cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mustafa Kemal Atatürk
U pokušaju stvaranja homogene i ujedinjene nacije, njegova vlada sprovodila je politiku turkizacije. Na manjine je vršen pritisak da pričaju turskim u javnosti, a neturski toponimi i prezimena mijenjani su u turske oblike. Velika narodna skupština dodijelila mu je 1934. prezime Atatürk, koje doslovno znači "otac Turaka", zbog zasluga u izgradnji Republike. Umro je 10. novembra 1938. u 57. godini u istanbulskoj palači Dolmabahçe. Priređena mu je državna sahrana. Na mjestu predsjednika zamijenio ga je İsmet İnönü, njegov dugogodišnji prijatelj. Atatürkov mauzolej u Ankari, sagrađen i otvoren 1953, okružen je Parkom mira u čast njegove poznate izreke "mir kod kuće, mir u svijetu".
U znak sjećanja na Atatürka, širom Turske, ali i u drugim državama, izgrađeni su brojni spomenici. Elefterios Venizelos, bivši grčki premijer, predložio je 1934. Atatürka za Nobelovu nagradu za mir.
Djetinstvo
mini|lijevo|Mustafa Kemal s majkom (sredina) i sestrom (lijevo). Mustafa Kemal Atatürk rođen je u ranim mjesecima 1881. u Solunu (turski: Selanik) pod imenom Ali Rıza oğlu Mustafa. Atatürkova rodna kuća u četvrti Kodža Kasim-paša, u današnjoj Ulici apostola Pavla, očuvana je kao muzej, mada je moguće da je Atatürk zapravo rođen u četvrti Ahmet Subaši. Otac Ali Riza-efendija bio je oficir, carinski službenik i trgovac drva. Majka mu se zvala Zübeyde. Od braće i sestara, jedino je Makbule preživjela djetinstvo; umrla je 1956. Prema Andrewu Mangu, Atatürkova muslimanska porodica govorila je turskim jezikom i pripadala je srednjoj klasi. Pojedini su autori Aliju Rizi pripisivali albansko porijeklo; međutim, prema Falihu Rıfkıju Atayu, Vamıku Volkanu, Normanu Itzkowitzu, Müjgânu Cunburu i Numanu Kartalu, Ali Rizini preci bili su Turci, daljim porijeklom iz Sökea u anadolskoj pokrajini Aydın. Za majku Zübeyde se također smatra da je bila Turkinja; Şevket Süreyya Aydemir navodi da je bila juručkog porijekla. Drugi izvori tvrde da je Atatürk bio židovskog ili bugarskog porijekla. Zbog velike židovske zajednice koja je postojala u Solunu u osmanlijsko doba, mnogi islamistički protivnici Atatürkovih reformi tvrdili su da je on porijeklom od denmi, odnosno Židova koji su prihvatili islam.
Ime Kemal dao mu je Üsküplü Mustafa-efendija, učitelj matematike, ili "zbog divljenja njegovoj sposobnosti i zrelosti" (kako tvrdi Afet İnan), ili da bi ga razlikovao od samog sebe (kako tvrdi Ali Fuat Cebesoy). Mango smatra i da je moguće da je Atatürk sam sebi dao ime Kemal po nacionalističkom pjesniku Namıku Kemalu. U ranom djetinstvu majka ga je ohrabrivala da pohađa vjersku školu, što je on i činio nevoljno i kratkotrajno. Kasnije je pod uputama oca pohađao Šemsi-efendijinu školu (privatnu školu sa sekularnijim nastavnim planom). Želja roditelja bila je da Kemal postane trgovac, ali je on bez njihovog znanja 1893. uradio prijemni ispit za Solunsku vojnu školu (turski: Selanik Askeri Rüştiyesi). U Vojnu srednju školu (turski: Manastır Askerî İdadisi) u Manastiru (današnji Bitolj u Sjevernoj Makedoniji) upisao se 1896. Tri godine kasnije upisao se na Vojnu akademiju (turski: Mekteb-i Harbiye-i Şahane) u Istanbulu. Akademiju je završio 1902, a Vojni fakultet (turski: Mekteb-i Erkân-ı Harbiyye-i Şâhâne) u Istanbulu 11. januara 1905.
Rane godine
mini|lijevo|Atatürkova navodna rodna kuća u Solunu, danas očuvana kao muzej. mini|desno|Rekonstruisana kuća Ali Rizinih roditelja u [[Kodžadžiku (današnja Sjeverna Makedonija).]]
Ubrzo poslije završetka Vojnog fakulteta, Atatürk je uhapšen zbog antimonarhističkih aktivnosti. Nakon nekoliko mjeseci zatvora pušten je zahvaljujući Riza-paši, njegovom bivšem školskom direktoru. Po izlasku iz zatvora dodijeljen je Petoj armiji, sa sjedištem u Damasku, u funkciji štabnog kapetana. Tu se, zajedno s Alijem Fuatom Cebesoyem i Lütfijem Müfitom, pridružio malom i tajnom revolucionarnom društvu reformističkih oficira. Ime društva bilo je Domovina i sloboda (turski: Vatan ve Hürriyet), a vođa je bio trgovac Mustafa Elvan. Čin nadkapetana dobio je 20. juna 1907, a 13. oktobra 1907. premješten je u Štab Treće armije u Manastiru. Pridruživši se Komitetu jedinstva i napretka (turski: İttihad ve Terakki Cemiyeti) dobio je članski broj 322. U kasnijim godinama postao je poznat po protivljenju i čestom kritiziranju politika koje je sprovodilo vodstvo İTC-a. 22. juna 1908. zaposlen je kao inspektor u željeznicama Istočne Rumelije. Učestvovao je u Mladoturskoj revoluciji u julu 1908. kojom je svrgnut sultan Abdul Hamid II i obnovljena ustavna monarhija.
Atatürk je propagirao depolitizaciju vojske, što nije odgovaralo vođama İTC-a. Zbog toga je krajem 1908. poslat u Tripolitanski vilajet (u današnjoj Libiji) pod izgovorom gušenja plemenske pobune. Ipak, prema von Mikuschu, Atatürk se dobrovoljno javio za ovu misiju. Nakon gušenja ustanka, u januaru 1909. vratio se u Istanbul.
U Istanbulu je u aprilu 1909. grupa vojnika pokušala izvršiti kontrarevoluciju. Atatürk je odigrao ključnu ulogu u slamanju pobune.
Atatürk je 1910. poslat u albanske krajeve. U to je doba Isa Boljetinac predvodio albanski ustanak na Kosovu, a došlo je do ustanka i u Albaniji. Tom se prilikom susreo s Eqremom Vlorom, političarem i piscem.
Tokom jeseni 1910. bio je među osmanlijskim posmatračima na vojnim vježbama u Pikardiji, a 1911. kratkotrajno je služio u Ratnom ministarstvu (turski: Harbiye Nezareti).
Tursko-italijanski rat (1911–12)
mini|lijevo|Atatürk (lijevo) s osmanlijskim oficirom i beduinskim snagama u Derni 1912. mini|desno|Atatürk (prednji red, drugi s lijeve strane) s osmanlijskim posmatračima na vojnim vježbama u Pikardiji 28. septembra 1910.
Balkanski ratovi (1912–13)
Dana 1. decembra 1912, Atatürk je stigao na Galipolje. Tokom Prvog balkanskog rata, uzeo je učešća u pomorskom desantu kod Bolayıra na tračkoj obali kojim je komandovao bimbaša Fethi-beg. Ovaj napad u bici kod Bolayıra odbila je bugarska 7. rilska pješadijska divizija Georgija Todorova iz sastava Kovačeve Četvrte armije.
U junu 1913, tokom Drugog balkanskog rata, bio je dio osmanlijskih snaga koje su, pod komandom kajmekama Enver-bega, od Bugara oslobodile Didimotiku i Edirne, nekadašnju osmanlijsku prijestolnicu, kao i veći dio Istočne Trakije.
Godine 1913. postavljen je za osmanlijskog vojnog atašea svim balkanskim zemljama, s kancelarijom u Sofiji. U čin kajmekama promovisan je 1. marta 1914. U Bugarskoj je na novogodišnjem balu upoznao Dimitrinu Kovačevu, kćerku generala Kovačeva protiv kojeg se borio u Balkanskim ratovima. U narednim danima, njih dvoje su tajno stupili u vezu. Atatürk je dva puta od njenih roditelja tražio dozvolu da je oženi (drugi put 1915, tokom Prvog svjetskog rata), ali je oba puta odbijen zbog čega je tugovao cijeli život.
Prvi svjetski rat (1914–18)
mini|lijevo|Atatürk s osmanlijskim oficirima tokom Galipoljske bitke, 1915.
Po početku Prvog svjetskog rata, Atatürk je dobio zadatak da komanduje 19. divizijom iz sastava Pete armije tokom Galipoljske bitke. Nakon što je tačno predvidio gdje će Saveznici napasti, s linije fronta komandovao je svojom divizijom i primorao je neprijatelja na povlačenje. Poslije Galipolja, služio je u Edirneu do 14. januara 1916. Tada je postavljen za komandanta 16. korpusa iz sastava Druge armije. 16. korpus potom je poslat na istok države gdje su se Rusi približili ključnim anadolskim gradovima. Atatürk je 7. augusta prešao u kontranapad; dvije njegove divizije oslobodile su Bitlis i Muş.
mini|desno|Atatürk u galipoljskim rovovima sa svojim vojnicima, 1915.
Poslije ove pobjede, İTC-ova vlada htjela je u Hidžazu formirati još jednu armiju i postaviti Atatürka za njenog komandanta. Ipak, Atatürk je to odbio, te ta armija nije nikad ni formirana. Umjesto toga, 7. marta 1917. data mu je komanda nad cijelom Drugom armijom. Ubrzo se, po izbijanju revolucije, ruska armija povukla sa kavkaskog fronta.
mini|lijevo|Atatürk 1918.
U julu 1917. postao je komandant Sedme armije iz sastava Udarne armijske grupe pod komandom njemačkog generala Ericha von Falkenhayna (nakon što su Britanci u decembru 1917. zauzeli Jerusalem, von Falkenhayna je početkom 1918. zamijenio Otto Liman von Sanders). Atatürk se nije slagao s von Falkenhaynom, te je s Ismet-begom napisao pismo Mehmedu Talat-paši povodom teške situacije i manjka adekvatnih resursa na Palestinskom frontu. Međutim, Talat-paša je ignorirao njihova zapažanja i odbio je prijedlog da se stvori jača odbrambena linija na sjeveru (u dijelovima Bejrutskog, Damaščanskog i Halepskog vilajeta) pod komandom turskih umjesto njemačkih oficira. Nakon što je prijedlog odbijen, Atatürk je napustio Sedmu armiju i vratio se u Istanbul. Tu je dobio zadatak da bude u pratnji prestolonasljednika Mehmeda na putovanju u Austro-Ugarsku i Njemačku. Atatürk je tom prilikom posjetio i njemačke linije na Zapadnom frontu, ispravno zaključivši da će Centralne sile uskoro izgubiti rat. To je mišljenje otvoreno iznosio pred njemačkim generalima, kao i pred carem Vilimom II. Na povratku je, radi liječenja, kratko odsjeo u Karlovym Varyma i Beču.
Mehmed VI, novi sultan od jula 1918, u augustu je postavio Atatürka za komandanta Sedme armije u Palestini. Atatürk je u Halep stigao 26. augusta 1918, a potom je nastavio ka Štabu armije u Nablusu. Atatürkova armija držala je srednji sektor na Palestinskom frontu. 19. septembra, na početku bitke kod Megida, razbijena je Osma armija koja je držala obalski sektor, pa je von Sanders naredio Sedmoj armiji povlačenje ka sjeveru. Britanski vazdušni napadi razorili su 21. septembra i Sedmu armiju na njenom povlačenju iz Nablusa ka rijeci Jordan. I pored toga, Atatürk je uspio formirati rezervnu liniju odbrane sjeverno od Halepa.
Prvi svjetski rat završio se za Osmanlijsko Carstvo potpisivanjem Mudroskog primirja 30. oktobra 1918, kojim je dato dovoljno vremena austro-ugarskim i njemačkim trupama da se povuku iz carstva. Dan kasnije, Atatürk je postavljen za komandanta Udarne armijske grupe. Na toj poziciji je organizirao podjelu oružja civilima Antepa u slučaju odbrambenog rata protiv savezničke invazije.
Atatürkova posljednja aktivnost u službi osmanlijske vojske bila je organiziranje povratka trupa koje su ostale južno od linija odbrane. Udarna armijska grupa službeno je rasformirana početkom novembra 1918. Atatürk se 13. novembra vratio u okupirani Istanbul. Kratko vrijeme je radio u Ratnom ministarstvu i nastavio je svoje aktivnosti u gradu do 16. maja 1919. Po ranijem dogovoru, savezničke (britanske, francuske, grčke i italijanske) snage okupirale su Anadoliju. Okupacija Istanbula, a potom i okupacija Izmira (dva najveća osmanlijska grada), podstakla je nastanak Turskog nacionalnog pokreta i početak Rata za nezavisnost.
Turski rat za nezavisnost (1919–1923)
mini|desno|Atatürk (desno) s Ismet-pašom u Ankari.
U Sivasu je 4. septembra 1919. održao kongres na kojem su delegati iz raznih pokrajina Turske izdali proglas pod imenom Nacionalni pakt (turski: Mîsâk-ı Millî). Atatürk je izabran za vođu Izvršnog komiteta Kongresa. To mu je dalo legitimitet koji mu je trebao za sprovođenje svojih politika.
Posljednji izbori za osmanlijski parlament održani su u decembru 1919. Veliku pobjedu na izborima ostvario je Savez za odbranu anadolskih i rumelijskih nacionalnih prava (turski: Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti), predvođen Atatürkom koji je ostao u Ankari. Parlament su 18. marta 1920. raspustili Britanci, nedugo nakon što je usvojen Nacionalni pakt. Atatürk je zbog toga pozvao na nove izbore da se uspostavi novi turski parlament u Ankari. Velika narodna skupština (turski: Türkiye Büyük Millet Meclisi) formirana je 23. aprila 1920.
Dana 10. augusta 1920, veliki vezir Damat Ferid-paša potpisao je Sevrski sporazum, finalizirajući pri tome planove o podjeli Osmanlijskog Carstva. Atatürk je insistirao na potpunoj nezavisnosti i zaštiti interesa turske većine na "turskom tlu", te je uspio pridobiti Skupštinu za stvaranje vojske. Atatürkova vojska suočila se sa više neprijatelja: Armiju hilafeta stvorili su Saveznici, na Istočnom frontu prijetili su Armeni, dok su na Zapadnom frontu, iz pravca Izmira, napredovale grčke snage. U januaru i februaru 1920, Atatürk je vodio turske snage u pobjedi nad Francuzima (uključujući Francusku armensku legiju) u bici za Maraš (današnji Kahramanmaraş). Nakon bitke došlo je do masakra između 5.000 i 12.000 Armena, čime je armensko stanovništvo potpuno istrijebljeno u tom regionu.
mini|desno|Atatürk na brdu Kocatepe tokom [[Bitka kod Dumlupınara|bitke kod Dumlupınara, koja je trajala od 26. do 30. augusta 1922.]]
Turski vojni uspjesi protiv Armena u jesen 1920, a kasnije i protiv Grka, omogućeni su snabdijevanjem zlata i oružja od strane boljševika od jeseni 1920. pa nadalje.
Nakon niza bitaka, grčka vojska stigla je na rijeku Sakaryu, svega 80 km zapadno od Ankare. Atatürk je 5. augusta 1921. proglašen vrhovnim komandantom turskih snaga. Grčko napredovanje zaustavljeno je u bici na Sakaryi, koja se zbila od 23. augusta do 13. septembra 1921. Nakon ove pobjede, Velika narodna skupština dala je Atatürku čin maršala i titulu gazije. Saveznici su, ignorirajući razmjere Atatürkovih uspjeha, pokušali Turcima nametnuti izmijenjenu verziju Sevrskog sporazuma, ali je prijedlog odbijen. U augustu 1922, turske snage pokrenule su žestok napad na grčke linije kod Afyonkarahisara. Dana 9. septembra 1922. oslobođen je Izmir, čime su Grci istjerani iz Anadolije.
Uspostavljanje Republike Turske
mini|desno|Granice Osmanlijskog Carstva prema Sevrskom sporazumu, koji je kasnije poništen i zamijenjen Lozanskim sporazumom.
Lozanska konferencija počela je 21. novembra 1922. Turski predstavnik İsmet İnönü odbijao je sve prijedloge koji su kompromitovali suverenitet države, poput kontrole nad finansijama, kapitulacija, Turskih moreuza i slično. Iako je konferencija obustavljena 4. februara, nastavila se poslije 23. aprila s fokusom na ekonomska pitanja. Dana 24. jula 1923. potpisan je Lozanski sporazum, kojim je Velika narodna skupština priznata kao vlada Turske.
Republika Turska proglašena je 29. oktobra 1923. Od tada se taj dan u Turskoj proslavlja kao državni praznik.
Predsjedništvo
S nastankom Republike počeli su napori za modernizaciju zemlje. Nova vlast analizirala je institucije i ustave država poput Francuske, Švedske, Italije i Švicarske, te ih je prilagođavala potrebama turskog naroda. Glavni Atatürkovi saradnici iz ovog perioda bili su İsmet İnönü, Kâzım Özalp i Fevzi Çakmak. Iskoristivši svoj ugled, Atatürk je sve do svoje smrti sprovodio političke, ekonomske i društvene reforme, koje su Tursku pretvorile u savremenu, demokratsku i sekularnu nacionalnu državu.
Unutrašnja politika
mini|lijevo|Atatürk na naslovnici izdanja časopisa [[Time (časopis)|Time od 24. marta 1923.]]
Atatürkovo osnovno načelo bilo je potpuna nezavisnost države:
mini|desno|Atatürk pri držanju govora na ceremoniji početka radova na izgradnji pruge Samsun - [[Çarşamba 1924. Jedna od njegovih politika bila je i izgradnja saobraćajne mreže širom države.]]
Atatürk je svojim reformama stvorio okosnicu izvršnim, sudskim i ekonomskim strukturama novoformirane Republike. Mnoge od njegovih ideja bile su rasprostranjene među osmanlijskim intelektualnim krugovima već krajem 20. vijeka, a otvorenije su isticane nakon Mladoturske revolucije.
Kemalizam, osnivačka ideologija države, baziran je na Atatürkovoj koncepciji realizma i pragmatizma. Među osnove kemalizma spadaju nacionalizam, populizam i etatizam. Ove osnove nisu bile nove u svjetskoj politici, pa čak ni među turskom elitom, ali ih je jedinstvenim učinilo to što su izričito formulisane za potrebe Turske i turskog naroda (npr. Atatürkova se Turska u primjeni sekularizma znatno razlikuje od kršćanskih država Zapada).
Nastanak Republike (1923–1924)
U stvaranju nove države, turski revolucionari okrenuli su leđa percipiranoj korupciji, dekadenciji i osmanlijskom naslijeđu Istanbula. Nekada provincijski grad u srcu Anadolije, Ankara je postala centar Atatürkovog pokreta i glavni grad Republike. Atatürk je želio "direktnu vlast Skupštine", bazirane na predstavničkoj demokratiji i parlamentarnom suverenitetu.
mini|lijevo|Atatürk s dervišima [[Mevlevije|mevlevijama 1923, prije zabrane derviških redova i zatvaranja tekija. Mevlevijski red uspio se transformisati u nepolitičku organizaciju koja postoji i danas.]]
U sljedećim godinama, Atatürk je donekle promijenio svoj stav; "direktna vlast Skupštine" nije mogla zaživjeti u prvim godinama Republike. Revolucionari su se suočili s izazovom sljedbenika starog osmanlijskog režima, kao i novijih ideologija poput komunizma i fašizma. Atatürk je u 1920-im i 1930-im, vidjevši posljedice komunističkih i fašističkih doktrina, odbacio ove ideologije. Spriječio je pad Turske u totalitarizam, koji je u to doba vladao u Sovjetskom Savezu, Njemačkoj i Italiji. Neki su u njegovom protivljenju i prigušivanju fašizma i komunizma vidjeli eliminaciju političkih protivnika, dok su drugi smatrali da je to neophodno kako bi se zaštitila mlada turska država. Godine 1927, započeta je široka kampanja hapšenja članova Komunističke partije Turske. Na zatvorske kazne osuđene su političke ličnosti poput Hikmeta Kıvılcımlıja, Nâzıma Hikmeta i Şefika Hüsnüja. Godine 1937, komisija predvođena Atatürkom okarakterizirala je Kıvılcımlıjeva djela štetnim, te ih je cenzurisala.
mini|desno|Atatürk pri držanju govora u [[Bursa|Bursi 1924.]]
Kičmu nove Republike predstavljala je Velika narodna skupština. Izbori su bili slobodni i koristili su egalitarni izborni sistem. Skupština je imala pravo biranja i kontrole i vlade i premijera. Na početku je služila i kao zakonodavni organ, kontrolišući izvršnu vlast i, ukoliko bi bilo potrebno, služeći kao nadzorni organ prema ovlastima iz Ustava. Ustav iz 1924. postavio je labavu podjelu vlasti između zakonodavnih i izvršnih organa, osim u sudskom sistemu gdje je podjela bila striktna. Atatürk je, s funkcije predsjednika, imao vodeću ulogu u ovom političkom sistemu.
Jednopartijski režim uspostavljen je 1925, po usvajanju Ustava iz 1924. Jedina stranka bila je Narodna stranka, osnovana 9. septembra 1923. Dana 10. novembra 1924, preimenovana je u Republikansku narodnu stranku (turski: Cumhuriyet Halk Fırkası; od 1935. Cumhuriyet Halk Partisi).
Republika i hilafet (1924–1925)
mini|desno|Atatürk na proslavi Dana Republike 1925.
Ukidanje hilafeta bilo je bitan aspekat Atatürkovog pokušaja reforme političkog sistema i uspostavljanja nacionalnog suvereniteta. Halifa je, od ukidanja sultanata u novembru 1922, bio Abdulmedžid II, za koga je Atatürk smatrao da slijedi stope svojih prethodnika u vođenju unutrašnje i spoljašnje politike primajući strane i oficirske delegacije, učestvujući u službenim ceremonijama i proslavama i slično.
Dana 1. januara 1924, İnönü, Çakmak i Özalp dali su saglasnost ukidanju hilafeta. Halifa je izdao saopćenje u kojem je naglasio da se neće miješati u politička pitanja. Dana 3. marta 1924, hilafet je službeno ukinut, a njegove ovlasti prebačene na Skupštinu. Šerijatski sudovi ukinuti su 8. aprila. Druge muslimanske države raspravljale su o valjanosti jednostranog ukidanja hilafeta, te o tome da li se treba prihvatiti turska odluka ili izabrati novi halifa. U Kairu je u maju 1926. održana Hilafetska konferencija, na kojoj je donesena rezolucija prema kojoj je hilafet "nužnost u islamu", ali ova odluka nije implementirana.
mini|lijevo|Atatürk u vojnoj odori.
U ljeto 1924, Atatürk je pozvao Johna Deweya, američkog reformatora obrazovanja, u Ankaru. Atatürkove reforme državnih škola imale su za cilj da pripreme građane za ulogu u javnom životu kroz povećanje pismenosti. Obavezno osnovno obrazovanje uvedeno je i za dječake i za djevojčice. Zajednički nastavni plan uveden je za sve državne škole Zakonom o ujedinjenju obrazovanja od 3. marta 1924. Ovim zakonom obrazovanje je postalo uključivo i organizirano po modelu građanske zajednice. Po ovom sistemu, sve škole slale su svoj nastavni plan na odobrenje Ministarstvu obrazovanja (turski: Milli Eğitim Bakanlığı). Istovremeno, ulema je podređena Upravi za vjerska pitanja (turski: Diyanet İşleri Başkanlığı). Atatürkovo ujedinjenje nastavnog plana nije značilo i kraj postojanja vjerskih škola; one su pomjerene na više obrazovanje, a kasnije vlade su im vratile položaj srednjoškolskih ustanova.
Od jeseni 1925, Atatürk je ohrabrivao Turke da nose modernu evropsku odjeću. Bio je odlučan u namjeri da dovrši reforme na ovom planu koje su počele još u doba sultana Mahmuda II. Fes, kojeg je uveo Mahmud II 1826, zamijenjen je šeširom 1925. Šešir je najprije proglašen obaveznim za državne službenike. Godine 1925, Atatürk je nosio panamski šešir pri posjeti Kastamonuu, jednom od najkonzervativnijih gradova u Anadoliji.
Iako se Atatürk lično zalagao za moderni način odijevanja i za žene, zakon o tom pitanju nikada nije donesen jer je on vjerovao da će žene slobodnom voljom prihvatiti nove običaje. Latife Uşaklıgil, Atatürkova supruga od 1923. do 1925, prekrivala je glavu u skladu s islamskom tradicijom. Prema Atatürku: "Vjersko pokrivanje žena neće uzrokovati teškoće. Ovaj jednostavni način nije u sukobu s moralima i manirima našeg društva".
Dana 30. augusta 1925, Atatürk je u Kastamonuu izjavio da "Republika Turska ne može biti država šejhova, derviša i murida", da je "red civilizacije najbolji i najistinitiji red", te da će "vođe derviških redova sami prepoznati istinu u njegovim riječima i zatvoriti tekije". Zatvaranje svih derviških redova i tekija obznanjeno je uredbom tri dana kasnije. Tekije su pretvorene u muzeje. Institucionalni izraz sufizma zabranjen je; dozvoljeno je postojanje politički neutralne forme sufizma u obliku društvenih udruženja.
Ukidanje hilafeta i druge kulturne reforme naišle su na žestok otpor konzervativnih krugova.
Opozicija (1924–1927)
mini|desno|Atatürk s oficirima 15. divizije u Samsunu 24. septembra 1924.
Godine 1924, na istoku Turske došlo je do pobune pod vodstvom šejha Saida. Šejh Said bio je bogati kurdski plemenski vođa lokalnog nakšibendijskog reda. Said se protivio ne samo ukidanju hilafeta, nego i usvajanju zapadnjačkih građanskih propisa, zatvaranju tarikata, zabrani višeženstva i obaveznom građanskom braku. Politike vlasti smatrao je antiislamskim. Saidove snage kretale su se kroz seoske krajeve i zauzimale ustanove vlasti, te su napredovale ka Elazığu i Diyarbakıru. Mnogi u vlasti su u Saidovoj pobuni vidjeli pokušaj kontrarevolucije, te su tražili vojnu akciju kako bi se spriječilo širenje. Zakon o održavanju javnog reda donesen je 4. marta 1925. Ovaj zakon dao je vlastima velike ovlasti i autoritet da unište subverzivne grupe; opozvan je 4. marta 1929.
Mnogi od zastupnika nisu bili sretni s ovim promjenama. Na privatnom sastanku CHP-a, toliko je članova stranke proglašeno simpatizerima opozicije da je Atatürk izrazio strah da je u manjini u sopstvenoj stranci. Na kraju je odlučio protiv čistke. Opozicionu grupu uspostavili su 17. oktobra 1924. Kâzım Karabekir i saradnici. Dana 8. novembra, prijedlog za izglasavanje nepovjerenja Atatürku oboren je u CHP-u (18 za, 148 protiv, 41 odsutan), kome su u to vrijeme pripadali svi osim jednog zastupnika u Skupštini. U vezi toga, Atatürk je izjavio da je "turska nacija čvrsto odlučna da nastavi neustrašivo na putu republike, civilizacije i napretka".
mini|desno|14. juli 1927: Atatürk s marincima u [[Büyükada|Büyükadi, Istanbul.]]
Tokom 1926, u Izmiru je otkrivena zavjera o atentatu na Atatürka, koja je poticala od bivšeg zastupnika koji se protivio ukidanju hilafeta. Istraga je iskorištena za obračun s protivnicima kulturne revolucije. Pred sud su izašli brojni politički aktivisti, uključujući Karabekira. Krivim su proglašeni i obješeni mnogi bivši lideri İTC-a, uključujući Mehmeta Cavita, Ahmeta Şükrüja Bayındıra i İsmaila Canbulata. Istragom je pronađena veza između Saidove pobune i članova TCF-a, zbog čega je ta stranka ugašena 5. juna 1925. Ove akcije predstavljaju jedinu širu čistku izvršenu tokom Atatürkove vladavine.
Modernizacija (1926–1930)
mini|desno|Atatürk na otvaranju Državnog muzeja umjetnosti i kiparstva 1927. mini|lijevo|Atatürk u biblioteci [[Čankajski dvorac|Čankajskog dvorca u Ankari 16. jula 1929.]]
U godinama poslije 1926, Atatürk se drastično udaljio od reformi iz osmanlijskog doba. Po prvi put u turskoj historiji, islamski zakon odvojen je od svjetovnog i ograničen je na vjerska pitanja.
Dana 1. marta 1926, usvojeno je tursko krivično pravo, uređeno po uzoru na italijansko krivično pravo. Uspostavljanju građanskog prava trebalo je vremena, pa je Atatürk odložio uključenje sekularizma u ustav sve do 5. februara 1937.
U skladu s islamskim običajem spolne segregacije, osmanlijsko društvo obeshrabrivalo je društvenu interakciju između muškaraca i žena. Atatürk je veoma rano počeo razvijati društvene reforme kako bi riješio ovaj problem. Za proširenje ženskih prava, Atatürku je trebao novi građanski zakonik. Novi Zakonik usvojen je 4. oktobra 1926, a uređen je po švicarskom primjeru. Po novom Zakoniku, muškarci i žene jednako su tretirani u pitanjima poput razvoda i nasljedstva.
mini|lijevo|Atatürk na predstavljanju novog pisma u [[Kayseriju 20. septembra 1928.]]
Godine 1927, otvoren je Državni muzej umjetnosti i kiparstva (turski: Resim ve Heykel Müzesi). Do tada je kiparstvo rijetko prakticirano u Turskoj zbog islamske tradicije izbjegavanja idolatrije. Atatürk je vjerovao da je "kultura temelj Republike Turske". Predislamska kultura Turaka postala je tema obimnih istraživanja. Također je podsticano izučavanje anadolskih civilizacija (Frigijaca, Lidijaca, Sumeraca i Hetita). Kako bi privukao pažnju javnosti, Atatürk je lično dao imena dvjema bankama po Sumercima (Sümerbank) i Hetitima (Etibank). Narodna umjetnost ruralnih područja smatrana je izvorom turske kreativnosti.
mini|desno|Dokumentarni film o Atatürku i modernizaciji Turske.
U ranom periodu Atatürkove vladavine, u Turskoj se koristio osmanlijski jezik pisan arapskim pismom i sa velikim brojem riječi arapskog i perzijskog porijekla. Svega oko 10% stanovništva bilo je pismeno. Osim toga, prema Deweyju, otprilike tri godine su bile potrebne da se turski jezik nauči pisati i čitati na arapskom pismu. U proljeće 1928, Atatürk se u Ankari susreo s nekoliko lingvista i profesora kako bi obznanio svoj plan da se izradi novo tursko pismo bazirano na latinici. S obzirom da se novo pismo moglo naučiti za svega nekoliko mjeseci, smatrano je i rješenjem za nepismenost. Eksperti su smatrali da će za implementaciju novog pisma trebati između tri i pet godina.
mini|desno|Atatürk s [[Kraljevina Afganistan|afganskim kraljem Emanullah-hanom u Afganistanu maja 1928.]]
Stvaranje novog pisma, na Atatürkovu inicijativu, povjereno je Jezičkoj komisiji (turski: Dil Encümeni). Dana 1. novembra 1928, službeno je usvojeno novo, a ukinuto arapsko pismo. Atatürk je lično obilazio seoska područja kako bi narod podučio novom pismu. Nakon energetične kampanje, pismenost se povećala sa 10,6% 1927. na 22,4% 1940. Uz promjenu pisma, organiziran je i niz kongresa o naučnim, obrazovnim, historijskim, ekonomskim, umjetničkim i jezičkim pitanjima. Biblioteke su otvarane sistematično. Za udaljena područja formirane su mobilne biblioteke. Reforma je podržana jačanjem privatnog izdavaštva donošenjem novog zakona o autorskim pravima.
mini|lijevo|Atatürk na izlasku iz zgrade Skupštine 1930.
Kako bi pospješio razvoj savremenog obrazovanja, Atatürk je organizirao službene sastanke na kojima se raspravljalo o kvalitetu obrazovanja. Lično je bio umiješan u izradi dvaju udžbenika (Vatandaş İçin Medeni Bilgiler iz 1930. i Geometri za srednje škole iz 1937).
Opozicija (1930–1931)
Dana 11. augusta 1930, Atatürk je zatražio od Alija Fethija Okyara da formira novu stranku. Novouspostavljena Liberalna republikanska stranka (turski: Serbest Cumhuriyet Fırkası) u principu je podržavala sekularne reforme. Međutim, stranka je postala uporište opozicije, posebno po pitanju uloge islama u javnom životu.
Dana 23. decembra 1930, u gradiću Menemenu u Egejskoj regiji došlo je do incidenta u kojem je rulja, predvođena lokalnim dervišem, ubila tri vojnika.
U novembru 1930, Okyar je raspustio SCF čime je u Turskoj ponovo nastupio jednopartijski period koji će trajati do 1945. Glavni razlog zašto pluralizam nije uspio u Atatürkovo doba je to što sukobljene strane nisu uspjele postići minimalni konsenzus o zajedničkim vrijednostima, posebno o sekularizmu. Iako njegove akcije nisu uvijek bile demokratske prirode, Atatürk je podržavao ideju izgradnje građanskog društva.
Modernizacija (1931–1938)
mini|desno|Atatürk na ceremoniji osnivanja Turskog historijskog društva 1931.
Dana 1. januara 1928, Atatürk je uspostavio Tursko društvo za obrazovanje (turski: Türk Eğitim Derneği), koje je podržavalo inteligentnu i vrijednu djecu iz siromašnih porodica, kao i materijalne i naučne doprinose obrazovanju. Godine 1931, osnovano je Tursko historijsko društvo (turski: Türk Tarih Kurumu), a godinu dana kasnije Tursko društvo za jezik (turski: Türk Dil Kurumu). Cilj ovih društava je vršenje istraživanja o turskoj historiji, odnosno turskom jeziku. Godine 1933, Atatürk je naredio reorganizaciju Univerziteta u Istanbulu u modernu ustanovu i otvaranje Univerziteta u Ankari.
mini|lijevo|Atatürk je 1. februara 1931. posjetio srednju školu za djevojke Izmir.
Atatürk se bavio i prijevodom naučne terminologije na turski jezik. Želio je da reforma jezika bude metodološki zasnovana. Lično je nadgledao razvoj Teorije jezika sunca (turski: Güneş Dil Teorisi), koja je zastupala tezu da su svi ljudski jezici potekli od prvobitnog srednjoazijskog jezika. Korijeni ove teorije poticali su iz rada L'Origine des Langues, des Religions et des Peuples francuskog lingviste Hilairea de Barentona, koji je tvrdio sa su svi jezici potekli od sumerskih hijeroglifa i klinastog pisma, i studije "La psychologie de quelques elements des langues Turques" ("Psihologija nekih elemenata turkijskih jezika") austrijskog lingviste Hermanna Feodora Kvrgića. Atatürk je Teoriju jezika sunca 1935. predstavio turskim političkim i obrazovnim krugovima, mada je kasnije korigovao neka ekstremnija učenja.
Prezime Atatürk prvi je upotrijebio Saffet Arıkan, političar koji je bio na čelu Društva za jezik, pri držanju govora 26. septembra 1934. Kasnije je to prezime, koje doslovno znači "otac Turaka", službeno prihvaćeno kao prezime Mustafe Kemala.
Počevši od 1932, više stotina narodnih kuća i narodnih soba uspostavljeno je širom države kako bi se proširio pristup umjetničkim, sportskim i drugim kulturnim dešavanjima. Atatürk je podržavao i ohrabrivao razvoj plastične i vizualne umjetnosti, koje su u osmanlijsko doba zabranjivane. Otvoreni su brojni muzeji, arhitektura je počela pratiti savremene trendove, a zemljom su se raširili i klasična muzika, opera, balet i pozorište. Povećalo se i izdavanje knjiga i časopisa, a počela je rasti i filmska industrija.
Šarić Struga
Šarić Struga je naseljeno mjesto u sastavu grada Ploča, Dubrovačko-neretvanska županija, Republika Hrvatska.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Šarić Struga je imala 194 stanovnika.
Napomena: ''Iskazuje se od 1991. kao samostalno naselje nastalo osamostaljivanjem dijelova bivšeg naselja Istočna Plina. Iskazuje se od 1910. do 1981. kao dio naselja. U 1910. iskazano je pod imenom Struga, a od 1921. do 1981. pod imenom Šarića Struga. U 1921. i 1931. podaci su sadržani u naselju Banja.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Šarić Struga je imalo 259 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Hanefijski mezheb
Hanefijski mezheb jeste jedan od četiri priznata mezheba (pravne škole) u islamu. Osnovao ga je imam Ebu Hanifa koji je rođen u Kufi. Ebu Hanifa je već kao dječak učio kod poznatih učenjaka i već tada je pokazivao svoju veliku oštroumnost, njegovi učitelji su mu već kao veoma mladom povjeravali držanje raznih tribina kao i učešće u raznim debatama. Ebu Hanifa je za svog života zatekao i nekoliko ashaba. Iz hanefijske pravne škole je izašao veliki broj učenjaka, a najpoznatiji među Ebu Hanifinim učenicima jeste Ebu Jusuf. Hanefijski mezheb je najrasprostreniji među muslimanima Evrope, u Turskoj, BiH, Egiptu, Indiji, Pakistanu, Afganistanu i zemljama srednje Azije.
Pregled
Od četiri sunitske škole prava islamu, hanefijska škola je najstarija. Ona ima reputaciju da stavlja naglasak na ulogu razuma i da je liberalnija nego ostale tri škole. Hanefijski mezheb također ima najviše sljedbenika od sve četiri glavne sunitske škole. (Osmansko i Mogulsko carstvo su hanefije tako da je hanefijski mezheb još uvijek široko rasprostranjen u zemljama ovog prostora.) Danas, hanefijska škola preovladava među sunitima u centralnoj Aziji, Afganistanu, Pakistanu, Bangladešu, Indiji, Kini, kao i u Iraku, Mauritaniji, Turskoj, Albaniji, Bosni i Hercegovini, Kosovu, Makedoniji, na Balkanu i na Kavkazu. Također ga slijede u velikom broju u i drugim dijelovima muslimanskog svijeta. mini|400px|Karta islamskog svijeta, hanefijski mezheb (svijetlozeleno) jest najzastupljeniji u Turskoj, sjevernom dijelu Bliskog istoka, Centralnoj Aziji i Indijskom potkontinentu
Izvori i metodologija
Izvori iz kojih su izvedeni zakoni, po redoslijedu važnosti su: Kur'an, autentične naracije Poslanika (hadis), konsenzus (idžma), te zaključivanje po analogiji kijas). Kijas se primjenjuje samo ako se neposredna materija ne može se naći u Kur'anu ili hadisima. Četvrti halifa, Alija, prenio je glavni grad islamske države u Kufu, a time su se mnogi ashabi Poslanika naselili tamo, a hanefijski mezheb je donosio svoje odluke na temelju hadisa Poslanika koje su prenosili ashabi koji su živjeli u Iraku; tako je ovaj mezheb postao poznat kao kufanski ili irački mezheb, u ranijim vremenima. Većinu osnove mezheba formirali su 'Ali ibn Abi Talib i 'Abdullah Ibn Mas'ud, kao i druge ličnosti iz domaćinstva Poslanika s kojim je Ebu Hanifa studirao, kao što su Muhammad al- Baqir, Ja'far al-Sadiq, te Zayd ibn 'Alija. Mnogi pravnici i prenosioci hadisa živjeli su u Kufi, uključujući i jednog od glavnih učitelja Ebu Hanife, Hammada ibn Sulaymana.
Neka karakteristična mišljenja Ebu Hanife i hanefijskog mezheba
Sve četiri mezheba se poštuju i zapravo razliku između mezheba smatraju blagoslovom. Sve četiri mezheba se priznaju kao valjane pravne škole sunitskog islama koje su proizašle iz analize Kur'ana i sunneta. Muslimani mogu da slijede bilo koji od četiri mezheba, a osoba koja je na nivou učenjaka jednog mezheba može odabrati da slijedi odeđeni stav iz drugog mezheba na bilo koju određenu temu, ako joj taj stav ima više smisla od onoga što ta osoba smatra krivim putem.
E-mail
Za prijenos elektronskih poruka koristi se SMTP protokol. Za prijenos poruka od mail servera do računara korisnika koriste se dvije vrste protokola IMAP i POP.
Email radi širom računarskih mreža, koje danas poznajemo kao Internet. Današnji email sistemi se baziraju na modelu "pohrani i proslijedi". Email serveri prihvaćaju, prosljeđuju, isporučuju i skladište poruke. Korisnik ne mora biti prisutan i dostupan na računaru da bi se te radnje obavile.
Izvorno, e-mail je bio medij za samo tekstualnu komunikaciju kodiranu u ASCII, a kasnije je to prošireno s MIME dodacima koji su omogućili slanje multimedijalnog sadržaja kao što su privitci. (MIME) koji je proširio mogućnosti to carry text in other character sets and multimedia content attachments. Internacionalni email koji omogućava korištenje email adresa kodiranih s UTF-8 je standardizovan, ali nije općeprihvaćen.
Jušići (Trebinje)
Jušići su naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
Hira
Hira (arapski: حراء‎‎ Ḥirāʾ) ili Pećina Hira (arapski: غار حراء Ġār Ḥirāʾ) je pećina koja se nalazi oko 3 kilometra udaljenosti od Mekke, na brdu danas poznatom kao Džebelun-Nur (bos: Brdo svjetlosti), na području saudijske regije Hidžaz.
Značajna je lokacija za muslimane širom islamskog svijeta jer se tu 610. godine, u mjesecu ramazanu, posljednjem božijem poslaniku Muhammedu, preko meleka Džibrila počela spuštati objava Kur'ana, posljednje božije upute cijelom čovječanstvu.
Opis
thumb|Ulaz u pećinu Hira Pećina Hira se nalazi na oko 270 metara visine, oko deset metara ispod vrha spomenutog brda a njen ulaz je usmjeren u pravcu Kabe.
Početak objave Kur'ana
Sazrijavajući, a istovremeno uvidjevši kako se njegovi sunarodnjaci iz plemena Kurejš sve više udaljavaju od pravog puta, vjerujući u mnogobrojne idole, Muhammed se sve češće osamljivao u pećini Hira. Tu je u tišini pećine ibadetio i duboko umno razmišljao. U 40. godini života, kao i mnogo puta prije, Muhammed se tokom mjeseca ramazana povukao u pećinu Hira. Ramazan je proticao uobičajeno sve dok jedne noći, u posljednjoj dekadi mjeseca, tokom noći Kadr nije osjetio nečije prisustvo. Tada mu je melek Džibril naredio da ponavlja slijedeće riječi, koje predstavljaju prve objavljene ajete Kurana, odnosno suru El-'Alek:
Nogometne utakmice Francuska – Meksiko
Vanjski linkovi
Liste des matchs de l'équipe de France de football par adversaire
IC 2082
IC 2082 (također poznat kao ESO 157-35 i PGC 15239) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 568 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Najveći prečnik je 1,30 (215 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (132 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 7. decembra 1899. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
IC 489
IC 489 je zvijezda i nalazi se u sazviježđu Rak. Prvo otkriće je napravio Rudolf Ferdinand Spitaler 8. februara 1891. godine.
NGC 2281
NGC 2281 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Kočijaš. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 4. marta 1788. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Germ-centar
Germ-centri ili germinalni centri (GCs) su mjesta  u sekundarnim limfoidnim organima – limfnim čvorovima u slezeni gdje zrele  B-ćelije proliferiraju, diferenciraju i mutiraju  gene svojih antitijela (putem somatskih hipermutacija usmjerenih na postizanje većeg afiniteta) tokom normalnog imunskog odgovora na infekciju. Razvijaju se dinamički, nakon aktivacije folikulskih B-ćelija  T-zavisnim antigenom.
Dok se podvrgavaju brzoj i mutacijskoj i ćelijskoj podjeli, B-ćelije germinalnog centra poznate su pod nazivom centroblasti. Nakon što se sve B-ćelije prestanu razmnožavati, poznate su  kao centrociti i podvrgnute su selekciji putem folikulskee pomoćne TFH ćelije u prisustvu folikulske dendritske ćelije (FDC). Germ-centri važan su dio humoralnog imunog odgovora, B-ćelije, djelujući kao centralna tvornica za stvaranje sazrelog afiniteta B-ćelija specijaliziranih za proizvodnju poboljšanih antitijela, koja učinkovito prepoznaju infektivne agense  i za proizvodnju trajnih memorijskih B ćelija.
Proces
Ciklično se ponavlja ulazak  u tamnu zonu još jednom, jer centroblast omogućava šansu da inače neizabrani mutanti iz B-ćelija steknu više mutacija kako bi poboljšali afinitet prema antigenu. Vjeruje se da interakcije s T-ćelijama sprječava stvaranje autoreaktivnih B-ćelija.
Morfologija u različitim fazama
Morfologija GC-a je vrlo specifična i pokazuje svojstva karakteristična za različite faze reakcije.
Medicinski značaj
Kako su germ-centri važne strukture adaptivnog imunskog sistema, njihova deregulacija se podrazumijeva u mnogim imunskim bolestima, naprimjer, reumatoidni artritis, imunodeficijencija i mnogim limfomima, kao DLBCL i Burkittov limfom.
Spomen-kosturnica poginulim učesnicima NOR-a u Lukavcu
Centralna Spomen-kosturnica se nalazi svega nekoliko metara iza historijske građevine Stare željezničke stanice u Lukavcu, koja već ima status nacionalnog spomenika Bosne i Hercegovine. Okružena je parkom, a pristupa joj se stazama iz okolnih ulica, na plato sastavljen od 4 trapeza.
U Spomen-kosturnici je, prema upisanim imenima na mermernim pločama, sahranjeno 267 poginulih boraca iz lukavačkog kraja. Spomenik ima značajnu historijsku, graditeljsku, umjetničku, ambijentalnu i simboličku vrijednost. Na visokom obelisku, oblika romba sličnog ukrasima sa bosanskog ćilima, nalazi se postavljena bronzana skulptura djevojčice, kao simbol pobjede, rad Dragiše Trifkovića, vajara iz Tuzle. Za ovu statuu kod građana Lukavca vlada mišljenje da pripada Mariji Macan, djevojci iz Lukavca, historijskoj ličnosti koja je kao četrnaestogodišnjakinja poginula 3. oktobra 1943. godine prilikom ulaska njemačkih jedinica u Lukavac.
Na ovom dobru spomeničkog naslijeđa 2011. godine su vršeni radovi redovnog održavanja, pri čemu su postavljene nove mermerne ploče na postamentu glavnog spomenika.
Agata Suszka
Agata Suszka rođena 27. septembra 1971. u Istebni, je nekadašnja poljska biatlonka.
Olimpijske igre
Agata Suszka je tri puta nastupila na Zimskim olimpijskim igrama: ZOI 1992, ZOI 1994 i ZOI 1998. Najbolji joj je rezultat bilo 42-o mjesto u utrci na 15 km na igrama u Saporu 1998. godine, kada je sa 6:43.4 min i šest promašaja bila sporija od bugarske biatlonke Ekaterine Dafovske. U štafetnim takmičenjima najbolji joj je plasman bio na ZOI 1994, kada je sa Annom Stera-Kustucz, Helenom Mikołajczyk i Halinom Pitoń osvojila 11-o mjesto iza ruske štafete u sastavu: Nadežda Talanova, Natalija Snitina, Luiza Noskova i Anfisa Rezcova.
Svjetska prvenstva
Na Svjetskim prvenstvima u biatlonu, Suszka je nastupila šest puta u periodu 1991-1999. godine. Najbolji plasman u pojedinačnim utrkama bilo je deseto mjesto na SP 1997. u slovačkom Breznu u utrci na 7,5 km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 1:14.7 min bila sporija od pobjednice Olge Romasko, koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim disciplinama najbolji joj je plasman bilo sedmo mjesto, od ukupno trinaest štafeta, na SP 1999. u štafetnoj utrci sa Annom Stera-Kustucz, Magdalenom Gwizdoń i Adriannom Babik.
Svjetski kup
Prvi nastup Agate Suszka u Svjetskom kupu bio je u sezoni 1990/91. Na prvom nastupu u pojedinačnim utrkama u italijanskom  Antholzu 23. januara 1992. godine osvojila je 41-o mjesto u utrci na 15 km sa pet promašaja i zaostatkom od 5:58.2 min u odnosu na pobjednicu Nadeždu Aleksijevu. Najbolji rezultati su joj: 12-o mjesto 7. decembra 1996. u utrci na 7,5 km u sezoni 1996/97. u švedskom Östersundu i dva peta mjesta u štafeti u sezoni 1994/95. s Annom Stera-Kustucz, Halinom Guńka i Halinom Pitoń
NGC 5256
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3747
NGC 3747 (također poznat kao IRAS 11294+7439 i PGC 90149) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 258 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 0,70 (52 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (22 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 2. aprila 1801. godine.
NGC 583
NGC 583 (također poznat kao ESO 542-20, MCG -3-4-77 i PGC 5576) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 320 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,70 (65 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (56 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Felipe Massa
Felipe Massa (São Paulo, 25. april 1981.) je Brazilac vozač Formule 1.
Sažetak karijere
* Sezona u toku.
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(Legenda)(Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju) (Utrke u italicu označuju najbrži krug utrke)
Klikovići (Trebinje)
Klikovići su naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
Mihajlo Bjelaković
Mihajlo Bjelaković (Vidrići, 12. oktobar 1912 — Srebrenica, 10. jun 1944) bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.
Biografija
Član KPJ od 1941. godine, u narodnooslobodilačkoj borbi od jula 1941. godine, borac Romanijskog NOP odreda, u Šestoj istočnobosanskoj udarnoj brigadi od 13. marta 1942, zamjenik komandanta bataljona, komandant Romanijskog NOP odreda i zamjenik komandanta 20. romanijske NOU brigade. Njegova porodica živjela je u selu Visočnik(Han Pijesak) na kupljenom imanju sve do 12. jula 1943. godine, kada su svi na kućnom pragu likvidirani od strane Nijemaca, osim troje koji su uspjeli pobjeći (Mirko, Minja i Mišo). Mihajlo je poginuo 10. juna 1944. godine u borbi protiv ustaša kod Kutuzera, Srebrenica.
Ukazom Predsjedništva Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ) 26. jula 1945. posthumno je odlikovan Ordenom zasluga za narod drugog reda. Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine FNR Jugoslavije 5. jula 1951. proglašen je za narodnog heroja.
Psorijaza
mini|Psorijaza na leđima Psorijaza je hronična bolest kože. Bolest se očituje kao crvene mrlje prekrivene bijelim ljuskicama, koje se najčešće pojavljuju na trupu, laktovima, koljenima i tjemenu, te kao male tačkice na koži ili crvena koža koje se najčešće nalaze pod pazuhom, na ženskim spolnim organima, na preponama, šakama, stopalima i noktima.
Kod ove bolesti, ćelije se razmnožavaju brže nego što uspiju proizvesti keratin, koji je zaslužan za tvrdu površinu kože. Uzrok nastanka psorijaze nije poznat, ali sve upućuje na to da su zaslužni geni. Postoji mogućnost da nastanak psorijaze mogu potaknuti i infekcije te stres.