cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Endem
Endemske mogu biti i više i niže taksonomske kategorije, od (pod)klase do infraspecijske razine. Tako je potklasa Aplacentalia (sisari bez posteljice) engemi australijske zoogeografske oblasti, kao i više njihovih redova i porodica, rod riba Aulopyge i njegova  jedina vrsta,  Aulopyge hügeli, endemi Dinarida, a Knautia saraevoensis je endem Sarajevskog polja. Ukratko, endemi su svi organizmi urođenici ili aboridžini određenog dijela biosfere, koji se ne javljaju u njenom ostatku. Takva taksonomska kategorija je endem, a ta pojava je endemizam. Centri endemizma su ona područja koja imaju relativno visoku zastupljenost endemskih taksona (u odnosu na svoju površinu). Obilježavajuća odrednica endemizma, dakle nije sistematski rang ili ekološka niša (npr.), nego ograničeni uži ili širi areal.
Endem je termin koji se koristiti i van biologije, za svaku stvar ili pojavu koja pripada, ili je urođena, tipska ili preovladavajuća u određenom kraju, vrsti, polju, području ili ekosistem, pri čemu se koristi pridjev endemski/a/o. Tako, naprimjer, pojam endema u epidemiologiji se odnosi na zarazu, za koju se kaže da je endemska (endemski sifilis ili endemski nefritis, npr.) u određenoj populaciji kad se ta zaraza u njoj održava bez vanjskih uticaja.
Uzroci endemizma
Uzroci endemizma su brojni, a obično je to prostorna izoliranost, zbog fizičkih barijera širenju areala van postojećih granica. Ekstremna osobenost podnošljivosti kompleksa ekoloških faktora također može rezultirati pojavom endemskih taksona. Genetička osnova endemizma je u odsustvu razmjene genetičkog materijala između srodnih populacija odvojenih prirodnim preprekama, tj. slobodnog toka gena. U razdvojenim populacijama se akumuliranju genetičke razlike, koje počivaju na pojavi različitih mutacija i selekcijskog pritiska, kao i mogućnosti pojave različitih efekata genetičkog drifta.
Uzroci endemizma živih sistema velikih područja ili u mikrokosmosu mikroorganizama suleže diskontinuitetu  kretanje litosfere, odnosno kontinentalnih ploča koje i dalje traje. Te ploče  su se davno međusobno  razdvojile, što je pružilo  mogućnost nastanka novih vrsta (i viših taksona), endemskih za određene područja, posebno na odlomljenim manjim ostacima, današnjim otocima.
Bilo koji biotop ili ekosistem, koji je okružen potpuno različitim životnim zajednicama, svojevrstan je "otok". Neki od primjera su pećinski ekosistemi, vrhovi planina, jezera, odvojeni riječni slivovi, teško prelani grebeni, pustinje, pećine, pa čak i gradijent saliniteta (u morskim ekosistemima, npr.)
Kategorizacija endema
Mogu se dijeliti i prema relativnoj starosti.
Najpoznatiji primjeri paleoendemizma su kljunar (Monotremata) i torbari (Metatheria, Marsupialia), latimerija (Latimeria chalumnae) i tuatara (Sphenodon punctatum).
Citogenetički pristupi
Kategorizacija endema prema izabranim, široko  prihvaćenim  kriterijima (npr.  po ekologiji, starosti, itd) je jedno od najkontroverznijih i intrigantnih pitanja u biologiji. Kariološki se smatraju  jednim od najinformativnijim  analitičkih alata  koji se koristi za osvjetljavanje  ovog  pitanja. Chiarugi (1949) je prvi uveo kariološke tehnike u istraživanju endemske flore,  a uskoro ga slijedi Martinoli (1954). Kasnije, Favarger i Contandriopoulus (1961) su predložiili prvi klasifikaciju endemskih  biljaka, na osnovu citotaksonomskih osobenosti.
U suštini njihove shemē je klasifikacija endema u četiri glavne kategorije, na osnovu osnovo nivoa ploidije: Ovu klasifikaciju je najprije prihvatio Contandriopoulus (1962, 1964) u svojoj studiji endemske flore Korzike. Kasnije je niz autora usvojilo ovu terminologiju u proučavanju endema, u različitim dijelovima svijeta. Šiljak-Yakovlev (1986), a zatim Siljak-Yakovlev i Cartier (1986) su takav pristup uvele i za balkansku floru.
Kasniji razvoj karioloških  tehnika (morfometrijska analiza kariotipa i C-trake), omogućavaju  istraživačima da bolje karakteriziraju kariotipove i da ih uporede u kompleksu blisko srodnih vrsta. Na ovaj način, i Favarger i Šiljak-Yakovlev (1986) koriste skup citogenetičkih karakteristika, sa morfometrijskim i heterohromatinskim pokazateljima, koji omogućavaju mnogo precizniju distinkciju između endemskih i srodnih vrsta u slučajevima kada su hromosomski broj i ploidija na istoj razini. Ova klasifikacija omogićava bolju kategorizaciju endema, posebno šizoendema. Dosadašnja iskustva su pokazala da je neophodno reaktuelizirati takav pristup, što su uradili najprije Favarger i Siljak-Yakovlev (1986),  a zatim, nakon  uključivanja najnovijih citogenetičkih markera, unaprijedili Siljak-Yakovlev i Peruzzi (2012).
Područja naglašenog endemizma
U Evropi, jedan od centara endemizma je i dinarski krš.
494.
Godina 494 (CDXCIV) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme, je bila poznata kao Godina konzulstva Rufiusa i Praesidiusa ili, rjeđe, godina 1247 Ab urbe condita. Oznaka 494 za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.
Nedostaješ mi ti
Nedostaješ mi ti je drugi studijski album Nene Murića i objavljen je 25. maja 2012. godine u produkciji BHRT-a na kojem se nalazi 10 pjesama. Na albumu su učestvovali brojni poznati i istaknuti bosanskohercegovački i regionalni autori kao što su Hari Varešanović, Alen Slavica, Brano Likić, Fahrudin Pecikoza, Orče Zafirovski, Nikša Bratoš, Samir Mujagić i dr. Zaštitni znak ovog albuma je pjesma Stope da ti ljubim koju su napisali Hari Varešanović i Fahrudin Pecikoza. Naslovnu kompoziciju Nedostaješ mi ti napisao je Alen Slavica, dok je istaknuti bh. kantautor Brano Likić utisnuo svoj pečat na dvije kompozicije od kojih jednu Neno izvodi u duetu sa Mirzom Alijagićem, najpopularnijim basom sarajevske pop scene i liderom benda Mirzino jato. Jedan od autora na ovom albumu je bio i sam Neno, i to na pjesmi Zahir.
Komanje Brdo
Komanje Brdo je naseljeno mjesto u općini Stolac, Bosna i Hercegovina.
496.
Godina 496. (CDXCVI) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Paula bez kolege  (ili, rjeđe, godina 1249. Ab urbe condita). Oznaka 496. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Poluprovodnik
Poluprovodnik predstavlja materijal koji ima vrijednost električne konduktivnosti koja pada između provodnika, kao što je bakar, i izolatora, kao što je staklo. Poluprovodnici su otkriće moderne elektronike. Poluprovodnički materijali postoje u dvije vrste - elementarni materijali i spoj materijala. Moderno shvatanje osobina poluprovodnika oslanja se na kvantnu fiziku da objasni pokretanje elektrona i rupa u kristalnoj rešetci. Unikatni raspored kristalne rešetke čini da su silicij i germanij najčešće korišteni elementi u pripremi poluprovodničkih materijala. Povećano znanje poluprovodničkih materijala i fabrički procesi učinili su mogućim nastavljajuće poraste u kompleksnosti i brzini mikroprocesora i memorijskih uređaja. Neke od ovih informacija na stranici mogu zastarjeti u periodu od godinu dana, zbog činjenice da se nova otkrića u ovom polju rade veoma često.
Električna konduktivnost poluprovodničkog materijala raste sa porastom temperature, što je ponašanje suprotno onom od metala. Poluprovodnički uređaji mogu prikazati opseg različitih osobina kao što je prolazak struje mnogo lakše u jednom pravcu u odnosu na drugi, pokazujući promjenljivi otpor, i osjetljivost na svjetlost i toplotu. Zbog ovih električnih osobina poluprovodnički materijal može biti modificiran kontroliranim dodavanjem nečistoća, ili primjenom električnog polja ili svjetlosti, uređaji napravljeni od poluprovodnika mogu biti koritešni za amplifikaciju, preklopku i pretvorbu energije.
Neke od osobina poluprovodničkih materijala bile su posmatrane kroz sredinu 19. i prve decenije 20. vijeka. Razvoj kvantne fizike zauzvrat dopustio je razvoj tranzistora 1947. Iako nekolicina čistih elemenata i  više spojeva prikazuju osobine poluprovodnika, silicij, germanij, i spojevi galija najviše se koriste u eektronskim uređajima. Elementi blizu takozvanih "metaloidnih stepenica", gdje su metaloidi locirani u PSE, često se koriste kao poluprovodnici.
Budan sam
Budan sam je prvi studijski album Nene Murića i objavljen je 1. januara 2005. godine u produkciji Gold Music-a na kojem se nalazi 10 pjesama. Na albumu su pored Nene Murića učestvovali i autori iz Crne Gore, A. Šabović, Miketa i Mirza Luboder. Izdvajaju se pjesme Magija, Djevojka mog druga, Matura, te Dosta je. Na albumu se nalaze i 2 live verzije za pjesme Djevojka mog druga i Dosta je.
Poluprovodnik
Varijabilna električna provodljivost
Poluprovodnici u svom prirodnom stanju su loši provodnici jer struja zahtijeva protok elektrona, a poluprovodnici imaju popunjene valentne pojaseve, sprječavajući cjelokupni protok novih elektrona. Nekoliko razvijenih tehnika omogućava da se poluprovodnički materijali ponašaju kao provodni materijali, kao što su doping ili gajting. Ove modifikacije imaju dva ishoda: n-tip i p-tip. Oni se odnose na višak ili nedostatak elektrona, respektivno. Uravnotežen broj elektrona bi prouzrokovao da struja teče kroz materijal.
Heterojukcije
Heterospojnice nastaju kada se spoje dva različito dopirana poluprovodnička materijala. Na primjer, konfiguracija bi se mogla sastojati od p-dopiranog i n-dopiranog germanija. Ovo rezultira razmjenom elektrona i rupa između različito dopiranih poluvodičkih materijala. Germanijum dopiran n bi imao višak elektrona, a germanijum dopiran p imao bi višak rupa. Prijenos se događa sve dok se ravnoteža ne postigne procesom zvanim rekombinacija, koji uzrokuje da migrirajući elektroni iz n-tipa dođu u kontakt sa migrirajućim rupama iz p-tipa. Rezultat ovog procesa je uska traka nepokretnih jona, koja uzrokuje električno polje preko spoja.
Pobuđeni elektroni
Razlika u električnom potencijalu na poluprovodničkom materijalu dovela bi do toga da on napusti termičku ravnotežu i stvori neravnotežnu situaciju. Ovo uvodi elektrone i rupe u sistem, koji međusobno djeluju putem procesa koji se naziva ambipolarna difuzija. Kad god se naruši termička ravnoteža u poluprovodničkom materijalu, mijenja se broj rupa i elektrona. Takvi poremećaji mogu nastati kao rezultat temperaturne razlike ili fotona, koji mogu ući u sistem i stvoriti elektrone i rupe. Proces koji stvara i anihilira elektrone i rupe naziva se generisanje i rekombinacija, respektivno.
Emisija svjetlosti
U određenim poluprovodnicima, pobuđeni elektroni mogu da se opuste emitujući svjetlost umesto da proizvode toplotu. Ovi poluprovodnici se koriste u konstrukciji dioda koje emituju svjetlost i fluorescentnih kvantnih tačaka.
Visoka toplotna provodljivost
Poluprovodnici sa visokom toplotnom provodljivošću mogu se koristiti za odvođenje toplote i poboljšanje termičkog upravljanja elektronikom.
Pretvaranje toplotne energije
Poluprovodnici imaju velike termoelektrične faktore snage što ih čini korisnim u termoelektričnim generatorima, kao i visoke termoelektrične vrijednosti što ih čini korisnim u termoelektričnim hladnjacima.
Zastava Šri Lanke
mini|200px|Zastava Šri Lanke
Zastava Šri Lanke je usvojena 1950. Sastoji se od lava na grimiznoj pozadini sa četiri liske koji u prednjoj desnoj šapi drži mač. Okolo je žuti okvir a sa lijeve strane se nalaze dvije pruge šafran i zelene boje.
Zastava nosi višestruku simboliku:
Dvorjane
Dvorjane su naseljeno mjesto u sastavu općine Duplek, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Maribor.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Dvorjane su imale 714 stanovnika.
Napomena: ''Do 1955. iskazivano pod imenom Sveti Martin pri Vurberku.''
Zastava Meksika
mini|200px|Zastava Meksika Zastava Meksika (špan. Bandera de México) je državna zastava Meksika. Ona je vertikalna zeleno-bijelo-crvena trobojka sa državnim grbom u sredini bijelog polja. Iako se simbolika boja mijenjala tokom vremena, ove tri boje su usvojene nakon što se Meksiko osamostalio od španske vlasti tokom rata za nezavisnost od 1820-1823. i kasnije, Prvog meksičkog carstva. Zastava je zvanično usvojena 1968. godine, ali je njen dizajn u upotrebi još od 1821. godine kada je kreirana prva državna zastava. Zakon koji regulira nacionalne simbole, Zakon o državnom grbu, zastavi i himni na snazi je od 1984. godine. Posebnost zastave Meksika je poseban civilni i vojni pozdrav zastavi (El saludo civil a la Bandera Nacional). Kada se intonira državna himna Meksika, istovremeno se mora prezentirati i državna zastava u skladu sa članom 41. Zakona. Pozdrav zastavi se izvodi tako što se desna ruka postavi horizontalno u visini srca dlanom okrenutim prema dolje.
thumb|desno|Bivši predsjednik Meksika [[Vicente Fox pozdravlja zastavu]] Prvobitna značenja boja su:
Zastava Sjeverne Koreje
mini|200px|Zastava Sjeverne Koreje
Zastava Meksika
Ova zastava je slična italijanskoj. Osim što se na centru nalazi grb Meksika, ove dvije zastave imaju drugačiji odnos visine i širine, ali isto tako i služe se drugačijim nijansama zelene i crvene boje.
NGC 503
NGC 503 (također poznat kao MCG 5-4-40 i PGC 5086) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 272 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 0,90 (71 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (55 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Heinrich Louis d'Arrest 13. augusta 1863. godine.
Zastava Sjeverne Koreje
Crvena boja je boja revolucionarnog patriotizma. Plave pruge nose poruku ujedinjenja Sjeverne Koreje sa svim zemljama svijeta u borbi za nezavisnost, prijateljstvo i mir. Bijela kao tradicionalna boja predstavlja čistoću ideja Sjeverne Koreje i nacionalni suverinitet. Zvijezda petokraka je simbol sretnog prosperiteta naroda koji gradi socijalizam pod vodstvom Koreanske Radne Partije.
NGC 5183
NGC 5183 (također poznat kao IRAS 13275-0127, MCG 0-34-39, PGC 47432 i UGC 8485) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 197 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 1,90 (109 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (46 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 11. aprila 1787. godine.
NGC 503
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 5183
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Zastava Turkmenistana
mini|250px|Zastava Turkmenistana Zastava Turkmenistana je usvojena 24. januara 2001. Često je opisuju kao najdetaljniju zastavu svijeta. Prije nezavisnosti zastava ove zemlje je bila slična ostalim zastavama SSSR-a. Nakon sticanja nezavisnosti 1991. usvojili su sličnu zastavu, ali je ova verzija zvanično usvojena 2001.
Na zelenoj podlozi se nalazi crvena pruga dizajnirana kao ćilim. Pored se nalazi bijeli polumjesec sa pet zvijezdi petokraka.
Šumski požar
desno|mini|350p|Šumski požar Šumski požar je nekontrolisano, stihijsko kretanja vatre po šumskoj površini. Pripada u prirodne katastrofe. Razlikuje se po vrsti, načinu postanka i štetama. Za nastanak požara potrebna je određena temperatura, tlak i kisik, ako se jedno od toga ukloni, požar prestaje.
Borba protiv šumskih požara
U preventivno djelovanje pripada zabrana loženja vatre u šumi od 1. marta do 15. novembra, plan zaštite, nabava i razmještaj opreme, obuka, motriteljsko - dojavna služba, vatrogasne ophodnje, izgradnja sistema veza, sadnja vrsta drveća koje su teže zapaljive npr. bukva i grab.
Clostridium perfringens
desno|mini|250px|Rotirajući trodimenzijski alfa [[toksin Clostridium perfringens]] Clostridium perfringens (ranije poznata kao C. welchii ili Bacillus welchii) je  Gram-pozitivna, štapičasta anaerobna, sporulacijska patogena bakterija  roda  Clostridium.
C. perfringens je sveprisutna u prirodi i može se naći kao normalna komponenta propadajuće vegetacije, morskih sedimenata, crijevnog trakta ljudi i drugih kičmenjaka, insekata i  u tlu. Ima kraće prijavljeno generacijsko vrijeme od bilo kojeg organizma:  6,3 minuta u tioglikolatnom  mediju. C. perfringens je edan od najčešćih uzročnika trovanja hranom u Sjedinjenim Državama, uz norovirus i bakterije Salmonella, Campylobacter i  Staphylococcus aureus. However, it can sometimes be ingested and cause no harm.
Infekcije zbog C. perfringens pokazuju dokaze tkivnih nekroza, bakteremija, emfizemnog  holecistitisa i plinske gangrene, poznate i kao klostridijalna mionekroza. Specifični naziv perfringens  izveden je iz latinskog per (što znači "kroz") + frango (=rasprsnuti), a odnosi se na poremećaj tkiva koji nastaje tokom razvoja gangrenskog plina. Toksin koji je uključen u plinsku gangrenu je α-toksin, koji se ubacuje u plazmamembranu ćelija, stvarajući praznine u membrani, koje narušavaju normalnu funkciju ćelije. C. perfringens  može učestvovati u polimikrobnim anaerobnim infekcijama. Često se susreće kod infekcija kao komponenta normalne flore. U ovom slučaju, njegova uloga u bolesti je mala.
Aktivnost C. perfringens na mrtvim tijelima poznata je radnicima mrtvačnica kao tkivni plin. Izaziva izuzetno ubrzano raspadanje i ne može se zaustaviti normalnim mjerama balzamiranja. Te bakterije su otporne i na prisustvo formaldehida u normalnim koncentracijama.
Klostridijski celulitis (anaerobni celulitis) ispoljava se kao lokalizirana infekcija površne rane, obično tri dana nakon inicijalne ozljede. Infekcija se može širiti na velikoj površini duž fascijalnih ploha, često s jasnom krepitacijom i obilnim stvaranjem mjehurića plina, ali toksičnost je mnogo manje izražena nego kod ekstenzivne mionekroze. Često dolazi do stvaranja čirića sa smrdljivim, seroznim, smeđim iscjetkom. Obezbojavanje i jaki edemi ekstremiteta su rijetki. Klostridijske infekcije povezane s primarnom vaskularnom okluzijom ekstremiteta, rijetko se šire dalje od demarkacijske linije ili progrediraju u tešku toksičnu mionekrozu.
Thomas Jefferson
Thomas Jefferson (13. april 1743 – 4. juli 1826) bio je američki političar i državnik, najpoznatiji po tome što je bio treći predsjednik Sjedinjenih Američkih Država.
Rođen je 1743, a umro 1826, na Dan nezavisnosti SAD-a. Bio je predsjednik od 1801. do 1809. godine. Imao je više zanimanja pa je između ostalog bio matematičar, paleontolog, pronalazač, advokat. Bio je glavni autor Deklaracije o nezavisnosti, i prvi predsjednik Demokratsko-republikanske stranke.
Biografija
U onom što je sam nazvao Revolucijom 1800. godine, Jefferson je izabran za Predsjednika SAD-a te je nadzirao kupovinu ogromnog dijela tadašnje teritorije Louisiane od Francuske (1803. godine), a također je poslao i ekspediciju Luisa i Klarka (1804–1806.) da istraže područja novog zapada. Njegov drugi mandat uglavnom su označile nevolje poput propalog suđenja za izdaju njegovog bivšeg potpredsjednika Aarona Burra. Uz eskalirajuće probleme s Britanijom koja je optuživala Ameriku zbog neutralnosti i prijetila obustavom dostave roba putem mora, u ekonomskom ratu koji je uslijedio pokušao se boriti nizom Zakona o embargu koje je donio, a koji su samo dodatno naškodili američkoj trgovini. Godine 1807. Predsjednik Jefferson je inicirao donošenje zakona o zabrani uvoza robova u Sjedinjene Države. Premda se u naučnim istraživanjima i školskim udžbenicima Jefferson i danas smatra jednim od najvećih američkih predsjednika, od druge polovine XX vijeka mnogi historičari su ga učestalo kritikovali baš zbog pitanja ropstva.
IC 2023
IC 2023 (također poznat kao ESO 156-25 i PGC 14238) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 450 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zlatna riba. Najveći prečnik je 0,50 (65 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (52 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 7. decembra 1899. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Nogometna reprezentacija Finske
Nogometna reprezentacija Finske je nacionalni nogometni sastav Finske, kontroliran od strane Finskog nogometnog saveza (fin. Suomen Palloliitto). Finska je punopravna članica UEFA-e i FIFA-e, kontinentalnih i međunarodnih nogometnih saveza, te nosi Fifin kod - FIN. Službeni domaći stadion je Olimpijski stadion u Helsinkiju. Svoj najniži rang na FIFA-inoj ljestvici, Finska je imala u septembru 2012. (96.), dok je najviši rang postignut u martu 2007. (33.). Najviši rang prema Elo ljestvici, Finska je imala u martu 2002. - 30. mjesto, dok je najniži rang postignut tokom 1962. i 1963. - 125. mjesto. Finska je trenutna prema Elo tabeli na 45. mjestu.
IC 440
IC 440 (također poznat kao IRAS 06102+8005, MCG 13-5-21, PGC 18807 i UGC 3427) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 200 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Žirafa. Najveći prečnik je 1,60 (93 hiljade sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (52 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio William Frederick Denning 16. novembra 1890. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Araceae
Araceae je porodica kozlaca. iz reda Alismatales, razred Liliopsida ili monokotiledone. Zbog velikih listova i lijepih cvjetova mnoge se uzgajaju kao ukrasne kućne biljke.
Nogometna reprezentacija Finske
Historija
Finski nogometni savez osnovan je 1907., dok je članom FIFA-e, međunarodne organizacije postao 1908., unatoč činjenici da je u to vrijeme Finska još uvijek bila autonomna u obliku Velikog vojvodstva unutar Ruskog Carstva, sve do nezavisnosti 1917. Prva međunarodna utakmica odigrana je protiv susjedne Švedske 22. oktobra 1911. u Helsinkiju (poraz Finske rezultatom 2:5). Na Olimpijskim igrama u Stockholmu 1912., Finska je osvojila četvrto mjesto. Nakon pobjeda protiv Italije i Rusije, Finska gubi u polufinalu od reprezentacije Velike Britanije. U borbi za bronzu, Finska je teško poražena od Holandije, rezultatom 9:0. Finski reprezentativci smatrali su da se utakmica za 3. mjesto igra dan kasnije, tako da su večer prije utakmice izašli van. Posljedica toga bio je težak poraz. Međutim, mladi 17-ogodišnji finski reprezentativac Eino Soinio izabran je u All-Star momčad Olimpijskog turnira, prema odabiru švedskih dnevnih novina Idrottsbladet.
Araceae
Vrste ove porodice raširene su po svim kontinentima; u Bosni i Hercegovini i ostalim balkanskim državama raste oko 11 vrsta, uglavnom one iz roda Arum i po jedna iz roda Biarum (Calla), Colocasia, poznata kao taro, Dracunculus i jedna iz roda Zantedeschia.
Nogometna reprezentacija Finske
Historija
Na Olimpijskim igrama 1936. u Berlinu, Finska sudjeluje drugi puta, ali poražena je od Perua već u prvom krugu. Kroz kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1938. u Francuskoj, Finska je tražila plasman na sam Mundijal. Međutim, reprezentacija nije osvojila ni jedan bod.
Tokom 1950-ih i 1960-ih, Finska je ostvarivala mizerne rezultate. 1952. Helsinki je bio grad domaćin Olimpijskim igrama, a domaćin je već na samom početku poražen od Austrije, te eliminisan iz daljnjeg natjecanja.
Araceae
Opis
Vrste porodice Araceae su često rizomaste ili sa [gomolj]ima, a često se otkriva da sadrže kristale kalcij-oksalata ili rafidia. Listovi mogu uveliko varirati od vrste do vrste. Cvijet je sastavljen od spoja čašice i krunice, a gotovo uvijek je okružen izmijenjenim listom zvanim spata (veliki zaštitni omotač koji obuhvata cvjetnu strukturu).
Nogometna reprezentacija Finske
Historija
Jedini značajniji rezultat tokom tog razdoblja (1950-e i 1960-e) bila su osvajanja naslova prvaka na nezvaničnom Nordijskom prvenstvu 1952., 1964. i 1966 . Nakon što su mnoge zapadne zemlje bojkotovale Olimpijske igre u Moskvi 1980., Finska je pozvana da sudjeluje na nogometnom turniru. Nažalost, reprezentacija nije prošla dalje od grupne faze.
Araceae
Opis
Kod aroida prisutna je jednospolnost (imaju odvojene muške i ženske cvjetove, ali oba cvijeta su na jednoj biljci), spadiks (oko mesnate osi i obično zatvoren u braktejsku lopaticu) obično se organizira s ženskim cvjetovima prema dnu i muškim cvjetovima prema vrhu. Kod aroida s savršenim cvijetovima, žig tučka više nije prijemčiva kada se oslobađa polen, čime se sprječava samooplodnja. Neke su vrste [diecijske (dvodome).
Nogometna reprezentacija Finske
Statistika igrača
desno|mini|250px|Jari Litmanen
Krčenje šuma
mini|Krčenje šuma na [[Novi Zeland|Novom Zelandu.]] mini|[[Indeks integriteta šumskog pejzaža koji pokazuje antropogenu modifikaciju preostale šume. ]] mini|Godišnje krčenje šuma mini|Godišnja promjena šumske površine Krčenje šuma je uklanjanje šume ili sastojine sa zemljišta koje se zatim pretvara u nešumsku upotrebu. Krčenje šuma može uključivati pretvaranje šumskog zemljišta u farme, rančeve ili za urbanu upotrebu. Najkoncentrisanije krčenje šuma dešava se u tropskim kišnim šumama. Oko 31% Zemljine površine trenutno je pokriveno šumama. To je za jednu trećinu manje od šumskog pokrivača prije ekspanzije poljoprivrede, pri čemu se polovina tog gubitka dogodila u prošlom vijeku. Svake godine se uništi između 15 i 18 miliona hektara šume, što je područje veličine Bangladeša. U prosjeku se svake minute posiječe 2.400 stabala.
Nogometna reprezentacija Finske
Trenutni sastav
Golmani: Lukas Hradecky, Niki Mäenpää
Krčenje šuma
FAO definiše krčenje šuma kao pretvaranje šuma u druge namjene zemljišta (bez obzira na to da li je ono uzrokovano ljudskim faktorom). "Sječa šuma" i "neto promjena šumske površine" nisu isto: ovo drugo je zbir svih gubitaka šuma (krčenje šuma) i svih dobitaka šuma (širenje šuma) u datom periodu. Neto promjena, dakle, može biti pozitivna ili negativna, ovisno o tome da li dobici premašuju gubitke, ili obrnuto. mini|lijevo|[[Krčenje amazonskih prašuma|Krčenje prašume Amazona u brazilskoj državi Maranhão, 2016]] mini|lijevo|Pokretači krčenja tropskih šuma Prema sekretarijatu Okvirne konvencije UN o klimatskim promjenama (UNFCCC), najveći direktni uzrok krčenja šuma je poljoprivreda. Poljoprivredna proizvodnja je odgovorna za 48% krčenja šuma; komercijalna poljoprivreda je odgovorna za 32%; sječa je odgovorna za 14%, a odvoz ogrjevnog drveta čini 5%.
Nogometna reprezentacija Finske
Trenutni sastav
Odbrana: Petri Pasanen, Niklas Moisander, Joona Toivio, Juhani Ojala, Paulus Arajuuri, Markus Halsti, Jukka Raitala
Vezni red: Roman Eremenko, Përparim Hetemaj, Toni Kolehmainen, Mika Ojala, Tim Sparv, Daniel Sjölund, Roni Porokara, Alexander Ring, Alexei Eremenko, Kasper Hämäläinen
Napad: Teemu Pukki, Njazi Kuqi, Timo Furuholm, Mika Ääritalo
497.
Godina 497. (CDXCVII) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Anastazija bez kolege  (ili, rjeđe, godina 1250. Ab urbe condita). Oznaka 497. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
283.
Godina 283. (CCLXXXIII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Kara i Karina (ili, rjeđe, godina 1036. Ab urbe condita). Oznaka 283. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Kozice (Stolac)
Kozice su naseljeno mjesto u općini Stolac, Bosna i Hercegovina.
498.
Godina 498. (CDXCVIII) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Paulina i Skite  (ili, rjeđe, godina 1251. Ab urbe condita). Oznaka 498. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
NGC 2211
NGC 2211 (također poznat kao ESO 556-13, MCG -3-16-21 i PGC 18794) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 92 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki pas. Najveći prečnik je 1,40 (37 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (19 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Francis Preserved Leavenworth 11. decembra 1885. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
499.
Godina 499. (CDXCIX) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Jovana bez kolege  (ili, rjeđe, godina 1252. Ab urbe condita). Oznaka 499. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Fram
Fram je naseljeno mjesto u sastavu općine Rače–Fram, regija Podravska, Slovenija.
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Maribor.
Stanovništvo
Napomena: ''U 2017. izvršena je manja razmjena teritorija između naselja Fram i Ješenca.''
MATADOR
MATADOR protivoklopni raketni bacač kalibra 90 mm nastao suradnjom Izraela i Singapura. Nastao je na osnovu njemačkog raketnog bacača Armbrust.
Razvoj i opis
Od 2000. singapurska Defence Science & Technology Agency, zajedno s firmom Dynamit Nobel, razvija Law Matador (kalibra 90 mm). Dynamit na tržištu ovo oružje nudi pod oznakom Pzf 90. Namijenjen je za upotrebu u urbanim područjima i ima masu 9,8 kilograma. Višenamjenska bojna glava je učinkovita i protiv bunkera i lakih oklopnih vozila. Maksimalni mu je domet 500 metara. S posebnim upaljačem s odgođenim aktiviranjem bojna glava Matadora može u zidu probiti rupu promjera 450 mm. Matador se nudi i probojnom glavom za zidove Pzf WBS. Singapurska vojska Matadorom zamjenjuje svoje Law-ove Armbrust (kalibra 67 mm).
U svojoj ponudi Law-ova Dynamit Nobel ima i RGW 60 kalibra 60 mm i mase samo 5,8 kilograma. RGW 60 je kao prototip prvi put prikazan 1999. U osnovi smanjeni Pzf 90 RGW se može koristiti i iz zatvorenih prostora. Kupcima je na raspolaganju s tri bojne glave: kumulativna koja može probiti 300 mm homogenog oklopa, višenamjenska prefragmentirana Heat bojna glava s 270 gelera koja može probiti više od 100 mm oklopa i Hesh bojna glava namijenjena probijanju zidova (napravi rupu promjera 400 mm). I RGW 60 i Pzf 90 rabe iste ciljnike i mogu se opremiti Picatinnyjevim noćnim ciljnikom. Sve su tri RGW-ove bojne glave u serijskoj proizvodnji za njemačku vojsku i federalnu policiju.
Zastava Južne Koreje
mini|200px|Zastava Južne Koreje
Zastava Južne Koreje je usvojena 6. marta 1883. Na bijeloj podlozi se nalazi crveno-plavi simbol yin-yanga i tri crne pruge na uglovima zastave.
Simbol na zastavi potiče iz kineske knjige I Ching koja predstavlja filozofske ideje svemira: harmoniju, simetriju, balans i cirkulaciju. Dizajn je baziran i na tradicionalnoj upotrebi boja crvene, plave i žute, dok bijela podloga predstavlja čistoću naroda.
Pruge označavaju:
Litij
Litij (izvedeno iz grč. λίθος, líthos, kamen) jeste hemijski element sa simbolom Li i rednim (atomskim) brojem 3. On je alkalni metal u drugoj periodi periodnom sistemu elemenata. Litij je vrlo lahak metal i ima najmanju gustoću među svim čvrstim elementima (u standardnim uslovima).
Zbog svoje velike reaktivnosti, u prirodi se ne nalazi u elementarnom stanju. Na sobnoj temperaturi, samo na potpuno suhom zraku je postojan duže vrijeme, ali vrlo sporo reagira dajući litij nitrid. U vlažnom zraku, na površini litija vrlo brzo se formira mat sivi sloj litij-hidroksida. Kao i svi alkalni metali, elementarni litij reagira odmah već pri dodiru sa vlagom na koži te tako može prouzrokovati teške opekotine i ozljede zbog nagrizanja. Mnogi spojevi litija, koji u vodenim rastvorima daju ione litija smatraju se opasnim za zdravlje, za razliku od analognih spojeva natrija i kalija. mini|Litij Kao mikroelement, litij u obliku svojih soli je često sastavni dio mineralnih voda. U ljudskom organizmu nalaze se vrlo malehne količine ovog elementa. Ne smatra se neophodnim za život i nema poznate biološke funkcije u organizmu. Međutim, neke soli litija pokazuju medicinsko djelovanje i upotrebljavaju se u litijskoj terapiji pri liječenju bipolarnih poremećaja, manija, depresija i drugih sličnih bolesti.
Historija
thumb|lijevo|[[Johan August Arfwedson je otkrio litij]] Smatra se da je litij otkrio švedski naučnik Johan August Arfwedson, koji je 1817. primijetio prisustvo nekog nepoznatog elementa u mineralu petalitu (Li[4]Al[4][Si4O10]) a nedugo poslije također i u mineralima spodumenu (LiAl[Si2O6]) i lepidolitu (K(Li,Al)3[(Al,Si)4O10](F,OH)2), nakon analize mineralnih uzoraka sa ostrva Utö u Švedskoj. Njegov akademski učitelj Jacob Berzelius predložio je naziv lithion, izvedenicu iz grčkog λίθος líthos‚ kamen, ime koje je izvedeno iz materijala iz kojeg je izoliran, slično kao i kod drugih, do tada poznatih, alkalnih metala natrija i kalija, a kasnije se to ime ustalilo u svojoj latiniziranoj formi lithium. Njemački hemičar Christian Gottlob Gmelin primijetio je 1818. godine da soli litija boje plamen u crvenu boju. Oba naučnika su narednih godina pokušavali dobiti ovaj element u čistom stanju. Ovo je uspjelo iste godine Brandeu i Davyu pomoću postupka elektrolize litij oksida (Li2O).
Robert Bunsen i Augustus Matthiessen uspjeli su 1855. pomoću elektrolize litij-hlorida (LiCl) dobiti još veće količine elementarnog litija. Prva komercijalna proizvodnja počela je 1923. u njemačkoj kompaniji "Metallgesellschaft" (danas Chemetall GmbH), gdje se dobijao pomoću elektrolize istopljene smjese litij- (LiCl) i kalij-hlorida (KCl). Wilhelm Schlenk je 1917. sintetizirao prvi litijorganski spoj iz organskih spojeva žive. Sve do kraja Drugog svjetskog rata, osim upotrebe kao sredstvo za podmazivanje (mineralno ulje sa dodatkom litij-stearata) i u industriji stakla (litij-karbonat ili litij-oksid), gotovo da i nisu postojae aplikacije u kojima se koristio litij. Međutim, to se promijenilo nakon što je SAD-u zatrebao tricij za pravljenje hidrogenske bombe, a koji se može dobiti iz litija. Počela je znatna proizvodnja litija, a jedno od najizdašnijih nalazišta bio je rudnik u blizini gradića Kings Mountain u Sjevernoj Karolini. Pošto tricij ima vrlo kratko vrijeme poluraspada, neophodne količine litij su konstantno rasle, pa je SAD u periodu od 1953. do 1963. nagomilao ogromne zalihe ovog metala, koje su tek nakon završetka Hladnog rata 1993. dospjele na svjetsko tržište.
Osim klasičnog rudarenja, jeftinije dobijanje litija je moguće i iz slanih voda. Danas se litij koristi u velikim količinama za razne svrhe kao što je proizvodnja baterija, za polimerizaciju elastomera, u građevinarstvu te za organske sinteze u farmaciji i argohemijskoj industriji. Od 2007. najvažniji segment upotrebe litija su primarne (takozvane "litijske") baterije i akumulatori (sekundarne ili litij-ionske baterije).
Fizičke
thumb|Kristalna struktura litija, a = 351 pm Elementarni litij je srebreno-bijeli, mehki i lahki metal. Na sobnoj temperaturi je najlakši među svim čvrstim elementima (gustoća 0,534 g/cm3 ). Samo vodik u čvrstom stanju pri temperaturi od −260 °C ima manju gustoću od 0,0763 g/cm3.
Poput drugih alkalnih metala, i litij se kristalizira u kubičnom, prostorno centriranom, gusto pakovanom kristalnom sistemu u prostornoj grupi Im 3 m sa parametrom rešetke a = 351 pm i dvije formulske jedinice po elementarnoj ćeliji. Na izuzetno niskim temperaturama od 78 K mijenja se kristalna struktura spontanim prijelazom bilo u heksagonalnu strukturu tipa magnezija sa parametrima rešetke a = 311 pm i c = 509 pm ili izmjenom u izobličenu kubičnu strukturu tipa bakra (kubična plošno centrirana) sa parametrom rešetke a = 438 pm. Tačan uzrok zbog čega se javlja jedna od ovih struktura nije poznat.
500.
Godina 500. (D) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Jovana bez kolege  (ili, rjeđe, godina 1253. Ab urbe condita). Oznaka 500. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Litij
Fizičke
Litij ispoljava veliki broj sličnosti sa magnezijem, što se, između ostalog, iskazuje i i činjenici javljanja heterotipskih miješanih kristala od litija i magnezija, a koji imaju osobinu izodimorfije. Iako se magnezij najgušće kristalizira heksagonalno, dok se nasuprot njega litij kristalizira u kubičnu prostorno centriranu kuglastu rešetku, oba metala se mogu heterotipski miješati. Međutim, ovo se dešava samo u vrlo ograničenom rasponu koncentracija, pri čemu kod suviška neke od komponenti, jedna od njih nameće (prisiljava da promijeni) kristalnu rešetku drugoj.
Ion litija sa −520 kJ/mol ima najvišu entalpiju hidratacije među svim ionima alkalnih metala. Stoga se on u vodi u potpunosti hidratizira i snažno privlači molekule vode. Ion litija gradi dvije hidratne ljuske, jednu unutrašnju sa četiri molekule vode, koja je izuzetno snažno povezana sa litijevim ionom preko svojih atoma kisika, te jednu vanjsku ljusku, koja je povezana sa ionom Li[H2O]4+ preko "vodikovog mosta" sa drugim molekulima vode. Zbog toga je ionski radijus hidratiziranih iona litija veoma velik, veći čak i od nekih iona teških alkalnih metala kao što su rubidij i cezij, koji u vodenim rastvorima ne grade takvu vrstu snažno vezanih hidratnih ljuski.
thumb|lijevo|Lewisova formula dilitija U gasovitom stanju, litij se ne nalazi u vidu pojedinačnih atoma, već u molekularnom stanju kao dilitij Li2. Na taj način jednovalentni litij dostiže popunjenu s-atomsku orbitalu a time i energetski povoljniju situaciju. Dilitij ima dužinu veze od 267,3 pm i energiju veze od 101 kJ/mol.
Hemijske
thumb|Metalni litij obložen nitridom zbog kontakta sa zrakom Litij je, kao i svi drugi alkalni metali, vrlo reaktivan i vrlo lahko reagira sa mnogim elementima i spojevima (poput vode dajući toplotu). Među svim alkalnim metalima, on je najviše reaktivan. Posebnost, po kojoj se litij razlikuje od drugih alkalnih metala je njegova reakcija sa molekularnim dušikom gradeći litij nitrid, reakcija koja se polahko odvija već i na sobnoj temperaturi:
Pošto su radijusi iona litija Li+ i magnezija Mg2+ slični po veličini, također postoje i određene sličnosti u osobinama litija odnosno njegovih spojeva sa magnezijem ili spojevima magnezija. Ova sličnost u osobinama između dva elementa iz susjednih grupa periodnog sistema poznata je i kao dijagonalna veza (dijagonalni efekt). Tako litij, za razliku od natrija, gradi mnoge metalnoorganske spojeve (organolitijske spojeve), poput butil-litija ili metil-litija. Ista sličnost uočena je i između berilija i aluminija, kao i između bora i silicija.
Izotopi
U prirodi se javljaju oba stabilna izotopa litija 6Li (7,6 %) i 7Li (92,4 %). Osim njih, poznato je još nekoliko nestabilnih izotopa počev od 4Li preko 8Li do 12Li, koji se mogu dobiti samo vještačkim putem. Njihova vremena poluraspada iznose samo nekoliko milisekundi.
thumb|lijevo|Reakcije izotopa litija i vodika u Castle-Bravo termonuklearnoj bombi. Planirane (expected) i stvarne (got) reakcije izotopa 7Li Izotop 6Li ima vrlo važnu ulogu u tehnologiji nuklearne fuzije. Pored uloge u nuklearnim fuzijskim reaktorima, služi i kao polazni materijal za dobijanje tricija u hidrogenskoj bombi, koji je neophodan za fuziju sa deuterijem kojom se proizvodi enormna količina energije. Tricij nastaje u plaštu fuzijskog reaktora (takozvanom blanketu) ili unutar hidrogenske bombe pored helija bombardiranjem litija 6Li neutronima, koji nastaju tokom fuzije, a prema sljedećoj nuklearnoj reakciji:
Također, moguća je i reakcija ali je ona manje pogodna.
Iz ovog razloga, izotop 6Li se izdvaja pri proizvodnji litija. Razdvajanje izotopa se može vršiti naprimjer putem razmjene izotopa litijamalgama i nekog rastvorenog litijevog spoja (poput litij-hlorida u etanolu). Pri tome se može dostići prinos od oko 50%.
Izotop 7Li nastaje u neznatnim količinama u nuklearnim centralama putem nuklearne reakcije izotopa bora 10B (korišten kao usporivač neutrona) sa neutronima.
Oba izotopa litija 6Li i 7Li korištena su u eksperimentima sa ultrahladnim kvatnim gasovima. Tako je načinjen i prvi Bose-Einsteinov kondenzat sa (bozon) izotopom 7Li. Međutim 6Li je fermion te su naučnici 2003. godine uspjeli molekulu ovog izotopa pretvoriti u superfluid.
Rasprostranjenost
mini|lijevo|Petalit Zemljina kora sadrži oko 0,006 % litija. Time je nešto rjeđi od cinka, bakra i volframa, a u Zemljinoj kori je otprilike rasprostranjen kao i kobalt, kalaj i olovo. Iako je litij rasprostranjen otprilike kao i olovo, njegova proizvodnja je vrlo teška zbog malehne koncentracije i velike raspršenosti. Procijenjene i identificirane količine litija na Zemlji iznose više od 29 miliona tona, dok sirovinska baza iznosi oko 13 miliona tona (stanje 2011). Procijenjene dostupne rezerve u 2009. godine iznosile su oko 4,1 miliona tona.
Litij se nalazi i u vodi za piće kao i nekim prehrambenim namirnicama poput mesa, ribe, jaja i mliječnih proizvoda. Tako naprimjer 100 grama mesa sadrži oko 100 μg litija.
Primarna nalazišta
Litijevi minerali se nalaze u sastavu mnogih silikatnih stijena, ali uglavnom u veoma niskim koncentracijama. Ne postoje njegova velika nalazišta. Pošto je izdvajanje litija iz ovih minerala uslovljeno velikim troškovima, danas ono za dobijanje litija ili njegovih spojeva igra manju ulogu, ali se to može promijeniti zbog očekivanog porasta potražnje za njim. Također, vrše brojna istraživanja širom svijeta u oblasti lakšeg i isplativijeg dobijanja litija. Među najvećim rudnicima litija su rudnici Greenbushes i Mt. Cattlin u Zapadnoj Australiji, u kojima se kopa mineral pegmatit sa velikom koncentracijom litija, a litij se dobija i kao sporedni proizvod pri proizvodnji metala tantala. I u drugim zemljama kao što su Kanada i Rusija, te do 1998. u SAD kod grada Bassemer City, Sjeverna Karolina, iskopava se mineral spodumen iz kojeg se izdvaja litij.
Za najveće nalaziše litija u Evropi smatra se okrug Wolfsberg u austrijskoj pokrajini Koruška. Nakon završetka probnih bušenja krajem 2013. godine, australijski Global Strategic Metals planira u Wolfsbergu početi sa kopanjem litijeve rude počev od 2016. godine. Međutim, neki kritičari naglašavaju da je takav projekat neisplativ, jer se ruda nalazi duboko u stijenama, te da su troškovi kopanja u usporedbi sa površinskim kopovima u Čileu ogromni.
Sekundarna nalazišta
Litijeve soli, naročito litij-hlorid, nalaze se u sastavu mnogih slanih depozita, uglavnom isušenih mora i slanih jezera. Njegova koncentracija na tim mjestima može iznositi i do jedan postotak. Za kvalitet slanih naslaga, osim koncentracije litija, važni su i omjeri količina magnezija i litija. Danas se litij dobija uglavnom u Čileu (Salar de Atacama), (gdje su pronađene naslage sa sadržajem litija od 0,16% što je među najvišim u svijetu ), Argentini (Salar de Hombre Muerto), SAD (Silver Peak, Nevada) i Kini (jezero Zhabuye, Tibet, jezero Taijinaier, Qinqhai). Postoje i druga slana jezera sa velikim sadržajem litija, ali se ona trenutno ne eksploatiraju, naprimjer u Kini, Argentini, Afganistanu i naročito u Boliviji, gdje je u slanom jezeru Salar de Uyuni procijenjeno da se nalazi oko 5,4 miliona tona litija, što možda predstavlja najveće nalazište.
Kao povezani i nusproizvodi pri proizvodnji litija često se javljaju kalij-karbonat (potaša), boraks, cezij i rubidij.
Razne biljke kao što su duhan ili vrste iz roda Ranunculus uzimaju litijeve spojeve iz zemljišta i skladište ih u sebi. Prosječni udio litijevih spojeva u suhoj masi tih biljaka iznosi između 0,5 ppm i 3 ppm. U vodama svjetskih mora nalazi se i litij u srednjoj koncentraciji od 180 ppb dok se u tekučim vodama nalazi u koncentraciji do 3 ppb.
Zbog očekivanog porasta potražnje za litijem za potrebe proizvodnje baterija i akumulatora za vozila na električni pogon, danas mnoge kompanije istražuju isplative načine dobijanja minerala i slanih naslaga u kojima ima dovoljno litija u mnogim regijama svijeta, uključujući i Evropu.
U svemiru
Nakon Velikog praska, osim izotopa vodika i helija, nastale su i znatne količine izotopa litija 7Li. Međutim, najveći dio od ovog litija danas ne postoji, jer je on u zvijezdama fuzionirao sa vodikom u procesu proton-proton reakcije II te je tako potrošen.
U smeđim patuljcima masa i temperatura zvijezde nisu dovoljno visoke za fuziju vodika, jer njena masa ne doseže neophodnu veličinu od otprilike 75 mâsa Jupitera. Tako litij nastao tokom Velikog praska ostaje u smeđim patuljcima sadržan u velikim količinama. Iz ovih razloga, litij je također relativno rijedak element i u svemiru, ali njegovo prisustvo može poslužiti kao dokaz postojanja smeđih patuljaka.
Udio litija u raznim zvijezdama je dosta različita, čak i kada su njihove mase, starost ili metalicitet vrlo slični. Vjerovalo se da planete mogu imati utjecaj na sadržaj litija neke zvijezde. Ukoliko naprimjer neka zvijezda nema planeta koje kruže oko nje, smatralo se da je udio litija u njoj vrlo visok, dok zvijezde poput Sunca koje su okružene brojnim planetama, sadrže vrlo malo litija u sebi. Uzrok tome se prepostavlja da planete svojim gravitacijskim utjecajima doprinose na snažno miješanje vanjskih i unutrašnjih slojeva u zvijezdi, tako da više litija dospijeva u područja unutar zvijezde gdje je dovoljno visoka temperatura za odvijanje procesa fuzije.
Dobijanje
Iz slanih rastvora koji sadrže litij, može se istaložiti litij-karbonat razblaživanjem vodom i dodavanjem natrij-karbonata (sode). Zatim se uparava slana voda u zraku sve dok udio litija ne pređe 0,5%. Dodavanje natrij karbonata iz nje se počinje taložiti teško rastvorljivi litij karbonat:
Da bi se dobio metalni litij, prvo se litij karbonatu mora dodati hlorovodična kiselina. Pri tome nastaje ugljik dioksid koji se izdvaja kao gas, te preostaje rastvoreni litij-hlorid. Ovaj rastvor se stavlja u vakuumski isparivač gdje isparava, sve dok se hlorid ne iskristalizira:
Uređaji i oprema koja se koristi za dobijanje litij-hlorida moraju biti načinjeni iz posebnih vrsta čelika ili legura nikla, jer slani rastvor djeluje izuzetno korozivno. Metalni litij se dobija elektrolizom topivim elektrodama pri temperaturi od 352 °C iz istopljene eutektične smjese iz 52 masena postotka litij-hlorida i 48 masena postotka kalij-hlorida:
odnosno:
Međutim, u procesu elektrolize, kalij se ne izdvaja jer u istopljenom hloridu on ima niži elektrodni potencijal. Za razliku od njega, tragovi natrija se izdvajaju, te čine litij izuzetno reaktivnim (što je prednost u organskoj hemiji, ali ne i za Li-baterije). Tečni litij se skuplja na površini elektrolita, te se relatno lahko može izdvojiti iz elektrolitičke ćelije. Litij je također moguće dobiti i elektrolizom litij-hlorida u piridinu. Ova metoda je posebno pogodna za laboratorijsko dobijanje manjih količina litija.
Kao metal
Dio proizvedenog metalnog litija koristi se za dobijanje njegovih spojeva, koji se ne mogu direktno dobiti iz litij karbonata. To su, u prvom redu, organolitijski spojevi poput butil-litija, spojeva litija i vodika kao litij-hidrida (LiH) ili litij aluminij-hidrida kao i litij-amida. Zbog mogućnosti litija da reagira direktno sa dušikom, koristi se i za uklanjanje tog gasa tamo gdje je to neophodno.
Metalni litij je izuzetno snažno redukcijsko sredstvo. On reducira mnoge materijale, koji inače ne reagiraju sa drugim redukcijskim sredstvima. Upotrebljava se i za djelomično hidriranje aromatskih spojeva (Birchova redukcija). U metalurgiji, koristi se za odstranjivanje sumpora iz istopljenog željeza, dezoksidaciju i uklanjanje ugljika iz istopljenih metala.