cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
USMG5
Struktura
Gen USMG5 nalazi se na q kraku hromosoma 10, na poziciji 24.33 i prostire se na 7.463 parova baza. USMG5  gen proizvodi protein od 6,46 kDa, sastavljen od 58 aminokiselina. USMG5 je mala podjedinica mitohondrijske ATP sintaze (kompleks V), kao i lizosomske V-ATPaze. Protein je povezan sa ATP-sintazom na stehiometrijski način. Struktura proteina sadrži navodni transmembranski segment i jedan pretpostavlja se α-heliks koji se proteže od aminokiseline 23 do 45. Utvrđeno je da je struktura slična njegovoj navodno kod kvašćevih ortologa.
Funkcija
Ljudski gen USMG5 kodira protein sa ulogom u održavanju i regulaciji ATP-sintazne koncentracije u mitohondrijama. Protein je odgovoran za nekoliko manjih uloga koje se mogu iskoristiti za jezgarne funkcije kompleksa V.
Pokazalo se da nokdaun proteina dovodi do smanjene brzine sinteze ATP-a i ekspresije CV dimera, dok je pokazano da divlji tip pojačava dimerizaciju kompleksa V, kao i sintezu ATP-a.
Klinički značaj
Utvrđeno je da mutacije u  USMG5  rezultiraju mitohondrijskim nedostacima i srodnim poremećajima mitohondrijske ATP-sintaze (kompleksa V). Homozigotno mjesto prerade mutacije (c.87+1G > C) u jevrejskoj populaciji Aškenazi povezano je sa slučajevima Leighovog sindroma uzrokovanih smanjenjem kaompleks V, dimerizacija i sinteze ATP-a. Leighov sindrom je heterogena bolest mitohondrijske oksidativne fosforilacije (OXPHOS) koju karakteriziraju psihomotorna retardacija i nekrotizirajuća lezija u mozgu.
Interakcije
USMG5 je komponenta ATP sintaznog kompleksa i ima složenu interakciju sa ATP5F1, ATP5MC1, TP5F1E, ATP5H, ATP5ME, ATP5J, ATP5J2 i drugima.
Selca kod Starog Grada
Selca kod Starog Grada su naseljeno mjesto u sastavu grada Starog Grada, na ostrvu Hvaru, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila su se u sastavu stare općine Hvar.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Selca kod Starog Grada su imala 9 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Selca kod Starog Grada je imalo 22 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Glavnica Gornja
Glavnica Gornja je naseljeno mjesto u sastavu grada Zagreba, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare zagrebačke prigradske općine Sesvete.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Glavnica Gornja je imala 227 stanovnika.
Napomena: ''Od 1869. do 1890. naselja Glavnica Donja i Glavnica Gornja iskazivana su kao jedno naselje pod imenom Glavnica. Za to bivše naselje podaci su sadržani u naselju Glavnica Donja. Od 1900. do 1981. iskazivano pod imenom Gornja Glavnica.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Glavnica Gornja je imalo 311 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Mahovci
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazili su su se u sastavu stare općine Gornja Radgona.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mahovci su imali 110 stanovnika.
Brezova
Srbija:
Radkovec
Radkovec je naseljeno mjesto u sastavu općine Slovenska Bistrica, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Slovenska Bistrica. Kao samostalno naselje, Radkovec postoji od 2000. godine. Nastalo je izdvajanjem dijela iz naselja Malo Tinje.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Radkovec je imao 41 stanovnika.
Napomena: ''U 2000. nastalo izdvajanjem dijela iz naselja Malo Tinje.''
Gornji Meljani
Gornji Meljani su naseljeno mjesto u sastavu općine Voćin, Virovitičko-podravska županija, Republika Hrvatska.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Gornji Meljani su imali 15 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Gornji Meljani je imalo 172 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Major League Soccer 2001.
Major League Soccer 2001. je bila šesta sezona MLS-a. Miami Fusion je osvojio Supporters' Shield dok je San Jose Earthquakes bio pobjednik MLS kupa. Najbolji strijelci lige je bio Alex Pineda Chacon sa 19 golova.
Format
Takmičilo se 12 ekipa koje su bile podijeljene u tri divizije. Najbolji tim na kraju regularnog dijela sezone je osvojio trofej Supporters' Shield. Po tri tima iz tri divizije na kraju regionalnog dijela sezone su igrali play-off za pobjednika MLS kupa.
Gage
Gage su naseljeno mjesto u sastavu općine Dvor, Sisačko-moslavačka županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazile su se u sastavu stare općine Dvor.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Gage su imale 66 stanovnika.
Napomena: ''U 1921. sadrži podatke za naselje Trgovi.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Gage je imalo 146 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Razvoj evropskog rekorda na 400 m – muškarci
Ručno mjerenje
* – utrka na 440 jardi
Tumor germinativnih ćelija
Tumor zametnih ćelija (GCT) je neoplazma izvedena iz zametnih ćelija. Tumori zametnih ćelija mogu biti kanceri ili benigni. Obično se javljaju unutar gonada (jajnika i testisa). GCT koji potiču izvan spolnih žlijezda mogu biti urođena mahana, posljedica grešaka tokom razvoja embriona.
Uzroci
Neki istraživači sugeriraju da ova distribucija nastaje kao posljedica abnormalne migracije spolnih ćelija tokom embriogeneze. Drugi pretpostavljaju raširenu distribuciju klica na više mjesta tokom normalne embriogeneze, s tim da ove ćelije prenose genetičke informacije ili pružaju regulatorne funkcije na somatskim mjestima.
U početku se smatralo da su ekstragonadni GCT izolirane metastaze iz neotkrivenog primarnog tumora u gonadama, ali sada je poznato da su mnogi tumori zametnih ćelija urođeni i da potiču izvan spolnih žlijezda. Najuočljiviji od njih je sakrokocigni teratom, najčešći tumor dijagnosticiran u djece kod rođenja.
Od svih prednjih medijastinskih tumora, 15–20% su GCT, od čega je oko 50% benignih teratoma. Jajnički teratomi mogu biti povezani sa anti-NMDA receptorskim encefalitisom.
Klasifikacija
GCT su klasificirani prema njihovoj histologiji, bez obzira na mjesto u tijelu. Međutim, kako bude postajalo dostupno više informacija o genetici ovih tumora, oni se mogu klasificirati na osnovu specifičnih genskih mutacija koje karakteriziraju određene tumore. Podijeljeni su u dvije klase:
Dvije klase odražavaju važnu kliničku razliku. U poređenju sa germinomatoznim tumorima, nemerminomatozni imaju tendenciju bržeg rasta, imaju raniju srednju dob u pri dijagnozi (oko 25 godina naspram 35 godina, u slučaju karcinoma testisa) i imaju nižu stopu petogodišnjeg preživljavanja. Stopa preživljavanja germinomatoznih tumora djelimično je veća jer su ovi tumori vrlo osjetljivi na zračenje, a dobro reagiraju i na hemoterapiju. Međutim, prognoza za neminminomatozne tumore dramatično se popravila zbog upotrebe režima hemoterapije na bazi platine.
Miješani
Mješoviti tumori zametnih ćelija javljaju se u mnogim oblicima. Među njima je uobičajeni oblik teratom s tumorom endodermnog sinusa. Teratokarcinom se odnosi na tumor zametnih ćelija koji je mešavina teratoma sa embrionskim karcinomom ili horiokarcinomom, ili sa oba. Ova vrsta mješovitog tumora zametnih ćelija može biti poznata jednostavno kao teratom s elementima embrionskog karcinoma ili horiokarcinoma, ili jednostavno ignoriranjem komponente teratoma i pozivanjem samo na njegovu malignu komponentu: embrionalni karcinom i / ili horiokarcinom. Mogu se predstaviti u prednjem medijastinumu.
Lokacija
Uprkos svom imenu, GCT se javljaju i unutar jajnika i testis. Nalaze se u: Kod žena, GCT čine 30% tumora jajnika, ali samo 1 do 3% karcinoma jajnika u Sjevernoj Americi. U mlađih žena su češći, pa je kod pacijenata mlađih od 21 godine 60% tumora jajnika tip klica, a do jedne trećine maligni. U muškaraca se GCT testisa javljaju obično nakon puberteta i maligni su (rak testisa). U novorođenčadi, novorođenčadi i djece mlađie od 4 godine, većina je sakrokokcigeusni teratom.
Muškarci sa Klinefelterovim sindromom imaju 50 puta veći rizik od GST-a. Kod ovih osoba GST-ovi obično sadrže neseminomatske elemente, prisutne u ranijoj dobi, i rijetko su spolni žlijezde.
Liječenje
Žene s benignim GCT-ima poput zrelog teratoma (dermoidne ciste) liječe se cistektomijom jajnika ili ooforektomijom. Općenito, svi pacijenti sa malignim GCT-ima imaju istu operaciju, koja se radi za karcinom jajničkog epitela. In general, all patients with malignant GCTs have the same staging surgery that is done for [[epithelial ovarian cancer. Ako je pacijent u reproduktivnim godinama, alternativa je jednostrana salpingooforektomija, dok maternica, jajnik i jajovod na suprotnoj strani mogu ostati iza. To nije opcija kada je rak u oba jajnika. Ako je pacijent završio s rađanjem djece, operacija uključuje potpuno postavljanje faza, uključujući salpingooforektomiju s obje strane, kao i histerektomiju. Pacijenti s karcinomom zametnih ćelija često trebaju biti liječeni kombiniranom hemoterapijom najmanje tri ciklusa, ali pacijentice sa ranom fazom bolesti možda neće trebati ovaj tretman. Režim hemoterapije koji se najčešće koristi u GCT-ima naziva se PEB (ili BEP), a sastoji se od bleomicina, etopozida i antineoplastika na bazi platine ([[cisplatin] ]). Targeted treatments, such as immunotherapy, hormonal therapy and kinase inhibitors, are being evaluated for tumors that do not respond to chemotherapy.
Prognoza
Međunarodna konsenzusa klasifikacija spolnih ćelija iz 1997. je alat za procjenu rizika od recidiva nakon liječenja malignog tumora zametnih ćelija.
Mala studija tumora jajnika kod djevojčica izvještava o korelaciji između ciste i benignih tumora, i obrnuto, solidnih i malignih tumora. Budući da se cistni opseg tumora može procijeniti ultrazvukom, magnetnom rezonancom ili CT-snimkom prije operacije, to omogućava izborr najprikladnijeg hirurškog plana kako bi se minimalizirao rizik od prosipanja malignog tumora.
Pristup odgovarajućem liječenju ima veliki utjecaj na ishod. Studija o rezultatima iz 1993. u Škotskoj otkrila je da se za 454 muškarca s neseminomatskim (negerminomatoznim) GCT dijagnosticiranim između 1975. i 1989. godine, petogodišnje preživljavanje povećavalo s vremenom i sa ranijom dijagnozom. Prilagođavajući se ovim i drugim faktorima, preživljenje je bilo 60% veće za muškarce liječene u jedinici za rak koja je liječila većinu ovih muškaraca, iako je jedinica tretirala više muškaraca s najgorom prognozom.
Horiokarcinom testisa ima najgoru prognozu od svih karcinoma spolnih ćelija.
Glavničica
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Glavničica je imala 213 stanovnika.
Napomena: ''U 1991. povećano pripajanjem dijela područja naselja Šašinovec, u kojem je sadržan dio podataka od 1857. do 1971.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Glavničica je imalo 266 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
1. FC Kaiserslautern
1. FC Kaiserslautern njemački je nogometni klub iz Kaiserslauterna (Porajnje-Falačka). Takmiči se u 3. Ligi.
Brezova (Sveti Križ Začretje)
Brezova je naseljeno mjesto u sastavu općine Sveti Križ Začretje, Krapinsko-zagorska županija, Republika Hrvatska.
1. FC Kaiserslautern
Historija
Dana 2. juna 1900. Germania 1896 i FG Kaiserslautern spajaju se te formiraju FC 1900. Devet godina kasnije s klubovima FC Palatia (osnovan 1901) i FC Bavaria (osnovan 1902) formira FV 1900 Kaiserslautern. Godine 1929. ujedinjuje se s ekipom SV Phönix, te postaje FV Phönix-Kaiserslautern. Tri godine kasnije usvaja sadašnji naziv. Kaiserslautern je bio jedan od osnivača Bundeslige. U ovom takmičenju igrao je u kontinuitetu od 1963. do 1996.
Brezova (Sveti Križ Začretje)
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Zabok.
1. FC Kaiserslautern
Historija
Kaiserslautern je jedan od najuspješnijih njemačkih klubova. Četiri puta bio je prvak države, nacionalni kup osvajao je dva puta, te je jedanput bio osvajač Superkupa. Trenutno zauzima 11. mjesto na vječnoj tabeli Bundeslige. Najveći uspjesi na međunarodnim takmičenjima jesu dva polufinala Kupa UEFA (1982, 2001), te četvrtfinala Lige prvaka 1999. U sezoni 1997/98. osvojio je Bundesligu odmah nakon ulaska iz nižeg ranga, što je jedini takav slučaj u njemačkom nogometu.
Brezova (Sveti Križ Začretje)
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Brezova je imala 287 stanovnika.
NBEAL2
Neurobeahinoliki protein 2 jest protein koji je kod ljudi kodiran genom NBEAL2 sa hromosoma 3.
Brezova (Sveti Križ Začretje)
Stanovništvo
Napomena: ''U 1857. podaci su sadržani u naselju Mirkovec. U 1869. i 1880. nije odvojeno iskazivano. Do 1991. iskazivano pod imenom Brezovo.''
NBEAL2
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 2 754 aminokiseline, а molekulska težina 302.517 Da. .
Brezova (Sveti Križ Začretje)
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Brezova je imalo 287 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
NBEAL2
Funkcija
Protein kodiran ovim genom sadrži bež i Chediak-Higashijev (BEACH) domen i više WD40 domena, a može imati ulogu u biogenezi megakariocita alfa-granula.
Klinički značaj
Pokazalo se da mutacija ovog gena uzrokuje sindrom sivih trombocita.
Major League Soccer 2002.
Major League Soccer 2002. je bila sedma sezona MLS-a. Los Angeles Galaxy je osvojio oba trofeja (MLS kup i Supporters' Shield). Najbolji strijelci lige je bio Carlos Ruiz sa 24 pogotka.
Format
Takmičilo se 10 ekipa koje su bile podijeljene u dvije divizije. Najbolji tim na kraju regularnog dijela sezone je osvojio trofej Supporters' Shield. Po četiri tima iz obje divizije na kraju regionalnog dijela sezone su igrali play-off za pobjednika MLS kupa.
Markečica
mini|280px|Markečica, ribnjak Partovec Markečica je naseljeno mjesto u sastavu općine Oplotnica, regija Podravska, Slovenija.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Markečica je imala 117 stanovnika.
Modraže
Modraže su naseljeno mjesto u sastavu općine Poljčane, regija Podravska, Slovenija.
Markečica
Stanovništvo
Napomena: ''U 2017. izvršena je manja razmjena teritorija između naselja Lačna Gora, Markečica i Oplotnica.''
Modraže
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Slovenska Bistrica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Modraže su imale 64 stanovnika.
Hum (Voćin)
Hum je naseljeno mjesto u sastavu općine Voćin, Virovitičko-podravska županija, Republika Hrvatska.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Hum je imao 90 stanovnika.
Napomena: ''Od 1910. do 1971. iskazivano pod imenom Hum Voćinski.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Hum je imalo 243 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Glavičani
Glavičani su naseljeno mjesto u sastavu općine Dvor, Sisačko-moslavačka županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare općine Dvor.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Glavičani su imali 19 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Glavičani je imalo 75 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Vrbanj
mini|280px|Vrbanj, rimokatolička crkva "Sv. Duh" Vrbanj je naseljeno mjesto u sastavu grada Starog Grada, na ostrvu Hvaru, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Hvar.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Vrbanj je imao 458 stanovnika.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Vrbanj je imalo 595 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Ciglenica Zagorska
Ciglenica Zagorska je naseljeno mjesto u sastavu općine Sveti Križ Začretje, Krapinsko-zagorska županija, Republika Hrvatska.
Dikhil (regija)
Regija Dikhil jedna je od 6 regija Džibutija. Sa površinom od 7.200 km 2 najveća je regija u državi. Prema podacima iz 2019. u regiji je živjelo 104.977 stanovnika što je gustoća od 15 stanovnika po km2 i znatno niže u odnosu na nacionalni prosjek koji iznosi oko 37 stanovnika po km2
Glavni grad regije je Dikhil.
IC 4892
IC 4892 (također poznat kao ESO 73-11 i PGC 63709) je galaksija koja je udaljena oko 189 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Paun. Najveći prečnik je 1,60 (88 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (17 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 17. septembra 1900. godine.
Dikhil (regija)
Historija
Tokom srednjeg vijeka, regiju su kontrolisali Ifatski i Adalski sultanat. Kasnije je bila dio francuskog protektorata Somalilanda u prvoj polovini 20. stoljeća. Iako je regija 25. marta 1927. uspostavljena kao administrativna jedinica pod nazivom Gobad Dikkil, 21. decembra 1927. državne vlasti su priznale regiju pod nazivom Dekkel Gobad na čelu sa administratorom Arthurom Diderrichom. Nakon toga, vojska i uprava premješteni su u mjesto zvano Dikhil 26. marta 1928. 19. januara 1939. formirana je regija Ali Sabieh od istočnog dijela regije Dikhil. Nakon nekoliko promjena, ovaj dio definitivno postaje zasebna administrativna cjelina 1958. s imenovanjem određenog administratora. Regija Dikhil ostaje nepromijenjena sve do 2002. godine kada se formira regije Arta.
Ciglenica Zagorska
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Ciglenica Zagorska je imala 620 stanovnika.
IC 4892
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Dikhil (regija)
Geografija
thumb|250px|Pejzaž dijela pustinje [[Grand Bara koja se prostire južnim dijelom Džibutija]]
Regija se nalazi u zapadnom dijelu i zauzima oko oko 31% ukupne površine države. Graniči s regijama: Tadžura na sjeveru, Arta na sjeveroistoku i Ali Sabieh na istoku.
Ciglenica Zagorska
Stanovništvo
Napomena: ''Do 1900. iskazivano pod imenom Ciglenica.''
Modrič (Slovenska Bistrica)
Modrič je naseljeno mjesto u sastavu općine Slovenska Bistrica, regija Podravska, Slovenija.
Ciglenica Zagorska
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Ciglenica Zagorska je imalo 666 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Modrič (Slovenska Bistrica)
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Slovenska Bistrica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Modrič je imao 136 stanovnika.
IC 3283
IC 3283 je spiralna galaksija koja je udaljena oko 550 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Berenikina kosa. Najveći prečnik je 0,50 (80 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (48 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Charles Joseph Etienne Wolf 23. marta 1903. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Svjetsko prvenstvo u alpskom skijanju 2015.
Kandidati
Sva tri finalista za Svjetsko prvenstvo 2015. prijavili su se i za domaćina Svjetskog prvenstva 2013., koje je dodijeljeno Austriji.
Planira se izgradnja nove staze za ženski spust, nedaleko od muške staze Birds of Prey u Beaver Creeku.
Raspored
1 Takmičenje u muškom superveleslalomu je zbog jakog vjetra odgođeno za 5. februar 2015.
Informacije o utrkama
Startna vremena su po lokalnom vremenu (UTC−7).
Učesnici
Prije početka prvenstva objavljeno je da na prvenstvu učestvuje 700 skijaša iz 68 zemalja, koji će se takmičiti u 5 disciplina u muškoj i ženskoj konkurenciji (spust, slalom, veleslalom, superveleslalom i superkombinacija), te u ekipnoj konkurenciji u jednoj disciplini.
Major League Soccer 2003.
Major League Soccer 2003. je bila osma sezona MLS-a. San Jose Earthquakes je osvojio Supporters' Shield dok je Chicago Fire bio pobjednik MLS kupa. Najbolji strijelci lige su bili Carlos Ruiz i Taylor Twellman sa 15 postignutig golova.
Format
Takmičilo se 10 ekipa koje su bile podijeljene u dvije divizije. Najbolji tim na kraju regularnog dijela sezone je osvojio trofej Supporters' Shield. Po četiri tima iz obje divizije na kraju regionalnog dijela sezone su igrali play-off za pobjednika MLS kupa.
NDUFAF3
NK-protein prepoznavanja tumora jest protein koji je kod ljudi kodiran genom NKTR sa hromosoma 3.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.462 aminokiseline, а molekulska težina 165.677 Da.
Funkcija
Ovaj gen kodira membranski usidreni protein sa hidrofobnim amino terminalnim domenom i ciklofilinskim domenom nalik PPIazama. Prisutan je na površini prirodnih ćelija ubica i olakšava njihovo vezivanje za mete. Njegova ekspresija regulirana je aktivacijom ćelija IL2.
Historijski arhiv Sarajeva
Historijski arhiv Sarajeva je jedna od centralnih arhivskih ustanova u Bosni i Hercegovini i bitno mjesto za proučavanje historije, kulture, ekonomije, lijepe i primijenjene umjetnosti cijele Bosne i Hercegovine, a posebno Sarajeva. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj od 7. do 13. jula 2013. godine donijela je odluku da se fondovi i zbirke Historijskog arhiva Sarajevo proglase za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija donijelo je u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo.
Earle Hesse Kennard
Earle Hesse Kennard (2. augusta 1885. – 31. januara 1968.) bio je teorijski fizičar i profesor na Univerzitetu Cornell.
Historijski arhiv Sarajeva
Nacionalni spomenik čine fondovi i zbirke arhivske građe sistematizirane u devet grupa:
Lokacija
Arhivski fondovi i zbirke JU Historijski arhiv Sarajevo smješteni su u ulicama: Alipašina 19, Čadordžina 90 (depo) i Ferhadija 13 (depo) u Sarajevu.
Earle Hesse Kennard
Biografija
Godine 1941., još u Cornellu, postao je honorarni konsultant u David Taylor Model Basin (DTMB), modelarskom postrojenju američke mornarice. U periodu 1946–49. bio je šef laboratorije za hidromehaničku tehniku, a od 1950. do 1957. godine bio je šef laboratorije za konstrukcijsku mehaniku. Od 1957. do penzionisanja 1960. bio je generalni naučni savjetnik komandanta DTMB-a. I nakon penzionisanja nastavio je raditi za DTMB po ugovoru. Velik dio njegovih istraživanja za mornaricu bio je fokusiran na hidrodinamiku i elastičnost, posebno na teoriju potencijalnog strujanja, fiziku podvodnih eksplozija i strukturnih vibracija.
2018. godine, više od 90 godina nakon njegovog predviđanja, prvo eksperimentalno posmatranje Kennardove faze postignuto je u saradnji istraživača sa izraelskih, njemačkih i američkih univerziteta.
Historijski arhiv Sarajeva
Historija Arhiva
Tradicija čuvanja arhivske građe na području Sarajeva seže od srednjovjekovnih vremena, o čemu svjedoče sačuvani primjerci listina, povelja, rukopisnih knjiga i raznih drugih dokumenata historijskog, kulturnog, ekonomskog, političkog i drugog značaja i vrijednosti. U periodima osmanske i austrougarske uprave i Kraljevine Jugoslavije, u Bosni i Hercegovini, pa ni u Sarajevu, nije formirana samostalna arhivska ustanova.
Odluku o osnivanju Arhiva, donio je Narodni odbor grada Sarajeva 3. maja 1948. godine. Arhiv je osnovan kao ustanova čiji je zadatak bio sakupljati, sređivati, čuvati i omogućavati proučavanje arhivskog materijala koji se odnosi na život i razvitak, kao i na političku, kulturnu i privrednu prošlost grada Sarajeva. Posebno je bila teška situacija sa prostorom za smještaj arhivske građe, jer je njen najveći dio bio smješten u zgradi Hanikaha (koja je bila jedna od najstarijih građevina u gradu). Tokom 1973. godine. Arhivu je dodijeljena zgradu u Koturovoj ulici br. 3.
U 1978. godini, uz podršku Skupštine grada, osiguran je i adaptiran depo od oko 200 kvadratnih metara u tadašnjoj ulici Vase Miskina br. 13, sada ulica Ferhadija (u taj prostor preseljena je građa iz podruma Skupštine općine Centar).
U decembru 1990. godine, arhivska građa preseljena je u depo na Vrbanjušu, današnja Čadordžina ulica br. 90. U junu 1975. godine Arhiv grada Sarajeva mijenja ime i otada nosi naziv Istorijski arhiv Sarajevo.
Tokom ratnih događanja (1992–1995.) Arhiv je uspio sačuvati cjelokupnu arhivsku građu koja se nalazila u njegovom posjedu. Odlukom Skupštine Kantona Sarajevo od 24. jula 1997. godine Kanton preuzima prava osnivača JU Istorijski arhiv Sarajevo, a od 14. januara 2009. Arhiv nosi naziv JU Historijski arhiv Sarajevo. Arhiv sada pokriva područje Kantona Sarajevo u kojem su evidentirane 1753 registrature.
Oradea
Oradea (mađarski Nagyvárad, njemački Großwardein, slavensko ime Veliki Varadin) jest grad u Rumuniji, smješten u Krišani, podregiji Transilvanije. Predstavlja sjedište okruga Bihor, i jedan je od najvažnijih ekonomskih, društvenih i kulturnih centara u zapadnom dijelu Rumunije. Grad se nalazi na sjeverozapadu zemlje, smješten između brežuljaka u ravnici Krišana, na obalama rijeke Brzi Kereš, koja dijeli grad na gotovo jednake polovine.
Smještena na oko 10 km udaljenosti od Borșa, jednog od najvažnijih prelaza na granici Rumunije s Mađarskom, Oradea je na desetom mjestu po veličini među rumunskim gradovima. Prostire se na površini od 11.556 hektara, na području dodira između produžetaka Apušenskih planina i proširene ravnice Krišana-Banat.
Ime
Rumunsko ime Oradea potječe od mađarskog imena grada. Na mađarskom jeziku grad se zove Nagyvárad, ili kolokvijalno Várad. Grad također ima njemačko ime, Großwardein, kao i jidiš, izvedeno iz njega, Groysvardeyn. Na turskom jeziku, grad je bio historijski poznat kao Varat ili Varad. Ostala imena uključuju latinski Varadinum, kao i historijsko italijansko ime Gran Varadino.
Neka arhaična rumunska imena grada su Oradia, Oradea Mare (Velika Oradea), Varadia Mare (Velika Varadia) i Urbea Mare (Veliki grad).
Klima
Oradea ima toplu, ljetnu vlažnu kontinentalnu klimu (Köppenska klimatska klasifikacija Dfb ) s okeanskim uticajima. Topoklimatsko djelovanje grada određeno je preovladavajućim zapadnim vjetrovima.
Prosječna godišnja temperatura je 10.4 °C. Prosjek u julu je oko 21 °C, dok je u januaru prosjek -1.4 °C. Padavine su dovoljne da opskrbe šume i vegetaciju zone, a registruju godišnji prosjek od oko 585.4 mm. Padavine su varijabilno raspoređene tokom cijele godine, s maksimumom u junu, a najmanje u kasnim jesenjim i zimskim mjesecima u godini.
Historija
desno|mini|250x250piksel| Varadinum (Oradea) na gravuri iz 1617. godine, Braun i Hogenberg Dok se moderna Oradea prvi put spominje 1113. godine, pod latinskim nazivom „Varadinum“ u diplomi koja pripada benediktinskoj opatiji Zobor - biskupi Sixtus Varadiensis i Saul de Bychar spominju se u dokumentu - nedavna arheološka otkrića, u gradu i oko njega, pružajući dokaze manje-više neprekidnog naseljavanja od neolita. Dačani i Kelti su, takođe, naseljavali ovu regiju. Nakon osvajanja Dakije, Rimljani su utvrdili prisustvo u tom području, ponajviše u četvrti Salca grada i modernom Băile Felixu. Prema Gesta Hungarorum, mađarskoj hronici napisanoj nakon 1150. od strane nepoznatog autora, regijom je krajem 9. i početkom 10. vijeka vladao Menumorut, sve do mađarskog preuzimanja zemljišta. Njegova citadela bila je usredsređena na Bihareju. Historičari raspravljaju da li je Menumorut stvarni vladar ili izmišljeni lik kog je stvorio anonimni autor, jer Gesta govori o više ličnosti, uključujući Menumoruta, koji nisu identificirani ni u jednom drugom primarnom izvoru i ne imenuje nikoga od neprijateljskih Mađara u drugim savremenim izveštajima o invaziji. Prema Anonimusu, Menumorutovo vojvodstvo je bilo naseljeno prvenstveno Hazarima i Sekeljima, i on je priznavao suverenost (neimenovanog) vladajućeg bizantijskog cara u to vrijeme.
Upravo je u to vrijeme astronom Georg von Peuerbach napisao svoju Tabulu Varadiensis, objavljenu posmrtno 1464. godine, u Opservatoriju Varadinum, uspostavljajući opservatoriju grada kao referentnu tačku Zemlje i glavni meridijan.
Osmanlije su opsjedale grad 1598. godine, međutim opsada nije uspjela. Nakon Bečkog ugovora (1606.), grad je carskim dekretom trajno uključen u Kneževinu Transilvaniju. Kao rezultat propalog pokušaja Gyorgya Rakoczija II, tadašnjeg princa Transilvanije, da preuzme vladavinu nad Poljskom, Osmanlije su poslale još jednu kaznenu ekspediciju protiv njega i njegovih vlaških i moldavskih saveznika. 1660. godine Osmanlije su, sa vojskom od 45.000 muškaraca, posljednji put zaposjele grad. 850 branilaca je uspjelo sačuvati grad tokom 46 dana, da bi se naposljetku grad predao 27. augusta zbog domaće izdaje. Osmanlije su odredile Oradeu za glavni grad novoformiranog ejaleta Varat. Ejalet je uključivao sandžake Varat (Oradea), Salantu, Deberecen, Halmaš, Sengevi i Japišmaz. Opsadu je opisao Szalárdy János u svojoj savremenoj hronici. Osmanska dominacija nad gradom okončana je 1692. godine, kada su hapsburške kraljevske snage osvojile grad nakon opsade koja je trajala 14 mjeseci. lijevo|mini|250x250piksel| Mapa Oradee iz 1897. Pod Habsburgovcima grad je ušao u svoje zlatno doba. Bečki inženjer Franz Anton Hillebrandt dobio je zadatak isplanirati grad u baroknom stilu i, počevši od 1752. godine, izgrađene su mnoge današnje znamenitosti grada, poput Rimokatoličke katedrale, Mjesečeve crkve, Državnog teatra i Barokne palate.
Grad je odigrao veliku ulogu u mađarskoj revoluciji 1848. godine, budući da je bio sjedište najveće mađarske fabrike oružja.
Po završetku Prvog svjetskog rata Oradea je postala dio Rumunskog kraljevstva prema Trijaonskom ugovoru. 1925. godine Oradea je dobila status opštine, čime je ukinuta bivša građanska autonomija. Pod istim pravilnikom naziv je promijenjen iz Oradea Mare ("Velika" Oradea) u jednostavno Oradea.
Druga bečka nagrada koju su posredovali Hitler i Mussolini 1940. godine omogućila je Mađarskoj da povrati sjevernu Transilvaniju, uključujući Oradeu, a mađarska administracija je dočekana uz masovne proslave. Dana 12. oktobra 1944. godine Oradeu su zarobile sovjetske trupe 2. ukrajinskog fronta tokom bitke kod Debrecena. Nakon Drugog svjetskog rata Mađarska se morala odreći prava nad Oradeom prema Pariškom ugovoru sklopljenom 10. februara 1947.
U prošlosti su etničke tenzije na ovim prostorima znale su biti velike, ali sada različite etničke grupe uglavnom žive zajedno u harmoniji, dajući međusobni doprinos modernoj kulturi.
Nakon revolucije iz decembra 1989. godine, Oradea je težila postizanju većeg prosperiteta zajedno sa ostalim gradovima u Rumuniji. Kulturno i ekonomski, izgledi Oradee neizbježno su vezani za opšte težnje rumunskog društva da postigne slobodu, demokratiju i slobodnu tržišnu ekonomiju. Zbog svog specifičnog karaktera, Oradea je jedno od najvažnijih ekonomskih i kulturnih središta zapadne Rumunije i zemlje uopšte i jedan od velikih akademskih centara, sa jedinstvenom dvojezičnom dinamikom.
Demografija
Popisom stanovništva iz 2011. godine Oradea je imala 196.367 stanovnika, što je smanjenje u odnosu na popis stanovništva iz 2002. godine.
Etnička struktura je sljedeća:
(Podaci se odnose na one za koje su dostupne informacije o etničkoj pripadnosti. Dostupni su za 14.705 pojedinaca ili 7,5% gradskog stanovništva. )
Vjerski sastav je sljedeći: 59,8% rumunskih pravoslavaca, 14,3% reformista, 9,4% rimokatolika, 5% pentekostala, 3,7% baptista, 3,4% grko-katolika i 4,4% ostalih, neprijavljeno ili nijedno.
Jevrejska zajednica
lijevo|mini|332x332piksel| Unutrašnjost neološke sinagoge
Jevrejska zajednica Oradee podijelila se na ortodoksne i neološke kongregacije. Dok su članovi Neološkog sabora još uvijek zadržali svoje članstvo u čevra kadiši, počeli su koristiti vlastito groblje 1899. godine. Početkom 20. vijeka, Jevreji Oradee zauzeli su istaknuto mjesto u javnom životu grada. Bilo je židovskih proizvođača, trgovaca, pravnika, doktora i poljoprivrednika; šef policije (1902) bio je Jevrej; a u opštinskom vijeću jevrejski element bio je proporcionalno zastupljen. Zajednica je osim bolnice i čevra kadiše, posjedovala jevrejsko žensko udruženje, gimnaziju, trgovinsku školu za dječake i djevojčice, ješivu itd.
"The Oradea Jewish community was once the most active both commercially and culturally in the Austro-Hungarian Empire. In 1944, twenty-five thousand Oradean Jews were deported to concentration camps by the Nazis, thus decimating this vital community. Only three hundred Jews reside in Oradea today. In the center of the city, on the river bank and towering over other buildings in the area, is the large Neolog Temple Synagogue built in 1878. The unusual cube-shaped synagogue with its large cupola is one of the largest in Romania. Inside there is a large organ and stucco decorations. In 1891, the Orthodox community also built a complex of buildings including two synagogues and a community center." 1944. godine, tokom okupacije Mađarske od strane nacističke Njemačke, mađarske vlasti stjerale su jevrejske stanovnike u geto Oradea prije nego što su ih poslali u koncentracioni logor Auschwitz. Potomci pre-holokaustskog hasidskog rabinata u Oradei osnovali su sinagogu u oblasti Willowbrook na ostrvu Staten, New York. Sinagoga održava i tradicionalnu hadisku Nusach Sefard i Nusach Ashkenaz službu, pri čemu potonja djeluje pod imenom Bais Medrash Igud Avreichim iz Groisverdaina (jidiški izgovor za Grosswardein).
Četvrti
Danas se grad sastoji od sljedećih distrikta zvanih četvrti (cartiere na rumunskom, negyedek na mađarskom):
Ekonomija
Oradea je već dugo jedan od prosperitetnijih gradova u Rumuniji. BDP po glavi stanovnika Oradee iznosi oko 150% od rumunskog prosjeka. Nakon 1989. godine, zbog svoje važne baze potrošača, Oradea je uživala ekonomsku obnovu, ne toliko u industriji, već u sektoru usluga poput trgovine i turizma.
Oradea ima stopu nezaposlenosti od 6,0%, što je nešto niže od prosjeka u Rumuniji, ali mnogo više od prosjeka okruga Bihor, od oko 2%. Oradea trenutno proizvodi oko 63% industrijske proizvodnje okruga Bihor, dok čini 34,5% stanovništva županije. Najvažnije industrije su namještaj, tekstil i odjeća, obuća i prehrambena industrija. Ekonomiju Oradee uglavnom održavaju mala i srednja poduzeća i porezi na imovinu koje plaćaju građani.
U fiskalnoj 2012. godini Oradea je imala najveći budžet u regiji Transilvanije, prestigavši svoje susjedne gradove, Arad i Kluž-Napoku. Neke velike rumunske kompanije, kao što su Adeplast, RCS-RDS, European Drinks ili FrigoExpress, nalaze se u Oradei.
Transport
mini|Tramvaj ultra niskog poda u Oradei Mrežom javnog prijevoza upravlja lokalna agencija OTL (Oradea Transport Local). Čine je pet tramvajskih linija (1R, 1N, 2, 3R, 3N, 2, 4N, 4R) i 17 lokalnih autobusnih linija (označene brojevima od 10 do 26), te međunarodne prigradske linije do Biharkeresztesa, Mađarska. Grad ima četiri željezničke stanice: Centralnu, Zapadnu, Istočnu i Episkopiju Bihor (opatija Bihor). Zapadni kolodvor smješten je u četvrti Ioşia, a centralna stanica (nazvana jednostavno Oradea) nalazi se bliže centru grada, u blizini četvrti Vie, dok se istočna stanica nalazi u Velenţi.
Oradeu opslužuje Međunarodna zračna luka Oradea, koja je ponovo otvorena krajem 2015. godine, nakon popravka piste.
Obrazovanje
Krajem 18. vijeka, tačnije 1780. godine, u Oradei je osnovana „viša ustanova za filozofsko učenje“, koja je 1788. godine trebala postati Pravni fakultet, najstariji fakultet ne samo unutar rumunskih granica već i u golemom regionu Istočne Evrope.
Nakon 1921. svi predmeti na Pravnom fakultetu izučavali su se na rumunskom jeziku. 1923. osnivanje dvaju teoloških akademija dalo je nove dimenzije akademskom životu u Oradei.
Pravna akademija u Oradei, zajedno s dvije teološke akademije, trebala je napraviti još jedan korak naprijed integrirajući fakultet pisama, stvarajući na taj način pretpostavku za osnivanje Univerziteta Krišana u Oradei.
Nakon tridesetogodišnje pauze u radu Pravne akademije u Oradei, 1. oktobra 1963. godine, naredbom Ministarstva obrazovanja osnovan je trogodišnji Pedagoški zavod koji je trebao otkloniti nedostatak nastavnika u srednjem obrazovanju. Nova visokoškolska ustanova započela je s dva fakulteta: Filološki i Matematičko-fizički, a godinu dana kasnije dodana su još dva fakulteta (Historija-Geografija i Tjelesni odgoj).
U maju 1990. dekretom rumunske vlade uspostavljen je Tehnički univerzitet u Oradei, kasnije nazvan Univerzitet u Oradei i zasnovan na impresivnim tradicijama akademskog života u gradu. Bio je to čin naučne i kulturne obnove dugo očekivane u životu rumunskog društva, veliki dobitak narodne revolucije iz decembra 1989., jedno od najvećih rumunskih dostignuća u Krišani nakon Velike unije 1. decembra 1918. godine. Tako se ostvario san nekoliko generacija učenjaka, što je jasno izrazio historičar iz Oradee: „Što se tiče budućnosti, želja dobronamjernih Rumuna je da u Oradei osnuju kompletan univerzitet, čija će svjetla zasjati preko cijele zapadne granice Rumunije." Danas je Univerzitet u Oradei integrisana visokoškolska ustanova ove vrste, koju čini 18 fakulteta.
Misija Univerziteta u Oradei je da uveliko obuči i obrazuje kako studente, tako i diplomirane studente visokog obrazovanja, kao i da se približi određenim oblastima nauke i tehnologije na visokom nivou. lijevo|mini|200x200piksel| Medicinski fakultet Strukturu Univerziteta čine akademsko obrazovanje, postdiplomsko obrazovanje i naučna istraživanja.
Univerzitet u Oradei proširio se razvijanjem novih fakulteta i istraživačkih timova, kao i razvijanjem određenih specijalizacija unutar postojećih fakulteta.
Unutar Univerziteta u Oradei razvija se obrazovna i istraživačka aktivnost na području prirodnih i fizičkih nauka, kao i na području društvenih i humanističkih nauka, obuhvatajući: matematiku, fiziku, hemiju, nauke o životu, poljoprivredne nauke, medicinske nauke, tehnološke nauke, ekonomske nauke, geografiju, istoriju, pravne nauke i pravo, lingvistiku, pedagogiju, političke nauke, psihologiju, slova i umjetnost, sociologiju, filozofiju. Obrazovni proces se temelji na nastavnim planovima i programima za dugotrajne dodiplomske i postdiplomske studije.
U Oradei se nalazi i jedan od najstarijih privatnih univerziteta u Rumuniji. Reformski fakultet Sulyok István osnovala je u proljeće 1990. godine Reformska crkva Királyhágómelléki. Škola je 1999. postala potpuno nezavisna od protestantskog teološkog fakulteta u Kluž-Napoki i promijenila je ime u Univerzitet Partium Christian. Trenutno posluje sa 12 fakulteta i sa 1400 studentskih tijela; jezik podučavanja je mađarski.
Arhitektura
desno|mini|200x200piksel| Trg Ferdinand lijevo|mini|150x150piksel| Rimokatolička bazilika desno|mini|200x200piksel| Ortodoksna sinagoga Trenutna arhitektura Oradee mješavina je stambenih zgrada komunizma, uglavnom u rubnim četvrtima, i prekrasnih istorijskih građevina koje su ostaci ere kada je grad bio dio Austro-Ugarske. Pored mnogih baroknih građevina, Oradea je prepoznatljiva po posebno bogatoj kolekciji arhitekture u Art Nouveau stilu.
Art Nouveau je lako prepoznati zbog svojih zakrivljenih, valovitih linija koje "prirodno" teku u sinkopatskim ritmovima, kao muzički lajtmotiv. Mnogobrojne otvorene zakrivljene linije - parabole i hiperbole - važni elementi Art Nouveaua, daju dinamičnost i ritam ovim građevinama i artefaktima.
Potpuno je izražen u dekorativnoj umjetnosti, dizajnu i arhitekturi. Glavna ukrasna karakteristika je asimetrična valovita linija završena energetskim bičem.
Oradea se može smatrati jednim od najreprezentativnijih središta arhitekture sa prelaza iz 19. u 20. vijek u Rumuniji, te se može uporediti sa arhitekturom secesije u srednjoj Evropi.
Smještena na rumunskoj zapadnoj granici, Oradea je početkom 20. vijeka bila dio Srednjoevropskog Austro-Ugarskog Carstva, pa su na taj način utjecale umjetničke struje ovog prostora.
Zgrade s početka 20. vijeka bogato su obilježene utjecajem Lechnera i Bečke secesije, nasljeđujući važnu baštinu velikih arhitekata umjetničkog pokreta s kraja 19. i početka 20. vijeka. Arhitekturi i staništu Oradee treba pristupiti samo u kontekstu srednjoevropske arhitekture.
Svojom nezavisnošću i osobnošću, Oradea zauzima mjesto među velikim evropskim porodicama čvrsto konturirane umjetnosti iz 1900. godine, posebno u pogledu područja između Citadele i Glavne željezničke stanice. Ovdje se nalaze zgrade za iznajmljivanje, (palata Moskovits I i II, palata Apolon, palata Stern, kuće Adorjan I i II, palata Darvasy), vile (La Roche, Vágó, Okany Schwartz), hoteli (Panonija, Emke, Rimonoczy, Weiszlovics, Vulturul Negru), vojne zgrade - u ulici Armatei Române, industrijske zgrade i skladišta (piva, alkohola, fabrike opeke, dimnjak elektrane), javne ustanove (Gradska vijećnica, Palata pravoslavnih vladika, Palata grčko-katoličke biskupije, Palata pravde, banke, trgovačke i industrijske kuće itd.), koju potpisuju arhitekti koji imaju istaknuto mjesto u evropskom zapisu o arhitekturi iz 1900. godine: Odon Lechner, Dezső Jakab, Marcell Komor, László i József Vágó, Valér Mende, Ferenc Sztaril, Ferenc Löbl, Kálmán Rimanóczy Sr. i Jr., Anton Szallerbek. Sve ove stranice nude vrlo raznovrstan istraživački i razvojni materijal. Ti su veliki arhitekti svojim radom unijeli u Oradeju utjecaj Beča i Budimpešte, pokazujući novi stil drugačiji od akademskog, i stvarajući tako prostor za stilsku diverzifikaciju zasnovanu na izumima i originalnosti. lijevo|mini|200x200piksel| Evangelička crkva Kao i mnogi evropski gradovi, i „Mali Pariz“, kako je Oradea nazvana početkom prošlog vijeka, ima šarm koji je joj je pružila njena secesijska, eklektična, novo-rumunska, neoklasična i barokna arhitektura. Ne toliko zadivljujuće veličinom ili bogatstvom, zgrade Oradee imaju auru blagostanja, profinjenosti i kvaliteta koji utiskuju sjećanje. Rani 20. vijek značajno je zastupljen u centru, ali gotovo svaka zona grada ima nešto posebno. Istorijsko centralno jezgro grada ima veliku istorijsku, kulturnu, arhitektonsku vrijednost i vrijednost u pogledu urbanističkog planiranja. Uključuje jezgre naselja, arhitektonske relikvije, spomenike arhitekture i urbanizma počev od 16. vijeka pa sve do dobro predstavljenog početka 20. veka, pri čemu nijedan spomenik ne odskače od cjeline. desno|mini|220x220piksel| Barokna palata Analizirajući jedinstvo stila i ornamentike kao svojstvene vrijednosti Art Nouveaua, možemo pronaći koherentan stil koji kombinira arhitektonsku strukturu i njena umjetnička sredstva; štukature, statue i medaljone, željezo, vitraže, neprozirno i obojeno staklo - svi oni opravdavaju ukras kao princip arhitekture, zasnovan na vrijednosti crte, na organskoj snazi biljke i na strukturalnom simbolu. Arhitektura Oradee rezultat je vrijednosti stvorenih iznimno zanimljivim i vrijednim etničkim spojem, koji se materijalizirao u razmjeni vrijednosti rijetkog bogatstva i u zajedničkom nasljeđu velikog veličanstva i ljepote. Baština ovdje predstavlja jedinstven element, instrument socijalne kohezije, koji je stvorio kulturni mozaik i izvornu sintezu, poput dijalekata jezika - rezultat je stilskog dijalekta koji je posljedica međusobnih ukrašavanja i oplodnji.
Ovaj doprinos rumunske stilske intervencije u važnoj europskoj struji, uživa posebnu pažnju i značajnu promociju, kako bi se uskladili kvaliteta, velikodušnost, autentičnost i izuzetna vrijednost skladnog prepletanja.
Autentičnost mjesta je veoma dobro sačuvana od strane prethodnih generacija. Ako lokalna specifičnost nije dobro očuvana, izgubit će se velik dio kulturnog identiteta, toliko bitnog za identificiranje naroda. Cjelokupna zajednica mora se osjećati obaveznom u poklanjanju veće pažnje i osjetljivosti u pogledu zaštite baštine, a vlasti i stručnjaci moraju razviti politike i akcije za očuvanje tako vrijedne baštine. Potrebno je proučiti i poznavati različite pristupe konzervaciji, pažljivo odabrati odgovarajuće, kako bi se izbjegle moguće zamke koje mogu nastati pokušajem održavanja ravnoteže između očuvanja i upravljanja istorijskim centrom.
Turističke atrakcije
desno|mini|230x230piksel| Reka Brzi Kereš, sa hotelom Continental, DobleTree by Hilton hotel i olimpijskim bazenom u pozadini lijevo|mini| Gradska vijećnica u Oradei lijevo|mini| Palata Crni orao Stara gradska jezgra jedna je od glavnih turističkih atrakcija u Oradei, kao i lječilišta Băile Felix, koja su dostupna autobusom i nalaze se izvan grada.
Ostala mjesta koja privlače znatan broj turista uključuju: desno|mini|230x230piksel| Zgrada pozorišta
Sport
lijevo|mini|200x200piksel| Arena "Antonio Alexe" desno|mini|200x200piksel| Stadion „Iuliu Bodola“ desno|mini|200x200piksel| Vaterpolo centar "Ion Alexandrescu" CSM Oradea je profesionalni košarkaški klub Oradee koji igra u 1. diviziji zemlje, Liga Națională, takmičenja u kojem ga je klub osvojio 2016. i 2018. godine, a takmiči se i u međunarodnim takmičenjima kao što je Liga prvaka. Tim igra svoje domaće utakmice u Areni Antonio Alexe.
Mnogi značajni fudbaleri su rođeni u Oradea, kao recimo: Iuliu Baratky, Cosmin Bărcăuan, Elemér Berkessy, Zeno Bundea, Zoltan Crişan, Claudiu Keserü, Attila Kun, Erik Lincar, Marius Popa, Paul Popovici, Francisc Spielmann, Albert Strock ili Ion Zare.
CSM Digi Oradea je profesionalni vaterpolo klub iz Oradee, razvija se u rumunskoj Superligi, natjecanju u kojem je pobijedio 9 puta zaredom, a ima i redovno prisustvo u LEN Ligi prvaka ili LEN Euro Cupu, budući da je finalista u posljednjem.
Prijateljski gradovi - gradovi sestre
Oradea je povezana sa:
Gradsko područje
Gradsko područje Oradee je gradsko područje smješteno u zapadnoj Rumuniji, u okrugu Bihor, Krišana Rumunija i osnovano je 9. maja 2005. desno|mini|250x250piksel| Gradsko područje noću
Značajni stanovnici
Ljudi rođeni u Oradei:
U Oradei je sahranjeno i nekoliko kraljeva i kraljica:
Mostečno
Mostečno je naseljeno mjesto u sastavu općine Makole, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazilo se u sastavu stare općine Slovenska Bistrica.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mostečno je imalo 178 stanovnika.
Napomena: ''U 2017. izvršena je manja razmjena teritorija između naselja Mostečno i Pečke.''
Hebridi
250px|mini|desno|Položaj Unutrašnjih (crveno) i Vanjskih Hebrida (narandžasto) Hebridi (gealski: Innse Gall, engl: Hebrides) predstavljaju širokorasprostranjen i razuđen arhipelag koji se nalazi uz zapadnu obalu Škotske. Hebridi se dijele na dvije ostrvske grupe: Vanjski Hebridi i Unutrašnji Hebridi. Ostrva imaju dugu historiju naseljenosti koja datira još od mezolita usljed čega je kultura stanovnika ovih ostrva nastala pod uticajem naroda keltskog, staronordijskog i engleskog govornog područja. Ova raznolikost se reflektovala kroz nazive ostrva čiji su nazivi izvedeni iz jezika koji su se govorili na ovim ostrvima kroz historiju.
Hebridi su izvor mnoge gaelske literature i muzike. Ekonomija ovih ostrva u velikoj mjeri zavisi od poljoprivrede, ribarstva, turizma, naftne industrije i obnovljivih izvora energije. Hebridi se odlikuju siromašnijom biološkom raznolikošću od ostatka Velike Britanije, ali je značajno prisustvo perajara i morskih ptica.