cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bessie Coleman
Levierez
Ne c'hallas ket Bessie Coleman kavout den pe zen a-du da gelenn a leviañ dezhi, abalamour d'he liv ha d'he reizh. Robert Abbott he alias da vont da Vro-C'hall ; goude bezañ dastumet trawalc'h a arc'hant, kemeret kentelioù galleg e ti Berlitz a-drugarez da R. Abbott ha d'ur banker, ha bet ur paseporzh warnañ vizaoù gall ha breizhveuriat ez eas Bessie kuit da Europa e miz Du 1920. Eno e heulias kentelioù e skol ar vreudeur Caudron e Le Crotoy (Somme) ; dek mizvezh e pade ar stummadur met e seizh hepken e teskas Bessie leviañ un nijerez Nieuport 82, gant embregadoù ouesk a-walc'h : treiñ krenn, troellañ hag ober loopings (tresañ kelc'hioù a-serzh en oabl). D'ar 15 a viz Even 1921 e resevas he breved digant ar Fédération Aéronautique Internationale, ar pezh a roe aotre dezhi da nijal er bed a-bezh. Goude-se e chomas e Le Crotoy e-pad tri miz evit en em varrekaat.
Yuzel
Mojenn
E-kerzh ren Yuzel eo e voe savet eskopti Aled gant Maclaw, e voe aloubet Roazhon ha Naoned gant Gwereg II hag e vab Kanao II, ha perzh er brezelioù-se a gemeras Yuzel marteze.
Geoffrey Roberts
Burutelladennoù
Roberts a vez burutellet gant Andrew Bacevich, en doa embannet en un atersadenn d'an National Interest e oa tuet an istorour war-zu Stalin. Implij a rafe rik gerioù pennoù bras an URSS hep burutelladenn istorel en e skridoù ar pezh a nullfe talvoudegezh istorel e labourioù. Hervez Jonathan Haslam, Roberts a gred re en dielloù soviedel adsavet ganto ha mont a ra re bell gant klozadurioù e labourioù: reiñ a ra da welet ur sell untuek hep reiñ da ziskouez un istor klok eus an darvoudoù. En em zifenn a ra Roberts da vezañ ur stalinour, klask a ra kaout e sell dezhañ war Stalin hag istor an URSS en ur embann e vefe bet kaset d'ar Goulag ma vefe bet keodedour soviedat d'ar mare-se.
Altered Carbon (stirad skinwel)
Altered Carbon zo ur stirad skinwel skiant-faltazi distopiek stadunanat savet gant Laeta Kalogridis ha diazezet war ar romant Altered Carbon gant ar Saoz Richard K. Morgan hag embannet e 2002. Ar c'hentañ koulzad zo un heuliad dek lodenn ha skignet e oa bet evit ar wech kentañ war Netflix, d'an 2 a viz C'hwevrer 2018. D'ar 27 a viz Gouhere 2018, ar stirad skinwel a oa adlañset evit un eil koulzad gant eizh lodenn. Evit an eil koulzad e vo Anthony Mackie a zeuio da vezañ ar roll pennañ.
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (albom)
Fichenn-broduiñ
Sonerien ouzhpenn
Terpsiphone batesi
Terpsiphone batesi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Monarchidae.
Dougen a ra anv an naturour stadunanat George Latimer Bates (1863-1940).
Ulrike Meinhof
He buhez
Merc'h an istorour Werner Meinhof eo. E 1954 e voe degemeret gant Renate Riemeck goude marv he mamm. Gant Riemeck e veze embannet Frauen gegen Faschismus. Ganti ivez e kemeras perzh Ulrike Meinhof er manifestadegoù a-enep ar bombezennoù nukleel.
Januária
Lec'hioù
🇧🇷
Maria Josepha von Sachsen (1803–1829)
He buhez
Mervel a reas gant an derzhienn en Palez Aranjuez, divugel, da 26 vloaz e miz Mae 1829. Beziet e voe e Panteon an Infanted e Manati an Escorial, rak hervez boaz an tiegezh roueelne veze beziet e Panteon ar Rouaned nemet ar rouanezed o devoa ganet.
Elisa Buonaparte
Maria Anna Buonaparte, anavezet ivez evel Elisa (Ajaccio, 13 a viz Genver 1777 – Trieste, 7 a viz Eost 1820), a oa merc'h da Carlo Maria Buonaparte ha da Maria Letizia Ramolino ha pempvet c'hoar Napoleone Buonaparte.
2nd Infantry Division (SUA)
Ar 2nd Infantry Division a zo un unvez dispar e-touez an holl divizionoù eus lu ar Stadoù Unanet, dre ma vez savet ul lod eus an unvez gant soudarded eus Su Korea. Graet e vez KATUSA (Korean Augmentation to the U.S. Army) anezho. Kroget e oa ar program-se er bloavezhioù 1950 ur wech asantet gant ar c'hentañ prezidant sukorean, Syngman Rhee.
Nyctanassa
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == N'eus nemet ur spesad hag a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
E gavout a reer en Amerika.
Giovanni Bellini
Giovanni Bellini, lesanvet  Giambellino (1425/1433-1516) a oa ul livour italian eus Venezia.
Andrzej Sapkowski
Er bloavezh 2014 e oa bet enoret Sapkowski gant ar vedalenn evit dellid d'ar sevenadur– Gloria Artis (Zasłużony Kulturze - Gloria Artis).
Pêr ar Gall
Pêr ar Gall, ganet e Gras-Gwengamp d'an 28 a viz Kerzu 1915, hag aet da Anaon d'an 11 a viz Mae 1988 e Sant-Brieg, a oa ur beleg breizhat, troet ar Bibl e brezhoneg gantañ.
Anvet e voe da berson Eviaz d'ar 15 a viz Gwengolo 1964. Eno e krogas da dreiñ ar Bibl e Brezhoneg, ger ouzh ger, diwar an hebraeg ha hep kemm urzh ar gerioù. Embannet e voe al labour-se e stumm levrioùigoù liesskrivet etre 1966 ha 1973.
Susanne Albrecht
Yaouankiz
E Hamburg e feurmas ur ranndi asambles gant c'hwec'h den all. Er ranndi-se ne oa na strinkadenn na kibell ebet. Lavaret he dije diwar-benn he buhez kent : "Aet e oan skuizh gant ar c'haviar hag an eog mogedet." Asambles gant Sigrid Sternebeck ha Silke Maier-Witt (lesanvet Moerebed Hamburg ) e teuas da vezañ un den a-bouez e metoù an tu-kleiz, hag e krogas da skoulmañ darempredoù gant izili RAF.
Inizi Chesterfield
An Inizi Chesterfield zo un enezeg e Kaledonia-Nevez, er Mor Kouralek, ur 550 km er c'hornôg d'an Douar Bras. Enezennoùigoù ha kerreg strewet int en un dachennad 120 km hed ha 70 led.
Monika Berberich
Leben
E Frankfurt hag e Berlin ar C'hornôg e studias. E 1965 e voe kondaonet da bevar miz toull-bac'h evit bezañ sikouret tud da skarzhañ diouzh an toull-bac'h e Praha. E 1970 e labpouras e burev ar breutaer Horst Mahler, hag eveltañ e teuas da vezañ ezel eus RAF. D'ar 14 a viz Mae 1970 e kemeras perzh e dieubiñ Andreas Baaders. En hañv 1970 edo unan eus izili RAF a bleustras eur c'hamp palestinat e Jordania. Goude distreiñ da Alamagn e kemeras perzh en aozañ lec'haveiñ RAF hag e tagañ meur a di-bank.
Zosterops vaughani
Zosterops vaughani a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Zosteropidae.
Butz
Butz a oa ur gumun eus departamant Ardennes e Bro-C'hall.
Pedro II Brazil
E vuhez
Mab e oa da Pedro Iañ Brazil ha d'e bried Maria Leopoldine Aostria (1797-1826).
Vendegies-au-Bois
Vendegies-au-Bois a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Marie Marvingt
Marie Félicie Élisabeth Marvingt, bet ganet d'an 20 a viz C'hwevrer 1875 en Orlhac hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Kerzu 1963 e Nancy, a oa ur sportourez, ur glañvdiourez, un ijinourez, ul levierez hag ur gazetennerez c'hall.
Respet
Marie Marvingt e voe ar vaouez kentañ o neuñvial a-dreuz ar stêr Seine (12,5 km). Dre ur stummadur sirk Rancy e voe fungorollerez, janglerez, marc'hegerezh, ha trapezerez. E 1899 e voe unan eus ar maouezed kentañ o kaout an aotre da vleinañ ur c'harr-tan ; daou vloaz goude e voe aotreet da leviañ ur baloñs sturius.
E 1960, hag hi oadet 85 bloaz, ez eas eus Pariz da Nancy war varc'h-houarn hag e tapas he breved leviañ ur viñsaskell ; e miz Du e levias ar c'hentañ biñsaskell dre zazloc'h gall, ar. Nebeut a-raok he marv en un ti evit ar re gozh e Nancy – biskoazh n'eo bet pinvidik, pa ne veze gopret nemet evel kazetennerez – he devoa lakaet he anv da vont betek al Loar.
Internationale Jugendbibliothek
An Internationale Jugendbibliothek (International Youth Library e saozneg) zo ul levraoueg etrevroadel gouestlet d'al lennegezh evit ar yaouankiz, e München e Bavaria, e kastell Blutenburg. Digoret e oa bet e 1949 gant ar skrivagnerez ha kazetennerez Jella Lepman, hag abaoe 1983 emañ e kastell Blutenburg.
Ferdinand Karl Aostria-Este (1754-1806)
Arc'hdug Aostria ha dug Breisgau hag Ortenau e voe, ha gouarnour Milano adal ar 15 a viz Here 1771 betek an 21 a viz Mae 1796. Diwar gourc'hemenn e vamm e lakaas sevel ar Villa Reale e Monza.
Roll a broioù gant tiez-debriñ McDonald's
An roll a broioù gant tiez-debriñ McDonald's ma.
Maria Leopoldine Aostria
Maria Leopoldine Aostria (Maria Leopoldine en alamaneg, Maria Leopoldina e portugaleg) (1797-1826) a oa ur briñsez aostrian dimezet d'an Impalaer Pedro Iañ Brazil.
He marv
Goude he marv ec'h addimezas Pedro Iañ da Amélie de Leuchtenberg.
Saint-André (ar Reünion)
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Saint-Andréens anezho e galleg.
Muras
Muras zo ur gumun eus reter Galiza, e proviñs Lugo, e komark Terra Chá. 696 a dud a oa o chom eno e 2014.
Arizelocichla
O c'havout a reer en Afrika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.
Lahore
Lahore (ourdoueg :لاہور ; pandjabeg لہور ; a c'hallfed treuzskrivañ "Lahor" e brezhoneg, un treuzskrivadur saoznek eo "Lahore" met ne zistager [e] ebet en dibenn) zo kêr-benn proviñs Panjab e Pakistan, hag an eil kêr pobletañ eo er vro, war-lerc'h Karachi. Emañ Lahore e biz Pakistan. Unan eus kêrioù pinvidikañ ar vro eo ha sellet a reer outi evel kêr an dud desket ha digor o spered, e-skoaz kornioù all eus Pakistan. Kêr-benn sevenadurel Panjab en e bezh eo ivez.
Lu Impalaeriezh Rusia
Minorelezhioù etnek ha relijiel
E-touez ar gozaked e oa ar vuzulmaned Tatared Mishar. Roet e oa bet postoù ofiser da Vachkired. Muzulman turkeg ha Bouddhisted Kalmyk a oa bet degemeret ivez e-touez ar gozaked. Ar gozaked nann muzulman o devoa ar memes statud evit ar gozaked muzulman eus Siberia. Muzulmaned Siberia a oa ambrouget gant imamed.
Ruesnes
Ruesnes a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Lankell
Jediñ ar gorread
Bezet d diaz ul lankell, da lavaret eo ne vern pehini eus he zuioù, hag s he sav, gallout a reer jediñ he gorread G en hevelep doare hag ur c'hensturieg diforzh :
Marmanda
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Marmanda gant ar c'hêrioù-mañ :
Ortès
Un amzer zo bet ma oa kêr-benn Bearn, goude Morlans hag a-raok Pau. Enni e oa diazezet lez beskonted Bearn, ha Gaston Fèbus an hini brudetañ anezho.
Hélène Dutrieu
Hélène Marguerite Dutrieu, bet ganet d'an 10 a viz Gouere 1877 e Tournai hag aet da Anaon d'ar 26 a viz Mezheven 1961 e Pariz, a oa un nijerez velgiat. Ur rederez war varc'h-houarn, ur faragouellerez war varc'h-houarn ha war varc'h-tan, ul levierez herrgirri hag ambulañsoù e voe ivez, koulz hag un aktourez ha renerez un ospital milourel.
Buhez
En Europa hag en SUA e nijas Hélène Dutrieu a-hed ar bloaz 1911. E Firenze (Italia) ez eas ganti La Coppa del Re ( Kib ar Roue ), dirak trizek gwaz eus ar re ampartañ ; en SUA e tapas meur a rekord evit ar merc'hed, en o zouez un nijadenn un eurvezh ha kard a-hed 219 km ; d'an 31 a viz Kerzu ez eas ar Gib Fémina ganti adarre (2 eurvezh ha 58 munutenn a-hed 254,8 km). Bloaz goude e voe digoret an nijadegoù d'un doare ardivink nevez : an dournijerez. Hélène Dutrieu e voe ar vaouez kentañ o leviañ unan, e miz Gouere 1912, war lenn Enghien-les-Bains (Val d'Oise hiziv). Miz goude e voe en un nijadeg e Suis, ma tapas ar maout.
D'an 9 a viz Genver 1913 e voe lakaet H. Dutrieu da Varc'hegezh al Lejion a enor gant ar gouarnamant gall, abalamour d'e rekordoù etrebroadel bet tapet gant nijerezioù gall.
Todus mexicanus
Annez
Brosezat eo ar spesad e Puerto Rico.
Lili Marleen
Lili Marleen zo ur ganaouenn alamanek brudet e-pad an Eil brezel-bed. Kanet eo bet e meur a yezh all, e galleg ha saozneg ivez dreist-holl. Savet eo ar ganaouenn diwar ur varzhoneg gant Hans Leip e 1915. Kentañ ma voe kanet a voe gant ar ganerez Lale Andersen en 1938. Un doare brezhonek a voe savet gant Jakez Konan.
Menez Sion
Menez Sion (en arabeg : جبل صهيون, en hebraeg : הר צִיּוֹן) zo unan eus torgennoù Jeruzalem. War menez Sion eo emañ ar sal e-lec'h ma lidas Jezuz a Nazaret gant e ebestel e Goan ziwezhañ.
Stalingrad (disheñvelout)
Boas e vezer da implijout an anv Stalingrad en ur c'henarroud istorel evit komz diwar-benn emgann Stalingrad, un emgann drastus a c'hoarvezas eno etre miz Gwengolo 1942 ha miz C'hwevrer 1943.
Kavout a reer an anv-se ivez, liammet gant an emgann-se, evit :
Raphaël
Adstummoù
Raphaëlle, Raphaèle eo ar stummoù roet d'ar merc'hed. Raphaëlla, Raphaèla zo stummoù nevez diouzh ar c'hiz e Bro-C'hall e dibenn an XXvet kantved.
Elgen Long
Buhez
Goude ar brezel, d'an 12 a viz Mae 1946, e timezas Elgen Long gant Marie Katherine Kurilich eus Cleveland (Ohio) ; a-hed o buhez e labourjont kevret, betek marv Marie e 2003. Adkregiñ gant e studioù a reas Elgen a-benn tapout un diplom en aerlestrerezh hag ur breved mekanikour nijerezed. Petra bennak ma oa echu an Eil Brezel-bed e chome meur a dachenn-emgann er bed, ha kaset e voe da saveteiñ repuidi dre o c'has dre nijerez ; paotr ar skingomz e voe da gentañ, loman da goude, ha nijer e-pad 40 vloaz er Reter-Nesañ, en Israel, Hungaria, Korea, Sina, Viêt-Nam ha Yemen. E-keit-se e voe stummet e Kalifornia evit mont da enklasker a-c'houde gwallzarvoudoù c'hoarvezet gant nijerezioù.
E 1971, hag eñ 44 bloaz, e nijas Elgen Long en e unan war bourzh ur e-pad 215 eurvezh a-hed 28 devezh d'ober tro ar bed dre an daou benn-ahel en ur ober gant un ardivink lomaniñ nevez. Bloaz goude e voe deroet dezhañ Medalenn aour ar Fédération Aéronautique Internationale (FAI/<abbr title="World Air Sports Federation">WASF ) e Pariz, ha Priz Meur an Institute of Navigation.
Sourd brizhellek
Ar sourd brizhellek (Ambystoma maculatum) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e reter Stadoù-Unanet Amerika ha Kanada.
Afanc
Mojennoù
E mojenn  Peredur fab Efrawg, eus Llyfr Gwyn Rhydderch ha Llyfr Coch Hergest, emañ an "Addanc" o chom en ur vougev nepell diouzh palez ar roue. Tri mab d'ar roue a vez lazhet gant al loen bemdez. Ul lec'h anvet 'Bedd yr Afanc' (Bez an Avank) zo war Menez Preseli, ma vije bet lazhet.
An anv
Hervez ar mammennoù e kaver meur a stumm d'an anv. An avanc eo a oa o chom e Llyn Barfog, hag afanc a reer hiriv eus ul loen all.
Ghissignies
kantved
Brezel-bed kentañ
Madig
Madigoù eus Provañs : ar c'halisonoù.
Englefontaine
Englefontaine a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Acrocephalus gracilirostris
Acrocephalus gracilirostris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Acrocephalidae.
Kampagn Guadalcanal
An devezhioù kentañ
En desped d'ar batimañtoù ha d'ar c'hirri-nij japanat a c'helle bombezenniñ anezhi bemdez e teuas a-benn ar soudarded amerikan da sevel ul leurenn girri-nij dereat en aeborzhig Henderson d'an 19 a viz Eost. D'an 20 a viz Eost e touaras 19 karr-nij chase ha 12 karr-nij bombezenniñ skañv warni. Dre ma oa « Cactus » ger-kuzh ar Re Unanet evit an enezenn e voe graet gant an anv-se eus bagad kirri-nij an aerborzhig. Tro 60 karr-nij amerikan a oa en dachenn-se e fin miz Eost.
Soudarded nevez ha taeroc'h an emgannoù
D'an 11 a viz Here e teuas a-benn lu-vor ar Stadoù-Unanet, renet gant ar c'hontr-amiral Scott, da lakaat un harz evit ar wech kentañ da zouaradegoù ar Japaned war an enezenn o kas d'ar strad o batimantoù-douarañ e-pad emgann Bep ar Spi. Sioulaat a reas an emgannoù a-ziwar neuze dre ma oa ar japaniz o prientiñ un argadenn veur. D'an 13 a viz Here e touaras ar 164 Rejimant Soudarded War-droad amerikan. E memes koulz e voe bombezennet aerborzhig Henderson gant ar batimantoù brezel japanat : bras e voe an distruj met prim e voe ar c'hempenn. D'an 21 en em gave 22 000 soudard japanat war an enezenn : kregiñ a rejont gant un heuliad argadennoù nevez.
Emgann Gayabos
Istor
Abaoe 1811 e oa ar Banda Oriental (Uruguay hiriv) o stourm evit bout dizalc'h.
Pa gouezhas kêr Montevideo etre daouarn an Directorio ne fellas ket d'ar jeneral Carlos María de Alvear o reiñ d'an "orientales".
Cro-Magnon
Cro-Magnon (e galleg), pe Cròsmanhon (en okitaneg), zo ul lec'h e kumun c'hall Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil, e traonienn ar stêr Vesera (e Dordogne), ma voe kavet roud eus tud eus ar Ragistor, hag a zo gwarezet gant an UNESCO bremañ.
Sima Qian
Gouzañv ar vezh a-benn gounit an enor
E Longmen, nepell diouzh Hancheng er rannvro Shaanxi a-vremañ, e voe ganet Sima Qian en un tiegezh urisinourien ( 太史, tài shĭ, “istorour an Heol”) a oa bet e karg e lez an impalaer a rummad da rummad kent ma voe torret an hengoun e-pad meur a zegad. Sima Tan, tad Sima Qian, e voe an den kentañ oc’h adkavout ar garg-se dre youl an impalaer Han Wudi.
Ken abred hag an oad a zek vloaz e oa e vab Qian ampart war al lenn skridoù kozh, pa heulie kentelioù e dad ha re daou Gonfusian.
Pa voe divac’het dre c’hras an impalaer e 96 KJK ez adkavas Sima Qian e garg, ha dre ma oa un tizhog anezhañ e voe anvet da sekretour prevez an impalaer.
Adal e zivac’hadenn e voe divrudet ha disprizet gant al Lez abalamour m’en devoa dibabet bevañ e-lec’h em lazhañ evel ma oad engortoz a-berzh ur gouizieg a-c’houde ker bras un drouklamm.
Hêrezh ar Shiji
Pelloc’h eget Sina en em astennas levezon ar Shinji, pa c’haller he merzout en Istor Korea. En abeg d’e framm skiantel ha d’e dalvoudegezh lennegel ez eo ar Shiji ur patrom a-fed buhezskrid ; dreist d’ar stad-se ez eo deuet da vezañ ur c’hlaselour diziouerus pa venner studiañ lennegezh ha yezh Sina. Peogwir eo ar skrid-se ur marzh a gempouez etre danvez ha stumm e levezonas an holl skrivagnerien war e lerc’h, ha pa vijent dramaourien pe romantourien : darev evit ar c’hoariva eo e dudennoù hag e zarvoudoù, ha red dibar an danevelliñ a roas lañs da neptuegezh vrudet ar romantoù sinaek.
Neta Snook
Levierez
Eno e klaskas labour evel stummerez en nijva Kinner Field nevez-savet gant ar farder kefluskerioù ha nijerezioù Bert Kinner (1882–1957) ; goude ur predad amprouiñ berr e voe gopret evel mekanikerez ha stummerez, ha pelloc'h e voe Neta Snook ar vaouez kentañ o ren un nijva kenwerzhel, ma veze kinniget kentelioù leviañ hag aervruderezh.
Motacilla flaviventris
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kevnid.
Chapel Itron Varia Kerzevot
Bosenn Elliant
Chapel Kerzevot oa savet evit trugarekaat ar Werc'hez he doa gwarezed parez an Erge-Vras ouzh ar bosenn ha oa o distrujan Eliant.
Poix-du-Nord
kantved
Brezel-bed kentañ:
Siobhán Parkinson
Siobhán Parkinson, ganet e 1954, zo ur skrivagnerez iwerzhonat hag a skriv en iwerzhoneg hag e saozneg, evit tud vras hag evit bugale ivez. Anvet e oa bet da Laureate na nÓg en 2010.
Emanuele Filiberto Savoia (1588-1624)
Emanuele Filiberto Savoia (1588-1624), a oa besroue  Sikilia.
Jean-Marie Vianney
Jean-Marie Vianney (1786–1859), lesanvet « Person Ars » (le Curé d'Ars e galleg) zo ur beleg katolik ha sant gall. Deuet eo e anv-tiegezh, Vianney, da vout un anv-badez gallek. Person e voe en Ars (neuze Ars-en-Dombes, hiriv Ars-sur-Formans) e-pad 41 bloaz.
Charles de France (1686-1714)
Charlez Bro-C'hall, pe Charles de France (1686-1714), a oa ur priñs gall, dug Berry, ha mab da Loeiz Bro-C'hall (1661-1711), ha mab-bihan d'ar roue gall Loeiz XIV.
Claude Monet
Yaouankiz
Claude Monet zo ganet e Pariz d'ar 14 a viz Du 1840. Eil mab Adolphe ha Louise-Justine Aubrée e oa. Badezet e voe evel Oscar-Claude e Notre-Dame de Lorette, met Oscar eo a veze graet anezhañ gant e dud. Diwezhatoc'h e lavaro e oa ur gwir Barizian anezhañ dre ma oa ganet e holl dud-kozh e Pariz. Pemp bloaz e oa e 1845 pan eas an tiegezh d'an Havr, da Normandi. Er skol, Oscar a oa troet muioc'h gant an tresañ eget gant ar studi. Heuliañ a ra kentelioù Jacques-François Ochard, bet diskibl d'al livour David. Kentañ skeudennoù a dresas a oa ludresadennoù
Gwalldaol ar 1añ a viz Genver 2017 en Istanbul
Ar Stad Islamek en doa embannet e oa un torfed sevenet gant ur soudard eus ar C'halifat ar pezh a zo bet kadarnaet gant Stad Turkia.
Marc'harid Savoia (1589-1655)
Fin he buhez
Besrouanez Portugal e voe (1635-1640).
Monthly Big Comic Spirits
Monthly Big Comic Spirits a zo ur magazin manga seinen miziek embannet e Japan gant Shōgakukan. Krouet eo bet evit paotred 20–25 bloaz. An niverenn gentañ a voe embannet d'ar 27 a viz Eost 2009. Liammet eo ouzh Big Comic Spirits.
Glin
Ar glin eo an div genvell a liamm eskern ar vorzhed ouzh re ar c'har : an eil etre askorn ar vorzhed hag ar skin, eben etre askorn ar vorzhed hag ar padelleg, an askorn balirek a anver penn-glin ivez. Brasañ kenvell korf an den eo ar glin.
Force India
Midland F1 ha Spyker
Adprenet gant Alex Schnaider, cheñchet a oa ar skipailh d'ur skipailh rusat Midland F1 Racing. Tremenet en doa ar bloavezh 2006 a-dreñv ar kael a-raok bezañ adwerzhet da Spyker Cars el lodenn diwezhañ ar bloavezh. Spyker F1 Team en doa merket ur poent e 2007 ha memes a oa e penn Priz Bras Europa gant an deraouer Markus Winkelhock. Koulskoude en doa c'hoazh kudennoù arc'hant e-pad ar bloavezh. Gwerzhet e oa ar skipailh d'an den afer Vijay Mallya penn United Breweries Group ha Kingfisher Airlines ha da Michiel Mol, rener Spyker.
2010 : ur bloaz evit konfirmiñ
thumb|Vitantonio Liuzzi e Bahrain e 2010 Kemennet eo bet d'ar 27 a viz Du 2009 eo bet miret Adrian Sutil ha Vitantonio Liuzzi e-barzh ar skipailh a-benn 2010. Ouzhpenn eo bet testet daou vlenier yaouank e Jerez, Paul di Resta, a vlein e DTM, ha J.R. Hildebrand. Di Resta a ziskouez dezhañ buanoc'h awalc'h, neuze eo bet dibabet ar blenier skos evel blenier test e-pad ar mare 2010. Redek a ra ar skipailh gant ur c'hastell-karr nevez, ar VJM3.
2011 : galloudegezh o sevel
thumb|Di Resta e Kanada
Noalhas (Corresa)
Noalhas (galleg: Noailles) a zo ur gumun eus Okitania en departamant Corresa e rannvro Akitania-Nevez. 935 a dud a oa o chom enni e 2019.
Malvenn
Er valvenn draoñ emañ gwagrenn an daeroù.
Malvenniñ pe brezilhat a vez lavaret eus fiñval ar malvennoù, pe malvinier.
Ar Roc'h
Ar Roc'h [ rɔx] a zo stumm berr meur a lec'h e Breizh: Hag ivez
Locquignol
Locquignol a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Rouantelezh an Div Sikilia
Rouantelezh an Div Sikilia zo ur rouantelezh a c'hoarvezas, meur a wech, eus unvaniñ ur rouantelezh Sikilia, hag ur rouantelezh Naplez, div rouantelezh a oa c'hoarvezet eus rannidigezh ur rouantelezh Sikilia gozh.
Pascale Breton
Pascale Breton ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1960 e Montroulez a zo ur sevenerez filmoù a Vreizh, evit ar sinema hag evit ar skinwel.
Brian Crane
Brian Crane zo un treser stadunanat, brudet dre m'en deus krouet The Pickles Family.
Motacilla tschutschensis
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Jacksonville (Florida)
Jacksonville a zo kêr vrasañ stad Florida er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 821 784 a annezidi o chom enni.
Ingrid Schubert (RAF)
He buhez
E miz Meurzh 1970 e tapas kaout he diplom war ar medisinerezh e skol-veur dieub Berlin. Daou viz goude e kemeras perzh e dieubidigezh Andreas Baader. En hañv e 1970 e voe unan eus an ugent ezel bennak eus RAF az eas da bleustriñ d'ur c'hamp azoet gant Al Fatah e Jordania. E diabarzh RAF e veze anvet Irene ha Nina. D'an 29 a viz Gwengolo 1970 ez eo Schubert a vlenias ar c'harr implijet gant izili RAF goude laerezh argant en ur Sparkasse e Berlin. En hañv hag en diskar-amzer 1970 e kemeras perzh e tagañ daou di-bank da nebeutañ. D'an 8 a viz Here e voe harzet Schubert e Knesebeckstraße e Berlin, asambles gant Horst Mahler, Brigitte Asdonk hag Irene Goergens. E miz Ebrel 1971 e voe kondaonet da drizek vloaz en toull-bac'h evit bezañ bet perzh e dieubidigezh Baader, meur a hold-up hag evit bezañ kalsket lazhañ tud. Etre 1976 ha 1977 e voe bac'het e Stuttgart, asambles gant Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Ulrike Meinhof, Jan-Carl Raspe, Irmgard Möller ha Brigitte Mohnhaupt. En toull-bac'h e kemeras perzh e meur a harz-debriñ. En em zistrujañ a reas d'an 12 a viz Du 1977 e toull-bac'h Stadelheim.
INRI
« Roue ar Yuzevien »
Galilean e oa Jezuz, a-dra-sur, hogen roue politikel ("roue ar Yuzevien") ne oa ket. En Oberoù an Ebestel (I, 6) e c'houlenn an ebestel digant Jezuz : "Aotrou, hag en amzer-mañ emaoc'h o vont da assevel ar roueelezh evit Israel ?" ; goude marv Jezuz, en Aviel Lukaz (XXIV, 21), e lavar an diskibled e kêr Emmaus : "Evidomp-ni, spi hor boa e vije eñ a zigabestrje Israël". Ha pa vefe relijiel pe bolitikel ar savboent, ar pezh a zo skrivet war an titulus a ziskouez e oa mennet ar Romaned da gaout an dizober eus un den hag a oa goanag Israel : anzavout ur roue a oa un doare da sevel enep beli Roma. Tri savboent a oa er c'hentañ kantved : hini ar Romaned, a wele e Jezuz un emsaver enep galloud an Impalaeriezh ; hini ar Yuzevien, a wele e Jezuz un enebour da hengoun relijiel Israel ; ha hini diskibled Jezuz, a wele ennnañ ur merzher marvet evit Israel. Biskoazh, neblec'h er Bibl, n'en deus embannet Jezuz bout « roue ar Yuzevien » pe « roue Israel ». Yann hepken a gont a-zivout ar veleien o c'houlenn ma ve kemmet ar skritell (XIX, 21) : enepyuzevegezh rik eo kement-se a-berzh an avielour, pa laka ar Yuzevien da falstestoù a zegas kondaonidigezh un den digablus, ha Pontius Pilatus da rener gwan meret ganto. Ar prefed, eñ, en devoa komprenet muioc'h e Jezuz eget ar Yuzevien, pa zisklêrias na vezañ kavet abeg ebet en den ha pa glaskas e lakaat en e frankiz en-dro – "Met ar Yuzevien a huchas, en ur lavarout : « Mard e lezez da vont, n'out ket mignon da Gaesar : neb en em laka da roue en em ziskleir enep Kaesar" (Ya. XIX, 12) ; setu en e lakaas ouzh ar groaz diwar c'houlenn ar Yuzevien o-unan — en ur c'houzout e c'helle ar Galilean-se bout un emsaver evit gwir, pa oa ur ficher freuz da vihanañ. Un afer e metoù ar Yuzevien e oa, met gwell e oa mirout ar pax romana, ar peoc'h roman, en e bastell-vro.
Amy Johnson
Levierez
Diaesoc'h-diaesañ e voe dimez ar re Vollison, abalamour ma veze kevezerezh etrezo a-fed rekordoù ha ma troe Jim Mollison da vezvier a vare da vare ; e 1938 e voe torret an dimez, ha distreiñ d'he anv dimezell a reas Amy Johnson. D'an 20 a viz Mae 1940 ez emezelas Amy Johnson er British Air Transport Auxiliary (A.T.A.) en R.A.F., ma servije Jim Mollison ivez. Eno e treuzkasas nijerezioù d'an talbennoù betek miz Kerzu 1940 ; da neuze e voe karget da zezougen nijerezioù eus al labouradegoù da vonioù an R.A.F.
Philippe d'Orléans (1674-1723)
E vuhez
Mab e oa da Fulup Iañ Orleañs (1640-1701), breur d'ar roue Loeiz XIV, ha d'e eil pried, ar briñsez alaman, Liselotte von der Pfalz(1652-1722). Da gentañ ne oa nemet dug Chartres. Savet ha desket e voe da vezañ soudard ha diplomat, evel ma teree d'ur priñs a ouenn uhel. Troet e oa gant an istor, an douaroniezh, ar brederouriezh, hag ar skiantoù. Ne blije ket dezhañ marc'hegañ, chaseal na dañsal. Eñvor avat en doa, anaout a rae mat lignezoù tud al lez c'hall. Speredek e oa ha labourat kalz a rae. Dug Orléans e oa abaoe 1701 pa varvas e dad Philippe.
Vanessa
Vanessa zo un anv-badez saoznek roet d'ar merc'hed. Ijinet e vefe bet gant ar skrivagner iwerzhonat Jonathan Swift diwar Van, eus anv e vignonez Esther Vanhomrigh (1688-1723) hag he berranv Essa, un hipokoristek eus Esther. Moulet e voe an anv Vanessa evit ar werch kentañ e 1726 e barzhoneg Swift "Cadenus and Vanessa", ur varzhoneg emvuhezskridel skrivet e 1713 ha moulet tri bloaz goude marv Esther Vanhomrigh hepken.
Neandertal
Doareoù-skrivañ
Daou zoare zo da skrivañ anv an draoñienn : Neandertal eo a gaver er geriadurioù hiziv, met chomet eo an doare kozh Neanderthal, evel ma veze a-raok kempenn ar skritur e 1901, war ar porzh-houarn hag ar mirdi. An doare kozh-se eo a gaver en anv skiantel an Homo neanderthalensis met Den Neandertal a skriver bremañ.
Maria Sofia Bavaria
Eured
Dug Calabria a oa ur paotr yaouank dister, troet gant al levrioù deoliezh ha buhez ar sent. ne gomze ket alamaneg, Maria Sofia ne ouie ket italianeg. Ouzhpenn en devoa ur fimozis, ha gant se ne voe ket kaset an nozvezh-eured da benn-vat.
He marv
Mervel a reas Maria Sofia en 1925 ha beziet e voe e-kichen he fried. Kaset e voe o c'horfoù da iliz-veur Santa Chiara Naplez, lec'h m'emañ bezioù rouaned Sikilia.
Tchingiz Aytmatov
Goude bezañ bet ezel eus poellgor kreiz Strollad Komunour Kirgizstan e teuas da vezañ kuzulier e-kichen Mikhail Gorbatchev e 1985. E 1990 e oa kannadour diwezhañ an Unvaniezh Soviedel e Luksembourg. Etre 2000 ha 2008 e voe kannadour Kirgizstan e Bro-C'hall ha broioù Beneluks, hag annezet e oa e Brusel.
Akademiezh ar Ricovrati
Akademiezh ar Ricovrati pe Accademia dei Ricovrati ( an dud goudoret) en italianeg, a oa un akademiezh savet e Padova en Italia en 1599 gant an abad Federico Cornaro, un denjentil a Venezia.
Istor
Savet e voe Akademiezh ar Ricovrati e 1599 gant 25 den, ha Galileo Galilei en o zouez, kelennerien e skol-veur Padova. Dont a ra an anv Ricovrati (goudoret) eus skeudenn ur vougev digor en daou benn ha goudoret gant ur wezenn-olivez hag ur sturienn deuet eus Boetius (480-525) : Bipatens animis asylum (« ur gwasked d'ar spered digor en daou benn  ») evel ardamezioù.
Kaoz a verc'hed
Diwar ar 25 a vaouezed degemeret er XVIIvet ha XVIIIvet kantved ne oa nemet peder Italianez, ar re all a oa Gallezed ha ne gemerent ket perzh er bodadegoù. Koulskoude ne oa ar maouezed nemet izili a enor, n'o doa ket gwir da vouezhiañ, na da gaout kargoù-merañ.
Matathias
Fellout a rae d'ar roue-se ha d'e warlerc'hidi hellenaat an holl bobloù a oa dindan o beli, ar Yuzevien en o-zouez.
Gironde (aber)
Ar Gironde (Gironda en okitaneg, Ghironde en santoneg) zo un aber e Bro-C'hall, adalek kember ar stêrioù Garona ha Dordogna, er Bèc d'Ambés, betek ar Meurvor Atlantel. War e lez dehoù emañ ar Blayais, gant ar greizenn nukleel, ha war al lez kleiz emañ ar Médoc.
Yantai
Melestradurezh
Un takad diorren armerzhel ha teknologel (YEDA) zo (e sinaeg : 烟台经济技术开发 ; Kaifa Qū), hag un takad diorren industriel a deknologiezh uhel.
Gevellerezh ha mignoniezh
Skoulmet he deus ar gêr emglevioù kevelerezh gant 23 c'hêr e 14 bro.
Motacilla samveasnae
Dougen a ra anv an evnoniour kambodjat Sam Veasna (1966-1999).
Annez
Kavout a reer ar spesad e biz Kambodja, kreisteiz Laos ha gevred-pellañ Thailand.
Le piacevoli notti
Istor
Troet e voe al levr e galleg hag en alamaneg. E 1583 e voe troet e spagnoleg ivez. E 1624 e voe lakaet en Index al levrioù berzet.
Kontadennoù
Ar c'hontadennoù-mañ e levr Straparola zo bet brudet ivez gant Giambattista Basile (1575-1632) en italianeg, gant Marie-Catherine d'Aulnoy (1651-1705) ha Charles Perrault (1628-1703) e galleg, gant Carlo Gozzi, ha gant Jacob ha Wilhelm Grimm en alamaneg. Setu darn eus ar re vrudetañ:
Krogad zugzwang divarvel
Rendael
Ar vestrc'hoarierien Wolfgang Heindenfeld (1911-1981), Andrew Soltis (ganet e 1947) ha Raymond Keene (ganet e 1948) a nac'has an termen zugzwang staget ouzh ar c'hrogad Sämisch–Nimzowitsch 1923.
Garmisch-Partenkirchen
Garmisch-Partenkirchen zo ur bourk eus Alpoù Bavaria, tosktik d'an harzoù gant Aostria.
Igual que aquella noche
Igual que aquella noche zo ur ganaouenn spagnolek savet e 1976 gant ar sonaozour kolombian Emiro Zuleta Calderón, en doare vallenato. Deuet eo da vezañ unan eus standardoù ar sonerezh-se.
Bellengreville (Calvados)
Bellengreville a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Kentañ Levr ar Vakabeed
Matathias, ur beleg, a voe kentañ penn an emsavadeg.
Jacqueline Cochran
Jacqueline "Jackie" Cochran, bet ganet Bessie Lee Pittman d'an 11 a viz Mae 1906 e Muscogee (Florida) hag aet da Anaon d'an 9 a viz Eost 1980 en Indio (Kalifornia), a oa un nijerez stadunanat ; ar c'hentañ maouez er bed o terriñ moger ar son e voe. Un diaraogerez e voe en nijerezh, hag unan eus levierezed pennañ he amzer : pemp Harmon Trophy a voe deroet dezhi. Brudet eo ar c'hevezerezh etrezi hag al levierez c'hall Jacqueline Auriol evit an titl a "herrekañ maouez er bed". Pouezhs e voe he roll e stummadur merc'hed ar Women's Auxiliary Army Corps (WAAC, oberiant 1942-1978) hag ar Women Airforce Service Pilots (WASP, oberiant 1943–1944). Un niver bras a rekordoù er bed a yeas gant Jacqueline Cochran etre 1937 pa oa 31 bloaz ha 1964 pa oa 58 vloaz : 3 rekord hed, 4 rekord uhelder ha 45 rekord tizh, da lavarout eo 52 rekord en holl.
Levierez
Goude 1945 e kendalc'has J. Cochran gant he embregerezh gwezeladoù hag he micher levierez-arnodiñ – biskoazh n'he devoa paouezet ganto e-pad ar brezel : berzh a rae an embregerezh, ha perzh a gemeras al levierez er c'hemmadennoù bras a voe degaset d'ar bombezer – a veze lesanvet Widowmaker ("Farder intañvezed") ken dañjerus ma oa – hag e adkrogas gant an nijadegoù. Gant he c'hozh Beechcraft D17W eus 1937 e nije eus Texas m'edo ar WASP betek sez he embregerezh e New York hag he labouradeg en New Jersey. D'an 9 a viz Gwengolo 1949 ez emezelas en United States Air Force evel letanant-koronal adarme ; da goronal e voe anvet e 1969 kent mont war he leve e 1970.
Scott Wilson (aktour)
Marv
Kadarnaet e oa bet d'ar 6 a viz Here 2018 e vije Wilson o tistreiñ evel aktour er stirad skinwel The Walking Dead evit adkemer roll Hershel, e-pad 9vet koulzad ar stirad. D'ar memes devezh e oa bet embannet e oa aet da Anaon d'an oad a 76 vloaz.
Marie-Catherine d'Aulnoy
He buhez
En 1669 e klaskas Marie-Catherine, gant he mamm ha daou zen all (o serc'heien moarvat) steuiñ un irienn evit tamall ar baron d’Aulnoy da vezañ bet dizouj ouzh ar roue, ma ranke bezañ kondaonet d'ar marv. Harzet e voe ar pried, laosket da vont, met kondaonet e voe mignoned e wreg da vout dibennet dre ma oant bet o wallgomz e gaou.
Noailles
Noailles zo un anv-lec'h gallek hag un anv-tiegezh.
Ar c’hoari-echedoù
An istor
E bourzh ur vag a ya eus New York da vBuenos Aires e ra ur c’hazetenner anaoudegezh gant Czentovic, kampion ar bed an echedoù, hag an Dr. B., un avokad aostrian bet jahinet gant an nazied.
Istor
Kavout a ra an Dr B. dre zegouezh ur strolladig a dud, an daneveller en o zouesk, o c’hoari asembles a-enep da Czentovic. Sikouriñ a ra anezho, hag a-drugarez dezhañ ne gollont ket an abadenn. Souezhet o kavout anezhañ ken barrek war ar c’hoari e kinnigont dezhañ c’hoari e-unan a-enep d’ar c’hampion, ha dont a ra a-benn da c’hounit un abadenn. Koulskoude, dre ma c’hoari Czentovic goustad-kenañ a-ratozh-kaer, e adkrog an Dr B. da c’hoari meur a abadenn a-enep dezhañ en e benn buan-tre, evel pa oa tost d’ar follentez, ha rankout a ra paoueziñ da c’hoari.
AUKUS
An emglev a zo da gentañ-holl unan milourel, met disheñvel diouzh hini ar Five Eyes hag a zo ur c'henemglev a-fed titouriñ met gant Zeland-Nevez ha Kanada e-barzh.
Christophe
Christophe zo un anv-badez gallek par d'an anv brezhonek Kristol.
Benead XVI
Ar Ratzinger Foundation
Benead XVI a zo saver ha penn ar Ratzinger Foundation, un aozadur aluzenus. Gounez a ra hemañ diwezhañ arc'hant gant ar skridoù embannet gant Benead XVI ha reiñ a ra yalc'hadoù gant an arc'hant-se da studierien ar bed a-bezh.
Bleu d'Auvergne
Tachennad ar c'heuz
Aozet e vez Bleu d'Auvergne :
Font Moneizel Etrebroadel
Da bal en deus an aozadur mirout stabilded ar sistem moneizel bedel ha merañ an enkadennoù moneiz hag arc'hant a c'hall c'hoarvezout. Evit se e tegas kredadoù d’ar broioù o deus kement a vec'h arc'hant ma c'hall kement-se lakaat en arvar stabilded o reizhiad arc'hantañ (tiez-bank, marc'had an arc'hant...), o c'henwerzh etrebroadel hag ivez aozadur gouarnamant ar stad. Evit ma rafe ket ur vro “freuz boutik” e vez prestet arc'hant dezhi eta, amzer d'ar fiziañs distreiñ. En eskemm ouzh an dra-se e vez goulennet digant ar broioù-se ober adrenkadurioù ekonomikel a-benn gwellaat mererezh ar stad ha kaout ur c'hresk armerzhel plaen.
Istor
Ganet eo an FME e miz Gouhere 1944 e-kerzh kuzuliadeg Bretton Woods a-benn degas stabilded e sistem moneizel ar bed goude an Eil Brezel-bed. Ar pal a oa ne c'hoarvezje ket ken ar pezh a oa c'hoarvezet er bloavezhioù 1930 gant an armerzhioù bras, pa oa bet gouwerzhekaet (didalvoudekaet) moneizoù ha kemeret disentezioù ekonomikel hep tamm kenemglev ebet, ar pezh en doa degaset bec'h etre ar broioù.
Chi war Dreth
Eno edo ar skrivagnerez saoznek Daphne Du Maurier o chom.
Susanna
Susanna zo un anv-badez finnek, italianek, saoznek ha svedek.
Xian Xinchang
Ur c'hombod melestradurel eus ar gêr-prefeti Shaoxing eo Xian Xinchang (新昌县 ; pinyin : Xīnchāng Xiàn), unan eus an daou xian eno.
Galion
Ur galion a oa ul lestr bras savet e broioù zo eus Europa, e Spagn dreist-holl, etre ar hag an.
Ar rannoù
Ur c'hendiviz etre ur bugel hag un drouiz eo. Dre zaouzek goulenn savet gant ar bugel ha daouzek respont an drouiz e tastum kelennadurezh an drouizelezh.
Suzannah
Suzannah zo unan eus doareoù an anv-badez saoznek Suzanah, kar d'an anv Suzana e brezhoneg.
Esther Vanhomrigh
He buhez
Merc'h e oa da Bartholomew Vanhomrigh, ur marc'hadour eus Amsterdam hag a deuas da chom da Zulenn. Gant ar roue William e voe anvet da gomiser e vagazinoù pa reas e dro-vrezel da Iwerzhon. E 1697-98 e oa maer Dulenn. He mamm, a oa Esther ivez, ha merc'h da John Stone, ur c'homiser iwerzhonat. He bugaleach a dremenas e Celbridge Abbey e kontelezh Kildare. Mervel a eure he zad en 1703 ha dilojañ a reas an intañvez gant he bugale da Londrez en 1707. E miz Kerzu er bloaz-se eo e reas Esther anaoudegezh gant Swift pa oa an tiegezh en hent, e Dunstable, hag eno eo e krogjont gant o darempred a badas 17 vloaz. 22 vloaz yaouankoc'h eget Swift e oa. Kelenner-ti e voe Swift dezhi.
Weekly Young Sunday
D'an 30 a viz Mae 2008 ec'h embannas tud Shōgakukan e vefe paouezet ar magazin, hag an niverenn ziwezhañ a zeuas er-maez d'an 31 a viz Gouere 2008.
Felger Tolpad-kêrioù
Kumunioù
Abaoe 2019, 29 c'humun a zo er gumuniezh tolpad-kêrioù:
Weekly Young Sunday
Mangaoù a veze embannet en niverenn ziwezhañ
Titloù gant * a voe lakaet da filmoù pe da stiradoù skinwel. Titloù gant ** a voe lakaet da fiñvtresadennoù, da filmoù pe da OVA.
Pierre Le Baud
Pierre Le Baud, pe Lebaud, ganet war-dro 1450, e Saint-Ouën-des-Toits (Mayenne) diouzh a greder, ha marvet d'an 29 a viz Gwengolo 1505 e Laval, a oa chaloni ha kofesour an dugez Anna Breizh hag anavezet eo abalamour d'e skridoù diwar-benn istor Breizh.
Denis Vrain-Lucas
Brudet eo evel oberour an « dastumad Chasles », ur pakad falsdornskridoù a zeuas a-benn da werzhañ d'ar matematikour Michel Chasles, goude kontañ e oant gwir zornskridoù.
Juventus Turin
An Juventus Football Club pe Juventus Torino zo ur c'hleub mell-droad italian a c'hoari er Rummad A.
John Philip Sousa
Ur soner biolin e oa J. Ph. Sousa en deroù pa studie damkan ar sonerezh hag ar sonaozañ. D'an oad a 13 vloaz, e 1868, e voe soudardet gant e dad en United States Marine Band evel deskard. Kuitaat al laz-seniñ a reas e 1875 hag e-pad ar pemp bloaz war-lerc'h e voe ur soner biolin hag e teskas ren un orkestra. E 1880 e tistroas d'ar Marine Band, a renas e-pad 12 vloaz. Goude-se e savas e laz dezhañ. Adalek 1880 betek e varv e 1932 d'an oa a 77 vloaz ne reas nemet ren lazoù-seniñ ha skrivañ sonerezh.
Morfa Nefyn
250px|thumb |Morfa Nefyn: an aod. Morfa Nefyn zo ur gêriadenn vihan er c'hornôg da Nefyn, e Gwynedd, en hanternoz Kembre, etre Trwyn Porth Dinllaen ha Penrhyn Nefyn. Un davarn zo.
Claudine Mazéas
Claudine Mazéas (Gwengamp, 26 a viz Gwengolo 1926 – Pabu, Genver 2018) a oa ur Vretonez hag he deus labouret kalz en-dro d'ar glad sevenadurel brezhonek dre gomz.
Charlotte-Aglaé d'Orléans
He buhez
E 1719 e voe bac'het an dug gant tad Charlotte dre m'en devoa kemeret perzh en irienn Cellamare: mont a reas-hi d'e welout d'e vac'h ha goulenn digant he zad pardoniñ dezhañ, dezho da zimeziñ. A-benn ar fin e teuas a-benn da lakaat dieubiñ an dug gant ma'z aje-eñ d'an harlu ha ma ne zimezje-hi ket dezhañ. Ur pennadig e voe kaoz ivez d'he dimeziñ da roue Sardigna, hogen mont a reas an afer da fall. He mamm-gozh Elisabeth Charlotte von der Pfalz (1652-1722) an hini a voe kaoz, rak bet e oa o kontañ da Rouanez Sardigna, he merc'h-kaer, ne veze ket fur emzalc'h an danvez-pried. Ret e voe mont da lec'h all da glask fred eta.
Sarlat-la-Canéda
Sarlat-la-Canéda, anvet peurliesañ Sarlat hepmuiken, zo ur gumun c'hall eus departamant Dordogne, er rannvro Nouvelle-Aquitaine. E 2018 e oa annezet gant 9 127 a dud.
Florin aour Yann V
Ur florin aour a voe graet gant Yann V, dug Breizh, e Naoned, ar gêr ma varvas an dug e 1442 e maner La Touche;
Jean-Bernard Vighetti
Buhez
Resevet en deus Kolier an Erminig e 1999.
Sturm Zigaretten
Sturm Zigaretten a oa un embregerezh butun savet gant ar Sturmabteilung(SA), ur skourr d'ar strollad nazi. Ar moneiz rastellet gant an embregerezh a servije da arc'hantaouiñ an SA.
Alvin York
An darvoud a voe abeg medalenn a enor York a oa bet e lodenn stadunanat an Argadenn Meuse-Argonne e Bro-C'hall er bloavezh 1918. Pal an argadenn a oa bet freuzañ al Linenn Hindenburg ha rediañ an Alamanted da godianañ. Enoret eo bet Alvin York gant meur a vedalenn a-berzh broioù estren e-pad ar C'hentañ Brezel-bed: gant Bro-C'hall, Italia ha Montenegro.
Yves Le Gallo
Goude e studioù istor ha douaroniezh e Roazhon e tapas an agregadur e 1950 hag anvet e voe e lise an Harteloire e Brest. Gant kelennerien all, en doa labouret da aozañ Skol-veur Breizh-Izel, anvet e galleg U.B.O., Université de Bretagne Occidentale.
Fairuzabadi
Skrivañ a reas barzhonegoù, met e oberenn anavezetañ eo e c'heriadur Al-Qamus al-Muhit ( القاموس المحيط ) m'en doa bodet danvez tennet eus daou c'heriadur all, Al-Muhkam gant Ibn Sida (m. 1066) hag Al-ʿUbab gant al-Saghānī (m. 1252). E c'heriadur e div levrenn a reas berzh, kalz muioc'h eget ma reas Lisan al-Arab gant Ibn Manzur (m. 1312). Implijet e voe al-Qamus e-pad tost da bemp kantved.
Súaltam
Pa grogas an Táin Bó Cúailnge a-enep Ulaid seitek vloaz diwezhatoc'h e oa Cú Chulainn ha Súaltam o c'hedal ribloù Iraird Cuilenn e Mi. Ha pa oa Cúchulainn o tiskas argadoù an enebourien ez eas Súaltam da gas keloù da Gonc'hobar. Siwazh ne c'hallas ket tizhout Emain Macha a-raok meur a viz. Garmiñ a reas pa soñje e oa brezelourion o kouezhañ, gwragez o vout skrapet ha chatal preizhet. Pa zegouezhas Súaltam dirak Konc'hobar e tisplegas an degouezh mes an tiern ne selaouas ket, rak den ebet ne c'halle komz a-raok an tiern, nag an tiern a-raok an tri drouiz. Abalamour d'ar fazi-se e tleje bout lazhet hervez Konc'hobar hag e zrouized.
Robert Downey Jr.
Brud war gresk ha kudennoù drammaj
D'ar mare-se e voe dibabet gant ar sevener Richard Attenborough evit c'hoari perzh Charlie Chaplin er film Chaplin. Da-heul e voe lakaet war roll Oscar an aktor gwellañ. Met etre 1996 ha 2001 en doe kudennoù bras gant an alkool hag an drammaj, ha meur a wech e voe harzet ha bac'het.
Stagidigezh Savoia
Emglev kuzh
D'an 21 a viz Gouhere 1858 en em gavas an impalaer gall Napoleon III ha Camillo Benso, kont Cavour, prezidant kuzul co Rouantelezh Piemonte-Sardigna, e Plombières da gomz eus ar skoazell da reiñ da rouantelezh Italia en he stourm ouzh Impalaeriezh Aostria, en eskemm ouzh douaroù Savoia ha Nisa.
Bousies
Bousies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Asociación del Fútbol Argentino
Istor
Diwar neuze e voe klasket spanolekaat anv ar gevredigezh tamm-ha-tamm :
Virginia Military Institute
Alumni
Graet e vez Alumni eus an deskarded er skolioù milourel er Stadoù-Unanet Amerika.
Midnight Cowboy
Midnight Cowboy zo ur film saoznek, sevenet gant ar filmaozour saoz John Schlesinger e 1968.
Satriano (Calabria)
Satriano  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
Zeca Afonso
Meur a ganaouenn en deus savet a-enep gouarnamant an diktatour António de Oliveira Salazar a renas Portugal entre 1933 ha 1974. Unan anezho, Grândola, Vila Morena, a roas lañs da Zispac'h ar Jenofl, pa voe skignet er radio d'ar 25 a viz Ebrel 1974.
Élisabeth Borne
Kentañ ministrez
E kontrol da Édith Cresson, anvet da Premier ministre (gourel) e 1991, eo bet anvet Élisabeth Borne da Première ministre (gwregel). E karg ar Steuñvadur ekologel hag energetek eo ivez.
Solentiname
Solentiname eo anv an enezeg e su al lenn Nicaragua.
Völsung
Er wengelouriezh lec'hlennat eo Völsung (Norseg : Vǫlsungr  ) mab da Rerir ha hendad tiegezh milliget ar Völsungar, anvet diouzh e anv. An haroz german Sigurð zo e-touesk e hil. Muntret e voe gant an tiern gaoutat Siggeir, mes dialet e voe gant Sigmund, unan eus e vibien, hag e verc'h Signy hag a oa euredet gant Siggeir.
Istor Völsung a zo kontet gant Saga ar Völsunged, ul levr ma'z eus meur a richenn diwar-benn ar meuriad-se. En Island eo bet adkavet an dornskrid koshañ eus ar saga. Ouzh ar richenn ez eus bet staget istorioù all evel hini Helgi Hundingsbane (hag a zo perzh en hengoun tiegezh ar Wulfinged, "hil ar bleiz"), ha honnezh a ro kalz a zanvez evit ar meurgan Edda e gwerzennoù ha Saga ar Völsunged ivez. Völsung a adkaver ivez e Kan an Nibelunged, ha meneget eo ivez e-barzh Beowulf evel Wæls en hensaozneg.
Kreizjutland
Roll ar c'humunioù
19 kumun a zo er rannvro (niver a annezidi d'ar 1añ a viz Genver 2008) :
Tour-tan ar Porzhig
Savet e voe e 1847-1848, war un dachenn a oa d'an arme, war Beg ar Porzhig, nepell diouzh kreñvlec'h ar Porzhig. D'ar mare-se ivez e voe savet tour-tan ar Minou, pelloc'h er gornaoueg. Ganto o-daou e vez diskouezet d'ar bigi pelec'h emañ genoù morlenn Brest.
Flourdiliz
Ar flourdiliz (anv-stroll, eus ar galleg fleur de lys) zo un arouez en ardamezouriezh.
Aegotheles crinifrons
, a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.
Denis Diderot
Denis Diderot, ganet d'ar 5 a viz Here 1713 e Langres ha marvet d'an 31 a viz Gouhere 1784 e Pariz, a oa ur skrivagner, prederour, holloueziadurour gall eus luskad ar Sklêrijennoù, romantour, dramaour, barzh, buruteller arzel ha lennegel, troour.
Aegotheliformes
a zo un urzhiad e rummatadur an evned, krouet da-heul disoc'h un nebeud labourioù skiantel embannet adalek 2003,.
Chapel Pontouar
Istor
Chapel Pontouar, savet er, a oa gouestlet er penn-kentañ da sant Gwezenneg, deuet eus Kembre e fin ar. Hervez ar vojenn e teue ar voraerien da bardonañ d'ar chapel da drugarekaat ar sant evit bezañ saveteet ur vag hag he bourzhiad ganti a-gevret gant e vreur gevell Jagu e-kerzh ur barr-avel. Abaoe ar ez eo gouestlet ar chapel da Itron Varia Pontouar.
Maroilles (Norzh)
Maroilles a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
En or ag er vuhé devot
En or ag er vuhé devot pé instructioneu forh pourfitable eit conduie ha sonnat en inean én devotion; dré sant Françaes a Sales, escob ha prince a Genève zo anv ul levr devosion embannet e Gwened e 1838 e ti JM Galles.
Suzanne (Leonard Cohen)
Orin ar ganaouenn
En un atersadenn bet aozet gant CBC News e 2006 e komz Suzanne Verdal diwar-benn ar ganaouenn. Lavarout a ra n'he doe tamm darempred korf ebet gant Cohen, daoust d'ar pezh a zo bet soñjet gant lod goude lenn komzoù ar ganaouenn. En un atersadenn bet graet e 1994 gant BBC e lavaras Cohen en doa ijinet kaout darempredoù korf ganti. Suzanne Verdal a lavaras ivez he doa bet tro da welout Cohen div wech abaoe m'he doa graet berzh ar ganaouenn : ur wech goude ur sonadeg gant Cohen er bloavezhioù 1970 hag ur wech ouzhpenn er bloavezhioù 1990, met Cohen n'en doa ket komzet outi. Komzoù ar ganaouenn a voe embannet evit ar wech kentañ e 1966 e-barzh Parasites of Heaven, un dastumad barzhonegoù gant Cohen.
Andrew
Andrew zo un anv-badez saoznek kar d'an anv Andrev. Dont a ra eus ar gresianeg Ἀνδρέας, Andreas. E-touez an dek anv-badez ar muiañ roet d'ar baotred eo er broioù saoznek. Un anv-tiegezh eo ivez.
Let It Be (albom)
Daouzekvet ha diwezhañ albom ar Beatles eo Let It Be, embannet d'ar er Rouantelezh-Unanet, hogozik ur miz goude ma oa bet embannet e oa dispartiet ar strollad. Embannet e oa bet asambles gant un teulfilm anvet heñvel.
Listenn ar c'hanaouennoù
Holl ganaouennoù savet gant Lennon/McCartney, war-bouez ar re ma'z eo merket anv unan all. {|
Kichez
Ur gichenn pe ur gichezenn a vez graet eus an dartezenn-se. Peogwir e vez kavet mat ar c'hichez gand kalz tud, ha peogwir int aes a-walc'h d'ober, da zougen, da dommañ ha da zebriñ e vezont kavet er bed a-bezh bremañ, gant a bep seurt aozennoù.
Perzhioù ar c'hichez
Poazhet e vezont er forn, ha debret tomm, a-wechoù yen. En Europa e vezont debret evel meuz pennañ, da skouer gant saladenn c'hlas, pe evel digor-pred.
Kornigell (disheñvelout)
Kornigell a c'hall bezañ:
Fontaine-au-Bois
Fontaine-au-Bois a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Tour-tan Tevenneg
Tour-tan Tevenneg zo un tour-tan savet war ur garreg, Tevenneg, er gwalarn da Veg ar Raz.
Karrezek eo an tour, dezhañ 11 metr a uhelder ha 2,40 metr a ledander. Savet e voe gant mein tennet eus an enezennig he-unan. Un ti-annez zo stag ouzh an tour-tan, graet evit ar gward hag e familh betek 1910. Meur a vojenn a gonter diwar-benn tour-tan Tevenneg ha kontañ a reer ez eus un tasmant ennañ.
Bokedig tro 'n heol
Bokedig tro 'n heol zo ur ganaouenn savet gant Louis Page.
Departamant Boaco
Departamant Boaco zo unan eus departamantoù Nicaragua, ha Boaco eo ar pennlec'h anezhañ.
Johanna Maria van der Gheynst
Daou vloaz goude e voe dimezet Johanna da Jehan van den Dijcke, aotrou Santvliet. Eizh bugel o doe. He merc'h henañ, merc'h d'an Impalaer, a voe savet e ti André Douvrin, hag anavezet e voe diwezhatoc'h evel Marc'harid Parma.
Louis Page
Sakrist, kaner, kloc'her ha touller bezioù e barrez e oa ivez.
Austrasiatica
Austrasiatica a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS. Kregin ral a vev er dour don e kornôg Meurvor Habask an hini eo.