cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Max Stirner
Preder Stirner
Adperc’henniñ : Diskouezet eo bet gant Stirner ez eo ar stad, e-pep stumm e vefe, ur gwasker. Hogen ar vuhez kevredigezhel a zo stumm naturel an den hag ez eo ret kavout un aozadur hag a lezfe d’an den ur frankiz divevenn. Ar pal da dizhout n’eo ket ur stad all (demokratel da skouer), met ur gevrat, un unaniezh atav distabil ha kemmet. Evit ma chomfe un hinienn dieub en un aozadur e c’houlenn Stirner ur stumm aozañ e lec’h m’eo emyoul pep perzhiad hag e lec’h m’en emgouestlont peogwir o deus ar c’hoant hag an ezhomm d’en ober ; an aozadur-se a vefe atav kemmus ha gwelaus evit pep hinienn hervez e interestoù. An aozadur a zo ivez un elfenn unaniñ, un doare da gejañ gant ar reoù all, evit Stirner ez eo ar stumm kevregigezhel gwelañ. Dre ma’z eo an eskemmoù etre an dud diazezet war gounidoù pep hini : N’eus etrezomp nemet un darempred, hini implij an ar profit, an interest… Ma’z an d’az kwelet gant un dremm seder evit da lakaat da vousc’hoarzin ez eo peogwir em eus gounid eus da vousc’hoarz hag ez eo va dremm o servijout va interestoù. Ar gevredigezh talvoudus nemeti a zo an hini a lezo an den mestr warnañ e unan, dieub e pep keñver, d’ober ar pezh en eus c’hoant hervez e barregezhioù. Bez en n’o an den an tu da choaz, kiriek e vo diouzh e oberennoù, e teufe a-benn pe ne teufe ket e afer eo! Pep tra zo keñveriet d’an hinienn evit m’en defe e blijadur gant ar pezh zo tro dro dezhañ.
Caer Lerion
Caer Lerion a zo anv a reer d'ur rouantelezh vrezhon vartezeus lec'hiet war-dro Ratae Coritanorum (Leicester hiziv). Nebeut traoù a anavezer diwar-e-benn ha diskar a reas abred a-wal'ch, moarvat rak ar rannvro a voe kreizenn rouantelezh sakson an Iclingas
819
Diwar-benn bloavezh 819 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Belle-et-Houllefort
Belle-et-Houllefort e galleg, Belle-Hollevoorde e flandrezeg, a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Flavius Claudius Jovianus
Aet e oa gant Juluan da vrezeliñ ouzh ar Sasanided. Pa varvas Juluan e voe anvet Jovianus da impalaer kerkent gant e soudarded.
629
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 629
Union für Südtirol
Istor
E 1989 eo ganet ar strollad goude disparti ar c'huzulier proviñsel Alfons Benedikter eus ar Südtiroler Volkspartei. Asambles gant Eva Klotz ha Gerold Maraner e unanas ar Freiheitliche Partei Südtirols, ar Südtiroler Heimatbund hag ar Movimento per il federalismo. Alfons Benedikter a voe e penn-sekretour kentañ.
E 1991 e tremenas ar strollad a-dreuz ur marevezh a enkadenn pan antreas Martin Wenter en-e-varzh. Ne voe diskoulmet ar c'huedennoù nemet goude ma oa bet diarbennet. E erlerc'hier Karl Augsten a zeuas a-benn da lakaat ar strollad war-raok hag 1993 e c'hounezas daou guzuler broviñsel (Klotz ha Benedikter).
E 1994 e kemmas ar strollad anv e ben eus Obmann da Landessekretär (sekretour ar vro). Da Andreas Pöder, e voe roet ha adurzhiet e voe frammadur ar strollad. En aozadur ispisial a voe krouet evit ar re yaouank (Junge Union).
Keith Roberts
Un tresour e oa ivez. Labourat a reas evit New Worlds ha Science Fantasy. E fin e vuhez e veve e Salisbury ma varvas gant ar skleroz-plakennoù.
Gwrizienn (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen gwrizienn  (saoz: root) evit komz eus elfenn bennañ ur ger. N'hall ket ur wrizienn bezañ isrannet e tammoù bihanoc'h hag enni e kaver an darn vrasañ eus an danvez semantikel, da skouer :
Kealoù difestis eo ar gwrizienn ha ne rankont ket klotaat dre ret gant gerioù implijet er yezh a-hendall.
Bro Loudieg
Liammoù
- http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-peier2.asp?numero_paysterroire=81
Job Lec'hvien
Buhez
Rener skol Sant-Pêr (skolaj Diwan hiziv an deiz) e Plijidi eus 1945 da 1970. Sikour a roe da Skol an Emsav evit sevel stajoù Plijidi.
Kemeret en doa perzh en FLB er bloavezhioù-se. Toullbac'het e voe en abeg da gement-se.
Hetaira
Istor
Estrenezed e oant peurliesañ, bet sklavezed alies ; brudet e oant abalamour d'o ampartiz da zañsal pe da seniñ, pe abalamour d'o c'horf. Desket e oant ivez, pa ne oa ket ar pep brasañ eus ar merc'hed. Ar merc'hed nemeto e oant a gemere perzh er symposia, ha selaouet e veze o alioù ha kredennoù gant ar wazed.
Jolly Roger
Skeudennoù
Ar penn-marv hag ar gwerzhidoù-gar a zo arouezioù kozh ar marv, anavezet abaoe ar XVvet kantved. O gwelout a reer a-wechoù war bezioù zo, ar pezh ne dalvez ket tamm ebet e oa ur morlaer an den douaret dindanañ. Arouez an nerzh eo ar sabrenn, hini an amzer o tremen eo an eurier-traezh hag an divaskell. E-touez arouezioù all e kaver ar galon toullet gant ur goaf, gant takennoù gwad a-wechoù.
XIIIvet kantved
thumb|300px|right|Dindan ren [[Genghis Khan eo bet krouet gant ar Vongoled an impalaeriezh vrasañ bet savet biskoazh. Mistri int bet war an darn vrasañ eus Azia. Dont a rejont a-benn da vezañ trec'h evit un darn vat abalamour d'o gwaregerien war varc'h]]
Plelann-Veur
Plelann-Veur a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Plelann-Veur e oa betek 2015.
Yezhoù hokanek
Marv pe damvarv eo kalz a yezhoù ar familh-mañ.
Erripalda
Erripalda ( Ripalda e spagnoleg) zo ur c'harter eus kumun Gorza e Nafarroa, e Traonienn Zaraitzu.
Aerouant
Orin an erevent
<!-- Il est difficile de déterminer une origine géographique ou historique aux dragons. Leur apparition semble dater des premières civilisations. Une filiation avec les grands reptiles disparus au Crétacé est cependant difficilement imaginable. Bien entendu il faut exclure le fait que les premiers hommes aient côtoyé les dinosaures (comme cela est parfois représenté dans les films), plusieurs dizaines de millions d'années les séparant. L'hypothèse selon laquelle les fondateurs des premières civilisations auraient trouvé des ossements de dinosaures semble tout aussi incertaine. Il est en effet assez rare de trouver ces fossiles à l'air libre, dégagés par l'érosion. Cela n'expliquerait donc pas l'universalité du mythe.
Amérique
La mythologie amérindienne ne semble pas faire part de légendes concernant les dragons au sens où nous les concevons. Dans la croyance des Aztèques le serpent bénéficiait d'un statut important de par, entre autres, sa capacité à muer. On retrouve la racine coatl (serpent en nahuatl) dans le nom de plusieurs divinités: Cihuacóatl (femme serpent) ou Coatlicue (la dame aux serpents) mais également Quetzalcóatl (serpent à plumes, aussi présent dans la mythologie maya par exemple, sous le nom de Kukulkan) ou Mixcoatl (serpent de nuages) dans lesquels se remarque un caractère beaucoup plus aérien par les qualificatifs employés.
Au cinéma
Le cinéma (et par extension tout support audiovisuel) est un vecteur important de l'imaginaire collectif moderne, et les dragons n'y font pas exception. Ils y apparaissent fréquemment, a fortiori depuis l'avènement des effets spéciaux élaborés et l'engouement du public pour les films fantastiques à grand budget.
Rahel
Rachel, dre fazi ha dre levezon ar galleg ( רחל en hebreeg, ‘dañvadez’), pe gentoc'h Rac'hel pe Rahel, zo ur vaouez e Levr ar C'heneliezh, er Bibl. Merc'h e oa da Laban, ha c'hoar vihan da Lea, gwreg Jakob, hag eñ a oa kenderv dezho o-div ouzhpenn.
Sergius ha Bacchus
Sergius ha Bacchus (pe Serj ha Bakus ; Sergios kai Bakchos pe Sarkis wa Bakhos e gregach), a oa daou sant kristen merzheriet e deroù ar e Siria. Soudarded roman e oant, hag unanet, a-hervez, e lid an adelphopoiesis, ur seurt eured.
Kurt Schwitters
E vuhez
Kurt Schwitters a studias an tresañ hag al livañ etre 1909 ha 1914 e Akademiezh Dresden hag e hini Berlin. Labourat a reas evit ar gelaouenn Der Sturm, bet krouet e Berlin. E oberennoù kentañ a voe staolennoù-skeudenniñ, met buan e voe desachet gant luskadoù gward a-raok an XXvet kantved. Adalek 1918 e chomas a-sav gant kement doare arz hengounel hag etre 1918 ha 1920 e kavas e zoare : ur meskaj dilec’hioù liesseurt : tikidi karr-boutin, tammoù skritelloù ha kazetennoù, torchoù, tammoù danvez, nozelennoù, stouvoù, segalennoù... An holl draoù-se a bege a-benn sevel e daolennoù.
Mignon da Raoul Hausmann ha da Arp e oa. Nac’het e voe outañ bezañ ezel eus Club Dada Berlin (diwar urzh Richard Huelsenbeck), setu perak e savas Schwitters e luskad dezhañ, anvet Merz. Hervez Raoul Hausmann e defe nac'het Richard Huelsenbeck peogwir en doa Schwitters savet oberennoù a denne d'an eztaoladurezh ha peogwir e oa bet ezel Der Sturm. Unan eus palioù Merz a oa adperc’hennañ dilech’ioù ar gevedigezh greanterezh ha kêr, gant ar pal lakaat traoù ar vuhez pemdez da vezañ tammoù oberennoù. Ne oa tamm preder politikel ebet, nemet ar c’hoant, adalek 1920, da sevel un « arz Merz hollek », da lavaret eo war dachenn ar savouriezh, hini ar c’hoariva ha hini ar barzhonegoù.
TVR
Pa 'voe kroget ganti e oa deuet Prezidant ar Republik, ar chadenn lec'hel gentañ krouet e Frañs eo. Ar chadenn a oa skignet tro-dro da Roazhon dre ar fun en orin. Hiziv eo posupl sellet outi en Il-ha-Gwilen a-bezh, war ar rouedad analogel ha niverel doarel (canal 20 an TNT). TV Rennes 35 a zo deuet da vezañ ur chadenn departamantel.
Breal-Moñforzh
Ardamezioù
Palefarzhet ː ouzh 1 ha 4 en aour e zelfin en glazur; ouzh 2 ha 3, leun a erminoù
Yezhoù kotchimiek
Un isskourr eus ar yezhoù youmanek eo ar yezhoù kotchimiek (Cochimi) ennañ 1 yezh komzet e Mec'hiko:
Skoñs
Ar skoñsed eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Mephitidae.
Mariasun Landa
thumb|right|200px|Mariasun Landa (en tu dehoù) gant ur vignonez e [[Donostia, e miz Eost 2009]]
XIIvet kantved
D'ar 1101 e krog an  kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 1200.
Proserpina
Anvioù-lec'h
Diwar hec'h anv eo bet anvet kêr vihan Proserpine en Aostralia.
Slobodan Milošević
Abalamour d'e bolitikerezh broadelour radikal serb eo ma voe dipennet Yougoslavia gozh ha ma tarzhas brezel Bosnia ha Herzegovina en nevezamzer 1992. Mont a reas tre ar Serbed e-barzh tiriad Bosnia gant ar soñj rannañ ar republik-se ha stagañ anezhi ouzh Serbia evit darn pe penn-da-benn. Lakaat a reas e pleustr Milošević ur politikerezh "skubañ etnek". Fellout a rae da Vilošević kas war-raok mennozh ur Serbia Vras na oa ket plas enni evit Bosniz muzulman pe Kroated katolik. Pennkaoz e voe ar skubañ etnek eus marvioù diniver ha miliadoù a dud dilec'hiet gant torfedoù bras a-enep da wirioù Mab-den. Perzh a gemeras Kroatia er brezel-se ivez.
Eva
Orin
Anv Eva eo, ar vaouez kentañ hervez Levr ar C'heneliezh, er Bibl, hag ar C'horan, ganet eus kostezenn Adam, ha pried dezhañ.
Steredenn Teegarden
Steredenn Teegarden, anvet ivez SO025300.5+165258 a zo ur steredenn er steredeg ar Maout. E 2003 e voe dizoloet he-doa un tizh bras tre (5.06±0.03 arcsec/bloavezh). N'anavezer nemet seizh steredenn gant an doare tizh-se.
Ur gorrez ruz eo, ar pezh a zispleg perak ne voe ket dizoloet abredoc'h : ur sked dre wel a 15.4 hepken he-deushepken.
Fortaleza
Fortaleza eo kêrbenn stad Ceará, unan eus stadoù arvor hanternoz Brazil, er rannvro anvet Nordeste.
Albertus Pictor
Brudet e oa evel arzour fonnus, ha hedro, livour hag ivez ograour ha broder, lesanvet "Pärlstickare", ar perlezenner. Mont a rae da redek bro ha da livañ en nevezamzer, hag echuiñ en diskar-amzer. Er goañv e sone hag e vrode.
Englyn
Englyn unodl union
Ym Mhorthoer y Merthyron – y merthyr Mwya'i werth o ddigon A hir-fawrha y fro hon Wr dewr o Aberdaron
Skouerioù
Daou englyn gant Cynddelw Brydydd Mawr, barzh eus an kantved:
Labeg
Tost-tre eo d'ar galeleg ha d'al lolodeg.
Gundemar
Gundemar (goteg 𐌲𐌿𐌽𐌸𐌹𐌼𐌴𐍂𐍃) a oa roue Vizigoted Spagn eus 610 da 612.
Skoñs an Andoù
Emzalc'h
Bevañ a ra en e-unan, nemet da vare ar gouennañ. Oberiant eo diouzh an noz.
Lolodeg
Ur rannyezh a zo:
Istor Madagaskar
Dilestrañ
En e talc'h Indoneziz niverus d'en em staliañ war aod reter Madagaskar betek an  kantved. Diouzh tu aod ar c'hornôg e kendalc'h ivez treuztiriadegoù an Afrikaned en hevelep doare. Savet ez eus bet gant Arabed Kiloa diazezadurioù en inizi Komorez, met dibab a reont dilezel an enez vras. Hironed niverus, an Antalaoted, genidik eus Komorez, en em stailh war aod an norzh. Ganet diwar ur meskaj etre Arabed, Malgached hag Afrikaned e komzont ur yezh deveret eus ar Swahili. War aod ar biz en em stailh an Iharanaed, pobl mesket-tre met afrikan a orin dreist-holl. War aod ar gevred eo ar Zafied a daol o zroad. Lakaet int gant an hengoun da vezañ diskennidi Ramiria hag hendadoù an Antambahoakaed hag an Antanosied. Etre an hag ar  eo an Antemoroed en em stailh war aod ar gevred. Eus Komorez e teuont ha bevet o dije e bro an Iharanaed a-raok gwriziennañ muioc'h er su. Peñseidi a bep seurt (Indeziz, Indoneziz, tud arabekaet ha Portugaliz goude-se) o deus bet krouet kêrioù en arvor ivez etre an hag ar. Fonnus int bet lonket gant ar boblañs tro-dro avat ha kollet eo bet ganto o merkoù identelezh a-gent.
Eus an arvor d'an argoad
Tamm-ha-tamm e krog darn eus pobladoù an arvor da drevadenniñ douaroù argoad an enez. Er gevred e vez krouet tierniezh an Antandroyed gant ar Zafi-Manara ha hini ar Vasikoroed gant ar Zafi-Ndravola. Er reter e lakaer ar priñs antemoro Rambo da orin Tanalaed Ikongo. En em gavout a ra an Hovaed war an uhelgompezenn greiz war dreuzoù ar.
CBIL
CBIL pe Coordination Bretagne Indépendante et Libertaire, Kenurzh Breizh Dizalc'h ha Diveliel e brezhoneg, a zo un emsav politikel anarkour dizalc'hour breizhek. Ganet eo e 2001, ha lies a strolladoù a zo a-barzh : Huch! e Roazhon, Treger Disuj e Bro Dreger, Ti an Dispac'h e Bro Pondi / Pourlet, Kailh Du e Bro An Oriant. Embann a ra ar CBIL ur gazetenn drimiziek : Le Huchoèr (Ar C'horn-Huchal e gallaoueg). Dleout a ra d'an niverenn 20 bout embannet e-pad an diskar-amzer 2006. Aoziñ a ra ar CBIL an Devezhioù Breizh Dieub bep blez, get strolladoù ha kevredigezhioù politikel ha sevenadurel arall.
Le Huchoèr
thumb|right Embann a ra ar CBIL ur gazetenn drimiziek a-c'houde 2001 (a-raok krouadeg ar CBIL e veze embannet get Huch!, strollad ar c'henurzh e Roazhon) : Le Huchoèr (Ar C'horn-Huchal e gallaoueg). Ar pennadoù-skrid a vez skrivet e galleg, e brezhoneg hag e gallaoueg. Komzet e vez enno a-ziàr an neventi hag an danvez dre vras dre wel an anarkouriezh dizalc'houriezh.
Gamkonoreg
Tost-tre eo d'ar waiolieg.
François Nedelec
François Nedelec, ganet d'an 3 a viz Kerzu 1954 e Suresnes (Bro-C'hall) zo un aozer c'hoarioù gall.
Pagoueg
Teir rannyezh a zo:
Romain Thomas
Romain Thomas a zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 12 a viz Even 1988 e Landerne. C'hoari a ra evel difenner e SCO Angers ha dibabet eo bet pemp gwech gant skipailh Breizh abaoe 2008.
Arondisamant Ath
Istor
Savet e voe Arondisamant Ath e 1818 pa voe bodet kantonioù Ath, Ellezelles, Frasnes-lez-Anvaing ha Quevaucamps, kemeret diwar arondisamant Tournai ha kanton Chièvres kemeret diwar arondisamant Mons.
Francine Vasse
An deiz hiziv eo anvet ar c'hoariva-mañ diouzh he anv. Ar sal Francine Vasse a zo unan eus lec'hioù buhez sevenadurel Naoned.
Zhu Chen
Zhu eo an anv-familh. thumb|Zhu Chen, 2007 Zhu Chen (e sinaeg: 诸宸; e pinyin: Zhū Chén) a zo bet ganet d'an 16 a viz Meurzh 1976.
Gwrac'hig-venez
Ar wrac'hig-venez (liester : gwrac'higed-menez) zo ur golvaneg amprevanetaer, Prunella collaris an anv skiantel anezhañ.
Isspesadoù
Nav isspesad zo dezhañ.
Pim Fortuyn
Ar muntr
Drouklazhet e voe Pim Fortuyn d'ar 6 a viz Mae 2002, da lavaret eo 9 devezh devezh a-raok an dilennadegoù. Drouklazhet e voe gant Volkert van der Graaf, un den eus an tu-kleiz pellañ hag ur stourmer evit gwirioù al loened, pa oa Fortuyn o kuitaat studioioù ur chadenn skingomz, goude bezañ bet roet un atersadenn diwar-benn an dilennadegoù. Van der Graaf a zisplegas ar pezh a reas dre ma felle dezhañ "gwareziñ ar vuzulmiz ", hag a vije bet lakaet gant Fortuyn da "vourc'hed ar pec'hed", dre ma klaske tizhout "an dud wanañ" a-benn "tennañ gounid".
Gwinieg ar Muskadig
Ar gwini, a ro gwin gwenn hepken, zo dezho meur a anv : muskadig (anv lec'hel), meulon brezhon, meulon Bourgogn pe meulon musket. Dont a ra an anv "muskadig" eus frond ar musk a zo dezhañ. Darn eus ar gwiniegi a vez roet dezho an AOK muskadig diwar e vamm p'o deus tremenet ar gwinoù-se ar goañv en o fustoù pe o bodoù hepken ha bezañ c'hoazh war o mamm pa oant bet lakaet e boutailhoù pe etre ar 1 a viz Meurzh hag an 30 a viz Mezheven pe etre ar 15 a viz Here hag an 30 a viz Du.
Meur a anvadur kontrollet zo e gwinieg ar Muskadig :
Timbroù Aden
thumb|right|140px| Timbr Aden 1953
Gwrac'hig-Sibiria
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar wrac'hig-Sibiria er c'herentiad Passeridae pe Prunellidae.
Colorado
An anv
Dont a ra an anv eus hini ar Stêr Colorado, a dreuz ar stad.
Chapel Brancacci
Livourien
Masolino a grogas gant al labour e 1424 met mont a reas kuit da Vudapest e-pad tri bloaz ma voe livour el lez. Gant Filippino Lippi e voe echuet al labour etre 1480 ha 1485.
Persefone
Persefone hag Adonis
Ret e oa barn, barnet e voe : diwar neuze e rankas Adonis chom en Ifernioù e-doug un drederenn eus ar bloaz, ha mont da vevañ gant Afrodite un drederenn all. Evit ar peurrest, graio a garo.
Azeul
Ur perzh bras he doa Persfone e lidoù un toullad kêrioù, evel Eleusis, Thebai ha Megara, hag ivez e Sikilia hag en Arkadia.
Burgonded
Vvet kantved
Adalek ar mare-se en em droas pennoù bras ar Vurgonded davet ar gristeniezh katolik, hogen ar bobl a viras he c’hredennoù, paganiezh ha kristeniezh Arius mesket. E 436-437 e rejont o mad eus diskar an Impalaeriezh roman evit sevel enep ar Romaned. Dindan ren o roue Gundahar, pe Gundicar, e voe aloubet douaroù nevez ganto war ribl kleiz ar Roen, e Gallia Belgica, a voe lezet ganto gant ar Romaned goude-se. Daoust ma veze sellet outo c’hoazh evel ur bobl gevredet (foederati), e voe torret an emglev etrezo hag ar Romaned p’en em savas ar Vurgonded, gant Gundahar en o fenn, ouzh an Impalaeriezh. Gant Aetius, penn milourel ar Romaned, e voe galvet an Huned da zont war sikour an Impalaeriezh. Faezhet e voe ar Vurgonded en ur brezel ma vije bet lazhet 20 000 anezho hag en o zouez ar roue Gundahar, a zo Gunther e gwerz-veur an Nibelungenlied (1203-1025). Spontet e voe ar Vurgonded ha sujañ a reas lod anezho da roue an Huned, Attila, evit mont da vevañ a-gevret ganto e Pannonia. Ar re all a voe kendeuzet en arme ar Romaned ha lezet e voent d’en em staliañ e Savoia (anvet Sapaudia d’ar mare-hont ha brasoc’h eget Savoia bremañ).
Tidoreg
Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù norzh halmahereg eo an tidoreg (tidore) komzet gant tro-dro da 26 00 den da yezh kentañ ha gant 20 000 den ouzhpenn da eil yezh (1981) e Maluku (Indonezia).
Hooimille
Hooimille en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Hoymille, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Kanton Landreger
Kanton Landreger zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. Brasaet e oa bet da 22 gumun gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.
Antoaneta Stefanova
2532 edo he renk Elo d'ar 1añ a viz Ebrel 2008.
Marcelo H. del Pilar
Marcelo Hilario del Pilar y Gatmaitan (Plaridel, 30 a viz Eost 1850 — Barcelona, 4 a viz Gouere 1896) a oa ur skrivagner filipinezat brudet dre e anv-pluenn Plaridel.
Pleg-mor Tonkin
Pleg-mor Tonkin (Vietnameg: Vịnh Bắc Bộ; ), en em led war e-tro 480 km war 240 km, etre Sina ha Viêt Nam. Bas eo an dour ennañ (nebeutoc'h eget 60 metrad donder) ha brec'h suañ Mor Su Sina eo, anezhañ ul lodenn eus meurvor Habask. Er pleg-mor en em daol ar stêr Ruz. Beihai (Sina) ha Haiphong (Viêt Nam) eo ar porzhioù pennañ outañ. Emañ enez sinaat Hainan er pleg-mor. Inizi sinaat all, bihanoc'h, zo er pleg-mog, evel Weizhou.
Peurliesañ e vez graet Vịnh Bắc Bộ ("pleg-mor ar reter") pe Vịnh Hải Nam ("pleg-mor Hainan") eus ar pleg-mor gant Vietnamiz. An anv Tonkin, skrivet 東京 e sinaeg, ha Đông Kinh e vietnameg a-vremañ, a dalvez "kêr-benn ar reter". Anv kozh kêr Ha Noi, kêr-benn Viêt Nam eo. Implijet e vez dres an hevelep lunioù evit skrivañ an anv "Tōkyō", kêr-benn Japan.
Ulva lactuca
Ulva lactuca Linnaeus, hag a zo ur seurt bezhin glas eus ar seurt klorofita, a zo ar spesad skouer eus ar genad Ulva, anvet alies saladenn-vor. Anvioù all a vez implijet e Breizh, setu int : glandour glas, glasvez, glazezh, glazaj, kaol-glas pe kaolaj. thumb|right|300px|Saladenn-vor
Votadeg unanv gant div dro
Votadeg unanv gant meur a dro
Ar votadeg unanv gant meur a dro a zo heñvel ouzh ar votadeg unanv gant div dro met muioc'h eget div dro a vez aozet. Ma ne c'hounez ket un danvez-kannad bennak muioc'h eget an hanter eus ar mouezhioù e rasker an danvez-kannad gant an nebeutañ a vouezhioù. Votiñ adarre a reer betek ma c'hounezo un danvez-kannad muioc'h eget an hanter eus ar mouezhioù. Peogwir eo c'hall bezañ kalz troioù ne vez ket implijet an doare-votiñ-mañ en dilennadegoù politikel. Ganti e reer, avat, en dilennadegoù bihanoc'h, da choaz prezidant ur parlamant, da skouer. Disoc'hoù ur votadeg unanv gant meur a dro a vez disheñvel alies eus ar pezh a vefent bet ma ne vefe bet nemet un dro, rak posupl eo e c'hounezfe ur danvez-kannad a vefe bet rasket en dro gentañ eus ur votadeg unanv gant div dro.
Votadeg diredi
Ar votadeg diredi a zo un doare votiñ heñvel a walc'h ouzh ar votadeg kas-degas a veze implijet gwechall e Queensland. Renkañ a reont ar voterien an danvez-kannidi en urzh ar blij dezho gwelloc'h ha ne votont nemet ur wech. Implijout a reer an hevelep reolenn da choaz ar gounezer hag er votadeg unanv gant div dro, avat hag an hevelep disoc'h a ro.
Broc'h flaerius Palawan
Daoust d'e anv n'emañ ket e familh ar broc'hed met e hini ar skoñsed.
Ludwig Tieck
Mab e oa d'ur marc'hadour gloan. Studiaén a reas doueoniezh, prederouriezh, lennegezh. Beajiñ a reas ha chom en Italia adal 1804 betek 1805, en Bro-Saoz en 1817, ma studias oberenn Shakespeare. Dramaour e voe e lez Dresden adal 1825, hag adal 1841 e lez Prusia dindan Friedrich Wilhelm IV.
Pennwal
Aroueziadurioù ar pennwalioù
Hervez pevar aroueziadur e c'heller anavezout ur bennwal :
Periad landreiñ ur bennwal
An trevnad, ar mentoù hag an aroueziadurioù tredanek a ra d'ober periad landreiñ ar bennwal. Da bourchas pennwalioù en araez da vezañ marc'het e-barzh klozennoù a bep seurt a verkoù disheñvel e oa bet ergrafet skoueriegezhioù azas :
Amoko II
An darvoudoù
24 a viz Gouere 1990, "123 milion nemetken! N'eo ket a-walc'h.Galv!" eme ar sindikad "Galv ivez!" eme Amoco. Ha bec'h adarre!
Strabon
Oberennoù
N'eus bet miret nemet tammoù eus e labour istorel, e Eñvorennoù Istorel, e 43 levrenn, en doa savet da glokaat istor an Hellazad Polybios.
Stumm-meneg (yezhoniezh)
A-bouez eo gallout ober an diforc'h etre ar stumm-meneg ha stummoù ("gerioù") all, dreist-holl peogwir e klot dre vras (met pas dre ret) ar stummoù-meneg gant stumm ar penngerioù en ur geriadur, da skouer e brezhoneg e vez renket ar ger "(da) bennoù" dindan ar pennger "penn" hervez ar stumm-meneg boas e brezhoneg.
Loeiz Roparz
Loeiz Roparz, ganet e Poullaouen (Bro-Gerne - Penn-ar-Bed) e 1921 ha marvet e Kemper d'an 3 a viz Du 2007, a zo bet unan eus an dud o deus renevezet an dañs hag ar c'han hengounel pe kan-ha-diskan e Breizh adalek 1939. Kelenner e oa war ar galleg, al latin hag ar gresianeg.
Broc'h flaerius Malaysia
Broc'h flaerius Malaysia (Mydaus javanensis) a zo ur bronneg hag a vev e Malaysia hag Indonezia.
Tonkin
An Tonkin skrivet ivez Tongkin pe Tongking a-wechoùigoù (vietnameg Bắc Bộ (北圻), a dalvez harzoù an norzh), a reer eus ar vro e lodenn norshañ Viêt Nam, e su proviñsoù sinaat ar Yunnan ha Guangxi, er reter da Laos hag er c'hornôg da pleg-mor an Tonkin. Treuzet m'eo gant delta strujus ar stêr Ruz eo uhel ar gounid riz enni.
Goude ar brezel gall-ha-sinaat (1884–1885) e voe aloubet an Tonkin hag an Annam gant ar C'hallaoued a reas gant anv vietnamek ar gêr-benn evit envel ar vro a-bezh. An trede lodenn eus Viêt Nam bet preizhet gant ar C'hallaoued a oa Kochinsina er su.
Riegezh
E-doug an Grennamzer, war-dro an e oa bet distaget tamm ha tamm ar riegezh eus an hinienn unpenn evit bezañ staget ouzh ar riez, hemañ ur boud strollel, ur strollegezh dezhi ar veli war un tiriad termenet mui pe vui.
Odysseia
Framm ar varzhoneg en Henamzer
Rannet e oa an Odysseia e 24 c'han pell goude he savidigezh. Ne oa ket graet c'hoazh war ar papiruz koshañ eus an Odysseia, skrivet en. Savet e oa ar framm-se gant skiantourien Aleksandria moarvat. An displegoù kozh diwar-benn an oberenn, da lâret eo ar skolioù da Homeros ha displeg Eustatios dreist-holl, o deus titloù evit lodennoù an istor na glotont ket atav gant ar rannadur e kanoù, met kentoc'h gant pennadoù berroc'h pe da strolladoù darvoudoù. Victor Bérard en deus implijet an titloù-se da sevel e embannadur eus an Odysseia.
Riegezh
Riegezh ar bobl
Hervez Jean-Jacques Rousseau hag darn ar brederourien ha politikourien grenn-ha-krenn e vez un elfenn eus ar riegezh e pep hinienn eus ar bobl.
Evit herzel ouzh ma vez dilammet an elfenn-se e tleer sevel un demokratelezh eeun gant votadegoù an holl ha referandomoù. Ar bobl a zo hollad ar re vev, un hollad gwir tud.
Riegezh ar vroad
Er reizhiad-se, ne c'hell ket ar vroad diwirvoudel o c'hontrolliñ ha ret eo sevel enepgalloudoù kempouez d'o c'halloudoù en ur sevel disparti ar galloudoù.
Manuela Sáenz
thumb|right|200px|Manuela Sáenz Doña Manuela Sáenz (27 a viz Kerzu 1797, pe marteze 1795, e Quito, Ecuador - 23 a viz Du 1856 e Paita, Perou), a oa ur vrogarourez eus Ecuador ha serc'h Simón Bolívar, an dispac’hour eus Suamerika. Lesanvet eo ivez "Manuelita Sáenz" ha "la Libertadora del Libertador" (dizalc’herez an dizalc’her). Merc'h e oa da Simón Sáenz Vergara ha Maria Joaquina Aizpuru, ha dimeziñ a reas gant an doktor James Thorne. Dilezel a reas he gwaz avat da vont da vevañ gant Bolívar.
Oostvleteren
Oostvleteren en izelvroeg, Oostvletern e flandrezeg kornôgel, a zo ur rann-gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun nevez Vleteren.
Meoneg
Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù Bird's Head eo ar meoneg (meon, karon dori pe maiyach) komzet gant tro-dro da 5 000 den (1987) e Papoua ar C'hornaoueg.
Zelandeg
Ur yezh frankek-izel eus ar strollad germanek-izelvroek eo ar zelandeg (e zelandeg: Zeêuws, en izelvroeg: Zeeuws).
Milzoull
thumb|right|300px|Milzoull
La Destruction de Jérusalem
Bez e kaver ivez, e-barzh al levr-se, ar pezh a chom eus "Amouroustet eun den coz pêvar huguent bloaz pehini so orguet à vez eur plac’h jaoanc hen oad a c’huezecq bloaz", roudoù ur pezh-c'hoari dastumet gant Le Pelletier ivez.
1- Ploeoù : ret eo kompren "broadoù" kentoc’h
Warenborieg
Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù Mamberamo Izelañ eo ar warenborieg (warenbori, warembori pe waremboivoro) komzet gant tro-dro da 600 den (1998) Papoua ar C'hornaoueg.
Albrecht Dürer
Dibenn e vuhez e Nürnberg
Neuze ne savas ket kalz oberennoù e dibenn e vuhez. War dachenn al livañ e savas poltred, , , ha div banell ma weler Sant Yann ha Sant Per en ha Sant Paol ha Sant Mark en. Evit a sell ouzh a c'houevrengraviñ ne savas nemet un nebeud poltredoù, en o zouez hini kardinal-dilenner Mainz (Ar C'hardinal meur), Friedrich ar Fur, priñs-dilenner Saks, hag e vignoned, an denelourien Willibald Pirckheimer, Philipp Melanchthon hag Erasmus.
Daoust ma kave dezhañ ne oa ket desket a-walc'h, dreist-holl evit a selle ouzh ar yezhoù klasel e oa dedennet-bras Dürer gant an danvezioù kefredel. Kalz a zeskas digant e vignon Willibald Pirckheimer, hag e ali a c'houlennas outañ meur a wech a-zivout meur a oberenn. Mignon e oa ivez da Erasmus, ha kenskrivañ a rejont. Dont a reas a-benn da gas daou levr da benn vat e-keit ma oa bev. Unan anezho diwar-benn ar ventoniezh hag an diarsell Kemennoù ar mentoù a voe embannet e Nürnberg e 1525, hag al levr kentañ diwar-benn ar matematik evit tud vras bet embannet en alamaneg E labour war an difennoù a voe embannet e 1527, hag e labour diwar-benn kempouezioù tresadennoù tud a voe embannet dindan peder levrenn nepell goude e varv, e 1528. .
Levezon
Evit al livañ ne voe ket ken bras levezon Dürer en Italia: marteze a-walc'h e oa stern-aoter Venezia an oberenn nemeti a oa anavezet. An arzourien alaman a zeuas de heul ne zeujont ket a-benn da veskañ an doare alaman hag an hini italian.
Kernouez
Kernouez (Kernouës an anv gallek ofisiel) zo ur gumun e Bro-Leon e kanton Lesneven, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Timbroù Ejipt - Burevioù gall
E 1930 eo paouezet gant ar frankiz roet da bostoù Bro-C’hall. Timbroù an Egipt hepken a vo implijet adalek ar bloaz-se.
Moneghetti
Moneghetti a zo ur rann eus karter La Condamine e Monaco. War harz an hanternoz emañ, e-kichen Fonvieille.
Kambaeg
Ur yezh direnk komzet e gwechall e Brazil e Mato Grosso del Sul, e-kichen Corumbá e oa ar c'hambaeg. Eus Kolombia e oa bet teuet ar meuriad ha spagnoleg e komz e izili hiziv. Posupl eo e oa bet perc'hennet d'ar familh doupiek.
Ĥ
Ul lizherenn latin ispisial eo Ĥ, ĥ, da lâret eo h gant un tired kognek, implijet gant an esperanteg evit skrivañ ar son kensonennel [x] pe [χ].
Leurgêr
E doare ur rakleur
Honnezh a zo un dachenn dirak tal ur savadur a-bouez.
Kensonenn kevig dre dostaat
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn kevig dre dostaat mouezhiet treuzskrivet [ɹ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 151.
Ĝ
Ul lizherenn latin ispisial eo Ĝ, ĝ, da lâret eo g gant un tired kognek, implijet gant an esperanteg evit skrivañ ar son kensonennel [dʒ].
Aspasia
Aspasia (war-dro 470 kent JK, – war-dro 400 kent JK, (Ἀσπασία e gregach) a oa ur vaouez eus Miletos brudet abalamour ma taremprede ar politikour atenat Perikles ha ma oa un hetaira.
Ruzenn drek-logigoù divouezh
Skrivet e vez <ch> hervez reolennoù reizhskrivañ peurunvan
Awadeg
Ken tost d'an hindeg ec'h eo ma vez renket evel ur rannyezh hindek gant tud zo.
Caer Mincip
Caer Mincip eo an anv a roer d'ur rouantelezh vrezhon vartezeüs a oa en-dro da Verulamium (Sant Alban hiziv an deiz). Nebeut a roudoù eus bezañs ar Saozon a gaver er vro-se kent ar. An-dra-se a c'hell lakaat an den da soñjal e oa padet un dachennad vrezhon er c'horn-bro-se. N'ouzer ket resis pegoulz e voe kemeret gant ar Saozon met un darn eus rouantelezh Essex e oa e 600 kazi-sur rak pa fellas da Sant Aogustin mont war-du Londrez e rankas goulenn an aotre digant he roue.
Ruzenn drek-logigoù mouezhiet
Skrivet e vez <j> hervez reolennoù reizhskrivañ peurunvan
Olé
Unan eus arouezioù ar sevenadur spagnek eo deuet da vout, ha da gentañ dre an implij anezhi er flamenco.
Fouin bras
Anvet e voe Acrocephalus fasciolatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1861) gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Andrey Rychagov
Mestrc'hoarier echedoù rusian eo.
Kensonenn drekstaon dre dostaat
Mouezhiet e vez ar c'hensonennoù dre dostaat atav hep par divouezh ebet.
A-wezhoù e vez implijet arouezenn ar gensonenn drekstaon dre daravat mouezhiet ([ɣ]) gant ur diakritek evit merkañ an izelaat e-lec'h an arouezenn [ɰ]
Martin Agricola
E-tro 1524 e vevas e Magdeburg, kelenner e oa d'ar mare-se en ur skol brotestant. Rhau, hag a oa senedour ha mouller o tont eus Wittenberg, a gejas gant Martin Agricola. Deuet e oant da vezañ mignoned vras. Embann a reas teoriennoù war ar sonerezh, an teoriennoù-se a oa war un doare nevez da notenniñ.
Editorial Galaxia
Mennad an diazezerien a oa adsevel ar galizeg, reiñ brud d'ar yezh hag ober anezhi ur benveg krouiñ ha meizañ.
Y Borth
Un ti-hent-houarn eus ar gompagnunezh Rheilffordd y Cambrian zo er Borth.
Pepin an Tort
Pepin an Tort, Pépin le Bossu e galleg, (war-dro 769-811) a oa mab henañ Karl Veur hag e serc'h Himiltrude. Roet e oa bet dezhañ anv e dad-kozh, Pepin Grenn. Disneuz ne oa ket, dremmet kaer e oa zoken, met abalamour d'ur c'hleñved e veze pleget e gein gantañ.
Kazh-mor (bronneg)
Emzalc'h
Liesparezed e c'hell bezañ ar c'hizhier-mor. En em barañ a reont e miz Kerzu pe Genver ha genel a reont etre daou ha pemp kolen goude un dougen 60-70 devezh. Ar c'helin a chom gant o mamm e-pad 10 miz.
Pepin an Tort
Ur vodadeg veur a voe dalc'het gant Karl e Regensburg da varn an dreitourien. Holl e oant kavet kablus, ha gourc'hemennet e voe o lakaat d'ar marv. Karantez a-walc'h en doa Karl ouzh e vab henañ rak kemmet e voe kastiz Pepin.
Kazh-mor (bronneg)
Gwarez
Ral eo ar c'hizhier-mor ha gwarezet int gant lezennoù e Chile, Perou hag Arc'hantina. Hemolc'het e vezent gwechall evit o c'hreoñ ha peogwir e oant e kevezerezh gant ar besketaerien. Diouennet int bet en Arc'hantina hag en Inizi Maloù. Ur gudenn eo ar brigierezh c'hoazh.
Pepin an Tort
Sevenadur amerikan
Ur fentc'hoarigan anvet Pippin (hervez e anv e saozneg) diwar-benn e vuhez, zo bet krouet e Broadway, ha n'eus ket nemeur a dra diazezet war an istor ennañ.
Ԋ (lizherenn)
Diazezet e oa bet stumm al lizherenn-mañ war hini al lizherenn girillek H
Marc'heg (Henroma)
Marc'heien ha senedourien
Da vare diwezh ar republik roman e teuas ar senedourien roman hag o bugale da vezañ ur vegenn diofisiel e-barzh urzh ar varc'heien. Bevennet strizh e voe gwir ar senedourien da genwerzhañ gant al lezenn neuze. Ar pep brasañ eus an armerzh en tu all d'al labour-douar a oa etre daouarn ar varc'heien na oant ket senedourien. ouzhpenn bezañ perc'henn war douaroù bras e teuont eta da ren tachenn ar mengleuzioù, al listri-kenwerzh hag al labouradegoù. Ar c'hompagnuniezhioù a zastume an tailhoù peurgetket, ar Bublikaned (publicani) a oa hogos holl perc'hennet gant ar varc'heien-se.
Che (spagnolek)
Ster hag implij
Several tango song names start with the word che (e.g. Che, bandoneón and Che, papusa, oí). Also, Cheeee! was a catchphrase used by the late José Marrone when impersonating the clown Pepito.
Es una característica muletilla que se encuentra difundida en Argentina, Bolivia, Paraguay, Uruguay y la Comunidad Valenciana. Se pronuncia de la misma manera pero se escribe La expresión denota confianza y es utilizada para llamar la atención del interlocutor sin tener que decir su nombre. Tiene un uso similar a oye u hombre; o ¡vaya! en las zonas catalanohablantes de la Comunidad Valenciana. En otros países latinoamericanos, el término 'che' es utilizado para referirse a una persona de origen argentino y, de hecho, ese fue el motivo por el cual Ernesto Guevara fue apodado el Che. De igual manera, en España el término 'che' es utilizado para referirse a una persona de origen valenciano. Mientras que, en las tierras valencianas, se utiliza con múltiples connotaciones; por ejemplo para expresar enfado "Che, volvimos a fallar", para reafirmar ideas "Que sí che, yo lo vi" y otros múltiples usos comodín.
Etimología
También se hace descender al che valenciano (independientemente de su relación con el argentino) del imperativo árabe shuf ("mira").
Dihun
Istor
E 1989 e oa krog ar seurez Anna-Vari Arzur e bro Leon ha Yannig Baron e bro Gwened da glask digeriñ ar skolioù kristen d'ar gelennadurezh divyezhek brezhoneg-galleg. Diwar o labour pennek e voe digoret ur c'hlas divyezhek e skol Sant-Gwenn e Gwened gant 29 bugel hag ur c'hlas divyezhek all e Gwiseni d'an distro-skol 1990. D'ar 26 a viz Here e voe fiziet dezvadoù Dihun-56 e prefeti ar Mor-Bihan. E miz C'hwevrer 1993 e teuas Dihun Penn-ar-Bed da vezañ ur gevredigezh kerent hag e miz Mezheven 1993 e voe krouet Dihun-Breizh.
Yun
E 2006 en deus ranket ar prezidant Yannig Baron ober yun evit diskouez pegen drouklaouen e oa ar gevredigezh gant enebiezh renerezh ar skolioù katolik ouzh mont war-raok ar c'helenn brezhoneg. War a seblant e vije deuet a-benn da lakaat ar renerien da blediñ da vat gant ur c'helenn ne oant ket gwall nec'het gantañ a-raok. Da vihanañ eo evel-se eo bet kinniget an danevelloù embannet e dibenn ar yun.
Penn (anvioù-tiegezh)
Kalz anvioù-tiegezh brezhonek zo bet savet diwar ar ger penn. En o zouez lesanvioù :
Ԇ
Ul Lizherenneg kirillek ispisial eo Ԇ, ԇ implijet gant ar komieg-zirieg evit skrivañ ar son kensonennel [dzʲ] pe [lʲ].
Ger goullo
Er yezhoniezh e vez implijet an termenoù ger goullo, ger benveg, ger ostilh (saozneg : function word pe functor) evit komz eus gerioù gante nebeud a ster dreze o-unan hag a dalvez da sevel liammoù yezhadurel gant gerioù all en ur frazenn pe c'hoazh da lakaat war wel savboent an den a zo o komz.
E-touez rummad ar gerioù goullo e vez renket an araogennoù, ar raganvioù, ar verboù-skoazell, ar stagelloù, ar gerioù-mell hag ar rannigoùigoù. N'heller ket deverañ seurt gerioù goullo, nag implijout kengerioù gante.
Yemsaeg
Ur yezh gant tonennoù an hini eo ha klasket e vez sevel ul lennegezh eviti hec'h-unan.
Athena
Maeronez al labour-dorn
Hi an hini a ziskouez da Eric'hthonios penaos ober ur c'harr, ha da z-Danaos, e Rodos, penaos ijinañ ul lestr a 50 roeñv — e mojenn an Argonaoted ivez eo hi a ziskouez penaos sevel al lestr Argo. Gwarezerez an artizaned hag al labourerien eo, ha graet e vez Ἐργάνη / Erganê, « al labourerez », anezhi.
Jeannie Robertson
Desket he-doa he roll-kanaouennoù, unan deus ar re vrasañ e Breizh-Veur, gant he mamm, ha gant kanerion hengounel all ivez, bet kejet ganti war an hentoù.
Bellingwedde
Bellingwedde (distagañ ) a zo ur gumun e proviñs Groningen en Izelvroioù. Savet eo bet e 1968 pa voe kendeuzet Bellingwolde ha Wedde.
Richard Huelsenbeck
E vuhez
Dre m’en doa kendalc’het gant e studioù mezeg e krogas gant ar vicher-se. Surjian a verdeadurezh e voe, hag e kasas rentaoù-kont e veajoù da gazetennoù Berlin.
E 1969 e teuas er-maez e levr eñvorennoù anvet « Eñvorennoù un tabouliner dada». E 1970 en em stalias e rannvro Tessin, e Suis.
Marck (Pas-de-Calais)
Marck a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Troumaieg
Ur yezh digenvez eo an troumaieg. Komzet eo gant 78 a dud e park Xingù, war ribl ar Mato Grosso.
Hozoeg
Ur yezh omotek eus is-skourr yezhoù maoek ar c'hornôg eo ar hozoeg (hozo pe begi-mao) komzet gant tro-dro da 3.000 den e kornôg Oromo en Etiopia (1995).
Aktiv Schach
right|thumb
Ki-dour India
Doareoù pennañ
20 vloaz e c'hellont bevañ en ur gwarezva. Kalz berroc'h eo o buhez en natur avat.
Ictonyx
Ictonyx zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
2 spesad mustelideged eus Afrika zo ennañ :
Gommecourt (Pas-de-Calais)
Gommecourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Ganzaeg
Ur yezh omotek eus is-skourr yezhoù maoek ar c'hornôg eo ar ganzaeg (ganza, ganzo pe koma) komzet e kornôg Oromo en Etiopia (1982).
José Bové
Buan-ha-buan
Ananvezet eo José Bové evit e stourmoù.
Dilhad-korf merc'hed
thumb|Dilhad-dindan evit ar merc'hed Dilhad-korf merc'hed, pe lienaj-merc'hed, pe lienerezh, eo an anv hollek a vez graet eus an dilhad a vez gwisket gant ar merc'hed war o c'hroc'hen, a-wechoù dindan an dilhad all.
Silvio Danailov
Mestrc'hoarier echedoù bulgar.
43
796 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0043 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Dmitriy Yakovenko
thumb|Dmitriy Yakovenko, 2009 Dmitriy Yakovenko  (e ruseg:Дмитрий Яковенко) a zo bet ganet d'an 28 a viz Even 1983 en Omsk (Unaniezh Soviedel).
Rouzegan-Rusia
Ar rouzegan-Rusia (liester : rouzeganed-Rusia) pe rouzegan-Blyth (liester : rouzeganed-Blyth), a zo ur spesad golvaneged bihan, Acrocephalus dumetorum an anv skiantel anezhañ.
Farouk Amonatov
Meurc'hoarier echedoù tadjik.
Minerva
Hogen diaes kavout doareoù disheñvel etre doueez Hellaz kozh ha hini Roma.
Lannarvili
Anv
Gerdarzh ː diwar un anv-den henvrezhonek Haeruili / Haelluili,
Minerva
Doueez roman
Azeulet e veze ivez er "Delubrum Minervæ", un templ savet war-dro 50 kent JK gant Pompeius e-lec'h ma voe savet diwezahtoc'h iliz Santa Maria sopra Minerva, tost d'ar Piazza della Minerva a vez gweladennet hiriv nepell diouzh ar Pantheon.
Kafitchoeg
Ur yezh omotek eus isskourr yezhoù gongaek ar su eo ar c'hafitchoeg (kaficho, kaf(f)a, kefa pe caffino) komzet gant 569 626 den evel yezh kentañ ha gant 46 720 den all evel eil yezh e Kafa en Etiopia (1998). Komzet e vez ivez marteze a-walc'h e Soudan.
Tost a-walc'h eo d'ar chakatchoeg.
Lesotho
Melestradurezh
Disrannet eo Lesotho e dek distrig, pep a verour en o fenn. Camptown a vez graet eus pennlec'h pep distrig.
Triliv
Un triliv zo ur banniel tri liv warnañ.
Banniel Bro-C'hall
thumb|Banniel triliv [[Bro-C'hall.]] E brezhoneg e vez implijet kenañ ar ger "triliv" evit envel banniel Bro-C'hall. Meur a abeg zo da se, ouzhpenn hini an tri liv gall :
Nayieg
Ur yezh omotek eus is-skourr ar yezhoù diziek eo an nayieg (nayi pe nao) komzet gant 3.656 den evel yezh kentañ ha gant 1.876 den all evel eil yezh e Kafa en Etiopia (1998).
Skolaj
Skolaj Diwan Gwened
Emañ ar Skolaj Diwan ar Morbihan o tegemer skolajidi o tonet eus skolioù Diwan a-bep tu; Roazhon, Naoned, an Oriant hag all... hag un nebeud re eus skolioù divyezhek ar Morbihan. Digor eo ar skolaj war 5 devezh, gant ur c’houskva hag obererezhioù ar merc’her goude merenn evit an 20 bennak a ziabarzidi a chom ar sizhun a-bezh (kayakin, UNSS, bowling, sinema... ). Evit an diabarzhidi e vez graet peadra gellet labourat o kaout plijadur; gant ar beilhadegoù, festoù noz, arvestoù ha stalioù a vez kinniget dezho. Ouzhpenn emañ ar porzh-skol nevez aozet evit an dudioù sportel.
Dizieg
Ur yezh omotek eus is-skourr ar yezhoù diziek eo an dizieg (dizi, (dizi-)maji, sizi pe twoyu) komzet gant 21.075 den evel yezh kentañ ha gant 2.054 den all evel eil yezh e Kafa en Etiopia (1998).
Lyonesse
Hervez ar vojenn e voe argased soudarded Arzhur gant tud Mordred betek Lyonesse goude emgann Camlann, met tra ma voe barrek tud Arzhur da dec'hout kuit e varvas re Mordred pa voe beuzet ar vro.
Kensonenn gweuz-gouel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn gweuz-gouel (saoz.: labial-velar consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn kendistaget ganti an diweuz ha gouel ar staon da lec'hioù distagañ pennañ war un dro.
Kavet e vez ivez kensonennoù gweuz-drekstaon dre strakal, d.s. [k͡p’], hag ivez dre entarzhañ, d.s. [ɠɓ].
Halloy (Pas-de-Calais)
Halloy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Republik Kreizafrikan
<HR noShade> Ar Republik Kreizafrikan (République Centrafricaine e galleg, distaget ), pe Kreizafrika (Centrafrique e galleg, distaget ), zo ur Stad e-kreiz kevandir Afrika. En-dro dezhi emañ Tchad en norzh, Soudan ha Soudan ar Su er reter, Republik Kongo ha Republik Demokratel Kongo er su, ha Kameroun er c’hornôg.
Rannoù melestradurel
Rannet eo ar republik Kreizafrikan e 14 prefedelezh velestradurel ha 2 brefedelezh armerzhel.
Yezhoù ometoek
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-mañ evel-hen:
Meles
Meles zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Éamonn Ceannt
Ceannt a zo bet toullbac'het e Kilmainham betek ma vije kaset d'ar marv d'an 8 a viz Mae 1916, pa oa 34 bloaz.
XIvet kantved
../.. | |  |  kantved |  |  | ../..
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù an kantved
Arthur Dunkelblum
C'hoari a rae e Kelc'h Roueel Echedoù Antwerpen.
Lucienne
Lucienne zo un anv-badez gallek a vez roet d'ar merc'hed, kar d'an anv Lucie ha kenorin gantañ. Lucien eo ar stumm gourel.
633
Diwar-benn ar bloavezh 633 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Rouzegan-tamariskl
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl.
Scacchi
Scacchi (Echedoù en italianeg) a zo un eoullivadur graet war lien gant Sofonisba Anguissola e 1555 hag a c'haller gwelout er Mirdi Navrodwe e Poznań e Polonia.
Gabriel Fahrenheit
thumb|right|Gabriel Fahrenheit Daniel Gabriel Fahrenheit a zo ur fizikour alaman ganet d'ar 24 a viz Mae 1686 e Dantzig (Gdańsk hiziv an deiz) e Polonia. Marvet eo d'ar 16 a viz Gwengolo 1736 e Den Haag (Izelvroioù). Ar skeul temperadur en e anv en deus ijinet.
En em staliañ a reas en Izelvroioù. Ijiner an aerometr hag ar gwrezverker merkur en e anv eo: e wrezverker a zo rannet etre 212 derez; e pennoù hennezh emañ tommder an dour o virviñ hag hini ar yenijenn vrasañ produet gant ur meskaj erc'h ha hoalen amoniak: ar poent 0 er gwrezveker kantvedennel a zo kevatal d'an 32° war skeul Fahrenheit. 100 °F eo temperadur ur marc'h yac'h. E wrezverkoù kentañ 'oa leuniet gant etanol, met disoc'hoù gwelloc'h n'oa gant merkur. Ijinet n'eus ivez ur gleborverker gwellaet. E 1714 ec'h ijin ar gwrezverker gentañ modern gant merkur.
Implijet 'veze kalz e wrezverkoù e Europa a-raok ma emgavje an derez Celsius. E skeul temperadur a vez implijet c'hoazh an deiz a hiriv e Amerika an Norzh hag e Jamaika.
Alexei Dreiev
Meurc'hoarier echedoù rusian ha soviedat.
Sint-Joost-ten-Node
Sint-Joost-ten-Node (Saint-Josse-ten-Noode e galleg) a zo ur gumun eus Belgia.
Babydoll
Er bloavezhioù 1990 e voe brudet ar Babydoll (doare kinderwhore d’en em wiskañ) dre ma voe gwisket gant kanerezed amerikan al luskadoù Riot Grrrl ha grunge, evel Courtney Love pe Kat Bjelland.
Yen
Bilhedoù
Seizh seurt bilhedoù a vez graet ganto hiriv an deiz (2006), gant un dalvoudegezh a 1 000, 2 000, 5 000 ha 10 000 yen. Ar bilhedoù 100 ha 500 yen n'int ket anezho ken.
- ar bilhedoù 10 000 yen, skeudenn a reont Yukichi Fukuzawa (1835-1901).
Maleg (omotek)
Ur yezh omotek eus is-skourr ar yezhoù ometoek eo ar maleg (male) komzet 53.779 den evel yezh kentañ ha gant 6.730 den all evel eil yezh en Omo en Etiopia (1998).
Timbroù Bamra
left|120px|thumb|Timbr Bamra – 1890 Unan eus Stadoù-priñselezh India e oa Bamra da vare mestroniezh ar vro-se gant ar Rouantelezh-Unanet. Emañ an tiriad e reter an Unvaniezh Indian, e Stad Orissa bremañ.
Rouzegan-dour
Annez
Neizhañ a ra ar spesad e geunioù kornôg an ekorannved palearktikel ha nijal kuit da Afrika da c'hoañviñ.
T-shirt
Istor an t-shirt
An doare ma vez fardet hag an danvez implijet a gont ivez : kavet e vez t-shirtoù doare kenwerzh reizh, pe re all fardet gant kotoñs biologel. Muioc’h-mui a embregerezhioù a implij seurt t-shirtoù evit ober bruderezh, evel-se e tiskouezont e toujont d’an diorren padus.
Ma’z eo sklaer an t-shirt e teu da vezañ treuzwelus pa vez glebiet. Abalamaour d’ar perzh-se e vez aozet kenstrivadegoù t-shirtoù gleb.
Broadelouriezh saoz
Arc’hadurioù politikel
E orin arc’haduioù ar vroadelouriezh saoz ez eo Kudenn Kornôg Lodainn : direizh e kav d’ar vroadelourion saoz e c’hallfe kannaded dilennet e Skos, Kembre pe Iwerzhon an Norzh kemer e Ti ar C'humunioù disentezioù arbennik a sell ouzh Bro-Saoz, pa ne c’hallont ket ar gannaded dilennet e Bro-Saoz kemer disentezioù kevatal a zo dindan veli Dael Skos, Bodadenn Vroadel Kembre pe Bodadenn Iwerzhon an Norzh : Goulenn a ra ar vroadelourion saoz eta, da vihanañ, ma vefe lakaet en e blom un Dael saoz emren. Lod anezho a c’houlenn zoken dizalc’hidigezh Bro-Saoz ha freuz ar Rouantelezh-Unanet. En em sevel a ra a-enep digreizennañ Gouarnamant Tony Blair war-zu 9 Rannbarzh e Bro-Saoz. A-enep dezho e tifenn diouzh un tu unded Bro-Saoz ha diouzh un tu all ar c’hontelezhioù hengounel.
Montenotte
Montenotte zo anv un departamant gall en Italia krouet en amzer an Impalaer Napoleone Buonaparte.
Yezhoù yanaek
Un is-skourr eus ar yezhoù pomoek eo ar yezhoù yanaek (yana) ennañ ur yezh komzet gwechall e Kalifornia er Stadoù-Unanet Amerika :
635
Diwar-benn ar bloavezh 635 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Karokeg
Ur yezh damvarv an hini eo.
Bragoù-bihan brazilian
Pa wisker ur bragoù-bihan brazilian e ranker alies disvleviñ ar gaol, pe ar gaezourenn. Blev ar gaezourenn a zeu neuze da vezañ ur vandenn vihan, pe un tric’horn bihan-tre, ur seurt kribenn a vez graet “trim” anezhi e saozneg.
Ar c'hoarierien echedoù (1670)
left|thumb Ar c'hoarierien echedoù (1670)  a zo un daolenn bet livet gant al livour Cornelis de Man.
Rostorrmoel
Rostorrmoel (, Restormel e saozneg) a oa ur bastell-vro e Kernev-Veur, Austol e oa he c'hêr-benn. Tewynn Pleustri, Fowydh, Lanndreth ha Plew Golom e oa kêrioù pennañ an distrig.
E 2005 e oa 100 300 a dud o vevañ eno war ur gorrad 451,83 km².
Goapaer-Rusia
Annez
Neizhañ a ra ar spesad en ekorannved palearktikel ha goañviñ en India hag e Sri Lanka.
Foulk IV
Dre ma ne gave ket e walc'h gant aotrouniezh Vihiers e reas emglev gant baroned all a-enep e vreur, en doa bec'h gant an dud a iliz neuze. Kemer a reas kêr Saumur d'ar 25 a viz C'hwevrer 1067, Anje, d'ar 4 a viz Ebrel 1067, tapout krog en e vreur ha bac'hañ anezhañ.
Après une courte réconciliation, le combat reprend, et Foulque capture, dépose et emprisonne son frère à Chinon.
Pour résister au duc de Normandie Guillaume le Conquérant, il conclut plusieurs alliances, mariant sa demi-sœur Hildegarde à Gui-Geoffroy-Guillaume VIII d'Aquitaine et sa fille Ermengarde d'Anjou au duc de Bretagne Alain Fergent. Il soutiendra aussi les barons du Maine en révolte contre le duc de Normandie.