cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brod (prijelaz)
Historija
Srednjovjekovni čovjek je rječne tokove uglavnom savladavao korištenjem brodova, gazova i mostova. Brod je označavao mjesto gdje su ljudi imali običaj prelaziti rijeku. U povelji Đurđa Crnojevića od 14. decembra 1492. navedeni su Moranski brod i Ovčiji brod na Sušici, dok se Bijeli brod na rijeci Matici dva puta javlja kao graničnik imanja Šćepana Malonšića. Iz navedenih primjera vidi se da su brodovi popisivani s imenom. Naziv su dobijali prema rijeci na kojoj su bili, obližnjem selu, namjeni, starosti, izgledu i tome slično. Ova praksa javlja se i u kancelariji Nemanjića, Lazarevića i Brankovića. Pretpostavlja se da je Ovčiji brod služio za prijelaz stoke. Kao međnik zabela Botunj u Svetostefanskoj hrisovulji, zabilježen je Govedarjev brod na Cijevni, a sela Dabar na ravaničkom vlastelinstvu Goveđi brod na Mlavi. Cetinjski ljetopis u jednom od tekstova iz 17. stoljeća spominje u Crmnici Veliki Brod kao i Miholj brod i Goveđi brod. Posljednji patrijarh srpski, pred drugo ukidanje Pećke patrijaršije 1766, Vasilije Brkić u svojoj knjizi iz 1771. Opis turski oblasti i u njima hrišćanskih naroda, a naročito naroda srpskog, pišući o Prizrenu, navodi da se u vrijeme obilnih kiša rijеka ne može proiti (preći) bez mostova. Glagoli proiti, proći, preći, broditi, prebroditi u uskoj su etimološkoj vezi.
U vrijeme Rimskog Carstva današnji Slavonski Brod zvao se Marsonia, a od 1244. do 1934. Brod na Savi, tj. prijelaz na Savi. Tragovi još iz rimskog doba pokazuju da je ovdje oduvijek bio prijelaz preko rijeke, pa se zato Brod ponekad naziva "sjevernim vratima Bosne". Na tu činjenicu upučuje i sam naziv grada, koji je nekada nosio ime "Brood na Savi" ("Brood" – iskvareno od "prohod", "prijelaz", prebroditi). Identično su i drugi nazivi mjesta dobili ime: Brodarevo na rijeci Lim, Danjski Brod na Drimu, nekada Brod Zrinjski na Uni, Brod Moravice kod Kupe, Brod na Kupi, Brođani i Stari Brod na Kupi, Brodarica kod Morinjskog zaljeva, Brod i Stari Brod na Drini, Kokin Brod na Uvcu, Martin Brod kod utoka Unca u Unu, Brodac Gornji i Brodac Donji pored Save, Brod (Brčko)... Ka Sloveniji i u Sloveniji (kajkavski kraj) slični su nazivi pod imenima: Bregana i Obrežje (u Srijemu ima mjesto Obrež na Savi), Breg pri Litiji, Breg, Brege, Dolnje Brezovo, Breg ob Savi, Brezje... Jedan od starih mostova u Bosni i Hercegovini (kod Nevesinja) nosi naziv Ovčiji brod.
Vladislav II, kralj Poljske
Vladislav II Jagelo (poljski: Władysław II Jagiełło, litvanski: Jogaila Algirdaitis; 1351. - 1. juni 1434.) je bio veliki knez Litvanije (1377. - 1434.) i kralj Poljske (1386. - 1434.). Kralj Poljske je postao oženivši 11-godišnju poljsku kraljicuJadvigu, s kojom je zajedno vladao do njene smrti. Time je nastala Poljsko-litvanska personalna unija. Bio je posljednji paganski vladar srednjovjekovne Litvanije, koja je bila mnogo veća od današnje Litvanije. Da bi postao kralj morao je biti kršten i po krštenju dobio je ime Vladislav II. Osnivač je Jagelonske dinastije koja je postala jedna od najuticajnijih dinastija u kasnom srednjem i ranom novom vijeku u centralnoj i istočnoj Evropi. Za vrijeme njegove vladavine, Poljsko-litvanska država je bila najveća država kršćanskog svijeta.
Biografija
Jagelo je bio potomak gediminidske dinastije kneževa i velikih kneževa Litve. Rođen je u Vilniusu. Otac mu je bio Algirdas, veliki knez Litvanije (1345-1377), a majka Julijana Aleksandrovna, kćerka tverskog velikog kneza Aleksandra.
Kada je Jagelo postao veliki knez 1377. godine, njegova starija braća iz Algirdasovog prvog braka bila su nezadovoljna. Stali su na stranu moskovskog kneza. Jagelo je 1380. potpisao mir s vitezovima Teutoncima. Poslije toga krenuo je pomoći Zlatnoj hordi u bici kod Kulikova, ali je zakasnio. Njegov amidža Kestutis ga je svrgnuo 1381. jer je bio nezadovoljan mirom sa Teutoncima. Jagelo je uspio za godinu dana povratiti vlast i zatvoriti amidžu.
Savez s Poljskom
mini|lijevo|Poljska i Litvanija u savezu 1387.
Jagelo je ozbiljno razmatrao mogućnost ženidbe s kćerkom moskovskog kneza. Vjerovatno je zaključio da time neće uspjeti zaustaviti Teutonce, pa je ušao u savez sa katoličkom Poljskom. Potpisao je s Poljskom 1385. savez iz Kreva. Godine 1386. oženio je poljsku vladaricu Jadvigu i postao kralj Poljske iure uxoris. U isto vrijeme Jagelo je prihvatio rimokatoličanstvo, kao i ostalo litvansko plemstvo. Od tada je nosio ime Vladislav II. Time je nastala Poljsko-litvanska unija, država sa ogromnom teritorijom.
Kraljica Jadviga je umrla 1399. godine nakon komplikacija pri porodu, a njihova kćerka, Elizabeta Bonifacija, je također vrlo brzo umrla. Vladislav je vladao još 35 godina nakon suprugine smrti. Neki su vjerovali da on nije imao prava da vlada nakon toga, iako ga je Jadvigina majka, poljska i ugarsko-hrvatska kraljica Elizabeta Kotromanić, zakonski usvojila kao svoje dijete i dijete svog umrlog muža kako bi imao pravo na nasljeđivanje poljske krune. Pošto nije bilo očitih pretendenata na prijestolje, Vladislav je ostao vladati i kao kralj Poljske.
Naredni brakovi
Nakon Jadvigine smrti Vladislav se oženio još tri puta. Drugu suprugu, Anu Celjsku, oženio je zbog njenog porijekla od izumrle poljske dinastije Pjast. S njom je imao jednu kćerku, Jadvigu, kojoj je dao ime po svojoj prvoj supruzi. Nakon Anine smrti Vladislav je oženio Elizabetu od Pilice, 45-godišnju dvostruku udovicu. S njom nije imao djece, a nakon njene smrti oženio je Sofiju Halšansku. Sofija mu je rodila dva sina, Vladislava i Kazimira. Međutim, Sofija, kao ni sam Vladislav, nije imala krvi Pjastovića, te je poljsko plemstvo odbijalo priznati njene sinove za Vladislavove nasljednike. Plemstvo je insistiralo da nakon Vladislavove smrti za vladaricu izaberu njegovu kćerku Jadvigu, koja bi vladala kao Jadviga II, ali ona je umrla neudata prije oca, najvjerovatnije otrovana od maćehe Sofije. Nakon smrti Vladislavove kćerke Jadvige poljsko plemstvo nije imalo izbora nego da prihvati Vladislavove i Sofijine sinove kao buduće kraljeve.
Rat s Teutonskim redom
Jagelovo pokatoličavanje označilo je i uspostavu rimokatoličanstva kao službene vjere u Litvaniji, koja je dotad bila uglavnom paganska zemlja. Poganski običaji su se i dalje održavali u narodu, ali plemstvo je prihvatilo katoličanstvo, jer je dobilo obećanje da će imati glas pri izboru budućih poljsko-litvanskih vladara.
Pošto je Litvanija prestala biti paganska zemlja, Teutonski red više nije imao opravdanja voditi antipaganski križarski rat. Dotad su Teutonci osvajali teritorije pod izgovorom križarskog rata. Ponovo su izvršili invaziju 1398. i tada Poljaci i Litvanci nisu bili dovoljno spremni. Teutonski red je proglasio rat 1409. godine protiv Poljsko-litvanske unije. U početku su Teutonci uspješno izvršili invaziju velikih dijelova Poljske, ali Poljaci su ih odbili i zauzeli Bromberg. Sklopljen je privremeni mir, koji je trajao do 1410. godine. Poljaci i Litvanci su odlučili ukloniti Teutonski opasnost jednom zauvijek i iskoristili su predah za prikupljanje snaga.
Došlo je do odlučujuće bitke, jedne od najvećih srednjovjekovnih bitaka. Vladislav II je porazio Teutonski red u velikoj bici kod Grinvalda 15. jula 1410. godine. To je bio veliki poraz za Teutonce, koji označava početak njihovog povlačenja. Teutonski red se poslije toga nikad nije oporavio.
Smrt i nasljednici
Vladislav je umro 1434. godine. Bio je prvi od litvanskih velikih kneževa koji su postali kraljevi Poljske. Naslijedio ga je sin, Vladislav III, a poslije njegove smrti u bici kod Varne poljsku krunu je naslijedio Jagelov drugi sin, Kazimir IV.
Fosforna kiselina
Fosforna kiselina, ortofosforna kiselina ili fosfor(V)-kiselina je mineralna (neorganska) kiselina čija je hemijska formula: H3PO4. Ortofosfotna kiselina je u stvari IUPAC ime ovog spoja. Prefiks orto- se upotrebljava zbog razlikovanja od ostalih srodnih kiselina na bazi fosfora, zvanih polifosforne kiseline. Ortofosforna kiselina je netoksična, a kada je čista, na sobnoj temperaturi i pritisku je čvrsta tvar. Konjugatna baza fosforne kiseline je dihidrogen-fosfatni ion,, koji se obrće u konjugiranu bazu fosfata,. Fosfati su hranljivi za sve oblike života. Pored toga što je hemijski reagens, fosforna kiselina ima široku upotrebu u: inhibiciji hrđe, dodacima hrani, zaštiti stomatoloških i ortopedskih i industrijakih pomagala, elektrolita, protočnosti, raspršivanju agenasa, sirovinama za đubrivo i dijelovima kućnih proizvoda za čišćenje. Fosforne kiseline i fosfati su također važni u biologiji. Najčešći izvor fosforne kiseline je 85% vodena otopina, a takve otopine su bezbojne, bez mirisa i nestabilne. Oko 85% otopina su sirupaste tečnosti, ali i je prečišćavanja i dalje moguće. Kao jaka kiselina, fosforna kiselina je korozivna. Zbog visokog procenta fosforne kiseline u ovom reagensu, bar neke od ortofosfornih kiselina se kondenziraju u polifosforne kiseline. Radi označavanja i jednostavnosti, 85% predstavlja H3PO4, kao da je sve ortofosforna kiselina. Razblažene vodene otopine fosforne kiseline su u orto obliku.
Pregled
Fosforna kiselina je najvažnija od mnogih fosfornih kiselina koje sadrže kisik. Njen anhidrid je kristalna supstanca sa tačkom topljenja na 42,35 °C, a koncentrirana vodena otopina, koja se obično podešava na 85%, je sirupasta tečnost. Dobija se sagorijevanjem bijelog fosfora (ili fosfornih para) i otapanjem nastalog fosfor(V)-oksida u vodi.
Drugi način je reakcija prirodnog apatita i fosforita sa sumpornom kiselinom. Vodena otopina fosforne kiseline, koja ima aktivnost na razini srednje jakih kiselina, je triprotonska kiselina, pa se od nje izvode tri niza soli: normalni fosfati (PO43-), vodik-fosfati (HPO42-) i divodik-fosfati (H2PO4-). Svi vodikovi fosfati su topivi u vodi, a oni bez vodika su topivi samo sa alkalnim metalima. Nakon zagrijavanja na temperaturama koje su više od 200 °C, ortofosforna kiselina gubitkom vode prelazi u difosfornu (pirofosfornu) kiselinu, H4P2O7, čije soli su poznate kao difosfati ili pirofosfati. Na još višim temperaturama nastaje trifosforna kiselina i naredne višeg ranga, sve do polimerne linearno lančane polifosforne kiseline. Njene soli su polifosfati – ciklične metafosforne kiseline (HPO3)n, čije soli su metafosfati.
Fosforna kiselina se najviše upotrebljava za proizvodnju svih vrsta fosfata, u tehnologiji izrade čelika, proizvodnji sredstava za zaštitu metala od hrđanja, te u farmaceutskoj industriji. Ovo je jedna od malobrojnih neškodljivih, odnosno neotrovnih kiselina, pa se upotrebljava i kao sredstvo za zakiseljivanje mnogih bezalkoholnih pića.
Reakcije
Molekule ortofosforne kiseline mogu se međusobno objedinjavati u različite spojeve koji se odnose na fosforne kiseline, ali na mnogo općenitiji način. Naziv fosforna kiselina se može također odnositi i na hemikalije ili reagense koji sadrže fosforne kiseline, kao što su pirofosforna ili trifosforna, ali je to obično ortofosforna kiselina.
Anhidridna fosforna kiselina je bijeli, nisko topivi čvrsti spoj, kojim se preko dehidracije dobija 85% fosforna kiselina, putem zagrijavanja u vakuumu.
Ortofospforna kiselina se nakon rastvaranja u vodi ionizira i uglavnom daje H2PO4- i protone: H3O+(aq) + H2PO4−(aq)      Ka1= 7,5×10−3
H3O+(aq) + HPO42−(aq)      Ka2= 6,2×10−8
H3O+(aq) + PO43−(aq)        Ka3= 2,2×10−13
Nakon prve disocijacije, anioni H2PO4− postaju divodik-fosfatni anioni. Nakon druge disocijacije, to su HPO42−, vodik-fosfatni anioni. Anioni nakon treće disocijacije su PO43−–fosfatni ili ortofosfatni anioni. U svakoj od gore prikazanih reakcija disocijacije, postoji odvojena disocijacijska konstanta, zvana Ka1, Ka2 i Ka3 data za 25 °C. Vezane sa ove tri disocijacijske konstante su odgovarajuće vrijednosti: pKa1=2,12, pKa2=7,21 i pKa3=12.67 na 25 °C. Iako su sva tri vodikova (H) atoma ekvivalentna u molekuli ortofosforne kiseline, sukcesivne vrijednosti Ka se razlikuju jer je energetski nepovoljnije kada se izgubi drugi H+, ako je jedan (ili više) već izgubiljen, molekula/ion je negativnije naelektrisan(a).
Zbog triprotonske disocijacije ortofosforne kiseline, te činjenice da njene konjugirane baze (fosfati gore navedeni) pokrivaju širok pH, općenite netoksičnosti rastvora fosforne kiseline/fosfata, mješavine ove vrste fosfata se često koriste kao buferski agensi ili se od njih prave buferske otopine, gdje željeni pH ovisi o proporciji fosfata u smjesi. Slično tome, netoksične anionske soli triprotonski organski spoj i limunska kiselina se također često koriste kod pravljenja bufera. Fosfati se nalaze ponajviše u biološkim materijalima, posebno u spojevima izvedenim iz fosforiliziranih šećera, kao što su DNK, RNK i adenozin-trifosfat (ATP).
Nakon zagrijavanja ortofosforne kiseline, kondenzacija fosfornih jedinica može biti izazvana kondenzacijom novonastale vode. Kada se ukloni jedna molekula vode za svake dvije molekule fosforne kiseline, rezultat je pirofosforna kiselina (H4P2O7). Kada pređe preko prosjeka jedne molekule vode po fosfornoj jedinici, nastaje staklastokruta tvar, koja ima empirijsku formulu HPO3, a zove se metafosforna kiselina. Metafosforna kiselina je jednostruka bezvodna verzija ortofosforne kiseline, koja se ponekad koristi kao reagens za upijanje vode ili vlage. Dalja dehidracija je vrlo teška, a može se ostvariti samo putem izuzetno jakih isušivača (a ne samo grijanjem). On proizvodi fosforni anhidrid (pentoksid), koji ima empirijsku formulu P2O5, iako stvarna molekula ima hemijsku formulu P4O10. Fosforna kiselina je čvrsta tvar, koja vrlo snažno upija vlagu i koristi se kao isušivač.
Vodena otopina
Za datu ukupnu koncentraciju kiseline [A] = [H3PO4] + [H2PO4−] + [HPO42−] + [PO43−] ([A] – je ukupni broj molova čiste H3PO4 koja se uzima za dobijanje 1 L rastvora. Sastav vodene otopine fosforne kiseline može se izrčunati primjenom ravnotežne jednadžbe udružene sa odnosima tri gore  opisane reakcije [H+] [OH−] = 10−14 i neutralnosti jednadžbi. Moguća koncentracija polifosfornih  molekulskih iona je zanemarena. Sistem se može ograničiti do jednadžbe petog stepena [H+] koja se brojčano rješava na sljedeći način:
Dobijanje
Fosforna kiselina se proizvodi industrijski na dva načina: termalno i mokrim procesom, koji uključuje dva pod-metoda. Mokri proces dominira u komercijalnom sektoru. Termalni proces je skuplji i daje čistiji proizvod, koji se koristi za primjenu u prehrambenoj industriji.
Mokri proces
Mokrim procesom se fosforna kiselina priprema dodavanjem sumporne kiseline u trikalcij-fosfatni kamen, koji se obično nalazi u prirodi kao apatit. Reakcija je:
Početna otopina fosforne kiseline može sadržavati 23–33% P2O5 (32–46% H3PO4), ali se može i koncentrirati isparavanjem vode kod proizvodnje komercijalnih ili merkantilnoh stanja fosforne kiseline, koja sadrži oko 54–62% P2O5 (75–85% H3PO4). Dalje isparavanje vode doprinosi nastanku superfosforne kiseline sa koncentracijom P2O5 preko 70% (što odgovara blizu 100% H3PO4. Međutim, počinju se stvarati pirofosforna i polifosforna kiselina, čineći tečnost visoko viskoznom. Razlaganje fosfatne rude pomoću sumporne kiseline daje nerastvorljivi kalcij-sulfat (gips), koji se filtrira i uklanja kao fosfogips. U mokrom procesu, kiselina se može dodatno pročistiti uklanjanjem fluora za proizvodnju životinjskog stanja fosforne kiseline ili ekstrakcijom otapala i uklanjanjem arsena prilikom proizvodnje za hranu pogodne fosforne kiseline.
Proces nitrofosfata je sličan mokrom procesu, osim što koristi dušičnu kiselinu umjesto sumporne. Prednost ovog hemijskog procesa je da je sporedni, kalcij-nitrat također biljno gnjojivo. Ovaj metod se rijetko primjenjuje.
Toplinski proces
Vrlo čista fosforna kiselina se dobija sagorijevanjem elementarnog fosfora za proizvodnju fosfor-pentoksida, koji se naknadno rastvara u razblaženoj fosfornoj kiselini. Na ovaj način se proizvodi veoma čista fosforna kiselina, jer se većina prisutnih nečistoća u stijeni uklanja kada se fosfor izdvaja iz stijene u peći. Krajnji rezultat je termo fosforna kiselina koja je pogodna za hranu. Međutim, za kritične primjene može biti potrebna dodatna obrada za uklanjanje spojeva arsena. Elementarni fosfor nastaje u električnoj peći. Na visokoj temperaturi, mješavina fosfatne rude, silicija i ugljikovih materijala (koks, ugalj itd.) proizvodi kalcij-silikat, fosforni plin i ugljen-monoksid. Otpušteni P i CO plinovi iz ove reakcije se hlade pod vodom i izoliraju čvrsti fosfor. Otpušteni P i CO gasovi mogu biti spaljeni sa zrakom prilikom proizvodnje fosfor pentoksida i ugljen-dioksida.
Laboratorijski način
Proces laboratorijskog demonstriranja uključuje oksidaciju crvenog fosfora pomoću dušične kiseline. :
Upotreba
Glavna upotreba fosforne kiseline je kod proizvodnje vještački đubriva, gdje se troši oko 90% od cjelokupne proizvodnje.
Prehrambeni aditivi
Fosforna kiselina za prehrambene potrebe (aditive E338 se koristi za zakiseljavanje hrane i pića, kao što su raznorazne Cole i džemovi. Oni daju pikantan ili kiselkast okus. Razne soli fosforne kiseline, kao što je monokalcij-fosfat, koriste se kao agensi za previranje.
IC 494
IC 494 (također poznat kao MCG 0-21-4, PGC 22755 i UGC 4224) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 212 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali pas. Najveći prečnik je 1,30 (80 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (37 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 12. decembra 1888. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Lapja
Lapja je naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
467. p. n. e.
Godina '''467. p. n. e.''' bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao Godina konzulstva Mamerka i Vibulana (ili, rjeđe, godina 287. Ab urbe condita). Oznaka 467. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.
Američka književnost
U američku književnost spadaju pisana ili literarna djela nastala na području Sjedinjenih Američkih Država, ili kolonija, koje su im prethodile. mini|desno|180px|John Updike
Anatomska terminologija
mini|300px|Anatomski položaj
Anatomska terminologija je svojevrsni rječnik koji se koristi u anatomiji čovjeka i zoologiji, za komuniciranje u naučnim časopisima, udžbenicima, priručnicima i ostalim naučno-stručnim publikacijama, a obavezna je za ljekare i druge zdravstvene radnike. Anatomska terminologija sadrži brojne jedinstvene i ponekad zbunjujuće nazive za opisivanje anatomske lokacije i djelovanje različitih struktura. Korištenje ove terminologije omogućava preciznije određenje posmatrane strukture i smanjuje vjerovatnoća greške i nejasnoća u međusobnom sporazumijevanju. Naprimjer, ožiljak "iznad zgloba" šake može se nalaziti na podlaktici, tri ili pet centimetara sa strane ili na dnu. Također ne objašnjava da li je ožiljak na dlanskoj strani ili nadlanici šake. Korištenjem precizne anatomske terminologije, takve dvosmislenosti se eliminiraju. <
Anatomski termini se izvode iz starogrčkih i latinskih riječi, jer se ovi jezici dugo ne upotrebljavaju u svakodnevnoj komunikaciji, pa se smisao i značenje tih riječi ne mijenja. Današnji međunarodni standard Terminologia Anatomica.
Formiranje riječi
Anatomski smisao riječi čine korijenovi, prefiksi i sufiksi. Korijen je termin koji se često odnosi na organe, tkiva ili zdravstveno stanje, a prefiks ili sufiks opisuju korijen. Naprimjer, u poremećaju hipertenzija, prefiks "hiper" znači "visoko" ili "više", a korijen riječi tenzija (= "napetost") odnosi se na pritisak, tako da se riječ "hipertenzija" odnosi se na abnormalno visok krvni pritisak. Korijeni, prefiksi i sufiksi su obično izvedeni iz starogrčkih ili latinskih riječi, koje se često prilično razlikuju od svojih varijantu u engleskom i ostalim indoeuropskim jezicima, uključujući i bosanski.
Latinska imena struktura kao što su musculus biceps brachii dijelovi termina mogu se razdvojiti i odnose se na musculus za mišić, biceps za dvoglavi, a brachii da je u regiji ruke. Prva riječ pokazuje ono o čemu se govori, druga to opisuje, a treća određuje lokaciju.
Kada se opisuje položaj anatomskih struktura, one se mogu opisati prema anatomskim orijentirima u njihovoj blizini. Ta obilježja mogu uključivati strukture, kao što su ispupčenja ili grudna kost ili anatomske linije, kao što je srednja linija ključnjače iz središta ključne kosti. Cephalon (=kefalon) je moždana regija koja se odnosi na glavu. U ovom području se razlikuju cranium (=kranijum) (lobanja), facies (lice), frons (čelo), oculus (područje oko očiju), auris (uho), bucca (obraz), nasus (nos), oris (usta) i mentis (brada). Područje vrat zove cervicis ili vratna regija. Takvi primjeri struktura, na bosanskom jeziku uključuju čeone mišiće, podvilične limfne čvorove, obrazne membrane i kose kosi očni mišić.
Ponekad, jedinstvena terminologija se koristi za smanjenje konfuzije u različitim dijelovima tijela. Naprimjer, različiti izrazi se koriste kada je riječ o lobanji, u skladu sa njenom embrionalnim porijeklom i nagnutosti položaja u odnosu na druge životinje. Tako, primjerice rostrum (njuška) ili rostrumski se odnosi na blizinu do ispred nosa, a posebno se koristi kada se opisuje lobanja. Isto tako, za ruke, drugačija terminologija često izaziva nejasnoće u vezi s tim šta je prednja, zadnja, unutrašnja i vanjska površina. Iz tog razloga, koriste se dolje navedeni izrazi: Ostali uvjeti se također koriste za opisivanje pokreta i djelovanja u rukama, nogama i drugim strukturama, kao što su oči.
Mjesto - Lokacija
Anatomska terminologija često se upotrebljava za označavanje relativne lokacije tjelesnih struktura. Naprimjer, da bi se opisao jedan dio tkiva kao "donji u odnosu na drugi ili se može opisati tumor koji je "površnski u odnosu na dublje strukture tijela.
Galaksija
mini|250px|[[NGC 4414, tipična spiralna galaksija]] Galaksija je velika nakupina zvijezda koje se drže na okupu međusobnim gravitacijskim privlačenjem. Postoji više tipova galaksija po veličini i po obliku. Najmanje su galaksije patuljci sa oko 100.000 zvijezda, dok na drugom kraju skale postoje gigantske galaksije sa oko 3000 milijardi zvijezda.
Anatomska terminologija
Anatomski položaj
thumb|right|300px| [[Anatomski položaji, sa terminima odgovarajućih pozicija/lokacija]] Anatomski termini koji se koriste za opisivanje lokacija se zasnivaju na tijelesnim lokacijama u standardnom anatomskom položaju . Ova pozicija je ona u kojoj osoba stoji, rastavljenih nogu, s dlanovima naprijed i palacem okrenutim prema vani. Pošto su mape obično orijentirane sa sjeverom na vrhu, standardna "mapa" tijela (ili anatomski položaj) je da je tijelo uspravno, s nogama u širini ramena i paralelno, prsti prema naprijed. Gornji udovi se ispruže na svakoj strani, sa dlanovima okrenutim naprijed.
Galaksija
Historijski pregled
Historijski, galaksije su dijeljene prema njihovom prividnom izgledu (što se često naziva vizuelnom morfologijom). Čest oblik je eliptična galaksija, sa vitkim eliptičnim profilom. Spiralne galaksije su gomile u obliku diskova sa zakrivljenim, prahovitim kracima. Galaksije nepravilnih i neobičnih oblika poznate su pod nazivom neobičnih galaksija i tipično proizlaze iz raskida izazvanih gravitacijskim privlačenjima susjednih galaksija. Takva međudjelovanja bliskih galaksija, koja na kraju mogu i prerastati u stapanja galaksija, mogu potaknuti epizode znatno pojačanog stvaranja zvijezda i proizvesti ono što se naziva starburst galaksijom. Male galaksije koje ne posjeduju povezanu strukturu također se nazivaju nepravilnim galaksijama.
U vidljivom svemiru vjerovatno ima više od 100 milijardi (1011) galaksija. Prečnici većine galaksija kreću se između 1000 i 100.000 parseka i obično ih međusobno razdvajaju milioni parseka (ili megaparseci). Međugalaktički prostor (prostor između galaksija) ispunjen je razrijeđenim gasom, čija je gustoća manja od jednog atoma po kubnom metru. Velika većina galaksija organizirana je u hijerarhijskim društvima koja se nazivaju skupovima, koji se opet, dalje, mogu združivati u superskupove. Te veće strukture općenito se raspoređuju u plohe i niti koje se prostiru nepreglednim svemirskim prazninama.
Iako još uvijek nedovoljno shvaćena, tamna materija, čini se, učestvuje sa 90% u masi većine galaksija. Posmatranja ukazuju na to, da bi u središtima većine, ako ne i svih galaksija, mogle postojati supermasivne crne rupe. Pretpostavlja se da bi one mogle biti osnovnim uzrokom aktivnih galaktičkih jezgara pronađenih u središtima nekih galaksija. Čini se da galaksija Mliječni put u svojoj jezgri udomljuje najmanje jedan takav objekt.
Anatomska terminologija
Anatomski položaj
Korištnje standardnog anatomskog položaja smanjuje mogućnost zabune. To znači da se, bez obzira na položaj tijela, položaj objekata unutar njega može opisati bez dvosmislenosti.
Regije
thumb|right|400px|Ljudsko tijelo u anatomskom položaju sa prednje i stražnje strane. Tjelesne regije su boldirane U terminima anatomije, tijelo se dijeli na regije. Prednji dio trupa se naziva '"grudni koš'" i "'trbuh'". Leđa kao opće područje je dorzum, dorzalna ili leđna površina, a donji dio leđa je lumbus' ili slabinska regiji. Ramenski dio je lopatična (skapularna, skapulska) površina, a oko grudne kosti je grudna, sternumska ili sternalna regija. abdomen je područje između grudnog koša i karlice. Dio oko dojki se također naziva dojčana regija (dojki), pazuh kao pazuho ili aksilarno područje, a okolina pupka kao umblikus ili pupčana (umblikusna, umblikalna) regija. Karica je donji trup (torzo), između trbuha i butina. Pelvis je oznaka za prepone, gdje se bedra spajaju sa trupom, odnosno ingueno i slabinsko područje.
Cijela ruka je u tekstu brachium (brahijum) i brahijalno, s prednje strane lakta kao antekubitis i antekubitalno područje, poleđina lakta je olekranon ili olekranalno, podlaktica se označava kao antebrachium i antebrahijalna, zglob šake kao karpus i karpalno područje korijena šake, šaka kao manus ili manualno ili ručno područje, a dlan kao palmarno ili dlansko, palac kao pollex, a prsti kao digitalno, falanga i prsti. Stražnjica su stražnjični mišić ili gluteusna (glutealna) regija i stidne površine stidne ili pubične površine.
Donji udovi se dijele na bedro (dio između kuka i koljena) i potkoljenicu, koja uključuje samo na područje ekstremiteta između koljena i gležnja). Bedro se označava kao femurska ili femoralna regija. Koljenska kapa je čašica i patelarni dio, dok je stražnji dio koljena popliteusno ili podzglobno koljensko područje. Potkoljenica (između koljena i gležnja) je crus i kruralno područje, bočni aspekt potkoljenice je peronealna ili lisna površina000. Gležanj je tarsus (tarzus) i korijen stopala, a peta je calcaneus (kalkaneus) ili petna površina. Stopalo je pes i pedalna regija, a tabani plantarna ili tabanska regija. Kao i kod prstiju ruke, članci se također nazivaju falangama i područjem prstiju. Nožni palac se naziva haluks'''.
Trbuh – Abdomen
thumb|right|400px|Trbušne regije se uzimaju kao primjer lokalizacija bola.
Da se uspostavi jasna komunikacija, naprimjer o lokaciji bola ili sumnjive mase u stomaku pacijenta, trbušna šupljina može se podijeliti na devet regija ili četiri kvadranta.
Abdomen se može se podijeliti u četiri kvadranta, što se češće se koristi u medicini, kada se šupljina dijeli jednom horizontalnom i jednom vertikalne linijom koje se međusobno sijeku na pupku pacijenta (područje umblikusa).
Detaljniji regijski pristup dijeli šupljinu jednom horizontalnom linijom odmah ispod rebara i jednom odmah iznad karlice, uz dvije vertikalne linije, od središta svake ključne kosti, što rezultira u devet regija.
Standardni termini
Kada se anatomski termini odnose na desni i lijevi dio tijela, određuju se u odnosu na desnu i lijevu stranu subjekta, a ne lijevo i desno od posmatrača. Kada se posmatra tijelo u anatomskom položaju, lijevi dio tijela je na desnoj strani posmatrača, i obrnuto.
Ose
Svaki spomenuti lokacijski termin iznad može definirati pravac vektor, a njihovi parovi mogu biti definirani kao ose, koje su linije orijentacije. Naprimjer, za krv se može reći da teče u proksimalnom ili distalnom smjeru, a anteroposteriorne, mediolateralne i inferosuperiorne ose jesu linije duž kojih se tijelo širi, kao što su X, Y, i Z ose Descartesovog koordinatnog sistema. Ose se mogu projicirati na odgovarajuće ravni.
NGC 589
NGC 589 (također poznat kao MCG -2-5-4 i PGC 5758) jeste spiralna galaksija koja je udaljena oko 243 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 1,10 (78 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (64 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Frank Muller 1886. godine.
Anatomska terminologija
Anatomska varijacija
Termin anatomska varijacija se koristi za razlike u anatomskim strukturama koje se ne smatra kao bolest. Mnoge strukture se neznatno individualno razlikuju između ljudi, naprimjer mišići koji se vežu na neznatno različitim mjestima. Takva je prisutnost ili odsutnost tetive mišića musculus palmaris longus. Za razliku od prirođene anomalije, anatomska varijacija se ne smatra poremećajem.
Pokreti
thumb|right|400px thumb|right|400px
NGC 589
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Anatomska terminologija
Pokreti
Zglobovi, posebno sinovijalni omogućavaju tijelu ogroman raspon pokreta. Svaki pokret na sinovijalnom zglobu rezultira iz kontrakcije ili opuštanja mišića koji su priključeni na kosti s obje strane zglobljavanja. Vrsta pokreta koji se mogu proizvesti u sinovijalnoj spoju određuje njegov tip konstrukcije.
Načini pokreta su uglavnom u paru, jedni djeluju suprotno od drugih. Pokreti tijela uvijek su opisani u odnosu na anatomski položaj tijela: uspravan stav, s gornjim udovima u stranu tijela i dlanovima okrenutim prema naprijed.
Općeniti pokret
Termini koji opisuju pokrete općenito uključuju:
Specijalni pokreti šake i stopala
Ovi termini se odnose na pokrete koji su jedinstveni za šake i stopala:
Mišići
thumb| [[biceps|Musculus biceps brachii savija podlakticu. Musculus brachioradialis, u podlaktici i musculus brachialis, u dubini bicepsa nadlaktice u ovom pokretu djeluju sinergijski.]] Mišićna akcija pokreće osovinski skelet preko zglobova sa polazištem i hvatištem mišića na odgovarajućoj strani. Tokom mišićne kontrakcije, hvatište na kosti pokreće polazište. Mišići su često uključeni u nekoliko akcija zgloba; u stanju su obavljati, naprimjer, kako fleksiju i ekstenziju podlaktice, tako i bicepsa i tricepsa. Ovo je ne samo da omogućava da se vrati akcija mišića, već i doprinosi stabilnosti akcije, tako da mišići djeluju zajednički.
Agonistički i antagonistički mišići
Mišići djeluju kao agonisti, dok je mišić koji kontrakcijom donosi suprotnoj akciji – antagonist. Naprimjer, ekstenziju podlaktice obavlja triceps kao agonist i biceps kao antagonist (koji kontrakcijom obavlja fleksiju u odnosu na isti zglob). Mišići koji rade zajedno u obavljanju iste akcije nazivaju se sinergisti. U gornjem primjeru sinergisti za biceps mogu biti musculus brachioradialis i musculus brachialis.
Skeletni i glatki mišić
thumb|Tijelo skeletnog mišića tipski se javlja u sedam općih oblika. Ova slika prikazuje ljudsko tijelo sa obilježenim glavnim grupama mišića. Sveukupna snatomija mišića je najvažniji pokazatelj njegove uloge u organizmu. Jedan posebno važan aspekt bruto anatomije mišića je penacija ili njen nedostatak. U većini mišića, sva vlakna su orijentirani u istom smjeru, radeći u skladu sa polazištem i hvatištem. U penatnim mišićima, pojedinačna vlakna su orijentirani pod uglom u odnosu na liniju akcije, koja proizlaze iz tetiva polazišta i hvatišta na svakom kraju. Budući da kontrahirana vlakna vuku pod uglom ukupne akcije mišića, promjene u dužini je manja, ali ta ista orijentacija omogućava više vlakana (time i sile) u mišiću date veličine. Penatni mišići se obično nalaze tamo gdje je manje važna promjena dužina od maksimalne sile, kao što je musculus rectus femoris.
Skeletni mišići su uređeni u diskretnim mišićima, primjerice musculus biceps brachii . Snažni, vlaknasti omotač skeletnih mišića je i povezan kontinuirano sa tetivama. S druge strane, tetive se povezane sa slojem pokosnice koji okružuje kosti, dozvoljavajući prijenos snage mišića na kostur. Zajedno, ovi vlaknasti slojeva, sa tetivama i ligamenatima, čine duboke fascije tijela.
Zglobovi
Pokret nije ograničen samo na sinovijalne zglobove, iako oni omogućavaju većinu njegove slobode. Mišići djeluju preko simfiza, koje omogućavaju kretanje u, naprimjer, kičmenom stubu, kompresijom mwđupršljenskih diskova. Pored toga, sinovijalni zglobovi mogu se podijeliti u različite vrste, ovisno o osi pokreta
Membrane
thumb|250px|Serozna membrana
Serozna membrana (označena i kao seroza) je tanka membrana koja pokriva zidove organa u grudnoj i trbušnoj šupljini. Serozne membrane imaju dva sloja; parijetalni  (šupljinski) i  visceralni (utrobni), koji okružuje prostor koji je popunjen tekućinom. Sloj utrobne membrane pokriva organe (utrobe), a parijetalni sloj linije zidova tjelesne šupljine (parijetalno se odnosi na šupljinu). Između parijetalnog i visceralnog sloja je vrlo tanka, tekućinom punjen serozni prostor ili šupljina. Naprimjer, perikard je serozna šupljina koja okružuje srce.
Zgornje Gorje
mini|280px|Zgornje Gorje, rimokatolička crkva "Sv. Jurij" Zgornje Gorje su naseljeno mjesto i sjedište općine Gorje, regija Gorenjska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Radovljica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Zgornje Gorje su imale 500 stanovnika.
Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima 1985.
Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima 1985. održano je od 15. do 17. marta na Velikanki u slovenskoj Planici (tada u sklopu SFRJ). To je bilo treće SP kojem je domaćin bila Planica (nakon 1972. i 1979).
468. p. n. e.
Godina '''468. p. n. e.''' bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao Godina konzulstva Barbata i Priska (ili, rjeđe, godina 286. Ab urbe condita). Oznaka 468. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.
Banana
thumb|desno|Četiri varijeteta ploda banana thumb|desno|Farma banana u [[Chinawal, Indija]] Banana jest jestivo voće, u strogo botaničkom smislu spada u bobice, a plod je nekoliko vrsta velikih biljnih vrsta cvjetnica iz roda Musa. (U nekim zemljama, banane koje se koriste za kuhanje nazivaju se plantani.) Ovo voće je različite veličine, boje i čvrstoće, ali je uglavnom izduženo i zakrivljeno. Ima meko tijelo, bogato škrobom, a kora im može biti zelena, žuta, crvena ili smeđa, kada sazrije. Banane rastu u grozdovima, viseći na vrhu biljke. Gotovo sve moderne jestive banane bez sjemena (partenokarpične) porijeklom su od dvije divlje vrste: Musa acuminata i Musa balbisiana. Naučna (binomna) imena većine kultiviranih banana su Musa acuminata, Musa balbisiana i Musa × paradisiaca za hibrid Musa acuminata × M. balbisiana, u zavisnosti od njihove genomske konstitucije. Starije binomno ime Musa sapientum danas se više ne koristi.
Vrste iz roda Musa su porijekom iz tropskih područja Indonezije, Malajskog poluostrva i Australije, a smatra se da je po prvi put uzgajana na Papua Novoj Gvineji. Prema podacima FAO, razne vrste banane rastu u najmanje 107 zemalja svijeta, uglavnom zbog plodova, a nešto manje zbog vlakana, vina, piva ili kao ukrasna biljka.
Pojam banana se također koristi i kao uobičajeno ime za biljke koje daju ovo voće. On se može proširiti i na druge članove iz roda Musa poput Musa coccinea (crvenocvjetna banana), Musa velutina (roza banana) i Fe'i banane. Pojam se također ponekad koristi i za vrste iz roda Ensete, kao što su Ensete glaucum (sniježna banana) i ekonomski važna vrsta Ensete ventricosum (lažna banana). Oba ova roda su klasificirana u porodicu banana, Musaceae.
Opis
Kada biljka odraste, stabljika prestane proizvoditi novo lišće i počinje formirati cvat. Razvija se stabljika koja raste unutar lažne, a na sebi nosi nedozrele cvati sve dok napokon ne dosegne vrh biljke. Svaka pseudostabljika obično proizvede jedan cvat, također poznat i kao bananino srce. (U rijetkim slučajevima naraste više od jednog cvata, u jednom slučaju na Filipinima naraslo ih je pet ). Nakon oplodnje, pseudostabljika odumire, ali se oko njene baze ravijaju izdanci, tako da je biljka u suštini višegodišnja. U plantažnom sistemu uzgoja ovih biljaka, dopušta se razvoj samo jednog izdanka jer se time održava razmak između njih. Cvat banane sadrži mnogo sitnih cvijetića (koje mnogi pogrešno nazivaju latice), između redova cvati. Ženski cvjetovi (koji se mogu razviti u plodove) javljaju se u redovima u gornjem dijelu stabljike (bliže lišću) a redovi muških cvjetova su niže. Ovarij je inferioran tj. malehne latice i drugi dijelovi cvijeta se nalaze na vrhu ovarija.
Plod banane se razvija iz bananinog srca, u velikim, prema dolje okrenutim, visećim grozdovima, koji mogu sadržavati do 20 plodova. Viseći klasteri su poznati i kao svežanj a obuhvata 3 do 20 grozdova, koji mogu težiti 30 do 50 kg. Pojedinačni plod (banana ili prst) ima u prosjeku 125 g. Plod je opisa na bobica sa kožom odnosno korom. Oko mehkog ploda nalazi se vanjski zaštitni sloj (koža, kora) sa brojnim dugim, tankim nitima (floemima), koji se pružaju duž ploda između kože i jestivog unutrašnjeg dijela. Unutrašnji dio običnih žutih jestivih varijeteta može se uzduž podijeliti na tri sekcije koje odgovaraju unutrašnjim dijelovima tri karpele, nakon što se ručno deformira neotvoreni plod. U kultiviranim varijetetima, sjeme banane je smanjeno ili potpuno odsutno, njegovi ostaci su vidljivi u vidu malehnih crnih tačkica u unutrašnjosti ploda.
Banane su prirodno sasvim neznatno radioaktivne, više od većine drugog voća, zbog visokog sadržaja kalija i male količine kalijevog izotopa 40K, koji se javlja u prirodnoj smjesi kalija. U nuklearnom žargonu i komunikaciji ponekad se koristi pojam ekvivalentna doza banane za usporedbu nivoa radijacije i izloženosti.
Etimologija
Smatra se da je riječ "banana" zapadnoafričkog porijekla, moguće od riječi banaana iz jezika wolof, a koja je u gotovo sve svjetske jezike došla preko španskog ili portugalskog.
Taksonomija
desno|thumb|Drvo banane sa voćem i cvatom. Rod Musa prvi je opisao Carl Linné 1753. godine. Pretpostavlja se da je Linne naziv roda dao po imenu Antoniusa Muse, carskog fizičara rimskog cara Augusta ili je Linne adaptirao arapsku riječ za bananu,, mauz. Rod Musa svrstan je u porodicu Musaceae. APG III sistem stavlja porodicu Musaceae u red Zingiberales, koji je dio klade monokotiledonih biljaka cvjetnica. Rod Musa sadrži oko 70 vrsta, koliko ih navodi Svjetski spisak odabranih biljnih porodica sa stanjem iz januara 2013. Neke od tih vrsta daju jestive plodove, dok druge se uzgajaju kao ukrasne biljke.
Klasifikacija kultiviranih banana je dugo vremena predstavljala izazov za taksonome. Linne je prvobitno stavio banane u dvije zasebne vrste u zavisnosti da li se one koriste u ishrani. Imenom Musa sapientum je označio banane koje se jedu kao slatko voće, a sa Musa paradisiaca označio je plantane. Kasnije, dodana su druga imena vrstama. Međutim, ovaj pristup se pokazao neadekvatnim da obuhvati ogroman broj varijeteta koji postoje u Jugoistočnoj Aziji, kao primarnom središtu rasprostranjenosti ovog roda. Mnogim ovim varijetetima data su imena za koja se kasnije ispostavilo da su sinonimi.
U seriji studija objavljenih od 1947. i kasnije, Ernest Cheesman je dokazao da su Linneove vrste Musa sapientum i Musa paradisiaca zapravo varijeteti i potomci dvije divlje vrste koje proizvode pravo sjeme: Musa acuminata i Musa balbisiana, a obje vrste prvi je opisao Luigi Aloysius Colla. On je predložio odbacivanje Linneovih prijedloga vrsta u korist nove klasifikacije banana u skladu sa tri morfološki različitih grupa varijeteta. Kao prvu vrstu predložio je one koji ispoljavaju botaničke osobine Musa balbisiana, kao drugu one koje odgovaraju botaničkim osobinama vrste Musa acuminata, te treće sa osobinama koje kombiniraju osobine prethodne dvije vrste. Istraživači Norman Simmonds i Ken Shepherd predložili su 1955. nomenklaturni sistem koji bi bio zasnovan na genomu. Ovaj sistem eliminira gotovo sve poteškoće i nedoslijednosti ranijih klasifikacija banana zasnovanih na naučnim imenima kultiviranih varijeteta. I pored ovog, prvobitna imena se i dalje koriste od strane nekih naučnika i institucija, što često dovodi do zabuna.
Trenutno prihvaćena naučna imena za većinu grupa kultiviranih banana su Musa acuminata Colla i Musa balbisiana Colla za vrste od kojih su potekle i Musa × paradisiaca L. za hibrid M. acuminata × M. balbisiana.
desno|thumb|Varijetet banane koji se uzgaja u indijskoj saveznoj državi [[Kerala, lokalno poznat i kao nendran]] Taksonomski sinonimi vrste M. × paradisica uključuju sljedeće:
Općenito, moderne klasifikacije sorti banana slijede Simmondsov i Shepherdov sistem. Odomaćene sorte su razvrstane u grupe na osnovu broja hromosoma koji imaju i vrste od kojih su nastali. Tako latundan banana je uvrštena u grupu AAB, što znači da je triploidna i izvedena iz vrsta M. acuminata (A) i M. balbisiana (B). Više o spisku sorti koje su klasificirane po ovom sistemu može se naći u članku spisak sorti banana.
U 2012. tim naučnika je objavio da su uspjeli dobiti nacrt sekvence genoma banane Musa acuminata.
U antička vremena
thumb|lijevo|Prvobitna rasprostranjenost predaka današnjih jestivih banana. Vrsta [[Musa acuminata je prikazana zelenom a Musa balbisiana narandžastom bojom. ]] Farmeri u Jugoistočnoj Aziji i Papui Novoj Gvineji su prvi odomaćili i uzgajali banane. Nedavni arheološki i paleontološki dokazi iz močvare Kuk u provinciji Zapadno gorje, Papua Nova Gvineja, sugeriraju da uzgajanje banana seže daleko u prošlost, najmanje do 5000 p.n.e. a moguće i do 8000 p.n.e. Postoji i mogućnost da su se i druge vrste banana, nezavisno od ove, kasnije odomaćile širom Jugozapadne Azije. Stoga je ovo područje centar primarne rasprostranjenosti banana. Područja sekundarne rasprostranjenosti pronađena su u Africi, što daje naznake o dugoj historiji uzgoja banana u tom području.
thumb|lijevo|Stvarna i moguća rasprostranjenost banana tokom islamske vlasti (od 700 do 1500.) Otkrića fitolita u Kamerunu koji su datirani u 1. milenij p.n.e. pokrenuli su, do danas ne zaključenu, raspravu o datumu početka uzgoja banana u Africi. Postoje određeni lingvistički dokazi da su banane u to vrijeme bile poznate na Madagaskaru. Raniji dokazi su upućivali da uzgajanje banana u Africi nije počelo prije druge polovije 6. vijeka. Međutim, postoje mogućnosti da su banane donesene barem na Madagaskar, ali ne i na istočnoafričku obalu tokom jedne faze malagaške kolonizacije ostrva iz Jugoistočne Azije oko 400. godine n.e.
Banane su također bile prisutne i u pojedinim područjima širom Bliskog istoka, u godinama početka širenja islama. Širenje islama dovelo je do velikog širenja uzgoja banana. Postoje brojne reference u islamskoj literaturi počev od 9. vijeka gdje se spominju banane (kao što su poeme i hadisi). Početkom 10. vijeka, banane su spomenute u tekstovima sa područja današnje Palestine i Egipta. Odatle, one se šire u sjevernu Afriku i muslimansku Andaluziju. Tokom Srednjeg vijeka, banane koje su rasle oko Granade smatrale su se među najkvalitetnijim u arapskom svijetu. Muslimanski osvajači donose bananu u Palestinu oko 650tih. Danas, potrošnja banana je značajno porasla u islamskim zemljama tokom mjeseca Ramazana.
Zasigurno se zna da su banane rasle u kršćanskom kraljevstvu Kipar u kasnom srednjem vijeku. Italijanski putopisac Gabriele Capodilista pozitivno piše 1458. o proizvodnji banana na farmama episkopije, u blizini današnjeg grada Limassol, a navodi i opise samih plantaža. Banane u Ameriku donijeli su portugalski moreplovci, koji su ovo voće prenijeli iz zapadne Afrike u 16. vijeku.
Uzgoj danas
Sve kultivirane sorte banana koje se danas u svijetu uzgajaju, vode porijeklo od dvije divlje vrste: Musa acuminata i Musa balbisiana. Iako su prvobitne divlje banane sadržavale veliko sjeme u sebi, danas se u ljudskoj upotrebi koriste diploidne ili poliploidne sorte i varijeteti sa sićušnim sjemenom (od kojih su neki i hibridi). Ove sorte razmnožavaju se aseksualno, putem izdanaka. U kontroliranim uslovima, svakoj biljci se omogućava da proizvede dva izdanka istovremeno, jedan za rast plodova odmah, a drugi nasljednik koji će davati plodove za 6 do 8 mjeseci. Životni vijek plantaža banana iznosi 25 godina pa i više, pri čemu se individualne biljke ili mjesta sadnje mogu neznatno pomijerati od svog početnog položaja, zavisno od lateralnog formiranja rizoma.
Nogometne utakmice Danska – Holandija
Vanjski linkovi
Liste des matchs de l'équipe du Danemark de football par adversaire
NGC 6727
NGC 6727 (također poznat kao ESO 396-N14) je odrazna maglina i nalazi se u sazviježđu Južna kruna. Prvo otkriće je napravio Johann Friedrich Julius Schmidt 15. juna 1861. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
.gov
mini|Logo .gov .gov je najviša internet domena koja se striktno dodjeljuje web stranicama Vladinih ustanova. Jedna je od šest najstarijih najviših internet domena. mini Ime domena gov je sponzorisana domena najvišeg nivoa (sTLD) u sistemu imena domena na Internetu. Naziv je izveden od riječi vlada, što ukazuje na njegovu ograničenu upotrebu od strane državnih subjekata. TLD- om upravlja Agencija za sajber sigurnost i sigurnost infrastrukture (CISA), sastavni dio Ministarstva domovinske sigurnosti Sjedinjenih Država.
.info
mini|desno|200px|.info logo .info je najviša internet domena. Dodjeljuje se uglavnom web stranicama informativnog sadržaja, a dozvoljeno je koristiti i u druge svrhe i može je zakupiti svaka osoba ili organizacija. Nastala je, kao sedma po redu najviša internet domena, 2003 godine. mini|.info logo .info je generička domena najvišeg nivoa (gTLD) u sistemu imena domena (DNS) na Internetu. Ime je izvedeno iz riječi informacija, iako zahtjevi za registraciju ne propisuju određenu svrhu.
.gov
.gov je jedan od originalnih šest domena najvišeg nivoa, definisanih u RFC 920. Iako je „prvobitno namijenjen bilo kakvoj vladinoj kancelariji ili agenciji“, samo državni entiteti sa sjedištem u SAD-u mogu registrovati nazive domena .gov, što je rezultat toga što Internet potiče kao istraživačka mreža koju sponzorira vlada SAD.
.info
Podaci o TLD-u su uslijedili nakon ICANN -ove visoko publicirane objave krajem 2000. godine o postupnom izdavanju sedam novih generičkih domena najvišeg nivoa. Događaj je bio prvi dodatak velikih gTLD-ova otkako je sistem naziva domena razvijen 1980-ih. Sedam novih gTLD-ova, odabranih od preko 180 prijedloga, djelimično je trebalo ukloniti pritisak na com domenu.
Statistike tvrde da je bila najuspješnija internet domena jer je za samo 4 godine, do 2007, zakupljeno preko 4 miliona domena sa .info nastavkom.