cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Solanaceae
Porodica pripada redu Solanales, u asteridnoj grupi dikotiledonih biljaka (Magnoliopsida). Porodica Solanaceae obuhvata oko 98 rodova i oko 2.700 vrsta, sa velikom raznolikosti staništa,morfologije i ekologije.
Ime Solanaceae potiče iz roda Solanum porodice velebilja ili pomoćnica. Etimologija latinske riječi je nejasna. Latinsko ime ove porodice je izvedeno iz latinske riječi Solanum što znači "biljke iz noćne sjene" (eng. nightshade = noćna sjenka). Ime može doći od sličnosti određenih cvjetova sa Suncem i njegovim zrakama. Najmanje jedna vrsta od Solanum je poznat kao “sunčana bobica”. Alternativno, ime bi moglo da potiče iz latinskog glagola solari, što znači "umiriti", vjerovatno misleći na umirujućefarmakološke osobine nekih od psihoaktivnih vrsta  ove porodice.
Velika nagrada Rusije 2019.
Prvi trening
Vremena prvih pet vozača na prvom treningu.
Solanaceae
Predstavnici porodice su rasprostranjeni širom svijeta, na svim kontinentima osim Antarktika. Najveća raznolikosti vrsta nalazi se u Južnoj i Centralnoj Americi. mini|250px|Mellissia begoniifolia
Pomoćnice su biljke sa dva kotiledona (dikotiledone) iz reda Solanales, od kojih su neke (kao krompiri. npr.) porijeklom iz Amerike. Sve, u većoj ili manjoj mjeri, sadrže glikoalkaloid solanin, otrov koji se nalazi ispod kožice ploda ili gomolja u vidu zelene boje, ali ga ima i u drugim dijelovima biljaka. Ima ga i u kultiviranim jestivim biljkama krompiru, patlidžanu i paradajzu, iz kojih se odstranjuje guljenjem i termičkom obradom, kao što su kuhanje ili pečenje.
Velika nagrada Rusije 2019.
Drugi trening
Vremena prvih pet vozača na drugom treningu.
Treći trening
Vremena prvih pet vozača na trećem treningu.
NGC 1758
NGC 1758 je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Bik. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 26. decembra 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Vitamin E
Vitamin E je jedna od vrsta vitamina, neophodnih za čovjeka. Kao osnovnu ulogu ima regulisanje oksidacionih procesa u organizmu (spriječava prekomjerne oksidacije). Osim toga, neophodan je za normalno funkcionisanje muških polnih žlijezda, kao i za normalan tok trudnoće kod žena. On dalje učestvuje u regulisanju normalnog rasta i rada mišića, kao i u regulisanju funkcionisanja nervnog sistema. Pri nedostatku ovog vitamina dolazi do sve češćeg pucanja i tzv. listanja noktiju na rukama.
Otporan je prema niskoj i visokoj temperaturi. Vitamin E se nalazi u žitu, ribljem mesu, mišićima, jetri, kikirikiju, bademima, orasima, itd.
EUFOR
mini|200px|Simbol EUFOR-a EUFOR ili Snage Evropske unije je naziv za vojsku u Bosni i Hercegovini koji nadgleda vojnu implementaciju Dejtonskog sporazuma. Također EUFOR je djelovao i u DR Kongo, Čadu i Centralnoafričkoj Republici. U Bosni i Hercegovini su naslijedili SFOR i IFOR. Zamjena SFOR-a sa EUFOR-om je, u najvećoj mjeri, bila samo promjena komandira: 80% svih trupa je ostalo na položajima. Zamijenili su NATO-ov SFOR 2. decembra 2004. godine
Yaren
Yaren (ranije ime Makwa/Moqua), je distrikt i de facto administrativno središte države Nauru u Tihom okeanu, u okviru Mikronezije. Nauru je jedina nezavisna država na svijetu koja zvanično nema svoj glavni grad, pa Yaren, kao sjedište Vlade, samo statistički od strane UN nosi tu titulu. Grad se nalazi na jugu ostrva i zahvata površinu od oko 1,5 km2. U njemu živi približno 1.100 stanovnika. Yaren je sjedište Parlamenta, u njemu se nalazi nekoliko značajnih objekata i međunarodni aerodrom.
836.
Godina 836. (DCCCXXXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 836. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
NGC 6180
NGC 6180 (također poznat kao MCG 7-34-95 i PGC 58386) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 410 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Herkul. Najveći prečnik je 0,90 (107 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (72 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 23. juna 1876. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3256B
NGC 3256B (također poznat kao ESO 263-39, IRAS 10268-4408, MCG -7-22-14 i PGC 30867) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 125 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Jedro. Najveći prečnik je 1,90 (69 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (18 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
21. novembar
21. novembar / studeni (21. 11) jest 325. dan godine po gregorijanskom kalendaru (326. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 40 dana.
NGC 7697
NGC 7697 (također poznat kao ESO 110-12, IC 5333, IRAS 23320-6540 i PGC 71800) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 92 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Tukan. Najveći prečnik je 1,60 (43 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (8 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 6. septembra 1836. godine.
NGC 4771
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 7697
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Matakerepō
Matakerepō je božica iz maorske mitologije. Ona je slijepa starica povezana sa božicom groma Whaitiri.
Matakerepin potomak Tāwhaki i njegov rob su se uputili na putovanje do neba, gdje živi Matakerepō. Kad ga je čula kako prilazi, upitala ga je kamo ide. On joj je rekao da traži svoju kćer. Matakerepō mu reče da pričeka jutro. Tāwhakijev rob pripremi obrok. Tom je hranom oslobodio božicu sljepoće. U mnogim maorskim pričama se spominje slijepa starica, primjerice Whaitiri. U jednoj drugoj priči starica se zove Ruahine-mata-morari – "Slijepa starica". Matakerepō je ponekad poistovjećena sa Whaitiri, iako su te dvije božice drugdje razdvojene.
IC 1572
IC 1572 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Ribe. Ovaj objekat je zapisao Guillaume Bigourdan 3. decembra 1888. godine.
Lisa Gerrard
Lisa Gerrard (rođena 12. aprila 1961, Melbourne) australijska je muzičarka, pjevačica i kompozitorica. Postala je poznata kao članica dueta Dead Can Dance. Svoj prvi solo album "Titel The Mirror Pool" izdala je 1995. godine. Zajedno sa Hansom Zimmerom komponovala je muziku za film Gladijator za što je dobila Zlatni globus.
.mq
.mq je najviši Internet domen za karipski otok Martinik. Administracija ovog domena je izpočetka dodjeljena preduzeću SYSTEL koje je danas prestalo sa svojim djelovanjem. Ostatci ovog preduzeća zajedno sa pravom na administraciju .mq domena su kupljeni od strane preduzeća Mediaserv koje još uvjek nije ponovno otvorilo .mq domen za registraciju.
Varoška Rijeka
Varoška Rijeka je naseljeno mjesto u sastavu općine Bužim, Bosna i Hercegovina.
Richard Dawkins
Djetinjstvo
Rođen je 26. marta 1941. u Nairobiju, u Keniji, koja je tada bila pod britanskom okupacijom. Sin je Jean Mary Vyvyan (1916–2019) i Clintona Johna Dawkinsa (1915–2010). Iako je rođen u Keniji, sebe smatra Englezom. Ima mlađu sestru koja se zove Sarah. Živi u Oxfordu. Roditelji su mu se interesovali za prirodne nauke, te je i mladi Dawkins nastavio tu tradiciju. U tinejdžerskim godinama je zaključio da teorija evolucije daje razumljivija objašnjenja o kompleksnosti života, te prestaje vjerovati u Boga i izopćava se iz anglikanske vjerske zajednice.
Akademska karijera
U periodu od 1967. do 1969. je bio asistent na predmetu zoologija na Kalifornijskom univerzitetu u Berkeleyu. Tokom ovog perioda, studenti i profesori na univerzitetu su bili žestoki protivnici Vijetnamskog rata, te je Dawkins bio dio antiratnih demonstracija i protesta. Godinu nakon toga se vraća na Oksfordski univerzitet kao predavač. Uređivao je i nekoliko časopisa poput Evolucijske enciklopedije. Urednik je američkog časopisa Skeptic od samog osnivanja istog.
Oksfordski Balliol College je 2004. uveo nagradu koja nosi njegovo ime (Dawkins Prize) za "nesebičan doprinos i istraživanje ekoloških prilika, ponašanja životinja, čiji opstanak je ugrožen zbog ljudskih aktivnosti". U septembru 2008. odlučio se penzionisati i time okončati svoju dugogodišnju profesorsku karijeru.
Fondacija
2006. godine je osnovao fondaciju koja nosi naziv Richard Dawkins Foundation for Reason and Science (RDFRS), neprofitnu organizaciju koja se deset godina kasnije spojila sa Center for Inquiry, te Dawkins postaje jedan od članova novog upravnog odbora.
Kritiziranje religije
Sa 13. godina počinje istraživati više o religiji, te sve više postaje skeptičan po tom pitanju. Smatra se za pobornika novog ateizma, zajedno sa Samom Harrisom, Christopherom Hitchensom i Danielom Dennetom. Četvorka je poznata i pod nadimkom "četiri jahača". Izjavio je i to da je religija izvor svih sukoba i potvrda za vjeru bez dokaza, te je smatra za jedno od najvećih svjetskih zala.
Politička viđenja
Dawkins podržava mnoštvo ateističkih, sekularnih i humanističkih organizacija, poput Humanista UK i pokreta Brights. Smatra da bi ateisti trebali biti ponosni na ono što jesu, nikako apologeti, zagovarajući tvrdnju da je ateizam dokaz zdravog, nezavisnog uma.
Richard Dawkins je feminist i smatra da je feminizam od enormnog značaja za današnje društvo, te da je to pokret vrijedan njegove podrške.
Privatni život
U braku je bio 3 puta, te ima jednu kćerku. 19. augusta 1967. je oženio Marian Stamp, te se od nje razveo 1984. Iste godine je oženio Eve Barham, s kojom ima kćerku Juliet Emmu (rođena 1984. u Oxfordu). Poslije nje je oženio glumicu Lallu Ward, a sa njom se razišao 2016. S njom je ostao u dobrim, prijateljskim odnosima. 6. februara 2016. je pretrpio manji moždani udar dok je bio kod kuće. Iste godine je izjavio da se gotovo potpuno oporavio od nesreće.
835.
Godina 835. (DCCCXXXV) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 835. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Antologija
Antologija (ἀνθολογία) dolazi od grčkih riječi anthos, cvijet i legein, izabrati.
Riječ je o izabranim i probranim muzičkim ili književnim djelima skupljenim u jednu zbirku. Antologiju treba razlikovati od panorame ili hrestomatije. Antologija je izbor koji počiva na čvršćim estetičkim mjerilima i uvijek nosi u sebi i vrednovanje. Antologija može biti vremenski ograničeni izbor, kao i izbor temama, rodovima, školama, pravcima umjetnosti i sl.
Korišten je i izraz zbirka rasprava, ali je on bio više uobičajen u prošlosti. U srednjovjekovnoj Evropi se koristio izraz: florilegium, opet u smislu prikupljanja cvijeća, i bio je korišten za antologije Latinskih poslovica i tekstualnih izvadaka. Antologija koja se sastoji od više romana, sa dodatkom nekih kraćih djela, ponekad se naziv omnibus.
U muzici, termin se odnosi na skupinu radova onih umjetnika koji imaju dugu i raznoliku karijeru.
Čopor
Riječ čopor označava okupljanje većeg broja (više od dvije) iste vrste divljih životinja iz razreda sisara. Razlozi zbog kojih se okupljaju i žive u čoporu su od vrste do vrste različite, ali u svakom slučaju takav oblik života donosi određene prednosti svakom pojedinom članu čopora.
Vrste koje se okupljaju u čopore:
Sljedeća po veličini broja životinja, koja je u pravilu dosta veća od čopora se naziva krdo.
Losovi, jeleni, divokoze i druge životinje koje su u grupi lovine se okupljaju u grupu jer time povećavaju sigurnost. Druga grupa životinja koje su lovci, okupljaju se jer u čoporu im je lov uspješniji. No to bi bili samo dva osnovna razloga za život u čoporu. Od vrste do vrste se to još nijansira.
22. novembar
22. novembar / studeni (22. 11) jest 326. dan godine po gregorijanskom kalendaru (327. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 39 dana.
NGC 961
NGC 961 (također poznat kao IC 249, MCG -1-7-33, NGC 1051, PGC 10172 i UGCA 40) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 59 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 1,90 (33 hiljade sg) a najmanji 1,4 uglovnih minuta (24 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Ormond Stone 1886. godine. Međutim, često se smatra da je ova galaksija otkrivena 27. novembra 1880. godine i označena kao NGC 1051, a otkriće je objavio Édouard Stephan.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
.jo
.jo je najviši Internet domen za Jordan. Za fizička lica koja žele registraciju pod .jo domenom potrebno je prebivalište u Jordanu a za preduzeća lokalno predstavništvo unutar zemlje.
Elazığspor
Elazığspor (bos. Elaz'spor) je nogometna ekipa iz Elazığa, Turska, koji se takmiči u Turskoj super ligi. Domaće utakmice ekipa igra na Stadionu Elazığ Atatürk u Elazığu. Klub je osnovan 1967. godine.
Historija
Elazığspor je osnovan 1967. kada su tri ekipe (Merkez Gençlik, Güvenspor i Harputspor) ujedinjene formrale jaku ekipu grada Elazığa. Klupski grb odnosi se na poznati lokalni ples koji se naziva Çayda Çıra. Ovaj ples se izvodi sa svijećama u rukama. Klub je nekoliko godina igrao u drugoj i trećoj ligi. Konačno u 2002, klub je unaprijeđen u Tursku prvu ligu. HMeđutim, u 2004, oni su ponovo potisnuti u TFF 1. Ligu. Glavni suparnici Elazığspora je Malatyaspor. Oni su prebačeni u TFF 2. Ligu u 2008 nakon što su sezonu završili na 16. poziciji.
Trenutni sastav
Ažurirano: 2. 3. 2017.
Briologija
Briologija (grč. bryon  = mahovina + logos = nauka, znanje, učenje)  je oblast botanike proučava Bryophyte  (mahovine, jetrenjače i preslice ). Briolozi su ljudi, naučnici koji imaju aktivno interesovanje za posmatranje, snimanje, klasifikovanje ili istraživanje mahovina.
Briologija se često proučava zajedno sa lihenologijom zbog sličnog izgleda i ekološke niše pripadajućih organizama, iako briofite i lišajevi nisu svrstani u isto carstvo.
Historija
Briofite su prvi put detaljno proučavane u 18. stoljeću. Njemački botaničar Johann Jacob Dillenius (1687. – 1747.) bio je profesor na Oxfordu i 1717. godine napisao djelo "Reproduction of the ferns and mosses" ("Reprodukcija paprati i mahovina"). Početak briologije zaista pripada radu Johannesa Hedewiga, koji je pojasnio reproduktivni sistem mahova (1792, Fundamentum historiae naturalist muscorum – „Osnovi prirodne kistorije mahovina“) i uredio njihovu taksonomiju. Područja istraživanja uključuju taksonomiju briofita, briofite kao bioindikatore, sekvenciranje DNK  i međuzavisnost briofitnih  vrsta i drugih biljnih i životinjskih vrsta. Između ostalog, naučnici su otkrili parazitske braiofite poput rodova Cryptothallus  i potencijalno mesožderne jetrenjače  poput Colura zoophaga  i Pleurozia. Centri istraživanja iz briologije uključuju Univerzitet u Bonnu u Njemačkoj, Helsinški univerzitet u Finskoj i Njujorški botanički vrt.
Moje najmilije
Moje najmilije drugi je kompilacijski album sarajevske pop, rok grupe Crvena jabuka. Objavila ga je beogradska izdavačka kuća Hi-Fi Centar u CD izdanju i na kaseti 1998. godine. Album sadrži devetnaest pjesama, koje predstavljaju pregled nekih od značajnijih radova počevši od bržih rok i pop pjesama pa sve do laganih balada snimljenih tokom do tada njihove dvanaestogodišnje muzičke karijere. Ujedno, ove pjesme su redovni dio koncertnog repertoara Crvene jabuke. Kompilacijski album "Moje najmilije" objavljen je godinu nakon njihovog studijskog albuma Svijet je lopta šarena.
Cartoon Network
200p|mini|Logo Cartoon Network-a mini|200p|Logo Cartoon Network-a 2006-2010 Cartoon Network je američka TV kuća osnovana od strane Turner Broadcasting-a. Primarna zadaća mu je emitovanje crtanih filmova. Originalni američki program krenuo je sa emitovanjem 1. oktobra 1992. emitujući Loone Tunes kao prve crtane filmove emitovane na tom kanalu. Od tad Cartoon Network je emitovo dosta drugih crtanih, kao što su: Dexter's Laboratory, Ed, Edd n' Eddy, The Powerpuff Girls i mnogo ostalih TV serija. Iako je Cartoon Network usmjeren na publiku dječijeg uzrasta, dosta odraslih također gleda ovaj TV program. Ove godine Cartoon Network će proslaviti svoj 15. rođendan.
Elektronski mediji
Elektronski mediji su mediji koji koriste elektronsku ili elektromehaničku energiju usmjereni krajnjem potrošaču (audijenciji) koji neometano pristupaju sadržaju istog tog medija. Ovi mediji stoje kao suprotnost statičnim medijima (uglavnom printanim medijima) koji jesu stvarani elektronički međutim njihova tiskana forma ne zahtijeva elektronske uređaje kada krajnji potrošač-korisnik želi da im pristupi. Prvobitno su mediji elektronskog porijekla poznati široj javnosti više kao videosnimci, audiosnimci, multimedijalne prezentacije, prezentacije slajdova, u CD-ROM formi kao i online sadržaj. Novi mediji su uglavnom u formi digitalnih medija. Ipak elektronski mediji mogu biti i u analognom i digitalnom formatu.
Pod elektronskim medijima se također podrazumjeva bilo koji tip opreme koja se koristi u procesu elektronske komunikacije (na primjer: televizija, radio, telefon, desktop računar, igraća konzola, razni džepni računari itd.)
834.
Godina 834. (DCCCXXXIV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 834. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Oko
Oči su glavni organi vida kod kičmenjaka i velikog broja beskičmenjaka. Čak i jednoćelijske životinje imaju fotoosjetljive strukture koje se označavaju kao oči. Ključne sposobnosti čula vida, kao što su oštrina, akomodacija, viđenje boja, širina vidnog polja, (ne)binokularnost i stereoskopija vida uveliko variraju, ovisno o složenosti građe i prilagodbama na posebne načine života, odnosno ekološke niše i adaptacijske zone.
Vrste fotoreceptora
thumb|right|200px| Oči [[kičmenjaka (lijevo) i beskičmenjaka, (desno).]] thumb|200px|Složeno oko antarktičkog račića krila (Euphausia superba). thumb|200px|Poprečni presjek složenog oka. Fotoreceptori su čulne ćelije ili praživotinjske organele koje u stanje nadraženosti dolaze pod uticajem energije svjetlosnog zračenja elektromagnetnih talasa. Fotoreceptori ili vidne ćelije višećelijskih životinja pripadaju grupi glavnih čulnih ćelija, osjetljivih na dio svjetlosnog spektra od 200-800 nm. Ako su u procesu prijema adekvatnih nadražaja, pored njih, uključeni i dodatni optički aparati (leće i sl.), takav čulni aparat označava se kao oko.
U životinjskom svijetu postoje tri osnovna stepena složenosti funkcije vida.
(1) Razlikovanje jačine svjetlosnih nadražaja (svjetlosti i tame) najprostiji je stepen vida. Takvu sposobnost imaju jednostavne fotoreceptorske ćelije – bez ikakvih pomoćnih struktura (kao npr. kod maločekinjastih člankovitih glista: Oligohaeta).
(2) Razlikovanje pravaca svjetlosti, u najjednostavnijem obliku, omogućava samo jedna fotoreceptorska ćelija, koja je obložena peharastom pigmentnom ćelijom (kao kod mnogih glista i kopljače npr.). Do vidne ćelije mogu dospjeti samo svjetlosni zraci koji prolaze kroz otvor peharaste ćelije. Pošto su otvori mnogobrojnih peharastih ćelija različito usmjereni, životinja ima mogućnost prijema informacije o položaju izvora svjetlosti u svim dijelovima neposredne okoline. U složenijim oblicitna ovakvog čula vida, više fotoreceptorskih ćelija grupisano je u očne jame obložene različitim brojem pigmentnih ćelija. Svaka vidna ćelija ptitom raspoznaje određeni svjetlosni pravac.
(3) Viđenje slika je najviši razvojni stepen uloge vida. Takvu sposobnost imaju složene oči i oči u obliku komore. Složene oči su karaktelistične za insekte i rakove, a sastavljene su od većeg broja prostih očiju. Svaka ta njihova funkcijska jedinica prikuplja svjetlosne informacije samo o ograničenom dijelu posmatranog predmeta, pa se ukupna slika dobija spajanjem dijelova tog mozaika u jedinstvenu cjelinu. Po tome je ovaj oblik fotorecepcije poznat i kao mozaični vid. Oči u obliku komore imaju neke mnogoćekinjaste člankovite gliste (Polyhaeta), glavonošci i kičmenjaci. Ova pojava predstavlja jedan od najzanimljivijih primjera konvergentne evolucije, tj. evolucijskog odgovora na odgovarajuće (konvergentne) uslove životnog okruženja. Tako su nastale istovjetne ili slične funkcijske strukture različitog embrionskog porijekla, kod srodstveno vema udaljenih životinjskih grupa. Osnovne principe i osobenosti uloge čula vida ove vrste mogu se razmotriti na primjeru parnih očiju kičmenjaka, odnosno čovjeka.
Ljudsko oko je složeni organski aparat, koji pored fotoreceptorskog, sadrži i optički, zaštitni i po1noćni dio. Optički dio oka čine rožnjača, tečnost prednje očne komore, sočivo i staklasto tijelo.
Zastitni i pomoćni dijelovi oka su: obrve, očni kapci, trepavice, veznjača, suzne i lojne žlijezde, te očni mišići.
U procesu samoobavještavanja i neprekidnog podešavanja odnosa ljudskog organizma sa trajno promjenljivom životnom i radnom sredinom, posebno je naglašena uloga fotoreceptora, budući da čak oko 5/6 ukupnih spoznaja o okolnom svijetu i vlastitim stanjima stičemo putem čula vida.
Osjetni (fotoreceptorski) dio oka je mrežnjača - unutrašnji sloj očne jabučice, u kojem se nalaze posebne ćelije čula vida. To su ustvari, posebno podešene nervne ćelije, koje se (po prepoznatljivom obliku) označavaju kao štapići i čepići (čunjići). Normalno ljudsko oko obično ima čak do 125 miliona štapica i oko 7 miliona čepića (omjer 18:1), pri čemu gustina štapića po jedinici površine raste ka periferiji, a čepica - ka središnjem dije1u mrežnjače. Najuže središnje po1je mrežnjače (oko 1 mm2) malo je udub1jeno i sadrži samo čunjiće - to je žuta mrlja. Nekoliko milimetara dalje od nje, na mjestu gdje vlakna očnog živca ulaze u oko (vidni diskovi) nalazi se slijepa mrlja u kojoj uopće nema fotoreceptora.
Mrežnjača sadrži četiri vrste molekula bjelančevina zvane opsin, koje ulaze u sastav svjetlosno-osjetljivih pigmenata: rodopsina (vidni purpur) i tri varijante jodopsina (crveni, zeleni i plavi - koji omogućavaju viđenje odgovarajućih boja). Rodopsin se nalazi u stapićima, a jodopsini u čepićima. Kada svjetlost kroz rožnjaču, sočivo i staklasto tijelo, dospije na fotoreceptore, ovi pigmenti se mijenjaju i razlažu na sastavne dijelove. Tom ptilikom nastaje nadražaj koji se u obliku bioelekttične struje, putem očnog nerva, prenosi u odgovarajući moždani centar za "obradu" prispjelih podataka. Pritom štapići reaguju na svjetlost slabijeg intenziteta, a čepići na jače osvjetljenje. U tami, odnosno u odsustvu svjetlosnih draži, struktura vidnih pigmenata se obnavlja, a za sintezu vidnog purpura neophodna je dovo1jna ko1ičina vitamina A.
Ljudsko oko raspoznaje samo usko područje elektromagnetnog spektra (vidljivi dio spektra sunčeve svjetlosti), talasne dužine od 400-760 nm. Različiti čepići osjetljivi su na svjetlost njima prepoznatljivih talasnih dužina, što predstavlja osnovu za stvaranje utiska o boji posmatranog predmeta. Sve moguće nijanse spektra mogu se dobiti "miješanjem" osnovnih boja - crvene, zelene i plave.
Glavno upotrebnoo svojstvo štapića je uočavanje predmeta, uz nejasno viđenje njihovih obrisa, dok čepići "izoštravaju" sliku i prepoznaju boje. Čepići omogućuju precizniji vid pri dnevnom svjetlu, ali su u sumraku veoma slabo aktivni.
Primljene svjetlosne informacije u fotoreceptorima (nervnim putevima) prosljeđuju se do odgovarajućeg centra u potiljačnom režnju kore velikog mozga. Nadražaji iz desne strane vidnog polja svakog oka putuju ka lijevoj moždanoj hemisferi i obratno, što je omogućeno djelimičnim ukrštanjem vlakana očnih živaca, neposredno iza očiju. Tako se u desnoj hemisferi stiču infornacije iz desne strane svakog oka, što odgovara lijevoj strani vidnog polja, tj. lijeva hemisfera prima impulse s lijevih strana oba oka i vidi desnu stranu vidnog polja.
Vid nastaje stimulacijom nervnih ćelija mrežnjače, koje u mozak šalju podatke o jačini, boji i drugim svojstvima primljenih svjetlosnih nadražaja. Ove informnacije mozak zatim "čita", "sređuje", "tumači" i "vidi" kao detalje slike u vidnom polju. Zato se može reći da, u stvari, oko samo gleda, a mozak konačno vidi i doživljava posmatrane objekte i pojave.
Građa
Oko je građeno od tri očne ovojnice. Spoljna ovojnica oka se zove bionjača (latinski Sclera) i ona je građena od čvrste hrskavice. U svom prednjem dijelu ona ima providni dio, kao staklo na ručnom satu. To je rožnjača ili rožnica (Cornea). Srednja očna ovojnica (Uvea) ima tri dijela. Prednji je dužica ili šarenica (Iris) sa otvorom u sredini (zjenica - (Pupilla). Iza irisa je cilijarno ili zrakasto tijelo (Corpus cilliare). Najveći dio srednje očne ovojnice zauzima sudovnjača odnosno Chorioidea, koja je građena od krvnih sudova koji ishranjuju najvažniju ovojnicu oka mrežnjaču (Retina).
Mrežnjača se sastoji od pigmentnog sloja, koji čini unutrašnjost oka mračnom, te od nervnih ćelija, štapića i čunjića, koji primaju svjetlost i pretvaraju je u električne impulse. Ti se impulsi prenose putem vidnog živca (nervus opticus) u mozak, gdje se u potiljačnom centru za vid stvara slika.
U oku postoje još očno sočivo, ili leća, koje reguliše prelamanje očnih zraka, te staklasto tijelo (Corpus vitreum), želatinozna providna masa koja ispunjava unutrašnjost oka. U oku se stvara očna vodica koja iz stražnje očne sobice stalno cirkuliše u prednju, a odatle iz ugla očne komore filtrira se u venski krvotok. Tako se u oku stalno održava providnost optičkih medija kao i stalni unutaročni pritisak.
Očna jabučica
Očna jabučica (često sinonimom za oko), gotovo je sferno tijelo, koje je ispunjeno masom koja je sastavljena po principu plutajuće suspenzije. U određenim granicama može rotirati oko bilo kojeg broja osa, bez ugrožavanja položaja u orbiti ili samo marginalno. Njen plašt se sastoji od tri koncentrična sloja koji vrše različite uloge.
Unutrašnjost očne jabučice sadrži staklasto tijelo (Corpus vitreum), a leća je dijeli na prednju i stražnju očnu komoru.
Vanjska ovojnica
Vanjska očna ovojnica bionjače (Tunica externa bulbi i Tunica fibrosa bulbusa) je podijeljena u dva dijela. U mjestima gdje svjetlo ulazi u oči, prelazi u prozirnu rožnjaču (Sclera). Stalno je navlažena očnom tečnošću. Dubinski, direktno naliježe beonjaču, koja čini najveći dio preostalog vanjskog ovoja očne jabučice. Na nju se vežu dodatni očni mišići koji pokreću oko u očnoj duplji. U prednjem segmentu je prekrivena i vežnjačom (Conjunctiva), tako da se samo rožnjača natapa direktno suznom tekućinom.
Srednja očna ovojnica
Srednja očna ovojnica (Tunica media bulbi ili Uvea) se sastoji od tri dijela. Sudovnjača je bogata krvnim sudovima, opskrbljujući susjedne slojeve hranljivim tvarima i kisikom i često je pigmentirana. Prema naprijed ide preko cilijarnog tijela (Corpus ciliare), kroz koje prolazi struktura leće i dijelovi za akomodaciju oka. Najistaknutiji dio srednje ovojnice oka je šarenica (Iris). Ona regulira veličinu otora zjenice (Pupilla) i količinu svjetlosti. Njena pigmentacija određuje boju očiju.
Unutrašnja ovojnica
Unutrašnja očna ovojnica (Tunica interna bulbusa) je građena od mrežnjače. Ona uključuje svjetlosno osjetljive ćelije (fotoreceptore). Pri mjestu gdje očni nerv izlazi iz oka (optički disk), ne postoje svjetlosno osjetljive ćelije, a odgovarajući dio ovog je slijepa mrlja. Poenta najoštrijeg vida je u malom polju zvanom fovea, koja se nalazi u sklopu žute mrlje (Macula lutea). Unutrašnja ovojnica također uključuje pigmentni sloj, pigmentni epitel.
Staklasto tijelo
Staklasto tijelo (Corpus vitreum) je poput gela prozirna supstanca koja održava sferni oblik oka. Nalazi se unutar oka između leće i mrežnjače i ima mali optički efekt refrakcijskog medija (što je uključuje u "optički aparat oka"). Staklasto tijelo se sastoji od oko 98% vode, oko 2% hijaluronske kiseline i mreže kolagenih vlakana (< 1%).
Mediji refrakcije
Kako bi se oko usredsredilo na jačinu svjetlosti izvana i da se ova usmjeri na retinu, neophodni su optički djelotvorni sastojci za prelamanje svjetla. Oni su grupisani pod pojmom "refrakcijski mediji" ili optički aparat oka, koji se sastoji od: rožnjače, u leće, očne vodice i staklastog tijela. Njihovi relativni udjeli u snazi ukupne refrakcije snaga su – od prilike do prilike – različiti. Međutim, istina je da u principu rožnjača ima daleko najveću snagu, a zatim leća. Ukupnost snage posebnih medija se također zove dioptrijski aparata, s obzirom na njihovu moć u jedinicama dioptrije (DTP).
Christian Doppler
mini|Christian Doppler Christian Doppler (Salzburg, 29. novembar 1803. - Venecija, 17. mart 1853. godine) je bio austrijski fizičar.
Godine 1842. objavio je u Pragu raspravu "O obojenoj svjetlosti dvostrukih zvijezda" u kojoj je obradio pojavu koja nosi njegovo ime (Dopplerov efekt) čije je otkriće imalo duboki uticaj na mnoga područja moderne nauke i tehnologije, uključujući medicinu. To je promjena promatrane frekvencije valova pri relativnom kretanju njihova izvora i promatrača.
Melk (okrug)
Okrug Melk nalazi se zapadno od glavnog grada pokrajine Donje Austrije Sankt Pöltena.
Upravna podjela
.png|mini|400px||Općine u okrugu Melk Okrug se sastoji od ukupno 40 općine. Od toga su četiri grada i 27 općina sa statusom Markt. Broj stanovnika u pojedinoj općini nalazi se u zagradi.
Miloš Obrenović
Miloš Obrenović (srpski: Милош Обреновић; rođen kao Miloš Teodorović; 18. mart 1780 – 26. septembar 1860), do 1945. zvan kao i Miloš Veliki, bio je knez Srbije od 1815. do 1839. godine i ponovo od 1858. do 1860. godine. Sudjelovao je u Prvom srpskom ustanku, predvodio srbe u Drugom srpskom ustanku i osnovao dinastiju Obrenović. Za vrijeme njegove vladavine Srbija je postala autonomna kneževina u okviru Osmanlijskog carstva. Knez Miloš je vladao autokratski neprestano odbijajući da dijeli vlast. Tokom vladavine bio je najbogatiji čovjek u Srbiji i jedan od najbogatijih ljudi na Balkanu.
Biografija
Miloš Obrenović je bio sin Višnje Urošević i Mihajla Teodorovića, siromašnog seljaka iz Užičke nahije. Rođen je u selu Gornja Dobrinja kod Požege. Miloševi roditelji Mihajlo i Višnja su prije stupanja u brak imali već zasnovane porodice. Mihajlo je prije Višnje bio u braku sa Gordanom sa kojom je imao tri sina, a Višnja je u prvom braku bila udata za Martina Obrenovića iz sela Brusnice sa kojim je imala sinove Jakova (1767–1817) i Milana (1770–1810) i kćerku Stanu. Mihajlo i Višnja su osim Miloša imali još dva sina; Jovana (1786–1850) i Jevrema (1790–1856). U svojoj mladosti, Miloš je bio sluga porodici Aksentija Ječmenice, bogatog trgovca stokom sa Zlatibora. Godine 1805. Oženio se Ljubicom Vukomanović (1785–1843). Sa njom je imao osmoro djece:  Petra, Petriju, Savku, Milana, Mihaila, Mariju, Todora i Gabrijelu.
Srpski ustanak i autonomija
mini|lijevo|175px|Knez Miloš Obrenović 1824. godine, ulje na platnu, rad Pavela Đurkovića. mini|desno|200px| Unutrašnjost Miloševog konaka u Topčideru. Divan-han, vrsta zastakljenog balkona u kome se knez odmarao, razgledao okolinu, pušio čibuk i ispijao kahfu. Milošev konak sagrađen je po uzoru na Pašin ili Muhafizov konak, odnosno saraj, koji se nalazio u gornjem gradu na Kalemegdanu. Pašin konak izgrađen je u balkansko-orijentalnom stilu 1743. godine kao jednospratna građevina. Stari pašin konak srušen je oko 1860. godine i na njegovom mjestu izgrađen je nov u srednjoevropskom stilu. U njemu je stolovao posljednji beogradski paša Ali Riza, a nakon njega služio je kao Glavni generalštab sve do oktobra 1915. godine kada je porušen u bombardovanju. Kada je izbio Prvi srpski ustanak 1804. godine, Milan Obrenović je bio jedan od pokretača i vođa narodnog ustanka. Uz brata Milana, Miloš je učestvovao u brojnim bojevima i upravnim i sudskim poslovima. Miloš 1805. godine dobija od Karađorđa vojvodski čin. Tokom borbi za Užice 1807. godine, pod zidinama tvrđave u napadu na jedan šanac, vojvoda Miloš je bio teško ranjen u grudi. Iako ga je većina otpisala, nakon dvanaest sedmica se oporavio. Pred kraj godine, Milan Obrenović se tokom boravka u Bukureštu, kod glavnog zapovjednika ruske vojske, iznenada razbolio i nakon nekoliko dana umro. Nakon smrti polubrata, Miloš uzima prezime Obrenović.
Pergam
Pergam (starogrč. Pérgamon, lat. Pergamum) je antički grad u sjeverozapadnom dijelu Anadolije, nedaleko od današnje Bergame, Turska.Nalazi se na listi mjesta svjetske baštine.
Osnovan je u 3. vijeku p.n.e. kao prijestonica dinastije Atalida, po prepoznatljivivom urbanističkom planu. Zbog geografskog položaja, postao je važan kulturni, naučni i politički centar. Od spomenika iz starogrčkog perioda u gradu, treba spomenuti: pozorište, Gimnaziju na tri terase, veliki oltar, nekropolu sa tumulima, cjevovode pod pritiskom, gradske zidine i svetište Kibele na brdu Kale. Iz tog vremena je Zeusov žrtvenik podignut 180. pne. u slavu zajedničke pobjede Pergama, Rimljana i Rodosa nad sirijskim vladarom Antiohom III.
Pergamska biblioteka (s oko 200.000 svitaka) bila je uz aleksandrijsku, vodeća tokom helenističkog perioda. Otkrili su je njemački arheolozi 1878.-1886. Pergament (pergamena), pisaći materijal dobiven preradom kože ovaca ili koza, je dobio ime upravo prema gradu Pergamu.
Nakon rimskih osvajanja 133. godine p.n.e, Pergamon je postao metropola i bio je glavni grad rimske provincije Azije tokom rimskog carskog perioda. Rimljani su zadržali postojeće strukture iz grčkog perioda, dodajući nove kulturne i imperijalne funkcije. Izgrađene su mnoge važne građevine:
Osmanlije su gradu dale sve neophodne urbane strukture, kao što su džamije, terme, mostovi, hanovi, natkriveni bazari, osmanske pijace i vodovodni sistemi koji su prekrivali slojeve rimskih i bizantskih naselja.
FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2017.
FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2017. (zvanično: FIFA Club World Cup UAE 2017 presented by Alibaba Cloud) bilo je 14. izdanje FIFA svjetskog klupskog prvenstva koje je održano u Ujedinjenim Arapskim Emiratima. FIFA je bila organizator turnira koji se igrao između pobjednika klubova iz svake od šest kontinentalnih konfederacija, kao i pobjednik lige iz zemlje domaćina. Turnir je odigran između 6. i 16. decembra 2017. godine.
Izbor domaćina
Proces podnošenja prijave za domaćinstva FIFA Svjetskog klupskog prvenstva 2017. i 2018. kao i za izdanja 2015. i 2016. započeli su u februaru 2014. Nogometni savezi koji su bili zainteresirani za domaćinstvo FIFA Svjetskog klupskog prvenstva trebali su da podnesu izjavu o zainteresovanosti do 30. marta 2014. godine i daju kompletan set konkursnih dokumenata do 25. augusta 2014. Izvršni odbor FIFA-e je u decembru 2014. odabrao domaćine prvenstva za sezone 2015, 2016, 2017. i 2018. na sastanku održanog u Maroku, ali je konačna odluka odložena do sastanaka izvršnog odbora FIFA-e 19. i 20. marta 2015.
Sljedeće zemlje izrazile su interesovanje za domaćinstvo turnira:
Ujedinjeni Arapski Emirati zvanično su najavljeni 21. marta 2015. kao domaćini turnira 2017. i 2018.
Gradovi domaćini
FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2017. odigrano je na dva stadiona u dva grada: Sportski stadion "Zajed" u Abu Dhabiju i Stadion "Hazza bin Zajed" u Al Ainu.
Sudije
Na turniru je učestvovalo šest glavnih, 12 pomoćnih i 8 "VAR" sudija iz svih šest FIFA-inih konfederacija.
Sastavi
Svaki tim na FIFA svjetskom klupskom prvenstvu mogao je imenovati najviše 23 nogometaša (od kojih su tri morala biti golmani). U slučaju povrede dozvoljena je zamjena povrijeđenog nogometaša 24 sata prije prve utakmice tima. Zadnji rok prijave bio je 30. novembar 2017.
Pravila
Žrijeb je održan 9. oktobra 2017. u 12:00 GST (UTC +4) u Abu Dhabiju kako bi odredio parove dvije utakmice četvrtfinala te parove polufinala. U vrijeme izvlačenja parova, identitet timova koji su predstavljali AFC, CAF i CONMEBOL konfederacije nisu bili poznati. Ako utakmica u regularnom dijelu utakmice završi neriješenim rezultatom primjenjivala bi se sljedeća pravila:
Rezultati
Vremena utakmica prikazana su po lokalnom vremenu "GST" (UTC+4).
Tinja
Tinja je rijeka u sjevernoistočnom dijelu Bosne i Hercegovine sa tokom dužine 69 km. Izvire ispod obronaka planine Majevice, te u svom toku prolazi kroz Srebrenik i Gradačac. Tinja se ulijeva u rijeku Savu u mjestu Gorice (kod Brčkog). Spada u drugu kategoriju rijeka zbog okolnih kanalizacija.
Bugari
mini|desno|400px|Poznati Bugari: [[Boris I Bugarski, Hristo Botev, Vasil Levski, Valja Balkanska]] Bugari (bugarski: Българи) su južnoslavenski  narod pretežno naseljen u Bugarskoj.
Ime
Ime Bugara je pod debatom, Pelliot drži da ovaj naziv znači les trouveurs, dok Keramopoulos smatra da dolazi od burgarii, bourgarioi, rimskih najamnika, hunskog porijekla stacioniranih po burgima (bourgoi; utvrdama), duž limesa. Ime Bugara (Oguri) kao nacionalno ime, ne spominje se sve do druge polovine 5. vijeka, a odnosi se na jednu zajednicu sjeverno od Crnog mora koje je bizantijski car Zenon upotrijebio 482. u borbi protiv Istočnih Gota. Naziv Oguri u značenju ('ogur' - pleme), javlja se i u nazivima Hun Ogur (hunsko pleme ili pleme Huna) od čega dolazi i riječ Hungarija i gubitkom glasa h, Ugarska, odnosno Ugri (Mađari). Onoguri, jedan od predaka današnjih Bugara, svoje ime nose u korijenu On Ogur (deset strijela ili 10 plemena; strijela je simbol plemena), i bili su savez od deset plemena u kojima su Huni činili većinu. Ovi Onoguri kasnije (679-681) zauzet će Dobrudžu i uspostaviti bugarsku državu od južne Besarabije uz Dunav do Loma.
23. novembar
23. novembar / studeni (23. 11) jest 327. dan godine po gregorijanskom kalendaru (328. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 38 dana.
Bugari
Ruralni Bugari
Bugarska je pred Drugi svjetski rat imala 97 gradova, a ipak je 78% Bugara živjelo na selu. Nalazimo dva tipa seoskih naselja, to su zaseoci koji su značajni za planinsko područje, najviše srednje Arde, kao i na sjevernim pristrancima Balkana. Zbijeni tip naselja nepravilnog oblika nalazimo u ravnicama, kao i u kotlinama. Selo je čuvar kulturnog nasljeđa, a kod ruralnih Bugara njegovi su tipni elementi razvijena obrada lana, konoplje, svile i vune. Očuvala se možda još uvijek praslavenska preslica sa kǎželom na vrhu, vodoravni tkalački stan, kao i neke stare tehnike tkanja. Kako ratarstvo i stočarstvo čine glavne prihode seoske ekonomije, znatan dio bogatstva materijalne kulture vezan je uz ova zanimanja. Jaram je slavenskog tipa s dvije vodoravne gredice nazivane jarem i podbradnik, ali očuvali su se i neki drugi običaji, a donedavno je postojala na jednom mjestu porodična zadruga. Starim slavenskim običajima i tradiciji pripadaju neki običaji vezani uz svadbe, sahrane, porode, šišano kumstvo, i obredne vatre. Razni stari običaji Bugara preživjeli su kroz vreme i neke promjene, a pod uticajem susjednih etničkih zajednica, kao od strane Grka (suđenice) i narodno bugarski svirački instrument gădulka sa tri žice. Kod Bugara je postojao običaj nestinara, na jugoistoku Bugarske, hodanja po žaru. Ovo je praksa žena, koje su za tu prigodu obučene u tradicionalnu nošnju. Ovaj običaj vjerovatno je azijskog porijekla.
Seoska arhitektura
Među etnografskim odlikama ističu se i regionalne razlike gradnje kuća i popratnih objekata. U doskorašnja vremena u nizinskim predjelima, odnosno u podunavskom dijelu i na istoku gradila se kuća od naboja ili ćerpiča, da bi na jugu našli kamenu kuću. Treći tip kuće je od drveta u planinskim predjelima i brvnaru na zapadu zemlje. Zemunica se nalazila jedino u podunavskim krajevima, inače je tipična bugarska kuća prizemna ili na sprat, sa prostorom za stoku u prizemlju, i boravištem za ljude, na katu. Krovovi su pretežno četverostrani.
Nošnja
Nošnja Bugara dijeli se na dva glavna područja, to su belodreškovci (belodreskovci) na sjeverozapadu, i černodreškovci na svom ostalom području, čija se nošnja i dalje širi na štetu belodreškovaca. Kod belodreškovaca boja se odnosi se na gornji dio suknene odjeće. U isto vrijeme kod žena se razlikuju tri značajno obilježena skupa. Na jugu i jugozapadu žene su nosile haljetak sa rukavima (koji su obavezno do lakta) poznat kao saja. Saja se nosi povrh košulje i sprijeda je otvorena. U srednjim i sjevernim pojasima Bugarske javlja se sukman. On se oblači preko glave i za razliku od saje nema rukava.
Kod muškaraca imamo sukneni kaput sa rukavima do lakta, šubaru, obojke i opanke, pretežno uske pantalone, koje su kod belodreškovaca posve uz nogu, takozvani benevreci. Nose se i posebni pojasi, kolani sa geometrijskim šarama koje tkaju i posebni obrtnici.
Narodna muzika i ples
Bugarska muzika i plesovi namijenjeni su i zabavi i raznim obredima, a svakako treba spomenuti bugarski narodni ples horo. Instrumenti se dijele na 3 osnovne vrste, to su žičani: gadoulka nalik violini, tambura (dranakia, dzunga, bailama) sa dvije, tri, šest i osam žica; duhači instrumenti: kaval, šupelka, gajda, duduk, dvojanka, i još neki. Kaval se upotrebljava u čitavoj Bugarskoj, a najviše na području Dobrudže i Trakije. Mali kaval zove se svirka (tsarafa, svorče) i pastirski je instrument; Instrumenti za udaranje su tapan, što ga imamo i kod Makedonaca i tarambuka. Šupelka se radi od oraha, žutike ili javora, šuplja je na obje strane i ima rupa za prste za po tri srednja prsta. Duduk je na jednu stranu zatvoren, javlja se u dvije veličine 700-780mm i 240-400mm (duduče), a u jednom kraju Makedonije poznate kao kavalče. Duduk se izrađuje od žutike ili javora, pa i od nekog drugog drveta. Gajde nalazimo kod Hrvata, Srba, Makedonaca, Rumuna, Turaka, Grka i Bugara, kao i na području Bosne i Albanije. Gajde se sastoje od mijeha napravljenog od ovčje ili kozje kože i tri cijevi.
Godišnji običaji
Ovi običaji su veoma brojni i vezani uz agrar i stočarstvo. Najpoznatiji su peperude, bugarska verzija dodola, pa nadalje razni ritualni plesovi, među kojima su poznat ritual kalušari čiji se vođa naziva vataf, i koji se bave magičnim liječenjem težih bolesnika, oni poznaju ljekovito bilje, a obredne plesove izvode uz sa drvenim jataganima. Ovi su kalušari u drugim krajevima bugarske poznati kao rousalii (rusalci). Ritual Kukeri za vrijeme poklada, zatim lazarki u kojem posebno opremljene djevojke obilaze selom; džamali, u doba žetve prilikom kojih zamaskirani igrači obilaze selima i kupe darove. Laduvane (pjevanje prstenu) se održavaju na dan prije Nove godine u zapadnoj Bugarskoj, tada jedna djevojčica uz osobito pjevanje vadi iz vode prstenje svojim drugaricama aludirajući im na udaju.
Svadbeni običaji
Stari svadbeni običaji Bugara veoma su uščuvani i slavenskog su porijekla. Slavensko porijeklo nalazimo u običajima kao što su fingirane svađe svatova sa mladenkinom porodicom, svadbeni hljebovi, podmetanja krive mlade i nakonče ili nakoljenče (u Vojvodini se javljaju korito, sito i nakonče). Na kraju je najmlađe dijete iz mladoženjine porodice, kojega mlada tri puta okreće sa željom da i ona ima tako lijepo dijete. Postoje i mlađe tradicije zajedno sa crkvenim elementima. Vjenčanje se odvija u pet ili više faza: to su male zaruke (malak glaveš), velike zaruke (golem glaveš ili godež), vjenčanje, koje zna trajati i po 4 dana sa brojnim obredima u kojima se pije blaga rakija. Iza vjenčanja još se javljaju neki običaji, kao što su povratki, a to su posjeti mladenaca mladenkinim roditeljima.
Kuhinja
Bugarska nacionalna kuhinja ima dugu i bogatu kulinarsku tradiciju nastalu pod slavenskim, turskim i grčkim utjecajem a najpoznatija jela su im na temelju mlijeka i mliječnih proizvoda, raznog povrća (paprike, krompira, krastavaca, paradajza, patlidžana, peršun), jaja i mesa. Hljeb, mlijeko, kiselo mlijeko, sir (bijeli sir), krompir, paprika, grah, voće i crvena i bijela vina glavna su bugarska hrana. Hljeba Bugari mjesečno po osobi pojedu preko 10 kilogama. Kiselo mlijeko je slično jogurtu, ali dobija se pod uticajem bakterije Lactobacterium Bulgaricum, čiji je biološki habitat u Bugarskoj i obližnjim dijelovima susjednih zemalja. Najpoznatiji specijaliteti su: razne vrste banica (баница), musake (мусака), ćevapi (каварма, kavarma kebap), kačkavalj (кашкавал) i bijeli sir (бяло сирене), sličan grčkoj feti, koji je i kod Makedonaca poznat kao бело сирење ili samo сирење. Nadalje postoje razne vrste salata, kao tarator (таратор, hladna ljetna juha od kiselog mlijeka sa krastavcima), šopska salata i snežanka (снежанка). Obvezan dio bugarske kuhinje je i rakija, koja se pravi prije svega od loze.
Hubbleov zakon
Hubbleov zakon pokazuje proporcionalnost između udaljenosti pojedine galaksije i njenog crvenog pomaka (brzine udaljavanja). Edwin Hubble (1888 - 1953), je otkrio 1929. ovisnost pomoću Dopplerovog efekta. Hubble je zaključio da su udaljenosti galaksije i njene brzine udaljavanja proporcionalni tj. da se dalje galaksije udaljavaju od nas većim brzinama. Ta proporcionalnost se može izraziti formulom:
gdje su: v - brzina udaljavanja, H0 - Hubbleova konstanta, r - udaljenost.
Andromeda, naša susjedna galaksija, predstavlja izuzetak među ostalima jer se približava. Budući da je udaljena 2.5 miliona svjetlosnih godina, sudariti će se s našom galaksijom za 10 milijardi godina.
Mjerenje udaljenosti u Svemiru
U postupku koji su prvi put primijenili A. Sandage i G. Tammann polazi se od precizne vrijednosti astronomske jedinice, koja je dobijena radarskim mjerenjima položaja i kretanja Venere. Udaljenosti bližih zvijezda se nalaze metodom zvjezdane paralakse. Zatim se metodom zvjezdanih skupova nalaze udaljenosti bližih otvorenih skupova. Udaljenost otvorenih skupova se koristi za kalibriranje krivulje period-apsolutni sjaj za promjenjive zvijezde Cefeide. Pri tome se opažaju Cefeide koje se nalaze u otvorenim skupovima. Tada se pomoću relacije period-apsolutni sjaj određuju udaljenosti bližih galaksija, u kojima je moguće raspoznati Cefeide. Procijenjene udaljenosti što većeg broja galaksija koriste se za procjenu vrijednosti Hubbleove konstante H0. Ovom metodom dobijena je vrijednost H0 = 15 km/s po milionu svjetlosnih godina.
Postupkom koji su razvili M. Aaronson, J. Mould i J. Huchra dobijene su nešto veće vrijednost: 27 km/s po milionu svjetlosnih godina. Postupak se zasniva na tzv. Tully-Fischerovoj relaciji koja povezuje brzinu rotacije pojedinih tipova spiralnih galaksija s njihovim luminozitetom. Zavisnost je fizikalno opravdana činjenicom da su i brzina rotacije i luminozitet ovisni o masi galaksije.
Kod veće udaljenosti se koristi eksplozija supernova, a za najveće Hubbleova konstanta.
Starost Svemira
Prema teoriji velikog praska širenje Svemira započelo je prije konačnog vremena, kada je čitav svemir bio zbijen u vrlo mali prostor. Starost svemira (vrijeme proteklo od Velikog praska) može se procijeniti iz vrijednosti Hubbleove konstante H0. Recipročnu vrijednost H0 nazivamo Hubbleovo vrijeme τ:
Hubbleova konstanta
Za proračun konstante Hubble je koristio Cefeide. Tada nije bilo još poznato da postoje dvije vrste Cefeida, konstanta je imala drugu vrijednost nego danas.
Pomoću svemirskog teleskopa Hubble obavljena su 2001. mjerenja Cefeida u 31 galaksiji. Izmjerena vrijednost konstante je: (71±6 km/s)/ 1 megaparseku. Druge metode daju rezultat od 65±15 km/s. Na Max-Planckovom institut za radiofiziku izmjerena je brzina od 71,2±2,7 km/s što dovodi do zaključka da se Svemir i brže širi.
Hubbleovo vrijeme
Mjerenja pokazuju, da se brzina udaljavanja povećava za određenu vrijednost (ovisno o metodi mjerenja) za svakih milion parseka. Iz tog podatka dobijamo za Hubbleovo vrijeme: