cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pokémon sposobnost
Korištenje Pokémon sposobnosti
Neke Pokémon sposobnosti čine određene Pokémone nepobjedivima protiv nekih napada. Lunatoneova sposobnost Levitacije (Levitate) čini Zemljane napade protiv njega potpuno neučinkovitim, a Shedinjin Čudesni čuvar (Wonder Guard) čini je imunim na sve napade, osim na one koji su super učinkoviti protiv nje. Steelixova Kamena glava (Rock Head) sprečava povratnu štetu određenih napada poput Rušenja (Take Down) ili Dvostruke oštrice (Double Edge). Pokémoni sa sposobnošću Gromobrana (Lightninrod), poput Marowaka ili Rhydona, čuvaju svoje partnere od Električnih napada u dvostrukim borbama, privlačeći elektricitet.
Nisu sve Pokémon sposobnosti korisne. Slakingova sposobnost Ljenčarenja (Truant) dopušta mu da napada samo svaki drugi krug iz razloga što Slaking ima prilično visoke statistike te ih se na ovaj način obuzdava. mini|250p|lijevo|[[Cradily ima sposobnost Usisavajućih čašica (Suction Cups). U borbi, onemogućavaju njegovo prisilno izmjenjivanje. Izvan borbe, ova sposobnost uvelike pomaže u pecanju]] Neke Pokémon sposobnosti postaju aktivne izvan Pokémon borbi. Pokémoni sa sposobnošću Kupljenja (Pickup), poput Meowtha, poslije borbi mogu pronaći vrijedne i rijetke predmete, poput Grumena zlata (Nugget), koje igrač kasnije može prodati i dobiti prilično veliku svotu novca. Isto tako, od puštanja igre Pokémon Emerald u prodaju, veći broj sposobnosti koje su se koristile samo u borbama sada se mogu upotrebljavati i izvan njih. Svaki Pokémon sa sposobnošću Gromobrana djeluje kao antena mobitela te će na taj način igrač dobijati mnogo više poziva od trenera koji žele revanš borbe. Pokémon sa sposobnošću Zastrašivanja (Intimidate), poput Arboka, smanjit će broj slabijih Pokémon u divljini na koje igrač naiđe. Još jedna korisna sposobnost jest ona Vatrenog tijela (Flame Body). Pokémoni sa ovom sposobnošću koji se nalaze u timu igrača računaju se kao svojevrsni inkubatori, a jaja koja se u tom trenutku nalaze u timu brže će se izleći.
Anjou (dinastija)
Anžuvinci (Anžujci) su pripadnici ogranka francuske dinastije Capet. Vladali su Napuljom, Ugarskom, Hrvatskom i Poljskom.
Historija
Kada je Luj IX, kralj Francuske, pripojio svom domenu Anjou, darovao je ovaj posjed svom bratu Karlu (1266-1285). Tako je nastala dinastija Anžuvinaca. Anžuvinci su osvojili Siciliju i Napulj, te postali gospodari tih kraljevina.
Ženidbom kralja Karla II sa unukom ugarsko-hrvatskog kralja Bele IV Anžuvinci su postali pretendenti na prijestolje. Poslije smrti Andrije III Mlečanina 1301. godine, posljednjeg ugarsko-hrvatskog vladara iz dinastije Arpadovići, a uz pomoć pape i hrvatskih knezova Bribirskih, za ugarsko-hrvatskog kralja proglašen je Karlo I Robert iz dinastije Anžuvinaca.
Kasniji Anžuvinci su srušili moć hrvatskog plemstva, od srpskog kralja Milutina Nemanjića oduzeli su Mačvansku banovinu, a od Venecije, Zadarskim mirom 1358., jadransku obalu od Kvarnera do Drača. Anžuvinci su bili neprijatelji Srbije u doba Dušana, a svoje pretenzije nad Bosnom nikada nisu mijenjali.
Na osnovu rodbinskog nasljeđivanja 1370. zagospodarili su Poljskom (Ludovik I). Krajem 14. vijeka dinastija je izgubila ugarsko prijestolje od Žigmunda Luksemburškog, a nove ambicije za ugarsko prijestolje Anžuvinci su iskazali početkom 15. vijeka.
Ladislav, kralj Napulja, je bio protivkralj Žigmundu Luksemburškom (1403-1409). Za svoje ciljeve Ladislav Napuljski angažova je hrvatsku vlastelu i Bosance. Istaknutu ulogu u Ladislavljevim koncepcijama imali su bosanski kralj Stjepan Ostoja, te velmože Hrvoje Vukčić Hrvatinić i Sandalj Hranić Kosača. Bosanci su se interesno vezivali za Ladislva Napuljskog kako bi se odbranili od Žigmundovih vladarskih aspiracija nad Bosnom. Kada nije mogao da povrati i osigura raniju dominaciju Anžuvinaca na ugarskom prijestolju, Ladislav Napuljski je 1409. za 100.000 dukata prodao Veneciji prava na Dalmaciju i odrekao se ugarskog prijestolja u korist Žigmunda Luksemburškog.
Video
mini|desno|300p|Analogni videostandardi: <font style="background:#70ff70;">NTSC, <font style="background:yellow;">PAL , <font style="background:orange;">SECAM Video (lat. "Ja vidim") je termin koji se odnosi na pohranjivačke formate za pokretne slike: digitalni formati (DVD, QuickTime, MPEG-4, itd.) i analogne videokasete (VHS i Betamax). Video se može snimati i prikazivati na različitim fizičkim medijima: na celuliodnom filmu sa mehaničkim kamerama, u PAL ili NTSC elektičnim signalima ili u MPEG-4 ili DV formatima uz pomoć digitalnih kamera.
Nacionalni park Gobustan
Nacionalni park Gobustan je nacionalni park u blizini naselja Gobustan, 64 km jugozapadno od Azerbejdžanske prijestolnice Bakua. Nacionalnim parkom proglašen je 1966. godine i zauzima jugoistočni obronak planine kojom završava Kavkaz, prije zapadne obale Kaspijskog jezera, većinom u dolini rijeke Džejrankečmaz.
Svjetska baština
Područje parka je prepuno dubokih kanjona (azerski: gobu) po kojima je i dobilo ime. Ostale znamenitosti su blatni vulkani, njih oko 400 što je više od pola u svijetu, gasno kamenje, fosili, i velike odlomljene krečnjačke stijene. Na tim stijenama je 1930. godine pronađen veliki broj petroglifa iz paleolita i neolita, koji svjedoče o 40.000 godina umjetnosti na stijenama. Oni uglavnom prikazuju lov, ribolov, floru i faunu okoline, te način života koji se očuvao od prahistorije do srednjeg vijeka.
Jedinstveni su i megalitski spomenici poznati kao "Gaval-daš kamenje" koje se sastoji od velike kamene ploče plinskog kamena, na 3 kamena potpornja, koja proizvodi neobičan zvuk kada se udari kamenom. Plinsko kamenje je nastalo kombinacijom jedinstvene klime, te izvora plina i nafte koji se mogu pronaći samo na ovom mjestu.
Područje obiluje i ostacima naseljenih pećina, naselja i grobnica.
Godine 1948. azerbejdžanski arheolog Išak Džaferzade je, pored petroglifa, pronašao i rimski natpis na latinskom koji je najistočniji rimski artefakt ikada pronađen.
Kulturni pejzaž unutar nacionalnog parka, površine od 537 ha, proglašen je 2007. godine za UNESCO-vu svjetsku baštinu.
Duba Konavoska
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Dubrovnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Duba Konavoska je imala 68 stanovnika.
Napomena: ''Od 1857. do 1961. iskazivano pod imenom Duba. U 1880., 1900., 1910. i 1948. sadrži podatke za bivše naselje Donje Selo, a 1900., 1910. i 1948. za bivše naselje Gornje Selo.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Duba Konavoska je imalo 100 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Historijski grad Šaki
Historijski grad Šaki nalazi se u sjeverozapadnom dijelu Azerbejdžana, u podnožju planina Velikog Kavkaza, na nadmorskoj visini 545 m. Udaljen je 240 km. od glavnog grada Bakua i u njemu živi oko 68.400 stanovnika.
Podijeljen je na dva dijela rijekom Gurjana. Stariji sjeverni dio izgrađen je na planini, a južni dio se proteže dolinom rijeke. Njegovo historijsko jezgro, obnovljeno nakon uništenja ranijeg grada muljnim tokovima u 18. vijeku, karakteriše tradicionalna arhitektonska cjelina kuća sa svojim tipičnim visokim sedlastim krovovima, dubokim verandama i baštama ključne su karakteristike historijskog urbanog pejzaža, unutar okruženja šumovitih planinskih padina.
Svjetska baština
Centar grada i Šaki Kanova palata upisani su na UNESCO-ov popis svjetske baštine 2019. godine zbog svoje jedinstvene arhitekture i istorije kao važnog trgovačkog centra duž Puta svile. Na arhitekturu grada utjecala je Safavidska, Qadžarska i ruska građevinska tradicija.
Šaki kanova palata bila je ljetna rezidencija za kanove oblasti Šaki. Sagradio ju je 1797. godine Muhamed Hasan Kan. Bila je namijenjena za smještaj kanova koji su bili zaduženi za kontrolu oblasti Šaki, kao vicekraljevi vladajuće Zandske i kasnije Qadžarske perzijske dinastije oko 1750. godine. Oblast je pripojene Ruskom carstvu prema Gulistanskom ugovoru 1813. godine nakon rusko - perzijskog rata (1804–1813).
NGC 606
NGC 606 (također poznat kao IRAS 01321+2109, MCG 3-5-10, PGC 5874 i UGC 1126) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 458 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ribe. Najveći prečnik je 1,40 (187 hiljada sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (160 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 18. oktobra 1881. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Likovna umjetnost
Likovni jezik
mini|250px|lijevo|[[Paul Gauguin, Portret slikara Vincent van Gogha kako slika suncokrete.]] Dok se književnost izražava pomoću riječi, muzika pomoću zvuka, ples pokretom, likovna umjetnost se izražava oblicima (crtom, bojom i volumenom). Oblik – lik, otud toj umjetnosti i ime. Imaju i drugi naziv - plastične umjetnosti (naglašava opipljivost ovih umjetnosti), a još ih zovu i prostorne umjetnosti (čime se naglašava da se likovne umjetnosti izražavaju u prostoru, za razliku npr. muzike koja se izražava u vremenu). Prema tome, gledati u likovnom smislu znači isto što u književnom smislu znači – čitati. A svrha likovne kulture je u tome da upućuje u likovno čitanje slike, kipa ili građevine.
Likovni oblici imaju svoj smisao koji se može pročitati poznavanjem likovnog jezika. Strukturu likovnog jezika ne čine slova, riječi, kao u konvencionalnom jeziku, nego likovni elementi: tačka, crta, ploha, površina, volumen, prostor i kompozicija. Kompozicija opet ima svoje elemente po kojima se likovni elementi slažu u skladnu cjelinu. Likovne umjetnosti prema sredstvima izražavanja dijelimo na: crtež, grafiku i slikarstvo (koje su vezane za plohu) i kiparstvo, arhitekturu i urbanizam (koje su u prostoru).
mini|250px|[[Fotografija kipa Bacača diska u Londonskom muzeju.]] mini|200px| [[Tadž Mahal u Indiji, jedna je od najpoznatijih arhitektonskih građevina na svijetu.]] Likovni jezik se može spoznati dijelom racionalno (umno), a dijelom likovnom intuicijom. Mi možemo govoriti samo o objektivnom i formalnom dijelu - racionalnom, dok drugi dio - iracionalni, subjektivni, pripada svijetu pojedinca.
Smallville (sezona 8)
Osma sezona serije Smallville, američke televizijske serije, će se početi emitovati 18. septembra 2008. godine. Ovo je treća sezona koja će se emitovati na CW televizijskoj mreži. Regularna postava za osmu sezonu uključuje slijedeće glumce: Tom Welling, Allison Mack, Erica Durance, Aaron Ashmore, zajedno sa novim glumcima, kao što su Cassidy Freeman, Sam Witwer, i Justin Hartley. Nakon kraja sedme sezone, objavljeno je da da se regularni glumci Kristin Kreuk i Michael Rosenbaum, koji su bili sa serijom od prve epizode, neće vratiti kao regularni za osmu sezonu, dok su Laura Vandervoort i John Glover napustili seriju zajedno sa Kreuk i Rosenbaumom; Glover je ubijen u epizodi sedme sezone pod nazivom "Descent", dok se Vandervoort prestala pojavljivati u seriji nakon samo jedne sezone.
Jerry West
mini|desno|Jerry West
Osvojio je i zlatnu olimpijsku medalju u Rimu 1960.
NBA karijera
Čitavu igračku karijeru (1960-74) proveo je u Lakersima. Iako mu je tokom većeg dijela karijere izvanredni šuter Elgin Baylor bio saigrač, West je u 4 sezone zabilježio prosjek od preko 30 poena. Sezonu 1969/70. završio je kao prvi strijelac lige, a u sezoni 1971/72. bio je vodeći asistent.
U njegovoj posljednjoj sezoni u NBA ligi počeli su službeno voditi statistiku za ukradene lopte. West je sa svojih 35 godina postao prvi igrač sa 10 ukradenih lopti na jednoj utakmici, što je još uvijek važeći rekord Lakersa.
Ima samo jednu NBA titulu iako je nastupio u 9 NBA finala.
Linker
mini|desno|180px|Ilustracija procesa linkovanja. Linker je program koji uzima jedan ili više objekata stvorenih uz pomoć kompajlera i sastavlja ih u jedan izvršni (eng. executable) exe program.
Jerry West
NBA karijera
Godine 1996. izabran je među 50 najboljih igrača u historiji NBA.
Ferenc Molnár
mini|Komemorativna ploča Ferenc Molnár (Budimpešta, 12. januar 1878. - New York, 1. april 1952.) je bio jedan od najvećih mađarskih dramatičara i pisaca 20. vijeka. Emigrirao je u SAD u bijegu od nacista koji su ubijali židove u Mađarskoj za vrijeme 2. svjetskog rata.
Kao romanopisac, zapamćen je po djelu Dječaci Pavlove ulice, koji govori o rivalstvu dvije grupe dječaka u Budimpešti. Taj roman je u piščevoj rodnoj zemlji jako cijenjen. U anketi jednog časopisa u Mađarskoj završio je na drugom mjestu među najboljim romanima u 2005. Nekoliko puta je ekraniziran.
Molnárove najistaknutije drame su Liliom, Čuvar i Labud.
IC 56A
IC 56A (također poznat kao PGC 3035) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 577 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 0,40 (67 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (50 hiljada sg).
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Konzervativna zamjena
Konzervativna zamjena – konzervativna mutacija ili  konzervativna supstitucija – je   zamjena aminokiselina u proteinu koji mijenja zadanu aminokiselinu u drugu sa sličnim biohemijska+im svojstvima  (npr. naboj, hidrofobnosti  i veličina).
Suprotno tome, radikalna zamena ili radikalna supstitucija je zamjena aminokiseline koja razmenjuje početnu aminokiselinu sa konačnom aminokiselinom sa različitim fizićkohemijskim svojstvima.
Opis
thumb | 595px | Višestruko [[poravnavanje sekvence, proizvedeno kluatalom O, kod pet sisarskih proteinskih histona H1. Sekvence su za aminokiselinske ostatke 120-180 proteina. Ostaci koji su sačuvani u svim nizovima označeni su sivom bojom. Ispod svake lokacije (tj. pozicije) poravnanja sekvenci proteina ključ je koji označava sačuvani niz mesta (*), sa konzervativnim zamjenama, web mjesta s polukonzervativnim zamjenama (.) i web mjesta s nekonzervativne zamjene . ]] U prirodi postoji 20 aminokiselina, ali neke od njih imaju slične karakteristike. Naprimjer, leucin i izoleucin su oba alifatski, razgranati hidrofobi. Slično tome, asparaginska kiselina i glutaminska kiselina su mali, negativno nabijeni ostaci. Iako postoji mnogo načina za klasifikaciju aminokiselina, one se često razvrstavaju u šest glavnih klasa na osnovu njihove strukture i općih hemijskih karakteristika njihovih bočnih lanaca (R-grupa).
Fizičkohemijske distance imaju za cilj kvantificirati različitost između klasa i među klasama između aminokiselina, na osnovu njihovih mjerljivih svojstava, a mnoge su takve mjere predložene u literaturi. Owing to their simplicity, two of the most commonly used measures are the ones of Grantham (1974) and Miyata et al (1979). Konzervativna zamjena je, dakle, zamjena između dvije aminokiseline odvojene malom fizičkohemijskom udaljenosti. Suprotno tome, radikalna zamjena je razmjena između dvije aminokiseline odvojene velikom fizičkoemijskom distancom.
Uticaj na funkciju
Konzervativne zamjene u proteinima često imaju manji učinak na funkciju od nekonzervativnih. Smanjeni učinak konzervativnih zamjena na funkciju može se vidjeti i kod pojave različitih zamjena u prirodi. Za nekonzervativne zamjene između proteina daleko je vjerovatnije da će ih prirodna selekcija ukloniti zbog štetnih efekata-
Boeing 767
mini|250px|Condor Boeing 767-330ER Boeing 767 je širokotrupni putnički avion. Boeing je u julu 1978. istovremeno počeo rad na modelima 757 i 767, tako da ova dva aviona imaju mnogo toga zajedničkog, što omogućuje da se posade i mehaničari veoma lahko i brzo mogu "prebacivati" s tipa na tip. Prvi prototip verzije 200 poletio je 26. septembra 1981, a u saobraćaj je ušao tačno godinu kasnije, u kompaniji United Airlines.
Prodaje se u tri osnovne verzije: 200, 300 i 400. Boeing je namjeravao razviti i kraću verziju 100, ali je od toga odustao. U zavisnosti od želje avionske kompanije na avion mogu biti ugrađeni sljedeći motori: CF6-80 (289 kN), PW4000 (280 kN) ili RB211 (267 kN).
Podštirovnik
Podštirovnik je naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
Geografski položaj
Podštirovnik je najjužnije naselje u Bosni i Hercegovini. Korodinate najjužnije tačke Bosne i Hercegovine su: 42.55°N, 18.54°W.
Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima 2002.
Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima 2002. održano je od 7. do 10. marta na letaonici Čertak u češkom Harrachovu. To je Harrachovu bilo treće domaćinstvo nakon 1983. i 1992. Vjetar je pokvario drugi dan takmičenja, pa su održane samo 2 serije.
Zemlje učesnice
U zagradi je broj takmičara iz svake zemlje. Ukupno su učestvovala 64 takmičara iz 17 država.
Debugger
mini|[[Winpdb debugger koji analizira sam sebe.]] Debugger je računarski program koji se koristi za analiziranje izvršnog koda drugih programa zbog otklanjanje grešaka.
NGC 5271
NGC 5271 (također poznat kao MCG 5-32-65 i PGC 48477) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 511 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lovački psi. Najveći prečnik je 0,90 (134 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (104 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 22. maja 1881. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 2307
NGC 2307 (također poznat kao ESO 87-45, IRAS 06485-6416 i PGC 19648) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 209 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Leteća riba. Najveći prečnik je 1,70 (104 hiljade sg) a najmanji 1,6 uglovnih minuta (97 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 30. novembra 1834. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Nikša Bratoš
Nikša Bratoš jeste bosanskohercegovački i hrvatski multiinstrumentalist, producent, snimatelj i kompozitor rok i pop muzike, koji je ostvario uspjeh na prostorima bivše Jugoslavije. Kao muzički aranžer bio je autor velikog broja pjesama grupe "Crvena jabuka", Borisa Novkovića, Zdravka Čolića, a sarađivao je sa Fahretom Jahić (poznatijom kao Lepa Brena i drugim izvođačima. Od 1994. godine njegovi radovi na albumima iz oblasti muzičkog aranžmana, multikanalnog zvuka i produkcije donijeli su mu 36 muzičkih nagrada Porin.
Biografija i karijera
Rođen je 17.8.1959. godine u Travniku, gdje je završio osnovnu, gimnaziju i muzičku školu. U muzičkoj školi svira violinu i klarinet, a tokom školovanja aktivno svira u gradskom kamernom orkestru i gradskom puhačkom orkestru. Godine 1978. upisao je Elektrotehnički fakultet u Sarajevu gdje je i diplomirao 1983., a potom je kratko radio u Energoinvestu. Iako se muzičkom produkcijom bavi od 1980. tek se 1985. godine definitivno opredjeljuje za muziku i počinje raditi kao studijski muzičar, aranžer i muzički producent. Svirao je gitaru i pjevao prateće vokale u grupama Bonton Baja i Valentino prije nego što je prešao u Crvenu jabuku. U početku je radio sa Crvenom jabukom kao producent. Nakon što je producirao njihov album Sanjati iz 1988., bio je angažovan kao producent na narednim albumima i singl pločama. Bratoš je kasnije postao redovni član Crvene jabuke, gdje je svojim gitarskim umijećem kao i aranžmanima za trubu i gudačke instrumente (po kojima je bend postao poznat 1990-ih) unio novi kvalitet u muziciranju ovog sarajevskog pop rok sastava. Od 1989. živi u Zagrebu, gdje je nastavio baviti se muzikom kao gitarist, producent i klavijaturist. Godine 1994. postaje zvanični član Crvene jabuke i od tada nastupa na svim njihovim koncertima, a bio je odgovoran za produkciju i programiranje njihovih albuma. Oženjen je Sarajkom Sanjom i ima dva sina, Marka i Gorana.
Interpreter
Interpreter je računarski program koji pokreće ostale programe. Ovo je različito od kompajlera koji ne pokreće izvorni kod nego ga prevodi u drugi jezik (mašinski), obično onaj razumljiv računaru (binarni kod). Kako kompajleri prevodeći izvorni kod prave izvršne fajlove koji mogu raditi neovisno o programskom jeziku u kojem su napisani, interpreter je ugrađen u sistem programskog jezika i pri pokretanju prevodi liniju po liniju programskog koda tako da programeru ostavlja mogućnost ispravke u izvornom kodu ali samim tim i veže napisani programski kod za program u kojem je napisan. Nije moguće pokretanje programa bez interpretera.
Dubravka
Hrvatska:
Dubravka (Konavle)
Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare općine Dubrovnik.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Dubravka je imala 261 stanovnika.
Napomena: ''Od 1857. do 1953. iskazivano pod imenom Mrcine.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Dubravka je imalo 313 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Kaheksija
Kaheksija (grč. κακός – kakos = loš + ἕξις – hexis = stanje) je složen sindrom povezan s osnovnom bolešću koja uzrokuje kontinuirani gubitak mišića koji se ne poništava u potpunosti s nutritivnim suplementacijama. Niz bolesti može uzrokovati kaheksiju, najčešće kancer, kongestivno zatajenje srca, hronična opstruktivna plućna bolest, hronična bolest bubrega i AIDS. Sistemska upala iz ovih stanja može uzrokovati štetne promjene u metabolizmu i sastavu tijela. Za razliku od gubitka težine zbog neadekvatnog unosa kalorija, kaheksija uzrokuje uglavnom gubitak mišića umjesto gubitka masti. Dijagnoza kaheksije može biti teška zbog nedostatka dobro utvrđenih dijagnostičkih kriterija. Kaheksija se može poboljšati liječenjem osnovne bolesti, ali drugi pristupi liječenju imaju ograničenu korist. Kaheksija je povezana sa povećanom smrtnošću i lošim kvalitetom života.
Uzroci
Kaheksija može biti uzrokovana različitim medicinskim stanjima, ali je najčešće povezana sa završnom fazom karcinoma, poznatom kao "kaheksija raka". Oko 50% svih pacijenata oboljelih od raka pati od kaheksije. Oni sa rakom gornjeg dijela gastrointestinalnog trakta i gušterače imaju najveću učestalost razvoja kaheksičnih simptoma. Prevalencija kaheksije raste u naprednijim fazama i procjenjuje se da pogađa 80% pacijenata s terminalnim rakom.
Kongestivno zatajenje srca, AIDS, hronična opstruktivna bolest pluća i hronična bolest bubrega su druga stanja koja često uzrokuju kaheksiju. Kaheksija također može biti posljedica uznapredovalih stadijuma cistaste fibroze, multiple skleroze, bolesti motornih neurona, Parkinsonove bolesti, demencija, tuberkuloze, multiple sistemske atrofije, trovanja živom, Crohnove bolesti, tripamozomijaze, reumatoidnog artritisa i celijakije, kao i drugih sistemskih bolesti.
Mehanizam
Tačan mehanizam u kojem ove bolesti uzrokuju kaheksiju je slabo shvaćen i vjerovatno je multifaktorski s uključenim višestrukim putevima bolesti. Čini se da upalni citokini imaju centralnu ulogu uključujući faktor nekroze tumora (TNF) (koji se također naziva 'kaheksin' ili 'kahektin'), interferon gama i interleukin 6. Pokazalo se da TNF ima direktan katabolički učinak na skeletne mišiće i masno tkivo preko ubikvitinskoproteasomskog puta. Ovaj mehanizam uključuje stvaranje reaktivnih vrsta kisika, što dovodi do povećanja transkripcijskog faktora NF-κB. NF-κB je poznati regulator gena koji kodiraju citokine i citokinske receptore. Povećana proizvodnja citokina izaziva proteolizu i razgradnju miofibrilaskih proteina. Sistemska upala također uzrokuje smanjenu sintezu proteina kroz inhibiciju Akt/mTOR puta.
Iako mnoga različita tkiva i tipovi ćelija mogu biti odgovorni za povećanje cirkulirajućih citokina, dokazi ukazuju da su sami tumori važan izvor faktora koji mogu potaknuti kaheksiju kod raka. Molekule izvedene iz tumora, kao što su faktor mobilizacije lipida, faktor induciranja proteolize i protein koji odvajaju mitohondrije mogu izazvati degradaciju proteina i doprinijeti kaheksiji. Nekontrolirana upala u kaheksiji može dovesti do povećane stope metabolizma u mirovanju, dodatno povećavajući potrebe za proteinima i izvorima energije.
Također postoje dokazi o promjenama u kontrolnim petljama hranjenja u kaheksiji. Visoki nivoi leptina, hormona koji luče adipociti, blokiraju oslobađanje neuropeptida Y, koji je najmoćniji stimulativni peptid u hipotalamusnoj oreksogenoj mreži, vodeći do smanjenog unosa energije uprkos visokoj metaboličkoj potražnji za nutrijentima.
Dijagnoza
Dijagnostičke smjernice i kriteriji su tek nedavno predloženi, uprkos prevalenci kaheksije i različitim kriterijima, primarne karakteristike kaheksije uključuju progresivno iscrpljivanje mišićne i masne mase, smanjen unos hrane, abnormalni metabolizam ugljikohidrata, proteina i masti, smanjen kvalitet života i povećano fizičko oštećenje.
Historijski gledano, promjene tjelesne težine korištene su kao primarni pokazatelj kaheksije, uključujući nizak indeks tjelesne mase i nevoljni gubitak težine od više od 10%. Samo korištenje težine ograničeno je prisustvom edema, tumorske mase i visokom prevalencom gojaznosti u općoj populaciji.. Kriteriji zasnovani na težini ne uzimaju u obzir promjene u sastavu tijela, posebno gubitak nemasne tjelesne mase.
U pokušaju da se uključi šira procjena tereta kaheksije, predloženi su dijagnostički kriteriji koji koriste procjene laboratorijskih metrika i simptoma, pored težine. Kriteriji su uključivali gubitak težine od najmanje 5% u 12 mjeseci ili nizak indeks tjelesne mase (manje od 22 kg/m2) s najmanje tri od sljedećih karakteristika: smanjenje mišića snaga, umor, anoreksija, nizak indeks mase bez masti ili abnormalna biohemija (povećani upalni markeri, anemija, nizak albumin u serumu). Kod pacijenata sa rakom, kaheksija se dijagnosticira zbog nenamjernog gubitka težine od više od 5%. Za pacijente s rakom s indeksom tjelesne mase manjim od 20 kg/m2, kaheksija se dijagnosticira nakon nenamjernog gubitka težine više od 2%. Dodatno, može se dijagnosticirati putem sarkopenije, ili gubitka mase skeletnih mišića.
Laboratorijski markeri se koriste za procjenu osoba s kaheksijom, uključujući albumin, prealbumin, C-reaktivni protein ili hemoglobin. Međutim, laboratorijske metrike i granične vrijednosti nisu standardizirane za različite dijagnostičke kriterije. Reaktant akutne faze (IL-6, IL-1b, faktor nekroze tumora-a, IL-8, interferon-g) se ponekad mjere, ali imaju slabu korelaciju s ishodima. Ne postoje biomarkeri za identifikaciju ljudi s rakom koji mogu razviti kaheksiju. U nastojanju da se bolje klasifikuje ozbiljnost kaheksije, predloženo je nekoliko sistema bodovanja uključujući Cachexia Staging Score (CSS) i Cachexia Score (CASCO). CSS uzima u obzir gubitak težine, subjektivno izvještavanje o funkciji mišića, statusu performansi, gubitku apetita i laboratorijskim promjenama kako bi se pacijenti kategorizirali u nekaheksiju, prekaheksiju, kaheksiju i refraktornu kaheksiju. Cachexia SCOre (CASCO) je još jedan potvrđeni rezultat koji uključuje procjenu gubitka tjelesne težine i sastava, upale, metaboličkih poremećaja, imunosupresije, fizičkih performansi, anoreksije i kvalitete života.
Procjena promjena u sastavu tijela ograničena je poteškoćama u mjerenju mišićne mase i zdravlja na neinvazivan i isplativ način. Snimanje s kvantificiranjem mišićne mase je istraživano uključujući analizu bioelektrične neovisnosti, CT, dvoenergetsku rendgensku apsorpciometriju (DEXA) i magnetnu rezonancu, ali se ne koriste široko.
Definicija
Identifikacija, liječenje i istraživanje kaheksije historijski su bili ograničeni nedostatkom široko prihvaćene definicije kaheksije. Godine 2011, međunarodna konsenzus grupa usvojila je definiciju kaheksije kao „multifaktorskog sindroma definiranog kontinuiranim gubitkom skeletne mišićne mase (sa ili bez gubitka masne mase) koji se može djelimično, ali ne i potpuno poništiti konvenciojskom nutritivnom podrškom."
Kaheksija se razlikuje od gubitka težine zbog pothranjenosti od malabsorpcije, anoreksije nervoze ili anoreksije zbog velikog depresivnog poremećaja. Gubitak težine zbog neadekvatnog unosa kalorija općenito uzrokuje gubitak masti prije gubitka mišića, dok kaheksija uzrokuje pretežno gubitak mišića. Kaheksija se takođe razlikuje od sarkopenije ili gubitka mišića koji je povezan sa starenjem, iako oni često koegzistiraju.
Tretman
Liječenje kaheksije ovisi o osnovnom uzroku, općoj prognozi i potrebama oboljele osobe. Najefikasniji pristup kaheksiji je liječenje osnovnog procesa bolesti. Primjer je smanjenje kaheksije od AIDS-a visoko aktivna antiretrovirusna terapija. Međutim, to često nije moguće ili možda neadekvatno da se preokrene sindrom kaheksije kod drugih bolesti. Pristupi za ublažavanje gubitka mišića uključuju vježbe, nutritivne terapije i lijekove.
Vježba
Terapija koja uključuje redovnu fizičku vježbu može se preporučiti za liječenje kaheksije zbog pozitivnih učinaka vježbe na skeletne mišiće, ali postojeći dokazi ostaju nesigurni u pogledu njezine učinkovitosti, prihvatljivosti i sigurnosti za pacijente s rakom. Randomizirana kontrolirana ispitivanja su potrebna kako bi se bolje utvrdilo može li vježbanje poboljšati kaheksiju kod širokog spektra tipova raka. Pojedinci s kaheksijom općenito prijavljuju nizak nivo fizičke aktivnosti i malo njih se bavi rutinskim vježbanjem, zbog niske motivacije za vježbanje i uvjerenja da vježbanje može pogoršati njihove simptome ili uzrokovati štetu.
Lijekovi
Lijekovi za stimulaciju apetita koriste se za liječenje kaheksije, kako bi se povećao unos hrane, ali nisu efikasni u zaustavljanju trošenja mišića i mogu imati štetne nuspojave. Stimulansi apetita uključuju glukokortikoid, kanabinoid ili progestin, kao što je megestrol acetat. Antiemetici kao što su 5-HT3 antagonisti se takođe obično koriste kod kaheksije raka ako je mučnina istaknuti simptom.
Anabolički-androgeni steroid poput oksandrolona mogu biti korisni kod kaheksije, ali se njihova upotreba preporučuje najviše dvije sedmice jer duže trajanje liječenja povećava nuspojave. Iako su preliminarne studije sugerirale da bi talidomid mogao biti koristan, Cochraneov pregled nije pronašao dokaze za donošenje informirane odluke o upotrebi ovog lijeka kod pacijenata s rakom s kaheksijom.
Prehrana
Povećana brzina metabolizma i supresija apetita uobičajena kod kaheksije mogu dovesti do gubitka mišića. Studije koje koriste suplementaciju proteina bogate kalorijama sugeriraju da se može postići barem stabilizacija težine, iako su poboljšanja nemasne tjelesne mase imala nije uočeno u ovim studijama.
Dodaci
Ispitivano je davanje egzogenih aminokiselina da služe kao metaboličko gorivo koje štedi proteine tako što obezbeđuje supstrate i za mišićni metabolizam i glukoneogenezu. Aminokiseline razgranatog lanca leucin i valin mogu imati potencijal da inhibiraju prekomjernu ekspresiju puteva razgradnje proteina. Aminokiselina glutamin je korištena kao komponenta oralnih suplemenata za poništavanje kaheksije kod ljudi s uznapredovalim rakom ili HIV/AIDS.
Epidemiologija
Nedostaju tačni epidemiološki podaci o prevalenciji kaheksije zbog promjenjivih dijagnostičkih kriterija i nedovoljne identifikacije osoba s ovim poremećajem.. Procjenjuje se da kaheksija od bilo koje bolesti pogađa više od pet miliona ljudi u Sjedinjenim Državama. Prevalencija kaheksije raste i procjenjuje se na oko 1% populacije. Prevalencija je niža u Aziji, ali zbog veće populacije predstavlja sličan teret. Kaheksija je također značajan problem u Južnoj Americi i Africi.
Najčešći uzroci kaheksije u Sjedinjenim Državama prema populacijskoj prevalenci su:
Kaheksija doprinosi značajnom gubitku funkcije i korištenju zdravstvene zaštite. Procjene koje koriste National Inpatient Sample u Sjedinjenim Državama sugeriraju da je kaheksija bila uzrok 177.640 boravka u bolnici u 2016. Kaheksija se smatra neposrednim uzrokom smrti mnogih ljudi oboljelih od raka, procjenjuje se između 22–40%..
Historija
Reč "kaheksija" potiče od grčkih reči "kakos" (loš) i "heksis" (stanje). Engleski oftalmolog John Zachariah Laurence je bio prvi koji je upotrijebio izraz "kancerogena kaheksija", čineći to 1858. godine. On je tu frazu primijenio na kronično iscrpljenje povezano sa malignošću. Tek 2011. je termin "kaheksija povezana s rakom" dobio formalnu definiciju, u publikaciji Kenetha Fearona. Fearon ga je definirao kao "multifaktorski sindrom karakteriziran kontinuiranim gubitkom skeletnih mišića (sa ili bez gubitka masne mase) koji se ne može u potpunosti poništiti konvencijskm nutritivnom podrškom i dovodi do progresivnog funkcionalnog oštećenja".
Industrial Light & Magic
mini|desno|150px|ILM logo Industrial Light & Magic (ILM) je kompanija za proizvodnju filmskih vizuelnih efekata, i višestruki dobitnik nagrada Oscar. Osnovao ju je 1975. godine George Lucas, i u vlasništvu je kompanije Lucasfilm. Lucas je osnovao ILM, nakon što je otkrio da je zatvoren odjel za specijalne efekte kompanije 20th Century Fox i nakon što mu je dato zeleno svjetlo za snimanje filma Zvjezdani ratovi. Studio je počeo sa radom u mjestu Van Nuys, Kalifornija, da bi bio prebačen u San Rafael. Sada je lociran u Letterman Digital Arts centru, u Presidio, San Francisco.
ILM odabrana filmografija
Ostali projekti:
Otkazani projekti:
NGC 6737
NGC 6737 (također poznat kao ESO 592-**8) je grupa zvijezda i nalazi se u sazviježđu Strijelac. Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 14. jula 1830. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Podvori
Podvori su naseljeno mjesto u gradu Trebinju, Bosna i Hercegovina.
Misens mutacija
Misens mutacija – u genetici – je  tačkasta mutacija u kojoj promjena jednog nukleotid rezultira u kodonu koji kodira drugu aminokiselinu. Ona je tip nesinonimne supstuitucije.
Supstitucija proteina sa mutacijama DNK
Nisu sve misens mutacije dovele do značajnih promjena proteina. Aminokiselina može biti zamenjena aminokiselinom vrlo sličnih hemijskih svojstava, a u tom slučaju protein može i dalje normalno funkcionirati; ovo se naziva neutralnom, "tihom", "šutljivom" ili konzervativnom mutacijom. Alternativno, supstitucija aminokiselina može se dogoditi u regiji proteina koja ne utiče značajno na sekundarnu strukturu ili funkciju proteina. Kada aminokiselinu može kodirati više od jednog kodona (takozvano "degenerirano kodiranje"); tada mutacija u kodonu ne može donijeti nikakvu promjenu u translaciji, što jsinonimna supstitucija, a ne misens  mutacija.
Primjeri
thumb|375px|upright=1.3|[[Divlji tip (lijevo) ai zrema forma  (desno ) folamina A (pdb id: 1IFR). Normalno, arginin 527 (plavo) formira „most soli“ sa glutamatom 527 (magenta), ali supstitucija  R527L  rezultira prekidom ove interakcije (leucin ima nepolarni rep i zbog toga ne može formirati statički most soli).]] DNK: 5' - AAC AGC CTG CGT ACG GCT CTC - 3' 3' - TTG TCG GAC GCA TGC CGA GAG - 5' mRNA: 5' - AAC AGC CUG CGU ACG GCU CUC - 3' Protein:     Asn Ser Leu Arg Thr Ala Leu
LMNA misens mutacija (c.1580G>T) uvedena u LMNA gen - položaj 1580 (nt) u DNK sekvenci (CGT) uzrokujući da se guanin zamijeni  timinom, dajući CTT u DNK sekvenci. Na razini proteina, ovo rezultira zamjenom arginina leucinom na poziciji 527. To dovodi do destrukcije solnog mosta destabilizacije strukture. Na razini fenotipa to se manifestira preklapanjem mandibuloakralne displazije i sindroma progerije. Dobijeni transkript i proteinski proizvod je: 3' - TTG TCG GAC GAA TGC CGA GAG - 5' Protein: Asn Ser Leu Leu Thr Ala Leu
Eksperimentalna analiza
Misens mutacije povezane s rakom mogu dovesti do drastične destabilizacije rezultirajućih proteina. U 2012. godini predložen je metod za provjeru takvih promjena, i to brza paralelna proteoliza (FASTpp).
Izvorni kod
Izvorni kod nekog računarskog programa je skup podataka koji se može pretvoriti iz ljudima razumljive forme u formu koju računar može pokretati i razumjeti, a to je mašinski kod. Izvorni kod se pretvara u pokretljivu "exe" datoteku pomoću kompajlera, čiji kod se više ne može vidjeti, jer će on biti preveden u mašinski kod.
Satoshi Tajiri
Satoshi Tajiri (田尻智 Tajiri Satoshi, 28. august, 1965. godine) je japanski dizajner elektroničkih igara i stvaralac Džepnih čudovišta (Pocket Monsters), poznatijih kao Pokémoni.
Djetinjstvo i obrazovanje
Kao dječak, Satoshi je živio u predgrađu Tokija i uivao je u svom najdražem hobiju; skupljanju insekata. 1970tih godina, šume i polja koje je Satoshi obožavao i na njima provodio većinu svoga vremena prekrivene su apartmanima, neboderima i parkiralištima. Ovo je rastužilo Satoshija, jer je shvatio kako moderna djeca neće moći uživati u stvarima u kojima je on uživao, pogotovo u skupljanju kukaca.
Game Freak
1982. godine Satoshi i njegov prijatelj James Hanzatko i Yuusuke Santamaria napravili su časopis o računalnim igrama imena Game Freak. Jedan od njegovih prijatelja koji je isto tako radio na ovom časopisu bio je Ken Sugimori, koji je kasnije nacrtao sve Pokémone. Ranih 1980-ih, osvojio je prvo mjesto na natjecanju sponzoriranom od Sege, u kojem je cilj bio napraviti videoigru. Kasnije, njegovu je prvu videoigru, Quinty, u prodaju pustio Namco za Nintendo Famicon. 1991. Satoshi otkriva Game Boy. Kada je prvi put ugledao kablove za povezivanje konzola, zamislio je kako njima pužu kukci te je tako stvorena ideja o Pokémonima. Igra je financirana i dobila idejni projekt od drugog studija za igre, "Creatures". Tajiri je svoju razvojnu organizaciju nazvao "Game Freak", prema magazinu te se taj naziv i dalje može vidjeti na početku Pokémon igara.
Nintendo
Tajiri se zaposlio u Nintendu i proveo je narednih šest godina radeći na Pokémonima. Sprijateljio se sa Shigeru Miyamotom, tvorcem igara poput Super Mario igre, The Legend of Zelda, Pikmin i Donkey Kong, koji je postao Satoshijev mentor. U čast Tajiriju i Miyamotu, Ash Ketchum ("Red" u videoigrama) nazvan je Satoshi, a Gary Oak ("Blue" u videoigrama) nazvan je Shigeru u japanskoj verziji Pokémona.
Nedavno, Tajiri je (uz predsjednika Nintenda, Satoru Iwatom) bio izvršni režiser za igru namijenjenu Game Boy Advance konzoli, Screw Breaker (スクリューブレイカー 轟振どりるれろ sukuryūbureikā gōshin dorirurero), koja je izvan Japana u prodaju puštena pod nazivom Drill Dozer.
Satoshiju je dijagnorizran aspergerov sindrom. Njegovi kolege i saradnici u Nintendu opisali su ga kao iznimno kreativnu, ali povučenu i ekscentričnu osobu, što je dosljedna karakteristika aspergerovog sindroma.
Nikola Bokan
Nikola Bokan (Vrtoče, kod Drvara, 21. juli 1918 – Banja Luka, 20. septembar 1944) bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.
Biografija
Rodio se u selu Vrtoče, kod Drvara 21. jula 1918. godine. Završio je stolarski zanat i radio je u Drvaru kao stolarski radnik. Učesnik je narodnooslobodilačke borbe od jula 1941. godine, u SKOJ je primljen u augustu iste godine, a u KPJ u martu 1942. godine.
Učestvovao je u zaustavljanju ustaškog napada na slobodnu teritoriju Drvara, borbama oko Sanskog Mosta, rušenju vozova između Prijedora i Sanice. Kao istaknuti borac ušao je u sastav proleterskog krajiškog bataljona. Naročito se istakao u Slavoniji na Grubišnom polju, prilikom povratka proleterskog bataljona u Bosansku krajinu kod Gradiške i pred Kozarom u jesen 1942. godine. Napredovao je od običnog vojnika do komandira čete u 7. krajiškoj brigadi, a zatim i do zamjenika komandanta 2. bataljona Ribničkog odreda. Formiranjem 13. krajiške udarne brigade 23. augusta 1943. postavljen je za komandanta 3. bataljona. Komandovao je u borbama na Ključu, Sanskom Mostu, Mrkonjić Gradu i drugim mjestima u Bosanskoj krajini
Kao komandant 3. bataljona učestvovao je u prvom partizanskom napadu na Banja Luku od 1. do 4. januara 1944. godine. Istakao se u uličnim borbama, a kada je grad bio pred oslobođenjem Nijemcima je u pomoć stigla njemačka motorizovana kolona te su se partizani morali povući. U drugom napadu na Banja Luku od 18. do 20. septembra 1944. godine Nikola Bokan je poginuo.
Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine FNR Jugoslavije, 5. jula 1951. godine, proglašen je narodnim herojem.
Visoko
Visoko je grad i naseljeno mjesto u središnjem dijelu Bosne i Hercegovine u Zeničko-dobojskom kantonu. Prirodna sredina grada je određena dolinama rijeka Bosne i Fojnice. Po popisu iz 2013. godine u Visokom je živi 39.938 stanovnika.
Područje Visokog bilježi stalnu naseljenost više neolitskih kultura od 5. milenija p. n. e. uz Okolište kao reprezentativni primjer Butmirske kulture, i jedno od najvećih neolitskih naselja u jugoistočnoj Evropi. Visočka dolina bila je rani centar srednjovjekovne države Bosne, a do 15. vijeka razvilo se u jedno od upravnih i političkih središta bosanske feudalne države. U Milima bilo je jedno od sjedišta bosanskog bana i centar državnog života, gdje se održavao stanak, te jedno od mjesta za koje se pretpostavlja da se okrunio prvi bosanski kralj Tvrtko Kotromanić. Visoki koji se nalazi na brdu Visočica bio je politička važna tvrđava, a njegovo podgrađe Podvisoki bilo je jedno od najranijih primjera srednjovjekovne urbane sredine na užem području Bosne.
Nakon propasti Bosanskog Kraljevstva, područje ulazi u sastav Osmanlijskog carstva kao centar nahije. Od srednjovjekovnog grada izrasta u naselje osmanlijskog tipa. Bitnu ulogu u razvoja grada u ranim godinama odigrao je bosanski namjesnik Ajas-paša. Godine 1878. nakon kratkotrajnih borbi područjem ovladava Austro-Ugarska, te se u njenom sastavu razvija kao organizirana naseobina sa razvijenom trgovinom, uredima i drugim institucijama. Dana 11. novembra 1911 grad je skoro potpuno izgorio u požaru koji je slučajno započet. Prije rata u Bosni i Hercegovini poznat po kožarskoj i tekstilnoj industriji, te je bio najveći izvoznik tekstila i kože u Socijalističkoj Jugoslaviji. Od 2006. područje je postalo poznato po tvrdnjama o postojanju piramida zbog kojeg ga posjećuju desetine hiljada turista godišnje.
Geografija
Grad Visoko se prostire na površini od 233,62 km2 i nalazi se središnjem dijelu Bosne i Hercegovine. Graniči sa općinama Kiseljak, Busovača, Kakanj, Vareš, Breza, Ilijaš i Ilidža. Željezničkom prugom Bosanski Šamac–Sarajevo–Ploče, Visoko je povezano s gradovima u pravcu sjevera (Zenica) i u pravcu juga sve do Jadranskog mora (Neum, Ploče). Visoko je  regionalnim putevima povezan sa susjednim općinama i magistralnim putem sa Sarajevo i Zenicom. Izgradnjom prometnog koridora Vc, grad je dobio na značaju kao saobraćajno središte. Na području grada se nalazi sportski aerodrom u Moštrima. Prirodni resursi kojima raspolaže grad su poljoprivredno zemljište, šume, vode, te mineralne sirovine kao što su glina, gips, ugalj i različite vrste stijena.
Prirodna sredina grada je određena dolinama rijeka Bosne i Fojnice, morfološkim diferencijacijama dolina sa padinama podbrda i vijencem visokih planina srednje Bosne - Ozrena, Vranice i Zvijezde. Prostor grada doseže relativno niske nadmorske visine i to od 399 do 1050m nadmorske visine, što je veoma povoljno sa stanovišta razvoja poljoprivredne proizvodnje, industrije, građenja i održavanja saobraćajnica i drugih sistema komunalne infrastrukture. Područje grada je smješteno na nadmorskog visini od 422 m.
Brdoviti tereni na području grada čine oko 60% prostora i primorali su gradnju glavnih saobraćajnica u dolinama rijeka Bosne i Fojnice. Ovaj faktor je kroz historiju sputavao razvoj intenzivnije poljoprivredne proizvodnje i onemogućavao je upotrebu mehanizacije, izuzev u Visočkom polju čija je dužina 8 km a širina 2 km.
Klima
Grad pripada južnom dijelu umjerenog pojasa. Na području grada preovladava umjereno kontinentalna vlažna klima, umjereno topla vlažna klima sa toplim ljetom od 18 – 22 C. Srednja godišnja temperatura je 9,5 C. U toku godine dva mjeseca imaju negativne temperature. Januar je najhladniji mjesec u godini sa srednjom temperaturom od  -2,6 C. Apsolutna minimalna temperatura je također izmjerena u januaru i iznosila je 14,1 C. Najtopliji mjesec je august sa srednjom temperaturom od 18,9 C. Apsolutna maksimalna temperatura izmjerena je u augustu i iznosila je 36,6 C. Područje grada Visokog u zimskim mjesecima karekteriše pojava temperaturnih inverzija, uslijed čega dolazi do prizemne kondenzacije vodene pare što često uzrokuje pojavu magle, naročito u dolini rijeke Bosne. Količina padavina ima veliki značaj za razvoj poljoprivrede. Maksimum padavina javlja se u novembru i decembru, dok se sporedni maksimum javlja u maju. Minimum padavina je u februaru a sporedni minimum u augustu. Godišnja količina padavina iznosi oko 930 mm. Osunčanost iznosi oko 1.742 sata godišnje.
Reljef
mini|Pogleda sa [[Vrela (Visoko)|Vrela na dio grada, i visočko polje u daljini]] Teritorij grada Visokog pripada širem području poznatom u geologiji kao Sarajevsko-Zenički bazen. U ovom bazenu pojavljuju se stijene koje sačinjavaju građu mlađih miocenskih sedimenata, dok se samo na krajnjem zapadnom dijelu pojavljuju najstarije paleozojske stijene. Jugozapadni okvir se sastoji od karbonskih i permskih škriljaca, krečnjaka i dolomita. Sjeveroistočni okvir sastavljen je od mlađih stijena, jurskih lapora i pješčara, trijaskih krečnjaka i škriljaca. Ovaj prostor spušten je početkom oligocena, za vrijeme alpskog nabiranja i ispunjen je jezerskim oligo miocenskim naslagama.
Historija
alt=Neolitsko naselje Okolište|mini|Neolitsko naselje Okolište Plodna dolina Visokog kroz koju protiču dvije rijeke Bosna i Fojnica omogućila je nastanak više neolitskih naselja koja su pronađena na obalama rijeka u mjestima kao što su Arnautovići, Donje Moštre, Okolište, Zbilje, Ginje, Dvor. Reprezentativni primjer Butmirske kulture je Okolište, jedno od najvećih neolitskih naselja u južnoistočnoj Evropi.
Prije dolaska Rimljana, većinski dio Bosne je naseljavalo ilirsko pleme Dezidijata. Na području Vratnice je pronađen zajednički grob dezitijatskih ratnika. Grobnica se datira u drugu polovicu 4 vijeka p.n.e. Ostaci rimske kulture pronađeni su na arheološkom lokalitetu u Milama-Arnautovići, Vratnici, i Raskršću blizu Maurovića.
Srednji vijek
mini|[[Stari grad Visoki |alt=]] Srednjovjekovna bosanska država svoj razvoj započinje na visočkom području za koji se vezuje najuži sadržaj teritorijalnog i političkog pojma Bosna u koje se ubrajaju ključne tačke Moštre, Mili (Arnautovići), Visoki i Biskupići gdje je izraslo naselje tipa teritorijalne općine, a tu je vremenom organiziran i viši administrativno politički izraz – župa po imenu Bosna. Širenje župe na okolne župe u susjedstvu dovelo je do stvaranja prve državne zajednice na ovom području.
Grad Visoki, Podvisoki, Mile, Biskupići i Moštre su bili središte nekadašnje srednjovjekovne Bosne odakle se dalje razvijala bosanska država. Prvi bosanski kralj Tvrtko I Kotromanić je krunisan i pokopan u crkvi u Milama, gdje se nalazio i franjevački samostan, a bile su i mjesto održavanja stanka državnog sabora. Tvrđava Visoki je štitila podgrađe Podvisoki koji je bio jedno od najranijih primjera srednjovjekovne urbane sredine na užem području Bosne. U Moštrima se nalazila kuća krstjana, gdje je Crkva Bosanska obavljala svoje javne poslove i imala visoko učilište bosanske vjerske organizacije. U Biskupićima se nalazila crkva koju je sagradio prvi domaći bosanski ban, Kulin.
Osmanlijsko carstvo
mini|Crtež Visokog iz Osmanlijskog perioda|alt=
Salih Sidki Hadžihuseinović
Salih Muvekkit-Hadžihuseinović (Salih Sidki Muvekkit Hadžihuseinović; 1825 – 12. mart 1888) bio je bošnjački historičar.