cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Padež
Deklinacija
Idem s Adnanom.
U bosanskom jeziku imenice se slažu sa drugim riječima u rečenici. Svaka nova veza s drugim riječima traži i novi oblik.
Dakle, imenice se mijenjaju, a promjena se zove deklinacija. Svaki novi oblik zove se padež. Bosanski jezik ima sedam padeža. Svaki padež ima svoje ime, svoja pitanja za živo i neživo i svoju službu u rečenici.
Imenice se mijenjaju u jednini i množini.
Podjela padeža
Po odnosu prema ostalim riječima u rečenici padeži mogu biti zavisni (kosi) i nezavisni.
Nezavisni su padeži nominativ i vokativ. Oni služe za imenovanje, i to nominativ u pripovijedanju i opisivanju, npr.:
Ševa leti visoko,
a vokativ u izravnom obraćanju, npr.:
Ševo, leti visoko!
Zavisni su padeži genitiv, dativ, akuzativ, lokativ i instrumental. Njima se izriče povezanost onoga što znači njihova osnova s drugim riječima u rečenici. Ta veza može biti unutrašnja, tijesna, uzročna i prijeko potrebna za razumijevanje rečenice, a može biti i vanjska, slobodna, kad se daju naknadni podaci i slučajne ili popratne okolnosti.
Johnny Depp
John Christopher Depp II (rođen 9. juna 1963) američki je filmski glumac.
Biografija
Iako je Johnny Depp sada poprilično uspješan, u ranijoj dobi bio je buntovnik sklon vandalizmu i narkoticima. Sa 15 godina napušta školu u nadi da postane rock muzičar. Predvodi nekoliko garage bendova, uključujući i band The Kids, koji je jednom prilikom bio predgrupa Iggy Popu. Glumom se počinje baviti nakon posjete Los Angelesu sa svojom bivšom suprugom Lori Anne Allison, koja ga je upoznala sa glumcem Nicolasom Cageom. On ga savjetuje da se počne baviti glumom, što je rezultiralo filmskim debijem u filmu Strava u ulici brijestova.
Godine 1990., nakon brojnih uloga u filmovima orijentiranih mladoj publici, započinje prva od mnogobrojnih saradnji s redateljem Timom Burtonom naslovnom ulogom u filmu Edward Scissorhands. Nakon uspjeha toga filma, Depp je doživljavan kao ozbiljan, ponekad mračan, u svakom slučaju, jedinstven glumac čija svaka sljedeća uloga iznenadi i kritiku i publiku. Bio je prihvaćen među publikom i popularnost mu je konstantno rasla u mnogim filmovima prije ponovnog susreta s Timom Burtonom u filmu Ed Wood (1994.) u kojem je imao naslovnu ulogu.
Godine 1997., tumačio je ulogu FBI agenta na tajnom zadatku u filmu Donnie Brasco, zajedno s Al Pacinom, a 1999. pojavio se u dva filma, naučno-fantastičnom horroru Astronautova žena i u Burtonovoj Sleepy Hollow.
Johnny Depp je karakterizirao mnogo likova u svojoj karijeri, uključujući i još jednu stvarnu osobu, inspektora Freda Abberlinea u filmu Iz pakla, snimljenog 2001. godine. Dvije godine poslije svu je pozornost oduzeo Antoniu Banderasu u finalu Mariachi trilogije Roberta Rodrigueza, Bilo jednom u Meksiku.
Te se godine, 2003., pojavio i u veličanstvenoj obiteljskoj avanturi Pirati s Kariba: Prokletstvo Crnog bisera u kojem je tumačio ulogu koju je samo on i mogao tumačiti, kapetana Jacka Sparrowa. Ta mu je uloga vratila staru slavu, te ju dodatno multiplicirala enormnim uspjehom filma. Otvorile su mu se dodatne mogućnosti, čak i nominacija za Oscara. Pojavio se kao glavni lik u filmu baziranom prema knjizi Stephena Kinga, Tajni prozor, kao dobroćudan James Barrie u filmu Finding Neverland, te u filmu britanske produkcije The Libertine, sve 2004. godine.
Posljednja dva filma, Charlie i tvornica čokolade i Mrtva nevjesta, je snimio u saradnji sa Timom Burtonom 2005. godine.
2006. je završeno snimanje drugog i traje snimanje trećeg nastavka filma Pirati s Kariba: Prokletstvo Crnog bisera, a u planu su mu još i filmovi Shantaram, Dnevnici ruma i Sweeney Todd na kojem surađuje sa, pogodili ste, Timom Burtonom.
Integral
mini|desno|Integral od f(x) od a do b je površina iznad x-ose i ispod krive y = f(x), minus površina ispod x-ose i iznad krivulje, za x u intervalu [a,b].
predstavlja površinu područja u xy-ravni ograničenu grafikom od f, x-ose, i vertikalnim linijama x=a i x=b.
Ideju integrisanja su oblikovali u kasnom 17. vijeku Isaac Newton i Gottfried Wilhelm Leibniz. Zajedno s konceptom derivacije, integral je postao osnovni alat infinitezimalnog računa, s brojnim primjenama u nauci i inženjerstvu.
Naziv "integral" se također može odnositi sinonimno na značenje onog od antiderivacije, funkcije F čija je derivacija data funkcija f. U ovom se slučaju zove neodređenim integralom, dok su integrali o kojima se raspravlja u ovom članku nazvani određenima. Osnovna teorema integralnog računa tvrdi da se antiderivacija može rabiti za računanje integrala nad intervalom. Neki autori, naprimjer Tom Apostol, razlikuju antiderivaciju i neodređeni integral.
Hasan Arnautović
Hasan Arnautović (rođen 10. 8. 1951 u Bihaću televizijski snimatelj.
Biografija
Rođen u Bihaću, osnovnu i srednju školu završio u Bihaću. Nakon škole zaposlio se kao fotoreporter u listu "Krajina", a nakon odsluženja vojnog roka honorarno radi za Televiziju Sarajevo. U stalni radni odnos je primljen 1978. kao snimatelj u dopisništvu Bihać. U proteklih 40 godina rada fotoaparatom i kamerom zabilježio je mnoge događaje na području Bihaća, Bosne i Hercegovine, Hrvatske i drugih zemalja u okruženju. Kamerom je proputovao skoro cijelu Europu, afričke zemlje, Sijera Leone, Senegal, Katar. U posljednje vrijeme bavi se dokumentarnim filmovima, učestvuje na mnogim festivalima  diljem svijeta. U stalni radni odnos je primljen 1978. kao snimatelj u dopisništvu Bihać. Do 1991. radi sa filmskom kamerom "Bolex" a u Bihaću sa video kamerom.Umirovljen je 2016. Od penzionisanja je član Asocijacije snimatelja Bosne i Hercegovine.
Filmografija
Počeci snimanja počinju još od studentskih dana, a angažovanjem na TV SA snima veliki broj reportaža, dokumentarnih filmova, od kojih je prvi festivalski film "Srce tame" 1987. godine. Prije desetak godina snimio je veliki broj dokumentarnih filmova koje je slao na međunarodne festivale.
Nagrade
Filmove je producirala Televizija Bosne i Hercegovine, iako je u penziji i još uvijek je saradnik TVBH u vlastitoj produkciji. Njegovo prvo učešće na festivalu bilo je u Đakovu, u Republici Hrvatskoj, sa filmom "Mlinovi izgubljeni u vremenu", gde mu je dodeljeno posebno priznanje žirija. Nakon toga nastupao je na festivalima "Silafest" u Srbiji, "Jahorina film festival", "Zagreb tour film festival", "Mefest" u Srbiji, "Srem film festival" festival turističkog filma u Bakuu, festival turističkog filma u Turskoj. Za svoje filmove dobio je niz nagrada sa ovih festivala. Za film "Una", prvu nagradu za promotivni film na Jahorina film festivalu, na istom festivalu i nagradu za film "Bihać, grad za sva vremena", koji je osvojio i nagradu "Plavi Dunav" na " Silafest". "Maple Code", osvojio nekoliko nagrada .... film str
priča koju radi u Kozarcu kod Prijedora sa filmom "Mehmedova crkva", autora Mirze Sadikovića. Sudjelovao je na Festivalu katoličkog filma na Trsatu u Rijeci. Na festivalu "Viva" u Sarajevu osvojio je treću nagradu za film "Vrijeme" o dvorcu Ostrožac, sa njegovom 1000-godišnjom istorijom, za koji je osvojio dvije nagrade na Silafestu, za montažu i Srem film festival specijalnu nagradu za umjetnički izraz u turističkom filmu. Osvojio je glavnu nagradu u kategoriji reportaže na Zagreb Tour Film Festivalu u Zagrebu za film Raif.
NGC 6530
NGC 6530 (također poznat kao ESO 521-SC21) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Strijelac. Prvo otkriće je napravio Giovanni Battista Hodierna 1654. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Marevo (Foča, RS)
Marevo je naseljeno mjesto u općini Foča, Bosna i Hercegovina.
Hamza Humo
Hamza Humo je bio bosanskohercegovački književnik. Rođen 30. decembra 1895. u Mostaru gdje je pohađao mekteb, osnovnu školu i gimnaziju. Godine 1914., nakon Sarajevskog atentata, biva uhapšen a zatim interniran u Mađarsku (Komarovo), a 1915. je mobiliziran u austrijsku vojsku. Do kraja rata je služio kao pisar i tumač u bolnici u Beču. Nakon rata vraća se u Mostar i maturira, a potom odlazi na studij historije umjetnosti u Zagreb, potom u Beč i konačno u Beograd. U Zagrebu se druži s mladim pjesnicima Antunom Brankom Šimićem, Ulderikom Donadinijem i Nikom Milićevićem i sam oduševljen ekspresionističkim pokretom. Godine 1919. javlja se prvim književnim ostvarenjem, zbirkom pjesama "Nutarnji život". Pet godina kasnije, Humo objavljuje zbirku Grad rima i ritmova, kojom se odmiče od školski naučene poetike sablasnog ekspresionizma i primiče čulnom "misteriju prirodnog opstojanja". U proznim je djelima s naglašenim lirizmom opisao raslojavanje bošnjačkog svijeta u rodnome hercegovačkom okolišu, utkivajući folklorne i slavensko-bogumilske mitove u svoje pripovijetke: "Pod žrvnjem vremena" (1928), "Pripovijetke" (1932), "Ljubav na periferiji" (1936), "Hadžijin mač" (1955) i dr. te u romane "Grozdanin kikot" (1927), "Zgrada na ruševinama" (1939) i "Adam Čabrić" (1947).
Za razliku od Safvet-bega Bašagića i Đikića, koji su uglavnom ponavljali formalno-stilske obrasce sevdalinke i balade u tonovima lirske usmene tradicije, Humo se oslobađa vezanog stiha, a pored očaranosti usmenom tradicijom, zbirkom Sa ploča istočnih ne odriče se ni vrijednosti koje je gajila poezija Bošnjaka na orijentalnim jezicima.
Pisao je pjesme, pjesme u prozi, pripovijetke, romane, dramske tekstove, članke, prikaze i reportaže i objavljivao ih u časopisima i listovima: Misao (Beograd 1920–23, 1925–26, 1931–32), Beogradski dnevnik (1922), Budućnost (1922–23), Narod (1922–25), Novosti (Beograd 1922–23, 1929), Srpski književni glasnik (Beograd 1922, 1925, 1927, 1936), Književni pregled (1923), Tribuna (Beograd 1923), Zabavnik (1923–24), Gajret (1924–30, 1932–35, 1937–38, 1940), Ilustrovani list (Beograd 1924), Prosveta (Beograd 1924, 1928, 1932–33, 1939–41), Belgrader Zeitung (1925), Reč (Beograd 1925–26), Vijenac (1925–27), Zagreber Tagblatt (1925–26), Letopis Matice srpske (Novi Sad 1926–27), Morgenblatt (1926–27, 1930–31, 1934), Naša domovina (Beograd 1926), Reč i slika (Beograd 1926–27), Sloboda (1926–27), Zora (1926), Politika (Beograd 1927–41), Pregled (1927–31, 1934–35), Sloga (1927), Večernja pošta (1927), Književni sever (Subotica 1928), Trgovinski glasnik (Beograd 1928), Bosanska pošta (1929), Glas naroda (Beograd 1929), Jugoslovenska pošta (1929, 1932–34), Novo doba (1929), Život i rad (Beograd 1929), Riječ (1930), La Yougoslavie (Beograd 1932), Nedelja (Beograd 1932, 1935), Pravda (Beograd 1933–34, 1936–37), Ideje (Beograd 1934), Štampa (Beograd 1934), Vreme (Beograd 1934, 1936–37), Pomorski Lloyd (Beograd 1935), Jugoslovenske pariske novine (Pariz 1936), Bulletin d’Informations économiques (Beograd 1937), Jugoslavija (1937–39), Jugoslovenska stručna štampa (Beograd 1937), Ošišani jež (Beograd 1937), Donauzeitung (Beograd 1941).
U vremenu između dva svjetska rata, kada piše najplodnije i najintenzivnije, objavio je vise pjesničkih knjiga i svoje najznačajnije djelo, lirski roman "Grozdanin kikot" (1927), koje će doživjeti više izdanja i biti prevedeno na mnoge jezike. Od 1923. godine uređuje list Zabavnik, a od 1923. do 1931. urednik je časopisa Gajret, a potom sve do rata novinar je Politike. Drugi svjetski rat provodi u Cimu kod Mostara. Od 1945. godine uređuje bošnjački list Novo doba, potom je urednik Radio Sarajeva i direktor Umjetničke galerije. Po motivima njegovog romana "Adem Čabrić" snimljena je televizijska serija pod nazivom Kože.
Za svoje raznorodno i obimno kniževno djelo Humo je, pored drugih priznanja, dobio i dvije visoke nagrade: Nagradu Srpske akademije nauka u Beogradu i Dvadesetsedmojulsku nagradu SR BiH, koja mu je dodijeljena za životno djelo.
Umro je u Sarajevu 19. januara 1970. godine.
Brijesnica Mala
Brijesnica Mala (nekad Mala Brijesnica) je naseljeno mjesto u općini Doboj-Istok, Bosna i Hercegovina.
Historija
Naselje Brijesnica Mala se do rata u Bosni i Hercegovini (1992-1995) u cjelini nalazilo u sastavu općine Doboj.
NGC 3583
NGC 3583 (također poznat kao IRAS 11113+4835, MCG 8-21-8, PGC 34232 i UGC 6263) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 98 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 2,80 (80 hiljada sg) a najmanji 1,8 uglovnih minuta (51 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 5. februara 1788. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Grbavica (Brčko)
Grbavica je naseljeno mjesto u općini Brčko, Bosna i Hercegovina.
IC 310
IC 310 (također poznat kao IRAS 03135+4108, MCG 7-7-45, PGC 12171 i UGC 2624) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 261 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Perzej. Najveći prečnik je 1,10 (84 hiljade sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (84 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Edward Swift 3. novembra 1888. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Ćelijska membrana
thumb|400px|Illustracija [[Eukarioti|eukariotske ćelijske membrane]] thumb|right|400px|Poređenje eukariota i [[prokarioti|prokariota]] thumb|400px|Dijagram ćelijske membrane thumb|400px|Illustracija opisuje ćelijsku difuziju
Ćelijska membrana ili plazma membrana je spoljni, polupropustljivi omotač i dio protoplazme. Protoplazma svake ćelije, bez obzira na njenu unutrašnju diferencijaciju i bez obzira na to da li se radi o prokariotskoj ili eukariotskoj ćeliji, ima na svojoj površini posebnu strukturu – ćelijsku membranu ili opnu. Ovaj površinski sloj se naziva i protoplazmatična ili citoplazmatska membrana. Botaničari je često označavaju i starim imenom – plazmolema. Zbog izuzetnog značaja koji membrana ima za život ćelije, ova struktura je već dugi niz godina istraživana upotrebom raznih tehnika i metoda. Ona je veoma tanka i ne može se vidjeti optičkim mikroskopom. Zahvaljujući razvoju elektronske mikroskopije, naučnici su uspjeli da upoznaju strukturu i funkciju ove značajne ćelijske komponente.
Građa
Ćelijska membrana je sastavljena od tri sloja. Unutrašnji je građen od lipida, dok su spoljašnji slojevi proteinske strukture. Plazma membrana je poglavito građena od lipida i velikog broja raznih vrsta proteina (lipoproteinski kompleks). Od lipida, najčešće se javljaju fosfolipidi. Ispitivanja su pokazala da se u membrani nalaze i enzimi, koji učestvuju u membranskim metaboličkim aktivnostima. Debljina plazmatične membrane, kao i njen molekulski sastav, mogu znatno varirati u zavisnosti od tipa ćelija i vrste organizma.
Ćelijske membrane sadrže razne biološke molekule, posebno lipide i proteine. Sastav nije stalan, već se stalno mijenja zbog fluidnosti i promjena u okruženju, čak i fluktuirajući tokom različitih faza razvoja ćelija. Konkretno, količina holesterola u ljudskoj membrani primarnih neuronskih ćelija se mijenja, a ta promjena u sastavu utiče na fluidnost tokom razvojnih faza.
Lipidi
thumb|right|360px|Primjeri glavnih membranskih fosfolipida i glikolipida: [[fosfatidilholin (PtdCho), fosfatidiletanolamin (PtdEtn), fosfatidilinozitol (PtdIns), fosfatidilserin (PtdSer). Sastoje se od tri klase amfipatijskih (široko reagirajućih) lipida: fosfolipidi, glikolipidi i steroli. Količina svake ovisi o tipu ćelije, ali u većini slučajeva fosfolipidi su najzastupljeniji, često doprinoseći preko 50% svih lipida u plazmatskim membranama. ]] Glikolipidi čine samo malenu količinu od oko 2%, a ostatak čine steroli. U studijama eritrocita, 30% plazmatske membrane čine lipidi. Međutim, za većinu eukariotskih ćelija sastav plazmatskih membrana je sa oko polovine masti i pola proteina.
Cijela membrana drži se zajedno nekovalentnom interakcijom hidrofobnih repova, ali struktura je prilično fluidna i nije čvrsto fiksirana. U fiziološkom stanju, molekule fosfolipida u ćelijskoj membrani imaju tečno kristalno stanje. To znači da molekule lipida mogu slobodno difundirati i pokazuju brzu bočnu difuziju duž sloja u kojem su prisutni. Međutim, razmjena fosfolipidnih molekula između unutarćelijskih i vanćelijskih listića dvosloja vrlo je spor proces. Lipidni sudovi i kaveole su primjeri holesterolom obogaćenih mikrodomena u ćelijskoj membrani. Također, frakcija lipida u direktnom kontaktu sa integralnim membranskim proteinima, koji je čvrsto vezan za površinu proteina naziva se prstenasta lipidna ovojnica; ponaša se kao dio proteinskog kompleksa.
U životinjskim ćelijama, holesterol se obično nalazi dispergiran u različitom stepenu kroz ćelijske membrane, u nepravilnim prostorima između hidrofobnih repova membranskih lipida, gdje daje membranski učinak ukrućenja i jačanja. Pored toga, količina holesterola u biološkim membranama varira između organizama, tipova ćelija, pa čak i u pojedinim ćelijama. Holesterol, glavna komponenta životinjskih plazmatskih membrana, regulira fluidnost ukupne membrane, što znači da kontrolira obim kretanja različitih komponenata ćelijske membrane na osnovu njegovih koncentracija. Na visokim temperaturama, holesterol inhibira kretanje lanaca fosfolipidnih masnih kiselina, uzrokujući smanjenu propusnost za male molekule i smanjenu fluidnost membrane. Suprotno vrijedi za ulogu holesterola u nižim temperaturama. Proizvodnja holesterola, a time i koncentracija, regulira se (povećava) kao odgovor na niže temperature. Na hladnoći, holesterol ometa interakcije lanca masnih kiselina. Djelujući kao antifriz, holesterol održava fluidnost membrane. Holesterol je obilniji kod životinja koje žive u hladnim područjima nego kod životinja u toplijim krajevima. U biljkama, koje ne sadrže holesterol, srodni spojevi zvani steroli imaju istu funkciju kao i holesterol.
Fosfolipidi koji formiraju lipidne vezikule
Lipidne vezikule ili liposomi su približno sferni džepovi koji su zatvoreni lipidnim dvoslojem. Te se strukture koriste u laboratorijama za proučavanje efekata hemikalija u isporukama tih hemikalija direktno u ćeliju, kao i za dobijanje više uvida u propusnost ćelijske membrane. Lipidne vezikule i liposomi nastaju tako što se lipidi prvo suspenduju u vodenoj otopini, a zatim se smjesa miješa kroz ultrazvučno obrađivanje, što rezultira stvaranjem vezikula. Mjerenjem brzine izlijevanja iz brzine unutrašnje vezikule u rastvor okoline, omogućava istraživaču da bolje razumije propusnost membrane. Vezikule mogu nastati s molekulama i ionima unutar vezikula, formiranjem vezikule sa željenom molekulom ili ionom prisutnim u datom rastvoru. U membranu solubilizacijom željenih proteina također se mogu ugraditi drugi roteini, u prisustvu deterdženata i njihovim vezanjem za fosfolipide u kojima nastaje liposom. Oni pružaju istraživačima alat za ispitivanje različitih funkcija membranskih proteina.
Ugljikohidrati
Šlazmatske membrane također sadrže ugljikohidrate, pretežno glikoproteine, ali sa nekim glikolipidima (cerebrozidi i gangliozidi). Kod eukariota, ugljikohidrati su važni u ulozi prepoznavanja ćelija; nalaze se na površini ćelija, gdje prepoznaju domaćinske i dijele informacije o virusima koji se vežu za ćelije pomoću ovih receptora i izazivaju infekciju. Na membranama unutar ćelije obično se ne javlja glikokaliks; češće se događa na vanćelijskoj površini plazmatske membrane. Glikokaliks je važna karakteristika u svim ćelijama, posebno u epitelima s mikrovilima. Najnoviji podaci sugeriraju da glikokaliks učestvuje u adheziji ćelija, navođenjem na limfocite, a drugi pretposljednji šećer je galaktoza, a krajnji šećer je sijalna kiselina, jer je okosnica šećera modificirana u Golgijevom aparatu. Sijalična kiselina nosi negativan naboj, pružajući vanjsku barijeru nabijenim česticama.
Proteini
Ćelijska membrana ima velik sadržaj proteina, obično oko 50% volumena membrane. Ti proteini su važni za ćeliju, jer su odgovorni za različite biološke aktivnosti. Otprilike trećina gena u kvascima kodira posebno njih, a taj je broj još veći kod višećelijskih organizama.
Membranski proteini imaju tri glavna tipa: integralni proteini, periferni proteini i lipidno usidreni proteini.
Izložena vanjskoj okolini ćelijska membrana je važno mjesto komunikacije ćelija – ćelija. Kao takvoj, na njenoj površini je prisutan veliki izbor proteinskih receptora i proteina za identifikaciju, poput antigena. Funkcije membranskih proteina mogu također uključivati kontakt ćelija – ćelija, prepoznavanje površine, kontakt citoskeleta, signaliziranje, enzimsku aktivnost ili transport supstanci kroz membranu.
Većina membranskih proteina mora se na neki način umetnuti u membranu. Da bi se to dogodilo, N-kraj "signalne sekvence" aminokiselina usmjerava proteine na endoplazmatski retikulum, koji IH ubacuje u lipidni dvosloj. Jednom uloženi, proteini se zatim prenose na svoje konačno odredište u vezikule, koje se stapaju sa ciljnom membranom.
Funkcije
Na površini plazmatske membrane često se mogu naći izlučene razne materije od kojih zavise fiziološka svojstva ćelije. Ima izvjesnih dokaza o postojanju plazmatskih pora koje omogućavaju prodiranje malih molekula i jona. Plazmatska membrana ima mnogobrojne i izuzetno značajne funkcije u životu ćelije. Pored toga što odvaja unutrašnjost ćelije od spoljašnje sredine, ona ima važnu ulogu i u metabolizmu, pošto su za membranu vezani (ili s njom čine integralni dio) mnogi enzimski sistemi. Glavna funkcija joj je regulacija toka materijala koji ulazi u ćeliju ili iz nje izlazi. To se odvija pasivnom difuzijom i aktivnim transportom. Ćelijska membrana je selektivna, tj. propušta samo određene male molekule (voda, neki joni itd.), dok se krupne čestice u ćeliju unose na drugi način (fagocitozom i pinocitozom). Proces kojim se koloidne tvari (bjelančevine) odvajaju od ostalih materija iz zajedničkog rastvora označava se kao dijaliza. Odvija se zahvaljujući pojavi da polupropustiljive membrane propuštaju samo jone i manje molekule.
Razmjena materija
Ćelijska membrana je semipermebeabilna, odnosno selektivno propustljiva što ćeliji omogućava kontroliranu razmjenu materija, koja je neophodnaza održavanje stalnosti sastava unutrašnje sredine. Ćelijska razmjena tvari sa unutrašnjom okolinom, odvija se na dva osnovna načina:
Transmembranski ransport
Transport materija kroz membranu se odvija:
Pasivni transport
Pasivni transport materije podrazumijemase prolaz kroz membranu na osnovi razlika u koncentraciji sa unutrašnje i spoljne strane membrane, odnosno iz sredine sa većom u sredinu sa manjom koncentracijom (niz hemijski gradijent), bez utroška energije. Prema tome to je primarno biofizički proces. Oblici pasivnog transporta su:
Aktivni transport
Aktivni transport se odvija nasuprot gradijentu hemijskog sastava pa se materije transportiraju iz sredine sa manjom u sredinu sa većom koncentracijom, pomoću proteina nosača, ali uz utrošak energije.
Energija za funkcioniranje aktivnog transporta dobija se hidrolizom ATP-a u ADP. Proteini nosači djeluju kao pumpe i kao enzimi ATP-aze (adenozin trifosfataze) koje katalizuju razlaganje ATP. Najbolje je proučena Na-K pumpa koja, nasuprot hemijskom gradijentu, iz ćelije aktivno ispumpava Na+, a upumpava K+. Na+ je vanćelijski jon i ima ga više izvan, nego unutar ćelije, dok je K+ unutarćelijski jon.
Natrij-kalij pumpa ima glavnu ulogu u stvaranju membranskog potencijala životinjskih ćelija. Membranski potencijal ili potencijal mirovanja je električni napon koji postoji između unutrašnje (negativno naelektrisane) i spoljašnje (pozitivno naelektrisane) strane membrane nervne i mišićne ćelije u stanju mirovanja, odnosno prije njihovog nadraživanja. Nakon podraživanja ovih ćelija, potencijal mirovanja postaje akcioni potencijal, tj. nervi impuls, pri kome se obrće polarizacija membrane, tako da unutrašnja strana postaje pozitivno, a spoljna negativno naelektrisana.
Endocitoza i egzocitoza
Makromolekule, kao što su proteini, polisaharidi, polinukleotidi ili čak čitave ćelije (npr. mikroorganizmi) ne mogu prolaziti kroz membranu ni jednim od navedenih vidova  transporta. Unošenje i izlučivanje velikuh molekula obavlja se aktivnim učešćem membrane pri čemu ona obrazuje vezikule, u procesima koji se označavaju kao:
Proces unošenja makromolekula i rastvora naziva se endocitoza, dok je iznošenje specifičnih ćelijskih proizvoda ili nekih drugih materija u vanćelijsku sredinu egzocitoza.
Sve vrste ćelija neprekidno unose tečnosti i rastvorene molekule pinocitozom, dok se fagocitoza odvija samo u posebnim ćelijama – fagocitima, kao što su leukociti, koji vrše fagocitozu bakterija, naprimjer.
U procesu egzocitoze, u vanćelijsku sredinu se izlučuju nusprodukte metabolizam i druge materije koje ćelija treba odstraniti, nasuprot endocitozi. Takvi su lokalni hormoni i enzimi, čija se funkcija ispoljava izvan ćelije koja ih je sintetizirala, kao što npr. ćelije pankreasa luče insulin. Oko materije, koja treba da se izbaci iz ćelije, obrazuje se vezikula, koja se pomjera ka površini ćelije, njena membrana se spaja sa ćelijskom membranom, a sadržaj vezikule biva izbačen.
U mnogim oblicima ćelija, endocitoza i egzocitoza su međusobno povezani procesi, čime se ugrađivanje membrane vezikule ne povećava površinu ćelijske membrane. Vezikule su ustvari transportni sistem i u samoj ćeliji tako što se prenose između različitih organela.
Pedro Almodóvar
mini|200px|Pedro Almodóvar Pedro Almodóvar Caballero (rođen 25. septembra 1949 ), španski je filmski režiser, scenarist i filmski producent. dobitnik nagrade Oscar. Almodóvar je bez dvojbe najuspješniji i najpoznatiji španski režiser svoje generacije. Njegovi filmovi, označeni kompleksnom naracijom, imaju elemente melodrame, pop-kulture, popularnih pjesama, humora, jakih boja i sjajnog dekora. Želja, strast, porodica i identitet neke su od Almodóvarovih čestih tema. Njegovi filmovi uživaju svjetsku slavu i on je postao velika figura na svjetskoj filmskoj sceni.
Osnovao je špansku filmsku produkcijsku kuću El Deseo S.A. sa svojim mlađim bratom Agustínom, koji je producirao gotovo sve Pedrove filmove.
Vukovar
280px|mini|centralni gradski trg "Dr Franjo Tuđman" Vukovar je grad u Hrvatskoj i sjedište Vukovarsko-srijemske županije.
Geografski položaj
Grad je smješten na ušću rijeke Vuke u Dunav, 19 km istočno od Vinkovaca i 36 km jugoistočno od Osijeka. Nalazi se na državnoj cesti D2 Osijek-Vukovar-Ilok i željezničkoj saobraćajnici Vinkovci-Vukovar. Dunav je kod Vukovara također i državna granica prema Srbiji.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Vukovar.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, grad Vukovar je imao 27.683 stanovnika, od čega u samom Vukovaru 26.468.
Vukovar (naseljeno mjesto)
Napomena: ''U 1991. povećano pripajanjem dijelova područja naselja Bršadin i Trpinja (općina Trpinja), naselja Lipovača i naselja Borovo (općina Borovo). Do 1961. dio podataka sadržan je u naseljima Borovo (općina Borovo) i Lipovača, a do 1981. u naseljima Bršadin i Trpinja (općina Trpinja).''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Vukovar je imalo 44.639 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Jelena Meljnjikova
Jelena Vladimirovna Meljnjikova, rođena 17. juna 1971. u Artjomovskiju, u Sverdlovskoj oblasti, RSFSR, SSSR (danas Rusija), udata kao Jelena Vladimirovna Čepikova je nekadašnja sovjetska i ruska biatlonka.
Olimpijske igre
Meljnjikova je nastupila samo na jedim olimpijskim igarama i to ZOI 1992. Nastupila je samo U štafetnim takmičenjima na ZOI 1992 u štafeti, kada je sa Jelenom Bjelovom i Anfisom Rezcovom osvojila bronzanu medalju za Ujedinjeni tim.
Svjetski kup
Prvi nastup Jelene Meljnjikove u Svjetskom kupu bio je u sezoni 1990/91. Na prvom nastupu u italijanskom Antholzu 26. januara 1991. osvojila je 12-o mjesto u utrci na 7,5 km sa dva promašaja i zaostatkom od 1:09.3 min u odnosu na pobjednicu Anne Elvebakk. Najbolji rezultat bilo joj je 2-o mjesto u utrci sprinta na 7,5 km u francuskom Les Saisiesu 15. decembra 1991. u sezoni 1991/91. s jednim promašajem i zaostatkom od 14.4 s u odnosu na pobjednicu Uschi Disl. U ekipnim utrkama je pobijedila u sezoni 1990/91. 20. januara 1991. u njemačkom Ruhpoldingu, zajedno sa Jelenom Golovinom, Anfisom Rezcovom i Irinom Agolakovom.
Svjetska prvenstva
Na Svjetskim prvenstvima u biatlonu nije učestvovala.
Nagrade
Zbog uspjeha u skijaško-trkačim takmičenjima Meljnjikova je 1992. godine dobila visoko rusko priznanje Počasni majstor sporta Rusije
Gredice
Bosna i Hercegovina:
Nigel Mansell
Bio je svjetski prvak u Formuli 1 1992. sa bolidom Williams-Renault i prvak američkog Cart-Champcar prvenstva 1993. s timom Newman-Haas.
Gredice
Hrvatska:
Danny Boyle
mini|desno|Danny Boyle Danny Boyle (20. oktobar 1956) britanski je režiser i filmski producent. Poznat je po filmovima Sasvim malo ubistvo, Trainspotting, 28 dana poslije i Milioner s ulice. Osvojio je Oscara za najboljeg režisera 2009. godine.
Egzistencijalizam
Uvod
Pod tim pojmom, egzistencijalizam nastaje u prvoj polovini 20. vijeka sa djelom Sartrea. Međutim, u egzistencijaliste se ubraja i Sören Kierkegaard, danski pisac i filozof, koji je u svojim djelima početkom 19. vijeka kao prvi u toj formi tematizirao ljudsko postojanje.
U filozofiji Sartrea pojam egzistencije vezan je za njegove ateističke preduvjete i fenomenologiju Husserla. Pod tim uvjetima egzistencija se shvata kao "traženje smisla i življenje slobode", ali i doživljaj apsurdnog, jer čovjek prvo egzistira, pa tek naknadno daje smisao. "Egzistencija prethodi esenciji" (Bitak i vrijeme).
Među egzistencijaliste se također ubrajaju i njemački filozofi Martin Heidegger te Karl Jaspers, koji ipak svoju filozofiju izgrađuje na dimenzijama međuljudskog odnosa i ljubavi.
Književnost
Egzistencijalizam kao književni stil je nastao povezivanjem književnosti i egzistencijalističke filozofije čija je osnovna teza da čovjek svojim znanjem i osjetilima ne može spoznati nikakav viši smisao (esenciju) života. Naziv nastaje od francuske riječi existence što znači postojanje. Pojavljuje se nakon Prvog svjetskog rata. Osnovna karakteristika je da u književnost ulaze filozofske ideje. Filozofe ovog pravca zaokuplja ljudska egzistencija. Egzistencijalizam odlikuje najdubljim pesimizmom, nevjerovanjem u životne snage čovjeka i pomanjkanjem perspektive.
U duhu egzistencijalne filozofije (preciznije, egzistencijalizma) napisana su brojna i važna književna djela, primjerice roman argentinskog pisca Ernesta Sábata O junacima i grobovima. Kao pisci književnih djela su se okušali i sami filozofi egzistencijalizma poput Sartrea i Camusa što je reazultiralo novim književnim remek-djelima kao što su Mučnina i Stranac.
Husein Lamekani
Husejn Lamekanija (Bezmjesni) ( ? - 1625.), tesavvufski pjesnik.
Ne zna se gdje je rođen. Prema nekima je rođen u Pešti kao potomak Bošnjaka, a prema drugima, negdje u Bosni. Pripadao je derviškom redu bajramija i kao šejh bajramijske tekije boravio je u Istanbulu duže vrijeme. Sva njegova poezija prožeta je upitnošću o načinu spoznaje univerzuma, varijacijama o prolaznosti i ništavnosti ovozemaljskog života, te okrenutošću jednoj Istini. U njegovom stihu primaran je mističko-simbolički i alegorijski doživljaj. Ostavio je kompletan divan i jednu satiričnu pjesmu.
Premijer liga Bosne i Hercegovine 2008/2009.
'''Premijer liga Bosne i Hercegovine 2008/09. godine''' deveta je po redu sezona Premijer lige, nogometnog prvenstva Bosne i Hercegovine.
Spisak strijelaca
Darko Spalević (Slavija);
Krešimir Kordić (Zrinjski)
Mladen Bojić (Modriča Maksima), Damir Smajlović (Zvijezda), Adis Obad (Velež)
Zoran Kokot (Slavija), Admir Raščić (Sarajevo), Emir Hadžić (Čelik), Phil Jackson (Laktaši/Čelik), Dalibor Šilić (Široki Brijeg)
Zovko, Wagner, Bubalo (Široki Brijeg), Kajkut (Borac), Ljubojević (Laktaši/Borac), Feđa Dudić (Travnik)
NGC 5091
NGC 5091 (također poznat kao ESO 270-4, MCG -7-27-55 i PGC 46626) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 162 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kentaur. Najveći prečnik je 1,80 (85 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (24 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. juna 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Mazoče
Mazoče su naseljeno mjesto u općini Foča, Bosna i Hercegovina.
Richmond (Virginia)
Richmond je glavni grad američke savezne države Virginije. Prema službenoj procjeni iz 2009. godine broji 204.451 stanovnika, čime je treći po brojnosti u saveznoj državi, iza Chesapeakea i Arlingtona. Kao ni drugi gradovi u Virginiji, Richmond nije u sastavu nijednog okruga. Leži na rijeci James.
Richmond je grad bogate historije. Osnovan 1737. godine, jedan je od najstarijih gradova u SAD-u. Nekoliko se važnih događaja u Američkom ratu za nezavisnost zbilo u Richmondu. Za vrijeme Američkog građanskog rata bio je prijestonica Konfederacije.
Znamenitosti uključuju Virginia State Capitol u kojem zasijeda parlament savezne države (Virginia General Assembly), Virginijsku knjižnicu, Botanički vrt Lewis Ginter, tržnicu Farmer's Market, staru gradsku vijećnicu te Canal Walk, šetnicu na kojoj se nalaze brojna historijska obilježja.
.az
.az je najviši Internet domen za Azerbejdžan. Administraciju ovog domena vrši Azerbaijan Communications.
Zauvijek
Zauvijek je treći po redu kompilacijski album Zdravka Čolića. Objavio ga je Hi-Fi Centar iz Beograda u CD izdanju 1997. godine. Album sadrži dvadeset pjesama, koje predstavljaju pregled nekih od njegovih značajnijih radova snimljenih tokom njegove dugogodišnje pjevačke karijere. Ovaj kompilacijski album sastavljen je od kombinacije plesnih i laganih pjesama - balada, koje su uvijek bile dio pjevačkog repertoara Zdravka Čolića. Album "Zauvijek" objavljen je iste godine nakon studijskog albuma pod nazivom Kad bi moja bila i kompilacijskog "Balade".
Sjenica (Srbija)
Sjenica je grad i istoimena opština koja se nalazi u jugozapadnom dijelu Srbije, na prostranoj Sjeničko-Pešterskoj visoravni i u geografskom pogledu smještena je u centralnom dijelu Sandžaka.. Stanovništvo opštine, prema popisu iz 2022. godine, iznosi 24.951.
Po površini (1.059 km²), Sjenica je 11. opština po veličini u Srbiji. Multietnička sredina u kojoj žive Bošnjaci, Srbi, Albanci, Crnogorci, Turci, Romi i drugi. Prema stepenu razvijenosti jedinica lokalne samouprave za 2014. godinu, opština Sjenica spada u četvrtu grupu koju čine 44 izrazito nerazvijene jedinice lokalne samouprave čiji je stepen razvijenosti ispod 60% republičkog proseka.
Historija
Sjenica je stara naseobina, prvi put se spominje 1253. godine kao mjesto na dubrovačkom putu, gdje su pristajali i plaćali carinu dubrovački trgovci. Vijekovima se u Sjenici trgovalo stokom i stočnim proizvodima. U osmansko doba Sjenica je bila dobro utvrđena kasaba i značajna trgovačka i karavanska stanica. Osmanlije su, na uzvišenom dijelu podigli utvrđenje Grad koje je kasnije porušeno. U blizini utvrđenja bila je čaršija sa dućanima i kućama od brvana i dasaka. U 16. i 17. vijeku Sjenica se spominje kao stanica na trgovačkom putu Dubrovnik-Novi Pazar.
Zbog svog strateškog, vojnog i političkog značaja u 19. vijeku Sjenica se od samog početka ovog vijeka smatra važnom strategijskom tačkom, pa su prema njoj bile usmjeravane vojne operacije i u I srpskom ustanku kojima je rukovodio Karađorđe. Po jednom zapisu iz 1809. godine " Karađorđe osvoji Sjenicu, poruši grad i izgna Turke" (K.Kostić, Naši gradovi na jugu, Beograd 1922, str. 64-65). Po zapisima iz 1809. godine Karađorđevi ustanici su boravili u Sjenici gdje su počinili genocid nad domaćim stanovništvom. Poklano je od 2500 do 3000 Bošnjaka u tom malom gradu. Sjenica im je bila usputna stanica na putu k Novom Pazaru i Rogozni. Karađorđe je potom obustavio  ratovanje u Sandžaku i povukao se u Šumadiju. Nema podataka da li je bilo neke graditeljske aktivnosti poslije razaranja Sjenice, ali je poznato da je 1821. obnovljena tvrđava i opremljena sa šest topova.
Uskoro je uslijedio novi talas nemira u ovom kraju, vezan za pokret otpora radikalnim reformama Sultana Mahmuda II (1809-1839). Ukidanje janičara i zavođenje regularne vojske (nizama) izazvalo je širom carstva otpore, što se odrazilo i na feudalce u Bosni i Albaniji. Počev od 1831. godine kada su Bosanci predvođeni Huseinom-kapetanom Gradaščevićem ( u narodu zvanim Zmaj od Bosne) krenuli u direktan okršaj sa sultanovom vojskom na Kosovu, u narednim godinama sve do slamanja otpora 1850. godine od strane Omer-paše Latasa, bosansko pobunjeničko plemstvo je stajalo na putu Porti da sprovede zacrtane reforme. Sjenica je tada bila u sastavu Bosanskog sandžaka kao nahija Stari Vlah. Kroz Sjenicu je tada prolazio put koji je preko Nove Varoši i Priboja vezivao Bosanski pašaluk sa ostalim dijelovima Osmanskog carstva, tzv. carskim drumom. Ovim putem prošla je kroz Sjenicu bosanska vojska na čelu sa Huseinom Kapetanom Gradaščevićem, pozdravljena ispaljivanjem topovske salve iz topova sa tvrđave, a na isti način pozdravljena je i pobjeda ustanika na povratku. Za bosanskom vojskom, koja nije znala pravilno da iskoristi pobjedu već je došlo do rasula pri povratku prema Bosni, nastupala je sultanova vojska sa zadatkom da smiri Bosnu. Sjenički kraj je tada stradao zbog svoje podrške ustanicima.
Koliko je Sjenica postradala i osiromašila u svim tim ratnim pohodima govori opis Anri Bue-a iz 1836. godine, koji Sjenicu naziva selom od 150 kuća-brvnara, daskama pokrivenim. Ostalo je zabilježeno da je stanovništvo bilo većinom bošnjačko i da je ta mala Sjenica, s obzirom da je bila na važnom drumu imala poštu. Za poređenje o padu broja stanovnika treba navesti podatke putopisca Baron Božura (kraj 18. vijeka) po kome varošica Sjenica, koju je branila četvrtasta tvrđava ima 3000-4000 stanovnika, i zapis Anri Pokolje (sam početak 19.veka) koji je u svom opisu naveo 700 kuća i čak 9 džamija.
Omer-paša Latas je poslije smrti prethodnog bosanskog valije i njegovog neuspjeha da umiri pobunjene Krajišnike imenovan za novog bosanskog valiju. Pošto je umirio Bosnu svojom krvavom ekspedicijom i tako slomio i dobrim dijelom uništio tradicionalno bošnjačko plemstvo, pozatvarao je 1000 najuglednijih aga i begova i oko 400 okovanih poslao u Carigrad. On je sproveo i novu teritorijalnu podjelu,podijelivši Bosnu i Hercegovinu na dva zasebna ejaleta. Bosanski ejalet je imao šest kajmakamlija pet u samoj Bosni i šesti Novopazarski sa sjedištem u Sjenici koji je obuhvatao mudirluke: Novi Pazar, Višegrad, Sjenica, Bijelo Polje, Trgovište i Nova Varoš. Poslije smjene Sultana u Carigradu, novom uredbom od 1865. godine obnovljen je Bosanski vilajet sastavljen od sedam sandžaka. Novopazarski sandžak sa kazama (srezovima): Novi Pazar, Sjenica, Pljevlja, Nova Varoš, Prijepolje, Mitrovica, Berane i Kolašin imao je sjedište u Sjenici, čime je definitivno potvrđen njen strateški značaj.
Cio Novopazarski sandžak je za portu dobio povećan značaj u trenutku kada su počeli da se javljaju novi ratovi. Ojačavanjem linije na Limu i utvrđenih mjesta Nova Varoš, Sjenica i Novi Pazar formiran je trougao utvrđenja koji je trebao da štiti Novopazarski sandžak od napada Srbije sa sjevera. U Sjenici je bilo glavno utvrđenje čitavog područja, a istovremeno sjedište civilnih i vojnih vlasti, što je sigurno bilo praćeno značajnom graditeljskom aktivnošću, od popravljanja tvrđave do izgradnje čitavog niza objekata različite namjene. Kada su buknuli ustanak u Hercegovini i srpsko-osmanski ratovi (1876-1878) Osmansko carstvo je popustilo pod htjenjima velikih kršćanskih sila Austro-Ugarske i Rusije da se suoči sa gubitkom pobunjenog Bosanskog vilajeta i da Srbiji i Crnoj Gori prizna samostalnost. Na Berlinskom kongresu 1878. godine Austro-Ugarska je stekla pravo da okupira Bosnu i Hercegovinu, sa motivom da se vojno, politički i ekonomski konsoliduje ova regija.
Osmansko carstvo je izgubilo i gradove Niš, Vranje, Pirot, Prokuplje, Nikšić, Podgoricu, Bar sa okolicom koji su pripojeni novoproglašenim državama Srbiji i Crnoj Gori. Okupacija Bosne i Hercegovine uslijedila je 1878. godine a nepunu godinu poslije toga Austro-Ugarske trupe ušle su i u Priboj, Prijepolje, i Pljevlja. Kaze Pljevlja, Prijepolje kao i nahija Priboj odvojene su od Novopazarskog sandžaka i pripojene novostvorenom Pljevaljskom sandžaku (1880) čije su se granice poklopile sa granicama okupacionog područja. Sjenica je tako ostala središte sandžaka sa kazama: Sjenica, Novi Pazar, Bijelo Polje, Nova Varoš i Kolašin koja je priključena Kosovskom vilajetu u čijem je sastavu ostao do 1912. godine kada je Turska napustila ove krajeve. Za vrijeme Balkanskih ratova srpska vojska je ušla u Sjenicu 10. oktobra 1912. godine U toku Drugog svjetskog rata,Sjenica je 8.Juna 1941. godine,odlukom tadašnjih gradskih vlasti o pozivu,ulaskom ustaških jedinica na čelu sa Stjepanom Jakovljevićem pripala Nezavisnoj državi Hrvatskoj,te je uspostavljen Kotar sjenički,sa cjelokupnom administracijom (Vladimir Dedijer - Antun Miletić: "Genocid nad Muslimanima 1941-1945, zbornik dokumenata", Sarajevo, 1990).
Na kraju, snage NOP-a su zauzele Sjenicu 8. januara 1945. godine.
Geografija
mini|desno|270px|Stado [[Pramenka|sjeničko-pešterske ovce na ispaši na Pešterskoj visoravni.]] Sjenica se nalazi u jugo-zapadnom dijelu Srbije, na nadmorskoj visini 1000-1030m, u sjeničkoj kotlini na desnoj strani rijeke Uvac i obalama riječice Grabovice i predstavlja sjedište poznatog stočarskog kraja Pešterske visoravni. Sjenica je sjedište po površini jedna od najvećih općina u Sandžaku.Nalazi se na poprečnom putu Raška-Novi Pazar-Sjenica-Nova Varoš koji spaja Ibarsku magistralu sa Zlatiborskom magistralom pa ima dobre saobraćajne veze sa Prijepoljem, Novim Pazarom, Ivanjicom i Novom Varoši.
Dobila je naziv po obilju trave-sijena, koja je u okolini Sjenice kosi i po tri puta godišnje, Sjenica na staroslavenskom znači "Zemlja sijena".
Čitavo područje Sjeničko-pešterske visoravni je planinskog karaktera. Iako riječ visoravan asocira na određen pojam prostora sa izvesnom crtom monotonije, morfologija Sjeničko-pešterske visoravni sa svojim planinama i rijekama, vodopadima i slapovima , pećinama i jamama, klisurama i kanjonima, vrelima i ponornicama, vrtačama, škrapama, uvalama, poljima, močvarama i jezerima, šumama i pašnjacima predstavlja iznenađenje ne samo za onoga ko se po prvi put upoznaje sa ovim krajem, već i za dugogodišnje istraživače, kojima svaki novi boravak na Pešteri donosi nova saznanja, uzbuđenja i emocije. U okolini Sjenice nalaze se planine: Jadovnik (1734m), Zlatar (1627m), Ozren (1680m), Giljeva (1617m), Žilidar (1616m), Javor (1520m) i Golija(1833m). Ima dosta smučarskih terena, a na Radišića brdu, igrađen je moderan ski-lift. mini|desno|270px|Stari most na rijeci [[Uvac (rijeka)|Uvac 1975. godine. Danas se nalazi na dnu jezera.]] Na Sjeničko-pešterskoj visoravni preovladavaju krečnjački tereni pa ima dosta razvijenih kraških oblika reljefa. Kao osobene prirodne ljepote i rijetkosti izdvajaju se: jame (Bezdan, Suho Polje i Turski Vrh) i pećine od kojih su najpoznatije Tubića pećina i Ušačka pećina. Okolina je bogata rijekama, sa prelijepim vodopadima i slapovima (Skudline i Uvac) i raznovrsnom ribom (mladicom, pastrmkom, lipljenom, krkušom i drugima). Vapa spada u rijeke bogatije ribom. U blizini Sjenice nalazi se i vještačko jezero Uvac dugačko 20 km. Peštersko polje (lokalni naziv za pećine su pešteri otuda i naziv Pešter) je posebna prirodna ljepota. Najveće je polje u Sandžaku (50 kvadratnih kilometara) i najviše (oko 1100m iznad mora) kraško polje na Balkanskom poluostrvu.
U pradavnim geološkim periodima polje je bilo ispunjeno velikim jezerom koje je oteklo a čiji je ostatak sadašnje malo jezero u ataru sela Tuzinje. Pešter je uglavnom nenastanjena i neobrađena (nastanjen je djelimično samo njen obodni dio).Velika nadmorska visina, oštra klima nisu pogodovali razvoju zemljoradnje, a obzirom da nema ni bogatih šuma to ni eksploatacija drveta nije bila moguća. Ali zato,prostrani pašnjaci bogati kvalitetnom travom pogoduju gajenju svih vrsta stoke a posebno ovaca.Na nepreglednim pešterskim poljima mogu se vidjeti stočari koji napasaju svoja brojna stada ovaca i goveda. Sir napravljen od mlijeka sjeničke ovce spada u najkvalitetnije sireve, a izuzetna poslastica je i sjeničko jagnje, poznato po svom dobrom ukusu.Od fine vune sjeničkih ovaca tkaju se poznati ćilimi.
Okolina Sjenice
Šume u okolini Sjenice, su mješovite gdje preovladavaju četinari. Od zimzelenih vrsta drveća zastupljeni su: bor, jela, smrča i kleka, a od listopadnih breza, ljeska, jesika, dren, grab, bukva na višim terenima, a pored rijeka joha i vrba. Šume su bogate visokom i niskom divljači što stvara izuzetne uslove za lov. Sjenica je omiljeno izletište. Na dobroj lokaciji, pored puta Sjenica-Novi Pazar, nalaze se Sjenički borići (borova šuma zasađena 1929- 1934) poznato izletište. Borići se nalaze na nadmorskoj visini 1000-1045m okruženi prostranim livadama, sa čistim vazduhom i hladnom vodom. Pogodni su za odmor i osvježenje a sa zdravstvenog aspekta pogoduju za popravljanje krvne slike, za nervna oboljenja itd. Ispod Borića protiče rijeka Jablanica, a na ulazu su restoran i lijepo uređen hotel.
Sjenica se odlikuje posebnom vrstom kontinentalne klime sa izrazitim temperaturnim razlikama u toku godine, godišnjeg doba pa i jednog dana kao i sa velikim sniježnim padavinama u toku zime, koja u ovim krajevima neuobičajeno dugo traje. Sjenica ima i meteorološku stanicu u kojoj su zabiljležene posebno niske temperature, naime, 26. januara 1954. godine u Sjenici je zabilježena najniža temperatura u Srbiji od -36 stepeni Celzija, zbog čega Sjenicu i zovu "Jugoslavenski Sibir". Sjenica je poznata i po karakterističnom načinu gradnje pojedinih seoskih naselja koja i dan danas postoje (poznati Tuzinjski stanovi).
Stanovništvo
Sjenica (gradsko područje) je 1910. godine imala 4840 stanovnika. U 710 kuća ovog naselja 1921. godine bilo je 3503 stanovnika, 1931. godine Sjenica je imala 3446 stanovnika. Po popisu 1948. godine ona je imala 4083 stanovnika, 1953. godine 4801 stanovnika, 1961. godine 5494 stanovnika dok je u opštini živjelo 36 950 stanovnika. Aprila 1971. godine Sjenica ima 8834 stanovnika. 1981. godine Sjenica sa okolinom ima 33681 stanovnika a 2002 oko 34500 u 101 naselju od kojih najviše ima Muslimana 80,1%, pa zatim Srba 19,6% i neznatno ostalih.
Od većih privrednih organizacija tu su: Fabrika lasteksa, pozamaterije i ženske modne konfekcije "Vesna", Rudnik uglja "Štavalj", Poljoprivredno-šumarski kombinat "Pešter" koji se bavi ratarskom i stočarskom proizvodnjom, otkupom poljoprivrednih proizvoda, domaćom radinošću a posjeduje za preradu mesa i šumski kompleks od 9000 hektara šuma.
Vanjski linkovi
Zvanična prezentacija grada Sjenica na internetu