cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sargon Akadski
Vladavina
Kao rezultat njegove vojne vještine i dobrih organizacionih sposobnosti kao i baštine sumerskih gradova država koju je naslijedio vojnim osvajanjima, ranije uspostavljena trgovina sa vanjskim svijetom nastavila je da se razvija. To se posebno odnosi na trgovinu uz dolinu oko rijeke Ind, obale Omana, ostrva i obale perzijskog zaliva, trgovinu kedrovim drvetom iz Lebanona, srebrom bogatog Taurskog gorja, Kapadokije, ostrvo Kreta, a vjerovatno i sa samom Antičkom Grčkom.
Tokom Sargonove vladavine akadski jezik je bio prilagođen pismu koji se prethodno koristio u sumerskom jeziku. Novi stil kaligrafije koji je vidljiv na glinenim pločicama ove dinastije se također jasno vidi na cilindričnim pečatima iz tog vremena, sa lijepo uređenim i napravljenim scenama iz mitologije i svečanog života. Čak i da se ovaj novi umjetnički stil ne može pripisati direktno ličnom utjecaju Sargona, to ipak pokazuje da u njegovom novom glavnom gradu nisu bile važne samo vojne i ekonomske vrijednosti.
Zbog nedostatka zapisa iz tog vremena nisu poznati mnogi detalji vezani za događaje tokom njegove vladavine. Ni broj godina tokom kojih je živio, a ni vremenski period tokom kojeg je vladao ne može se tačno utvrditi. Godina 2334. p. n. e. se sada koristi kao datum na koji se historičari oslanjaju i za koji se pouzdano zna da predstavlja početak dinastije iz grada Agade. U skladu sa sumerskom listom kraljeva, Sargon je vladao kao kralj 56 godina. Iako je Sargon bio protiv ideje o kraljevskom nasljeđivanju sa oca na sina i o kontroli cijele porodice nad carstvom, ipak je postavio svoju kćerku kao visoku sveštenicu u gradu Ur. Samog Sargona su naslijedili njegovi sinovi Rimuš i Maništušu, koje su opet naslijedili njihovi potomci i sve tako do pada Akadske dinastije. Njihova vladavina je bila opravdavana božanskom odlukom boginje Ištar. Ova nova politička ideologija je bila učvršćivana kroz umjetnost, sa predstavljanjem herojskih skulptura kraljeva u prirodnoj veličini i stećaka sa scenama velikih pobjeda nad protivnicima. Kao dio procesa objedinjavanja u svom carstvu Sargon je naredio da se standardizuju mjere za težinu i dužinu, kao i da se u upotrebu uvede semitski jezik (staroakadski jezik) u svim administrativnim i zvaničnim dokumentima. Uspostavljanje političkog glavnog grada Akada (Agade), uz obnavljanje središta pažnje na grad Nippur kao vjerskog središta za cijelo područje imalo je za cilj podrivanje autonomije bivših sumerskih gradova država.
Baština
Pripisujući svoj uspjeh pokroviteljstvu boginje Ištar u čiju čast je grad Agade bio podignut, Sargon Akadski je postao prvi veliki graditelj carstva. Dva kasnija asirska kralja su u njegovu čast dobila ime po njemu. Iako su šturi podaci koji govore o njegovom prethodniku Lugalzaggisiju, oni pokazuju da je širenje izvan sumerske domovine već ranije započeto. Kasniji stanovnici Mezopotamije su smatrali Sargona osnivačem vojne tradicije koja se proteže kroz cjelokupnu historiju njihovih naroda.
Ketoprofen
Ketoprofen (po IUPACu (RS)2-(3-benzoilfenil)-propionska kiselina) spada u grupu nesteroidnih antiupalnih lijekova. Hemijska formula mu je C16H14O3. Ima analgetička i antipiretička svojstva. Djeluje tako što inhibira sintezu prostaglandina u organizmu.
Upotreba u medicini
U SAD se može kupiti u slobodnoj prodaji (bez liječničkog recepta) u obliku 12,5 mg tablete (Orudis KT®) ali njegova proizvodnja je prestala. Uz recept dostupan je i u obliku kapsula od 25, 50, 75, 100, 150 i 200 mg. Ketoprofen se također može kupiti i kao 2,5%-tni gel za topičke aplikacije.
RK "Izviđač" Ljubuški
Rukometni klub Izviđač je klub iz Ljubuškog osnovan 1956. godine. Takmiči se u Premijer rukometnoj ligi Bosne i Hercegovine. Domaće utakmice igra u Sportskoj gradskoj dvorani Ljubuški.
Arrows
Arrows Grand Prix International je britianski Formula 1 tim koji se takmičio od 1978. do 2002. godine. Poznat kao Footwork između 1991 i 1996.
RK "Izviđač" Ljubuški
Historija
Izviđač je osnovan 1956. godine pod imenom Omladinski rukometni klub Partizan. Uz kraće prekide klub se takmičio u regionalnim jugoslavenskim ligama. Uspjesi Izviđača su relativno novijeg datuma, tako je Izviđač dosada jedna od najuspješnijih poslijeratnih ekipa. Osim uspjeha u domaćem prvenstvu Izviđač je bilježio i dobre nastupe u evropskim kupovima, a posebno se izdvaja polufinale evropskog Kupa Kupova sa španskim Ademar Leonom.
Ketoprofen
Upotreba u veterini
U SAD ketoprofen se upotrebljava kao antipiretik i analgetik pri liječenju konja i sličnih životinja. Uglavnom se upotrebljava kod muskoskeletalnih bolova, problema s zglobovima te povreda mehkog tkiva kao i kod laminitisa. On ne ubrzava proces ozdravljenja, nego samo ublažava simptome bolova i upala.
Neželjeni efekti
Neželjeni efekti su relativno nepoznati ukoliko se pridržava uputstva ljekara. Neželjeni efekti uključuju ulkuse na želucu, smanjenje crvenih krvnih zrnaca (kao rezultat krvarenja u gastrointestialnim organima) a rijetko i oštećenja bubrega, gubitak proteina i poremećaji krvarenja. Kod konja, ne bi se smio upotrebljavati kod grla koja su alergična na aspirin.
NGC 387
NGC 387 (također poznat kao PGC 3987) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 216 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,40 (25 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (25 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lawrence, 4. Earl of Rosse Parsons 10. decembra 1873. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Glagoli
Glagoli su riječi koje kazuju radnju (čitati, kopati, pjevati), stanje (osijediti, pocrvenjeti, venuti) i (z)bivanje (naoblačiti se, sijevati, grmjeti).
Glagolski vid (aspekt)
Po trajanju glagolske radnje glagoli mogu biti:
- a) trajni (durativni) - označavaju (duže ili kraće) neprekidno vršenje radnje: gledati, hodati, raditi i dr.
- b) učestali (iterativni) - označavaju radnju s prekidima, više puta ponovljenu u vremenskim razmacima: donositi, napominjati, kuckati i dr.
- a) oni koji iskazuju vremenski potpuno ograničen sadržaj, tj. da se čitava radnja završila u jednom trenutku; to su tzv. trenutni (trenutnosvršeni) - dati, sjesti, mahnuti
- b) oni koji iskazuju djelomično vremensko ograničenje; ovdje se razlikuju početnosvršeni (označavaju svršeni početak glagolske radnje - zapjevati, progovoriti i dr.), završnosvršeni (označavaju kraj glagolske radnje - pročitati, popiti i dr.) i neodređenosvršeni (označavaju svršeni trenutak, kao i duže ili kraće vršenje glagolske radnje, stanja ili zbivanja - zaigrati se, posvirati i dr.)
Podjela glagolskih oblika
Glagolski oblici mogu se podijeliti na osnovu 2 kriterija: tipu tvorbe te prisutnosti/odsutnosti lica uz glagole.
IC 1993
IC 1993 (također poznat kao ESO 358-65, IRAS 03451-3351, MCG -6-9-32 i PGC 13840) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 50 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Hemijska peć. Najveći prečnik je 2,50 (36 hiljada sg) a najmanji 2,2 uglovnih minuta (32 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 19. novembra 1897. godine.
Glagoli
Podjela glagolskih oblika
Prema tipu tvorbe, glagolske oblike dijelimo na:
Prema prisutnosti/odsutnosti (kategorije) lica, razlikujemo:
IC 1993
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Simptom
Simptom je u medicini, svaka tjelesna promjena koja predstavlja znak nekog patološkog stanja ili procesa u organizmu. U psihologiji i psihoterapiji, bilo koji štetni ili nekorisni mentalni ili tjelesni znak neke psihičke bolesti koju osoba nastoji da savlada, a dovodi do stalnog trošenja duševne energije, do slabosti, umora i apatičnosti. U socijalnom radu, simptom može biti koristan signal da je potrebno nešto suštinski izmijeniti u načinu života klijenta. Za bihejvioriste, simptom nije znak patološkog mentalnog stanja, već je sam poremećaj, te se uklanjanjem simptoma, uklanja i poremećaj, koji je ustvari pogrešno naučeno ponašanje.
Dubljani
Dubljani su naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina. U srednjem vijeku Dubljani pripadaju župi Popovo. Marta 1422. godine Stipko Gerljutović iz Dubljana (Stipchus Gerglutouich de Dubglane) obavezao se na višegodišnju službu kod dubrovačkog suknara Petra Pantele.
Flora
mini|Flora Flora (latinski flos cvijet), biljni svijet uopće, za razliku od faune – životinjskog svijeta. Posebno, skup biljnih svojti pojedinog dijela Zemljine površine (kontinenta, geografskog područja, zemlje, oblasti) ili nekog određenog vremenskog razdoblja u prošlosti Zemlje, odnosno geološkog sloja, npr.: flora Evrope, flora Balkana, flora devona, flora karbona ili onaj biljni svijet koji se prilagodio životu u jednoj određenoj sredini, npr. morska flora, bakterijalna flora mlijeka, intestinalna flora. Prema sistematskoj pripadnosti pojedinih biljnih svojti govori se npr. o flori bakterija, flori alga, o vaskularnoj flori. S obzirom na množinu biljnih svojti govori se o područjima s više ili manje bogatom florom. Osobitim bogatstvom biljnih tipova odlikuje se npr. flora Balkanskog poluotoka. S genetskog se geografskog stajališta flore pojedinih dijelova Zemlje najbolje karakteriziraju flornim elementima.
Proučavanjem flore pojedinih područja bavi se geobotanika.
Filip David
Filip David (1940, Kragujevac) jugoslavenski je i srpski pisac, dugogodišnji urednik Dramskog programa Televizije Beograd.
Biografija
Jedan je od osnivača Nezavisnih pisaca, udruženja osnovanog 1989. u Sarajevu koje je okupljalo najznačajnije pisce iz svih delova bivše Jugoslavije i osnivač Beogradskog kruga (1990), udruženja nezavisnih intelektualaca koji su se od samoga početka suprotstavljali režimu Slobodana Miloševića i srpskom nacionalizmu. 1991. godine je udaljen sa posla u RTS zbog osnivanja Nezavisnog sindikata Radio televizije Beograd. Doživio je mnoga šikaniranja 1990-ih godina od pripadnika Srpske radikalne stranke Vojislava Šešelja. U prvom krugu subotnjih razgovora Beogradskog kruga, 11. aprila 1992. godine, Filip David je rekao:
Član je Grupe 99, osnovane na Frankfurtskom sajmu knjiga 1999. i jedan od utemeljivača nezavisne književne asocijacije Forum pisaca, osnovane u decembru 1999.
Filip David je trenutno (2008) zaposlen kao redovni profesor dramaturgije na Fakultetu dramskih umjetnosti u Beogradu.
Bibliografija
Napisao je više TV drama i filmskih scenarija i objavio je tri knjige pripovjedaka: „Bunar u tamnoj šumi“, „Zapisi o stvarnom i nestvarnom“, „Princ vatre“, roman „Hodočasnici neba i zemlje“ i knjige eseja „Fragmenti iz mračnih vremena“ i „Jesmo li čudovišta“, „Svetovi u haosu“. Zajedno sa Mirko Kovačem objavio je “Knjigu pisama 1992-1995”. Od početka rata na prostorima bivše Jugoslavije napisao veći broj angažovanih tekstova pod zajedničkim nazivom “Zapisi iz mračnih vremena”. Tekstovi su emitovani na francuskom radiju (RFI), objavljivani u „Našoj borbi“, „Feral Tribunu“ i mnogim drugim novinama i časopisima u zemlji i inostranstvu.
Popis stanovništva u Hrvatskoj 2011 (Međimurska županija)
'''Popis stanovništva u Hrvatskoj 2011. godine''' proveden je od 1. do 28. aprila 2011, prema stanju na dan 31. marta. Popis je proveden na temelju ''Zakona o Popisu stanovništva, kućanstava i stanova u Republici Hrvatskoj 2011. godine'' (Narodne novine, broj 92/10). Međimurska županija je po Popisu stanovništva 2011. godine na površini od 729 km2 imala 113.804 stanovnika, što predstavlja 2,66% od ukupnog broja stanovnika Hrvatske. Gustoća naseljenosti u Međimurskoj županiji je 156,11 stanovnika/km2.
Jersey
Jersey je najveći i najjužniji otok u britanskoj skupini Kanalskih otoka (Engleski kanal), s najvećim brojem stanovnika. Nalazi se u Engleskom kanalu (fr. La Manche), udaljen 24 km od francuske obale; obuhvata 116 km² s 97 857 st. (2011; 105 500 st. prema procjeni 2017). S okolnim nenaseljenim otočićima Les Minquiers, Les Écréhous i drugima tvori samoupravni britanski krunski posjed (Bailiwick) Jersey. Pretežno nizinski reljef; teren se prema sjeveru lagano izdiže do 136 m visine; preovladava povrtlarstvo, voćarstvo, prehrambena industrija. U ekonomiji otokâ najvažniju ulogu imaju off-shore novčarski poslovi i turizam.
Jersey je na glasu kao najsunčaniji od svih britanskih ostrva, a poznate su i njegove prostrane plaže. Glavni grad je Saint Helier.
Historija
Prije topljenja leda nakon zadnjeg ledenog doba, Kanalska ostrva su bili dio kopna i kao takvi bili su rano naseljeni. Najstariji nalazi potiču iz spilje La Cotte de St. Brelade. Od prvobitnih 50 megalitnih instalacija ostalo ih je još 15 i nekoliko menhira. Kanalska ostrva su nekada pripadali zemljama vojvode od Normandije. 1066. je vojvoda Vilijem Osvajač osvojio Englesku, a Kanalska ostrva su ostali u kraljevskom posjedu.
Jersey su 1940. osvojili Nijemci. Prije toga, oko 30.000 stanovnika Jerseyja je evakuirano u Veliku Britaniju. U tom razdoblju su građene utvrde (bunkeri i sl.) duž obale. Tako su ostrva postali dio Atlantskog zida. Osim toga, prisilnim radom je domaće stanovništvo sagradilo "njemačku podzemnu bolnicu". Trebala je poslužiti liječenju njemačkih vojnika. Tokom gradnje bolnice, mnogo prisilnih radnika je poginulo. Invazija na Normandiju nije zahvatila Kanalska ostrva. Nije se htjelo zadržavati sa "nevažnim" ostrvima. Tako se dogodilo, da je okupacija ostrva trajala do njemačke kapitulacije 9. maja 1945 godine. Iz tog vremena postoje još mnoge zgrade i drugi objekti koji danas služe kao muzeji.
Vlada
Jersey nije dio Ujedinjenog Kraljevstva i ne podliježe britanskom Parlamentu, ali je kraljevski posjed britanske krune i ima vlastito zakonodavstvo, upravu i svoj vlastiti, potpuno nezavisan porezni sistem koji, zahvaljujući niskim poreznim stopama, privlači investitore. Još jedan značajan izvor prihoda je uzgoj cvijeća. Među najvažnije izvozne proizvode spadaju goveda. Jersey spada u samoupravu Bailiwick of Jersey, pored kanalskih ostrva Minquiers i Ecréhous.
Političke podjele
Jersey nije u Evropskoj uniji, a u međunarodnim poslovima ga, temeljem ugovora i za honorar zastupa londonski Foreign Office. Kako nema vojsku, u slučaju potrebe braniće ga engleska vojska.
Privreda
Turizam ima veliku korist od položaja ostrva i zajedno sa financijskim uslugama je zadnjih godina istisnuo poljoprivredu sa prvog mjesta kao najvažnijeg izvora prihoda na ostrvu.
Stanovništvo
Pored engleskog na Jerseyju se danas još govori francuski sa normanskim dijalektom. Ovaj dijalekt domaće stanovništvo zove džerzijski francuski, odnosno Jerriais. Dijalekt tako snažno odstupa od školskog francuskog, da ga mogu razumjeti samo stanovnici ostrva. Džerzijski francuski više nije obavezan u školi, ali se može učiti fakultativno. U većini obitelji se više ne govori džerzijski francuski, pa je zato na pragu izumiranja.
Kultura
Na Jerseyju bi svakako trebalo posjetiti tamošnji zoološki vrt. Pored čopora orangutana imaju i veliku nastambu sa letipsima. U svjetskim razmjerama poznata je saradnja tog zoološkog vrta u uzgoju ugroženih vrsta.
Kod posjete jedne utvrde koja je izgrađena u moru ispred glavnog grada Jerseyja Saint Heliera turistima savjetujemo oprez. Utvrdu čuva jedan vojnik, čija je zadaća da svakog dana u podne ispali hitac iz topa. Kako je riječ o topu teškom više tona, on za pomoć "regrutira" turiste koji obilaze tvrđavu.
Fotoosjetljivost
Fotoosjetljivost je sposobnost objekta da reaguje na primanje fotona, posebno vidljive svjetlosti.
Interpretacija u medicini
Postoje razni oblici osjetljivosti kože na svjetlost iz različitih izvora. Neki ljudi imaju osjetljivu kožu, te izlaganje sunčevoj svjetlosti uzrokuje opekline. Neki lijekovi povećavaju osjetljivost kože na svjetlost.
Interpretacija u elektroinženjerstvu
Elektroničke komponente (npr. fotodiode) su osjetljive na svjetlost. One su konstruisane tako da koriste fotoelektrični efekat, emisiju elektrona iz materije nakon djelovanja elektromagnetnog zračenja.
Interpretacija u hemiji
Fotoosjetljive supstance podliježu hemijskim reakcijama nakon izlaganja svjetlosti. Primjeri fotosenzitivnih materija su npr. fotografski film i ljudska retina.
Lotar, kralj Zapadne Franačke
Lotar (941 – 2. mart 986) bio je karolinški kralj Zapadne Franačke od 954. do 986.
Dolazak na prijestolje
Lotar je rođen 941. godine kao sin Luja IV i njegove supruge Gerberge Sachsen. Naslijedio je svog oca kao kralj Zapadne Franačke 954. godine i krunisan 12. novembra 954. godine u bazilici Saint-Remi u Reimsu od strane nadbiskupa Artauda. Lotarova majka je postigla dogovor sa njegovim polubratom Hughom Velikim, franačkim vojvodom i grofom Pariza, koji je bio protivnik Lotarovom ocu. U zamjenu da podrži Lotarovu vladavinu, Hughu je dala Akvitaniju i Burgundiju. Poslije sticanja punoljetnosti Lotar provodi nekoliko godina u pokušaju jačanja centralne vlasti ratujući s neposlušnim plemićima.
Tako ostvareni uspjeh donosi mu pretjeranu hrabrost, odnosno ludost za objavu rata Svetom Rimskom Carstvu 978 godine. Tokom prve godine tog Blitzkrieg rata on gotovo zarobljava tamošnjeg cara Otona II, ali sljedeće godine dolazak njemačke vojske do Pariza pokazuje neupitnu bespotrebnost ovog rata. Direktna posljedica toga je sklapanje mira 980. godine.
Oton mu taj napad ipak nije u potpunosti oprosti. Kao car on je imao mogućnost postavljanja biskupa u Francuskoj. Iskoristivši to za biskupa prevažnog Reimsa on postavlja Adalberona koji podržava dinastiju Capet. Tokom kraljevskog suđenja ovom biskupu za izdaju Lotar pada ubijen od pristalica Huge Capeta koji je zaželio krunu.
Poslije ubistva u martu 986. godine naslijeđuje ga sin, Luj V, posljednji karolinški kralj.
Veznici
Pored toga što služe za vezivanje riječi i rečenica, veznici služe i za isticanje onoga što riječi rečenice znače. Tako u rečenici, naprimjer, a oni kao da to i ne osjećaju veznik i služi za isticanje (uporedi: a oni kao da to ne osjećaju i a oni kao da to i ne osjećaju).
Konj kroz mećavu podvio glavu, pa se probija naprijed, a Omer, sve jače stiskajući gunj uza se, jednako priča.
I po gunju i po konju nahvata se susnježica, a oni kao da to ne osjećaju.
Kolima
Kolima jest rijeka u sjeveroistočnom Sibiru.
U njenom toku se nalaze dijelovi ruske republike Jakutske, Čukotskog autonomnog okruga i Magadanske oblasti.
Kolima je smrznuta do dubine od nekoliko metara 250 dana svake godine. Odledi se tek početkom juna i ostaje takvom do septembra.
Ova rijeka je poznata i po zloglasnim gulazima, prisilnim radnim logorima i zlatnim rudnicima. Oba su opširno dokumentirana otkad su se arhive iz Staljinovog doba otvorile za javnost.
NK Metalleghe-BSI
NK Metalleghe-BSI je nogometni klub iz Jajca, Bosna i Hercegovina. Takmiči se u 1. ligi SBK.
Historija
NK Metalleghe BSI je osnovan 6. augusta 2009. godine. Osnivači kluba su bili: Nikola Bilić, Matija Lučić, Nikola Jurinović, Josip Bošković, Jozo Lučić.
Mjesec dana od osnivanja klub je odigrao svoje prve službene utakmice u selekcijama pionira i kadeta (protiv NK Busovača), te seniora (protiv FK Kaćuni). Sve tri selekcije su se takmičile u kantonalnim ligama.
U jesen 2011. firma B.S.I. d.o.o. iz Jajca u vlasništvu italijanske grupacije Metalleghe postala je sponzor kluba. Klub i sponzor su prve dvije godine vrlo uspješno sarađivali, prva ekipa je postala stabilni federalni drugoligaš, dok su u takmičenje uključene sve omladinske selekcije (predpioniri, pioniri, kadeti i juniori).
Debitantsku sezonu 2014/2015. seniori su okončali na šestom mjestu a u Kupu BiH seniori su se plasirali u osminu finala. Za postignute rezultate u ovoj takmičarskoj godini seniorska ekipa je proglašena najboljom ekipom SBK za 2014. godinu. Početkom 2015. godine na redovnoj sjednici Skupštine kluba izabrano je novo vodstvo na čelu sa predsjednikom Zoranom Dekićem.
Uzvici
U gramatici, uzvik je leksička kategorija koja se koristi kao način da se uputi ili upozori na neku spomenutu imenicu, bez gramatičke veze s ostalim dijelom rečenice, jednostavnim izražavanjem izolirane emocije u dijelu govora.
Primjeri
Vidimo da se jednim istim uzvikom mogu iskazati različita osjećanja (koja mogu biti i suprotna): ih u prvoj rečenici znači divljenje, u drugoj ljutnju, nezadovoljstvo, u trećoj ushićenje; oho – u četvrtoj rečenici znači radost, u petoj čuđenje, u šestoj divljenje.
Uzvici su i one riječi koje služe za dozivanje: hej, oj i slično.
NGC 3573
NGC 3573 (također poznat kao ESO 377-22, IRAS 11089-3636, MCG -6-25-11 i PGC 34005) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 114 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kentaur. Najveći prečnik je 3,60 (120 hiljada sg) a najmanji 1,0 uglovnih minuta (33 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 20. aprila 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5087
NGC 5087 (također poznat kao ESO 576-35, IRAS 13177-2021, MCG -3-34-50, PGC 46541 i UGCA 350) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 85 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 2,70 (67 hiljada sg) a najmanji 2,2 uglovnih minuta (55 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 8. aprila 1788. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Šolta
mini|desno|250px|Satelitski snimak mini|desno|250px|Maslinica
Šolta je ostrvo u srednjoj Dalmaciji (Južna Hrvatska), nedaleko od Splita, zapadno od Brača, površine 51,9 km2.
Najviši vrh na ostrvu nalazi se na nadmorskoj visini od 237 m, kod Gornjeg sela. Uz ostrvo Šoltu, kod uvale Maslinica, nalazi se još sedam ostrvca. Glavno mjesto na ostrvu su Grohote. Za istaknuti je bogatstvo flore i posebno faune (preko 100 vrsta ptica, divlje svinje, zečevi, itd.). Ostrvo je naseljeno od prahistorije, a prvi put ga spominje Pseudoskilaks u 4. vijek p. n. e. pod imenom Olyntha.
Navrat-nanos i na svoju ruku / Od želje da te ljubim hoću prosto da poludim
Navrat-nanos i na svoju ruku / Od želje da te ljubim hoću prosto da poludim druga je singl-ploča sarajevske hard rock grupe Vatreni poljubac. Objavljena je 1979. u izdanju sarajevske diskografske kuće Diskoton. Muziku i tekst za obje pjesme napisao je, aranžirao i komponirao vođa ovog muzičkog sastava Milić Vukašinović. Nakon uspjeha njihovog debitantskog singla, muzičari iz sarajevskog hard rok trija Vatreni poljubac nastavili su sa snimanjem kvalitetnih pjesama i sa ovim muzičkim ostvarenjem. Sviračka zrelost uočljiva je u obje pjesme na ovoj singl ploči s istaknutim rifovima na električnoj gitari, te čvrstoj i kvalitetnoj pratnji na bas-gitari i bubnjevima. U sredini obje pjesme Vukašinović je odsvirao solo na električnoj gitari (u kojima je pokazan pristojan nivo muziciranja na tom instrumentu) i koji predstavlja jednu od osobina rok muzike iz 1970-ih. Tekstualno, on je obradio temu ljubavne čežnje mladog čovjeka (često korištenu u sevdalinkama) čime je prilagodio istu temu na rokenrol uz orijentalni prizvuk solo gitare (u pjesmi "Od želje da te ljubim hoću prosto da poludim"), što je očit utjecaj sarajevskog okruženja u kojem je odrastao uz pionirski hard rok zvuk koji je u to vrijeme dolazio iz Engleske, oličen muzikom grupa poput Led Zeppelin, Deep Purple i Black Sabbath. Drugom singl pločom grupa Vatreni poljubac počela je uspješnu seriju muzičkih ostvarenja koja će ih učiniti jednom od koncertnih rok-atrakcija proizašlih iz raznovrsne i bogate sarajevske pop rok scene.
Šolta
Simbol
Simbol mu je "čuvita" (ćuk).
Stanovnici
Autohtono i većinsko stanovništvo ostrva Šolte činu Hrvati.
U skladu sa simbolom ostrva, i stanovnike Šolte, Šoltane, zovu čuvitari. To je nekad bio pomalo pogrdan naziv, a danas poprima pozitivna obilježja, štaviše razne formalne i neformalne skupine sa Šolte i u vezi sa Šoltom uzimaju čuvitu u naziv.
Naselja
Mjesta na ostrvu: Nečujam, Stomorska, Maslinica, Rogač, Grohote, Gornje Selo, Srednje Selo, Donje Selo.
Zanimljivosti
Zbog izoliranosti i nebrige nadležnih vlasti za ovo ostrvo, nastala je i kletva "Dabogda te Šolta dopala!".
U 4. vijeku je car Dioklecijan koji je živio nedaleko u svojoj palači (današnjoj jezgri Splita) koristio najmanju uvalu u Nečujmu kao svoj ribnjak. Zato mu je ime i danas Piškera, a ruševine su još uvijek tu, na dnu mora.
Topeka (Kansas)
Topeka  je glavni grad američke savezne države Kansas i sjedište okruga Shawnee. Po popisu iz 2010, u gradu živi 128.188 stanovnika. Smješten je uz rijeku Kansas u centralnom dijelu okruga Shawnee, koji je na sjeveroistoku Kansasa. Topeka na lokalnom jeziku plemena Kansa i Iowaya znači "iskopati dobar krompir". U martu 2010. puni naziv grada bio je Google, Kansas, svjetska prijestonica optičkih kabela. Topeka je 1998. promijenila ime u ToPikachu da bi odala počast poznatoj franšizi Pokémon.
Historija
Ovo područje je desetljećima bilo naseljeno Indijancima. Od 16. do 18. vijeka Francuska je upravljala većinom Sjeverne Amerike, pa tako i ovim dijelom. 1762. godine, nakon Francusko-indijanskog rata, Francuska ugovorom iz Fontainebleaua prepušta ovaj teritorij Španiji. Godine 1802. Španjolci vraćaju većinu zemlje Francuzima, ali ostaju vlasnici jednog dijela (7.500 kilometara kvadratnih). Sjedinjene Američke Države 1803. kupuju zemlju od Francuza po cijeni od 2,83 centa po hektaru.
Grudni pršljenovi
Grudni pršljenovi – kod kičmenjaka – čine srednji segment kičmenog stuba, između vratnih i slabinskih pršljenova. Posebno zbog slobodnog kopiranja starih javnih domena verzije, Grayove anatomije, još uvijek se susreće stari termin, koji je odavno zastario i dovodi u zabludu, a označava se kao leđna kičma.
Po posvojeničkim nazivima, opisuju se i kao toraksni ili torakalni pršljenovi.
Kod ljudi, ima dvanaest grudnih pršljenova slabinske srednje veličine, u odnosu na vratnih i slabinskih. Velčina im raste prema slabinskim; donji su mnogo veći od gornjih. Razlikuju se po prisuatvu površina za zglobljavanja na stranama tijela pršljena sa glavama rebara i površima na poprečnim nastavcima kod svih, osim jedanaestog i dvanaestog, za zglobljavanje sa rebarni kvrgama. Prema konvenciji, toraksni pršljenovi su T1-T12, a prvi (T1) nalazi se najbliže lobanji, a numeriranje ostalih ide niz kičmu prema slabinskom dijelu.
Opća obilježja
Kao opće karakteristike, uzimaju se on drugog do osmog grudnog pršljena. Prvi i deveti do dvanaestog imaju određene posebnosti.
thumb|500px|Grudni (toraksni) pršljenovi Peteljke pršljenskih lukova su usmjerene unazad i malo gore, a donji pršljenski urezi su velikih dimenzija i dublji nego u bilo kojoj drugoj regiji kičmenog stuba..
Miroslavljevo evanđelje
Radovi o Miroslavljevom evanđelju
Miroslavljevo evanđelje je dobro proučeno, zahvaljujući tome što je već 1897. godine izašlo fototipsko izdanje Ljubomira Stojanovića. U prilozima ovog izdanja nabrojane su bitnije paleografske i jezičke osobine, a uz to su date opće karateristike u pogledu redakcijske pripadnosti spomenika, koje autor tretira kao pomalo izdvojen primjerak bosanske škole. Pored Stojanovića imamo radove Kuljbakina i Vrane, koji također daju doprinos u izučavanju Miroslavljevog evanđelja,
Grudni pršljenovi
Opća obilježja
Pršljenski otvorri su veliki zadnji otvori na pršljenskom tijelu, poznati i kao kičmeni kana . Sadrži i štiti kičmenu moždinu u grudnoj razini.
Obilježja nekih pršljenova
mini|300px|Grudni pršljenovi Ggrudni pršljenovi kojih ima 12, zglobljavaju se zajedno preko veza koje se označavaju kao : Oni imaju opštu strukturu kičmenog pršljena, ali sa specifičnim oznakama: Pokreti unutar regije grudnih pršljenova su ograničeni. Specifičnosti pojedinih pršljenova su:
Ostale životinje
Kod ostalih životinja, broj grudnih pršljenova uveliko varira; for example, most marsupials have 13, but koalas have only 11. 12 do 15 je uobičajeno kod sisara, sa 18 do 20 kod konja, tapira, nosoroga i slonova, a krajnosti u sisara su neki ljenivci sa 25 i kitovi sa 9 grudnih pršljnova.
IC 302
IC 302 (također poznat kao IRAS 03102+0431, MCG 1-9-2, PGC 11972 i UGC 2595) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 271 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 1,80 (142 hiljade sg) a najmanji 1,5 uglovnih minuta (118 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 15. decembra 1892. godine.
Dabar (župa)
Dabar je župa na području Huma. Prema nekim mišljenjima ime župe bilo bi povezano sa dabrovima. Pored humske župe Dabar postoji župa sa istim imenom u dolini rijeke Lim, koja je do 1373. bila u srpskoj, a od tada u bosanskoj državi.
Svjetsko prvenstvo u nogometu 1962 - grupa 2
Svjetsko prvenstvo u nogometu 1962 – grupa 2 bila je jedna od četiri grupe grupne faze takmičenja na Svjetskom prvenstvu 1962. koje se odigralo u Čileu. Takmičenje u grupi 2 igralo se od 30. maja do 7. juna 1962. godine. U grupi 2 nalazile su se četiri reprezentacije: Zapadna Njemačka, Čile, Italija i Švicarska. Zapadna Njemačka kao pobjednik grupe, te Čile kao drugoplasirana ekipa kvalificirali su se u nokaut fazu Svjetskog prvenstva 1962.
Čile – Švicarska
<section begin=SP 1962 - utakmica 4 /><section end=SP 1962 - utakmica 4 />
Zapadna Njemačka – Italija
<section begin=SP 1962 - utakmica 8 /><section end=SP 1962 - utakmica 8 />
Čile – Italija
<section begin=SP 1962 - utakmica 12 /><section end=SP 1962 - utakmica 12 />
Zapadna Njemačka – Švicarska
<section begin=SP 1962 - utakmica 16 /><section end=SP 1962 - utakmica 16 />
Zapadna Njemačka – Čile
<section begin=SP 1962 - utakmica 20 /><section end=SP 1962 - utakmica 20 />
Italija – Švicarska
<section begin=SP 1962 - utakmica 24 /><section end=SP 1962 - utakmica 24 />
Dabar (župa)
Jezgro župe Dabar čini Dabarsko polje i njena obližnja brdska područja. Župa Dabar na zapadu graniči sa župom Dubrave, na jugozapadu sa župom Popovo, na istoku sa župom Fatnica, a sa sjevera sa župom Nevesinje. Župom Dabar vladali su Sankovići i njihovi vazali Pićevići. Od 1404. Kosače su gospodari župe Dabar.
NGC 2095
NGC 2095 (također poznat kao ESO 86-SC24) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio James Dunlop 1826. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Zamjenice
Zamjenice su riječi koje zamjenjuju druge riječi. One koje zamjenuju imena ljudi, bića, predmeta i riječi koje ukazuju na pojedina lica, a ponekad zamjenjuju i njihova imena, nazivaju se lične zamjenice. One imaju tri lica u jednini i množini.
Zamjenice su promjenjljiva vrsta riječi.
Parazitizam
Parazitizam je bliski odnos između vrsta, gdje jedan organizam, parazit, živi na ili unutar drugog organizma, domaćina, nanosi mu neku štetu, i strukturno je prilagođena ovom načinu života. Entomolog E. O. Wilson je okarakterisao parazite kao "predatore koji jedu plijen u jedinicama manjim od jednog ". Paraziti uključuju jednoćelijske protozoe kao što su uzročnici malarije, bolesti spavanja i amebna dizenterija; životinje kao što su ankilostome, uši, komarci i slijepi miševi vampiri; gljive kao medna gljiva i uzročnici obli crvi i biljke kao što su imela, vilina kosica i volovotkovke.
Etimologija
Prvi put korištena na engleskom 1539. godine, riječ parazit dolazi od srednjevjekovnog francuskog parazit, od latinskog parasitus, latinizacija grčkog παράσιτος (parasitos), "onaj koji jede za stolom drugog" i to od παρά (para) = pored, pri + σῖτος (sitos) = pšenica, dakle hrana. Srodni termin "parazitizam" pojavljuje se na engleskom od 1611.
Glavne strategije
Postoji šest glavnih parazitskih strategija, odnosno parazitska kastracija, direktno prenošeni parazitizam, trofijski-prenosivi parazitizam, vektor-prenosivi parazitizam, parazitoidizam i mikropredacija. Ovo se odnosi na parazite čiji su domaćini biljke i životinje. Ove strategije predstavljaju prilagodljive vrhove, srednje strategije su moguće, ali organizmi u mnogim različitim grupama su se dosljedno konvergirali na ovih šest, koji su evolucijski stabilizirane Perspektiva o evolucijskim opcijama može se steći razmatranjem četiri ključna pitanja: uticaj na fitnes domaćina parazita, broj domaćina koje imaju po životnoj fazi, da li je domaćin spriječen da se razmnožava i da li efekat zavisi od intenziteta (broj parazita po domaćinu). Iz ove analize proizilaze glavne evolucijske strategije parazitizma, pored grabežljivaca.
Parazitski kastratori
thumb|[[Parazitski kastrator Sacculina carcini (istaknuto) vezan za raka - njegovog domaćina]] Parazitski kastratori djelimično ili potpuno uništavaju sposobnost svog domaćina da se razmnožava, preusmjeravajući energiju koja bi otišla u reprodukciju u rast domaćina i parazita, ponekad uzrokujući gigantizam u domaćinu. Ostali sistemi domaćina ostaju netaknuti, što mu omogućava da preživi i održi parazita. Parazitski rakovi poput onih iz specijaliziranog roda Sacculina posebno uzrokuju oštećenja spolnih žlijezda mnogih svojih vrsta. domaćina rakova. U slučaju Sacculina, testisi više od dvije trećine njihovih domaćina rakova degeneriraju dovoljno da ti mužjaci rakova razviju ženske sekundarne spolne karakteristike kao što su širi abdomeni, manje kandže i dodaci za hvatanje jaja. Različite vrste helminta kastriraju svoje domaćine (kao što su insekti i puževi). To se može dogoditi direktno, bilo mehanički, hraneći se njihovim gonadama, ili izlučivanjem hemikalije koja uništava reproduktivne ćelije; ili indirektno, bilo lučenjem hormona ili preusmjeravanjem nutrijenata. Naprimjer, trematoda [[Zoogonus lasius, čije sporociste nemaju usta, kastrira međuplimnog morskog puža Tritia obsoleta hemijski, razvijajući se u gonadi i ubijajući njene reproduktivne ćelije.
Spisak televizijskih serija
Televizijske serije zabavni su programi koji se, u epizodama, emitiraju na televizijskim programima.
Parazitizam
Direktna transmisija
Direktno prenosivi paraziti, koji ne zahtijevaju vektor da stignu do svojih domaćina, uključuju parazite kopnenih kičmenjaka kao što su vaške i grinje, morski paraziti kao što su Copepoda i ciamidni Amphipoda, monogenea i mnoge vrste nematoda, gljivica, protozoa, bakterija i virusa. Bilo da su endoparaziti ili ektoparaziti, svaki ima jednu vrstu domaćina. Unutar te vrste većina jedinki je slobodna ili gotovo bez parazita, dok manjina nosi veliki broj parazita; ovo je poznato kao agregirana distribucija.
Spisak televizijskih serija
Ispod je spisak domaćih (B/H/S/CG) i stranih televizijskih serija po abecedi (ako naslov počinje brojem, brojevi imaju prednost u redoslijedu). Uključeni su svi žanrovi. Naslove pisati u italiku. U naslov članka (dakle, ne u samom spisku), po potrebi, staviti odrednicu "serija" u zagradi (npr. Dosjei X (serija)). Spin-off seriju navesti odmah ispod serije iz koje je nastala, uvučenu za još 1 "tab", bez obzira na to da li joj naslov počinje istim slovom ili ne; ako neka serija ima više spin-offova, navoditi ih po abecedi, a ne hronološki, budući da je ovo abecedni spisak. U slučaju da se prijevod naslova serije znatno razlikuje od originala ili ako može izazvati nejasnoću, navesti originalni naslov u zagradi.
Parazitizam
Trofijska transmisija
thumb|[[Clonorchis sinensis, kineski jetreni metilj, se trofijski prenosi]] Trofijski-prenosivi paraziti se prenose tako što ih pojede domaćin. Oni uključuju trematode (sve osim Shistosoma), Cestodea, Acanthocephala, pentastomida, mnoge oble gliste i mnoge protozoe kao npr. Toxoplasma. Imaju složene životne cikluse koji uključuju domaćine od dvije ili više vrsta. U svom juvenilnom stadiju inficiraju i često encistiraju u srednjem domaćinu. Kada životinju srednjeg domaćina pojede predatora, konačni domaćin, parazit preživi proces probave i sazrije u odraslu jedinku; neki žive kao crijevni paraziti. Mnogi trofijski prenosivi paraziti modifikuju ponašanje svojih međudomaćina, povećavajući njihove šanse da ih grabežljivac pojede. Kao i kod direktno prenosivih parazita, distribucija trofijski prenosivih parazita među jedinkama domaćinima je agregirana. Koinfekcija od više parazita je uobičajena. Autoinfekcija, gdje se (izuzetno) cijeli životni ciklus parazita odvija u jednom primarnom domaćinu, ponekad se može pojaviti kod helminta kao što je Strongyloides stercoralis.
Vektorski prenosivi
Vektorski prenosivi paraziti se oslanjaju na treću stranu, posrednog domaćina, gdje se parazit ne razmnožava spolno, da ih prenosi od jednog konačnog domaćina do drugog. Ovi paraziti su mikroorganizmi, odnosno protozoe, bakterije ili virusi, često unutarćelijski patogeni (uzročnici bolesti). Njihovi vektori su uglavnom hematofagijski člankonošci kao što su buhe, uši, krpelji i komarci. Naprimjer, jelenski krpelj Ixodes scapularis djeluje kao vektor bolesti uključujući lajmsku bolest, babezirozu i anaplazmozu. Protozojski endoparaziti, kao što su malarijski paraziti iz roda Plasmodium i paraziti bolesti spavanja iz roda Trypanosoma, imaju infektivne faze u krvi domaćina koji se ujedanjem insekata prenose do novih domaćina.
Hapoel Haifa FC
Historija
Klub je osnovan 1924. Klub je bio u sredini pripada nekom udruženju Hapoel u Izrael.
Ferrari F2001
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(key) (Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju, dok utrke u italicu označavaju najbrži krug utrke) * 14 bodovi dobivenih F2001
Parazitizam
Mikropredatori
thumb| [[Komarci kao što je Anopheles minimus su mikropredatori i važni prenosioci bolesti]] Mikropredator napada više od jednog domaćina, smanjujući sposobnost svakog domaćina barem za malu količinu, i samo je povremeno u kontaktu s bilo kojim domaćinom. Ovo ponašanje čini mikropredatore pogodnim vektorima, jer mogu prenijeti manje parazite s jednog domaćina na drugog. Većina mikropredatora su hematofagi, hrane se krvlju. Uključuju anelide kao što su pijavice, rakove kao što su Branchiura i gnatidne izopode, razne muhe kao što su komarci i cece muhe] ], drugi člankonošci kao što su buhe i krpelji, [[kičmenjaci kao što su lampetre, i sisari kao što su šišmiši vampiri.
Varijacije
Među brojnim varijacijama parazitskih strategija su hiperparazitizam, društveni parazitizam, parazitizam legla, kleptoparazitizam, seksualni i adelfoparazitizam.
Hiperparazitizam
Hiperparaziti se hrane drugim parazitom, kao što je primjer protozoa koji žive u parazitima helmintima, ili fakultativni ili obvezni parazitoidi čiji su domaćini ili konvencijski paraziti ili parazitoidi. Nivoi parazitizma iznad sekundarnog također se javljaju, posebno među fakultativnim parazitoidima. U sistemima hrastove žuči može postojati do pet nivoa parazitizma. Hiperparaziti mogu kontrolisati populaciju svojih domaćina i koriste se u tu svrhu u poljoprivredi i donekle u medicini. Kontrolni efekti se mogu vidjeti u načinu na koji CHV1 virus pomaže u kontroli štete koju izazove kestenova plemenjača, Cryphonectria parasitica, nanosi američkom kestenu, i na način na koji bakteriofagi mogu ograničiti bakterijske infekcije. Vjerovatno je, iako malo istraženo, da većina patogenih mikroparazita ima hiperparazite koji se mogu pokazati široko korisnim i u poljoprivredi i u medicini.
Društveni parazitizam
Društveni paraziti iskorištavaju međuspecifične interakcije između članova eusocijalnih životinja kao što su mravi, termiti i bumbari. Primjeri uključuju velikog plavog leptira, Phengaris arion, njegove larve koje koriste mravlju mimikriju (mirmekomorfiju) da parazitiraju na određenim mravima, Bombus bohemicus, bumbar koji napada košnice drugih pčela i preuzima reprodukciju dok njihove mlade odgajaju radnici domaćini, i Melipona scutellaris, eusocijalna pčela čije djevičanske matice pobjegnu radnicima ubojicama i napadnu drugu koloniju bez matice. Ekstremni primjer interspecifičnog društvenog parazitizma nalazimo kod mrava Tetramorium inquilinum, obaveznog parazita koji živi isključivo na leđima drugih mrava roda Tetramorium. Mehanizam za evoluciju društvenog parazitizma prvi je predložio Carlo Emery 1909. Sada poznat kao "Emeryjevo pravilo", koje navodi da društveni paraziti imaju tendenciju da budu blisko povezani sa svojim domaćinima, često iz istog roda. Intraspecijski društveni parazitizam javlja se kod parazitskog dojenja, gdje pojedini mladi uzimaju mlijeko od nesrodnih ženki. Kod kapucina s klinastim kapom, ženke višeg ranga ponekad uzimaju mlijeko od niže rangiranih ženki bez ikakvog uzvraćanja.
Parazitizam legla
U parazitizmu legla, domaćini se ponašaju kao roditelji dok podižu mlade kao svoje. Paraziti legla uključuju ptice u različitim porodicama kao što su govedarica, Viduidae, kukavica, i crnoglava patka. Oni ne grade svoja gnijezda, već ostavljaju svoja jaja u gnijezdima drugih vrsta. Jaja nekih parazita u leglu imitiraju ona njihovih domaćina, dok neka jaja govedarica imaju čvrstu ljusku, zbog čega ih je domaćinima teško ubiti probijanjem, oba mehanizma podrazumijevaju selekciju domaćina protiv parazitskih jaja. Odrasla ženka evropske kukavice dalje oponaša predatora, evropskog kopca, dajući joj vremena da neprimijećeno položi jaja u gnijezdo domaćina.
Kleptoparazitizam
U kleptoparazitizmu (od grčkog κλέπτης -kleptēs = "lopov"), paraziti kradu hranu koju je sakupio domaćin. Parazitizam je često na bliskim srodnicima, bilo unutar iste vrste ili između vrsta u istom rodu ili porodici. Naprimjer, mnoge loze pčela kukavica polaže svoja jaja u ćelije gnijezda drugih pčela u istoj porodici. Kleptoparazitizam je općenito neuobičajen, ali je uočljiv kod ptica; neke kao što su skuai su specijalizirane za gusarsku hranu drugih morskih ptica, nemilosrdno ih proganjajući dok ne istjeraju svoj ulov.
Seksualni parazitizam
Jedinstven pristup se vidi u nekim vrstama rina, kao šbato je Ceratias holboelli, gdje su mužjaci svedeni na male spolne parazite, potpuno zavisne od vlastitih ženki vrste za preživljavanje, trajno pričvršćene ispod tijela ženke i nesposobne da se brinu za sebe. Ženka hrani mužjaka i štiti ga od, dok mužjak ne vraća ništa osim sperme koja je ženki potrebna za proizvodnju sljedeće generacije.
Adelfoparazitizam
Adelfoparazitizam, (od ἀδελφός,ἀδελφός -adelphós = brat ), također poznat kao srodnički (bratskosestrinski) )parazitizam, javlja se tamo gdje je vrsta domaćina blisko povezana sa parazitom, često u istoj porodici ili rodu.[ U parazitoidu citrusne crne mušice, Encarsia perplexa, čije nesparene ženke mogu položiti ploidna jaja u potpuno razvijene larve svoje vrste, dajući muško potomstvo, dok morski crv Bonellia viridis ima sličnu reproduktivnu strategiju, iako su larve planktonske.
Ilustracije
Ilustrovani su primjeri glavnih varijantnih strategija.
Taksonomski raspon
Parazitizam ima izuzetno širok taksonomski raspon, uključujući životinje, biljke, gljive, protozoe, bakterije i viruse.
Životinje
Parazitizam je široko rasprostranjen u životinjskom carstvu, i evoluirao je nezavisno od slobodnoživućih oblika stotinama puta. Mnogi tipovi helminta uključujući metilje i cestode imaju kompletan životni ciklus koji uključuje dva ili više domaćina. Daleko najveća grupa su parazitoidne ose u Hymenoptera. koljena i klase sa najvećim brojem parazitskih vrsta su navedene u sto. Brojevi su konzervativne minimalne procjene. Kolone za endo- i ektoparazitizam odnose se na konačnog domaćina, kao što je dokumentirano u kolonama kičmenjaci i beskičmenjaci.
Gljive
Parazitske gljive neke ili sve svoje nutritivne potrebe izvode iz biljaka, drugih gljiva ili životinja. Biljne patogene gljive dijele se u tri kategorije, ovisno o načinu ishrane: biotrofi, hemibiotrofi i nekrotrofi. Biotrofne gljive dobijaju hranljive materije iz živih biljnih ćelija, a tokom infekcije koloniziraju svog biljnog domaćina na način da ga održavaju u životu maksimalno dugo. Jedan dobro poznati primjer biotrofnog patogena je Ustilago maydis, uzročnik bolesti kukuruzne snijeti. Nekrotrofni patogeni, s druge strane, ubijaju ćelije domaćina i hrane se saprofitski zajedno, primjer su gljive medarice koje kolonizuju korijen u rodu Armillaria. Hemibiotrofni patogeni počinju kolonizirati svoje domaćine kao biotrofi, a zatim ubijaju ćelije domaćina i hrane se kao nekrotrofi, fenomen koji se naziva prekidanje biotrofije i nekrotrofije. Patogene gljive su poznati uzročnici bolesti na životinjama, ali i na ljudima. Procjenjuje se da gljivične infekcije (mikoza) ubiju 1,6 miliona ljudi svake godine. Jedan primjer snažnog gljivičnog životinjskog patogena su Microsporidia - obavezne unutsrćelijske parazitske gljive koje u velikoj mjeri pogađaju insekte, ali mogu utjecati i na kičmenjake uključujući ljude, uzrokujući crijevnu infekciju mikrosporidiozu.
Protozoa
Protozoe kao što su Plasmodium, Trypanosoma i Entamoeba su endoparaziti. Oni uzrokuju ozbiljne bolesti kod kralježnjaka uključujući ljude—u ovim primjerima, malariju, bolest spavanja i amebsku dizenteriju—i imaju složene životne cikluse.
Bakterije
Mnoge bakterije su parazitske, iako se općenito smatra da patogeni uzrokuju bolest. Parazitske bakterije su izuzetno raznolike i inficiraju svoje domaćine na različite načine. Da damo nekoliko primjera, Bacillus anthracis, uzročnik antraksa, širi se kontaktom sa zaraženim domaćim životinjama; njegove spore, koje mogu preživjeti godinama izvan tijela, mogu ući u domaćina putem abrazije ili se mogu udahnuti. Borrelia, uzročnik lajmske bolesti i relapsirajuće groznice, prenosi se vektorima, krpeljima iz roda Ixodes, sa rezervoarima bolesti u životinjama kao što su jeleni. Campylobacter jejuni, uzročnik gastroenteritisa, prenosi se fekalno-oralnim putem od životinja, ili jedenjem nedovoljno kuhane živine, ili kontaminiranom vodom. Haemophilus influenzae, uzročnik bakterijskog meningitisa i infekcija respiratornog trakta kao što su influenca i bronhitis, prenosi se kapljičnim kontaktom. Treponema pallidum, uzročnik sifilisa, prenosi se seksualnom aktivnošću.
Virusi
Virusi su obavezni ujnutarćelijskini paraziti, koje karakteriše izuzetno ograničena biološka funkcija, do te mjere da, iako su evidentno u stanju da inficiraju sve druge organizme od bakterija i arheja do životinja, biljaka i gljiva, nejasno da li se oni sami mogu opisati kao živi. Oni mogu biti RNK ili DNK virus koji se sastoje od jednog ili dvostrukog lanca genetičkog materijala (RNK-ski ili DNK), prekrivenih u proteinskom omptaču i ponekad lipidnom omotaču. Stoga im nedostaje sva uobičajena mašinerija ćelije kao što su enzimi, koji se u potpunosti oslanjaju na sposobnost ćelije domaćina da replicira DNK i sintetizuje proteine. Većina virusa su bakteriofagi, koji inficiraju bakterije.
Evolucijska ekologija
thumb| Restauracija [[Tiranosaurus s rupama koje su moguće uzrokovane parazitom sličnim Trichomonasu]]
Parazitizam je glavni aspekt evolucijske ekologije; naprimjer, gotovo sve životinje koje žive slobodno su domaćini barem jednoj vrsti parazita. Kičmenjaci, najbolje proučavana grupa, domaćini su između 75.000 i 300.000 vrsta helminta i nebrojenog broja parazitskih mikroorganizama. U prosjeku, jedna vrsta sisara ima četiri vrste nematoda, dvije trematode i dvije cestode. Ljudi imaju 342 vrste parazita helmintskih i 70 vrsta protozojskih parazita. Oko tri četvrtine linkova u mreži hrane uključuje parazita, važnog u regulaciji broja domaćina. Možda je 40 posto opisanih vrsta parazitsko.
Fosilni zapis
Parazitizam je teško dokazati iz fosilnog zapisa, ali rupe u mandibulama nekoliko primjeraka oblika Tyrannosaurus mogu biti uzrokovane Trichomonasim kao parazitima.