cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rode
Mojenn
Hervez Pindaros he deus bet « seizh mab, seizh lezenner kentañ an dud kentañ en enez. Unan anezho a engehentas Ialysos, ha goude Kameiros ha Lindos». Setu anv ar seizh mab-se hervez Diodoros Sikilia : Oc'himos, Kerkafos — tad Ialysos hag e vreudeur —, Makareüs, Aktis, Tenages, Triopas, Kandalos, hag ur verc'h a voe ivez, Elektryone.
Cearrara
Hiziv e vev an enezourien diwar an touristerezh hag al labour-douar (sevel deñved dreist-holl).
Malacoptila
Malacoptila a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Dugelezh Milano
Dugelezh Milano zo un dugelezh a voe anezhi en hanternoz Italia eus 1395 da 1797. Un domani dindan an Impalaeriezh santel roman german e oa, met  de facto e oa dizalc'h.
Harzoù
Kemmañ a reas harzoù an dugelezh a-hed ar c'hantvedoù. Klotañ a rae gant Lombardia gozh, gant Milano ha Pavia enni. En dro dezhi e oa dugelezh Savoia, Republik Venezia, Markizelezh Mantova, ha Republik Genova.
Istor
Pa varvas an dug Francesco II Sforza divugel e 1530 e voe adkemeret an dugelezh gant Karl V, a anvas e vab da zug. Gant ar Spagnoled e chomas Milano betek 1713, goude ez eas gant Aostria betek 1859. Neuze e voe aloubet gant roue Sardigna a voe lakaet da roue Italia.
Neuss
Neuss (skrivet Neuß betek 1968) zo ur gêr eus Rheinland-Pfalz, en Alamagn. Ur porzh eo, war lez kleiz ar Roen, a-dal da z-Düsseldorf.
Klemañs II
Klemañs II (e latin: Clemens II), Suidger Morsleben hag Hornburg e anv-tiegezh, ganet e 1005 e Saks ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Hirundapus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Eisleben
Eisleben, (Lutherstadt Eisleben en ofisiel) zo ur gêr en Alamagn, e su al land Saks-Anhalt, e-tro 33 km er gornôg da Halle.
Jelvestr III
Jelvestr III (e latin: Silvester III), Giovanni de' Crescenzi Ottaviani e anv-tiegezh, ganet tro ar bloavezh 1000 e Roma ha marvet e 1046, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an. Dilennet e voe e-pad an tri miz ma oa bet argaset ar pab Benead IX eus Roma. Biskoazh avat ne voe kadarnaet ha tamallet e voe outañ bezañ prenet e zilennerien. Sellet e veze outañ evel un enep-pab; torret diwar e garg e sened-iliz Sutri ha distreiñ a reas d'e eskobiezh evit doare.
Mo Zi
Ur peoc'hour brezelour
Den ne oar anv gwirion Mo Zi. Mo Di (墨翟) e oa kent bezañ lesanvet "Mestr Mo", hogen tabut zo diwar-benn an anv-familh Mo. Kement ha "liv (du)" e talvez 墨 "Mò", na oa ket anv tiegezh pe diegezh, na da varevezh an Nevezamzerioù ha Diskar-amzerioù, na da hini ar Stadoù Brezelour. An istorourien gozh a lavar e vije Mo ur berradur eus 墨胎, Mòtāi, anv un tiegezh a ziskenne eus rener ar Stad Guzhu (孤竹君, "Gūzhú Jūn") ; ar re nevez a lavar e oa "Mò" anv ar skol bet savet gant Mo Zi, tra ken, an anv oc'h ober dave d'ar merk livet e du war tal an dorfedourien hag ar sklaved ; dre an anv arouezius-se ez embanne heulierien Mo Zi en em lakaent a-live gant dere izelañ ar bobl, evel o mestr – peogwir e oa Mozi bet ganet er werin n'en devoa anv-familh ebet. Un trede displegadenn zo : teñval e oa liv kroc'hen Mo Zi, hervez ar skrid a zoug e anv (levrenn 12, rann 1, § 17).
Buan e savas Mo Zi ur skol-bredrouriezh a voe ken galloudus ha hini Konfusius, heuliet ma oa gant kalz kalvezourien a veze kenteliet koulz war prederouriezh ar mestr ha war e skridoù a-zivout an deknologiezh. Urzhiet en un doare damheñvel ouzh un armead e oa ar skolidi.
En tu all da ziskouez e ouiziegezh a-fed brezel e kelenne Mo Zi e oa ret d'ur rener, a-benn difenn e gêrbenn, fiziout e tud ampart en tu all da vogerioù-difenn, armoù ha soudarded maget-mat.
Buenache de Alarcón
Buenache de Alarcón  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Capraia Isola
Capraia Isola zo ur gumun vihan eus Italia, en enez Capraia, en enezeg Toskana. Etre Korsika er c'hornôg hag aod Toskana er reter emañ, hag ivez etre Enez Gorgona en hanternoz hag enez Elba er c'hreisteiz, er-maez da zouar-bras Italia, etre mor Tirrenia ha Mor Liguria.
Francesco di Giorgio Martini
Gant Taccola (1381-1458 ?), ha Lorenzo di Pietro Vecchietta (1412-1480) eo unan eus an tri ijinour brudetañ a Siena. Kenlabourat a ras gant Neroccio di Landi en ur stal voutin e Siena, entre 1468 ha 1475.
Bonn (Alamagn)
<hr noShade />
Pianosa (Toskana)
Pianosa zo un enez eus enezeg Toskana, etre Korsika ha Toskana, er-maez da zouar-bras Italia, etre mor Tirrenia ha Mor Liguria.
Batalha (Portugal)
Parrezioù
Peder farrez (freguesia, en portugaleg) zo e Batalha
Aldo Leopold
Aldo Leopold (11 Genver 1887 – 21 Ebrel 1948) a oa un ekologour, ur prederour, ur c'hoadour, ur skiantour hag ur skrivagner stadunanat. Kelenner e oa e Skol-veur Wisconsin hag anavezet eo dre-benn d'e levr A Sand County Almanac (1949), hag a voe troet e pevarzek yezh ha gwerzhet e daou villion a skouerennoù.
Mountjoy
Yezhoù all
Klotañ a ra
Lazhadegoù an arme alaman
Republik Demokratel Alamagn 1949-1990
Lazhadeg ebet gant an arme.
Campillos-Paravientos
Campillos-Paravientos  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn. En 2022 e oa 103 a dud o chom enni.
Francesco d'Este (1516-1578)
Bugale
Div verc'h en doe met tra ne ouzer eus o mamm pe mammoù:
Fuente de Pedro Naharro
Fuente de Pedro Naharro  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Korrez wenn
Ur gorrez wenn a zo ur steredenn vihan graet gant danvez dijineret. Stank tre ez int. Ur gorrez wenn a zo he zolz heñvel ouzh hini an Heol he-do un tuzum heñvel ouzh hini an Douar.
Ingrid Jonker
Dimeziñ a reas Ingrid Jonker da Pieter Venter hag ur verc'h o devoe, met dispartiet e voent tri bloaz goude ganedigezh ar verc'hig-se. Da dost da 32 vloaz en em veuzas Ingrid war an aod, e Three Anchor Bay.
Monasa
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.
Kristian Hamon
Kristian Hamon zo un istorour ha skrivagner breizhat.
Piave
Ar Piave zo ur stêr en hanternoz Italia e Veneto, ha 231 km zo dezhi.
Ordnance QF 25-pounder
An Ordnance QF 25-pounder, berraet en 25-pounder pe 25-pdr, a oa ar c'hanol diazez saoz hag obuzer implijet e-pad an Eil Brezel-bed.
Katarina Ingesdotter
Katarina Ingesdotter a oa ur briñsez svedat eus an, hag a zimezas d'ar priñs danat Björn Järnsida.
San Lorenzo de la Parrilla
San Lorenzo de la Parrilla  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Doignies
kantved
.
Formica di Burano
Formica di Burano zo un enezennig roc'hellek eus enezeg Toskana, etre Korsika ha Toskana, er-maez da zouar-bras Italia, etre Mor Tirrenia ha Mor Liguria. Emañ dirak al Lago di Burano, er mervent da veg-douar Ansedonia, er reter da gêriadennig Porto Ercole, e kumun Monte Argentario.
Sant'Urbano (Veneto)
Sant'Urbano zo ur gumun italian eus Proviñs Padova, e Veneto.
Partizaned Bielski
Istor ar familh
Tud ar familh Bielski a gemeras perzh er melestradur savet gant ar gouarnamant nevez aozet gant ar Soviediz ar pezh a lakaas anezho da vezañ gwelet fall gant ar Boloniz a gave dezho e oa URSS un alouber. Da-heul Taol Barbarossa e krogas aloubiñ URSS d'an 22 a viz Even 1941 hag e teuas Nowogródek da vezañ ur ghetto.
Capel Uchaf
Emañ ar gêriadenn er c'hreisteiz da gêr Aberhonddu. En-dro dezhi emañ kêriadennoù Merthyr Cynog, er gornaoueg, ha Castell Madog, Capel Isaf, Pwllgloyw ha Llandefaelog Fach er c'hreisteiz. En hanternoz emañ Pentref Dolau Honddu.
Toud rizennek
An toud rizennek a zo un evn-preizh, Pseudoscops clamator (Asio clamator pe Rhinoptynx clamator c'hoazh) an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e Kreiz ha Suamerika.
Capel Isaf
Capel Isaf zo ur gêriadenn vihan e kreisteiz Powys, e Kembre. E kontelezh kozh Sir Frycheiniog emañ, e kumuniezh Honddu Isaf.
Emañ ar gêriadenn er c'hreisteiz da gêr Aberhonddu. En-dro dezhi emañ kêriadennoù Capel Uchaf ha Castell Madog en hanternoz, ha Pwllgloyw ha Llandefaelog Fach er c'hreisteiz.
Bundestag
Bodadoù-labour
A-bouez bras eo al labour kaset gant ar bodadoù labour : kregiñ a ra an divizoù er Bundestag ur wech m'eo bet studiet pizh an traoù enno. Enno ivez e vez roet ar gaoz d'an tu-enep. E-touez ar bodadoù-labour-se e kaver an Untersuchungsausschuss (bodad-enklask) hag an Enquetekommission : bodadoù savet a-ratozh-kaer a-benn studiañ traoù zo. Enno e kaver dilennidi hag arbennigourien diavaez.
Divodañ
D'an 22 a viz Mae 2005 e c'houlennas ar c'hañseller Gerhard Schröder kaout fiziañs izili ar Bundestag, peogwir e oa bet kollet an dilennadegoù e Nordrhein-Westfalen gant SPD. D'ar 1añ a viz Gouere 2005 e voe lakaet e gaou (fiziañs: 151; disfiz : 296; hep kemer perzh : 148). Goude-se e c'houlennas ar c'hañseller gant ar prezidant Horst Köhler ma vefe divodet ar Bundestag. D'an 21 a viz Gouere 2005 ec'h embannas ar prezidant e oa divodet ar Bundestag, ha lakaet e voe dilennadegoù a-benn an 18 a viz Gwengolo 2005. D'ar 25 a viz Eost 2005 e voe nac'het gant kuzul ar vonreizh erbedoù tri strollad politikel bihan ha re daou zileuriad : Jelena Hoffmann (SPD) ha Werner Schulz (Die Grünen).
Timothée Le Bour
Timothée Le Bour, ganet d'an 1 a viz Kerzu 1988, zo ur saksofonour breizhat, krog da son e 2003.
Léo Dubois
Léo Dubois, ganet d'ar e Segré (Maine-et-Loire), zo ur melldroader etrebroadel gall hag a c'hoari evel difenner dehou e klub an Olympique lyonnais.
Disglavier
Un disglavier zo ur benveg pak-dispak a servij da zisglaviñ an den en doug en e zorn.
Eubucco
Eubucco a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Vighizzolo d'Este
Vighizzolo d'Este  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Christian II (Sachsen-Merseburg)
Mab e oa da Christian Iañ (Sachsen-Merseburg), ha d'e bried Christine von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg. Tonket e oa da ren war-lerc'h e dad goude marv e vreur henañ Johann Georg d'an 3 a viz Genver 1654.
Linlithgow
Douaroniezh
Emañ un 30 km er c'huzh-heol da gêr Dinedin, war lez hanternoz an Union Canal, a ya eus Dinedin da Falkirk, hag er c'hreisteiz da Palez Linlithgow ha da Loc'h Linlithgow.
Monumant
Dismantroù Palez Linlithgow, ma veze lez rouaned Skos er ha  kantved. Tan-gwall a voe eno e 1746.
Brezel etre Breizh ha Bro-C'hall
Brezel 1487
E dibenn Mae 1487 e tegouezhas un arme c'hall, tost da 15,000 den enni. Dug breizh en devoa un arme bodet e-kichen Malastreg, enni 600 marc'heger ha 16 000 soudard waqr-droad. met buan ez eas ar C'hallaoued war-raok : kemeret gante Ankiniz, Kastell-briant, Gwerc'h ha Redon. Stourm a glaskas Ploermael met emzaskor a reas goude tri devezh bombezañ ha kemeret e voe d'ar 1añ a viz Mezheven. Tec'hel a reas an dug da Wened, hag alese da Naoned. Prientet e voe difenn kêr-benn an dug. D'an 19 a viz Mezheven edo an arme c'hall dirak mogerioù Naoned. Hir e voe dre ma oa efedus emzifenn ar Vretoned ha ma chome feal ar boblañs, ma oa goprsoudarded estren o skoazellañ, ha teuas soudarded eus Leon ha Kerne da gas kuit an arme estren. Ha kuit ez eas ar C'hallaoued a-benn ar fin d'ar 6 a viz Eost.
Knut II Sveden
Krediñ a reer e oa mab-bihan da Filip Eriksson, mab yaouankañ Erik IX ar Sant. Ezel e oa eus kuzul ar roue Erik XI. Kemer a reas ar gurunenn goude emgann Olustrom d'an 28 a viz Du 1229.
Lybiidae
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
O c'havout a reer holl en Afrika.
Kirikane
Kirikane (japaneg : 截金) zo un teknik kinkladur japanat implijet evit an delwennoù ha taolennoù boudaek. Diazezet eo war follennoù aour, arc'hant pe blatin troc'het e linennoù, diamantoù ha tric'hornioù.
Alexandrine von Baden
Alexandrine von Baden (Karlsruhe, 6 Kerzu 1820 – Coburg, 20 Kerzu 1904) a oa ur briñsez alaman hag a zimezas da  Ernst II von Sachsen-Coburg und Gotha, breur da Albert von Sachsen-Coburg und Gotha, priñs kenseurt Breizh-Veur.
Priz Roparz Hemon
Priz Roparz Hemon zo ur priz a vez roet gant Kuzul ar Brezhoneg da aozer ul levr brezhonek.
Jelvestr II
Jelvestr II (latin: Silvester II), Gerbèrt d'Orlhac eus e anv tiegezh (Gerbert d'Aurillac e galleg), bet ganet etre 945 ha 950 en Auvergne ha marvet d'an e Roma, a oa ur prederour ha matematikour stummet e Skol-veur Fes e Maroko. D'an e voe dilennet da bab an Iliz katolik roman. Ar C'hallaoued a laka anezhañ alies da gentañ pab gall en istor, met ne oa ket Arvern e Bro-C'hall d'an ampoent.
Seosamh Mac Grianna
Un nebeud oberennoù
Ha kalz levrioù troet diwar ar saozneg evel Typhoon gant Joseph Conrad pe Ivanhoe gant Walter Scott.
Asta Nielsen
Asta Nielsen (Kopenhagen, 11 a viz Gwengolo 1881 – Frederiksberg, 24 a viz Mae 1972) a oa un aktourez danat filmoù mut.
Unan eus aktourezed etrebroadel bennañ ar bloavezhioù 1910 e voe : 70 eus he filmoù a-ziwar 74 a voe filmet en Alamagn, ma veze graet Die Asta "An Asta" anezhi.
Kaketou Banks
Ar c'haketou Banks a zo un evn, Calyptorhynchus banksii an anv skiantel anezhañ.
Yann XIV
Yann XIV (e latin: Ioannes XIV), Pietro Canepanova e anv-tiegezh, ganet e Pavia ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz.
Mass Murderers
Mass Murderers (Drouklazherien a vernioù, e brezhoneg) a oa ur strollad punk-hardcore bet savet e Sant-Brieg e 1994.
Priz Bras kirri Breizh-Veur
Roll al loreidi
Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1. Ur foñs gwer a ziskouez ur redadeg a oa perzh eus Kevezadeg bed ar Saverien a-raok ar brezel.
Saverien
Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1. Ur foñs gwer a ziskouez ur redadeg a oa perzh eus Kevezadeg bed ar Saverien a-raok ar brezel.
James Dean
Marv trumm James Dean en ur gwallzarvoud karr-tan a roas dezhañ ur statud a vojenn. Bez' e voe an aktour kentañ o vezañ enoret goude e varv gant un Academy Award for Best Actor. Chom a ra hiziv-an-deiz c'hoazh an aktour nemetañ o vezañ bet lakaet div wech war ar renk evit prizioù goude bezañ marvet. E 1999, an American Film Institute a lakaas anezhañ da dizhout an 18 plas evel aktour.
Trio Matamoros
Istor
Padout a reas Trio Matamoros e-pad 35 bloaz, betek 1960,.
Alcedo
Alcedo a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Maria Carolina an Div Sikilia
Maria Carolina an Div Sikilia pe Maria Carolina di Borbone-Due Sicilie en italianeg, zo anv meur a briñsez eus tiegezh Bourbon-Sikilia.
Anv-gwan-verb
E brezhoneg
Servij a ra
Jean-Gabriel Prêtre
Jean-Gabriel Prêtre, bet ganet e Geneva (Suis) d'an 20 a viz Kerzu 1768 hag aet da Anaon e Pariz d'an 29 a viz Ebrel 1849, a oa ul livour loened suis.
Lila Downs
He buhez
Merc'h eo da Allen Downs, filmaozer stadunanat a orin saoz ha skosat, ha da Anita Sánchez, kanerez a orin mixtek. Savet eo bet hanter e California ha hanter en Oaxaca, ha bet e Skol-veur Minnesota.
Palomar
Palomar zo un anv spagnolek hag a vez graet eus meur a dra.
Kaketou corella
Ar c'haketou corella (Cacatua sanguinea) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCacatuidae.
Francesco II Sforza
E vuhez
E vreur Massimiliano Sforza, daou vloaz koshoc'h egetañ, a voe dug dre ziv wech, e 1512 hag e 1529. A-hend-all en doa ur ribitailh hantervreudeur ha hanterc'hoarezed diwar serc'hed e dad. Pa oa e vreur da vezañ dug e oa-eñ da vont war-du ar velegiezh.
Convergència i Unió
thumb|300px|Arouez ar strollad CiU
Kristina Danmark (Dugez Loren)
Kristina Danmark, ganet e Nyborg en miz Du 1521, marvet e Tortona d'an 10 a viz Kerzu 1590, a oa merc'h da Christian II, roue Danmark ha da Izabel Aostria, c'hoar d'an Impalaer santel Karl V.
Amrita Pritam
Ezel e voe eus ar Rajya Sabha (kambr uhelañ parlamant India) e 1986-1992.
Flavius Orestes
Ganet e oa Orestes e Poettovio (hiriv Ptuj en Slovenia) en un tiegezh roman uhel eus Pannonia Savia, ha mab e oa d'ar pagan Tatulus. Advabet e voe gant Romulus, comes Norica, a lavare diskenn eus ar roue Romulus. Dimeziñ a reas d'e verc'h, Flavia Serena,
Gymnobucco
Pemp (5) isspesad en holl : o c'havout a reer en Afrika.
Amazon beg du
Annez
Brosezat eo ar spesad e Jamaika.
Cartura
Cartura a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Maria Carolina an Div Sikilia (1822-1869)
Maria Carolina an Div Sikilia (1822-1869) a oa ur briñsez eus rouantelezh Naplez, merc'h da Leopoldo di Borbone, priñs  Salerno (1790-1851), mab nemetañ ar roue Ferdinando Iañ. Maria Klementine Aostria (1798-1881) a oa he mamm.
Safar, eus Pondi da Zanzibar
Safar, eus Pondi da Zanzibar zo un teulfilm e brezhoneg savet gant Ronan Hirrien, ur sevener teulfilmoù e brezhoneg, e 2012. Labourat a ra evit Frañs 3 Breizh.
Safar, eus Pondi da Zanzibar zo istor tri den eus Breizh ha pevar den eus Zanzibar. Kaozeal a reont diwar-benn ar sonerezh hengounel. Da-geñver festival Bombardoù ar bed e Klegereg e 2011 e oant en em gavet asambles. Ar vombard hag ar zumari eo an daou venveg pouezusañ en istor.
Fortune de France
Diverradenn
Kontañ a ra istor Pierre de Siorac, mab Jean de Siorac, un den noblet goude brezelioù, "breuret" gant Jean de Sauveterre, protestanted o daou, a annez e-kichen Sarlat e Perigòrd, Jean de Siorac o timeziñ gant un dimezell gatolik a gan daou vab, an daneveller Pierre de Siorac a zo unan. O falvezañ da vedisin a vev Pierre troioù-kaer gant e vreur avoultr Samson hag e waz Miroul, o achap d'ur vosenn. En ur gontañ istor Pierre de Siorac hag e diegezh a gont ar skrivagner istor ar brotestanted e Bro-C'hall a-raok ur mare teñval-tre evito.
Cittadella
Cittadella (Sitadeła e veneteg) a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Vannina d'Ornano
Disklaer eo an abegoù a reas da Vanina mont da Genova : marteze he devoa c'hoant da varc'hata gras Sampiero, a oa klask warnañ gant Genova ; marteze he devoa c'hoant da dec'hel rak he fried, a oa tregont vloaz warni.
Jean Amilcar
Jean Amilcar, ganet e 1782, hag aet da Anaon e 1796, a oa ur bugel advabet gant ar roue Loeiz XVI hag ar rouanez Marie-Antoinette Aostria. Advabet e oa bet e 1786.
Jakez, eskob Jeruzalem
Gwelet e voe gant an hengoun katolik evel aozer Lizher Sant Jakez, an hini kentañ eus al Lizheroù katolik. Bibliourien zo a laka an deorienn-se en arvar bremañ (gwelout La Bible de Jérusalem, Cerf, embannadur 1998, p. 2080).
Danvez krapat
Danvez krapat zo ur sport sirk a vez graet er-maez pe e-barzh ur sal sport.
Central (Ghana)
thumb|left|Park broadel Kakum
Rhydaman
Eisteddfod Genedlaethol
Div wech eo bet aozet an Eisteddfod Genedlaethol e Rhydaman : e 1922 hag e 1970.
Fontaniva
Fontaniva a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Ispidina
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Disheolier
En aod
Plijout a ra d'an hañvourien astenn en heol met pa vez re greñv nerzh an heol e plij dezho kavout un tamm disheol dindan un disheolier. A-wechoù e nij kuit an disheolier gant an avel.
1939 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Ar Follez Yaouank
Ar Follez Yaouank a zo un danevell vrezhonek savet gant Meavenn (Fant Rozeg) e 1936, hag embannet e Gwalarn e dibenn 1941 (niv. 140-143). Oberenn anavezetañ ar skrivagnerez eo.
Ne voe embannet an danevell nemet e dibenn ar bloavezh 1941, en ur blegenn disheñvel-mat neuze. Ma tisoñjed an diwezh skrijus, e c'helle bezañ lennet e-giz ur galv d'ar stourm armet kuzh (enep da biv ? )…
Lizher Sant Jakez
Piv eo oberour al lizher ?
Hervez ar pezh a lenner e kinnig Maodez Glanndour :
Trachyphonus
Trachyphonus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1821 gant an naturour italian Camillo Ranzani (1775-1841).
Joseph Arthur Ankrah
Mont a reas da benn ar Stad goude an taol-Stad a zistroadas Kwame Nkrumah d'ar 24 a viz C'hwevrer 1966. Rediet e voe da reiñ e zilez abalamour d'ur skandal goubrenerezh d'an 2 a viz Ebrel 1969.
Thrall
Statud
Ar Thrall-ed e oa ar renk labourerien izelañ er gevredigezh skandinavian. Ar re-se a oa a orin norzheuropat ha lakaet da sklaved abalamour d'o dle, ma oant prizonidi brezel, pe bugale served all. Ar Thrall-ed e Skandinavia n'o doa gwir ebet, o doareoù bevañ a oa liammet-tre gant o mistri. Un ekonomiezh sklaved a oa graet ganto. An ekonomiezh-se a oa unan o tont eus ar skrapadennoù, ar sklaved a oa teñzorioù-brezel hag un diazez d'an ekonomiezh Viking.
Jean Victor Marie Moreau
E-barzh ar jeu adarre
Adanvet e voe da benngomandant Arme Italia d'an 21 a viz Ebrel 1799, peogwir en doa ezhomm an arme c'hall da gaout ur jeneral arroutet. Kemer a reas perzh e taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn gant Napoleone Buonaparte, a zisoc'has war Ren ar Gonsuled. Lakaet e voe Moreau e penn Arme ar Roen gant Buonaparte. Dimeziñ a reas gant Eugénie Hulot d'Osery, ur vignonez da Joséphine de Beauharnais, 19 vloaz dezhi.
Trec'h e voe en Emgann Engen hag emgannoù all e 1800. Sinet e voe an arsav-brezel gant ar jeneral aostrian Kray hag en em staliañ a reas Arme ar Roen e Bavaria. Met un nebeud mizioù goude e klaskas an Aostrian adarre diarbenn an alouberien. Digeriñ a reas Emgann Hohenlinden dindan an erc'h d'an 3 a viz Kerzu 1800. Trec'h e voe Moreau war arme an arc'hdug Yann Aostria. Emgann diwezhañ an Dispac'h Gall e voe ha gant Jean Moreau e voe gounezet.
Melmor
Melmor a oa ur strollad punk keltiek bet savet e Sant-Brieg e 1993.
Édouard Philippe
Stummadur
Bevet en deus e bannlev Rouen, tapet en doa e vachelouriezh e Bonn, an tad a oa neuze rener al lise gall eno. Studier e voe en hypokhâgne el lycée Janson de Sailly e Pariz, diplomet e voe goude-se en Institut d'études politiques de Paris (skourr servij publik, remziad 1992) ha goude-se e Skol vroadel ar velestradurezh (remziad Marc-Bloch, 1995-1997).
Solesmes (Norzh)
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Mervel a rejont e-doug ar Brezel-bed kentañ.
Beatrice di Monferrato
Marriages and issue
On 21 November 1219, at the age of about nine (or possibly younger), Beatrice married her first husband, Guigues VI of Viennois. Their marriage was recorded in Aymari Rivalli De Allobrogibus. He was over twenty years her senior and she was his third wife. From 1228 until Guigues' death in 1237, as his wife, she was the Dauphine consort of Viennois as well as the Countess of Albon, Briançon, Grenoble and Oisans. Together they had two sons:
Ortiz
Ortiz zo un anv-lec'h spagnolek anavet ivez evel anv-tiegezh, hag a vije a orin euskarek.
Kugant
Eil Brezel-bed
.
Chloroceryle
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Monte Argentario
Al lec'h tudetañ eo Porto Santo Stefano, anezhañ pennlec'h ar gumun, e gwalarn ar c'hourenez. Er gevred emañ frazione Porto Ercole.
Lea (Bibl)
Lennegezh
Meneg zo anezhi e Purgatorio ar barzh italianek Dante Alighieri.
Bonifas VI
Bonifas VI (e latin: Bonifacius VI), ganet e Roma ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Lybius
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daouzek spesad a ya d'ober ar genad :
Stefan V
Stefan V (e latin: Stephanus V), ganet e Roma ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
Treuzlizherennadur : Barukh ata Adonai Eloheinu, melekh ha'olam...
Ennio Morricone
Ennio Morricone (10 a viz Du e 1928, Roma - 6 a viz Gouere 2020, Roma) zo ur sonaozour italian brudet-tre evit ar sonerezhioù en deus graet evit e vignon, Sergio Leone. Sergio Leone a ra filmoù hag Ennio Morricone a ra sonerezhioù.
Fédération Nationale de la Libre Pensée
Ar Fédération Nationale de la Libre Pensée zo unan eus an aozadurioù gall, awenet gant spered ar Soñjal Zizalc'h, ha dalc'het hiziv gant troskourien lambertourien.
Fanny Cornforth
Fanny Cornforth (c. 1835 – c. 1906) a oa ur vatezh saoz, patrom ha serc'h d'al livour Dante Gabriel Rossetti. Ur plac'h kigennek ha postek a oa anezhi, ruz he blev, disheñvel diouzh patromoù all an arzour, Jane Morris hag Elizabeth Siddal, maouezed mistr anezho.
Taolennoù Fanny Cornforth
Gant tud all:
Bevoniezh/Poull-traezh
Kinnig dre daolennoù
Hollad ar boudoù bev eo ar beved.
Saccolongo
Saccolongo a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Melanerpes
Pemp isspesad ha tregont (35) en holl : c'havout a reer holl en Amerika.
Brezhoneg e Kenya
Embannet eo bet ar film e YouTube d'ar 14 a viz Gwengolo 2009.
Pont Verrazzano-Narrows
Ar pont e sevenadur ar bobl
Gwelet e vez ingal ar pont Verrazzano-Narrows er c'helaouadennoù war marathon New York, e Staten Island ma loc'her.
Alexa Wilding
Alexa Wilding (ganet Alice Wilding, war-dro 1845–48 – 1884) a oa patrom da veur a livour rakrafaelour saoz. Labourat a reas gant Dante Gabriel Rossetti, etre 1860 ha 1870, muioc'h eget Elizabeth Siddal, Jane Morris ha Fanny Cornforth a zo brudetoc'h koulskoude. Anezhi n'ouzer ket kalz tra, pa'z eus bet skrivet kalzik diwar-benn ar maouezed all. Gwir eo ne oa ket liammet ouzh an arzour dre ar garantez evel ar re all.
Eus Shrewsbury, e Shropshire, e kornôg Bro-Saoz, tostik da harzoù Kembre, e oa tud Alexa, hogen hi a oa ganet e Surrey war-dro 1845. E dad a rae pianoioù. Ur plac'h a laboure e oa, met ne oa ket ken kalet he buhez e-skoaz al labourerezed all, ha desked he doa lenn ha skrivañ. Kemenerez e oa ha c'hoant ganti mont da aktourez pa reas anaoudegezh gant Rossetti.
Semnornis
O c'havout a reer e Kreiz (frantzii) ha Suamerika (ramphastinus).
Irena (genad)
Irena a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1821 gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859). Ar genad nemetañ eo er c'herentiad Irenidae.
O c'havout a reer en Azia ar Gevred, nav (9) isspesad dezho en holl.
Fred Akuffo
Frederick William Kwasi Akuffo (21 a viz Meurzh 1937 - 26 a viz Even 1979) a oa ur soudard hag ur politikour eus Ghana.
Lenn Erie
250px|right|thumb|Pelec'h emañ al Lenn Erie e-touez al Lennoù Meur Al Lenn Erie a zo unan eus pemp Lenn Veur Norzhamerika. En-dro dezhi emañ Stadoù amerikan Ohio, Pennsylvania, New York eus tu ar su, Michigan eus tu ar c'hornaoueg ha proviñs Kanada Ontario en norzh.
Torreglia
Torreglia   a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Trenioù a levitadur magnetek
EMS
An trenioù a-stumm EMS a zo un tren a-stumm gant an Transrapid. Nerzh disoc’h Laplace a lak an trenioù Transrapid da levitañ. Da lavaret eo kenglokaûster an elektromagnetoù ebarzhiet en tren hag er railh a lak an tren da levitañ. Da c’houde eo disoc’h ur c’heflusker lineel sinkron a propusl an tren. Ebarhiet eo bobinoù (stator) ar c’heflusker er railh hag e solenoïdoù (rotor) en tren.
Bolz Trajan (Mérida)
Bolz Trajan (arco de Trajano e spagnoleg), e kêr Vérida e proviñs Badajoz e Spagn, zo ur volz-enor d'an impalaer roman Trajan e deroù an.
Departamant Tarija
Departamant Tarija zo unan eus nav departamant Bolivia, ha Tarija eo ar gêr-benn..
Lomig Doniou
Lomig Doniou (1904, Plounevez-Kintin -17 a viz Gouhere 1986 e Rostrenenn) a oa tavarnour, hag unan eus pennoù Kelc'h Keltiek Rostrenenn ha kaner festoù-noz goude an Eil Brezel-bed.
Milgi
thumb|right|300 px|Ur milgi Ar milgi zo ur c'hi, hir e gorf, uhel war e bavioù. Gouest eo da redek buan-kenañ.
Chuquisaca
Chuquisaca eo anv kozh kêr Sucre, unan eus kêrbennoù Bolivia. Ha da-heul:
Radio Studio 54 Network
Radio Studio 54 Network zo ur chadenn skingomz italianek krouet d'ar 6 a viz Mezheven 1985, ha diazezet e Locri, Calabria.
Septimius
Septimus (da lavarout eo seizhvet en latin) zo ur praenomen en Henroma, ha diwarnañ eo deuet an nomen Septimius.
Mézidon-Canon
Mézidon-Canon a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. Pennlec’h Kanton Mézidon-Canon e oa.
Alberzh Trevidig
Aet eo da Anaon e miz Gouere 2012.
Bolz-enor Septimius Severus (Dougga)
Bolz-enor Septimius Severus zo ur volz enor roman e Dougga, hengêr roman eus Tunizia, gwechall Thugga. Savet e voe da lidañ krouidigezh ar Municipium e 205.
Oblast
Disheñvelik eo ar ger:
Perfil
Perfil zo ur sizhunieg arc'hantinat.
Priñselezh Leiningen
Istor
E Mezheven 1793 e voe kemeret Leiningen-Dabo gant Bro-C'hall.
Carl Stephenson (skrivagner)
Carl Stephenson, ganet e Vienna (Aostria) d'an 3 a viz Du 1893, marvet goude 1960, a oa ur skrivagner alamanek.
Skridoù all
Traoù all zo bet skrivet gant Stephenson a sine Stefan Sorel.
Michael J. Fox
Michael J. Fox, bet ganet Michael Andrew Fox en Edmonton (Alberta, Kanada) d'an 9 a viz Mezheven 1961, a zo un aktour (sinema ha skinwel) kanadian-stadunanat.
Stefan IV
Stefan IV (e latin: Stephanus IV), ganet e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Charles-Edmond Daux
Charles-Edmond Daux (1855 e Reims - marvet goude 1937) a oa ul livour gall. Gant Alexandre Cabanel e teskas ar vicher livour, hag an diskouezadeg kentañ ma kemeras perzh enni a voe Saloñs an arzourien c'hall e 1878. Brudet eo e livadurioù merc'hed en o noazh savet en ur mod akademek.
Agenor (Argos)
Agenor (henc'hresianeg : Ἀγήνωρ ) oa eus tiegezh roueed Argos. Tad oa da g-Krotopos. Dislavar zo evit evit gouzout e blas el lignezioù. Hervez darn e oa mab da Ekbasos, ha tad d'ar ramz Argos Panoptes,. Tud all a lavar e oa mab Triopas, ha breur da Iasos, Ksanthos ha Pelasgos,. Hellanikos Lesbos a lavar e oa Foroneüs e dad, hag e oa Iaso ha Pelasgos e vreudeur. Pa varvas an daou vreur henañ (Iaso ha Pelasgos eta) e voe aloubet o rouantelezh gant o breur yaouankañ Agenor hag a deuas da vezañ roue Argos.
Guardarraya
Guardarraya zo ur c'harter eus Patillas e Puerto Rico.
San Mauro Castelverde
San Mauro Castelverde zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Harz-labour ar Joint français
An harz-labour : red-an-darvoudoù
15 a viz Meurzh : al lez-varn a ro urzh da skarzhañ ar vicherourien diouzh al labouradeg.
21 a viz Meurzh : 5000 den o tibuniñ er straedoù.
Alphonse Allais
Bed Alphonse Allais
Ar C'habiten Cap, Albert Caperon e anv gwir, a zo un dudenn a gomz a-dak hag a lavar: "ar bureverezh a zo evel ar mikrob: ne barlanter ket gant ar mikrob. Lazhañ anezho eo a reer!" Pa teu war wel e vez roet rekipeoù koktelioù.
Dendropicos
O c'havout a reer holl en Afrika, seizh isspesad warn-ugent (27) en holl.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1909
Dalc'het e oa bet 7 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn etre ar 5 a viz Gouere hag ar 1 a viz Eost (14 tennad-hent, 4 497 km). Evit ar wech kentañ e oa bet gounezet gant ur marc'hhouarnour estren, ar reder luksembourgat François Faber, 28,658 km/e e dizh keitat. Aet e oa bet ar maout gantañ en 2, 3de, er 4re, 5, 6 hag en 10 tennad-hent.
Montereale
Montereale zo anv meur a gumun italian.
Lizherenneg henhebraek
Taolenn al lizherennoù
Daou dra a ranker gouzout : hogozik peurheñvel e oa al lizherenneg henhebraek diouzh al lizherenneg fenikek ha cheñch-dicheñch e oa al lizherennoù. An daolenn diskouezet amañ zo diskouezet evel skouer ha kemer a ra harp war al lizherenneg fenikiek.
Stefan II
Stefan II (e latin: Stephanus II), marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Picoides
Picoides a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1799 gant an evnoniour gall Bernard-Germain de Lacépède (1756-1825).
Departamant Chiquimula
Chiquimula zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha Chiquimula eo ar gêr-benn anezhañ.
Aval
Liammoù diavez
Kulturapfel
João Iañ Portugal
Goude marv ar roue Fernando I e voe renet ar vro gant ar rejantez Leonor Teles. En em sevel a reas ar bobl a-enep dezhi, hag en o fenn e oa Don João, aotrou Avis. Sikour a c'houlennas Leonor Teles digant roue Kastilha, Juan I, he mab-kaer. Trec’het e voe arme Kastilha en emgann Aljubarrota e 1385 ha ren a reas João war-lerc'h, gant an anv João I.
Trois-Rivières
Istor
Ul lec'h trokañ oa evit an Algonkined hag an Irokezed araok ma teufe an Europeiz. Deskrivet voe al lec'h gant Jakez Karter d'an 12 a viz Here 1535, plantet ur groaz gantañ war enez Saint-Quentin ha badezet ar stêr Sant-Maoris « Rivière de Fouez » en enor d'an tiegezh Fois. Gant un den anvet Laviolette voe diazezet ar gêr e 1634, met n'anavezer ket kalz a dra diwar e benn.
Riparbella
Riparbella  zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e  proviñs Pisa,  e Toskana.
Émilie Quinquis
Émilie Quinquis zo un ganerez-sonaozerez sonerezh elektronek breizhat ganet e Brest. Goude bezañ savet daou albom dindan an anv-arzourez "Tiny Feet" adalek 2011, kemeret he deus hec'h anv-familh Quinquis evel anv-arzourez evit he zrede albom Seim e 2022. En Enez Eusa emañ o chom gant he gwaz, ar pianoour ha sonaozour Yann Tiersen. Aet e oa ar priz "Brezhoneger ar bloaz" ganto e 2017.
Fauglia
Fauglia   zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e  proviñs Pisa,  e Toskana.
Departamant Huehuetenango
Huehuetenango zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha Huehuetenango eo ar gêr-benn anezhañ.
Ponsacco
Ponsacco  zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e  proviñs Pisa,  e Toskana.
Ptilopsis
Spesadoù
Daou spesad evned-preizh noz a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Afrika.
Giovanni da Verrazzano
Beaj e 1524
Paramantet eo e lestr La Dauphine en Havr-Nevez. Loc'hañ a ra e Dieppe e miz Even 1523 e penn ur skipailh a hanter-kant martolod bennak. Tremen a ra a-vaez da Enez Eusa, hag heñchañ a ra war-zu ar Su hag aod Norzh al ledenez iberek, o treuziñ pleg-mor Gwaskogn. Riblañ a ra aod Portugal war-zu Madeira lec'h ma reont un diskenn evit en em bourveziñ. Goude bezañ daleaet an traoù div wech e loc'h d'an 17 a viz Genver 1524 evi treuziñ ar Meurvor Atlantel. Erruout a ra e Cape Fear, e kreiz aod norzhamerika, d'ar 7 a viz Meurzh 1524.
Goulenn hollek
Termenadur
Ar pep pouezusañ da zeskiñ : <blockquote style="font-family:Times; font-size:1.5em; text-align:center;">Goulenn hollek = Bevezadur + Postadurioù + Dispignoù gouarnamantel + Ezporzhiadennoù
Departamant Zacapa
Departamant Zacapa zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha kêr Zacapa eo ar gêr-benn anezhañ.
Departamant Santa Rosa (Guatemala)
Departamant Santa Rosa zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha kêr Cuilapa eo ar gêr-benn anezhañ.
San Juan (Arc'hantina)
San Juan, pe  Ciudad de San Juan zo ur gêr eus Arc'hantina, kêr-benn Proviñs San Juan er rannvro Patagonia Arc'hantina.
Claudia Leitte
thumb|left|200px|Cláudia Leitte
Vis grata puellae
Hervez a skriv ar barzh e plij an doareoù rust ha taer, a-berzh ar baotred, d'ar plac'hed yaouank.
Sara Aldrete
Sara María Aldrete (6 a viz Gwengolo 1964 e Matamoros), lesanvet La Madrina (ar vaeronez), a zo un drafikerez dramm hag ul lazherez a steudad vec'hikan. Studiañ a reas e Brownsville e Texas ma voe degemeret da annezadez. Evel-se e c'hellas enskrivañ e Texas Southmost College. Gwelet e veze evel ur studierez avat, ha studiañ a reas an deskadurezh korf ha sport a-benn tapout un diplom kelennerez.
Bruce
Izili eus an tiegezh-mañ a zeuas da vezañ roueed Bro-Skos er. Robert V Brus (1210-1295) a oa rejant met ne zeuas ket a-benn da vout roue. E vab-bihan Raibeart Brus pe Roperzh a zeuas a-benn e 1306 ha trec'h e voe war Edouarzh II, roue Bro-Saoz, e Bannockburn e 1314. E vab David Brus a voe roue war e lerc'h e 1329 dindan anv David II.
Gioc'h nobl
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, o ouennañ en un takad hag a ya eus Andoù Kolombia da vervent Venezuela, Ecuador ha hanternoz Perou.
Antipater (Judea)
E vuhez
Phazael a voe anvet da c'houarnour Jeruzalem, Herodez a voe roet Galilea dehañ.
Into the Wild
An istor
Danvez pennañ ar film :
Agatho
Agatho (e latin: Agatho), ganet war-dro 577 e Sikilia (Impalaeriezh Bizañs) ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Fairy Tail
An tudennoù pennañ eo Natsu Dragnir, Happy, Grey Fullbuster, Lucy Hertiflia hag Erza Scarlett.
Campephilus
Campephilus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Martín Sarmiento
Abalamour d'e labour evit ar galizeg e voe gouestlet Devezh al Lizhiri Galizek dezhañ e 2002.
Legio VI Victrix
Un tarv en e gluch e oa arouez al lejion, moarvat.
Dilec'hiet eo bet gant Stilichon er bloaz 402 evit difenn Italia diouzh ar Wizigoted.
Lucius Septimius (gouarnour)
Lucius Septimius (n'ouzer ket petra e oa ar peurrest eus e anv), genidik eus Reims, a oa gouarnour roman proviñs Britannia Inferior, e dibenn ar.
Enori
Skridoù
Kavout a reer an anv
Izabela
Izabela zo un anv-badez polonek hag unanv-lec'h polonek.
Richard E. Cole
Richard Eugene Cole, ganet d'ar 7 a viz Gwengolo 1915 hag aet da Anaon d'an 9 a viz Ebrel 2019, a oa un ofiser en United States Air Force. Bez e voe unan eus ar soudarded o devoa kemeret perzh en Doolittle Raid d'an 18 a viz Ebrel 1942, asambles gant Jimmy Doolittle ha gantañ e oa bet e penn ar vombezadenn. Tizhet en devoa ar renk a Letanant koronal.
Dragon Ball Z
291 film Dragon Ball Z zo ; 25 munutenn eo padelezh pep film.
Laeron ar Menezioù Du
Laeron ar Menezioù Du zo ur romantig brezhonek, 63 fajennad ennañ, savet gant Yann-Fañch Jacq hag embannet gant Keit Vimp Bev d'ar 14 a viz Here 2005.
Mariana (Minas Gerais)
Mariana eo kêr goshañ stad Minas Gerais, e Brazil. Savet e oa e 1696, ha kentaén kêrbenn ar stad e oa. Gant hec'h ilizoù ha mirdioù e sach kalz a douristed.
Collecchio
Collecchio  zo ur gumun eus  Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Toud-pesketaer rous
Doareoù pennañ
Ur perzh dibar all eo e ya Ketupa zeylonensis da batouilhat en dourioù bas evit pesketa, padal e chom al laboused pesketaer all hep glebiañ an disterañ tamm eus o c'horf war-bouez o zreid. N'eo ket flour pluñv an toud-pesketaer rous, n'en deus ket pluñvennoù tanav par d'ar blev a gaver ouzh an touded all hag a servij dezho da nijal didrouz evit preizhañ. Trouzus eo nij K. zeylonensis pa flap e velloù eskell ; peogwir e ya da besketa ne ra van ebet al labous eus an trouz, setu perak ez eo ken dispis bevennoù e zremm rak seul bouezusoc'h ar son evit preizhañ, seul zonoc'h kantenn an dremm.
Annez hag isspesadoù
Etre miz Du ha miz Ebrel e ouenn Ketupa zeylonensis, abretoc'h e rann Norzh e diriad ha diwezhatoc'h er rann Su, ma vez trovanel an hin. Bewech e klot amzer ar gouennañ gant live izelañ an dourioù, pa vez aesoc'h tapout kranked ha pesked. An touded-pesketaer rous ne savont neizh ebet ; goudor a glaskont en disheol, alies nepell diouzh dour : e skalfoù skourroù tev gwez uhel, e kaniennoù gleb, e toulloù bras e glannoù serzh ar stêrioù, war ribl kanolioù, e rizegi ha zoken e kêriadennoù. A-wechoù ez annezont neizhi a zo bet dilezet gant bultured pe erered. Daou vi a vez dozvet gant ar barez, ur vi hepken a-wechoù ; war-dro 58 x 48 mm eo mentoù keitad ar vioù, brasoc'h un tamm e vezont en Norzh. E-pad 38 devezh e vezont goret hag ur 7 sizhun bennak goude o ganedigezh e vez gouest ar ploged da nijal.
Terra d'Otranto
An Terra d'Otranto zo ur vro istorel e kreisteiz Italia, da gentañ e Rouantelezh  Sikilia, goude e Rouantelezh Naplez hag e Rouantelezh  an Div Sikilia. Da get ez eas e 1927.
Samba Em Prelúdio
Lod eo eus an albom Canto on Guitar gant Baden Powell hag engravet e voe ar ganaouenn d'an 2-3 a viz Kerzu 1970 e studioioù Musik Produktion Schwarzwald (MPS) e Villingen-Schwenningen (Alamagn). Kemer a reas perzh Alfredo Bessa, Ernesto Ribeiro Gonçalves ha Hélio Schiavo, an tri soner a oa izili ar Baden Powell Quartet a oa o paouez ober un droiad en Alamagn. Embannet e voe ar bladenn e 1971, en Europa da gentañ-penn.
Houad kein gwenn
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika issahara.
August Landmesser
August Landmesser (24 a viz Mae 1910 e Moorrege, e-kichen Hamburg - 17 a viz Here 1944 e-kichen Ston, e Kroatia) a oa micherour en arsanailh Blohm + Voss e Hamburg, Alamagn. Brudet eo ar skeudenn m'emañ e-kreiz un engroez d'an 13 a viz Even 1936 ha ma nac'h ober ar salud nazi. Tennet e voe ar poltred pa voe lakaet al lestr-brezel Horst Wessel en dour evit ar wech kentañ.
Breton
Breton eo anv un den eus Breizh e brezhoneg, galleg ha saozneg. Deuet eo da vezañ un anv-tiegezh gallek ha saoznek. Evel Le Breton e oa roet d'un den genidik eus Breizh pe aet da Vreizh.
Ippolita Sforza
Ippolita Sforza zo anv meur a vaouez:
Stilico
Goude marv Theodosius Iañ, e 395, e tegouezhas gward en karg eus Flavius Honorius, ha lezroue impalaeriezh ar C'hornôg.
Gwaz impalaerel
Annez
Neizhañ a ra ar spesad e biz Siberia ha kornôg Alaska ; goaviñ a ra en un takad hag a ya eus Inizi an Aleouted da Ledenez Alaska.
Gwaz Ross
Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù hanternoz Kanada.
Augustin-Marie Poullain-Duparc
thumb|150px|right|Hanter skeudenn Augustin-Marie Poullain-Duparc Augustin-Marie Poullain-Duparc a oa bet ganet d'ar 7 a viz Gwengolo 1703 e parrez Sant-Albin Roazhon.
Philip Glass
Pevar bugel en deus. Dimezet eo bet e 1965 ha dizimezet e 1980. Sonaozet en deus e 2007 ur muzik evit ar film Le rêve de Cassandre, ur film gant Woody Allen, ur muzik evit ar c'helenn Les animaux amoureux gant Laurent Charbonnier. E 1999 en doa krouet ur muzik evit ar film Dracula (film 1931). E bevare gwreg e oa Holly Critchlow.
Peoc'h Amiens
Peoc'h Amiens eo an anv roet d'ar peoc'h a renas goude ar feur-emglev sinet en Amiens d'ar 25 a viz Meurzh 1802, entre ar Rouantelezh-Unanet en un tu ha Bro-C'hall, Spagn, hag ar Republik batav en tu all.
Departamant Colón
Hag ivez, en Arc'hantina:
Sit tibi terra levis
Doareoù all a gaver ivez: T·L·S terra levis sit, T.L.S. "Ra vo skañv an douar" ha sit ei terra levis, S.E.T.L., "Ra vo skañv an douar dezhañ".
Gilbert
Gilbert zo un anv-badez gallek, saoznek ([ˈɡɪl-]), alamanek ha nederlandek a-orin norman. Dont a ra eus ar germanek Gisilberht, savet diwar daou c'her gisil, gisel « hampe de flêche » (pe gisal, gisel « mac'hiad ») ha berht « brudet, skedus ». Degaset e oa da Vro-Saoz gant aloubadeg Gwilherm II (dug Normandi). Stank e oa er Grennamzer, araok digreskiñ betek al lodenn gentañ eus an XXvet kantved ma eo bet diouzh ar c'hiz endro e Bro-C'hall ha Bro-Saoz. Diskaret en deus diwar neuze. Un anv-tiegezh eo ivez.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1955
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1955 a zo bet gounezet gant ar blenier arc'hantinat Juan Manuel Fangio gant ur Mercedes.
Yuscarán
Yuscarán zo ur gêr hag ur gumun e Republik Honduras, ha kêr-benn departamant El Paraíso. 16 181 a dud a oa enni e 2020.
Ludu
Al ludu diwar an oaled a vez datumet gant ur paliked. En tier pinvidik e veze lakaet ur plac'hig da naetaat an oaled ha da zastum al ludu. Diwar al labour-se e teu an anv hag ar vojenn Luduennig.
Ludu korfoù
Deviñ korfoù an dud varv a vez graet e meur a relijion. Dastumet e vez al ludu e podoù, ha strewet a-wechoù.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1955
Diverradenn kevezadeg 1955
E Aintree e c'hounez c'hoazh Mercedes gant pevar karr er penn, Moss dirak Fangio, a c'hounez an titl gant ar plas-se.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1965
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1965 a voe redet etre an 22 a viz Mezheven hag ar 14 a viz Gouere. Gounezet e voe gant Felice Gimondi, 23 bloaz, a oa o redek an Tour evit ar wech kentañ.
Gratteri
Gratteri  zo ur gumun eus Meurgêr Palermo e Sikilia.
Gwaz Orinoko
Ar waz Orinoko a zo un evn palvezek, Neochen jubata an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e Suamerika.
Little Boxes (kanaouenn)
Ar c'homzoù...
Setu amañ da-heul un droidigezh vrezhonek anezhe.
Koad Felger
Istor
Kalz a c'hlaouerien ha saboterien a laboure ennañ e-pad kantvedoù betek penn-kentañ an XX kantved.
Houad Hartlaub
Dougen a ran anv al loenoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).
Kampionad mell-droad Europa 2016
Da-geñver hag adal an dalc'h-mañ e oa bet divizet gant UKEM degemer 24 skipailh broadel e-lec'h 16 betek-hen, ar pezh en deus roet tro da Albania hag Island da gemer perzh en ur genstrivadeg vell-droad etrebroadel evit ar wech kentañ. Evit Kembre, Norzhiwerzhon ha Slovakia ez eo o ferzhiañ kentañ e Kampionad mell-droad Europa ivez ha heñvel e vefe bet evit Aostria hag Ukraina ma ne vijet bet aozet an doareoù 2008 ha 2012 gant an div vroad-mañ.
Strollad E
Dek (10) pal a zo bet lakaet e-barzh er strollad E. Evel skipailh broadel Ukraina n'en deus ket hini Sveden merket pal ebet dre m'eo bet plantet an hini nemetañ en e daolenn-gont gant an Iwerzhonad Ciaran Clark a-enep d'e skipailh.
Atys (mab Kroisos)
Hervez levr kentañ Istorioù Herodotos e reas e dad Kroisos un hunvre ma welas e vab Atys lazhet gant ur goaf. Klask a reas Kroisos mirout ouzh ar gwall blanedenn. E zimeziñ a reas kenkent, ha paouez d'e gas da vrezeliñ. Kement-se ne harzas ket ouzh an droug avat.
Bermudo II
Bermudo II, lesanvet el Gotoso "An Urlaoueg", bet ganet etre 948 ha 953 hag aet da Anaon e miz Gwengolo 999, a voe roue León adal 985 betek e varv.
Gruffydd Robert
E vuhez
Genidik e oa eus hanternoz Kembre, ne ouzer ket pelec'h resis. Studioù a reas en Oxford, e skolaj Christ Church. E 1558 e voe anvet da arc'hdiagon en Enez Mon. D'ar mare-se e varvas Mari Iañ Bro-Saoz. Pignat a reas Elisabeth war an tron ha lakaet e voe ar brotestantiezh da dalvezout e Kembre hag e Bro-Saoz. Koulskoude e chomas stag kalz tud e Kembre ouzh ar feiz katolik, ha Gruffydd Robert a oa unan anezho.
Publius Septimius Geta
Goude marv an tad
Koulskoude e seblantjont en em gavout d'ar c'houlz da rentañ enor d'o zad. Met ren kichen-ha-kichen a oa tra dibosubl. Rannet e oa ar palez e div lodenn ha ne c'houzañve hini ebet anezho gwelout ur servijer d'e vreur en e lodenn-eñ. N'en em welent nemet dirak o mamm, gant un toullad brav a warded armet, gant aon dalc'hmat da vezañ drouklazhet.
Izelvroioù aostrian
An Izelvroioù aostrian (en latin : Belgium Austriacum) eo an anv roet da Izelvroioù ar c'hreisteiz en (1714 – 1794). « Aostrian » e oant abalamour d'an Tiegezh Habsbourg, a Aostria, a oa mestr d'an douaroù hag a oa dindan an Impalaeriezh Santel abaoe eured Mari Bourgogn ha Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel (1459-1519), ha goude marv Charlez an Her (1477).
Institut d'Estudis Occitans
An Institut d'Estudis Occitans (distaget [] en okitaneg), pe Ensavadur ar Studioù Okitanek, zo ur gevredigezh sevenadurel savet e 1945. Kemeret en deus lec’h ar Societat d'Estudis Occitans, divodet e 1946. Pal an IEO eo kas war-raok an okitaneg hag e sevenadur, en ur gas labourioù a bep seurt diwar-benn ar sevenadur okitanek.
Istor
E dibenn an Eil Brezel-bed, ar Felibrige hag ar Societat d'Estudis Occitans, an div grevredigezh okitanek pennañ en amzer-se, o doa kollet un tamm eus o brud abalamour ma oa bet lod eus o renerien o sevel a-du gant renad Vichy. Setu perak e fellas da stourmerien zo sevel ur gevredigezh nevez, an IEO.
A-hed e istor en deus bet an IEO da c’houzañv meur a enkadenn ha meur a droc’h. Er bloavezhioù 1950-1960 e oa bet enebiezh etre div gostezenn, an eil hag a laboure war dachenn ar sevenadur hepken, en-dro da Fèlix Castanh, hag eben prest da vont war an dachenn bolitikel, en-dro da Pèire Bèc ha Robèrt Lafont. Gant kostezenn Lafont ez eas ar maout. E dibenn ar bloavezhioù 1970 hag e deroù ar bloavezhioù 1980 e voe ur prantad diaes all, gant bec’h etre an tu "poblelour", gant Ives Roqueta, hag an tu "skolveuriat", gant Robèrt Lafont. Da-heul ar stourm-se ez eas kuit Robèrt Lafont hag an dud a-du gantañ eus an IEO, da labourat er skolioù-meur dreist-holl ha savet e voe an Associacion Internacionala d'Estudis Occitans ha frammoù all c’hoazh gant ar skolveuridi-se. Chomet eo an IEO, koulskoude, an aozadur pennañ betek hiziv war dachenn al labour evit an okitaneg hag an hini anavezetañ a-bell.
Esened
An Esened ( Isiyim, Gresianeg Ἐσσηνοί, Ἐσσαῖοι, pe Ὀσσαῖοι, Essenoi, Essaioi, Ossaioi) a oa ur ranngredenn yuzev da vare Yuzevegezh an Eil Templ, adalek an II kantved a-raok hon mare betek 70 eus hon mare.
Ahel Roma-Berlin-Tokyo
An Ahel Roma-Berlin-Tokyo pe nerzhioù an Ahel (Alamaneg: Achsenmächte, Italianeg: Potenze dell'Asse, Japaneg: 枢軸国 Suujikukoku, Hungareg: Tengelyhatalmak, Roumaneg: Puterile Axei, Bulgareg: Сили от Оста) a vode ar broadoù a vrezelas a-enep ar Re Unanet e-pad an Eil Brezel-Bed. Anvet e oa an Ahel diwar anv an teir Stad pennañ eus an emglev : Alamagn an Nazied, Italia ar faskourien hag Impalaerezh ar Japan.
Terrasini
Terrasini  zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Departamant Cortés
Departament Cortés zo unan eus an triwec'h departamant a zo e Republik Honduras, ha San Pedro Sula eo ar gêr-benn anezhañ.
Fiñvusted sokial
Skouer ur fiñvusted enremziad: ur vicherourez a zeu da vezañ kefourez.
Er sokiologiezh, ar fiñvusted sokial a zo ur menoziad da zielfenn ar frammadur sokial. Alies e ves liammet d'ar pignidigezh sokial dre un eneberezh eus an eiladur sokial hag alies e respont da goulennoù a-ziwar an dizingalderioù, an dasparzhadur ar c'hevala hag ar glad. Met ez eus kaoz eus direnkadur o enebiñ diouzh ar pignerezh sokial.
Guillaume de Palerne
Istor ar skrid
War-dro 1350 eo bet troet e gwerzennoù saoznek hep klotennoù, anvet  William of Palerne, evit Humphrey de Bohun (6vet kont Hereford).
Fontanellato
Fontanellato zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Ketupa ketupu
Doareoù pennañ
War an deiz e chom Ketupa ketupu en e unan e lec'hioù teñval evel deil stank ar gwez. Spontidik hag atav war evezh e vez al labous, alies e vez dihun a-raok bezañ gwelet gant un den.