cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Evropa
Rani Srednji vijek
Od 7. vijeka nadalje, Bizantinci i susjedno Sasanidsko Carstvo bili su oslabljeni zbog dugotrajnih, viševjekovnih i učestalih Bizantijsko-perzijskih ratova, muslimanski Arapi počeli su vojnički upadati u historijsko rimsko područje, zauzimajući Levant i Sjevernu Afriku i čineći upade u Malu Aziju. Sredinom 7. vijeka nakon muslimanskog osvajanja Perzije, islam je proširio na područje Kavkaza. Tokom narednih vijekova muslimanske snage zauzele su: Kipar, Maltu, Krit, Siciliju i dijelove južne Italije.
Između 711. i 726. godine, Omajadski halifat osvojio je Visigotsko kraljevstvo, koje je okupiralo Iberijsko poluostrvo i Septimaniju (jugozapadna Francuska). Neuspješna druga opsada Konstantinopolja 717-718 (717. godine) oslabila je dinastiju Omajada i smanjila njihov ugled. Omajadi su tada poraženi od franačkog vođe Karla Martela u bici kod Poitiersa 732, čime je okončan njihov napredak prema sjeveru. U udaljenijim dijelovima sjeverozapadne Iberije i srednjih Pirineja muslimanske vojne snage nisu dospjele. Ovdje su postavljeni temelji hrišćanskih kraljevina Asturija, Leon i Galicija, odakle će započeti ponovno osvajanje Iberijskog poluostrva. Međutim, nije bio učinjen nikakav koordinirani pokušaj izbacivanja Maura. Hrišćanska kraljevstva su uglavnom bila usredotočena na svoje vlastite borbe za vlast. Kao rezultat toga, rekonkvista je trajala više od 800 godina, u kom razdoblju će se dugački popis vladara Alfonsoa, Sanchosa, Ordoñosa, Ramirosa, Fernandosa i Bermudasa podjednako boriti protiv svojih hrišćanskih suparnika i protiv muslimanskih okupatora.
Jedna od najvećih prijetnji tokom mračnog doba bili su Vikinzi, norveški moreplovci koji su vršili racije, silovanja i pljačke širom zapadnog svijeta. Mnogi su Vikinzi poginuli u bitkama u kontinentalnoj Evropi, a 844. godine izgubili su mnoge ratnike i brodove u borbi protiv kralja Ramira I od Asturije na sjeveru Španije. Nekoliko mjeseci kasnije, druga vikinška flota zauzela je Sevilju, samo da bi malo kasnije bili poraženi sa velikim gubicima. 911. Vikinzi su napali Pariz, a Franci su odlučili dati kralju vikinga Rollou zemlju uz obalu La Manchea u zamjenu za mir. Kasnije je ova zemlja dobila ime po staronordijskom "Normandija" (bosanski: sjevernjaci). Norveški doseljenici postali su poznati kao Normani, te su usvojili francusku kulturu i jezik i postali francuski vazali. Normani su 1066. krenuli u osvajanje Engleske u prvoj uspješnoj vojnoj invaziji preko engleskog kanala još od rimskih vremena.
Za vrijeme mračnog doba Zapadno Rimsko Carstvo je palo pod kontrolu raznih plemena. Germanska i slavenska plemena uspostavila su svoja područja nad Zapadnom i Istočnom Evropom. Na kraju su se franačka plemena ujedinila pod Klodvigom I. Klodvig je 507. porazio Vizigote u bici kod Vouilléa, pogubivši kralja Alarika II i osvojivši južne dijelove Galije za Franke. Njegova osvajanja postavila su temelj Franačkom kraljevstvu. Karlo Veliki, franački kralj iz dinastije Karolinga, koji je osvojio veći dio Zapadne Evrope, papa ga je 800. godine pomazao "svetim rimskim carem". To je 962. godine dovelo do osnivanja Svetog Rimskog Carstva, koje je s vremenom postalo rasprostranjeno u njemačkim kneževinama Srednje Evrope. Karlo Veliki je na taj način udario temelje jedne nove, Zapadne Evrope, čije središte više nije bilo u Rimu. Međutim, Evropa ostaje rascjepkana zbog pokušaja njemačkih careva Svetog Rimskog Carstva da prošire svoju vladavinu na ostatak kontinenta. Riječ Evropa se gubi, a umjesto nje preovladava pojam hrišćanski svijet i jedinstveni poduhvati u tom smislu (Krstaški ratovi, katedrale).
U istočnom dijelu Srednje Evrope stvorene su prve slavenske države koje su prihvatile hrišćanstvo (oko 1000. n. e.). Moćna zapadnoslavenska država Velika Moravska proširila je svoje područje sve do Balkana, dosegnuvši svoj najveći teritorijalni obim za vrijeme vladavine Svjatopluka I, prouzrokujući niz oružanih sukoba s Istočnom Franačkom. Dalje na jugu pojavile su se prve, južnoslavenske države krajem 7. i 8. stoljeća, koje su prihvatile hrišćanstvo: Prvo Bugarsko Carstvo, Kneževina Srbija (kasnije Kraljevina i Dušanovo Carstvo) i Kneževina Hrvatska (kasnije Kraljevina Hrvatska). Na istoku, Kijevska Rusija se proširila od svog glavnog grada u Kijevu, da bi do 10. vijeka postala najveća država u Evropi. Godine 988. Vladimir I, veliki knez Kijeva prihvatio je pravoslavno hrišćanstvo kao državnu religiju. Dalje na istoku, Povolška Bugarska je postala islamska država u 10. vijeku, ali je na kraju pripojena u Rusiju nekoliko stoljeća kasnije.
Visoki i Kasni srednji vijek
thumb|desno|250px|Srednjovijekovni francuski [[Iluminacija|ilumirani manuskript na kojem su prikazana tri društvena staleža iz Srednjeg vijeka: oni koji se mole bogu (sveštenstvo), oni koji ratuju (vitezovi,), i oni koji obrađuju zemlju (kmetovi). Odnosi između ovih društvenih klasa bili su regulisani u okviru feudalizma i zemljoposjedništva. (Li Livres dou Sante, 13. vijek)]] Razdoblje između 1000. i 1300. godine poznato je kao Visoki srednji vijek, tokom kojeg je stanovništvo Evrope doživjelo značajan privredni rast, a vrhunac je dostignut tokom renesanse u 12. stoljeću. Ekonomski rast, zajedno s nedostatkom sigurnosti na trgovačkim kopnenim putevima, omogućio je razvoj glavnih trgovačkih ruta duž obale Sredozemnog i Baltičkog mora. Rastuće bogatstvo i nezavisnost nekih primorskih gradova davali su pomorskim republikama vodeću ulogu na evropskoj sceni. Tokom Srednjeg vijeka u Evropi su dominirala dva gornja sloja društvene strukture: plemstvo i sveštenstvo. Feudalizam se razvio u Francuskoj u ranom Srednjem vijeku i ubrzo se proširio po cijeloj Evropi. Borba za utjecaj između plemstva i monarhije u Engleskoj dovela je do pisanja Magna Carte i uspostave parlamenta. Glarni izvor kulture u ovom razdoblju potječe iz Rimokatoličke crkve, koja je kroz manastire i katedralne škole bila odgovorna za obrazovanje u većem dijelu Evrope.
Papinstvo je dostiglo vrhunac svoje moći tokom Visokog srednjeg vijeka. Crkveni raskol 1054. godine podijelio je nekadašnje Rimsko Carstvo po vjerskoj osnovi, s Istočnom pravoslavnom crkvom u okviru Bizantijskog Carstva i Rimokatoličkom crkvom u bivšem Zapadnom Rimskom Carstvu. Godine 1095. papa Urban II pozvao je na krstaški rat protiv muslimana koji su okupirali Jerusalem i Svetu zemlju. U samoj Evropi Crkva je organizovala inkviziciju protiv heretika. Na Iberijskom poluostrvu, rekonkvista je zaključila padom Granade 1492. godine, okončavši više od 700 godina islamske vladavine na jugozapadnom evropskom poluostrvu.
Na istoku je ponovo ustaljeno Bizantijsko Carstvo muslimanima oduzelo ostrva Krit i Kipar i osvojilo Balkan. Konstantinopolj je bio najveći i najbogatiji grad u Evropi od 9. do 12. vijeka, sa oko 400.000 stanovnika. Carstvo je oslabilo nakon poraza u bici kod Manzikerta, a posebno nakon Pada Konstantinopolja 1204. godine, tokom Četvrtog krstaškog rata. Iako će uspjeti da obnovi Konstantinopolj 1261. godine, Bizantija je pala 1453. godine kada je Osmanlijsko Carstvo uspjelo da zauzme ovaj grad. thumb|200px|lijevo|Pljačka [[Suzdalja kojom je komandovao Batu-kan 1238. tokom mongolskog pohoda na Evropu.]] U 11. i 12. stoljeću, stalni napadi nomadskih turkijskih naroda, poput Pečenega, Kumana i Kipčaka, uzrokovali su masovnu seobu slavenskog stanovništva u sigurnije, šumovitija sjeverna područja i privremeno zaustavili širenje ruske država ka jugu i istoku. Kao i u mnogim drugim dijelovima Evroazije, ovom teritorijom su nadvladali Mongoli osvajanjem Kijevske Rusije. Osvajači koji su postali poznati kao Tatari, bili su uglavnom narodi turskog govornog područja pod mongolskim suzerenstvom. Uspostavili su državu pod nazivom Zlatna horda sa sjedištem na Krimu, koja je kasnije prihvatila islam kao religiju i vladala današnjom južnom i srednjom Rusijom više od 3 stoljeća. Nakon pada mongolske vladavine, u 14. vijeku, pojavile su se prve rumunske države (kneževine): Moldavija i Vlaška. Ranije su ta područja bila pod naismjeničnom kontrolom Pečenega i Kumana. Od 12. do 15. vijeka, Velika Moskovska Kneževina prerasla je iz malene kneževine pod mongolskom vlašću u najveću evropsku državu, svrgnuvši Mongole 1480. godine. S vremenom je postala Rusko Carstvo, a učvrstila se za vrijeme vladavine Ivana III Velikog i Ivana Groznog, neprestano se širivši na istok i jug tokom sljedećih stoljeća.
Početkom 13. stoljeća Atina je postala vojvodstvo kojim je upravljao francuski krstaški vitez, čiji je nasljednik angažirao katalonske plaćenike da se bore protiv suparničke države, da bi ih oni svrgli tek 1311. Iako je jezgra njihove vojske bila lahka naoružana pješadija, nije u vojnoj opremi bila toliko nadmoćna kao legije iz vremena starog Rima. Međutim, katalonska vojska je u svom vojnom pohodu na Orijent srela i porazila vojske Turaka, Kavkazaca, balkanske gorštake, đenovačke strijelce i konjicu, tračansku, makedonsku, te azijsku Bizantijsku vojsku i reprezentativni niz francuskog viteštva. Na taj način su osvojili velike teritorije i vladali većinom Grčke tokom velikog dijela 14. stoljeća.
Jadranka Stojaković
Jadranka Stojaković bila je bosanskohercegovačka i jugoslavenska kantautorica zabavne muzike i autorica brojnih urbanih šansona i šlagera intimnijeg muzičkog izražaja iz kasnih 1970ih i 1980ih godina.
Evropa
Visoki i Kasni srednji vijek
Velika glad (1315–1317) bila je prva kriza 14. stoljeća koja je pogodila Evropu u kasnom Srednjem vijeku. Razdoblje između 1348. i 1420. godine bilo je svjedokom najtežih gubitaka. Broj stanovnika Francuske smanjen je za polovinu. Srednjovjekovnu Britaniju pogodilo je 95 kriza gladi, a Francuska je u istom periodu pretrpjela 75 ili više posljedica kriza gladi. Sredinom 14. vijeka Evropu je opustošila crna smrt, jedna od najsmrtonosnijih pandemija u ljudskoj historiji, koja je ubila oko 25 miliona ljudi samo u Evropi - trećinu evropskog stanovništva u to vrijeme.
Kuga je imala razorni učinak na evropsku socijalnu strukturu, a to je navelo ljude da uživaju i žive za dati trenutak, kao što je to ilustrirao Giovanni Boccaccio u svom djelu pod nazivom Dekameron (1353). Bio je to ozbiljan udarac Rimokatoličkoj crkvi i doveo je do pojačanog progona Jevreja, prosjaka i gubavaca. Smatra se da se kuga pojavljivala tokom svake generacije s različitim stepenom virulencije i smrtnosti sve do 18. stoljeća. U tom periodu više od 100 epidemija kuge pojavilo se širom Evrope.
Jadranka Stojaković
Rođena je 24. jula 1950. godine u Sarajevu, gdje je i počela sa svojom muzičkom karijerom. Tokom kasnih 1970ih počela se baviti obradom bosanskih sevdalinki starih gradskih ljubavnih pjesama, kao i obradom poezije srpske pjesnikinje Desanke Maksimović u novom muzičkom aranžmanu. Radila i primjenjenu muziku za televiziju (Dječije emisije Televizije Sarajevo), te napisala uvodnu temu 14. Zimskih olimpijskih igara u Sarajevu 1984. godine. Od 1988. živjela u Japanu, do povratka u Bosnu, 2012. Preminula je 3. maja 2016. u Banjoj Luci.
Evropa
Rano moderno doba
thumb|250x250px|[[Atinska škola, slikarsko djelo Rafaela Santija iz 1511. na kojem su prikazani njegovi savremenici Michelangelo i Leonardo da Vinci (u sredini) u klasičnim odorama iz vremena renesanse.|alt=]]
Evropa se redefiniše u 16. vijeku pod utjecajem Renesanse i prekookeanskih kolonija. Renesansa je bilo razdoblje kulturnih promjena koje su počele iz Firence, a kasnije su se proširila i na ostatak Evrope. Uspon novog humanizma popraćen je obnavljanjem zaboravljenih klasičnih grčkih i arapskih znanja iz samostanskih biblioteka, često prevedenih s arapskog na latinski jezik. Renesansa se proširila Evropom između 14. i 16. vijeka, a bila je propraćena: cvjetanjem umjetnosti, filozofije, muzike i nauke koju je doživjela pod zajedničkim pokroviteljstvom kraljeva, plemstva, rimokatoličke crkve i nove trgovačke klase. Pokrovitelji u Italiji, među koje spadaju i porodica firentinskih bankara Medici i pape u Rimu, finansirali su plodne umjetnike iz perioda Rane renesanse (quattrocento) i Visoke renesanse (cinquecento) poput: Rafaela, Michelangela i Leonarda da Vincija.
Jadranka Stojaković
Festivali
Nastupala je od ranih 1970-ih na brojnim domaćim festivalima zabavne muzike u Sarajevu (Vaš šlager sezone), Opatiji, Zagrebu i Beogradu.
Evropa
Rano moderno doba
Renesansa i Novi monarsi označili su početak ere otkrića, razdoblje istraživanja, pronalazaka i naučnog razvoja. Među velikim ličnostima zapadne naučne revolucije tokom 16. i 17. vijeka bili su: Kopernik, Kepler, Galileo Galilei i Isaac Newton. Prema Peteru Barrettu:
20. vijek pa do danas
Godine 1933. Hitler je postao vođa Njemačke i počeo je raditi na svom cilju izgradnje Velike Njemačke, koja se ponovo proširila i preuzela Saarland i Rheinland 1935. i 1936. godine. 1938. Austrija je postala dio Njemačke nakon Anschlussa. Kasnije te iste godine, nakon Minhenskog sporazuma koji su potpisale Njemačka, Francuska, Ujedinjeno Kraljevstvo i Italija, Njemačka je anektirala Sudete, koji su bili dio Čehoslovačke naseljene etničkim Nijemcima, a početkom 1939. ostatak Čehoslovačke podijeljen je u Protektorat Češke i Moravske, pod kontrolom Njemačke i Slovačke Republike. U to vrijeme Britanija i Francuska su se zalagale za politiku smirivanja. thumb|Karta okupirane Evrope od strane nacističke Njemačke, septembar 1943.|alt=|250x250piksel S napetostima između Njemačke i Poljske zbog spora o budućnosti Gdanjska (njem. Danzig), Nijemci su se okrenuli Sovjetima i potpisali Molotov-Ribbentrop pakt, koji je omogućio Sovjetima da napadnu baltičke države i dijelove Poljske i Rumunije. Njemačka je napala Poljsku 1. septembra 1939, zbog čega su Francuska i Ujedinjeno Kraljevstvo 3. septembra objavile rat Njemačkoj, čime je započeo Drugi svjetski rat u Evropi. Sovjetska invazija na Poljsku započela je 17. septembra i Poljska je ubrzo pala nakon toga. 24. septembra Sovjetski Savez napao je baltičke zemlje, a kasnije i Finsku. Britanci su se nadali da će se spustiti u Narvik i poslati trupe da pomognu Finskoj, ali njihov glavni cilj u iskrcavanju bio je opkoliti Njemačku i odsjeći Nijemce od skandinavskih prirodnih resursa. Otprilike u isto vrijeme, Njemačka je premjestila trupe u Dansku. čije vojne snage su osvojile Dansku u jednom danu. Lažni rat se nastavio.
Geografija
thumb|250px|desno|Mapa evropskog reljefa sa okolnim područjima. Evropa čini zapadnu petinu evroazijske kopnene površine. [23] Evropa ima veći omjer obale i kopnene mase od bilo kojeg drugog kontinenta ili potkontinenta. Njene morske granice su na Arktičkom okeanu na sjeveru, Atlanskom okeanu na zapadu, te Sredozemnom, Crnom i Kaspijskom moru na jugu. Reljef zemljišta u Evropi pokazuje velike razlike na relativno malim područjima. Južna područja su planinska, dok se krećući prema sjeveru teren spušta od visokih Alpa, Pirineja i Karpata preko brdovitog gorja, u široke, niske sjeverne nizine, koje su na istoku veoma prostrane. Ova proširena nizina poznata je kao Evropska nizija, a u njenom središtu leži Sjevernonjemačka ravnica. Uz sjeverozapadnu obalu mora lučno se proteže uzvisina, koja počinje na zapadnim dijelovima ostrva Britanije i Irske, a zatim se nastavlja duž planinske, fjordovske kičme Norveške.
Ovaj je opis pojednostavljen, jer podregije poput Iberijskog i Apeninskog poluostrva sadrže svoje složene značajke. Isti slučaj je i sa kontinentalnim dijelom Srednje Evrope, gdje reljef sadrži mnogo visoravni, riječnih dolina i slivova, koji kompliciraju opći trend. Podregije poput Islanda, Britanije i Irske su posebni slučajevi. Island je zemlja sama za sebe u sjevernom okeanu koja se ubraja u dio Evrope, dok su posljednje dvije bila planinska područja koja su nekada bila pripojena kopnu dok ih porast mora nije odsjekao.
Klima
thumb|[[Köppenova klasifikacija klime, mapa za Evropu. |alt=|250x250piksel]] thumb|[[Biomi u Evropi i okolnim područjima.]] Evropa leži uglavnom u klimatskim zonama sa umjerenom klimom, a izložena je zapadnim vjetrovima umjerenog pojasa. Klima je blaža u odnosu na druga područja iste geografske širine u drugim krajevima svijeta, zbog utjecaja golfske struje. Golfska struja je dobila naziv "evropsko centralno grijanje", jer klimu čini toplijom i vlažnijom u Evropi nego što bi to inače bila. Ona ne samo da nosi toplu vodu do evropske obale, već i zagrijava preovladavajuće zapadne vjetrove koji pušu preko kontinenta iz Atlantskog okeana.
Evropa nije samo hladnija prema sjeveru u odnosu na jug, već postaje hladnija i od zapada prema istoku. Klima je više okeanska na zapadu, nego u istočnom dijelu Evrope. To se može ilustrirati u sljedećoj tablici prosječnih temperatura na lokacijama koje slijede otprilike 60., 55., 50., 45. i 40. geografske širine. Nijedan se ne nalazi na velikoj nadmorskoj visini i većina ih je blizu mora. (lokacija, približna širina i dužina, najhladniji prosječni mjesec, najtopliji prosjek mjeseca i prosječne godišnje temperature u stupnjevima C) Primjetno je kako se prosječne temperature za najhladnijeg mjeseca, kao i godišnje prosječne temperature, spuštaju sa zapada na istok. Na primjer, Edinburgh je topliji od Beograda tokom najhladnijeg meseca u godini, mada je Beograd udaljen oko 10° geografske širine prema jugu.
Geologija
Sjeverna ravnica sadrži stari geološki kontinent Baltika, pa se stoga geološki može smatrati "glavnim kontinentom", dok periferne brdske i planinske regije na jugu i zapadu predstavljaju dijelove s raznih drugih geoloških kontinenata. Većina starije geologije Zapadne Evrope postojala je kao dio drevnog mikrokontinenta Avalonia.
Flora
Budući da su milenijima živjele rame uz rame sa poljoprivrednim narodima, evropske životinje i biljke su snažno bile pogođene prisustvom i aktivnostima čovjeka. S izuzetkom Fennoscandie i sjeverne Rusije, malo je područja netaknute divljine u Evropi, osim različitih nacionalnih parkova. thumb|lijevo|Zemljopisna karta Evrope sa obradivim poljoprivrednim zemljištima (žuta), šumama (tamnozelena), pašnjacima (svijetlozelena) i tundrom ili močvarama na sjeveru (tamno žuta). Glavni prirodni vegetacijski pokrov u Europi je miješana šuma. Uslovi za rast su vrlo povoljni. Na sjeveru Golfska struja i Sjevernoatlantska struja zagrijavaju kontinent. Južna Evropa mogla bi se opisati kao da ima toplu, ali blagu klimu. U ovom su području česte ljetne suše. Gorski grebeni također utječu na uslove za rast vegetacije. Neki od ovih (Alpe, Pirineji) orijentisani su u pravcu istok - zapad i omogućavaju vjetru da u unutrašnjost nosi velike vodene mase iz okeana. Drugi su orijentirani u pravcu jug-sjever (Skandinavske planine, Dinaridi, Karpati, Apenini) i zato što kiša pada prvenstveno na onoj strani planina koje su orijentirane prema moru. Šume s ove strane dobro rastu, dok su s druge strane uslovi su mnogo manje povoljni. Malobrojne dijelove kopnene Evrope u nekom vremenskom periodu stoka nije koristila za ispašu, a sječa šuma prije nastanka poljoprivrede uzrokovala je poremećaje u izvornom biljnom i životinjskom ekosistemu. thumb|Floristička područja Evrope i susjednih područja prema Wolfgangu Freyu i Raineru Löschu.|alt=|250x250piksel Vjerovatno je 80-90% Evrope nekada bilo pokriveno šumom. Šumski pojas se protezao od Sredozemnog mora do Arktičkog okeana. Iako je više od polovine izvornih šuma u Evropi nestalo kroz višestoljetno krčenje šuma, Evropa i dalje posjeduje preko četvrtine svog kopnenog područja pokrivenog šumama, poput širokolisnih i mješovitih šuma, tajge u Skandinaviji i Rusiji, miješanih kišnih šuma Kavkaza i hrasta plutnjaka u šumama zapadnog Sredozemlja. U novije vrijeme krčenje šuma je usporeno i posađeno je mnogo stabala. Međutim, u mnogim slučajevima monokultura plantaža četinara zamijenila je prvobitne mješovite prirodne šume, zbog bržeg rasta. Sadnice pokrivaju ogromne površine zemlje, ali nude siromašnija staništa mnogim evropskim životinjskim vrstama koje zahtijevaju mješavinu raznih vrsta drveća i raznolike strukture šuma. Količina prirodne šume u Zapadnoj Evropi je samo 2–3% ili manja, u evropskoj Rusiji 5–10%. Zemlja s najmanjim postotkom pošumljenih površina je Island (1%), dok je zemlja sa najviše šuma Finska (77%).
U dijeu Evrope sa umjerenom temperaturom preovadava mješovita šuma sa listopadnim i crnogoričnim drvećem. Najznačajnije vrste u Srednjoj i Zapadnoj Evropi su bukva i hrast. Na sjeveru je tajga sa mješovitim šumama smrče,smreke i breze, a dalje na sjeveru Rusije i krajnjoj sjevernoj Skandinaviji, tajga ustupa mjesto tundri kako se približava Arktiku. Na Sredozemlju je posađeno mnogo stabala maslina koje su veoma dobro prilagođene njenoj sušnoj klimi, a mediteranski čempres također se sadi po cijeloj Južnoj Evropi. Polusušnim mediteranskim područjima preovladavaju grmovite šume. Uzak istočno-zapadni jezičak evroazijskih travnjaka (stepa) proteže se na istoku od Ukrajine i južne Rusije i završava u Mađarskoj, te prelazi u tajgu na sjeveru.
Fauna
thumb|lijevo|[[Biogeografija|Biogeografski regioni u Evropi i susjedni regioni|alt=|250x250piksel]] Glacijacija tokom najnovijeg ledenog doba i prisustvo čovjeka utjecalo je na distraspodjelu evropske faune. Kod životinja, u mnogim dijelovima Evrope većina velikih životinja i razne vrste grabežljivaca lovljena je do istrebljenja. Dlakavi mamut je izumro prije kraja neolita. Danas su ugroženi vukovi (mesožderi) i medvjedi (svaštojedi). Nekada su obitavali u većem dijelu Evrope. Međutim, krčenje šuma i lov uzrokovalo je da se ove životinje povlače sve dalje i dalje u nepristupačnije krajeve. Do Srednjeg vijeka staništa medvjeda bila su ograničena na manje ili više nepristupačne planine s dovoljnim šumskim pokrivačem. Danas evroazijski smeđi medvjed živi uglavnom na Balkanskom poluostrvu, Skandinaviji i u Rusiji. Mali broj je opstao i u drugim zemljama širom Evrope (Austrija, Pireneji i dr), ali na ovim su područjima populacije smeđeg medvjeda raštrkane i marginalizirane zbog uništavanja njihovih staništa. Pored toga, polarni medvjedi mogu se naći na Svalbardu, norveškom arhipelagu krajnje sjeverno od Skandinavije. Vuk, drugi najveći grabežljivac u Evropi nakon smeđeg medvjeda, može se naći prije svega u Srednjoj i Istočnoj Evropi i na Balkanu, s velikim brojem čopora u udaljenim područjima Zapadne Evrope (Skandinavija, Španija, itd). thumb|[[Evropski bizoni su nekada davno lutali velikim umjerenim kontinentalnim šumama Evroazije, a sada žive u prirodnim rezervatima kao na primjeru Bjelovjeske šume, na granici između Poljske i Bjelorusije.  |alt=|250x250piksel]] Evropska divlja mačka, lisice (posebno crvena lisica), šakal i različite vrste kuna, ježeva, različitih vrsta gmizavaca (poput zmija kao što su viperidae i travne zmije) i vodozemaca, različite vrste ptica (sove, jastrebi i ostale grabljivice).
Važni evropski biljojedi su: puževi, ličinke, ribe, različite vrste ptica i sisari, poput glodara, jelena i srna, svinja koji žive u planinama, mrmota, stenoboka, divokoza i drugih. Brojni insekti, poput malog leptira kornjače, pridodaju biološkoj raznolikosti.
Izumiranje Kritskog nilskog konja i patuljastih slonova povezano je s najranijim dolaskom ljudi na mediteranska ostrva. Morska bića također su važan dio evropske flore i faune. Morska flora uglavnom je fitoplankton. Važne životinje koje žive u evropskim morima su zooplankton, mekušci, iglokožci, različiti rakovi, lignje i hobotnice, ribe, delfini i kitovi. Biološka raznolikost u Evropi je zaštićena Bernskom konvencijom Vijeća Evrope, koju su potpisale i Evropska zajednica, kao i neevropske države.
Politika
thumb|250x250px|[[Eulerov dijagram na koji se može kliknuti i na kojem su prikazani odnosi između različitih multinacionalnih evropskih organizacija i sporazuma.|alt=]] Politička karta Evrope u osnovi potječe od reorganizacije Evrope nakon Napoleonovih ratova 1815. godine. Preovladavajući oblik vlasti u Evropi je predstavnička demokratija, a u većini slučajeva je to republika. Godine 1815. preovladavajući oblik vlasti još uvijek je bila monarhija. Preostalih jedanaest monarhija u Evropi su ustavne monarhije.
Evropska integracija je proces političke, pravne, ekonomske (a u nekim slučajevima i društvene i kulturne) integracije evropskih država, jer je od kraja Drugog svjetskog rata slijedila sile koje su sponzorisale Vijeće Evrope. Evropska Unija je bila središte ekonomske integracije na kontinentu od njenog osnivanja 1993. U novije vrijeme, Evroazijska ekonomska unija je uspostavljena kao protuteža koju čine bivše sovjetske države.
27 evropskih država članice su političko-ekonomske Evropske Unije, od toga, 26 ih pripada Schengenskoj zoni bez granica i 19 članica monetarne unije Eurozone. Među manjim evropskim organizacijama su Nordijsko vijeće, Beneluks, Baltička skupština i Višegradska grupa.
Privreda
thumb|250x250px|Evropske i pogranične nacije po [[Bruto domaći proizvod|bruto domaćem proizvodu.|alt=]] Gledajuċi evropski kontinent kao cjelinu, njena privreda je trenutno najveća na svijetu i to je najbogatija regija mjerena imovinom pod njenim upravljanjem s preko 32,7 triliona dolara u odnosu na 27,1 triliona dolara u Sjevernoj Americi u 2008. U 2009. godini Evropa je ostala najbogatija regija, a njena imovina od 37,1 triliona dolara pod njenim upravljanjem predstavljala je trećinu svjetskog bogatstva. Bila je to jedna od nekoliko regija u kojoj je bogatstvo nadmašilo predkrizni vrhunac s kraja te godine. Kao i kod drugih kontinenata, i Evropa ima veliku raznolikost bogatstva među svojim zemljama. Bogatije države imaju tendenciju da budu na zapadu, dok neke privrede Srednje i Istočne Evrope još uvijek imaju nisku stopu privrednog razvoja nakon raspada Sovjetskog Saveza i raspada Jugoslavije.
Evropska unija je politički subjekt sastavljen od 28 evropskih država i čini najveće jedinstveno privredno područje na svijetu. 19 zemalja EU dijeli euro kao zajedničku valutu. Pet evropskih zemalja svrstano je u prvih deset najvećih svjetskih nacionalnih ekonomija po BDP-u (bruto domaćem proizvodu), a to su (poredak prema izvještaju CIA): Njemačka (5. mjesto), Velika Britanija (6. mjesto), Rusija (7. mjesto), Francuska (8. mjesto) i Italija (10. mjesto). Postoji ogromna razlika između mnogih evropskih zemalja u pogledu njihovih prihoda. Najbogatiji u pogledu bruto domaćeg proizvoda po glavi stanovnika je Monako sa 172.676 dolara po glavi stanovnika (2009), a najsiromašnija je Moldavija sa bruto domaćim proizvodom od 1.631 dolara po glavi stanovnika (2010). Monako je najbogatija zemlja u pogledu bruto domaćeg proizvoda po glavi stanovnika, prema izvještaju Svjetske banke.
Stanovništvo
Prema procjenama UN-a u Evropi je 2007. godine živjelo 731 milion stanovnika, što je nešto više od 11% svjetske populacije. Precizna brojka zavisi o tačnoj geografskoj definiciji Evrope. U članicama Evropske unije u 2008. godini je živjelo oko 499 miliona stanovnika. Pet transkontinentalnih evropskih država broji ukupno 240 miliona stanovnika, od čega oko pola njih žive na teritoriji koja geografski pripada Evropi. Prije stotinjak godina, Evropa je bila dom za oko 25% svjetske populacije. Iako je broj stanovnika kontinenta kontinuirano rastao nije ni blizu dostigao tempo rasta kao u Aziji ili Africi. Opadanja nataliteta (posebno u Njemačkoj) i visok životni vijek u većini evropskih zemalja znači da će problem sve starijeg stanovništva i pad populacije biti problem za mnoge evropske ekonomije, političke i društvene institucije. Države na rubovima Evrope, izuzev država južne Evrope, imaju općenito snažniji rast populacije u odnosu na države Srednje Evrope. Albanija (iako je u jugoistočnoj Evropi) i Irska imaju snažan rast broja stanovnika, više od 1% godišnje.
Etničke manjine
Pan i Pfeil su 2004. izbrojali 87 različitih "evropskih naroda", od kojih 33 čine većinsko stanovništvo u najmanje jednoj suverenoj državi, dok preostalih 54 čine etničke manjine. Prema projekciji stanovništva UN-a, stanovništvo Evrope bi moglo pasti na oko 7% svjetskog stanovništva do 2050. godine, ili 653 miliona ljudi. U tom kontekstu postoje značajne razlike između regija u odnosu na stope plodnosti. Prosječan broj djece po ženskoj osobi rodne dobi je 1,52. Prema nekim izvorima, ta je stopa viša među muslimanima u Evropi. UN predviđaju stalni pad stanovništva u Srednjoj i Istočnoj Evropi kao rezultat emigracije i niskog nataliteta.
Jezici
desno|250p|mini|Lingvistička karta Evrope Većina evropskih jezika spada u jednu od tri grupe Indoevropskih jezika: Romanski jezici su izvedeni iz latinskog jezika koji je bio službeni jezik Rimskog carstva, germanski jezici, vode porijeklo od jezika koji se svojevremeno koristio na prostoru današnje južne Skandinavija, te slavenskih jezika. Romanski jezici se govore prije svega u jugozapadnoj Evropi, kao i u Rumuniji i Moldaviji, u srednjoj i istočnoj Evropi. Germanski jezici govore u Sjevernoj Evropi, na Britanskom ostrvu i nekim dijelovima srednje Evrope. Slavenski jezici se govore u srednjoj, istočnoj i jugoistočnoj Evropi. Mnogi drugi evropski jezici su izvan ove tri glavne grupe jezika. Ostali indoevropski jezici uključuju baltičku grupu jezika (litvanski i latvijski), keltsku grupu (irski, škotski galski, velški, bretonski i dr. ), grčki, armenski, i albanski. Pored toga, postoji i posebna grupa uralskih jezika (estonski jezik, finski i mađarski) koji se govore uglavnom u Estoniji, Finskoj, i Mađarskoj. Turska grupa jezika jezika uključuju azerbejdžanski jezik i turski.
Jezik koji je najviše uticao na ostale jeste latinski, koji je prvo bio službeni jezik Rimskog carstva, zatim jezik crkve i napokon jezik intelektualaca, da bi danas nestao kao živi jezik, ali se sačuvao kao korijen hiljada riječi u mnogim evropskim jezicima.
Kultura
"Evropa" kao kulturni koncept u osnovi je izvedena iz zajedničkog naslijeđa Rimskog Carstva i njegove kulture. Granice Evrope bile su historijski shvaćene kao hrišćanske (ili preciznije latinske hrišćanske), kakve su uspostavljene ili branjene kroz srednjovjekovnu i ranu modernu historiju Evrope. Ovo se posebno odnosi na period borbi protiv širenja islama u Evropi, kao na primjerima rekonkviste i osmanskih ratova u Evropi. Ovo zajedničko kulturno naslijeđe kombinirano je preklapanjem autohtonih nacionalnih kultura i folklora, otprilike podijeljenih na slavenske, latinske (romanske) i germanske, ali s nekoliko sastavnih dijelova koji nisu dio nijedne od ovih grupa (posebno grčke i keltske). Kulturni kontakt i mješavine karakteriziraju veliki dio evropskih regionalnih kultura. Skulptura, slikarstvo, književnost, arhitektura i muzika u Evropi imaju dugu tradiciju. Mnogi gradovi, poput Pariza, Beča, Rima, Berlina i Moskve, danas se smatraju svjetskim kulturnim centrima. Osim toga, mnogi evropski gradovi imaju važna pozorišta, muzeje, orkestre i druge važne institucije.
Obrazovanje
mini| Univerzitet [[Sorbonne u Parizu|alt=|250x250piksel]] Sve evropske zemlje imaju obavezno školovanje ili barem obavezno osnovno obrazovanje, koje često traje od 6 do 7 do 15 ili 16 godina. Osnovna škola traje četiri do pet godina u većini zemalja - sedam ili osam godina u nekoliko zemalja. Obično je prati srednja škola, koja također može obuhvatati različite vrste škola. Stopa nepismenosti vrlo je niska u gotovo svim zemljama zahvaljujući različitim subvencijama obrazovnog sistema. U mnogim evropskim zemljama postoje poznati fakulteti i univerziteti, a neki su specijalizovani predmetnim područjima.
Religija
Historijski gledano, religija u Evropi je u velikoj mjeri utjecala na evropsku umjetnost, kulturu, filozofiju i druge ljudske djelatnosti. U Evropi je najviše kršćana (76,2%) uključujući katoličke, pravoslavne i protestantske kršćane. Nakon kršćana najviše je muslimana (6%) koncentrisani uglavnom na Balkanu i istočnoj Evropi (Bosna i Hercegovina, Albanija, Kosovo, Kazahstan, Sjeverni Kipar, Turska, Azerbejdžan, te na području Sjevernog Kavkaza i regije Volga-Ural). Osim ove dvije religije tu su i: judaizam, hinduizam, budizam i neke druge manjinske religije. Evropa sve više postaje relativno sekularni kontinent, uz sve veći broj i udio nereligioznog stanovništva, ateista i agnostika. Postoji izuzetno veliki broj religiozno nedeklarisanih stanovnika od kojih je najviše u Češkoj, Estoniji, Švedska, Njemačkoj i Francuskoj.
Sport
Sport je imao posebnu ulogu u konceptu jedinstvenog evropskog prostora, jer su evropska prvenstva (prvo 1891. u umjetničkom klizanju) postojala od kraja 19. vijeka. Budući da je Evropska unija u velikoj mjeri napustila vlastiti dizajn sporta, u nogometnim ligama se održavaju nacionalna takmičenja, koja se također strogo razlikuju od ostalih evropskih zemalja.
157.
Godina 157. (CLVII) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Silvana i Augurina (ili, rjeđe, godina 910. Ab urbe condita). Oznaka 157. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
158.
Godina 158. (CLVIII) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Tertula i Sacerdosa (ili, rjeđe, godina 911. Ab urbe condita). Oznaka 158. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
IC 391
IC 391 (također poznat kao IRAS 04497+7806, MCG 13-4-11, PGC 16402 i UGC 3190) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 71 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Žirafa. Najveći prečnik je 1,10 (23 hiljade sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (23 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio William Frederick Denning 7. novembra 1890. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Drugo zasjedanje AVNOJ-a
thumb|Oslobođena i poluoslobođena teritorija za vrijeme Drugog zasjedanja AVNOJ-a (29. novembra 1943. godine) Drugo zasjedanje AVNOJ-a je održano 29. novembra 1943. u Jajcu. Na zasjedanju je AVNOJ konstituiran u zakonodavno i izvršno predstavničko tijelo Jugoslavije, uspostavljen je Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije (NKOJ), a izbjegličkoj vladi i kralju Petru II Karađorđeviću zabranjen je povratak u zemlju do završetka rata.
Uvod
Promjena ratnih uspjeha na savezničkim frontama, a ponajviše kapitulacija Italije 9.septembra 1943, savezničko osvajanje afričkog kontinenta, kontraofanziva Crvene armije na Istočnom Frontu su utjecali da KPJ započne sa izgradnjom čvrstih temelja buduće Jugoslavenske države, uvjerena u konačnu pobjedu antifašističke koalicije u ratu.
Institucioniranje revolucije (preko vojnih, vojnopozadinskih organa, organa vlasti i društveno-političkih organizacija) bilo je u Jugoslaviji uglavnom završeno. Međunarodni razlozi onemogućavali su da sustav narodne vlasti zaključi svoj karakter formiranjem centralnog Jugoslovenskog organa (Vlade).
Jajce
Jajce je stari bosanski srednjovjekovni grad koji leži u dolini rijeke Vrbas. U srednjem vijeku je bio prijestolnica bosanskih kraljeva. Za vrijeme Drugog svjetskog rata, grad je nekoliko puta mijenjao vlasnike. Prvo su ga partizani osvojili 1942. godine, pa su ga Nijemci povratili krajem iste godine, da bi ga partizani ponovno zauzeli 17. augusta 1943. godine.
U gradu su se nalazili Vrhovni štab NOV i POJ, CK KPJ i ostala vojno-politička rukovodstva. U centru grada se nalazilo veliko sklonište za mještane u slučaju zračne opasnosti. Poziv delegatima za drugo zasjedanje AVNOJ-a je uputio CK KPJ i Vrhovni štab odmah nakon kapitulacije Italije. Pošto je grad držan skoro 3 mjeseca, odlučeno je da se zasjedanje održi baš u njemu. Zbog opasnosti od eventualnog zračnog napada, odlučeno je da zasjedanje traje samo jednu noć. Grad je na u noći zasjedanja bio zamračen, a jedino je gorjelo prigušeno svjetlo u Domu Kulture gdje je zasjedanje bilo i održano.
Drugo zasjedanje AVNOJ-a je održano u zgradi bivšeg društva "Sokola". Ova dvorana je bila njemačka vojna kasarna te je bila uništena u vrijeme osvajanja grada, da bi za nepune tri sedmice obnovljena i pripremljena za zasjedanje. Novom objektu su dali naziv "Dom kulture". Tu je radilo pozorište narodnog oslobođenja i izvodilo Gogoljevog "Revizora" svake večeri. Dvorana je bila udešena za zasjedanje AVNOJ-a. Podijum je bio iskićen zastavama Jugoslavije (s crvenom zvijezdom u sredini), Amerike, Engleske i Sovjetskog Saveza. U dnu stola za Predsjedništvo nalazila se prva skica novog grba Jugoslavije. Slikar Đorđe Andrejević Kun je dekorisao Dom kulture jarkim bojama i islikao portrete Staljina, Roosevelta i Churchilla.
Samo manji broj delegata iz raznih krajeva nalazio se u gradu. Većina delegata je zadržavana po okolnim selima zbog mogućnosti zračnog napada na grad.
Dolazak delegata na zasjedanje
Krajem novembra 1943. godine u Jajcu su stizale izaslanstva predstavnika naroda iz svih krajeva Jugoslavije. Iz Slovenije su stigli dr. Ivan Ribar (predsjednik AVNOJ-a), Boris Kidrič i dr. Josip Vidmar. Najviše teškoća su imali delegati iz Crne Gore koji su pod oružjem i stalnom opasnošću morali pješačiti 300 km. Izaslanstvo iz Hrvatske je vodio dr. Vladimir Bakarić, a u stopu ju je pratila manja jedinica iz sastava Trinaeste proleterske brigade.
Među izaslanicima osim KPJ, bilo je i izaslanika Hrvatske seljačke stranke (mačekovci i radićevci), Srpske zemljoradničke stranke, Stranke samostalnih demokrata, Jugoslovenske muslimanske organizacije (spahinovci), nekolicina radikala, dvojica Hrvata iz Jugoslovenskog odbora osnovanog još 1915. godine u Londonu, Stranka kršćanskih socijalista i drugih građanskih partija. Većina delegata bili su pripadnici Narodnoosloboilačke vojske Jugoslavije kao provjereni borci i revolucionari. Na zasjedanju nisu prisustvovali delegati iz Makedonije, koji se nisu uspijeli probiti do Jajca.
Dan uoči zasjedanja u Jajcu, predsjednika AVNOJ-a, predratnog predsjednika skupštine Kraljevine SHS dr. Ivana Ribara, snašla je teška sudbina. 28. novembra 1943. godine na Glamočkom polju je stradao njegov sin Ivo Lola Ribar, član Vrhovnog štaba i predsjednik organizacije SKOJ-a. Samo nekoliko sedmica ranije kod Kolašina u borbi sa četnicima poginuo mu je i drugi sin Jurica Ribar. Ove tužne vijesti mu je prenio novoizabrani maršal Jugoslavije Josip Broz Tito odmah po završetku zasjedanja koje je dr. Ribar vodio u svojstvu predsjedavajućeg.
Početak zasjedanja AVNOJ-a
Rad delegata započet je himnom "Hej Slaveni" u izvođenju pozorišnog hora narodnog oslobođenja oko 19.20, da bi se završio u 5 sata ujutro kozaračkim kolom. Radnim dijelom zasjedanja rukovodilo je Predsjedništvo u sastavu: dr. Vojislav Kecmanović, dr. Ivan Milutinović, dr. Sreten Žujović, dr. Josip Vidmar, dr. Pavle Gregorić, dr. Zlatan Sremec, dr. Sulejman Filipović i pravoslavni svećenik iz Krupnja Vlada Zečević.
Predsjednik AVNOJ-a izabran na prošlom zasjedanju u Bihać u 1942. dr. Ivan Ribar je otvorio zasjedanje svojim uvodnim referatom'' O radu AVNOJ-a između dva zasjedanja'. Nakon pauze od pola sata poslije Ribarovog referata oko 21 čas za govornicom se pojavio Josip Broz Tito. Svoj referat počeo je riječima:
Nakon Titovog jednočasovnog referata, počela je diskusija za vrijeme pauze. Nakon pauze za govornicom se pojavio Boris Kidrič. Govorili su zatim: Pero Krstajić, sudija Marko Vujačić, književnik i dr. Sulejman Filipović, vijećnik iz Bosne Novak Mastilović, hercegovački prvoborac Luka Stević, predstavnik nositelja Krađorđeve zvijezde iz Prvog svjetskog rata, Franc Ljubej, učitelj, Vice Buljan, Rodoljub Čolaković kao tajnik AVNOJ-a i mnogi drugi. Ukupno je govorilo 44 delegata.
Oko pola 12 došlo je do kraće pauze, da bi točno u 23.45 dr. Ivan Ribar pred vijećnicu pročitao odluke sa Drugog zasjedanja AVNOJ-a. Bili su to posljednji minuti 29. novembra, ali pošto je čitanje počelo prije ponoći, to je kao datum historijskih odluka uzet 29. novembar 1943. godine.
Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije (NKOJ)
U odluci AVNOJ-a, Nacionalni odbor je najviši izvršni naredbodavni organ narodne vlasti u Jugoslaviji, preko koga AVNOJ ostvaruje izvršnu funkciju. Tijelo koje ima sva obilježja narodne vlasti. Na prijedlog Moše Pijade imenovani su članovi prvog sastava Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije:
Predsjedništvo AVNOJ-a
Članovi Predsjedništva AVNOJ-a izabrani na drugom zasjedanju AVNOJ-a u Jajcu:
Značaj odluka s drugog zasjedanja AVNOJ-a i međunarodna reagiranja
Drugo zasjedanje AVNOJ-a se održavalo baš u trenutku zasjedanja konferencije Velike Trojice u Teheran u. Sve privremene odluke koje su donesene na Prvom zasjedanju u Bihać u su uokvirene na Drugom zasjedanju u Jajcu.
Jednodušno je odbačena mogućnost ponovnog uspostavljanja Monarhije i određen je tečaj novog društva koje se polako izgrađivalo kroz narodni ustanak. Na drugom zasjedanju AVNOJ-a donesene su odluke kojima je u osnovama završeno stvaranje državne organizacije nove Jugoslavije, koja je dobila svoj parlament i vladu. Usvajanjem deklaracije i odluka osigurane su tekovine narodnooslobodilačkog rata i onemogućen je povratak na predratno stanje.
Nakon završetka Drugog svjetskog rata, narodi Jugoslavije su datum 29. novembar slavili kao državni praznik, a na novom grbu Jugoslavije stajalo je urezano 29. novembar 1943. Odlukama AVNOJ-a se u prvi mah suprostavio engleski premijer Winston Churchill jer se odluka o zabrani povratka kralja ticala isključivo njega. Što se tiče Sovjetskog Saveza, Jugoslavija je odbila obavijestiti Sovjetski Savez o predstojećem zasjedanju, kao i o tome što se njime želi učiniti. Radiogram je poslan odmah nakon završetka zasjedanja i tako je Staljin stavljen pred svršeni čin.
Naročito je bila komplicirana situacija jer se baš u istom trenutku održavala i Teherenska konferencija između Roosevelta, Staljina i Churchilla u Iranu. Ovakvo pravodobno neobavještavanje Sovjetskog Saveza i rad Jugoslovenskog CK na svoju ruku, predstavnici Informbiroa su kasnije iskoristili da svale na teret Jugoslavenima.
Međutim, važnim odlukama sa Teheranske konferencije, među kojima je najznačajnija ona da se prizna i pomogne NOP Jugoslavije praktično je počelo građenje nove Jugoslavije. Neki demokrati su na zapadu procijenili da su odluke AVNOJ-a bile uzurpacija državnih tekovina i državni udar KPJ koja se odvojila, stvorila svoju partisku vojsku i počela rušiti staro društvo.
Kao prva reakcija u zemlji na Drugo zasjedanje AVNOJ-a, polovinom 1944. četnički predstavnici JVuO (Ravnogorskog pokreta) održali su svoj kongres u selu Ba (Svetosavski kongres) koji je usvojio rezoluciju potpuno suprotnu deklaraciji koju je formulirao AVNOJ. Velike sile su već presudile na Teheranskoj konferenciji, tako da je pobjeda narodnooslobodilačkog bloka postalo samo pitanje vremena.
Treće zasjedanje AVNOJ-a (posljednje) održano je u oslobođenom Beograd u polovinom kolovoz a 1945. godine.
160.
Godina 160. (CLX) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Atilija i Vibija (ili, rjeđe, godina 913. Ab urbe condita). Oznaka 160. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Svod
mini|250px|Gotički rebrasti svod, crkva Saint-Séverin, Pariz Svod je arhitektonski konstruktivni element zatvaranja gornje granice unutrašnjeg prostora upotrebom sfernih oblika i oslanja se na okolne zidove, lukove ili stubove. Rade se od kamena, opeke ili betona. Postoji nekoliko vrsta svodova koji se dijele prema obliku nosivih elemenata na: bačvasti, križasti i rebrasti svodovi, zatim križno-rebrasti, mrežasti i lepezasti svodovi, te kupole.
159.
Godina 159. (CLIX) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Kvintila i Priska (ili, rjeđe, godina 912. Ab urbe condita). Oznaka 159. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Cistaceae
Cistaceae je mala porodica cvjetnica  (stjenskih ruža) poznatih po lijepim grmovima, koji su u vrijeme cvjetanja obilno pokriveni cvijetovima. Ova porodica se sastoji od oko 170 (– 200) vrsta u devet rodova. Rodovi nisu baš jako odvojeni, a rasprostranjeni su uglavnom u umjerenim područjima Evrope i Mediteranskog bazena, ali se nalaze i u Sjevernoj Americi, dok u Južnoj Americi postoji ograničen broj vrsta. Većina cistacea su polugrmovi i niski grmovi, a neke su zeljaste. Više vole suha i sunčana staništa. Cistaceae dobro rastu na siromašnim tlima, a mnoge od njih se uzgajaju u baštama.
Nedavno je napravljeno neotropsko filogenetsko stablo Pakaraimaea dipterocarpacea, slijedeći APG IV (2016).
Ekologija
thumb|180px|left|[[Cistus × purpureus je orhideja stjenovitih ruža]] Sposobnost Cistaceae da uspijevaju u mnogim mediteranskim staništima proizlazi iz dva važna ekološka svojstva: mikorizne sposobnosti i brzog obnavljanja nakon požara.
Većina cistacea ima sposobnost stvaranja simbiotskog odnosa korijena sa gljivama roda Tuber. U tom odnosu, gljivica dopunjava korijenski sistem u apsorbiranju vode i minerala iz tla  i na taj način omogućava biljci domaćinu da opstane na posebno siromašnim tlima. Pored toga, zanimljiv kvalitet T. melanosporum je njegova sposobnost da uništi svu vegetaciju osim biljke domaćina unutar dosega micelija i na taj način da svom domaćinu pruži neku vrstu 'ekskluzivnosti' za susjedne površine.
Cistaceae su se također optimalno prilagodile divljinama na kojima se često iskorjenjuju velike površine šume. Biljke ostavljaju sjeme u tlo tokom perioda rasta, koje ne klija u slijedećoj sezoni. Njihova tvrda prevlaka je nepropusna za vodu, pa tako ostaje uspavano dugo vremena. Ova prevlaka, zajedno sa njihovom malom veličinom, omogućava tim biljkama da uspostave veliku banku sjemena prilično duboko u tlu. Jednom kada dođe požar i ubije vegetaciju na tom području, sjemenska prevlaka omekšava ili pukne uslijed zagrijavanja, a preživjelo sjeme klija ubrzo nakon požara. Ovaj mehanizam omogućava olvim biljkama da istovremeno proizvede veliki broj mladih izdanaka i u pravom trenutku i na taj način stekne važnu prednost u odnosu na druge biljke u procesu repopulacije tog područja.
Sistematika
Molekularne analize angiospermi smjestile su Cistaceae u red Malvales, formirajući kladus sa dvije porodice tropskih stablašica, Dipterocarpaceae i Sarcolaenaceae. Nedavna filogenetička istraživanja potvrđuju monofiliju cistacea, na osnovu plastidnih sekvenci i morfoloških sinapomorfija.
Uzgoj i upotreba
thumb|right|250px|Mušica [[Anthrax na cvijetu stjenovite ruže, u blizini mjesta Sotosalbos, Španija.]] Cistus, Halimium i Helianthemum su široko uzgajani kao ukrasne biljke. Njihovi zahtjevi za tlo su skromni, a tvrdoća im omogućuje da dobro prežive i snježne zime sjeverne Evrope.
Neke vrste roda Cistus, uglavnom C. ladanifer, koriste se za proizvodnju aromatične smole, koja se upotrebljava u industriji parfema.
Sposobnost Cistaceae za mikoriznu vezu sa tartufnom gljivom ("Tuber") potaknula je nekoliko studija o njihovoj upotrebi kao biljaka domaćina za uzgoj tartufa. Mala veličina njihovih grmova mogla bi se pokazati povoljnom jer zauzimaju manje prostora od uobičajenih domaćina, poput hrasta (rod Quercus) ili bora (rod Pinus), te bi na taj način mogao dovesti do većeg prinosa po jedinici površine.