cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Implantacija (zametak)
Receptivnost materice
Da bi se omogućila implantacija, maternica prolazi kroz promjene kako bi mogla primiti koncept. Receptivnost uključuje promjene u ćelijama endometrija u formiranju pinopoda koji pomažu u apsorpciji materične tekućine; promjene u debljini endometrija i razvoju njegove opskrbe krvlju, te formiranju deciduu. Kolektivno su ove promjene poznate kao transformacija plazmamembrane i približavaju blastocist endometriju i imobiliziraju ga. Tokom ove faze blastocista se još uvijek može eliminirati ispiranjem iz maternice. Uspješna implantacija koovisna je o održivosti embrija i receptivnosti materice. Kritičan uključen faktor je razvojna sinhronija između embrija i materice. Sinhronija daje kratak period receptivnosti poznat kao prozor implantacije i uključuje mnogo usaglašavanja između blastociste i endometrija u ovoj fazi. Tokom adhezije ova komunikacija se prenosi interakcijom receptor-ligand, kako integrin-matriksnj tako i proteoglikanski. Proteoglikanski receptori se nalaze na površini decidua, a njihovi dvojnici, proteoglikani, nalaze se oko ćelija trofoblasta blastociste. Ovaj ligand-receptorski sistem je takođe prisutan samo na prozoru implantacije. Blastocista signalizira endometriju da se dalje prilagodi njegovom prisustvu, naprimjer promjenama u citoskeletu decidualnih ćelija. Ovo zauzvrat pomjera decidualne ćelije iz njihove veze sa osnovnom baznom laminom, što omogućava blastocisti da izvrši sledeću invaziju.
Prozor implantacije
Prozor implantacije je ograničen vremenski okvir za uspješno pričvršćivanje blastociste. Kod ljudi je receptivnost materice optimalna 20-24 dana sekretorne faze menstrualnog ciklusa kada su nivoi luteinizirajućeg hormona na svom vrhuncu. In humans the window of implantation is only available for 24–36 hours. mikrobiom endometrija ima važnu ulogu u uspešnoj implantaciji u kontroli funkcije ćelija endometrija i funkcije lokalnog imunskog sistema koji sprečava rast patogena. To je povezano sa lučenjem zaštitnih supstanci.
Pinopode
Pinopode se formiraju na početku prozora implantacije i nalaze se kod mnogih vrsta. To su izbočine nalik pečurkama iz apikalne ćelijske membrane epitelnih ćelija materice. Pinopode se formiraju oticanjem ovih epitelnih ćelija i spajanjem niza mikroresica, kako bi se postigla maksimalna veličina. Pojavljuju se između 19. i 21. dana gestacijske dobi, a potpuno se formiraju 20. dana. Ovo odgovara dobu oplodnje od otprilike pet do sedam dana, što dobro odgovara vremenu implantacije. Pinopode opstaju samo najviše dva dana i smatraju se ultrastrukturnim markerima receptivnosti. Njihov razvoj pojačava progesteron, a inhibiraju estrogeni. Tokom perioda implantacije, adheziju ćelije na ćeliju inhibira MUC1 glikoprotein na površini ćelije, koji pripada glikokaliksu. Pinopode su više od mikroresica i strše kroz glikokaliks, omogućavajući direktan kontakt sa prianjajućim trofoblastom. Najvažniji atribut pinopoda je ovo uklanjanje glikoproteina sa ćelijskih površina epitelnih ćelija maternice. MUC16 takođe nestaje sa ćelijskih površina sa razvojem pinopoda. Neka istraživanja su objavila da pinopode hvataju cilijama, što sprečava kretanje embrija, a tokom implantacije omogućava bliski kontakt i prianjanje embrija. Pinopode donose materničnu tečnost i njene makromolekule u ćelije procesom endocitoze. Ovo smanjuje volumen materice, približavajući zidove blastocisti koja pluta u njoj. Dakle, period aktivnih pinopoda može ograničiti prozor implantacije. Pinopode nastavljaju da apsorbuju tečnost, uklanjajući je većinu tokom ranih faza implantacije.
Predecidualizacija
Endometrij se deblja, postaje vaskulariziran i njegove materične žlijezde|žlijezde]] postaju krivudave i pojačane u svojim sekretima. Ove promjene dostižu svoj maksimum oko sedam dana nakon ovulacija. Nadalje, površina endometrija stvara neki tip zaobljenih ćelija, koje pokrivaju cijelo područje prema šupljini matermice. To se dešava oko 9 do 10 dana nakon ovulacije. Ove ćelije se nazivaju decidualne ćelije, što naglašava da se cijeli njihov sloj odvaja tokom svake menstruacije ako ne dođe do trudnoće, baš kao i lišće listopadnog drveća. Žlijezde materice, s druge strane, smanjuju aktivnost i degeneriraju oko 8 do 9 dana nakon ovulacije u odsustvu trudnoće. Decidualne ćelije potiču od stromnih ćelija koje su uvijek prisutne u endometriju i čine novi sloj, decidua. Ostatak endometrija, osim toga, izražava razlike između lumenske i bazne strane. Lumenske ćelije formiraju stratum compactum endometrija, za razliku od bazalolateralnog stratum spongiosum, koji se sastoji od prilično spužvastih stromnih ćelija.
Decidualizacija
Decidualizacija se širi ako dođe do trudnoće, dalje razvijajući žlijezde materice, zona compacta i epitel decidualnih ćelija koji ga oblažu. Decidualne ćelije se pune lipidima i glikogenom i poprimaju poliedarski oblik karakterističan za decidualne ćelije. Faktori iz blastociste također pokreću konačno formiranje decidualnih ćelija u njihov pravi oblik. Nasuprot tome, neke decidualne ćelije u blizini blastociste degenerišu, dajući joj hranljive materije. Indikacija embrionskog uticaja je da se decidualizacija dešava u većem stepenu u ciklusima začeća nego u ciklusima bez začeća. Nadalje, slične promjene se primjećuju kada se daju stimulansi koji oponašaju prirodnu invaziju embrija. Embrion oslobađa serinske proteaze koje uzrokuju depolarizaciju epitelne ćelijske membrane i aktiviraju epitelni natrijski kanal. Ovo pokreće priliv kalcijevih iona (Ca2+) i fosforilaciju CREB. Fosforilacija CREB povećava ekspresiju COX2, što dovodi do oslobađanja prostaglandina E2 (PGE2) iz epitelnih ćelija. PGE2 djeluje na ćelije strome aktivirajući cAMP-ove puteve u stromnim ćelijama, što dovodi do decidualizacije.
Dijelovi decidue
Decidue se mogu organizovati u zasebne sekcije, iako imaju isti sastav.
Decidua tokom trudnoće
Nakon implantacije, decidua ostaje, barem u prvom tromjesečju. Međutim, njeno najizraženije vrijeme je u ranim fazama trudnoće, tokom implantacije. Njenu funkciju okolnog tkiva zamjenjuje definitivna posteljica. Međutim, neki elementi decidualizacije ostaju tokom trudnoće. Slojevi kompakta i spongioze su još uvijek vidljivi ispod decidua u trudnoći. Žlijezde spongioznog sloja nastavljaju da luče tokom prvog trimestra, kada degenerišu. Međutim, prije tog nestanka, neke žlijezde luče nejednako mnogo. Ovaj fenomen hipersekrecije naziva se Fenomen Arias-Stella, po patologu Javieru Arias-Stelli.
Ishrana
Embrion provede otprilike 72 sata u šupljini materice prije implantacije. U tom periodu ne može dobiti hranu direktno iz krvi majke, već se mora oslanjati na izlučene hranljive materije u materničnu šupljinu, npr. gvožđe i vitamini rastvorljivi u mastima.
Rast i implantacija
Osim ishrane, endometrij luči nekoliko steroidno zavisnih proteina, važnih za rast i implantaciju. Holesterol, kao i steroidi se također luči. Implantacija je dodatno olakšana sintezom matriksnih supstanci, molekula adhezije i površinskih receptora za matrične supstance.
Neuspjeh implantacije
Reprodukcija kod ljudi nije veoma efikasna. Samo oko 30% prirodnih začeća rezultira uspješnom trudnoćom. Od neuspjelih trudnoća oko 85% je zbog neuspjeha implantacije. Smatra se da je neuspjeh implantacije uzrokovan neadekvatnom receptivnošću materice u dvije trećine slučajeva, a problemima sa samim embrionom u preostaloj trećini. Većina postupaka IVF ne uspijeva zbog neuspjeha implantacije, što čini skoro polovinu svih neuspjeha trudnoće. Neadekvatna receptivnost materice može biti uzrokovana abnormalnom citokinskom i hormonskom signalizacijom, kao i epigenetičkim promjenama. Ponovljeni neuspjeh implantacije je uzrok ženske neplodnosti. Stoga se stopa trudnoće može poboljšati optimizacijom receptivnosti endometrija za implantaciju. Procjena implantacijskih markera može pomoći da se predvidi ishod trudnoće i otkrije okultni nedostatak implantacije. Kao dio programa zvanog organ na čipu, razvijen je endometrij na čipu za modeliranje funkcioniranja endometrija koji bi mogao jasnije identificirati uzroke neuspjeha implantacije. Za modeliranje endometrija i njegove uloge u implantaciji razvijeni su također organoidi. Kod žena sa više od tri neuspjeha implantacije u potpomognutoj reprodukciji, pregled nekoliko malihrandomiziranih kontroliranih studija procijenio je da je upotreba pomoćnog niskomolekulskog heparina poboljšava stopu živorađanih za približno 80%. Podrška lutealnoj fazi može uključivati upotrebu progesterona i ljudskog horionskog gonadotropina (hCG) kako bi se poboljšale šanse za uspješnu implantaciju.
Nedostatak cinka
Cink je ključan za pre začeća (i uspješnu trudnoću), a njegov nedostatak može dovesti do nesposobnog razvoja blastocista. Jednom kada je jaje oplođeno, cink se oslobađa u „cinkovoj iskri“ koja podstiče promjene koje uključuju stvrdnjavanje zona pellucida, sprečavajući polispermiju.
Implantacijsko krvarenje
Krvarenje i mrlje su uobičajene tokom luteusne faze menstruacijskog ciklusa i ranih faza trudnoće, ali nisu povezane sa implantacijom. Implantacijsko krvarenje se javlja između 7 i 14 dana nakon oplodnje, i predstavlja malu količinu blijedog vaginskog krvarenenja ili mrlje koje se mogu pojaviti u ranoj trudnoći zbog prodiranja blastociste u sluznicu materice tokom implantacije. Do 13. dana mjesto penetracije u endometriju obično je zatvoreno fibrinskim čepom, ali pojačan protok krvi u sincitiotrofoblastne prostore ponekad može uzrokovati krvarenje na tom mjestu. Implantacijsko krvarenje može biti praćeno simptomima kao što su kao što su grčevi, mučnina, osetljivost dojki i glavobolja. Implantacijsko krvarenje se može razlikovati od krvarenje u periodu menstruacije po boji, zgrušavanju, jačini i trajanju protoka.
Convair B-58
Convair B-58 Hustler jest bombarder pravljen po katalogu potreba USAF-a za jednim nadzvučnim bombarderom. Godine 1952. Convair je dobio narudžbu za 18 komada tipa B-58. Glavne oznake ovog aviona bila su krila u delta-obliku (oba krila s trupom čine trougao) i jedan 18,9 m dug spremnik za gorivo i jednu nuklearnu bombu ispod trupa. Članovi posade nalaze se u kapsulama jedan iza drugog, što pri slučaju potrebnog napuštanja omogućuje siguran izlaz. 30 aviona ovog tipa preuzeto je za testiranje u zračnoj bazi Carswell. Između 1958. i 1960. naručeno je 86 serijskih primjeraka B-58A, za kojima slijedi 10 YB-58A. Godine 1970. izbačen je iz upotrebe.
Kim Basinger
Kimila Ann Basinger (rođena 8. decembra 1953) američka je filmska glumica švedskih, irskih i Čeroki predaka. Dobitnica je Oscara, a nalazi se na 12. mjestu Playboyeve liste najseksi žena 20. vijeka.
David Bowie
David Robert Jones, poznat kao David Bowie (8. januar 1947 – 10. januar 2016 ), bio je britanski rok-muzičar i glumac.
Kim Basinger
Biografija
Rođena je kao treće dijete jazz muzičara i plivačice (koja je nastupala i sa slavnom Esther Williams u filmovima). Još od djetinjstva je govorila da će biti glumica. U pubertetu je plivala, plesala, vježbala gimnastiku i u šesnaestoj godini, savršenog tijela pobjedila na Miss Junior izvodeći pjesmu iz mjuzikla Moja lijepa gospođice. Početkom 1970-ih odlazi u New York gdje joj ugovor za fotomodela nudi Eileen Ford (Ford Modeling Agency). Između snimanja i revija uspjela je pohađati časove glume, a u raznim klubovima nastupala je pod pseudonimom Chelsea.
Godine 1976. Basinger se seli u Los Angeles i doživljava svoj prvi napad panike, nakon kojeg 6 mjeseci nije izlazila iz kuće. Prvi nastupi bili su joj u TV-serijama Čarlijevi anđeli i Six Million Dollar Man, a prva filmska uloga u Hard Country. Pažnju na sebe privukla je nakon objavljivanja slika u magazinu Playboy, pa je uslijedila i uloga Bondove djevojke u filmu Nikad ne reci nikad sa Seanom Conneryjem kao Jamesom Bondom. Nakon toga je glumila s Burtom Raynoldsom i Robertom Redfordom, ali u erotsku zvijezdu promaknula ju je uloga u filmu 9 1/2 sedmica s Mickeyem Rourkeom.
Nakon filma Batman snimala je lošije filmove, a odbijala uloge u filmovima koji su kasnije postali hit poput Sirovih strasti. Onda su uslijedile i krize u privatnom životu, promašena investicija od 20 miliona dolara u kupovinu gradića Braselton i objava bankrota nakon sudske odredbe o plaćanju odštete za film Boxing Helena. U to vrijeme sklapa brak s Alecom Baldwinom, s kojim ima kćerku (Ireland Eliesse). Nakon poroda ponovno jako pati od agorafobije i povlači se iz javnosti, sve do ponude za film L.A. povjerljivo (1997) i uloge zanosne plavuše za koju je dobila Oscara. Zahvaljujući toj ulozi, postaje jedna od najbolje plaćenih holivudskih glumica, ali se ponovno povlači, a brak s Baldwinom se raspada.
Turkijski jezici
Turkijski jezici su jezička porodica kojom govore raznovrsni narodi širom ogromne oblasti koja se proteže od Istočne Evrope do Sibira i zapadne Kine, sa procjenom od nekih 100–130 miliona domaćih govornika. Turkijski jezici se uopćeno smatraju dijelom altajske jezičke porodice.
Sam turski jezik pripada ovoj grupi turkijskih jezika; najveći broj govornika turskog jezika (turkijskih jezika) je u Anadoliji.
Različiti elelmenti su prešli u turkijske jezike naročito iz arapskog, kineskog, persijskog i ruskog, dok su različiti elelmenti iz turkijska jezika prešli u mađarski i perzijski, prenoseći se sve do Indije, udaljenih sjevernih krajeva Rusije, a moguće čak i do Sjeverne Amerike.
Mišolovka (drama)
Mišolovka (izdata 1952.) je drama Agathe Christie. Mišolovka je i do danas najduže neprekidno igrano djelu u historiji pozorišta. Iako stara preko 50 godina još se i danas izvodi i nije izgubila svoju popularnost.
Mišolovka je najduže neprekidno igrana predstava u historiji pozorišta. Na sceni je neprekidno više od pedeset godina. Premijerno je izvedena 25. novembra 1952. u londonskom Ambasadors theateru, postala je svjetski fenomen kao najduže u kontinuitetu igrana potorišna predstava svih vremena. 1973. godine iz Ambasadors theatera seli se u St. Martin's Theatre u Londonskom West Endu gdje se igra i danas. Mišolovka je uspješno postavljena i na beogradskoj sceni.
Mišolovku, čiji je prvi naziv bio Tri slijepa miša, Agatha Christie je napisala 1947., kao radio dramu u trajanju od 30 minuta, povodom 80. rodendana kraljice Mary. Komad je postavljen na pozorišnu scenu one godine kada je Elizabeta II stupila na prijestolje.
Radnja
Mladi bračni par zablokiran je mećavom na svom imanju sa još četiri gosta, i slučajnim prolaznikom koji se dovezao automobilom. Narednik Trotter doskija do njih i kaže im da je ubistvo na putu. Kada se ubistvo zaista dogodi svi posumnjaju na Cristophera Wrena, ali na kraju zaključe da ubica može biti baš bilo ko. Na kraju Trotter namješta zamku za jednog od ukućana.
Gatčinjski dvorac
Gatčinjski dvorac jest dvorac koji se nalazi u Gatčini, udaljen 45 kilometara od Sankt Peterburg a. Izgrađen je 1781. godine.
Opis
Projektovao ga je italijanski arhitekta Antonio Rinaldi za grofa Grigorija Orlova, ljubavnika carice Katarine Druge. Njih dvoje su neposredno prije izgradnje dvorca dobili dijete, 1762. godine, Alekseja Grigorijeviča Bobrinskog. Gatčinjski dvorac se gradio u periodu od 1766. do 1781. godine, ali Orlov je umro 1783. godine, samo dvije godine nakon njenog završetka. Kasnije je carica otkupila imanje od Orlovljevih nasljednika i poklonila ga sinu, velikom knezu Pavlu I i od tada je to postalo njegovo omiljeno imanje.
Dvorac je imao trg za parade i Dvorski park s Grbavim mostom i dvoranu u kojoj je Pavle organizovao „vitešku vrtešku”. Gosti su se vrtjeli oko stuba na drvenim konjićima i trudili se kopljem pogoditi cilj, veliki viseći prsten ili nacrtanu karikaturu Maura.
Historija
Historija Gatčine počinje u 18. vijeku, kada je car Petar Veliki ukazom naredio da se na ovom mjestu podigne imanje i poklonio ga svojoj voljenoj sestri Nataliji Alekseevnoj. Nakon smrti princeze mijenjao je nekoliko vlasnika, dok ga carica Katarina Velika nije poklonila svom miljeniku grofu Griforiju Orlovu. Tada na ovom mjestu počinje intenzivna gradnja. Poslije smrti grofa Orlova, Gatčina je postala rezidencija Pavla I koji je tu živio 18 godina, Gatčini dodijelio status grada i poseban grb. Kasnije je grad pripadao Mariji Fjodorovnoj, zatim Nikola I, Aleksandru II i Nikola II.
Ovdje se nalazi omiljena rezidencija ruskih careva Pavla I i Aleksandra III.
Čopice
Čopice su naseljeno mjesto u općini Ravno, Bosna i Hercegovina.
NGC 5201
NGC 5201 (također poznat kao MCG 9-22-69, PGC 47324 i UGC 8480) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 404 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki medvjed. Najveći prečnik je 1,70 (200 hiljada sg) a najmanji 1,1 uglovnih minuta (129 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 14. aprila 1789. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 521
NGC 521 (također poznat kao IRAS 01219+0128, MCG 0-4-118, PGC 5190 i UGC 962) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 231 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Kit. Najveći prečnik je 2,70 (181 hiljada sg) a najmanji 2,4 uglovnih minuta (161 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 8. oktobra 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
NGC 3701
NGC 3701 (također poznat kao MCG 4-27-48, PGC 35405 i UGC 6493) je galaksija koja je udaljena oko 129 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 1,90 (71 hiljada sg) a najmanji 0,9 uglovnih minuta (34 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 10. aprila 1785. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Latinski jezik
Latinski jezik je indoevropski jezik, prvobitno govoren u oblasti oko Rima, zvanoj Latium. Veliku je važnost zadobio kao formalni jezik Antičkog Rima. Svi romanski jezici, među kojima naročito španski, francuski, portugalski, italijanski i rumunski, potekli su od latinskog, dok se mnoge riječi koje se zasnivaju na latinskom mogu naći i u drugim modernim jezicima poput engleskog. Latinski alfabet, koji je izveden iz grčkog alfabeta, još uvijek je najšire korišćeni alfabet u svijetu. Smatra se da je 80 odsto naučnih engleskih izraza izvedeno iz latinskog (u velikoj mjeri putem francuskog). Pored toga, u Zapadnom svijetu je latinski jezik služio preko hiljadu godina kao lingua franca, tj. učeni jezik nauke i politike, da bi ga napokon u 18. vijeku zamijenio francuski, a krajem 19. vijeka engleski. Crkveni latinski je i dalje jezik rimokatoličke crkve, pa prema tome i zvanični jezik Vatikana.
Meliaceae
Meliaceae, porodica mahagonija, cvjetnica uglavnom stablašica i grmova, uz samo nekoliko zeljastih,  u redu Sapindales.
Karakteriziraju ih naizmjenični, obično perasti listovi bez stipula i sinkarpnih (spojenih karpela). Cvjetovi su naizgled dvospolni (ali zapravo uglavnom kriptično jednospolni). Cvasti u klasovima, cimama, šiljcima ili grozdovima. Većina vrsta je zimzelenih, ali neke su listopadne, u sušnoj sezoni ili zimi.
Porodica obuhvata oko 53 roda i oko 600 poznatih vrsta, s pantropskim rasprostranjenjem; jedan rod (Toona) prostire se prema sjeveru u umjerenu Kinu, a na jugu na jugoistok Australije, drugi (Synoum) u jugoistočnu Australiju, a ostali (Melia) daleko na sjever.
Upotreba
Koriste se razne vrste za biljno ulje, sapun i za proizvodnju, insekticida i visoko cijenjenog drveta (mahagonij).
Nekoj od ekonomski važnih rodova i vrsta pripadaju ovoj porodici:
Potporodica Cedreloideae
Poznata je i kao Swietenioideae.
Pleme Cedreleae Ostala plemena i rodovi:
Potporodica Melioideae
Pleme: Aglaieae - Srodni rodovi: Pleme: Guareeae – Afrika - Srodni rodovi: Pleme: Melieae Pleme: Sandoriceae Pleme: Turraeeae - Srodni rodovi: Pleme: Trichilieae Pleme: Vavaeeae Nepriznata plemena:
Svjedok optužbe (drama)
Svjedok optužbe (izdata 1953.) je drama Agathe Christie bazirana po kratkoj priči Svjedok optužbe.
Drama, pisana za pozorišno izvođenje 1953. godine. Prvi put objavljena 1954. godine, a zatim i u specijalnom izdanju povodom 50 godina od nastanka. Prvi put izvedena u Winter Garden Theatre, u Londonu, 28. oktobra 1953. godine. Po njoj su do sada snimljena dva veoma gledana filma, a trenutno se snima i treći gdje se pojavljuje Michelle Pfeiffer kao Christine Vole.
Slayer
Slayer je američka thrash metal muzička grupa iz Huntigton Parka. Smatraju se jednima od "velike četvorke" američkog thrash metala, uz Metallicu, Megadeth i Anthrax.
O grupi
Grupu su 1981. osnovali Kerry King i Jeff Hanneman, a ubrzo su im se pridružili Tom Araya i Dave Lombardo. Još i danas sviraju u istoj postavi, s tim da je Lombardo dvaput napuštao grupu, no vratio se 2002. Glavne teme njihovih pjesama su nasilje, smrt, rat i anti-religija. Dosad su objavili 11 studijskih albuma, a svjetsku slavu ostvarili su albumom Reign in Blood, koji se smatra jednim od najutjecajnijih heavy metal albuma svih vremena. Osvojili su i 2 Grammyja, te su nastupali na mnogim velikim muzičkim festivalima širom svijeta.
Žrnovo
mini|300px|Žrnovo, pogled na uvalu Žrnovska banja Žrnovo je naseljeno mjesto u sastavu grada Korčule, na ostrvu Korčuli, Dubrovačko-neretvanska županija, Republika Hrvatska.
Geografski položaj
Žrnovo je udaljeno 4 km od grada Korčule, glavnom cestom na putu prema unutrašnjosti ostrva. Sastoji se od zaselaka Prvo selo, Brdo, Kampuš, Postrana, a pripadaju mu i uvale Žrnovska banja, Vrbovica i Medvinjak.
Žrnovo je bilo nastanjeno još u ilirsko i rimsko doba. Danas je ono malo turističko mjesto.
Poput ostalih ostrvskih mjesta, Žrnovo njeguje folklornu tradiciju. Istaknuti hrvatski književnik i akademik Petar Šegedin je rođen u Žrnovu.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, Žrnovo je imalo 1.401 stanovnika.
Napomena: ''Od 1857. do 1971. sadrži podatke za bivše naselje Postrana, koje je 1900., 1910. i 1948. iskazivano kao naselje, a od 1857. do 1971. također sadrži podatke za bivše naselje Prvo Selo koje je 1948. iskazivano kao naselje.''
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Žrnovo je imalo 1.267 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Presuda (drama)
Drama, pisana za pozorišno izvođenje 1958. godine, objavljena iste godine. Prvi put izveden u Strand Theatre, u Londonu, 22. maja 1958. godine. Po mišljenju Agathe Christie ovo je njena najbolja drama poslje Svjedoka optužbe. Ona je željela da se drama zove "No Fields of Amaranth" ali je naziv promenjen u posljednjem trenutku pred samo postavljanje predstave na scenu.
Miro Petrović
Miro Petrović (Klobuk kraj Ljubuškog, 5. januar 1954. - ) jest bosanskohercegovački novinar, pjesnik, urednik i pedagog.
Završio je Pedagošku akademiju i kratko radio u školama u Fojnici, Sarajevu i Vitini. Do rata u Hrvatskoj je živio u Sarajevu kao samostalni umjetnik. Bavio se novinarstvom pišući priloge o kulturi u sarajevskom listu Oslobođenje i na Radio Sarajevu 202. Također je bio voditelj sarajevske gradske književne tribine "Između korica" i sekretar časopisa Lica, a pred sam rat se zapošljava kao direktor Narodnog univerziteta i Gradske biblioteke u Fojnici. Od 1996. radio je kao voditelj marketinga Hrvatskog narodnog kazališta u Mostaru i bio član uredništva sarajevskog književnog časopisa Život, čiji izdavač je Društvo pisaca Bosne i Hercegovine.
Zajedno s Krešimirom Šegom pokrenuo je i kao izvršni urednik uređuje dva bosanskohercegovačka dječija lista s hrvatskim kulturnim identitetom: Cvitak - list za sretno djetinjstvo i Školarac – lista za cure i dječake. Glavni i odgovorni je urednik Motrišta, časopisa Matice hrvatske Mostar.
Bio je sudionik rata u Hrvatskoj kao dobrovoljac-veteran od početka oktobra 1991. Danas živi u Mostaru i Sarajevu. Uvršten je u čitanke, te u desetak antologija (među kojima je i antologija pod nazivom ''Probrana baština (100 godina – 100 pjesama – 100 pjesnika hrvatskog pjesništva 20. stoljeća, Zagreb, 2001.).
Član je Matice hrvatske od 1970., Društva pisaca Bosne i Hercegovine od 1978., P.E.N. Centra Bosne i Hercegovine od 1989. i Društva hrvatskih književnika u Mostaru i Zagrebu od 1993.
Anamarija Brajdić
Anamarija Brajdić, rođena 3. februara 1987. u Rijeci u SR Hrvatskoj, SFRJ (danas Hrvatska) je nekadašnja hrvatska biatlonka.
Olimpijske igre
Brajdić nije nastupala na olimpijskim igrama.
Svjetska prvenstva
Nastupila je dva puta na Svjetskim prvenstvima od SP 2005. do SP 2009. Najbolji plasman u pojedinačnim utrkama bilo je 80-o mjesto na SP 2009. u južnokorejskom Pyeongchangu u utrci na 15 km, kada je s četiri promašaja i zaostatkom od 10:15.7 min bila sporija od pobjednice Kati Wilhelm, koja je završila utrku s jednim promašajem. Na istom prvenstvu u utrci štafete sa Andrijanom Stipaničić, Vivijanom Papić i Marinom Kovačec osvojila je zadnje 22-o mjesto.
Svjetski kup
Prvi nastup Anamarije Brajdić u Svjetskom kupu bio je u sezoni 2004/05. Na prvom nastupu u italijanskom Pragelatu 10. februara 2005. osvojila je 95-o mjesto u utrci na 15 km sa četiri promašaja i zaostatkom od 13:46.3 min u odnosu na pobjednicu Anu Bogalij-Titovec. Najbolji rezultati su joj: 82-o mjesto 28. januara 2005. u utrci na 7,5 km u sezoni 2004/05. u njemačkom Oberhofu; Najbolji plasman u štafetnoj utrci bio joj je u njemačkom Ruhpoldingu 14. januara 2009. kada je osvojila zadnje 18-o mjesto sa Andrijanom Stipaničić, Vivijanom Papić i Marinom Kovačec.
Šerif Arnautović
Šerif Arnautović (Mostar, 1847 - 1935) je bio jedna od vodećih bošnjačkih političkih ličnosti prve polovine XX vijeka.
Rano se uključio u borbu za vjersko-prosvjetnu autonomiju muslimana. Izgnan je izvan Mostara na šest mjeseci radi te borbe, protiv njega je vođen proces veleizdanja u Travniku, gdje se osuđen na dvije godine zatvora. Poslije izlaska iz zatvora popularnost mu u bošnjačkim masama raste, nastanjuje se u Slavonskom Brodu i nastavlja politički rad. Štampa brošuru "Bezakonje austrijske uprave u Bosni i Hercegovini", gdje kritizira državnu vlast. Usko je sarađivao sa vođama bosanskih Srba u svom političkom radu. Poslije zadobijanja vakufske autonomije vraća se u Sarajevo 1909. godine na mjesto direktora vakufa, gdje ostaje do 1921. godine, a bio je i član Bosanskog sabora. Poslije 1918. godine izdavao je s Avdom Hasanbegovićem list "Domovina", a na izborima za Konstituantu istupio je sa "Nezavisnom muslimanskom listom" i doživio potpuni neuspjeh. Nakon toga bio je izvan političkog života do upostave šestojunarske diktature, koje ga 1930. godine postavlja za direktora Vakufske direkcije u Sarajevu. Godine 1930. postaje senator Kraljevine Jugoslavije kao član Jugoslovenske nacionalne stranke.
Montgomery Clift
250px|mini Edward Montgomery Clift (Omaha, 17. oktobar 1920. - New York, 23. juli 1966.), američki glumac
U pozorištu nastupa već s trinaest godina, a kasnije s uspjehom glumi u Williamsovim i Wilderovim dramama. Nakon Drugog svjetskog rata posvećuje se filmu. Popularnost stiče osobito ulogama koristoljubivog udvarača Olivie de Havilland u Nasljednici, zatim likom siromašnog mladića kojega uspon na društvenoj ljestvici navodi na zločin u Mjestu pod suncem, te ulogom vojnika - žrtve krutoga vojničkog sistema u filmu Odavde do vječnosti. Nakon automobilske nesreće za snimanja filma Drvo života 1957. godine, podvrgao se plastičnoj operaciji lica koja je izmijenila njegov izgled, smanjila izražajnost, povećala osobnu nesređenost, pa otada ne postiže većih glumačkih uspjeha.
Izrazito senzibilan i inteligentan, te iznimno kritičan u odabiru uloga i režisera. Nastupio je svega u 17 filmova. Clift je s istančanošću izrazio tjeskobe naraštaja s početka pedesetih godina i svojim ulogama upozorio na naličje američkog načina života. Zbog zatvorenosti likova koje je tumačio i suzdržanih interpretacija nije stvorio mit poput Marlona Branda ili Jamesa Deana.
Diklići (Ravno)
Diklići su naselje u općini Ravno, Bosna i Hercegovina.
IC 460
IC 460 (također poznat kao MCG 8-13-89 i PGC 20318) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 290 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Ris. Najveći prečnik je 0,40 (34 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (25 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Hermann Albert Kobold 2. decembra 1893. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
Moda
mini|desno|200px|Jedna modna kolekcija iz 2010. Moda je stil i običaj koji prevladava u datom trenutku. U najčešćem značenju, "moda" označava popularni stil oblačenja. Različite mode su popularne u mnogim kulturama, istovremeno. Važno je napomenuti da se kurs mode i dizajna mijenja brže nego kultura u cijelosti. Modni dizajneri kreiraju i proizvode odjevne artikle.
Termin se obično primjenjuje na odijevanje, frizuru, pokućstvo, nakit, pravila javnog ponašanja, načine zabavljanja, ali i na tendencije i kriterije koji vladaju u književnosti, likovnim umjetnostima, muzici itd. U novije vrijeme ulogu "modnih diktatora" sve više preuzimaju utjecajni ljudi s filma i iz svijeta sporta.
Područja mode
Moda je uobičajeni socijalni fenomen. Napredak ili "prolazak" mode je posebno dokumentiran i proučen u sljedećim oblastima:
Pravilo trojice
Pravilo trojice (izdat 1963.) je drama Agathe Christie. Sastoji se od tri priče koje su nezavise jedna o drugoj. Svaka priča ima samo jedan čin.
612.
Godina 612. (DCXII) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 612. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
611.
Godina 611. (DCXI) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 611. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Aextoxicon punctatum
Aextoxicon punctatum je jedina vrsta roda Aextoxicon i porodice Aextoxicaceae koja prirodno raste kao stablašica u južnom Čileu i Argentini.
Lokalno je poznata kao olivillo ili aceitunilo, velika je zimzelena stablašica, porijeklom iz valdivijske umjerene kišne šume i Magelanske subpolarne šume obalskog područja Tihog okeana južnog Čilea, gdje formira gornji sprat šuma. Ima žute cvjetove sa pet latica. Može dostići visinu do oko 15 m.
APG sistem (1998) i aPG II (2003) ostavili su porodicu Aextoxicaceae nepromijenjenu u baznim eudikotiledonama. Od tada je uključena u red Berberidopsidales. Rod je nekada često bio uključivan u porodicu Euphorbiaceae.
Upotreba
Drvo se koristi za visokokvalitetni drvni materijal za razne potrebe.
Bing Crosby
Svjetsku popularnost stekao je u muzičkim filmovima Carski valcer, Najveći pjevač Amerike. Oskarom je nagrađen za ulogu u filmu Idući svojim putem 1944. godine. Tvorac je pjevačkog stila koji su kasnije preuzeli Frank Sinatra i Dean Martin. Pjesmom "White Christmas" srušio je sve rekorde u prodaji ploča.
NGC 6670A
NGC 6670A (također poznat kao MCG 10-26-44, PGC 62033 i UGC 11284) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 401 milion sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Zmaj. Najveći prečnik je 0,50 (58 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (23 hiljade sg).
Ademaga Mešić
Ademaga Mešić (1861-1945) rođen je u Tešnju, bio je pisac i političar. Služio je u Austrougarskim Šuckorima, a kasnije bio dio Ustaške vlade u okviru Nezavisne Države Hrvatske.
Biografija
Bio je član MNS, JMO, MO HSS i ustaškog pokreta. Početkom Prvog svjetskog rata, bio je komandant u Šuckorima, dobrovoljnoj paravojnoj formaciji Austrougarskih vlasti.
Nakon Prvog svjetskog rata bio je član Jugoslavenske muslimanske organizacije (JMO). Kasnije je napustio JMO i osnovao prohrvatsku Muslimansku organizaciju, koju je 1936. pridružio Hrvatskoj seljačkoj stranci (Muslimanska organizacija Hrvatske seljačke stranke, MO HSS)
U bošnjačkoj kulturi pojavljuje se kao vlasnik listova Behar u periodu od 1900. do 1911, Ogledalo i Muslimanska svijest, te značajni pomagatelj društava Gajreta i Narodne uzdanice. Bio je većinski vlasnik Islamske štamparije, osnivač prve bošnjačke banke te mnogobrojnih zadružnih saveza, predsjednik Muslimanske napredne stranke, član Bosanskog sabora, a u toku Drugog svjetskog rata doglavnik ustaškog vođe Ante Pavelića, sa sjedištem u Banjoj Luci.
Suđenje
6. maja 1945. godine napušta Zagreb, zajedno s članovima Vlade NDH i drugim dužnosnicima, te odlazi u Austriju. Britanski vojnici ga hapse 17. maja 1945. godine i zatvaraju u logoru u Spittalu an der Drau a 18. maja je u Sankt Jakobu im Rosentalu izručen jugoslavenskim vlastima. Od Vojnog suda JNA u Zagrebu optužen je za veleizdaju i ratni zločin na osnovu "Uredbe o vojnim sudovima" iz 1944. godine. Od novih komunističkih vlasti, osuđen je na doživotnu robiju, gdje je umro 1945.
Radoje Dubjević
Radoje Dubjević (1418-1435) trgovac iz Foče.
Radoje Dubjević je istaknuti fočanski trgovac iz 20. i 30-tih godina 15. vijeka. Nisu poznati njegovi preci niti njegovi nasljednici. U njegovom prezimenu vjerovatno se krije veza sa slavenskim izrazom dub – hrast. Radoje je ostao upamćen samo prema knjigama zaduženja u Dubrovniku.
Knjige zaduživanja pokazuju na koji način su najčešće poslovali bosanski trgovci. Obzirom da nisu imali dovoljno kapitala oni su u Dubrovniku uzimali robu na kredit (izraženu u novčanom iznosu), odvozili je u svoju sredinu i preprodavali tamošnjem stanovništvu. Po obavljenoj preprodaji bi davali novac svojim kreditorima. Preprodajom robe su dobro zarađivali obzirom na to da su uzimali robu koja se nije proizvodila u Bosni ili koja je bila kvalitetnije ili jeftinije izrade i cijene, pa su tako uspijevali da budu konkurentni na domaćem, bosanskom tržištu.
Radoje je 11 puta odlazio u Dubrovnik i napravio 17 ugovora o zaduživanju u periodu 1418-1435. Najviše se zaduživao kod poznate dubrovačke vlastele Gradići i Sorkočevići. Ukupan iznos njegovih zaduživanja je preko 1000 dukata. Maja 1420. godine Radoje Dubjević pravi tri zaduženja. Prvo se zadužuje kod dubrovačkog vlastelina Mihaila Sorkočevića na 137 perpera i 8 groša a na rok od tri mjeseca. Zatim se zadužuje kod vlastelina Ivana Matka Gradića na 145 perpera, te kod Nikše Lonisa Držića na iznos od 150 perpera i četiri groša. Zaduživao se u robi (najčešće tkaninama) koju je prodavao u Foči. Nije poznato šta je Radoje donosio sa sobom u Dubrovnik, a najvjerovatnije je da se radi o poljoprivrednim i zanatskim artiklima, poluproizvodima i proizvodima iz fočanskog kraja.
Helena Garabíková
Helena Garabíková, rođena 18. januara 1970. u Výprachtice, Čehoslovačka (danas Češka) kao Helena Černohorská je nekadašnja čehoslovačka i češka biatlonka.
Olimpijske igre
Helena Garabíková je nastupila na jednim olimpijskim igrama: Na Zimskim olimpijskim igrama 1992. za selekciju Čehoslovačke, Najbolji joj je rezultati bilo 62-o mjesto u utrci na 7,5 km.
Svjetska prvenstva
Nije nastupala na Svjetskim prvenstvima.
Svjetski kup
Prvi nastup Helene Garabíkove u Svjetskom kupu bio je u sezoni 1990/91. Na prvom nastupu u njemačkom Ruhpoldingu 17. januara 1991. osvojila je 30-o mjesto u utrci na 15 km sa pet promašaja i zaostatkom od 6:24.9 min u odnosu na pobjednicu Jelenu Golovinu. Najbolji rezultati su joj: deveto mjesto 19. decembra u utrci na 15 km u istoj sezoni 1990/91. u austrijskom Hochfilzenu, kada je sa četiri promašaja i zaostatkom od 3:07.6 min bila sporija u odnosu na pobjednicu Anne Elvebakk. Najbolji plasman u štafetnoj utrci bio joj je u njemačkom Oberhofu 17. januara 1993. kada je osvojila treće mjesto sa Janom Kulhavom, Petrom Noskovom i Ivetom Knížkovom.
Silikagel
mini|Silikagel Silikagel je amorfni oblik silicij-dioksida SiO2 i ima veoma poroznu strukturu. Dobija se zakiseljavanjem vodenog rastvora natrij silikata. Nastaje želatinozni talog, koji se ispira da se odstrani višak elektrolita i zatim suši da se odstrani voda. Osobine nastalog proizvoda zavise od načina pripreme, ali tipični preparati imaju veličinu pora 2200 – 2600 pm i aktivnu površinu 750 – 800 m2/g. Koristi se kao sredstvo za upijanje vode, katalizator, izolator, u hromatografiji za punjenje kolona, itd. Silikagel može da primi količinu vode veću od 40% svoje mase. Hemijski je inertan i neotrovan.
Sinteza
Dodavanjem kiseline u rastvor natrij-silikata nastaje želatinozni talog, čijom dehidratacijom nastaje silikagel. Ako će se silikagel upotrebljavati kao indikator za sadržaj vlage, dodaje mu se amonij tetrakobaltat(II) ili kobalt(II) hlorid (NH4)2CoCl4. Boja će u tom slučaju biti plava kada je suh, a ružičasta u prisustvu vlage.
NGC 2227
NGC 2227 (također poznat kao ESO 556-23, IRAS 06238-2158, MCG -4-16-4 i PGC 19030) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 104 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Veliki pas. Najveći prečnik je 2,10 (63 hiljade sg) a najmanji 1,2 uglovnih minuta (36 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 27. januara 1835. godine.
Najbliži NGC/IC objekti
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.
613.
Godina 613. (DCXIII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 613. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Savez komunista Bosne i Hercegovine
Savez komunista Bosne i Hercegovine (SK BiH) bila je politička partija, koja je kao republička organizacija Saveza komunista Jugoslavije (SKJ), djelovala na teritoriji SR BiH. U novembru 1948. godine došlo je do partijske reorganizacije unutar tadašnje Komunističke partije Jugoslavije (KPJ), te je osnovana Komunistička partija BiH (KP BiH) umjesto do tada postojećeg Pokrajinskog komiteta KPJ za Bosnu i Hercegovinu. Godine 1952, poslije VI kongresa KPJ, na kome je Komunistička partija Jugoslavije promijenila naziv u Savez komunista Jugoslavije i KP BiH mijenja svoj naziv u Savez komunista BiH. U tom periodu utvrđena je i zastava SKBiH, koji ja bila istovjetna zastavi SKJ. |mini|Zastava Saveza komunista Bosne i Hercegovine (latinična verzija) mini|Zastava Saveza komunista Bosne i Hercegovine (ćirilična verzija)
Konceptualna promjena
Centralni komitet SK BiH (CK SKBiH) je na svojoj sjednici u maju 1990. godine donio jedan programski dokument prema kojem se Partija opredijelila za parlamentarnu demokratiju, tržišnu privredu i proglasila SKJ idejno i akciono prevaziđenom organizacijom, ističući mogućnost udruživanja republičkih saveza komunista na novim osnovama. U istom dokumentu Savez komunista BiH je promijenio ime u Savez komunista BiH - Socijalistčka Demokratska Partija. Sa izmjenom naziva stranke, SKBiH - SDP je usvojio i nove simbole. mini|Zastava Saveza komunista Bosne i Hercegovine - Stranke demokratskih promjena (latinična verzija) mini|Zastava Saveza komunista Bosne i Hercegovine - Stranke demokratskih promjena (ćirilična verzija)
Iako Savez komunista 1990. godine priznaje mogućnost uvođenja višestranačkog sistema u BiH, i dalje se snažno protivi osnivanju stranaka na nacionalnoj osnovi, sve do 31. jula 1990. godine kada je Skupština SR BiH donijela amandmane na Ustav SR BiH i time omogućila održavanje prvih višestranačkih izbora u zemlji. Na prvim višestranačkim izborima u BiH, održanim 18. novembra 1990. godine, SK BiH nastupa pod nazivom SK BiH – Socijalistička Demokratska Partija. Nakon pada komunizma u Istočnoj Evropi i promjenama koje su nakon toga nastupile 90-ih godina 20. vijeka, SK BiH je tokom rata u BiH transformirana u Socijaldemokratsku partiju BiH (SDP BiH) koja je pravni nasljednik SK BiH.
== Predsjednici Centralnog komiteta SK BiH ==
Razno
U intervjuu za BH Dane juli 1999. Nijaz Duraković će plasirati tezu da je 1990-ih došlo do krađe glasova na izborima.
Kisik
Kisik ili oksigen (, iz grčkog ὀξύς ‚oxys‘, oštar, kiseo i γεννάω ‚gen-‘ koji stvara, odnosno onaj koji stvara kiselinu) jeste hemijski element koji se označava simbolom O i ima atomski broj 8. U periodnom sistemu nalazi se u šestoj glavnoj grupi, odnosno pripada halkogenim nemetalima. On je najrasprostranjeniji element u Zemljinoj kori sa udjelom od 48,9% do 49,4%, odnosno oko 30% po masenom udjelu, po čemu je poslije željeza drugi po rasprostranjenosti. Također čini i 20,8% Zemljine atmosfere.
U elementarnom obliku kisik se pretežno javlja kao kovalentni homodimer, tj. kao spoj iz dva atoma sumarne formule, što označava molekularni kisik, dioksigen ili dikisik. On je bezbojan gas bez mirisa i okusa, a u čistom zraku ga ima oko 20,942%. Neophodan je za sagorijevanje i koroziju. Potreban je za život gotovo svih živih bića na Zemlji. Stvaraju ga biljke u procesu fotosinteze, ali ga i same troše za disanje, mada ne toliko koliko ga proizvedu fotosintezom. Za disanje biljke uzimaju kisik direktno iz zraka ili resorpcijom iz vode (rastvoreni kisik). U visokim koncentracijama kisik je za većinu živih bića otrovan. Metastabilni, vrlo reaktivni alotropski oblik kisika sa tri atoma kisika naziva se ozon.
Atomarni kisik, odnosno kisik u obliku slobodnih, pojedinačnih atoma je stabilan samo pod ekstremnim uslovima, naprimjer u vakuumu u svemiru ili u vrelim atmosferama zvijezda. On ima određeni značaj kao međuproizvod u mnogim reakcijama u hemiji atmosfere.
Historija
Švedsko-njemački hemičar Carl Wilhelm Scheele 1774. i engleski hemičar Joseph Priestley 1771., nezavisno jedan od drugog, otkrili su i izolirali kisik u sklopu proučavanja procesa sagorijevanja.
Od kamenog doba do srednjeg vijeka, vatra je za ljude bila vrlo značajna, kao dar neba. Preko pojave vatre nastala su različita vjerovanja počev od prirodnjačkih antičkih filozofa do alhemičara. Vatra je bila jedan od osnovih sastojaka u učenju o četiri osnovna elementa. U 17. vijeku nastalo je vjerovanje o postojanju jednog lahkog tajanstvenog sastojka ili supstance. Ovaj flogiston je navodno izlazio iz gorućeg materijala, tako da se toplota smatrala materijom. Švedsko-njemački apotekar Carl Wilhelm Scheele izveo je eksperimente tako što je zagrijavao mangan dioksid ili kalij-permanganat sa koncentriranom sumpornom kiselinom (vitriol) čime je dobio bezbojni gas. Ovaj gas je podržavao sagorijevanje te ga je Scheele nazvao goreći zrak ili po porijeklu vitriol-zrak. Otkrio je i pojavu da se obični zrak sastoji iz ovog kisika i pokvarenog zraka. Potpuno nezavisno od njega, engleski hemičar Joseph Priestley je dvije godine kasnije zagrijavanjem živa-oksida također dobio kisik. Britanac je svoja zapažanja objavio 1774. godine, dok je Scheele objavio svoju knjigu Chemische Abhandlung von der Luft und dem Feuer tek 1777. godine.
Otkrićem kisika i dalje nije bio poznat njegov značaj prilikom sagorijevanja. Francuz Antoine Lavoisier je tokom svojih ekperimenata pronašao da se pri sagorijevanju ne oslobađa nikakav flogiston, već da se veže kisik. Pomoću vaganja proizvoda sagorijevanja pronašao je da materijal ne postaje lakši nego teži. Uzrok dodatne težine tokom procesa sagorijevanja bilo je vezivanje kisika. Tada se smatralo da je kisik osnovni sastojak za pravljenje kiselina. Zbog toga je i nazvan oxygenium (onaj koji gradi kiseline), a naziv je predložio Lavoisier 1779. godine. Zapravo su neorganske kiseline sadržavale kisik rastvaranjem nemetalnih oksida u vodi.
Halogeni elementi, poput hlora i broma dugo vremena su smatrani oksidima nekog nepoznatog elementa. Kasnije je otkriveno da je vodik odgovoran za kiseli karakter. Naučnici Karol Olszewski i Zygmunt Florenty Wróblewski su prvi uspjeli dobiti tečni kisik 1883. godine.
Fizičke
Trojna tačka kisika se nalazi na 54,36 K (−218,79 °C) i 0,1480 kPa. Kritična tačka se nalazi pri pritisku od 50,4 bara i temperaturi od 154,7 K (−118,4 °C). Kritična gustoća iznosi 0,436 g/cm3.
Dvrsnica
Dvrsnica je naseljeno mjesto u općini Ravno, Bosna i Hercegovina.
Kisik
Fizičke
Kisik u vodi nije mnogo rastvorljiv. Rastvorljivost zavisi od pritiska i temperature. Raste sa padom temperature i povećanjem pritiska. Pri 0 °C i parcijalnim pritiskom kisika od 212 hPa u čistoj vodi se rastvara 14,16 mg/l kisika.
thumb|lijevo|Kisik u cijevi za pražnjenje U spektralnoj cijevi sa pražnjenjem u gasu kisika molekularne orbitale kisika se uzbuđuju do emisije svjetlosti. Uslovi pod kojima se ovo odvija su pritisak od oko 5–10 mBar, visoki napon električne struje od 1,8 kV, jačina struje od 18 mA i njena frekvencija od 35 kHz. Rekombiniranje ioniziranih molekula gasa emitira se karakterističan spektar boja spontane emisije. Pri tome se samo manjim dijelom, a uslovljeno dotokom i dodavanje energije, reverzibilno stvara i ozon.
Gudački trio (drama)
Gudački trio (izdata 1972.) je drama Agathe Christie, ujedno i posljednja drama koju je napisala, ali ne i zadnja izdata.
Kisik
Hemijske
Elementarni, gasoviti kisik je dosta inertan, mnoge se reakcije sa njim pri normalnim uslovima gotovo ne odvijaju ili se odvijaju vrlo sporo. Razlog za to leži da je kisik metastabilan i da su reakcije kinetički onemogućene drugim supstancama. Da bi se pokrenule reakcije sa takvim kisikom potrebno je dovesti veliku energiju aktivacije ili su neophodni neki vrlo reaktivni radikali. Ova barijera se može preći povećanjem temperature, svjetlošću ili katalizatorom (poput platine). Osim toga kod mnogih metala reakcija je onemogućena, jer je materijal prekriven tankim slojem metalnog oksida i stoga je pasiviziran. Kod nekih reakcija kao što je eksplozivna reakcija sa vodikom, dovoljno je samo nekoliko radikala da bi došlo do reakcije, nakon čega dolazi do mehanizma lančane reakcije. Mnogo oksidativniji od gasovitog kisika, i pored niskih temperatura, je kisik u tečnom stanju. U njemu se vrlo lahko gradi reaktivni singletni kisik. Također za razliku od vode i vodene pare mnoge oksidacije sa kisikom se odvijaju mnogo lakše.
Reakcije sa kisikom su gotovo uvijek redoks reakcije, u kojima kisik po pravilu uzima dva elektrona i tako se reducira do oksida. Zbog toga se element ubraja u oksidaciona sredstva. Često ove reakcije, zbog velike energije rešetki i veza koja se oslobađa, protiču uz snažno oslobađanje toplote. Također postoje i eksplozivne reakcije, kao što je reakcija praskavog gasa ili eksplozija prašine nastala zapaljenjem isitnjenih materijala u zraku ili čistom kisiku.
Izotopi
Najčešći stabilni izotop kisika je 16O (99,76 %), a stabilni su još i izotopi 18O (0,20 %) i 17O (0,037 %). Osim stabilnih izotopa poznato je još 13 nestabilnih, radioaktivnih nuklida od 12O do 28O koji se mogu dobiti samo vještački. Njegovo vrijeme poluraspada iznosi uglavnom samo nekoliko milisekundi do sekundi, od čega izotop 15O ima najduže vrijeme poluraspada od 2 minute i često se koristi za tomografiju emisijom pozitrona.
Kao jedini stabilni izotop, rijetki 17O ima spin jezgre od 5/2 i može se upotrebljavati za ispitivanja putem nuklearne magnetne rezonance (NMR).
Na Zemlji
lijevo|thumb|200px|[[Feldspat]] Kisik je najčešći i najrasprostranjeniji element na Zemlji. Osim u atmosferi, ima ga i vezanog u litosferi, rastvorenog u hidrosferi i biosferi. Kisik ima maseni udio u Zemljinoj kori oko 50,5% (do dubine od 16 km, uključujući hidrosferu i atmosferu). U zraku kisik ima maseni udio od 23,16 %, a po zapremini na njega otpada 20,95 %. Kao sastavni dio vode na njega otpada 88,8 %, dok ga u morskoj vodi ima samo 86 % , jer se u njoj nalaze rastvorene velike količine soli koje ne sadrže kisik (poput obične morske soli).
Najviše kisika na Zemlji je sadržano u brojnim hemijskim spojevima. U Zemljinoj kori, pored vode, gotovo svi minerali i stijene sadrže neki od spojeva kisika. Među najvažnije minerale koji sadrže kisik ubrajaju se silikatni kao što su feldspati, olivini i drugi; karbonatni poput kalcij-karbonata u krečnjaku i oksidi kao silicij-dioksid u kvarcu.