cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1/4 + 1/16 + 1/64 + 1/256 + · · ·
Vizuelno prikazivanje
Ista geometrijska strategija funkcioniše na trouglovima, kao što je prikazano na slici desno: ako veliki trugao ima površinu 1, tada najveći crni trougao ima površinu 1/4, i tako dalje. Figura u cjelini posjeduje samosličnost između velikog trougla i njegovih pod-trouglova (manji trouglovi).
Arhimed
Arhimed se sreo sa redovima u svoj radu Kvadratura parabole. On je računao površinu unutar parabole metodom iscrpljenja, te je, kao rezultat, dobio niz trouglova;u svakom narednom koraku u konstrukciji dodaje površinu od 1/4 od površine prethodnog koraka. Tražio je rezultat u kojem je ukupna površina 4/3 površine prvog koraka. Kako bi to dobio, Arhimed je uveo slijedeću tvrdnju (teoremu):
Tvrdnja 23. Za dati red površina A, B, C, D, …, Z, od kojih je A najveća, a svaka naredna je veća četiri puta od slijedeće u redu, tada je
Arhimed je dokazuje ovu tvrdnju najprije sa proračunim Sa druge strane,
Oduzimanjem ove jednačine od prethodne dobijamo te dodajući A na obje strane, dobijamo željeni rezultat.
Danas, standardniji iskaz Arhimedove tvrdnje je da su parcijalne sume reda 1 + 1/4 + 1/16 + · · ·:
Ovaj oblik može se dokazati množenjem obje strane sa 1 − 1/4, gdje bi se većina članova na lijevoj strani pokratilo u parovima. Ovaj način funkcioniše kod većine konačnih geometrijskih redova.
Limes
Archimedesova tvrdnja 24 primjenljuje konačnu (ali neodređenu) sumu u tvrdnji 23 na površinu unutar parabole preko dvostrukog reductio ad absurdum. On u stvari ne uzima limes gore navedenih parcijalnih suma, ali u modernom kalulusu ovaj korak je prilično lagan:
Pošto je suma beskonačnog reda definisana sa limesom njegovih parcijalnih suma,
N
N je 19. slovo bosanske abecede. Označava dentalni nazalni suglasnik. Znači i:
NGC 5517
NGC 5517 (također poznat kao MCG 6-31-79, PGC 50758 i UGC 9100) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 385 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Volar. Najveći prečnik je 1,00 (112 hiljade sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (90 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 20. aprila 1882. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2612
NGC 2612 (također poznat kao MCG -2-22-20 i PGC 24028) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 79 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 2,80 (64 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (14 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 14. februara 1836. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 1263
NGC 1263 (također poznat kao MCG -3-9-15 i PGC 12114) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 435 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 0,70 (89 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (76 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 31. decembra 1885. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vikersund
Vikersund je gradić u općini Modum u norveškom okrugu Buskerud. Udaljen je 30 km južno od Hønefossa i 40 km sjeverozapadno od Drammena. Nalazi se u jugozapadnom rukavcu jezera Tyrifjorden. Kroz Vikersund prolazi kamionska cesta 35, a ima i željezničku stanicu, koja se nalazi u sklopu Randsfjordenske pruge, koja je izgrađena 1866, 2 godine prije no što je dovršen dio ove pruge između Drammena i Randsfjordena.
Vikersund je historijski bio važan u industriji celuloze i papira. Drvo je transportirano Tyrifjordenom, pa dalje niz rijeku Drammenselvu.
Grad ima osnovnu i srednju školu. Između Vikersunda i Krøderena nalazi se željeznički muzej Krøderenbanen. Hotel "Tyrifjord" smješten je u fjordu nasuprot Vikersundu i udaljen je samo 3 minute vožnje od kompleksa skijaških skakaonica, u kojem je i najveća letaonica na svijetu, Vikersundbakken.
mini|lijevo|250px|[[Vikersundbakken]] Općina Modum ima mnoge kulturne i sportske objekte. U spomenutom kompleksu nalazi se još 7 padina na kojima se može skijati, a tu su i tereni za golf. Vikersund je ipak najpoznatiji po Vikersundbakkenu, letaonici na kojoj su dosad održana 4 svjetska prvenstva u skijaškim letovima (1977, 1990, 2000. i 2012). U februaru 2011. na njoj je postavljen i trenutni svjetski rekord koji iznosi 246,5 m, a vlasnik je domaći skakač, Johan Remen Evensen.
Nj
Nj je 20. slovo bosanske abecede. Označava umekšani palatalni suglasnik. Nj je dvostruko slovo nastalo slivenom artikulacijom slova n i j.
Mletačka Republika
Mletačka Republika (venecijanski: Repùblica Vèneta) bila je srednjevjekovna aristokratska republika sa sjedištem u Veneciji. Nakon sticanja nezavisnosti od Bizantijskog carstva u 7. stoljeću, počela se naglo razvijati i jačati zahvaljujući razvitku trgovine. U težnji za ekspanzijom prema istoku, postala je veliki neprijatelj Bizantijskog carstva i glavni učesnik u njegovom rušenju 1204. godine.
Od 11. do 13. vijeka, Mletačka Republika je proširila svoju vlast na Lombardiju, Dalmaciju, Peloponez, Kretu, Kipar i Egejska ostrva, a u 15. stoljeću na Padovu, Vicenzu, Veronu, Bresciu i Bergamo. Veliku korist je izvukla tokom Četvrtog krstaškog rata kada je dobila dio Konstantinopolja, jonska ostrva i neograničeno pravo trgovine. U periodu od 1205. do 1358. godine, njenu vrhovnu vlast je priznao i grad Dubrovnik. Tada je bila na vrhuncu moći i kao najveća pomorska sredozemna sila nazivana "gospodaricom mora".
Opadanje njene moći, kao i moći svih trgovačkih gradova u Sredozemnom moru, započelo je u 16. vijeku otkrićem Amerike i pomorskog puta za Indiju, jer su se pomorski putevi i svjetska trgovina pomjerili sa Sredozemnog mora na Atlantski okean. Nakon gubitka istočnih posjeda od Osmanlijskog carstva, nezavisnost gubi Kampoformijskim mirom 1797. godine, kada je Napoleon I Bonaparta ustupa Austriji.
Vladari
Na čelu Mletačke Republike stajao je dužd, čiji je simbol moći bio zlatni krilati lav. Popis mletačkih vladara je podugačak, a gotovo svaki od njih ostavio je svoj trag u bogatoj i raznolikoj kulturnoj i civilizacijskoj historiji venecijanske republike.
Lakci
mini|200px|Lakska djevojka, fotografija iz 1883. Lakci (Kazikumuhci, Laki; Лакцы, Лаки, Казикумухцы), jedan od dagestanskih naroda nastanjenih u Dagestanu, koji jezično pripada laksko-darginskoj podskupini dagestanske skupine nahsko-dagestanske etnolingvističke porodice. Lakci sami sebe zovu Lak i smatraju da su potomci plemena Gumik.
Prvi Lakci na islam, kojeg šire arapski trgovci, prelaze već u 8. stoljeću, no glavnina naroda prelazi na islam tek u 15. stoljeću dolaskom perzijskih trgovaca, kao i mongolskom invazijom u 16. i 17. stoljeću. Postupak prelaska na islam kod njih je veoma spor, mnogo sporiji nego kod ostalih Dagestanaca. Lakska ekonomija počiva na zemljodjelstvu i uzgoju stoke. Umješni su u izradi suknenih predmeta, ćilima i metalnog posuđa. Odjeća je, kao i kod ostalih Kavkazaca, uz obavezni bešmet. Obitelj im je patrilinearna.
Lakci govore lakskim jezikom, koji ima sedam dijalekata: kumuhski (кумухский), vichinski (вицхинский), vihlinski (вихлинский), šadninski (шаднинский), ara-kulski (ара-кульский), barthinski ili balharski (бартхинский, балхарский) i aštikulinski (аштикулинский). Koristili su se arapskim pismom od 15. stoljeća do 1928. Narednih deset godina koriste latinicu, a od 1938. ćirilicu.
IC 2429
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Protozoa
right|thumb|upright=1.5|U smjeru kazaljke na satu, vrh lijevo: [[Blepharisma japonicum, cilijate; Giardia muris, parazitska flagelata; Centropyxis aculeata, testna (ljušturasta) ameba; Peridinium willei,  dinoflagelata; Chaos carolinense, gola amoebozoa; Desmerella moniliformis,  choanoflagellata.]] Protozoa ili praživotinje (stgrč.: πρωτόζωο[ν] - protozoa(n) = prva životinja, od 'πρώτο - proto= prvo, prvi + ζώο - zoo = životinja) su najsitniji oblici u cijelom životinjskom svijetu. Dimenzije su im mikroskopske tj. nevidljive su golim okom. Poznato je oko 20000 fosilnih vrsta.
Najstarije potiču od prije preko 500 miliona godina. Danas je poznato oko 45 000 vrsta, koje žive u svim vodama (slatkoj slanoj i močvarama), vlažnom zemljištu i na životinjama i čovjeku. Na tijelu žive epizoične, a u tijelu su endozoične.
Pregled
Ako praživotinja ne pričinjava nikakvu štetu domaćinu ona je komensal, a ako izazivaju štetu onda su paraziti, a simbionti su ako sa domaćinom žive nadopunjavajući se.
Prema načinu uzimanja hrane dijele se na:
Kontraktilnu vakuolu imaju slatkovodne praživotinje. Pomoću nje izbacuju višak vode i regulišu osmotski pritisak, a preko nje izbacuju i štetne materije produkte metabolizma. Većina praživotinja su solitarne- usamljene, ali postoje i kolonijalne.
Dijele se na pokretljive i sedetarne (sjedeće).
Kreću se pomoću:
Mnoge vrste su paraziti. Najprimitivniji su autotrofni slični biljkama. Takvih je malo poput euglene, koje od neorganskih materija prave organske.
Ove vrste imaju hlorofilna zrnca ili hloroplast, koja obavljaju fotosintezu tj iz H2O i CO2 u prisustvu sunčeve svjetlosti proizvode šećer. Praživotinje reaguju na svjetlost i hemijske draži i kreću se u pravcu te draži ili se udaljavaju od nje.
Sastoje se od jedne ćelije i sposobne su za samostalno hranjenje i razmnožavavanje.
Ćelija se sastoji od
Rijetko kad na površini nema ćelijske membrane (amebe imaju samo gušći sloj citoplazme). Membrana daje oblik praživotinji i zove se pelikula. Ona može biti zaštićena ljušturom od organskih ili mineralnih materija.
Citoplazma je najčešće podijeljena na spoljašnji gušći i homogeniji sloj - ektoplazmu i unutrašnji rjeđi, zrnasti sloj - endoplazmu.
Razmnožavanje praživotinja može biti bespolno i polno. Binarna dioba je najčešći oblik razmnožavanja, jedinka dijeli na dvije pibližno jednake ćelije. Može biti
Multipla dioba: Kod multiple (višestruke) diobe prvo se jedro višestruko dijeli, a zatim citoplazma na onoliko dijelova koliko ima jedara (malarični plazmodijum)
Plazmotomijom se dijele više jedarne praživotinje. Prvo se podijeli citoplazma na onoliko jedinki koliko ima jedara, a zatim se dijeli jedro da bi se postigla više jedarnost
Pupljanjem se bespolno razmnožavaju praživotinje tako što stvaraju unutrašnje ili spoljašnje pupoljke koji se mogu odvojiti od roditeljskog organizma ili ostati s njim i graditi koloniju
Spolno razmnožavanje je praćeno mejozom i redukcijom broja hromozoma. Spajanjem jedara haploidan broj hromozoma ponovo postaje diploidan.
Singamija (kopulacija): spajaju se dvije jedinke Ako su jedinke istog oblika i veličine označeni su kao izogameti, a proces je izogamija. Kod anizogamije razlikujemo sitniji i krupniji gamet- jedinku. Sitniji je muški (mikrogamet), a krupniji ženski (makrogamet). Ove jedinke su anizogameti. Konjugacija je karakteristična za paramecijum. Dva paramecijuma se priljube jedan uz drugi i između njih se formira citoplazmatični mostić. Makronukleusi iščezavaju, a mikronukleusi se dijele dva puta(mejoza) i u svakoj jedinki se formiraju po 4 haploidna jedra. Po tri jedra iščezavaju, a preostalo jedro se dijeli na dva. Jedno jedro je muško(migratorno), a drugo žensko(stacionarno). Migratorna jedra se razmjenjuju preko protoplazmatičnog mostića i spajaju sa stacionarnim
Autogamija se također sreće kod trepljara. Sve promjene opisane u konjugaciji dešavaju se i u autogamiji, ali samo u jednoj jedinki. Na taj način se postiže rekombinacija gena.
Praživotinje se dijele na:
Bičari svrstavaju se u najprimitivnije oblike. Imaju bičolike izraštaje flagelate. Prema načinu ishrane dijele se na:
NGC 7020
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Davis Cup reprezentacija Bosne i Hercegovine
Davis Cup reprezentacija Bosne i Hercegovine predstavlja Bosnu i Hercegovinu u Davis Cupu, a njom rukovodi Teniski savez Bosne i Hercegovine. Od septembra 2016. takmiči se u I grupi evroafričke zone a najbolji rezultat je play-off svjetske grupe iz 2018. godine.
Protozoa
Pregled
Amebe (grčki mijenjati se) se kreću pomoču pseupodija lažne nožice. Gole amebe obuhvataju sve amebe –lobopodije- sa malim cjevastim pseupodijama. Mijenjaju stalno oblike skupljajući se i opružajući se.
Davis Cup reprezentacija Bosne i Hercegovine
Trenutna postava
''Informacije o igračima i ranking na dan 2. 3. 2020.''
Protozoa
Pregled
Neke se hrane algama bakterijama, i manjia vrstama praživotinja, a ostale žive parazitski. Enteamoeba živi u debelom crijevu čovjeka i izaziva amebnu dizenteriju. Rizopode su morske praživotinje. Mogu biti foraminifere nosioci pora imaju krečnjački omotač sa mnogobrojnim porama iz kojih izlaze pseudopodije. Većinom puze po dnu okeana. Čine 20-40% morskog taloga. Daju građu krečnjačkih planina
Davis Cup reprezentacija Bosne i Hercegovine
Reservni/povrijeđeni igrači
INJ Nije u mogućnosti da igra zbog povrede. RES Rezervni igrač.
Protozoa
Pregled
Sporozoa nemaju treplji a ni bičeva. Svi su paraziti. Ovdje spadaju
Davis Cup reprezentacija Bosne i Hercegovine
Historija
Prvi nastup u Davis Cupu BiH je imala 1996, nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma i okončanja ratnih sukoba u zemlji.
Protozoa
Pregled
Infuzorije je prastari naziv za životinje koje naseljavaju infuzum (obično, mješavinu blata, vose i uginulih biljala) su najrazvijeniji paraziti. Imaju treplje koje mogu postojati cijelog života (cilijate) ili samo u ranim fazama (siktorije). U naučnim istraživanjima često se koristi paramecijum. Heterotrihide su obojene u plavo, zeleno, roze ili narandžasto.
Davis Cup reprezentacija Bosne i Hercegovine
Historija
Do 2003. godine takmičila se u Evroafričkoj zoni, grupi III kada je usljed serije loših rezultata ispala u niži rang (grupu IV). Već u 2004. godini na turniru u moldavskom Chișinău pobjeđuje reprezentacije Ruande, Moldavije, Ugande, Mauricijusa i Armenije i vraća se u III grupu. 2009. godine reprezentacija je promovisana u II grupu Evroafričke zone. Nakon tri neuspjele promocije (2010, 2011. i 2014. godine) pobjedom nad Davis Cup reprezentacijom Litvanije 2016. reprezentacija Bosne i Hercegovine je promovisana u I grupu Evroafričke zone. U Play-offu 2018. godini protiv reprezentacije Japana nije uspjela izboriti plasman u Svjetsku grupu, najelitniju grupu Davis Cupa.
Protozoa
Veličina
Veličina protozoa, kao što se tradicijski definiraju, kreće se u rasponu od samo 1 mikrometar do nekoliko milimetara ili više. Among the largest are the deep-sea–dwelling xenophyophores, single-celled foraminifera whose shells can reach 20 cm in diameter. thumb|Trepljar Spirostomum ambiguum može doseći dužinu i do 3 mm
Stanište
Slobodnoživeće protozoe su uobičajene i često mnogobrojne slatkim, bočatnim i slanim vodama, kao i drugim vlažnim sredinama, poput tla i mahovina. Neke vrste uspijevaju u ekstremnim okruženjima poput vrućih izvora hiperslanih jezera i laguna. Svim protozoama potrebno je vlažno stanište; međutim, neke mogu preživjeti dugo vremena u suhom okruženju, formiranjem ciste u mirovanju koja im omogućava da ostanu uspavane do pojave povoljnih uvjeta.
Parazitske i simbiotske protozoe žive na ili unutar drugih organizama, uključujući kičmenjake i beskičmenjake, kao i biljke i druge jednostanične organizme. Neki su bezopasni ili blagotvorni za njihove domaćinske organizme; drugi mogu biti značajni uzroci bolesti, kao što su babezija, malarija i toksoplazmoza. thumb|Cilijata [[Isotricha intestinalis u rumenu ovaca.]] Povezivanje protozojskih simbionata i njihovih organizama domaćina može biti obostrano korisno. Pahuljasti protozoi poput Trichonympha i Pyrsonympha nastanjuju se u termitnjacima, gdje omogućavaju  insektu domaćinu da iskopa, drvo pomažući u razgradnji složenih šećera u manje, lakše probavljive molekule. Širok raspon protozoja živi u komensalnim zajednicama, u rumenu preživarskih životinja, poput goveda i ovaca. To uključuje flagelate, kao što su bičar Trichomonas i trepljaste protozoa, poput rodova  Isotricha i Entodinium. Cilijate podrazreda Astomatia sastavljena je u potpunosti sa simbionatima bez usta, prilagođene za život u utrobi glista.
Ishrana
Svw protozoe su heterotrofne, uzimanjem hranjivig sastojaka iz drugih organizama, bilo da ih gutaju u cijelini ili konzumiraju njihove organske ostatke i otpadne proizvode. Neke uzimaju hranu putem fagocitoze, zahvatajući organske čestice sa pseudopodijama (kao što to čine amebe) ili uzimaju hranu kroz specijalizirani otvor sličan ustima, nazvan citostom. Drugi se hrane putem osmotrofije, apsorbirajući rastvorene hranjive sastojke kroz ćelijsku membranu.
Parazitske protozoe koriste širok izbor strategija ishrane, a neke mogu promijeniti načine u različitim fazama životnog ciklusa. Naprimjer, parazit malarije Plasmodium hrani se pinocitozom tokom nezrele trophozoitne faze života (faza prstena), ali ima i posebne hranidbene organele (citostom) jer sazrijeva unutar crvenih krvnih zrnaca domaćina. thumb|[[Paramecium bursaria, trepljar koji neke svoje hranjive sastojke dobija iz endosimbiontskih algi iz roda Chlorella]]
Protozoa također mogu živjeti kao miksotrofi, dopunjavajući heterotrofnu prehranu nekim oblikom autotrofije. Neke formiraju bliske asocijacije sa simbiontskim fotosintetskim algama, koje žive i rastu u membranama veće ćelije, a hranitelju pružaju hranjive tvari. Drugi se hrane koristeći kleptoplastiju, kradu hloroplaste iz organizama plijena, održavajući ih unutar vlastitih tijela dok zarobljeni plastidi nastavljaju da proizvode hranjive sastojke normalnom fotosintezom. Cilijata Mesodinium rubrum zadržava funkcioniranje plastida algi kriptofita kojima se hrani, koristeći ih za autotrofiju. One se, zauzvrat, mogu prenijeti na dinoflagelate roda Dinophysis, čiji je plijen Mesodinium rubrum, ali zadržavaju porobljene plastide za sebe. Unutar dinofiza, ovi plastidi mogu nastaviti funkcionirati mjesecima.
Kretanje
Organizmi koji su oduvijek klasificirani kao protozoe, najbrojniji su u vodenom okruženju i zemljištu, zauzimajući cijeli raspon trofičkih nivoa. Grupa uključuje Flagellate ili bičari (koji se kreću uz pomoć bičastih struktura zvanih flagele), cilijate (koje se kreću korištenjem struktura nalik na dlačice pod nazivom treplje) i amebe (koji se kreću upotrebom struktura u obliku stopala zvanih pseudopodije). Neke protozoa su sesilne i uopće se ne miču.
Pelikula
Za razliku od biljaka, gljiva i većine vrsta algi, protozoe obično nemaju kruti ćelijski zid, već su obično okruženi elastičnim strukturama membrana koje omogućavaju kretanje ćelije. U nekim protozoama, poput cilijata i euglenozoa, ćelika je podržana kompozitnom membranskom ovojnicom koja se naziva "pelikula". Ona ćeliji daje neki oblik, posebno tokom kretanja. Pelikule protozojskih organizama variraju od fleksibilnih i elastičnih do prilično krutih. Kod cilijata i Apicomplexa pelikula je podržan usko pakiranim vezikulama koje se nazivaju alveole. U euglenida formirana je od proteinskih traka, spiralno raspoređenih uzduž tijela. Poznati primjeri protista sa peliklom su euglenoidi i cilijata  Paramecium. Kod nekih protozoa pelikule je domaćin epibiontskim bakterijama koje priliježu aa površinu svojim pilima (dlačicama). thumb|Spavajuća cista cilijate Dileptus viridis.
Životni ciklus
Iako je mejotička spolnost široko rasprostranjena među današnjim eukariotima, donedavno nije bilo jasno jesu li eukarioti bili ranije seksualni ili ne. Zbog nedavnog napretka u detekciji gena i drugim tehnikama, pronađeni su dokazi za neki oblik mejotskog seksa u sve većem broju protozoa drevne loze koji su se razišli rano u evoluciji eukariota. Dakle, takvi nalazi sugeriraju da je mejotski razmnožavanje nastalo rano u eukariotskoj evoluciji. Primjeri protozojske mejotske seksualnosti opisani su u člancima Amoebozoa, Giardia lamblia, Leishmania, Plasmodium falciparum biology, Paramecium, Toxoplasma gondii, Trichomonas vaginalis and Trypanosoma brucei.
Klasifikacija
Historijski, Protozoa su klasificirane kao "jednoćelijske životinje", za razliku od Protophyta, jednoćelijskih fotosintetskih organizama (algi) koji su se smatrali primitivnim biljkama. Obje grupe su obično dobijale taksonomski rang koljene, pod carstvom Protista. In older systems of classification, the phylum Protozoa was commonly divided into several sub-groups, reflecting the means of locomotion. Sheme klasifikacije su se razlikovale, ali u velikom dijelu 20. stoljeća, glavne skupine Protozoa uključuju:
Pojavom molekularne filogenetike i alata koji omogućavaju istraživačima da direktno uspoređuju DNK različitih organizama, postalo je očigledno da su, od glavnih podskupina Protozoe, samo cilijate (Ciliophora) formirali prirodnu grupu, ili [ [Monofilija| monofiletki]] kladus (izrazita loza organizama koji dijele zajedničko porijeklo). Ostali razredi ili potkoljena Protozoa bila su sva polifiletske grupe sastavljene od organizama koji, uprkos sličnostima izgleda ili načina života, nisu nužno bili međusobno usko povezani. U sistemu klasifikacije Eukaryota koji je odobrilo Međunarodno društvo protistologa, predstavnici starog protokola Protozoe raspoređeni su u različite supergrupe.
Ekologija
Kao komponente mikro- i mejofaune, protozoe su važan izvor hrane za mikroinvertebrate. Stoga je važna ekološka uloga protozoa u prenošenju proizvodnje bakterija i algi na sukcesivne trofičke razine. Kao grabljivice, oni plijene jednoćelijske ili nitaste alge, bakterije i mikrogljive. Protozojske vrste uključuju i biljojede i potrošače u vezi raspadanja lanaca ishrane. One također u određenoj mjeri kontroliraju populaciju bakterija i biomasu.
Bolesti
thumb | Trofozoiti patogene [[amebna dizenterija "Entamoeba histolytica s unesenom ljudskom crvenom krvnom ćelijom s (tamni krugovi)]] Brojne patogene protozoa su paraziti čovjeka, koji izazivaju bolesti poput malarije (od Plasmodiuma''), amebijaza, giardijaza, toksoplazmoza, kriptosporidioza, trihomonijaza, bolest Chagasa, leishmanijaza, afrička tripanosomijaza (bolest spavanja), amebna dizenterija, acanthamoeba keratitis i primarni amebni meningoencefalitis (naeglerijaza).
Protozoa Ophryocystis elektroscirrha je parazit larvi leptira, prenesen od ženke do gusjenice. Teško zaražene jedinke su slabe, nesposobne da šire krila ili ih nisu u stanju sklapati i imaju skraćen životni vijek, ali razina parazita varira u populaciji. Infekcija stvara efekt odstrela, pri čemu je manja verovatnoća da će zaražene migratorne životinje  i završiti seobu. To dovodi do formiranja populacije sa manjim opterećenjem parazita na kraju migracije. To nije slučaj u laboratorijskom ili komercijalnom uzgoju, gdje se nakon nekoliko generacija mogu zaraziti sve individue.
Protozojske bolesti čovjeka:
Lukas Papadimos
Lucas Papademos (, fonetski:luˈkas papaˈðimos, ; Atena, 11. oktobar 1947 -) je grčki ekonomista i trenutni premijer Helenske republike. Prije toga je služio kao guverner Banke Grčke od 1994. do 2002. i potpredsjednik Evropske centralne banke od 2002. do 2010. Također je bio gostujući profesor javne politike na Kennedyjevoj školi uprave na Harvardskom univerzitetu i viši član Centra za finansijske studije na Frankfurtskom univerzitetu.
KK Gradina
KK Gradina bosanskohercegovački košarkaški klub iz Srebrenika. Nastupa u regionalnoj A-1 ligi.
Historija
19. februara 2003. godine održana je sjednica Osnivačke Skupštine Košarkaškog kluba i jednoglasno je odluceno da se zove "GRADINA". Prvi predsjednik je bio Edis Bajrektarević.
Uspon (2007-danas)
19. decembra 2007. godine, seniorski tim KK Gradine je odigrao prvu zvaničnu utakmicu. U okviru Kupa BIH košarkaši KK Gradine ugostili su KK Lukavac.
U sezoni 2008/2009 igraju prve ligaske utakmice i A-2 ligu završavaju na osmom mjestu.
10. aprila 2010. godine ostvaren je historijski uspjeh. KK Gradina je osigurala plasman u A1 ligu.
Turbellaria
Turbellaria, turbelarije, trepljasti crvi ili virnjaci su pljosnati crvi koji imaju slobodne i parazitske oblike jednog domaćina (ribe, kornjače, vodozemci). Većina njih su morski organizmi. Najpoznatiji od njih  je planarija. To je parafiletski razred koji se vještački grupira u redove koji su u osnovi filogenije koljena Plathelminthes.
Opis
thumb|[[Pserudobiceros gloriosus]] thumb|[[Pseudoceros susanae]] Turbelarije imaju tijelo prekriveno epitelom sa žlijezdanim ćelijama, ćelijama koje luče sluz, to jest maziva koja omogućuju kretanje ili prijanjanje crva za podlogu.
Redovi
Međuodnosi turbelarija
Nagrada "Cecil B. DeMille"
Nagrada "Cecil B. DeMille" dodjeljuje se za životno djelo u području igranog filma na godišnjoj dodjeli Zlatnog globusa. Nosi ime po Cecilu B. DeMilleu (1881–1959), američkom režiseru i jednom od najvažnijih ljudi u historiji Hollywooda.
Gugol
Gugol (od en: googol) je riječ za broj 10^{100}. To odgovara jednoj 1 sa 100 nula. Jedan gugol napisan izgleda ovako:
10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000
Porijeklo
Riječ googol nastala je 1938. godine od strane američkog matematičara Edwarda Kasnera (1878.–1955.). Upitao je svog devetogodišnjeg nećaka Miltona Sirottu (* 1929.) da izmisli riječ za taj broj.
Google
Google je dobio ime po ovom broju, koji je i ujedno naglasio cilj ove kompanije kao mjesto za beskonačni skup informacija.
O
O je 21. slovo bosanske abecede. Označava stražnji srednje visoki samoglasnik. Znači i:
Tatari
Tatari su narod danas pretežno nastanjen u Tatarstanu (oko 2 miliona) i po Ruskoj Federaciji (ukupno oko 5,6 miliona), s manjim skupinama i u drugim zemljama kao su (Bugarska, Rumunija; stara naselja u Poljskoj, oko 3.000), te na širem području od Krima, preko Kavkaza i Sibira, do Kine (gdje su poznata nacionalna manjina). Po vjeri su većinom muslimani suniti, uz manje skupine pravoslavaca.
Naziv i historija
mini|lijevo| Tatarski ples – Krimski Tatar (lijevo) u bici s vojnikom [[Poljsko-Litvanski savez|Poljsko-Litvanskog saveza (desno).]]Sam naziv „Tatarlar“ izvorno se odnosio na mongolsko pleme „Ta-ta“, koje je živjelo sjeverno od pustinje Gobi u 5. stoljeću te se pokrenulo prema Zapadu i zavladalo turkijskim plemenom Prabugara na Volgi, s kojim se danas izmiješalo (današnji kazanjski Tatari). Tako se Tatari najčešće smatraju turkijsko-mongolskim narodom koji govori turkijskim jezikom.
U II. svjetskom ratu krimski Tatari su raseljeni. Kazanjski Tatari su imali autonomiju u Tatarstanu u SSSR-u, danas Republika Tatarstan u Ruskoj Federaciji.
Tati
Tati su iranska etnička grupa na Kavkazu. Tati u Aranu (Republika Azerbejdžan) broje oko 22.000. Većina Tata u Dagestanu (procjenjuje se da ih je manje od 15.000) živi u Kaitagu, Magaramkendu, Derbentu i Mahačkali. Manji broj se naselio u Sjevernom Kavkazu - Gorniju i Naljčiku. Tati potječu od perzijskih plemena koja su se naselila po kavkaskim planinama u 5. i 6. vijeku.
Tati Arrana živi u planinskim dolinama sjevernog i sjeveroistočnog Azerbejdžana, na granici s Rusojom, koncentrirana oko Krasnaje Slobode i Oguza. Veliki broj živi u i oko Bakua. Tati se dijele na tri grupe: muslimane (90% šiita), kršćane i jevrejske Tate - od kojih su posljednji također poznati kao Planinski jevreji. Vode se rasprave o porijeklu Židovskih Tata, pa tako neki tvrde da oni uopće nisu Tati nego jevreji koji su preuzeli tatski jezik, dok ih drugi smatraju potomcima Tata koji su se preobratili na judaizam.
Naziv "Tati" su prvobitno stvorili Turci kako bi označili kavkaske narode ne-neturske narode. Alternativni nazivi su Tatsare, 'Tatijci' i 'Dagčufti'. Muslimanski, kršćanski i jevrejski Tati govore poseban dijalekt perzijskog (indoevropskog) jezika zvan tati. Pošto za Tati ne postoji abeceda, koriste se azerskim za prepisku i književnost.
Iako su Tati od početka bili poljoprivredni narod, također su razvili snažne urbane zajednice. Poljoprivrednici žive u dolinama i uzgajaju pšenicu, ječam, kukuruz, vinovu lozu i krave. Oni koji žive u planinskim selima uzgajaju ovce, bikove i bivole. U sjeveroistočnom području, zajednice od 80 do 120 domaćinstava su sagrađene na hrbatima planinama. Pristup vodi određuje položaj sela, a svako selo ima vjerski objekt, kupalište i porodične kuće.
Tati su poznati i po tome što insistiraju na vjenčanjima samo unutar svog naroda.
KK Cibona
KK Cibona je hrvatski košarkaški klub iz Zagreba.
Historija
Klub je osnovan 1946 pod nazivom Sloboda. Često je mijenjao imena (Zagreb, Vihor, Polet), ali je 1950 klub pristupio Sportskom društvu Lokomotiva i uzeo to ime.
1975 klub istupa iz Lokomotive i uzima sponzorski naziv Cibona (naziv je preuzet od prehrambenog koncerna iz Zagreba).
Usprokos tome što je koncern Cibona propao, ovaj košarkaški klub je zadržao svoje trenutno ime.
Poznati igrači
Napomena: Ne treba navoditi sve igrače, nego one najpoznatije. Ukloniti sa spiska slabije poznate.
Rijeka (čvor)
ijekavski: rijeka, ekavski: reka, ikavski: rika
Funkcionalni red
U kalkulusu, funkcionalni red je red, gdje sabirci nisu samo realni ili kompleksni brojevi, nego funkcije.
Što se tiče nizova funkcija, i za razliku od brojnih redova, postoje mnoge vrste konvergencije za funkcionalne redove, kao što su uniformna konvergencija, konvergencija u svim tačkama, konvergencija skoro svuda, i td.
Weierstrassov M-test je koristan rezultat proučavanjakonvergencije funkcionalnih redova.
Mihail Mišustin
Mihail Vladimirovič Mišustin (ruski: Михаил Владимирович Мишустин; rođen 3. marta 1966) jest ruski političar koji trenutno obavlja dužnost premijera Rusije.
Biografija
Rođen je 3. marta 1966. u Moskvi. Diplomirao je na moskovskom univerzitetu za mašinstvo, gde je završio i postdiplomske studije.
Godine 1998. pridružio se državnoj službi kao pomoćnik za informacione sisteme računovodstva i kontrole poreskih plaćanja pri Federalnoj poreskoj službi. Nakon toga radio je kao zamjenik ministra Ruske Federacije za poreze i namete, bio je na mjestu šefa Savezne agencije za katastar i nekretnine pri Ministarstvu ekonomskog razvoja, šefa Savezne agencije za upravljanje posebnim ekonomskim zonama.
Autor je tri knjige o poreskoj administraciji i 40 naučnih tekstova.
Po zanimanju je ekonomista i bio je na čelu Federalne službe za poreze od 2010. godine. Na funkciji premijera Rusije se nalazi od 16. januara 2020. godine, a predložio ga je predsjednik Vladimir Putin.
Oženjen je Vladlenom Mišustinom, imaju trojicu sinova.
SCH (bend)
mini|desno|200px|SCH, uživo '''SCH predstavlja muzički bend alternativne rock muzike, poznat na prostoru bivše Jugoslavije. Grupa je osnovana sredinom osamdesetih u Sarajevu, i do danas je imala intenzivne kreativne i koncertne aktivnosti. SCH su imali nastupe uživo u Sarajevu, Zagrebu, Rijeci, Ljubljani, Pragu, Budimpešti, Ženevi, Mariboru, Celju, Kopru, Beogradu, Subotici, Novom Sadu, Nišu. Također se pojavljuju na nekoliko poznatih alternativnih rock festivala širom bivše Jugoslavije (kao što su Yurm, Novi Rock, Subotički festival...itd.). Osim toga, učestvovali su u brojnim TV prilozima i video snimkama, dok je muzika korištena u brojnim filmovima, radio programima, i u pozorištu.
Drugi o bendu
"SCH, grupa sarajevskih alter-manijaka koji su, uglavnom bestraga i bez traga, rasuli više divlje energije i neprirodne pobune nego što bi moglo stati u sva gotska podzemlja od Hamburga do Londona."
Miljenko Jergović
"Evropa je u Americi prepoznala svoja subkulturna pretjerivanja, pritom ih mitologizirajući. To je kao da s Bosnom identificiramo SCH, što, nažalost nije tačno, jer se SCH ne može čuti - i nikada neće - u autobusu 'Centrotransa' na relaciji Sarajevo - Tuzla."
P
P je 22. slovo bosanske abecede. Označava bezvučni bilabijalni okluzivni suglasnik. Znači i:
SCH (bend)
Drugi o bendu
Semezdin Mehmedinović
"Sada, kada nakon mnogih godina ignorisanja napokon želimo saslušati SCH, jer uvidjeli smo kako bolno može biti ne slušati ih, oni (SCH) ne žele da nam se obrate, odbijajući čak i da postojimo. Udaljenost između nas je nepremostiva."
Srđan Vuletić
Ako je iko uspio traume našeg rata i poslijeratnog perioda oblikovati na potpuno uvjerljiv i umjetnički prihvatljiv oblik, to je sigurno uradio Senad 'Teno' Hadžimusić, pjevač, gitarista i politički aktivist, sa svojom alternativnom rock grupom SCH. Njihovi tonski zapisi su gotovo uvijek prožeti s proročkim porukama, što grupi i njihovom umjetničkom nastojanju daje poseban položaj u obje rock scene, kod kuċe u Sarajevu i Bosni i Hercegovini, ali i izvan tih granica, u Jugoslaviji i Evropi. Hadžimusićeva politička brutalnost, je međutim uvijek bila lišena direktnog političkog aktivizma, umjesto čega se opredjeljuje za klaustrofobične vizije projekata budućnosti, bez obzira bile one svijetle ili tamne, zavisno o trenutku da li se te vizije dese ili se događaji očekuju.
"Klaustrofobična vizija budućnosti", napisao Ognjen Tvrtkoviċ za Ljiljan, br. 489. 3-10 juni 2002., str. 49.
Diskografija
Najznačajnija izdanja grupe su:
Ugari
Ugari ili Ugri se može odnositi na:
NGC 4042
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
44. paralela (sjever)
44. sjeverna paralela je paralela koja je 44 stepena sjeverno od ekvatora. Presijeca Evropu, Sredozemno more, Aziju, Tihi okean, Sjevernu Ameriku i Atlantski okean.
Na ovoj geografskoj širini Sunce je vidljivo 15 sati i 29 minuta tokom dugodnevnice, a 8 sati i 53 minute tokom kratkodnevnice.
Oko svijeta
Počevši od nultog meridijana i idući u smjeru istoka, 44. sjeverna paralela prolazi kroz sljedeće lokacije ili vrlo blizu njih: ! scope="col" width="125" | Koordinate ! scope="col" | Država, teritorija ili more ! scope="col" | Napomene ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Sredozemno more ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Jadransko more ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Crno more ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kaspijsko jezero ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Japansko more ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Ohotsko more ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kunaširski prolaz ! scope="row" | Kurilska ostrva ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Tihi okean ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Michigan (jezero) ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Huron (jezero) ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Ontario (jezero) ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlantski okean ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlantski okean ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlantski okean ! scope="row" |
Spisak pozivnih brojeva u Bosni i Hercegovini
Mobilna telefonija
Pozivni brojevi u tabeli se dodjeljuju novim korisnicima od strane odgovarajućih dobavljača. Međutim, od 2013. godine moguće je promijeniti operatora i sačuvati stari pozivni broj (zajedno sa ostatkom telefonskog broja).
Posebni kodovi
Sljedeći posebni kodovi važe u cijeloj zemlji:
Brojevi besplatnog telefona
Brojevi besplatnog telefona po operatorima u BiH:
Historija
Bosna i Hercegovina je bila dio Jugoslavije. Međunarodni pozivni broj za Jugoslaviju je bio +38, a mjestima u Bosni i Hercegovini su dodijeljeni telefonski (i poštanski) brojevi koji počinju sa 7 i 8. Ukoliko je telefonski broj grada bio 0xx, odgovarajući poštanski broj je bio xx000. Ovi poštanski brojevi su i dalje u upotrebi.
''Napomena: brojevi navedeni u nastavku su sada svi zastarjeli. Međutim, oni se i dalje povremeno koriste za identifikaciju mjesta u Bosni i Hercegovini, posebno 071 (Sarajevo), 078 (Banja Luka) i 075 (Tuzla).''
IC 773
IC 773 (također poznat kao IRAS 12155+0625, MCG 1-31-44 i PGC 39493) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 252 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 0,80 (59 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (51 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 4. maja 1893. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Rijeka
U nekim slučajevima voda jednostavno oteče kroz tlo ili se potpuno isuši, i ne stigavši do nekog drugog vodenog tijela. Manje rijeke mogu imati različite nazive: bujica, potok, vodena struja, draga, rječica, pritoka.
Rijeka je dio hidrološkog ciklusa. Voda se u rijeci uglavnom prikuplja od padavina, putem površinskog oticanja, punjenjem podzemnih voda, izvorima, i otpuštanjem vode pohranjene u prirodnom ledu i glečerima. Nauka koja proučava rijeke se zove potamologija.
Topografija
Rijeka nastaje od izvora (češće od više izvora), slijedi svoj kurs, koji se naziva tok i završava se u ušću ili više njih. Voda od koje se sastoji rijeka tokom svog toka je uglavnom ograničena kanalom koji se sastoji od riječnog korita smještenog između riječnih obala. Kod pojedinih rijeka, pogotovo ravničarskih rijeka ili rijeka koje protiču kroz veće ravnice dolazi do pojave poplavnog područja gdje se višak vode usljed uskog riječnog korita ili niskih obala izlije izvan korita. Ove poplavna područja mogu biti veoma široka u odnosu na veličinu riječnog korita. Od izvora do ušća rijeke mogu proticati kroz različite reljefe: planina područja, doline (depresije) ili ravnice pri tome formirajući kanjone ili klisure.
Termin uzvodno se koristi kod označavanja smjera u pravcu izvora a koji je suprotan protoku vodene mase. Nasuprot tome, termin nizvodno odnosi na pravac gledajući u pravcu ušća rijeke. Lijeva obala rijeke je ona obala koja se nalazi lijevo gledajući u smjeru protoka rijeke dok se nasuprot nje nalazi desna obala.
Univerzalna uzročnost
Univerzalna uzročnost je tvrdnja da sve u svemiru ima uzrok i stoga je posljedica tog uzroka. To znači da ako se određeni događaj dogodi, onda je to rezultat prethodnog, povezanog događaja. Ako je objekt u određenom stanju, onda je u tom stanju kao rezultat toga što je drugi objekt prethodno stupio u interakciju s njim.
Ideja univerzalne uzročnosti formulisana je u zapadnoj filozofiji na sličan način tokom vijekova, međutim formulacije sadrže neke duboke razlike u metodologiji i filozofskim pretpostavkama.
Filozofi koji vjeruju u univerzalne, temeljne zakone prirode bez izuzetaka u novije vrijeme češće se nazivaju "fundamentalistima", međutim oni koji predstavljaju "antizakonske" napore (na primjer pokazujući da su u mnogim slučajevima zakoni nauke ceteris paribus zakoni) "pluralisti" su u manjini.
NGC 1264
NGC 1264 (također poznat kao MCG 7-7-50, PGC 12270 i UGC 2643) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 149 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Perzej. Najveći prečnik je 1,00 (43 hiljade sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (22 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 19. oktobra 1884. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
R
R je 23. slovo bosanske abecede. Označava vibrantni, likvidni alveolarni sonant, suglasnik i samoglasnik. Znači i:
Silmarilion
Radnja
Silmarilion je pripovijedanje o Starijim Danima, ili Prvom Dobu Tolkinovog Svijeta. To je drevna drama na koju se osvrču likovi u Gospodaru Prstenova, i u čijim događajima su neki od njih učestvovali. Priče Silmariliona smještene su u doba kad je Morgot, prvi Mracni Gospodar, živio u Srednjoj Zemlji, a visokorodni vilenjaci vodili rat protiv njega za povratak Silmarila. U knjigu je uključeno nekoliko kraćih dijela, od kojih delo O Prstenovima Moći govori o velikim dogadjajima na kraju Treceg Doba, koji oblikuju radnju Gospodara prstenova.
Pregled
Silmarilion se sastoji od pet dijelova:
Treći dio je također poznat i kao ''Prevodi sa vilenjačkog jezika ''. Ovih pet dijelova su u stvari odvojena djela, međutim Tolkin ih je želio objaviti zajedno.
Silmarilion je kompleksno djelo koje izražava široki spektar evropske mitologije kao što je finski ep Kalevala, isladske sage ili keltski mitovi. Na primjer, ime vrhovnog božanstva, Eru lluvatar (Onaj koji je otac svih) je očito preuzet iz norveške mitologije. arhajski stil i uzvišenost Ainulindalë naliči na Stari testament. Ostrvska civilizacija Numenor podsječa na Atlantidu- jedno od imena koje je Tolkin dao ovoj zemlji je Atalantë, iako je ovu riječ Tolkin izveo iz jezika vilenjaka.
Razvoj teksta
Tolkin nikada nije napustio ove priče. On je Silmarilion smatrao najvažnijim svojim djelom, nevidjevši u njemu samo genezu Srednje Zemlje i događaja u Hobitu i Gospodaru prstenova, nego čitavo jezgro njegovog stvaralaštva. On je nastavio raditi na ovim pričama sljedečih nekoliko decenija, prerađujući ideje, sve do svoje smrti 1973.
Poslije Tolkinove smrti
Nekoliko godine poslije očeve smrti, Kristofer Tolkin je radio na nekim djelima, koja su ponekad bila samo nacrti, da bi bila dosljedna i hronološki tačna. Neki dijelovi Quenta Silmariliona su čak bili ne napisani tako da je Kristofer Tolkin u pomoć pozvao pisca fantastike Guy Gavriel Kaya. Kao konačni rezultat, sa geneologijama, kartama i indeksom, knjiga je izdata 1977.
NGC 7022
NGC 7022 (također poznat kao ESO 235-65 i PGC 66224) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 106 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Indijanac. Najveći prečnik je 1,50 (46 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (34 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 2. oktobra 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine
Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine (HDZ BiH) je politička stranka u Bosni i Hercegovini. Osnovana je 1990. godine kao podružnica Hrvatske demokratske zajednice koja je došla na vlast u Hrvatskoj nakon prvih demokratskih izbora. Vrlo se brzo nametnula kao nacionalna stranka hrvatskog naroda u BiH, a zajedno s ostale dvije nacionalne stranke, SDA i SDS, je pobijedila na prvim demokratskim izborima u BiH krajem 1990. godine i ušla u koalicijsku vladu.
Osnivanje i prvi izbori 1990.
Prvi inicijativni odbor (budućeg) HDZ-a za područje BiH sastao se 26. februara 1990. u Grudama u zapadnoj Hercegovini, a potom formiraju se općinske organizacije u Širokom Brijegu, Ljubuškom, Posušju i Duvnu (danas Tomislavgrad) pod "kapom" Koordinacijskog odbora HDZ BiH za zapadnu Hercegovinu.
Dana 18. avgusta 1990. u Sarajevu je održan Prvi opći sabor HDZ BiH gdje su usvojeni Programska deklaracija i Statut stranke. Za prvog predsjednika stranke izabran je Davorin Perinović (koji biva smijenjen sa funkcije 7. septembra, a na njegovo mjesto stiže Stjepan Kljuić).
HDZ BiH kao predstavnik Hrvata u BiH ulazi u novu vladajuću koaliciju sa Strankom demokratske akcije - koja predstavljala muslimanski narod i Srpskom demokratskom strankom - koja predstavlja srpski narod u BiH, koje su izbacila sa vlasti bivše komuniste iz SK BiH-SDP-a i SRSJ-a.
Po koalicionom dogovoru za predsjednika Predsjedništva SR BiH je izabran Musliman Alija Izetbegović, za predsjednika Skupštine SR BiH Srbin Momčilo Krajišnik, a Hrvat Jure Pelivan (iz HDZ-a) postaje predsjednik vlade.
Uloga u ratu i Herceg-Bosna
Početkom 1991. sve veća težnja nezavisnosti slovenačkog i hrvatskog rukovodstva u Jugoslaviji dovodi do eskalacije sukoba u Hrvatskoj, odnosno rat između paravojnih jedinica Zbora narodne garde (ZNG, kojima je komandovao MUP Hrvatske) i Jugoslavenske narodne armije.
Bosanskohercegovački Hrvati (poduprijeti od strane Zagreba) prvi počinju anti-jugoslavensko djelovanje u BiH i dolazi do prvih sukoba sa JNA već u maju 1991., a potom 30. septembra dolazi do napada JNA na selo Ravno nakon provokacija od strane hrvatskih paravojnih bandi.
Muslimansko rukovodstvo je zastupalo jako centralističku politiku (koncept "građanske" a ne etničke države), međutim još uvijek nije bilo spremno na ideju nezavisnosti BiH. U međuvremenu Kljuić biva marginalizovan (a potom smijenjen sa funkcije predsjednika HDZ-a) zbog svoje bliskosti politici SDA.
HDZ BiH radikalizuje svoj položaj (prateći nacionalističku politiku Tuđmanovog režima) i 18. novembra proglašava Hrvatsku zajednicu Herceg-Bosnu (HZHB) kao političku cjelinu unutar BiH. Za predsjednika je izabran Mate Boban (koji je za razliku od Kljuića bio federalista).
U oktobru 1991. predstavnici srpskog naroda (mahom iz SDS-a) su napustili sve institucije BiH-a protiveći se centralizmu Sarajeva. Muslimani i Hrvati potom kreću u pripreme za nezavisnost i 1. marta 1992. se proglašava referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine, koji su Srbi bojkotovali i koji je rezultovao odvajanjem od SFRJ.
Dana 8. aprila glavnom zaslugom HDZ-a BiH osnovano je Hrvatsko vijeće odbrane (HVO) kao zvanična oružana formacija HZHB.
Hrvatsko-muslimanski sukob okončan je 18. marta 1994. potpisivanjem Vašingtonskog sporazuma između Hrvatske i Republike Bosne i Hercegovine. Sporazum je ukinuo HRHB i stvorio Bošnjačko-Hrvatsku Federaciju (kasnije Federacija BiH) unutar države Bosne i Hercegovine.
Za novog predsjednika HDZ-a BiH izabran je Dario Kordić (kasnije osuđen za ratne zločine: Masakr u Ahmićima,etničko čišćenje u Lašvanskoj dolini i napada na Busovaču). Nakon Kordićevog odlaska na Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju u Haag u 12. januara 1996. predsjednika stranke postaje Božo Rajić, a 9. marta formalno su ugašene sve institucije HRHB i uspostavljena je nova Federacija.
Poslijeratni period
Na prvim poslijeratnim izborima 1996. HDZ BiH dobija ponovno podršku većine Hrvata kao i apsolutnu vlast u četiri kantona i ulazi u federalnu i državnu vlast dok kadar HDZ-a Krešimir Zubak postaje hrvatski član Predsjedništva BiH-a.
U maju 1998. Ante Jelavić (uz podršku veterana HVO-a) postaje predsjednik stranke, iako protivno volji Franje Tuđmana koji je za tu funkciju htio Božu Ljubića. Krešimir Zubak nakon toga napušta stranku i osniva Novu hrvatsku inicijativu kao partiju srednjobosanskih i posavskih Hrvata. Na općim izborima 1998. HDZ ponovo je glavna politička organizacija Hrvata.