cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
World Wide Web Consortium
Historija
U oktobru 2012, W3C je sazvao zajednicu velikih web igrača i izdavača da se uspostavi MediaWiki wiki koja teži da dokumentira otvorene web standarde zvane WebPlatform i WebPlatform Docs.
Elizabeta Luksemburška
Elizabeta Luksemburška (7. oktobar 1409 - 19. decembar 1442), kraljica Njemačke, Ugarske, Hrvatske i Češke i vojvotkinja Austrije, je bila supruga Alberta II Habsburškog.
Porijeklo
Elizabeta je bila kćerka Žigmunda, cara Svetog Rimskog Carstva, i njegove druge supruge, Barbare Celjske, kćerke Hermana II Celjskog. Kako nije bila kćerka Žigmundove prve žene, ugarske kraljice Marije, nije bila potomak Anžuvinaca, ali je kroz mnogo linija poticala od starih ugarskih kraljeva Arpadovića. Elizabetin djed sa majčine strane, vladar Celja, bio je sin Katarine Kotromanić, koja je bila potomak srpskih kraljeva Nemanjića. Elizabetin djed sa očeve strane bio je Karlo IV, car Svetog Rimskog Carstva, i preko njega Elizabeta je bila nasljednica Bohemije. Preko nane sa očeve strane bila je nasljednica Poljske i to preko starih Pjastovića. Elizabeta je tako bila vodeći pretendent za nekoliko slavenskih kraljevina i stoga veoma poželjna mladenka.
Porijeklo od Kotromanića
Elizabetino porijeklo od Kotromanića:
Vladislav Kotromanić → Katarina Kotromanić → Herman II Celjski → Barbara Celjska → Elizabeta Luksemburška
Brak
Dana 28. septembra 1421. godine udala se za Alberta Austrijskog. Njen muž je, po njenom nasljednom pravu, nakon smrti cara Žigmunda izabran za kralja Ugarske, Bohemije i Njemačke, a ona je time postala kraljica navedenih kraljevina.
Albert je umro 1439. godine i njegova, odnosno Elizabetina, kraljevstva su se podijelila između troje nasljednika. Pošto je titulu kraljice imala kao Albertova žena, njegovom smrću prestala je biti kraljica Ugarske, Bohemije i Njemačke. Umrla je tri godine nakon Alberta, prije vlastite majke, a njena djeca su ostala maloljetnici bez roditelja. Njen jedini sin, Ladislav V Posthumni, postao je kralj Bohemije i Ugarske, ali je umro kao adolescent bez djece, pa su Elizabetina kraljevstva naslijedili izabrani vladari. Njene kćeri, Ana i Elizabeta, nastavile su Elizabetinu liniju koja je kasnije povratila neka svoja kraljevstva.
Vlora
Vlora ili Valona (albanski: Vlora, neodređeni oblik: Vlorë; italijanski: Valona, grčki: Αυλών Aulón) je treći po veličini grad Albanije, sjedište okruga Vlora. Valona je druga najveća luka u Albaniji i albanski grad koji je najbliži italijanskoj obali. Nalazi se na strateški značajnom položaju (na Otrantskim vratima koja kontroliraju ulaz u Jadransko more), te je kroz historiju bio značajan vojni centar. U gradu je proglašena nezavisnost Albanije 1912. godine. Stanovnici Vlore se zovu Vlonjati.
Nemejski lav
Nemejski lav u grčkoj mitologiji bilo je stvorenje koje je živjelo u Nemeji. Smatra se Tifonovim i Ehidninim potomkom, postoji i verzija da je pao s Mjeseca kao Zeusov i Selenin potomak, a treća verzija govori da je Himerin potomak.
Vlora
Geografija
lijevo|mini|170x170piksel|Karta Vlore Vlora je smještena na obali Otrantskih vrata, morskog prolaza između Jadranskog i Jonskog mora. Od svih albanskih gradova je najbliži italijanskoj obali. Grad se nalazi u zalivu kojeg poluostrvo Karaburun štiti od vjetra i valova, te je posebno pogodan za razvoj luke. U blizini je ostrvo Sazan na kojem su značajni vojni objekti. Klima je sredozemna.
Historija
Grad je osnovan kao grčka kolonija u 6. vijeku p. n. e. na ilirskoj obali i nazvan je Aulon, i neprekidno je naseljen već oko 26 vijekova. Bio je značajan grad tokom rimskog i bizantskog perioda, kad je postao sjedište biskupije. U 11. i 12. vijeku su se oko grada vodile borbe između Bizanta i Normana. 1464. godine grad su osvojile Osmanlije i nakon što je došao u venecijanski posjed 1690., Osmanlije su ga ponovo osvojile 1691. godine. 1851. godine pretrpio je velika oštećenja izazvana zemljotresom. lijevo|mini|150x150piksel|Vlora 1573. godine Za vrijeme Prvoga balkanskog rata 1912. je Ismail Qemal Bej Vlora u Vlori proglasio nezavisnost Albanije i Vlora je postala prvi albanski glavni grad. Grad je bio pod talijanskom okupacijom tokom 1. i 2. svjetskog rat. Tokom 2. svjetskog rata Vlora je bila važna italijanska i njemačka podmornička baza koju su često bombardirali Saveznici. Tokom komunističke diktature blizu grada osnovana je jedina sovjetska vojna baza na Sredozemlju. Nakon spora Albanije i Sovjetskoga Saveza 1961. godine, baza je prešla pod kinesku upravu. 1997. godine grad je bio centar nereda i nemira nakon raspada nekoliko lažnih investicionih šema koje su dovele do pada vlade Sali Berishe a nered se skoro pretvorio u građanski rat.
Nemejski lav
Mitologija
mini|lijevo|[[Francisco de Zurbarán: Heraklo se hrva s nemejskim lavom, 1634. ]]
Taj je lav terorizirao područje oko Nemeje. Ubijao je nedužne seljane i njihovu stoku.Imao je neprobojnu kožu koju nijedno oružje napravljeno od čovjeka ili boga nije moglo probiti. Kad ga je Heraklo prvi put napao, njegovo oružje - luk i strijele, toljaga i brončani mač - nisu mogli nauditi lavu. Na posljetku je odbacio oružje i hrvao se s lavom te ga je zadavio. Druga verzija donosi da je ugurao svoju ruku u njegovo grlo i ugušio ga.
Heraklo je potom satima pokušavao oderati lava te je bivao sve ljući i ljući. Na posljetku mu je prerušena Atena pomogla da shvati da su najbolje oruđe kojim može oderati kožu vlastite lavlje pandže. Tako je, uz Atenu kao deux ex machina završio zadatak.
Poslije je Heraklo nosi neprobojnu kožu kao oklop. Kad je stigao kralju Euristeju da mu obznani završen zadatak i preda kožu, on se toliko uplašio njegova izgleda te se sakrio u veliki brončani ćup. Poslije je Heraklo daljnje zadatke dobijao preko glasnika.
Upaljač
mini|desno|300px|Razne vsrte upaljača Upaljač je sprava koja služi za stvaranje iskre ili plamena. Sastoji se od metalnog ili plastičnog spremnika ispunjenog tekućinom (najčešće plin, benzin), kao i izvora paljenja (kremen ili električna iskra). Postoje upaljači koji se mogu nadopunjavati plinom i kojima je moguće mijenjati kremen, ali najpopularniji su upaljači koji se jednostavno bacaju kada potroše plin.
Upaljači najčešće služe za paljenje cigareta, cigara, lula, plina ili bilo čega drugog što je zapaljivo.
Impotencija
thumb|250px|desno|Presjek izgleda mlakog penisa. Impotencija ili erektivna disfunkcija je u najopštijem smislu nesposobnost, nemoć u duhovnom, stvaralačkom, ili nekom drugom smislu. U užem smislu, spolnu nemoć odlikuje nemogućnost razvijanja ili održavanja erekcije penisa kod muškaraca za obavljanje spolnog čina usljed organskih ili psiholoških uzroka. Impotencija može imati psihološke posljedice, jer može biti vezana za poteškoće u ljubavnoj vezi između žene i muškarca, a može utjecati i na samopouzdanje. Fizički uzrok impotencije može se utvrditi u oko 80% slučajeva. Oni uključuju kardiovaskularne bolesti, šećernu bolest, neurološke probleme poput praćenja prostatektomije, hipogonadizma i nuspojava prilikom upotrebe lijekova. Psihološka impotencija je mjesto gdje prestaje erekcija ili penetracija zbog misli ili osjećaja; to se dešava nešto rjeđe, u otprilike 10% slučajeva. Kod liječenja psihološke impotencije dobija se snažan odgovor na liječenje placebom. Izraz erektilna disfunkcija ne upotrebljava se za druge poremećaje erekcije, kao što je prijapizam.
Liječenjem se objedinjuje rješavanje osnovnih uzroka impotencije, promjene životnog stila i rješavanje psihosocijalnih problema. U mnogim slučajevima može se pokušati farmakološka terapija inhibitorom PDE5, poput sildenafila. U nekim slučajevima liječenje može uključivati ​​ubacivanje prostaglandinskih peleta u mokraćnu cijev, ubrizgavanje relaksansa glatkih mišića i vazodilatatora u penis, protetski penis, pumpu za penis ili rekonstruktivnu vaskularnu operaciju. To je najčešći seksualni problem kod muškaraca.
Baffinovo ostrvo
mini|Položaj Baffinovog ostrva u kanadskom saveznom teritoriju [[Nunavut]] mini|Pogled na sjeveroistočnu obalu Baffinovog otoka
Geografija
Najveće naselje Iqaluit ujedno je i glavni grad saveznog teritorija Nunavut. Smješteno je na južnoj obali ostrva, u neposrednoj blizini Frobisherova zaljeva te je do 1987. nosilo naziv Frobisher Bay. Na manjim priobalnim ostrvima nalaze se i naselja Qikiqtarjuaq i Cape Dorset koja su prema popisu stanovništva iz 2001. imala 519, odnosno 1.148 stanovnika. Južno od Baffinovog ostrva nalaze se Hudsonov prolaz i kopno savezne provincije Québec. Na istoku su Baffinov zaliv i Davisov prolaz iza kojih se nalazi Grenland, a na zapadu i sjeveru Foxeov bazen, zaliv Boothia i Lancasterov zaliv dijele Baffinovo ostrvo od ostatka ostrvske grupe kanadskog Arktika. Istočni dio ostrva pretežno je planinski kraj s brojnim glečerima i fjordovima dok na zapadu i sjeverozapadu prevladavaju glečerske nizine i područje tundre.
Veći dio Baffinovog ostrva leži sjeverno od Arktičkog kruga i sva naselja smještena sjeverno od Pangnirtunga redovito doživljavaju polarni dan i polarnu noć. Na primjer, naselje Clyde River na istočnoj obali od 14. maja do 28. jula ima neprekidno dnevno svjetlo, a ako se u to uračuna i period od 26. aprila do 13. maja kao i onaj od 29. jula do 16. augusta tokom kojih je sumrak najmračniji dio dana dolazi se do zaključka da naselje ima nešto više od 3 i pol mjeseca neprestanog dnevnog svjetla. Tokom nastupanja polarne noći sunce zalazi 22. decembra i ne izlazi sve do 19. januara, iako se događa da se na period od najmanje 4 sata na dan pojavi sumrak.
Na samom Baffinovom ostrvu osim arktičkih zečeva nema baš mnogo divljih životinja, a u okolnim vodama mogu se susresti bijeli kitovi.
Administrativna podjela
Baffinovo ostrvo prema administrativnoj podjeli pripada regiji Qikiqtaaluk, poznatoj i kao Baffinova regija. Prema podacima iz 2006. godine, naselja koja egzistiraju na ostrvu imaju sljedeći broj stanovnika:
Alfa 1 protein međućelijske veze
Međuprostorni spojni protein alfa-1 (GJA1), poznat i kao koneksin 43' (GJA1) i Cx43, jest protein koji je kod ljudi kodiran genom GJA1  sa hromosoma 6. Kao koneksin, GJA1 je komponenta uskih veza, koje omogućavaju spajanje praznina međićeliskih komunikacija (GJIC) između ćelija za regulaciju ćelijske smrti, proliferacije i diferencijacije. Kao rezultat svoje funkcije, GJA1 je uključen u mnoge biološke procese, uključujući kontrakciju mišića, embrionnski razvoj, upale i spermatogenezu, kao i bolesti, uključujući okulodentodigitalnu displaziju (ODDD), srčane malformacije i karcinom.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je of 382 aminokiseline, a molekulska težina  43  kDa.
Struktura
GJA1 je 43,0 kDa protein sastavljen od 382 aminokiseline. GJA1 sadrži dugi C-terminalni rep, [N-kraj|[N-terminalni]] domen i višestruke transmembranske domene. Protein prolazi kroz fosfolipidni dvosloj četiri puta, ostavljajući njegove C- i N-terminale izložene citoplazmi. C-terminalni rep sastoji se od 50 aminokiselina i uključuje posttranslacijski mosificirana mjesta, kao i mjesta vezivanja za transkripcijski faktor, citoskeletne elemente i ostale proteine. Kao posljedica toga, C-terminalni rep je centralan za funkcije kao što su regulacija pH vrijednosti i sklapanje kanala. Značajno je da je DNK regija "GJA1" gena koji kodira ovaj rep visoko konzervirana, što ukazuje da je ili otporan na mutacije ili postaje smrtonosan kada mutira. U međuvremenu, N-terminalni domen je uključen u prilazkanala i oligomerizaciju i stoga može kontrolirati prebacivanje između otvorenog i zatvorenog stanja kanala. Transmembranski domeni formiraju kanal spajanja jaza, dok vanćelijske petlje olakšavaju pravilno spajanje kanala. Štaviše, dvije vanćelijske petlje formiraju disulfidne veze koje stupaju u interakciju sa dva heksamera kako bi formirale potpuni kanal za spajanje mdeđuprostora. Koneksin-43 interno ulazno mjesto ribosoma je RNK element prisutan u 5' UTR iRNK GJA1. Ovo interno mjesto ulaska ribosoma (IRES) omogućava nezavisno translatira tokom uslova kao što su toplotni šok i stres.
Funkcija
Kao član porodice koneksina, GJA1 je komponenta uski spojevi, koji su međućelijski kanali koji povezuju susjedne ćelije, kako bi omogućili razmjenu molekula niske molekulske težine, kao što su mali ioni i sekundarni glasnici, za održavanje homeostaze. GJA1 je najrašireniji koneksin i detektuje se u većini tipova ćelija. To je glavni protein u srčanim prazninama i navodno ima ključnu ulogu u sinhroniziranoj kontrakciji srca. Uprkos svojoj ključnoj ulozi u srcu i drugim vitalnim organima, GJA1 ima kratak poluživot (samo dva do četiri sata), što ukazuje na to da se protein svakodnevno podvrgava ćelijskom transportu u srcu i može biti u velikom obilju ili nadoknađen drugim koneksinima. GJA1 je također u velikoj mjeri uključen u embrionski razvoj. Naprimjer, uočeno je da transformirajući faktor rasta-beta 1 (TGF-β1) inducira ekspresiju GJA1 preko Smad i ERK1/2 signalnih puteva, što je rezultiralo diferencijacijom trofoblastnih ćelija u placenti. Nadalje, GJA1 je eksprimiran u mnogim imunskim ćelijama, kao što su eozinofili i T-ćelije, gdje njegova funkcija spajanja jaza potiče sazrijevanje i aktivaciju ovih ćelija i, prema tome, unakrsna komunikacija neophodna za montiranje upalnog odgovora. Osim toga, GJA1 se može naći u Leydigovim ćelijama i semenifernim tubulama između Sertolijevih ćelija i spermatogonija ili primarnih spermatocita, gdje ima ključnu ulogu u razvoju spermatogeneze i sjemenika, kontrolom čvrstih spojeva proteina u barijeri krvi i testisa. Iako je protein kanala, GJA1 takođe može obavljati funkcije nezavisne od kanala. U citoplazmi, protein reguliše mrežu mikrotubula i, prema tome, migraciju ćelija i polarnost. Ova funkcija je uočena u razvoju mozga i srca, kao i zarastanje rana u endotelnim ćelijama. GJA1 je također primećen da se lokalizuje u mitohondrijama, gde promoviše opstanak ćelija tako što reguliše unutrašnji apoptotski put tokom stanja zvanog oksidativni stres.
Klinički značaj
Mutacije u ovom genu povezane su sa ODDD; kraniometafizna displazija; sindrom iznenadne smrti dojenčadi, koji je povezan sa srčanom aritmijom,Hallermann-Streiffovim sindromom i srčanim malformacijama, kao što je viscero-pretkomorska heterotaksija. Bilo je i nekoliko slučajeva prijavljenih gubitaka sluha i kožnih poremećaja koji nisu povezani sa ODDD-om. U konačnici, GJA1 ima nisku toleranciju na odstupanja od svoje originalne sekvence, sa mutacijama koje rezultiraju gubitkom ili dobijanjem funkcije kanala koje dovode do fenotipova bolesti. Paradoksalno je, međutim, da pacijenti sa nizom somatskih mutacija u GJA1 najčešće nemaju srčanu aritmije, iako je koneksin-43 najzastupljeniji protein koji formira pore uskih međućelijskih veza u kardiomiocitima i neophodan je za normalnu propagaciju akcijskog potencijala. Značajno je da je ekspresija GJA1 povezana sa širokim spektrom karcinoma, uključujući rak nazofarinksa, meningiom, hemangiopericitom, tumor jetre, rak debelog crijeva, rak jednjaka, rak dojke, mezoteliom, glioblastom, rak pluća, adrenokorteksni tumor, rak bubrežnih ćelija, cerviksni karcinom, rak jajnika, rak endometrija, rak prostate, rak štitnjače i karcinom testisa. Smatralo se da njegova uloga u kontroli ćelijske pokretljivosti i polarnosti doprinosi razvoju raka i metastaza, iako može biti uključena i njegova uloga kao proteina spojnice međućelijskih veza. Štaviše, citoprotektivni efekti ovog proteina mogu promovirati preživljavanje tumorskih ćelija u radioterapijskim tretmanima, dok utišavanje njegovog gena povećava radioosjetljivost. Kao rezultat toga, GJA1 može poslužiti kao cilj za poboljšanje uspjeha radioterapijskog liječenja raka. Kao biomarker, GJA1 bi se također mogao koristiti za skrining mladih muškaraca na rizik od raka testisa. Tiroidni hormon trijodtironin (T3) smanjuje ekspresiju GJA1. Pretpostavlja se da je ovo ključni mehanizam zašto je brzina provodljivosti u tkivu miokarda smanjena kod tireotoksikoza, čime se promoviše srčana aritmija. Do sada, samo rotigaptid, antiaritmički lijek na bazi peptida, i njegovi derivat, kao što je danegaptid, su dosegli klinička ispitivanja za liječenje srčanih patologija povećanjem ekspresije GJA1. Alternativno, lijekovi mogu ciljati komplementarne koneksine, kao što je Cx40, koji funkcionišu slično kao GJA1. Međutim, oba pristupa i dalje zahtijevaju sistem za ciljanje oboljelog tkiva, kako bi se izbjeglo izazivanje razvojnih abnormalnosti na drugom mjestu. Dakle, efikasniji pristup podrazumijeva dizajniranje miRNK pomoću antisens oligonukleotida transfekcijama ili infekcijama da se uništi samo mutantna GJA1 iRNK, čime se omogućava ekspresija divljeg tipa GJA1 i zadržava normalan fenotip.
Donje Vardište
Donje Vardište je naseljeno mjesto u općini Višegrad, Bosna i Hercegovina.
Srpski jezik
Srpski jezik je maternji jezik oko osam i po miliona Srba u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori. Kao manjina Srbi žive i u Hrvatskoj, Makedoniji, Sloveniji, Mađarskoj i Rumuniji. Teško je odrediti broj srpskih iseljenika u Evropi, Americi i Australiji.
Srpski jezik je standardni jezik u službenoj upotrebi u Republici Srbiji, Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, a u kulturnoj je upotrebi u većem broju zemalja širom svijeta gdje postoje srpske etničke zajednice.
Srpski jezik ima dva refleksa, ekavica i ijekavica.
Historija
Srpski jezik je prvi put implicitno kodificirao Sveti Sava. Najizrazitije njegovo djelo u tom smislu predstavlja Karejski tipik. On je prvi napravio oštar rez od staroslavenske norme prema srpskoslavenskoj jezičkoj normi. Izbacio je iz upotrebe nazalne samoglasnike, koji su do tog vremena već dali svoje nenazalne reflekse. Kako su se poluglasnici do tog vremena ujednačili, on je izbacio znak za poluglasnika zadnjeg reda (debelo jer) i ostavio samo znak za poluglasnik prednjeg reda (tanko jer), koje je označavalo poluglasnik srednjeg reda.
Sljedeća reforma odvila se u Srbiji za vrijeme despota Stefana Lazarevića. Nju je obavio Konstantin Filozof (napomena: ovog Konstantina ne treba miješati sa Ćirilom, koga su također zvali Konstantinom Filozofom), a ta je ortografija poznata kao resavska škola. Ovaj pravopisni model odlikuje nazadnost u odnosu na Savin, što je, vjerovatno, bila posljedica bugarskog obrazovanja Konstantina Filozofa. Bez fonoloških potreba uveden je ponovno znak za tvrdi poluglasnik, kao i određeni broj drugih pravopisnih pravila, čiji je cilj bio da se standardni srpskoslavenski jezik po svojim osobinama približi tadašnjoj bugarskoj normi.
Tokom razdoblja između 16. i 18. vijeka pismenost Srba je gotovo zamrla, a jedini značajan ostatak stare srednjovjekovne kulture nalazio se u manastiru Rača. Predstavnici te škole nazvani su račani. Najznačajniji predstavnik račana bio je Gavril Stefanović Venclović. On je imao jasno izraženu dvojezičnost u svom pisanju: sakralne knjige je pisao po pravopisu resavske škole, dok je propovjedi pisao narodnim jezikom, začuđujuće sličnim pravopisu i azbuci koje je sačinio Vuk Stefanović Karadžić više od vijeka poslije njega.
U nedostatku srpskoslavenskih knjiga poslije Velike seobe u južne i istočne djelove Austrijskog carstva (prije svega u današnju Vojvodinu), ali i u zabludi da je ruskoslavenski jezik stariji od srpskoslavenskog, svećenstvo je prihvatanjem ruske pomoći za svoj zvanični jezik uzelo ruskoslavenski jezik, odnosno rusku redakciju staroslavenskog jezika. Taj jezik je i danas ostao zvaničan jezik Srpske pravoslavne crkve, a imao je velikog uticaja na tadašnji svjetovni jezik. Danas se taj jezik naziva crkvenoslavenskim jezikom.
Kao odraz na zbivanja u sakralnoj jezičkoj normi nastao je svjetovni jezik, koji je bio mješavina vojvođanskih dijalekata, ruskoslavenskog i ruskog jezika: slavenosrpski jezik. Na tom je jeziku tokom 18. i 19. vijeka stvorena osnova za savremenu srpsku kulturu.
Dijalekatska osnova tog standarda bila je istočno-hercegovačka, ijekavska. Jednostavnom zamjenom diftonga "ie" sa ekavskim "e" stvorena je i druga, u tadašnjoj Srbiji i jugoistočnoj Austriji, kao centrima srpske kulture, prihvatljivija ekavska norma.
Vukov Pravopis je 1868. godine uveden zvanično u Srbiji. Između prvog i drugog svjetskog rata dogovorom hrvatskih i srpskih lingvista promjenjena su dva pravopisa. 1960. godine napisan je i ozvaničen Pravopis srpskohrvatskog jezika, dok je 1993. godine prerađeni Pravopis iz 1960. godine objavljen kao Pravopis srpskoga jezika, a ozvaničen 1995. godine. Pravopis iz 1993. godine je i danas konstitutivan u Srbiji i Crnoj Gori i u Bosni i Hercegovini.
Spisak zatvorenih psihijatrijskih bolnica
Spisak zatvorenih psihijatrijskih bolnica:
IC 1737
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Sela (Sežana)
Sela su naseljeno mjesto u sastavu općine Sežana, regija Obalno-kraška, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila su se u sastavu stare općine Sežana.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Sela su imala 54 stanovnika.
Japalaci
Japalaci su naseljeno mjesto u općini Hadžići, Bosna i Hercegovina.
GJB1
Međuprostorni spojni protein beta-1 (GJB1), znan i kao koneksin 32 (Cx32) jest transmembranski protein koji je kod ljudi kodiran genom GJB1 sa hromosoma X, pozicija q13.1. Međuprostorni spojni protein beta-1 je član porodice koneksinskih propusnih veza koji regulira i kontrolira prijenos komunikacijskih signala kroz ćelijske membrane, prvenstveno u jetri i perifernom nervnom sistemu. Mutacije gena GJB1 koje utiču na signalizaciju i promet kroz međuprostore, što rezultira nasljednom perifernom neuropatijom zvanom X-vezana Charcot-Marie-Toothova bolest. Komplikacije uključuju demijelinizaciju oligodendrocita i Schwannovih ćelija, što uzrokuje odložene brzine prijenosa nervne komunikacije u perifernom nervnom sistemu, zbog nepravilnosti u normalnoj funkciji ćelija. Ovo stanje dovodi do brojnih simptoma, najčešće slabosti mišića i senzornih problema u vanjskim nastavcima udova. Kao rezultat, može doći do atrofija mišića i ozljeda mehkih tkiva zbog odloženog prijenosa živaca. Kod muškaraca, zbog hemizigotnosti X-hromosoma, simptomi i problemi koji okružuju X-vezanu Charcot-Marie-Toothovi bolest su češći.
Mutacije
Otprilike 400 mutacija koje uzrokuju X-vezanu Charcot-Marie-Toothovu bolest, identificirano unutar GJB1 gena, a to je jedini poznati gen koji je povezan s ovom bolešću,. Većina ovih mutacija mijenja samo jednu aminokiselinu unutar proteinskog lanca (tačkasta mutacija), što rezultira proizvodnjom drugačijeg proteina. Mutacije unutar GJB1 gena sastoje se od novih, misens mutacija, dvostrukih lomova, delecija aminokiselina, nonsens, čitanje okvira i delecija/insercija unutar okvira. Ove mutacije najčešće dovode do toga da proteini djeluju nepravilno, manje efikasno, brže se razgrađuju, nisu prisutni u adekvatnom broju ili možda uopće ne funkcionišu.
Struktura
Dužina polipeptidnog lanca je 283 aminokiseline, a molekulska težina  32.025 Da. Gen GJB1 je dugačak otprilike 10 kb, sa jednim kodirajućim egzonom i tri nekodirajuća egzona. GJB1 je protein spojne veze beta 1, također identifikovan kao koneksin 32, sa 238 aminokiselina. Ovaj protein sadrži četiri transmembranska domena, koji kada se sastave formiraju praznine. Svaka od ovih spojnh veza sastoji se od dva hemikanala (veza), koji se sastoje od šest koneksinskih molekula (trans-membranskih proteina spojne veze). Ovo omogućava komunikaciju između jedraa Schwannovih ćelija i aksona putem radijalne difuzije.
Funkcija
GJB1 funkcionira kao put radijalne difuzije, omogućavajući komunikaciju i difuziju hranjivih tvari, iona i malih molekula između ćelija. Nalazi se u brojnim organima, uključujući jetru, bubreg, pankreas i nervni sistem. U normalnim okolnostima ovaj protein se nalazi u membranama Schwannovih ćelija i oligodendrocita, specijalizovanih ćelija nervnog sistema. Ove ćelije obično inkapsuliraju živce koji su uključeni u sastavljanje i očuvanje mijelina, kako bi se osigurao pouzdan i brz prijenos nervnih signala. Obično GJB1 protein formira kanale kroz mijelin do unutrašnje Schwannove ćelije ili oligodendrocita, omogućavajući efikasan transport i komunikaciju., Koneksini su proteini koji se protežu kroz membranu i koji se okupljaju da formiraju kanale za spajanje praznina koji olakšavaju prijenos iona i malih molekula između ćelija. Za opću diskusiju o proteinima koneksina, pogledajte GJB2. U melanocitnim ćelijama, ekspresija gena GJB1 može biti regulisana transkripcijski faktor povezan sa mikroftalmijom.
Klinoićki značaj
Otprilike 400 mutacija gena GJB1 identificirano je kod ljudi s X-vezanom Charcot-Marie-Toothovom bolešću (CMTX). CMTX je pretežno klasifikovan sa simptomima povezanim sa slabošću mišića i senzornim problemima, posebno u vanjskim ekstremitetima udova. CMTX je drugi najčešći tip CMT (oko 10% svih pacijenata) i prenosi se kao X -vezana dominantna osobina. Kategorizira se nedostatkom prijenosa mutiranog GJB1 gena s muškarca na muškarca i razlikama u ozbiljnosti između heterozigotnih žena i hemizigotnih muškaraca, s tim da su kasniji bili teže pogođeni. Većina mutacija gena GJB1 mijenja ili mijenja samo jednu aminokiselinu u proteinu spojnice (koneksin-32), iako neke mogu rezultirati proteinom nepravilne veličine. Neke od ovih mutacija također uzrokuju gubitak sluha kod pacijenata sa CMTX. Do sada nije poznato kako mutacije gena GJB1 dovode do ovih specifičnih karakteristika Charcot-Marie-Toothove bolesti, međutim teoretizira se da je uzrok posljedica demijelinizacija nervnih ćelija. Kao rezultat toga, brzine prijenosa nervnih komunikacija u perifernom nervnom sistemu su odložene, što bi zauzvrat izazvalo nepravilnosti u normalnoj funkciji Schwannovih ćelija. Iako je poznatije da CMTX utiče na periferni nervni sistem, neki slučajevi su prijavljeni u kojima postoje dokazi o demijelinizaciji centralnog nervnog sistema. Ove abnormalnosti, iako ne predstavljaju nikakve simptome, identificirane su kroz nervni impuls i slikovne studije, a vjeruje se da su uzrokovane i mutacijama na genu GJB1.
Dijagnoza/testiranje
Historijski gledano, CMTX se mogao dijagnosticirati samo po simptomima ili mjerenjem brzine nervnih impulsa. Sa stvaranjem genetićkog testiranja, 90% slučajeva CMTX-a se sada dijagnostikuje pomoću mutacija gena GJB1 (Cx32). Genetički skrining porodica je takođe postao uobičajeno nakon dijagnoze CMTX kod pacijenta, da bi se dalje identifikovali drugi članovi porodice koji bi mogli da pate od bolesti. Ovaj skrining takođe sistematski koriste istraživači da identifikuju nove mutacije unutar gena.
Uprevljanje
Do sada je CMTX neizlječivo stanje, umjesto toga pacijenti se procjenjuju i liječe zbog simptoma uzrokovanih bolešću. Liječenje je ograničeno na rehabilitacijsku terapiju, korištenje pomagala kao što su ortoze i u nekim slučajevima hirurško liječenje deformiteta skeleta i abnormalnosti mehkih tkiva. Hirurško liječenje najčešće uključuje osteotomije, operacije mehkog tkiva (uključujući transfer tetiva) i/ili fuzije zglobova.
Genetičko savjetovanje
Zbog prirode nasljeđivanja CMTX-a, oboljeli muškarci će prenijeti mutaciju gena GJB1 na svu žensku djecu i nijedno od njihove muške djece, dok će žene koje su nosioci imati 50% šanse da prenesu mutaciju na svako od svojih potomaka. Sa razvoj genetičkog testiranja, moguće je izvršiti i preneonatusno i preimplantacijsko testiranje po izboru pacijenta, kada je identifikovan njihov tip mutacije. Rezultati genetičkog testiranja se zatim mogu koristiti za sprečavanje prenošenja ove bolesti na njihovo potomstvo.
Meho Baraković
Meho Baraković (Banja Luka, 1945), bosanskohercegovački književnik
Vostok II
Cilj te misije bio je ispitivanje utjecaja bestežinskog stanja na ljudski organizam. Za razliku od Jurije Gagarina za njegova leta u Vostoku 1 Titov je na vrlo kratko vrijeme preuzeo ručnu kontrolu nad letjelicom. Za cijelog leta Titov je dvaput jeo i jedamput kratko zaspao na 30 minuta.
Let je bio gotovo potpun uspjeh, jedina veća nezgoda za vrijeme leta se desila kada se grijač u kapsuli isključio prije reda, tako se unutrašnja temperatura smanjila na 10 ° C, i pri povratku, kada se povratni modul nije potpuno odvojio od servisnog modula. Titov se pri ulasku u atmosferu katapultirao sa stolicom i padobranom spustio pored naselja Krasni Kut (Saratovska oblast). Povratni modul se također spustio pomoću padobrana, ali je kasnije uništen tokom eksperimenata sa programom Vozhod.
Do 2010., Titov je ostao najmlađi čovjek koji se vinuo u svemir. Za vrijeme svog leta bio je mjesec dana mlađi od 26 godina.
Prolazni neonatusni dijabetes
Prolazni neonatusni dijabetes melitus (TNDM) jest oblik neonatusnog dijabetesa koji se pojavljuje pri rođenju i nije trajan. Ova bolest smatra se tipom zrelosno ispoljavajućeg mladalačkog dijabetesa (MODY).
Uzrok
Oblik na hromosomu 6 i hromosomu 11 može uključivati genomsko utiskivanje.
Praznik u Rimu
Scenaristi su bili John Dighton i Dalton Trumbo, ali Trumbo nije potpisan jer je tada bio na Holivudskoj crnoj listi; umjesto njega potpisan je Ian McLellan Hunter. Trumbovo ime vraćeno je među potpisane 2003. godine, kad je film izdan na DVD-u, a 19. decembra 2011. njegov rad dobio je potpuno priznanje. Režiser Bernard Vorhaus, također s crne liste, radio je na filmu kao pomoćnik režisera pod pseudonimom.
Film je sniman u studijima Cinecittà i na stvarnim lokacijama u Rimu tokom ere poznate kao "Hollywood na Tiberu". Prikazan je na 14. Venecijanskom filmskom festivalu u zvaničnom programu.
Radnja
lijevo|mini|upright=1.1|Sniman na stvarnoj lokaciji, film u nekoliko scena prikazuje znamenitosti, kao što su, npr., [[Španske stepenice.]] Ann, princeza iz neimenovane zemlje u državnoj posjeti Rimu, postaje frustrirana time što joj je život pretrpan službenim dužnostima. Ljekar joj propiše sedativ kako bi se smirila, ali ona potajno napusti ambasadu svoje zemlje kako bi sama iskusila Rim. Kad sedativ nešto kasnije počne djelovati, ona pada u san na klupi, gdje je pronađe Joe Bradley, reporter "American News Servicea", ne prepoznavši ko je ona. Princeza mu se predstavi kao "Anya Smith". On joj ponudi novac kako bi se mogla vratiti kući taksijem, ali ona je još ošamućena od sedativa. Misleći da je pijana, Joe joj na kraju dopusti da prenoći u njegovom stanu.
Sljedećeg jutra Joe je u žurbi jer kasni na posao i svom uredniku, g. Hennessyju, daje lažne detalje o svojoj pres-konferenciji s princezom. Tek kad ga Hennessy obavijesti da je konferencija otkazana i kad mu pokaže novinski članak o njenoj "iznenadnoj bolesti" Joe shvata ko je zapravo u njegovom stanu. Videći priliku, Joe predlaže da uradi ekskluzivni intervju s princezom i Hennessy to prihvata, nudeći 5.000 dolara ako intervju bude onakav kakav Joe tvrdi da će biti, ali kladeći se s njime u 500 dolara da neće uspjeti.
Joe žuri u stan i, skrivajući da je reporter, ponudi "Anyi" da je povede u razgledanje Rima. Također potajno nazove svog prijatelja fotografa Irvinga Radovicha da im se pridruži i tajno napravi fotografije. Međutim, Ann odbija Joeovu ponudu i odlazi. Uživajući u slobodi, istražuje tržnicu i, kao rezultat impulsa, ulazi u frizerski salon i znatno skrati svoju dugu kosu. Joe je prati i "slučajno" je sreće na Španskim stepenicama. Ovog puta uspijeva je uvjeriti da provede dan s njime i odvodi je u kafić, gdje dođe i Irving. Kasnije, kad ona pokuša voziti Vespu kojom ju je Joe počeo voziti po Rimu, policija ih hapsi i uspijevaju se izvući iz problema tek kad Joe i Irving pokažu svoje novinarske akreditacije.
mini|upright=1.17|Joe i Ann voze se Rimom na [[Vespa|Vespi]] Te večeri, na plesnoj zabavi na brodu na Tiberu, vladini agenti koje je ambasada pozvala konačno uspijevaju pronaći Ann i pokušaju je odvesti. Ann učestvuje u tuči koja izbije, tokom koje Joe upada u zasjedu, a potom i u rijeku. Ann također skoči u vodu kako bi ga spasila. Zatim otplivaju dalje, a policija uhapsi agente. Nakon što isplivaju na obalu, sjednu da se odmore i, dršćući od hladnoće, poljube se. Kasnije, znajući da mora nastaviti sa svojim kraljevskim dužnostima, Ann se ganutljivo oprašta od Joea i vraća se u ambasadu. Osoblje zaduženo da se brine o njoj pokuša joj održati lekciju o osjećaju dužnosti koji jedna princeza mora pokazati, ali ona im odgovori da se nikad ne bi ni vratila da nema taj osjećaj.
U međuvremenu, Hennessy počinje sumnjati da princeza nije bila bolesna kao što se tvrdilo i pokušava navesti Joea da prizna šta zna o tome. Joe je, međutim, odlučio ne napisati priču iako kasnije govori Irvingu da je slobodan prodati fotografije ako to želi. Zatim odlaze u ambasadu na odgođenu pres-konferenciju, iznenadivši princezu Ann. Kad ju je jedan reporter upitao koji joj je grad na njenoj evropskoj turneji bio najdraži, Ann prvo počinje diplomatski odgovarati "Svi su bili jednako dobri", ali zatim impulsivno odgovori: "Rim! Svakako, Rim."
Na kraju konferencije princeza neočekivano zatraži da se upozna s novinarima, rukujući se i kratko razgovarajući sa svakim posebno. Kad dođe do Joea i Irvinga, Irving joj uruči kovertu s fotografijama koje je napravio. Njih dvojica objašnjavaju joj (ali nikome drugome) da će šutjeti o njenoj avanturi. Kad konferencija završi i kad se svi novinari i ostali prisutni raziđu, Joe polahko izlazi sam iz ambasade.
Uloge
mini|192px|[[Gregory Peck kao Joe Bradley]] Wyler je prvo ponudio ulogu Caryju Grantu, tada omiljenom glumcu u Hollywoodu. Grant je odbio, vjerujući da je prestar da bi glumio Hepburninu potencijalnu ljubav (iako je glumio s njom deset godina kasnije u Šaradi). Drugi izvori kažu da je Grant odbio ulogu zato što je znao da će sva pažnja biti usmjerena na princezu. Pecku je ugovor osiguravao da bude jedini potpisan kao zvijezda filma, dok je novajlija Hepburn navedena mnogo manje istaknuto. Kad je snimanje filma bilo negdje na polovini, Peck je sugerirao Wyleru da njeno ime stavi uz njegovo – gotovo nepoznat gest u Hollywoodu.
mini|192px|[[Audrey Hepburn kao princeza Ann (Anya "Smitty" Smith)]] Za ulogu princeze Wyler je u početku razmatrao Elizabeth Taylor i Jean Simmons, ali su obje bile nedostupne. Bio je veoma uzbuđen kad je pronašao Hepburn, ali je nije odabrao dok nije vidio njenu filmsku probu. Wyler nije bio u mogućnosti ostati i sam snimiti probu, ali je rekao pomoćniku da zatraži od kamermana i snimatelja zvuka da nastave snimati nakon što pomoćnik kaže "Rez!" kako bi se Hepburn mogla vidjeti u opuštenom stanju nakon izvođenja dostojanstvene i suzdržane scene iz filma. Taj skriveni snimak donio joj je ulogu; dio snimka kasnije je uključen u originalni foršpan za film, uz dodatne snimke s probe koje prikazuju Hepburn dok isprobava nešto od Annine garderobe i čak šiša vlastitu kosu (referenca na scenu u filmu). Praznik u Rimu nije bio Hepburnino prvo glumačko pojavljivanje (pojavljivala se u holandskim i britanskim filmovima od 1948, kao i na pozornici, uključujući naslovnu ulogu u brodvejskoj adaptaciji Gigi), ali to je bila njena prva velika filmska uloga i prvo pojavljivanje u američkim filmovima. Wyler je želio "antiitalijansku" glumicu koja je bila drugačija od bujnih Italijanki, kao što je Gina Lollobrigida, i rekao je: "'Bila je savršena...' Njegova nova zvijezda nije imala stražnjicu, grudi, pripijenu odjeću, visoke potpetice. Jednom riječju, marsovka. Ona će biti senzacija."
Lokacije snimanja
Film je u potpunosti snimljen u Rimu i studijima Cinecittà:
Prijem
Film je, prema procjeni, zaradio tri miliona dolara na sjevernoameričkim blagajnama tokom prve godine prikazivanja u kinima.
Zbog popularnosti filma, i Peck i Hepburn dobili su prijedlog da snime nastavak, ali taj projekt nikad nije ni počeo.
Osvojene
* – Nagrada je prvobitno dodijeljena Ianu McLellanu Hunteru, s obzirom na to da je on potpisan kao scenarist umjesto Trumba, koji je bio na crnoj listi. Akademija filmskih umjetnosti i nauka kasnije je pripisala nagradu Trumbu. Godine 1993. Trumbova udovica Cleo primila je nagradu za svog pokojnog muža.
desno|mini|Film se prvo trebao snimati u boji, ali snimanje u Rimu bilo je toliko skuplje da se moralo raditi u crno-bijeloj tehnici.
Priznanja
Godine 1999. Praznik u Rimu izabran je za čuvanje u američkom Nacionalnom filmskom registru pri Kongresnoj biblioteci kao "kulturno, historijski ili estetski značajan".
Adaptacije
Godine 1987. snimljen je rimejk za televiziju. Glavne uloge tumače Tom Conti i Catherine Oxenberg, koja je i sama članica evropske kraljevske porodice (Karađorđevići). Nezvanična adaptacija na tamilskom jeziku pod naslovom Mjesec maj (May Madham) snimljena je 1994. godine.
Za film Ja u ljubav vjerujem, čiji je scenarist Richard Curtis, napisano je da je "verzija Praznika u Rimu smještena u London 1990-ih". Postoji više aluzija na to u filmu, u kojem je lik princeze zamijenjen "holivudskom kraljevskom ličnošću", a muškarac iz građanskog staleža vlasnik je knjižare.
Paramount Pictures dao je licencu za tri adaptacije filma u mjuzikle:
Pink Floyd
Pink Floyd je britanska rock grupa, osnovana 1965. u Cambridgeu, Engleskoj, poznata po filozofskim tekstovima pjesama, zvučnim eksperimentiranjem i dorađenim nastupima. Međunarodno slavu su stekli svojim progresivnom i psihodeličnom muzikom. Jedna je od komercijalno najuspješnijih i najuticajnijih muzičkih grupa ikada. Vjeruje se da je prodano oko 73,5 miliona njihovih albuma u SAD-u i preko 300 miliona albuma u cijelom svijetu. Sa velikim utjecajem na mnoge novonastale grupe, Pink Floyd je jedna od najutjecajnijih i najpoznatijih grupa današnjice.
Grupa je najpoznatija po svojim konceptualnim rock albumima The Wall, Dark Side Of The Moon i Wish You Were Here.
Šas
Šas (albanski: Shasi, neodređeni oblik: Shas, starocrkvenoslavenski: Svač) je naselje u općini Ulcinj u Crnoj Gori. Od društvenih sadržaja ima džamiju, objekat islamske vjerske zajednice, restoran i motel na Šaskom jezeru i jedan improvizovani sportski teren u podnožju starog grada Svača i njegovih crkava, na kome se pored sportskih manifestacija održavaju i kulturno-zabavne.
Historija
Prema legendi, srednjovjekovni Šas je imao crkava koliko u godini dana. U stvarnosti, do konca 2012. godine, crnogorski arheolozi su pronašli 15 crkava, no vjeruje se kako ih ima još.
Demografija
Po Popisu stanovništva u Crnoj Gori 2011. godine, u ovom naselju živi 238 stanovnika. Svi stanovnici su Albanci po etničkom pripadnošću, dok po vjeri svi su stanovnici muslimani.
Bošnjaci
Bošnjaci su južnoslavenski narod koji naseljava uglavnom Bosnu i Hercegovinu, sa značajnom manjinom u drugim balkanskim zemljama, u nekoliko općina Sandžaka, regiji u Srbiji i Crnoj Gori gdje čine regionalnu većinu, kao i Hrvatskoj i Kosovu.
U Bosni i Hercegovini je prema popisu stanovništva iz 2013. godine živjelo 1.769.592 Bošnjaka dok na prostoru bivše Jugoslavije danas živi preko 2 miliona pripadnika ovog naroda. Etničko čišćenje i genocid u Srebrenici provedeni nad Bošnjacima tokom rata u Bosni i Hercegovini su uticali na to da se mnogi Bošnjaci rasele širom Evrope i svijeta tako da bošnjačke dijaspore postoje u Austriji, Njemačkoj, Australiji, Švedskoj, Turskoj, Kanadi i SAD.
Etimologija
Slavenska plemena koja su se naselila na području današnje Bosne i Hercegovine ime svoje domovine su preuzeli od starosjedilaca, Ilira, za razliku od hrvatskih i srpskih plemena koja su novu domovinu nazvali po sebi (Hrvatska i Srbija).
Bošnjaci su svoje ime izveli iz imena Bosna. Naziv Bosna je slavenizirani oblik ilirskog naziva u antičkim dokumentima poznat kao: Bathinus i Basan. U oba slučaja naziv se odnosi na rijeku Bosnu, Bathinus flumen. Drugi oblik se u dokumentu navodi u ablativu: Ad Basante, a nominativ koji označava ime rijeke glasi Basan. Pod ablativnim oblikom se spominje grad na ovoj rijeci, po kojoj je i dobio ime: "na Bosni", "grad na rijeci Bosni". U ilirskom jeziku Bathinus se čita Basinus, a predstavlja latinizirani oblik ilirskog naziva Basan, iz kojeg su doseljeni Slaveni izveli naziv Bosna, na način da je fonetskom transformacijom od Bathinus (Basinus) i Basan prvo nastalo Bosina, a potom Bosna.
Etnička diferencijacija u Bosni u vrijeme Osmanskog carstva se nije mnogo isticala. U osmanskim katastarskim popisima svo stanovništvo Bosne se dijelilo na osnovu konfesionalne pripadnosti, pored osnovne kategorizacije na vojničku klasu/asker i raju. Etnička oznaka nije bila mnogo važna, jer je za osmansku vlast važnije bilo izjašnjavanje kao podanika. Sve stanovnike Bosanskog ejaleta osmanska administracija je bilježila jednostavno kao Bosnali, bez obzira na religiju. S tim u vezi, pravoslavni i katolički Bosanci sebe nisu izjašnjavali kao Srbe ni kao Hrvate prije 19. stoljeća. Današnja multinacionalna Bosne i Hercegovine konfigurirana je na osnovu vjerske pripadnosti.
Kod većine pravoslavaca i katolika u Bosni i Hercegovini u 19. vijeku, pod uticajem susjednih zemalja Srbije i Hrvatske su nadvladala srpska i hrvatska nacionalna imena, potisnuvši starije narodne, konfesionalne i regionalne označitelje. Bošnjački narod je kroz 20. vijek prošao kroz niz faza imenovanja i preimenovanja (Bošnjaci, Hrvati, Srbi, Jugoslaveni-muslimani, Muslimani), da bi na koncu vijeka konačno prevladalo bošnjačko nacionalno ime za narod Bosne i Hercegovine odnosno za pripadnike tog naroda izvan domovine.
Identitet
Gledajući kroz historiju Bošnjaci su se, uglavnom nakon sloma Osmanlijskog carstva, usljed različitih razloga a prvenstveno zbog jačanja susjednih nacionalističkih projekata našli u situaciju gubljenja nacionalnog identiteta. Za vrijeme austrougarskog perioda a kasnije i Kraljevina SHS i Jugoslavije kao i socijalističke Jugoslavije Bošnjacima je tokom vremena u tadašnjoj političkoj i društvenoj svakodnevnici skoro u potpunosti ukinut identitet te su uglavnom smatrani religijskom skupinom. Tek Ustavom iz 1974. godine priznat im je identitet koji je čak i tada sadržavao religijsku pripadnost. To je bio početak potpunog vraćanja nacionalnog identiteta o čemu je tadašnji bošnjački političar Pozderac izjavio: "'Ne daju bosanstvo, nude muslimanstvo... Da prihvatimo i to što nude, makar i pogrešno ime, ali ćemo otvoriti proces.'"
Srednji vijek
Ime Bošnjanin prvi put se spominje u carskoj tituli bizantijskog cara Manojla Komnena oko 1166. godine, zatim u velikom broju raznih dokumenata koji su nastajali u srednjovjekovnoj Bosni.
U srednjovjekovnoj Bosni, njeni stanovnici su imenovani kao Bošnjani (Bossinensis, Bossnenses-Bossinensium, Bossignanus-Bosignanis, Bosignani, Bošnjani) o čemu ima više primjera u pisanim izvorima 14 i 15. vijeka: 1332,, 1353, 1366, , 1370, 1389, 1390, 1391, 1400, 1404, 1407, 1412, 1419, 1421, 1422, 1427, 1428, 1430, 1436, 1438, 1440, 1441, 1449, 1465, 1477.
Etnomin dobri Bošnjanin se odnosio na stanovnike čitave Bosne bez obzira ne religiju, a ne samo na uže jezgro oko izvora rijeke Bosne što se može vidjeti u raznim poveljama 14. i 15. vijeka za vrijeme vladavine bana Stjepana II Kotromanića, bana Tvrtka I Kotromanića , kralja Stjepana Ostoje itd. U ovim poveljama bosanski vladari navode dobre Bošnjane kao svjedoke.
Bosna, kao siromašna i teško pristupačna zemlja zbog svoga brdo-planinskog reljefa, nije privačila pažnju križarske vojske, željne pljačke i plijena u njihovim pohodima prema bizantskom i islamskom istoku. Do 12. stoljeća većina Bošnjana je vjerovatno bila pod utjecajem heretičke Crkve bosanske koji je karakteriziran široko rasprostranjenom nepismenošću i nedostatkom znanja latinskog jezika među bosanskim svećenstvom. U vrijeme vladavine Kulina bana (1180-1204) Bosna se politički osamostavljuje od Ugarske. Njegova je vladavina obilježila početak vjerskopolitičke kontroverze koja je uključivala domaću bosansku crkvu. Napori Ugarske da uspostave vjersku jurisdikciju nad Bosnom nisu uspjeli, što je potaknulo Mađare da ubijede rimskog papu da započne križarski rat, koji je trajao između 1235. i 1241. godine. Uprkos postepenim uspjesima, Mađari su se na kraju povukli oslabljeni napadom Mongola na svoju zemlju. U ovo vrijeme u Bosni dolazi do formiranje vlastite nezavisne crkve, poznate kao Crkva bosanska, koju su i Rimokatolička i Istočna pravoslavna crkva osudile kao heretičku iako su mnogi historičari tvrdili da je crkva dualističkog, neomanihejskog ili bogumilskog porijekla. Pristalice ove heretičke vjere su sebe nazivale raznim imenima; dobri Bošnjani ili Bošnjani, krstjani, dobri ljudi i boni homines (po uzoru na dualističku grupu u Italiji). Katolički izvori ih nazivaju patareni, dok su ih Srbi zvali babuni (po Babun planini), što je srpski naziv za bogumile. Osmanlije su ih nazivali kristianlar.
Bosanska država je značajno ojačana pod vlašću bana Stjepana II Kotromanića (oko 1318–1353) koji je poboljšao odnose Bosne sa Ugarskim kraljevstvom i proširio teritorij države na Zahumlje, Dalmaciju i Završje sa tri kraška polja: Glamočko, Livanjsko i Duvanjsko. Tokom 1340-tih godina pokrenute su franjevačke misije protiv navodne "hereze" u Bosni; prije toga, u užoj Bosni gotovo čitav vijek nije bilo katolika – ili barem katoličkog svećenstva ili organizacije. Bosansko plemstvo je kasnije često davalo obećanja da će suzbiti "heretičke pokrete" – međutim, u stvarnosti, bosansku državu karakterizira vjerski pluralitet i tolerancija sve do osmanske invazije na Bosnu 1463. godine.
Nakon smrti Stjepana Tomaša 1461. godine, njegov sin Stjepan Tomašević je naslijedio prijestolje Bosne. Iste godine on sklapa savez sa Mađarima i traži pomoć od pape Pija II uslijed nadolazeće otomanske invazije. Godine 1463., nakon spora oko danka koje je Bosansko kraljevstvo svake godine plaćalo Osmanlijama, Tomašević je tražio pomoć Mlečana. Međutim, Bosni nikada nije stigla nikakva pomoć iz kršćanskog svijeta; Ugarski kralj Matija Korvin, albanski Skenderbeg i Dubrovčani nisu ispunili svoja obećanja.
Osmanlijsko doba
Uspon osmanske vlasti na Balkanu promijenio je vjersku sliku Bosne i Hercegovine jer su Osmanlije sa sobom donijele novu religiju, islam. Širenje islama na čitavom Balkanu je tekla sporadično, dok je Bosna, nasuprot tome, doživjela masovan prelazak lokalnog stanovništva na islam. Do početka 1600-ih otprilike dvije trećine stanovništva Bosne su bili muslimani. Slovenski putopisac Benedikt Kuripešič sastavio je prve izvještaje vjerskih zajednica 1530-ih godina. Prema podacima iz 1528. i 1529. godine, u sandžacima (osmanskim upravnim jedinicama) Bosne, Zvornika i Hercegovine bilo je ukupno 42.319 kršćanskih i 26.666 muslimanskih domaćinstava. U izvještaju Petera Masarechija iz 1624. Bosna (bez Hercegovine) je brojala 450.000 muslimana, 150.000 katolika i 75.000 pravoslavaca. Historičari se slažu da islamizacija bosanskog stanovništva nije bila nasilna, već je uglavnom bila mirna i dobrovoljna.
Austrougarsko doba
Nakon ustanka u Hercegovini (1875–78) broj muslimana i pravoslavaca u Bosni se smanjio. Populacija pravoslavaca (1870. godine je iznosio 534.000.) smanjena je za 7 posto, dok je broj muslimanskog stanovništva smanjeno za trećinu. Austrijski popis stanovništva iz 1879. godine zabilježio je u Bosni i Hercegovini ukupno 449.000 muslimana, 496.485 pravoslavaca i 209.391 katolika.
Tokom 20. stoljeća Bošnjaci su osnovali nekoliko kulturnih i socijalnih udruženja kako bi isticali i očuvali svoj kulturni identitet. Najistaknutija udruženja bila su Gajret, Merhamet, Narodna uzdanica i kasnije Preporod. Bošnjački intelektualci su u časopisu Bosna tokom 1860-ih godina promovirali ideju jedinstvene bošnjačke nacije. Ova bošnjačka grupa je djelovala nekoliko decenija. Od 1891. do 1910. godine izdavali su časopis na latiničnom pismu Bošnjak, koji je promovirao koncept bošnjaštva i otvorenost prema evropskoj kulturi. Od tog vremena Bošnjaci usvajaju evropsku kulturu pod širim uticajem Austrougarske. Istovremeno su zadržali posebne karakteristike svog bosanskog islamskog načina život.