Parazitizam
Osnovni koncepti
Parazitizam je tip simbioza, bliske i uporne dugotrajne biološke interakcije između parazita i njegovog domaćina. Za razliku od saprotrofa, paraziti se hrane živim domaćinima, iako neke parazitske gljive, naprimjer, mogu nastaviti da se hrane domaćinima koje su ubili. Za razliku od komensalizma i mutualizma, parazitski odnos šteti domaćinu, bilo da se hrani njime ili, kao u slučaju crijevnih parazita, konzumirajući dio njegove hrane. Budući da paraziti stupaju u interakciju s drugim vrstama, oni mogu lahko djelovati kao vektori patogena, uzrokujući bolest. Predacija po definiciji nije simbioza, pošto je interakcija kratka, ali entomolog E. O. Wilson je okarakterisao parazite kao "predatore koji jedu plijen u jedinicama manjim od jednog". Unutar tog opsega su mnoge moguće strategije. Taksonomi klasifikuju parazite u razne sheme koje se preklapaju, na osnovu njihovih interakcija sa njihovim domaćinima i na osnovu njihovih životnih ciklusa, koji su ponekad veoma složeni. Obavezni parazit potpuno zavisi od domaćina da završi svoj životni ciklus, dok fakultativni parazit ne. Životni ciklusi parazita koji uključuju samo jednog domaćina nazivaju se "direktnim"; oni s definitivnim domaćinom (gdje se parazit razmnožava spolno) i najmanje jednim međudomaćinom nazivaju se "indirektnim". Endoparazit živi u tijelu domaćina; ektoparazit živi vani, na površini domaćina. Mezoparaziti — poput nekih Copepoda, naprimjer — ulaze u otvor u tijelu domaćina i tamo ostaju djelomično ugrađeni. Neki paraziti mogu biti generalisti, hraneći se širokim spektrom domaćina, ali mnogi paraziti, i većina protozoa i helminta koji parazitiraju na životinjama, su specijalisti i izuzetno su specifični za domaćina. Rana osnovna, funkcionalna podjela parazita razlikovala je mikroparazite i makroparazite. Svakom od njih je dodijeljen matematički model kako bi se analiziralo kretanje populacije grupa domaćin-parazit. Mikroorganizmi i virusi koji se mogu razmnožavati i završiti svoj životni ciklus unutar domaćina su poznati kao mikroparaziti. Makroparaziti su višećelijski organizmi koji se razmnožavaju i završavaju svoj životni ciklus izvan domaćina ili na tijelu domaćina. Veliki dio razmišljanja o vrstama parazitizma fokusiran je na kopnene životinjske parazite životinja, kao što su helminti. Oni u drugim okruženjima i sa drugim domaćinima često imaju analogne strategije. Naprimjer, prćastonosa jegulja je vjerovatno fakultativni endoparazit (tj., ona je poluparazit) koji se oportunistički uvlači i jede bolesnu i umiruću ribu. Biljojedi insekti kao što su lisne uši, lisne buhe i gusjenice veoma podsećaju na ektoparazite, napadaju mnogo veće biljke; oni služe kao vektori bakterija, gljivica i virusa koji uzrokuju biljne bolesti. Kako se ženke ljuskavih insekata ne mogu kretati, one su obavezni paraziti, trajno vezani za svoje domaćine. Senzorni inputi koje parazit koristi da bi identificirao i pristupio potencijalnom domaćinu poznati su kao "znakovi domaćina". Takvi znakovi mogu uključivati, naprimjer, vibracije, izdahnuti ugljik-dioksid, mirisi kože, vizuelni i toplotni impulsi i vlaga. Parazitske biljke mogu koristiti, naprimjer, svjetlost, fiziohemiju domaćina i hlapljive tvari da prepoznaju potencijalne domaćine.