cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vikinzi
Zapadne rute
Osim samog pljačkanja, postoje zapisi da su običavali tražiti novac za sigurnost da neće napasti, uvelike slično današnjoj mafijaškoj praksi.
Nakon smrti franačkog kralja Karla Velikog ulaze i na područje današnje Francuske i zauzimaju Pariz na Uskrs 885. Nakon dugotrajnog teroriziranja francuski kralj Karlo Jednostavni je 911. spasio zemlju jednim mudrim planom. Naime, ponudio je jednom od najproblematičnijih vikinških vođa, Rollu, dio svoje zemlje oko Seine u zamjenu za zaštitu ostatka zemlje od ostalih Vikinga. Ime Normandija je to područje dobilo upravo po njima. I ovi Vikinzi su se počeli baviti poljoprivredom i trgovinom i uskoro se asimilirali.
Manji posjedi u Skandinaviji su se postupno ujedinili i nastale su prve države. Već u 9. vijeku u Norveškoj, za vrijeme vladavine kralja Haralda Ljepokosog, dolazi do nezadovoljstava njegovim pokušajima da uspostavi kraljevsku vlast nad lokalnim vladarima, konunzima. Tako se skupilo nekoliko hiljada porodica koje su između 870. i 930. krenule na zapad. Stigli su na nenaseljeni Island i osnovali koloniju.
Tamo su osnovali dvije kolonije koje su postojale oko 500 godina prije nego su nestale, najvjerovatnije zbog toga što kroz nekoliko vijekova Norveška, pod čiju je vlast Grenland pao, nije slala brodove s namirnicama. Norveška je uvela monopol na trgovinu s Grenlandom, a kako je stanovništvo postupno siromašilo nisu mogli plaćati danak još nekom da im šalje namirnice. Pomogla nije ni promjena klime koja je došla u 14. vijeku; područje leda sve se više širilo, a s njim stižu i Eskimi. Grenlanđani se nisu asimilirali s Eskimima, niti su prihvatili njihov način života, i čini se da je upravo to bilo kobno po kolonije. Pronađeni su ostaci 300-tinjak farmi, 17 crkvi i 2 samostana.
Danas se pretpostavlja da je Leif Eikiksson zvani Sretni, inače sin Eirika Crvenog krenuo iz Grenlanda dalje na zapad došavši do zemlje koju su nazvali Vinland (što, čini se, ipak nema veze s riječi vin (vino), već označava travnatu dolinu). Osim priča iz islandskih saga, postoje i materijalni dokazi, ostaci kuća u zalivu L'Anse aux Meadows u Newfoundlandu. Čini se da su Vikinzi ondje boravili svega nekoliko godina, a razlog zašto su otišli nije pouzdano utvrđen. I u Labradoru je pronađeno nekoliko predmeta koji bi mogli pripadati Vikinzima. Interesantno je i da je u indijanskoj naseobini u američkoj državi Maine pronađena norveška kovanica koja datira između 1067. i 1093.250p|mini|Vikinški brod
Vikinški brodovi
Upravo su im oni omogućili nevjerovatnu mobilnost. Stići na četiri kontinenta (u vrijeme kada se za samo tri znalo) u ranom srednjem vijeku doista je impresivno.
Ne zna se pouzdano šta im je služilo za navigaciju. Pretpostavlja se da su plovili u blizini obale što su duže mogli, a na pučini su se vjerovatno orijentirali prema pticama, zvijezdama, smjerom valova, o čemu svjedoči Haukova saga.
Oružje
mini|desno|215px|Vikinški mačevi Najvažnije vikinško oružje bio je mač. Oštrica mača bila je duga oko 90 cm, a široka oko 10. Čini se da su vrlo cijenili oštrice uvezene iz Franačke; njima bi sami dodavali balčake koji su često bili ukrašeni raznim ornamentima.
Koristili su i luk i strijele. Postojali su različiti lukovi za različite svrhe. Neki su bili dugi i do 2 metra. Uglavnom su ih izrađivali od tise.
Tu su još i sjekire i koplja. A za odbranu i štitovi uglavnom okruglog oblika. .
Ratna strategija Vikinga sastojala se iz iznenadnog napada pri kojem bi ugrabili sve što je vrijedno, a potom jednako brzo odjurili. Većina napada nije bila pomno planirana niti strateški komplicirana, iako je bilo i takvih koji su svjedočili o vrlo razvijenoj organizaciji i vojničkim vještinama.
Novac
Vikinzi su se prije nego što su počeli kovati vlastite kovanice služili kovanicama naroda s kojim su došli u doticaj. Prva vikinška kovnica novca bila je u Hedebyju, u današnjoj Norveškoj. Motivi vikinških kovanica bili su brodovi, životinje, kuće.
Vikinške kovanice nisu imale nominalnu vrijednost, vrijedile su prema svojoj težini. Kad ih je trebalo "usitniti" rezale su se na komadiće. Čistoća materijala provjeravala se zarezivanjem kovanica.
Osim vikinških, pronađene su i kovanice Bizantskog carstva, halifata, Svetog rimskog carstva, Njemačkog naroda, Engleske (čak više nego u samoj Engleskoj) ali ne zato što su ih Vikinzi toliko poharali, nego zato što su se za engleskog kralja Edgara sve kovanice topile i nanovo kovale svakih pet do šest godina. Pronađene su još i franačke i frizijske kovanice. Sve ove kovanice, kao i originalne vikinške, Vikinzima su vrijedile isključivo prema svojoj težini.
Osim kao platežno sredstvo, kovanice su Vikinzima služile i kao nakit. Neke bi probušili i nizali na razne načine, a neke bi rastopili i stvarali nešto potpuno novo (narukvice, ogrlice, broševe…).
Život Vikinga
mini|desno|200p|Ulaz u vikinšku kuću u Norveškoj mini|desno|200p|Vikinška kuća u Švedskoj
Uprkos vrlo rasprostranjenoj slici Vikinga, čini se da je zapravo vrlo mali broj njih učestvovao u vikinškim putovanjima. Većina Vikinga bili su miroljubivi seljaci i obrtnici.
Živjeli su u manjim seoskim naseljima. Nastambe su bile pravougaone i izdužene s niskim zidovima od pletera i gline ili drveta. Središtem kuće dominira ognjište koje zauzima najveći dio nastambe. Vatra je bila i izvor topline i izvor svjetlosti. Otvor za dim najčešće se nalazio ponad ognjišta ili na zabatu. Prozora ili nije bilo ili bi bio jedan maleni. Duž zidova su se nalazile ugrađene klupe koje su služile za sjedenje i spavanje.
Uzgajali su zob, raž, ječam, pšenicu, sakupljali su razne plodove poput šljiva, divljih jabuka, orašasto voće. Također su uzgajali i krave, koze, ovce, svinje i perad: kokoši, guske, patke. Važan izvor hrane bili su im i lov i ribolov. Vjerovatno najpoznatije vikinško piće je medovina koju su pravili od meda; dakle, bavili su se i pčelarstvom.
Rogovi stoke su se često koristili za pijenje pića; tu su i drvene i keramičke zdjele, a ima i staklenih čaša, ali su one isključivo uvezene.
Središta
Sela koja su se u početku sastojala od odvojenih privreda sa po nekoliko zgrada (jedne glavne i nekoliko pomoćnih) polagahno su se počela pretvarati u veća trgovačka središta. Naravno, samo ona koja su i prije bila trgovački punktovi.
Najpoznatija su ova središta:
Birka
Smještena u središnjoj Švedskoj na jezeru Mälaren (nedaleko današnjeg Stockholma) imala je strateški važan položaj jer se nalazila u sjecištu nekoliko trgovačkih ruta. A kako je vodostaj u vrijeme Vikinga bio oko 5 m viši no danas, Birki je tada bilo lakše prići nego danas. Tu se moglo naći proizvode od stakla, vune, svile.
Birka je jedno od prvih mjesta u Švedskoj koje je prihvatilo kršćanstvo.
To je jedno od najvrednijih arheoloških nalazišta iz vikinškog doba.
Danas je Birka važan turistički centar.
Sigtuna
Također je bila smještena na jezeru Mälaren, a na važnosti je dobila u 10. vijeku. Zbog podizanja razine tla pristup Birki postaje otežan te Sigtuna postaje najjači trgovački centar.
Prva vikinška kovnica novca na prostoru današnje Švedske bila je upravo u Sigtuni oko 995.−1000. Dakle, ovdje je iskovan prvi švedski novac, a prvi poznati kovači novca bili su Olof Skötkonung i njegov sin Anund Jakob.
Ribe (Danska)
Smješten u južnom Jutlandu u Danskoj
Kaupang
Na južnoj obali Norveške.
Hedeby
Ovdje je iskovan prvi vikinški (a i norveški) novac.
Te nekoliko lokacija u današnjoj pokrajini Schleswig u sjevernoj Njemačkoj.
Vikinško društvo
Vikinško je društvo poznavalo socijalnu stratifikaciju. Na vrhu piramide bili su lokalni vladari-kraljevi, tzv. konunzi. Mitologija nam govori kako su se visoko cijenili ratnici, a na samom su dnu bili oni bez slobode, robovi.
Položaj žena je, kad uzmemo u obzir srednjovjekovne prilike u Evropi, prilično dobar. Bile su nezavisne i jake, a postoje i indicije da su bile i zajedljive i drske. (Hogarova je Helga, dakle, vjeran primjer). Kada je glava kuće bio odsutan, bilo zbog lova, pljačkaških pohoda, trgovine ili čega drugoga, žene su vodile posjed. Imale su pravo same izabirati supruga, a smjele su se i odlučiti na razvod. Pritom je bio običaj da muž i dalje skrbi o ženi i obitelji (bilo je to pitanje časti na koju su Vikinzi mnogo polagali).
Mnoge sage i runski zapisi svjedoče o moćnim vikinškim ženama.
Vikinško je društvo imalo vrlo razvijen pravni sistem, koji je tada bio najdemokratičniji u cijelom svijetu. Postojala je javna skupština, Thing, na kojoj su svi slobodni ljudi imali pravo govoriti. Tu su se donosili i zakoni, i to javnim glasanjem. Čak je postojalo svojevrsno zanimanje "zakonogovornika", u svakoj je zajednici postojao čovjek koji je znao zakone napamet. Kasnije su zakoni zapisani što nam je omogućilo da vidimo da su postojale lokalne varijacije zakona.
Iako su podaci još uvijek nedostatni, danas se pretpostavlja da su se tokom 11. vijeka lokalni posjedi formirali u veće cjeline koje su vremenom postale kraljevstva, Dansko, Švedsko i Norveško.
Religija
Ne zna se pouzdano kada su svećenici s Kontinenta počeli širiti kršćanstvo po Skandinaviji, a budući da se godinom kristijanizacije Skandinavije smatra 1050. (nekoliko vijekova kasnije nego u ostatku Evrope), čini se da je to bio polagan i mukotrpan posao.
Prije kršćanstva, Vikinzi su imali bogatu mitologiju (danas je zovemo nordijskom) i štovali su niz bogova prinoseći im razne žrtve. Čini se da se ponekad prinosila i ljudska žrtva.
Umjetnost
Govoreći o umjetnosti, prvenstveno mislimo na rezbarije u drvu, osobito cijenjene u Vikinga, i ornamente izrađene od metala (bronze, srebra, zlata…), to je u pravom smislu primijenjena umjetnost jer je nalazimo na predmetima za svakodnevnu upotrebu i dekoraciju.
Vikinzi su koristili vrlo žive boje, kako u tekstilu, tako i u arhitekturi, te rezbarijama svih vrsta u svim materijalima. Tekstil je bojan pomoću biljnih boja, kamen i drvo različitim prirodnim pigmentima, a boja kod metala dobijala se upotrebom različitih metala.
Iako su zoomorfni ornamenti najrašireniji, primjećuju se brojni motivi preuzeti od naroda s kojima su imali kontakta.
Čak se nekoliko stilova može razlikovati u vikinškoj umjetnosti.
Posljednji proplamsaj vikinške umjetnosti su runski zapisi na kamenim stijenama i rezbarije u drvetu u kršćanskim crkvama (bile su uglavnom izgrađene od drveta, koje je i danas u Skandinaviji najzahvalniji građevinski materijal).
Nakon kristijanizacije u 11. vijeku prevlast preuzima romanski stil s dominacijom biljnih ornamenata.
Vikinški dosezi u zlatarstvu i srebrnarstvu bili su izuzetni, čak uspoređujući i s današnjom filigranskom izradom, a kada uzmemo u obzir da su majstori tada predmete izrađivali bez pomoći čak i naočala!
Rune
mini|200p|Runski zapis na kamenoj stijeni
Jezik kojim su se Vikinzi služili danas nazivamo staronordijskim, njime su se bez većih problema mogli sporazumijevati na cijelom skandinavskom prostoru. A dugo se zadržao i na prostorima na koje su se Vikinzi naselili: Orkney, Shetland, mjestimično u Irskoj, Novgorodu… I, naravno, na ostrvima što su ih Vikinzi naselili, Island i Ferojska ostrva.
U 7. i 8. vijeku dolazi do mnogih jezičnih, prije svega fonetskih, promjena. S njima se mijenja i futhark. Nastaje tzv. mlađi futhark kojeg karakterizira reduciranje broja znakova na svega 16.
Latinica se počela širiti s kršćanstvom i postupno potisnula rune, ali one su se sporadično upotrebljavale i u 19. vijeku.
Runski zapisi koji su nam sačuvani su uglavnom oni na kamenim stijenama, a potiču iz 9. vijeka. Postavljeni su na mjesta gdje su trebali biti viđeni, duž putova i plovnih rijeka. Uglavnom svjedoče o smrti ili nestanku pojedinih Vikinga. Podizali bi ih rođaci poginulih, no mogu se pronaći i primjeri u kojima, naprimjer, lokalni moćnik daje svijetu do znanja o svojoj prisutnosti i postignućima.
Polje (Kalinovik)
Polje je naseljeno mjesto u općini Kalinovik, Bosna i Hercegovina.
IC 2382
IC 2382 (također poznat kao MCG 4-20-64 i PGC 23787) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 280 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Rak. Najveći prečnik je 0,40 (33 hiljade sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (16 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 16. aprila 1896. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
.pw
.pw je najviši Internet domen za Palaua. Za domenu je zadužena firma PW Registry Corporation.
Šunji
Šunji je naseljeno mjesto u općini Konjic, Bosna i Hercegovina.
Praproče (Dobrova–Polhov Gradec)
mini|280px|Praproče, rimokatolička crkva "Sv. Jurij" Praproče su naseljeno mjesto u sastavu općine Dobrova–Polhov Gradec, regija Srednja Slovenija, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu grada Ljubljane, odn. stare općine Vič–Rudnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Praproče su imale 98 stanovnika.
11. grupa hemijskih elemenata
mini|Samorodno zlato 11. grupa, prema modernom IUPAC numerisanju,, je grupa hemijskih elemenata u periodnom sistemu koja se sastoji od hemijskih elemenata: bakar (Cu), srebro (Ag) i zlato (Au). Elektronska konfiguracija predzadnjeg (d) i zadnjeg (s) energetskog nivoa je (n-1)d10 ns1. Pošto imaju jedan elektron u zadnjem nivou, očekuje se sličnost s alkalnim metalima. Ta sličnost ne postoji, osim činjenice da i oni grade spojeve u kojima imaju oksidacijski broj (+1). Imaju metalnu vezu i visoko talište (oko 1000 °C) i vrelište (preko 2000 °C).
NGC 2570
NGC 2570 (također poznat kao MCG 4-20-36, PGC 23443 i UGC 4354) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 302 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Rak. Najveći prečnik je 1,10 (97 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (53 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Ralph Copeland 20. februara 1873. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
CBX7
Hromoboksni homolog 7 jest protein koji je kod ljudi kodiran genom CBX7 sa hromosoma 22. Pokazalo se da gubitak ekspresija gena CBX7 korelira sa malignim oblikom karcinomom štitnjače.
Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 251 aminokiselina, a molekulska težina 28.341 Da.
Modelni organizmi
Obavljeno je 26 testova i prijavljena su tri značajno nenormalna fenotipa. Homozigotne mutantne odrasle ženke pokazale su smanjen odgovor na hipertermiju izazvanu stresom i imale su povećan broj crvenih krvnih zrnaca. Kada je pregledana epiderma repa, životinje oba spola imale su fenotip integumenta.
Mile (Visoko)
mini|Ostaci temelja crkve u Milama|alt= Mile su jedno od kraljevskih stolnih mjesta, mjesto održavanja stanka Velikog rusaga bosanskog, krunidbeno mjesto Tvrtka I, te grobno mjesto kralja Tvrtka i Stjepana II.
Mile se nalaze u neposrednoj blizini Visokog, u današnjem naselju Arnautovići na desnoj obali rijeke Bosne i blizu ušća rječice Goruše. Danas je arheološko područje Mile zaštićeni nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Od nekadašnjeg franjevačkog samostana i crkve sv. Nikole, koji se prvi put izravno spominje 1367. godine, a koji je postojao sve do 1697. godine kada je tokom Velikog Turskog rata (1683-1699) napušten. Danas su sačuvani ostaci temeljnih zidova koje je prvi otkopao Carl Patch 1909-1910. godine.
Historija
Nakon osnivanja prvog franjevačkog samostana i organizacijom franjevačke pokrajine (vikarije) 1340. godine, postaje sjedište vjerskih institucija. Samostan je imao i važnu ulogu čuvara vladarskih i drugih javnih isprava (locus credibilis).
Od 1367. do 1407. godine zapisano je u historijskim izvorima nekoliko podataka koji se odnose na novčane priloge dubrovačkih trgovaca Samostanu sv. Nikole u Milima.
Od 1380. do 1390. godine u nekoliko franjevačkih hronika spominje se Samostan  sv. Nikole u Milima
Od 1450. godine nadalje, sve vijesti koje se odnose na samostan i crkvu nalaze se u raznim hronikama, popisima franjevačkih samostana i izvještaja crkvenih velikodostojanstvenika.
Uloga
Istraživani dio ovog mjesta je lociran na nekadašnjem neolitskom naselju smještenom u period između 2600-2400 godine p. n. e. Mile (u pisanim izvorima: Mile, Sv. Nikola, Visoko, Mileševo) se prvi put spominju 1244. godine kao mjesto gdje se nalazila crkva sv. Kuzme i Damjana, koja je bila posvećena svecima - liječnicima, a koje je bilo posjed bosanske biskupije. Iste godine je ban Stjepan II Kotromanić podigao prvi franjevački samostan sv. Nikole. Godine 1340. Mile postaju sjedište franjevačke vikarije, a samostan je igrao ulogu čuvara javnih isprava.
U Milama je krunisani prvi bosanski kralj Tvrtko I Kotromanić, i to 1377. godine. U crkvištu pod velikim stećkom u grobu kralja Tvrtka I pronađeni su ostaci brokatne tkanine sa motivima grba sa štitom, velom, krunom, kacigom i perjanicom. U dva komadića tkanine raspoznaju se konture štita sa ljiljanima. Cijeli štit kao i greda obrubljen je tankom zlatnom trakom i snažno naget udesno. Na gornji desni ugao štita postavljena je visoka kaciga u obliku zvona. Sa vrha kacige gotovo do kraja štita pada veo koji se pri kraju i završava u dva oštra kraka podsjećajući na riblje peraje. Kruna je predstavljen zlatnom trakom iz koje viri jedan čitav ljiljan na sredini i dvije polovine sa strana. Mile su bile i mjesto gdje se krunisao Stjepan Tomaš, međutim kruna iz Rima nije stigla na vrijeme.
Osim krunisanja, u crkvi u Milama se vršilo i ukopavanje bosanskih banova i kraljeva. Tu su ukopani bosanski kralj Tvtko i njegov stric ban Stjepan II Kotromanić. Kraljevska grobnica je prvobitno bila crkva, a kada je postala premalena za zajednicu, ali i krunidbeni ceremonijal, pretvorena je u grobnicu, a izgrađena je nova, veća crkva. Prema Anđeliću, u tim prilikama u manjoj, starijoj crkvi, je najvjerovatnije boravila vladarska porodica.
Stanak
Mili su bile jedno od mjesta gdje su se održavap stanak, ili kako se drugačije zvalo: sva Bosna, rusag, bosanski rusag, ili jednostavno "Bosna". Na stanku su rješavana pitanja koja su se ticala untrašnje i vanjske politike Bosne. Među ta pitanja spadali su: izbor i krunisanje vladara, darivanje i oduzimanje baštine, otuđivanje državne teritorije i određivanje vanjske politike.
Grobnice i stećci
mini|desno|Rekonstrukcija crkve u Milama Grobovi su ispunjavali unutrašnjost crkve, dok se oko crkve nalazila nekropola stećaka. Otkriveno je preko 100 grobova, a u samoj crkvi otkriveno i istraženo 36. Najzanimljivija je kraljevska grobnica gdje je nadzemni dio sačinjen od kamenih ploča crvenkastosmeđe boje, sa figuralnim ukrasima u plitkom reljefu i jedan fino obrađeni stećak sa podnožjem. Primjetna je fina obrada nadgrobnih ploča što upućuje na vještinu i školovanost klesara. Svi nalazi, materijali, nakiti, i ukrasi su uredno pohranjeni, a neki i izloženi u Zavičajnom muzeju u Visokom. Grobnica kralja Tvrtka I Kotromanića smještena je u zadnjem dijelu crkvenog kora, postavljena simetrično u odnosu na drugi i treći par pilastara. Nadzemni dio grobnice sačinjavale su kamene ploče crvenkastosmeđe boje, sa profilacijom i figuralnim ukrasima u plitkom reljefu i jedan monolitni stećak-sljemenjak sa podnožjem, pomno isklesan od čistog sitnozrnog krečnjaka. Danas stećak, amorfna, otucana gromada, leži uz sjeverni zid crkve, gdje je i nađen tokom revizionih iskopavanja.
Prema podacima koje su skupili Irma Čremošnik i Pavao Anđelić od radnika, koji su učestvovali u iskopavanjima, i od drugih očevidaca, velika crkva bila je bazilika na tri lađe, u kojoj se našlo mnoštvo grobova te jedna zidana grobnica u apsidi crkve sa osam kostura. U ovoj grobnici nađeni su ostaci brokata, koji se danas čuvaju u muzeju u Sarajevu. Na tim ostacima P. Anđelić otkrio je zlatom vezene grbove bosanskih vladara Kotromanića, što nam govori, da su u toj grobnici bili pokopani vladari iz obitelji Kotromanića
Grobnica bana Stjepana II Kotromanića
Stjepan II Kotromanić je umro 1353. godine i njegov grob nije mogao biti arheološki provjeren. Mauro Orbin i mnogi franjevački ljetopisi navode da je ban Stjepan II podigao Crkvu svetog Nikole u Milima i da je prema vlastitoj želji u njoj pokopan
Grobnica kralja Tvrtka I Kotromanića
Grobnica kralja Tvrtka smještena je u zadnjem dijelu crkvenog kora. Nadzemni dio grobnice sačinjavale su kamene ploče crvenkastosmeđe boje, sa profilacijom i figuralnim ukrasima u plitkom reljefu i jedan monolitni stećak-sljemenjak sa podnožjem, danas stećak, amorfna, otucana gromada, leži uz sjeverni zid crkve. Finu obradu nadgrobnih ploča nad grobnicom kralja i onih koji su uz njega pokopani, kao i stećaka, izradio je vješt i školovan klesar
Opisujući grobove u unutrašnjosti crkve, Đuro Basler piše da je to: "manja kripta u obliku ozidane grobnice [...]  toliko velika da je u njoj sahranje-no 8 osoba ”, a u koju se “silazilo kroz otvor pokriven pločom 100 x 180 cm"
Ukrasni i nadgrobni ostaci
Od ostataka su uglavnom sačuvani ulomci ukrasne kamene plastike, kao i ulomci nadgrobnih ploča. Na nekim odlomcima su primjetne umjetne sposobnosti, kao i sama izrada što govori o veoma visokom zanatskom nivou. Najupečatljiviji dokazi su na sačuvanom bloku gotičke bifore, dijelovima kraljevske grobnice, i posebno na obrađenom stećku - sljemenjaku. Oko, i u samoj crkvi su pronađeni stećci koji ne odudaraju od uobičajenih i ne pokazuju nikakve regionalne karakteristike. Uz stećke pronađeno je i nekoliko nadgrobnih ploča u unutrašnjosti crkve.
Arheološka istraživanja
Tek nakon Drugog svjetskog rata konačno su stvoreni povoljniji uvjeti za bolju analizu nalaza, što je potaklo i daljnja arheološko-povijesna istraživanja. Nažalost, upravo u to vrijeme ostaci crkve pretrpjeli su veliku štetu, prilikom izgradnje željezničke pruge, lokalitet je većim dijelom bio grubo poravnat, pa su podignute barake za smještaj omladinskih radnih brigada, dok je trasa nekadašnje uskotračne pruge pretvorena u cestu. Važan preokret za istraživanje ovog lokaliteta je napravio arheolog Pavao Anđelić kraćim člankom Grobovi bosanskih kraljeva u Arnautovićima kod Visokog iz 1962. U cilju kvalitetnije prezentacije spomenika, Općina Visoko je u augustu 2015. godine, u saradnji sa Zavičajnim muzejom finansirala je radove na projektu osvjetljenja i konzervacije lokaliteta. Konzervatorskom intervencijom sanirano je oštećenje krune zidova, vraćanjem postojećeg kamenog materijala koji se odvojio od ležišta.
Mitologija
mini|desno|Prometej Gustava Moreaua Mitologija je skup mitova nekog naroda, kulture, civilizacije, religije, etničke skupine ili geografskih cjelina. Mitologija je i nauka koja proučava priče fantastičnog sadržaja u kojima su junaci bogovi, polubogovi, heroji i slično, kako bi objasnili prirodu, historiju i običaje. Kao zbirka takvih priča, mitologija je vitalna karakteristika svake kulture. Mitovi sadrže različitu kulturu, personificiraju istinite prirodne pojave i historijske događaje i objašnjavaju postojeće rituale. Iako je pojam kompliciran zbog njegove implicitne snishodljivosti, mitologizacija nije samo drevna ili primitivna praksa, što je prikazano u savremenim mitovima, kao što su urbane legende i ekspanzivni fiksni mitovi koji su kreirani u romanima fantastike i japanskoj mangi. Mitologija pomaže kulturama da prenesu osjećaj pripadnosti, religijsko iskustvo, model ponašanja i moralnu i praktičnu vrijednost.
Mitologija datira još iz doba antike. Racionalisti u antičkoj Grčkoj i Kini su smislili alegorijsku interpretaciju svojih tradicionalnih priča. U 19. stoljeću, komparativna mitologija reinterpretira mit kao primitivnu priču ili magijski ritual. Neki nedavni pristupi su odbacili sukob između vrijednosti mitova i racionalne misli, posmatrajući mitove kao izraz razumijevanja psihološke, kulturne i društvene istine.
Etimologija
Riječ "mit" dolazi od starogrčkog μῦθος (mȳthos), što znači 'govor, pripovijest, fikcija, mit, zaplet'. U angliziranom obliku, ova grčka riječ je počela da se koristi u drugim evropskim jezicima početkom 19. vijeka, u mnogo užem smislu, kao naučni izraz za „tradicionalnu priču, posebno onu koja se tiče rane historije nekog naroda ili objašnjenje prirodnog ili društvenog fenomena, i tipično uključuje natprirodna bića ili događaje."
Zauzvrat, starogrčki μυθολογία (mythologia, 'priča', 'predanje', 'legende' ili 'pričanje priča') kombinuje riječ mȳthos sa sufiksom - λογία (-logia, 'proučavati') u redoslijedu 'romansa, fikcija, pripovijedanje.' U skladu s tim, Platon je koristio mythologia kao opći izraz za 'fikciju' ili 'pripovijedanje' bilo koje vrste.
Terminologija
Mitologija obično podrazumijeva priče o grupi ljudi ili mitsko proučavanje njihovog života. Na primjer, grčka, rimska i hetitska mitologija opisuju junake iz tih kultura. Alan Dundes je definisao mit kao sveti narativ koji objašnjava kako je svijet i čovječanstvo evoluiralo u sadašnji oblik. Mit je priča koja služi da definiše fundamentalni pogled na svijet objašnjavajući aspekte prirodnog svijeta i razgraničava psihološke i društvene običaje i ideje društva. Bruce Lincoln je definisao mitove kao ideologiju u narativnom obliku. Mnogi naučnici su koristili termin mit na različite načine; u širokom smislu, riječ se može odnositi na bilo koju tradicionalnu priču ili bilo koju zabludu.
Mitologija se danas često značajno razlikuje od didaktičke literature, kao što su bajke, a njegov odnos s drugim tradicionalnim pričama, kao što su legende i narodne priče je mnogo više nebulozan. Glavni likovi u mitovima su obično bogovi, polubogovi ili natprirodni ljudi, dok su u legendama obični ljudi glavni likovi. Mitovi često podržavaju vladara i sveštenika i usko su povezani sa religijom i duhovnošću. Poseban prostor je stvoren za narodne bajke.
Mitovi i legende
Mitovi su slikovite predaje o prirodi, historiji, sudbini svijeta, bogovima i čovjeku. Mnogi teoretičari definišu mitove kao 'pripovijesti o bogovima', ali svi mitovi ne govore o bogovima. Mitovi su prošireni u svim krajevima svijeta i nose karakteristike krajeva u kojima se javljaju. Oni veličaju junaštva i druge karakteristike, ali nose i poruke. Najveći broj mitova govori o postanku svijeta, što ih dovodi u vezu s religijskim tumačenjem starih civilizacija.Najpoznatiji su mitovi o Olimpskim bogovima. Povezani su sa vjerom starih Grka i Rimljana, koja je nikla iz nemoći i neznanja. Svijet pred kojim su stajali bio im je nerazumljiv, pa su ,npr. prirodne sile shvaćali kao velike i okrutne nemani. Vjerovali su u nemani koje su nikle iz haosa i bezdana bez granica. Ti stari bogovi bili su Zemlja i Podzemlje, Nebo, More, Gorje: oni su rodili divove: Titane, Kiklope, Gigante i druge, koji su se medjusobno okrutno borili za vlast. Iz njihovih ispričanih života su nastajali mitovi. Mašta starih Grka svojim bogovima daje ljudski lik i tako naseljava prirodu mnogobrojnim mitskim bićima. Ona na različite načine utiču na ljude, njihov život i sudbinu, istih su svojstava kao i ljudi, ali su besmrtni.
Najstariji mitovi
Gotovo svaka oblast na svijetu ima svoje mitove. Neke mitologije, kao što su rimska i grčka, postale su opće prihvaćene i popularne. Imena nekih mitoloških likova iz tih mitologija su iskorišteni i u astronomiji za imenovanje novootkrivenih planeta ili galaksija. Područje Mezopotamije se smatra područjem prve civilizacije. Prvi stanovnici Mezopotamije bili su Sumeri (svoju zemlju su zvali Sumer). Na ta područja su se naselili 3500. g. p. n. e. Sumeri su bili prvi pismeni ljudi (klinasto pismo). Sačuvano je hiljade pločica sa zapisima o njihovom životu i vjerovanju u bogove. Mitove i legende su pisali u stihovima.
Sumersku kulturu naslijedilo je najpoznatije carstvo Bliskog Istoka- Babilon. Tada se javljaju mitovi koji veličaju državu i bogove. Najpoznatiji njihovi mitovi su:
Oba mita su pisana u spjevu.
Gospodar prstenova
DŽ.R.R. Tolkin je kroz Silmarilion i Gospodar prstenova koje je napisao cjelokupnu mitologiju. Gospodar prstenova daje odgovore i objašnjenja o postanku svijeta, ponešto govori o čovjeku i daje jednu alternativnu priču o nastanku svijeta, jedan novi uvid, novi način razmišljanja. Glavna simbolika koju priča jasno naglašava je simbolika prstena. Prsten simbolizira moć. Moć je predstavljena kao jedna od osnovnih ljudskih slabosti i najvećih iskušenja koju samo rijetki i čvrsti mogu savladati. Čovjek se pred iskušenjem moći vrlo lako slomi i ubrzo moć počne kontrolisati čovjeka, a ne obratno. Upravo zbog toga, priča nam predstavlja vrlo posebne junake - male ljude, hobite, s jasnom porukom da je i mali čovjek sposoban za velike stvari. Između ostalog, ova priča pokazuje i vrijednosti zajedničkog rada i prijateljstva. Glavni junak, Frodo Baggins, koji žrtvuje svoje tijelo kako bi bio izjeden iznutra od strane prstena, nikada ne bi uspio uništiti prsten da mu nije pomogao njegov vjerni prijatelj Sam Gamgee.
U modernom smislu fikcija može postići jedan nivo mitologije samo kada neki ljubitelji počnu vjerovati u ispričane priče, kao što je bio slučaj u filmu Blair Witch Project.
Slavenska mitologija
Dopušta prepoznavanje korîjena raznom nazivlju, običajima i vjerovanjima usprkos potpunom napuštanju politeizma ali zajedničkom svim Slavenima.
NGC 6985
NGC 6985 (također poznat kao IRAS 20422-1117, MCG -2-53-1 i PGC 65306) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 268 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Vodolija. Najveći prečnik je 1,50 (117 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (62 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 11. juna 1886. godine.
NGC 4001
NGC 4001 (također poznat kao MCG 8-22-47 i PGC 37656) je patuljasta eliptična galaksija koja je udaljena oko 647 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 0,70 (132 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (57 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Bindon Blood Stoney 13. aprila 1852. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Kolakovići (Kalinovik)
Kolakovići su naseljeno mjesto u općini Kalinovik, Bosna i Hercegovina.
IC 724
IC 724 (također poznat kao IRAS 11409+0913, MCG 2-30-22, PGC 36450 i UGC 6695) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 274 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 2,30 (184 hiljade sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (72 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Rudolf Ferdinand Spitaler 24. marta 1892. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
.pn
.pn je najviši Internet domen za Pitcairn. Za domenu je zadužena firma Pitcairn Island Administration.
Halal
Muslimani vjeruju da propise o halalu i haramu donosi Bog, prema ajetu: „Uistinu, Allah propisuje što On hoće.“
desno|mini| Riječ halal na arapskom. Koristi se kao vizuelni marker za muslimane u restoranima, prodavnicama i na proizvodima. Halal ( , ḥalāl ) je arapska riječ koja se  prevodi kao "dozvoljeno". U Kur'anu, riječ halal je u suprotnosti sa haramom (zabranjeno). Ova binarna opozicija je razrađena u složeniju klasifikaciju poznatu kao "pet odluka": obavezna, preporučena, neutralna, za osudu i zabranjena. Islamski pravnici se ne slažu oko toga da li termin halal pokriva prve dvije ili prve četiri od ovih kategorija. U novije vrijeme islamski pokreti koji žele mobilizirati mase i autori koji pišu za popularnu publiku naglašavaju jednostavniju razliku između halala i harama.
Gornje Ceranje
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazile su se u sastavu stare općine Benkovac.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Gornje Ceranje su imale 62 stanovnika.
Napomena: ''U 1857., 1869., 1921. i 1931. podaci su sadržani u naselju Donje Ceranje.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Gornje Ceranje je imalo 316 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Tinje
Tinje je naseljeno mjesto u općini Konjic, Bosna i Hercegovina.
.ps
.ps je najviši Internet domen za Palestinu. Za domenu je zadužena firma Palestinian National Internet Naming Authority.
Prazniki
Prazniki su naseljeno mjesto u sastavu općine Velike Lašče, regija Srednja Slovenija, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazili su se u sastavu grada Ljubljane, odn. stare općine Vič–Rudnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Prazniki su imali 22 stanovnika.
Spisak hemijskih elemenata
Spisak hemijskih elemenata sadrži svih 118 do danas poznatih hemijskih elemenata kao i neke od njihovih osobina.
Bjeloruska rublja
Bjeloruska rublja (bjeloruski: belaruski rubelь) je zvanična valuta u Bjelorusiji. Simbol za bjelorusku rublju je »Br« a kod BYN. Jednu rublju čini 100 kopejki.
Godišnja inflacija rublje je iznosila 10,0% u 2016. godini. Novac izdaje Narodna Banka Republike Bjelorusije.
Novčanice
U opticaju su novčanice u apoenima od 5 do 500 rubalja.
Prva rublja
U 1992. puštaju se opticaj novčanice apoena 50 kopejki i 1 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100, 200, 500, 1,000 i 5,000 rublja. Od 1994. dolaze u opticaj apoeni od 20.000, 50.000 (1995.), 100.000 (1996.), 500.000 (1998). Novčanice u apoenima od 1000.0000 i 5000.000 rubalja izlaze 1999.
Druga rublja
U 2000. godini, uvedene su novčanice u apoenima od 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1.000 i 5.000 rubalja. U 2001. godini, slijede u apoenima od 10.000, 20.000 i 50.000 rubalja, te 100.000 rubalja u 2005. Kovanice ili novčanice u kopejkama se više ne izdaju.
Dana 1. septembra 2010. godine, na snazi su nova pravila pravopisa na bjeloruskom. Prema starim, ispravno je pisanje riječi "pedeset" na bjeloruskom je glasilo " пяцьдзЕсят ". Po novim pravilima, piše se "пяцьдзЯсят" s tom razlikom što je sedmo slovo na ćirilici. Kao rezultat novih pravila, postojećr 50- i 50.000 rubalja novčanice iz 2000. godine sadrže pravospisne greške. 29. decembra 2010. godine, Narodna banka Bjelorusije uvela je nove 50- i 50.000 rubalja novčanice kako bi natpis bio u skladu sa novim pravilima (interpunkcije). Slike, boje, veličine i nominalna vrijednost su i dalje u skladu s prethodnim novčanicama iz 2000-te. Izmijenjene novčanice od 50 rublja nemaju više sigurnosni konac, dok su kod novčanica od 50.000 rubalja zamijenjeni čvršćim koncem debljine od 2 mm.
Amazon
Amazon (portugalski: Rio Amazonas, španski: Río Amazonas) jest najduža rijeka u Južnoj Americi i druga najduža rijeka na svijetu. Rijeka Amazon ima prosječan protok od oko 215.000 m3/s – 230.000 m3/s, otprilike 6.591 km3 - 7.570 km3 godišnje, Amazon predstavlja vodom najbogatiju rijeku na svijetu a količina vode Amazona je veća od ukupnog zbira sedam najvećih nezavisnih rijeka zajedno. Dvije od deset najvećih rijeka po protoku su pritoke rijeke Amazone. Amazon predstavlja 20% globalnog riječnog ispuštanja u okeane. Amazonski bazen je najveći drenažni bazen na svijetu, sa površinom od približno 7.000.000 km2 (2.700.000 kvadratnih milja). Samo u Brazilu dio riječnog sliva je veći od sliva bilo koje druge rijeke. Amazon ulazi u Brazil sa samo jednom petinom toka koji konačno ispušta u Atlantski okean, ali u ovom trenutku već ima veći protok od istjecanja bilo koje druge rijeke. mini|600x600piksel Izvorište rijeke Apurímac na Nevado Mismiju se skoro stotinu godina smatralo najudaljenijim izvorom sliva Amazone, sve dok studija iz 2014. nije otkrila da je to izvorište rijeke Mantaro na Cordillera Rumi Cruz u Peruu. Rijeke Mantaro i Apurímac se spajaju i sa drugim pritokama formiraju rijeku Ucayali, koja se zauzvrat susreće s rijekom Marañón uzvodno od Iquitosa u Peruu, formirajući ono što druge zemlje osim Brazila smatraju glavnim izvorom Amazone. Brazilci ovu dionicu nazivaju rijekom Solimões iznad njenog ušća u Rio Negro formirajući ono što Brazilci zovu Amazonom na susretu voda (portugalski: Encontro das Águas) u Manausu, najvećem gradu na rijeci.mini|600p|Pregled glavne struje Amazona, koji teče preko gotovo cijelog južnoameričkog kontinenta
Tok rijeke
Amazon teče kroz Peru, Brazil i dijelimično kao pogranična rijeka kroz Kolumbiju. Izvori Amazona nalaze se na Andima, odakle rijeka teče u zapadnom pravcu. Amazon ima nekoliko izvornih rijeka, i od zavisnosti od toga koja se uzme za glavnu dobijaju se različite dužine. Najčešće se za izvornu rijeku uzima Ukajali, rjeđe Maraňón. Po peruanskim podacima Amazon je najduža rijeka na svijetu. Zajedno sa rijekom Ukajali i Apurimak njena dužina iznosi skoro 7100 kilometara, dok dužina Amazona sa Maraňón iznosi oko 6400 km.
U srednjem toku, od ušća Javari do ušća Rio Negro, Amazon nosi ime Solimôes. U tom dijelu širina rijeke dolazi i do 20 km, dok u donjem toku dolazi i do 100 km. Njegovo ušće u Atlantski okean ima oblik ogromne delte sa brojnim rukavcima razdvojenim jedni od drugih. Najveći od njih imaju osobine estuara, počinjući čak i 350 km od okeana.
Maksimalan protok na ušću iznosi 300 000 m3/s (srednji godišnji protok iznosi oko 120 000 m3/s). Ove ogromne mase slatke vode uzrokuju pojavu da je voda i 400 km od ušća i dalje slatka.
Islam (čvor)
Hrvatska:
Amazon
Pritoke
Desne:
Plovnost
Amazon je plovna rijeka na dužini od 4300 km i glavni put komunikacije u tom dijelu svijeta.
Kruščica (Kalinovik)
Kruščica je naseljeno mjesto u općini Kalinovik, Bosna i Hercegovina.
Zlatni globus za najboljeg glumca – drama
mini|desno|180px|Zlatni globus
Zlatni globus za najboljeg glumca – drama (eng: Best Performance by an Actor in a Motion Picture – Drama) je druga najznačajnija američka filmska nagrada, koja se dodjeljuje u Los Angelesu od 1943. godine. Nagradu dodjeljuje Udruženje holivudskih stranih novinara (HFPA), organizacija sastavljena od novinara koji pokrivaju filmsku industriju Sjedinjenih Država, ali koji su povezani s publikacijama izvan Sjeverne Amerike. Počevši od 8. dodjele Zlatnih globusa, počele su se dodjeljivati dvije odvojene nagrade, za dramu i komediju ili mjuzikl. Od 1951, nagrade su ujedinjene 1953 godine. Glavne nagrade podijeljene su u dva dijela: za najbolji filmsku i najbolju televizijsku produkciju. Osim ove kategorije u filmskoj produkciji dodjeljuju se još nagrade u slijedećim kategorijama: najbolja dramu, najbolja komedija ili mjuzikl, najbolja režija, najbolji scenarij, najbolja glumica u drami, najbolji glumac u komediji ili mjuziklu, najbolja glumica u komediji ili mjuziklu, najbolji sporedni glumac, najbolja sporedna glumica, najbolja originalna muzika, najbolji animirani film, najbolji film na stranom jeziku, najbolja pjesma i Zlatni globus za životno djelo - Nagrada "Cecil B. DeMille".
Žiri sačinjava glasačko tijelo Hollywood Foreign Press Association (HFPA) sačinjava žiri stranih novinara koji broji 86 članova. Razdoblje lobiranja i prihvaćanja kandidata za nominacije počinje 1. oktobra. Prijenos dodjele Zlatnog globusa uglavnom kotira treći na listi najgledanijih showova dodjele nagrada, iza Oscara i Grammyja. Prije je dodjela emitirana na TBS-u, no od 1996. se emitira na kanalu televizije NBC. Nominacije se objavljuju svake godine sredinom decembra, a nagrade se održavaju krajem ili sredinom januara.
Nominacije
Kandidovani filmovi moraju trajati najmanje 70 minuta, a produkcije moraju biti najmanje sedam dana prije dodjele nagrade prikazani u širem području Los AngelesLos Angelesa. Osim toga, obavezna je organizacija prikazivanja filmova za članove udruženja.
Mortalitet
mini|243x243piksel|Mortalitet u svijetu (2009) Stopa mortaliteta ili stopa smrtnosti (pojam mortalitet potiče od latinske reči mors što znači smrt) je godišnji broj smrtnih slučajeva (od bolesti ili generalno) na 1000 stanovnika. Ova mjera se razlikuje od stope morbiditeta, koja predstavlja broj oboljelih u odnosu na ukupno stanovništvo.
Razlikuju se:
1. opšta stopa mortaliteta, broj umrlih na 1000 stanovnika tokom jedne godine. 2. fetalna stopa mortaliteta ili stopa mrtvorođenja, je broj fetalnih smrti u odnosu na ukupan broj rođenja u datoj godini (računajući i živorođenja i mrtvorođenja). 3. stopa maternalnog mortaliteta, je odnos između broja smrti trudnica i broja živorođenih ili sume živorođenih i fetalnih smrti tokom jedne godine. 4. stopa infantilnog mortaliteta ili stopa smrtnosti odojčadi, godišnji broj umrle djece mlađe od godinu dana na 1000 živorođene djece.
U odnosu na uspjeh ili neuspjeh medicinskog tretmana ili operacije, razlikuju se:
1. rana stopa mortaliteta, broj smrti u ranoj fazi tekućeg tretmana. 2. kasna stopa mortaliteta, broj smrti u kasnoj fazi tekućeg tretmana.
Pošto se opšta stopa mortaliteta računa na ukupno stanovništvo može dati pogrešnu vrijednost kao pokazatelj. Na primjer, broj smrti na 1000 stanovnika u razvijenim zemljama može biti viši nego broj smrtnih slučajeva u manje razvijenim zemljama, uprkos boljem ekonomskom standardu i zdravstvenoj njezi. Ovo je posljedica starijeg stanovništva koje odlikuje uglavnom razvijene zemlje, koji imaju veću vjerovatnoću da će umrijeti u toku jedne godine, tako da će ukupna stopa smrtnosti biti viša, iako je za pojedinačne godine stopa smrtnosti niža nego u nerazvijenim zemljama. Najbolji pokazatelj mortaliteta su tablice mortaliteta koje posmatraju mortalitet posebno za svaku godinu. Tablice mortaliteta su potrebne da bi se dobio sintetički pokazatelj očekivano trajanje života koji obuhvata mortalitet u svim godinama starosti.
Islam Grčki
Islam Grčki je naseljeno mjesto u sastavu grada Benkovca, Zadarska županija, Republika Hrvatska.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Benkovac.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Islam Grčki je imao 150 stanovnika.
.pm
.pm je najviši Internet domen za Sveti Petar i Mikelon. Za domenu je zadužena firma AFNIC.
Islam Grčki
Stanovništvo
Napomena: ''U 1869. sadrži podatke za naselje Donji Kašić.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Islam Grčki je imalo 1.139 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Kompas
mini|250px|Jednostavni džepni kompas Kompas ili Busola je navigacioni instrument koji služi za pronalaženje smjerova na Zemlji.
Izgled kompasa
Kompas se sastoji od namagnetisanog pokazivača smjera, koji je učvršćen na podlogu, ali na takav način da mu je omogućeno da se slobodno okreće oko svoje osi. Podloga na sebi obično ima iscrtanu ružu kompasa, sliku koja pokazuje osnovne i sporedne strane svijeta. Kompas radi zahvaljujući prirodnoj namagnetisanosti Zemlje. Sjeverni pol namagnetisanog pokazivača se usmjerava prema sjevernom polu Zemlje.
Historija
Historija postanka kompasa je prilično diskutabilna. Svi se slažu da se kompas prvi puta pojavio u Kini, u 11.vijeku. Kinezi su ga pravili u obliku namagnetisane igle potopljene u čašu vode. U modernom obliku, kompas se pojavio u Evropi u 13. vijeku.
Sudbina kompasa nakon njegovog prvog pojavljivanja u Kini je predmet rasprava i debata. Uglavnom postoje sljedeća tri stava:
Posljednje dvije su podržane time što se ranije spominjao kompas u evropskim radovima nego u arapskim. Prvi evropski spomen je bio u Alexander Neckamovoj knjizi De naturis rerum, vjerovatno napisanoj u Parizu 1190te.
U arapskom svijetu, najranije reference dolaze iz The Book of the Merchants' Treasure, napisane od strane Baylak al-Kibjakija u Kairu oko 1282. Pošto autor opisuje svjedočanstvo korištenja kompasa na plovidbi nekih četrdeset godina ranije, neki naučnici uzimaju ovo kao prvo pojavljivanje. Također postoje i neke malo ranije reference, iz 1232. koje opisuju željezni kompas nalik na ribu u Perzijskim pripovjetkama.
NGC 1224
NGC 1224 (također poznat kao MCG 7-7-34, PGC 11886 i UGC 2578) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 241 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Perzej. Najveći prečnik je 1,00 (70 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (56 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 20. augusta 1885. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Filmska nagrada Austrijske filmske akademije
mini|200px|Dobitnici nagrade 2011. godine
Filmsku nagrada austrijsku filmske akademije, dodjeljuje Austrijska filmska akademija od 2011. godine. Prvo dodjeljivanje filmske nagrade za 2011. godinu bilo je 29. januara 2011 godine u Beču
Nagrada
Filmska nagrada Austrijske filmske akademije, zamišljena je kao poticaj za stvaraoce filme, po riječima predsjednice Akademije Marlene Ropac, te ne nosi nikakvu financijsku podršku, nego kao reklama za film iz Austrije, kojom se filmskoj publici stvara pregled u stvaralaštvo filmske industrije Austrije.
Kriteriji za dodjelu
Za dodjelu nagradu u konkurenciju ulaze filmovi, koji su snimljeni u austrijskoj produkciji. Filmovi financirani iz austrijskih izvora, ali i iz međunarodnih koprodukcija, ali imaju porijeklo iz austrijskih izvora. Film ne smije prije dodjeljivana nagrada, biti prikazan na televiziji. Film mora imati jasnu povezanost sa austrijskom kulturom, te moraju biti ispunjena najmanje dva od tri preduslova:
Kategorije
Nagrade se dodjeljuju u 13 kategorija, koje se odnose na proteklu godinu, a iz oblasti su filmskog područja. Izbor se vrši u dvostepenom procesu glasanjem članova Austrijske filmske akademije. Kategorije su:
Kuta (Kalinovik)
Kuta je naseljeno mjesto u općini Kalinovik, Bosna i Hercegovina.
12. grupa hemijskih elemenata
mini|[[Živa]] U '''12. grupu hemijskih elemenata''' spadaju: cink (Zn), kadmij (Cd) i živa (Hg). Elektronska konfiguracija zadnjeg energetskog nivoa (n-1)d10ns2. Popunjene d-orbitale ovih elemenata ne učestvuju u metalnoj vezi. Veza u elementarnom stanju je zasnovana samo na s-elektronima, koji su zbog dimenzija ovih atoma, dosta udaljeni od jezgra. Zbog toga je ta veza slaba, pa ovi elementi imaju nisko talište i vrelište (živa je tekućina na sobnoj temperaturi).
Hemijske osobine
Otpuštanjem s-elektrona, ovi elementi stvaraju uglavnom spojeve u kojima imaju oksidacijski broj (+2). To ukazuje na činjenicu da je (n-1)d10 vrlo stabilna konfiguracija. Ovi metali, odnosno njihovi ioni, grade kompleksne spojeve. Redoks-potencijal cinka i kadmija ima negativne vrijednosti, što ukazuje na to da se oni lahko oksidiraju u vodenim otopinama kiselina. Živa ima pozitivan redoks-potencijal, te pokazuje i osobine plemenitog metala.
NGC 2571
NGC 2571 (također poznat kao ESO 431-SC5) je otvoreno zvjezdano jato i nalazi se u sazviježđu Krma. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 3. marta 1793. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Tovarnica
Tovarnica je naselje u općini Konjic, Bosna i Hercegovina.
Ciloni
Ciloni (Battlestar Galactica)
Ciloni (također Sajlonci, orig. Cylons) kibernetička su civilizacija u ratu sa Dvanaest kolonija čovjeka u naučno-fantastičnoj franšizi Battlestar Galactica, kako u originalnoj seriji, tako i u prerađenoj seriji koja je počela 2003. godine.
Iako se priroda i porijeklo Cilona u mnogome razlikuje u ove dvije serije, u obje se pojavljuju cilonski napadači i centurioni, uobičajeno potičući sa baznih zvijezda (orig. Basestar).
Originalna serija
Ciloni originalne serije mehanički su metalni modeli, koje je stvorila drevna, napredna reptilijanska rasa. Ova je stvorila robote kako bi im služili i održavali njihovo ogromno carstvo, te popunjavali vojne redove usljed naglog pada broja stanovništa koji je na kraju doveo do gotovo trenutnog izumiranja Cilona.