cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kosovo
Historija
Početkom 5. vijeka slavenska plemena počinju prelaziti Dunav i vršiti napade na bogate bizantijske gradove na Kosovu. Prvi veći napadi ove vrste zabilježeni su u 547. i 548. godini za vrijeme vladavine bizantskog cara Justiniana. Sredinom 7. vijeka Slaveni počinju biti dominirajuća etnička grupa na Kosovu. Postojeće gradsko, romanizirano, stanovništvo se vremenom stapa sa Slavenima. Romanizirano stanovništvo koje živi van gradova uspijeva sačuvati svoju historiju i kulturu, te postaju poznati pod imenom Vlasi. Porijeklo Albanaca na prostorima Kosova je nepoznato. Neki historičari tvrde da su Albanci narod tračkog porijekla, dok drugi pak tvrde da su Albanci ilirskog porijekla. Danas među historičarima preovladava mišljenje da su Albanci ilirski narod, koji su nastanjivali planine sjeveroistočne Albanije i zapadnog Kosova za vrijeme Rimskog carstva.
U toku 850-ih slavenizirano pleme turskog porijekla - Bugari počinju širiti svoju državu i ubrzo osvajaju Kosovo, zajedno sa Sjevernom Makedonijom, gdje u Ohridu stvaraju sjedište biskupije. Smrću bugarskog cara Samuela u 1014. godini bugarska imperija upada u duboku krizu. Bizantijsko carstvo pod vodstvom cara Bazila (poznatog i pod imenom "ubica Bugara") uviđa svoju šansu i do kraja 1018. preuzima čitavu teritoriju nekadašnjeg bugarskog carstva.
U ovom periodu dvije nove slavenske države počinju dobijati svoju formu. Raška, sjeverno od Kosova, na teritoriji današnjeg Sandžaka i njen prvobitno moćniji susjed Duklja na teritoriji današnje Crne Gore. Vladari Raške koji su prvobitno bili u vazalskom odnosu prema Duklji počinju agresivno širiti svoje posjede i sredinom 11. vijeka Raška postaje dominirajuća slavenska državna tvorevina u ovom dijelu Balkana. Kao i svaka država u regionu Raška ima uzor u bogatim bizantinsko-grčkim gradovima na jugu. Tokom 1180-ih godina, za vrijeme rata između Mađarske i Bizantijskog carstva, Raška napada Bizantiju i uspjeva pod svoju vlast staviti istočno Kosovo.
1204. godina označava početak kraja Bizantijskog carstva. Te godine križari osvajaju Carigrad i uspostavljaju Latinsko Carstvo. Vladar Raške Stefan Prvovjenčani uviđa pometnju i krajem 1216. čitava teritorija današnjeg Kosova dolazi pod srpsku vlast. 3 godine kasnije Stefanov brat, Sava iskorištava konflikt između pravoslavnog patrijarha u Carigradu i Ohridskog biskopa i uspijeva izdejstovati autonomiju (autocefalnost) Srpske Pravoslavne Crkve.
Srpsko kraljevstvo doživljava svoj zenit sredinom 14. vijeka pod kraljem Dušanom (krunisan 1331. godine) koji širi kraljevstvo južno i prebacuje centar srpske države u današnju Sjevernu Makedoniju (Glavni grad Skoplje). On također uzima titulu cara i ojačava status SPC u odnosu na grčku pravoslavnu crkvu. Smrću Dušana u 1355. godini srpsko carstvo se počinje raspadati. Grčke, albanske i makedonske teritorije dolaze u ruke lokalnih feudalaca. Smrću zadnjeg Nemanjića u 1371. godini Kosovo dolazi pod vlast tri različita gospodara. Gradovima Prizren i Peć i ostatkom jugo-zapadnog Kosova upravlja porodica Balšić, Lazar Hrebeljanović istočnim Kosovom dok Vuk Branković drži krajnji jug. S vremenom Branković preuzima cijelo Kosovo.
Osmanlije u 1396. godini preuzimaju teritorije pod kontrolom Vuk Brankovića i prenose ih u vlasništvo lojalnog vazala Stefana Lazarevića (sin Lazara Hrebljanovića). Malo zatim iste vraćaju u posjed Brankovićevih sinova Đurađa i Grgura koji obećavaju lojalnost osmanskom sultanu. U 1455. godini Osmanlije pod ličnom komandom sultana Mehmeda Osvajača preuzimaju čitavu teritoriju današnjeg Kosova.
Proglašenje nezavisnosti 2008.
17. februara 2008. godine u 16 sati skupina ljudi koja je sebe nazvala Vođe našega naroda, demokratski izabrani,djelujući izvan UNMIK-ovog okvira privremene samouprave (ne zastupajući Skupštinu Kosova ili bilo koju drugu od ovih institucija), izdali su deklaraciju o neovisnosti kojom je uspostavljena Republika Kosovo. , jamčeći zaštitu svim nacionalnim zajednicama na Kosovu. Istog su dana donijeli odluku i o novoj kosovskoj zastavi i grbu. Već sljedećeg dana, 18. februara, pristigla su i prva međunarodna priznanja. Kosovo je kao nezavisnu državu prvi priznao Afganistan, a najveće zemlje Evropske unije (Francuska, Velika Britanija, Njemačka) izjavile su da su donijele odluku o brzom priznanju Kosova. Kosovo su istog dana priznale i Sjedinjene Američke Države. Sama Evropska unija ostala je podijeljena po pitanju priznanja neovisnosti Kosova, budući da se tom činu oštro protivila Španija, a onda i Rumunija, Slovačka i Kipar. Istovremeno, u Beogradu i drugim gradovima u Srbiji došlo je do nasilnih prosvjeda.
19. marta 2008., hrvatska je vlada, u dogovoru s vladama Republike Mađarske i Bugarske, usvojila Zajedničku izjavu, kojom su te tri države najavile priznanje neovisnosti Kosova. Vlada Republike Hrvatske istog je dana na zatvorenom dijelu svoje sjednice donijela odluku o priznanju neovisnosti Republike Kosova. Prvi predsjednik samostalnoga Kosova bio je Fatmir Sejdiu
Evropske integracije
Pristupanje Kosova Evropskoj uniji (EU) na trenutnom je dnevnom redu za buduće proširenje EU. EU je Kosovo priznala kao potencijalnog kandidata za pristupanje. Kosovsko proglašenje neovisnosti od Srbije doneseno je 17. februara 2008. godine. Nezavisnost nisu priznale Srbija, te sljedećih pet zemalja članica EU-a: Slovačka, Španija, Rumunija, Grčka i Kipar. Da bi se osigurala stabilnost na teritoriju i neutralnu vladavinu policije, EU radi na Kosovu pod pokroviteljstvom privremene uprave Ujedinjenih nacija na Kosovu (UNMIK), uvođenje policijske i civilne resurse u okviru Evropske unije za pravosudne misije (EULEX). Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) između EU i Kosova donese je 26. februara 2016, a stupio je na snagu 1. aprila 2016.
NATO integracije
Kosovo je zemlja koja teži priključenju ka partnerstvu za mir.Stav Kosova za pridruživanje NATO-u je nepoznatmini|
Geografija
mini|desno|250px|Karta KosovaKosovo je država koja se nalazi u centralnom dijelu Balkanskog poluostrva. Sa površinom od 10.908 km2, Kosovo je jedna od najmanjih država Evrope. S obzirom na njegovu relativno malu površinu, Kosovo se odlikuje raznolikim topografskim karakteristikama. Okruženo je planinama: Šar-planinom na jugu i jugoistoku, na granici sa Sjevernom Makedonijom, dok se na sjeveru države uzdiže Kopaonik. Granice na zapadu (sa Crnom Gorom i jugozapadu (sa Albanijom) su takođe planinske gdje se nalazi i najviši vrh Kosova, Đeravica, visine 2.656 m. Centralni dio države je uglavnom brdovit dok se dvije velike ravnice prostiru u zapadnom i istočnom dijelu.
U hidrografskom smislu, Kosovo ima ograničene vodne resurse. Glavne rijeke su Bijeli Drim, koji teče prema Jadranskom moru, Južna Morava na području planine Goljak i Ibar na sjeveru. Sitnica, pritoka Ibra, najduža je rijeka koja u potpunosti protiče teritorijom Kosova. Postoji nekoliko manjih prirodnih jezera, ali najvažnija jezera u državi su vještačka. Najveća jezera su Gazivode, Radonjić, Batlava i Badovac. Na Kosovu takođe postoji veliki broj kraških, termalnih i mineralnih izvora. Kosovo je država u Jugoistočnoj Evropi a graniči sa Albanijom na jugozapadu, Sjevernom Makedonijom na jugoistoku, Crnom gorom na zapadu i Srbijom na istoku i sjeveroistoku. Prostire se između 42. i 43. paralele i između 20. i 22. meridijana.
Dužina državnih granica iznosi:
Simboli
Kosovo kao nezavisna i suverena država posjeduje obilježja po kojima je poznata širom svijeta a koji reflektuju multietnički karakter ove države. Državni simboli Kosova su zastava, grb i himna.
Himna
Himna Kosova predstavlja državni simbol Kosova i izvodi se u svečanim i službenim prilikama. Nosi simboličan naziv Evropa i usvojena je 2008. godine, u vrijeme sticanja nezavisnosti države. Himnu je komponirao Mendi Mengjiqi, a baš kao i himne Bosne i Hercegovine, Španije i San Marina, himna Kosova nema službeni tekst. Usvojena je 11. juna 2008. godine. Tekst himne ne referira ni na jednu etničku zajednicu države. Za izbor himne glasalo je 72 zastupnika, 15 ih je bilo protiv dok se 5 zastupnika Skupštine suzdržalo od glasanja.
UNMIK
Kosovo je 17. februara proglasilo nezavisnost, te je prestala kontrola UNMIK-a. Administrativne poslove više ne obavljaju Ujedinjeni narodi, već kosovska vlada. Kosovo ima sopstvenu policiju, carinsku službu, a Zaštitni korpus Kosova čini vrstu državne garde i ima vojno-policijske atribute.
Ustav
Ustav Kosova (albanski: Kushtetuta e Kosovës) predstavlja najviši pravno-politički dokument ove balkanske države. Ustav je potpisan 7. aprila 2008. godine u 13 sati po lokalnom vremenu u Nacionalnoj biblioteci u Prištini. Ratifikovan je 9. aprila i stupio na snagu 15. juna 2008.
Četvrtim članom ovog ustava definisana su i utvrđena pravila i zasebna ovlaštenja za sve tri vlasti Kosova. Jednodomnoj nacionalnoj skupštini Kosova povjereno je obnašanje zakonodavne vlasti, izvršnu vlast predvode predsjednik i premijer dok je za primjenu zakona i pravosudni sistem zadužen Vrhovni sud.
Ustav Republike Kosovo se može mijenjati kroz proces usvajanja amandmana na ustav i to je regulisano njegovim 144. članom.
Predsjednik Kosova
Predsjednik Kosova (albanski: Presidenti i Kosovës), zvanično Predsjednik Republike Kosovo (alb: Presidenti i Republikës së Kosovës), je šef države i predstavlja Kosovo u zemlji i inostranstvu.
Predsjednik se bira indirektnim putem, od strane Skupštine Kosova i to tajnim glasanjem. Za izbor predsjednika je potrebna dvotrećinska većina poslanika Skupštine. Ako nijedan od kandidata prilikom glasanja ne dobije potrebnu većinu, na trećem glasanju bira se kandidat koji dobije prostu većinu.
Glasanje za izbor novog predsjednika u Skupštini bi trebalo da se održi najkasnije mjesec dana prije isteka mandata trenutnog predsjednika. Mandat predsjednika Kosova traje 5 godinu, uz mogućnost još jednog obnavljanja mandata.
Premijer
Premijer Republike Kosovo (albanski: Kryeministri Republikës së Kosovës) jest značajna politička funkcija a predstavlja prvog čovjeka najvišeg izvršnog tijela Kosova tj. predsjednika Vlade Kosova.
Premijer Kosova, zajedno sa Vladom Kosova na čijem je čelu, odgovorni su za svoje postupke zakonodavnom tijelu tj. Skupštini Kosova iz čijih redova se i biraju. Trenutni premijer Vlade Kosova je Albin Kurti. Na tu funkciju je izabran 22. marta 2021. godine kao čelni čovjek Samopredjeljenja.
Skupština
Skupština Republike Kosovo (alb. Kuvendi i Republikës së Kosovës) jest jednodomna skupština i najviši zakonodavni organ Kosova. Prvobitno ga je osnovao UNMIK 2001. godine da bi se obezbijedila "privremena, demokratska samouprava". 17. februara 2008. predstavnici Kosova proglašavaju nezavisnosti Kosova i usvajaju Ustav koji stupa na snagu 15. juna iste godine.
Skupština Republike Kosovo regulirana je Ustavom Kosova i sastoji se od 120 članova od čega se njih 100 bira direktno, putem izbora, dok je preostalih 20 mjesta u Skupštini rezervirano za nacionalne manjine kako slijedi:
Predsjednik trenutnog saziva Skupštine je Glauk Konjufca iz Samopredjeljenja (LV).
Skupština se nalazi u glavnom gradu Kosova Prištini.
Administrativna podjela
Kosovo se sastoji od 7 okruga (albanski: rajon). Okruzi se sastoje od 30 općina (albanski: komunë)
Privreda
Ekonomija Kosova tranzicijska je ekonomija. Stradala je od kombiniranih rezultata političkih previranja, sljedećih jugoslavenskih ratova, srbijanskog otpuštanja kosovskih zaposlenika i međunarodnih sankcija Srbiji čiji je dio tada bio. Unatoč smanjenju strane pomoći, BDP je uglavnom rastao od proglašenja neovisnosti. To je bilo unatoč financijskoj krizi 2007. - 2008. i kasnijoj europskoj dužničkoj krizi. Uz to, stopa inflacije bila je niska. Većina ekonomskog razvoja odvijala se u trgovini, trgovini na malo i građevinarstvu. Kosovo je visoko ovisno o doznakama dijaspore, izravnim inozemnim investicijama i drugim priljevima kapitala.Najveći trgovinski partneri na Kosovu su Albanija, Italija, Švicarska, Kina, Njemačka i Turska. Euro je službena valuta.Vlada Kosova potpisala je sporazume o slobodnoj trgovini s Hrvatskom, Bosnom i Hercegovinom, Albanijom i Sjevernom Makedonijom. Kosovo je članica CEFTA-e, dogovorena s UNMIK-om i uživa u slobodnoj trgovini s većinom zemalja izvan Evropske unije. Sekundarni sektor imao je 22,60% BDP-a, a ukupna radna snaga od 800 000 zaposlenih u 2009. Postoji nekoliko razloga za ovu stagnaciju, u rasponu od uzastopnih zanimanja, političkih previranja i rata na Kosovu 1999. godine. [222] Sektor električne energije smatra se jednim od sektora s najvećim potencijalom razvoja. Kosovo ima velike rezerve olova, cinka, srebra, nikla, kobalta, bakra, željeza i boksita.Država ima petu najveću rezervatu lignita u svijetu i treću u Evropi.Direkcija za rudnike i minerale i Svjetska banka procijenili su da je Kosovo 2005. godine imalo minerale u vrijednosti od 13,5 milijardi eura
Centralna banka
Centralna banka Kosova (albanski: Banka Qendrore e Republikës së Kosovës) jest centralna banka Republike Kosovo. Sjedište banke se nalazi u glavnom gradu Kosova, u Prištini. Osnovana je 27. jula 2010. godine, na osnovu Zakona br. 03/L-074 o Centralnoj banci Republike Kosovo, usvojenim u Skupštini Kosova. Prije nego što je osnovana kao Centralna banka Kosova, djelovala je kao Centralno bankarstvo Kosova (albanski: Autoriteti Qendror Bankar i Kosovës). Na osnovu Ustava Kosova i odredbi zakona usvojenog u skupštini Kosova, centralna banka Kosova je javno pravni subjekat i ima administrativnu, finansijsku i menadjersku autonomiju.
Službena valuta Kosova je euro, koji je jednostrano usvojen 2002. godine iako Kosovo nije članica eurozone
Stanovništvo
Po Popisu stanovništva na Kosovu 2011. godine Kosovo ima 1.739.825 stanovnika. , od čega je 1.616.869 (92,93%) Albanaca, 27.533 (1,58%) Bošnjaka, 25.532 (1,47%) Srba, 18.738 (1,08%) Turaka. U Popisu nedostaju podaci o općinama sa većinskim srpskim stanovništvom u kojima nije vršen popis (Leposavić, Zubin Potok i Zvečan). Po Popisu stanovništva u Jugoslaviji 1991. godine u tim općinama živjelo je 34.904 stanovnika. mini|Populacija Kosova
Popis 2011.
Podaci o sastavu stanovništva Kosova prema podacima Popisa stanovništva iz 2011. godine dati su u sljedećoj tabeli.
Jezik
Službeni jezici na teritoriji Republike Kosovo su albanski i srpski jezik. Turski, bosanski i romski jezik imaju status službenog jezika na nivou općina ili se mogu koristiti kao službeni jezici na svim nivoima kako je predviđeno zakonom.
Religija
Kosovo je država bez državne religije; sloboda vjerovanja, savjesti i vjere izričito jamči u Ustavu Kosova. Društvo Kosova je snažno zauzelo prvo mjesto u južnoj Evropi i deveti u
svijetu kao slobodni i jednaki za toleranciju prema religiji i ateizmu.Prema popisu iz 2011. godine, 95,6% stanovništva Kosova se izjasnilo kao muslimani i 3,7% kao kršćani, uključujući 2,2% kao rimokatolici i 1,5% kao pravoslavci.Preostalih 0,20% stanovništva izjasnilo se da nema religiju.Protestanti, iako priznati kao vjerska skupina na Kosovu od strane vlade, nisu bili zastupljeni u popisu
Policija
Policija Kosova (albanski: Policia e Kosovës) je policijska agencija nadležna za sprovođenje zakona na teritoriji Kosova.
Policija Kosova je osnovana 1999. godine nakon rata na Kosovu i kasnijeg povlačenje jugoslavenskih snaga sa Kosova. Uspostavljanje Privremene administrativne misije Ujedinjenih nacija na Kosovu UNMIK-a uključivalo je i postojanje komponente međunarodne policijsku relativno velikog brojčanog stanja. Rezolucijom Vijeća sigurnosti UN-a broj 1244 UNMIK je ovlašten za realizaciju dva glavna zadatka: uspostavljanje nove policije i u međuvremenu održavanje poštivanje zakona i reda. Naziv za novu policiju Kosovska policijska služba uveo je prvi međunarodni policijski komesar Sven Frederiksen
Sigurnosne snage
Sigurnosne snage Kosova (alb. Forca e Sigurisë së Kosovës, KSF) su zvanične snage sigurnosti Kosova i prethodnica buduće vojske Kosova. Nalaze se pod kontrolom i komandom KFOR-a. Glavna zadaća sigurnosnih snaga su zaštita civilnog stanovništva tj. traganje i spašavanje, uklanjanje eksplozivnih naprava, gašenje požara i sl. Sigurnosne snage su osnovane 21. januara 2009. godine i proizašle su iz snaga Kosovskog zaštitnog korpusa.
Kosovo prema planu Marttija Ahtisaarija ima pravo na oružane snage koje su naoružane samo lahkim naoružanjem i broje 2500 vojnika u aktivnom sastavu i 800 vojnika rezervnog sastava.
Nakon Rata na Kosovu 1999., UN-ovom rezolucijom broj 1244 na Kosovu je uspostavljena Privremena administrativna misija Ujedinjenih nacija na Kosovu uz sigurnosnu potporu NATO-a tj. KFOR-a. KFOR je stigao na Kosovo 12. juna 1999. pod mandatom UN.
Historija
Kosovo je proglasilo nezavisnost u februaru 2008. godine. Dana 21. januara 2009. su osnovane KSF iz ljudstva nekadašnjeg zaštitnog korpusa Kosova koje je prethodno provjereno. KSF nije nasljednik zaštitnog korpusa koji je prethodno raspušten. Osnivanje KSF su pomogle zemlje NATO-a, npr. SAD je donirao vojne uniforme, Njemačka vojna vozila. Po osnivanju Slovenija je donirala 30.000 eura. KSF ima u cilju djelovanje po NATO standardima
Pasoš
Pasoš Kosova (albanski: Pasaporta e Kosovës) putni je dokument koji se izdaje državljanima Kosova. Ovaj dokument olakšava međunarodna putovanja i služi kao dokaz o državljanstvu. Izdavanje pasoša je u nadležnosti Ministarstva unutrašnjih poslova, izuzev diplomatskih pasoša koje izdaje Ministarstvo vanjskih poslova Kosova. Kosovski pasoši su u skladu sa svim preporučenim standardima koje je postavila Organizacija međunarodne civilne avijacije (ICAO) kako bi se isti mogli očitavati uređajima za tu namjenu ali s obzirom da pasošu nije dodijeljen kod, oznaka pasoša nije navedena unutar standarda ISO 3166 i stoga ga ICAO ne podržava.
Dizajn pasoša objavljen je 14. marta 2008. Prvi pasoši izdati su 30. jula 2008. i od 20. maja 2009. godine, građanima Kosova izdato je oko 300.000 pasoša
Obrazovanje
mini|Akademija nauka i umjetnosti u Prištini Obrazovanje za osnovnu, srednju i tercijarnu razinu pretežno je javno i podržava država, a upravlja Ministarstvo obrazovanja. Obrazovanje se odvija u dvije glavne faze: osnovno i srednje obrazovanje i visoko obrazovanje.
Osnovno i srednje obrazovanje dijeli se na četiri stupnja: predškolski odgoj, osnovno i nisko srednjoškolsko obrazovanje, visoko srednjoškolsko i specijalno obrazovanje. Predškolski odgoj namijenjen je djeci u dobi od jedne do pet godina. Osnovno i srednje obrazovanje obvezno je za sve. Omogućuju ga gimnazije i strukovne škole, a dostupan je i na jezicima priznatih manjina na Kosovu, gdje se nastava odvija na albanskom, srpskom, bosanskom, turskom i hrvatskom. Prva faza (osnovno obrazovanje) obuhvata razrede od jedan do pet, a druga faza (niže srednje obrazovanje) od šest do devet razreda. Treća faza (visoko srednjoškolsko obrazovanje) sastoji se od općeg obrazovanja, ali i stručnog obrazovanja koji je usmjeren na različita područja. Traje četiri godine. No studentima se nude mogućnosti prijavljivanja za viši ili sveučilišni studij. Prema Ministarstvu obrazovanja, djeca koja nisu u mogućnosti dobiti opće obrazovanje mogu dobiti posebno obrazovanje (peta faza).Visoko obrazovanje može se primati na sveučilištima i u drugim visokoškolskim ustanovama. Ove obrazovne ustanove nude studije za preddiplomske, magistarske i doktorske studije. Studenti mogu birati redovne ili izvanredne studije.
Kultura
Kultura Kosova obuhvata baštinu, arhitekturu, književnost, likovnu umjetnost, muziku, pozorište, sport i kuhinja Kosova. Zbog svoje historije i geografije, predstavlja mješavinu različitih kulturnih sfera posebno zapadne i istočne kulture.
Gastronomija
mini|[[Flija]] Kosovska kuhinja pomiješana je s utjecajima albanskog i srpskog porijekla većinskog stanovništva. Smješteno na razmeđu albanske, osmanske, romanske i slavenske kulture, Kosovo je obogatilo vlastitu kuhinju usvajajući i održavajući neke od svojih tradicija i tehnika kuhanja.
Hrana je važna komponenta u društvenom životu naroda Kosova, posebno za vrijeme vjerskih praznika, poput Božića, Uskrsa i Ramazana. Za svečane prilike, Baklava, Lokum i Halva tradicionalno se pripremaju u gotovo svakom domaćinstvu na cijelom Kosovu i Balkanu bez obzira na etničku ili kulturnu pripadnost. Možda najistaknutiji i tradicionalni primjeri kosovske hrane uključuju muhu i muhu koji se poslužuju uz povrće, voće, med i jogurt. Flia se sastoji od višeslojnog crijepa i pretežno je premazan kremom dok su Pite punjene mješavinom slanog sira, mesa, krompira ili poriluka. Kosovska kuhinja sadrži širok spektar svježeg voća, povrća i ljekovitog bilja, poput soli, crvenog i crnog papra i vegete. Kosovski ljudi uživaju širok izbor mesnih i ribljih proizvoda među ostalim piletinom, govedinom, kebab, sudžuk i janjetina koja se zbog svojih vjerskih veza smatra tradicionalnim mesom za vjerske prilike. Čaj kao albanski planinski čaj ili crni čaj u ruskom i turskom stilu široko je konzumirano piće na cijelom Kosovu, a posebno se servira u kafićima, restoranima ili kod kuće. Kahva je još jedno popularno piće, iako je Kosovo oduzet kulturom i njihova kultura kave veliki je dio modernog društva
Muzika
Muzika Kosova dio je evropske kulture i odnosi se na muziku kosovskog naroda, kojom dominira glazba kosovskih Albanaca koji čine većinu stanovništva, a u manjoj mjeri i neaktivna muzika malih manjinskih skupina unutar Republike Kosovo, Kroz svoju historiju, kosovska muzika igrala je važnu kulturnu ulogu, a također i značajan dio kosovskog nacionalnog identiteta, crtajući svoju umjetničku osnovu iz drevne i tradicionalne narodne muzike (s prepoznatljivim instrumentacijom Albanije), rapsodije, klasične muzike i zapadne kulture ,Iako popularna muzika dominira na kosovskom muzičkom tržištu, klasična muzika i narodna muzika i dalje su živopisni, a mnogi moderni kosovski muzičari često su rekonstruirali tradicije koje su potisnute dok je zemlja bila pod jugoslavenskom okupacijom.
Filatelija
mini|266x266piksel|Prve poštanske marke Kosova, 2000. godine Nakon sukoba na Kosovu i vojne intervencije NATO-a, 2000. godine dolazi do izdavanja poštanskih markica za područje Kosova. Marke izdaje misija Ujedinjenih nacija i nominalna vrijednost im je u njemačkim markama, koje su i službena valuta na Kosovu. Vrijedosti prve serije, koja prikazuje historiju Kosova su 0.20, 0.30, 0.50, 1 i 2 DEM. Natpisi na markama su u engleskom "United Nations interim administration mission in Kosovo", albanskom Missioni i përkohshëm administrativ i kombeve të bashkuara në Kosovë i srpskom jeziku Privremena administrativna misija Ujedinjenih nacija na Kosovu, kao i natpisi Peace, Paqe i Mir na svakoj marki.
Uvođenjem eura kao platežnog sredstva u Evropi, UNMIK izdaje marke sa nominalnom vrijednošću u eurima, koje zamjenjuju do data korištene marke.
Nogomet
Nogometni savez Kosova (alb.: Federata e Futbollit e Kosovës, sr.: Фудбалски савез Косова / Fudbalski savez Kosova) je krovna nogometna organizacija na Kosovu, sa sjedištem u glavnom gradu Kosova, Priština. Osnovana je 1946. godine kao dio Nogometnog saveza Jugoslavije, a zvanično formirana je 2008. godine i (od nezavisnosti Kosova) trenutni predsjednik je Agim Ademi.
3. maja 2016. godine, na 40. kongresu UEFA-e održanom u Budimpešti, ovaj savez je primljen u članstvo UEFA-e kao njena 55. članica. Na kongresu FIFA-e koji je održan 13. maja 2016. u Mexico Cityju, Kosovo je postalo 210-ti član svjetske nogometne organizacije. Pod kontrolom nogometnog saveza Kosova se nalaze sve nogometne reprezentativne selekcije na teritoriji Kosova
Košarka
Košarkaški savez Kosova (albanski: Federata e Basketbollit e Kosovës – FBK) krovna je košarkaška organizacija na Kosovu. Savez organizuje i nadležan je za sprovođenje takmičenja unutar Kosovske košarkaške superlige i Košarkaškog kupa Kosova kao i učešće kosovskih klubova i reprezentacija na međunarodnom takmičenju.
Košarkaški savez Kosova je punopravni član Međunarodne košarkaške federacije (FIBE) od 13. marta 2015. godine.
Olimpijski komitet
Prvo učešće na nekom međunarodnom takmičenju sportisti Kosova ostvarili su na Evropskim igrama u Bakuu u Azerbejdžanu, a učestvovali su i na Ljetnim olimpijskim igrama 2016. godine u brazilskom Rio de Janeiru. Kosovska džudistkinja Majlinda Kelmendi postala je prvi kosovski sportista sa osvojenom medaljom kada je u kategoriji do 52 kg osvojila zlatnu medalju.
Trenutno ne postoji ali se planira i osnivanje paraolimpijskog komiteta.
Sjedište Olimpijskog komiteta Kosova nalazi se u glavnom gradu ove države Prištini. Trenutni predsjednik je Besim Hasani dok funkciju generalnog sekretara obavlja Mehmet Bogujevci.
NGC 2343
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3795B
NGC 3795B (također poznat kao MCG 10-17-29, PGC 36037 i UGC 6604) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 66 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 0,90 (17 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (17 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Galij
Galij jest rijetki hemijski element sa simbolom Ga iz grupe metala i treći je element 3. glavne grupe ili 13. grupe. To je srebreno sjajni, lahko topivi metal. Galij se ne kristalizira u neku od običnih kristalih struktura kako je to uobičajeno kod metala, već u svoju najstabilniju modifikaciju, jednu ortorompsku strukturu sa galijevim dimerima. Pored toga, poznato je još šest modifikacija, koje se javljaju u posebnim uslovima kristalizacije ili pod velikim pritiskom. Po hemijskim osobinama, galij je sličan aluminiju. U prirodi, može se naći samo u ograničenim količinama, uglavnom u smjesi sa aluminijevim, cinkovim ili germanijevim rudama. Galijevi minerali su vrlo rijetki. Zbog toga, on se dobija isključivo kao sporedni proizvod u proizvodnji aluminija ili cinka. Najveći dio galija se koristi u vidu galij-arsenida, kao poluprovodnik za proizvodnju svjetlećih dioda.
Ima četiri izotopa od kojih su stabilni izotopi sa masenim brojem 69 i 71.
Historija
mini|lijevo|Paul Émile Lecoq de Boisbaudran Postojanje elementa koji bi odgovarao galiju je predskazao Dmitrij Ivanovič Mendeljejev 1871. godine. On je predvidio, nakon usavršavanja svog periodnog sistema elemenata, novi element eka-aluminij, kojem je predvidio slične osobine aluminija (atomsku masu, specifičnu težinu, tačku topljenja, vrstu soli koje gradi i slično).
Francuski hemičar Paul Émile Lecoq de Boisbaudran, koji nije poznavao Mendeljejeva predviđanja, pronašao je da u slijedu linija linijskog spektra važe određene zakonitosti, te je pokušao to potvrditi za aluminij i slične elemente. Pri tome je otkrio da između aluminija i indija mora stajati još jedan nepoznati element. Napokon 1875. godine uspijeva mu otkriti dvije ljubičaste spektralne linije, nakon što je rastopio cinkove minerale u kiselini i zamijenio je sa metalnim cinkom.
Na kraju, Lecoq de Boisbaudran je uspio iz nekoliko stotina kilograma minerala cinka relativno mnogo galij-hidroksida. Iz njega je putem otapanja u rastvor kalij-karbonata i elektrolize prvi put dobio elementarni galij.
U vezi porijekla imena galij postoje dvije teorije. Po prvoj, Boisbaudran je dao ime elementu po Galiji, latinskom imenu njegove domovine Francuske. Po drugoj teoriji, iz latinske riječi gallus (kokoš) kao izvoru imena, što odgovara francuskoj riječi Le Coq. Po toj teoriji, Paul Émile Lecoq de Boisbaudran je dao ime elementu po svom imenu.
Nakon što su izmjerene i otkrivene osobine novog elementa, Mendeljejev je vrlo brzo shvatio, da se radi o eka-aluminiju čije je postojanje on predvidio. Mnoge osobine je veoma tačno izračunao. Tako je naprimjer Mendeljejev izračunao da bi eka-aluminij trebao imati gustoću od 5,9 što je veoma malo odstupanje od dokazane vrijednosti 5,94.
Fizičke
Galij je srebreno-sjajni, mehki metal (po Mohsovoj skali 1,5 ). Ima, za metale neuobičajenu, veoma nisku tačku topljenja koja iznosi 29,76 °C. Po tome je, poslije žive i cezija, metal sa najnižom tačkom topljenja, daleko nižom u odnosu na susjedne elemente u periodnom sistemu: aluminij i indij. Smatra se da je za ovako nisku tačku topljenja odgovorna neuobičajena kristalna struktura, koja nema stroge simetrije te stoga nije ni stabilna za razliku od većine drugih metala. Pošto tačka ključanja galija iznosi 2204 °C, temperaturno područje u kojem je galij u tečnom stanju je izuzetno široko. Galij posjeduje osobinu anomalije gustoće, poput silicija, nekih drugih elemenata i vode, njegova gustoća u tečnom stanju je za 3,2% veća nego u čvrstom stanju. Ova osobina je karakteristična za materijale koji imaju molekularne veze u čvrstom stanju.
Galij u čvrstom stanju je dijamagnetičan, međutim kada pređe u tečno stanje postaje paramagnetičan \chi_{m} = 2,4 · 10−6 na temperaturi od 40 °C.
Karakteristično za njegove strukture je stvaranje veza galij-galij. Poznate su različite modifikacije, koje se formiraju pod različitim uslovima kristalizacije (poznate su četiri modifikacije pod normalnim pritiskom od α- do δ-galija, dok se pod pritiskom formiraju tri modifikacije Ga-II, Ga-III, Ga-IV). Na sobnoj temperaturi najstabilnija modifikacija je α-galij koji se kristalizira u ortorompskoj slojevitoj strukturi. Pri tome dva atoma cezija čine dimer tako što se vežu jedan s drugim putem kovalentne veze. Svaki atom galija graniči sa dodatnih šest atoma drugih dimera. Između pojedinih dimera vladaju metalne veze. Dimeri galija su toliko stabilni, da su povezani jedan s drugim čak i pri topljenju a može se dokazati njihovo postojanje i u gasovitom stanju.
Ostale modifikacije se stvaraju pri kristalizaciji pothlađenog, tečnog galija. Na temperaturi od −16,3 °C stvara se β-galij koji ima monoklinsku kristalnu strukturu. U toj strukturi galijevi atomi su naimjenično poredani paralelno u cik-cak formaciji. Ako se kristalizacija odvija na temperaturi od −19,4 °C, formira se trigonalni δ-galij, u kojem se, poput α-bora, formiraju ikosaedri od dvanaest atoma. Oni su povezani jedan s drugim preko pojedinačnih atoma galija. Na temperaturi od −35,6 °C formira se γ-galij. U ovoj ortorompskoj modifikaciji formiraju se cijevi od međusobno povezanih Ga7 prstenova u čijoj sredini se nalazi pravolinijski lanac galijevih atoma.
Ukoliko se galij izloži visokom pritisku na sobnoj temperaturi, stvaraju se različite modifikacije. Na 30 kbar stabilna je kubična modifikacija galij-II, kod koje se svaki atom okružuje sa dodatih osam atoma. Ako se pritisak poveća na 140 kbar, metal se kristalizira kao tetragonalni galij-III, u strukturu koja odgovara indiju. Dalje, ako se pritisak poveća na oko 1200 kbar, formira se kubična plošno centrirana struktura galija-IV.
Hemijske
Hemijske osobine galija slične su osobinama aluminija. Poput njega, galij je pasiviziran kada je izložen zraku, stvaranjem gustog sloja oksida na površini metala, te ne reagira. Tek pri visokom pritisku i u kontaktu sa čistim kisikom, metal sagorijeva svijetlim plamenom stvarajući oksid. Slično, ne reagira ni sa vodom, jer se štiti nerastvorljivim slojem galij-hidroksida. Ali ako se galij legira sa aluminijem te se tako snizi tačka topljenja i na sobnoj temperaturi postaje tečan, vrlo burno reagira s vodom. Sa halogenim elementima galij reagira brzo stvarajući odgovarajuću so GaX3.
Galij je amfoteran i rastvorljiv je i u kiselinama i u bazama istiskujući iz njih vodik. U bazama, analogno sa aluminijevim solima, grade se Ga3+-ioni, a u bazama galati u obliku [Ga(OH)4]−. U razblaženim kiselinama polahko se rastvara, a u carskoj vodi i koncentriranoj sodi mnogo brže. Djelovanjem dušične kiseline galij se pasivizira.
Tečni galij napada većinu metala, tako da se on može čuvati samo u posudama od kvarca, stakla, grafita, aluminij-oksida, volframa do 800 °C i tantala do 450 °C.
Izotopi
Postoji ukupno 30 izotopa galija između 56Ga i 86Ga i dodatnih sedam nuklearnih izomera. Od njih su dva stabilna: 69Ga i 71Ga i javljaju se u prirodi. U prirodnoj smjesi izotopa preovladava 69Ga sa udjelom od 60,12% dok ostatak od 39,88% otpada na 71Ga. Među nestabilnim izotopima 67Ga ima najduže vrijeme poluraspada od 3,26 dana, dok kod ostalih izotopa vrijeme poluraspada se kreće od nekoliko sekundi do najviše 14,1 sati kod izotopa 72Ga.
Dva izotopa galija, 67Ga i kratkoživući 68Ga sa vremenom poluraspada od 67,71 minuta se koriste u nuklearnoj medicini kao trejseri za tomografiju emisijom pozitrona. Izotop 67Ga se za tu svrhu proizvodi u ciklotronu dok za proizvodnju izotopa 68Ga nije potreban ciklotron. Umjesto toga dobija se ozračivanjem 69Ga putem dugoživućeg izotopa germanija 68Ge uz emisiju protona. On se dalje raspada na 68Ga iz čega se dalje 68Ga ekstraktuje pomoću posebnog generatora. Za potrebe ispitivanja galij je, po pravilu, vezan u jednom kompleksu sa jakim želatinoznim ligandom kao što je 1,4,7,10-tetraazaciklododekan-1,4,7,10-tetra acetatna kiselina (DOTA).
Rasprostranjenost
Galij je veoma rijedak hemijski element na Zemlji, sa udjelom od oko 19 ppm (0,0019%) u kontinentalnom dijelu Zemljine kore. Njegova rasprostranjenost se može usporediti sa litijem ili olovom. Ne nalazi se u elementarnom stanju, već vezan najčešće u aluminijevim, cinkovim i germanijevim rudama. U rude bogate galijem ubrajaju se boksit, germanit i sfalerit.
Količina galija u rudama je uglavnom malehna, tako da naprimjer u Surinamu je pronađen boksit sa najvećim poznatim udjelom galija od samo 0,008%. Svjetske rezerve galija sadržane u rudi boksita procijenjene su na oko 1,6 · 106 tona. Veći udio galija do 1% se može naći u germanitu. Ipak u rudniku Apex u američkoj saveznoj državi Utah pronađena je ruda sa tolikim udjelom galija da je počela eksploatacija rudnika isključivo u te svrhe. Međutim, vrlo brzo je prestalo iskopavanje rude iz razloga neisplativosti.
Minerali galija nisu u dovoljnoj mjeri poznati, a u njih se ubrajaju u Tsumebu, u Namibiji pronađeni mineral galit (CuGaS2), tsumgalit (GaO(OH)) i drugi.
Dobijanje
mini|lijevo|Tečni galij u epruveti Galij se dobija kao sporedni proizvod kod proizvodnje aluminija iz boksita. Kao izlazi proizvod služi smjesa natrij aluminata i natrij-galata otopljena u sodi. Putem raznih postupaka i metoda, može se iz toga izdvojiti galij od aluminija. Prva mogućnost je frakciona kristalizacija uz pomoć ugljik-dioksida, pri čemu naprije izlazi aluminij-hidroksid, dok se u rastvoru sode koncentrira manje rastvorljivi natrij-galat. Tek nakon brojnih drugih faza u procesu dobija se galij-hidroksid, pomješan sa aluminij-hidroksidom. Napokon se smjesa otapa u sodi te se dobija galij putem elektrolize. Pošto se pri ovom postupku troše enormne količine energije i rada, primjenjuje se samo u zemljama gdje su jeftini energenti i radna snaga, kao naprimjer u Kini.
Galij se može dobiti i direktno putem elektrolize iz sode. Pri tome se koriste živne katode, pri čemu se stvara galijev amalgam. Također je moguće zamjena rastvora sa natrijevim amalgamom.
Uz pomoć posebnih hidroksihinolina kao liganda moguće je izdvojiti galij putem ekstrakcije kerozinom iz sode i odvojiti ga od aluminija. Ostali elementi, koji se pri tome također ekstrahiraju, mogu se odvojiti sa razblaženim kiselinama. Na kraju se preostali galijevi spojevi otapaju u koncentriranoj hlorovodičnoj ili sumpornoj kiselini i onda se elektrolitički reduciraju do metala.
Veoma čisti galij je neophodan za brojne tehničke primjene, naprimjer za pravljenje poluprovodnika, gdje ne smije biti prisutna primjesa drugih elemenata ni u količini od jednog stomilionitog dijela. Mogući načini za obogaćivanje galija su vakuumska destilacija i frakciona kristalizacija.
Proizvodnja galija u svijetu je veoma mala, 2008. godine primarna proizvodnja iznosila je 95 tona. Drugi izvor galija je reciklaža opada koji sadrži galija, čime je 2008. godine dobijeno dodatnih 135 tona galija. Najveći proizvođači su Kina, Njemačka, Kazahstan i Ukrajina, dok najviše recikliraju SAD, Japan i UK.
U laboratorijskim uslovima, galij se dobija putem elektrolize rastvora galij-hidroksida u sodi pomoću platinastih i volframovih elektroda.
Upotreba
mini|200px|lijevo|Plava LED dioda zasnovana na [[indij-galij nitridu]] Pošto je veoma rijedak u prirodi, galij se ne upotrebljava mnogo. Iz najvećeg dijela proizvedenog galija prave se razni galijevi spojevi. Sa privrednog aspekta najvažniji galijevi spojevi su oni sa elementima iz 5. grupe periodnog sistema, naročito se to odnosi na galij-arsenid, koji se upotrebljava za solarne ćelije i svjetleće diode. Godine 2003. oko 95% proizvedenog galija u svijetu potrošilo se upravo u te svrhe. Pored toga, on se koristi i kao materijal za dotiranje silicija (p-dotiranje).
Zbog širokog temperaturnog područja u kojem je element u tečnom stanju, a u isto vrijeme ima i najniži pritisak pare, galij se koristi za izradu termometara. Galijevi termometri se mogu koristiti u temperaturnom području do 1200 °C. Tečni galij se može upotrijebiti i kao tekućina za zaustavljanje gasova pri mjerenju zapremine gasova na visokim tempertaturama kao i tečni elektrodni materijal kod dobijanja čistih elementarnih metala poput indija.
Galij ima osobine visoke smočivosti (vlaženja) i daje dobar odraz svjetlosti. Zbog toga se koristi i za izradu ogledala. Pored toga, koristi se za topive legure, kao izmjenjivač toplote u nuklearnim reaktorima i kao zamjena za živu u lampama.
Legure galija sa drugim metalima imaju raznolika područja upotrebe. Magnetski materijali nastaju legiranjem galija sa gadolinijem, željezom, itrijem, litijem i magnezijem. Legura sa vanadijem u obliku V3Ga je superprovodnik sa relativno visokom radnom temperaturom od 16,8 K. U nuklearnom oružju, galij se legira sa plutonijem, da bi se onemogućio fazni prijelaz. Mnoge galijeve legure su na sobnoj temperaturi u tečnom stanju, te mogu zamijeniti otrovne živine ili veoma reaktivne natrijeve i kalijeve legure.
Spojevi
U tehničkom pogledu najvažniji spojevi galija su oni sa elementima dušikove grupe. Galij-nitrid, galij-fosfid, galij-arsenid i galij-antimonid su tipični poluprovodnici (III-V-poluprovodnici) a koriste se za tranzistore, diode i druge elektroničke dijelove. Ovi spojevi se naročito mnogo koriste za izradu različitih svjetlećih dioda u boji. Galij-arsenid se koristi pri proizvodnji solarnih ćelija, posebno onih koji se ugrađuju u satelite, jer je galij-arsenid mnogo otporniji na ionizirajuće zračenje od silicija.
Galij halogenidi u obliku GaX3 imaju mnogo sličnih osobina odgovarajućim aluminijevim spojevima. Sa izuzetkom galij(III)-fluorida, uvijek se javljaju kao dimeri u strukturi aluminij-bromida. Kao jedini halogenid, galij(III)-hlorid ima neznatnu primjenu u industriji. On se koristi kao Lewisova kiselina u Friedel-Craftsovoj reakciji alkiliranja.
Dokazivanje
Dokazivanje prisustva galija je kvalitativno moguće uz pomoć standardnih obojenih reakcija. U to se ubrajaju reakcije sa rodaminom B u benzenu, koji nakon dodavanja galija fluorescenira narandžasto-žuto do crveno-ljubičasto, morinom, koji pokazuje zelenu fluorescenciju u reakciji sa aluminijem i kalij heksacijanidoferat(III), koji sa galijem daje bijeli talog galij heksacijanidoferat(III). Pored toga, moguće je putem spektroskopije dokazati prisustvo galija preko karakterističnih ljubičastih spektralnih linija na 417,1 i 403,1 nm.
Kvantitativni dokaz galija je moguć putem kompleksometrijske titracije, naprimjer sa etilendiamin tetrasirćetnom kiselinom ili putem spektroskopije atomskom apsorpcijom.
Biološki značaj
Za metalni galij ne postoje toksikološki podaci; međutim i pored toga poznato je da on nagrizajuće djeluje na kožu i sluzokožu. Spojevi galij(III)-nitrat Ga(NO3)3 i galij(III)-oksid Ga2O3 imaju vrijednost smrtonosne doze LD50 u nivoima grama: 4,36 g/kg za nitrat i 10 g/kg za oksid. Galij se smatra relativno malo otrovnim, te koliko je poznato ne spada u mikroelemente neophodne za ljude.
Reference
🇵🇸
Čepelica
Čepelica je naseljeno mjesto u općini Bileća, Bosna i Hercegovina.
Vladimirovo (Berovo)
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sjevernoj Makedoniji nalazilo se u sastavu stare općine Berovo.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva iz 2002. godine, Vladimirovo je imalo 861 stanovnika.
Keith McDermott
Keith McDermott (Kit Makdermot) (1953-) je američki glumac i pisac.
Rodio se 28. septembra 1953. godine u Houstonu, Texas. Dimplomirao je scenske umjetnosti na Univerzitetu u Ohiou. 1970tih živio je sa autorom Edmundom Whiteom u New York-u.
Lovište
mini|280px|Lovište, rimokatolička kapelica Lovište je naseljeno mjesto u sastavu općine Orebić, Dubrovačko-neretvanska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Iako je naselje nastalo u 19. stoljeću, ovaj prostor se prvi put spominje 15.2.1333. godine u dvije povelje bosanskog bana Stjepana II Kotromanića u kojem ustupa Dubrovniku Rat i Prevlaku. Tom prilikom ban Stjepan daruje Dubrovniku "...sav Rat i Ston i Prevlaku i otoke koji su oko Rata, i sa svim što se nalazi unutar Rata i Prevlake - i gore i polja, dubrave, šume, trave, vode, sela, i sve što je od Prevlake do Loišta...". U drugoj povelji, napisanoj pod Srebrenikom isti dan, bosanski ban Stjepan II izvještava Dubrovčane, da im dijeli i daruje cijeli Stonski rat s Prevlakom sve do rta Loišta (lat. Loyste).
Lovište je kroz historiju ubilježeno u raznim varijantama sadašnjeg naziva: na jednoj karti Anta Kapora (Stato di Ragusi, Bocca di fiume Narenta, isola di Lessina e Curzola, Venecija, 1690. godine) ovaj prostor ubilježen je pod nazivima "Capo Louiscta" i "P. Louischia". Lovište se, također kao rt, spominje i na jednoj karti Hercegovine koju je izradio neki natporučnik B. Vukasović 1788. godine u Beču.
Lovište je osnovano sredinom 19. stoljeća od doseljenika s područja otoka Hvara koji su između iseljavanja u Ameriku i odlaska na Pelješac odabrali ovo drugo. Tim stanovnicima su se kasnije pridruživali doseljenici iz Nakovane. Prvi doseljenik u Lovištu (1878.) bio je Ante Visković iz hvarskog sela Gdinj.
Prva crkva u Lovištu sagrađena je 1926. godine, a groblje 1935. Škola je osnovana 1928. godine i djeluje do danas, uz kraći prekid za vrijeme Drugog svjetskog rata. Naselje je struju dobilo 1963., a vodovod 1980. godine. Lovište je s kopna bilo izolirano sve do 1973. godine kada je izgrađena prva cesta; do tada se u selo moglo doći jedino morskim putem.
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazilo se u sastavu stare općine Korčula.
Klima
Zahvaljujući geografskom položaju i karakteristikama reljefa, na predjelu Lovišta padavine su rijetke, a broj sunčanih sati jako velik. Prema nekim izvorima taj broj se penje i do 3000 sunčanih sati godišnje, što je više čak i od najsunčanijeg ostrva Hvara.
Flora i fauna
Najzastupljenija je mediteranska flora, šikare i makije te primorske crnogorične šume hrasta crnike i bora.
U akvatoriju uz obalu Lovišta mogu se naći naselja morske trave posidonije i zaštićena vrsta školjke periske koju se može naći isključivo u čistom moru.
Na zapadnom djelu poluotoka Pelješca, u području Lovišta, do sada je zabilježeno preko 100 vrsta ptica. Od ostalih životinjskih vrsta najpoznatije su čagalj (lat. Canis aureus), indijski mali mungos (lat. Herpestes javanicus), sivi puh (lat. Myoxus glis), zec (lat. Lepus europaeus), divlja svinja (lat. Sus scrofa), blavor (lat. Pseudopus apus), crni kos (lat. Turdus merula), žaba zelena krastača (lat. Bufo viridis), sredozemni galeb (lat. Larus audouinii) te sova ušara (lat. Bubo bubo).
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Lovište je imalo 187 stanovnika.
Napomena: ''Iskazuje se od 1890., i to kao dio naselja od 1890. do 1910., a kao naselje 1921. i od 1948. nadalje. U 1931. podaci su sadržani u naselju Nakovanj.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Lovište je imalo 242 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Privreda
Zahvaljujući povoljnoj klimi i velikom broju sunčanih sati, Lovište ima dugačku tradiciju turizma koja datira još od 1935. godine kada su prvi turisti došli u ovaj kraj. U Lovištu se danas mogu naći brojni porodični pansioni, auto-kampovi, restorani, konobe i barovi.
Osim turizma, mještani se bave i ribolovom te uzgojem maslina i proizvodnjom maslinovog ulja. Oko naselja postoje brojni maslinici s preko 10.000 stabala masline.
Pijavičino
mini|280px|Pijavičino, ostaci rimokatoličke crkve "Gospa od Karmela" Pijavičino je naseljeno mjesto u sastavu općine Orebić, Dubrovačko-neretvanska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazilo se u sastavu stare općine Dubrovnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Pijavičino je imalo 94 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Pijavičino je imalo 166 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
NGC 6761
NGC 6761 (također poznat kao ESO 231-28, IRAS 19113-5044 i PGC 62957) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 260 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Teleskop. Najveći prečnik je 1,60 (121 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (91 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 8. jula 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5297
NGC 5297 (također poznat kao IRAS 13442+4407, MCG 7-28-63, PGC 48815 i UGC 8709) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 111 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lovački psi. Najveći prečnik je 5,60 (180 hiljada sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (42 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 9. aprila 1787. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 2148
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vulkan (čvor)
Knjige
Mjesta
Američki nogomet
mini|desno|200px|Lopta u američkom fudbalu
Američki fudbal ili američki nogomet jest takmičarski timski sport izrazito popularan u SAD-u. Cilj igre je prenijeti loptu (football) prema završnoj zoni protivničkog tima (endzone) i tako osvojiti bodove. Lopta se prenosi tako što se nosi uza sebe (rushing), ili bacanjem i dodavanjem od jednog do drugog člana vlastitog tima (passing). Bodovi se mogu osvojiti na više različitih načina, uključujući prenošenje lopte preko gol-linije, bacanjem lopte igraču koji je prešao gol-liniju (što je u jednom i drugom slučaju polaganje/touchdown) ili šutiranjem kroz stative gola (field goal). Pobjednik je tim koji ima najviše bodova nakon isteka vremena.
Američki fudbal se razvio od ragbija u SAD krajem 19. vijeka. U susjednoj Kanadi se u isto vrijeme razvio i kanadski fudbal koji se u nekim pravilima razlikuje od američkog.
Iako je prva profesionalna utakmica američkog fudbala odigrana još 1895. godine, taj je sport tek sredinom 20. vijeka počeo sticati svoju današnju popularnost. 1960-ih je po broju gledalaca uspio premašiti dotada najpopularniji sport, bejzbol.
Uz američku profesionalnu ligu NFL, američki fudbal je tradicionalno prisutan na koledžima i univerzitetima, ali i u srednjim školama. Srednjoškolski timovi često predstavljaju ponos malih provincijskih gradova te se život u njima često vrti oko lokalnih utakmica.
Američki fudbal je s vremenom počeo širiti svoju popularnost van američkih granica, pa je tako 1990-ih NFL osnovao posebnu evropsku ligu NFL Europe.