cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Energetski nivo
Tranzicijski nivoi energije
Elektroni se također mogu potpuno ukloniti iz hemijskih vrsta, kao što su atom, molekula ili ion. Potpuno uklanjanje elektrona iz atoma može biti oblik ionizacije, koji efektivno premiješta elektron u orbitalu sa beskonačnim glavnim kvantnim brojem, u stvari tako daleko da praktično više nema efekta na preostali atom (ion). Za razne vrste atoma postoje 1., 2., 3. itd. energije jonizacije, za uklanjanje 1., zatim 2., pa 3., itd. elektrona najviše energije iz atoma, izvorno u osnovnom stanju. Također energija se može osloboditi u odgovarajućim suprotnim količinama, ponekad u obliku energije fotona, kada se elektroni dodaju pozitivno nabijenim ionima ili ponekad atomima. Molekule također mogu proći tranzicije u njihovom vibracijskim ili rotacijskim nivoima energije. Prijelazi energetskog nivoa također mogu biti neradijacijski, što znači da emisija ili apsorpcija fotona nisu uključeni. Ako je atom, ion ili molekula na najnižem mogućem nivou energije, kaže se da su on i njegovi elektroni u osnovnom stanju. Ako je na višem energetskom nivou, kaže se da je pobuđeno, ili su svi elektroni koji imaju veću energiju od osnovnog stanja pobuđeni. Takva vrsta može se pobuditi na viši nivo energije, pomoću apsorpcije fotona čija je energija jednaka energetskoj razlici između nivoa. Suprotno tome, pobuđena vrsta može preći na niži nivo energije spontanim emitiranjem fotona jednakog energetskoj razlici. Energija fotona jednaka je Planckovoj konstanti (
h
ΔE = h f = h c / λ
, budući da je
c
, brzina svjetlosti jednaka
f λ
.
Shodno tome, mnogi tipovi spektroskopije temelje se na otkrivanju frekvencije ili talasne dužine emitovanih ili apsorbovanih fotona, kako bi pružile informacije o analiziranom materijalu, uključujući informacije o nivoima energije i elektronskoj strukturi materijala, dobijene analizom spektra.
Za dizajniranje pobuđenog stanja, obično se koristi zvezdica. Prijelaz elektrona u vezi molekule iz osnovnog stanja u pobuđeno stanje može imati oznaku kao što je σ → 6nbsp;σ*,    π* ili   →  π* što znači pobuđivanje elektrona iz a σnbsp; vezivanje za σnbsp; antibonding orbitalu, od πnbsp; vezivanje za πnbsp; orbitalu za vezivanje, ili od n nevezivanja za πnbsp; orbitalu za vezivanje. Obrnuti prijelaz elektrona za sve ove vrste pobuđenih molekula također se može vratiti u osnovno stanje, koje se može označiti kao σ*  →  σ, π*   →  π ili π*   →  n.
Tranzicija u nivou energije elektrona u molekuli može se kombinirati sa vibracijskim prijelazom i nazvati vibronski prijelaz. Vibracijski i rotacijski prijelaz mogu se kombinirati pomoću rotacijskog spajanja. U rovibronic sprezanje, prijelazi elektrona se istovremeno kombiniraju i sa vibracijskim i rotacijskim prijelazima. Fotoni koji učestvuju u prelazima mogu imati energiju različitih raspona u elektromagnetnom spektru, kao što su rendgen, ultraljubičasto, vidljivo svetlo, infracrveno ili mikrotalasna zračenje, ovisno o vrsti prijelaza. Na vrlo općenit način, razlike u nivou energije između elektroničkih stanja su veće, razlike između nivoa vibracija su srednje, a razlike između nivoa rotacije su manje, iako se može preklapati. Translacijski nivoi energije su praktično kontinuirani i mogu se izračunati kao kinetička energija korištenjem klasična mehanika.
Fosfor
Fosfor (od grčkog φως-φóρος phōs-phóros "koji nosi svjetlost", zbog emisije svjetlosti bijelog fosfora u reakciji sa kisikom) jeste hemijski element sa simbolom P i atomskim brojem 15. U periodnom sistemu se nalazi u petoj glavnoj grupi odnosno 15. grupi po IUPACu poznatijoj kao "grupa dušika".
Fosfor se u prirodi javlja u većem broju, međusobno vrlo različitih i raznovrsnih alotropskih modifikacija, među kojima je najlakše dobiti termodinamički ne baš najstabilniju molekulu P4 poznatiju kao bijeli fosfor. Spojevi fosfora su nezamjenjivi za sva živa bića i učestvuju u izgradnji i funkcioniranju organizma, kao što su dijelovi DNK i ćelijska opskrba energijom (ADP/ATP). Biohemijsko kruženje fosfora opisano je u okvirima ciklusa fosfora.
Historija
lijevo|190px|thumb|Bijeli fosfor u vodi Fosfor je 1669. otkrio njemački apotekar i alhemičar Hennig Brand, koji je u potrazi za "Kamenom mudrosti", isušivao urin dok nije sva tekućina isparila. Kada je suhi ostatak zagrijao bez prisustva zraka, redukcijom sa organskom materijom nastao je bijeli fosfor, koji je zbog hemoluminiscencije svijetlio u mraku. Iako u to vrijeme nije bila poznata nikakva druga upotreba fosfora, osim kao noćne svjetiljke, on se ipak mjerio težinom zlata. Međutim, Brand se nije obogatio svojim otkrićem, te je recept za njegovo dobijanje prodao alhemistima, koji su se kasnije obogatili. Johann Daniel Kraft, navodni alhemičar, demonstrirao je 1677. Boyleu način dobijanja fosfora. Zanimljivo je da je Brand u Hannoveru također prezentirao svoj fosfor poznatom naučniku i filozofu Leibnizu, koji je iz oduševljenja o tajnovitom izvoru svjetlosti napisao i pjesmu Phosphorus Mirabilis.
Bijeli fosfor je ispočetka, zbog svoje fascinantne osobine, hemoluminiscencije, korišten i kao lijek. Kasnije se počeo koristiti, sve do danas, za izradu šibica. Međutim, pošto je bijeli fosfor veoma otrovan, kod osoba koje rade i dolaze u kontakt s njim često je dolazilo do teških trovanja. U vojnoj historiji, bijeli fosfor je igrao vrlo važnu ulogu kao oružje. Njime su se punile zapaljive bombe, takozvane fosforne bombe. Tako, naprimjer, britansko zrakoplovstvo je u Drugom svjetskom ratu koristilo mješavinu bijelog fosfora i kaučuka. Kaučuk je služio da se viskozna masa lakše zalijepi za metu. Ove bombe su uzrokovale vrlo teška oštećenja kože zbog opekotina.
Osobine i modifikacije
thumb|desno|Četiri modifikacije fosfora thumb|desno|Kristali crnog fosfora u zatvorenoj ampuli Fosfor ima četiri alotropske modifikacije: bijeli, crveni, crni i ljubičasti fosfor. Svaki od ovih osnovnih tipova gradi različite kristalne strukture. Pored toga kod njih postoje veoma velike razlike u fizičkim osobinama i reaktivnosti. Pošto je druge modifikacije vrlo teško dobiti direktnim putem, gotovo uvijek se prvo proizvodi bijeli fosfor te se on kasnije pretvara u druge modifikacije. Sve modifikacije se mogu pretvarati jedne u drugu djelovanjem visokog pritiska i izlaganjem visokim temperaturama. Na sobnoj temperaturi, crni fosfor je zapravo stabilna modifikacija, dok su druge metastabilne zbog spore brzine pretvaranja. Bijeli fosfor se može dobiti u laboratoriju zagrijavanjem crvenog bez prisustva kisika. Obrnuto, crveni fosfor se može dobiti iz bijelog zagrijavanjem bijelog na oko 360 °C tokom nekoliko sati.
U gasovitom stanju
U fosfornim parama na temperaturi ispod 1200 °C pretežno se nalaze P4 tetraedri kao najmanje molekulske jedinice. Stepen disocijacije pri 800 °C iznosi približno 1%. Na temperaturama između 1200 i 2000 °C pretežno se nalaze molekule P2 sa strukturom valentnih elektrona sličnoj dušiku, dok iznad 2000 °C one postepeno disociraju povišenjem temperature do monoatomskog fosfora.
Energetski nivo
Tranzicijski nivoi energije
Elektron dalje od jezgre ima veću potencijalnu energiju od elektrona bliže jezgri, pa postaje manje vezan za jezgru, budući da je njegova potencijalna energija negativna i obrnuto ovisi o udaljenosti od jezgra. Obrnuti prijelazi elektrona za sve ove vrste pobuđenih molekula također se mogu vratiti u osnovno stanje, što se može označiti kao σ* → σ, π* → π, or π* → n. Tranzicija u nivou energije elektrona u molekuli može se kombinirati s vibracijskim prijelazom i nazvati vibronska tranzicija. Vibracijska i rotacijska tranzicija mogu se kombinirati pomoću rotacijskog spajanja. U rovinbronskoj sprezi, tranzicija elektrona kombinira se istovremeno i sa vibracijskomm i rotacijskom tranzicijom. Fotoni koji učestvuju u tranzicijama mogu imati energiju različitih raspona u elektromagnetnom spektru, kao što su rendgen, ultraljubičasto, vidljivo svjetlo, infracrveno ili mikrotalasn zračenje, ovisno o tipu tranzicije. Veoma općenito, razlike u nivou energije između elektronskih stanja su veće, razlike između nivoa vibracija su srednje, a razlike između nivoa rotacije su manje, iako se mogu preklapati. Translacijski nivoi energije su praktično kontinuirani i mogu se izračunati kao kinetička energija korištenjem formula klasične mehanike.
Fosfor
U tečnom stanju
Vrlo je vjerovatno da se sve modifikacije fosfora mogu istopiti dajući približno istu bezbojnu tekućinu gustoće 1,745 g/cm3 pri temperaturi od 44,5 °C. Tečni fosfor se može lahko super-ohladiti do stanja pri kojem je brzina kristalizacije bijele modifikacije izuzetno velika. Ramanov spektar čvrstog stanja i rastvora bijelog fosfora dosta je sličan onom kod tečnosti, što upućuje da tečnost sadrži tetraedarske molekule P4. U nedavnim studijama, zapaženo je postojanje dva različita oblika tečnog fosfora.
Bijeli fosfor
Bijeli fosfor je najreaktivnija i najhlapljivija modifikacija fosfora. Ima gustoću od 1,82 g/cm3, topi se na 44,25 °C a prelazi u gas na 280 °C. Proziran je i ponaša se slično vosku. Bijeli fosfor sa mnogo nečistoća naziva se i žuti fosfor. Kubični bijeli fosfor u fosfor-trihloridu i ugljik-disulfidu CS2 je vrlo lahko rastvorljiv; 100 g ugljik-disulfida može rastvoriti više od 1 kg fosfora. U tetrahlorugljicima, benzenu ili etru, fosfor je vrlo slabo rastvorljiv. U vodi je praktično nerastvorljiv.
Energetski nivo
Tranzicijski nivoi energije
Viša temperatura dovodi do bržeg kretanja atoma i molekula fluida, povećavajući svoju translacijsku energiju i termički pobuđuje molekule na veće prosječne amplitude vibracijskog i rotacijskog načina (pobuđuje molekule na viši nivo unutrašnje energije). To znači da s porastom temperature translacijski, vibracijski i rotacijski doprinosi molekulskom toplotnom kapacitetu dopuštaju molekulama da apsorbiraju toplotu i zadržavaju više unutrašnje energije. Kondukcija toplote obično se javlja dok se molekule ili atomi sudaraju, prenoseći toplotu međusobno. Čak i na višim temperaturama, elektroni se mogu termički pobuditi na više energetske orbitale u atomima ili molekulama. Kasniji pad elektrona na niži nivo energije može osloboditi foton, uzrokujući moguće obojeni sjaj.
Elektron dalje od jezgra ima veću potencijalnu energiju od elektrona bliže jezgru, pa postaje manje vezan za njega, budući da je njegova potencijalna energija negativna i obrnuto ovisi o udaljenosti od jezgra.
Fosfor
Bijeli fosfor
Pri temperaturi od –76,9 °C kubični oblik (α-oblik) prelazi u heksagonalni (β-oblik) (rotacija slobodnih vanjskih elektrona). U svakom obliku (α-, β- ili rastvoru) bijeli fosfor gradi P4 tetraedre u kojima su uglovi veze od 60°. U fino isitnjenom stanju, bijeli fosfor izložen zraku se pali sam od sebe, dok na oko 50 °C mogu se zapaliti i veći komadi te sagorijeva do fosfor(V)-oksida. Stoga se bijeli fosfor mora držati u vodi. Fosfor koji gori ne smije se gasiti vodom, jer postoji opasnost da se prašina fosfora raspe u fine čestice koje se nakon dodavanja vode same od sebe zapale. Za gašenje zapaljenog fosfora preporučuje se korištenje pijeska.
Energetski nivo
Kristalni materijali
Utvrđeno je da kristalni čvrsti materijal ima energetske opsege, umjesto ili pored energetskih nivoa. Elektroni mogu preuzeti bilo koju energiju unutar nepopunjenog pojasa. U početku se čini da je ovo izuzetak od zahtjeva za nivoe energije. Međutim, kao što je prikazano u teoriji volumena, energetski pojasevi zapravo se sastoje od mnogih diskretnih energetskih nivoa, koji su preblizu da bi se razriješili. Unutar opsega, broj nivoa je reda broja atoma u kristalu, pa, iako su elektroni zapravo ograničeni na te energije, mogu poprimiti kontinuum vrijednosti. Važni nivoi energije u kristalu su pik valencijskog opsega, dno provodnog opsega, Fermijev nivo, nivo vakuuma i nivoi energije bilo kojeg defektnog stanja u kristalu.
Fosfor
Bijeli fosfor
Izložen zraku, bijeli fosfor može pokazivati svjetlozelenu hemoluminiscenciju. Ona se objašnjava visokim pritiskom pare bijelog fosfora koji u okolinu otpušta molekule P4 u gasovitom stanju, koje reagiraju oksidacijom u gasnoj fazi preko P4O6 do P4O10. U burnim, egzotermnim reakcijama fosfor se spaja sa halogenim elementima, metalima ili sumporom. U takvim reakcijama nastaju spojevi kao što su fosfor-sulfidi, fosfidi te spojevi fosfora(III) i fosfora(V). Djelovanjem jakih baza pri visokim temperaturama, fosfor disproporcionira do fosfana i hipofosfita. Zbog velikog afiniteta fosfora prema kisiku, koji djeluje putem snažnih P-O veza, bijeli fosfor je vrlo snažno redukcijsko sredstvo. Tako naprimjer, zagrijavanjem sumporne kiseline sa bijelim fosforom, ona se reducira do sumpor-dioksida.
Sagorijevanjem bijelog fosfora nastaje fosfor-pentoksid koji je veoma higroskopan i sa vlagom iz zraka gradi vrlo gustu maglu od fosforne kiseline. Zbog toga se bijeli fosfor koristi u dimnim bombama.
Crni fosfor
Na sobnoj temperaturi postoje najstabilnije modifikacije fosfora u amorfnom i tri kristalna oblika. Zbog svoje polimernog oblika, crni fosfor je nerastvorljiv, znatno teže zapaljiv, mnogo manje reaktivan a gustoća mu iznosi 2,69 g/cm3. Poput crvenog fosfora, crni je također neotrovan. U kristalnoj rešeci crnog fosfora nalaze se valoviti dvostruki slojevi, u kojim su atomi fosfora piramidalno povezani sa druga tri susjedna P atoma gradeći ugao veze od 100°. U takvoj postavci, fosfor ima poluprovodničke karakteristike. Na vlažnom zraku, crni fosfor oksidira nešto brže od crvenog, prekrivajući se bezbojnim, viskoznim slojem fosforne kiseline, istovremeno onemogućavajući daljnji pristup kisiku i otežavajući njegovo zapaljenje.
Crveni fosfor
okvir|desno|Uvećana površina papira na koji je nanesena smjesa crvenog fosfora, ljepila i staklenog praha (radi povećanja trenja), o koju se trlja glava šibice Pod pojmom crveni fosfor obuhvata se cijeli niz amorfnih i kristalnih oblika sa varijacijama u gustoći između 2,0 i 2,4 g/cm3 i tačkama topljenja između 585 °C i 610 °C. On je općenito amorfan, ali se putem rekristalizacije iz istopljenog olova može prevesti u monoklinski Hittorfov (ljubičasti) fosfor, koji gradi trodimenzionalno povezane polimerne oblike.
Crveni fosfor se dobija višesatnim zagrijavanjem bijelog na temperaturi od oko 260 °C bez prisustva zraka. Također, sporo pretvaranje se dešava i samim izlaganjem svjetlosti. Pretvaranje bijelog u crveni fosfor ubrzava (katalizira) prisustvo joda. Razlike između kristalnih udjela u crvenom fosforu uzrokuju različite oblike istog. Tu do izražaja dolaze veličine zrna, način spajanja rešetke, nečistoće i različita zasićenja krajnjih (vršnih) grupa sa halogenidima, kisikom ili hidroksi funkcionalnim grupama. On se ne pali sam od sebe, ali se može dovesti do snažnog i burnog zapaljenja snažnim oksidacijskim sredstvima uz vrlo malo dodavanje energije (trenje, udar) a na isti način može doći i do eksplozije. Ljubičasti fosfor je mnogo sličniji crnom fosforu, sudeći po reaktivnosti, dok se takozvani Schenckov fosfor ("grimizni fosfor") ponaša znatno reaktivnije od "običnog" crvenog fosfora. Za razliku od bijelog, crveni fosfor nije otrovan. Prvi opis crvenog fosfora načinio je Anton Schrötter von Kristelli.
Nano-štapići
U augustu 2004. njemačkim istraživačima je uspjelo izolirati još dvije nove modifikacije ovog elementa te ih strukturalno karakterizirati: fosfor-nanoštapiće. Kod obje ove modifikacije atomi fosfora nalaze se u obliku lančanih molekula (polimera). Nove modifikacije otkrili su Arno Pfitzner sa Univerziteta Regensburg i Hellmut Eckert sa Vestfalskog Wilhelmsovog univerziteta iz Münstera. Crveno-smeđa vlakna, koja se značajno razlikuju od crvenih modifikacija, u suhom stanju su stabilna na zraku tokom nekoliko sedmica. Pod elektronskim mikroskopom ova crveno-smeđa forma fosfora ima izgled dugih, paralelno postavljenih nanocijevi sa približnim prečnikom od 0,34 nm odnosno 0,47 nm.
Izotopi
Fosfor ima samo jedan stabilni izotop, 31P, koji sačinjava sav fosfor iz prirode. Stoga je fosfor jednoizotopni (monoizotopni) element. Postoji mnogo drugih izotopa, ali su svi oni radioaktivni. Izotop fosfora 33P je najduže živući radioizotop sa vremenom poluraspada od 25,3 dana. Izotop 32P ima vrijeme poluraspada a koristi se u medicini.
Rasprostranjenost
Najveće zalihe fosfatnih minerala nalaze se u Africi, Kini i SAD (Florida). Četiri države posjeduju oko 80% svih svjetskih rezervi fosfata, koji su pri današnjem stanju tehnologije ekonomski isplativi: Maroko (zajedno sa Zapadnom Saharom oko 36,5%), Kina (23,7%), Jordan i Južnoafrička Republika (obje 9,6%). Zalihe na kopnu dovoljne su, pri sadašnjem tempu eksploatacije, za samo nekoliko decenija. Različite procjene kreću se od 50 do 130 godina. Međutim, zbog novopronađenih rezervi koje se nalaze pretežno u sjevernoj Africi i Iraku, njemačka vlada je 2012. objavila da svjetskom tržištu ne prijeti nestanak ovih sirovina, te da će zalihe trajati još oko 380 godina. Osim ovih, smatra se da se ogromne zalihe nalaze ispod površine mora, ali one danas nisu isplative za eksploataciju.
Osim u mineralima, fosfor se nalazi i u vidu ostataka izmeta morskih ptica, takozvanog guana (sadrži 7-8%, rijetko i do 60% čilske šalitre a maksimalno oko 40% fosfata). Guano se pretežno može naći na nekim ostrvima u Tihom okeanu, kao što su Nauru i Kiribati, te Južnoj Americi (Peru/Čile). Na ostrvu Nauru, eksploatacija zaliha fosfata traje bez prestanka od sredine 1970tih, i do danas su gotovo u potpunosti iscrpljene. Od svjetske godišnje proizvodnje koja je 2010. iznosila oko 180 miliona tona, oko 90% sirovih fosfata troši se u proizvodnju vještačkih đubriva. U vještačkim đubrivima fosfor se ne može zamijeniti niti jednom drugom supstancom.
U organskom svijetu, fosfor također ima vrlo važnu ulogu i nalazi se u raznim oblastima faune i flore, najčešće kao hidroksilapatit Ca5(PO4)3OH, jedan od osnovnih sastavnih dijelova kostiju, zuba i drugih čvrstih tvorevina. Spojevi fosfora su također i osnovni sastojci nukleinskih kiselina i dijelovi ATP-a, molekule "prenosioca" energije u živim organizmima.
Fosfor nastaje u veoma masivnim zvijezdama iz sagorijevanja kisika na temperaturama iznad 1,5·109 K i gustoćama od najmanje 1010 kg/m3. Postoji teorija da je fosfor postao dostupan za prvobitna živa bića tek nakon što je na Zemlju dospio meteoritima, palih tokom hadija. Fosfati koji su već od ranije postojali na Zemlji bili su veoma reaktivni i slabo rastvorljivi, pa su prva živa bića od njih imala slabu korist. Međutim, rijetki mineral schreibersit koji je na Zemlju dospio s meteoritima reagirao je s vodom i reducirao se do fosfida. Oni su bili vrlo pogodne početne sirovine za prabiotsku sintezu fosfoliziranih biomolekula (poput RNK).
Dobijanje
mini|300px|lijevo|Shema procesa elektrohemijskog dobijanja fosfora U električnoj peći za topljenje i redukciju, fosfatna ruda u obliku minerala fosforita ili apatita zagrijava se sa kvarcnim pijeskom na 1500 °C i pretvara u bijeli fosfor. Peć je izvedena kao zatvorena, niska šahtna peć, u koji se toplota uvodi pomoću Söderbergovih elektroda.
Ugljična masa koja se zadržavana elektrodama djeluje kao redukcijsko sredstvo a silicij-dioksid iz kvarca služi kao vezivno sredstvo za šljaku. Gasoviti fosfor koji se stvara u procesu kondenzira se i sakuplja pod vodom.
Upotreba
Najveći dio (oko 80%) proizvedenog bijelog fosfora se sagorijeva do fosfor-pentoksida, koji je sirovina za proizvodnju fosforne kiseline kao i za dobijanje različitih fosfata. Dalje se fosfati koriste, između ostalog, kao vještačka đubriva. Fosfor-pentoksid (fosfor(V)-oksid) osim toga ima značaj kao jedna od najefikasnijih supstanci za uklanjanje vode ili vlage (sredstvo za sušenje). Drugi dio fosfora prerađuje se do fosfor-trihlorida (PCl3) i fosfor(V)-sulfida (P4S10), koji su osnovna sirovina za proizvodnju sredstava za zaštitu od požara, aditiva, sredstava za zaštitu bilja, plastifikatora i drugih proizvoda.
Crveni fosfor se našao primjenu u proizvodnji šibica. Paradoksalno, crveni fosfor u vrlo isitnjenom obliku koristi se kao umjetni materijal (npr. poliamid) za zaštitu od požara: u slučaju požara, fosfor, kisik iz zraka i voda (vlaga iz zraka, ostaci vode iz umjetnih materijala) grade ugljenisani zaštitni sloj koji zaustavlja daljnje širenje vatre. Osim toga, nastali fosfor-suboksidi npr. PO su hvatači radikala i na taj način prekidaju sagorijevanje u gasovitoj fazi.
Nadalje, važni fosfati korišteni kao đubrivo direktno se dobijaju iz kalcij-fosfata, iz kojeg se oni izdvajaju pomoću sumporne kiseline. Na taj način nastaju takozvani superfosfati. Za njihovu proizvodnju troši se oko 60% godišnje svjetske proizvodnje sumporne kiseline.
Crveni i bijeli fosfor koriste se i u vojne svrhe. Veoma otrovni i samozapaljivi bijeli fosfor koristi se u zapaljivoj municiji kao naprimjer u fosfornim bombama a ranije se koristio i u dimnoj municiji. Međutim, danas u takvoj municiji koristi se neotrovni crveni fosfor u smjesi sa oksidacijskim sredstvima i metalnim zapaljivim supstancama. Sve do 1980tih, u školama se za eksperimente koristio bijeli fosfor, a koji je kasnije zabranjen iz zdravstvenih i sigurnosnih razloga. Od tada, školski eksperimenti izvode se samo sa crvenim fosforom.
Radioaktivni izotop 32P upotrebljava se u medicini i istraživanjima kao traser za posmatranje procesa razmjene materija u organizmu ili liječenja bolesti, kao što je naprimjer nuklearno-medicinska terapija policitemije vere. Zastarjela metoda dijagnostike melanoma vaskularne ovojnice oka (koroidee) bila je test radioaktivnim fosforom.
Biološki značaj
Fosfor je nezamjenjiv za sve biološke organizme. Spojevi fosfora su sastavni dijelovi molekula dezoksiribonukleinske i ribonukleinske kiseline, supstanci nosilaca nasljednih informacija svih živih bića. Jako fosfatizirani spojevi ATP (adenozin-trifosfat) igraju odlučujuću ulogu pri razmjeni energije u ćelijama (aktivacija šećera). Nadalje, fosfor je sadržan i u fosfatnim šećerima, fosfolipidima i koenzimima. Fosforiliranje je jedan od najvažnijih mehanizama regulacije u organizmima. Fosfati su također i elementarni sastojak pH puferskih sistema u krvi.
Dnevne potrebe odraslog čovjeka iznose oko 0,75 g fosfora. Njega najviše ima, između ostalog, u mliječnim proizvodima, mesu, ribi i kruhu. Dostupnost fosfata biljkama je jedan od ograničavajućih faktora rasta, pa je stoga potrebno u poljoprivedi koristiti velike količine đubriva koja u svom sastavu imaju fosfate. Bijeli fosfor i spojevi fosfora poput fosfana kao i brojni estri fosforne kiseline su veoma otrovni.
Literatura
🇵🇸
Grb Samoe
Ovaj grb je na snazi od 1. januara 1962.
409.
Godina 409. (CDIX) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Honorija i Teodozija (ili, rjeđe, godina 1162. Ab urbe condita). Oznaka 409. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
411.
Godina 411. (CDXI) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Teodozija bez kolege (ili, rjeđe, godina 1164. Ab urbe condita). Oznaka 411. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Artiljerija
Artiljerija je naziv za rod kopnene vojske kome je svrha obavljanje borbenih zadataka uz pomoć artiljerijskih oruđa. Često se naziva Kraljicom bitke.
Iako se pojava artiljerije obično vezuje uz razvitak vatrenog oružja, ona je postojala i u ranijem periodu u obliku različitih naprava za ispaljivanje velikih projektila na daljinu, najčešće u svrhu rušenja neprijateljskih utvrda u tvrđavskom ratovanju. Zbog slabe mobilnosti, preciznosti i brzine ispaljivanja ispočetka je gotovo isključivo korištena kao opsadna artiljerija.
S vremenom je razvitak metalurgije, odnosno nešto lakših i mobilnijih tipova artiljerijskog oruđa doveo do stvaranja poljske artiljerije, koja se s vremenom počela odvajati od pješadije naoružane streljačkim naoružanjem, te počela igrati sve važniju ulogu u bitkama na otvorenom polju. Artiljerija je do 20. vijeka stekla takav domet i razornu moć, da joj se pripisuje većina ljudskih gubitaka u Prvom svjetskom ratu.
Artiljerija se, s obzirom na težinu oruđa, dijeli na i laku i tešku artiljeriju, a po namjeni, uz poljsku artiljeriju postoje još i:
Brodska artiljerija je naziv za artiljerijska oružja koja sačinjavaju naoružanje pojedinog ratnog broda.
Artiljerijske jedinice koje se sastoje samohodnih artiljerijskih oruđa se nazivaju samohodna artiljerija.
Zemljotres u Peruu 2007.
'''Potres u Peruu 2007. godine''' je bio veliki potres koji je pogodio srednju obalu Perua 15. augusta 2007. godine u 23:40:58 UTC (18:40:58 lokalno vrijeme) i trajao je dvije minute. Hipocentar je lociran 150 km jugozapadno od Lime na dubini 30,2 km. Nacionalni informativni centar za potrese geološkog topografskog instituta SAD-a je izjavio da je to bio snažan potres, sa jačinom od 7,9 na skali momentne magnitude.
Upozorenja o cunamiju
Cunami upozorenje je objavljeno za Peru, Ekvador, Čile i Kolumbiju, odmah nakon potresa, ali su kasnije povučena. Upozorenja za cunami su, također, objavljena za Panamu i Kostariku, te je postavljena cunami straža za Nikaragvu, Gvatemalu, El Salvador, Meksiko i Honduras. Sve uzbune su povučene nakon što je cunami od 10 cm došao do obale.
Posljedice
Gradovi Ica, San Vicente de Cañete i Chincha Alta su najviše pogođeni, ali se potres osjetio i u gradovima Pucallpa, Iquitos, Contamana, Trujillo, Cajamarca i u glavnom gradu Limi, gdje je potres razbio prozore u centru grada. Četiri osobe su poginule kada se srušila crkva u Ici. Ti ljudi su se sklonili u vjerske centra tražeći sklonište. Peruanska vlada je objavila da je 350 ljudi poginulo i da je 827 ljudi povrijeđeno.
NGC 5223
NGC 5223 (također poznat kao MCG 6-30-40, PGC 47822 i UGC 8553) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 331 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lovački psi. Najveći prečnik je 1,50 (145 hiljada sg) a najmanji 1,3 uglovnih minuta (125 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 1. maja 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 548
NGC 548 (također poznat kao MCG 0-4-141, PGC 5326 i UGC 1010) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 248 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,80 (58 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (36 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio George Mary Searle 2. novembra 1867. godine.
Bizantijski ikonoklazam
thumb|250px|desno|Prikaz jednostavnog krsta u [[Crkva sv. Irene|Crkvi sv. Irene (Hagia Irena) u Istanbulu, predtsavlja primjer Bizantijske umjetnosti za vrijeme ikonoklazma (ikonoborstva).]] Bizantijski ikonoklazam ili Bizantijsko ikonoborstvo (grčki: Εἰκονομαχία, Eikonomahía, doslovno, "borba za slike" ili "rat ikonama") odnosi se na dva razdoblja u historiji Bizantijskog Carstva, kada su se vjerske i carske vlasti suprotstavljale upotrebi vjerskih slika i ikona u okvirima Pravoslavne crkve i tadašnje carske hijerarhije. "Prvi ikonoklazam" (kako se to ponekad naziva) trajao je između 726 - 787 godine. "Drugi ikonoklazam" trajao je između 814 - 842 godine. Prema tradicionalnom mišljenju, bizantijski ikonoklazam pokrenuo je car Lav III Isavrijac zabranom upotrebe vjerskih slika, a ovu politiku su nastavili njegovi nasljednici. Pratilo ga je rašireno uništavanje slika i ikona, te progon pristalica obožavanja istih. Papa je čvrsto podržavao upotrebu slika i ikona tokom cijelog ovog razdoblja. Svi ovi događaji su proširili rastuće razilaženje između bizantijske i karolinške tradicije u još uvijek ujedinjenoj crkvi, time olakšavajući smanjenje ili uklanjanje bizantijske političke kontrole nad dijelovima Italije.
Ikonoklazam predstavlja namjerno uništavanje u okviru kulture vlastitih vjerskih ikona i drugih simbola ili spomenika, obično zbog vjerskih ili političkih motiva. Ljudi koji se bave ili podržavaju ikonoklazam nazivaju se ikonoklasti, od grčkog za "razbijač ikona" (εἰκονοκλάσται, ekvivalent grčkom εἰκονο- ikono- [ikona] + κλάσται - razbijač), izraz koji se figurativno primjenjuje na bilo koju osobu koja krši ili prezire uspostavljene dogme ili konvencije. Suprotno tome, ljudi koji vjeruju ili poštuju religiozne slike podrugljivo se nazivaju idolopoklonici ("ikonoloteri" - εἰκονολάτρες). Obično su poznati kao ("ikonoduli" - εἰκονόδουλοι), ili ("ikonofili" - εἰκονόφιλοι). Ovi izrazi, međutim, nisu bili dio bizantijske rasprave o slikama. Moderni historičari (od 17. vijeka pa do danas) su ih uveli u uobičajenu upotrebu, a njihova primjena u Bizantu znatno se povećala krajem 20. vijeka. Bizantijski izraz za raspravu o vjerskim predodžbama je "ikonomahi", što znači "borba oko slika" ili "borba za sliku".
Ikonoklazam je općenito teološki motiviran tumačenjem Deset zapovijedi Božijih iz Starog zavjeta, u kojima se zabranjuje pravljenje i obožavanje "svetih slika" (Exodus 20:4, Deutoronomi 5:8). Tokom dva razdoblja ikonoklazma u Bizantijskom Carstvu u 8. i 9. vijeku raspravljano je na ovu teološku temu o prikladnosti slika svetih ličnosti, kao što su Isus Hrist, Marija (ili Bogorodica, grčki: Theotokos) i sveci. Bila je to rasprava potaknuta promjenama pravoslavnog bogosluženja, a koja je i sama potaknula velike društvene i političke preokrete u Bizantijskom Carstvu tokom 7. vijeka.
Tradicionalna objašnjenja bizantijskog ikonoklazma ponekad su bila usredotočena na važnost islamskih zabrana prikazivanja likova koje su utjecale na bizantijsku misao. Prema britanskom historičaru Arnoldu J. Toynbeeju, prestiž islamskih vojnih uspjeha u 7. i 8. vijeku motivirao je bizantijske hrišćane da zauzmu islamski stav o odbacivanju i uništavanju pobožnih i liturgijskih slika. Utvrđena je i uloga žena i monaha u podržavanju štovanja slika. Izneseni argumenti su bili utemeljeni na društvenim i klasnim situacijama, poput toga da je ikonoklazam stvorio političke i ekonomske podjele u bizantijskom društvu, te da su je općenito podržavali istočni, siromašniji, negrčki narodi Bizantijskog Carstva,koji su se morali neprestano baviti arapskim napadima. S druge strane, bogatiji Grci iz Konstantinopolja, ali i narodi balkanskih i italijanskih pokrajina snažno su se protivili ikonoklazmu. Ponovna istraživanja pisanih i materijalnih dokaza koji se odnose na razdoblje bizantijskog ikonoklazma koja predvode naučnici, poput Johna Haldona i Lesliea Brubakera, dovela je u pitanje mnoge osnovne pretpostavke i činjenične tvrdnje tradicionalnog načina razmišljanja.
Historijska pozadina
thumb|300px|desno|Prikaz uništavanja ikone tokom bizantijskog ikonoklazma, [[Hludov psaltir, 9. vijek. ]] Događaji iz 7. vijeka tokom velike krize za Bizantijsko Carstvo, stvorili su katalizator za širenje upotrebe svetih slika i izazvali dramatičan pomak u odgovorima na njih. Bilo da je aheiropoieta simptom ili uzrok, od kasnog 6. do 8. vijeka došlo je do sve većeg prorjeđivanja granice između slika koje "nisu napravile ljudske ruke" (aheiropoieton), i slika koje su napravile ljudske ruke. Slike Hrista, Bogorodice i svetaca sve su češće shvaćene kao relikvije, kontaktne relikvije i aheiropoieta, kao tačke pristupa božanskom. Moleći se pred slikom svetog lika, molitve vjernika povećavale su njihovu blizinu svetom. Čini se da je ova promjena u praksi bila veliki i organski razvoj u hrišćanskom bogosluženju, koji je odgovarao na potrebe vjernika da imaju pristup božanskoj podršci tokom nesigurnosti u 7. vijeku. To nije bila promjena koju je Crkva orkestrirala ili kontrolirala. Iako vijeće tokom Trulskog sabora nije izričito navelo da se treba moliti slikama, to je bio legitiman izvor crkvene vlasti koji je tvrdio da su slike Hrista prihvatljive kao posljedica njegove ljudske utjelovljenosti. Budući da se Isus očitovao kao čovjekom, bilo je prihvatljivo praviti slike od njega isto kao što je bilo prihvatljivo praviti slike svetaca i drugih ljudi. Događaji koji su tradicionalno označeni "bizantijskim ikonoklazmom" mogu se smatrati naporima organizirane Crkve i carskih vlasti da odgovore na ove promjene i pokušaju uspostaviti neku institucionalnu kontrolu nad popularnom praksom.
Uspon islama u 7. vijeku uzrokovao je i određeno razmatranje upotrebe svetih slika. Rano islamsko vjerovanje naglašavalo je neprimjerenost prikazivanja likova kao što je to slučaj kod ikona. Ranijim istraživanjima pokušano je bizantijski ikonoklazam povezati izravno s islamom, tvrdeći da su bizantijski carevi vidjeli uspjeh ranog halifata i povjerovali da je bizantijska upotreba slika (nasuprot islamskom anikonizmu) naljutila boga. To se, međutim, ne čini potpuno vjerovatnim. Upotreba slika se vjerojatno povećavala tokom narednih godina, što je dovelo do izbijanja ikonoklazma. Ikonoklazam je posebno bio rasprostranjen u bizantijskim područjima koja su graničila sa islamskim halifatom, što je navelo neke historičare na ideju da su pobornici ikonoklazma bili pod utjecajem islamskog odbijanja upotrebe slika pri bogosluženju. Jedna zapažena promjena dogodila se 695. godine, kada je Justinijan II dao da se kuje lik Hrista na prednjoj strani zlatnih kovanica. Učinak na mišljenje protivnika ikona (ikonoklasta) nije poznat, ali promjena je sigurno prouzročila to da je halifa Abd al-Malik ibn Marvan trajno raskinuo sa svojim prethodnim usvajanjem bizantijskih vrsta kovanica i pokrenuo čisto islamsko kovanje uz upotrebu samo slova. Sve ovo izgleda više kao dva suprotstavljena tabora koji izražavaju svoje stavove (za i protiv upotrebe likova u slikama), nego to da jedno carstvo želi oponašati drugo. Upečatljivija je činjenica da je islamski ikonoklazam odbacio bilo kakve prikaze živih ljudi ili životinja, a ne samo vjerske slike. Suprotno tome, bizantijski ikonoklazam se ikonama bavio samo kroz pitanje svete prisutnosti (ili njenog nedostatka) slika. Dakle, iako je uspon islama možda stvorio okruženje u kojem su slike bile na čelu intelektualnog pitanja i rasprave, čini se da islamski ikonoklazam nije imao izravnu uzročnu ulogu u razvoju bizantijske rasprave o prikazivanju likova. Zapravo, muslimanske teritorije postale su utočište za ikonofilske izbjeglice. Međutim, mišljenje je nekih stručnjaka da je Lav III Isavrijanac, zbog svog sirijskog porijekla, mogao biti pod utjecajem islamskih vjerovanja i praksi, koje su mogle potaknuti njegovo prvo uklanjanje svetih slika.
Prvo razdoblje ikonoklazma: 730 – 787
thumb|upright=1.25|lijevo|Rasprava o ikonama pred carem, iz iluminiranog rukopisa [[Madridski Skilica.]] Čini se da je neposredna prethodnica kontroverze ikonoklazma bila velika podmorska vulkanska erupcija u ljeto 726. u Egejskom moru između ostrva There (današnji Santorini) i Thirasia, koja je vjerovatno uzrokovala cunami i veliki gubitak ljudskih života. Mnogi, a među njima vjerovatno i Lav III, tumačili su to kao božiju presudu Bizantijskom Carstvu i zaključili da je upotreba slika bila uvreda.
Klasični prikaz početka bizantijskog ikonoklazma govori o tome da je negdje između 726. i 730. bizantijski car Leo III Isaurijanac naredio uklanjanje Hristove slike, istaknute nad Halka kapijom, svečanog ulaza u veliku palatu u Konstantinopolju i njenu zamjenu križem. U strahu da su ovim činom počinili svetogrđe, neke od njih kojima je dodijeljen zadatak uklanjanja Hristove slike ubili su gomila ikonofila. Izvještaji o ovom događaju (pisani znatno kasnije) upućuju na to da je barem dio razloga za uklanjanja slike sa Hora kapije možda uzrokovan vojnim gubicima tokom bitki protiv islamskog halifata i erupcija vulkanskog ostrva There, koji je Leo III možda smatrao dokazom gnjeva božijeg uzrokovanog obožavanjem slika u crkvama.
Lav III je u jednoj izjavi opisao puko obožavanje slika kao "zanat idolatrije". Očito je zabranio štovanje vjerskih slika u ediktu iz 730. godine, koji se nije odnosio na druge oblike umjetnosti, među kojima su slike cara ili vjerski simboli poput krsta. "Nije vidio potrebu da se savjetuje s Crkvom, a čini se da ga je iznenadila dubina narodnog otpora na koji je naišao". Konstantinopoljski patrijarh ikonofil German I od Konstantinopolja podnio je ostavku ili je svrgnut nakon zabrane. Preživjela pisma koja je u to vrijeme on napisao malo govore o teologiji. Prema Patriciji Karlin-Hayter, Germana I je zabrinjavalo i to što će zabrana ikona dokazati da je Crkva bila u zabludi već duže vrijeme i zato je nesvjesno igrao u korist Jevreja i muslimana. thumb|upright=1.25|desno|Patrijarh German I od Konstantinopolja sa ikonama koje pridržavaju anđeli
U ovoj fazi rasprave nema jasnih dokaza o carskoj uključenosti u raspravu, osim što German tvrdi da vjeruje da Lav III podržava slike, ostavljajući pitanje zašto je Lav III predstavljen kao tvrdokorni ikonoklast bizantijske historije. Gotovo svi dokazi o vladavini cara Lava III potječu iz tekstualnih izvora, od kojih su većina pisana znatno kasnijeg datuma nakon njegove vladavine. Ovo se ponajviše odnosi na zapise pod nazivom Život Stefana mlađeg i Ljetopis Teofana ispovjednika. Ovim važnim pisanim izvorima data je velika podrška ikonofilima, a izraženo je neprijateljsko raspoloženje prema caru Konstantinu V (741–775). Kao Konstantinov otac, Lav III također je postao meta kritika. Njegovi stvarni pogledi na obožavanje ikona ostaju nejasni, ali u svakom slučaju nisu mogli utjecati na početnu fazu rasprave.
Na Zapadu, papa Grgur III je održao dvije sinode u Rimu i osudio akcije cara Lava III, a kao odgovor Lav III je oduzeo papinske posjede u Kalabriji i na Siciliji, odvojivši ih kao i Panonsku dijecezu od papinske uprave i stavio ih pod upravu konstantinopoljskog patrijarha.
Ekumenski sabori
thumb|upright=1.25|lijevo|Minijatura iz 14. vijeka, na kojoj je prikazano uništenje crkve po nalogu cara ikonoklasta Konstantina V Lav III je umro 741. godine, a njegov sin i nasljednik Konstantin V (741–755) lično je bio predan borbi protiv prikazivanja likova svetaca na ikonama i mozaicima. Uprkos njegovim carskim uspjesima kako na vojnom tako i na kulturnom polju, Konstantin V je ipak na osnovu izvornog pisanog materijala ostao upamćen po njegovoj zaokupljenosti u protivljenju obožavanja slika sa likovima svetaca. Naprimjer, Konstantin V je prema sačuvanim ikonofilskim izvorima bio optuživan da je opsesivan u svom neprijateljstvu prema slikama svetaca i monasima, da je naredio da se spale manastiri i slike svetaca, i da je pretvorio crkve u staje. Konstantin V je 754. godine sazvao Ikonoborski sabor u Hijeriji na kojem je učestvovalo između 330 do 340 biskupa, a bio je to prvi crkveni savjet koji se bavio uglavnom vjerskom ikonoografijom. Čini se da je Konstantin V usko sarađivao s vijećem, te je podržao ikonoklastički stav, s 338 okupljenih biskupa izjavljujući: Ovo  vijeće je tvrdilo da je legitimni "Sedmi ekumenski sabor", ali obje pravoslavne i katoličke tradicije ne poštuju njegov legitimitet, jer nisu bili prisutni patrijarsi ili predstavnici pet patrijarha: Konstantinopolj je bio upražnjen, dok su Antiohija, Jerusalem i Aleksandrija bili pod kontrolom Abasidskog halifata, a Rim nije poslao predstavnika. thumb|300px|desno|Ikona Sedmog ekumenskog sabora (17. vijek, [[Novodjevičanski manastir, Moskva).]] Ikonoklastički sabor u Hijeriji, međutim, nije značio kraj rasprave po tom pitanju. U ovom razdoblju pojavili su se složeni teološki argumenti za i protiv upotrebe ikona. Sam Konstantin V u svom pisanju suprotstavljao se štovanju slika, dok je Jovan od Damaska, sirijski monah koji je živio izvan bizantijske teritorije, postao glavni protivnik ikonoklazma kroz svoje teološke spise.
Pretpostavlja se da su manastiri postali tajni bastioni podrške ikona, ali ovo gledište je još uvijek kontroverzno. Mogući razlog za to tumačenje jest želja u nekoj historiografiji o bizantijskom ikonoklazmu da se to vidi kao predgovor kasnije protestantske reformacije u Zapadnoj Evropi, u kojoj su samostanske ustanove pretrpjele štetu i progone. Drugi su sugerisali da su neki monasi nastavili podržavati obožavanje slika, ali mnogi su slijedili crkvenu i carsku politiku.
Prema sačuvanim pisanim izvorima Konstantin V se optužuje da je bio protivnik manastira, da je naređivao bacanje relikvija u more i zaustavio prizivanje svetaca. Monasi su bili prisiljeni da paradiraju na Hipodromu, svaki ruku pod ruku sa ženom, kršeći njihove zavjete. Godine 765. sveti Stefan Mlađi je ubijen, a kasnije je smatran mučenikom u borbi za ikonofilske ciljeve. Brojni veliki manastiri u Konstantinopolju sekularizirani su, a mnogi monasi pobjegli su u područja koja su bila izvan učinkovite carske kontrole na rubovima Bizantijskog Carstva.
Konstantinov sin Lav IV Hazar (775–80) bio je manje rigorozan i jedno je vrijeme pokušavao da posreduje između grupa. Kad je umro, njegova supruga Irena Atinska preuzela je vlast kao regent na mjesto svog maloljetnog sina Konstantina VI (780–97). Iako se čini da slavljenje ikona nije bio glavni prioritet za regentsku vladu, Irena je sazvala ekumenski sabor godinu dana nakon smrti Lava IV Hazara, čime je obnovljeno štovanje svetih slika. Ovo je možda bio napor da se osiguraju bliži i srdačniji odnosi Konstantinopolja i Rima.
Irena je pokrenula novi ekumenski sabor, koji se na kraju zvao Drugi nikejski sabor, koji se prvi put sastao u Konstantinopolju 786. godine, ali su ga poremetile vojne jedinice vjerne nasljeđu ikonoklasta. Sabor je ponovo sazvan u Nikeji 787. godine, na kojem su ukinuti dekreti iz prethodnih ikonoklastičkih sabora održanih u Konstantinopolju i carskoj palati Hijeriji i na kojem su prisvojili njegovu titulu Sedmog ekumenskog sabora. Tako su postojala dva sabora koja su se nazivala "Sedmi ekumenski sabor", prvi koji podržava ikonoklazam, a drugi koji podržava ikone.
Za razliku od ikonoklasnog vijeća, ikonofilnom saboru su prisustvovali papinski predstavnici, a njegove uredbe papinstvo je odobravalo. Pravoslavna crkva ga smatra posljednjim istinskim ekumenskim saborom. Štovanje ikona trajalo je tokom vladavina nasljednika carice Irene, Nikefora I (vladao 802-11), i dva kratka kraljevanja nakon njega.
Drugo razdoblje ikonoklazma: 814 – 843
Car Leon V Armenac je 815. pokrenuo drugo razdoblje ikonoklazma, opet motiviran vojnim neuspjesima koje je smatrao pokazateljima božanskog nezadovoljstva, i željom da ponovi vojni uspjeh Konstantina V. Bizantinci su pretrpjeli niz ponižavajućih poraza od bugarskog kana Kruma, tokom kojih je car Nikefor I bio ubijen u bici, a car Mihael I Rangabe bio je primoran da abdicira. U junu 813., mjesec dana prije krunisanja Lava V, skupina vojnika provalila je u carski mauzolej u Crkvi sv. apostola, otvorila sarkofag Konstantina V i molila ga da se vrati i spasi carstvo. thumb|Ikona iz perioda kasnog 14. i početka 15. vijeka koja ilustrira "Pobjedu pravoslavlja" nad ikonoklazmom 843. pod bizantijskom caricom Teodorom (Nacionalna zbirka ikona, [[Britanski muzej).]] Ubrzo nakon stupanja na prijestolje, car Leon V je počeo raspravljati o mogućnosti oživljavanja ikonoklazma sa raznim ljudima, među kojima su bili sveštenici, monasi i članovi senata. On je, kako se izvještava, napomenuo grupi savjetnika da: thumb|upright=1.25|lijevo|Mučenje i mučeništvo ikonofilskog biskupa [[Jeftimije Sardejski|Jeftimija Sardejskog po naredbi bizantijskog cara Mihaela II, prikaz iz iluminiranog rukopisa Madridski Skilica.]] Leon V je zatim odredio "komisiju" monaha "da pregledaju stare knjige" i donesu odluku o štovanju slika. Ubrzo su otkrili djela ''Ikonoklastičnog sinoda iz 754. godine''. Uslijedila je prva rasprava između Leonovih pristalica i sveštenika koji su i dalje zagovarali štovanje ikona, pri čemu je zadnju skupinu predvodio patrijarh Nikifor, što nije dovelo do rješenja dileme na ovu temu. Međutim, Leon se očito uvjerio u ovu tačnost ispravnosti položaja ikonoklasta, pošto je imao ikonu koja se nalazila na Halka kapiji, a koju je Lav III, kako se tvrdi, uklonio ranije, i koja je zamijenjena križem. Godine 815. na Sinodu u Konstantinopolju, koji je bio održan u Haja Sofiji službeno je ponovno proglašeno oživljavanje ikonoklazma.
Leona V je naslijedio Mihael II Amorijski, koji se u pismu od 824. žalio karolinškom caru Ludoviku Pobožnom zbog pojave obožavanja slika u crkvi i takve prakse poput pravljenja ikona krsnim kumovima prilikom krštenja novorođenčadi. Potvrdio je dekrete Vijeća ikonoklasta od 754. godine.
Mihaela II je naslijedio njegov sin Teofil, a nakon njegove smrti naslijedila ga je supruga regent Teodora zbog maloljetnog nasljednika Mihaela III. Poput carice Irene 50 godina prije nje, Teodora je predsjedavala obnavljanjem štovanja ikona 843. godine, pod uslovom da Teofil u međuvremenu ne bude osuđivan. Od tada se u pravoslavnoj crkvi i katoličanstvu u bizantijskom obredu slavi Kalendar svetaca kao praznik "Pobjede pravoslavlja".