlatne čaše sa onim napravljenim od stakla i kristala, a uskoro je i pokrenuo njihovu proizvodnju u Andaluziji. Raširio je upotrebu stolnjaka i nošenja bijele odjeće u ljeto.
Ziryab je usredsredio pažnju na ličnu higijenu i modu praveći prvu zubnu četkicu, popularišući brijanje među muškarcima kao i nove frizure pri šišanju kose. Prije njega kraljevske porodice i vlastela su svoju odjeću prala u ružinoj vodi, a da bi poboljšao čistoću uveo je upotrebu soli. Za žene ”crna ptica” je otvorio kozmetičke salone i kozmetičke škole nedaleko od Alkazara, emirove palate. Predstavio je nove parfeme i kozmetiku, a neke od svojih modnih novotarija je posudio od elitnih društvenih krugova iz Bagdada u to vrijeme najvećeg kosmopolitskog grada na svijetu.
Ostali utjecaji
Njegovi savjeti i prijedlozi postali su neka vrsta mode. Mnoge njegove ideje su stigle u Francusku, Njemačku, sjevernu Italiju i dalje. Godine 852. Ziryab umire, ali njegova djeca su očuvala njegove muzičke inovacije osiguravajući njihovo širenje po cijeloj Evropi. Svako od njegovih osam sinova i dvije kćeri je izabralo muzički poziv iako nisu svi postali poznati.
Naslijeđe za buduća pokoljenja
Nakon smrti Abd Al-Rahmana II i Ziryaba, Kordova dolazi na svoje kao glavni grad kulture i mjesto učenja. Do preuzimanja vlasti još jednog Abd al-Rahmana-trećeg 912. grad je postao intelektualno središte Evrope. Kako se prvi milenijum priblizivao kraju učenici iz Francuske, Engleske i ostatka Evrope skupljali su se u Kordovu da pohađaju nauku, medicinu i filozofiju kao i da iskoriste veliku gradsku biblioteku sa svojih 600 000 knjiga. Kad su se vratili u svoje domovine donijeli su sa sobom ne samo znanje, nego i umjetnost, muziku, kulinarstvo, modu i pravila lijepog ponašanja. Evropa je bila zapljusnuta novim idejama i običajima, a Ziryabova dostignuća donijela su mu poštovanje narednih generacija pa sve do današnjih dana. U muslimanskom svijetu nema ni jedne zemlje a da nije ulicu, hotel, klub, kafanu, nazvalo njegovim imenom. Na Zapadu naučnici i muzičari još uvijek mu odaju poštovanje.
Natrij-acetat
Natrij-acetat je bezbojna so natrija sa sirćetne kiseline. Ima slab miris na sirće. Dobija se iz natrij-hidroksida, natrij-karbonata ili natrij-hidrogenkarbonata sa sirćetnom kiselinom.
Osobine
Iz vodene otopine kristalizira se natrij-acetat sa 3 mola kristalne vode: Na(CH3COO) · 3 H2O. Ovaj trihidrat sačinjava velike bezbojne kristale, te je dobro rastvorljiv u vodi (612 g/l pri 20 °C) a raspada se na 58 °C. Pri višim temperaturama isparava kristalna voda te nastaje bezvodni natrij-acetat Na(CH3COO). Ova bezvodna so je također bezbojna, veoma higroskopna te se lahko veže za vlagu iz zraka. Nešto slabije je rastvorljiva u vodi (365 g/l pri 20 °C). Smjesa natrij-acetata i sirćetne kiseline se koristi kao pufer, što znači da joj pH vrijednost ostaje gotovo ista nakon dodavanja (manjih količina) baza ili kiselina. Natrij-acetat se slabo rastvara u alkoholima.
Upotreba
Natrij-acetat kao dodatak hrani nosi oznaku E262. Koristi se kao regulator kiselina te kao sredstvo za konzerviranje voća i povrća u konzervama ili staklenkama, zatim za konzerviranje peciva, ribe, salate, majoneze i drugih namirnica.
NGC 6987
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Pločnik (Kalinovik)
Pločnik je naseljeno mjesto u općini Kalinovik, Bosna i Hercegovina.
Jaguar R4
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(key) (Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju, dok utrke u italicu označavaju najbrži krug utrke)
Vinište (Konjic)
Vinište je naseljeno mjesto u općini Konjic, Bosna i Hercegovina.
Selim Bešlagić
Selim Bešlagić (rođen 23. februara 1942. u Tuzli) bosanskohercegovački je političar i bivši gradonačelnik Tuzle.
Biografija
U rodnom gradu završio je osnovnu i srednju školu te Tehnološki fakultet. Postdiplomski studij, iz oblasti građevinskih materijala, završio na Zagrebačkom univerzitetu. U toku svog radnog angažmana radio je u Fabrici cementa Lukavac, te u nekoliko instituta iz oblasti tehnoloških i građevinskih nauka.
1990. godine uključuje se u reformski pokret tadašnjeg jugoslovenskog premijera Ante Markovića. Iste godine u Tuzli organizira uspješnu kampanju i pobjeđuje na prvim demokratskim izborima. Tuzla postaje jedina sredina u BiH u kojoj koalicija triju nacionalnih stranaka nije osvojila vlast.
Selim Bešlagić je, na lokalnim izborima, još dva puta biran za gradonačelnika Tuzle. 1997. godine, kao kandidat "Združene liste '97" i 2000. godine, kao kandidat Socijaldemokratske partije BiH. Na općim izborima 1998. godine izabran je za poslanika Skupštine Tuzlanskog kantona i poslanika Doma naroda Federacije Bosne i Hercegovine do novembra 2000. godine.
Na općim izborima u novembru 2000. godine Socijaldemokratska partija BiH pobjeđuje na izborima za Tuzlanski kanton, a nosilac liste, Selim Bešlagić, osvaja najveći broj glasova u odnosu na sve kandidate. U decembru iste godine Skupština Tuzlanskog kantona imenuje Selima Bešlagića za predsjednika Tuzlanskog kantona. Mandat predsjednika Tuzlanskog kantona mu je trajao do 2003. godine.
Jedan je od osnivača i prvi predstavnik Bosanske Specijalne Olimpijade, koja je uključena u svjetski pokret Specijalne Olimpijade, sa sjedištem u Washingtonu. Motiv za ovaj angažman vidi u obavezi svih da pomognu mentalno zaostalim osobama da postanu ravnopravni i poštovani članovi društva. Svojim angažmanom u Specijalnoj olimpijadi želi doprinijeti promjeni ukupnog odnosa društva prema osobama sa umanjenim sposobnostima i njihovom prihvatanju u društvo.
Nagrade i priznanja
Selim Bešlagić je dobitnik uglednih internacionalnih nagrada za ljudska prava, mir i demokratiju:
NGC 2573B
NGC 2573B (također poznat kao ESO 1-8 i PGC 70533) je nepravilna galaksija koja je udaljena oko 117 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Oktant. Najveći prečnik je 1,50 (51 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (17 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Lose My Breath
Lose My Breath je singl američke R&B grupe Destiny's Child izdat 2004. godine sa albuma Destiny Fulfilled.
Autori: Beyoncé Giselle Knowles, Kelendria "Kelly" Trene Rowland, Tenitra Michelle Wiliams, Rodney Jerkins, LaShawn Daniels, Fred Jerkins III, Sean Garrett & Jay-Z.
Polje (Konjic)
Polje je naseljeno mjesto u općini Konjic, Bosna i Hercegovina.
3. grupa hemijskih elemenata
mini|150px|Elementarni [[skandij]] U '''3. grupu hemijskih elemenata''' spadaju skandij (Sc), itrij (Y) lantan (La) i aktinij (Ac). Skandij dolazi u prirodi kao mineral tortveitit Sc2Si2O7, nađen u Norveškoj. Skandij se dobija kao nusprodukt kod prerade ruda uranija. Itrij i lantan se dobijaju iz lantanidnih minerala. Itrij ima primjenu u elektronici.
Osobine
Metali ove grupe su meki, srebrno-bijele boje. Potamne stajanjem na zraku. Gorenjem daju okside tipa M2O3. Reaguju sa halogenim elementima pri zagrijavanju. U spojevima predominantno imaju oksidacijski broj (+3). U poređenju sa ostalim prelaznim elementima, imaju manju sposobnost građenja kompleksa.
IC 2387
IC 2387 (također poznat kao IRAS 08354+3058, MCG 5-21-3, PGC 24299 i UGC 4511) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 353 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Rak. Najveći prečnik je 1,10 (113 hiljade sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (51 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 14. februara 1896. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
691.
Godina 691. (DCXCI) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 691. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Renesansa
desno|mini|[[Vitruvijev čovjek Leonarda da Vincija odličan je primjer spoja nauke i umjetnosti tokom renesanse]] Renesansa je intelektualni i umjetnički procvat koji je počeo u Italiji u 14. vijeku, kulminirao je tamo u 16. vijeku, a imao je veliki uticaj i u drugim dijelovima Evrope. Renesansa je francuska riječ za preporod i odnosi se na oživljavanje vrijednosti klasičnih svjetova, a interes za latinske klasike počeo je još u 12. vijeku. Koncept je korišten još u 15. vijeku, a razvio ga je u 16. vijeku umjetnik i pisac Giorgio Vasari. On je smatrao da je razvoj umjetnosti bila u opadanju tokom srednjeg vijeka, ali ju je na pravi put postavio Giotto, umjetnik koji je raskinuo s ikonografskom tradicijom koristeći sjenčenje za stvaranje dubine u svojim slikama, i da je umjetnost dostigla svoje najveće visine s Michelangelom. Ideal renesansnog čovjeka (ital. uomo universale) je nastao iz koncepta po kojem je čovjek neograničen u svojim kapacitetima za razvoj bilo u fizičkom, društvenom ili umjetničkom smislu.
Renesansa je era koja je naglašavala studije, učenje, i poboljšanje samoga sebe. Njeni mislioci, pisci i umjetnici bili su ponosni sa "ponovnim otkrivanjem" klasične književnosti Grka i Rimljana koja je bila ignorisana ili zaboravljena u Srednjem vijeku. Ali, nadareni pojedinci iz vremena renesanse su stvorili originalne radove u književnosti, umjetnosti i arhitekturi položivši temelje modernoj nauci.
U renesansi se ruše okviri skolastike i izgrađuje se nova filozofska slika svijeta. Tada se rađa smisao za ljepotu prirode, a također se budi interes za čovjeka i nauku. U tom periodu društvene okolnosti su burne, ruši se feudalizam, a rađa se kapitalizam.
To je i period novih otkrića- 1492. godine Kristofor Kolumbo otkriva "Novi Svijet", a Ferdinand Magellan putuje oko svijeta. Početke renesanse nalazimo u djelima Dantea i Bokaccia koja su pisana na narodnom jeziku.
Uzroci nastanka Renesanse
Padom Carigrada pod kontrolu Osmanlijskog Carstva 1453. godine došlo je do talasa emigranata grčkih učenjaka koji su u Italiju donijeli dragocijene rukopise na starogrčkom jeziku, od kojih su mnogi pali u zaborav na Zapadu. Čak su i neki važni izumi bili porijeklom iz Srednjeg vijeka. Magnetni kompas koji je navodio renesansne istraživače u Aziju i Ameriku je bio otkriven već u 12. vijeku. U 15. vijeku došlo je do jedne od najvećih potraga u historiji gdje su širom Evrope i Bliskog istoka željni istraživači opljačkali prašnjave police manastira i starih javnih zgrada. Kao rezultat ove pretrage, preživjeli spisi klasičnih autora poput Platona, Sofokla, Cicerona i Plutarha došli su u ruke renesansnih interesenata. Istraživači, koje su finansirali prinčevi, trgovci i drugi bogati pojedinci, do 1500. godine pronašli su skoro sve drevne spise sačuvane do danas. Moćni i bogati kolekcionari ovih rukopisa izgradili su biblioteke da smjeste svoje rastuće zbirke koje su privlačile one koji su bili zainteresovani da nauče o velikim ljudima, idejama i umjetnosti iz vremena antike. Ovo izučavanje klasičnih spisa je bilo poznato kao "Novo učenje" i oblikovat će razvoj renesanse. Oživljavanjem neoplatonizma renesansni humanisti nisu odbacili hrišćanstvo. Naprotiv, mnoga najveća renesansna djela bila su posvećena tome, a Crkva je bila pokrovitelj mnogih renesansnih umjetničkih djela. Međutim, suptilan pomak se dogodio u načinu kako su intelektualci prilazili religiji koja se ogledala u mnogim drugim oblastima kulturnog života.
Humanizam
Ova ideologija se nazivala "uomo universale" i bila je drevni grčko-rimski ideal. Obrazovanje tokom renesanse se uglavnom sastojalo od drevne književnosti i historije. Smatralo se da su klasici sadržavali moralna uputstva i veliko razumijevanje ljudskog ponašanja.
Nauka
Od velikog značaja za razvoj naučnog istraživanja je bilo postepeno udaljavanje od astrologije i magije, vjerovanja koja su bila uobičajena tokom Srednjeg vijeka. Ponovno otkrivanje drevnih tekstova i izuma štampe demokratizovalo je učenje i omogućilo je brže širenje ideja. U prvom periodu italijanske renesanse, humanisti su prednost davali humanističkim studijama nad prirodnom filozofijom ili primijenjenom matematikom. Njihovo poštovanje za klasične izvore još više je učvrstilo Aristotelove i Ptolomejeve stavove o svemiru.
Iako su spisi Nicholasa Cusanusa iz 1450. godine predviđali Kopernikov heliocentrični pogled na svijet, oni su bili više napisani u filozofskom obliku. Nauka i umjetnost su bili veoma izmiješani u vrijeme rane renesanse, sa umjetnicima kao što je Leonardo da Vinci, koji je za opservacijske crteže anatomije i prirode koristio matematiku. On je uspostavio kontrolne eksperimente protoka vode, medicinske aorte, i sistematskog proučavanje kretanja i aerodinamike. On je osmislio načela metoda istraživanja koja su navela Fritjofa Capru da ga uvrsti kao "oca moderne nauke". Otkriće tzv. Novog svijeta od strane Christophora Columbusa predstavljao je izazov za klasični pogled na svijet. Također je ustanovljeno da i radovi Ptolomeja iz geografije i Galena iz medicine nisu uvijek odgovarali svakodnevnim zapažanjima: na ovaj način je stvoreno odgovarajuće okruženje za provjeravanje naučne doktrine. Dok su se pristalice protestantske reformacije i protivreformacije sukobili, sjeverna renesansa je pokazala odlučujući pomak od udsredsređivanja sa aristotelske prirodne filozofije na hemiju i biološke nauke (botaniku, anatomiju i medicinu). Spremnost da se preipituju ranije smatrane istine i traže novi odgovori dovelo je do perioda velikih naučnih dostignuća.
Neki su vidjeli ovo kao "naučnu revoluciju" i najavu početka modernog doba. Drugi kao ubrzanje stalnog procesa koji se proteže od antike pa sve do današnjih dana. Unatoč ovim mišljenjima, postoji opšta saglasnost da su za vrijeme renesanse ostvarene značajne promjene u načinu na koji se gledalo na univerzum i u metodama kojima su se tražili načini da se objasne prirodne pojave. Ovaj proces se obično smatra da je započeo 1543. godine, kada su prvi put štampane knjige "De humani corporis Fabrica" ("Rad o ljudskom tijelu") Andreasa Vesaliusa koji je dao novo povjerenje ulozi disekcije, posmatranja i mehanicističkog pregleda anatomije, kao i knjige "De revolutionibus" Nikole Kopernika. Poznata teza iz kopernikove knjige je da se Zemlja okreće oko Sunca. Značajna naučna dostignuća su u to vrijeme ostvarili Galileo Galilei, Tycho Brahe i Johannes Kepler.
Slikarstvo i skulptura
desno|mini|150p|[[Lorenzo de Medici je bio vladar Firence i mecena umjetnosti.]] desno|mini|150p|[[Mona Lisa (poznata i kao La Joconde, La Gioconda), Leonarda da Vincija je remek djelo renesansnog i svjetskog slikarstva.]] Jedan od vidova renesansne kulture u kojoj su se desile najveće promjene u odnosu na Srednji vijek je bila umjetnost. Tokom Srednjeg vijeka umjetnost je odražavala veliki interes za religiju, gdje su na slikama bili nacrtani Isus, Djevica Marija i sveci ili crteži scena iz Biblije. Međutim, tokom Renesanse umjetnost se manje bavi religioznim temama. Veliki dio umjetničkih djela se bavio ovozemaljskim temama, portretima običnih ljudi, prirodnih pejzaža i scena iz svakodnevnog života. Religiozne teme nisu potpuno nestale kao što nam potvrđuju remek djela poput "Posljednje večere''" Leonarda da Vincija iz 1497. godine ili skulptura "Davida" od Michelangela Buonarrotija iz 1504. godine. Ova umjetnička promjena ka sekularnosti se djelimično desila zbog toga što su pokrovitelji umjetnika često bili plemstvo, poslovni ljudi i utjecajne civilne vođe, za razliku od Srednjeg vijeka gdje je glavni pokrovitelj umjetnika bila crkva. Ovi pokrovitelji umjetnika su bili zainteresovani da ovjekovjeće sebe i svoje porodice na slikama i u kamenu. Još jedan važan činilac u ovoj umjetničkoj promjeni ka sekularnosti je taj da je renesansna umjetnost bila pod utjecajem humanizma i njegovog interesa za antiku, Grčke i Rimske mitove. Mnoge renesansne slike i skulpture su se bavile temama iz klasike poput "Rođenje Venere" Sandra Botticellija. Druga važna razlika renesansne umjetnosti u odnosu na srednjovijekovnu umjetnost je bila ta što su glavni vidovi umjetnosti bile slike i skulpture, mada je arhitektura ostala i dalje važna. To je zato što je samo crkva mogla platiti izgradnju velikog arhitektonskog objekta.
Drugi velikan iz vremena Visoke Renesanse, Michelangelo Buonarroti je bio majstor perspektive, anatomije i pokreta. To najbolje dokazuje njegovo slikarsko remek djelo plafon Sikstinske kapele u Vatikanu u Rimu. Za 4 godine od 1508 - 1512 sam je naslikao blizu 350 likova koji su imali uloge u glavnim scenama iz Starog zavjeta. Svi likovi su naslikani anatomski precizno u raznim pozama i sa licima koja pokazuju razne emocije.
U isto vrijeme umjetnici iz Sjeverne Evrope su stvarali značajna umjetnička djela. Njemački slikar i gravurista Albrecht Dürer koji je često nazivan i Leonardom Njemačke zbog svog širokog polja interesovanja, unaprijedio je studije perspektive i ljudske anatomije. Njegov najvažniji doprinos nije bio u slikarstvu nego u gravuri. Razvio je nekoliko novih tehnika koje su unaprijedile kvalitet bakarnih gravura i drvoreza. Koristeći njegove tehnike štampari su bili u stanju da naprave dobre kopije crteža za knjige. Još jedan Nijemac koji je radio u vrijeme Italijanske visoke Renesanse je bio Hans Holbein Mlađi. Proveo je jedno vrijeme u Italiji gdje je naučio kompoziciju i perspektivu. Zatim je bio u Švicarskoj gdje je sreo Erasmusa za koga je ilustrirao njegovu knjigu "Pohvala ludosti." Godine 1526. preselio se u Englesku gdje je ostao do kraja svog života. Najpoznatiji je po svojim slikama Erasmusa u svom studiju i engleskog kralja Henrija VIII kod kojeg je bio dvorski slikar. Iz ovog vremena je veoma značajan holandski slikar Pieter Brueghel Stariji. Bio je jedan od prvih renesansnih umjetnika koji je slikao prirodne pejzaže i scene iz svakodnevnog života.
Književnost i pozorište
Bogato umjetničko naslijeđe Renesanse je poznato i po bogatom književnom stvaralaštvu. Bio je to period koji je započeo sa italijanskim poetom Danteom Alighieriem, a završio sa engleskim pozorišnim piscem Williamom Shakespearom. Kao i u umjetnosti humanizam je utjecao na renesansnu književnost idejom kao i njenom usredsređenošću na klasične mitove i antičke spise koji su nadahnuli nove oblike poezije i proze na poznate teme. Najvažnija karakteristika pri pisanju knjiga i poema je bila široka upotreba italijanskog, francuskog i engleskog jezika. Iako je latinski jezik ostao međunarodni jezik u Evropi koji su govorili i pisali visoko obrazovani ljudi, renesansni pisci su sve više pisali na svojim maternjim jezicima. thumb|250px|Dante Alighieri na fresci italijanskog slikara Domenica de Michelina kako drži primjerak knjige Božanstvena komedija, kod ulaza u pakao i njegovih sedam terasa sa gradom Firencom u pozadini i sferama raja iznad. Firentinac Dante Alighieri je bio prvi pisac koji je pisao na maternjem jeziku. Na ovu temu napisao je i knjigu "O skladnosti maternjeg jezika" (ital. De vulgari eloquentia) gdje je zastupao tezu da je italijanski jezik dobar za pisanje književnih djela. Dante je napisao prvo značajno zapadnoevropsko djelo na maternjem jeziku pod nazivom "Božanstvena komedija." Njegov vodič pri opisivanju devet krugova pakla je bio rimski poeta Vergilije.
Nakon Dantea, Petrarka je sljedeći važan istraživač pisanja na maternjem jeziku. Iako je dosta njegovih djela napisano na latinskom jeziku, on je napisao čuvenu seriju od 366 ljubavnih poema na italijanskom jeziku. Djelo je napisano u sonetnom obliku koji su imali po 14 redova. Soneti su bili podijeljeni u dva glavna dijela, gdje je prvi dio imao osam redova, a drugi dio šest redova. Drugi sonetni oblik razvijen u Engleskoj bio je poznat kao "šekspirijanski" i imao je tri dijela sa četiri reda u svakom, za kojim je slijedio zaključak u dva reda. Privlačnost "petrarkijanskih" soneta učinila ih je omiljenim kod mnoštva čitalačke publike, a književni oblik je postao toliko popularan za vrijeme Renesanse tako da su svi renesansni pisci bili pod izazovom da napišu barem jedan sonetni ciklus. Sonetni oblik je nadživio Renesansu ostajući popularan oblik stiha više od 500 godina.
U Francuskoj veliki pionir pisanja književnih djela na maternjem jeziku je bio humanista François Rabelais. Njegovim pisanjem serije knjiga o divu Gargantui i njegovom sinu Pantagruelu započeo je novi književni oblik - francuska novela. Iako su u njegovim knjigama ismijavani svi vidovi francuskog i evropskog društva, njihovi glavni ciljevi su bili katolička crkva i srednjevijekovni načini razmišljanja. Ovom pristupu u književnosti mnoge škole iz Sjeverne Evrope se još uvijek pridržavaju. thumb|uspravno|lijevo|150px|Portret Miguela de Cervantesa 1791. godine. Ovoj grupi renesansnih pisaca mogu se pridružiti Miguel de Cervantes i Lope de Vega iz Španije. Cervantes je značajan po romanu "Don Quijote." u kojem stari španski aristokrata Don Quijote u pratnji svog sluge Sancha Panze doživljavaju mnoge avanture i nailaze na mnoge likove. Preko ovih likova u romanu pisac ukazuje na slabosti španskog i renesansnog društva. Lope de Vega je pisao poeme, novele i pozorišne komade. Njegova poezija obuhvata niz od "petrarkijanskih" ljubavnih soneta pa sve do historijskih epova. Međutim, ostao je upamćen po pozorišnim komadima. U isto vrijeme kad i Miguel de Cervantes i Lope de Vega, pozorišni pisci u Engleskoj stvaraju značajne renesansne drame. Pozorište je bilo veoma popularno kod svih staleža u drugoj polovini 16. vijeka za vrijeme vladavine kraljice Elizabete I. Ova elizabetanska publika koja je cijenila pozorišnu umjetnost bila je zabavljana djelima napisanim od strane mnogobrojnih pozorišnih pisaca od kojih su najveći bili Christopher Marlowe i William Shakespeare.
Muzika
Kao i u vizuelnim umjetnostima i u muzici je došlo do nalaženja novih stvaralačkih pristupa u pravljenju muzike. Novi komplikovaniji muzički oblici se pojavljuju u Francuskoj, Holandiji, Belgiji i Sjevernoj Njemačkoj na samom početku Renesanse. Ova muzička djela su imala dvije ili više melodija sviranih istovremeno i isprepletenih u harmonijsku cjelinu. Ovo melodijsko ispreplitanje je poznato pod nazivom polifonija. Da bi se izvodila ova muzika izumljeni su novi muzički instrumenti poput violine i čembala. Slično kao i u vizuelnim umjetnostima muzičari su pronašli dobrotvore među bogatom i moćnom vlastelom, a sama muzika je postala manje religioznom. Sakralna djela su bila još uvijek veoma važna, a mnogo od te muzike je bilo svirano za vrijeme crkvenih službi kao himne i mise. Međutim, mnoga sakralna djela su imala sekularne elemente u sebi ili su bila zasnovana na narodnim melodijama. lijevo|thumb|150px|Giovanni Pierluigi da Palestrina. Jedan od najslavnijih renesansnih kompozitora je bio Italijan Giovanni Pierluigi da Palestrina koji je napisao preko 500 muzičkih djela, od kojih je većina bila crkvena muzika. Bio je omiljen kompozitor čije muzičke modele su oponašali mnogi budući studenti muzike. Njegova mnogobrojna muzička djela pokazuju veliku raznovrsnost upotrebe muzičkih tehnika postajući sve komplikovanija što će kasnije dovesti do nastanka barokne muzike koja će preovladavati tokom 17. vijeka. Savremenik Palestrine bio je Vincenzo Galilei otac veoma utjecajnog naučnika Galilea Galileia. Iako je bio kompozitor pjesama i ostale muzike, Galilei je bio najbolje poznat po svom pisanju o muzičkoj teoriji. U svom muzičkom istraživanju zalagao se protiv višeglasnog pjevanja pravdajući to nerazumijevanjem teksta tokom ove ustaljene renesansne prakse pjevanja. Zastupao je solo pjevanje što će postati sve ćešća praksa do kraja Renesanse što će u narednom vijeku dovesti do razvoja opere koja je naglašavala solo pjevanje.
Religija
thumb|uspravno|lijevo|150px|Martin Luther začetnik Protestantske Reformacije protiv Katoličke crkve 1517. godine. Tokom Renesanse vjerske vođe su imale veliki uticaj na vlasti i u drugim vidovima javnog i privatnog života. Mnoge pape i druge važne crkvene vođe dolazile su iz uglednih vladajućih porodica u italijanskim gradovima-državama i iz drugih evropskih zemalja. To je bilo vrijeme velikog prosperiteta Katoličke crkve, a mnoge njene vjerske vođe počele su da se bogate i žive raskošno. Crkva je prikupljala porez, tzv. "desetinu", otežavajući finansijski teret građana koji su već plaćali nekoliko drugih oblika poreza. Imovina Crkve ili plemstva uglavnom nisu bila predmet oporezivanja, povećavajući teret na siromašnije ljude. Rimske pape su u to vrijeme često djelovali više kao sekularni vladari nego kao duhovne vođe. Najneslavniji primjer je Papa Aleksandar VI (poznatiji kao Rodrigo de Borgia) koji je vladao od 1492. - 1503. godine. Bio je okrivljen za zloupotrebu položaja, korupciju i za pomaganje političkih ambicija njegovog vanbračnog sina Cesarea Borgiju koristeći crkveni novac u tu svrhu. thumb|desno|200px|Devedeset i pet teza Martina Luthera izloženih u crkvi u njemačkom gradu Wittenbergu. Kritike na račun Katoličke crkve bile su predvođene od strane tzv. "sjevernih" humanista: Desideriusa Erasmusa, Holanđanina Guillomea Budea i Engleza Thomasa Morea. Oni su se zalagali za povratak jednostavnosti rane Crkve i povratku ka učenjima rane hrišćanske Crkve. Dok su se oni zalagali za promjenu Crkve iznutra, drugi su se zalagali za radikalnija rješenja. Njemački humanista i profesor teologije Martin Luther je direktno izazvao autoritet Katoličke crkve sa svojih "Devedeset i pet teza" U njima je detaljno opisao zloupotrebe, korupciju i slabljenje vjere. Četiri godine poslije njegovog sukoba sa Katoličkom crkvom bio je izbačen iz redova ove vjerske organizacije tj. ekskomuniciran. Međutim, do tada je njegovo djelovanje dovelo do Reformacije koja će dovesti do uspona Protestantizma. Istovremeno će Francuski humanista Jean Calvin i Engleski kralj Henry VIII raskinuti sa Katoličkom crkvom. Posljednji vijek trajanja Renesanse biće u znaku sve žešćeg vjerskog progona i Stogodišnjeg rata između Katolika i Protestanata zbog njihovih različitih vjerskih pogleda.