cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kostajnica
Historija
Pobjedom Osmanlija kod Dubice 1513. godine, Kostajnica pada u posjed bana Petra Berislavića. Već u prvoj polovini 16. vijeka grad i utvrda su vlasništvo Zrinjskih darovnicom kralja Ferdinada. Za vrijeme Zrinjskih, tvrđava je bila posebno utvrđena i nadgrađena. Po tim gospodarima stara kostajnička tvrđava, koja je na desnoj obali Une, zove se Zrinjski grad.
Bosanski beg Malkoč je 1556. godine opsjedao Kostajnicu, koju je osvojio zahvaljujući izdaji kapetana Lusthalera, pa je od tog vremena Kostajnica ostala pod upravom Bosanskog pašaluka. Čuveni turski putopisac Evlija Čelebija je 1660. došao u Kostajnicu i između ostalog zapisao "Ovaj grad je podigao Zrinjski uz pomoć ugarskog kralja Ferdinanda. Njegova nahija ima 40 sela...Gradsko stanovništvo čine borci koji dan i noć vode borbe sa Hrvatima gubeći uzajamno glave...Kostajnica je veliki grad, sagrađen od tvrdog materijala. Oblik mu je petougaoani, a leži na obali rijeke Une, na teritoriji Banje Luke."
Požarevačkim mirom 1718. godine Austrija, kao mletačka saveznica u ratu sa Osmanlijama, dobija Baniju i područja na desnoj obali Une, po dubini do planine Kozare. Godine 1739. mirom u Beogradu, vraćeni su svi krajevi Osmanlijskom carstvu, a rijeka Una je granica između Austrije i Osmanlijskog carstva. Kao sastavni dio kraljevine Ilirije, 1809. ovo područje dolazi pod vlast Napoleona i ostaje do 1814. godine. Za vrijeme francuske vladavine sagrađen je drveni most između dviju Kostajnica. Ovaj most, na kojem je i danas sačuvan obelisk sa Napoleonovim inicijalima – NI, bio je i ostao od velike važnosti za obje Kostajnice, jer je olakšan protok roba i ljudi između ova dva područja. Jedini tada most na Uni služi za prijevoz robe koja ide sa Srednjeg istoka za Evropu i obratno. U Kostajnici se otvara carina za ove robe. Međutim poslije kratkotrajne francuske uprave Kostajnica ponovo pada pod vlast Bosanskog pašaluka 1814. godine.
U Pastirevu je hajdukovao Petar Petrović Pecija i hajdučki harambaša Petar Garača iz Strigove koji su 1858. godine podigli bunu protiv Osmanlija poznatu pod imenom Pecijina buna.
Godine 1862.u Bosansku Kostajnicu migriraju muslimani iz okoline Valjeva i Šabca, a posebno ih je mnogo došlo iz Užica. Tu formiraju naselje koje i danas nosi ime Užica po njihovom starom zavičaju. Za vrijeme velikog bosanskohercegovačkog ustanka od 1874. do 1875, ovaj kraj je pružao snažan otpor osmanlijskoj vlasti.
U periodu vođenja ustanka Vaso Pelagić je 40 dana bio predsjednik općine Bosanska Kostajnica. 1878. godine Bosanska Kostajnica ponovo potpada pod austrijsku vlast i ostaje sve do završetka Prvog svjetskog rata. U početku Austrija uvodi vojni režim, a kasnije ga zamjenjuje civilnom vlašću. Za vrijeme Austrije Bosanska Kostajnica je prvo bila kotar, a kasnije kotarska ispostava, bosanskonovskog kotara, a za vrijeme Kraljevine Jugoslavije sreska ispostava bosanskonovskog sreza.
U Kraljevini Jugoslaviji Bosanska Kostajnica je razvijen trgovačko-zanatski centar. U Drugom svjetskom ratu stanovništvo ovog kraja masovno je učestvovalo u borbi protiv fašizma. Legendarna Baljska četa je bila sastavljena od boraca, uglavnom regrutovanih s područja Bosanske Kostajnice. U borbi protiv fašizma ovo područje je dalo preko 1000 boraca od čega je 460 poginulo, nedočekavši kraj rata. Pored palih boraca, kao žrtve fašističkog terora život je izgubilo 1848 stanovnika općine. Jasenovac, Zemun, Bajića jame i Zečevo brdo su njihova stratišta. Pored ljudskih žrtava, područje općine je pretrpjelo ogromna materijalna razanja, a 108 domaćinstava je potpuno uništeno. Poslije rata su podignuta dva partizanska groblja u Kostajnici i Petrinji. Uređene su dvije spomen kosturnice na Zečevu brdu gdje su ustaške snage pobile preko 2.600 nedužnih civila, uglavnom žena i djece srpske nacionalnosti sa ovog i drugih područja. Ovo područje je dalo legendarne partizanske borce, komandire i komandante, od kojih su proglašeni narodnim herojima: Petar Borojević, Lazo Steković, Petar Mećava, Branko Tubić. Poslije Drugog svjetskog rata Bosanska Kostajnica egzistira kao općina u sastavu bosanskonovskog sreza, a kasnije prijedorskog srez.
Za vrijeme rata u Bosni i Hercegovine, srpske vlasti u Bosanskoj Kostajnici sprovode etničko čišćenje nesrpskog stanovništva. Ruše se vjerski objekti nesrba, a općina Bosanska Kostajnca mijenja ime u Kostajnica, po uzoru na druge općine pod srpskom kontrolom koje su sadržale u svome nazivu pridjev "bosanski".
U skladu sa odlukom Ustavnog suda BiH, U 44/01 od 22. septembra 2004. godine, dok se ne otklone utvrđene nesaglasnosti, a u skladu sa odlukom Ustavnog suda broj U 44/01 od 27. februara 2004. godine, naziv Kostajnica je proglašen neustavnim i privremeno se vraća stari naziv Bosanska Kostajnica.
Od maja 1992. do avgusta 1992. specijalni policajci i vojna lica zatočili su veliki broj bosanskih muslimana neboraca. One koje su zatočili odveli su u policijsku stanicu u Bosanskoj Kostajnici, vatrogasni dom u Bosanskom Novom i fudbalski stadion u Mlavkama. U policijskoj stanici u Bosanskoj Kostajnici viđeniji i obrazovaniji bosanski muslimani su odvođeni i premlaćivani metalnim i drvenim palicama. U tijela zatočenika zabadali su odvijač. Ruše se vjerski objekti nesrba,u julu mjesecu srusene su Dzamija Azizija i Rimokatolička župna crkva Sveti Josip. Uslijedio je masovni progon nesrba.
Geografija
Općina Kostajnica smještena je na sjeverozapadu Bosne i Hercegovine, na desnoj obali rijeke Une, na oko 40 kilometara od njenog ušća u rijeku Savu.
Sjevernu i sjeverozapadnu granicu čini rijeka Una, koja je ujedno državna granica prema Republici Hrvatskoj, južnu granicu čini općina Bosanski Novi, a istočnu granicu čini općina Bosanska Dubica. Obzirom na veličinu, općina je malog prostranstva (132 km 2) i jedna je od najmlađih u Bosni i Hercegovini.
Sa svojih jedanaest seoskih naselja i gradom, općina Bosanska Kostajnica po funkcionalnoj regionalizaciji pripada prijedorskoj regiji. Međutim kao korespodentno naselje i uticaj Kostajnice u Hrvatskoj, Bosanska Kostajnica je prije rata u jačoj mjeri gravitirala sisačkoj regiji. Ta gravitacija se ogledala preko privredne aktivnosti, obrazovanja, kulture, zdravstva itd. Ovakav regionalni položaj prvenstveno je zbog kvalitete usluga, orijentacije saobraćajnica i bliže veze sa zapadnom Evropom. Danas je značajnije izražen uticaj Prijedora kao regionalnog središta na prostoru općine Bosanska Kostajnica.
Grad Bosanska Kostajnica leži najvećim dijelom na aluvijalnoj ravni rijeke Une (do 110 metara nadmorske visine) i na nižim unskim riječnim terasama (110–120 m.n.v.). Seoska naselja općine su južnije od grada i na nešto većim nadmorskim visinama do 400 m.
Područje općine je brdsko-brežuljkasto, sa najvišim brdima: Pastirevo, Balj i Um. Južno od rijeke Une brdovito područje prelazi u brežuljkasto, sa mjestimičnim dolinama i usjecima uz rječice i veće potoke. Uz dolinu rijeke Une i Strigove prostiru se ravnice na koje otpada četvrtina ukupne površine općine, dok su tri četvrtine brdovito-brežuljkastog zemljišta.
Sa bližom i daljom okolinom, Bosanska Kostajnica leži na nadmorskoj visini od 110-407 metara. Sa stanovišta geografskog položaja i nadmorske visine područje općine ima klimu umjereno-kontinentalnog tipa. Grad Bosanska Kostajnica ima nešto blažu klimu s obzirom da je sa sjevera zaštićeno brdom Djed. Atmosferski talozi su ravnomjerno raspoređeni u toku godine po cijelom području. Mjeseci oktobar i novembar posebno su bogati padavima, te april i maj u proljetnom periodu. U proljetnim i jesenjim danima česta je pojava guste magle dolinom Une, nizvodno i uzvodno od Kostajnice, te dolinom rijeke Strigove i potoka Tavije. Sam grad je rijetko u toku godine obavijen maglom.
Rijeke, rječice i potoci ovog područja pripadaju unskom riječnom slivu. Una je u ovome području sve plića uslijed taloženja krečnjaka koji stvara sedru. To se naročito vidi kod same Bosanske Kostajnice. Ovim dijelom Une do Dobrljina nekad su saobraćale depeglije, dok danas na nekim dijelovima ove rijeke teško prolaze i manji čamci. Osim Une najpoznatija je rijeka Strigova koja nastaje u selu Strigovi od rječice Kriva Rijeka. To je brdska rječica koja u gornjem i srednjem toku ima mjestimične kaskade. U donjem toku ima virove duboke i po nekoliko metara. Ulijeva se u rijeku Unu kod Briševaca.
Stanovništvo
Općina Kostajnica nastala je tokom rata u Bosni i Hercegovini, izdvajanjem iz sastava općine Novi Grad, a svoju općinu imala je do 60-tih godina dvadesetog vijeka.
Vlastimir Jović
Cijeli svoj radni vijek proveo je u zeničkoj redakciji "Naša riječ" (od 1964. godine), odakle je, 1991. godine otišao u mirovinu, i u kojoj je tokom 30 godina objavljivao reportaže pod naslovom "Skice iz stare Zenice".
Kostajnica
Fabrika "Famok"
Fabrika "Famok" (TPS) ima dugu tradiciju u obradi metala. Osnovana je 1908. godine kao privatna kovačko-bravarska radionica za održavanje i proizvodnju ručnog poljoprivrednog alata, te metalne galanterije. Brzo prerasta u preduzeće za proizvodnju zaprežnih poljoprivrednih sprava: plugova, drljača, sijača i kopača. Posebno valja istaći plug obrtač koji je na međunarodnom sajmu u Solunu 1931. godine dobio zlatnu medalju "Gran-Prix".
Vlastimir Jović
Prvi novinarski tekst objavio je u listu "Mladost", 1955. godine. Bio je saradnik dobojskog "Glasa komuna", te osam godina honorarni saradnik sarajevskog "Oslobođenja". Često je objavljivao reportaže u "Svijetu" i "Areni", javljao se u mnogim fabričkim listovima. Bio je član prve redakcije Radio Zenice. Duže vrijeme bio je urednik sportske redakcije "Naše riječi" i na Radio Zenici. Vremenom je stekao reputaciju hroničara grada i od stotina objavljenih "skica iz stare Zenice" priređena je i knjiga "ZENICA KOJE VIŠE NEMA".
Dobitnik je mnogih društvenih priznanja: 12-aprilske Nagrade Zenice, Ordena rada sa srebrnim vijencem, 25-majske nagrade BiH za fizičku kulturu, srebrne medalje Saveza slijepih, srebrne medalje Saveza lovačkih organizacija BiH, visokih priznanja Fudbalskog i Šahovskog kluba "Čelik" i Malih olimpijskih igara. Autor je knjige "Nezaboravni trenuci" (o prvom ulasku FK "Čelik" u Prvu saveznu ligu),...
Kostajnica
Fabrika "Famok"
U periodu 1956.-1957. značajno se investira u proširenje proizvodnih kapaciteta i nove savremene opreme koja omogućava osvajanje novih programa, posebno mlinskih mašina i kooperativnih poslova.
U periodu 1963.-1992. godine radi pod imenom "Tvornica poljoprivrednih strojeva" kada okosnicu proizvodnje čini poljoprivredna mehanizacija: mlinske mašine, traktorska priključna oruđa i oprema za šumarstvo. Od 1. januara 1973. godine fabrika posluje u poslovnom sistemu RMK-a što omogućava investiranje u proširenje proizvodnih kapaciteta, te instaliranje nove savremene opreme čime su na viši nivo podignute proizvodne i tehnološke mogućnosti fabrike. Od 1989. radi se na rekonstrukciji proizvodnog programa.
Od 1. januara 1993. godine fabrika posluje pod imenom "Famok" d.d. fabrika metalne opreme, kada okosnicu proizvodnje čini oprema za grijanje i poljoprivredni ručni alat, te trgovina na veliko i malo. "Famok" sada zapošljava oko 180 radnika, a zauzima površinu od 32.500 m2. "Famok" raspolaže odgovarajućom univerzalnom opremom i stručnom radnom snagom za proizvodnju i promet sljedećih proizvoda:
Prometna djelatnost: trgovina na veliko i malo mješovitom robom široke potrošnje, metalni i elektro- reprodukcioni materijal, reprodukcioni materijal za poljoprivredu, građevinski materijal, poljoprivredna mehanizacija, rezervni dijelovi, prevoz robe u drumskom saobraćaju i spoljnotrgovinski poslovi izvoza i uvoza.
NGC 7782
NGC 7782 (također poznat kao IRAS 23513+0741, MCG 1-60-48, PGC 72788 i UGC 12834) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 247 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 2,20 (158 hiljada sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (94 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 12. novembra 1784. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3331
NGC 3331 (također poznat kao ESO 501-72, IRAS 10377-2333, MCG -4-25-56 i PGC 31743) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 167 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodena zmija. Najveći prečnik je 1,20 (58 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (44 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Frank Muller 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
'Ajmo, curice, 'ajmo, dječaci 2005.
''' 'Ajmo, curice, 'ajmo dječaci 2005. ''' jest kompilacijski album sarajevskog rok sastava Bijelo dugme. Objavila ga je u CD izdanju zagrebačka izdavačka kuća Croatia Records 2005. godine. Jedan je iz serije kompilacijskih albuma, a četvrti po redu nakon raspada ovog sarajevskog rok sastava. Sastoji se od 17 pjesama snimljenih u periodu između 1974. i 1986. godine. Na njemu su objedinjene pjesme s njihovih prvih pet albuma plus pjesma "Hajdemo u planine" s albuma Pljuni i zapjevaj, moja Jugoslavijo. Upravo je uzrečica " 'Ajmo, curice, 'ajmo dječaci " s početka ove pjesme poslužila za naslov ovog kompilacijskog albuma, koji je dio promotivnog programa ponovnog okupljanja Bijelog dugmeta pod sponzorstvom Coca-Cole. Tada su muzičari ovog sastava tokom juna 2005. godine odsvirali oproštajne koncerte u Sarajevu, Zagrebu i Beogradu pred više od dvjesto hiljada gledalaca. Zbog toga je i uočljiv prepoznatljivi znak Coca-Cole na omotnici albuma.
NGC 110
NGC 110 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Kasiopeja. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 29. oktobra 1831. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
LucasArts
mini|desno|200px|Lucas arts, logo. LucasArts Entertainment Company je proizvođač video igara i izdavač računarskih i video igara. Kompanija je poznata po svom nizu point-and-click avanturističkih igara i danas uglavnom proizvodi igre bazirane na Star Wars (Zvjezdani ratovi) franšizi.
Crkveni raskol
Glavni razlog raskola je bio u neslaganju oko papskog autoriteta - rimski papa je polagao pravo na četiri istočna patrijarhata, koji su zajedno s Rimom činili pet ranih crkava, dok su četiri istočna patrijarha tvrdili da je prvenstvo Patrijarha Rimskog, tj. pape, samo u smislu časti, te da papa ima pravo polaganja samo na zapadne kršćane. Ovaj stav je do danas ostao nepromijenjen među pravoslavnim crkvama. Drugi značajan razlog je bio u filioque klauzuli koju je zapadna crkva uvrstila u svoj Nikejski kredo.
Rimski car Konstantin Veliki prebacuje sjedište carstva u Byzantion 330. g. (u balkanskim krajevima poznat i kao Carigarad). 395. g. označava konačnu podjelu Rimskoga Carstva na dva dijela kada car još uvijek jedinstvenoga carstva Teodozije I daruje svojim sinovima Arkadiju-Istok,a Honoriju-Zapad. Zapadni dio carstva će u relativno kratko historijsko vrijeme nestati (150 godina) pod najezdom raznoraznih naroda iz potlačenih rimskih provincija. Istočni dio je postao "pandan" nekadašnjem moćnom carstvu. Pokušaji revitalizacije "staroga" su postali bezuspješni naročito za vrijeme Justinijana I koji je uspio vratiti mnoge provincije pod "orlovski plašt". Carstvo je nakon toga potresla velika epidemija koja je desetkovala stanovništvo slično srednjovjekovnoj kugi. Uzroci raskola između "zapadne" i "istočne" crkve leže upravo u ovim antičkim korijenima. Zapadno Rimsko Carstvo ili ono koje je neko preuzeo kao takvo oslanjalo se na latinski jezik i njega je uvijek stavljalo u prvi plan radi lakše manipulacije vjernicima odnosno ostatcima ostataka nekadašnjeg carstva. Carigrad je uveo narodne jezike u neke svoje regije, ali je međutim u druge vršio nasilno pokrštavanje i grčku doktrinu kao svemoguću što je rezultiralo pobunom Arapa i osvajanjem Bliskog Istoka. Napadi muslimana na Evropu nikako nisu odvojeni događaji od crkvenog raskola 1054.g.
Srce
mini|desno|200px|Srce Srce je specijalni mišić. Predstavlja sistem sastavljen od dvije serijski povezane pumpe, jedna pumpa krv kroz pluća dok druga pumpa krv u sva druga tkiva. Pumpa krv samo u jednom smjeru.
Srce (miokard) je izvana obavijeno tankom fibroznom membranom, srčanom kesom (perikard) dok je iznutra obloženo slojem endotelnih ćelija koje čine unutrašnjost (endokard).
U funkcijskom smislu, ima lijevu i desnu komoru (ventrikul), a svakoj komori je pridodata po jedna pojačivačka pumpa, lijeva i desna pretkomora (atrij). Atrijumi se kontrahuju prije ventrikula.
Provodni sistem srca čine sinoatrijalni SA čvor, internodalni putevi atrioventrikularni AV čvor i Hisov snop.
Prosječno ljudsko srce teško je 200-425 grama i za vrijeme jednog ljudskog života napravi približno 3,5 milijarde otkucaja ili 100.000 otkucaja dnevno. U jednom danu kroz ljudsko srce protječe 7570 litara krvi.
Kardiovaskularne bolesti su najčešći uzrok smrti u svijetu od 2008. godine, čineći 30% smrtnih slučajeva. Od toga više od tri četvrtine su posljedica koronarne arterijske bolesti i moždanog udara. Faktori rizika uključuju: pušenje, prekomjernu težinu, malo vježbanja, visok holesterol, visok krvni pritisak i loše kontrolisan dijabetes, između ostalog. Kardiovaskularne bolesti često nemaju simptome ili mogu uzrokovati bol u grudima ili kratak dah. Dijagnoza srčanih bolesti se često postavlja uzimanjem anamneze, slušanjem srčanih tonova stetoskopom, EKG-om, ehokardiogramom i ultrazvukom. Specijalisti koji se fokusiraju na bolesti srca nazivaju se kardiolozima, iako mnoge specijalizacije medicine mogu biti uključene u liječenje.
Anatomija srca
alt=Computer generated animation of a beating human heart|thumb|Računarski generirani otkucaji ljudskog srca (presjek)
Srce ima četiri šupljine: dvije pretkomore i dvije komore. U medicini se često koristi izraz "desno" i "lijevo" srce. Desno srce je desna pretkomora i komora; u desnu pretkomoru dolazi venska krv iz tijela koja se kroz desnu komoru pumpa u pluća. Krv iz desnog srca u pluća vodi plućna arterija (u njoj se nalazi venska krv, a zove se arterija zato što je pravilo da su svi krvni sudovi koji idu od srca prema periferiji "arterije").
U plućima se iz krvi izdvaja ugljik-dioksid, a krv se snabdjeva kisikom. Takva pročišćena krv je sad arterijska te iz pluća dolazi u lijevu pretkomoru plućnim venama (iako sadrže arterijsku krv zovu se vene jer dolaze s periferije u srce). Iz lijeve pretkomore arterijska krv dalje ide u lijevu komoru pa u arteriju "aortu" koja je nosi u cijelo tijelo. Budući da lijevo srce pumpa arterijsku krv u cijelo tijelo (a desno srce vensku krv samo u pluća), u lijevom srcu su pritisci tri puta veći i njegovi zidovi su deblji i jači.
Latinski naziv za pretkomoru je atrium (atrij), komora je ventriculus (ventrikul), a "zid" koji dijeli desno i lijevo srce (srčana pregrada) naziva se septum. Zbog postojanja septuma nema kontakta između dvije pretkomore i dvije komore, inače bi došlo do miješanja venske i arterijske krvi. Između pretkomore i komore se nalazi suženje (ventil ili lat. valvula) sa zaliscima (zalistak se na latinskom jeziku zove cuspis). Zalisci sprječavaju vraćanje krvi iz komore u pretkomoru. U desnom srcu se nalaze tri takva zaliska, pa se valvula naziva trikuspidalnom. U lijevom srcu su između pretkomore i komore dva zaliska, pa je to bikuspidalna (ili mitralna, jer liči na biskupovu mitru).
Zalisci se također nalaze na izlazu iz komora u plućnu arteriju i aortu. Ako se zbog bilo kojeg razloga krv vraća kroz valvulu u pretkomoru, to se naziva insuficijencija valvule. Riječ insuficijencija dolazi od latinske riječi za "nedovoljno". Dakle, valvula je nedovoljno funkcionalna da bi spriječila vraćanje krvi.
Ako zbog poremećaja srce treba obaviti veći rad nego što je normalno, srčani zidovi se zadebljavaju. Dvije faze rada srca jesu sistola i dijastola. Sistola je ispumpavanje, a dijastola punjenje krvlju.
Vrh srca
Kod ljudi, vrh srca usmjeren je dolje, naprijed i lijevo, prekrivajući lijevo plućno krilo i pleuru. Smješten je u visini petog međurebarnog prostora, 8–9 cm udaljen od sternuma.
Liddleov sindrom
Liddleov sindrom, također nazvan Liddle sindrom, je genetički poremećaj naslijeđen na autosomno dominantni način, koji se karakteriše ranim i često teškim visokim krvnim pritiskom povezanim sa niskom aktivnosti plazmatskog renina, metaboličkom alkalozom, niskom razinom kalija u krvi i normalnim do niskim nivoom aldosterona. Liddleov sindrom uključuje abnormalnu funkciju bubrega, sa prekomjernom reapsorpcijom natrija i gubitkom kalija iz bubrežnih tubula. Liječi se kombinacijom dijete sa niskim sadržajem natrija i diuretika koji štede kalij (npr. amilorid). Izuzetno je rijedak,
Znakovi i simptomi
Djeca s Liddleovim sindromom često su asimptomska. Prvi pokazatelj sindroma često je slučajni nalaz hipertenzije tokom rutinskog fizičkog pregleda. Budući da je ovaj sindrom rijedak, ljekar koji ga liječi može uzeti u obzir samo nakon što djetetova hipertenzija ne reaguje na lijekove za snižavanje krvnog pritiska. Odrasli mogu imati nespecifične simptome nisku razinu kalija u krvi, što može uključivati slabost, umor, lupanje srca ili slabost mišića (kratko disanje, zatvor/ nadutost abdomena ili netolerancija na vježbanje). Uz to, dugotrajna hipertenzija može postati simptomska.
Uzrok
Ovaj sindrom je uzrokovan disregulacijom epitelnog natrijevog kanala (ENaC) zbog genetičke mutacije na lokusu 16p13-p12. Ovi kanali se nalaze na površini epitelnih ćelija u bubrezima, plućima i znojnim žlijezdama. ENaC prenosi ione natrija iz susjednog lumena u epitelne ćelije koje oblažu lumen. Mutacija mijenja domen u kanalu, tako da ga sistem ubikvitinskog proteasoma više ne degradira ispravno. Konkretno, PY motiv u proteinu se deletira ili mijenja tako da ligaza E3 (Nedd4) više ne prepoznaje kanal. Ovaj gubitak sposobnosti razgradnje dovodi do toga da su velike količine kanala hronično prisutne na apikalnoj membrani epitelnih ćelija koje oblažu sabirne kanale bubrega. Ovo rezultira stanjem nalik hiperaldosteronizmu, jer je aldosteron tipski odgovoran za stvaranje i umetanje ovih kanala. Povećana resorpcija natrija dovodi do povećane resorpcije vode i hipertenzije zbog povećanja vanćelijskog volumena.
Dijagnoza
Evaluacija djeteta sa upornim visokim krvnim pritiskom obično uključuje analizu elektrolita u krvi i nivoa aldosterona, kao i druge testove. Kod Liddleove bolesti, serumski natrij je tipski povišen, a kalij smanjen, i nivo bikarbonata u serumu je povišen. Ovi nalazi se također nalaze u hiperaldosteronizmu, još jednom rijetkom uzroku hipertenzije kod djece. Primarni hiperaldosteronizam (također poznat kao Connov sindrom), nastaje zbog tumora nadbubrežne žlijezde (adenom) koji luči aldosteron ili hipertenzije nadbubrežnne žlijezde. Nivo aldosterona je visok kod hiperaldosteronizma, dok je nizak do normalan kod Liddleovog sindroma. Može se zatražiti genetička studija ENaC sekvenci, kako bi se otkrile mutacije (delecije, insercije, misens mutacije) i dobila dijagnoza.
Liječenje
Lijek je kalij- štedeći diuretik, kao što je amilorid, koji direktno blokira natrijeve kanale. Diuretici koji štede kalij koji su efikasni za ovu svrhu uključuju amilorid i triamteren; spironolakton nije efikasan jer deluje tako što reguliše aldosteron i Lidlov sindrom ne reaguje na ovu regulaciju. Amilorid je jedina opcija liječenja koja je sigurna u trudnoći. Nakon transplantacije bubrega, Liddleov sindrom se potpuno povlači.
Historija
Ime je dobio po dr. Grantu Liddleu (1921–1989), Amerikancu endokrinologu sa Univerzitet Vanderbilt, koji ga je opisao 1963. Liddle je opisao sindrom u porodici u kojoj je primjer nasljedne, autosomno dominantne hipertenzije sa simptomima niskog nivoa kalija, renina i aldosterona.
NGC 6271
NGC 6271 (također poznat kao MCG 5-40-16 i PGC 59365) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 484 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 0,80 (113 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (85 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Albert Marth 28. juna 1864. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Ratovi zvijezda
Filmovi iz serijala (po redoslijedu događaja):
Trilogija, nastavak
Dinko Tucaković
Dinko Tucaković (Zenica, 7. juni 1960 - Beograd, 19. februar 2013) je bio filmski reditelj, scenarista i kritičar.
Ćurčinica džamija
Ćurčinica džamija, nalazi se u Livnu, Bosna i Hercegovina.
Historija
Nema tačnih podataka kada je sagrađena ova džamija. Prema narodnoj predaji džamija je podignuta oko 1870. Godine i po tome je najmlađa u Livnu. Ime je dobila po tome što ju je sagradio osmi mutevelija Ćurčića vakufa Agan Ahmed nešto prije 1850. Godine. Predak tih Ćurčića iz Livna, izvjesni Salih-aga, doselio je u Sarajevo 1696. godine i nastanio se u Jahja-pašinoj mahali. Porodica Ćurčić iz Sarajeva brinula se o izdržavanju ove džamije u Livnu. Tokom rata 1992.-1995. godine, tačnije 24. marta 1994. godine, Čurčića džamija je minirana i u potpunosti srušena. Za taj zlocin su bili odgovorni hrvatski vojnici. Ostaci džamije su sa lokaliteta odvezeni u 2006.
Ćurčinica džamija proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. U odluci se posebno navodi:
U prisustvu oko pet hiljada vjernika, te predstavnika Kuvajta čije je Ministarstvo vakufa i islamskih poslova i najveći donator, u nedjelju 15.06.2014. godine, svečano otvorena je obnovljena livanjska centralna džamija Ćurčinica. Ovaj po mnogo čemu specifičan spomenik kulture sve više zaokuplja pažnju i svjetske javnosti zbog jedinstvenog arhitektonskog rješenja mr. sc. Saliha Teskeredžića, uglednog dizajnera i arhitekte porijeklom iz Gornjeg Vakufa, čiji radovi se cijene u cijelom svijetu.
Timaj (dijalog)
Timaj ili o metafizici. Kao što je poznato Platonov Timej u izvjesnom smislu objašnjava uklapanje grčke filozofije u kršćansku, ukoliko se demiurga tumači kao bliskoga Bogu stvoritelju iz Staroga Zavjeta. Dakako kao što i sama riječ govori "demiurg " je ponajprije rukotvorac, koji doduše nešto zgotovljava, ali za razliku od riječi teološkog nauka o stvaranju, ne stvara iz ničega. Božanski rukotvorac zgotovljava stvari prema uzoru ideja, čiji on tvorac nije. Ovdje je jasno da uzor prema kojem se ravna "demiurgovo" djelovanje prije odgovara matematici pitagorovske astronomije. Demiurg oblikuje svjetsku dušu, ali što je sa ovom dušom po sebi ? ona nije niti princip života niti znanje, već izvor periodičkog, pravilnog kretanja koje uvijek ostaje isto, koje pripada zvijezdama i čija se bit može izraziti brojevima i njihovim odnosima.
Platon tvdi da svaki od osnovnih elemenata ima određeni geometrijski oblik:
Avanturistička igra
Avanturistička igra je žanr videoigara tipificirane istraživanju, rješavanja zagonetka, interakcija sa likovima iz igre i fokusarianje na pripovijedanje više nego na refleksno temeljene izazove. Golema većina avanturističkih igra su računarske igre, iako konzolne avanture nisu rijetkost. Za razliku od mnogih ostalih žanrova, avanturistički žanr fokusiranjem na priču dozvoljava korištenje ostale pripovijesne umjetničke forme, kao što su književnost i film. Avanturističke igre obuhvaćaju široku varijante književnih žanrova, uključujući fantaziju, naučnu fantastiku, misterijag, horor i komediju. Značajne avanturističke igre su Zork, King's Quest, The Secret of Monkey Island, i Myst.
Reference
Izvorno prevedeno iz članka francuske Wikipedije, koja citira ove izvore:
Snežana Marković
Snežana Marković (Zenica, 29. novembar 1980) bosanskohercegovačka je glumica. Osnovnu i srednju školu završila je u rodnom gradu. Apsolventica je glume na Fakultetu humanističkih nauka u Mostaru, odsjek Dramska umjetnost - gluma.
Godine 1998, nakon završenog Dramskog studija Bosanskog narodnog pozorišta Zenica primljena je u stalni angažman, kao članica Glumačkog ansambla BNP-a Zenica.
Od tog perioda, do danas, kao glumica, koreografkinja ili saradnica za scenski pokret, uzela je učešća u brojnim projektima BNP-a Zenica. Tokom devetogodišnje glumačke karijere, ostvarila je desetine glumačkih kreacija. Najznačajnija glumačka ostvarenja postigla je tumačeći slijedeće uloge: Silvija u predstavi Bard A. Šoljana u režiji S. Stojanovića, Nastja u predstavi Do dna M. Gorkog - T. Miletić-Oručevićeve u režiji T. Miletić-Oručevićeve, Jelena u predstavi Komšiluk naglavačke N. Mitrović u režiji N. Kleflin, Jacinta u predstavi Sablazan u Dolini Šentforijanskoj I. Cankara u režiji G. Gojera, Sanja u predstavi To je propast tvoja Ž. Milenića u režiji Ž. Mijatovića, Ljepotica u predstavi Ljepotica i zvijer Ž. Hubača u režiji P. Štrpca i brojnim drugim. Kao gošća, igrala je i u predstavama Narodnog pozorišta u Sarajevu (Soba I. Horozovića u režiji G. Gojera, Prvi put s ocem na izbore A. Sidrana u režiji S. Kupusovića), Narodnog pozorišta Republike Srpske u Banjoj Luci (Čorba od kanarinca M. Radovića u režiji N. Gvozdenovića), te u koprodukcijskoj predstavi turskih i sirijskih teatara i teatarskih festivala (Manekenka D. Al Rahbija u režiji M. Nurullah Tuncera.)
Osim u predstavama za "odrasle", igrala je i u predstavama za djecu, a i na drugačije načine doprinosila radu i uspjesima Dječije, omladinske i lutkarske scene BNP-a Zenica. Kao saradnica reditelja za koreografiju i scenski pokret dosad je učestvovala u pripremama slijedećih predstava: Udovice S. Mrožeka u režiji Adis Bakrača, Zakuhaj, pa umri! M. Baydura u režiji M. Nurullah Tuncera, Pinokio C. Collodija - R. Lavagne u režiji M. H. Nametka, Crvenkapa M. Mlađenovića u režiji Kolektiva, Veseli voz D. Buke - S. Jusića - H. Džafića u režiji F. Salihbegović-Avdagićeve i Ljepotica i zvijer Ž. Hubača u režiji P. Štrpca i drugim.
Osim u pozorištu, igra u TV-serijama Viza za budućnost, Crna hronika, Žene s broja 13, Lud zbunjen normalan i u filmovima Odmor u Bosni i Teško je biti fin.
Ekonomski pojmovi
Spisak ekonomskih pojmova:
Slovenija
Slovenija, zvanično Republika Slovenija, jest evropska država smještena na krajnjem sjeveru Sredozemlja i krajnjem jugu Srednje Evrope. Ona na zapadu graniči s Italijom, na sjeveru s Austrijom, na sjeveroistoku sa Mađarskom, a na istoku i jugu sa Hrvatskom. Slovenija leži na spoju alpskog, sredozemnog, panonskog i dinarskog svijeta. Površina Slovenije iznosi 20.273 km2, po čemu ona spada u srednje velike evropske države. Dužina državne granice iznosi 1.382 km, od čega je 921 km kopnene, 413 km riječne te 48 km morske granice. Slovenska obala Jadranskog mora duga je 46,6 km. Glavni grad joj je Ljubljana, privredno, kulturno i političko središte države, a najviši vrh je Triglav (2864 m).
Kroz slovensku historiju smjenjivali su se kulturni utjecaji iz srednjoevropskog i apeninskog kulturnog prostora. Prema popisu iz 2021. Slovenija je imala 2.108.977 stanovnika. Slovenci predstavljaju oko 83% stanovništva, dok je najveći udio, u ustavu spomenutih manjina, Mađara (0,32%), Italijana (0,11%) i Roma (0,17%). Zvanični i nacionalni jezik je slovenski (slov. slovenščina), dok u područjima gdje je naseljena italijanska i mađarska manjina, službeni jezici su i italijanski odnosno mađarski.
Slovenija je svoju državnost zasnovala na plebiscitu o samostalnosti održanom 23. decembra 1990. ali ju je morala i braniti tokom kratkotrajnog slovenskog rata, nakon što je 25. juna 1991. godine proglasila nezavisnost. Po političkom uređenju, ona je parlamentarna demokratija. U Ujedinjene narode primljena je 22. maja 1992. Danas je članica Vijeća Evrope, Svjetske trgovačke organizacije, OSCE-a, NATO saveza, Šengenskog sporazuma i drugih svjetskih organizacija. Pristupila je u punopravno članstvo Evropske unije 1. maja 2004. godine.
Historija
Kraljevina Jugoslavija se raspala nakon Drugog svjetskog rata, a Slovenci su se pridružili Demokratskoj federativnoj Jugoslaviji što je zvanično objavljeno 10. augusta 1945. godine. Država je 29. novembra 1945. preimenovana u FNRJ (Federativnu narodnu republiku Jugoslaviju) te je kasnije 1963. postala SFRJ.
Današnja Republika Slovenija je na osnovu plebiscitnog odlučivanja objavila svoju nezavisnost od SFRJ 25. juna 1991. godine.
Zastava
Zastava Slovenije sastoji se od tri jednako široke vodoravne pruge bijele, plave, i crvene boje. Grb Slovenije na zastavi se nalazi pri vrhu na lijevoj strani. Na grbu je bijeli Triglav, najviša planina u Sloveniji, na plavoj pozadini; pod njim su dvije valovite plave linije koje označavaju Jadransko more i lokalne rijeke. Iznad planine su tri šestokrake zvijezde.
Boje zastave su pan-slavenske, ali su se upotrebljavale i ranije na bivšim zastavama i podrazumjevaju se kao narodne boje Slovenije. Prvi put su korištene na zastavi iz 1848. godine za vrijeme rasta slavenskog nacionalizma.
Za vrijeme Jugoslavije, slovenska zastava je nastavila simbolizirati Sloveniju. 1945. godine, u sredinu zastave stavljena je crvena zvijezda, koja je onda bila simbol Socijalističke Republike Slovenije. Nakon osamostaljenja Slovenije od Jugoslavije, zvijezda je zamjenjena novim grbom. Nova zastava je prihvaćena 27. juna 1991.
Grb
Grb Slovenije sastoji se od plavog štita s crvenim obrubom na kojem se nalazi stilizirani prikaz bijele planine - Triglava. Ispod te planine su dvije vijugave linije koje simbolizuju rijeke i more, a iznad Triglava su tri zlatne, šestokrake zvijezde koje čine trokut. Zvijezde potiču s grba celjskih grofova.
Grb se nalazi i na slovenskoj zastavi.
Geografija
thumb|desno|300px|Reljef Slovenije Geografski, Slovenija se nalazi u jugoistočnoj Evropi, na raskrižju Alpa, Dinarskih planina, Panonske nizije i Sredozemlja. Njeno područje je mješavina utjecaja alpske, sredozemne i kopnene klime. Više od polovine njene površine (54%) prekrivaju šume. Prema podacima FAO-a, šume u Sloveniji zauzimaju 1.076.474 hektara, po čemu je, poslije Finske i Švedske, treća u Evropi. U sjeverozapadnom dijelu države preovladavaju Alpe sa najvišim vrhom Triglavom (2864 m). U pravcu prema moru prostire se pokrajina Kras (bos. krš). Njen podzemni svijet sadrži neke od najveličanstvenijih podzemnih galerija u Evropi. Neke od poznatijih su Postojnska jama i Škocjanske jame, koje su isklesale podzemne vode, a u njima se nalaze prelijepi pećinski ukrasi. Stoga ih je UNESCO stavio na Spisak svjetske i kulturne baštine.
Granice
dužina morske obale iznosi 47 km (46,690 m ).
Geografske odrednice
Vazdušna linija po geografskoj širini iznosi 1° 287' odn. 163 km. Vazdušna linija po geografskoj dužini iznosi 3° 13' odn. 248 km.
Klima
thumb|Razni oblici oblaka iznad Julijskih Alpa (sjeverozapadna Slovenija), pogled sa vrha Mangart u septembru 2007. Slovenija se nalazi na geografskim širinama umjerene klime. Na njenu klimu također utiče i raznolikost reljefa, kao i uticaji Alpa i Jadranskog mora. Na sjeveroistoku države, pretežno je kontinentalna klima sa najvećim razlikama između zimskih i ljetnih temperatura. U priobalnim područjima preovladava sredozemna klima. Efekti mora na temperaturu vidljivi su sve do doline rijeke Soče, dok je oštra alpska klima zastupljena u višim planinskim područjima. Postoji snažna interakcija između ova tri klimatska sistema na gotovo cjelokupnom području države.
Padavine se znatno razlikuju od regije do regije, sa preko 3500 mm godišnje u pojedinim zapadnim područjima, te opada idući ka istoku na oko 800 mm u Prekmurju. Snijeg je dosta čest tokom zime, a rekord snježnih padavina u Ljubljani zabilježen je 1952. sa izmjerenih 146 cm. U poređenju sa Zapadnom Evropom, Slovenija nije vjetrovita država, jer je relativno dobro zaklonjena padinama alpskih planina. Prosječna brzina vjetra niža je nego u nizijama susjednih država. Zbog neravnog terena, česti su lokalni vertikalni vjetrovi na dnevnoj osnovi. Osim ovih, postoje tri vrste vjetra od naročitog regionalnog značaja: bura, jugo i fen. Jugo i bura karakterišu primorske dijelove Slovenije. Jugo je obično topao i vlažan vjetar, dok je bura najčešće snažan i hladan. Fenski vjetar je tipičan za alpske predjele na sjeveru države. Općenito, u Sloveniji su pretežni sjeveroistočni, jugoistočni i sjeverni vjetrovi.
Hidrologija
Teritorija Slovenije najvećim dijelom (16.423 km2 odnosno 81%) pripada slivu Crnog mora, dok samo manjim dijelom (3.850 km2 odnosno 19%) pripada slivu Jadranskog mora. Ova dva sliva su podijeljena u manje jedinice u zavisnosti od njenih glavnih rijeka: rijeke Mura, Drava i Sava sa pritokom Kolpom, te rijeke jadranskog sliva.
Vlada
thumb|desno|Predsjednička palača u Ljubljani Slovenija je parlamentarna demokratska republika sa višestranačkim sistemom. Na čelu države je predsjednik, koji se bira na općim izborima i ima vrlo važnu integrativnu ulogu. Bira se na mandat od pet godina uz ograničenje od najviše dva uzastopna mandata. On uglavnom ima ulogu predstavljanja države, a ujedno je i vrhovni zapovjednik vojske Slovenije.
Izvršni i upravni organi u Sloveniji su Vlada Republike Slovenije, na čijem je čelu premijer te vijeće ministara odnosno kabinet vlade, koju bira Narodna skupština Slovenije (slov. Državni zbor Republike Slovenije). Zakonodavni organ čini dvodomni Parlament Slovenije, čija je karakteristika asimetrična dualnost. Najveća zakonodavna moć je koncentrirana u Narodnoj skupštini od 90 članova. Od njih, 88 članova biraju svi građani države po sistemu proporcionalnog predstavljanja, dok preostala dva člana skupštine biraju registrovani članovi autohtonih mađarskih i italijanskih manjinskih zajednica. Izbori se održavaju svake četiri godine. Državno vijeće Slovenije (slov. Državni svet Republike Slovenije) sačinjava 40 članova, koji su imenovani tako da predstavljaju socijalne, ekonomske, profesionalne i lokalne interesne grupe, ima dosta ograničenu savjetodavnu i kontrolnu ulogu.
Period od 1992. do 2004. bio je obilježen vlašću stranke "Liberalna demokratija Slovenije", koja je bila odgovorna za postepeni prijelaz iz titoističke privrede u kapitalističku tržišnu. Međutim, ova stranka je kasnije dobila mnogo kritika od strane neoliberalnih ekonomista, koji su tražili dosta brže tranzicijske "rezove". Predsjednik Liberalne demokratije Slovenije bio je Janez Drnovšek, koji je bio i premijer Slovenije između 1992. i 2002. te predsjednik Slovenije od 2002. do 2007. Mnogi ga smatraju za najutjecajnijeg slovenskog političara 1990tih, zajedno sa predsjednikom Kučanom (koji je bio predsjednik od 1991. do 2002).
Period od 2005. do 2008. bio je obilježen ogromnim entuzijazmom zbog priključenja države Evropskoj uniji. Tokom prvog mandata vlade Janeza Janše, po prvi put nakon osamostaljenja, slovenske banke su zabilježile da njihov omjer kredita i depozita izmiče kontroli. Uzrok tome je bilo prezaduživanje kod inostranih banaka i prekomjerno kreditiranje svojih klijenata, naročito lokalnih tajkuna.
Nakon izbijanja finansijske krize 2007–2010. i evropske dužničke krize, koalicija lijevog centra koja je naslijedila Janšinu vladu nakon izbora 2008. suočila se sa posljedicama prekomjernog kreditiranja u periodu 2005–2008. Pokušane su određene reforme koja bi pomogle u ekonomskom oporavku, ali su one naišla na studentske i radničke proteste koje je predvodio jedan student, koji je kasnije postao član Janšinog SDS-a. Predložene reforme su odgođene nakon provedenog referenduma. Vlada lijevog centra je smijenjena nakon što joj je izglasano nepovjerenje. Janez Janša je povećanje potrošnje i prekomjerno zaduživanje prebacio na teret vlade koja je došla na vlast, a predlagao je stroge mjere štednje, iste one za koje se zalagao da se odlože.
Privreda
thumb|desno|Od 2007. Slovenija je dio [[Eurozona|Eurozone (tamno plavo).]] Slovenija ima relativno razvijenu ekonomiju, a njen dohodak po glavi stanovnika je najviši među svim slavenskim zemljama. Slovenija je 2007. bila prva "nova" članica EU koja je uvela euro kao svoju valutu, zamjenjujući dotadašnji slovenski tolar. Od 2010. ona je postala i članica OECD-a. Unutar države postoji velika razlika u blagostanju između raznih subregija. Među ekonomski najprosperitetnije regije Slovenije ubrajaju se centralna Slovenija koja uključuje i prijestolnicu Ljubljanu te zapadne slovenske regije, kao što su Goriška i Obalno-kraška. Statistički najsiromašnije regije su Pomurska, Zasavska i Primorsko-notranjska regija.
U Sloveniji je u periodu 2004–2006. ekonomski rast iznosio je prosječno 5% godišnje, dok je 2007. njena ekonomija narasla za gotovo 7%. Rast je bio poduprt velikim zaduživanjem naročito između preduzeća među kojima se isticao sektor građevinarstva. Međutim, nakon finansijske krize 2007–2010. i evropske dužničke krize, Slovenija se našla u situaciji da ne može kontrolirati daljnje zaduživanje i otplaćivati stare dugove. Najteže je pogođen sektor građevinarstva u 2010. i 2011. Već 2009. slovenski bruto domaći proizvod po glavi stanovnika opao je 8%, što je najveći pad unutar Evropske unije poslije baltičkih zemalja i Finske.
U augustu 2012. pad na godišnjem nivou i dalje je iznosio 0,8%, mada je u prvom kvartalu te godine zabilježen rast od 0,2% (u odnosu na prethodni kvartal, nakon što su podaci podešeni u skladu sa sezonom i radnim danima). Pad na godišnjem nivou pripisan je padu nivoa domaće potrošnje i usporenju rasta izvoza. Smatralo se da su uzroci pada domaće potrošnje fiskalni rezovi i smanjenje budžetskih troškova krajem prethodne fiskalne godine, ali i neuspjeh u nastojanjima da se primijene ekonomske reforme, kao i neadekvatno finansiranje i smanjenje izvoza.
Gotovo dvije trećine stanovništva zaposleno je u tercijarnom (uslužnom) sektoru, a preko jedne trećine u industriji i građevinarstvu. Prednost Slovenije leži u njenoj dobro obrazovanoj radnoj snazi, razvijenoj infrastrukturi i njenom položaju na raskrsnici vrlo važnih trgovačkih i transportnih puteva. Nivo direktnih stranih investicija (FDI) po glavi stanovnika u Sloveniji jedan je od najnižih među članicama EU, a produktivnost radne snage i konkurentnost slovenske ekonomije još uvijek su daleko ispod prosjeka EU. Porezi su relativno visoki, a tržište rada je, po mišljenjima ekonomista, dosta nefleksibilno, dok kompanije gube svoja tržišta na uštrb kineskih, indijskih i drugih kompanija.
Velika otvorenost slovenskog tržišta čini njenu ekonomiju vrlo osjetljivom na ekonomske uvjete kod njenih glavnih trgovačkih partnera što može promijeniti na njenu konkurentnost u pogledu cijena na međunarodnom planu. Osnovne grane industrije u Sloveniji su proizvodnja motornih vozila, elektronske i elektroničke opreme, mašina, lijekova i goriva. Sve više dolazi do izražaja starenje radne snage što predstavlja izražen problem slovenske ekonomije.
U oblasti rudarstva, Slovenija je poznata po rudnicima žive, među kojima se naročito isticao bivši rudnik u Idriji. Taj rudnik, ranije drugi najveći rudnik žive na svijetu, danas je muzej, a 2012. je, zajedno sa španskim rudnikom žive Almadén, uvršten i na UNESCO-ov spisak svjetske baštine. Slovenija je također imala i brojne rudnike uglja, cinka i olova.
Stanovništvo
Sa oko 101 stanovnikom na kvadratni kilometar, Slovenija je među evropskim zemljama sa najnižom gustoćom naseljenosti (u odnosu, naprimjer, na Holandiju (402/km2) ili Italiju 195/km2). Regija Primorsko-notranjska ima najnižu gustoću naseljenosti, dok najvišu ima regija Srednja Slovenija. Broj stanovnika po posljednjim zvaničnim podacima iznosi 2.108.977 (stanje: 1. januar 2021.) od kojih su 89% Slovenci, 3% – Hrvati, 2% – Srbi, i 1,63% – Bošnjaci (od čega se 1,1% izjasnilo kao Bošnjaci, a 0,53% kao Muslimani u nacionalnom smislu). U ustavu Slovenije posebno su naglašene manjine Mađara (u regiji Prekmurje) i Italijana u zapadnom dijelu države.
Religija
thumb|180px|lijevo|Bazlika djevice Marije u [[Brezje (Radovljica)|Brezju, također poznata i kao slovenska nacionalna crkva, jedno je od najposjećenijih katoličkih mjesta hodočašća u Sloveniji]] Prije Drugog svjetskog rata, oko 97% stanovništva u Sloveniji se izjašnjavalo kao katolici (rimskog obreda), oko 2,5% kao luterani, dok se 0,5% stanovništva izjašnjavalo kao pripadnici drugih religija. Katoličanstvo je bilo važan faktor u socijalnom i političkom životu u predkomunističkoj Sloveniji. Nakon 1945. u državi je otpočeo proces postepene ali kontinuirane sekularizacije. Nakon desetljeća strogog "gušenja" svih religija, komunistički režim je kasnije usvojio politiku relativne tolerancije naspram crkve, ali je ograničio njenu socijalnu funkciju. Poslije 1990. Katolička crkva je vratila glavni dio svog ranijeg utjecaja na društvo, ali je Slovenija i dalje ostala pretežno sekularizirana zemlja. Prema podacima sa popisa 2002. oko 57,8% stanovništva su katolici. Kao i drugdje u Evropi, udio katolika je u stalnom padu. U 1991. oko 71,6% su se izjasnili kao katolici, što prosječno predstavlja pad veći od 1% godišnje. Najveći dio slovenskih katolika pripada rimskom obredu, dok vrlo mali broj grkokatolika živi u području Bele krajine na jugu Slovenije.
I pored relativno malog broja protestanata (manje od 1% po popisu 2002), protestantsko naslijeđe je historijski vrlo značajno jer se slovenski standardni jezik i slovenska literatura počela razvijati nakon protestantske reformacije u 16. vijeku. Danas značajnija luteranska manjina živi u krajnjem istočnom području Prekmurja, gdje predstavljaju oko petine stanovništva, a na čijem je čelu biskup sa sjedištem u Murskoj Soboti.
Prema popisu iz 2002. islam je druga najbrojnija vjerska grupa sa oko 2,4% stanovništva Slovenije. Najveći broj slovenskih muslimana su porijeklom iz Bosne. Treća najbrojnija vjerska grupa sa oko 2,2% stanovništva države su pravoslavci, među kojima je najveći broj pripadnika Srpske pravoslavne crkve, dok vrlo mali broj ostalih pravoslavaca pripada makedonskoj i drugim pravoslavnim crkvama.
Administrativna podjela
thumb|350px|desno|Kohezijske regije, statističke regije i općine Zvanično, Slovenija je podijeljena na 212 općina (od kojih 11 ima status gradskih općina). Općine su jedini organ lokalne autonomije u Sloveniji. Na čelu svake općine je načelnik (slov. župan), izabran na mandat od četiri godine na općim izborima, te općinski savjet (občinski svet). U većini slovenskih općina, članovi općinskog savjeta se biraju sistemom proporcionalne zastupljenosti, dok samo nekoliko manjih općina koriste sistem većinskog glasanja. U gradskim općinama, općinska vijeća se nazivaju gradska vijeća. Svaka općina također ima i načelnika općinske uprave (načelnik občinske uprave), kojeg imenuje načelnik, a u čijoj nadležnosti je funkcioniranje lokalne administracije.
U administrativnom smislu Republika Slovenija je podijeljena na dvije kohezijske regije, a podjela ima isključivo statističku namjenu:
Općine u Sloveniji
thumb|350px|desno|Općine u Sloveniji, stanje [[2018. godine]]
Slovenija je podijeljena na 212 općina.
Naselja u Sloveniji
Slovenija ima 6.036 naselja, raspoređenih u 212 općina.
Saobraćaj
thumb|desno|Luka Koper Njen položaj na spoju velikih geografskih cjelina i područje kroz koje protiču važne evropske rijeke su neki od razloga križanja glavnih saobraćajnih puteva u Sloveniji. Opći smjer puteva određen je već u antičko doba. Posebna geografska prednost u novije doba je položaj Slovenije na križanju panevropskih transportnih koridora V (najbrža veza između sjevernog Jadrana i centralne i istočne Evrope) i koridora X (kojim se centralna Evropa povezuje s Balkanom). To daje Sloveniji posebnu poziciju u evropskim socijalnim ekonomskim i kulturnim integracijama i obnovama.