cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bistroll beg gwar
Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Eurazia ; goañviñ a ra war aodoù Afrika, kreisteiz Azia, Filipinez ha hanternoz Aostralia.
Listenn inizi Santa Catarina
Setu listenn inizi stad Santa Catarina, e Brazil.
Desiderata Lombardia
He dimeziñ
N'ouzer ket petra e teuas Desiderata-Gerperga da vezañ. Addimeziñ a eure Karl da Hildegard.
Lignez
┌─ X ┌─ Dider Lombardia (756-† war-lerc'h 774), dug Toskana, roue al Lombarded (-774). │ └─ X │ Desiderata │ │ ┌─ X └─ Ansa (?-?). └─ X
Loeiz-Fulup Iañ
Louis-Philippe d’Orléans, pe Louis-Philippe Iañ, pe Loeiz-Fulup Iañ, pe Loeiz-Fulup Orleañs, ganet d'ar 6 a viz Here 1773 e Pariz (Bro-C'hall) ha marvet d'ar 26 a viz Eost 1850 e Claremont e Surrey (Bro-Saoz), a voe an diwezhañ roue e Bro-C'hall. Anvet e voe da roue e 1830 ha diskaret gant Dispac'h 1848.
Nikola Karaklajić
Kampion Kevre Echedoù Belgia e voe e Gent e 1960.
Bellonne
kantved
Brezel-bed kentañ: .
OE Oudmourtia
Dont a reas da vezañ Republik Sokialour Soviedel Emren (RSSE) Oudmourtia d'an 28 a viz Kerzu 1934, treuzfurmet e Republik Oudmourtia d'an 20 a viz Gwengolo 1990.
Mikstekeg Itundujia
Ur rannyezh mikstekek eo Mikstekeg Itundujia eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1.082 den (1990) e Mec'hiko.
OE Komi-Zirya
Krouet e oa bet Oblast Emren Komi-Zirya, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel e 1922 pa oa bet adanvet Oblast Emren (OE) Kabardin, bet krouet e 1921.
Loeiz XVIII (Bro-C'hall)
E vreur Charlez X a renas war e lerc'h.
André Franquin
Levrlennadur
(E-maez ar bannoù-treset)
Goz Brewer
Goz Brewer (Parascalops breweri) a zo ur bronneg turier. Ar spesad nemetañ eo er genad Parascalops. Bevañ a ra e biz Stadoù-Unanet Amerika hag e gevred Kanada.
Vincent Daydé
Vincent Daydé a zo un arzour bet ganet e Beauvais en Oise (Bro-C'hall).
Vogalenn beuzserr tost a-raok plaen
Ur vogalenn a drede renk eo ar vogalenn beuzserr tost a-raok plaen treuzskrivet [ɪ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 319. Klotaat a ra gant ar vogalenn beuzserr tost a-raok ront [ʏ].
Santoz
Santoz a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Brieg, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Emañ er vroig Dardoup.
Brezel Yen
Abeg an anv
Ar gêr "yen", implijet evel un enepster a ziskouez n'eo ket ur brezel boutin, met un emgann hep tagadennoù armet eeun etre trec'herien an Eil Brezel-bed ; merket eo bet ivez gant redadeg an armañ, gourdrouz an armoù nukleel (kempouez ar spont) hag ar genstrivadeg teknologel evit gounit an egor.
OE Tchetchenia-Ingouchetia
Krouet e oa bet Oblast Emren Karatchay, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 15 a viz Genver 1944.
Sourouc'han beg kromm
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar sourouc'han beg kromm en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
The Winter's Tale
Tudennoù
thumb|200px|Perdita e ri ar vesaerien, Anthony Frederick Augustus Sandys, war-dro 1866 thumb|400px|Antigonus, Leontes, ha Perdita. en Arvest 2, rann 3.
Mathieu Kérékou
E 1974 e lakaas degemer ar varksouriezh-leninouriezh da ideologiezh ar gouarnamant ha krouet e voe gantañ Strollad dispac'h poblek Benin, evel ar strollad politikel nemetañ er vro. E 1975 e voe kemmet anv ar vro, a oa Republik Dahomey, evit dont da vezañ "Republik Pobl Benin". Goude ar manifestadegoù pobl liammet ouzh diskar moger Berlin avat ez asantas Mathieu Kérékou e vefe aozet ur c’hendiviz broadel evit sevel ur vonreizh evit ar vro. Da vare dilennadegoù ar prezidant e 1991 e voe trec’het gant Nicéphore Soglo.
The Winter's Tale
Tud all
tragicomédie Probablement écrite cette pièce est habituellement classée dans les romances tardives de Shakespeare.
Kanton Sant-Tegoneg
Kanton Sant-Tegoneg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Kumunioù
Kanton Sant-Tegoneg a yae 5 kumun d'ober anezhañ:
Brezel Yen
Un adsavadur ekonomikel
War un dachennad ekonomikel "dollaraet" gant emglevioù Bretton Woods, steuñv Marshall a voe savet evit leuniañ an « dollar gap », evel-se e c'helle Europiz prenañ digant ar Stadoù-Unanet pourvezadennoù ha kenderc'hadoù o asurañ ur fred d'ar produioù stadunanat. E 1946, 42% eus an ezporzhadurioù stadunanat a oa war-du Europa ar c'hornôg, un enkadenn europat a vefe bet drastus evit ekonomiezh ar Stadoù-Unanet.
Baiona
Baiona (Bayonne e galleg, Baiona en euskareg hag en okitaneg) eo kêr-benn Lapurdi, en Iparralde, en Euskal Herria, e kember ar stêrioù Aturri hag Errobi.
Loeiz II (impalaer ar C'hornôg)
Ren a reas a-gevret gant e dad da gentañ, adalek 844 evel roue Italia hag 850 evel impalaer ar C'hornôg.
Annaig Renault
Buhez
D'an 8 a viz Genver 2012 ez eas d'an anaon diwar un SLA (Sclérose Latérale Amyotrophique - kleñved Charcot).
Mambo (sonerezh)
Ar mambo zo un doare sonerezh eus Kuba. Dont a ra ar ger eus ar yezh kikongoeg, komzet e Kuba gant ar sklaved afrikan, ha talvezout a ra kement ha "komz gant an doueed".
Annaig Renault
Oberenn
E 1995 ec'h embannas ar c'hentañ romant brezhonek skrivet gant ur vaouez: Dec'h zo re bell dija. Eilrenerez Skol-Uhel ar Vro e voe. E 2002 he doa savet un dezenn diwar-benn hentoù an Denelezh en oberenn Maodez Glanndour dindan renerezh Yann-Bêr Piriou.
Groen
thumb|right|logo ar strollad Groen (e brezhoneg: Glas) a zo ur strollad politikel eus Flandrez Belgia.
Melia
Melia a oa un nimfenn, unan eus merc'hed Okeanos, a vez graet ar Meliae anezho. Dimeziñ a reas gant he breur, an doue-stêr Inac'hos. Genel a rejont Io, Foroneüs, unan eus roueed mojennel Argos, Aigialeüs pe Pegeüs, unan eus roueed Arkadia.
Gwandaraeg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg A.1 eo ar gwandaraeg (gwandara pe kwandara) komzet gant tro-dro da 30,000 den e Nigeria (1973).
Oblinghem
Oblinghem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Hildegart Rodríguez Carballeira
Bugaleaj
Pa oa krog ar verc'h da vezañ anavezet dre ar bed ha dre ma tiskoueze c'hoantaat kuitaat he mamm ha pellaat diouzh ar raktresoù a oa bet graet evit he buhez, e lazhas Aurora Hildegart gant pevar zenn pistolenn a-greiz he c'housk.
Diskennenn (yezhoniezh)
Un elfenn a-bouez eo ar bignenn e meur a yezh komzet e Afrika ar C'hornôg.
Mogera
Spesadoù
7 pe 8 spesad gozed hag a vev e reter Azia a zo ennañ:
Septimia Zenobia
200px|thumb|right|Skeudenn ur pezh en anv ar rouanez Zenobia. Septimia Zenobia (Bath-zabbai he gwir anv) marvet e Tivoli e 275, a voe rouanez Palmira adal 267 hag eil gwreg roue Palmira Odaenathus (Udhayna).
Zwevegem
Zwevegem a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Vandalerezh
E damm hent en istor en deus graet ar ger-mañ abalamour d'an implij zo bet graet anezhañ gant an istorourien gristen dieubet gant Bizantion pa voe sujet ha lakaet da sklaved ar Vandaled trec'het ganto goude diskar rouantelezh "barbar" Kartada e 536; heskinet e oa bet tud an iliz roman gant ar Vandaled a oa Arianed anezho.
Istor
Evit doare eo bet implijet ar ger-mañ evit ar wech kentañ e-pad an dispac'h gall d'an 10 a viz Genver 1794 gant Henri Grégoire, eskob bonreizhel Bleaz, en e zanevell bet kaset d'ar Gonvañsion ma implije ar ger-se evit ober anv eus emzalc'hioù lu ar Republik.
Kanton Taole
Kumunioù
Kanton Taole a ya 5 kumun d'ober anezhañ:
Naguib Mahfouz
right|framed|Naguib Mahfouz Naguib Mahfouz (Arabeg: نجيب محفوظ) a oa ur skrivagner egiptat a c'hounezas Priz Nobel al Lennegezh e 1988. Ganet eo bet d'an 11 a viz Kerzu 1911 ha marvet d'an 30 a viz eost 2006. Ar skrivagner-mañ a zo unan eus ar re o doa bremanekaet al lennegezh arabek.
China
China zo un anv-tud hag un anv-lec'h e meur a yezh.
Lontra
Renket e oa ar spesadoù-se er genad Lutra asambles gant ar c'hi-dour met diblaset e voent d'ur genad arall peogwir e oant tostoc'h ouzh ar genadoù Lutrogale ha Pteronura.
Hekabe
Eus Frygia e oa hervez an doare. Dymas (pe Kisseas) e oa anv he zad, hag Eunoe hini he mamm, a oa merc'h d'an doue-stêr Sangarios, penn-stêr Frygia. C'hoar e oa da d-Theano.
Hanter-kant mab all
Kent mont e lonkas ludu korf he mab Hektor, evit nad afe ket gant e enebourien, ha gwelout a reas he mab-bihan o vervel, ha hi eo a renas an obidoù. Hervez barzhed zo ivez e welas lazhañ he merc'h Polyksene war bez Ac'hilleüs.
Enbonegañ daouredel
Ar bit
01 = 1
An niñvadurioù e daouredel
Lank 'zo efediñ an niñvadurioù didres evel ar sammadur, al lamadur hag al liesadur e daoured en un doare didenn.
Sourouc'han
Spesadoù
E-touez ar spesadoù sourouc'haned emañ: ...
Mikstekeg San Juan Colorado
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg San Juan Colorado eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 13.500 den (1990) e Mec'hiko.
Jaden Smith
Buhez
Kannaded ar yaouankiz evit Raktres Zambia ez eo Jaden Smith hag e c'hoar vihan, a-unan gant an embregerezh Hasbro, evit sikour bugale Afrika emzivadet gant ar SIDA.
Quœux-Haut-Maînil
Quœux-Haut-Maînil a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Vikinged
Ur bobl eus Skandinavia gwechall e oa ar Vikinged, a reer anezho ivez Normaned, Daned pe Lec’hlenniz a-wechoù. Anavezet int bet dre Europa a-bezh, evel moraerien da gentañ penn, hag evel alouberien tachennoù bras war an aodoù. Gwelet int bet alies evel preizherien ha tud kriz.
Ermengarde Anjev (dugez Breizh)
Poatev
En 1089 e timezas da Gwilherm IX an Troubadour, kont Poatev ha barzh okitanek, hogen kaset e voe kuit gantañ. War a seblant ne c'houzañve ket Ermangard gwelout he fried barzh o verc'heta, hag eñ ne c'houzañve ket he c'hlemmoù. Kustum e oa Ermangard da fuloriñ ruz, ha goude ar chabous, da vont d'en em dennañ d'ur gouent, ha goude ur pennad e teue en-dro.
Breizh
Ne blije ket Roazhon nemeur dezhi moarvat, rak ne chomas ket eno gwall bell, ha nebeutoc'h c'hoazh kornôg Breizh, pa ne ouie ket brezhoneg. Gwelloc'h ganti Naoned ha korn-bro Saumur, en Anjev.
Sant-Brieg
Bezioù ar C'hommonwealth er vered Kornôg
Marvet int e-pad an Eil brezel-bed. Re ar Morlu a varvas pa'z eas an H.M.S. Charybdis d'ar strad d'an 23 a viz Here 1943.
Ermengarde Anjev (dugez Breizh)
He marv
Hervez istorourien zo e vije distroet da Balestina 10 vloaz goude he beaj kentañ, hag echuet he dije he buhez eno e kouent Santez-Anna evel leanez. Lod all a gred e varvas e 1146, en abati Redon pe hini Saint-Maurice en Angers. Marteze e varvas e Palestina hag e voe degaset he c'horf da Redon ma oa beziet he gwaz Alan.
Dugi Otok
Dugi Otok (Isola Lunga en italianeg) eo ar seizhvet enezenn vrasañ eus Kroatia, war aod Dalmatia, er c’hornôg da gêr Zadar. En em astenn a ra war 124 km² ha 45 km hed ; 1 772 den zo o chom enni (2001). Uhel eo an aod kornôk hag er reter emañ ar c’hêrioù, evel Sali, ar gêr vrasañ (1,820 annezad e 2001). E kontelezh Zadar emañ.
Bon Scott
Bernie Bonvoisin, kaner ar strollad Trust ha mignon bras dezhañ en deus savet ur ganaouenn en e enor (Ton dernier acte) a gaver er bladenn Marche ou crève deuet er-maez e 1981.
Guy Étienne
Buhez
Ganet e voe e 1928 e Sant-Kareg, e Bro Sant-Brieg. Ur c'habiten a vor a oa e dad, hag e vamm a oa eus tu harzoù Kernev e-kostez Mur ha Sant-Vaeg.
Oberennoù kentañ
E 1959, kemer a reas perzh er gelaouenn bolitikel Ar Vro, a-gevret gant Pêr Denez ha Ronan Pennek.
Kardinal (pesk)
Emzalc'h ha gouenadur
Diaes e vez da ouennañ e-barzh an akwariom rak ezhomm en devez eus un dour dous-tre (1 - 2 KH, Ph 5,2 - 5,8) hag ur gwrezder war-dro 24°C. Dozviñ a ra er strudaj, e kelc'hiadoù teñvaloc'h ar stêr (pe an akwariom). Goulenn a ra un akwariom-dozviñ brasoc'h eget an neon (war-dro 60 cm). Ar vioù koulz hag ar munuz a zo kizidik-bras ouzh ar gouloù.
Nœux-lès-Auxi
Nœux-lès-Auxi a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Rodrigo y Gabriela
Istor ar strollad
Savet e voe ar strollad e Mec'hiko. A-raok e sone Rodrigo ha Gabriela en ur strollad heavy metal anvet Tierra Acida, bet anvet Castflow. N'o doa ket o gwalc'h gant Mec'hiko neuze e tivizjont mont da seniñ da Iwerzhon ha da Europa dre vras, ma rejont berzh. Abaoe 2001 e kinnig an daouad sonerezh latino gant levezon rock and roll, folk, jazz hag heavy metal. Peurliesañ ec'h enrollont o zonioù e live hag e sonont tonioù bet savet gant tud all : Jimi Hendrix (Voodoo Child), Metallica (Orion) pe c'hoazh Led Zeppelin (Stairway to Heaven). Abaoe 2009 emaint o chom e Mec'hiko en-dro.
Kaerell
Magadurezh
Logod a ya d'ober ar pep brasañ deus e boued (war dro 350 bep bloaz). Met pa gav un neizh gedon vihan, n'eo ket evit mirout da lazhañ ha da zebriñ anezho.
Emzalc'h
En hec'h-unan e vev ar gaerell en diavaez eus an amzer parañ. Gallout a ra ar parezed genel meur a wech bep bloaz pa vez tra-walc'h a voued. Hemolc'hiñ a ra ar gaerell preizhoù kalz brasoc'h egeti, evel ar c'honikled.
Walter Gropius
E vuhez
Kemer a reas perzh er genstrivadeg evit sevel savadur ar gelaouenn amerikan Chicago Tribune e 1922.
Kerc'hevrel
Ardamezioù
Sturienn ː AQUA ET TERRA NOBIS SUNT PROPITIAE
Alla Nazimova
Alla Nazimova (Алла Назимова e ruseg hag ukraineg), pe Mariam Edez Adelaida Leventon (Мириам Эдес Аделаида Левентон e ruseg, Міріам Едес Аделаїда Левентон en ukraineg), ganet d'an 22 a viz Mae 1879 e Yalta, e Krimea, ha marvet d'an 13 a viz Gouhere 1945 e Los Angeles (California), a oa un aktourez rus ha stadunanat, er c'hoariva hag er sinema, hag unan eus re vrudetañ ar sinema en e oadvezh digomz. Anavezet eo ivez evel Nazimova, hag Alia Nasimoff.
Francesco
Francesco zo un anv-badez italianek roet d'ar baotred, diwar anv ar sant Francesco di Assisi, Frañsez Asiz (1182-1226). Francesca eo ar furm venel anezhañ.
Bwlch Oerddrws
Bwlch Oerddrws zo un ode e gevred Meirionnydd, e Kembre, etre Dolgellau ha Dinas Mawddwy, 360 metr a-us da live ar mor.
Francesco
E yezhoù all
Troet eo bet an anv en holl yezhoù Europa, gwelout ar pennad Frañsez.
Skeuliadur tonennel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen skeuliadur tonennel (saoz.: Tone terracing) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus un doare diskennred tonennel ma'c'h a war izelaat live an tonennoù da heul an eil war-lerc'h eben.
Meppel
Meppel (distagañ ) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Drenthe en Izelvroioù. Un ti-gar a zo e Meppel.
Dasparzh ar boblañs er gumun
Dasparzh ar boblañs d'an 31 a viz Kerzu 2008 :
Untermensch
Orin
Stoddard's book-long diatribe dealt with the recent takeover of power by the Bolsheviks in Russia, arguing that that country was now ruled by the most degenerate people on the Earth. He thought that the combination of the alleged inherent racial inferiority of Russian Slavs, the idiocy of a political creed that appealed to the vilest human instincts (e.g. jealousy towards the more gifted and the more affluent) and the supposed fact that the Communist Party's rank and file consisted of "born criminals" in the most conventional sense of the word necessitated a completely new term to describe this phenomenon: "the under man." In this sense, for Stoddard, the October Revolution was the battle cry for an upcoming, unavoidable clash of the civilized nations with the "masses of the east." If the white race was intent upon winning that confrontation with the "under man," so the message went, it had to turn away from ill-conceived liberal ideas and adopt drastic changes of policy instead, e.g. by introducing far-ranging eugenics programmes.
The available literature on Nazi Germany would not support the claim that Stoddard's writings were more to the Nazis than a neat summary of racial, social, and political theories that already were or would soon become part and parcel of the Nazis' ideology.
Konan II (dug Breizh)
Marv Konan
Diaes-tre eo krediñ an istorioù-se, ken niverus, a dud kontammet. N'eus forzh penaos, ne vo anavezet ar wirionez biken. Pezh a zo, Konan a oa yaouank-flamm pa varvas. Er bloaz-se, Gwilherm a zouaras e Bro-Saoz hag a drec'has ar Saozon en Hastings. An huñvre gaer, sevel ur Stad vreizhek bras ha galloudus, a voe diskaret, ha diwar neuze ne voe spi ebet evit Breizh nemet klask tennañ he mad diouzh an tabutoù etre Bro-Saoz ha Bro-C'hall.
Monchel-sur-Canche
Monchel-sur-Canche a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Francesc Pi i Margall
Diputat
El primer president de la República, Estanislau Figueras, que coneixia bé a Pi per haver-lo tingut com a empleat en el seu bufet d'advocats, li va encomanar el difícil Ministeri de la Governació. Des d'aquell càrrec, Pi va fer el que va poder per mantenir l'ordre públic, contenir el moviment cantonalista i procurar que les eleccions llancessin un resultat favorable per al règim.
Restauració monàrquica
Després del cop d'estat de 1874 que va restablir la monarquia borbònica, Pi i Margall es va retirar temporalment de la política i es va dedicar al seu treball com a advocat i escriptor. En els anys vuitanta, aprofitant la tolerància dels governs liberals, va tornar a l'activitat pública per a reorganitzar els republicans federals. Confiant en les possibilitats d'èxit que els oferiria la restauració del sufragi universal el 1890, va crear en aquell mateix any un diari propi, El nuevo régimen, i va impulsar la definició del programa del partit el 1894.
Abad
Un abad (diwar ar ger latin abbas, deuet eus ar ger gregach αββα, deuet eus ger arameek abbā, "tad" ) zo ur manac'h kristen dilennet gant menec'h un abati evit e ren.
Noazhegezh
An noazhegezh zo ur gelennadurezh hag a lavar eo gwelloc’h bevañ noazh evit bezañ yac’h a gorf hag a spered hag a ro ton, diwar-se, d'an doare da vevañ en noazh-ran e degouezhioù ’zo eus ar vuhez.
Deerlijk
Deerlijk a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Dyfi
Barzhoneg
(Troidigezh: Ur vlevenn c'hlas war an avon Dyfi / He deus "hudet" meur a vuoc'h da veuziñ/ Ur plac'h wenn (hegarat?) am hudas ivez/ Eus an hent reizh d'he hentoù kamm.)
Kanton Banaleg
Kumunioù
Kanton Banaleg a yae 3 c'humun d'ober anezhañ:
Sutor, ne supra crepidam
Orin
Dont a ra eus ur vojenn a-zivout al livour hellazat Apelles Kos, a veve en amzer Alesant Veur, hag en devoa goulennet ali ur c'hereour diwar-benn ur votez e oa o paouez livañ en un daolenn. Pa grogas ar c'hereour da reiñ e guzulioù diwar-benn lodennoù all eus ar poltred e lavaras, a-hervez: Sutor, ne supra crepidam.
Tenenan
Hervez tud zo ez eo e anv a vije e-barzh an anv-lec’h Landerne.
Eusko Alkartasuna
150px|thumb|Eusko Alkartasuna. Eusko Alkartasuna a zo ur strollad broadelour euskarat eus an tu-kleiz hag a glask gounit frankiz Euskadi e-barzh Unaniezh Europat. Rann yaouank Eusko Alkartasuna eo Emsav Gazte Abertzaleak.
Mikstekeg Diuxi-Tilantongo
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Diuxi-Tilantongo eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 8.500 den (1990) e Mec'hiko.
Nesophontidae
Nesophontidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Nesophontes eo ar genad nemetañ ennañ.
Konan III
E vuhez
A-raok mervel en doa disheriet e vab Hoel e 1148 hag e vab-bihan Konan IV an hini a oa deuet da vezañ dug Breizh. Hogen dalc'het e voe kontelezh Naoned gant Hoel.
Yaou-Gamblit
En deiz-se, deiz diwezhañ ar C'horaiz, e vez lidet Koan Diwezhañ Jezuz hag e ziskibien, a-raok ma voe gwerzhet gant Judaz ha kaset d'ar marv.
Sourouc'han lost begek
Annez
Bevañ a ra e biz Siberia ; goañviñ a ra en Okeania.
Timbroù Marienwerder
left|thumb|130px|Timbr Marienwerder
Inizi Friz ar C'hornôg
A gornôg da reter e kaver: Ouzhpenn ar 5 enezenn-se ez eus 3 enezennig didud ha difennet ouzh ar bourmenerien, Rottumerplaat, Rottumeroog ha Zuiderduintjes (anvet a-gevret Rottum), zo stag ouzh proviñs Groningen.
Diagram energiezh
Da skouer : diagram energiezh an atom hidrogen
Yezhoù ouralek
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù ouralek (saozneg: Uralic), enni 38 yezh komzet gant tro-dro da 25 milion a dud en holl. "Ouralek" a reer eus ar familh peogwir emañ he zachenn a bep tu da Venez Oural ; ivez, goulakaet e vez emañ he mammvro (Urheimat ar yezhoniourien) tost da Venez Oural.
Thelksinoe
Thelksinoe (Θελξινόη, Thelxinoe, e gregach, "hoalerez ar meiz") a zo anv teir merc'h e mojennoù Hellaz kozh:
Kristeniezh
Marv ha dasorc'hidigezh
Degemeret eo an istor kontet en Testamant Nevez gant hogozik an holl Ilizioù kristen met kristenien frankizour zo ne gredont ket e oa gwir pep tra, met un istor arouezius ha leun a voued-spered e vije kentoc'h An istorourien modern a laka kredenn heulierien Jezuz e oa adsavet a varv da vev evel ar poent-dispartiañ etre ar Jezuz istorel ha penn-kentañ ar gristeniezh gentidik. Ur poent tabut a-bouez eo bet e divizoù relijiel ha tabutoù etre ar relijionoù. .
Salvidigezh
N'emañ ket akord ar gristenien diwar-benn pegen rak-urzhiet eo salvidigezh pep hini gant Doue. An doueoniezh adreizhet a laka kalz pouez war Gras Doue o kelenn n'eo ket gouest an dud d'en em saveteiñ o-unan, tra ma n'haller ket herzel d'ar c'hras. D'ar c'hontrol, ar gatoliked, an ortodoksed ha protestanted all a gred e ranker lakaat e frankiz choaz da grediñ e Jezuz.
Trindedegezh
Hogozik holl Ilizoù ha luskadoù kristen zo trindedek, da lavaret eo kredont en Drinded. Daoust ma n'eus ket eus ar ger-se er Bibl e oa bet savet ar mennozh gant doueoniourien an evit displegañ gwelloc'h ar feiz kristen ha perzhioù an Tad, ar Mab hag ar Spered Santel evel perzh un Doue unan. Abaoe an amzer-se e tiwall an doueoniourien da chom hep degas soñj d'an dud e vije tri Doue (Tridoueegezh) nag e vije kement tudenn un drederenn eus Doue (rannadegezh) nag e vije bet krouet ar Mab hag ar Spered Santel gant an Tad, ha stag outañ (ariadegezh). Lavaret a reer kentoc'h ez eus un Doue e Tri Zudenn.
Lid kumuniezhiel
Evel m'eo taolennet gant Justin eo kustum ar gristenien d'en em vodañ d'ar Sul neuze, deiz an dasorc'hidigezh, met lidoù all a c'hoarvez da vareoù all. Lenn a reer skridoù diwar an Testamantoù Kozh ha Nevez, met emañ an Avieloù e kreizig-kreiz al lid. Aozet e vez al lennadennoù-se hervez ul c'helc'h-bloaz ha diwarno e teu un tamm kentel anvet sarmon. Liesseurt eo ar pedennoù hag al lidoù a-stroll a c'hell c'hoarvezet tro-dro ha meur a stumm zo dezho - dibunet, da respont, mut, kanet - met alies e vez pedet Pater Noster.
Pediñ
Gant an Hen-iliz, eus hengoun ar Reter kenkoulz hag hini ar C'hornôg, e oa bet kemeret ar boaz da bediñ evit darbod ar sent, ar pezh a zo gwir atav er gatoligiezh, en ortodoksiezh hag en anglikaniezh zo. Nac'het eo bet seurt emzalc'h gant ilizoù ar brotestantiezh evit goulenn darbod ar C'hrist nemetken.
Mikstekeg San Miguel Piedras
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg San Miguel Piedras eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 448 den (1990) e Mec'hiko.
Gerhart Hauptmann
Priz Nobel al lennegezh zo bet roet dezhañ e 1912 hag ar priz Goethe e 1932.
Kanton Konk-Kerne
Betek 2015
Kanton Konk-Kerne n'en doa nemet 2 gumun ennañ :
OE Karatchay-Tcherkesia
Krouet e oa bet Oblast Emren Karatchay-Tcherkesia, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'an 12 a viz Genver 1922.
Yezhoù otomek
Un is-skourr eus ar yezhoù otek-mangeek eo ar yezhoù otomek, ennañ div yezh:
Coevorden
Dasparzh ar boblañs e kumun Coevorden
Niver a annezidi d'ar 1añ a viz Genver 2009 :
Sélune
kantved
Eil brezel-bed, 1944: tost didorr e oa ar pont-hent e Pontaubault pa voe kemeret gant Trede Lu SUA (,, ha  Korf Lu) ar Jeneral Patton. Kemeret e voe ar pont gant ur rakward SUAat eus ar 4 Rannlu d'an 30 met adtapet e voe d'an 31 gant Kampfgruppe alaman al Letanant-Koronal Bacherer. En abardaevezh e voe tapet en-dro gant harz-lammourion SUAat. Kerkent e voe lakaet soudarded Patton da dremen, hag e-dan tri devezh e c'hellas tremen seizh rannlu, d.l.e. tremen 100 000 soudard ha 1 500 karr a-bep seurt evit mont war-zu Entraven, Dinan, Roazhon, Naoned, al Liger, Alençon ha Le Mans,.
YZ Ceti
Tost tre ouzh Tau Ceti eo YZ Ceti (0.72 bloavezh-goulou hepken).
Anna Maria Sforza
He marv
Ne gemeras ket perzh he gwaz en obidoù e wreg dre ma oa debret e zremm gant kleñved Naplez, a oa moarvat pennkaoz da varv e wreg. Beziet e voe e manati San Vito, pa oa madoberourez anezhañ.
Matlatzinkeg
Div rannyezh ez eus, anvet hervez al lec'h ma vezont komzet:
Afghanistan
1746 - 1973
Abaoe 1900, ez eus bet digarget unnek rener :
1978 - 1992 : 1 brezel Afghanistan
D’an 30 a viz Du 1986 e teu Mohammed Nadjibullah da vezañ prezidant Afghanistan e-lec’h Karmal. A vloaz da vloaz e tigresk skoazell URSS da strolladoù ar gouarnamant (abalamour d’ar Perestroika) hag e stanka an emgannoù harpet gant Pakistan hag he moudjahiddin (« stourmerien an Islam ») ha gant ar Stadoù-Unanet a ro arc’hant hag armoù d’ar strolladoù islamek evit stourm ouzh ar galloud.
1997 - 2006 : An Dalibaned hag emellerezh AFNA
D’an 9 a viz Gwengolo 2001 eo drouklazhet Massoud en ur gwalldaol-emlazh. E 2001, war-lerc’h gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo, ar Stadoù-Unanet a zistagas ur brezel nevez, ha gant skoazell Kevre an Norzh e rojont lamm da renad an Dalibaned e-korf un nebeud mizioù. E kreiz 2002 e hañvale ar saviad bezañ stabil, daoust d’an diouer a surentez en takadoù er-maez eus kontroll ar gouarnamant nevez ha d’ar gwalldaolioù en takadoù dindan kontroll armeoù broioù ar C’hornôg. Da skouer, d’ar 5 a viz Gwengolo 2002, tra ma oa ar prezidant Hamid Karzai o veajiñ e korn-bro Kandahar, e voe skoet gant ur gwalldaol hag a voe skoilhet justik gant e warded amerikan. Spinet e oa bet e zremm gant ur boled neuze. D’an 11 a viz Eost 2003 e kemer AFNA penn an Nerzh etrebroadel skoazellañ ar surentez (NESS/ISAF), ennañ 37 bro. Klask a ra astenn aotrouniezh ar galloud kreiz hag aesaat adsavidigezh ar vro. D’ar 7 a viz Kerzu 2004 e oa un nerzh etrebroadel tost 10 000 den en Afghanistan, ouzhpenn an 20 000 a soudarded amerikan war al lec’h bepred. Gant ar c’hengevredad-se, divizet gant Aozadur ar Broadoù Unanet, ez eus bet gallet staliañ frammoù rakdemokratel.
Abaoe 2006
D'an 29 a viz C'hwvrer 2020 eo sinet un emglev peoc'h etre Stadoù Unanet Amerika hag an Dalibaned, evit lakaat fin d'ar brezel en Afghanistan. Chomet e vo bet an Amerikaned 18 bloaz er vro, hirañ brezel o istor. Dleout a rint mont kuit alese a-benn 14 miz.
Politikerezh
Gant emglevioù Bonn e voe diazezet Bodad Afghan ar Vonreizh evit goulenn kuzul digant ar bobl ha sevel ur vonreizh. A-benn ar 1añ a viz Gwengolo 2003 e oa da vezañ savet, hogen goulennet en deus ar bodad e vefe astennet an termen evit goulenn kuzul digant muioc’h a dud. Dalc’het e voe al Loya Jirga e miz Kerzu pa voe asantet d’ur vonreizh nevez hag a groue ur renad prezidantel gant div gambr lezennadurel.
Sourouc'han-Baird
Ar sourouc'han-Baird a zo un evn hirc'harek, Calidris bairdii an anv skiantel anezhañ.
Afghanistan
Douaroniezh
Stêr : Hari Rud
Armerzh
Sellet ouzh Armerzh Afghanistan
E-pad ren an Dalibaned zoken e veze kendalc’het ar produerezh, gant un tamm lez-ober mui pe vui a-berzh aotrouniezhoù an Dalibaned. Disklêriet en deus ar Mollah Omar zoken da gazetennerien alaman : "War hir dermen, emaomp e soñj da walc’hiñ Afghanistan eus an dramm. Met ne c’haller ket goulenn digant ar re zo o buhez penn-da-benn e dalc’h an eost tremen da drevadoù all eus an eil devezh d’egile. " Ouzhpennet en deus memes tra : "M’o deus c’hoant tud n’int ket muzulmaned da brenañ dramm ha d’en em bistriañ, n’eo ket dimp-ni da wareziñ anezho. " E-pad hañvezh ar bloavezh 2000, an Dalibaned o doa divizet koulskoude paouez gant ar produerezh opiom, ha lakaet o doa anezhañ da zigreskiñ eus ouzhpenn 95%. An nebeud opiom a oa bet produet c’hoazh en Afghanistan a voe dreist-holl war dachennoù kontrollet gant Kevre an Norzh, en o zouez proviñs Badakhchan a broduas e-unan 83% eus roz-moc’h Afghanistan etre an hañv 2000 ha fin 2001.
Deskadurezh
En nevezamzer 2003 ez istimed e oa bet mazaouet 30% eus 7 000 skol Afghanistan e-pad an ugent vloaz bennak m’o doa padet an alouberezh soviedel hag ar brezel diabarzh. An hanter eus ar skolioù hepken o deus lavaret e oa dour mat da evañ ganto, hag un tammig nebeutoc’h eget 40% a soñje dezho e oa mat o stad e-keñver ar yec’hedoniezh. E-pad ren an Dalibaned ne roed ket nemeur a bouez da zeskadurezh ar baotred, ha berzet e veze d’ar merc’hed penn-da-benn.
Soñjal a reer e c’hall lenn ha skrivañ 36% eus an dud.
Stadegoù
Feur divroañ : 11,11 ‰ (e 2001)
Skingomzerioù : 167 000 (e 1999)
Niver a bourvezerien monedoù : 76 (e 2005)
1672
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1672
Haousaeg
Ar Rannyezhoù haousaek
Ar rannyezh Kanoeg (Kananci) eo ar stumm standart. Ar BBC, Deutsche Welle ha Voice of America a ginnig abadennoù war o rouedad etrebroadel er rannyezh-se.
Ar Boko
Rediet e oa bet an dud d'ober gant ar Boko adalek ar bloavezhioù 1930 abalamour da velestradurezh saoz an trevadennoù.
En Niger, an divc'hrafennoù gw, kw, ƙw, ha ƙy a dalvez ivez evit soniadoù dibar ha sellet evez oute evel lizherennoù e-giz ar re all.
Otomeg
Nav rannyezh ez eus, anvet hervez al lec'h ma vezont komzet:
Gestapo
Dibenn an eil brezel bed : ar feulster war gresk (1942-1945)
D’ar 4 a viz Even 1942 e varvas Reinhard Heydrich e Praha abalamour d’ur gwalldaol. Goude an darvoud-se ez eas war gresk ar feulster hag an harzidigezhioù. E-pad ur pennadig e voe anvet Heinrich Himmler e penn SD. Da zistro-gwall e voe kaset SS ha Gestapo da zistruj ar gêriadenn tchek anvet Lidice: an holl baotred a voe fuzuilhet, ha dibellet e voe an holl vaouezed hag ar vugale. E Lublin (Polonia) e tivizas penn Gestapo (Oswald Gudenlach e anv) ma vefe muntret miliadoù a dud: harzet e voe Yuzevien etre an 3 hag ar 4 a viz Du 1943, hag en holl e voe lazhet ouzhpenn 43 000 den. E-pad goañv 1942-1943 e chomas sac’het ar Wehrmacht e Stalingrad. En Alamagn e krogas bombezennadegoù ar re unanet. D’ar mare-se ec’h embannas Joseph Goebbels e oa kroget ar "brezel hollek". E miz Genver 1943 e voe anvet Ernst Kaltenbrunner e penn SD ha Gestapo, e plas Heinrcih Himmler. War gresk ez eas an enebiezh diabarzh a-enep da feulster ar Stad. E-touez an Alamaned harzet e voe Sophie Scholl ha Hans Scholl. D’an 20 a viz Gouere 1944 e klaskas jeneraled alaman lazhañ Adolf Hitler, met ne zeujont ket a-benn. Lakaet e voe Müller e karg d’o c’havout ha d’o lazhañ. An holl o doa kemeret perzh en irienn a voe dispellet pe lazhet en deiz war-lerc’h. Penn-kentañ diskar Gestapo e oa memes tra.
Missouri
Missouri a c'hall bezañ meur a dra :
1293
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1293
Kuzul-rannvro Breizh
Loïg Chesnais-Girard eo prezidant ar C'huzul-rannvro abaoe an 22 a viz Mezheven 2017.
Dilennidi all, eus 1998 da 2004
83 c'huzulier e oa er C'huzul-rannvro :
Françoise d'Amboise
He buhez
Mont a reas da gouent an Teir Mari, da Wened, e 1468.
Mervel a eure e Naoned e 1485, en ur gouent a oa bet lakaet ganti sevel. Anvet e voe da Wenvidigez gant ar pab. He c'hlopenn zo miret en Iliz-veur Naoned.
Dazaeg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg A eo an dazaeg (daza) komzet e Bauchi e Nigeria (1982).
Nighthawks
Nighthawks a zo bet implijet meur a wech. Da skouer ez eus bet savet ur skritell ma weler Humphrey Bogart, Elvis Presley, Marilyn Monroe ha James Dean e-lec'h an dud bet livet gant Hopper. Implijet eo bet e-barzh bannoù-treset evel Pearls Before Swine, hag ivez e-barzh The Simpsons, Dead Like Me ha That 70's Show. Orin titl trede pladenn Tom Waits (Nighthawks at the Diner) eo ivez ha diazez ur senenn eus ar film The End of Violence gant Wim Wenders.
Garlostenn
Ar c'harlostenn (Forficula auricularia) (liester: garlostenned) zo un amprevan a vez graet debrerez-skouarn anezhi ivez dre ma kreded ez ae e-barzh divskouarn an dud evit o debriñ.
15 mm eo o hirder well-wazh, tastornelloù hir dezhe, serkennoù e penn o c'hof (stumm ur c'hrog gant ar pared, kazi kenstur gant ar parezed).
Diouzh an noz e tebr an imagoed gwrizioù, broñsoù, delioù, frouezh, amprevaned marv pe vev. Degas a reont kleñvedoù d'ar plant met diouzh an tu all e tistrujont ur bern c'hwen-gwez a-hed o buhez.
Bauhaus
Ar stal-labour metal
Krouet e voe ar stal-labour metal e 1920, dindan renerezh Itten. Pa’z eas kuit e voe erlec’hiet gant Moholy-Nagy, hag a zegasas kemm : pouezañ a reas evit ma vefe implijet danvezioù nevez (gwer, pleksiglas) evit ma vefe akomod ar c’hrouiñ. Er bloavezhioù-se e voe krouet unan eus oberennoù brudetañ ar Bauhaus : ar gleuzeur, hag a voe lakaet e gwerzh adalek 1924. E-touez arzourien wellañ ar stal-labour-se e oa Marianne Brandt, brudet evit an holl draoù savet ganti (podoù-te, luduerien…) e metal, hag adembannet hiziv an deiz. Goude bezañ dilojet da Dessau e teuas ar stal-labour metal da vezañ ur studio krouiñ madoù industriezh. Kemend-se a voe graet diwar atiz Meyer. Adalek 1928 e varc’hataas Marianne Brandt evit ma vefe produet patromoù standart ar c’hleuzeurioù e industriezhioù.
Mississippi (stêr)
''Ur stêr anvet Mississippi zo ivez en Ontario, Kanada. Ar stêr Mississippi (Mississippi River e saozneg) zo ur stêr vras e Stadoù-Unanet Amerika hag a dreuz kreiz ar vro eus Minnesota en hanternoz betek pleg-mor Mec'hiko er c'hreisteiz. 3,730 km zo dezhi : unan eus stêrioù hirañ ar blanedenn eo ar Mississippi stadunanat.
Sourouc'han morlerek
Anvet e voe Tringa canutus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Gwyneth Paltrow
Yaounkiz
Paltrow a zo ganet e Los Angeles, merc'h an aktourez Blythe Danner hag ar produer filmoù Bruce Paltrow (1943–2002).
Teodora
Tud all
Meur a impalaerez e Bizantion a oa en anv-se:
Matlatzinkeg Atzingo
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Pleg-mor Bengal
Kalz eus stêrioù India, pa ya o dourioù war-zu ar reter, en em daol e Pleg-mor Bengal : ar Ganga, ar Meghna hag ar Brahmaputra en hanternoz, hag ar Mahanadi, ar Godavari, ar stêr Krishna hag ar stêr Kaveri er c’hreisteiz. Ur goadeg manglez vras, ar Sundarban, a gaver en delta stummet gant ar Ganga, ar Brahmaputra hag ar Meghna. Ar stêr Irrawaddy, e Birmania, en em daol e Pleg-mor Bengal ivez.
Skrivagnerien gembraek
Setu amañ ur roll diglok eus ar skrivagnerien gembraek abaoe 1600. Evit ar varzhed a rae gant an doare gwerzaouiñ hengounel a-raok 1600, sellit ouzh Listenn barzhed Kembre (550-1600)‎.
François Fillon
François Fillon, zo bet ganet d'ar 4 a viz Meurzh 1954, er Mañs (pennlec'h departamant ar Sarthe), Kentañ ministr Bro-C'hall eo bet etre miz mae 2007 ha miz mae 2012, dindan ar prezidant Nicolas Sarkozy. Ezel eo eus an UMP, ha prezidant ar gevredigezh France.9 (kleub preder). Alies e vez lavaret eus François Fillon ez eo ur "gaolist sokial".
De Stijl
Goude marv Van Doesburg
Theo van Doesburg a varvas e Davos e 1931. E wreg a reas war-dro e hêrezh. Ken pouezus e oa perzh Van Doesburg e De Stijl ken e chomas ar strollad a-sav. Re zo anezho a chomas e darempred, met en un doare hiniennel nemetken. Dav eo gouzout ne voe biskoazh stank an darempredoù etre izili De Stijl, lod brasañ o eskemmoù a voe graet dre lizher. Gwech ebet ne gejas Mondrian gant Rietveld da skouer. Chom a rejont koulskoude feal da bennaennoù De Stijl. Rietveld a gendalc’has da dresañ arrebeuri en ur implijout pennaennoù De Stijl ha Mondrian a gendalc’has gant al labour en doa boulc’het war-dro 1920. Padal ec’h adstagas Van der Leck gant al livañ-skeudenniñ ur wech kuitaet ar strollad gantañ.
François Fillon
Ar politikerezh
Eus 1993 betek 1995 ez eo maodiern an deskadurezh uhelañ hag eus an imbourc'h er Gouarnamant Balladur. Goude trec'h Jacques Chirac en 2002 e teu da vezañ maodiern an aferioù sokial en daou gentañ Gouarnamant Raffarin (2002-2004) ha trede den a-bouez ar gouarnamant. Kas a ra da benn adreizhadenn bennañ ar gouarnamant-se : hini al leveoù, anvet lezenn pe adreizhadenn Fillon, a gasas betek penn daoust da ziplijadur ar C'hallaoued. Kas a reas ivez un adreizhadenn eus ar 35 eurvezh da benn.
Anvet Maodiern an Deskadurezh Vroadel e miz Meurzh 2004 e voulc'has un adreizhadenn a lakaas da sevel luskadoù enebiezh bras-kenañ e-touez al liseidi en nevezamzer 2005 : kalz liseoù zo gronnet pe dalc'het gant al liseidi. Dilezel a reas neuze lodenn an adreizhadenn a selle ouzh ar vachelouriezh ha lakaat a reas mouezhiañ ar peurrest eus al lezenn.
Biñsaskell
E 2014 ez eus bet rebechet outañ e veajoù dre viñsaskell.
De Stijl
Arroudoù
« N’eus ken neuz glan an elfennoù, gant pegementadoù kempouez, a c’hall skañvaat ar skrij a zo er vuhez hag en arz. » Piet Mondrian
Kanton Douarnenez
Betek 2015
Kanton Douarnenez a yae 6 kumun d'ober anezhañ a-raok 2015:
Abaoe 2015
E 2015, da geñver an dilennadegoù departamant, e voe tennet kumunioù Gwengad ha Plogoneg hag ouzhpennet re all: 17  kumun zo bremañ :
Sourouc'han belost gwenn
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar sourouc'han belost gwenn en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
1295
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1295
Merien
Ar c'hentañ merienenn a veve dija 100 million a vloavezhioù. Eveldomp e vevomp a-stroll met kalz niverusoc'h int: milionoù a viliardoù e vefent dasparzhet e-barzh war-dro 12 000 spesad hag ar memes mas o defe hag hini an denelezh a-bezh. En un doare hiniennel e c'hellont dougen pouezhioù betek 60 gwech pounneroc'h evit o mas a zo lec'hiet etre 1 ha 150mg. Daoust d'o 100 000 neuron hepken o deus krouet kevredigezhioù luzhiet kenañ ha da drec'hiñ enebourien 10 gwech brasoc'h a-drugarez d'ar pezh a vez anvet ar spered a-stroll.
Bradach
Tud
Un anv tiegezh eo Bradach ivez:
Terdegem
Terdegem en izelvroeg, Tergem e flandrezeg kornôgel, (anv ofisiel: Terdeghem) a zo ur gumun a Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Arsailh war Pearl Harbor
Emlederezh impalaeriezh Bro-japan
E-doug an oadvezh Meiji (1868-1912), Impalaeriezh Japan a roas lañs d'ur prantad diorroadur ekonomikel, politikel ha milourel evit tizhout live broioù ar c'hornôg. Da dizhout ar pal-se e konte ar Japaned ivez war ur strategiezh da ledañ o ziriad en Azia ar Reter da warantiñ pourvezioù Bro-Japan e danvezioù krai na c'halle ket dioueret.
Fallaat a ra an darempredoù etre Tokyo ha Washington
Aloubadegoù ar Japaned en Azia ar Reter a c'hourdrouze mad ar Stadoù-Unanet ha Washington a gemeras divizoù a-enep Bro-Japan, hep mont betek ober gant an armoù memes tra. E 1921-1922, skrid-emglev Washington 1922 a vevennas fard morlu Bro-Japan en trede renk er bed. Evit respont d'ar bec'h lakaet warno gant an diplomatiezh etrebroadel da-heul aloubadeg Manchouria, Tokyo a zivizas kuitaat Kevredigezh ar Broadoù e 1933. Etre 1935 ha 1937 e choazas ar Stadoù-Unanet an nann-emellout en ur gemer un heuliad lezennoù diwar-benn an neptuegezh.
Sinet e oa an emglev enep-Komintern gant an impalaeriezh e 1936. E 1937 e tistagas Franklin Roosevelt ur brezegenn e Chicago, prezegenn ar dispell ma kondaone an diktatouriezhioù, hini Bro-Japan en o zouez. Bloaz goude e kinnige en e brezegenn diwar-benn stad an unvaniezh kreskiñ an dispignoù evit an arme. E miz Kerzu 1937, da vare lazhadeg Nankin, e c'houeledas kirri-nij japanat ar vag-kanoliañ amerikan Panay war ar stêr Yangtze-Kiang. Bro-Japan en em zigarezas met kreskiñ a reas an diaestaerioù etre an div vro. E 1939 e torras ar gouarnamant amerikan an emglev kenwerzh sinet e 1911.
Diazlec'h Pearl Harbor
E strollad listri ar Stadoù-Unanet er Meurvor Habask e oa ar Battle Force; ar Scouting Force; ar Base Force; hag an Amphibious Force. D'ar 7 a viz Kerzu e oa 86 bag er vorlenn, : 28 lestr-distruj, 9 morreder, 8 lestr-hobrejonet, 4 lestr-spluj, ul lestr-hobrejonet-pal (an USS Utah) hag un tregont bag skoazell bennak. 25 000 den a oa ivez en diazlec'h ha war-dro 300 nijerez ha et dournijerez eus an USAAF hag eus strollad nijerezioù ar morlu en enezenn. Ar jeneral Walter Short e oa komandant an arme war an douar e-skoaz ar strollad listri a oa dindan an amiral Husband Kimmel. Difennet e oa an diazlec'h gant 35 B-17, an DCA ha difennoù en aod.
Sourouc'han du
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar sourouc'han du en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Alan III
Stourmet en deus a-enep kont Anjev, Foulk III, hag a-enep dug Normandi, Roperzh Iañ Normandi, e niz. Met divroc'het o doa a-raok disparti Roperzh d'an Douar Santel, rak hemañ en doa roet da Alan ren Normandi ha fiziet ennañ e vab Gwilherm, an hini a oa o vont da aloubiñ Bro-Saoz 26 vloaz diwezhatoc'h.
Mouskoumeg
Ur yezh varv an hini eo, aet da get pa varvas an den diwezhañ a rae ganti e 1976
Hansaviertel
Ar c'harter a-bezh pe dost a voe distrujet da vare an eil Brezel Bed, hag adsavet eo bet etre 1957 ha 1961. ur genstrivadeg savourien anvet Interbau a voe aozet, e-touez ar re a gemeras perzh e oa Alvar Aalto, Egon Eiermann, Walter Gropius pe c'hoazh Oscar Niemeyer.
Romaine Brooks
He buhez
En 1893 ez eas da Bariz ha kanañ a rae eno er c'habaredoù. Goude ez eas da Roma ha da Enez Capri da studiañ al liverezh. En 1901 e tistroas da di he mamm a oa gwall glañv. Pa varvas e teuas dezhi arc'hant bras he zad-kozh.
Plovdiv (Oblast)
Plovdiv a zo un oblast (rannvro) e kreiz Bulgaria hag a oa lod eus Rumelia ar Reter.
Rannfrazenn verb
E yezhoniezh e vez implijet an termen rannfrazenn verb pe sintagm-verb (saoz: verb phrase, diverraet VP) evit komz eus ur rannfrazenn ganti da benn ur verb e-unan pe a-gevret gant verboù skoazell ha/pe renadennoù.
Er rannfrazenn verb e kaver an elfennoù ma vez savet diwarne ar prezegad, ha talvezout a ra da reiñ titour diwar-benn rener ar frazenn.
Alexander von Humboldt
Adalek 1788 e voe mignon gant al louzawour Carl Ludwig von Willdenow, ha gant hennezh e voe broudet e zoug da skiantoù an natur. E 1789 ez eas da skol-veur Göttingen, ar skol-veur brudetañ en Alamagn en amzer-se, hag eno e voe dedennet gant ar studi war an dachenn. Ober a reas anaoudegezh gant Georg Forster, ha mont a reas a-gevret gantañ e 1790 da veajiñ dre Europa (an Izelvroioù ha Bro-Saoz). Kenderc’hel a reas e studioù en Akademiezh Busch e Hamburg ha goude-se e Skol Vengleuzioù Freiberg, ma oa an douarour brudet Abraham Werner.
Pietro Badoglio
Jeneral an tirlu italian, marichal Italia abalamour da vezañ trec'h e Brezel Abissinia (1935-1936) e-lec'h m'emañ Etiopia hiziv, politikour italian, bet kadoriad ar Sened ha maodiern kentañ adalek miz Gouere 1943 goude kouezhadenn gouarnamant Benito Mussolini.
Renata Borgatti
Lesbianez e oa a-wel d'an holl hag e 1918 ez eas da chom da Enez Capri, e-lec'h ma oa ur gumuniezh heñvelrividi o vevañ, pell diouzh selloù ar galloud. E-pad ur pennadig e tarempredas ar varonez Mimì Franchetti, unan eus maouezed kenedek pinvidik an enezenn.
Daremprediñ a reas ivez Faith Mackenzie, gwreg da Compton Mackenzie, a skrivas ar romant Extraordinary Women, embannet e 1928, diwar-benn lesbianezed oc'h erruout en Enez Sirene, ur seurt Capri a faltazi.
Frederic Mistral
D’ar 21 a viz Mae 1854 e savas un emglev gant c'hwec'h kenseurt, ar Felibrige, evit bodañ ar skrivagnerion en okitaneg. Ar Felibrige a zo, hiziv an deiz c'hoazh, un emglev pouezus ag ar skrivagnerion ha difennerion ar yezh. Gant Frederic Mistral neuze e oa Pau Giera, Josèp Romanilha, Teodòr Aubanèu, Ansèume Matiéu, Joan Brunet hag Adòufe Tavan.
Brezhoneg
Nerto, lakaet e brezhoneg gant R. Pradig, hag embannet gant Hor Yezh.
Nubia
Hiziv an deiz e vez graet Nubia eus ar vro zo e su Egipt, a-hed an Nil hag e norzh Soudan, met gwechall e oa ur rouantelezh dizalc'h. thumbnail|250px|left|Eured Nubiat e kostez [[Aswan, Egipt ]]
Diodoros Sikilia
Buhez
Savet en deus un oberenn a dalvoudegezh. Emañ e-touez ar re o deus degaset ar muiañ a ditouroù diwar-benn Henegipt, Henc'hres ha Henroma. Labourat a reas e-pad 30 vloaz da sevel e Levraoueg istorel, a zanevell ouzhpenn mil bloaz istor, adalek amzer an henvojennoù betek mare Julius Caesar.
Cuinchy
kantved
Brezel-bed kentañ: .
1297
Diwar-benn bloavezh 1297 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Himen
Himen a reer ivez eus ar groc’henenn a stank gouhin ar merc'hed a zo gwerc’h.
Mallozh ma Doue
Anv-gwan
Implijet e vez ivez evel anv-gwan, skrivet Mallozh-ma-Doue neuze, e troiennoù evel ar re-mañ
Gerard ter Borch
Ar C'hoarierien tric-trac (1653), hag a c'haller gwelout e Kunsthalle Bremen, zo unan eus e oberennoù kentañ hag unan eus are vrudetañ ivez. Un darvoud arme eo, damheñvel ouzh taolennoù Frans Hals. Ur wech distro eus Italia e kemmas Borch e zoare da livañ hag e stagas gant darvoudoù nes a denne da vuhez ar vourc'hizien peurliesañ.
James Prescott Joule
James Prescott Joule (24 a viz Kerzu 1818 e Salford - 11 a viz Here 1889) a oa ur fizikour saoz. Brudet eo evit bezañ studiet natur ar wrez hag he darempredoù gant al labour mekanik. E orin teorienn mirerezh an energiezh e voe e labour. Eus e anv e teu hini an joul, an unanenn a vuzuilh an energiezh. Labouret en deus gant Lord Kelvin evit dasparzhañ skeul an temperadur hag evit studiañ ar «magnetostriction », hag e 1850 eo bet anvet ezel eus ar Royal Society.
Sourouc'han bitik
Annez
Bevañ a ra al labous e Kanada hag Alaska.
Epimetheüs
thumb|right|260px|[[Pandora hag Epimetheüs]] Epimetheüs (Ἐπιμηθεύς e gregach, « an hini a soñj war-lerc'h ») zo un Titan e mojennoù Hellaz kozh, mab da Iapetos ha Themis, pe d'an Okeanidenn Klymene, ha breur d'an Ditaned Atlas, Menoitios, ha Prometheüs (an hini a wel a-raok).
Joséphine de Beauharnais
Hec'h anv
Direizh eo hec'h anv Joséphine de Beauharnais. Pa oa dimezet da Alexandre de Beauharnais e oa anvet Marie Josèphe Rose. Ar jeneral Napoleone Buonaparte an hini a raio Joséphine anezhi. ret e vefe lavarout Joséphine Bonaparte eta pe  Marie Josèphe Rose de Beauharnais.
Brad Pitt
An den kentañ eo bet o vezañ dilennet div wech da Sexiest Living Man gant ar gelaouenn People, e 1995 hag e 2000).
Dark Horse Comics
Dark Horse Comics zo un ti-embann comics savet e 1986 gant Mike Richardson, ha staliet e Milwaukie (Oregon). Trede ti-embann comics ar Stadoù-Unanet eo, goude Marvel Comics ha DC Comics. Concrete gant Paul Chadwick eo ar c'homic kentañ bet embannet gant Dark Horse. Adalek 1988 en deus Dark Horse lakaet embann comics diazezet war filmoù evel Alien ha Predator. Goude-se ec'h embannas comics diazezet war re all evel Buffy the Vampire Slayer. Aet eo brud an ti-embann war gresk a-drugarez da aozerien evel Frank Miller ha Mike Mignola.
Dominicus Lampsonius
Dominicus Lampsonius( 1532 e Brugge - 1599 e Liège) a oa ul lennegour, ur barzh hag un arzour flandrezat.
Tamkieg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter B.3 eo an tamkieg (tamki pe temki) komzet gant tro-dro da 500 den e kreiz Tchad (1992), e rannvro Guera.
Yezhoù norek-pondoek
Ur skourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù norek-pondoek.
Korinthos
Korinthos (e henc'hresianeg ; Κόρινθος, Kórinthos e gresianeg a vremañ) a oa unan eus ar c'heodedoù pouezusañ en Henc'hres. Hiziv an deiz c'hoazh ez eo ur gêr vras e Gres a vremañ, enni 30 176 annezad (2011) ha kêr-benn nomos Korinthos.
Henamzer
Aloubet e vo Korinthos gant an Dorianed war-dro 700 kent J.K. hervez an hengoun. Renet e voe ar geoded adalek -747 da -657 gant oligarkiezh dorian ar Bakiaded. D'ar c'houlz-se e voe savet trevadennoù Korfou ha Sirakuza (-733).
E marevezh klasek an Henc'hres e oa Korinthos an eil geoded evit ar galloud war vor, a-dreñv Aten, alese un enebiezh dalc'hus etre an div geoded.
Spree
Dont a ra hec'h anv moarvat eus ur wrizienn slavek a adkaver en anv pobl ar Sorabed.
Wiki
Mont en-dro teknikel
Ar perzh dibar a c'heller kavout er wikioù pa seller ouzh ar sistemoù merañ an endalc'h all eo e c'hell an holl implijerien aotreet kaout ar memes gwirioù. Bez' e c'heller kemmañ traouigoù, ar (poentadur da skouer), koulz ha pajennoù a-bezh hep na vefe direizhet mont en-dro al lec'hienn evit kelo-se.
Boued
Pep danvezenn a ya da vagañ ar vevien eo ar boued. Pa vez maget ur bev e tremen elfennoù en e gorf ken e vez pourchaset dezhañ an energiezh a laka anezhañ da chom bev. Tapet e vez ar boued e meur a doare, eus ar bev bihanañ, plantenn pe loen, betek ar valum divent. Pa vez debret ar vevien gant ar re a zo brasoc'h egeto hag un eiltro, eus ar plankton betek ar breizherien vras evel ar morviled, ar felidae vras, an olifanted hag un nebeud all ez eus ul lezenn hollek, chadenn ar bouetañ a reer eus outi. P'en deus ijinet meur a ostilh evit lazhañ al loened eus peseurt ment e ve emañ an Den e live uhelañ chadenn ar boued.
Huon Veur
Dimeziñ ha bugale
Addimeziñ a eure war-dro 937 da Hadwig von Sachsen (922-965), merc'h da Herri Iañ an Evnetaer, c'hoar an impalaer Otto Iañ, hag e-touez o bugale e oa :
Hendrick Avercamp
E vuhez
Oberennoù koshañ Avercamp a zo deiziet e 1601. E-pad e stummadur e voe levezonet gant an taolennoù gweledva a veze graet gant livourien Flandrez staliet en Amsterdam, evel Gillis van Coninxloo (1544 - 1607) ha David Vinckboons (1576 – 1633). Hervez tud zo, Vinckboons a vije bet kelenner da Avercamp. Rak heñvel eo tresadennoù kentañ Avercamp ouzh re an hengoun-se, hag ivez ouzh re Hans Bol (1534 - 1593. Liammet eo ivez e oberennoù ouzh re e vignon a Gampen, Gerrit van der Horst (1581/2 - 1629).