cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Binig
Binig a oa ur gumun en arvor kanton Plouha, e Bro-Oueloù hag e departamant Aodoù-an-Arvor e Breizh, war lez ar stêr Ig. Kendeuzet e oa gant Staol d'ar 1 a viz Meurzh 2016 d'ober ur gumun nevez: Binig-Staol.
Bowidel
Bowidel a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù an Arvor.
Bakaeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar bakaeg (baka) komzet gant tro-dro da 25.000 den e Soudan ar Su.
Nannina de' Medici
Daou boltred da vihanañ anezhi en-yaouank a zo anavet :
Eured ha bugale
Daou vab he doe, Palla ha Giovanni.
Yann-Loeiz Rozeg
Meur a gantik hag a bennad skrivet gantañ a gaver er c'helaouennoù Breiz, Feiz ha Breiz, An Oaled.
De facto
En ur ster ledan e talvez kement hag « e gwirionez » ivez.
Sandwich
Boued
N'eo ket sur e kavje John Montagu, kont Sandwich, e gont gant sandwichoù hiriv, rak n'int ket graet evit kaout daouarn naet ken.
Yezh
സാന്‍ഡ്‌വിച്ച്
Ar C'hillioù
Ar C'hillioù a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kreta
Istor
Roudoù eus an Hominidae a gaver e Kreta adalek 130 000 vloaz zo. E diwezh an Neolitik hag e-doug Oadvezh an arem e vleunias ur sevenadur diorroet-kenañ e Kreta, ar sevenadur minoan. Dalc'het eo bet gant meur a Stad hellenadek, an Impalaeriezh roman, Impalaeriezh Bizantion, Emirelezh Kreta, Republik Venezia hag an Impalaeriezh otoman. Goude ur prantad emrenerezh berr, eus 1897 da 1913, dindan ur gouarnamant da c'hortoz, e tivizas dont da vezañ ul lodenn eus Bro-C'hres. Dalc'het e voe gant an Trede Reich e-pad an Eil brezel-bed, goude Emgann Kreta.
Ndebeleg
Unan eus 11 yezh ofisiel Suafrika eo an ndebeleg (ndebeleg isiNdebele). Ur yezh vantouek eus skourr ar yezhoù ngounek an hini eo.
Div rannyezh ez eus e Suafrika: an nrebeleg komzet e Transvaal an Norzh hag hini Transvaal ar Su. Ur rannyezh all ez eus anvet matabeleg a reer ganti dreist-holl e Zimbabwe met ivez e Botswana, met tostoc'h eo an ndebeleg komzet e Zimbabwe d'ar zouloueg evit d'ar rannyezhoù ndebelek komzet e Suafrika.
Hieronymus Bosch
E vuhez
E 1480 e timezas gant ur plac'h pinvidik eus an noblañs. Monet a reas da ezel Breuriezh an Itron Vari, un aozadur relijiel gouestlet d'ar Werc'hez, a zeuas da vout e livour ofisiel.
Sothoeg
Unan eus an 11 yezh ofisiel e Suafrika eo ar sothoeg pe sothoeg ar su (sothoeg seSotho) ma vez komzet gant tro-dro da 3.555.186 den pe 8% eus ar boblañs, hag unan eus div yezh ofisiel Lesotho, ma vez komzet gant 1.493.000 den all pe 85 % eus ar boblañs.
1388
Diwar-benn bloavezh 1388 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Benac'h
Gerdarzh
An anv brezhonek a teufe diwar ar gerioù "ben" (diaz/traoñ), ha "nec'h" (run). N'eus ket peadra da vezañ souezhet dre m'emañ ar gumun e penn izelañ un draoñienn.
Mouezh kleuz
Gant ar c'horeaneg e vez implijet ar vouezh kleuz evit produiñ ar c'hensonennoù "stign" ma vez stignet trakt ar vouezh a-bezh ha padout hiroc'h a ra ar prantad serriñ evit gant ar c'hensonennoù plaen hag abalamour da se e vez graet "kensonennoù fortis" anezhe alies, da skouer:
Burgenland
Kêrioù pennañ Burgenland
Dre ur referendom e chomas Sopron (alamaneg Ödenburg), kêr-benn ar rannvro, stag ouzh Hungaria e 1921. N'eus ket kalz kêrioù a-bouez er peurrest eus ar vro e gwirionez,
Gandaeg
Setu perak eo gwelloc'h ober gant gandaeg e brezhoneg diwar ar ger gandaeg luganda eget ober gant ar ger lougandeg da skouer.
Vladimir Poutin
E Familh
Hendadoù e dad a oa peizanted eus kêriadenn Pominovo, e-kichenn bourc'h Tourginovo (oblast Tver), e norzh Moskov. Bet e oant o chom eno abaoe diaezadenn ar gêriadenn en kantved. Hervez ur buhezskriver eus Vladimir Poutine, e oa e dad-kozh, Spiridon Poutin, ar c'hentañ eus e lignez bet ganet goude torridigezh ar servelezh en Impalaeriezh Rusia. Spiridon, an ezel eus e familh en doa Vladimir Poutin ar muiañ a estlamm outañ, a vije bet keginer evit ar Romanoved, ha goude hini Lenin ha Jozef Stalin, ,.
Studioù
Kejañ a reas Poutin gant Anatoly Sobchak, ur c'helenner skoazeller hag a gelenne Gwir an aferioù, hag a gemeras diwezhatoc'h ur perzh a-bouez e savadur bonreizh Kevread Rusia. Ur roll a-bouez en do Poutin e resped Sobchak e Sant-Petersburg, hag ul levezon bras en do Sobchak en hini Poutin e Moskov.
Minieg-Morvan
Minieg-Morvan (Miniac-Morvan e galleg) zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Vladimir Poutin
1996–1999: Deroù e respet e Moskov
D'ar 26 a viz Meurzh 1997 e oa anvet gant ar prezidant Boris Yeltsin besrener eus implijidi prezidant Rusia, ur post a zalc'has betek Mae 1998, ha penn eus ar c'huzul-merañ kontrol pennañ eus servij mererezh perc'hentiezh ar prezidant (betek miz Even 1998). Dalc'het e oa ar garg-se araozañ gant Alexei Koudrin ha war e lerc'h gant Nikolai Patroushev, o-daou danvez politikerien a-bouez en amzer da zont ha kevelerien da Boutin.
D'ar 25 a viz Mae 1998, Poutin a oa anvet kentañ besrener eus implijidi Prezidant Rusia evit ar rannvroioù, war-lerc'h Viktoriya Mitina. D'ar 15 a viz Gouere e oa anvet e penn ar bodad da brientiñ an emglevioù diwar-benn bevennoù galloud ar rannvroioù ha penn eus kreizenn gevreadel ar prezidant, kemeret gantañ evel-se plas Sergey Shakhray. Goude anvadur Poutin, ne oa skoulmet emglev ebet, daoust ma oa bet sinet 46 emglev a seurt-se pa oa Shakhray e penn ar bodad Later, after becoming president, Putin cancelled all 46 agreements. .
1999–2000: Prezidant da c'hortoz
Da-heul dilez dic'hortoz Yeltsin e oa dalc'het an dilennadegoù d'ar 26 a viz Meurzh 2000 pa oa e enebourien o prientiñ dilennadegoù a oa da vezañ dalc'het e miz Even 2000 hepken. Poutin a c'hounezas en dro gentañ gant 53% eus ar mouezhioù.
Gurunuhel
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Gurunuhel abaoe 1793
Vladimir Poutin
Emelladenn e Siria
D'an 30 a viz Gwengolo 2015 e oa aotreet an arme rusian da emellout e brezel diabarzh Siria gant Poutin, da-heul ur goulenn ofisiel a-berzh gouarnamant sirian Bashar al-Assad da gaout skoazell a-enep an emsavidi hag ar strolladoù djihadisted. Obererezh an arme rusian a oa tagadennoù gant kirri-nij, tennoù misiloù hag implij kuzulierien ha nerzhioù arbennik rusian a-enep ar strolladoù a oa a-enep ar gouarnamant sirian, en o zouez ar gostezenn enep, koulz ha ar Stad Islamek, an Talbenn al-Nusra (Al-Qaida er sav-heol), Hayat Tahrir al-Sham, Ahrar al-Sham, ha Jaish al-Fatah. Goude disklêriadenn Poutin d'ar 14 a viz Meurzh 2016 e oa bet kaset da bennvat ar c'hefridi en doa roet d'an arme e Siria hag an urzh da dennañ ar pep brasañ eus an nerzhioù rusian esu Siria, bagadoù rusian chomet e Siria o deus kendalc'het da stourm da harpañ gouarnamant kozh Siria.
Emelladenn Rusia e dilennadegoù ar Stadoù-Unanet e 2016
Poutin a lavaras diwezhatoc'h e oa "posupl en un doare teorikel" e vefe bet un emelladenn ha ma c'hallfe bezañ bet sevenet gant hackerien rusian, dezho ur "spered brogarour" hag ur wezh all e tisklêrias e c'hallfe bezañ bet graet "n'eo ket gant Rusianed memes, met gant Ukrainiz, Tatared pe Yuzevien, dezho ar vroadelezh rusian". E miz Gouere 2018 e lavaras an New York Times e oa bet soursiet a-bell zo gant ar CIA eus ur vammenn rusian a oa savet d'ur post tost da Boutin, ar pezh en doa roet tu dezhe da gaout titouroù a-bouez e 2016 e-keñver ar perzh kemeret gant Poutin e-unan. Poutin en deus kendalc'het d'ober esaeoù heñvel e dilennadegoù 2020 er Stadoù-Unanet.
Sant-Teliav
Sant-Teliav a zo ur gumun eus Breizh, e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
Jeans
E 2004 e oa bet prenet 14 miliard a zollaroù e brageier jeans e SUA.
Daniel Defoe
E vuhez
Eus Flandrez e oa e familh. E dad a oa perc'henn war ur stal gouloù-koar e karter Cripplegate. Kas a reas e vab da vezañ desket gant ar reverant Charles Morton, hag a oa e penn un ensavadur deskadurezh prevez e Newington Green, e-kichen Londrez. Dedennet-bras e oa Defoe gant ar politikerezh hag al lennegezh. Ezel e oa eus ar strollad Whig hag eus hini ar re nanngempelgourien, ha meur a skrid flemmus a savas a-enep gouarnamant ar roue katolik Jakez II (Bro-Saoz). Gwelet mat e oa gant Gwilhom III Bro-Saoz, a roas meur a garg gopret mat dezhañ. Kinnig a reas da Robert Harley, a oa kont Oxford ha prezidant Ti ar C'humunioù, ur raktres aozañ ur polis politikel en dije kelaouet ar gouarnamant war soñjoù ar boblañs.
Añjela Duval
Kanaouennoù
Meur a wech eo bet kanet he barzhonegoù gant arzourien liesseurt. Gwelet : Kanaouennoù savet diwar barzhonegoù Anjela Duval.
TV Breizh
Aozadur :
Adalek An Oriant, en diazezlec'h arme evit al listri-spluj kozh, e vez skignet c’hwec’h chadenn eus strollad TF1. Abadennoù TV Breizh (Tro War Dro) a vez graet en Oriant.
An Amzer
Barzhoniañ
Prezidant krouer ar RPAB a zo Alain Le Roux; eil prezidant ar RPAB a voe Patrice Fath ha prezidant a-vremañ An Amzer Poésies a zo Jean-Luc Autret.
TV Breizh
Kenlodeien
Ar genlodeien a orin a oa (da vare krouadur ar chadenn): Artemis, holding François Pinault, 27%, TF1, 22%, Crédit Agricole de Bretagne, 15%, Rupert Murdoch, 13%, Silvio Berlusconi, 13%, Jean-Claude Darmon (bruderezh sport), 6%, Panavi (René Ruello), 4%.
Babilon
Babilon a zo anv ur gêr eus an Henamzer, war-dro 200 kilometrad er gevred da v-Bagdad, er vro anvet Irak hiziv, e-kichen kêr vodern Hilla. Implijet e vez an anv « Babilon » a-wezhioù evit komz eus hollad impalaeriezh Babilon. Babilonia a vez gret anezhi ivez daoust ma c'hall talvout kement ha bro Babilon.
Ar skiantoù e Babilon
Dre evezhiañ ar stered o deus krouet an deiziadur hon eus hiziv: rannañ ar bloaz a 12 miz, ar sizhun e 7 devezh, an devezh en eurvezhioù, minutoù, eilennoù. Ar steredoniourien gentañ int. Ar veleien a oa ar steredoniourien-se. Gouest e oant da c’houzout en a-raok peur e vefe fallaennoù-loar, jedet o doa hent al Loar hag an Heol ha deuet e oant a-benn da c’houzout deiziadoù ar goursavioù-heol hag ar c'hedezioù, dre-se e vezent lidet, enoret, selaouet gant ar bobl hag ar roueed. An dud a grede zoken e oa ar veleien a rene al Loar hag an Heol, ha soñjal a raent o doa galloudoù hud (evel komz d’an doueed, pareañ ar c’hleñvedoù pe divizout disoc’h ar brezelioù…). Ar steredoniezh a oa un doare da ren. Ar blanedennoù a studient, a zegasas dezho o doueed. Yaou a veze azeulet dindan anv Ishtar, al Loar dindan anv Sin. Doue Babilon e oa Mardouk. Mojenn Gilgamech (an hanterzoue) a blije dezho kontañ.
Kêr Babilon da vare Naboukadnesar II
N'eo ket bet posupl furchal liveoù kozh Babilon war-bouez un nebeud tier paleo-babilonian. Bloaziadet eo ar pep brasañ eus al liveoù zo bet dizoloet eus ar prantad nevez-vabilonian (624-539) hag eus deroù prantad an Ac'haemenided (539-331). Ar stad-se eus ar gêr zo koulskoude evit ul lodenn vras hêrezh ar prantadoù koshoc'h, evel m'en diskouez an destenn lec'hiadurel TINTIR. Kalz labourioù a oa renet gant Nabopolassar ha Naboukadnesar II dreist-holl, a roas d'ar gêr he stumm.
Hent an trec'hlid
Naboukadnesar eo a lakas sevel an hent-se. Pavezet e oa war 22 metrad ledander gant bloc'hoù maen-raz, dezhe 1 metrad kostez. Dirazi e c’heller gwelet ur maen-sonn zo skrivet warni : « Me eo Naboukadnesar, roue Babilon, mab Natopolassar, roue Babilon. Savet em eus hent Babel evit lidkerzh an Doue Mardouk. Mardouk, Aotrou, roit ar vuhez hirbadus. » An hent a oa sakr, met servij a rae ivez d’en em zifenn : a-bep tu dezhañ e oa mogerioù 7 m uhelder war 300 m hirder. An hini a valee war an hent a oa e-barzh ur seurt trepas bras e lec’h ma ne c'halled ket mont kuit, hag e reseve tagadennoù ar Babiloniz diwar-laez. Ar souezhusañ tra evidomp eo ne oa ket livet an hent-se e gris ar mein met glas evel ar mor. Kinklet e oa ar magorennoù gant delwennoù leoned bras, ur c’hant ugent bennak, livet evel ma vijent re wir.
Yezhoù c'halc'hek-bouryatek
Un is-skourr eus ar yezhoù oiratek-c'halc'hek eo yezhoù c'halc'hek-bouryatek, ennañ 5 yezh komzet e Mongolia, Sina ha Rusia (Azia).
Akrolektenn
E meur a geñver e c'heller lâret ez eo un akrolektenn doare komzet ur yezh lennegel, rak peurliesañ eo disheñvel an akrolektenn diouzh ar yezh komzet en un doare boutin e-keñver an distagadur, ar gerva hag ar yezhadur. Muioc'h e vez doujet ouzh reolennoù ar yezh unvan pa reer gant un akrolektenn kentoc'h evit gant ar yezh voutin. Implijet e vez an akrolektenn dreist-holl da geñver darvoudoù relijiel pe c'hoazh politikel hag e forzh peseurt darvoud formel-all, da skouer el lez-varn.
Gwelit ivez:
Post-creole continuum
Yezhoù mongolek rik
Un is-skourr eus ar yezhoù c'halc'hek-bouriatek eo yezhoù mongolek rik, ennañ 2 yezh komzet e Mongolia ha Sina:
Kabellig Ruz
Meur a zoare
thumb|280px|Rotkäppchen gant al livour [[suis Albert Anker (1883)]]
Alc'hwez
Un alc'hwez zo ur benveg, e metal peurliesañ, hag a dalv da lakaat ur potailh da vont en-dro. Enlakaet e vez an alc'hwez en ur potailh evit tizhout ul lec'h a venner e chomfe kloz en darn vuiañ eus an amzer, evit abegoù surentez peurliesañ.
Fletan korr
Ar fletan korr (Hippoglossoides platessoides) a zo ur pesk mor plat.
Uzel
Uzel a zo ur gumun eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. Pennlec'h Penn kanton e oa betek 2015.
Kanton Graubünden
Kanton Grizon (Graubünden en alamaneg, Grischun e romañcheg, Grisons e galleg ha Grigioni en italianeg) a zo unan eus kantonioù Suis, e gevred ar c'hengevread. Chur eo ar gêr-benn. Er c'hanton-mañ emañ Davos, ul lec'h goañviñ brudet evit an emgav etrebroadel gant pennoù-bras ar bed a vez dalc'het ennañ bep bloaz (ar World Economic Forum WEF).
Ngoumbeg
Ur yezh vantouek eo an ngoumbeg (ngumba) komzet gant 70.000 e su Kameroun hag a-hed an arvor war ar vevennn gant Ginea ar C'heheder.
Comines-Warneton
Ur gumun c'hallek gant aezamantoù yezhel evit an izelvroegourion eo.
Gouy-en-Artois
Gouy-en-Artois a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Hot Fuzz
Fichenn teknikel
Oberour : Edgar wright
Kompozer : David Arnold
Gouelan gris
Spesadoù all
thumb|Ur gouelan gris yaouank ("gouelan rous") Meur a spesad hag isspesad nes a zo: Larus argentatus argenteus eo a vev e Breizh. E Skandinavia e kaver un isspesad brasoc'hik ha teñvaloc’hik: L. a. argentatus. Ur spesad kar, Larus cachinnans (gouelan gris ar c'hreisteiz), a vev en-dro d'ar Mor Kreizdouar, a c’heller kemmeskañ gant L. argentatus. E lodennoù all eus ar bed e kaver spesadoù all c’hoazh.
Hot Fuzz
Fichenn teknikel
Filmet e : Saozneg
Marvailh
“Fuzz” zo un termen luc'haj hag a dalvez kement ha “beg-e-dog” pe “flik”.
1191
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1191
Yezhoù amtek-mousek
Daoust ma'z eus ul liamm-familh etre an div yezh-se ne c'hell ket an dud a gomz an eil kompren an dud a ra gant eben.
Asoeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an asoeg (asoa) komzet e Republik Demokratel Kongo gant un 26,000 a dud bennak e 2000.
Yezh-to
Notennoù
Ausbausprache, Abstandsprache i Dachsprache Typologie sociolinguistique des langues Abstand and ausbau languages
Yezhoù sgawek-bgaiek
Un is-skourr eus ar yezhoù karenek eo ar yezhoù sgawek-bgaiek (sgaw-bghai) komzet e Myanmar.
Te ruz
Evet e vez en un doare hengounel e Suafrika met boutin eo deuet da vout ivez e broioù arall.
Meabann
thumb|200px|right|Meabann Meabann zo un enezennig a zo dirak genoù Mor Bihan Gwened, hogen er Mor Bras, e kumun Arzhon-Rewiz. Didud eo an enezenn hag ur gwarezva evned eo.
Yezhoù youmek-kotchimek
Setu penaos e vez isrannnet ar yezhoù er familh-mañ:
Kontelezh Maigh Eo
Kontelezh Maigh Eo (Contae Mhaigh Eo en iwerzhoneg ha County Mayo e saozneg) zo ur gontelezh e kornôg Iwerzhon. Caisleán an Bharraigh eo ar gêr bennañ er gontelezh. 123 648 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
1392
Diwar-benn bloavezh 1392 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
1192
Diwar-benn bloavezh 1192 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
225
978 Ab Urbe Condita = 225 goude J.-K.
Skingomz e Bro-C'hall
Bez eus tri frantad en istor ar skingomz e Bro-C'hall. Hini ar re gentañ a ya eus deroù an XXvet kantved betek an Eil Brezel Bed. Goude-se ez eus prantad gwirioù-miret gant ar stad deus 1945 betek 1981. E miz Mae 1981, dieubet eo ar gwagennoù, mare ar skingomzioù frank
Ar re gentañ
Eugène Ducretet en deus diskouezet d'an holl un treuzkasadur pellskriver hep neudenn etre ar Tour Eiffel hag ar Panthéon d'ar 5 a viz Du 1898. Komzet e vo eus pellgomzerezh hep neudenn goude labourioù an amerikan Lee De Forest (1906). A-raok 1921, implijet e oa ar skingomz nemet en arme pe war ar vor. Adalek 1905 e vez implijet an TSF er merdeadurezh broadel. Staliet e vo skingaserioù bras er trevadennoù, implijet eo ar Tour Eiffel gant an arme douarel evit lakaat skingaserioù. Frammet mat eo implij ar skingomz e-pad ar Brezel Bed Kentañ, adalek ar bloavezhioù 1920 e vo skingomzoù ar stad hag reoù prevez. D'ar 24 a viz Kerzu 1921 eo skignet an abadenn kentañ e bro-C'hall davet ar bobl. Aotreet eo da SFR (Société Française Radioélectrique) da skignañ e Paris e 1922, reoù all a heulio, e 1939, bez eus nav radio e Paris: Radio Tour Eiffel (radio stad) 24 a viz Kerzu 1921 betek miz Even 1940. Radiola (prevez) 6 a viz Du 1922 betek an 28 a viz Meurzh 1924. Dont a ra da vezañ Radio Paris d'ar 29 a viz Meurzh 1924 (prevez ha dindan ar stad d'ar 17 a viz Kerzu 1933). Mirout a ra an anv Radio Paris deus miz Gouere1940 betek miz Eost 1944 met dindan kontrollerezh an Nazied. Radio PTT (radio stad) 20 a viz Genver 1923 betek miz Even 1940. Poste Parisien (prevez) deus an 30 a viz Meurzh 1924 betek miz Even 1940. Radio LL (prevez) deus miz Meurzh 1926 betek an 28 a viz Gwengolo 1935. Dont a ra da vezañ Radio Cité (prevez) deus an 29 a viz Gwengolo 1935 betek miz Even 1940. Radio Vitus (prevez) deus ar 1añ a viz Kerzu 1926 betek ar 14 a viz Genver 1934. Dont a ra da vezañ Poste de l’Ile de France (prevez) deus ar 15 a viz Genver 1934 betek miz Even 1940. Radio Luxembourg (prevez) deus ar 15 a viz Meurzh 1933 betek an 21 a viz Gwengolo 1939. Neuze deus 1945 betek 1966. Dont a ra da vezañ RTL (prevez) abaoe 1966. Radio 37 (prevez) deus ar 5 a viz Gwengolo 1937 betek an 13 a viz Even 1940. Poste colonial (radio stad) deus an 30 a viz Ebrel 1931 betek ar 1añ a viz Meurzh 1938. Dont a ra da vezañ Paris Mondial (radio stad e 20 yezh) deus an 2 a viz Meurzh 1938 betek ar 17a viz Even 1940.
Pennad : Skingomz e Pariz
Neveziñ a reont a re-se: D'ar 6 a viz Geñver 1923, kelaouenn komzet kentañ war Radiola intruduet gant Maurice Vinot. D'ar 6 a viz Mae 1923, kelaouadenn gentañ ar c'hrogad boks Carpentier-Nilles tost war-eeun, c'hoazh war Radiola. D'ar 6 a viz Here 1923, kelaouadenn gentañ ur c'hrogad boks war-eeun ar wech-mañ, deus ar sal Wagram. Genver 1927. Prezegoù kentañ skingaset (Radio Paris) Here 1927. Liammet eo un lenner pladennoù(anvet pick-up) gant ur micro gant Radio Toulouse. Neuze eo posupl skingas pladennoù gant ur son a berzh mat. Betek-henn a eo goulennet gant lazoù-seniñ. Miz Gouere 1929. Treuzkasadur kentañ an Tour de France. Mae 1936. Ganedigezh ar "crochet radiophonique" war Radio Cité. Hañv 1936. Treuzkasadur war-eeun ar C'hoarioù Olimpek e Berlin.
Accra
Kêr vrasañ ar vro eo ivez, en arvor, ha kreiz an armerzh enni. Poblet e oa gant 1 963 264 a dud da vare renabl ofisiel ar bloavezh 2010.
Pennduig
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an isspesad warn-ugent anezhañ :
Gwy (stêr)
Ar stêr Gwy (kembraeg Afon Gwy, saozneg River Wye) zo ur stêr eus Kembre ha Bro-Saoz, hag ar pempvet stêr hirañ er Rouantelezh-Unanet. Merkout a ra un darn eus an harz etre Bro-Saoz ha Bro-Gembre.
Orloeg
Ur rannyezh krechek eus is-skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an orloeg (orlo) e Soudan ar Su.
Saparmyrat Nyýazow
D'an 22 a viz Here 1993 e tisklêrias e voe bet kemmet e anv gantañ hag adalek ar poent-se e ranke bezañ anvet Turkmenbachi (reizhskrivadur turmenek: Türkmenbaşy, kirillek: Туркменбаши) hag a dalv "Penn an an Durkmened" diwar skouer Mustafa Kemal Atatürk.
Cathal Brugha
Brugha a oa brudet evit e eneberezh ouzh unan a oa e-touez ar re bennañ en emsav iwerzhonat: Michael Collins. Collins, daoust ma ne oa nemet e penn servijoù kuzh an IRA, en doa muioc'h a levezon war an aferioù milourel eget Brugha. Ouzhpenn da se Brugha oa ministr ar gwareziñ ha Collins ne oa nemet hini an arc'hantañ. Abalamour d'e renk uhel e-barzh kevredigezh an Irish Republican Brotherhood e oa deuet Collins da vezañ galloudus kenañ. Eñ eo kentoc'h a rae war-dro an aferioù milourel (prederiet en deus war an teknikoù brezel hag ar strategiezhioù, kemer a rae perzh en emgannoù). Hag ouzhpenn da-se en doa Michael Collins muioc'h a vrud eget Catahl Brugha. E-pad un emvod eus an IRA e miz Eost 1920 e kavas abeg Brugha e teknikoù brezeliñ Collins, hag e kinnige doareoù ober all. Met sklaer e oa ar fed e oa diboell e sell war ar brezel ha dibosupl da lakaat war-sav an traoù-se. Brugha en doa bet atav ur mennozh eus ar brezel diazezet war meizad un talbenn da lakaat da gilañ betek ma vije skarzhet ar Saozon. Michael Collins a oa enebet ouzh ar soñj-se.
Kontelezh Liatroim
Kontelezh Liatroim (Contae Liatroma en iwerzhoneg pe County Leitrim e saozneg) zo ur gontelezh e gwalarn Iwerzhon. Cora Droma Rúisc (Carrick-on-Shannon) eo kêr-benn ar gontelezh. 28 837 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Kupidon en e gousk
Kupidon en e gousk (Amorino dormiente en italianeg) zo ul livadur graet gant al livour italian Caravaggio.
Strollad
Strolladoù politikel
Gant ar ger strollad e reer dave d'an dud emezelet ennañ gant un toullad all evit kas ul lusk politikel enframmet er vuhez sokial. Ar strolladoù politikel ez eo. Diazez an demokratelezh e vezont pa 'z eus ezhomm d'ar sujedoù politikel, hiniennoù hag aozadurioù, kaout kinnigoù diwar-benn levierezh ar gevredigezh.
Karl Martel
Goude marv Karl
Pa varvas Karl e voe rannet e c'halloud etre e zaou vab: Beziet e voe Karl en abati Sant Denez, e-tal Pariz.
Anv japanek
Diaesterioù lenn an anvioù-tud
A-wechoù e skriver an anvioù-familh gant lunioù divoas-mat anvet ateji, liammet mui pe vui ouzh an doare d'o distagañ. Da skouer e vez distaget peurliesañ 四月一日 evel shigatsu tsuitachi (ar pezh a dalvez ger-ouzh-ger "deiz kentañ miz Ebrel"), met en degouezh-mañ e vez lennet watanuki (綿抜き, ar pezh a dalvez "kimono divourell"), peogwir eo ar c'hentañ Ebrel an deiz henvoazel evit treiñ e zilhad goañv evit e zilhad hañv.
Skoueriekaat
Evit ar pep brasañ ez eus bet degemeret doareoù a bep seurt gant an dud hag ar velestradurezh evit talañ ouzh ar c'hudennoù-se. Da skouer e vez kavet, peurliesañ, furigana pe lunioù ruby war al levrigoù pellgomz evit skoazellañ an dud da zistagañ an anvioù. Broudet e vez ar re o deus ar vroadelezh japanat da zegemer un doare romanekaet eus o anvioù evit o faseporzh. Krog eo, nevez zo, ar media japanek da implijout ar c'hatakana evit skrivañ anvioù tud anavezet tapet ganto brud war an dachenn etrebroadel. Diwar se eo deuet diouzh ar c'hiz e-touez ar yaouankizoù a glask tapout boazioù "liesvroadel" da ober heñvel evit o anvioù dezho, kement-se a-benn tizhout arouez ur "statud kevredigezhel uheloc'h"
Adkavet e vez an hevelep kudennoù deskrivet amañ gant lec'hanvadurezh Japan.
Anvioù tiegezh an impalaer
Bras-mat eo ar familh impalaerel ha kalz keodedourien voutin o deus ofisielaet o anv-familh impalaerel goude an eil brezel bed evel, da skouer, Asaka Yasuhiko.
Tabula Capuana
An destenn
e elfa rithnai tul tr(a)i(svan)ec c(a)lus zusle(va) atu--ne(in p)avinaith acas aph
macvilulule papui (api)rase iluc(v)th a(sxr)a turz(a e)sxa(thce)---ae(s r)apa
esx-(iax)(exi)
aper tul(s)-ale
Narkis (Caravaggio)
Emañ an daolenn er Galleria Nazionale d'Arte Antica - Palazzo Barberini e Roma.
David gant penn Goliat (Caravaggio, Vienna)
David gant penn Goliat zo un eoullivadur graet gant al livour italian Caravaggio e 1607, ar mentoù zo 90,5 x 116,5 cm
Napoleon Iañ
Tad, mamm ha bugale
Diwar an 12 bugel he doe Letizia e chomas 8 en buhez:
1395
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1395
Bonaneg
Ur yezh altaek eus skourr ar yezhoù mongourek eo ar bonaneg (bonan diwar ar bonaneg [bɵ:ŋɑn] pe bao'an diwar ar sinaeg: 保安, pinyin: bǎoān), komzet gant tro-dro da 12 000 den e Proviñs Qinghai, e mervent Proviñs Gansu hag e rannvro emren Ningxia. Kavet e vez Toued a ra gant ar bonaneg e Tongren e Proviñs Qinghai e Sina (1990).
Div rannyezh pennañ ez eus, disheñvel a-walc'h an eil diouzh eben:
Daoreg
N'eo ket gwall strizh ar c'hensonerezh vogalennek ha kavet e vez meur a gensonenn stok-ha-stok hep vogalenn ebet kenetreze.
Houdain-lez-Bavay
Monumantoù ha traoù heverk
• Rivinoù galian-roman.
Kulhwch hag Olwen
Unan eus oberennoù meur lennegezh kembraek ar Grennamzer eo. Unan eus ar skridoù koshañ a ra anv eus ar Roue Arzhur hag e varc'heien eo ivez. Disheñvel eo an Arzhur kembraek diouzh hini gallek Chrétien de Troyes avat. Amañ eo ur brezelour brezhon, denel ha bresk, kentoc'h eget ur roue kristen kourtes faltaziet gant Jafrez Menoe. Dont a ra eus mojennoù brezhon, hep levezon diavaez ebet, goude ma kaver meneg eus tud a Vreizh Vihan, ha betek eus Gwilherm an Alouber. Diouzh ar yezh e kav da lod e vije bet savet war-dro an. Da neuze e vije ar skrid arzhurian kentañ hag unan eus skridoù koshañ Kembre. Evit anv ar gontadenn n'eus ket anezhañ en dornskridoù.
An istor
Tad Culhwch, ar roue Cilydd, mab da g-Celyddon, a zo marvet e wreg Goleuddydd er gwilioud. Addimeziñ a ra, met Culhwch ne fell ket dezhañ klevout anv eus an dimeziñ ragaozet etre eñ hag e lezc'hoar gant e lezvamm. Ha hi fuloret ha teurel he mallozh warnañ hag embann n'hallo dimeziñ da blac'h ebet nemet da Olwen, merc'h ar ramz Ysbaddaden Pencawr. Ha Culhwch, ha n'en deus ket he gwelet biskoazh, da orgediñ outi. Met klevout a ra digant e dad n'en he c'havo gwech ebet hep skoazell e genderv brudet, Arzhur. Hag eñ mont da glask war-lerc'h Arzhur. E gavout a ra en e lez e Celliwig, e Kernev-Veur. Ha setu aze koshañ meneg eus lec'h lez Arzhur ivez. Prest eo Arzhur da sikour, ha kas a ra c'hwec'h eus e wellañ brezelourien davet Culhwch, da glask war-lerc'h Olwen. En o zouez emañ Cai (breur Arzhur, a vo Sir Kay el lennegezh arzhuriek), Bedwyr (Sir Bedivere), ha Gwalchmei (Sir Gawain, niz da Arzhur). Degouezhout a reont gant kerent da Gulhwch a anavez Olwen hag a zo prest da aozañ un emgav dezho. Plijet eo Olwen gant Culhwch, met dimeziñ gantañ n'hall ket hep asant he zad. Ha hennezh ne fell ket dezhañ lezel e verc'h da vont hep reiñ un daou-ugent trevell bennak d'ober da zanvez e vab-kaer a-raok. Ne gonter dimp nemet un toulladig anezho, ha lazhet eo ar ramz ha gallout a ra Olwen dimeziñ evel ma kar.
Panterenn
An darn vrasañ eus ar panterenned a zo louet-gell-skañv o liv gant saotradennoù du met liv o sae a zo valigan-tre. Bihanoc'h e vez ar saotroù war ar penn.
Perzhioù
Aes e vez da gemmeskañ ar c'hizhier meur evit ar re n'o deus o gwelet nemet er zooioù. Heñvel-tre ouzh ar Jagoar eo ar banterenn hag he c'hemmeskañ gant ar gwepard a reer gwechoù'zo.
Annez
Meur a isspesad a zo en arvar, avat, ha da get ez eus aet unan anezho : loupard Zanzibar. Klask a vez war ar panterenned gant ar vigrierien (evit he c'hroc'hen dreist-holl), ha distruj hec'h annez a zo un dra fall ivez.
1194
Diwar-benn bloavezh 1194 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Eusa
Eusa, pe Enez-Eusa, zo un enezenn hag ur gumun a-vaez da aodoù kornôg Bro-Leon, e gwalarn departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Eusaiz, Isañviz a vez graet eus an enezourien, ha Maoutiged eo o lesanv en abeg da vent vihan deñved an enez.
Aron (Mayenne)
Aron zo ur gumun e departamant Mayenne e Bro-C'hall..
Yezhoniezh
Ar yezhoniezh eo studi ar yezhoù en un doare ledan.
Narkissos
Doare all
Gant Nonnos Panopolis e oa un doare all d'ar vojenn.
Narkisegezh
Krouet eo bet ar ger narkisegezh e psikologiezh evit aroueziñ ar garantez a c'hell an den kaout ouzh e skeudenn e-unan.
Pierre Bellemare
E vuhez
Sevel a reas abadennoù all goude-se, La Tête et les jambes e 1960, ar C'h/Camera invisible e 1964 kinniget gant Jaques Rouland. Ur skipailh a c'hano diwar-se, enni: Jean-Paul Rouland, Harold Kay ha Jean-Marc Epinoux. Abadennoù a zeuio da c'houde: Pas une seconde à perdre, Histoires vraies, 20 millions cash, Le Sisco, Le Tricolore, Pièces à conviction, Les Paris de TF1, La Grande Corbeille... E-pad e vuhez en do savet ha produet abadennoù evit an ORTF, Antenne 2, TF1, FR3, M6, ar chadennoù dre fun... Pierre Bellemare a "gont istorioù" digustum e-pad e abadennoù war ar radio. Labouret en deus gant kazetennerien ha skrivagnerien evel Marie-Thérèse Cunny. Embannet en deus 40 levr hag a gont istorioù dreistordinal: C’est arrivé un jour, Suspens, L'Année criminelle, Les Amants diaboliques, Les Dossiers d’Interpol, Histoires vraies... Adalek 1969 betek 1986, e-pad 17 bloaz, produet ha lusket en deus abadenn kreiseiz Europe 1. Dont a raio da vezañ renner-meur Europe 1 e-pad ur bloavezh, met dilez a raio e bost, kavout a reas gwelloc'h labourat en ur skipailh unanet.
Francisco de Goya
Francisco de Goya y Lucientes, ganet d'an 30 a viz Meurzh 1746 e Fuendetodos, en Aragon, e Bro-Spagn, ha marvet d'ar 15 a viz Ebrel 1828 e Bourdel, e Bro-C'hall, a oa ul livour spagnol.
E vuhez
Mab e oa da Gracia Lucientes († 1785) ha da José de Goya († 1781). E dad a oa alaourer e Zaragoza ha labourat a rae evit chalonied iliz-veur ar Pilar. E Zaragoza e tremenas e vugaleaj. Gant e dad ha gant e genlabourerien e teskas elfennoù kentañ e vicher da zont. Degemeret e voe en akademiezh-tresañ José Luzán e Zaragoza e 1759 hag eno e chomas betek 1763.
E 1770 e veajas da Italia.
Harlu e Bourdel (1824-1828)
En Mae 1823 e teuas arme dug Angoulême, ar  Cien Mil Hijos de San Luis gouez d'ar Spagnoled, da gemer kêr Madrid evit adsevel monarkiezh diharz Fernando VII.
Niepkerke
Bered ar gumun : Pont de Nieppe Communal Cemetery
Implijet e voe bered ar gumun e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Hoorn (Noord-Holland)
Istor
War zisteraat ez eas brud Hoorn en kantved. Goude aloubadeg ar vro gant arme Napoléon ne voe ket ken bras perzh ar peskerezh hag al labour-douar eo a voe diorroet en e blas. Kresk a voe en-dro e dibenn an kantved pa voe savet hentoù-houarn. E 1932 e voe savet an Afsluitdijk, hag adalek ar mare-se ne voe ket mui Hoorn ur porzh-mor.
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Hoorn ez eus 33 dileuriad :
Morvil
Rannet e vez ar morviled e daou isurzhiad : Mysticeti, ar morviled fanoliek, hag Odontoceti, ar morviled dantek.
Timbroù Sahara ar C'hornôg
Cabo Juby
Ur vandenn douar e norzh Sahara ar C'hornôg eo « Cabo Juby » (Kab Jubi), tro dro da dTafaya (bet « Villa Bens » gwechall).
Implijet zo bet eno timbroù spagnol pe re gwarezva ar Moroko spagnol soularget « CABO JUBY » etre 1916 ha 1950. Tiriad Rouantelezh ar Maroko eo abaoe 1958.
Sahara spagnol
Kavet e vez e gwerzh abaoe un toullad bloavezhioù timbroù liesliv, moulet er-maez ar vro, gant ar meneg « Sahara occ. R.A.S.D. » (evit "République Arabe Saharaouie Démocratique"). N’int ket timbroù gwir hervez Unvaniezh Postoù ar Bed peogwir n’int ket savet gant ur Stad anavezet gant an A.B.U. ha n’int implijet nemet evit brudañ ur stourm dieubiñ. N’int ket priziet gant an ispisialourien eta, hogen dastumet e vezont gant an neb a gar.
Air guitar
Doare
Kentañ hini a voe brudet o seniñ gitar hep gitar a voe ar c'haner saoz Joe Cocker o kanañ e Woodstock e 1969. Abaoe un nebeud bloavezhioù e weler kenskrivadegoù air guitar, hag ur c'hamponiad-bed zoken.
Dre fent a-wechoù e komzer eus prenañ pe gwerzhañ un air guitar e saozneg, evel pa vijent gitaroù dre aer, evel ma'z eus gitaroù tredan, evel pa vije anezho. Kinniget ez eus bet d'an dud seurt gitaroù da werzhañ er Genrouedad. Ar priz n'eo ket uhel marteze, met re ger eo c'hoazh.
1195
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1195
Omieg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an omieg (omi) komzet gant tro-dro da 40.000 den e Republik Demokratel Kongo.
Strollad Komunour RSS Turkmenistan
Saparmourat Niyazov a oa bet e penn ar strollad a-raok ma'c'h eas da get an Unaniezh Soviedel, deuet eñ war-lerc'h da vezañ prezidant Republik Turkmenistan.
Metr
Rakgerioù an SI staget ouzh ar metr
Gallout a reer ober gant ar metr asambles gant rakgerioù an SI.
Troidigezhioù (unanennoù angl-ha-saoz)
Kavatal eo ar metr gant :
Istor
A-raok an XVIIIvet kantved e veze muzuliet an hirderioù dre ober dave da vab-den (ar meutad, an troatad, an tez) ; ha peogwir eo disheñvel an dud an eil diouzh egile e veze kemeret alies ar roue e-giz dave, a pezh a veze un arouez-unpenniezh kreñv. Evit en em zizober diouzh pep dave d'un den bennak hag evit aesaat emled ar ouezoniezh e voe divizet neuze dibab ur stalon nemetañ nann denel, hag ober gant lieskementoù ha ranngementoù eus 10. Setu ne vo ket mui eus an troatad a dalveze 12 meutad, nag eus ar walenn a dalveze 3 zroatad. Lod a ginnige termenañ ar metr evel hirder ur momeder dezhañ un hanter-periodenn a ur segondenn. Ha lod all a ginnige termenañ ar metr evel un dekmilionvedenn eus ur c'hard hedredenn-Douar.
Anna Akhmatova
He yaouankiz
Ganet e oa e Bolchoï Fontan, e-tal-kichen Odessa, ha hi trede a c'hwec'h bugel. Ijinour a vor e oa he zad. Adalek 1890 ez eas an tiegezh da chom da Tsarskoïe Selo, ma chomas Anna betek he 16 vloaz. Tud a beadra e oa he zud, hag abred e teskas galleg e Tsarskoïe Selo. Da 11 vloaz e krogas da skrivañ galleg met Evgueni Baratynski hag Pouchkine e oa e varzhed muiañ-karet. Gant aon ralk fallvrud war e anv e choulennas he zad diganti kemm hec'h anv en hec'h embannadurioù: kmer a reas Akhmatova da anv-pluenn dre ma oa anv he mamm-gozh tatar. Pa zispartias he zud e 1905 ez eas da chom gant he breudeur ha c'hoarezed, ha goude kregién da studiañ ar gwir en ur skol merc'hed e Kiev.
Eost 2006 e Breizh
Yaou 3 Eost
left|95px|Golo niverenn gentañ ar gelaouenn BREIZHmag
Koed-Keneg
Istor
Betek an Dispac'h gall e oa e "Marzioù boutin Breizh ha Poatev", da lavaret eo kement e Breizh hag e Bro-C'hall. Pa oa bet savet an departamantoù e c'houlennas bezañ staget ouzh Breizh, met ne voe ket graet hervez o mennad.
Arnodoù nukleel gall
An arnodoù en aer e Reggane
E danevell-vloaz Komiseriezh an nerzh atomek c'hall e 1960 ez eus diskouezet un takad kontammet a 150 km hed war-dro.
Arnodoù dindan an douar en Hoggar
<!-- Les tirs sont réalisés en galerie, celles-ci étant creusées horizontalement dans un massif granitique du Hoggar, le Tan Afella. Ces galeries se terminaient en colimaçon pour casser le souffle des explosions et étaient refermées par une dalle de béton. Elles devaient permettre un bon confinement de la radioactivité.
Gwennili-vein-do
Ar wennili-vein-do pe gwennili-doenn (liester : gwennilied-toenn) a zo ur spesad golvaneged, Delichon urbicum an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned peurvuiañ, ar re vihan dreist-holl.
Decius
Un impalaer roman e oa Gaius Messius Quintus Traianus Decius (g.201, m 251). Ren a reas eus 249 betek 251. E-pad ar bloavezh diwezhañ eus e renadur e kenrenas gant e vab Herennius Etruscus. Lazhet e oa bet gantañ en Emgann Abrittus.
Ar brezel a-enep ar c'hoted
E-pad ren Decius e teuas ar c'hoted war wel evit ar wech gentañ e istor an impalaerezh. Bleniet gant rou Cniva e raent redadegoù e Moesia ha Thracia. O souezhiñ a reas Decius e 251 tra m'edont o sezizañ Nikopolis hag o rediañ da dec'hiñ a reas. Ne zeuias ket a-benn d'o feurdrec'hiñ, avat hag ret e oa da Zecius da drec'hiñ en e dro pa argadas Cniva ar c'hamp roman.
Michelle (sonenn)
Michelle zo ur ganaouenn savet gant Paul McCartney hag enrollet gant The Beatles en o albom Rubber Soul embannet e miz Kerzu 1965.
Kest ar bruched
Roll en analadur
Gronnañ a ra kavenn ar brusk, enni ar skevent. Analet e vez pa stegn ar gelc'hspeurenn (ar gigenn a ra an disparti etre ar brusk hag ar c'hof) ; d'ar memes koulz e stegn ar c'higennoù etrekostezennel evit sevel ha brasaat kest ar bruched. Diwar-se e kresk volum kavenn ar brusk hag an aer a vez bountet er skevent.
Dafydd Benfras
Dafydd Benfras (fl. 1230-1260) a oa ur barzh kembraek a zo bet, gouez da Saunders Lewis ha re all, unan eus gwellañ Beirdd y Tywysogion (Barzhed ar briñsed).
Megin
Ur vegin, pe soufletez, zo ur benveg da skeiñ aer war an tan. Meginoù all zo ivez.
Abati Fontevraud
E-pad 6 kantved goude an diazezadur, neuze, ez eo bet renet an abati gant 37 abadez, betek 1792, pa voe lakaet ar savadurioù dindan beli ar Stad. Etre 1804 ha 1965 ez eo deuet an abati da vezañ implijet evel toull-bac'h.
Kostezenn
E loened all
En naered eo ar c'horf a-bezh hag a zo dalc'het ha gwarezet gant ar c'hostezennoù.
Mecquignies
Mecquignies zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.
Gouelioù 30 vloaz Diwan
Evit 30 deiz-ha-bloaz ar gevredigezh Diwan eo bet aozet 30 darvoud er skolioù a-raok fest bras Karaez :
Nervouster
Nervouster, pe Nermouster (Noirmoutier e galleg), pe Enez Her , a zo un enezenn e gwalarn departamant gall ar Vande, er c'hreisteiz da Vreizh, war aod ar Meurvor Atlantel.
Ellig
Nervaouet stank eo an ellig, unan eus organoù kizidikañ korf un den eo, hag hini kizidikañ al lodenn genel.
Anavet
Er XVIIvet kantved e voe dizarbennet an daou ziskleriadur-se gant ur medisin danat a lavaras e oa anavet an ellig abaoe an IIvet kantved.
Dielligañ
Troc'hañ an ellig a vez graet e kornioù eus ar bed, e broioù zo eus Afrika dreist-holl, met en Europa ivez gant enbroidi zo. Kondaonet eo an ober-se en anv Gwirioù Mab-Den.
Bouriateg
Ur yezh altaek eus skourr ar yezhoù oiratek-c'halc'hek eo ar bouriateg (buryat), komzet gant tro-dro da 450.000 den en holl e Hulun-Buyr e Mongolia an Diabarzh e Sina (65.000 den e 1982), e biz Mongolia (64.900 den e 1995 pe 2,5% eus ar boblañs), hag e Buryat-Mongol e Rusia (Azia) (318.000 den e 1990).
Bonn (Vande)
<hr noShade />
Ashote Draftian
Ur bartienn
11.Me5 Mbd7
Duged Normandi
Setu amañ anvioù Duged Normandi, eus ar bloavezh 911 betek 1206
Gwennili-siminal
Annez
En-dro d'an tiez, er bourc'hadennoù, er c'hêrioù ha war ar maez. Bevañ a ra en hantervoul norzh.
Ashote Draftian
Ur bartienn
24.Fe2 a5
Gwalenn ar c'hein
Gwalenn ar c'hein, pe ar walenn-gein, pe al livenn-gein, pe ar mellkein, eo ar gerioù a reer ganto eus an hollad eskern bihan anvet melloù a zalc'h kein ar mellkeineged. Gwareziñ a ra ar mel-livenn dalc'het e kanol ar mellkein.
Livenn-gein an den
Peurliesañ eo graet livenn-gein an den gant :
Te
Aozañ an delioù
Ar ger te a vez graet gantañ ivez da envel diedoù damheñvel ouzh an te nemet n'int ket graet gant an hevelep plant, evel ar mate pe an te ruz.
Te glas (綠茶)
Harzet e vez ar c'hoidigezh goude unan pe daou zeiz, gant aezhenn e Japan hag dre poazhañ an deilioù en ur baelon e Sina.
Kukicha (茎茶)
Anvet ivez te goañv, ar c'h-Kukicha a vez graet gant broñs ha skourroù kozh dastumet e-pad ar goañv ha rostet a-us un tan. E Japan dreist holl e vez evet.
An te rostet ha birvet
En trizekvet kantvet e teskas ar siniz un doare nevez da brientiñ an te. An deilioù a veze aezhenet a-raok a voe rostet en ur baelon vras. Ar poultr-te a voe dilezet, estreget e Japan ma virjod ar giz kozh, ha ne voe mui graet an te nemet gant deilioù klok. E 1391 e tekredas ar Vinged ne vefe degemeret nemet teoù klok o deil evel un truaj.
D'un evaj bedel ez a an te
Da boutin ez eas an te buan e-touez uhelidi e Europa, dreist hol en Izelvroioù, e Frañs. E bro-Saoz e voe enbroet e 1650 gant Katerin eus Braganza, gwreg Karl II bro-Saoz ha priñsez bortugat.
Te glas
Gant an te glas ne zlefe mont a-us da 80 °C. Seul yenoc'h e tlefe bezañ ez eo mat perzh an te. Evit ar gyokuro e vo klouar kentoc'h eget tomm (war dro 60 °C). Ur gwrezder uheloc'h a zevo a deil, ar pezh a vo abeg d'ur blaz c'hwerv. Ar pod-te ha c'hellfed tommañ kent skuilhañ an dour evit ma ne yenaat re vuan an te.
Teoù milzin
Un nebeud teoù - dreist holl teoù glaz ha an darjeelingoù gwellañ - a vez glec'hiet e-pad un amzer verr tre, nebeutoc'h eget 30 segondenn.
Moullerez
Meur a seurtad moullerezioù a zo hag a c'hell bezañ renket hervez an doare e vez graet ar voullerezh gante.
Seurtadoù moullerezioù
Ar c'hentañ moullerezioù (er bloavezhioù 70) e veze moullet alies gante war skoroù moullañ ispisial e vez graet paper listad anezhe. Ne vez ket kavet kalz anezhe ken bremañ nemet evit implijoù arbennig evel da skouer ar merañ eus ar boniadoù en embregerezhioù. Ar moullerezioù-se a zo alies moullerezioù ogedel pe moullerezioù dre bikennoù. Stummet e vez gante an arouezennoù adal un oged nadozioù, ar re-se da vezañ dibabet ha sanket war-bouez ur glofenn. Naouusterioù ar moullerezioù ogedel a zo an tizh, an niver a nadozioù (hervezañ e c'hellomp anavezout spisadur moullañ an arouezennoù), niver a vannoù a arouezennoù e vez possubl moullañ.
Wieringermeer
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Wieringermeer ez eus 15 dileuriad :
Emboltred en tog
An daolenn
En diaraog e weler an arzour gwisket en du hag un tog war e benn. Sellout ouzh an arvester a seblant ober. Livet eo a-us d'e vruched, ma c'haller soñjal emañ en e goazez, e zivskoaz troet a-zehou, e benn troet a-gleiz. Ur seurt enebiezh zo en e emzalc'h abalamour da se : e gorf troet a zehou a c'hall aroueziañ an amzer-da-zont, hag e zremm a seblant sellout ouzh e vuhez tremenet, aroueziet gant daou dra degaset eus Tahiti : an daolenn Manao Tupapau hag ar pareo. En diadreñv, emañ an treust e-kreiz ar sklêrijenn. Honnezh eo al linenn a rann an daolenn e div lodenn. En dorn kleiz d'al livour emañ an tremened, traoù ha darvoudoù. En dorn dehou dezhañ ez eus un tric'horn glas-gwer.
Kourzh
Minellañ ar c'hourzh
Merc'hed zo e plij dezho minellañ o c'hourzh e doare pe zoare. Darn a ya betek muturniañ pe toullañ ar c'hroc'hen.
Katalog ar Maouezed
An oberourien
« Ha bremañ kanit gant ur vouezh tener meuriad ar maouezi,
Muzezed an Olimpos, merc'hed da Zeus douger ar skoed. »
« Honnezh ivez, dilezet ganti he zi ha douar he zad,
Levezonoù
Lodennoù zo a denn da arroudoù eus oberenn Homeros. Kement-se a hañval prouiñ e oa un oberenn war ar memes patrom, a ranke heuliañ ar memes reolennoù : ne oa ket un oberenn distag diouzh an hengoun, met ur meurgan e oa evel un toullad re all koshoc'h.
1198
Diwar-benn bloavezh 1198 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1198
Moudenn
Yezhoù
thumb|Un duchennig kig pe druzoni eo ar voudenn. Moudenn avat a reer e brezhoneg eus an takad bolzet, druzoni anezhañ, a zo e traoñ kof ar merc'hed. Mons Veneris eo an anv latin, da lavarout eo moudenn Gwener, uheloc'hik eget ar c'hourzh. Dre astenn e reer an anv-se eus ar c'hourzh ivez.
Laurent Gaudé
Oberennoù
C'hoariva
Danevelloù
Tiern a vrezel
Tierned a vrezel e Bro-Japan
left|300px|thumb| Oda Nobunaga, un tiern a vrezel japanat
Tad-kuñv
An tad-kuñv eo tad an tad-kozh hag ar vamm-gozh.
Ar Vretoned
Ar Vretoned zo un delwenn dir hag arem savet gant ar c'hizeller Marc Morvan goude lenn komzoù Sarkozy diwar-benn ar Vretoned hervez ma'int bet displeget gant Yasmina Reza en he levr « L'aube le soir ou la nuit » (Flammarion), ha gant ar fulor war-lerc'h emzalc'h ar prezidant pa oa deuet da obidoù martoloded ar Sokalique, ha da-heul tec'hadeg martoloded an  Ocean Jasper .
<!-- Une sculpture se dresse contre l'attitude de Sarkozy sculpture-sarkozy-becassine.jpg Des Bretons n'entendent pas rester de marbre aux récents propos et attitude de Nicolas Sarkozy. Le marin-pêcheur- artiste Marc Morvan et l'association Mor Glaz répliquent avec une sculpture d'acier, d'inox et de bronze, « Les Bretons ». Ils veulent la prêter, telle une oeuvre rédemptrice, au président de la République. A défaut, ils l'exposeront à Brest.
« Propos insultants »
Nanaieg
Meur a rannyezh ez eus, disheñvel a-walc'h an eil diouzh eben:
Gwiz
Gwiz a lavarer eus parez an tourc'h e brezhoneg. Graet e vez gant an anv-se ivez e meur a zoare all.
Roparzh II (dug Normandi)
E anv
Lesanvet e veze Berr-e-heuz, pe Curthose e saozneg, abalamour ma ne oa ket bras. William of Malmesbury hag Orderic Vitalis a gonte veze graet brevis-ocrea (heuz berr) anezhañ gant e dad. Gamberon a veze lavaret ivez.
Pedro Almodóvar
Pedro Almodóvar Caballero (Calzada de Calatrava, Proviñs Ciudad Real, 25 a viz Gwengolo 1949) zo ur filmaozer spagnol, an hini brudetañ moarvat.
Duzunaritze-Sarasketa
Brudet eo abalamour ma'z eo enni, e Sarasketa, e oa ganet Beñat Exepare, a skrivas al levr kentañ en euskareg.
Brakel (Belgia)
Brakel a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Mata Hari
Mata Hari, dañsourez a-vaez-bro
En Europa a-bezh e roas abadennoù neuze, hag ur seurt mojenn a ziwanas : ganet e vije bet e Java, ha war an enezenn-se he dije desket dañsal ha pediñ Chiva.
Giovanni di Bicci de' Medici
E vuhez
Mab e oa da Averardo de' Medici ha Jacopa (pe Giovanna) Spini, ha pevar breur en doa. Marc'hadour gloan e oa e dad, hogen ne oa ket pinvidik, ha n'eo nemet e fin e vuhez e krogas da verniañ arc'hant. Pa varvas avat (e 1363) e voe rannet peadra an tad etre ar pemp mab, da lavarout eo ne oa ket gwall vras bern pep hini.
E 1408 e oa daou skourr da vank Medici Firenze, diazezet mat e kenwerzh an danvez, unan e Venezia hag unan e Roma, hag un adskourr e Napoli stag ouzh hini Roma.
Meroe
Meroe eo anv ur geoded kozh eus Nubia, war glann zehou an Nil e-tro 6 km e biz Kabushiya nepell eus Shendi e Soudan war-hed 200 km bennak e biz Khartoum. Er biojoù ez eus ur strollad kêriadennoù anvet Bagrawiyah. Bet eo Meroe kêr-benn rouantelezh Kush e-pad meur a gantved. Roet he deus kêr hec'h anv da Enez Meroe evit ar "Butaana", ur vro bevennet war tri c'hostez gant an Nil (adal stêr Atbarah betek Khartoum, Atbarah, hag an Nil Glas. Brudet eo dre he beredoù piramidennek serzh-tre an tuioù anezho ha bet miret madik a-walc'h betek an deiz a hiziv. Kalz eus ar piramidennoù zo rivinet hiziv. Enskrivet eo bet al lec'hienn arkeologel gant an UNESCO war e roll Glad bedel e 2003
Kendestenn istorel
N'anavezer ket nemeur a dra diwar-benn ar Rouaned hag ar Rouanezed a c'haller lenn o anv war tablezennoù profañ pe war kinkladur ar piramidennoù rak peuzdianav e chom ar yezh veroitek deomp. thumb|250px|right|Piramidennoù Meroe
E-tro 350, dre daou vaen-koun, ec'h embann Ezanas, roue Aksoum, bezañ bet trec'h war an Noba (Nubiiz) en ur dreuziñ rouantelezh kozh Kasou (Kouchited). Soñjal a reer eo bet trec'het rouantelezh Meroe d'ar mare-se gant Etiopiz.
Voivodina
Annezet eo ar rannvro-se gant e-leizh a bobloù. C'hwec'h yezh ofisiel zo (serbeg, hungareg, slovakeg, roumaneg, kroateg, ruusineg) ha 26 pobl disheñvel zo anavezet ent-ofisiel. Serbed eo al lodenn vrasañ eus an dud (66%) ha Hungariz eo ar vinorelezh vrasañ (13%).
Media er yezhoù keltiek
Oireachtas TV
A proposed digital television channel in the Republic of Ireland from 2009, which will show live broadcasts from the both Irish houses of parliament Dáil Éireann and Seanad Éireann in Dublin. It will cover parliamentary debates in both Irish and English.
BBC Two Northern Ireland
BBC Northern Ireland has its own Irish language department producing some well-known programmes such as: music programme for young people Imeall Geall, trad music programme Blas Ceoil, youth drama Teenage Cics, documentary Isteach Chun An Oileáin, cartoon Na Dódaí, interior-decor show Gaisce Gnó and community programme Féile an Phobail. It is funded by the Irish Language Broadcast Fund which has been given £12 million over a five year period.
Other TV services
ITV Local offer Welsh-medium programs produced by the now defunct HTV Wales and ITV Wales including 'Y Ddau Ffranc' featuring Rhys Ifans and current affairs programme 'Y Byd ar Bedwar'. However, due to ITV cutbacks announced in March 2009, there is a question mark over this service's future.
Monthly Welsh-medium Community Newspapers
(Known as a Papur Bro in Welsh)
Lolland
thumb|230px|Pelec'h emañ Lolland
Philippine Welser
He buhez
Franz (Friedrich) Welser (2 a viz Du 1497 en Augsburg - 29 a viz Here 1572 e Ravensburg), a oa he zad, hag eñ bourc'hiz ha gwerzher eus Augsborg. Anna Adler (1507 - 5 a viz Genver 1572 e Weiherburg e-kichen Innsbruck) a oa he mamm. Nizez Bartholomäus V. Welser e oa ivez. Azalek he yaouankiz e tislouezas e oa dedennet-bras gant an aferioù koulz hag ar vevoniezh. A-hervez e oa brav-tre.
Madelezus e oa e-keñver he folb, evel ma c'haller lenn en azgoulennoù skrivet a veze kaset dezhi. Madoù a resevas digant he gwaz, ha lakaet e voe da vargrafez Burgau, landgrafez Mellenburg ha kontez Hohenberg uhel hag izel.
Oirateg (Mongolek)
Meur a rannyezh ez eus: