cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trouglasta kost
Trouglasta kost (lat. os triquetrum, os pyramidale, os triangulare) – poznata i kao trougaona ili piramidna, a nekadašnja klinasta kost – se nalazi u korijenu šake, na medjialnoj strani njegovog proksimalnog reda, između polumjesečaste i graškolike kosti. Ona je na strani lakatne kosti, ali se s njo ne zglobljava. Povezana je sa graškolikom kukastom i polumjesečastom kosti. Treća je po redu među kostima korijena šake koje se najčešće lome.
Struktura
Trouglasta kost je jedan od osam korijena šake. To je trostrana kost u proksimalnom redu karpusnih kostiju. Smještena je ispod graškolike kosti i jedna od karpusnih kostiju koje čine luk korijena šake, u sklopu kojeg se nalazi u karpusni tunel. Trougaona kost može se razlikovati po piramidalnom obliku i ovalnoj izoliranoj površiniza zglobljavanje sa graškolikom kosti. Nalazi se na gornjoj i ulninoj strani korijena šake. Kako bi se olakšala palpacija, ruke moraju biti radijalno odmaknute, tako da se ova kost kreće ispod trnastog nastavka lakatne kosti. Može biti krško pipanjem pronaći trouglastu, jer se nalazi pod grsaškolikom kosti.
Okoštvanje
Trouglasta kost okoštava između 9. i 50. mjeseca (4 godine i 2 mjeseca).
Ostale životinje
Kos gmizavaca i vodozemaca, ova kost se naziva ulnare, jer se (barem u najprimitivnijih fosila) zglobljava sa ulnom (lakatnom kosti)..
Funkcija
Funkcija kostiju korijena šake da kao složena jedinica omogućavaju The carpal bones function as a radljivost koštane superstrukture kao što je šaka.
Frakture
Lomovi trrouglast kosti mogu nastati zbog nasilne fleksije zgloba šake, uzrokujući otrgnuće od leđnog dijela kosti koje je često skriveno na radiografiji prednjeg dijela, ali se može vidjeti kao mala kost na boku.
79.
Godina 79. (LXXIX) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Augusta i Vespazijana ili, rjeđe, '''godina 832. Ab urbe condita'''. Oznaka "79." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.
Dubrave (Brčko)
Dubrave su naseljeno mjesto u općini Brčko, Bosna i Hercegovina.
UEFA Intertoto kup 2008.
UEFA Intertoto kup 2008. je bilo nogometno klupsko takmičenje koje je organizirala UEFA između 21. juna i 27. jula 2008. godine. Ekipe pobjednici u trećem krugu takmičenja su se kvalificirale u Kup UEFA 2008/2009.
Prvi krug
Prve utakmice su se odigrale 21. i 22. juna 2008. a uzvratne utakmice 28. i 29. juna 2008. godine.
!colspan="5"|Južno-mediteranska regija
!colspan="5"|Centralno-istočna regija
!colspan="5"|Sjeverna regija
Drugi krug
Prve utakmice su se odigrale 5. i 6. jula 2008. a uzvratne utakmice 12. i 13. jula 2008. godine.
!colspan="5"|Južno-mediteranska regija
!colspan="5"|Centralno-istočna regija
!colspan="5"|Sjeverna regija
Treći krug
Prve utakmice su se odigrale 19. i 20. jula 2008. a uzvratne utakmice 26. i 27. jula 2008. godine.
!colspan="5"|Centralno-istočna regija
!colspan="5"|Sjeverna regija
Czech Airlines
Czech Airlines (České Aerolinie) je češka aviokompanija sa sjedištem u Pragu. Kompanija nudi međunarodne i domaće letove. Glavno sjedište je u Međunarodnom aerodromu Ruzyně, Prag (PRG). Preko 2 miliona putnika lete sa Czech Airlines-om godišnje. Ona je članica SkyTeam-a.
Historija
Avionska kompanija je osnovana 6. oktobra 1923 god. pod nazivom ČSA (Československé Státní Aerolinie). 23 dana poslije, kompanija je imala prvi let. Let je bio samo transportni između Praga i Bratislava-e. Također letovi su bili samo domaći do 1930 god., kada je prvi međunarodni let ČSA-a bio do Zagreba. mini|280p|Czech Airlines Boeing 737 1948 god., komunistička vlada je preuzela vlasništvo kompanije. Mnogo letova izeđu Češke i Zapadne Evrope su bili zaustavljeni. 1957 god., ČSA je bila prva kompanija da uvede ruske Tupolev Tu-104A avione. Prvi trans-atlantički let ČSA-a je bio od Praga do Havane (Kuba) 1957 godine. Sa raspadom Čehoslovačke kompanije je dobila novi naziv Czech Airlines (České Aerolinie).
Trenutno kompanija ima 4.411 radnika (od januara 2005 godine).
Vlasnici
mini|280p|Czech Airlines ATR 72 Vlasnici Czech Airlines-a su:
Destinacije
Destinacije Czech Airlines-a su:
Mjere za masu
Jedan kilogram je definisan na I generalnoj konferenciji za utege i mjere 1889. u Parizu kao masa međunarodne pramjere (etalona) koja se čuva u Međunarodnom uredu za mjere i utege (BIPM) u Sévresu kraj Pariza.
Kilogram je jedina osnovna jedinica sa prefiksom, gram se definiše kao izvedena jedinica, jednaka 1/1000 kilograma. Prefiksi se dodaju na gram, a ne kg.
Czech Airlines
Flota
Flota Czech Airlines-a je: (od februara 2006 godine):
Mjere za masu
Avoirdupois sistem mjera
Avoirdupois sistem mjera je sistem za mjerenje mase koji se temelji na funti koja ima šesnaest unca. U službenoj upotrebi se nalazi u USA, iako se zadržao i u Kanadi i Ujedinjenom kraljevstvu neslužbeno.
Troy sistem masa
Kod žita veličine su jednake kao i kod Avoirdupois sistema
Vučjakovića džamija (Ljubuški)
Nesuh-age Vučjakovića džamija ili džamija na Gradu, nalazila se van tvrđavnog dijela i gradskih bedema Ljubuškog i najstarija je. Bila je građena od tesanog kamena vezanog krečom, a pokrivena četverostresnim krovom pod pločom. Uz desni zid je imala kamenu munaru oktagona oblika visoku oko 12 metara. Upisana je u gr.ul. br. 446, kat.cest. 71/70 i zauzimala je sa dvorištem površinu od 150 m2.
Historija
Džamija je zadužbina poznatog mostarskog legatora Nesuh-age Vučjakovića. Sagrađena je 1558/59. godine, što saznajemo iz natpisa na arapskom jeziku i uklesanog u ploču koja je bila uzidana iznad ulaznih vrata. Ploču su odnijeli Italijani krajem Drugog svjetskog rata i sada se nalazi u Ravellu u Italiji.
Legator je odredio da se u džamiju postave sljedeći službenici:
Prvi imam i hatib ove džamije bio je Mevlana Muslihudin hodža, sin Hasanov koga je vakif maksuz postavio i odredio da on ove dvije dužnosti doživotno vrši.
Za imama, hatiba i muallima u tvrđavi Ljubuški postavljen je 1739. godine izvjesni Ahmed-aga. Na jednom nedatiranom arzulahu koji je upužen Porti potpisani su slijedeži prvaci iz tvrđave Ljubuški: Osman-hatib, Mustafa-imam, Hasan-mujezin, Mehmed-dizdar, Abdija-bivši dizdar i mustahfizi: Osman-odobaša, Halil-ćehaja, Ahmed-aga, Sinan-odobaša, Mehmedaga-azap.
Mahfil
mini|320px|Mahfil u Sultan Ahmet Džamija, Istanbul. Mahfil je dio (balkon) u džamiji, galerija gdje uglavnom klanjaju žene. Mahfil je i mjesto odakle mujezin poziva na molitvu.
Vučjakovića džamija (Ljubuški)
Historija
U posljednjih nekoliko godina džamija se otvarala samo petkom i bajramima. Zatvorena je 1929. god. Italijani su je tokom Drugog svjetskog rata koristili za magacin i prilikom povlačenja 1943. god. srušili. Od džamije sada su primjetni samo dijelovi zidva i munare.
Pejvakin
Protein 5 nesindromskog oštećenja sluha jest protein koji je kod ljudi kodiran genom DFNA5 sa p kraka hromosoma 7.
Mahfil
Običaji
Fejzulah Hadžibajrić piše: "U prolazu kroz Stambol znao sam da se stambolske hadžije okupljaju u Haremu u Mekki pod mujezinskim mahfilom, a u Medini u predjelu Ashabi-suffe, te sam se i tamo zadržavao."
Vučjakovića džamija (Ljubuški)
Historija
Džamija je u prošlosti više puta opravljana, jer je često stradala od elementarnih nepogoda. Zadnji put je temeljito opravljena 1891. god. kada je na njenu opravku utrošeno 264 forinte. Sve ove opravke i plaćanje službenika vršilo je Vakufsko povjerenstvo u Mostaru koje je upravljalo ovim vakufom.
Mahfil
Običaji
U okviru činjenja ibadeta u Begovoj džamiji u Sarajevu, uči se Kadi-ašer. "Pred samo podne svaki dan (osim petka) ima se učiti na mahfilu Suret-ul Mulk (Tebareke), a pred ikindiju, također na mahfilu Suret-un Nebe' (Amme)".
Pejvakin
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 496 aminokiselina, a molekulska težina   54.555 Da.
Vučjakovića džamija (Ljubuški)
Historija
Neposredno uz džamiju legator je podigao i jedan mekteb u kome će se "muslimanska djeca podučavati osnovnim principima islama".
Pejvakin
Funkcija
Oštećenje sluha je heterogeno stanje sa preko 40 opisanih lokusa. Protein koji je kodiran ovim genom eksprimiran je u fetusnoj pužnici, međutim, njegova funkcija nije poznata. Sa mutacijom ovog gena povezano je nesindromsko oštećenje sluha. Opažanje da je DFNA5 epigenetički inaktiviran u velikom broju karcinoma čestih tipova (želuca, debelog crijeva i dojke) je još jedan važan nalaz i u skladu je s njegovim svojstvima koja induciraju apoptozu. Zaista, ako je apoptoza unutrašnja karakteristika DFNA5, gašenje gena u tumorskim ćelijama čini ih podložnijim nekontroliranom ćelijskom rastu. Štaviše, činjenica da je DFNA5 reguliran putem P53 snažno sugerira da je DFNA5 gen supresor tumora.
Vučjakovića džamija (Ljubuški)
Historija
Za izdrzavanje ove džamije i mekteba, kao i džamije i mekteba u Mostaru, legator je zavještao: 123.000 dirhema u gotovom, 28 dućana, jednu radionicu za preradu kostrijeti u mostarskoj čaršiji, mlinove i stupe na rijeci Radobolji i Studenci.
Literatura
[22] Oman, Giuseppe: Notizie su una inscrizione con caratteri arabi a Ravello, u: Annali, n. s. 19. (sv. 29.), fasc. 2., str. 266. - 268., Istituto orientale di Napoli, Napulj, 1969.
Matija Divković
mini|Naslovna strana Divkovićeve knjige Nauk krstjanski (prvo izdanje iz 1611) Matija Divković (Jelaške kod Vareša, 1563 – Olovo, 1631) bio je bosanskohercegovački i hrvatski vjerski pisac, franjevački svećenik, koji ima historijsku zaslugu kao utemeljitelj bosanskohercegovačke književnosti.
Biografija
Glavna djela su mu vjersko poučni spisi na narodnom jeziku (kojeg on naziva slovinski, ilirski ili bosanski), pisani na bosančici (Besjede, Mletci /1616/, Nauk krstjanski /1616/). Pored njegovog najpoznatijeg djela Nauka krstjanskog Divković je napisao Sto čudesa aliti zlamenja blažene i slavne Bogorodice Divice Marije (Venecija 1611) i Besjede svrhu evanđelja nediljni jeh .Pisao je osebujnim istočnobosanskim, šćakavsko-ijekavskim narječjem protakanim ikavizmima.
Citat iz knjige Nauk krstjanski 1611: "I ovo istomači aliti privede iz jezika diačkoga u pravi i istiniti jezik bosanski."
Liferay, Inc.
Liferay, Inc., je kompanija koja pruža besplatnu dokumentaciju. Uglavnom fokusiran na tehnologiju portala za preduzeća. Sjedište kompanije je u Diamond Baru, Kalifornija, Sjedinjene Američke Države.
Historija
Liferay originalni proizvod, Liferay Portal, kreirao je 2000. godine Brian Chan. Godine 2004. kompanija je osnovana pod imenom Liferay, Inc. i formalizirala svoju njemačku podružnicu Liferay GmbH. 2007. godine kompanija je otvorila azijsko sjedište u Daljanu, Kina, i španjolsku podružnicu Liferay SL. U martu 2009. godine, kompanija je otvorila novu kancelariju u Bangaloru, Indija. Liferay ima 22 ureda širom svijeta sa preko 250 partnera i 180.000 članova zajednice otvorenog koda.
Željko Pavić
Željko Pavić (Doboj, 16. juli 1962.), bosanskohercegovački filozofski pisac.
Biografija
Željko Pavić rođen je u Doboju (Bosna i Hercegovina) 16. jula 1962. godine. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Modriči, a potom studirao filozofiju, sociologiju i političke nauke u Sarajevu (1982-1986) i Mainzu (1994-1997). Nakon postdiplomskog studija u Sarajevu (1987-1989) magistrirao je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu 1989. s temom ''»Zbiljnost i stvarnost. Prilog zasnivanju izvornog pojma svijeta«'', a nakon studijskog boravka u Mainzu (1994-1997) doktorirao 2000. s temom: ''»Hegels Idee einer logischen Hermeneutik. Die Selbstauslegung des Absoluten in der sichtbaren Unsichtbarkeit der Sprache«''.
Od 1990. do 1993. bio je Viši naučni asistent na predmetima: »Sociologija politike«, »Opća sociologija« i »Uvod u filozofiju« Univerziteta u Sarajevu. Od januara 1993. obavljao je dužnost pomoćnog, a zatim i izvršnog urednika u časopisu »Filozofska istraživanja«. Od 1997. radio je kao stručni, saradnik, a potom, od 2005., kao viši leksikograf u Leksikografskom zavodu »Miroslav Krleža«. Od 1999. do 2001. predavao je na Katoličkom bogoslovnom fakultetu u Zagrebu i na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu. Ljetnoga semestra 2006. bio je gostujući profesor na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Ljubljani. – Od 2004. Počasni član Slovenskog filozofskog društva.
Od 1998. do 2004. zajedno s prof. Erwinom Hufnagelom bio je ko-direktor tečaja »Hermeneutik und Phänomenologie« pri IUC-u u Dubrovniku. Član Hrvatskog filozofskog društva i »Deutsche Gesellschaft für Phänomenologie«. Pored domaćih, učestvovao je na brojnim naučnim skupovima u inostranstvu: Santiago de Compstella (1988), Augsburg (1993), Mainz (1995), Zadar (1996), Aachen (1999), Lago Maggiore (1990) itd.
Težišta njegovog rada su: hermeneutika, fenomenologija, filozofija egzistencije, ontologija, filozofija jezika, filozofija religije, njemački idealizam, romantika, savremena filozofija, neoskolastika u Hrvatskoj i BiH itd.
NGC 392
NGC 392 (također poznat kao MCG 5-3-62, PGC 4042 i UGC 700) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 216 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,20 (75 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (56 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 12. septembra 1784. godine.
Andre Agassi
Karijera
Agassi je u svojoj impresivnoj karijeri osvojio sve što se u tenisu može osvojiti. On je jedan od ukupno pet igrača u historiji koji su tokom karijere osvojili sva četiri Grand Slam turnira. Jedini je igrač u muškom tenisu koji je uz četiri najveća turnira osvojio još i Masters Cup, Davis Cup te zlatnu medalju na Olimpijskim igrama. Osvojio je 17 turnira iz Masters serije (po čemu je na sedmom mjestu svih vremena), te ukupno 60 turnira u pojedinačnoj konkurenciji, uz jednu titulu u parovima. Samo od nagrada zaradio je više od 30 miliona dolara. Povukao se iz tenisa 3. septembra 2006. nakon poraza u 3. kolu US Opena.
Nakon povlačenja
Bavio se humanitarnim radom, igrao seniorske turnire i egzibicijske mečeve (od kojih nekoliko sa Samprasom), a od 2017. dio je stručnog štaba Novaka Đokovića.
Tehnika igre
Općenito se smatra jednim od najboljih tenisera svih vremena. Bio je igrač osnovne linije, ali je zbog specifične tehnike udaranja loptice tik nakon odskoka lopticu uglavnom udarao unutar terena, čime je mogao izgraditi agresivni napadački stil. To mu je omogućio njegov izrazito kratki i brz zamah reketom te fantastična koordinacija oka i ruke. Da bi prakticirao takav agresivni stil, nužna je bila i izuzetna fizička spremnost, koju je Agassi imao gotovo cijelu dugogodišnju karijeru. Iako mu servis i volej nisu bili jača strana, cijelo vrijeme karijere poboljšavao je i te segmente igre, pa je, npr., posljednjih godina karijere imao i vrlo solidan servis, za razliku od početka karijere, kad mu je to bila najslabija tačka. Taktika mu je bila vro jednostavna: agresivnim izmjenama s osnovne linije natjerati protivnika da što više trči, izmori se i pogriješi. Dio taktike bila je i navika brze izmjene poena i brze pripreme za sljedeći servis, da protivniku onemogući da "dođe do daha". Stoga mu je jedan od nadimaka The Punisher ("onaj koji kažnjava").
Javna prezentacija
Agassi je početkom karijere, osim odličnim igrama, privlačio pažnju javnosti i zanimljivim medijskim istupima, neortodoksnim odijevanjem te frizurom. Posebno omiljen među mladima, ponekad je izazivao i kontroverze, pa i negodovanja u relativno konzervativnom svijetu tenisa tih godina kad je počinjao karijeru. Čuveno je njegovo rivalstvo s Peteom Samprasom, koji mu je po izgledu, ponašanju i načinu igre bio sušta suprotnost. Kasnije u karijeri njegov nastup bio je dosta promijenjen: dugu kosu zamijenila je kratka kosa i čak potpuno obrijana glava, a agresivno ponašanje na terenu zamijenila je mirna koncentracija. Izvan tenisa, posebno kasnijih godina, postao je poznat po humanitarnom radu.
410.
Godina 410. (CDX) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Honorija i Teodozija (ili, rjeđe, godina 1163. Ab urbe condita). Oznaka 410. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Zagrebačka škola crtanog filma
mini|300px|Trik kamera za snimanje crtanog filma, Zagreb film, 1956. godine. Muzej grada Zagreba Zagrebačka škola crtanog filma je naziv za školu animiranog filma koji dolazi iz Zagreba, Hrvatska, a ponajviše iz Zagreb filma polovinom 1950-ih godina. U jedinoj cjelovitoj knjizi o ovoj Školi, Z is for Zagreb, filmski kritičar Ronald Holloway (kao i niz drugih filmskih kritičara i historičara) ovaj prvi period nazivaju "zlatnim periodom" Zagrebačke škole crtanog filma. Predstavljaju ga autori: Nikola Kostelac, Vatroslav Mimica, Dušan Vukotić i Vladimir Kristl i obuhvata period od 1957. do 1962. godine.
Prvi veliki uspjeh Zagrebačke škole crtanog filma bio je osvajanje nagrade Grand Prix na Venecijanskom filmskom festivalu za crtani film Samac, Vatroslava Mimice. "Zlatni period" zaključuje nagrada Oscar za najbolji kratkometražni animirani film, za film Surogat, Dušana Vukotića iz 1962. godine. Bila je to prva nagrada osvojena u kategoriji animiranog filma izvan SAD-a. Ova škola animacije dala je evropskoj filmskoj baštini preko 400 naslova vrijednih animiranih ostvarenja koja su i nagrađena s više od 400 najprestižnijih nagrada širom svijeta.
1922. - 1945.
Tradicija animiranog filma u Zagrebu počinje od Sergija Tagatza 1922. godine (dvije kratke animirane reklame), a nastavlja se sa kompanijom "Škola narodnog zdravlja" (snimatelj Stanislaw Novoryta, dramaturg i režiser Milan Marjanović, slikari Petar Papp i Vilko Šeferov) s filmovima "Ivin zub", "Macin nos", 1928. godine i "Martin u nebo" 1929. godine. Tokom 1930-ih više filmova animiranih reklama producirala je filmska kompanija Maar-Reklama. Za ovaj medij zanimali su se i mnogi pioniri hrvatskog filma: Viktor Rybak, Oktavijan Miletić i Kamilo Tompa.
1945. - 1954.
Nakon 1945. godine braća Neugebauer (Walter i Norbert ) uspješno snimaju prve filmove ("Svi na izbore", 1945. i Veliki miting 1951. u produkciji Jadran filma) i usmjeravaju rad na animiranom filmu prema diznijevskom konceptu. Animirani, crtani filmovi nastali u tom maniru u tematskom pogledu donijeli su inovacije koje se prije svega odnose na propagandnu satiru Veliki miting 1951., Kako se rodio Kićo, 1951., Začarani dvorac u Dudincima, 1952. i Gool 1952. pod utjecajem Fadila Hadžića, vrsnog komediografa, zaslužnog za niz kulturnih projekata u hrvatskoj kulturi, tada urednika satiričkog lista Kerempuh, koji je njegovao kartikaturu i političku satiru. U tom listu sarađivali su: Ismet Voljevica, Dušan Vukotić, Vladimir Delač, Borivoj Dovniković, Oto Reisinger i dr. Oni su bili buduća jezgra autora i saradnika za nastavak rada na crtanom filmu.
1954 - 64
Značajan je bio period od 1954 - 55 godine kad Nikola Kostelac i Dušan Vukotić rade 13 kratkih reklamnih animiranih filmova u kojima je (prema riječima Dušana Vukotića) usljed nedostatka novca, upotreba minimalnog broja folija, stvorila novu koncepciju ograničene animacije. Time je raskinula s koncepcijom diznijevske "pune animacije, punog prostora i punog pokreta", te uvela plošnost, dvodimenzionalnost i geometričnost likova. Odatle dolazi jednostavnost u pokretanju likova, eliptičnost u animacijskom koncipiranju kadra, sekvence, jednostavna i efektna dramaturška rješenja. Umjesto klasične i opisne animacije stvara se novi originalni koncept. Dušan Vukotić o nastanku reklamnih animiranih filmova kasnije kaže da su pri njihovom koncipiranju bili podvrgnuti detaljnoj analizi: scenarij, crtež, scenografija, zvučna kulisa i montažni ritam. Grafički pojednostavljene i reducirane forme crteža i likova, donijele su i drugačiji stilizirani pokret. Likovi se oslobađaju realnog pokreta, koji istodobno nosi i duže trajanje i usporava ritam filma. Kretanje tako plošno koncipiranih likova postaje izražajnije.
Prvi animirani filmovi rađeni klasičnim načinom animacije sadržavali su od 12.000-15.000 crteža, a primjenom novog koncepta reducirane animacije smanjen je broj crteža na 4.000-5.000 crteža, a pri tome crtani film nije izgubio na svom vizuelnom bogatstvu i atraktivnosti. Smanjeni broj ekstrema, shematizirani likovi traže izvrsno poznavanje animacije. Do punog izražaja dolazi i drukčija upotreba muzike, odatle put ka sintetskoj muzici, drukčijoj upotrebi šumova, zvučnih efekata, koji više ne prate realno kretanje, te i sami postaju dio sadržaja ili kontrapunkt filmskoj slici.
Umjesto verbalnog elementa u animirani film unesena su grafička rješenja što će se kasnije pojaviti u antologijskim djelima na visokoj esteskom nivou Vatroslava Mimice, Dušana Vukotića i Vladimira Kristla. Sam lik oslobođen forme može se razvijati i razvijati asocijacije koje nas mogu dovesti do simbola i znaka (Don Kihot, Vladimir Kristl, 1961.).
Zagrebačku školu crtanog filma nemoguće je posmatrati i prosuđivati odvojeno od događanja u likovnim umjetnostima (EXAT, Nove tendencije) ili zbivanja na području istraživanja zvuka (Ivo Malec, Milko Kelemen i naročito Međunarodni festival savremene muzike - Zagrebački biennale savremene muzike, koji sistemski od početka 1960-ih upoznaje našu sredinu s novim stremljenjima u svjetskoj muzici).
Djelatnost članova EXAT-a odvija se tokom ranih 1950-ih (objava Manifesta 1951. godine, a izložba četvorice slikara početkom 1953. godine) i predstavlja raskid s dotadašnjom dominacijom socijalističkog realizma. EXAT djeluje u periodu 1950 - 56, a Nove tendencije između 1961 - 73 godine. U EXAT-u učestvuju: B. Bernardi, Z. Bregovac, V. Kristl, I. Picelj, B. Rašica, V. Richter, A. Srnec, koji su (kao i Zagrebačka škola crtanog filma) činili "skup pojedinaca različitih sklonosti prije nego programsko vjerovanje istomišljenika" (Jerko Denegri EXAT 51, Nove tendencije, Zagreb 2000). Slikarstvo pripadnika EXAT-a nije stilski jedinstveno i ne odvija se samo u području geometrijske apstrakcije. Vladimir Kristl bio je izvrstan i najnepredvidljiviji autor što će pokazati i u svojim animiranim filmovima (naročito u filmu "Šagrenska koža" iz 1960. godine). Srnec je raznovrstan, a Picelj odan načelima konstrukcijskog mišljenja.
Zagrebačka škola crtanog filma je 1957. godine ostvarila značajna djela: Ipak se kreće (Dragutin Vunak), Cowboy Jimmy i Čarobni zvuci (Dušan Vukotić), Strašilo (Vatroslav Mimic), Susret u snu, Premijera i Na livadi (Nikola Kostelac).
Ova 2 filma Nikole Kostelca po svojoj čistoći izvedbe, likovnoj izražajnosti i složenosti tematskih struktura stoje uz bok Vukotićevih i Mimičinih filmova.
1958. godina obilježena je snimanjem 13 novih crtanih filmova, a te godine ugledni francuski historičar filmske umjetnosti Georges Sadoul i filmski kritičar Andre Martin utemeljuju novi pojam u svjetskom animiranom filmu Zagrebačka škola crtanog filma i to nakon predstavljanja filmova na festivalima u Cannesu (1958.) i Toursu (1959). U Cannesu je prikazano 7 animiranih filmova: Cowboy Jimmy, Čarobni zvuci, Abra kadabra Dušana Vukotića, Strašilo i Samac Vatroslava Mimice, te Premijera i Na livadi Nikole Kostelca. Najveći eksperimentator na području animiranog filma, kanadski režiser Norman McLaren bio je prisutan na toj projekciji kada je kratko izjavio:
Animirani film Samac originalan po svojoj ideji i likovnoj realizaciji (1958.), te pokazuje interes svestranog režisera Vatroslava Mimice U svojim filmovima Vatroslav Mimica se bavi univerzalnim i egzistencijalnim problemima savremenog čovjeka sukobljenog sa supercivilizacijskim dostignućima, koja prijete uništenju temeljnih ljudskih vrijednosti, intimnog svijeta, ljubavi, želja i snova. Duboko humana tema usamljenosti, prisutna i u animiranom filmu Mala kronika (1962.). Plošno koncipirane figure kreću se u otuđenom svijetu stalno pokrenutih ploha predstavljajući simbole u mehaniziranoj civilizaciji. Na likovno dosljedan način prikazan je razdrobljeni svijet, dehumaniziran sa usamljenim ljudskim jedinkama.
Svoje dalje istraživanje Vatroslav Mimica nastavlja u djelu Inspektor se vratio kući (1959.), gdje tehnikom kolaža gradi scenografiju sa dijelovima stakla, kartona, isječcima fotografija, koji zamjenjuju stvarni prostor kuća, ulica, vrata, prozora, interijera. Na taj način Mimica uništava logiku prostora i omogućuje da lik inspektora konicipiran da se pokreće kao kukac-robot čas nestaje čas se pojavljuje u neočekivanom obliku podvlačeći se pod debele naslage kolažnih dehumaniziranih elemenata neprepoznatljivih oblika. Tako autor stvara neodlučnost kod glavnog junaka, a groteskni morbidni svijet s čudesnom sintezom krhotina, fragmenata i poetična, nostalgična melodija (Mo-no-to-ny) kao lajtmotiv zajedno stvaraju jednu od najljepših sekvenci u modernoj animaciji.
Prvobitni filmski autor Dušan Vukotić je značajan po njegova 2 filma Koncert za mašinsku pušku (1958.) i Surogat (1961.). U parodiranju kriminalističke teme u filmu Koncert za mašinsku pušku, kretanje likova je svedeno na pojednostavljene karikature, dvodimenzionalne dijelove scenografije, linearna kretanja likova (na čemu autor gradi i neočekivane obrate i iracionalne gegove kao što je kretanje gangstera po liniji ispaljenih metaka), zajedno sa scenografskim rješenjima grada stvaraju bogatu i dinamičku vizuelnu strukturu sa vizuelnom originalnošću.
Animirani film Surogat vrhunac je Vukotićevog koncepta animiranog filma, gdje se on oslobađa svih suvišnih elemenata i maksimalno ograničava scenografiju. Vješto odabrana tema uz obilje neočekivanih gegova, originalno koncipirana figura glavnog lika koja daje velike mogućnosti za psihološku dogradnju, duhovite obrade, čini ovaj animirani film savršenim i do kraja osmišljenim modelom reducirane animacije, koji je u cijelosti ostvaren u plošno koncipiranom modelu animacije.
Značajni predstavnik Zagrebačke škole crtanog filma jest slikar, eksperimentator i autor animiranih filmova Vladimir Kristl. Sa samo 2 crtana filma bitno je označio Zagrebačku školu crtanog filma. Krajnja redukcija, prelazak iz svijeta simbola u svijet značenjskog, granica je i koncept na koji niko u Školi nije nastavio graditi animirane filmove jer se smatrao preradikalnim.
Svi likovi svedeni su na kvadratiće, krugove polukrugove i u pojedinim sekvencama u kojima se ti elementi gomilaju jedni na druge, izgubili su geometrijsku čistoću. S druge strane kao čisti znakovi koncipirani su Don Kihot i njegov sluga, a sve to je popraćeno sintetskim zvukom. Odrekao se čitljivosti oblika i prepoznatljivosti pojavnih oblika, ukida fabulu, progresiju u iznošenju sadržaja u ime sistema znakova. Do krajnosti sažeti grafizam, s nepogrešivim osjećajem za pokret i čitav film čitamo kao znakovno pismo, tj. kao originalni iskaz simbola i značenja. Nepredvidljivi pravci kretanja, iznenadne pojave nagomilanih struktura autor ostvaruje jedinstvo zvučnog, grafičkog i animacijskog tako da ovo djelo ostaje originalnim autorskim iskazom i istodobno novim putem u animacijskom istraživanju. mini|400px|Faze ciklusa hoda [[Profesor Baltazar|Profesora Baltazara i kopističko kolorističke celuloidne folije, od sličice do crtanog filma. Muzej grada Zagreba.]] Druga faza Zagrebačke škole crtanog filma koja traje od polovine 1960-ih do kraja 1970-ih koju Ronald Holloway naziva "gegmeni" uspoređujući animirana djela Borivoja Dovnikovića, Pavla Štaltera , Aleksandra Marksa , Zlatka Boureka, Zlatka Grgića (njegova u svijetu poznata animirana humoristička serija Profesor Baltazar) , |Ante Zaninovića , Milana Blažekovića , Nedeljka Dragića, Dragutina Vunaka, Borisa Kolara i dr., s nijemom američkom komedijom i njenim junacima. Tako su Dovnikovićevi junaci bliski ostvarenjima i likovima koje su stvorili Jacques Tati, Harry Langdon i Stanlio i Olio. Junake Zlatka Grgića Holloway dovodi u odnos s komikom Bustera Keatona, a junake Nedeljka Dragića s likovima koje je u svojim brojnim kratkim komedijama stvorio Charlie Chaplin.
Pojava nove generacije autora krajem 1970-ih godina (Joško Marušić i Krešimir Zimonić), te najnovije generacije s kraja 1980-ih i početkom 1990-ih, najavljuje drukčiju Školu koja će uz osnivanje zasebnog četverogodišnjeg studija crtanog filma na Akademiji likovne umjetnosti (1999.) godine oživjeti njenu tradiciju i vratiti je u bitne tokove svjetske animacije.
Kompjuterizirana tomografija
mini|desno|200px|CT CT je radiološka dijagnostička digitalna metoda pregleda, koja u najkraćem predstavlja računarsku rekonstrukciju poprečnog ili aksijalnog tomografskog sloja, na osnovu mnogostrukog mjerenja apsorpcionih vrijednosti X zraka. CT aparat je specijalni tip aparata sa X zracima koji stvara posebnu sliku unutrašnjosti tijela. CT se drugačije još naziva kompjuterizirana aksijalna tomografija (skraćeno CAT). CT skener je u mogućnosti da, pomoću X zraka, pravi slike slojeva pojedinih organa od interesa.
Samo par sekundi dovoljno je za dobijanje nekoliko slika presjeka pojedinih organa u tijelu.
Historija i razvoj
Iako se radiologija kao grana medicine svakodnevno sve više razvijala i postizala nova dostignuća i uspjehe, te uvodila i usavršavala nove metode i opremu, njen osnovni princip se nije bitno mijenjao.
Već 1946. godine u Japanu naučnici su konstruisali rendgenski aparat za rotacionu tomografiju, koju su nazvali »rotografija«. Princip rotografije je bio slijedeći: pacijent je ležao na stolu, rendgenska cijev je bila postavljena sa jedne strane pacijenta, a rendgenski film u kaseti sa druge strane pacijenta i paralelno su rotirali oko pacijenta praveći polukrug ili puni krug (od 0° za 230° ili 360°) za vrijeme ekspozicije.
Princip rotografije je postao idejni osnov, nakon pojave kompjutera (računara), za kompjuteriziranu tomografiju (CT). Oldendorf je 1961. godine na osnovu svojih eksperimenata ukazao na mogućnost mjerenja apsorpcije u poprečnom presjeku tijela pomoću uskog snopa X-zraka, ali je to bilo veoma teško manuelno izračunati. Tek nakon pojave kompjutera, na ovim principima, a nakon četverogodišnjeg istraživanja engleski fizičar Godfrey Newbold Hounsfield, u saradnji sa američkim matematičarom Alan Mac Cormack-om i uz sugestije neuroradiologa J. Ambrose, konstruisao je 1971. godine prvi aparat za kompjuteriziranu tomografiju koji je proizveden u firmi EMI - Scanner. Prototip prvog CT - aparata bio je isključivo za glavu i montiran je u Morley Hospital u Atkinsonu 1971. godine. 1973 godine počinje klinička primjena CT-a i u junu iste godine na klinici Mayo montiran je CT – aparat.
Prvi CT- aparat za kliničku upotrebu instaliran je 1973. godine. U proteklih 30 godina kompjuterizirana tomografija se razvijala takvom brzinom da je sada, i u srednje razvijenim zemljama, nezamisliva bolnička ustanova bez CT- aparata. Već skoro 20 godina postoje mobilni CT- aparati u autobusima za skeniranje na terenu, te mobilni CT- aparati za skeniranje teških pacijenata u bolesničkom krevetu. Godfrey Newbold Hounsfield i Alan Mac Cormack su 1979. godine za svoje otkriće dobili Nobelovu nagradu.
Kliničkom primjenom CT- a 1973. godine otpočela je era moderne radiologije koja je dovela do razvoja niza digitalnih tehnika. Naučnik Lendley je konstruisao aparat za kompjuteriziranu tomografiju cijelog tijela, čija proizvodnja počinje 1974. godine. Prvi CT - aparat za cijelo tijelo (whole body scanner) je montiran u North With Parc Hospital de Honoro u Middelex-u 1975. godine, a onda na klinici Cleveland, te nakon toga na Institutu za radiologiju Mallinekradt i Mayo klinici. Prvi izvještaji iz ovih institucija bili su entuzijastični o ulozi CT-a u dijagnostici pankreasa, jetre i retroperitoneuma, ali su bili pesimistični za dijagnostiku torakalnih organa i digestivnog trakta zbog dugog vremena skeniranja. Kompjuterizirana tomografija je već tada davala neuporedivo bolje snimke sa mnogo boljim razlučivanjem nijansi, dakle sa daleko superiornijom kontrastnom rezolucijom u odnosu na klasičnu tomografiju. Tome je razlog skoro 100 puta veća osjetljivost detektora u CT- aparatu od rendgenskog filma, na kojem se grubo mogu diferencirati samo 4 strukture tkiva (kosti/kalcifikati, meka tkiva/tečnosti, mast, gasovi i plus sjene metala), a još veća je osjetljivost detektora u CT - aparatu od osjetljivosti fluorescentnog ekrana.
Suština metode
Kod CT-a kao i kod ostalih digitalnih tehnika dobijena slika više nije posljedica direktnog dejstva X zraka na rentgenski film,kao kod klasičnih radioloških dijagnostičkih metoda. Kod digitalnih metoda ona je proizvod višestrukog detektovanja, mjerenja i izračunavanja digitalnih informacija.
Sistem za prikupljanje podataka kod CT-a nalazi se u tzv. Gentriju koji predstavlja stativ CT aparata. U njemu su rendgenska cijev i detektori. Manje ili više oslabljeni ili apsorbovani snop X zraka koji su prošli kroz transverzalni presjek pacijenta izazivaju fluorescenciju detektora. Pod uticajem ove svjetlosti stvara se odgovarajući električni potencijal odnosno analogni strujni impuls. U analogno digitalnom konverteru ovi impulsi se iz analognog oblika pretvaraju u digitalne informacije odnosno nizove brojeva.Ove digitalne informacije se prenose u kompjuterski sistem, gdje se vrši njihova obrada. Procesor slike ima zadatak da u najkraćem mogućem vremenu procesira odnosno rekonstruiše CT sliku.
Slika se procesira i ponovo konvertuje u D/A konverteru u analogne signale koji formiraju CT sliku na monitoru. CT slika se sastoji od mnogobrojnih individualnih elemenata slike (piksela). Oni imaju vlastite karakteristike atenuacije, odnosbo CT brojeve, od čega zavisi nijansa zatamnjenja od bijelog i crnog svakog pojedinog piksela.
Prema tome CT slika je matematička, sa ogromnim brojem informacija jer su detektori u stanju da registruju neznatne razlike u atenuaciji X zraka.Dakle ona se razlikuje od klasične radiografske slike sa oskudnim brojem informacija jer je RTG film nedovoljno osjetljiv da registruje neznatne razlike u atenuaciji X zraka.
Klasični CT aparat
Svaki klasični CT aparat ima sljedeće dijelove: i visokonaponski kablovi.
Spiralni CT aparat
Predstavlja nedavno uvedeni, potpuno novi koncept skeniranja koji je dramatično povećao efikasnost CT skeniranja s obzirom na anatomsku pokrivenost u jedinici vremena. U toku ekspozicije postoji kontinuirano linearno kretanje stola kroz primarni lepezasti snop i simultana kontinuirana rotacija cijevi i niza detektora. Dobivajući tanke i dodirne presjeke spiralni CT može dati trodimenzionalne rekonstrukcije vrlo visokog kvaliteta. Zahvaljujući upotrebi novog spiralnog CT aparata došlo do znatno većeg uspjeha u domenu dijagnosticiranja, a prevashodno i kraćem izlaganju pacijenta dejstvu X zraka, te na taj način i njegovoj većoj zaštiti. Spiralni CT našao je svoju primjenu i u dijagnostici probavnih organa. Ovom tehnologijom moguće je prikazati šuplje organe bez primjene endoskopa.
Primjena CT-a u dijagnostici
CT skeniranje se koristi za pregled mnogih dijelova tijela i to uključujući:
Prije samog pregleda, potrebno je skinuti veći dio garderobe, u zavisnosti od toga koji se organ pregleda.
Tokom pregleda, pacijent obično leži na leđima. U toku samog skeniranja, vrlo je važno zadržati dah na zadanu komandu koja se čuje sa zvučnika. Tokom pregleda, pacijent je potpuno sam u prostoriji, ali radiolog i tehničar kontinuirano prate pacijenta kroz opservacijski prozor i pacijent može sa njima razgovarati preko interkoma. CT skeniranje obično traje 30-90 sekundi.
Postoji mali rizik od alergijske reakcije na jodna kontrastna sredstva. Većina reakcija, ako do njih dođe, liječe se medikamentozno. Kontrastna sredstva mogu dovesti do gubitka vode ili oštećenja bubrežne funkcije, tako da treba biti pažljiv kod pacijenata koji imaju bubrežne bolesti, dijabetes ili dehidraciju.
CT predstavlja relativno bezopasnu radiološku metodu tako da kontraindikacije za CT praktično i ne postoje, odnosno to su zajedničke kontraindikacije u vezi sa opasnošću od zračenja.
Urban Instinkt
mini|357x357px|Urban Instinkt Kaleidoskop Festival 2016 |alt=Osnovne Informacije mini|Urban Instinkt - LIVE Exit Festival 2023 - Explosive Stage - EXIT Festival Photo Team/Igor Stanić Urban Instinkt je hardcore bend iz Tuzle, Bosna i Hercegovina. Bend Urban Instinkt pod ovim imenom postoji od 2010. godine a karakterizira ga muzika koja obiluje žestokim riffovima i ritmovima.
Prvi studijski album "Spreman sve da dam"
Njihov prvi album "Spreman sve da dam" izdala je izdavačka kuća Menart 2019. godine a na albumu su učestvovali i reperi Frenkie i Edo Maajka. Iste godine Urban Instinkt i Frenkie snimaju zajedno i video spot za pjesmu "Ustani i kreni".
Singlovi i najava drugog studijskog albuma
2020. godine bend u saradnji s producentom Draženom Kecmanom u njegovom studiju Cirith Ungol počinje sa snimanjem novog albuma te iste godine izlazi novi singl pod imenom "Bijes".
2020. godine, izlazi drugi singl pjesma ''"Istinom sam vođen"'" snimljena u studiju Cirith Ungol. Glazbu i tekst potpisuje Mirza Čardžić.
2021. godine izlaze treći singl i video spot za pjesmu "Anarhija" koja je objavljena na svjetskom Hardcore Worldwide youtube kanalu koji je u potpunosti posvećen hardcore bendovima iz cijelog svijeta. Video spot za pjesmu "Anarhija" je snimio Vedran Haračić. Glazbu i aranžman pjesme potpisuje frontman benda Mirza Čardžić, a tekst su napisali Tarik Šukalić i Mirza Čardžić. Pjesma je snimljena u studiju Cirith Ungol kod producenta Dražena Kecmana koji je zadužen za produkciju, miks i mastering.
2021. godine izlazi četvrti singl na engleskom jeziku i video spot za pjesmu "100 days" koja je snimljena u studiju Cirith Ungol a video spot je snimao Vedran Haračić. Muziku i aranžman pjesme potpisuje Mirza Čardžić, a tekst Amer Kantaržić i Mirza Čardžić. Video spot i singl premijerno su predstavljeni 9. 10. na YouTube kanalu Hardcore Worlwide. Sa ovim singlom bend najavljuje i izdavanje novog albuma pod imenom"Bijes"za mjesec januar 2022. godine.
2022. godine bend snima i peti po redu singl na engleskom jeziku i video spot za pjesmu "U.I." Muziku i aranžman pjesme uradio je Mirza Čardžić, a tekst Amer Kantaržić i Mirza Čardžić.
Drugi studijski album "Bijes"
11. 7. 2022. Urban Instinkt objavljuje drugi po redu studijski album pod imenom "Bijes" za izdavačku kuću Menart. Na albumu osim stalnih članova benda su učestvovali i Zoran Grbić iz benda Despotic Bullet na pjesmi "C'mon now" te Amer Kantardžić na pjesmama "100 Days" i "U.I." Glazbu za album je napisao frontman benda Mirza Čardžić, osim pjesme "Milosti nema", koju su Mirza i Edo Muminović radili zajedno dok su tekstove na albumu pisali Mirza Čardžić, Tarik Šukalić, Amer Kantardžić i Zoran Grbić. Album je sniman u studiju "Cirith Ungol", a producent albuma je Dražen Kecman. Omot albuma je radio Dejan Slavuljica. Članovi benda koji su svirali na albumu: Mirza Čardžić (bass i vokal), Edo Muminović (gitara), Mirza Halilagić (gitara), Sead Hađžić (bubanj), Tarik Šukalić (vokal i prateći vokali) te kao gosti Zoran Grbić i Amer Kantardžić.
Promjene u postavi benda i početak prve evropske turneje pod imenom " Rise up tour 2023 "
U januaru mjesecu 2023. godine bend napušta gitarista Edo Muminović a na njegovo mjesto dolazi gitarista Ivan Nikić, član tuzlanskih bendova Contusio, Mefistofeles i Despotic Bullet. Sedmog aprila iste godine bend kreće na prvu evropsku turneju koju počinje koncertima u Italiji zajedno sa hardcore bendom MUD u Firenci u CPA SUD skvotu, osmog aprila u Bologni u klubu Circolo DEV i devetog aprila u Pescari u klubu Scumm Osmog juna 2023. godine Urban Instinkt prolazi u finale takmičenja Wacken Metal Battle među pet najboljih metal i hardcore bendova sa prostora bivše Jugoslavije Šestog Jula iste godine bend nastupa na EXIT Festivalu u Novom Sadu na Explosiv Stage kao predgrupa američkom melodičnom hardcore bendu Ignite
Pale (RS)
Pale su naseljeno mjesto i središte istoimene općine otprilike 17km istočno od grada Sarajeva. Oštra planinska klima osjeti se i tokom ljetnih mjeseci, kad temperatura zraka rijetko prelazi 25°C.
Za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini, Pale su bile ratna prijestolnica Republike Srpske. Prema popisu iz 1991. godine, općina je brojala 16.355 stanovnika u omjeru oko 68,99% Srba i 26,68% Bošnjaka, od toga 7.384 u gradu Pale. Približna nacionalna struktura je bila i u samom sjedištu općine, naselju Pale-Koran. Naseljavanjem izbjeglica, Pale su udvostručene i danas su grad sa četiri fakulteta: ekonomskim, filozofskim, pravnim i fakultetom za fizičku kulturu.
Geografija
Općina Pale se nalazi u istočnom dijelu Bosne i Hercegovine. Zauzima površinu od 492 km2. Smještena je između planinskih masiva Jahorine sa juga i jugoistoka, Gosine sa istoka, Romanije sa sjeveroistoka i Ozrena sa sjevera i sjeverozapada. Najveća nadmorska visina općine je vrh Ogorjelica (1916 m) na Jahorini, a najniža u koritu rijeke Miljacke ispod Dovlića. Najveći dio općine Pale je smješten iznad 800 m nadmorske visine.
U nižim dijelovima općine zastupljena je umjereno topla i vlažna klima. Već od 1.000 m nadmorske visine ova klima prelazi u planinsku klimu.
Jedna od najznačajnijih prirodnih znamenitosti je Pećina Orlovača, koja je uređena za turističke posjete. Orlovača (948 m) se nalazi na istoimenom uzvišenju u zapadnom dijelu romanijskog svoda, zaselak Donje Sinjevo, naselje Sumbulovac, u slivu mokranjske Miljacke, odnosno u dolini njene desne pritoke Sinjave.
Opsežna istraživanja izvora Miljacke uključila su i topografska mjerenja, biospeleološka i hidrološka istraživanja kao i ispitivanja tragova kulture čovjeka. Istraživanja su izvođena tokom 2007 – 2009. godine. Do danas, speleolozi su istražili 7.100 m, čime je pećina Izvor Mokranjske Miljacke postala najduža dokumentovana pećina u Bosni i Hercegovini.
Stanovništvo
Prema službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Pale (u to vrijeme jedna od 5 prigradskih općina Grada Sarajeva) imala je 16.355 stanovnika, raspoređenih u 70 naselja. Poslije potpisivanja Dejtonskog sporazuma, veći dio općine Pale ušao je u sastav Republike Srpske. U sastav Federacije Bosne i Hercegovine ušla su naseljena mjesta: Brojnići, Čeljadinići, Čemernica, Datelji, Komrani, Renovica i Šainovići, te dijelovi naseljenih mjesta: Brdarići, Kamenica, Prača, Srednje i Turkovići. Od ovog područja formirana je općina Pale (FBiH) (ranije Pale-Prača).
Nacionalni spomenici
Na Palama se nalazi veći broj kulturnih institucija kao što su: Na Palama se redovno održavaju kulturne manifestacije:
Sport
Razvoj sporta u općini Pale je počeo tridesetih godina 20. vijeka, kada se Paljani počinju ozbiljnije baviti sportskim aktivnostima. U početku su to bili skijanje i nogomet, da bi danas imali 25 registrovanih sportskih klubova.
IC 305
IC 305 (također poznat kao MCG 6-8-6 i PGC 12083) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 238 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Perzej. Najveći prečnik je 0,80 (55 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (42 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Sherbourne Wesley Burnham 12. septembra 1890. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5090
NGC 5090 (također poznat kao ESO 270-2, MCG -7-27-54 i PGC 46618) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 157 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kentaur. Najveći prečnik je 2,70 (124 hiljade sg) a najmanji 2,2 uglovnih minuta (101 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. juna 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Renault R202
Potpuni spisak rezultata u Formuli 1
(key) (Utrke u boldu označavaju najbolju startnu poziciju, dok utrke u italicu označavaju najbrži krug utrke)
NGC 2100
NGC 2100 (također poznat kao ESO 57-SC25) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Prvo otkriće je napravio James Dunlop 3. augusta 1826. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Teritorijalno širenje Bosne u doba Tvrtka I Kotromanića
mini|300p|desno|Teritorijalno širenje Bosne u doba Tvrtka I Kotromanića Teritorijalnopolitički razvoj srednjovjekovne Bosne u doba Tvrtka I Kotromanića izraz je rastućeg i planirano vođenog unutrašnjeg ekspanzionizma koji je usmjeren na slabosti susjeda rezultirao najvećim opsegom bosanske feudalne države. Tvrtko I je teritorij Bosne proširio na područje gornjeg Podrinja, Polimlja, Raške, Huma i Dalmacije i time je pretvorio Bosnu u najmoćniju južnoslavensku državu.
Historija
Tvrtko I Kotromanić je naslijedio svoga strica ban Stjepana II Kotromanića 1353. godine na položaj bosanskog bana. Svoju vladavinu je započeo u drukčijim prilikama i okolnostima. Početak njegove vladavine je obilježilo nezadovoljstvom bosanske vlastele koja se bunila i protivila protiv banske prevlasti. Također, ugarski kralj Ludovik I je zahtijevao od Tvrtka I da mu na ime ženinog miraza ustupi Hum, zapadno od Neretve. Kralj Ludovik I je 1363. godine pokušao zavladati Bosnom kad je došlo do otvorenog oružanog sukoba u kojem vojska Tvrtka I izlazi kao pobjednik. Tri godine kasnije bosanska vlastela je uspjela privremeno Tvrtka svrgnuti sa prijestolja, ali već naredne godine on uspostavlja vlast, nakon čega nastupa političko-ekonomski vrhunac Bosne.
Najznačajnija teritorijalna širenja izvršena su na jugoistoku Bosne. U savezu sa srpskim oblasnim gospodarom knezom Lazarom Hrebeljanovićem bosanski ban Tvrtko I Kotromanić je porazio srpskog oblasnog gospodara župana Nikolu Altomanovića 1373. i podijelio njegove posjede. U granice Bosne pripojene su oblasti gornjeg Podrinja sa Pivom, Tarom, te srednjim i donjim Polimljem. Poslije toga, osvojio je primorske župe Trebinje, Konavle i Dračevice proširivši granice Bosne na Boku kotorsku. Na širokom području time je Tvrtko stekao veći broj trgova, utvrda i tvrđava. Taj dio tečevina Tvrtko I je dodijelio Pavlovićima i Kosačama, odnosno porodicama koji su najviše doprinijeli teritorijalnim proširenjima.