cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Turnir (srednji vijek)
Jedan od najpoznatijih turnira u srednjem vijeku je onaj koji je u Budimu priredio Žigmund Luksemburški 1412. godine. U prisustvu evropskog plemstva na njemu su se vojnim umijećima isticali bosanski vlastelini i vitezovi. To pokazuje i da su u svojoj sredini, u Bosni, često praktikovali turnire kako bi stekli potrebnu vještinu i iskustva u vojnoj obuci.
Hinduizam
Upanišade
Upanišade su komentari tekstova Veda koji nude mnoštvo filozofskih nagađanja o porijeklu svemira, prirodi božanstava, Atmanu (ljudskoj duši) i odnosu ljudske duše prema univerzalnoj duši (bog Brahman) i datiraju iz 600. godine prije nove ere. Hinduizam nudi tri spasenja od ciklusa ponovnog rađanja: filozofija ili spoznaja, vjerski obredi i pobožnost. Tako, dakle, u hinduizmu postoje vrhunska filozofija, umovanje i najstrpljivija disciplina koncentracijske meditacije, religijski obredi i posvećena pobožnost u obožavanju kipova nebrojenih omiljenih bogova. Za Hinduse su značajna i dva epa: Ramayana i Mahabharata. Ramayana je nastala od drevne herojske priče o bogu Višnu koji se pojavljuje kao knez Rama i izbavlja svoju ženu od Ravane, demonskog kralja Lanke. To čini uz pomoć boga majmuna, Hanumana. Mahabharata je nastala od drevne vojničke priče o bogu Višnu koji se pojavljuje kao Krišna, prijatelj i saveznik petero Pandava braće koji su junaci u velikoj bici Pandave i Kurave. Za Hinduse je značajna i podjela na četiri nasljedne kaste:
Bogovi
Svaki Hindus vjeruje u jednoga Uzvišenoga Boga Brahmana, "Apsolutnog" koji vlada svijetom uz pomoć manjih bogova. Religija Hindusa može se podijeliti na tri ogranka ili sekte; svaka sa svojim pogledom na svijet prirode i imenom za uzvišenog boga: Višnu, Šiva i Šakti.
Višnu se javlja u jednom od svojih deset utjelovljenja i uglavnom je bog dobre volje koji sjedi na prijestolju u nebu uz svoju ženu, božicu Lakšmi.
Šakti, velika božica majka, svojim je poklonicima vrhunsko božanstvo. Obožavaju je u okrutnom obliku kao Durgu ili Kali, ili u blažem obliku kao Parvati ili Umu. U svom se okrutnom obliku prikazuje kao odvratna stara vještica koja sa sobom nosi razna oružja i gazi demona. Obožavanje božice Durge, odnosno Kali i danas je popraćeno žrtvovanjem životinja, a u prošlosti su se prinosile i ljudske žrtve. U svom blažem obliku Šakti se prikazuje kao prekrasna mlada žena. Premda se može naljutiti na griješnike, puna je dobrote i ljubavi prema svojim poklonicima. Obožavaju se i drugi vedski bogovi, kao naprimjer Ganeš, bog-slon, Hanuman, bog-majmun i Surya, bog-sunce.
Žene Hindusa, iako poštovane, smatraju se potčinjenim muškarcima. Najvažnija posljedica je sati, danas zabranjen; udovica će se dati spaliti na muževljevom pogrebu da osigura spas za sebe i njega.
Grad Benares ili Varanasi je za Hinduse "grad smrti" koju Hindusi ne shvaćaju kao tužni trenutak. Ime je dobio po dvije pritoke rijeke Ganges: Varuni i Asi između kojih je smješten. Smatra se da ga je osnovao bog Šiva kada je sa svojom suprugom, božicom Parvati hodao po Zemlji. Kad osjete da se približava trenutak smrti, odlaze u Benares i tamo je dočekuju. Nakon smrti Hindusi spaljuju svoje mrtve i prosipanje pepela zajedno sa svetim cvjetovima nevena u rijeku Ganges, osigurava duši nastavak života. Na lomačama ne spaljuju sve pokojnike. Plamena su pošteđena mala djeca, jer su neokaljana, invalidi jer pate, asketi i jogiji jer žive pročišćeno. Ne spaljuju se ni trudnice, jer "cvijet" koji nose pripada Bogu, kao ni ljudi koji su umrli od ugriza Kobre, jer je kobra sveta životinja boga Šive. Tijela onih koji se ne spaljuju pričvrste se ze kameni uteg i uz kratak obred spuste na dno rijeke. Nakon kratkog vremena slabi indijski konop istruhne i pukne pa tijelo ispliva na površinu i postaje hrana pticama. Hindusi teže ka oslobađanju iz kruga ponovnih rođenja da bi postali jedno s Brahmanom.
Demografija
right|upright=1.45|thumb|Hinduizam – Procenti po državama thumb|[[Thaipusam povorka u Singapuru]]
Hinduizam je glavna religija u Indiji. Hindusima se izjašnjava 79.8% populacije Indije koja ima 1,21 milijarde stanovnika (popis iz 2011) (što znači oko 960 miliona pristalica). Ostale brojčano značajne populacije se nalaze u Nepalu (23 miliona), Bangladešu (15 miliona) i indonezijiskom otoku Baliju (3,9 miliona). Većina vijetnamskog naroda Cham također prate hinduizam, sa najvećom populacijom u Ninh Thuận provinciji.
Države sa najvećim udjelom Hindusa:
Demografski gledano, hinduizam je treća najveća svjetska religija, nakon kršćanstva i islama.
Američko-meksički rat
desno|mini|250px|Territorial organization of Mexico between the First and Second Centralist Republic. Marked in red, the land claimed for the republic of Texas. Američko-meksički rat se desio zbog toga što su Amerikanci težili da se prošire na što veći dio Američkog kontinenta. Trajao je od 1846-1848. Amerikanci su vodili rat s Meksikom u kojem su se istakli su se neki posebni američki generali. Sa krajem rata amerikanci su preuzeli Kaliforniju kao i neke ostale oblasti. Amerikanci su Meksiku sa krajem rata isplatili 15 miliona dolara odštete.
Stadion Ellis Park
Na stadionu su se održale četvrtfinalne utakmice na Svjetskom nogometnom prvenstvu 20010. godine, kao i nekoliko utakmica u prvoj rundi.
Stanley Afedzie
Stanley Afedzie (Accra, 30. decembar 1987.) je ganski nogometaš, koji je igrao za Zrinjski Mostar. Za Zrinjski je debitovao 15. jula 2009. godine protiv Slovana iz Bratislave.Ganac se u Zrinjskom nije uspio nametnuti, te se zadržao samo jednu sezonu. U prvom dijelu sezone imao je puno problema s povredama, dok je u proljetnom dijelu uglavnom bio na klupi.
Hrvatska stranka prava (Hrvatska)
Hrvatska stranka prava je politička stranka u Hrvatskoj, koja se deklarira kao stranka desnog centra. Stranka se poziva na načela Stranke prava utemeljene 1861. i ideologiju njenog osnivača Ante Starčevića. Ta Stranka prava od 1903. do 1929. se također naziva Hrvatska stranka prava. U Bosni i Hercegovini postoji Hrvatska stranka prava BiH.
HSP u samostalnoj Hrvatskoj
U samostalnoj Hrvatskoj, Hrvatska stranka prava (HSP) je stranka desnice, pravaškog usmjerenja, osnovana u Zagrebu 26. februara 1990. Prvi predsjednik bio je Dobroslav Paraga sve do Kutinskog sabora koji se održao 1993., kada je od već bivših članova HSP-a za predsjednika izabran također bivši član HSP-a Ante Đapić. Kutinski sabor doveo je do raspada HSP-a, uz pomoć vlasti, Đapić uspjeva dobiti pravo na korištenje imena HSP-a a Dobroslav Paraga osniva HSP-1861.
Danas ima više stranaka koje se nazivaju pravaškima: Hrvatska stranka prava (HSP), Hrvatska stranka prava 1861 (HSP 1861), Hrvatski pravaši-Hrvatski pravaški pokret (HP-HPP) i Hrvatska čista stranka prava (HČSP).
NGC 2177
NGC 2177 (također poznat kao ESO 57-SC66) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 13. decembra 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Maršalska Ostrva
Republika Maršalska Ostrva je arhipelaška država u Tihom okeanu, sjeverno od Naurua i Kiribatija, istočno od Saveznih Države Mikronezije i južno od američkog ostrva Wake.
Maršalska Ostrva sastoje se od 5 ostrva, 31 raspršenog koraljnog atola (uključujući i najveći atol na svijetu) i više od 1000 ostrvcadi i grebena raspoređenih u dva lanca u zapadnom dijelu Tihog okeana.
Vegetacija je na ostrvima rijetka, uspijevaju samo kokosove palme.
Sa SAD-om je 1983. godine potpisan Sporazum o dobrovoljnom pridruživanju, prema kojem su SAD nadležne za vanjsku politiku i odbranu ostrva i imaju pravo na vojne baze.
Maršalska Ostrva imaju slabu ekonomiju i u velikoj mjeri zavise od američke novčane pomoći. Poljoprivreda je skromna, većinom za domaće potrebe.
Veliki dio stanovništva napustio je tradicionalan način života. Većina živi na atolu Majuru, dok su ostali atoli rijetko naseljeni.
Politika
Maršalska Ostrva su predsjednička predstavnička demokratska republika sa višestranačkim sistemom. Predsjednik Maršalskih Ostrva je šef države i šef vlade. Izvršnu vlast vrši vlada, dok zakonodavnu vlast vrše vlada i parlament Nitijela. Sudstvo je nezavisno od zakonodavne i izvrše vlasti.
mini|LIJEVO|200px|Plaža Laura Redovni parlamentarni izbori održavaju se svake četiri godine, na osnovu općeg prava glasa koje imaju svi državljani sa navršenih 18 godina života. Predsjednika biraju 33 senatora Nitijela.
Svjetsko prvenstvo u nogometu 1974 - grupa 2
Svjetsko prvenstvo u nogometu 1974 – grupa 2 bila je jedna od četiri prve grupe grupne faze takmičenja na Svjetskom prvenstvu 1974. koje se odigralo u Zapadnoj Njemačkoj. Takmičenje u grupi 2 igralo se od 13. do 22. juna 1974. godine. U grupi 2 nalazile su se četiri reprezentacije: Jugoslavija, Brazil, Škotska i Zair. Jugoslavija kao pobjednik grupe, te Brazil kao drugoplasirana ekipa kvalificirali su se u drugu grupnu fazu Svjetskog prvenstva 1974.
Zair – Škotska
<section begin=SP 1974 - utakmica 4 /><section end=SP 1974 - utakmica 4 />
Škotska – Brazil
<section begin=SP 1974 - utakmica 10 /><section end=SP 1974 - utakmica 10 />
Jugoslavija – Zair
<section begin=SP 1974 - utakmica 12 /><section end=SP 1974 - utakmica 12 />
Škotska – Jugoslavija
<section begin=SP 1974 - utakmica 17 /><section end=SP 1974 - utakmica 17 />
Zair – Brazil
<section begin=SP 1974 - utakmica 19 /><section end=SP 1974 - utakmica 19 />
Krstaški ratovi
Križarski ratovi su bili niz vjerskih ratova koje je Rimokatolička crkva pokrenula, podržavala i ponekad usmjeravala između 1096. i 1271. godine na istočnom Sredozemlju s ciljem oporavka Svete zemlje od islamske vladavine. Izraz "križarski ratovi" primjenjuje se i na druge pohode koje je Rimokatolička crkva pokrenula protiv paganizma i hereze, za rješavanje sukoba među rivalskim rimokatoličkim skupinama ili za sticanje političke ili teritorijalne prednosti. Križarski ratovi su se razlikovali od ostalih vjerskih sukoba po tome što su ih sudionici smatrali pokorom koja je donijela oprost. Historičari osporavaju definiciju pojma "križarski rat" s ograničenjima na oružana hodočašća u Jeruzalem, uključujući sve katoličke vojne pohode s obećanjima o duhovnoj dobrobiti ili onih sa karakterističnim religioznim žarom.
Rekonkvista, borba između kršćana i muslimana na Pirinejskom poluostrvu, je proglašena križarskim ratom 1123. godine, a okončana je padom Granadskog emirata 1492. godine. Sjeverni križarski ratovi koji su vođeni protiv paganskih plemena sjeveroistočne Europe su smatrani križarskim ratovima od 1147. godine. Papa Inocent III je 1199. godine započeo praksu proglašavanja političkih križarskih ratova protiv neposlušnih kršćanskih vladara. Politički križarski ratovi su 1208. godine korišteni protiv heretika, pa su se nastavili protiv Bohemije u 15. stoljeću i protestanata u 16. stoljeću.
Rezime
Iako savremena zapadna historiografija u svojim novijim tumačenjima Križarskih ratova vidi neku vrstu kulturno-civilizacijskog susreta Orijenta i Okcidenta, za vrijeme kojeg je došlo i do prenošenja tekovina grčko-arapske orijentalne civilizacije na rimsko-kršćanski prostor Evrope, ne može se zaobići i ne reći da su križarski ratovi prvenstveno bili brutalni vojni sukobi, koji su na većem području istočnih i južnih obala Mediterana nanijele veliku civilizacijsku štetu, koštale života preko hiljade nedužnih civila i vojnika, razarajući pri tom i sva strana im kulturna dobra.
M-48B-1
M-48B-1 je naziv za jugoslavenski brdski top kalibra 76 mm i predstavlja prvi top proizveden u bivšoj SFRJ nakon Drugog svjetskog rata.
Razvoj
GŠ JNA je 1946. godine donio odluku da se razvije brdski top 76mm sa sljedećim TT karakteristikama i zahtjevima: top treba da koristi municiju pukovskog topa 76mm M31 čija je proizvodnja već bila usvojena, oruđe treba da bude rasklopivo na određeni broj sklopova kako bi moglo da se transportuje tovarnim grlima (tada JNA nije imala ili je raspolagala sa veoma malim brojem vučnih sredstava), da se pri izradi koriste samo domaća sredstva (zbog nezavisnosti od drugih).
Zadatak za projektovanje ovog topa dobilo je "Studijsko odjeljenje naoružanja Ministarstva narodne odbrane" a rukovođenje projektom dodjeljeno je pukovniku B.Stanisavljeviću. Koncepcija rješenja brdskog topa M-48 definisano je po ugledu na italijanski brdski top 75mm M-34 ali sa većim brojem konstruktivnih poboljšanja.
Idejno rješenje i projekat topa B-1 završeno je marta 1947. Detaljnu razradu konstrukcije sklopova oružja i tehnološke pripreme za izradu prototipa preuzeo je “Institut br.11” koji je bio u sklopu preduzeća “br.44” (kasnije “Zavodi Crvena Zastava”). Prvi prototip završen je ispitan sredinom 1948. godine. Prvi prototip zadovoljio je zahtjevane TT karakteristike ali pristupilo se izradi drugog sa konstrukcionim poboljšanjima. U vrijeme izrade drugog prototipa osniva se VTI. Od osnivanja VTI dalje vođenje razvoja topa B-1 preuzima Odeljak za naoružanje VTI a poslovi izrade konstrukcione dokumentacije za drugi prototip i dalje vrši Institut br.11. Drugi prototip završen je sredinom 1949. i poslije uspješnog ispitivanja odlučeno je da se usvoji u naoružanje JNA pod službenim nazivom Brdski top 76 mm M-48. Tokom 1949. u Kragujevačkoj fabrici dokompletiran je proizvodni park i dovršeno projektovanje tehnoloških postupaka rada, konstruisanje i izrada alata i puštena u rad prva serija od planiranih 32 oruđa. u toku 1950. završena je izrada samo četiri oružija nulte serije sa ciljem provere valjanosti tehnoloških rješenja. Odlukom Ministarstva narodne odbrane, krajem 1949. u Novom Travniku formirano je preduzeće “Bratstvo” a tokom 1950. kompletan artiljerijski program (projekti u razvoju, mašine, alati i brojni kadar) iz Crvene Zastave prensen je u “Bratstvo”. Ta prva serija od 32 oružija uspješno je završena 22.novembra 1951 u mladom i ambicioznom kolektivu “Bratstvo” koji je još dugi niz godina izrađivao serijsku verziju topa B-1.
Bajovci
Bajovci su naseljeno mjesto u gradu Čapljini, Bosna i Hercegovina.
FK Vratnik
FK Vratnik je nogometni klub iz Sarajeva, Bosna i Hercegovina. Trenutno se takmiči u Prvoj ligi Kantona Sarajevo.
Historija
Klub je osnovan 1936. godine. Najveći uspjeh ostvaren je igranjem u šesnaestini finala kupa maršala Tita. Većinu svog postojanja je proveo u nižim ligama bosanskohercegovačkog nogometa. Tradicionalne boje kluba su zelena i bijela.
Zanimljivosti
Poznati su stihovi pjesme Zabranjenog Pušenja u kojima se spominje ovaj klub: `ko igra za raju i zanemaruje taktiku završit će karijeru u nižerazrednom Vratniku.
Staklara Avramovac
Fabrika stakla podignuta je kapitalom Avrama Petronijevića 1846. godine, koji se prethodno obratio pismeno molbom Državnom savjetu (Vladi), 1843. godine. U pismenoj molbi on je tražio isključivo pravo "na 14 godina da niko drugi staklaru ne može podići u Srbiji...te besplatnu sječu i korišćenje drveta za vatru, pepeo na Crnom vrhu kao i eksplataciju potrebnog kamena za zidanje furuna i fabrikaciju stakla." Iako su u Srbiji tada već postojali rani oblici privredne djelatnosti, kao što su drvodeljstvo, pletarstvo i ciglarstvo, otvaranje staklare predstavljalo je veliko ulaganje koje je ujedno značilo osvajanje nove "visoke tehnologije" u to doba. Osim toga, bilo je potrebo dovesti i stranu stručnu radnu snagu što je još više povećavalo troškove ulaganja kao i sam rizik. Državi savjet je izašao u susret Petronijeviću da bi u jesen staklara napokon proradila. Svečanost prilikom otvaranje prvog industrijskog pogona u Srbiji dobilo je karakter centralne državne proslave o čemu su pisale i Srpske novine 29. novembra 1846. godine. Prisustvo materijala koji je trebalo da služi kao sirovinska ili pogonska snaga (kamen, pijesak i drvo) bio je glavni kriterijum za podizanje fabrike stakla na tom mjestu. Prvi radnici su bili Bavarci i Česi (Bohemci), a 1851, godine stiže i 30 radnika iz Gornje Ugarske, najvjerovatnije Slovaci, koji su kao strani stručni radnici bili dobro plaćeni. Vlasnik fabrike Petronijević je kasnije, 1851. godine, ušao u poslovno partnerstvo sa trgovcem Teodorom R. Tomićem, a upravu i nadzor je od 1846. do 1849. godine vršio Konstantin R. Tomić. Opremu u fabrici su činile dvije peći za topljenje stakla sa 9 lonca, za brušenje korišćena je vodenica, a kalupi su bili mesingani, keramički i drveni. Proizvodilo se: ravno staklo za prozore, šuplje i liveno ili presovano staklo dekorisano brušenjem ili oslikavanjem. Prvi izvoz je ostvaren u aprilu 1848. godine u Tursku. Staklara "Avramovac“ uspješno je plasirala svoje proizvode u Srbiji i Turskoj. Ostalo je zabilježeno da je jedne godine imala čistu zaradu od čak 96.000 groša, što je za ono vrijeme bila velika novčana suma. Fabrika je radila sve do Avramove iznenadne smrti u kancelariji velikog vezira u Istanbulu 1852. godine, kada je država otkupila fabriku stakla od njegovih nasljednika za 7.000 dukata cesarskih.
Vanjski linkovi
Foto galerija zbirke Muzeja primijenjene umjetnosti:
Savez komunista Jugoslavije
Savez komunista Jugoslavije, a prije 1952. godine poznata pod nazivom Komunistička partija Jugoslavije, bila je najveća komunistička partija i vladajuća stranka Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Osnovana je kao opoziciona stranka u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca 1919. godine. Nakon početnih uspjeha na izborima bila je zabranjena od strane kraljevske vlade, te je nastavila sa ilegalnim radom do Drugog svjetskog rata. Njeno revolucionarno djelovanje je od strane tadašnjih vlasti bilo ponekad surovo i nasilno sprečavano. Poslije raspada prve Jugoslavije 1941. godine, Jugoslavenski partizani predvođeni komunistima poveli su Jugoslavenski oslobodilački rat porazivši vojne snage Sila Osovine i njihove domaće kvislinške pomagače u krvavom građanskom ratu. Nakon oslobođenja od strane okupatora 1945. godine, stranka je učvrstila svoju vlast i uspostavila jedinstvenu stranačku državu u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji, koja je postojala do raspada Jugoslavije 1990. godine.
Partija, koju je vodio Josip Broz Tito od 1937. do 1980. godine, bila je prva komunistička partija na vlasti u historiji Istočnog bloka koja se otvoreno suprotstavila Sovjetskom Savezu. Zbog toga je bila protjerana iz Informbiroa 1948. godine nakon raskola Tita i Staljina. Poslije unutrašnjeg čišćenja pro-sovjetskih članova, stranka je preimenovana u Savez Komunista Jugoslavije i usvojila je politiku radničkog samoupravljanja i nezavisnog komunizma, poznatog i kao titoizam.
Historijski kontekst i počeci stvaranja radničkog pokreta na jugoslavenskim prostorima
Moderni radnički pokret u jugoslavenskim zemljama javlja se (u poređenju s razvijenijim zemljama evropskog zapada) znatno kasnije i bio je pod jakim idejnim i političkim utjecajem socijalističkih pokreta tih zemalja. Prvi snažniji podsticaji stvaranju radničkih organizacija i pojavi prvih propagatora socijalizma u jugoslavenskim zemljama došli su poslije osnivanja Prve Internacionale i poslije Pariske Komune. Prvi propagator socijalističkih ideja u jugoslavenskim zemljama bio je Svetozar Marković. Njegov primjer slijede: Vasa Pelagić, Dimitrije Cenić, Andra Banković i drugi. Tada ili nešto kasnije javljaju se prvi propagatori socijalizma i u drugim jugoslavenskim zemljama: Dragutin Kale, France Železnikar, Vitomir Korać, Vasil Glavinov i drugi. Nastaju i prva radnička i socijalistička glasila: Radnički prijatelj, Delavski list, Revolucija i drugi.
Vitruvijev čovjek
Vitruvijev čovjek jest svjetski poznati crtež Leonarda da Vincija, nastao oko 1487. Uz crtež se nalaze i bilješke zasnovane na djelu čuvenog arhitekta Vitruvija. Urađen je perom i tintom na papiru, a prikazuje figuru muškarca u dvjema pozicijama koje se preklapaju, s raširenim rukama (u jednoj) te raširenim rukama i nogama (u drugoj), oko kojih su istovremeno opisani kružnica i kvadrat. Crtež i tekst ponekad se nazivaju Zakonom proporcija ili, rjeđe, Proporcijama čovjeka. Čuva se u Galleriji dell'Accademia u Veneciji i, kao većina radova na papiru, prikazuje se samo povremeno.
Savez komunista Jugoslavije
Historijski kontekst i počeci stvaranja radničkog pokreta na jugoslavenskim prostorima
Intenzivniji proces osnivanja sindikalnih i političkih organizacija radničke klase u Hrvatskoj, Sloveniji i Vojvodini uslijedio je poslije stvaranja socijaldemokratskih partija Mađarske i Austrije i osnivanja Druge Internacionale 1889. Prve radničke organizacije u Vojvodini i Sloveniji nastale u to vrijeme, bile su u sastavu mađarske ili austrijske socijaldemokratske partije. U posljednjoj deceniji 19. i prvoj polovini 20. vijeka osnovane su socijaldemokratske partije Hrvatske i Slavonije (1894), Slovenije (1896), Dalmacije (1903), Srbije (1903) i Bosne i Hercegovine (1909). Partijske organizacije u Vojvodini ostale su do Prvog svjetskog rata u sastavu mađarske socijaldemokratske partije. U Makedoniji su postojale pojedine socijalističke organizacije.
Ove su organizacije (premda su djelovale u različitim državnim okvirima i u različitim prilikama) svojom pojavom i aktivnošću označile novu etapu u historiji svojih naroda. S njima se na pozornici društvenih zbivanja pojavila radnička klasa kao organizovana društveno-politička snaga. Na njihovu inicijativu u okviru radničkog pokreta pojavile su se nove organizacije: sindikati, radničke komore, ustanove socijalnog osiguranja i radnička prosvjetna društva. U njihovim glasilima i raznim publikacijama objašnjavana su društvena kretanja sa stanovišta interesa radničke klase i propagirana nova, marksistička teorija o društvu. Vodeći borbu za poboljšanje položaja radničke klase, socijaldemokratske partije borile su se istovremeno za demokratska prava i slobode kao i za sudjelovanje najširih narodnih slojeva u političkom životu. Početkom Prvog svjetskog rsta socijaldemokratske partije u jugoslavenskim zemljama bile su zabranjene ili je, zbog ratnih prilika, njihov rad bio obustavljen. U završnim etapama rata, pod utjecajem teških socijalnih prilika i perspektive poraza Centralnih sila, one se postepeno organizacijski obnavljaju i počinju djelovati. Od 1917, a pogotovo u 1918, jugoslavenske zemlje, osobito one pod Austro-Ugarskom, zahvatili su spontani pokreti vojničkih, radničkih i seljačkih masa. Pod utjecajem tih revolucionarnih kretanja i Oktobarske revolucije, obnavljanje aktivnosti socijaldemokratskih partija bilo je prožeto žestokim političkim i idejnim sukobima. U rukovodstvima tek obnovljenih socijaldemokratskih partija Srbije, Bosne i Hercegovine i Dalmacije prevladale su pristalice klasne borbe. Oni su isticali solidarnost s Oktobarskom revolucijom i prihvatali Lenjinovu inicijativu za stvaranje nove, komunističke internacionale. U rukovodstvima socijaldemokratskih partija Hrvatske i Slovenije glavnu su riječ u početku imali reformisti i pristalice klasne saradnje s buržoazijom.
Burski rat
Burski rat (1899-1902), je vođen između južnoafričkih burskih država Transvaal i Oranje i Velike Britanije. Rat je izbio zbog otpora Bura prodiranju britanskog uticaja sjeverno od kolonije Rt Dobre Nade (eng. Cape colony).
Vitruvijev čovjek
Crtež je zasnovan na korelacijama idealnih ljudskih proporcija i geometrije koje je opisao starorimski arhitekt Vitruvije u trećoj knjizi svoje rasprave De Architectura (O arhitekturi). On je opisao ljudsku figuru kao osnovni izvor proporcija među tzv. klasičnim arhitektonskim porecima. I drugi umjetnici pokušali su oslikati ovaj koncept, ali s manje uspjeha. Leonardov crtež tradicionalno se imenuje u počast Vitruviju.
Savez komunista Jugoslavije
Osnivanje
thumb|180px|desno|Delegati Prvog Kongresa Socijalističke Radničke Partije Jugoslavije održanog u Beogradu 1919. thumb|180px|desno|FIlip Filipović, prvi sekretar KP Jugoslavije i jedan od njenih osnivača. Kada je nakon Prvog svjetskog rata nastala Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, različite socijaldemokratske partije koje su postojale na područjima Austro-Ugarske, Kraljevine Srbije i Kraljevine Crne Gore zatražile su ujedinjenje svojih partija. Ove težnje o ujedinjenju su bile posljedica uspona u revolucionarnom pokretu po uzoru na Oktobarsku revoluciju 1917. godine u Rusiji. Ideja je bila široko prihvaćena od strane partija i organizacija iz cijele zemlje, a aprila 1919. u Beogradu je održan Kongres ujedinjenja, kojem je prisustvovalo 432 delegata koji su predstavljali 130.000 organizovanih pristalica radničke klase iz svih krajeva Kraljevine, izuzev područja današnje Slovenije. Na ovom kongresu Partiji se pridružuju: Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine, Srpska socijaldemokratska stranka, Socijaldemokratska partija Dalmacije i dio članstva Socijaldemokratske stranke Hrvatske i Slovenije. Na svom Prvom kongresu Socijalističke radničke partije Jugoslavije stranka je postavila "Principe ujedinjenja", principe partijske organizacije. Osuđen je društveni šovinizam i donijeta je odluka o pridruživanju Kominterni. Za predsjednika stranke je bio izabran Filip Filipović, a Živko Topalović za glavnog sekretara. Tada je uz sudjelovanje istih delegata održan i Kongres sindikalnog ujedinjenja, koji se izjasnio za jedinstvo sindikalnog pokreta, a izabrano je Centralno radničko sindikalno veće Jugoslavije (CRSVJ). Održana je i Konferencija žena socijalistkinja (komunistkinja) koja je prihvatila program SRPJ. U Zagrebu je 10. oktobra 1919. osnovan Savez komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ), koji je također usvojio program SRPJ(k). U aprilu 1920. radničke Socijalističke partije Slovenije i Jugoslovenska socijaldemokratska stranka zvanično su pristupile Socijalističkoj radničkoj partiji Jugoslavije (komunisti). Time je bio dovršen proces ujedinjenja jugoslavenskog radničkog pokreta.
Vitruvijev čovjek
Historija
Ovaj crtež predstavlja spoj umjetnosti i nauke tokom renesanse te je savršen primjer Leonardovog zanimanja za proporcije. Također predstavlja i kamen temeljac Leonardovih pokušaja da uspostavi odnose između čovjeka i prirode. Encyclopaedia Britannica u svom veb-izdanju navodi: "Leonardo je zamislio ovaj veliki slikovni dijagram ljudskog tijela koji je napravio kroz svoje anatomske crteže i Vitruvijevog čovjeka kao cosmografia del minor mondo (kozmografiju mikrosvijeta). Vjerovao je da su mehanizmi ljudskog tijela analogni mehanizmima u svemiru."
Burski rat
Velika Britanija je nastojala dođe u posjed bogatih nalazišta dijamanata u dolini rijeke Oranje i zlatnih polja u Transvaalu, pa je kao povod za rat iskorišteno pitanje engleskih doseljenika u Transvaalu, tzv. uitlandera, čija prava na posjed zemlje nisu priznavale burske vlasti. Nakon dugih i bezuspješnih pregovora, rat je bio neizbježan. Objavile su ga dvije burske vlade Velikoj Britaniji 11. oktobra 1899.
Savez komunista Jugoslavije
Period legalnog djelovanja i zabrana
thumb|180px|desno|Delegati na Drugom Kongresu Socijalističke radničke partije Jugoslavije održanom od 20-25. juna 1920. u Vukovaru. Naglo je jačao utjecaj SRPJ(k) i ona je brzo izrasla u značajan politički faktor u zemlji. Međutim, rast stranke je također podstakao neslaganja o partijskom programu i doveo je do podjele između dvije struje. Reformistički centrumaši, su naglašavali da kraljevstva industrijski nerazvijenih država nisu zrela za revoluciju. Suprotstavljala se naglasku o klasnoj borbi i bliskoj vezi između stranke i sindikata, a zalagala se za učešće u političkom životu legalnim sredstvima i za rad na društvenim promjenama. Druga struja su bili komunistički revolucionari, tvrdeći da su preduslovi za revoluciju već postojali, te se zalagali su centralizovanu partiju, bliski savez sa sindikatima i zauzimanje vlasti silom. Na Drugom Kongresu održanom od 20-25. juna 1920. u Vukovaru za nove sekretare izabrani su Filip Filipović i Sima Marković. Na ovom kongresu komunistički revolucionari predvođeni Filipom Filipovićem su odnijeli prevagu, a partija je promijenila ime u Komunistička partija Jugoslavije. thumb|180px|desno|Partijska štampa o velikoj pobjedi Komunističke partije Jugoslavije na opštinskim izborima 1920. godine. Na opštinskim izborima u martu i augustu 1920. partija je osvojila opštine u mnogim gradovima (Beograd, Zagreb, Osijek, Skoplje, Niš i dr.), a na izborima za Ustavotvornu skupštinu Kraljevine SHS, u novembru 1920, dobila je 58 mandata i zauzela treće mjesto po broju poslanika u Skupštini. U ljeto 1920. SRPJ(k) je imala preko 65.000 članova, a ujedinjeni sindikati oko 210.000. Tada je izdavala svoje središnje glasilo Radničke novine kao i brojne pokrajinske i lokalne listove. U aprilu 1920. održan je štrajk oko 50.000 željezničara, a to je bila jedna od najkrupnijih radničkih akcija toga vremena. Štrajk je protekao u znaku pojačane odlučnosti režima da se obračuna s revolucionarnim pokretom gdje su bile poduzimane mjere poput: prve zabrane proslave 1. maja, pojačana cenzura, hapšenja rukovodilaca SRPJ(k), suspendovanje komunističkih odbornika u opštinama i raspuštanje komunističkih opštinskih uprava, proglašenje militarizacije željezničara, oružani napadi na štrajkače. Ovi događaji dali su dobar izgovor kralju Aleksandru da optuži KPJ za pokušaj državnog prevrata, te je objavio Obznanu u kojoj je zabranjena svaka komunistička aktivnost do donošenja novog Ustava. Uslijedila su zatvaranja organizacija KPJ i masovna hapšenja. Većina rukovodećih komunista, uključujući i komunističke poslanike, bila je uhapšena, a KPJ organizaciono razjedinjena. Čim je ustav bio izglasan, Skupština je 2. augusta 1921. donijela Zakon o zaštiti države, kojim je komunistička aktivnost kvalifikovana kao zločinačka. U obrazloženju tog zakona KPJ je optužena kao krivac za neuspjeli atentat na regenta Aleksandra i atentat na ministra policije Milorada Draškovića u junu-julu 1921.
Vitruvijev čovjek
Historija
Prema Leonardovom viđenju pratećeg teksta, napisanog u ogledalnom rukopisu, crtež je urađen kao studija o proporcijama ljudskog (muškog) tijela, kao što je opisao Vitruvije: mini|Proporcije ljudskog tijela mini|Proporcije ljudske glave mini|280px|Mjere Vitruvijevog čovjeka Leonardo očito ilustrira De architectura 3.1.2-3, gdje se kaže:
Višestruka tačka gledišta, čiji korijeni počinju s romantizmom, uvjerila nas je da ne postoji univerzalni set proporcija za ljudsko tijelo. Ustanovljena je i posebna disciplina, antropometrija, kako bi se opisale individualne varijacije. Vitruvijeve tvrdnje mogu se interpretirati kao tvrdnje o prosječnim proporcijama. Vitruvije se namučio da ustanovi preciznu matematičku definiciju onoga što je mislio rekavši da je pupak centar tijela, ali druge definicije dovele su do različitih rezultata; npr. težište ljudskog tijela zavisi od pozicije udova i u stojećem položaju obično je 10 cm ispod pupka, blizu vrha kosti u kuku.
Leonardov crtež kombinira pažljivo čitanje drevnog teksta s njegovim vlastitim zapažanjima o stvarnim ljudskim tijelima. U crtanju kružnice i kvadrata on ispravno zapaža da kvadrat ne može imati isti centar kao i kružnica, tj. pupak, već je on nešto niže. Ova ispravka je inovativni dio Leonardovog crteža i ono što ga razlikuje od prijašnjih ilustracija. Također odstupa od Vitruvija u tome što je nacrtao ruke podignute u položaj u kojem su vrhovi prstiju u istoj visini s vrhom glave, dok su kod Vitruvija pod mnogo manjim uglom, u kojem ruke tvore linije koje prolaze kroz pupak.
Sam crtež često se koristi kao implicitni simbol suštinske simetričnosti ljudskog tijela, a u proširenom značenju i svemira kao cjeline.
Ispitivanjem crteža može se uočiti da kombinacija položajâ ruku i nogu zapravo tvori 16 različitih položaja. Položaj s pravo ispruženim rukama i spojenim nogama upisan je u kvadrat, dok je položaj "raširenih orlovih krila" upisan u kružnicu.
Crtež je bio u kolekciji Giuseppea Bossija koji ga je ubacio u svoju monografiju o Leonardovoj Posljednjoj večeri pod nazivom Del Cenacolo di Leonardo Da Vinci libri quattro ("Posljednja večera" L. da Vincija, knjiga 4) (1810). Naredne godine odvojio je dio monografije koji se odnosio na Vitruvijevog čovjeka i objavio ga kao Delle opinioni di Leonardo da Vinci intorno alla simmetria de Corpi Umani (Mišljenja L. da Vincija o simetričnosti ljudskog tijela) (1811), s posvetom svom prijatelju Antoniju Canovi.
Nakon Bossijeve smrti 1815. Vitruvijev čovjek došao je u posjed Gallerije dell'Accademia, zajedno s većinom njegovih crteža.
Predstavljanje u modernim vremenima
Vitruvijev čovjek danas se koristi kao savremeni simbol medicinskih profesionalaca i medicinskih establišmenta. Mnoge medicinske kompanije prihvatile su ovu umjetninu kao simbol njihove grupe, kompanije ili organizacije, naročito u SAD-u, Saudijskoj Arabiji, Indiji i Njemačkoj. Također predstavlja alternativnu medicinu i holopatski pristup zdravlju.
Ovaj crtež ostaje jedno od najspominjanijih i najreproduciranijih umjetničkih djela u današnjem svijetu. Proporcije ljudskog tijela, kakve je predložio Vitruvije, nadahnule su mnoge umjetnike da naslikaju svoju verziju Vitruvijevog čovjeka: Osim upotrebe u medicinskoj profesiji, ovaj crtež korišten je u raznim fiktivnim i nefiktivnim medijima za različite simboličke svrhe. Naprimjer, pojavljuje se na nacionalnoj strani italijanske kovanice od 1 eura, a odabrao ga je ministar ekonomije (i kasniji predsjednik Italije) Carlo Azeglio Ciampi zbog njegovog visokosimboličnog značenja "čovjeka kao mjere svih stvari". Figura istog oblika obučena u svemirsko odijelo bila je na naljepnici koju su na desnom ramenu svog svemirskog odijela nosili članovi Američke vanraketne pokretne jedinice (EMU) koju je koristila NASA. Ovu naljepnicu, nazvanu EVA-naljepnica, dobijali su i svemirski šetači i stavljali su je na svoje kombinezone kao znak da su završili svemirsku šetnju.
Stilizirane figure Vitruvijevog čovjeka prihvaćene su za sličice koje predstavljaju dostupnost u Mac OS-u. i računarske interfejse GNOME desktopa.
Naročito kad se koristi u fikciji, ovaj crtež se obično modificira kako bi odgovarao okruženju, i to dodavanjem lika, kostura ili ne-ljudskog bića (kao što je robot u naučnoj fantastici ili životinja). Lahko prepoznatljiva slika pogodna je da se o njoj često govori.
Burski rat
Britanske trupe u Capetownu i drugim južnoafričkim gradovima nisu bile pripremljene pa su Buri postigli značajne vojne uspjehe u bitkama kod Ladysmitha, Kimberleya i Mafekinga. Velika Britanija je od tada stalno slala vojna pojačanja, pa je do augusta 1900. u Južnoj Africi bilo 250.000 vojnika.
Dolnja Bistrica
mini|280px|Dolnja Bistrica, raspelo Dolnja Bistrica je naseljeno mjesto u sastavu općine Črenšovci, regija Pomurska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Lendava.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Dolnja Bistrica je imala 612 stanovnika.
Burski rat
U prvoj fazi ratovanja malobrojna burska vojska od oko 30.000 ljudi, naoružana sa 80 topova i 37 mitraljeza, nije mogla odoljeti snazi britanske armije kojom su zapovjedali generali Roberts i Kitchener. Bitka kod Paardeberga, 27. februara 1900, bila je prvi burski poraz u kojem se britancima predalo oko 4000 ljudi.
Roberts je 31. maja 1900. ušao u Johannesburg, 5. juna 1900. u Pretoriju, ali zauzimanje gradova nije prisililo Bure na kapitulaciju. Gerilska je borba potrajala još dvije godine, a general De Wet proširio je rat na teritorij kolonije Rt Dobre Nade.
Iako je burski vođa Krüger putovao po Evropi, nije imao uspjeha u diplomatiji. Tadašnje svjetske velesile nisu intervenirale u bursku korist, pa je 31. maja 1902. potpisan mirovni sporazum, kojim je likvidirana nezavisnost burskih država. One su pripale Velikoj Britaniji, ali je sporazum za njih predviđao visok stepen autonomije.
Savez komunista Jugoslavije
Period ilegalnog djelovanja i antifrakcijska borba
Ovakvi uslovi nužno su nametali stvaranje ilegalne revolucionarne partije koja će odgovarajućim programom radikalnih društvenih promjena izrasti u avangardu radničke klase i svih drugih ugnjetenih društvenih slojeva. Ovaj period bio je u znaku idejne i političke borbe između revolucionarnih snaga i snaga sa reformističkim,socijaldemokratskim i anarhosindikalnim idejnim naslijeđem. U sukobu tih snaga u vrhovima KPJ ubrzo su nastale lijeva i desna frakcija. U to vrijeme postojala su 3 rukovodstva KPJ:
Daljnji stepen u ideološkom sazrijevanju KPJ bile su odluke njene Treće zemaljske konferencije KPJ održane u Beogradu od 1-4. januara 1924. Odlučeno je da se uz zabranjenu KPJ osnuje i jedna legalna radnička partija, Nezavisna radnička partija Jugoslavije (NRPJ) preko koje bi komunisti vodili borbu protiv buržoaske vlasti. Konferencija je odbacila shvatanja Sime Markovića o nacionalnom pitanju i orijentisala se na borbu za ravnopravnost jugoslavenskih naroda. U to je vrijeme KPJ imala 1000 članova. Kao odgovor na pojačanu aktivnost KPJ uslijedili su u 1924. protiv nje novi udarci SHS režima, gdje je zabranjen rad NRPJ i SROJ. Posebno su negativne posljedice imali stavovi koje je zauzela Kominterna na svom 5. kongresu u Moskvi 1924. o jugoslavenskom nacionalnom pitanju. Princip samoodređenja bio je izražen u zahtjevu za razbijanje "versajske Jugoslavije" i za stvaranje federacije radničko-seljačkih republika na Balkanu, čime se isključivala mogućnost rješenja nacionalnog pitanja u okviru Jugoslavije. Prihvativši stav Kominterne, KPJ se našla izvan tekućih političkih zbivanja u zemlji koja su nosila pečat borbe između vladajuće srpske buržoazije i buržoazija ostalih naroda. Upravo ova diskusija oko nacionalnog pitanja i državnog ujedinjenja vođena je između odvojenih partijskih grupa tokom najvećeg dijela 1920-ih godina, a u njoj su učestvovali gotovo svi istaknuti partijski funkcioneri. U Rezoluciji Centralnog odbora Nezavisne radničke partije Jugoslavije (NRPJ) dat je proglas u kojem se kaže da sve nacije Jugoslavije imaju neotuđivo pravo na samoopredjeljenje, kao i na njihov kasniji slobodni sporazum o ulasku u Federaciju radničko-seljačkih republika Balkana. Također, NRPJ ocjenjuje da je jedan od prvih zadataka u tom pravcu borba protiv srpskog šovinizma. Neslaganja i nadmetanja dvije frakcije unutar partije slabilo je snagu partije. Ni pokušaj Kominterne da se stanje sredi pomirenjem frakcija i izborom Sime Markovića za sekretara KPJ na Trećem kongresu KPJ u Beču od 14-22. maja 1926. nije donio pozitivne rezultate. Tako je KPJ u doba porasta krize buržoaskog sistema u Jugoslaviji ostala nekonsolidovana i bez odgovarajuće političke platforme.
Antifrakcijska linija
Frakcijske borbe u rukovodstvima dovele su KPJ na rub rascjepa i onesposobile je za organizovanu političku akciju. Nastojanja vođa frakcija da osiguraju svoj utjecaj u partijskom članstvu naišla su tada na odlučan otpor, a njegovi nosioci bili su kadrovi izrasli u neposrednoj borbi radnićke klase. Otpor je najsnažnije došao do izražaja na Osmoj konferenciji zagrebačke organizacije KPJ održan 25-26. februara 1928. Na čelu otpora bio je organizacioni sekretar Mjesnog komiteta KPJ Josip Broz Tito, kao i Đuro Đaković, Andrija Hebrang i Blagoje Parović. Josip Broz je na konferenciji optužio obje frakcije, ističući da je obračun s njima prvi uslov za konsolidaciju KPJ. Konferencija je osudila frakcije, a Broza izabrala za sekretara zagrebačke organizacije. Stavovi zauzeti na ovoj konferenciji ušli su u otvoreno pismo kojim se Kominterna u proljeće 1928. obratila članstvu KPJ i koji su zatim postali osnovom za pripremu Četvrtog kongresa KPJ. Kongres je održan od 5-12. novembra 1928. u Dresdenu u Njemačkoj. Iznesena je oštra kritika sukoba između frakcija, a naročito Sime Markovića. Kongres je ponovo potvrdio principe centralizma i tražio da se rukovodstvo sastoji od industrijskih radnika obrazovanih u duhu lenjinizma. Jovan Mališić je bio izabran za političkog sekretara, a za organizacionog sekretara Đuro Đaković. Kongres je također predvidio neizbježnu buržoasku revoluciju, usvojio teoriju Kominterne o društvenom fašizmu, koji je socijaldemokratiju posmatrao kao oblik fašizma i potvrdio politiku raspada Jugoslavije kao "vještačke versajske tvorevine." I Komunistička partija Jugoslavije i Kominterna su podržavali ove stavove do 1935. KPJ je tada imala 2034 člana.
Zavođenje diktature i oružani otpor
thumb|180px|desno|Policijski snimak sekretara SKOJ-a [[Janko Mišić|Janka Mišića i Mije Oreškog koji su ubijeni u sukobu sa policijom 27. jula 1929. u Samoboru.]] Nakon atentata u Narodnoj skupštini u Beogradu, kralj Aleksandar je 6. januara 1929. ukinuo ustav iz 1921, raskinuo Narodnu skupštinu te zaveo šestojanuarsku diktaturu. Odmah zatim je krenuo obračun sa ljevičarskim pokretima i partijama. Osim vođa, hapšeni su, podvrgavani mučenju, osuđivani na višegodišnje robije i ubijani su brojni članovi i simpatizeri KPJ. CK KPJ je odgovorio pozivom na ustanak, ocjenjujući da je revolucionarna situacija već nastupila. Time je KPJ, malobrojna i nekonsolidovana, bez čvršće veze s radničkom klasom i bez oslonca u drugim društvenim slojevima bila izložena represiji tadašnje kraljevske vlade i njihovog policijskog aparata. U oružanim borbama sa policijom ubijeni su Đuro Đaković, politički sekretar KPJ, Nikola Hećimović, sekretar Crvene pomoći, kao i članovi CK KPJ Marko Mašanović, Rista Samardžić, Božo Vidas Vuk, Bracan Bracanović i sedam sekretara SKOJ-a. Posljedica svega ovoga je bilo to da je KPJ organizaciono razbijena, a njen krnji Centralni komitet je u aprilu 1930. prešao u Beč, ostavši bez veza s preostalim organizacijama u zemlji.
Obnova KPJ
Uvođenjem diktature vlasti nisu uspjele da konsoliduju sistem centralizma, a nisu našle ni šire političke oslonce u društvu. Velika privredna kriza brzo je podstakla neraspoloženje narodnih slojeva i podsticala njihovu spremnost za borbu. Zato je i odlučan otpor KPJ diktaturi znatno pridonio podizanju njenog ugleda i utjecaja u narodu. S druge strane, poučeni teško plaćenim iskustvom, komunisti su se u praksi odrekli avanturističke parole ustanka i postepeno se sve uspješnije koristili onim oblicima borbe koje su narodne mase prihvatale. Pored porasta neraspoloženja u radničkim i seljačkim masama, u ovo vrijeme revolucionarne ideje sve izrazitije zahvataju inteligenciju, a pogotovo studente i srednjoškolsku omladinu, u kojima KPJ i SKOJ nalaze pouzdanu i sve masovniju osnovu. To je jasno došlo do izražaja u studentskim nemirima 1931. Revolucionarnom pokretu u vrijeme diktature prilaze i brojni književnici, publicisti, umjetnici, koji su pokrenuli više listova i časopisa marksističke orijentacije. Godine 1932. obnovljeno je više pokrajinskih organizacija i rukovodstava KPJ (Slovenija, Bosna i Hercegovina, Vojvodina, Crna Gora). Taj proces je ubrzan 1933. i 1934, kada su osobito došle do izražaja posljedice ekonomske krize i političkog sistema diktature. Na razvitak i aktivnost KPJ u ovom razdoblju negativno je utjecala činjenica da je njen CK bio u inostranstvu, bez čvršćih veza s organizacijama i bez punijeg uvida u politička kretanja u zemlji, te opterećen starim, sektaškim koncepcijama. On je djelovao više kao činovnički aparat u mehanizmu Kominterne nego kao političko rukovodstvo jednog posebnog revolucionarnog pokreta.
U periodu oružanog otpora i represije, broj članova partije je nastavio drastično da opada, od 400 aktivnih članova krajem 1929. godine, na svega 200 članova do 1932. Međutim, u otporu diktaturi, komunisti su na kraju te decenije izrasli u čvrsto organizovanu partiju, koja je imala čvrste vrijednosti i pravila ponašanja u čijoj su srži bili spremnost na žrtve i unutrašnja solidarnost. Četvrta zemaljska konferencija KPJ koja je bila održana u Ljubljani od 24—25. decembra 1934, pokazala je da je partija organizacijski obnovljena. Na ovoj konferenciji su bile izražene pozitivne tendencije u prodiranju KPJ u politički život zemlje. Od posebnog značaja za dalju aktivnost partije bili su njeni stavovi o nacionalnom pitanju i odluke da se u sastavu KPJ osnuju nacionalne komunističke partije Hrvatske i Slovenije, a kasnije i Makedonije, te da se pristupi stvaranju antifašističkog fronta. Za sekretara CK KPJ izabran je Milan Gorkić (pravim imenom Josip Čižinski), koji je ovu funkciju obavljao po odluci Kominterne od sredine 1932.
Antifašistička borba KPJ i Narodni front
thumb|desnoo|180px|Proleter, juli 1937. godine, ilegalne novine KPJ. Brzi uspon na vlast Adolfa Hitlera u Trećem Rajhu 1930-ih postao je najveći problem komunističkom pokretu. Kominterna obustavlja rat protiv socijaldemokratije i "buržoaskih" partija kao najvećeg neprijatelja, i počinje sa okupljanjem svih potencijalnih saveznika protiv fašizma. Politbiro izabran na ljubljanskoj konferenciji sačinjavali su: Milan Gorkić, Blagoje Parović, Josip Broz, Kamilo Horvatin i Adolf Muk. Od petorice izabranih, jedino je Broz uspjeo dočekati kraj staljinove Velike čistke u KPJ živ i na slobodi. Pošto Centrani komitet, koji se nalazio u inostransvu, nije mogao efikasno da utječe na rad partijskih organizacija, sredinom 1935. godine osnovan je Zemaljski biro CK kao operativni organ u zemlji, koji je pomogao u čvršćem povezivanju i usmjeravanju aktivnosti partije. Krajem 1935. KPJ je imala oko 3.000 članova. Da bi spriječio širenje revolucionarnog pokreta, režim je pojačao progone protiv KPJ. Krajem 1935. uslijedila je policijska provala u kojoj je do marta 1936. uhapšeno 950 članova KPJ, među kojima i najveći dio rukovodstva u zemlji. U skladu sa odlukom Kominterne o prelasku rukovodstva KPJ u zemlju i o njegovom osnivanju iz redova ljudi koji su izrasli u samom pokretu, odlučeno je da Josip Broz, član Politbiroa CK, ode na rad u Kraljevinu Jugoslaviju. Tokom 1937. godine unutar KPJ su osnovane Komunistička partija Hrvatske i Komunistička partija Slovenije.
KPJ tih godina prihvata politiku narodnog fronta i novi kurs Kominterne da je fašizam najveći neprijatelj. Istovremeno ustaše, pod utjecajem fašističke Italije i nacističke Njemačke, razvijaju snažno antikomunističku ideologiju. Već 1937. Komunistička partija Hrvatske u svom proglasu osuđuje stavove "frankovačko-fašističke demagogije o nezavisnoj hrvatskoj državi," koja želi "da hrvatskom narodu umjesto jednog jarma nametne drugi, još gori jaram Rima i Berlina."
Rano vođstvo Josipa Broza Tita u KPJ
desno|180px|Josip Broz Tito je bio na čelu Komunističke partije Jugoslavije od 1937. pa sve do njegove smrti 1980. Upravo u tako teškim prilikama za Partiju i revolucionarní radnički pokret uopšte, u decembru 1936. s posebnim ovlašćenjima došao je u zemlju Josip Broz. Od tog momenta on je vršio odlučujući utjecaj na razvoj i djelatnost KPJ. Tokom tog perioda njegovog ilegalnog revolucionarnog djelovanja uspio je da pridobije podršku Kominterne, a koristio je pseudonime "Walter" i "Tito". U augustu 1937, pošto je Kominterna opozvala generalnog sekretara Milana Gorkića, on je i formalno preuzeo rukovođenje partijom. Pred novoizabranim partijskim rakovodstvom bili su veoma teški zadaci. Od malobrojne, unutrašnjim sukobima podrivane i terorom režima razbijene organizacije trebalo je za najkraće vrijeme stvoriti masovnu, čvrstu i idejno jedinstvenu partiju. Godine 1937. KPJ je pojačala borbu protiv profašističkog kursa u unutrašnjoj i spoljnoj politici vlade Milana Stojadinovića. Bila je i organizator mnogih političkih akcija u kojima su sudjelovale široke mase građana.