cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bande New Yorka
Radnja
Šesnaest godina kasnije, Amsterdam se vraća u New York kao odrastao čovjek (Leonardo DiCaprio) tokom druge godine trajanja građanskog rata. Sada je septembar 1862. godine, dan nakon što se odigrala Bitka za Antietam i objavljena Proklamacija o emancipaciji. Po dolasku u Five Points, on se ponovo ujedinjuje sa starim prijateljem, Johnnyem Siroccom (Henry Thomas). Johnny, sada član bande džeparoša i lopova, upoznaje Amsterdama sa Billom Kasapinom, za kojeg banda krade. Amsterdam pronalazi mnoge stare članove bande njegovog oca koji su sada pod Billovom kontrolom, uključujući Happy Jacka Mulraneya (John C. Reilly), sada korumpiranog gradskog policajca kojeg Bill drži u svojoj šaci i McGloina (Gary Lewis), sada je jedan od Billovih najbližih saradnika. Amsterdam uskoro krči svoj put do najužeg kruga oko Kasapina. Amsterdam saznaje da svake godine, na godišnjicu bitke kod Five Pointsa (16. februar), Bill predvodi grad u obilježavanju pobjede nad "Mrtvim zečevima". Amsterdam pravi planove da ubije Kasapina tokom ove svečanosti, pred čitavom bandom Five Pointsa, i tako javno izvede osvetu. Amsterdam upoznaje Jenny Everdeane (Cameron Diaz), djevojkom koja se bavi džeparenjem i prevarantskim trikovima. Amsterdama privlači Jenny (isto kao i Johnnya), ali njegov interes splašnjava kada otkriva da je Jenny nekada bila u Kasapinovoj bandi i da i dalje uživa Billovu naklonost. Amsterdam zarađuje povjerenje kod Billa i Bill postaje njegov mentor. Amsterdam ubrzo postaje uključen u polu-kriminalno carstvo Williama M. Tweeda (Jim Broadbent) koji je također poznat kao "Gazda" Tweed, korumpirani političar koji je na čelu lokalne političke organizacije Tammany Hall. Tweedov uticaj se širi kroz cijeli Manhattan počevši od boksa mečeva preko sanitarnih usluga pa sve do protivpožarne zaštite. Dok se Tammany Hall i njihovi protivnici bore za kontrolu nad gradom, političko stanje u gradu ključa. Imigranti, većinom Irci regrutirani su u vojsku Unije i ukrcavaju se na brodove.
Tokom izvedbe predstave Čiča Tomine kolibe, Amsterdam sprječava pokušaj atentata u kojem je Kasapin bio ranjen. Amsterdama je počela proganjati misao da je djelovao više zbog iskrene odanosti Billu nego po svom planu osvete. Njih dvojica odlaze u bordel, gdje Jenny uslužuje Billa. Amsterdam se svađa sa Jenny zbog Billa i oboje izmijenjuju uvredljive argumente koji se ubrzo pretvaraju u strastveno vođenje ljubavi. Kasno te noći, Amsterdam se budi i zatiče Billa koji sjedi pored kreveta na stolici za ljuljanje, prekriven poderanom američkom zastavom. Bill govori o propasti civilizacije i o načinu kako je zadržao svoju moć tokom godina ispunjenih nasiljem i "spektaklom strašnog djela". On kažeda je Priest Vallon bio posljednji neprijatelj protiv kojeg se ikad borio a koji je bio dostojan pravog poštovanja. Prisjetio je se da ga je Priest jednom žestoko pretukao, i onda ga je radije ostavio da živi u sramoti, nego da ga ubije. Bill pripisuje tom incidentu značaj dajući mu snagu volje i karaktera da se vrati i bori se za svoju vlast. Bill prešutno priznaje da je došao da pripazi na Amsterdama kao sina kojeg nije nikada imao. Veče ceremonije je stiglo. Johnny, koji je zaljubljen u Jenny, otkriva Billu Amsterdamov pravi identitet u napadu ljubomore i govori mu o Amsterdamovoj uroti da ga ubije. Bill izaziva Amsterdama sa igrom bacanja noža na Jenny, i prilikom bacanja noža ostavlja površinski rez na njenom grlu. Kad je Bill po običaju nazdravljao, Amsterdam baca nož prema Billu, ali on sa lakoćom odbija napad i baca svoj nož na Amsterdama i ranjava ga u predjelu trbuha. Bill je zatim u više navrata pretukao Amsterdama dok je publika glasno navijala. Kasapin proglašava da će pustiti Amsterdama da živi u sramoti što je sudbina gora od smrti. Prije nego što ga je pustio žigosao mu je obraz sa užarenom oštricom noža.
Jenny i Amsterdamu prelaze u ilegalu; Jenny se brine o Amsterdamu i povraća mu zdravlje. Ona ga moli da joj se pridruži u bijegu prema pograničnom gradu po imenu San Francisco. Oni posjećuju Waltera "Monka" McGinna (Brendan Gleeson), koji je radio kao plaćenik Priesta Vallona u Bici za Five Points. McGinn daje Amsterdamu britve koje su pripadale njegovom ocu. Amsterdam najavljuje svoj povratak postavljanjem mrtvog zeca na ogradu u Rajskom trgu. Mrtvi zec je donesen pred Billa, koji šalje Happy Jacka da sazna ko je poslao poruku. Jack pronalazi Amsterdama i juri ga kroz katakombe u lokalnoj crkvi, gdje ga Amsterdam na kraju hvata u zasjedu i udavi. Njegovo tijelo je obješeno na Rajskom trgu da ga svi vide. U znak odmazde, Bill je pretukao Johnnya gotovo do smrti i probada ga sa željeznom šipkom, ostavljajući ga da mu Amsterdam okonča patnju. Mcgloin (Gary Lewis), jedan od Billovih prijatelja, kasnije ide da se moli u Katoličkoj crkvi. Amsterdam ga se sjeća kao čovjeka koji se nekad borio za Mrtve zečeve prije nekoliko godina. Kada Mcgloin, koji je poznat kao rasista, vidi crnca Jimmya Spoilsa (Larry Gilliard Jr.) prijatelja Amsterdama, on se protivi ideji da dopusti pristup crncu u crkvi. Amsterdam i njegovi prijatelji odgovaraju tako što su pretukli Mcgloina a nadbiskup im se pridružuje. "Starosjedioci" uskoro marširaju prema katoličkoj crkvi, ali Irci, zajedno sa nadbiskupom, stoje na stepenicama u namjeri da se odbrane. Bill obećava da će se vratiti kada budu spremni ali incident privlači pažnju novina. Gazda Tweed prilazi Amsterdamu sa planom da pobijede Billa i prekinu njegov utjecaj, nadajući se da će zaraditi publicitet: Tweed će podržati kandidaturu Monka McGinna za šerifa u zamjenu za podršku irskih glasača. Na dan izbora, Bill i Amsterdam prisiljavaju ljude da glasaju, a neke od njih i nekoliko puta, što je rezultiralo da je Monk osvojio više glasova nego što ima birača. Ponižen, Bill se suočava sa Monkom koji ne odgovara na nasilne provokacije, što ukazuje na to da oni trebaju da razgovaraju o tom pitanju demokratski. Nakon toga Bill baca sataru u Monkova leđa i onda ga je dokrajčio sa sopstvenim štapom. Kasnije, tokom Monkove sahrane, Amsterdam objavljuje tradicionalni izazov na borbu, a Bill prihvata.
U New Yorku izbijaju anti-ratni protesti baš u trenutku kad su se bande pripremale za borbu. Mnogi stanovnici grada, a posebno građani iz bogate klase i Afro-Amerikanci, napadnuti su od strane demonstranata koji su protestirali zbog Zakona o mobilizaciji iz 1863. godine. Vojnici Unije marširaju kroz gradske ulice pokušavajući da kontrolišu pobunjenike. Za Billa i Amsterdama najbitnije je rješavanje njihovih vlastitih sporova. Kad su se suparničke bande sastale na Rajskom trgu, prekidaju ih granate ispaljene iz topova sa ratnih brodova stacioniranih u luci i pogađaju direktno Rajski trg. Mnogi od njih ginu usljed bombardovanja, dok se ogroman oblak prašine i krhotina rasprostire po površini. Nasilje slijedi kada nailazi kordon vojnika Unije, koji su zbrisali mnoge od članova bande, uključujući i McGloina. Udaljeni od svojih bandi, Amsterdam i Bill razmjenjuju udarce u izmaglici, ali ih drugi talas granatiranja baca na zemlju. Kada se dim razišao, Bill otkriva da je pogođen u stomak komadom šrapnela. On govori: "Hvala Bogu, umirem kao pravi Amerikanac." Amsterdam izvlači nož iz čizme i ubada Billa koji umire stiskajući Amsterdamovu ruku.
Mrtvi se prikupljaju za ukop; Billovo tijelo je zakopano odmah uz grob Priesta Vallona na groblju na vrhu brda, u Brooklynu, sa pogledom na panoramu Manhattana. Jenny i Amsterdam posjećuju groblje gdje Amsterdam zakopava brijač svog oca. Njih dvoje odlučuju da napuste New York brodom koji plovi ka San Franciscu gdje planiraju da započnu novi život zajedno. Amsterdam izjavljuje da će New York biti obnovljen i da će sve biti "kao da mi nikada nismo bili ovdje". Scena zatim prikazuje New York nakon stotinu godina, sa pogledom na moderni New York i građevine kao što su Bruklinski most i Svjetski trgovački centar, kao i grobove Billa i Priesta koji su postepeno pali u zaborav, i obrasli su grmljem i korovom.
Maslina Strana
Maslina Strana je naseljeno mjesto u općini Glamoč, Bosna i Hercegovina.
Skakovica
Skakovica je naseljeno mjesto u sastavu općine Sapna, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH.
Historija
Skakovica se do rata u cjelini nalazila u sastavu općine Zvornik.
Zrmanja Vrelo
Zrmanja Vrelo je naseljeno mjesto u sastavu općine Gračac, Zadarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Gračac.
Land der Berge, Land am Strome
Land der Berge, Land am Strome (bos. Zemljo planina, zemljo na rijekama) je državna himna Austrije od 22.oktobra 1946. Pretpostavljalo se da je ovu kompoziciju komponovao Wolfgang Amadeus Mozart, ali prema najnovijim spoznajama muzikologa, ova kompozicija potiče od jednog njegovog brata među masonima, Johanna Holzera. Na ovu muziku, Paula von Preradović, unuka hrvatskog pjesnika Petra Preradovića napisala je tekst za austrijsku državnu himnu.
Zrmanja Vrelo
Stanovništvo
Napomena: ''Do 1900. iskazivano pod imenom Vrelo, a do 1971. pod imenom Zrmanja-Vrelo. Sadrži dio podataka za naselja Cerovac, Nadvrelo i Otrić od 1857. do 1880. te podatke za bivša naselja Doljani Zrmanjski i Mračaj Zrmanjski.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Zrmanja Vrelo je imalo 180 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Ekskomunikacija
Ekskomunikacija je mjera kojom se neku osobu izopćuje iz članstva neke vjerske organizacije. U historiji se provodila uz poseban obred koji je trebao ostaviti utisak i na izopćenima i na vjernicima.
NGC 4128A
NGC 4128A (također poznat kao PGC 38558) je spiralna galaksija i nalazi se u sazviježđu Zmaj.
Ekskomunikacija
Katoličanstvo
U Katoličkoj crkvi i danas postoji ekskomunikacija ili izopćenje do kojeg može doći na više načina, a postupak je tačno određen u Zakoniku kanonskog prava. Osoba se izopćuje iz Crkve samo u slučaju tačno određenih teških prijestupa.
Protestantizam
Crkva Engleske ne objašnjava kako i zašto neko može biti izopćen, ali objašnjava kako se Crkva treba odnositi prema izopćenicima. Crkva Engleske rijetko primjenjuje ekskomunikaciju i to samo za počinitelje teških krivičnih djela.
NGC 4128A
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Ekskomunikacija
Islam
Ekskomunikacija kakvu poznaje kršćanstvo ne postoji u islamu. Najbliže ekskomunikaciji u islamu predstavlja proglašavanje osobe kafirom, ali ono ne spriječava osobu da nastavi obavljati svoje vjerske dužnosti.
Judaizam
Ekskomunikacija u judaizmu se naziva herem i predstavlja potpuno isključenje pojedinca ili grupe iz jevrejskog društva. Ono se danas vrlo rijetko upražnjava.
Reference
[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=17413 Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2021. Pristupljeno 30. 1. 2023.]
Rožanj (Sapna)
Historija
Naselje Rožanj se do rata u cjelini nalazilo u sastavu općine Zvornik.
Boginje
mini|desno|300px|Variola vera, [[Kosovo, 1972]] mini|Boginje Boginje su zarazna bolest svojstvena čovjeku koju izazivaju dvije vrste virusa variole zvane variola major i variola minor koji pripada rodu Orthopoxvirusa.
Historija
Vjeruje se da je u 20. vijeku od posljedica variole umrlo između 300 i 500 miliona ljudi. U ranijim historijskim razdobljima, prije nego što je razvijena vakcinacija i moderni lijekovi, variola je bila daleko ubojitija i imala je bitan uticaj na historiju. Mnoge poznate historijske osobe bile su njene žrtve.
Ipak, najznačajniju ulogu su imale nakon otkrića Amerike, kada su domoroci Sjeverne i Južne Amerike došli u dodir s Evropljanima koji su bili inficirani virusom variole. Za razliku od kolonizatora, domoroci nisu imali razvijen imunitet, što je dovelo do naglog širenja bolesti i dramatičnog pada domorodačke populacije, pa je evropskim kolonizatorima omogućen lak i nesmetan prodor u nova područja.
Domaćin virusa variole je jedino čovjek tako da je naporima Svjetske zdravstvene organizacije 1977 godine virus iskorijenjen u ljudskoj populaciji i danas se nalazi samo u laboratorijima. Posljednji prirodni slučaj dijagnosticiran je u oktobru 1977. godine, a Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) je 1980. godine certificirala globalno iskorjenjivanje bolesti, što je čini jedinom ljudskom bolešću koja je iskorijenjena. Vakcinacija protiv virusa više se ne provodi tako da se smatra da bi se mogao koristiti kao terorističko oružje.
Velike boginje
mini|desno|300px|Vakcina protiv boginja Variola major, uzrokuju velike ili crne boginje. Velike boginje izazivaju smrt kod 20-40 % zaraženih, a kod preživjelih često ostavlja trajnu unakaženost ili sljepoću. Bolest je teška i teško se liječi. Počinje drhtavicom, visokom temperaturom i jakim bolovima u glavi, kičmi i trbuhu, povraćanjem i zatvorom. Poslije 2 do 4 dana po tijelu izbije velik, krupan osip, koji se brzo pretvara u plikove. Plikovi se zagnoje i na njihovom mjestu se otvore ranice, od kojih ostaju primjetni ožiljci na licu osoba koje su preživjele velike boginje.
Bolest se širila između ljudi ili preko kontaminiranih predmeta. Prevencija je postignuta uglavnom vakcinom protiv velikih boginja. Kada se bolest razvila, neki antivirusni lijekovi su možda pomogli. Rizik od smrti bio je oko 30%, sa višim stopama među bebama. Često su oni koji su preživjeli imali velike ožiljke na koži, a neki su ostali slijepi.
Male boginje
Variola minor, uzrokuju male boginje, blaži oblik koji izaziva smrt samo kod 1 % zaraženih. Bolest počinje jednim kataralnim stanjem u nosu, plućima i na očnoj sluzokoži. Poslije inkubacije od 8 do 16 dana oči zakrvare, suze, i ne može se gledati u svjetlost, nos je pun kao kod prehlade, prisutan je suh kašalj i povećana temperatura. Ovakvo stanje traje 3 do 5 dana, pa se pojavi karakterističan osip. Osip je krupan i javlja se najprije na licu, potom po cijelom tijelu, za razliku od šarlahnog osipa, koji je sitan i tek naposljetku izbija na licu. Prije nego na licu, osip se javlja u ustima, na unutrašnjoj strani obraza. Pojavom osipa kašalj se pojača i dijete za sve vrijeme bolesti ima jak bronhitis, koji se često komplikuje zapaljenjem pluća.
Historija Maroka
Historija Maroka obuhvata historiju države Maroko od nastanka prahistorijske civilizacije Jebel Irhoud do današnjih dana. Arheološki dokazi pokazuju da je teritorija današnjeg Maroka bila naseljena Hominidima prije 400.000 godina. Međutim, historija Maroka počinje feničanskom kolonizacijom marokanske obale između 8. i 6. stoljeća p.n.e., iako je ova teritorija bila naseljena autohtonim Berberima više od 2.000 godina. U 5. stoljeću prije nove ere, Kartaga je proširila svoju hegemoniju nad obalnim područjem. Tu su ostali do kasnog 3. stoljeća p.n.e. kada su ovim područjem zavladali autohtoni vladari. Autohtoni Berberi su vladali ovim područjem od 3. stoljeća p.n.e. do 40. godine kada je ovu teritoriju anektiralo Rimsko carstvo. Sredinom 5. stoljeća ovu teritoriju su zauzeli Vandali, da bi u 6. stoljeću došla pod vlast Bizantijskog carstva.
Ovu teritoriju u 8. stoljeću osvajaju muslimani, ali se ona odvaja iz Omejadskog halifata nakon Berberske pobune 740. godine. Pola stoljeća kasnije, osnovana je Marokanska država od strane dinastije Idrisid. Tokom vladavine dinastije Almoravid i Almohad, Maroko dominira Magribom i Andaluzijom. Nakon Prve i Druge Marokanske krize, sporazumom u Fezu 1912. godine Maroko je podijeljeno na francuski i španski protektorat. Nakon 44 godine francuske vladavine, Maroko je 1956. godine proglasilo nezavisnost od Francuske, a ubrzo nakon toga i povratilo većinu teritorija koje su bile pod španskom kontrolom.
Antičko doba
Berberski narodi su već između 8000. i 2000. godine p. n. e. naseljavali Sjevernu Afriku. Od 1100. godine p. n. e. nastaju prva fenička trgovačka naselja, koja od sedmog stoljeća p. n. e. bivaju preuzeta od Kartage, koja je oformila svoja sjedišta na teritoriji današnjeg Maroka. U četvrtom stoljeću u unutrašnjosti zemlje stvara se Kraljevstvo Mauritanija, nastalo spajanjem više berberskih plemena.
Doba Rimskog carstva
Nakon pada Kartage 146. godine p. n. e. u trećem punskom ratu, konačnu vlast na obali, kao i u unutrašnjosti nad Mauritanijom, preuzima Rimsko carstvo, a 33. godine p. n. e., ovo područje pada pod rimski protektorat. 42. godine postaju rimske provincije kao Mauretania Tingitana sa glavnim gradom Tingisom (danas Tanger) i Mauretania Caesariensis sa glavnim gradom Caesarea (danas Cherchell u Alžiru). Kao zaštitu od berberskih plemena iz Sahare, rimski vladari grade zid Limes na jugu provincije.
Srednji vijek
429. godine prodiru Vandali u Sjevernu Afriku i ostaju do 477. godine u Tangeru i Ceuti. Pod carem Justinijanom I trupe Istočnog rimskog carstva dolaze do Gibraltarskog moreuza.
Islamizacija Maroka
mini|desno|150px|Maroko u doba procvata dinastije Almoravida Oko 700. godine Arapi prodiru prema zapadu i islamiziraju berbersko stanovništvo, koje i dalje ostaje autonomno. Iz tog vremena potiče ime regije Magrib od arapske riječi za zapad ili zalazak sunca, što je današnje zvanično ime Maroka (Al-Maghrib). 711. godine islamizirani berber Tarik ibn Zijad, sa svojim konjanicima, osvaja dijelove Gotskog carstva područja današnje Španije. Po njemu mjesto prelaza moreuza nosi ime Gibraltar (ar.: Džebel Tarik). Arapi nisu mogli slomiti otpor stanovništva u Sjevernoj Africi, pa se protiv halifove vlasti dižu oko 750. godine česti ustanci. 789. osniva Mula Idriz kao Idriz I, čiji su patrilinearni potomci poznati kao dinastije Idrisidi, osniva arapsko-islamsku dinastiju Maroka sa glavnim gradom Fesom koja je bila do 10. stoljeća centar islama u Sjevernoj Africi. Dinastija Idrisa vlada do 902. godine, kada vlast preuzima dinastija Omajada. Od 1062. do 1147. godine vladaju Almoravidi, pripadnici jedne berberske sekte, premještajući glavni grad u Marrakech. Slijedeća dinastija su Almohadi od 1147. do 1269. godine, kojima je Maroko centar njihovog carstva, koje se proteže od Sicilije na istoku, preko Atlasa sve do Španije. Od 1269 do 1465. godine vladaju Merinidi. Za njihove vlasti Fes biva centrom nauke i umjetnosti. Nakon dinastije Merinida, vlast osvaja dinastija Beni Ouatas, sve do 1548. godine, kada na vlast dolaze Saadieri do 1669.
Kolonizacija
Početkom 16. stoljeća, nakon rekonkviste, Portugalci i Španci počinju graditi uporišta na marokanskoj obali. Španci su zauzeli Sidi Ifnu i Melillu, a oko 1520. godine Portugal konrolira sve važnije luke u Maroku. Za vrijeme vladavine dinastije Saadira, razvijaju se trgovinske veze sa evropskim državama, a Francuska otvara svoje konzulate u većim lučkim gradovima. Pod dinastijom Alida oslobađa se većina lučkih gradova od španske i portugalske vlasti, osim Ceute, Melille i Sidi Ifne, koji ostaju španski. 1777. godine, Maroko je prva država koja je priznala Sjedinjene Američke Države. Od 1783. godine kada je potpisan Sporazum o prijateljstvu Maroka i Sjedinjenih Američkih Država od strane američkih predsjednika Johna Adamsa i Thomasa Jeffersona i sultana Muhameda III datiraju najduži neprekinuti prijateljski odnosi SAD-a sa nekom drugom državom. Nakon osvajanja Alžira 1830. godine, Francuska pokušava proširiti svoje uticaje u Maroku. 1843-44. dolazi do rata, u kom su marokanske trupe poražene.
Prva i druga marokanska kriza
lijevo|mini| Mauzolej Muhameda V u Rabatu Preko Alžira 1904. godine, Francuska širi svoj privredni i politički uticaj u Maroku. Kroz planirani protektorat Francuske, Njemačka smatra svoje kolonijalne interese ugroženima, što je uzrok Prve marokanske krize. 1905. godine car Vilim II posjetio je demonstrativno marokanskog sultana u Tangeru. Mogući rat je spriječen na mirovnoj Konferenciji u Algecirasu 1906. godine.
Imperijalni motivi Francuske i Njemačkog carstva su centralni problem Druge marokanske krize 1911. godine. Kao prijetnju Njemačka šalje topovnjaču Panther u Agadir. Konflikt je riješen sa Dogovorom Maroko-Kongo, kojim je priznat francuski protektorat nad Marokom. 1912. Francuska i Španija dijele Maroko u dvije interesne sfere. Pod špansku upravu dolaze sjeverni dijelovi i područja Ifni i Tarfaya. Formalno sultan zadržava vlast. Tanger je 1923. dobio međunarodni status. Od 1930 godine, pod sultanom Muhamedom V raste otpor protiv kolonijalnih vlasti i formira se arapski nacionalni nezavisni pokret. Partija za nezavisnost (Al-hizb al-istiqlal) osniva se 1944. godine.
1953. godine, zbog svoje nacionalističke politike, sultan je protjeran na Madagaskar i francuska uprava postavlja njegovog strica Muhameda VI za sultana. Ustanci naroda i međunarodni protesti prisiljavaju Francuze 1955. godine na odricanje kolonijalne vlasti. Muhamed V se vraća u zemlju.
Sukob u Zapadnoj Sahari
Nakon davanja nezavisnosti Zapadnoj Sahari, od strane Španije, Mauritanija i Maroko dijele Zapadnu Saharu. Nedugo nakon toga dolazi do oružanih sukoba između marokanske armije i jedinica POLISARIO-a, koje su bile potpomognute alžirskim trupama. 1975. godine, Hasan II, nakon otkrića zaliha fosfata u Zapadnoj Sahari, započinje napad sa 350.000 vojnika na španski dio Sahare, tzv. Zelenim maršom, te najprije pripaja jedan dio, a onda cijelu oblast. Ovaj akt međunarodna zajednica proglašava aneksijom. Front POLISARIO proglašava u egzilu Demokratsku Arapsku Republiku Saharu, a 1979. godine Mauritanija potpisuje mirovni sporazum sa POLISARIO-om i povlači se iz zaposjednutih dijelova. Marokanske trupe mijenjaju mauritanijske, a od tada traju oružani sukobi u Zapadnoj Sahari. U augustu 1988. godine, marokanska vlada pod pritiskom međunarodne izolacije, na inicijativu Ujedinjenih naroda, potpisuje primirje, te se odlučuju o rapisivanju referenduma o budućnosti okupirane teritorije. Do 1991. godine dolazi do oružanih sukoba sa POLISARIO-m, oslobodilačkom armijom Zapadne Sahare. Maroko naseljava područje Zapadne Sahare, dok veliki broj izbjeglica stanovništva Sahrauis živi u izbjegličkim logorima u Alžiru. Nakon protesta naroda protiv autoriterne vlasti, početkom devedestih godina, državne vlasti započinju demokratizaciju zemlje.
Današnji Maroko
Početkom demokratizacije smatraju se skupštinski izbori u novembru 1997. godine, koje su dobili lijevo orijentirana opozicija pod vođstvom Youssoufija.
Maroko sa Španijom ima nekoliko neriješenih teritorijalnih problema sa španskim eklavama Ceuta i Melilla kao i sa otocima  Isla Perejil i Chafarinas, Alhucemas und Vélez de la Gomera. Maroko ne priznaje suverenitet Španije nad ovim područjima. Sukob je eskalirao 2002. godine kad su marokanske trupe zauzele otok Isla Perejil. Brzom intervencijom španske vojske, otok je vraćen pod upravu Španije, a marokanski vojnici su vraćeni u Maroko bez oružanog sukoba. Sukob je suzbijen uz pomoć Evropske Unije i SAD.
Radij
Radij jest hemijski element sa simbolom Ra i atomskim brojem 88. On je šest element iz II grupe periodnog sistema elemenata, također poznate kao zemnoalkalni metali. Čisti elementarni radij je srebreno-bijeli metal, koji se vrlo lahko veže sa dušikom (češće nego s kisikom) kada se izloži zraku, gradeći crni površinski sloj radij-nitrida (Ra3N2). Svi izotopi radija su vrlo nestabilni i radioaktivni, među kojim je najstabilniji izotop radij-226 sa vremenom poluraspada od 1.600 godina, raspadajući se na gas radon (tačnije izotop radon-222). Pri raspadanju radija, javlja se snažna ionizirajuća radijacija koja može pobuditi fluorescentne hemikalije i uzrokovati radioluminiscenciju.
Radij u obliku radij-hlorida, otkrili su Marie i Pierre Curie 1898. godine. Oni su izdvojili spoj radija iz uraninita a svoje otkriće su objavili u Francuskoj akademiji nauka pet dana kasnije. Marie Curie i André-Louis Debierne su izolirali radij u metalnom obliku 1911. godine elektrolizom radij-hlorida.
U prirodi, radij se nalazi u rudama uranija, te (u mnogo manjoj mjeri) rudama torija u tragovima, približno sedminu grama po toni uraninita. U živim organizmima radij nije neophodan za život. Ako dospije u biohemijske procese izaziva neželjene i opasne efekte po zdravlje, uglavnom zbog svoje radioaktivnosi i hemijske reaktivnosti. Danas radij nema nikakve komercijalne upotrebe osim one u nuklearnoj medicini. Ranije, koristio se kao radioaktivni izvor u radioluminiscentnim uređajima, a zbog svojih navodnih ljekovitih osobina koristili su ga nadriljekari za liječenje svojih pacijenata. Danas takve upotrebe radija su zabranjene i ne provode se jer je svijest o otrovnosti radija mnogo veća, a za radioluminiscentne uređaje koriste se manje opasni izotopi.
Historija
Ime za radij potječe iz 1899. a izvedeno je iz francuske riječi radium, nastale iz modernog latinskog radius (zrak, snop). Povod ovom nazivu bila je osobina radija da emitira energiju u obliku "snopova" (da "zrači").
Radij u obliku čistog metala izolirali su 1910. Marie Curie i André-Louis Debierne pomoću elektrolize rastvora čistog radij-hlorida (RaCl2) koristeći živinu katodu, te dobivši tako radij-živa amalgam. Kada se taj amalgam zagrijava u atmosferi gasovitog vodika, iz njega se otpušta živa a preostaje čisti metalni radij. Iste godine, E. Eoler je izolirao radij pomoću toplotno raspadanja njegovog azida, Ra(N3)2. Metalni radij je prvi put proizveden u industrijskom obimu početkom 20. vijeka u firmi Biraco, podružnici kompanije Union Minière du Haut Katanga (UMHK), u njenoj tvornici u belgijskom gradu Olenu. Historijska mjerna jedinica za radioaktivnost, kiri, bila je zasnovana na radioaktivnošću izotopa radija 226Ra.
Osobine
Radij je najteži poznati zemnoalkalni metal i do danas je jedini radioaktivni član ove grupe hemijskih elemenata. Njegove fizičke i hemijske osobine u mnogim aspektima nalikuju njegovom lakšem kongeneru bariju.
Fizičke
Čisti radij je volatilan (isparljiv) srebreno-bijeli metal, iako njegovi lakši kongeneri kalcij, stroncij i barij imaju neznatno žute nijanse. Njegova boja vrlo brzo nestaje ako se izloži djelovanjem zraka, jer nastaje crni sloj radij-nitrida (Ra3N2). Smatra se da njegova tačka topljenja iznosi 700 °C ili 960 °C,  a tačka ključanja 1737 °C. Obje ove vrijednosti su neznatno niže od nego kod barija, što potvrđuje periodne trendove duž elemenata II grupe. Poput barija i alkalnih metala, radij se kristalizira u prostorno-centriranom kubičnom kristalnom sistemu pri standardnom pritisku i temperaturi: dužina veze radij-radij iznosi 514,8 pm. Gustoća radija iznosi 5,5 g/cm3, što je više od barija, što opet potvrđuje periodne trendove. Odnos gustoća radija i barija uporediv je s odnosom atomskih masa između ova dva elementa, zbog sličnih kristalnih struktura tih elemenata.
Hemijske
Radij, poput barija, je izuzetno reaktivan metal i uvijek se javlja u oksidacijskom stanju +2. Gradi bezbojne katione Ra2+ u vodenim rastvorima, koji se ponašaju izrazito bazično i ne grade lahko komplekse. Stoga je većina spojeva radija jednostavni ionski spojevi, mada se očekuje da u vezama učestvuju i 6s i 6p elektroni (pored valentnih 7s elektrona) zbog relativističkih efekata te bi pojačalo kovalentni karakter spojeva radija poput RaF2 i RaAt2. Iz tog razloga, standardni potencijal elektroda za polovinu reakcije Ra2+ (t) + 2e− → Ra (č) iznosi −2,916 V, što je čak neznatno niže od vrijednosti za barij (−2,92 V), dok se vrijednosti od lakših prema težim elementima u grupi postepeno povećava (Ca: −2,84 V; Sr: −2,89 V; Ba: −2,92 V). Vrijednosti za barij i radij su gotovo identične kao i kod težih alkalnih metala kalija, rubidija i cezija.
Izotopi
Radij ima 33 poznata izotopa čiji maseni brojevi se kreću od 202 do 234. Svi njegovi izotopi su radioaktivni. Četiri njegova izotopa prirodno se javljaju u raspadnom nizu (lancu) primordijalnih izotopa torija-232, uranija-235 i uranija-238: 223Ra (poluvrijeme raspada 11,4 dana), 224Ra (3,64 dana), 226Ra (1.600 godina) i 228Ra (5,75 godina) (223Ra od uranija-235, 226Ra od uranija-238, a ostala dva od torija-232). Međutim, svi ovi izotopi imaju vremena poluraspada isuviše kratka da bi bili primordijalni radionuklidi te u prirodi postoje samo iz ovih raspadnih nizova. Zajedno sa vještačkim izotopom 225Ra (vrijeme poluraspada: 15 dana), ovih pet izotopa su najstabilniji izotopi ovog elementa. Svi ostali do danas otkriveni izotopi imaju vremena poluraspada kraća od dva sata, a kod većine njih kraća su od jedne minute. Poznato je najmanje 12 nuklearnih izomera. Među njima, najstabilniji je radij-205m, čije vrijeme poluraspada iznosi između 130 i 230 milisekundi, a što je i dalje kraće od 24 izotopa u osnovnim stanjima. Tokom historije proučavanja pojave radioaktivnosti, različitim prirodnim izotopima radija davana su različita imena. Prema tom obrascu, izotop 223Ra je dobio ime aktinij X (AcX), 224Ra torij X (ThX), 226Ra radij (Ra), a 228Ra mezotorij 1 (MsTh1). Tek nakon što su naučnici došli do zaključka da su svi oni izotopi radija, većina naziva je izašlo iz upotrebe, a pojam "radij" se počeo odnositi na sve izotope a ne samo na 226Ra. Neki od proizvoda raspada radija-226 dobili su historijska imena, uključujući i ime "radij", počev od radija A do radija G.
Izotop 226Ra je najstabilniji izotop radija i posljednji je izotop u (4n + 2) nizu raspada uranija-238, sa vremenom poluraspada od preko 1.000 godina, i predstavlja gotovo sad prirodni radij. Direktni proizvod raspada ovog izotopa je gusti radioaktivni plemeniti gas radon, koji zapravo predstavlja najveću opasnost od radija u okolini. On je približno 2,7 miliona puta više radioaktivan od iste molarne količine prirodnog uranija (odnosno prirodnog uranija-238), zbog svog proporcionalno kraćeg životnog vijeka.
Uzorak metalnog radija održava svoju temperaturu na višem nivou od okoline, zbog radijacije, emitirajući alfa- i beta-čestice te gama-zrake. Preciznije, prirodni radij (od čega je najviše izotopa 226Ra) emitira pretežno alfa-čestice, ali u drugim fazama tokom njegovog lanca raspadanja (bilo uranijev ili radijev niz) emitira alfa- ili beta-čestice, a gotovo sve emisije čestica praćene su gama-zracima.
Rasprostranjenost
Svi izotopi radija imaju vremena poluraspada daleko kraća od pretpostavljene starosti planete Zemlje, tako da bi se bilo koja količina primordijalnog radija već davno raspala. Ipak, radij se i danas nalazi u okolini, pošto su izotopi 223Ra, 224Ra, 226Ra i 228Ra dio raspadnog niza prirodnih izotopa torija i uranija. Od ova četiri navedena izotopa, najduže "živući" je 226Ra (vrijeme poluraspada 1.600 godina), a predstavlja proizvod raspada prirodnog uranija. Zbog svog relativno dugog vremena poluraspada, ovaj izotop je najčešći u prirodi, sa udjelom od približno 1 ppt u Zemljinoj kori (tj. u milion tona ima ga 1 gram). Prema drugim izvorima, jedan kilogram Zemljine kore sadrži samo 900 pikograma radija, dok jedan litar morske vode sadrži 89 femtograma ovog elementa. Praktično sav prirodni radij je izotop 226Ra. Radij se može naći u tragovima u uranijevoj rudi uraninitu i nekim drugim mineralima uranija, a čak i u još manjim količinama u mineralima torija. Iz jedne tone uraninita moguće je izdvojiti oko 1/7 grama radija.
Dobijanje
U drugoj polovini 19. vijeka uranij nije imao neke značajnije primjene u većem obimu, pa nisu ni postojali veći rudnici uranija. U to vrijeme jedini veći izvori uranijske rude bili su rudnici srebra u dolini Joachimsthal (Austro-Ugarska, danas Jáchymov, Češka) Ruda uranija je tada bila samo sporedni proizvod rudarskih aktivnosti.
Kutikula
Kutikula je bilo koji od raznih čvrstih, ali fleksibilnih, nemineralnih vanjskih pokrivača organizma ili dijelova organizma koji pružaju zaštitu. Različite vrste kutikula su nehomologna; razlikuju se po porijeklu, strukturi, funkciji i hemijskom sastavu.
Radij
Dobijanje
Nakon što su Marie i Pierre Curie izdvojili radij iz rude uranija, nekoliko naučnika je započelo izdvajati radij u manjim količinama. Kasnije je nekoliko manjih firmi kupilo brda šljake iskopane iz rudnika Joachimsthala te započelo s izdvajanje radija. Godine 1904. austrijska vlada je nacionalizirala rudnike i zaustavila izvoz sirove rude. U to vrijeme dostupnost radija na svjetskom tržišu bila je izuzetno malehna. Početak austrijskog monopola i veliki rast potražnje drugih zemalja za radijem doveo je do potrage za rudama uranija širom svijeta. Početkom 1910-tih Sjedinjene Američke Države preuzele su primat u njegovoj proizvodnji. Mineralni pijesak karnotit iz Colorada sadržavao je male količine radija, a mnogo bogatije rude pronađene su u Kongu kao i u području jezera Great Bear i Great Slave na sjeverozapadu Kanade. Međutim, niti iz jednog od ovih nalazišta nije kopana ruda zbog radija već zbog udjela uranija, što je činilo rudarenje profitabilnim. Kirijev proces koristio se za industrijsko izdvajanje radija sve do 1940-tih, uz jedinu razliku što se za frakcioniranje koristila mješavina bromida. Ako bi udio barija u uranijevim rudama bio prenizak, bilo je vrlo lahko dodati ga malo kako bi "nosio" radij u reakcijama. Ovi procesi korišteni su za obogaćene rude uranija ali nisu bile prikladne za osiromašene.
Etil-cinamat
Etil-cinamat je ester  cimetne kiseline i etanola. Prtisutan je u esencijskom ulju cimeta. Čisti etil-cinamat ima „balzamasti miris na voće, koji podsjeća na cimet, sa primjesama ćilibara“.
Radij
Dobijanje
Ovom metodom sve do kraja 1990-tih dobijale su se male količine radija iz uranijeve rude, da bi se početkom 21. vijeka radij izdvajao isključivo iz potrošenog nuklearnog goriva. U današnjici, godišnja proizvodnja čistih radijevih spojeva u svijetu iznosi oko 100 grama. Glavni svjetski proizvođači radija su Belgija, Kanada, Češka, Slovačka, Ujedinjeno Kraljevstvo i Rusija. Količina radija koja se proizvodi i koja se proizvodila je i dalje vrlo malehna. Naprimjer, 1918. u SAD je proizvedeno samo 13,6 grama radija. Ukupna svjetska ponuda prečišćenog radija 1954. iznosila je oko 2,3 kg.
Upotreba
thumb|desno|Kazaljke ručnih satova premazanim radijem, posmatrani pod ultraljubičastim svjetlom Neki od praktičnih vidova upotrebe radija zasnovani su na njegovim radioaktivnim osobinama. Međutim, nedavno otkriveni radioaktivni izotopi, poput kobalta-60 i cezija-137 počeli su zamjenjivati radij čak i u tim ograničenim aplikacijama jer su mnogi od tih izotopa čak i jači emiteri od radija, njima se može lakše i bezbjednije rukovati, te su dostupni u mnogo koncentriranijem obliku.
Luminiscentna boja
Radij se ranije koristio kao luminiscentna boja za kazaljke satova, nuklearne ploče, prekidače u avionima, uređajima i pločama na instrumentima. Jedan prosječni luminiscentni ručni sat kojem su kazaljke obojene radijevom bojom sadrži oko 1 mikrogram ovog elementa. Sredinom 1920tih, američku kompaniju US Radium Corporation tužilo je pet radnica zvanih "radijeve djevojke" (Radium Girls), koje su radile na bojenju kazaljki satova luminiscentnom bojom koja je sadržavala radij. Radnice su rutinski jezikom vlažile svoje četkice kako bi precizno nanosile luminiscentnu boju na kazaljke, a time ujedno u svoj organizam unosile radij. Izlaganje radioaktivnom metalu uzrokovalo je teške zdravstvene posljedice na ovim radnicama, uključujući rane, anemiju i rak kosti. To se desilo jer ljudski organizam tretira radij kao da se radi o kalciju, odlaže ga u kostima, gdje radioaktivnost uništava koštanu srž i može mutirati ćelije kosti.
Tokom sudskog spora, zaključeno je da su naučnici i uprava kompanije preduzeli značajne mjere zaštite da bi sebe zaštitili od efekata zračenja, ali takve ili slične mjere nisu omogućili svojim zaposlenicima. Osim toga, nekoliko godina preduzeće je nastojalo prikriti te efekte i zaobići odgovornost, tako što su naglašavali kako "radijeve djevojke" boluju od sifilisa. Ovakva potpuna nebriga za zdravlje zaposlenih imala je utjecaj na donošenje i oblikovanje zakona o zaštiti na radu i profesionalnih bolesti. Rezultat parnice otkrio je široj javnosti neželjene posljedice radijacije, a radnicima na bojenju radijevih kazaljki naloženo je da nose zaštitnu opremu i primjenjuju neophodne zaštitne mjere. Konkretnije, radnice više nisu lizale četkice da bi ih ovlažile (čime su u sebe unosile soli radija). Međutim radij se koristio u te svrhe sve do kraja 1960tih, ali do tada nisu zabilježene povrede ni smrti radnika. Ova činjenica navodi na zaključak da su se povrede i smrt "radijevih djevojaka" mogle lahko izbjeći.
Etil-cinamat
Sinteza
Etil-cinamaat se može pripremiti putem  esterifikacije etanola i cimetnim kiseline u prisustvu sone ili sumporne kiseline i katalizatora. Druga mogućnost je kondenzacija benzaldehida u etil-acetatu, u prisustvu natrija.
Radij
Luminiscentna boja
Od 1960tih korištenje boja sa radijem je prekinuto. U mnogim slučajevima, luminiscentni brojčanici i kazaljke izrađuju se od neradioaktivnih fluorescentnih materijala koji emitiraju svjetlost. Takvi uređaji svijetle u mraku nakon što su se prethodno izlagali nekoj svjetlosti, ali poslije određenog vremena sami prestaju svijetliti. U slučajevima gdje je potrebno da neki uređaj svijetli u mraku duže vrijeme, korištene su boje sa radioaktivnim prometijem-147 (vrijeme poluraspada 2,6 godina) ili tricijem (čije vrijeme poluraspada iznosi 12 godina), a njihova upotreba se održala do danas. Ovi izotopi imaju i dodatne prednosti nad radijem jer vremenom ne degradiraju fosfor za razliku od radija. Tricij emitira beta zračenje vrlo niske energije (čak niže od beta zračenja koje emitira prometij), a koje ne može prodrijeti kroz kožu, za razliku od prodirućeg gama zračenja radija, te se ono može smatrati sigurnim.
Etil-cinamat
Izvori
Etil-innamat je komponenta eterskog ulja nekih biljaka, između ostalog, Kaempferia galanga (biljka iz Malezije i jednoj vrsti  banana, odnosno  sušenog  voća patuljaste  banane  (Musa cavendishii). Etil-cinamat je također pronađen kod vinove loze (Vitis vinifera).
Radij
Spojevi
Čvrsti spojevi radija su bijeli jer njegovi ioni ne daju određeno obojenje spojevima. Međutim postepeno dobijaju žute nijanse a kasnije potamne tokom vremena zbog vlastite radiolize od alfa raspada radija. Nerastvorljivi spojevi radija talože se zajedno sa svim barijevim, s većinom stroncijevih i s većinom olovnih spojeva. Radij-oksid (RaO) još uvijek nije u dovoljnoj mjeri ispitan niti izdvojen, iako su oksidi uobičajeni spojevi kod drugih zemnoalkalnih metala. Radij-hidroksid (Ra(OH)2) se najlakše rastvara među svim hidroksidima zemnoalkalnih metala te je snažnija baza od njegovog kongenera barij-hidroksida. Također je bolje rastvorljiv od aktinij-hidroksida i torij-hidroksida: ova tri "susjedna" hidroksida bi se mogla odvojiti istaloženjem sa amonijakom.
Radij-hlorid (RaCl2) je bezbojni, svijetli spoj. On polahko vremenom dobija žute nijanse zbog vlastite radijacije i alfa-raspada radija. Male količine nečistoća barija daju ovom spoju ružičastu boju. Rastvorljiv je u vodi, mada manje od barij-hlorida, a njegova rastvorljivost smanjuje se povećanjem koncentracije hlorovodične kiseline. Kristalizacija radij-hlorida iz vodenog rastvora daje dihidrat RaCl2·2H2O, koji je izomorfan sa svojim analogom barij-dihidratom.
Etil-cinamat
Djelovanje
Proučavanje efekata etil-cinamata na rast i fiziološke karakteristike Chlorella pyrenoidosa pokazali su da ovaj spoj imali akutni inhibicijski uticaj  na rast Chlorella pyrenoidosa  i  da se stepen inhibicije povećava s povećanjem koncentracije. Djelotvorna koncentracija koja uzrokuje 50% inhibicije tokom 96 sati je bila 5,45 mg cL (-1). Etil-cmamat izaziva smanjenje koncentracije hlorofila a, izaziva povećanu akumulaciju reaktivnog kisika i povećava razinu  malon-dialdehid (MDA). Dakle, to sugerira da bi etil-cinamat mogao dovesti do oštećenja sistema ćelijske membrane i metaboličkih poremećaja, izazivanjem peroksidacije lipida putem iniciranja proizvodnje oblika reaktivnog kisuka  (ROS). Za ispiranje reaktivnog kisika, ćelije alge s su zaštićene oksidacijskim  oštećenjima zbog povećanj aktivnosti antioksidacijskih enzima. Rezultati su pokazali da etil-cinamat izaziva akutnu inhibiciju u najvećem kvantnom prinosu i potencijalnu aktivnost foto sistema II kod Chlorella pyrenoidosa. Međutim, aktivnost fotosinteze bi se mogla oporaviti do neke mjere,  samoregulacijom  nakon izvjesnog vremena.
Kutikula
Anatomija čovjeka
thumb|upright|Anatomija baznog dijela ljudskog [[nokat|nokta.]]
Zlatni globus za najbolju mladu glumicu
mini|desno|180px|Zlatni globus
Kutikula
Anatomija čovjeka
U anatomiji, termin "kutikul" može se odnositi na nekoliko struktura, ali se koristi općenito, pa čak i među medicinskim radnicima kada razgovaraju sa pacijentima Kada misle na zadebljali sloj kože koji okružuje nokte i zanoktice (eponihij) i odnosi se na površinski sloj ćelija koje se omotavaju korijen dlaka, koja je veže u folikul, sastavljen od mrtvih ćelija vanjskog kožnog sloja. Također se može koristiti kao sinonim za epidermis, Kutikula noktiju na stopalima i šakama štiti kožu od podlijvanja vlage i mikroba u okolišu.
Zlatni globus za najbolju mladu glumicu
Zlatni globus za najbolju mladu glumicu (eng: New Star of the Year Actress) je bila američka filmska nagrada, koja se dodjeljivala u Los Angelesu od 1948. do 1983. godine. Nagradu je dodjeljivala Udruženje holivudskih stranih novinara (HFPA), organizacija sastavljena od novinara koji pokrivaju filmsku industriju Sjedinjenih Država, ali koji su povezani s publikacijama izvan Sjeverne Amerike.
Kutikula
Kutikula beskičmenjaka
U zoologiji, kutikula beskičmenjaka je višeslojna struktura izvan epiderme mnogih vrsta, osobito nematoda i člankonožaca, kod kojih  formira egzoskelet. Glavne strukturne komponente nematodne kutikule su proteini, visoko umreženi kolageni i specijalizirani nerastvorljivi proteini poznati kao "kutikulini", zajedno sa glikoproteinima i lipidima.
Zlatni globus za najbolju mladu glumicu
Nagrada je prvi put dodijeljena na 5. dodjeli Zlatnih globusa, 1948. godine za najbolju mladu glumicu za ulogu u filmovima, koji su producirani u protekloj godini. Žiri sačinjava glasačko tijelo Hollywood Foreign Press Association (HFPA) od stranih novinara, koji broji 86 članova. Razdoblje lobiranja i prihvaćanja kandidata za nominacije počinje 1. oktobra.
Kutikula
Kutikula beskičmenjaka
Glavna strukturna komponenta kutikule artropoda je hitin, polisaharid sastavljen od N-acetilglukozamina, zajedno s proteinima i lipidima. Proteini i hitin su umreženi. Čvrstoća zavisi od vrste proteina i količine hitina. Smatra se da epidermne ćelije proizvode protein i također utiču na vrijeme i količinu proteina koja će se ugraditi u kutikulu.
Često se u kutikuli člankonožaca opaža strukturna obojenost – koja proizvodi nanostrukture.
Botanika
thumb|upright=0.9|[[vosak|Epikutikulski vosak prekriva biljnu kutikulu lista Hosta sieboldiana čineći ga hidrofobnom. Voda, koja ne može vlažitinesposobna kutikulu,  odvodi se, noseći sa sobom prašinu i topivo zagađenje. Ovo svojstvo samočišćenja, u tehničkim časopisima, naziva se različito, kao  „ultrahidrofobičnost“ ili „ultralifobnost“. Popularnije je poznat pod nazivom Lotus efekt.]]
U botanici, biljna kutikula je zaštitna, hidrofobna, voštana obloga koju proizvode epidermne ćelija listova, mladih izdanaka i svih ostalih biljnih organa u zraku. Kutikule minimiziraju gubitak vode i učinkovito smanjuju ulazak patogena zahvaljujući izlučivanju voska. Glavne strukturne komponente biljne kutikule su jedinstveni polimeri rezina ili kutana, impregnirane voskom.
Kutikule biljaka funkcioniraju kao barijera od propuštanja vode i vodotopivih materijala. Kutikula sprečava i da biljne površine ne ovlaže i pomaže u sprečavanju isušivanja biljaka. Kserofitne biljke poput kaktusa imaju vrlo guste kutikule koje im omogućavaju opstanak u sušnoj klimi. Biljke koje žive u blizini raspršavanja morskoih talasa također mogu imati deblje kutikule koje ih štite od toksičnih učinaka soli.
Neke biljke, posebno one prilagođene životu u vlažnim ili vodenim okruženjima, imaju ekstremnu otpornost na vlaženje. Dobro poznat primjer je lotos Nelumbo nucifera. Ova prilagodba nije isključivo fizičkii i hemijski učinak voštanog premaza, već uveliko ovisi i o mikroskopskom obliku površine.
Mikologija
"Kutikula" je jedan pojam koji se koristi za vanjski sloj bazidiokarpnog tkiva gljive ili "plodnog tijela". Alternativni izraz "pileipelis", latinski termin za "kožu" "kapice" (miski se na gljivinu). S druge strane, neka morfološka terminologija u mikologiji pravi fine distinkcije u vezi sa pileipelisom. Bez obzira na to, pileipelis (ili "ljuštenje") razlikuje se od unutrašnjeg mesnatog tkiva gljive ili sličnog plodnog tijela, a također i nosećeg sloja tkiva za stvaranje spora – himenija.
Radij
Spojevi
Radij-bromid (RaBr2) također je bezbojni svijetli spoj. U vodi je više rastvorljiv od radij-hlorida. Poput hlorida, njegova kristalizacija iz vodenog rastvora daje dihidrat RaBr2·2H2O, koji je, opet, izomorfan sa svojim barijevim analogom. Ionizirajuća radijacija koju emitira radij-bromid pobuđuje molekule dušika iz zraka, čineći da one svijele. Alfa čestice koje emitira radij brzo dobijaju dva elektrona te nastaje neutralni atom helija, koji se skuplja unutar kristala radij-bromida što ih slabi. Ovaj efekat ponekad uzrokuje da se ovi kristali raspadnu ili čak eksplodiraju.
Radij-nitrat (Ra(NO3)2) je bijeli spoj koji se može dobiti rastvarajući radij-karbonat u dušičnoj kiselini. Kako se koncentracija dušične kiseline povećava, rastvorljivost radij-nitrata se smanjuje, što je vrlo važna osobina za hemijsku obogaćivanje radija.
Radij gradi gotovo iste nerastvorljive soli poput svog lakše kongenera barija: gradi nerastvorljivi radij-sulfat (RaSO4, vjerovatno najslabije rastvorljivi sulfat koji je otkriven), zatim radij-hromat (RaCrO4), radij-karbonat (RaCO3), radij-jodat (Ra(IO3)2), radij-tetrafluoroberilat (RaBeF4) i radij-nitrat (Ra(NO3)2). Uz izuzetak karbonata, svi ovi spojevi su manje rastvorljivi u vodi od odgovarajućih soli barija. Osim toga, radij-fosfat, radij-oksalat i radij-sulfit su vjerovatno također nerastvorljivi, pošto se talože zajedno sa odgovarajućim nerastvorljivim solima barija. Ogromna nerastvorljivost radij-sulfata (pri 20 °C samo 2,1 mg se rastvori u 1 kg vode) znači da je on jedan od najmanje opasnih spojeva radija u biološkom aspektu.
Literatura
🇵🇸
NGC 1352
NGC 1352 (također poznat kao ESO 548-30, MCG -3-10-2 i PGC 13091) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 201 milion sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 1,00 (58 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (41 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 11. decembra 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kobilići
Kobilići su naseljeno mjesto u sastavu općine Sapna, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH.
Historija
Kobilići nisu postojali kao samostalno naseljeno mjesto na popisu stanovništva iz 1991. godine.
IC 2538
IC 2538 (također poznat kao ESO 374-27, IRAS 10017-3434, MCG -6-22-15 i PGC 29181) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 418 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zračna pumpa. Najveći prečnik je 1,50 (183 hiljade sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (97 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 1. maja 1900. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5614
NGC 5614 (također poznat kao Arp 178, IRAS 14220+3505, MCG 6-32-22, PGC 51439 i UGC 9226) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 179 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Volar. Najveći prečnik je 2,40 (125 hiljada sg) a najmanji 2,0 uglovnih minuta (104 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 1. maja 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Donji Zaseok
Donji Zaseok je naseljeno mjesto u sastavu općine Sapna, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH.
Historija
Donji Zaseok nije postojao kao samostalno naseljeno mjesto na popisu stanovništva iz 1991. godine.
Perihel
Perihel je najmanja udaljenost planete od Sunca.
Perihel (grč. helios = sunce) je položaj neke planete na svojoj eliptičnoj putanji kada je najbliži Suncu. Zemlja prolazi kroz perihel svake godine početkom Januara i tada je udaljena od Sunca 147,1 miliona kilometara (srednja je vrijednost udaljenosti Zemlje od Sunca 149,6 miliona kilometara)