cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kerberos
Herakles
Eurystheüs, roue Argolis, a roas urzh da Herakles tapout Kerberos en e vev. Hag an haroz neuze da Eleusis, da vezañ kelennet a-zivout kevrinoù Eleusis, evit gallout mont e-barzh an ifernioù, ar bed dindan an douar, hag er-maez ac'hano, ha war un dro bout gwalc'het eus an torfed en devoa graet o lazhañ an dud-varc'h.
Emgann Blaen
Emgann Blaen
Lazhet e voe Renaud en emgann, , Hervez lod eus an istorourien avat e oa bet lazhet e Mezeg. .
Guadalupe Victoria
Guadalupe Victoria (1786-1843), pe José Miguel Ramón Adaucto Fernández y Félix diouzh e anv gwir, a oa kentañ prezidant Mec'hiko, adalek 1824 betek 1829.
E vuhez
Ar gwir a studias e Colegio de San Ildefonso. E 1811 ez eas d'ober an dispac'h gant Miguel Hidalgo hag en em gannañ a reas skoaz-ouzh-skoaz gant José María Morelos y Pavón. Goude tapet Morelos ha lakaet d'ar marv en em gannas en Oaxaca ha Veracruz.
Prešov
Prešov (Eperies/Preschau en alamaneg; Eperjes en hungareg; Preszów e poloneg; Пряшев e rusianeg ha Пряшів e rusineg hag en ukraineg) zo ur gêr eus reter Slovakia. Kêr-benn Rannvro Prešov eo. Poblet eo gant ouzhpenn 91 000 a dud hag an trede kêr vrasañ eus Slovakia eo, goude Bratislava ha Košice.
Eno e voe embannet Republik Soviedel Slovakia, e 1919, gant tud hag a glaske sevel ur stad komunour, diwar skouer dispac’hioù Hungaria ha Rusia. Met ne badas ar republik soviedel nemet un nebeud sizhunvezhioù ha prestik en em gavas Prešov e stad nevez Tchekoslovakia.
Olivier le Daim
Olivier le Daim (war-dro 1428-1484) a oa kuzulier d'ar roue gall Loeiz XI, ha lesanvet an Diaoul. Goude marv ar roue e voe prizoniet ha krouget e 1484, e Pariz, e krouglec'h Montfaucon, hep gouzout d'ar roue nevez, Charles VIII, a-hervez.
Menuet (Maupassant)
Istor
Menuet a oa bet embannet e Le Gaulois an 20 a viz Du 1882.
Charlotte von Hagn
He buhez
Kregiñ a reas gant ar c'hoariva e lez ar roue e 1828, ha berzh a reas. Goude-se e c'hoarias pezhioù Friedrich Schiller dreist-holl er Burgtheater e Vienna, e Dresden, Berlin, Budapest.
Poltred
Ar roue Ludwig Iañ Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, ha war ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened, e kastell Nymphenburg, ma'z eus dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr München, brudet-bras o c’hened. E 1828 eo e voe graet ar poltred anezhi. Livet eo e dilhad Thekla, merc'h Wallenstein er pezh  Wallenstein, gant Friedrich von Schiller.
Politiker
Ar pep brasañ anezho zo tud dilennet gant ar bobl en dilennadegoù, er broioù demokratel.
Faustina an Henañ
Annia Galeria Faustina, lesanvet Faustina Maior pe Faustina an Henañ (c. 100 - c. 140), a oa un impalaerez roman, pried da Antoninus Pius, impalaer eus 138 da 161.
Eil emelladenn Bro-C'hall e Mec'hiko
Istor
C'hoarvezout a reas goude embannet gant Benito Juárez, penn gouarnamant Mec'hiko, e oa ampellet pae an dle diavaez en 1861. Emglev Londrez eo a voe respont Bro-C'hall, Breizh-Veur, ha Spagn, a embannas neuze e kasfent armeoù da Vec'hiko. Degouezhout a reas armeoù e porzh Veracruz en 1862 hag int da varc'hata gant ar gouarnamant. Renerien ar gannaded breizhveuriat ha spahnol a zistroas d'ar gêr, ar C'hallaoued a gemennas e oant o vont da aloubiñ ar vro. Trec'het e voent en emgann Puebla avat, d'ar 5 a viz Mae 1862, met kerzhout a rejont war-du kêr Mec'hiko a voe kemeret gante d'an 10 a viz Mezheven 1863. Diwar neuze e krogas gouarnamant ar Republik da vonedonea dre ar vro, tra ma chome ar C'hallaoued er gêr-benn. Adal 1866 avat e krogas an arme c'hall d'en em dennañ abalamour ma c'hourdrouze Prusia disklêriañ ar brezel da Vro-C'hall ha ma oa bet koll tud ar c'hreisteiz e Brezel diabarzh SUA en 1865.
Pyrrhocoma ruficeps
Pyrrhocoma ruficeps (pe Thlypopsis pyrrhocoma ) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Recetto
Recetto zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara e Piemonte.
À la feuille de rose, maison turque
À la feuille de rose, maison turque zo ur gomedienn bornografek gant Guy de Maupassant en 1875 hag embannet e Pariz en 1945.
Olympus Mons
Olympus Mons (anv latin Menez Olympos) a zo ur menez-tan skoed war ar blanedenn Veurzh. Menez uhelañ Koskoriad an Heol eo pa dap 21 229 m a-us da "live daveiñ Meurzh" a servij da vuzuliañ torosadur ar blanedenn, da lavaret eo teir gwech kement hag an Everest. Ar yaouankañ eus menezioù-tan Meurzh an hini eo.
Haggis
Istor
Meuz broadel Bro-Skos eo an haggis abaoe barzhoneg Robert Burns, Address to a Haggis (1787). Bep bloaz, d'ar 25 a viz Genver, pa lider ganedigezh ar barzh, e vez servijet da geñver Burns supper — e kement lec'h ma vez ur gumuniezh skosat pe mignoned d'ar barzh ha d'e oberennoù, da lavaret eo er bed a-bezh — gant kement a virvidigezh e Dunedin (Zeland-Nevez) hag e Dunedin.
Tricholaema diademata
Tricholaema diademata a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Lucien Pouëdras
Lucien Pouëdras, bet ganet e Langedig, d'an 31 a viz Genver 1937, a zo ul livour breizhat.
Buhez
Ganet e oa bet en un tiegezh labourerien douar. Betek 1960 e chomas war atant (tachenn) e dud. E 1964 e teuas da anavezout ar c’hêrioù pa ’z eas da Lausanne war ar studi. E 1968 en em stalias e Pariz evit labourat evel kuzul embregerezh. Sevel a reas ur familh, tri bugel enni. E 2005 e paouezas gant e vicher evit mont da livour evit mat.
Oleggio Castello
Oleggio Castello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara, e rannvro Piemonte.
Neomorphus squamiger
Sellet e vez outañ evel un isspesad da Neomorphus geoffroyi (Neomorphus geoffroyi squamiger) gant evnoniourien 'zo.
Lemovices
Meneg anezho a ra Julius Caesar e-touez ar pobloù a oa savet a-du gant emsavadeg Verkingetorix er bloavezh 52 kent JK. Kas a rejont 10000 den da zifenn Alesia.
As cruces de pedra na Galiza
Emdroadur
Rodolfo Prada, Xosé Núñez Búa ha Luís Seoane, anezho kenlabourerien dostañ Castelao betek mizvezhioù diwezhañ e vuhez, a brientas un embannadur eus al levr pa voe kleñved an aozer en e varr. Evit gwir ned eas ket Castelao da welout ha sinañ pajennoù kentañ e levr. Bezet pe vezet, prest e oa al levr evit armoullañ abaoe daou vloaz : evel goudeskrid e kaver ennañ ur pennad berr bet sinet d'an 20 a viz Gouere 1946, ma lenner :
Auge (disheñvelout)
Auge, hag Augé, a c'hall bezañ:
Charlie Brown
Ouzhpenn Charlie Brown emañ e gi Snoopy ha bugale all : e c'hoar Sally Brown, e vignonez tagnous Lucy van Pelt hag he breur Linus, ar soner Schroeder, ha Peppermint Patty, Marcie, Pig-Pen hag all.
Rotruda
Rotruda pe Rotrudis, pe Chrodtrudis, zo un anv-badez frankek, roet d'ar merc'hed en tiegezhioù uhel frank, en VIIIvet ha IXvet kanved.
La Peur
Lennegezh
Romantoù
Aguilar de Bureba
Aguilar de Bureba zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
La Peur (danevell, 1882)
Istor
Un danevell all heñvelanvet, La Peur (danevell, 1884), a oa bet embannet daou vloaz goude e Le Figaro an 25 a viz Gouhere] [[1884.
An danevell
Un danevell spont eo homañ.
Golden Years
Perzh eo ivez eus Station to Station, dekvet albom studio Bowie, deuet e-maez d'an 23 a viz Genver 1976, hiroc'h he fadelezh (4:00) avat. Bez' e voe lakaet ivez war eil tu ar bladennig a zouge Wild Is the Wind (miz Du 1981).
He c'havout a c'haller en un nebeud kendastumadoù ivez :
Beuzeg-Konk
Istor
Adalek an e teuas Konk (Konk-Kerne) da vezañ ur porzh bras hag ur gêr vras, gant mogerioù-difenn en-dro dezhi. Un drev eus Beuzeg-Konk e oa koulskoude, ha ne zeuas da vezañ ur barrez distag nemet goude an Dispac'h gall, e 1801. E 1793 e oa bet krouet div gumun distag, Beuzeg-Konk ha Konk-Kerne.
Glizheolez-saoz
Drosera anglica zo ur genad plant kigdebrer e kerentiad an Droseraceae.
Mezzomerico
Mezzomerico zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara, e rannvro Piemonte.
Eulampis holosericeus
Eulampis holosericeus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Châteaudun
Douaroniezh
War ar stêr Loir hag un adstêr dizouret, le Val Saint-Aignan, emañ Châteaudun.
Asiria
Koun an Asiriz a-raok furchadegoù an kantved
Bev e oa atav eñvor rouantelezh Asiria en hengoun ar C'honrôg a-raok ar c'hentañ furchadegoù sevenet en Asiria a-drugarez d'un nebeud mammennoù eus an Henamzer. Da gentañ ar Bibl a roe elfennoù diwar-benn istor an darempredoù etre rouantelezhioù Israel Juda hag Asiria, hag e venege anvioù Niniva ma oa bet harluet Jonas. Ar vammenn a-bouez kentañ e oa diwar-benn Impalaeriezh Asiria. Reiñ a rae neoazh da welet Asiria, evel un nerzh garv ha gwaskus. Skrivagnerien c'hresian klasel a gomze ivez eus rouantelezh Asiria evel Herodotos, Ksenofon pec'hoazh Ktesias ha Diodoros Sikilia. Diresis pe displann e vez alies an testenioù dieeun-se. Klasket o deus meur aveajer european kavout adkavout kêrioù-penn Mezopotamia gozh a-drugarez d'an testenioù-se en pe en  kantved. An deskrivadurioù hag an traezoù a zegasjont eus o beajoù a zigoras an hent d'ar c'hentañ furchadegoù en Asiria.
Arremon
Arremon a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Daniel Cueff
Politikour
Abaoe 1999 eo maer Langoed, ur gumun a 562 annezer. En 2010 eo bet dilennet da guzulier rannvro, war listenn Jean-Yves Le Drian. E 2014 e oa war listenn UDB evit dilennadeg kannaded Parlamant Europa. E 2015 e oa war al listenn Breizh Evel-Just asambles gant UDB ha gant Kristian Troadeg.
Charles George Gordon
E 1873 en em stagas gant servij ar re Khedive gant aotre gouarnamant Bro-Saoz ; gant an amzer e voe karget da benngouarnour Soudan. Eno e voe trec'h da emsavioù lies ha trec'h war an trafikerezh sklaved. Skuizh-divi an tamm anezhañ e roas e zilez hag e tistroas da Europa e 1880.
Juan Ponce de León
Div gêr, an eil e Florida, Ponce de Leon, hag eben e Puerto Rico, Ponce, zo bet anvet evel-se en enor dezhañ.
Neomorphus geoffroyi
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Lambert II Naoned
E vuhez
Hervez Kronik Naoned « e vije bet maget ha desket hervez doareoù ar Vrezhoned ».
Moger Antoninus
Moger Antoninus, pe Mur Antoninus evel e kembraeg, zo ur voger-difenn graet gant mein ha douar en amzer ar Romaned a-dreuz kreisteiz Bro-Skos, etre ar Firth of Forth er reter hag ar Firth of Clyde er c'hornôg.
Melanerpes cactorum
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus gevred krin Perou da hanternoz Arc'hantina, Paraguay ha mervent Brazil.
Ognissanti
Ognissanti eo anv an Holl Sent en italianeg.
Cornelia Vetterlein
Ar roue Ludwig Iañ Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, ha war ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened, e kastell Nymphenburg, ma'z eus dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr München, brudet-bras o c’hened.
Filippino Lippi
E 1475 ez eas da zeskiñ ar vicher gant Sandro Botticelli, hag a oa bet o teskiñ gant Fra Filippo Lippi end-eeun. Buan e reas berzh.
Calasca-Castiglione
Calasca-Castiglione zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Kenemglev-stern evit gwareziñ ar bihanniveroù broadel
MMM ar broioù sinet ha peurwiriekaet ar skrid ganto
MMM ar broioù n'o deus ket sinet ar skrid
Calypso
Calypso zo anv meur a vaouez, ha meur a dra, diwar anv an nimfenn e mojennoù Hellaz kozh :
San Bernardino Verbano
San Bernardino Verbano zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Roz-roc'h-ruz
Roz-roc'h-ruz (Cistus × purpureus Lam.) a zo plant brizh (Cistus ladanifer L. × Cistus creticus L.) eus kerentiad ar Cistaceae.
Seneca ar Yaouankañ
Trajediennoù
Dek anezho zo deuet betek ennomp.
Vasil Spasov
Vasil Spasov (bulgareg:Васил Спасов) a zo bet ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1971. Mestrc'hoarier echedoù bulgar. Mestr Meur FIDE eo. Kampion Bulgaria e 1990, 1997, 2000, 2003 ha 2008. Kampion (mibion) bedel echedoù (hiniennel) e 1989. 2587 edo e renk Elo e miz Genver 2010.
Tricholaema melanocephala
Tricholaema melanocephala a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Pogonias melanocephala (kentanv) da gentañ-penn (e 1829) gant an evnoniour alaman Philipp Jakob Cretzschmar (1786-1845).
Daveennoù lec'hiañ
E-touez an daveennoù pennañ emañ:
Roz-roc'h-Montpelher
Roz-roc'h-Montpelher (Cistus monspeliensis) a zo plant kreizdouarel e-touez kerentiad ar Cistaceae.
Arizzano
Arizzano  zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Speg Karolina
Annez
Kavout a reer ar spesad e reter Norzhamerika (eus kreisteiz Kanada da dTexas ha Keys Florida).
Montecrestese
Montecrestese zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Grand Est
Grand Est (Reter-Meur e brezhoneg ) zo unan eus rannvroioù melestradurel Bro-C'hall, e reter ar vro.
Zhuhai
Zhuhai (珠海) zo ur gêr vras e proviñs Guangdong e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 1 560 000 a dud (e 2010).
Leon III (impalaer)
Leon III (675-741) lesanvet an Isaurian, pe ar Sirian (e gregach : Λέων Γ΄ ό Ίσαυρος / Leōn III ho Isauros), hag ivez an Ikonomak a oa impalaer Bizantion adal 717 betek e varv e 741. Lakaat a reas fin da ugent vloaz anarkiezh, etre 695 ha 717. Difenn a reas an impalaeriezh diouzh an Omeyaded, ha lakaat berz war azeulerezh an ikonoù.
Eurig
Eurig (Aiwareiks e goteg ; c. 420-484) a voe roue ar Vizigoted adal 466 betek 484 goude drouklazhañ e vreur Teodorig II.
John Isner
John Isner a zo ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1985 e Greensboro, er Stadoù-Unanet. Ur c'hoarier tennis a-vicher eo abaoe 2007. Gounezet en deus 12 titl en ATP ha kollet 12 gourfenn gant tri er Masters 1000 : en Indian Wells e 2012  ez a war goll a-enep da Roger Federer, e Cincinnati en 2013 e koll ar wech-mañ a-enep da Rafael Nadal hag evit echuiñ en Pariz evit tournamant Bercy e koll a-enep d'ar skosad Andy Murray. Gounezet en deus e Masters 1000 kentañ en Indian Wells e 2018.
E-pad tournamant Wimbledon 2010 en doa gounezet ar match hirañ en istor an tennis a-enep ar Gall Nicolas Mahut.
Trachyphonus vaillantii
Trachyphonus vaillantii a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Lybiidae.
Dougen a ra anv an evnoniour gall François Levaillant (1753-1824).
Nouvelle-Aquitaine
Nouvelle-Aquitaine (Akitania-Nevez e brezhoneg ) zo unan eus rannvroioù melestradurel Bro-C'hall, e mervent ar vro abaoe 2016.
Gamiani
Ar romant
Div nozvezh eus buhez ar gontez Gamiani o c'hoari gant Fanny hag Alcide, ha pep hini anezho o kontañ o zaolioù-kaer.
Druogno
Druogno zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Because (kanaouenn, The Beatles)
Because (Peogwir) a zo ur ganaouenn saoznek savet gant ar c'haner-sonaozer saoz John Lennon, daoust ha ma c'heller lenn Lennon-McCartney war golo ar pladennoù (diouzh ar c'henemglev boas a oa bet savet etre an daou arzour).
Marsel Blanchard
Marsel Blanchard, Marcel Blanchard e anv kefridiel, zo ur beleg breizhat. Kemer a ra perzh en Emsav katolik hag e koun Yann-Vari Perrot.
Ottaviano de' Medici
Gonfaloniere di Giustizia e voe, ha senedour adal 1532.
Euredoù ha bugale
Div wech e timezas : e 1518 da Bartolomea Giugni, ha goude intañviñ ec'h addimezas da Francesca Salviati, intañvez ha merc'h da Jacopo Salviati ha Lucrezia de’ Medici.
Fuentenebro
Fuentenebro zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Pleg-mor Persia
Pleg-mor Persia zo ur mor eus Meurvor Indez etre Iran ha ledenez Arabia, dezhañ ur gorread a 251 000 km². Hed-a-hed aodoù ar pleg-mor emañ: Iran er biz, Irak, Koweit, Arabia Saoudat, Bahrein, Qatar hag an Emirelezhioù Arab Unanet er c'hornôg hag er su. Oman he deus un nebeud kilometroù aodoù ivez, e tiriad Musandam. Skeiñ a ra e mor Oman er reter dre strizh-mor Ormuz.
Uhel eo feur an holen er mor-se. N'eo ket donoc'h ar pleg-mor eget 100 m.
Trachyphonus purpuratus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika :
Valle Cannobina
Valle Cannobina zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Lucrezia Buti
He buhez
Orgediñ outi a eure Filippo gozh, he skrapañ e-pad prosesion ar Sacra Cintola, hag he degemer en e di. O-daou e oant bet lakaet dre heg da vout menec'h gant o zud, re baour d'o magañ.
Datong
Datong (大同) a zo ur gêr e Republik Pobl Sina e proviñs Shanxi. Poblet eo gant 3 318 000 a dud (e 2010).
Cecily von Ziegesar
Cecily von Ziegesar, ganet e 1970, zo ur skrivagnerez stadunanat he deus savet romantoù saoznek evit krennarded, diwar-benn krennarded pinvidik.
Dongguan
Dongguan (东莞市 e sinaeg, Dōngguǎn shì e pinyin, ger-ha-ger « kêr zDongguan ») a zo ur gêr vras e proviñs Guangdong e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 8 220 000 a dud (e 2010). War delta Stêr ar Perlez emañ.
Vignone
Vignone zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Lutesiom
Arver
Nebeut a implij a vez graet eus al lutesiom, abalamour d'e rouezded ha d'e briz.
Paionia
Rouaned
-->
Judit (Botticelli)
Gant al livour italian Sandro Botticelli ez eus bet livet teir zaolenn awenet gant mojenn Judit ha Holofern.
Candombe
Ar sonerezh en Uruguay zo diazezet war tri seurt taboulinoù: chico, repique ha piano. Sonet e vez e Malarjez Montevideo, hag en abadennoù anvet "llamadas" hag en "Desfile Innaugural del Carnaval".
Dalian
Dalian (大连) a zo ur gêr e Republik Pobl Sina, en arvor proviñs Liaoning. Poblet eo gant 6 490 000 a dud (e 2010).
Er Hémenér
Er Hémenér zo ur pezh-c'hoari fentus, e brezhoneg Gwened, gant Job ar Bayon, hag embannet e 1906 e Roazhon en Imprimerie brevetée Francis Simon. Ul levr divyezhek eo, 46 pajenn zo ennañ. E pep pajenn e lenner ar skrid brezhonek en nec'h hag ar galleg en hanterenn izelañ.
Embann Theodosius
Embann Theodosius pe Embann Thessaloniki, anvet Cunctos Populos e latin, eo an embann impalaerel, ar 27 C'hwevrer 380, gant an impalaer roman Theodosius Iañ a voe lakaet gantañ ar Gristeniezh da relijion ofisiel nemeti, ha berzet ar relijionoù pagan. Heskinet e voe ivez ar filozofourien epikurian, hag ar re all.
Aulacorhynchus
Aulacorhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1835 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Baveno
Baveno zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Kassifone
Kassifone (en henc'hresianeg Κασσιφόνη Kassiphónê) a oa ur laeradenn eus Odysseüs ha Kirke, e mitologiezh Henc'hres.
Antoine de Rivarol
E vuhez
Kinniget e voe da Voltaire ha kenlabourat gant ar Mercure de France. Daremprediñ a reas salonsoù ma c'halle diskouez e spered flemmus ha dastum enebourien a renk uhel, evel dug Choiseul. Kamarad e oa da Grimod de La Reynière.
Kelaouenn
Ar sizhunieg gallek Rivarol, eus an tu dehoù-pellañ, zo bet anvet diwar-lec'h e labour enepdispac'hel.
Carmela
Carmela zo un anv-badez italianek ha spagnolek, diwar an anvioù Carmen ha Carmelo.
Pleg-mor Maliak
Ar pleg-mor maliak (Μαλιακός κόλπος, Maliakós kólpos e gresianeg, en latin Sinus Maliacus), pe lamiak, zo ur pleg-mor e Gres, e Mor Egea, er Mor Kreizdouar, e periferia Gres-Kreiz. Dont a ra an anv eus hini pobl ar Valiaked, pe ar Valianed. Kemmet eo an aod abaoe an Henamzer, ledanaet an arvor, ha bihanaet ar pleg-mor. War an aod kreisteiz emañ ode brudet an Termopiloù, entre Gres an hanternoz ha Gres ar c'hreisteiz, abaoe an Henamzer.
Candomblé
Yezh
Dont a ra ar ger "candomblé" eus ur ger quimbundo, candombe (dañs gant atabaques), hag ar ger yorubá ilé pe ilê, ti): talvezout a ra neuze, "ti an dañs gant atabaques".
Brezel Seizh Vloaz
Kemmoù bras a voe e kempouez ar galloudoù en Europa da-heul ar brezel. Savet e voe an Impalaeriezh saoz, an hini kreñvañ a-hed an, ma'z eas da get an trevadennoù gall savet en en Indez ha Kanada, ha kreñvaet e voe pouez Prusia a voe trec'h en emgann Rossbach war ar C'hallaoued, hag en emgann Leuthen war an Aostrianed e 1757.
Formazza
Formazza zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Lybius bidentatus
Lybius bidentatus (Pogonornis bidentatus kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Roll timbroù embannet gant Postoù Frañs
Meur a dimbr a zo bet embannet diwar-benn Breizh:
Burtul
Istor
Deuet eo Burtul da vezañ anavezet a-drugarez d'ar sonadeg en Taol-Lañs 2011, lec'h m'eo bet tapet priz ar publik ganto, ha d'an C'heñlc'h fest 2011 (a vo anvet The Beach Girls and the c'heñlc'h monster festival evit an doareoù 2012 ha 2013), aozet gant an izili o-unan ha mignoned dezho. Distroet int da seniñ evit an Taol-Lañs 2012, ha tapet eo bet priz ar juri ganto, ar pezh en deus lakaet anezho da seniñ war leurenn Gwernig an Erer Kozh.
Santa María Ribarredonda
Santa María Ribarredonda zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Ceuthmochares
Ceuthmochares a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1863 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).
Mirmidoned
Meneget int en Ilias, oberenn Homeros, ha perzh a gemeront e brezel Troia, gant an haroz Ac'hilleüs. Diskenn a rajent eus ur roue Myrmidon, a vije bet roue Fthia, mab da Zeus hag Eurymedousa, priñsez eus Fthia, a voe hoalet gantañ pa oa aet an doue e stumm ur verienenn.
Sparted
Epaminondas a ziskenne anezho, hervez Paosanias, hag abalamour da se e touge arouez an aerouant.
Santa María del Mercadillo
Santa María del Mercadillo zo ur gumun e Spagn,  e proviñs Burgos.
Janed Aostria (1547-1578)
Bugale
Ur mab he doe, ha c'hwec'h merc'h:
Al lennerez-planedennoù (Caravaggio)
An doare kentañ
Hervez Giovanni Pietro Bellori, a skrive un 50 vloaz goude marv Caravaggio, en defe an arzour kemeret da batrom ur jipsianez a-douez tremenerien er straed evit diskouez n'en doa ket da zreveziñ mistri an Henamzer.
Alfred Tennyson
Hêrezh
Bommoù pe werzennoù gant Alfred, Lord Tennyson a vez dibunet aes er broioù saoznek, evel :
Lybius undatus
Dont a ra e anv eus ar ger latin "undātus" a dalv kement ha "gwagennek".
Oferenn
Al lid luteriek
E Levr an Unvaniezh (Liber Concordiae), mellad XXIV Dislêriadenn Augsbourg (« Diwar-benn an oferenn ») (1530) a grog evel se : « E gaou e tamaller ouzh hon ilizoù da vezañ lamet an oferenn, rak miret eo bet an oferenn en hon touez, lidet e vez gant an doujañs ar brasañ. N'hon eus ket torret an oferenn met mirout ha difenn a reomp anezhi en un doare relijius ... derc'hel a reomp d'ar stumm liturgek hengounel ... En hon ilizoù e vez lidet an oferenn pep sul ha da vare an deizioù kensakret arall, pa vez kinniget ar sakramant d'ar re o deus c'hoant goude ma vijent bet goulennataet ha m'o dije bet an absolvenn (mellad XXIV). »
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
En Urzh Malta (1190-1198)
An Urzh Teutonek a oa anezhañ marc'heien c'herman eus Urzh Malta. Ne oa ket a vistri veur neuze.
Urzh relijiel
1198-1200 : Heinrich Walpot.
-84
670 Ab Urbe Condita / 84 kent PC
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1664-1684 : Johann Kaspar von Ampringen.
Thumeries
Thumeries a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Eugène Riguidel
E sell war ar gevredigezh
Paouez a reas e 1985 da gemer perzh e kevezadegoù. Ne felle ket dezhañ plegañ da redioù ar sport a live uhel na da c'hoari ar media. Gwelloc'h dezhañ bevañ paour met dieub. Skrivet en deus « Ne c'houlenner ket ar frankiz. Bez ' ez eus anezhi, ret eo he c'hemer hag he bevañ. » e danevell e veaj d'ar Chiapas, embannet e 1997.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1835-1863 : Maximilian Joseph von Österreich.
1894-1923 : Eugen von Österreich.
Evel urzh kloer
1970-1988 : Ildefons Pauler.
Impalaeriezh Akkad
Ren Naram-Sin
Dont a reas e vab Naram-Sin (« Kaet gant Sîn »), mab-bihan Sargon, da vezañ roue e -2254 (pe -2202),. Unan eus rouaned vras istor Mezopotamia eo ivez met lezet en deus un eñvor teñvaloc'h evit hini e dad-kozh. Ranket en deus talañ ouzh un emsavadeg vras e Mezopotamia izel renet gant Iphur-Kich e Kich, a vod ar c'hoededoù nesañ (Sippar, Erech, Kazallu), hag Amar-girid eus Uruk, heuliet gant keodedoù all eus ar Su (Ur, Lagach, Adab, Churuppak, etc.). Hervez an hengoun a denn d'an emsavadeg-se e voe mouget en un doare spontus. Un alouber bras e voe Naram-Sin ivez, daoust ma'z eo diaes adsevel kronologiezh e aloubadegoù. Kas a reas ergerzhadegoù e Mezopotamia uhel hag e Siria an Norzh e-pad e ren, evel e dad-kozh moarvat, daoust ma chom posupl e vije bet kentañ roue Akkad da sujañ ar vro-se. Evel evit Sargon e laka hengounioù diwezhatoc'h trec'hioù war rouaned eus Anatolia war e gont (re Kanesh hag Hatti peurgetket) met n'eo ket sur ez eo gwir. Naram-Sin en deus trec'het ivez Elam ha Marhachi, ha sujet en dije Magan d'e dro. Dindan e ren eo e voa sevenet adreizhadennoù ha savadurioù bras. Hervez an hengoun n'en dijje ket azeulet Enlil evel ma oa dleet, anezhañ brasañ doue Mezopotamia izel. Kondaonet eo bet an emzalc'h-se, gant ar remziadoù deuet e c'houde, en dije taolet ur mallozh war roue Akkad hag e warlerc'hidi, abalamour m'en doa lakaet droug da sevel en doueed. Koulskoude ez eo ar roue-se a lakaas sevel en-dro templ bras an doue. Da dra e teuas diwezh impalaeriezh Akkad nebeut goude bloavezhioù diwezhañ e ren.
Dolç
Gerdarzh
Eus ar ger latin dulcis, hag a dalv kement ha "dous".
Zentrygon
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Filippo De Filippi
Filippo De Filippi, bet ganet d'an 20 a viz Ebrel 1814 e Pavia (Lombardia, en Italia a-vremañ) hag aet da Anaon d'an 9 a viz C'hwevrer 1867 e Hong Kong, a oa ur beajour italian, hag a oa mezeg ha loenoniour.
Roet e voe e anv d'ur spesad evned — Pterodroma defilippiana — da zougen bri dezhañ.
Antipatros (jeneral)
Antipatros (henc'hresianeg : Ἀντίπατρος) (war-dro 397–319 kent JK), a oa jeneral gant Fulup II Makedonia hag Alesant Veur.
Mario Minniti
E vuhez
Ne voe ket patrom ken goude 1600 dre ma timezas, met e gavout a reer en afer muntr Ranuccio Tomassoni pa voe kondaonet Caravaggio d'ar marv.
War-dro 1606 e tistroas Minniti d'e vro ha bod a roas d'e vignon e Sikilia, pa dec'has Caravaggio en 1608-1609, ha kavout labour dezhañ.
Carmine
Gerdarzh
Un aditalianekadur eus an anv Carmelo eo, ha hennezh a deue eus an anv hebreek Karmel, anv Menez Karmel, e Palestina.
Afonso Henrique de Bragança
Palez
Troet e oa gant ar c'hrirri-tan, hag unan eus bleinerien gentañ e vro e oa. Aozañ a reas ar c'hentañ redadegoù kirri-tan e Portugal.
Harlu
Pa voe distroadet e niz, ar roue Manuel II Portugal, diwezhañ roue Portugal, e 1910, ha savet Republik Portugal, ec'h eas d'an harlu gant e niz diroueet hag e vamm, ar rouanez Maria Pia, da Gibraltar. Goude ez eas gant e vamm da Italia ha bevañ a reas ganti e Torino. Goude he marv ez eas da Roma da chom, ha da Naplez goude.
Dimeziñ
Hag ar vaouez 35 bloaz, a oa bet Dugez Porto, a veajas eus Italia da Bortugal gant korf he fried, hag aozañ a reas staliañ e gorf e panteon Braganza e Manati São Vicente de Fora en Lisboa.
Tapir ar menezioù
Doareoù pennañ
Bevañ a ra war-dro 30 vloaz.
Emzalc'h
thumb|left|250px Aonik eo tapir ar menezioù ha plijout a ra dezhañ kouronkañ er stêrioù hag er poulloù. Un neuier ampart eo ha gallout a ra chom pell amzer dindan dour en ur analat gant e drompilh. Un doare eo dezhañ da chom kuzhet hag achap kuit diouzh preizhataerien.
Wenzhou
Wenzhou (温州) zo ur gêr vras e proviñs Zhejiang e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 7 777 000 a dud (e 2006).
Torrecilla del Pinar
{databox}} Torrecilla del Pinar zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Haakon Magnusson Toresfostre
Haakon Magnusson (norseg : Hákon Magnússon ; norvegeg : Håkon Magnusson), ganet e 1068 ha marvet e C'hwevrer 1095, a oa roue Norvegia eus 1093 da 1095. Berr e voe e ren, ne voe ket anavezet er vro a-bezh ha ne vez ket kontet e-touez rouaned ar vro atav;.
Congavata
An anv
Hervez Rivet & Smith e talvezfe an anv Congavata kement ha "war ar ribl kromm"
Sirius
Dre m'eo Canis Major (berraet e CMa) anv latin hag etrebroadel ar steredeg ez eo Alpha Canis Majoris (α CMa) berradur etrebroadel Sirius, α o verkañ steredenn skedusañ pep steredeg.
Monza
Monza zo ur gêr hag ur gumun eus Italia, anezhi kêr-benn proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
Fernando Alonso
Distro gant Renault (2008-2009)
Daoust d'an daou vloaz start-se e chomas uhel brud Alonso e-touez ar skipailhoù-se, a oueze en doa droed mont kuit eus Renault ma ne oa ket kevezus a-walc'h. Red Bull Racing en doa klasket degemer anezhañ e 2008, met re verr e oa ar c'hevrad kinniget gant Alonso. Honda a glaskas degemer anezhañ a-benn 2010 ha temptet e voe Alonso dre ma laboure Ross Brawn er skipailh-se. A-benn ar fin e voe embannet e fin 2009 ez aje Alonso da redek gant Ferrari a-benn 2010.
Blenier Andur (2018-2019)
Redadeg Andur kentañ Alonso e voe 1999 e 24 eurvezh Barcelona, war ur Hyundai Accent, asambles gant Antonio García, Salvi Delmuns hag ar c'hazetenner Pedro Fermín Flores. Trede a voe an akipaj en e rummad ha 10 en holl.
Distro e Formulenn 1 gant Alpine (2021-2022)
Choaz a reas da lakaat un opsioñ da dalvezout evit kendelc'her da redek evit Alpine a-benn. Diaes a-walc'h e voe ar c'houlzad-se evit Alonso, tapet gant kudennoù mekanik daoust ma oa kevezusoc'h an oto. Echuiñ a reas 9 er gevezadeg, a-dreñv e geneil Esteban Ocon, gant teir gwezh ur pempvet plas (e-barzh e Breizh-Veur, Belgia hag e Brazil) evel disoc'hoù gwellañ.
Disoc'hoù e Kevezadeg bed ar Formulenn 1
230px|thumb|Alonso gant e F10 e Malaysia Goude Priz Bras Bahrein 2023
Morerer penn gwenn
Ar morerer penn gwenn (Haliaeetus leucocephalus) a zo un evn-preizh.
Sant-Brieg Tolpad-kêrioù - Bae an Arvor
Sant-Brieg Tolpad-kêrioù – Bae an Arvor a oa un aozadur, pe resisoc'h, un tolpad-kêrioù, savet e Breizh etre kumunioù eus tolead kêr Sant-Brieg, e departamant Aodoù-an-Arvor. Krouet e voe e 1983. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant teir etrekumuniezh-all hag ur gumun eus Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.
Kumunioù
Sant-Brieg Tolpad-kêrioù a yae 14 kumun d'ober anezhi:
Émile de Kératry
Evel e dad — Auguste Hilarion de Kératry (1769-1859) — araokañ, dilennet e voe Kératry da gannad Penn-ar-Bed d'ar 24 a viz Mae 1869, ur garg hag a zalc'has betek ar 4 a viz Gwengolo 1870. D'an deiziad-mañ eo e voe embannet an Trede Republik c'hall gant Léon Gambetta goude m'en devoe kodianet Napoleon III e Sedan (Ardennes) d'an 2 a viz Gwengolo. Oberiant-mat e voe e-pad darvoudoù deroù miz Gwengolo hag anvet da brefed-polis Pariz.
Nordkirchen
Nordkirchen zo ur gêr eus Alamagn, e Land Nordrhein-Westfalen. Da e sav ar boblañs enni. E dibenn 2019 e oa 10 111 a dud o vevañ enni. Emañ Nordkirchen er vroig istorel anvet Münsterland, evel kêr Münster ha tri zolead all. N'eus ket harzoù resis-kaer gant ar vroig-se : en em ledañ a ra etre menezioù Teutoburger Wald er biz, ar stêr Lippe er c'hreisteiz hag ar vevenn gant an Izelvroioù er gornaoueg.
Villasanta
Villasanta zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
Iggy Pop
Iggy Pop, bet ganet James Newell Osterberg, Jr. d'an 21 a viz Ebrel 1947 e Muskegon (Michigan, SUA), a zo ur c'haner-sonaozer hag un aktour stadunanat.
Verano Brianza
Verano Brianza zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
Nestor
E yaouankiz
Lazhet e voe e holl vreudeur gant Herakles hag eñ an hini nemetañ a chomas bev. Daou zoare disheñvel zo da zisplegañ perak ne voe ket lazhet hervez an hengoun : pe e oa o vagañ e Gerenia, e Messenia, pell diouzh e vreudeur, pe e oa an hini nemetañ en doa nac'het klask laerezh Oc'hen Geryon, ambrouget gant Herakles, a oa graet gant Neleüs hag e unnek mab all. En eskemm e vije bet lezet e vuhez gantañ gant an haroz hag en dije graet anezhañ roue Messenia.
Brezel Troia
En Odysseia e teu mab Odysseüs, Telemac'hos, da welet anezhañ da gaout alioù evit kavout keleier eus e dad.
Tiegezh Nestor
Hervez ar mammennoù e vefe pried Anaksibia pe Eurydike. Meur a vab en deus bet — Antiloc'hos, Thrasymedes, Stratic'hos, Perseüs, Aretos, Ec'hefron ha Peisistratos. Kemer a ra perzh an daou gentañ e Brezel Troia gantañ. Div verc'h en deus ivez, Peisidike ha Polykaste. Hervez mammennoù nevesoc'h evit an Ilias, e vab Antiloc'hos, mignon gwellañ Ac'hilleüs goude Patrokles, a saveteas e vuhez pa oa taget gant Memnon.
Cups (When I'm Gone)
Iwerzhoneg
Lakaet eo bet ar ganaouenn en iwerzhoneg ha savet un tamm film gant skolidi o kanañ.
(9325) Stonehenge
(9325) Stonehenge a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Normandi (rannvro)
Normandi zo unan eus rannvroioù melestradurel Bro-C'hall, e hanternoz ar vro.
E Rouen emañ prefeti ar rannvro, met e Caen e vez bodet ar c'huzul-rannvro. E 2016 eo bet anvet kentañ prezidant rannvro Normandi unvanet, Hervé Morin.
Syracusia
Syracusia (Συρακουσία) a oa anv ul lestr en Henamzer, an hirañ eus an holl listri en e amzer gant 55 m hed.
Gott mit uns
Orin
Er kantved e voe implijet evel ger-tremen, en arme Gustav Adolf, en emgannoù Breitenfeld (1631), Lützen (1632) ha Wittstock (1636) er Brezel Tregont Vloaz.
Kumuniezh kumunioù Traoñ an Il-Elvinieg
Istor
Brasaet e oa bet d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun eus Kumuniezh kumunioù bro Elvinieg. Cheñchet eo bet he anv da « Kumuniezh kumunioù Traoñ an Il-Elvinieg ».
Jean-Baptiste-Camille Corot
Jean-Baptiste-Camille Corot (Pariz, 17 a viz Gouere 1796 - 22 a viz C'hwevrer 1875) a oa ul livour gall.
Usmate Velate
Usmate Velate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
Arondisamant Toloza
Arondisamant Toloza a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Garona-Uhel hag e rannvro Okitania.
Un Dornad Plu
Dielfennadur
An amzer hag al lec’hioù a zo traoù liammet gant an Natur hag gant an doare eo bet graet ar bed. An natur a zo amañ er poemoù "Ar Raned" ha "Un Dornad Plu". Kalz a zeskrivadennoù gweledvaoù a zo e-barzh el levr: “hent ar menez”, “traezh”, “e peoc’h an draonienn”...
Alis Breizh (1243-1288)
Alis Breizh, ganet e miz Mezheven 1243 e Kastell Susinioù ha marvet d'an 2 a viz Eost 1288, a oa merc'h d'an dug Yann I ha d'e wreg Blanche de Navarre.
Heterotrofiezh
An heterotrofiezh zo ar redi evit boudoù bev zo ha n'hallont ket produiñ o magadur o-unan d'en em vagañ gant danvez organek. E-touez ar bevedegoù heterotrofek emañ holl al loened (Animalia) hag ar foue, lod eus ar bakteri hag eus ar protisted, ha kalz plant arvevat, e-skoaz ar pep brasañ eus ar plantoù hag ar sianobakteri zo aototrofek. An aototrofed zo gouest da dreuzfurmiñ danvez maenek e danvez organek gant ur vammenn energiezh d'en em vagañ. Ne c'hell ket an heterotrofed produiñ o danvez organek o-unan evel-se ha dleet eo dezhe he zennañ eus mammennoù karbon organek all, anezhe danvez plant pe loened dreist-holl. Gallout a reont tennañ anezhañ eus organegoù bev (evel an arvevaded) pa marv (preizherien, debrerien korfoù marv), pe c'hoazh eus dilerc'hioù boudoù bev all (evel ar saprofited : delioù marv, failhañs, ha kement zo...). Depantout a ra bezañs an heterotrofed eus hini an aototrofed, rak diazezet eo chadenn ar boued warne.
L'Aventure de Walter Schnaffs
Istor
Goude-se e voe adembannet e 1883 en dastumad Contes de la bécasse ha lakaet da navet, war-lerc'h an danevell Les Sabots.
Northwich
Northwich zo ur gêr hag ur barrez keodedel e kontelezh Cheshire, e Bro-Saoz.
Villar de Samaniego
Villares de Samaniego  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Neophema chrysogaster
Neophema chrysogaster a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Villar de Gallimazo
Villares de Gallimazo  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Shah Jahan
Anavezet eo dreist-holl peogwir e lakas sevel an Taj Mahal, ur mozoleon en enor d’e eil gwreg, Arjumand Banu Begum, anavezetoc’h evel Mumtaz Mahal, a varvas e 1631, diwar he fevarzekvet bugel. Gantañ ivez e voe lakaet sevel ar voskeenn vrasañ en Indez, ar Jama Masjid, e Delhi.
Argadenn Banzai
Orin an Argadenn Banzai
An Argadenn Banzai zo e spered ar Japaniz un hent doare Gyokusai (玉砕, "brujunoù mein-jad"; Emlazh enorus), un dagadenn emlazh, pe un emlazh doare seppuku (切腹) a-raok bezañ prizoniet gant an enebourien.
Efedusted an Argadenn Banzai
An Argadenn Banzai a oa un doare da echuiñ un emgann gant troadegiezh Lu Impalaeriezh Japan pa ne chome hent all ebet paneveken emañ pe bezañ prizoniet.
Ullucus tuberosus
Deskrivadur
Liesliv int e Bolivia, ha brav da welet, hogen dibaot a wech e vezont arveret evit kinklañ, abalamour d'o blaz dibar.
Bellusco
Bellusco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
Marc Augier
Ar skrivagner
E-maez ar vuhez foran war-lerc'h 1945 hag o vevañ en un doare kuzh en abatioù 'zo eus meur a vro europat ez embannas ur romant e 1946, Face Nord ("Talbenn an Norzh") an titl anezhañ, dindan an anv-pluenn M-A de Saint-Loup a-benn paeañ e harlu da Rio de Janeiro da gentañ ha da Vro-Arc'hantina war-lerc'h. Ar romant-se a zezrevell buhez ur gouron alpaer e luskadoù ar yaouankiz e-pad ar brezel. Berzh a reas e Bro-C'hall.
Er bloavezhioù 80 e voe muioc'h dedennet gant ar broadoù bihan evel hini ar Vrezhoned gant Plus de pardon pour les Bretons ("Pardon ebet ken evit ar Vrezhoned") pe ar Suised gant La République du Mont-Blanc ("Republik ar Menez Gwenn") evit difenn ar pezh a rae "mammvroioù kigel" anezho ("Patries charnelles" e galleg).
Deuriet bras gant ar Vrezhoned hag an doare ma vefe chomet bev ar baganiezh ha vertuzioù ar Gelted kozh e kristeniezh ha sevenadur Breizh, Saint-Loup en doa skrivet ur bern testennoù evit komz diwar-benn ar Vrezhoned en doa anavezet evel Goulven Pennaod pe Jean Benvoar en e romant Les Nostalgiques. Dudenn ar beleg en e romant Plus de pardon pour les Bretons zo bet levezonet gant hini Yann-Vari Perrot.
Bae Gwaien
<HR noShade> Bae Gwaien a zo ur bae e mervent Breizh, etre Enez-Sun ha Beg ar Raz en norzh ha Beg an Dorchenn, pe Beg Penmarc'h, er su.
Bae Gwaien (Inizi Kergelenn)
Bae Gwaien (Baie d'Audierne e galleg) a zo ur bae war aod su an Douar Bras en Inizi Kergelenn.
Friedrich August II (Sachsen)
Dimezioù
Div wech e timezas met bugel ebet n'en doe.
Livarot (keuz)
Al livarot zo ur c'heuz a orin eus kumun Livarot, e Normandi.
Charles Sibley
Charles Gald Sibley, bet ganet d'ar 7 a viz Eost 1917 e Fresno (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 12 a viz Ebrel 1998 e Santa Rosa (Kalifornia, SUA), a oa ur arbennigour war ar vevoniezh volekulel hag un evnoniour stadunanat.
Le Père Amable (Maupassant)
Le Père Amable zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1886.
Erika von Brockdorff
Erika von Brockdorff (1911 - 1943) a oa ur stourmerez enepnazi alaman. Perzh a gemeras el Laz-seniñ Ruz.
Sant-Maloù Tolpad-kêrioù
Sant-Maloù Tolpad-kêrioù a zo anezhi un etrekumuniezh (ur gumuniezh tolpad-kêrioù) e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh. Krouet eo bet e 2001.
La Menera
La Menera (Lamanère e galleg) zo ur gêriadenn eus Vallespir, e Katalonia. Dont a ra an anv «menera» eus ar mengleuzioù zo en tolead.
Chapelle
Chapelle (Chapel e brezhoneg) zo un anv-lec'h gallek, stank pe stankoc'h hervez an toleadoù.
Yann-Ber Tillenon
Buhez hag obererezh
Livañ ha kizellañ a ra taolennoù ha delwennoù hag a denn da zanvez Breizh hag an Emsav, evel poltredoù eus Paganiz, eus Guy Étienne pe Youenn Olier. E oberoù zo war ziskouez e karter Montparnasse e Pariz, e stal Kêrvreizh a zo sko ouzh bered ar c'harter-se.
Arondisamant Miranda
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gers d'ar 1 a viz Genver 2017. 166 kumun zo en arondisamant Miranda bremañ.
Ar (disheñvelout)
ar pe AR a c'hall bezañ meur a dra:
Camparada
Camparada zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
Kelc'h Maksen Wledig
Kelc'h Maksen Wledig a zo ur c'helc'h nevezpagan, impalaerel brezhon, elese kevreadelour, stadelour, o vodañ Frañsizion eus an tu-dehoù pellañ evit stummañ Brezhoned ganto. « Kelc’h Maksen Wledig » a zo bet krouet e 1983 e Pariz gant Yann-Ber Tihernon, rener savour, asambles gant Bernez Jestin, Ronan Jolais, Philippe Jouet, Goulven Pennaod.
Ar
An ar (aroueziet gant a) zo un unanenn c'horread. Kevatal eo an ar gant 100 metr karrez, eleze gorread ur c'harrez 10 metr e gostez. E-maez sistem etrebroadel an unanennoù (SI) emañ an ar ; ar metr karrez (m²) eo unanenn SI evit muzuliañ ar gorreadoù ; kevatal eo an ar gant un dekametr karrez (SI).
Basse-Terre
Basse-Terre eo kêr-benn Gwadeloup en Antilhez. Gant 37 455 a dud o chom enni, er gumun koulz hag er bannlevioù (2008), n'eo nemet eil brasañ kêr an tiriad war-lerc'h Pointe-à-Pitre. Emañ war aod mervent Enez Basse-Terre.
Sabrina Ferilli
Sabrina Ferilli, bet ganet e Roma (Italia) d'an 28 a viz Mezheven 1964, zo un aktourez italian. He zad a oa unan eus pennoù ar PCI. He bugaleaj he deus tremenet e kumun roman Fiano Romano.
Anna Constantia von Brockdorff
He buhez
En 1694 e voe kaset Anna Constantia gant he zud da Schloss Gottorf en Schleswig, ti-annez ofisiel Christian Albrecht, Dug Holstein-Gottorp. lakaet e voe Anna Constantia, 14 vloaz, da selvij merc'h an dug, Sophie Amalie, evel dimezell a enor.
Geronimo
Geronimo (anv roet dezhañ gant ar Veksikaned), anvet Goyaałé "an hini a vazailh" en e yezh (meskleroeg-tchirikahoueg), d'ar 16 a viz Mezheven 1829 (en ul lec'h a zo bremañ e New Mexico met e Mec'hiko d'an ampoent) ha marvet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1909 e Fort Sill (Oklahoma, Stadoù-Unanet), a zo ur chaman hag ur penn brezel Apache hag a stourmas a-enep armeoù ar Stadoù-Unanet ha Mec'hiko evit difenn gwirioù an Indianed.
Hasta luego
Savet ez eo bet en enor d'an tad Michel Jaouen.
Johann
Stummoù all an anv
Adstummoù :
Brezel Krimea
An darn vrasañ eus an emgannoù a c'hoarvezas e ledenez Krimea (e trowardroioù Sebastopol) ma voe trec'het al luioù rusian a-barzh fin ar gont : harz a voe lakaet da Vrezel Krimea gant Feur-emglev Pariz, bet sinet gant ar vrezelekaerien d'an 30 a viz Meurzh 1856.
Brandon Hardesty
Brandon Allan Hardesty, bet ganet e Baltimore (Maryland, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 13 a viz Ebrel 1987, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Bale Arzhur
Ton
Implijet eo bet an ton evit kanañ meur a gantik, ken brezhonek ken gallek.
Lazzate
Lazzate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
Jella Lepman
Jella Lepman (15 a viz Mae 1891 e Stuttgart - 4 a viz Here 1970 e Zürich) a oa ur skrivagnerez, kazetennerez ha troourez alaman, ha krouerez Internationale Jugendbibliothek München.
Muñosancho
Muñosancho   zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Ávila, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Prayagraj
Prayagraj (hindeg: प्रयागराज) anvet ivez Allahabad (hindeg: इलाहाबाद) zo ur gêr vras e stad Uttar Pradesh en India. Poblet e oa gant 1 117 000 a dud e 2011. Allahabad e oa e anv ofisiel betek 2018, met goulenn a rae tud ar strollad broadelour Bharatiya Janata Party e vefe adanvet Prayagraj, un anv hindiek, tra ma teu an anv Allahabad eus an arabeg. D'ar e oa bet votet a-du gant an anv Prayagraj gant gouarnamant Uttar Pradesh, renet gant ar strollad hindou broadelour.
Stewball
Istor
Ebeuliet e voe e 1741 ha perc'hennet gant Francis Godolphin, eil kont Godolphin. Trec'h e oa da galz redadegoù kezeg ha kaset e voe da Iwerzhon. Kenderc'hel a reas da c'hounit hag e redadeg brudetañ a voe e plaenennoù kontelezh Cill Dara, lec'h ma voe trec'h eñ, marc'h gwenn, d'ur gazeg c'hris. Un diforc'h all a oa etrezo : paour e oa e berc'henn, un den anvet Arthur Marvell or Mervin, ha pinvidik hini ar gazeg c'hris. En enor dezhañ ha d'e drec'h e voe savet ar ganaouenn eta.
Sac'h-kein
Implijet e veze da gentañ evit kerzhadennoù hir, war ar maez pe er menezioù, gant ar soudarded, ha goude gant skouted ha yaouankizoù o pourmen hag o veajiñ.
Ar re yaouank a gav aesoc'h c'hoari biz-meud gant ur sac'h-kein eget gant ur valizenn.
Pogoniulus chrysoconus
Pogoniulus chrysoconus a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Lybiidae.
If I Had a Hammer
E brezhoneg
Adkemeret eo bet an ton da sevel meur a ganouenn vrezhonek.
Xenospingus concolor
Xenospingus concolor a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Anvet e voe Sylvia concolor (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an daou skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ha Frédéric de Lafresnaye (1783-1861). Ar spesad nemetañ er genad Xenospingus an hini eo.
Tiangong-1
Tiangong-1 (sinaeg: 天宫一号; pinyin: Tiāngōng yīhào; "Palez ar baradoz 1" pe "Palez neñvel 1") a oa kentañ taol-arnod Sina da gas un egorlestr en-dro d'an douar. Troet en deus tro-dro d'an Douar etre miz Gwengolo 2011 betek miz Ebrel 2018. Implijet eo bet kement evel arnodva met ivez evit arnodenniñ ar fiñvoù en egorlistri e-pad an daou vloaz ma'z eo bet implijet.
Jane Fonda
Jane Fonda, ganet Lady Jayne Seymour Fonda d'an 21 a viz Kerzu 1937 e kêr New York, a zo un aktourez ha sevenerez amerikan. Brudet eo ivez evit ar perzh a gemer ivez evit difenn ar peoc'h ha gwirioù ar merc'hed. Merc'h eo da Henry Fonda ha da Frances Ford Seymour. Oskar ar gwellañ aktourez a zo aet ganti e 1972 ha 1979.
Parkesia
Dont a ra e anv eus hini an evnoniour stadunanat Kenneth Carroll Parkes (1922-2007).
Sac'h-dorn
Giz
Ur rikoù diouzh ar c'hiz eo ar sac'h-dorn, hag un dra da ziskouez eo ivez, hag a c'hall bezañ gwerzhet ker-ruz gant marc'hadourien veur ar c'hiz.
Tiruchirappalli
Brudet e oa he segalennoù, meneget e skridoù Conan Doyle. Hiriv eo brudet da vezañ kêr naetañ Tamil Nadu, hag ar pempvet diogelañ en India d'ar maouezed.
Istor
E-pad Eil brezel ar Voeren (1889-1902) e oa bet staliet ur c'hamp-bac'h eno gant ar Saozon.
Nellore
Nellore (నెల్లూరు) zo ur gêr veur e stad Andhra Pradesh en India. Poblet eo gant 379 000 a dud (e 2011).
My Hero Academia
My Hero Academia ( 僕のヒーローアカデミア ,   Boku no Hīrō Academia  ) a zo ur manga shōnen hag un dresadenn-vev japanat skrivet ha treset gant Kōhei Horikoshi. Adembannet ha rak embannet eo abaoe 7 a viz Gouere 2014 gant ar gazetenn Weekly Shōnen Jump embannet gant Shūeisha. 16 levrenn a zo deuet e-maez e miz Du 2017. E galleg eo bet embannet gant Ki-oon abaoe miz Ebrel 2016 troet gant David Le Quéré. Tresadennoù-bev a zo bet graet gant ar studio Bones ha skignet eo bet etre miz Ebrel ha miz Even 2016 war MBS en bro-Japan. Un eil koulzad a zo bet skignet etre miz Ebrel ha miz Gwengolo 2017. An trede hini a zo skignet abaoe Ebrel 2018, hag ur film a zo raksoñjet evit miz Eost 2018.Treset ha skrivet eo ar manga My Hero Academia gant Kōhei Horikoshi. An istor-se a zo bet awennet gant un istor berr skrivet seizh bloaz a-gent gant ar memes skrivagner. An hini kentañ a zo embannet abaoe ar 4 a viz Du 2014. An heuliad a zo bet anvet en 8vet priz Manga Taishō en 2015. Gounit a ra ar Sugoi Japan Awards 2017 e-barzh ar rummad manga. Ar 7vet manga gwerzhet ar muiañ en bro Japan en 2016 gant 5 114 916 a levrenn gwerzhet.
Ourense
Ourense zo ur gumun eus gevred Galiza, e proviñs Ourense.
Muño
Pennad kar
Munio Munio
Impalaeriezh inka
Orinoù
Ar bobl Inka a oa ur boblañs paotred-deñved a orin eus Cusco en 12vet kantved. Hervez an istor inka (a oa dre gomz) e vez kaoz eus teir mougev evel lec'h orin d'ar boblad. Ar vougev kreiz Te Tampu T'uqu (Tambo Tocco) a oa anvet Qhapaq T'uqu ("lec'h pennañ", skrivet e vez raloc'h Capac Tocco). Ar vougevioù all a oa graet Maras T'uqu (Maras Tocco) ha Sutiq T'uqu (Sutic Tocco) anezho.
Dremm an Ankou
Dremm an Ankou zo titl un dastumad triwec'h pennad-skrid gant Fañch Elies Abeozen bet embannet e dibenn 1942 gant Skridoù Breizh, goude bezañ bet peurvoulet e Brest gant Ti-moulerezh ar C'henwerzh d'ar 15 a viz Kerzu 1942.
Ar pennadoù-skrid
V. War Lein Ar Run
XI. Eur C'higer
XVII. E Peoc'h an Hañv
Juba Iañ Numidia
Ren a reas adalek 60 betek e varv e 46 kent JK. Emglev en doa graet gant Pompeius, ha trec'het e voe gant Julius Caesar en emgann Thapsus.
Castrocalbón
Castrocalbón zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Boussac
Boussac zo un anv-lec'h gallek.
Rose McGowan
Rose McGowan, bet ganet d'ar 5 a viz Gwengolo 1973 e Certaldo (Italia), zo un aktourez stadunanat.
Tiegezh Santez Anna
Pivelezh ar gumuniezh
Ar gevredigezh relijiel-se ez eo he fal difenn ar gristeniezh dre "enstuzegezh ar Feiz" hervez pennaennoù doueoniezh sant Frañsez a Asiz, sant Yann-Baol II, Yann-Vari Perrot ha Maodez Glanndour, gant ur sell breizhek hag ilizek (da lavarout eo katolik, neuze hollvedel) war un dro.
O Rosal
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Castropodame
Castropodame zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Unvaniezh Koad Kev
Unvaniezh Koad Kev zo ur gevredigezh kristen, broadelour ha divyezhek, krouet e 1951 gant Youenn Kraff.
Emgann Saipan
Ar charreadenn tagañ amerikan a loc'has adal Pearl Harbor d'ar 5 a viz Even 1944, un devezh a-raok ma voe roet lañs d'an oberiadur brezel Overlord en Europa.