cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historija Kine
Dinastija Chou
Vladavina dinastije Chou se tradicionalno dijeli na dva velika perioda. Prvi od njih je Zapadni Chou, nazvan po tome što se prijestolnica vladara Choua nalazila na zapadu, oko današnjeg X'iana, i koji je trajao od 1027. p. n. e. do oko 772. p. n. e. Za njega je karakteristično da se kineska država i kultura po prvi put počela širiti na jug, odnosno javljati u područjima doline Yangtzea. Taj period je došao do kraja kada su prijestolnicu Choua napali i zauzeli "barbari" sa zapada. Kraljevi Choua su utočište morali pronaći na istoku, u području današnjeg Luoyanga, te se drugi period naziva Istočni Chou, a za njega je karakteristično slabljenje kraljevskog autoriteta, odnosno feudalna organizacija države. On se općenito dijeli na dva podperioda: period Proljeća i Jeseni (772. p. n. e - 481. p. n. e) i period Zaraćenih država (481. p. n. e - 256. p. n. e).
Period Proljeća i Jeseni
Period Proljeća i Jeseni, koji je počeo 772. p. n. e. i, prema tradiciji, završio sa Konfucijevom smrću 481. p. n. e., ime je dobio po historijskom tekstu Anali Proljeća i Jeseni. U njemu su kraljevi Choua, preseljeni iz svoje postojbine na istok i prisiljeni zavisiti od milosti svojih vazala, postepeno gubili svoje političke ovlasti, te postajali ceremonijalne figure. To je dovelo do razvoja feudalizma, odnosno niza manjih političkih entiteta od kojih će neki postepeno postajati države, a čiji će broj porasti na stotinu. Među njihovim vladarima se javljalo intenzivno suparništvo i borba za teritoriju, koja se odražavalo kroz niz oružanih sukoba, ali je isto tako dovelo i do potrebe za međusobnim savezima i razvoja diplomatije. Kineski feudalni gospodari su zbog stalnog međusobnog nadmetanja poticali razvoj tehnologije i reforme državne uprave, a što je poticalo i razvoj kineske inteligencije čiji predstavnici, kasnije poznati kao Sto škola mišljenja, su im služili kao savjetnici. Uz konfucijanizam i taoizam, u tom periodu se razvio i legalizam i mohizam.
Period Zaraćenih država
Do početka 5. vijeka p. n. e. su veliki kineski feudalci, odnosno njihove države, uspjeli postepeno anektirati male, tako da se njihov broj značajno smanjio. S druge strane malobrojne feudalne države dobijaju toliko vojne, političke i ekonomske snage da se njihovi vladari postepeno počinju nazivati kraljevima i odbacivati čak i formalnu odanost ceremonijalnim vladarima Choua. Te države također počinju provoditi značajne upravne i organizacijske reforme u smjeru vlastite centralizacije, te iz tog perioda potiče podjela Kine na provincije i okruge koja se održala do modernih vremena. Do 3. vijeka p. n. e. tzv. Sedam zaraćenih država je u stanju mobilizirati dotada nezamislivo brojne vojske. U svemu tome je najviše uspjeha imala zapadna i u ranijim periodima marginalizirana država Qin, koja je krajem 4. vijeka p. n. e. osvajanjem bogatog Sečuana stekla značajnu prednost nad svojim suparnicima.
Ujedinjenje Kine
Jačanje države Qin se nastavilo i u 3. vijeku p. n. e. ali je njene vojne, ekonomske i intelektualne resurse maksimalno iskoristio njen vladar Zheng Ying, koji će kasnije postati poznat kao Qin Shi Huang. U nizu vojnih pohoda od 230. p. n. e. do 221. p. n. e. je pokorio svih šest suparničkih država, te se nakon toga proglasio prvim carem. Zbog toga ga kineska historija tradicionalno smatra osnivačem dinastije Qin, odnosno od 221. p. n. e. potiče tzv. carska era Kine koja će završiti uspostavom Republike 1911.
Qin Shi Huang je značajan vladar prije svega zbog toga što je prvi uspio ujediniti Kinu u politički entitet koji bi se mogao nazvati nacionalnom državom u savremenom smislu riječi. To je proveo ne samo vojnim putem, nego i brutalnom politikom državne centralizacije, odnosno standardizacije mjera, pisma i jezika kojom su gušene regionalne posebnosti. Qin Shi Huang je također sagradio prvi Kineski zid (dograđen u doba kasnije dinastije Ming) uz pomoć robovske radne snage. Zid je izgrađen kao odbrana od neprijateljskih plemena iz srednje Azije Zaštićeno Kineskim zidom, carstvo Qin obuhvatalo je današnju sjevernu i istočnu Kinu, te se počelo širiti na jug.
Dinastija Qin se, međutim, nije održala. Njegov sin Qin Shi Er se pokazao nesposobnim ugušiti seriju seljačkih ustanaka, te je svrgnut 207. p. n. e. nakon čega je Kina pala u doba višegodišnje anarhije.
mini|lijevo|Karta iz vremena dinastije Han
Dinastija Han
Razjedinjenost Kine nakon propasti dinastije Qin je kratko trajala. Već 202. p. n. e. je Liu Bang (刘邦), jedan od ustaničkih vođa, uspio sebe nametnuti svim ostalima i proglasiti se novim carem po imenu Gaozu (高祖) te osnovati dinastiju sa sjedištem u Chang'anu poznatu kao dinastija Han. Njegova vladavina je predstavljala svojevrstan kompromis između feudalizma karakterističnog za Zaraćene države i centralizma dinastije Han. U tu svrhu počelo je promoviranje konfucijanstva kao svojevrsne državne ideologije i strogog meritokratskog sistema kadroviranja, koji je omogućio kvalitetu i stabilnost državne uprave. U takvim uvjetima je u Kini došlo do procvata kulture i tehnologije, ali su stvoreni uvjeti za teritorijalnu ekspanziju, koja je bila karakteristična za dugotrajnu vladavinu cara Wua kada se kineska vlast krajem 2. vijeka p. n. e. i početkom 1. vijeka p. n. e. proširila na dijelove današnje Sjeverne Koreje i Vijetnama.
Vlast dinastije Han je nakratko prekinuta zahvaljujući ambicioznom kancelaru Wang Mangu koji je 9. godine n. e. preuzeo prijestolje proglasivši se carem i osnivačem dinastije Xin. Taj period je kratko trajao, jer je Wang Mangova vlada godine 23. srušena u seljačkim ustancima. Nekoliko godina kasnije je Liu Xiu, jedan od pobunjeničkih vođa u srodstvu sa ranijim carevima, sebe proglasio novim carem pod imenom Guangwu. Prijestolnica je premještena na istok u Luoyang, zbog čega se ovaj period naziva Istočna dinastija Han, a raniji period Zapadna dinastija Han. Guangwu i njegovi nasljednici su donijeli novi period blagostanja i procvata kulture u Kini; iz tog perioda potiče pronalazak papira. Istovremeno je došlo do prodora kineske vojske na zapad u Tarimsku zavalu odakle se počeo kontrolirati Put svile. Preko njega je u Kinu po prvi put počeo dolaziti i budizam.
U drugoj polovini 2. vijeka na dvoru dinastije Han sve više počinje jačati utjecaj eunuha, zahvaljujući kojim je zavladala sveopća korupcija u carskoj upravi. Sve teži nameti za obično stanovništvo, serija prirodnih katastrofa, kao i djelovanje apokaliptičnih taoističkih sekti je 184. dovelo do velikog seljačkog ustanka čiji su učesnici bili poznati kao Žuti turbani. Iako ustanici nisu uspjeli svrgnuti carsku vlast, ona je izgubila svoj autoritet te postala tek običnom marionetom u rukama vojnih komandanata, pretvorenih u gospodare rata, a čije suparništvo je preraslo u permanentni građanski rat koji je raskomadao zemlju.
Šest dinastija
Propast dinastije Han je slijedio period viševjekovne anarhije i razjedinjenosti Kine poznat kao Šest dinastija.
Tri kraljevstva
mini|200px|Detalj vaze s prikazom ratnika dinastije Zapadni Chin
Marija od Guisea
Marija od Guisea (22. novembar 1515 - 11. juni 1560) je bila škotska kraljica kao supruga Jakova V, te regent za vrijeme maloljetnosti svoje kćerke Marije I.
Otac joj je bio glava francuske plemićke kuće Guise. Sa osamnaest godina udata je za Luja, vojvodu od Longuevillea. Luj je umro 1537. godine, a dva mjeseca nakon njegove smrti Marija je rodila posthumnog sina. Dva sina rođena iz njihovog braka bila su kratkog vijeka.
Iste godine od tuberkuloze umrla je supruga Jakova V, francuska princeza Magdalena. Jakov V je želio nastaviti alijansu sa Francuskom, pa je započeo pregovore sa francuskim kraljem oko mogućeg braka sa Marijom. Međutim, engleski kralj, Henrik VIII, je upravo na porodu bio izgubio svoju treću suprugu, Jane Seymour, te je želio spriječiti nepoželjnu alijansu Francuske i Škotske tražeći Marijinu ruku za sebe. Sama Marija je preferirala Jakova umjesto Henrika, uzimajući u obzir prethodni bračni život ovog drugog, te je Franjo I objavio zaruke sa škotskim kraljem.
Jakov V i Marija vjenčani su u crkvi Notre-Dame de Paris 18. juna 1538. godine, u odsutnosti mladoženje. Nedugo zatim Marija je otputovala u Škotsku, gdje je ceremonija vjenčanja ponovljena, a Marija krunisana 22. februara 1540. godine. Iz njihovog braka rođena su dva kratkovječna sina i kćerka, Marija Stuart. Šest dana nakon rođenja kćerke Jakov V umire, te novorođenče postaje druga žena u historiji koja je naslijedila škotsku krunu.
Marija je upravljala Škotskom kao regent u ime svoje kćeri, koja je poslana na školovanje u Francusku i kasnije udata za francuskog dofena koji je kasnije postao Franjo II Francuski. Marijinom autoritetu kao de facto vladara Škotske za vrijeme kćerkine maloljetnosti suprostvaljalo se pobunjeno protestantsko plemstvo.
Rodij
Spojevi
Rodij gradi spojeve sa oksidacijskim stanjima od -I do +VI. Najstabilnije stanje je +III, dok viša stanja se javljaju pretežno u spojevima sa fluorom, a niža u kompleksima sa ligandima poput ugljik-monoksida, cijanida i fosfana.
Durmstrang
Institut magije Durmstrang je imaginarna čarobnjačka škola iz serije romana o Harryju Potteru slična Hogwartsu. Moguće je da se Durmstrang nalazi u sjevernoj ili istočnoj Evropi, možda u Bugarskoj, a možda u sjeverozapadnoj Rusiji ili na obali Baltika, iako ime same škole zvuči njemački (podsjeća na frazu Sturm und Drang - njemački književni pokret). Škola je najvjerovatnije na samom sjeveru, zato što su osnovni dio školskih uniforma Durmstranga krzna, a po pričama učenika, dani su zimi veoma kratki i područje oko škole je često smrznuto. To bi isključilo Bugarsku koja ipak ima topliju klimu. Škola je osnovana prije barem 700 godina, zato što je tada počela učestvovati u Tromagijskom turniru.
Kao i Hogwarts, Durmstrang je smješten u dvorcu. Dvorac ima samo četiri sprata i vatre se pale samo u magijske svrhe. Ali zato je - kao što je Viktor Krum rekao Hermioni Granger - zemljište oko dvorca golemo.
Po mišljenju mnogih čarobnjaka, u Durmstrangu se podučavaju Mračne sile, a to je mišljenje vjerovatno ustaljeno zbog bivšeg direktora, Igora Karkaroffa. Karkaroff je bio smrtonoša, ali uspio se izvući iz Azkabana tako što je Ministarstvu Magije dao mnoga imena drugih smrtonoša. On ne želi primati djecu bezjačkog porijekla u svoju školu i za njega se govori da učenike ne podučava samo Odbrani od mračnog sila, nego i samim Mračnim silama.
Tragač bugarske metlobojske reprezentacije, Viktor Krum, koji pohađa Durmstrang još je uvijek išao u školu u vrijeme Svjetskog prvenstva u metloboju 1994. Iste je godine prvak Durmstranga na Tromagijskom turniru bio upravo Viktor Krum. Na Božićni je bal došao sa Hermionom Granger, što je ironično jer je ona bezjačkog porijekla i nikad ne bi mogla pohađati njegovu školu.
Nakon događaja u Harry Potteru i Plamenom Peharu, Karkaroff je pobjegao odmah nakon što je Lord Voldemort ponovno vratio dio svoje moći. U šestoj knjizi saznajemo da su Karkaroffa ubili smrtonoše. Nije poznato ko je preuzeo mjesto direktora Durmstranga i da li se ugled škole popravio ili pogoršao zbog toga.
U filmskoj verziji romana Harry Potter i Plameni Pehar svi su učenici Durmstranga mladići, što može, ali i ne mora biti tačno.
Rodij
Rizici
Kompaktni rodij (u većim komadima) je zbog svoje slabe reaktivnosti gotovo bezopasan. Međutim, vrlo sitno načinjeni prah rodija je vrlo lahko zapaljiv i može sagorijevati. Pošto zapaljeni rodij reagira s vodom, za njegovo gašenje smiju se koristiti samo sredstva za gašenje zapaljenih metala (iz klase D). Postoje određena saznanja da rodij i njegovi spojevi imaju karcinogena djelovanja pa su svrstani u kategoriju 3b kancerogenih supstanci.
Durmstrang
Vanjski linkovi
Places in Harry Potter Harry Potter -sarjan tapahtumapaikat Lieux dans l’univers de Harry Potter Luoghi di Harry Potter Harry Potter serisindeki mekânlar
Rodij
Rizici
Kao i drugi ioni teških metala, i ioni rodija kada su u visokim koncentracijama u rastvoru djeluju otrovno. Jedno ispitivanje na epitelnim ćelijama pluća dalo je vrijednost smrtnosne doze LC50 od 1,2 mmol · l−1 za ione rodija.
Reference
🇵🇸
Historija Kine
Tri kraljevstva
Od svih gospodara rata na kraju dinastije Han najviše uspjeha je imao Cao Cao, čija je baza bila u sjevernoj Kini, i koji je od 196. držao pod "zaštitom" Xiana, posljednjeg cara dinastije Han, te kao kancelar koristio njegov autoritet da proširi njegovu teritoriju i pokuša ponovno ujediniti zemlju. Njegovi napori su doživjeli neuspjeh zahvaljujući velikoj bici kod Crvenih stijena 208. u kojoj su sjevernjačku vojsku zaustavile udružene snage druge dvojice velikih gospodara rata, Liu Beija, čija je baza bila u današnjem Sečuanu i Sun Quana, koji je kontrolirao dolinu Yangtzea. Nakon još nekoliko godina međusobnih sukoba Kina se podijelila na tri velika područja pod njihovom kontrolom. Godine 220. je Cao Caov sin Cao Pi formalno svrgnuo cara Xiana i proglasio sebe carem nove dinastije Wei, koja je u stvarnosti kontrolirala samo sjevernu Kinu, odnosno državu kasnije poznatu kao Cao Wei. Liu Bei i Sun Quan su slijedili njegov primjer te se također proglasili carevima, osnovavši tako države poznate kao Shu Han i Istočni Wu. Te tri države su kasnije postale poznate kao Tri kraljevstva, te predmet inspiracije za brojna djela kineske umjetnosti, književnosti i kulture, od kojih je najpoznatije Romansa Tri kraljevstva.
Period Wei i Jin (265 - 420)
Tako stvorena podjela Kine na Tri kraljevstva se održala četrdeset godina, sve dok se Cao Wei nije postala dovoljno snažna da napadne i anektira državu Shu Han 263. Međutim, u samoj Cao Wei je naglo ojačao klan vezan uz premijera Sima Yija, čiji su potomci samo dvije godine kasnije svrgnuli potomke Cao Cao te osnovali novu carsku dinastiju pod imenom Jin. Pod njihovom vlašću je 280. pokoren Istočni Wu te je Kina ponovno ujedinjena. Period političkog jedinstva je vrlo kratko potrajao.
Period Wu Hu (304 - 439)
Dinastija Jin nije bila u stanju osigurati političku stabilnost. Tako su već 291. članovi same dinastije otpočeli Rat osam prinčeva, koji je imao katastrofalne posljedice. Nastali metež su iskoristili Wu Hu ili tzv. "Pet barbarskih naroda" koji su živjeli na zapadnim i sjevernim granicama Kine, odnosno kao najamnici/kolonisti u njenom sjevernom dijelu. Početkom 4. vijeka je došlo do velikog Wu Hu ustanka koji je doveo do kolapsa carske vlasti na sjeveru zemlje, koja se bila prisiljena povući južno od rijeke Huai, a zajedno sa njom i veliki broj domicilnog kineskog stanovništva; taj ezgodus će se odraziti na kulturnu podjelu između Sjeverne i Južne Kine koja se odražava do danas. Pobjednički Wu Hui su u sjevernoj Kini počeli osnivati vlastite države kao Cheng Han i Han Zhao; one nisu dugo trajale, a njihove vladarske dinastije su brzo padale kao žrtve dinastijskih i međusobnih sukoba. Taj period je poznat kao Šesnaest kraljevstava. Uprkos dugotrajnog haosa i značajnih demografskih promjena, najveći broj Wu Hua se u tom periodu postepeno sinizirao.
Sjeverne i Južne dinastije (420 - 589)
Godine 420. je u južnoj Kini svrgnut posljednji car dinastije Jin. To je značilo početak niza kratkotrajnih dinastija i u tom području Kine, koje se nazivaju Južne dinastije, dok su na sjeveru potomci Wu Hu dinastija poznati kao Sjeverne dinastije. Usprkos permanentnog građanskog rata, došlo je do procvata kulture, dijelom i zbog toga što se uz dotada dominantno konfucijanstvo kao vladajuća ideologija počeo koristiti dugo potisnuti taoizam, ali i nova religija, mahajana budizam, koji će značajno pridonijeti očuvanju kulturnog jedinstva u tom politički haotičnom periodu. Isti je period zabilježio i tehnološki napredak, tako da kineska konjica počinje koristiti stremen, a zabilježen je i napredak na polju medicine, astronomije, matematike i kartografije.
Dinastija Sui (589 - 618)
Godine 581. je na sjeveru Kine dinastiju Sjeverni Zhou srušio Yang Jian (楊堅), koji se proglasio carem Wenom i osnovao novu dinastiju Sui. Godine 588. je poduzeo veliki pohod na jug, prisilivši na predaju tamošnju dinastiju Chen. Tako je godine 589. Kina prvi put ujedinjena nakon više od tri vijeka. Wen je uložio veliki napor u ponovno stvaranje ne samo političkih, nego i ekonomskih i kulturnih veza između Sjeverne i Južne Kine, kao što je gradnja Velikog kanala. Svi ti projekti su dugoročno uspjeli, ali su kratkoročno iscrpili državnu blagajnu, a porezi stvorili duboko nezadovoljstvo koje će eskalirati za vrijeme Wenovih manje sposobnih nasljednika i dovesti seljačkog ustanka i pada dinastije 618. Kineski historičari su kasnije dinastiju Sui počeli uspoređivati sa isto tako kratkotrajnom dinastijom Qin.
Dinastija T'ang
mini|200px|Carski dvor dinastije T'ang u igri [[Polo|pola, slika sa zida grobnice princa Zhang Huaia iz 706 godine, Xi'an]]
Dinastija je počela slabiti zahvaljujući graničarskom generalu An Lushanu koji je 755. pokrenuo An Shi pobunu kako bi se domogao vlasti. Iako je ipak na kraju izgubio 763., brutalni građanski rat odnio je živote oko 33.000.000 Kineza. Mnogo ozbiljnije posljedice imala je pobuna generala Huang Chaoa, koji je 881. nakratko osvojio carsku prijestolnicu. Iako na kraju ugušena, ova pobuna je značajno načela autoritet carske dinastije, kako na međunarodnom, tako i na unutrašnjem planu.
Dinastija Sung
Pad dinastije Tang godine 907. je doveo do još jednog perioda dugotrajnog političkog nejedinstva i stalnih sukoba, poznatih kao Pet dinastija i Deset kraljevstava. "Pet dinastija" se odnosi na pet dinastija koje su se do 960. izredale u sjevernoj Kini kao nominalni vladari cijele zemlje. U isto vrijeme su u južnim i zapadnim dijelovima Kine kolaps centralne vlasti iskoristili lokalni velmože i gospodari rata koji su stvorili 12 nezavisnih država, iako se tradicionalno navodi samo "Deset kraljevstava".
Godine 960. dinastija Sung, čija prijestolnica je bila u Kaifengu, je uspjela donijeti kakvu-takvu stabilnost i uspostaviti vlast nad najvećim dijelom Kine. Period od sljedećih nekoliko vijekova je također karakterizirao relativni prosperitet i mir, iako se morala pomiriti sa postojanjem suparničkih dinastija koje su to vrijeme držale velike dijelove Kine. Na sjeveru je to bila dinastija Liao ili Kitansko carstvo (916 - 1125) od koje potiče riječ "Kitaj" kojom se u nekim jezicima označava "Kina". Na zapadu je to bila dinastija Zapadni Xia (1038 - 1227). Uprkos toga, dinastija Sung je ostala upamćena po razvoju kulture i tehnologije. Prva je izdavala banknote, koristila barut u vojne svrhe, uvela moderne tehnike štampe i osnovala prvu stalnu ratnu mornaricu u kineskoj historiji.
Dinastija Sung je godine 1121. nastojeći poraziti dinastiju Liao sklopila savez sa Jurčenima, nomadskim narodom na sjeveru, koji se smatraju precima današnjih Mandžuraca. Godine 1125. Jurčeni su porazili dinastiju Liao, ali su se dvije godine kasnije okrenuli protiv svojih saveznika, zauzeli Kaifeng i protjerali dinastiju Sung iz sjeverne Kine. Jurčenski vladari su tada osnovali vlastitu dinastiju Jin, a dinastija Sung, koja se otad naziva Južni Sung, im je bila prisiljena plaćati danak i smatrati ih suzerenima.
Kina pod Mongolskim Carstvom
mini|[[Kublaj-Kan]]
Početkom 13. vijeka je dotada razjedinjena nomadskih Mongola počeo ujedinjavati Temudžin, kasnije poznat kao Džingis-Kan. Pod njegovim vodstvom su Mongoli 1209. zauzeli područje države Zapadni Xia, a potom godine 1211. napali sjevernu Kinu, odnosno područje pod upravom dinastije Jin, osvojivši do 1215. sjeverni dio njenog područja. Džingis Kan se potom okrenuo osvajanju drugih područja Evroazije, dok će osvajanje ostatka Kine (kojeg je držala dinastija Južni Sung) nastavili njegovi nasljednici. Džingis-Kanov unuk Kublaj-Kan, koji je bio veliki poklonik kineske kulture, se godine 1271. proglasio kineskim carem i osnovao dinastiju Yuan. Nakon toga pokrenuo je pohod na jug, poznat kao prvi u historiji u kojem je važnu ulogu imalo vatreno oružje i kojim je 1279. okončana dinastija Sung. Kina je u tom trenutku prvi put postala ujedinjena nakon kraja dinastije Tang, iako prvi put potpuno pod vlašću stranih osvajačia. Kublaj Kanova država se istovremeno prostirala na širom području Evroazije, pa se može reći, ako Mongolsko carstvo shvatimo kao Kinesko carstvo, da je u tom trenutku Kina imala najveći teritorijalni opseg u historiji, odnosno predstavljala najprostraniju državu u historiji uopće.
Kublaj Kan i njegovi nasljednici su na svom ogromnom području donijeli mir i političku stabilnost kasnije poznatu kao Pax Mongolica, odnosno preduvjete za dotada nezapamćen razvoj trgovine i kulturnih veza među njegovim podanicima. Smatra se kako je takvo stanje iskoristio poznati svjetski putnik Marko Polo, zahvaljujući kome je Kina po prvi put došla u nešto čvršći kontakt sa zapadnim svijetom. Sa druge strane, popisi stanovništva i drugi podaci sugeriraju da su mongolska osvajanja zbog svoje brutalnosti imali ozbiljne demografske posljedice po Kinu; također se smatra da je bubonska kuga, odnosno epidemija koja će kasnije biti poznata kao Crna smrt, pod mongolskom vlašću u 14. vijeku pogodila i samu Kinu. Vjeruje se da je ta i druge katastrofe potakla dugo tinjajući nacionalizam među Kinezima, odnosno pokret za zbacivanje strane vlasti. On će rezultirati ustankom kojim je godine 1368. dinastija Yuan istjerana iz Kine od strane Taizija, osnivača dinastije Ming. Ostaci dinastije Yuan su vladali Mongolijom, da bi u 17. vijeku formalno vlast predali mandžurskoj dinastiji Qing.
Dinastija Ming
Taizi je, nakon što je otjerao Mongole, sebe proglasio carem po imenu Hung Wu, ustanovivši dinastiju Ming sa sjedištem u Pekingu. Na svom početku dinastija Ming je Kinu ne samo oslobodila, nego učinila i velikom vojnom silom. U doba dinastije Ming podignut je, kao zaštita od provale naroda iz unutrašnje Azije, čuveni Kineski zid. Drži se da je početkom 15. vijeka Kina bila najciviliziranija, najbogatija, najprosvjećenija i najnaprednija država na svijetu. U to doba je čuveni moreplovac Ženg He krenuo u svoje ekspedicije. Od 16. vijeka počinje i intenziviranje kontakata sa evropskim zemljama, odnosno evropske u Kini, a istodobno se razvijaju trgovačke veze s indijskim prostorima.
U kasnijim periodima dinastija Ming je Kinu, prvenstveno pod uticajem konzervativne neokonfucijanske ideologije, agrarnih shvaćanja koja su poticala predrasude prema trgovini i ksenofobije sve više izolirala od ostatka svijeta. Dijelom je to bila i posljedica ranih uspjeha dinastije Ming, koji su doveli do sinocentričkog i konformističkog pogleda na svijet, koji je gušio inovativnost. To je postepeno dovelo do stagnacije i pada koji je godine 1644. Kinu doveo pod vlast dinastije Qing. U 19. i 20. vijeku, pod snažnim dojmom stranih osvajanja, kolonizacije i bezbrojnih poniženja, Kinezi su često dinastiju Ming idealizirali kao zlatno doba vlastite historije.
Dinastija Ch'ing (Qing)
Godine 1616. se Nurhaci, mandžurski velmoža i kineski carski vazal, se odmetnuo od dinastije Ming, te, na osnovu vlastitog jurčenskog porijekla proglasio kineskim carem, odnosno nasljednikom jurčenske dinastije Jin. Njegove snage, koristeći blagodati vojne organizacije poznate kao Osam barjaka, su počele osvajati okolna područja, uključujući područje današnje Mongolije i Koreje. Godine 1644. seljački ustanak i vojni puč Li Tzu-ch'enga dali su priliku Mandžurcima da probiju Kineski zid, zauzmu Peking te da svog vođu Hong Taijia učine carem i osnivačem nove dinastije pod imenom Qing. Dijelovi Kine su nastavili pružati otpor mandžurskim zavojevačima, te je cijela Kina bila potpuno pacificirana tek 1683.
Vladavina dinastije Qing je bila upamćena po nastojanju da se mandžurska vlast konsolidira tjeranjem kineskih podanika da nose mandžursku odjeću i frizure, a što je vijekovima izazivalo duboko nezadovoljstvo i potpirivalo ksenofobiju. Sa druge strane, mandžurska vojna organizacija se u 17. i 18. vijeku pokazala dovoljno uspješnom da omogući veliku teritorijalnu ekspanziju kineske države, koja je osvojila današnji Xinjiang, Tibet i Tajvan, odnosno povećala teritoriju dva puta u odnosu na dinastiju Ming. U 18. vijeku je zabilježen dramatičan porast stanovništva, ali je on istovremeno izazvao ekonomske probleme i brojne seljačke ustanke. Uprkos toga, vladari dinastije Qing su se smatrali najmoćnijima na svijetu, i njihovo prezrivo tretiranje svih ostalih naroda i država kao "barbarskih" podanika je možda najviše došlo do izražaja u fijasku britanskog Macartneyejevog izaslanstva 1792. godine.
Kina je početkom 19. vijeka po kvantitativnim kriterijima (broj stanovnika, vojnika, BDP) bila uistinu najmoćnija država na svijetu, ali su sve te prednosti bile anulirane viševjekovnim tehnološkim zaostajanjem za zapadnim državama. To je prvi put došlo do izražaja kada je 1839. između Britanije i Kine izbio prvi opijumski rat, u kojem su britanske snage, usprkos malobrojnosti, lahko odnijele pobjede te koji je 1842. rezultirao po Kinu ponižavajućim mirom u Nankingu, odnosno brojnim ekonomskim, političkim i teritorijalnim ustupcima. Britanski primjer će kasnije slijediti i druge zapadne sile kao Francuska, Rusija, SAD i Njemačka, koristeći kombinaciju oružane sile i diplomatskih pritisaka kako bi od Kine oduzele teritoriju ili na njenoj teritoriji stvarali vlastite de facto kolonije. Istovremeno se dinastija Qing morala nositi i sa tajpinškim ustankom, koji je od 1851. do 1864. odnio nekoliko desetaka miliona života te Kinu dodatno oslabio u vojnom, ekonomskom i političkom pogledu.
Razlog za dodatni gubitak prestiža dinastije Qing je i predstavljao i susjedni Japan, koji je u drugoj polovini 19. vijeka prošao kroz nekoliko decenija intenzivne modernizacije, a na kraju se i sam priključio zapadnim državama koje su komadale Kinu. Prvi japansko-kineski rat je tako 1895. završio još jednim ponižavajućim porazom carske Kine, odnosno gubitkom Tajvana. Nastojeći očuvati kakvu-takvu popularnost u narodu, carica Ciksi je godine 1900. pružila podršku popularnom konzervativnom pokretu tzv. Boksera, koji su nastojali izbaciti strance iz Kine, ali je zapadna vojna intervencija donijela još jedno poniženje. Kod dijela kineskih intelektualaca, ali i vojnih oficira, se nakon tih događaja počela stvarati svijest kako se Kina može ravnopravno nositi sa zapadnim silama jedino ako prihvati ne samo njihovu tehnologiju, nego i ideje kao što su nacionalizam, demokratija, liberalizam, ali republikanstvo i socijalizam.
Republika Kina
250px|desno|mini|Sun Yat-sen, osnivač Republike Kine
Dana 10. oktobra 1911. u gradu Wuhan je došlo do vojne pobune pod vodstvom Tongmenghuija, tajnog revolucionarnog udruženja, čiji pripadnici su formirali privremenu vladu, a njihov primjer su slijedile brojni garnizoni širom zemlje, što je dovelo do Xinhai revolucije, tokom koje je početkom 1912. carski general Yuan Shikai formalno svrgnuo posljednjeg cara Puyija, označivši kraj dinastije Qing, kao i carske Kine. 12. marta 1912. je Sun Yat-sen, vodeći reformistički političar, u Nanjingu formirao privremenu vladu Republike Kine, a kasnije od brojnih revolucionarnih grupa osnovao političku stranku Kuomintang.
Nova republikanska vlada nije bila u stanju uspostaviti autoritet na cijeloj teritoriji carstva. Nije bila u stanju spriječiti Mongoliju i Tibet da iste godine proglase nezavisnost, kao ni Yuan Shikaija da 1915. nakratko obnovi monarhiju, proglasivši sebe carem. Godine 1916. je Yuan Shikai abdicirao, ali je njegova smrt stvorila vakuum moći koji su zloupotrijebili regionalni vojni komandanti, započevši tzv. eru gospodara rata. U Kini su nešto kasnije odredbe Versajskog mirovnog ugovora izazvale pokret 4. maja, odnosno ideju da kineska modernizacija, odnosno nastojanje da se zemlja oslobodi stranog utjecaja mora ići zajedno sa radikalnim društvenim reformama. Tom pokretu značajan poticaj dala je i oktobarska revolucija u susjednoj Rusiji, odnosno građanski rat koji je mnoge kineske intelektualce potakao da pronalaze sličnosti problema dvije zemlje, i pokušaju koristiti ista rješenja. To je svoj odraz pronašlo i u stvaranju Komunističke partije Kine 1920.
Komunisti su ispočetka djelovali u okviru širokog revolucionarnog fronta, koji je pod Sun Yat-senovim vodstvom iz svoje baze u južnoj Kini pokušao zauzeti kontrolu nad drugim dijelovima zemlje. Nakon Sunove smrti 1925. je vođom Kuomintanga postao Chiang Kai-shek; pod njegovim vodstvom su revolucionari, okupljeni u Nacionalnu revolucionarnu armiju, u Sjevernoj ekspediciji uspjeli pod svoj nadzor staviti najveći dio južne i centralne Kine, te osigurati nominalnu odanost gospodara rata na sjeveru. Godine 1927. Chiang je iznenada prekinuo svoj savez sa komunistima, smatrajući ih svojim glavnim neprijateljima. 12. aprila 1927. je organizirao Šangajski masakr, koji je desetkovao komuniste u velikim gradovima, ali ih je isto tako natjerao da sklonište potraže u ruralnim područjima. Tamo su organizirali prve jedinice Narodnooslobodilačke armije koje će se suprotstaviti Chiangu u dugogodišnjem građanskom ratu. Područja pod upravom komunista na jugu Kine su 1931. postale Kineska Sovjetska Republika; Chiang i njegovi nacionalisti su je uspjeli uništiti tek nakon što je 1934. komunistički vođa Mao Zedong smijenjen i pod uticajem sovjetskih savjetnika obustavljena njegova uspješna gerilska strategija. Preživjeli komunisti, nad kojima je komandu ponovno preuzeo Mao, su prisiljeni na dvogodišnji iscrpljujući Dugi marš na kraju koga su 1936. pronašli utočište u sjevernoj provinciji Yenan.
Godine 1937. je sukob komunista i nacionalista privremeno obustavljen, i to zahvaljujući Japanu, čije su snage, koristeći incident kod mosta Marka Pola kao izgovor, započele masovnu invaziju Kine. Japan je, koristeći haos u kome se našla Kina, već 1931. zauzeo Mandžuriju i uspostavio marionetsku državu Mandžukuo, a potom postepeno širio svoj utjecaj preko pro-japanskih gospodara rata. Otvoreni sukob u julu 1937. je postao poznat kao drugi japansko-kineski rat, a u Kini taj događaj smatraju početkom Drugog svjetskog rata. Chiang i Mao su nevoljko pristali na prestanak međusobnog sukoba, ali Chiangu od toga, barem u početku, nije bilo neke koristi. Chiangova vojska se pokazala neravnopravnim protivnikom brojčano slabijim, ali bolje izvježbanim i vođenim japanskim snagama koje su uz podršku mornarice i avijacije zauzele ne samo Peking, nego i Šangaj, a potom sve važnije luke i gradove na istoku zemlje, prisiljavajući Kineze da se povlače u unutrašnjost. Chiang je zbog nesposobnosti da se suprostavi zavojevaču postepeno gubio podršku u narodu, za razliku od komunista čija je gerilska strategija Japancima izazivala daleko veće probleme.
Japanska okupacija Kine je završila u ljeto 1945. kada je Japan kapitulirao pred Saveznicima. To je dovelo do kraja ujedinjenog fronta, odnosno stvorilo uvjete za nastavak građanskog rata, koji je ponovno izbio u ljeto 1946. Chiangove snage su u njemu uživale američku, a Maove sovjetsku logističku podršku. Nakon početnih uspjeha i usprkos nominalne brojčane nadmoći, nacionalisti su se od ljeta 1947. suočili sa komunističkom ofanzivom koja ih je postepeno potiskivala na jug. Do kraja 1949. je pod nadzorom nacionalista ostali jedino ostrva, od kojih je najveće bio Tajvan.
Komunistička Kina
Tajvan je ispočetka preživljavao prvenstveno uz američku vojnu i ekonomsku podršku, da bi se zahvaljujući liberalnoj ekonomskoj politici 1970-ih i 1980-ih naglo ekonomski ojačao i postao jednim od azijskih tigrova. Na njemu je, s druge strane, dugo vremena vladao Chiangov autokratski režim i tek je postepeno uvedena liberalna demokratija u zapadnom smislu, odnosno načeta politička dominacija Kuomintanga. Od 1990-ih je u Tajvanu ojačao i pokret za tajvansku nezavisnost koji se zalaže za kidanje svih državnopravnih veza i pretenzija na kopnenu Kinu.
U kopnenoj Kini je komunistička vlast na međunarodnom planu dodatno konsolidirana kada je u oktobru 1950. zauzet Tibet (gdje će devet godina kasnije izbiti kratki antikineski ustanak) kao i relativno uspješnom intervencijom na strani Sjevera u korejskom ratu. Uprkos vanjskih problema, prve godine Maove vlasti su ostale zabilježene kao period stabilnosti nezabilježene od vremena opijumskog rata. Uvedene su brojne društvene reforme kojima je poboljšan položaj seljaka, ali i žena. Međutim, Mao je već 1958. pokrenuo katastrofalan program brze industrijalizacije poznat kao Veliki korak naprijed, koji je, zbog potpunog zanemarivanja poljoprivredne proizvodnje doveo do slabe žetve te neminovne gladi od koje je preminulo najmanje 20.000.000 Kineza. Maov je autoritet značajno oslabljen, a došlo je i do sukoba sa sovjetskim saveznicima, prije svega zbog nastojanja da Kina razvije vlastito nuklearno oružje, što joj je uspjelo 1964, ali i ideoloških razloga, odnosno Maovog odbacivanja "revizionističkog" sovjetskog modela, pogotovo nakon destaljinizacije u SSSR-u. Mao je 1960-ih svoj autoritet nastojao poboljšati pokretanjem znamenite Kulturne revolucije 1966. koja je predstavljala još jednu veliku čistku "reakcionarnih" elemenata, i koja je imala teške kadrovske posljedice po Kinu. Sukob sa Sovjetima, koji je 1969. dvije zemlje doveo do manjeg oružanog sukoba 1969. i straha od nuklearnog rata, je potakao politiku rapprochementa sa SAD, koja je započela sa predsjednikom Nixonom početkom 1970-ih. Dominacija radikalnih ljevičara u kineskoj vlasti je prekinuta Maovom smrću 1976. kada su na vlast došli umjereni ljevičari na čelu sa Hua Guofengom i Deng Xiaopingom.
Deng je do 1978. uspio u borbi za vlast marginalizirati Huoa, koji je nastojao u Kini uvesti realni socijalizam sovjetskog tipa. Umjesto toga se Deng započeo program radikalnih ekonomskih reformi, koristeći kao argument kinesko tehnološko zaostajanje, koje je između ostalog, postalo vidljivo i u kinesko-vijetnamskom ratu 1979. Dengov je pristup, s jedne strane, insistirao na postepenoj ekonomskoj liberalizaciji, pa su tako u Kinu uvedeni slobodno tržište i kapitalizam dok je, sa druge strane, zadržan autoritarni jednopartijski sistem i politička represija, zahvaljujući kojoj su se provodile i neke nepopularne reforme, poput politike jednog djeteta kojoj je cilj bio smanjiti budući demografski pritisak i uz njega vezane socijalne i političke tenzije. Dengove reforme krajem 1980-ih izazvale su i pokret za političke reforme među studentima, koji će eskalirati Tjenanmenskim demonstracijama u proljeće 1989. Njihovo brutalno i krvavo gušenje je izazvalo veliki odijum prema NR Kini u međunarodnoj javnosti, ali su u samoj NR Kini Dengove reforme nastavljene sve do danas. Godine 1997. je NR Kina od Britanaca preuzela Hong Kong, a od Portugala 1999. Makao. Akumulacija bogatstva je u posljednje dvije decenije NR Kinu učinila jednom od vodećih industrijskih sila svijeta. Od početka 21. vijeka NR Kina se počinje sve više smatrati i političkom silom sa ambicijama da istisne SAD sa mjesta globalnog hegemona.
IC 621
IC 621 (također poznat kao PGC 31196) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 405 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Sekstant. Najveći prečnik je 0,40 (47 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (35 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 7. aprila 1893. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Stadion "Santiago Bernabéu"
Popularni El Bernabeu, koji je dobio ime po bivšem predsjedniku Reala Santiago Bernabeu Yesteu, i jedan je od najpoznatijih i najprestižnijih nogometnih stadiona u Evropi. Bio je tri puta domaćin finala Kupa evropskih šampiona (1957, 1969, 1980), te finale Lige prvaka za sezonu 2009/10. Finale Evropskog prvenstva u nogometu 1964. i Svjetskog prvenstva su se također održali na ovom stadionu.
Historija
Stadion Santiago Bernabeu je zvanično otvoren 1947. godine utakmicom između Reala i Belenensesa pod imenom Nuevo Estadio Chamartin. Tada je stadion imao kapacitet od 75.245 gledalaca, od čega 27.645 sjedećih mjesta.
4. januara 1955., nakon sjednice Generalne skupštine Članova 'Compromisarosa', odlučeno je da klub nosi ime Santiago Bernabeu, po predsjedniku i arhitekti stadiona. Reflektori su predstavljeni 1957. godine utakmicom protiv Recifea.
Sve do ranih 1980-ih nije bilo značajnijih obnova, kada je 1982. godine Španija bila domaćin Svjetskog prvenstva. Arhitekti Rafael Luis Alemany i Manuel Salinas su bili angažovani za renovaciju. Obnova je trajala 16 mjeseci i koštala je 704 miliona španskih peseta, od čega je grad Madrid platio 530 miliona.
Stadion je pretrpio nekoliko promjena. FIFA je nalagala da bude natkriveno 2/3 sjedećih mjesta i iz tog razloga podignuta je natstrešnica. Zbog sigurnosnih razloga, kapacitet stadiona je bio smanjem sa 120.000 na 90.800 gledalaca, od čega je 24.550 bilo natkriveno novim krovom. Stavljena je nova fasada, instalirana nova elektronična sredstva u gornjem i donjem dijelu, proširena je površina za pres-konferenciju, svlačionice, pristup stadionu, pomoćna područja itd.
Stadion je bio domaćin četiri utakmice na Svjetskom prvenstvu: tri u Grupi 2 ( Zapadna Njemačka - Engleska, Zapadnja Njemačka - Španija, Španija - Engleska) i finale između Italije i Njemačke, koji je pripalo Italijanima.
Nova obnova je počela 7. februara 1992. i trajala je do 7. maja 1994. godine. Koštala je 5 milijardi peseta, što je značajno oštetilo budžet kluba jer nije bilo institucionalne podrške. Na zapadnoj strani napravljena je arena. Sjedišta su bila pod nagibom 87 stepeni, što je dalo perfektan pogled i blizinu igralištu.
Sa novom izgradnjom, visina stadiona je povećana sa 22 na 45 metara. Kapacitet stadiona je tada bio 110.000 gledalaca.
Već 1998. godine tadašnji predsjednik Reala, Lorenzo Sanz, je spustio kapacitet na 75.328.
Florentino Perez počinje tzv. 'master plan' sa jednim ciljem: da se poboljša udobnost na stadionu i kvalitet njegovih usluga, a, uz to, da se i maksimizira prihod za stadion.
Perez je u razdoblju od 2001. do 2006. godine uložio 127 miliona [[Euro|eura==, proširio je istočnu stranu stadiona, dodao je novu fasadu, novo 'ruho', svečane lože, mjesta za pres-konferencije, novi audio sistem, nove barove, raspodjelu toplote na tribinama, nove restorane, pokretne stepenice, itd. Nakon ove obnove kapacitet stadiona je 80.354 sjedeća mjesta.
2007. godine odigrana je jubilarna hiljadita utakmica na Santiago Bernabeu. UEFA je proglasila Santiago Bernabeu elitnim evropskim stadionom nakon što se odigrala utakmica Lige šampiona protiv Olympiacosa 27. oktobra. Mjesec dana poslije toga, stadion je proslavio 60. godišnjicu od dana predstavljanja 1947. godine.
Florentino Perez je predložio konstrukciju krova na uvlačenje 2005. godine. Kada je Perez ponovo izabran za predsjednika 2009. godine, objavljeno je da zbog finansijskih problema obustavljena konstrukcija krova na uvlačenje. Međutim, kako prenosi španska Marca, Perez želi rekonstruisati stadion. Arhitekti koji bi mogli izvoditi radove su Santiago Calatrava, Rafael Monevo i leoh Ming Pei.
Stadion "Olimpico"
Stadio Olimpico je glavni i najveći sportski objekat u Rimu, Italija. Nalazi se u sklopu sportskog kompleksa Foro Italico na sjeveru grada. U vlasništvu CONI-a, građevina je primarno namijenjena za nogomet. Stadion je dom nogometnih klubova S.S. Lazio i A.S. Roma, a bio je i domaćin finala Coppa Italiae. Kroz historiju je mnogo puta renoviran i nadograđivan.
Prosječna posjećenost
''* U sezoni 1989/90 oba tima igrali su na stadionu Stadio Flaminio tokom renoviranja stadiona Stadio Olimpico.
Arsenal FC – sezona 2023/2024.
Sezona 2023/2024. je Arsenalova 32. sezona u Premier League. Pored Premier lige, Arsenal će se takmičiti još u:FA Kupu, EFL Kupu, FA Community Shieldu i u UEFA Liga prvaka.
Dolazeći igrači
Ukupni troškovi: £208.6 milliona
Odlazeći igrači
Ukupni prihodi: £32.4 milliona
Dresevi
Proizvođač: Adidas / Sponzor: Fly Emirates / Sponzor na rukavima: Visit Rwanda
Korištenje dreseva
Ažurirano: 12. august 2023.
FA Community Shield
Arsenal je kao drugoplasirani u prošloj sezoni, odigrao finale Community Shielda protiv Manchester Cityja. Rezultat u regularnom vremenu je bio 1-1, te su se pucali penali, nakon čega je Arsenal slavio sa 4-1.
Utakmice
Raspored utakmica je objavljen 15. juna 2023.
FA Kup
Kao Premijerligaš, Arsenal je kvalifikovan direktno u treću rundu FA Kupa u Januaru 2024.
UEFA Liga Prvaka
Arsenalov UEFA klupski koeficijent je bio 76.000 bodova na posljednjem nastupu u takmičenju. Arsenal će biti u šeširu broj 2 za žrijeb u grupnu fazu Lige prvaka 2023/2024..
Konstantin Ciolkovski
mini|Konstantin Ciolkovski Konstantin Eduardovič Ciolkovski (rus. Константи́н Эдуа́рдович Циолко́вский) je poznat kao "otac kosmičkih istraživanja". U djetinjstvu je imao malo formalnog obrazovanja. Bio je gluh od svoje desete godine. U svojim radovima vezanim za letove raketa, od kojih je prvi objavio 1902. godine (iako zapravo napisan oko 1895.), on je postavio temelje naučnih principa astronautike. Ciolkovski je rođen 17. septembra (po julijanskom kalendaru), odnosno 5. septembra (po gregorijanskom kalendaru) 1857. godine. Umro je 19. septembra 1935.), bio je raketni naučnik Carske Rusije i Sovjetskog Saveza i pionir astronautičke teorije. Izračunao je prvu kosmičku brzinu. Njegovi radovi su inspirisali kasnije vodeće sovjetske raketne inženjere kao što su Sergej Korolev i Valentin Gluško. Na taj način je učestvovao u ranom uspjehu sovjetskog svemirskog programa.
Poznata je njegova izreka da je Zemlja kolijevka čovječanstva, ali da niko ne može dovijeka živjeti u kolijevci.
NGC 2468
NGC 2468 (također poznat kao MCG 9-13-95, PGC 22325 i UGC 4110) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 407 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ris. Najveći prečnik je 1,30 (154 hiljade sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (71 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 1. januara 1865. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Damir Kustura
Damir Kustura (rođen 6. oktobra 1981) jest bosanskohercegovački glumac.
Biografija
1994. godine dolazi u Sarajevo gdje završava osnovnu i srednju školu. 2007. godine je diplomirao predstavom "Balkanski špijun" Dušana Kovačevića pod mentorstvom Alena Muratovića na Akademiji scenskih umjetnosti u Sarajevu, odsjek za glumu u klasi profesora Izudina Bajrovića i Admira Glamočaka. Bavi se sinhronizacijom animiranih filmova i serija na JRTV servisima i privatnim produkcijskim kućama. Od aprila 2008. godine stalni član ansambla Pozorišta mladih u Sarajevu u kojem igra predstave "Bumbar car i car vodonosar", "Djeca sa CNNa", "Aladin", "Bura", "Skapino", "Mačak u čizmama", "Bor visok do neba", "Crvenkapica na tačke naopačke".
Nikšić
mini|280px|Nikšić, Saborni hram "Sv. Vasilije Ostroški"; Saborni je hram Budimljansko-nikšićke eparhije Srpske pravoslavne crkve čije je sjedište u [[Berane|Beranama]] Nikšić (ćir. Никшић) je grad i naseljeno mjesto, te sjedište općine u Crnoj Gori.
Geografija
Stari naziv za Nikšić je Onogošt. Grad se nalazi u podnožju brda Trebjesa u središnjem dijelu Crne Gore. Po površini najveća je općina u Crnoj Gori i nekadašnjoj SFR Jugoslaviji, a po broju stanovnika Nikšić je na drugom mjestu, iza glavnog grada Podgorice.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine općina Nikšić imala je 72.443 stanovnika, od čega u samom Nikšiću 56.970.
Općina Nikšić
Napomena: Nastala iz stare općine Nikšić koja nije mijenjala granice.
Nikšić (naseljeno mjesto)
Napomena: ''U 1980. povećano za naselja Dragova Luka, Glibovac, Grbice, Kapino Polje, Kličevo, Kočani, Rubeža, Straševina (ranije povećano za naselja Gudelja i Obrežje koja su ukinuta) i Studenci koja su ukinuta.''
Popis 2011.
Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.
NGC 3907
NGC 3907 (također poznat kao MCG 0-30-28, NGC 3907A, PGC 36941 i UGC 6796) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 277 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 1,20 (97 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (65 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 15. aprila 1828. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5392
NGC 5392 (također poznat kao MCG 0-36-5 i PGC 49792) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 337 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 1,20 (118 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (79 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 15. aprila 1787. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Gustav Mahler
Gustav Mahler (7. juli 1860 – 18. maj 1911) bio je austrijski kompozitor i dirigent češkog porijekla iz perioda kasnog romantizma. Tokom svog života i decenijama nakon smrti prvenstveno je važio za izvanrednog dirigenta. Tek u posljednjih 60-ak godine njegov kompozitorski značaj je u potpunosti cijenjen. Nakon što je 1878. diplomirao na Univerzitetu za muziku i scenske umjetnosti u Beču, obavljao je niz dirigentskih dužnosti u svim najvažnijim operskim kućama Evrope. Sve to je kulminiralo 1897. njegovim imenovanjem na mjesto muzičkog direktora Dvorske opere u Beču (njem. Hofoper), gdje je dirigirao i komponirao 10 godina. Između 1907-1910 bio je na velikim koncertnim turnejama po Evropi i Americi. Tokom svog umjetničkog djelovanja komponirao je deset simfonija i nekoliko ciklusa pjesama. Kuriozitet je njegova Treća simfonija u trajanju od približno 100 minuta, najduža je simfonija koju je komponirao neki od najvažnijih kompozitora. Danas se njegove simfonije smatraju možda najvažnijim nakon onih Ludwiga van Beethovena, povezujući romantizam 19. vijeka s modernizmom 20. vijeka, a među njegovim savremenicima mogu se po originalnosti uporediti sa simfonijama Jean Sibeliusa. U kompoziciji Mahler je neoromantičar, nadovezuje se neposredno na Anton Brucknera i Beethovena kao simfoničar, a na Schuberta kao vokalni lirik, pa na taj način nastavlja bečku muzičku tradiciju. Reorganizirao je rad na opernoj sceni, među ostalim uveo je pokuse solista, te se proslavio uzornim interpretacijama djela Wagnera, Brucknera, Weberna i Mozarta.
NGC 1118
NGC 1118 (također poznat kao IRAS 02475-1222, MCG -2-8-11 i PGC 10748) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 191 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Eridan. Najveći prečnik je 2,20 (122 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (39 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Lewis Swift 1. novembra 1886. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 6876
NGC 6876 (također poznat kao ESO 73-35 i PGC 64447) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 184 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Paun. Najveći prečnik je 2,70 (145 hiljada sg) a najmanji 2,4 uglovnih minuta (129 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 27. juna 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.