cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stlennvon
'''Un hollad roadennoù eo ur stlennvon, pe bon roadennoù ("Database" e saozneg), o telvanañ ergorennoù eus ar bed gwerc'hel hag o vezañ ur skor evit un arload stlennegel. Evit bezañ ur stlennvon e rank un hollad roadennoù nann dizalc'h an eil re ouzh ar re all bezañ atersadus dre e endalc'had'''. Evit un atersadur e ranker kavout e-touez ar roadennoù an holl ergorennoù a c'hell eilgeriañ da zezverkoù lavaret, da skouer an holl levrioù bet skrivet gant Xavier Grall (ar stlennvon eus ul levraoueg). Atersadus e rank bezañ ar roadennoù hervez forzh pehini dezverk a vez oc'h aroueziañ an ergorennoù bezant er stlennvon. Rankout a reer ivez adkavout hollad an dezverkoù a ra d'ober framm ar roadennoù, da skouer evit stlennvon al levraoueg : Titl al levr, Niver a bajennoù, Skrivagner, Amprestet Ya pe Get.
Sveden
Sevenadur
E bed al lennegezh eo brudet ar romantoù polis, da skouer Teiroberenn Millennium gant Stieg Larsson.
Stlennvon
Ardeiñ ar stlennvon
Evit berraat, ar RASV a zo un hollad gwazadurioù a vez o kinnig an tu d'ardeiñ ur stlennvon evit :
Un tamm istor
Ar reizhiadoù IDS.I ergrafet gant Honeywell ha IMS.I ergrafet gant IBM e 1965 evit ar programmoù APOLLO a oa meziadoù diaraoger ar RASV arnevez.
Sonerezh Stadoù-Unanet Amerika
Rap & Hip hop
Aldernezeg
Aet eo ar yezh da get evit meur a abeg: da gentañ abalamour d'an niver vras a envroidi eus Bro-Saoz bet kaset da labourat eno gant ar Gouarnamant dreist-holl, d'holl heul war-lerc'h e teuas d'en em staliñ en enezenn meur a saoz all ivez o klask hom hep paeañ o zailhoù e Breizh-Veur; da eil, eo aet tec'het diouzh an enezenn hogozik an holl Aldernezed da geñver alboubadeg an enezenn gant an Alamagn e-kerz an Eil Brezel Bed; da drede, ne oa bet triv ofisiel ebet evit kas ar yezh war-raok, hag e 1880 ec'h ae holl vugale an enezenn kenetreze e saozneg nemetken.
Yabaraneg
Ur yezh karibek eo ar yabaraneg (yabarana, yauarana, awarana) eus isskourr yezhoù kornôg Gwiana.
Div rannyezh a zo:
Mapoyoeg
Ur yezh karibek eo ar mapoyoeg (mapoyo, mapayo, mapoye, mopoi, nepoye, wanai) eus is-skourr yezhoù kornôg Gwiana.
Sant-Laoueneg
Sant-Laoueneg a zo ur gumun eus Breizh e kanton Medrigneg e departamant Aodoù-an-Arvor.
John Locke
Ur prederour saoz eo John Locke (1632-1704).
ജോണ്‍ ലോക്ക്
Sacramento
Stêrioù
Div stêr zo anvet Sacramento:
Gweronell Bosca
Gweronell Bosca (Lissotriton boscai, bet Triturus boscai) a zo un divelfenneg lostek hag a vev el ledenez iberek.
Gweronell an Alpoù
Gweronell an Alpoù (Ichthyosaura alpestris, bet Triturus alpestris pe Mesotriton alpestris) a zo un divelfenneg lostek hag a vev en Europa.
Beàrnaraigh Mòr
right|300px
Beàrnaraigh Mòr (distaget: ; Great Bernera e saozneg), pe Beàrnaraigh hepmuiken pe c'hoazh Beàrnaraigh Leódhais, zo un enezenn e Bro-Skos, er gwalarn da Leòdhas.
Yezhoù jinpoek-louechek
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-henn:
Dazageg
Ur yezh saharek eus isskourr ar yezhoù tebek eo an dazageg (dazaga, toubou pe gora diwar an arabeg قرعان) komzet gant tro-dro da 17,000-40,000 den e Tchad.
Wayaneg
Div rannyezh a zo (e Brazil d'an nebeutañ):
The Wheel of Time
Levrioù an heuliad
In 2002 the first book, The Eye of the World, was repackaged as two volumes with new illustrations for younger readers: From the Two Rivers, including an extra chapter (Ravens) before the existing prologue, and To the Blight with an expanded glossary. In 2004 the same was done with The Great Hunt, with the two parts being The Hunt Begins and New Threads in the Pattern.
Kasoni
Tud ha kasoni
Brudet eo kasoni an dud-mañ
Keginañ
Dibab, produiñ ha prenañ boued
An traoù-se a zepant iwe deus reolennoù-bewiñ an den o tebriñ. Lod a glasko boued gant labelioù à beb sort : kalite, orijin, mod da broduiñ (bio, pe war an hent-se). Lod a refuso traoù tennet deus loened (ar vejetarianed hag ar veganed), ewid resonoù etik kement ha ewid pass gober droug d'ar loened, pe ewid preserviñ ar viosferenn (ewid pezh sell deus an enerji, kreskiñ 1 c'hilo à broteïn-loen a goust kals kerhoc'h eged kreskiñ kement-all à broteïn-plant).
La Sonora Matancera
Ganto e veze sonet Son cubano, bolero, guajira, ha guaracha.
Planiel
Planiel (distaget: ) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor, e Treger.
Douaroniezh
War lez kleiz aber an Trev emañ Planiel. Kumunioù amezek : Pleuveur-Gaoter, Lezardrev, Plourivoù, Pleuzal, Pouldouran.
Vienneg
Ar vienneg (Weanerisch ['vɛɐnɐriʃ] e vienneg, Wienerisch en alamaneg standard) eo rannyezh Vienna (Aostria). Renket e vez e-touesk ar yezhoù aostriek-bavarek. Komzet e vez ar vienneg gant war-dro 600 000 a dud e-barzh hag en-dro da Vienna. Levezonet eo bet gant meur a yezh all, dreist-holl an tchekeg, ar yidicheg hag an hungareg.
Diforc'hioù pennañ etre ar vienneg hag an alamaneg standard
si schbüün [si 'ʃby:n] (~"en em c'hoari") e-lec'h alam. spielen ("c'hoari"). Kv. poloneg bawić się.
Yezhoù jingpoek
Un isskourr eus ar yezhoù jinpoek-louechek eo ar yezhoù jingpoek (jingpho) komzet en Myanmar hag en India, ennañ teir yezh:
Sokrates
Prosez Sokrates
Un nebeud brientinien a zisklêrias gwelet ennañ ur spered hag a vreine talvoudegezhioù buhezegezh hengounel Ateniz. Hervezo e oa un dañjer evit ar geoded hag an urzh sokial. E 399 kent J.-K., Sokrates a oa tamallet gant Anitos, un ezel a-bouez eus ar strollad demokratour, ha gant daou eus e vignoned, eus an daou dorfed da-heul :
Kargloud
Doareoù pennañ
Ar c'hargloud a zo un aneval gell e vlevenn. Roudennoù melen a vez alies war e gostezioù. Stank ha hir eo e greoñ ha ne vir ket an dour, ar pezh a zo talvoudus en endroioù yen evel ar re ma kaver ar c'harglouded enno. Gallout a ra ar c'hargloud tizhout 25 kg ha 110 cm gant ul lost 20 cm. Tennañ a ra d'un arzh bihan gant ul lost hir. C'hwezh fall-tre a vez gantañ.
Emzalc'h
Un hollzebrer kentoc'h eget ur c'higdebrer gwir eo ar c'hargloud. Kreñv-tre eo ha gallout a ra lazhañ anevaled ken bras hag un elan. Kirvi-erc'h a vez hemolc'het gantañ, ar pezh a grou kudennoù er rannvroioù el lec'h m'o deus ar c'hirvi-erc'h ur pouez armerzhel bras. Ar c'hargloud ne dag ket an dud met, dre ma c'hoarvez gantañ tagañ loened tapet e trapoù, e voe lazhet alies gant traperien gwechall. Kemer a reont ivez preizhioù digant preizherien arall evel an arzhed pe ar bleizi.
Annez
Er rannvroioù arktek evel Alaska, hanternoz Kanada, Siberia ha Skandinavia e vev ar c'harglouded dreist-holl. O c'havout a reer ivez e Rusia hag er broioù balt. Boutinoc'h e oa gwechall, avat. A-raok trevadennerezh Amerika gant an Europeaned e kaved anezhañ betek ar Sierra Nevada e Kalifornia. Dianav eo poblañs a-vremañ ar c'harglouded met n'int ket niverus war a seblant. thumb|kleiz|Tiriad ar c'hargloud
Diemen
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Diemen ez eus 19 dileuriad :
1128
Marvioù
1120'erne
Diemen
Kuzul-kêr
right|thumb|Diemen Noord
Lostig (sin)
Istor
An diwezhañ skritur an-heni a so bet berraet, er c'hrenn-amser a-taw, ba Bro-Spagn, dre lakaad ur "c"-ig a-us ar "z" da gomañs, ha goude dre skrivañ ur "c" normal gant ur zedig dindanni.
Zierbena
Zierbena zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Jinpoeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù jingpoek eo ar jingpoeg (jingpho, kachin, marip pe dashanhua) komzet gant tro-dro da 625.000 den e Kachin e Myanmar (1999) ha gant 20.000 den Sina (1990).
Barged du
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar barged du en urzhiad Falconiformes pe Ciconiiformes pe Accipitriformes.
Anver (yezhoniezh)
Orin an termen
Krouet e oa bet an termen saozneg "name giving words" (e galleg: "nominateur") (diwar an inuktitut: taisigutiit, "(ar pezh) a dalvez evit envel") evit ar wezh kentañ gant Louis-Jacques Dorais en e levr ''Tukilik. An Inuktitut Grammar for All, embannet e Kebek e 1988 gant Association Inuksiutiit katimajiit''.
Rontder (yezhoniezh)
left|thumb|Nann-rontadur, distaget gant ur [[svedegerez.]]
Edouarzh III (Bro-Saoz)
Dindan ren Edouarzh III e voe astennet beli ar roue war douaroù ledanoc'h, goude brezelioù a-enep Bro-Skos ha Bro-C'hall.
Iwan B
right|thumb|200px|Iwan B en Oriant, 2008 Iwan Benoist, anavezet ivez evel Iwan Benead, pe Iwan B, ganet el Lilas (Enez-Frañs) d'an 2 a viz Here 1984, zo ur c'haner hip hop brezhonek.
Pianoour
Evel pianoour en deus heuliet kanerien ha soner evel ar "7 Lézards", "Baiser Salé" pe "New Morning".
Mezh
Mezhekadenn
Pa vez re ziaes an den, pa vez re a vec'h warnañ, e c'hall koll e skiant, betek mont d' en em lazhañ. Kemer a c'haller div skouer:
Levrioù
-E saozneg:
Keginerezh Breizh
Boued mor
Hiliennoù ha temzoù-boued zo bet ijinet gant Bretoned evit ar boued-mor : amann gwenn, kari Gosse...
Rannvroioù ha Pobloù Kengred
Izili
Ar RPFC a oa bet un ezel eus 1994 da 1999 Ar C'hevread Savoazian, en doa gounezet ur sez a sellour a oa bet kaset kuit e 2004. Frankiz Breizh a zo aet da get e 2008
Bloc'had Stalin - Evit URSS
Bloc'had Stalin - Evit URSS (e ruseg: Сталинский блок - за СССР; Stalinskiy blok - za SSSR) a oa anv ur genunaniezh marksour-leninour hag enep-adwelour ennañ meur a strollad ha luskad komunour krouet e Rusia da geñver dilennadegoù evit an Douma, aet ganti 0,61% eus ar mouezhioù (404.274 mouezh en holl)
Ehud Olmert
Politikerezh
Gant dilennadegoù an 28 a viz Meurzh 2006, e tapas Kadima kaout 29 dileuriad (en holl ez eus 120 er C'hnesset). Dont a reas neuze da vezañ strollad politikel kentañ Israel a-fet niver a gannaded. Kadarnaet e voe Olmert evel kentañ ministr, hag ur gouarnamant a genunaniezh a aozas, gant strollad al labour (20 dileuriad), hini an dud war o leve (7 dileuriad) ha Shass. Ez-ofisiel e voe lakaet e voe da gentañ ministr d'ar 14 a viz Ebrel 2006, da lavaret eo 100 devezh goude ma vefe bet lakaet da gentañ ministr da c'hortoz. Olmert eo an den-stad kentañ eus Israel en deus anzavet e oa armoù nuklel gant ar stad-se. Kemend-se a c'hoarvez e-pad un atersadnen er skinwel alaman d'an 11 a viz Kerzu 2006. D'an 30 a viz Gouere 2008 e voe meneget anv Olmert e aferioù breinadur, neuze ec'h embannas ne gemerfe ket perzh e dilennadegoù diabarzh e strollad politikel. D'an 18 a viz Gwengolo e voe erlec'hiet gant Tzipi Livni e penn Kadima. D'an 21 a viz Gwengolo 2008 ec'h embannas e zilez goude ma vefe bet dilennet Tzipi Livni e penn Kadima. Met dre ma n'eus gouarnamant nevez ebet e kendalc'h gant e garg betek dilennadegoù miz C'hwevrer 2009. D'ar 4 a viz Kerzu 2008 eo bet embannet gant justis Israel ne vefe ket tamallet Olmert en un istor trafikerezh levezon a denne da werzh lodennoù bank Leumi perc'hennet gant ar Stad d'un embregerezh arc'hanterezh, daoust ma oa ministr ar c'henwerzh hag an industriezh d'ar mare-se. Padal e c'hallfe bezañ tamallet en un afer all a denn da fakturennoù doubl a c'hoarvezas pa oa maer Jeruzalem ha ministr ar c'henwerzh hag an industriezh. En holl e kaver anv Olmert e c'hwec'h afer a denn d'ar breinadur pe d'ar flod.
Eizhbit
Ur pakad eizh bit eo a anver eizhbit en urzhiataerezh, da lavaret eo ul liesbit (byte e saozneg) 8 bit ennañ.
Ordovisian
Fin an Ordovisian
Er c'hontrol d'al lazhadegoù arall n'he-doa ket hini fin an ordovisian un efed padus. Pa voe echu ar prantad-skorn e krogas en-dro ar vuhez da liesekaat hag ar spesadoù aet da get a voe erlec'hiet gant spesadoù heñvel a-walc'h.
Denez Prigent
Bugaleaj, abadennoù kentañ
E-pad ar sizhun e veve Denez Prigent e ti e dad er Releg-Kerhuon. Mont a rae da di e vamm-gozh d'an dibenn-sizhun, da Santeg. E dad, kelenner er c'hentañ derez, a save anezhañ e galleg daoust ma komze brezhoneg flour, peogwir ne gave ket dezhañ e vije ur yezh talvoudus d'e vab. Gant e vamm-gozh e tizoloas Denez ar brezhoneg, ur yezh heson gant an natur, ha doare an dud eus ar mare-se da droadañ kanaouennoù e pep tro,. Erruet el lise Kerichen, e Brest, e kave gwelloc'h Denez selaou kanoù enrollet gantañ e-pad festoù-noz kentoc'h evit ar sonioù diouzh ar c'hiz. .
Pevarzek vloaz e oa Denez pa zeskas kan-ha-diskan gant Alain Leclère. Daou vloaz war-lerc'h e kanent o-daou er festoù-noz. Mont a reas ar maout gantañ e Kan ar Bobl meur a wech : priz kan-ha-diskan e 1987, priz ar c'han nevez e 1988 ha priz ar c'han hengounel e 1990. E 1988 ez eas Denez war ar vicher a gelenner brezhoneg e Karaez.
Arrieta (Bizkaia)
Banniel
Ouzhpenn ardamezioù kêr ez eus ur banniel hag al lauburu warnañ.
Denez Prigent
Bugaleaj, abadennoù kentañ
D'ar mare-se e veze pedet da ganañ e gouelioù sonerezh hengounel evel les Tombées de la Nuit hag ar festival Interceltique de Lorient. Ti-kêr Roazhon, gevellet e 1991 gant Alma-Ata (Almaty), kêr vrasañ Kazakhstan, a ginnig dezhañ mont da ganañ e gouel Voice of Asia, a dremen eno. Souezhet gant ar bedadenn-se e skriv Denez ar ganaouenn fentus, Son Alma Ata, deuet er-maez war ar bladenn Sarac'h, a gont an istorig-se. Evit ar wech kentañ e kan Denez en ur vro estren. Dizoleiñ a ra ar bobl gazakh, a oa er mare-se e-barzh an URSS, evel ma oa ar bobl vreizhat e-barzh Bro-C'hall.
Ur bladenn gentañ a cappella
Al label Auvidis/Silex, deuet er-maez ar bladenn warnañ, ne bae ket ar c'haner. Dibab a ra Denez Barclay evit e bladennoù a zeu ha kas a ra Auvidis dirak al lez-varn. N'eo ket gwerzhet ar bladenn ken, met dalc'het eo an enrolladurioù gant Auvidis. Neuze e tiviz Denez adenrollañ anezhi penn-da-benn. Dont a ra er-maez ar bladenn nevez e 1996. Ne gaver ket Gwerz Penmarc’h, Deuit Ganin ha Son Marivonig war ar bladenn nevez ; en o lec'h emañ Ar bugel koar, Ar goulenn, Biskoazh kement all !, P'edon war bont an Naoned ha Tio, tio, ul luskell savet gant Germain Horellou. Evit ar c'homzoù, ne ra ket ken Denez gant reizhskrivadurioù hengounel met gant ar peurunvan.
Ur fulenn aour
Dont a ra e eil bladenn, Me 'zalc'h ennon ur fulenn aour, e 1997. Savet eo an holl gomzoù (nemet re Ar rannoù, tennet eus ar Barzaz Breiz) hag al lodenn vrasañ eus ar sonerezh gantañ, gant benvegioù hengounel ha sonioù elektronek. Danvez hengounel ar gwerz a vez kavet er c'homzoù : an direizhded, ar c'hleñved, ar marv. E trouz ar gêr, diwar du artifisiel ar buhez e kêr, hag An hentoù adkavet, diwar amzer nevez an Tro Breizh, a zo e ganioù kentañ diwar-benn Breizh, e sevenadur hag e zarempred gant an natur.
War an hent-eon
Anvet eo bet Irvi d'ar Victoires de la Musique e 2001.
Sarac'h, an distro d'an natur
E 2004 ez a da Sarac'h « grand prix du disque » an Télégramme. Hervez Gilles Servat, en-deus roet ar priz, eo Denez Prigent « un arzour divinadellek eus nevezadur ar c'homz brezhonek hag enklaskoù sonerezhioù nevez ».
Good Night, and Good Luck
Stourm Edward R. Murrow, kinniger ar c'heleier er skinwel er bloavezhioù 50 hag ar produktour Fred Friendly ouzh ar senedour McCarthy eo danvez ar film. E gwenn ha du eo bet filmet.
Republik Kongo
Un drevadenn c'hall e oa a-raok 1960, pa zeuas da vezañ dizalc'h.
Ran
Yezh pemdez
Alies-mat e vez graet gant ar gerioù glesker, ran pe skignan evel termenoù hollek ha hep lakaat diforc'h ebet etrezo.
Arantzazu (Bizkaia)
Arantzazu ( Aránzazu  e spagnoleg) zo ur gumun vihan eus Bizkaia en Euskal Herria, un 300 a dud o chom enni.
Chaimaeg
Ur yezh karibek eo ar shaimaeg (chaima, chayma, cayma, warapiche, guaga-tagare) eus is-skourr yezhoù an aod. Komzet e vez war an aod e reter Venezuela.
Filip Oillo
Ar Skrivagner
Apokalips 9, e zanevell gentañ, a voe embannet e 1988 e-barzh Al Liamm. Re all zo bet war he lerc'h: Alc'hwez ar Baradoz, Sant Emilion Da Virviken, Al Loman dizanv, Palankin ar Seizh Plijadur Warn-Ugent....
Litr
N'eo ket al litr un unanenn eus ar sistem etrebroadel (SI), met degemeret e vez implij anezhañ gant an SI. Ar metr-diñs (m³) eo unanenn an ec'honadoù en SI.
Termenadurioù ha kevatal
Al litr a zo termenet abaoe 1964 evel un anv ispisial evit an dekimetr-diñs (1 L = 1 dm³).
Displegadurioù
Ul litrad dour a bouez war-dro ur c'hilogram. Er memes doare : 1 mL dour a bouez war-dro 1 g ; 1000 litrad dour a bouez war-dro 1000 kg (1 [[tonenn (mas)|donenn). Eus istor an unanenn e teu a ra al liammadenn-se met abaoe 1964 n'emañ ket mui e-barzh an termenadur.
Arouez
Er penn kentañ e oa l (lizherenn l vihan) simbol nemetañ al litr, da heul kenemglev ar sistem etrebroadel ne ra ket gant lizherennoù bras nemet evit ar simboloù a zo ur berradur eus anvioù tud.
Koumanagoteg
Ur yezh varv an hini eo.
Skignan
Yezh pemdez
Alies-mat e vez graet gant ar gerioù glesker, ran pe skignan evel termenoù hollek ha hep lakaat diforc'h ebet etrezo.
Yuzev-brezhoneg
Dave
Hor Yezh niv. 147 (Here 1982), p. 2.
1131
Diwar-benn bloavezh 1131 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1131
Argolis
Argolis (Ἀργολίς e henc'hresianeg hag e Katharevousa, Αργολίδα Argolida er yezh a vremañ) a oa anv ur vro eus Henc'hres. Edo e reter ledenez Peloponnesos. Meur a Stad a oa enni : re Argos, Troizen, Epidaoros, hag Hermione. Deuet eo da vezañ ur prefeti e Hellaz hiziv.
Foar Nedeleg Ba Uhelgoad
Foar Nedeleg ba Uhelgoad
Amañ ar c’hî-m' ba koste Uhelgoad, amañ ‘vije diw foar bep mis ba Uhelgoad, bremañ n’eus ke' foariou kin, bremañ n’eus ken 'met marc’had kwa, 'taw. Me' gwechall ‘vije diw foar, foar ar vis d’ar yow kenta deus ar mis, ha foar an drede yow da c’houde. Set', ar foar kenta ‘r bla a c’houz'z, ar yow kenta ‘r bla, ha hoûzh ‘vije greed ar foar an de kenta ‘r bla, foar an delou (kelou) mad. Hag hoûzh ‘oa foar ar yowankis hag e vije tud é kana, hag é tañsal, ha da zañsal ha kana da zañsal var ar blassenn ba Uhelgoad. Foar ar re yowank kwa. Mes ar foar diveo deus ar bla, neuhe hoûzh ‘vije greet foar Nedeleg deusouti. Ha hoûzh ‘vije 'taw bar pemzektez dive'o deus mis Kerzu. Set', var-dro gouel Nedeleg kwa, un tamm bihan rôg gouel Nedeleg alïes kwa. Hag hoûzh da neuhe oa or foar tristig ‘vije ba mis Kerzu a c’houz'z walc’h : ‘ve teñval an amser, glaw vije ha du ha toud. Set' bremañ neuhe ‘oa ur foar kwa, ar bla-se, ar yow-se ‘oa trist-trist ar foar hardî. Glo a rê ga' deliou erc’h neuhe d’ar c’his-se. Yen oa, teñval an amser bar foar ba Uhelgoad, a oa an dud é tañsal var an eil troad goude egile da c’ho'tos marc’hadourien da zond.
Yezhoù komanek
Un is-skourr eus ar yezhoù komouzek eo ar yezhoù komanek.
Atrouahieg
Teir rannyezh ez eus:
Oostkerke (Diksmuide)
thumb|left|Kreiz ar gêriadenn Oostkerke a oa ur gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Lakaet eo bet e kumun Diksmuide.
Cnebba
Cnebba a oa mab Icel, tad Cynewald, ha hendad Creoda Mercia.
Nuala Ní Dhomhnaill
Nuala Ní Dhomhnaill (ganet e 1952) zo unan eus ar barzhezed iwerzhonek anavezetañ en hon amzer. Ganet e oa bet e Lancashire, e Bro-Saoz, e 1952, da dud deuet eus Iwerzhon, hag aet e oa da Iwerzhon da vevañ pa oa 5 bloaz. He yaouankiz he deus tremenet e korn-bro An Daingean, e kontelezh Ciarraí da gentañ, hag e An tAonach, e kontelezh Tiobrad Árann da c'houde.
Francis Gourvil
E vuhez
Un dezenn a reas diwar-bernn Barzaz Breiz e 1960 e Skol-veur Roazhon, ma lavar ne oa ket bet dastumet skridoù zo gant Kervarker. E 1989 e voe dizarbennet arguzennoù Gourvil gant Donatien Laurent met Françoise Morvan zo savet a-enep dezhañ hag a-du gant Gourvil.
Bronneged
Ar bronneged a zo un takson a renker er mellkeineged ha renket e vezont hervez ar boaz evel ur gevrennad abaoe Carl von Linné a rae Mammiferae (liester ar ger latin Mammifera) anezho. Unskourrennek eo an taxon-mañ a greder. Gourdadoù heñvel o deus bet ar bronneged ouzh re ar skrampviled ha re al laboused, an tri anezho o vezañ renket e takson an amnioted.
Ar c'hlopenn
Sinapsided eo ar bronneged. Gant div skodenn an askorn kilpenn eo koublet ar c'hlopenn ouzh an atlas, mell kentañ ar gouzoug. Bras a-walc'h eo volum ar c'hlopenn (ma keñverier anezhañ ouzh hini ar stlejviled da skouer) ha dre-se e c'hell degemer un empenn hag un ilpenn brasoc'h.
Gwiadoù war-c'horre
Ar blev a servij da reoliñ gwrez korf ar bronneged. Diorroet int e stummoù ispisial gant loened 'zo (pikoù an hoc'hed-dreinek, plakennoù an tatoued...)
Divina Commedia
An Divina Commedia, La Commedia he zitl orin italianek, zo ur varzhoneg hir italianek savet gant Dante Alighieri hervez doare an terza rima, krouet gantañ en oberenn-se. E-pad triwec'h vloaz e voe ar barzh o skrivañ e bennoberenn betek e varv e 1321.
Troad lokativel
Armenieg
En armenieg e vez merket an droad lokativel gant al lostger "-ում" (-um), da skouer:
Yezhoù finnek-ougrek
Implijet e vez an droad lokativel gant yezhoù finnek-ougrek 'zo, en o zouez ar samieg hag an hungareg, da skouer:
Gweuzadur
An perzh distagañ a eil renk muiañ-kavet e-touez yezhoù ar bed an hini eo ivez. Diforc'het e vez doareoù gweuzadur disheñvel e yezhoù kaokazek ar gwalarn, er yezhoù atabaskek, er yezhoù salichek hag ivez e meur a yezh indezeuropek, da skouer e saoznek amerikanek e kaver tri derez gweuzadur fonetikel:
Doareoù gweuzadur
Setu ur roll eus doareoù distagañ a eil renk bet deskrivet evel doaroù gweuzadur kavet e yezhoù ar bed, peurliesañ evel alofonennoù met a-wezhoù ivez evel fonemoù:
Laou-pafalek
2013
Abalamour d'an touzañ gaol ez afe ar ouenn da get:
Gweuzadur
Treuzskrivadur
Pa ranker spisaat an doare gweuzadur resis, evel da skouer pa dreuzskriver an abc'hazeg hag an oubic'heg, e c'heller implijout an arouezennoù implijet dre voas evit treuzskrivañ kensonennoù dre daravat skrivet bihanoc'h a-us hag a-dehoù d'an arouezenn gensonennel pennañ, d.s.:, , ,.
Lanaken
Lanaken (e limbourgeg : Lôneke) a zo ur gumun izelvroek eus Belgia e proviñs Limbourg.
Sir Drefaldwyn
Sir Drefaldwyn, peSir Faldwyn a-wechoù, pe Montgomeryshire e saozneg, a oa unan eus 13 kontelezh Kembre, e reter ar vro, a-raok adkempenn melestradurel 1974.
Lev Alburt
Ur mestrc'hoarier hag ur skrivagner echedoù ukrainan, eus Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel hag eus SUA zo anezhañ.
Aœde (loarenn)
Tennañ a ra e anv eus Aœde, unan eus ar muzed ha merc'h Zeus.
Alessandro Volta
Buhez
Emledadur ar gazoù ivez a voe studiet gant Volta. Ijinañ a reas an eudiometr, anezhañ ur benveg evit dielfennadur volumetrek ar meskadoù gaz. Gant ar benveg-se e sevenas sintezenn gentañ an dour.
Pleuveur-Bodoù
Enez Aval
peulvan ha kroaz kozh-kozh
Mossad
Taolioù brudet
Gerald Bull, ur skiantour kanadian hag ijiner ar raktres anvet « Super Gun » evit Irak, a voe muntret en e ranndi e Brussel e miz Meurzh 1990. Dilezet e voe ar raktres.
Pycnonotus
Pycnonotus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870). Ar genad skouer eo e-keñver ar c'herentiad Pycnonotidae.
Masaliteg
Daou live yezh ez eus hervez renk an dud:
Écaussinnes
Écaussinnes (e walloneg : Les Scåssenes) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Kensonenn gweuz-drekstaon dre serriñ divouezh
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn gweuz-drekstaon dre serriñ divouezh treuzskrivet [k͡p] hervez reolennoù al LFE.
Plomer gouzoug ruz
Annez
Bevañ a ra al labous en hantervoul norzh.
Arabeg levantek ar su
Div rannyezh ez eus:
Repeater
thumb|205px|Golo ar bladenn
Kristof Jezegoù
Kristof Jezegoù (ganet e Gwineventer d'an 18 a viz Mae 1864, marvet e Plouarzhel d'an 11 a viz Even 1953) a oa ur skrivagner brezhonek hag ur beleg katolik eus Bro-Leon.
E vuhez
Beleget e voe e 1888. Kaset e voe da gure da Wimaeg neuze, hag e 1890 da Gastellin betek 1907. Eno e oa ur person brudet e sarmonioù, Yann Gere. Dastum a reas e sarmonioù e div levrennad anvet Sarmoniou an Aotrou Quere, embannet e 1902 ha 1903. Paouez a reas gant e garg a berson e Pornaleg e 1946.
Vlastimil Hort
Mestrc'hoarier echedoù tchek.
Delfin beg hir
An Delfin beg hir (Stenella longirostris) a zo ur morvil dantek.
Alison Krauss
Buhez
Krog e oa Alison Krauss da seniñ violoñs adal he femp bloaz ha da studiañ ar sonerezh klasel gant ur c'helenner. Buan e voe troet gant ar sonerezh country ha  bluegrass.
Adal hec'h eizh vloaz e krogas da gemer perzh e kenstrivadegoù kanerien yaouank. Dek vloaz e oa pa oa he strollad en-dro dezhi. E 1983, ha hi 12 vloaz, ez eas ganti an Illinois State Fiddle Championship.
Emil Masson
A-hed ar Brezel bed kentañ eo bet e-touez ar re ral en tu kleiz o klask sevel e vouezh a-enep ar brezel. Mignon e oa d'an diveliourien Kropotkin hag Élisée Reclus, da Louise Michel, Jean Grave, ar barzh Charles Péguy, bet sokialour ha troet a-du gant ar vroadelouriezh c'hall, hag ar skrivagner Romain Rolland.
Belize
Rannvroioù
Rannet int en 31 bastell-vouezhiañ.
Tablezennoù Pyrgi
An destenn hirañ en etruskeg bet kavet eo hag ur gwall rikour eo bet evit digejañ ar yezh-mañ. Sklêrijennañ a ra ivez an darempredoù etre ar Fenikiz hag an Etrusked er 6ed kantved kent Jezuz-Krist ha reiñ a ra ur c'henarroud d'un frazenn Polybius diaes da gompren a-zivout ur feur-skrid etre Roma ha Kartada e 505 kent Jezuz-Krist.
Beograd
Istor
Da gentañ e oa meuriadoù henvalkanek o chom er c'horn-bro, en o zouez an Draked hag an Daked. Aloubet e voe ar vro gant ar Gelted kozh e -279, ha kemeret e voe kêr gant ar Scordisci hag a anvas anezhi Singidūn (dūn a dalv "kreñvlec'h"). Tizhet e voe kêr gant lu ar Romaned e -54/-53, romanekaet e voe an anv ganto e Singidunum, ha laket e voe e proviñs roman Moesia. E 395 e tremenas al lec'h dindan veli Impalaeriezh roman ar Reter. En tu all d'ar stêr Sava, e-tal Singidunum, edo kêr geltiek Taurunum (Zemun) ; ur pont a oa etrezo a-hed ar mareoù roman ha bizantion.
Gevelladennoù
Gevellet eo Beograd gant ar c'hêrioù amañ da-heul, ,.
Fugazi
Fugazia zo ur strollad sonerezh punk, straight edge, hardcore ha post-hardcore a orin eus Washington, D.C., ha bet krouet e 1987. Pevar den a zo ennañ: Ian MacKaye, Guy Picciotto, Joe Lally ha Brendan Canty.
Caius Julius Caesar
Pompeius hag ar brezel diabarzh
Pa deuas Caesar gant e arme, trec’het ganto ar C’halianed, da dremen an Alpoù ha da vont etrezek Roma, e c’hoantaas ar Sened herzel outañ da zont e kêr gant e soudarded da zibunañ evit an trec’hlid. Mont a reas neuze dreist e wir ha treuziñ a reas ar stêr Rubico a oa an harz etre Italia hag ar proviñsoù, harzoù ha ne oa ket aotreet ar gonsuled e karg da dreuziñ evit mont da Roma. Neuze en dije distaget ar bomm « Alea jacta est » (kentoc’h moarvat e gregach "Anerrifthô Kubos", « Taolet eo ar blanedenn »), a dalvez edo o kemer ur riskl politikel hag e konte war e blanedenn vat.
Mabeg (yezh)
Ur yezh nilez-saharek eus isskourr ar yezhoù mabanek eo ar mabeg (maba) komzet gant tro-dro da 250.000 den e Tchad.
Disrannouriezh lesbianel
Klasket ez eus bet lakaat seurt kevredigezhioù kloz e pleustr, evel da skouer Aristasia, ur gumuniezh enni maouezed nemetken.
Alies a-walc'h e sav liammoù ivez etre an isrannouriezh lesbianel hag ar baganiezh dianek.
Jil Penneg
Buhez
Bet eo bet Jil Penneg o labourat er c'henwerzh etrebroadel ha labouret en deus evel redaktour kevratoù evit an Ifremer goude-se. Dielfenner programmoù eo bet ivez war an urzhiataerezh. Evit sevel Geriadur brezhoneg An Here en deus labouret ivez hag aet eo da gelenner war ar brezhoneg gant ar gevredigezh Mervent e Kerne-Izel.
Aktour hag eilvouezhier brezhonek ha troer
Krog e oa da labourat evit ar skinwel brezhonek pa oa bet tutaet e 2000 evit advouezhiañ tresadennoù-bev evit TV Breizh, ha diwezhatoc'h filmoù evel an heuliad skinwel Perry Mason. Sevel istitloù brezhonek en deus bet graet ivez evit Frañs 3 Kornôg ha Dizale. Tapet en deus muioc'h a vrud p'en deus c'hoariet e 2007 an dudenn Jean-Paul Paul, hag eñ barman, er sitkom Leurenn BZH skignet war TV Roazhon hag embannet dindan stumm un DVD. Troer eo ivez. Troet e vez gantañ tresadennoù-bev ha filmoù advouezhiet gant ar gevredigezh Dizale.
Garifuna
An anv
Garifuna (pe Garífuna) eo an anv-gwan a vez graet gantañ pa reer meneg eus pobl ha yezh ar Garínagu. En o yezh eo an unander eo Garifuna (pe Garífuna), hag al liester eo Garinagu.
Earthsea
Pobloù ha sevenadurioù
Elfennoù zo eus sevenadur pobloù Douarvor a c'heller keñveriañ ouzh meur a bobl eus an Douar, avat. Evel pobloù eus Oseania pe eus riblenn ar Mor Kreizdouar eo liammet o doare-bevañ ouzh ar mor, hag ez eo tud an inizi brasañ kouerion kentoc'h.
Ar relijion e Douarvor
Ne azeul tud an enezeg doue ebet met daveoù zo da "Henc'halloudoù an Douar", boudoù a oa anezho kent ma voe savet an inizi gant Segoy. E Tales from Earthsea e klever e komze ar vaouezed a c'halloud ganto gwechall. E marevezh Ged, avat, e kreder ez int drouk. En ur bed arall e vev darn vrasañ ar galloudoù-se. En a Wizard of Earthsea e tieub Ged ur "skeud" deuet eus ar bed arall-se pa glask gervel un anaon. Faezhañ a ra anezhi pa gompren eo-hi un darn anezhañ e-unan ha pa c'halv anezhi dre e anv dezhañ e-unan. Goude se e teu da vezañ un darn anezhañ. N'ouzer ket, avat, hag eÆ en doa krouet Ged ar skeudenn pe hag eñ en doa he liammet outañ e-unan hepken.
Kronologiezh diabarzh
Disheñvel eo ar gronologiezh diabarzh diouzh an urzh embannadur :
Rioleg
Rioleg a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Bronn e departamant Aodoù-an-Arvor.
Plomerig rous
Ar Plomerig rous (liester : Plomeriged rous), , , a zo ur spesad evned dour, Tachybaptus ruficollis an anv skiantel anezhañ.
Bais
Bais zo un anv-lec'h.
Kanitchaneg
Gwelet ivez
Yezhoù Bolivia
1135
Diwar-benn bloavezh 1135 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Huw Jones
Huw Jones zo anv meur a zen e Kembre.
Gour mann (yezhoniezh)
Er yezhoù baltek-finnek
A-wezhoù reer ouzh an doare diplegadur-mañ ar "pevare gour", met gwell eo ober hep implijout an termen-mañ dre ma c'hell ober dave d'ur fed yezhoniezh disheñvel-mik (s.o. ar pennad "pevare gour").
Arabeg nadjiek
Teir rannyezh pennañ ez eus:
Strollad Komunour Malta
Strollad Komunour Malta (en malteg: Partit Komunista Malti) a 'zo anv ur strollad komunour krouet e Malta e 1969 gant un toullad izili aet kuit da heul un disrann e diabarzh Strollad Labour Malta.
Strollad Maoour Rusia
Strollad Maoour Rusia (e ruseg: Российская маоистская партия, РМП) a oa anv ur strollad komunour maoour oberiant e Rusia, krouet e 2000.
Yezh digenvez
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Karel Hromádka
An Difenn Indian Hromádka
Difenn Indian Hromádka a vez graet a-wechoù deus an digoradur anvet ivez Difenn Benoni pe Benoni Gozh :
Kerc'heiz louet
Boued
Bevañ a ra diwar besked dreist-holl.
Tredraezh-Lokemo
Anv
B. Tanguy : ''Par. de Tresdretz, Tresdreyt, Treydretz, 1330; ecl. de Tre(r)ez, c. 1330; Tredrez, fin XIVvet; Trefdraez, Tredraez, 1426; Tredrez, 1444, 1461; Trefdrez'', 1481
Isaak Boleslavskiy
Mestrc’hoarier echedoù ukrainan soviedat.
Sion
Sionouriezh
Diwar anv ar Menez Sion eo e teu ar ger sionouriezh.
Arabeg levantek an norzh
Implijet e vez er skinwel hag er skingomz.
Simon Wiesenthal
Buhez
E 1932 e tapas e ziplomoù a disavour met serret e voe e stal e 1939 pa yeas tre e Polonia soudarded an URSS (da heul an emglev etre Adolf Hitler ha Jozef Stalin evit dispenn Polonia).
Diouzhtu e tigoras e Vienna Kreizenn Gelaouiñ ha Teuliaouiñ diwar-benn an Dorfedourien Nazi. E-unan e voe met e 1948 en doa savet 120.000 fichenn diwar-benn an SSed. Diseblant an dud tro-dro dezhañ avat.
Da ziwezhañ, e 1967 e tiskoachas Franz Stangl, kommandant kamp Treblinka.
Pawl ap Meurig
Pawl ap Meurig a oa mab da Veurig ap Idnerth ha roue Buellt. N'eo anavezet nemet gant ur meneg e lignezoù priñsed Kembre. Netra ne anavezer diwar-benn e vuhez nag e ren. Ur gwaz da Vrycheinog e oa e-pad un amzer, war a seblant.
An Hini Gozh
Istor
=Ar ganaouenn=
Robert McLiam Wilson
McLiam Wilson en deus skrivet tri romant : Ripley Bogle (1989), Manfred's Pain (1992) hag Eureka Street (1996). E-barzh Ripley Bogle e kont buhez un den hep ti nag aoz e Londrez. Gant al levr-se e c'hounezas daou briz : Rooney Prize ha Hughes Prize e 1989, hag ivez daou all e 1990 : Betty Trask Award hag Irish Book Award. Eureka Street a zo diazezet war vuhez daou vignon eus Belfast, an eil o vezañ katolik, egile o vezañ protestant, nepell goude arsav-brezel IRA e 1994. Gant ar romant-se e c'hounezas ur Belfast Arts Award for Literature. Lakaet e voe da film skinwel gant BBC ha skignet e 1999. Skrivet en deus ivez ul levr diwar-benn ar baourentez, The Dispossessed (1992) e ditl, ha meur a deulfilm en deus savet evit BBC. E 2003 e voe lakaet war roll romantourien yaouank gwellañ Breizh-Veur (Best of Young British Novelists) gant kazetennerien ar gelaouenn Granta, daoust ma n'eo ket puilh e oberenn. Emeur o c'hortoz ma vo embannet e levr nevez, The Extremists e ditl.
Stanisław Lem
E vuhez
Mab e oa d’ur medisin « fri ha divskouarn », ha stag e oa gant e studi war ar medisinerezh e Skol-Veur Lwów pa darzhas an Eil Brezel Bed. Labourat a reas neuze evel mekanikour-souder a-raok kemer perzh er resistañs a-enep d'an alamanted. Adstagañ a raio gant e studioù medisinerezh e 1946 e skol-veur Jagellonne e Krakovia. Resevout a reas e ziplom eus skol liesteknik Wrocław e 1981. Diplomoù en doa ivez gant skolioù-veur Opole, Lviv ha Jagellone.
Manuel Rivas
Lennegezh
Ar romantig "O lapis do carpinteiro" (Kreion ar c'halvez) zo bet filmet ivez, gant Antón Reixa. Istor karantez ur medisin republikan dindan sell ur frankoour e-pad ar brezel diabarzh. Pennadoù zo bet filmet e Vigo, A Coruña, Santiago.
1137
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1137
Philip K. Dick
Skrivagner
E 1963 ha 1964, e savas pevar romant : Clans of the Alphane Moon - Les clans de la lune alphane, Martian Time-Slip - Glissement de temps sur Mars, The Simulacra - Simulacres ha The Three Stigmata of Palmer Eldritch - le Dieu venu du Centaure'', ar brudetañ anezho holl.
Hardouin de Chartres
Ur straed "Hardouin de Chartres" a zo e Roazhon.
Ouzbekistan
Republik Ouzbekistan a zo ur stad e Azia ar C'hreiz hag a oa gwechall un darn eus Unvaniezh Soviedel. Tochkent eo ar gêr-benn.
Kotonameg
Ur yezh digenvez eo ar c'hotonameg komzet gant pobloù-orin eus mervent ar Stadoù Unanet.
Giuseppe Verdi
Giuseppe Fortunino Francesco Verdi (9 pe 10 a viz Here 1813 e-kichen Busseto - 27 a viz Genver 1901) a oa ur sonaozour italian eus ar skol romantel. Brudet eo e c'hoariganoù: La Traviata, Nabucco, hag all.
Dorset
Ur gontelezh e Mervent Bro-Saoz, dezhi da bennlec'h Dorchester, eo Dorset. Er rannvro Mervent eo enframmet.
214
Impalaeriezh roman
---
Isaac Asimov
Stiradoù
Foundation II
Rougeg
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo dre ma ne vez ket desket gant ar re yaouankañ ken.
Adaieg
Ur yezh digenvez eo an adaieg bet komzet gwechall gant Adaied e reter Louisiana, unan eus ar pobloù kentañ eus Amerika da vont e darempred gant Europiz. E 1820 ne vane nemet 30 Adaiad bennaket ha bremañ ez int aet da get holl gwitubunan.
Bran Hen
Eñ eo marteze an hini en deus maget mojenn Brân Galed hag e gorn tarv hud.
Kotcheg
Pemp rannyezh a zo:
Tremael
Savadurioù relijiel
Devet e voe an iliz gant ar Re Unanet d'an 3 Gouere 1590. Enrollet e voe war roll ar monumantoù istorel d'an 12 a viz Kerzu 1910. Distrujet e oa bet gant an tan er bloaz 2016.
Hidalgo (noblañs)
Dont a ra ar ger hidalgo eus fijodalgo, a dalv kement haж « mab da unan bennak». Abred e voe graet gant an anv-se eus an holl dud en noblañs a oa dezho dreistgwirioù hag enorioù a zeue dezhe a-berzh o lignez hag a legadent d'o mibien (tailhoù zo ha n'o deveze ket da baeañ, kastizoù a gorf n'halled ket reiñ dezho). En Aragon e veze graet gant ur ger all, ciutadans honrats, (keodedourion enoret), hag e Nafarroa e veze lavaret infanzones anezho.
Krenerez vrizh
Doareoù pennañ
War-dro 60 cm eo he hirder ha 10 kg he fouez.
Istor Belize
A-raok donedigezh Europiz
Er rannved m'emañ Belize e veve ar bobl vaya. Ganet e voe ar sevenadur maya e ledenez Yucatan, hag alese en em ledas etrezek ar c'hreisteiz, Belize a vremañ, etre ar XVIvet hag ar IVvet kantved kent JK. Gounideien-douar e oa ar Vayaed. Ed-Turki, fav, pebr, kakao a c'hounezent. Dre ma'z ae o sevenadur war ziorren e voe savet ganto tier mein. O matematik hag o steredoniezh a oa pell dirak re ar pobloù all.
Europiz
Kentañ darempred gant Europiz a voe e 1502, pa verdeas Kristol Goulm a-hed aodoù Belize, hep aochañ avat.
Strollad Komunour Unvan Armenia
Disklêriet en deus ar Strollad ma souten Serj Sargsyan evel danvez-Prezidenant da geñver ar mouezhiadegoù broadel.
Garvleiz boutin
Ar garvleiz boutin (Myliobatis aquila) a zo ur pesk plat, kar d'ar rae, hag a vev e reter meurvor Atlantel, er mor Kreizdouar hag e mervent meurvor Indez.
Gouennañ
Bevc'haner eo. Bep bloaz e vez ganet gant ar barez etre 3 ha 7 garvleiz bihan.
Riangeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù bodoek eo ar riangeg (riang pe kau bru) komzet gant tro-dro da 139.000 den en Assam en India (1997) ha gant 1.011 den e Bangladesh.
Noyelle-Vion
Noyelle-Vion a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Mor Karib
Ar Mor Karib, pe Mor an Antilhez, a zo ur mor er Meurvor Atlantel, er reter da Greizamerika, er gevred da bleg-mor Mec'hiko. En em astenn a ra war-hed ur 2 415 km a reter da gornôg, ha dre vras, an hanter nebeutoc'h a hanternoz da greisteiz, dezhañ ur gorread a 2 640 000 km².
An anv
Dont a ra an anv eus hini ar bobl Karib a veve eno betek donedigezh ar Spagnoled er. Sede anvioù ar broioù pouezusañ en-dro d'ar Mor Karib:
Francesco Iañ de' Medici
Marv
E 2007 eo bet kadarnaet ar c'hontammadur, gant ur studienn embannet er British Medical Journal. Ar muntr avat n'eo ket prouet.
Malteg
Skrivet e vez gant al lizherenneg latin, gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn :
Georges de La Tour
E vuhez
Dimezet e voe d'an 2 a viz Gouere 1617 gant Diane Le Nerf, un uheliadez eus Lunéville m'en em stalias ar c'houblad. Dindan ren an dug Henri II de Lorraine (1563-1624), a estlamme dirak oberennoù Caravaggio, e krogas al livour gant e resped dibar. E 1619 e voe staliet al livour e kastell an dug e Lunéville. Bloaz war-lerc'h e c'hrataas an dug dezhañ frankizoù ur brientin, ha buan e teuas da vezañ unan eus pinvidien kêr. Livañ a reas evit bourc'hizien hag uhelidi Loren, hogen biskoazh ne voe livour ofisiel an dug rak gant Claude Deruet (1588-1660) e chomas ar garg.
Rinkin
Ar rinkined, a anver *morvleizi a-wechoù ha dre fazi, zo pesked migornek liesseurt rummataet er gevrennad Chondrichthyes.
Strollad Komunour Artsac'h
Strollad Komunour Artsac'h (en armenieg: Արցախըի կոմունիստական կուսակցություն; en azeri Azerbaijani: Arcax Kommunist Partiyası) a 'zo anv ur strollad komunour oberiant e Nagorno-Karabac'h (Artsac'h).
Gweltaz Adeux
Gweltaz Adeux zo ur gitarour naonedat bet o seniñ pell amzer gant ar stollad EV e-touez ar re gentañ oc’h ober rock e brezhoneg, seniñ ar ra ivez klavier 'barzh e bladenn nevez. Ur c’haner a Vreizh eo, ganet e bloavezhioù’50 e hanternoz Afrika.
Sonerezh
Sonet en deus G.Adeux gant meur a strollad.
Pavilhon
Distreiñ a ra ar sardin d'o zachennoù dozviñ er mor bras e diwezh an hañv; a-drugarez d'an divroadeg-mañ e c'hall an arvevad en em barañ ha reiñ lañs d'ur c'helc'hiad nevez.
Republik Soviedel Hungaria
Gant al lezioù-barn dispac'hel e oa bet barnet ha lakaet da vervel 590 den bet a oa tamallet oute bezañ bet kemeret perzh en taol a-enep d'ar gouarnamant komunour. Dont a reas da vezañ anavezet ar prosez-se evel ar "Spont Ruz" hag abalamour dezhañ ec'h eas war zigreskiñ brud vat ar gomunourion dre ar vro.
Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz
Kumunioù
Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz a yae 4 c'humun hag ul lodenn d'ober anezhañ.
Thomas Dossevi
Roll loreidi
Kampion Ligue 2 gant ar Valenciennes FC e 2006. Gwellañ c'hoarier mell-droad Ligue 2 miz Gwengolo 2007 gant an FK Naoned.
Ankoù
Mojennoù
<!--
Ràdio Arrels
Katalanek
Ur skingomz katalanek eo Ràdio Arrels, a laka an dud da gomz ha da selaou katalanek. Digor eo d'ar re yaouank a zo o teskiñ ar yezh er skolioù pe er skol-veur.
Lech Kaczyński
Gant e vreur gevell, Jarosław Kaczyński, emañ e penn ar strollad Gwir ha Justis (Prawo i Sprawiedliwość), ul luskad mirour ha katolik. Berzet e oa bet ar Gay Pride gant Lech Kaczyński, pa oa maer Varsovia.
Rinkin penn-mailh
Ar rinkin penn-mailh (Sphyrna zygaena) a zo ur pesk migornek.
Arabeg yuzev-tuniziek
Komzet e evz gant ar goshañ nemetken.
Brec'han
E vuhez
Lakaet eo bet da sant ha lidet e vez d'ar 5 a viz Ebrel.
Anv Brychan a vefe doare kembraek an anv iwerzhonek Broccán hag e dad-kozh Coronac a vefe un hen stumm d'an anv iwerzhonek Cormac. E buhez sant Cadoc, gant Lifris (c. 1100) ez eus anv eus Brychan o vrezeliñ ouzh Arzhur, Cai ha Bedivere abalamour m'en devoa ar roue Gwynllyw eus Gwynllwg skrapet e verc'h santez Gwladus eus e lez e Talgarth.
Skeudennoù
En iliz Sant Neot, e Kernev-Veur e tiskouezer ur werenn-liv eus ar XVvet kantved ma weler Brec'han o terc'hel 11 bugel etre e zivvrec'h. Hiziv an deiz e vez kontet d'ar weladennerien eo skeudenn "Doue an tad gant eneoù war e varlenn".
Goueliet e vez Brec'han d'ar 6 a viz Ebrel.
Bugale Brec'han
Hervez ar mojennoù (a zo kristen an holl anezho) e voe dimezet teir gwech ar roue Brec'han, hag ur ribitailh bugale dezhañ. Kement-se zo bet meneget e meur a zornskrid, en o zouez re William Worcester, John Leland ha Nicholas Roscarrock. An niver a vugale lakaet war e gont a ya eus 12 betek ...63. Met an niver meneget peurvuiañ eo 24.
Div listennad
Nemet n'eus ket emglev etre an div listennad. Darn a lavarer emaint 'e Manau' ma'z eus bet kredet e c'halle bout Manaw Gododdin, da lavarout eo er vro a zo hiziv e kreisteiz Bro-Skos. Bremañ avat e soñjer kentoc'h en Enez Manav.
Amañ e kavor anvioù bugale kavet en dornskridoù kozh: re Kembre, kernev-Veur, Iwerzhon pe Breizh evel ma'z int bet dastumet gant Early British Kingdoms website:
Morvan Lebesque
Bet e oa bet er skol gant Julien Gracq el lise Clemenceau e Naoned.
Mastaba
Taolenn ur mastaba klasel
thumb|Delwenn an hini marv en he siklud e deun chapell ar mastaba
1142
Diwar-benn bloavezh 1142 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Stephen King
thumb|300px|Ti Stephen King Stephen Edwin King zo ur skrivagner ganet d'an 21 a viz Gwengolo 1947 e Portland e Maine (Stadoù-Unanet). Skrivet en deus tremen 200 testenn, 50 danevelloù spont ha moliac'hel en o zouez.
Morc'hast
Ar vorc'hast voutin (liester: morc'histi boutin), Galeorhinus galeus eus hec'h anv skiantel, a zo ur pesk migornek kar d'ar rinkin. Ar spesad nemetañ eo er genad Galeorhinus.
Menez-Dol
Henamzer
Soñjet ez eus bet gant darn gwelout e Menez-Dol ar Mons Jovis meneget gant Nennius, da heul Cruc Ochidient ha Quentovic. Dre ez eus ur poull war penn ar menez e oa en o spered e oa aze ar respont da " ... stagnum super verticem Montis Jovis"
Gwelet eo Menez-Dol evel unan eus menezioù sakr ar Gelted e Breizh. Enoret e veze Taranis warnañ.
Armel de Wismes
Badezet ez eus bet mediaoueg Pornizh "Mediaoueg Armel de Wismes".
Bram Stoker
Abraham Stoker, lesanvet Bram Stoker, (Cluain Tarbh, Dulenn, 8 a viz Du 1847 - Londrez, 21 a viz Ebrel 1912) a oa ur skrivagner iwerzhonat. Meur a romant hag a zanevell a zo bet skrivet gantañ, ha brudet e teuas da vezañ a-drugarez d'e romant anvet Dracula.
E gredennoù
Stoker a voe desavet protestant. Daoust ma soñje da Stoker e ranke ar brotestanted hag ar gatoliked kenvevañ (evel ma lenner e-barzh The Snake's Pass, 1890) e savas a-du gant ar strollad frankizour (Liberal) hag e kredas e vefe degaset peoc'h en Iwerzhon gant an Home Rule. Unpennelour e voe ivez, hag e soñje dezhañ e ranke Iwerzhon chom stag ouzh an Impalaeriezh Vreizhveuriat. A-du e savas gant William Gladstone, mignoned e oant, ha Stoker a savas a-du gant e vennozhioù war Iwerzhon.
Stoker a oa dedennet gant ar skiantoù hag ar medisenerezh, ha krediñ a rae en araokaat, evel ma c'haller lenn e-barzh The Lady of the Shroud (1909).Evel lod brasañ an dud er mare-se e krede ivez er ouennelouriezh skiantel, diazezet e voe e vennozhioù war ar frenologiezh. Dedennet e voe ivez gant an damkanadennoù kentañ war an torfedoù, lenn a reas oberennoù Cesare Lombroso, hag ec'h implijas elfennoù tennet eus al lennadennoù-se e-barzh Dracula. Diforch'ioù a wele ivez etre paotred ha merc'hed, hag e lod brasañ e romantoù e kaver tem an dañjer skeudennet gant merc'hed doare Femme fatale. Dedennet e oa ivez Stoker gant ar gevrinouriezh, dreist-holl tachenn an teogiñ loened. Daoust da se en doa disfiz rak ar flod war an dachenn-se, hag e soñje e ranke ar mennozhioù skiantel bezañ trec'h war an treuzkredennoù. Hervez trouzioù' zo e vije bet ezel eus Hermetic Order of the Golden Dawn e-kreiz ar bloavezhioù 1890, met n'eus prouenne splann ebet eus an dra-se,. Unan eus mignoned wellañ Stoker a oa J.W. Brodie-Innis, unan eus izili vrudetañ ar gevredigezh-se, ha meur a wech e voe pedet Pamela Coleman Smith gant Stoker da zont da ober abadennoù e Lyceum Theater.
1143
Diwar-benn bloavezh 1143 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Zijpe
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Zijpe ez eus 15 dileuriad :
Troad partitivel
Implijet e vez an droad-mañ gant ar yezhoù finnek-ougrek, da skouer:
Salto del Laja
Salto del Laja zo ul lamm-dour eus ar stêr río Laja, e Rannvro ar Biobío, e Chile, 25 km en hanternoz da Los Ángeles. Pevar lamm zo, etre 40 ha 55 m uhelder. 29 km izeloc'h e kember ar stêr er río Biobío.
Arabeg yuzev-marokek
Levezonet-don eo bet ar geriadur gant ar spagnoleg, al ladinoeg hag ar galleg. Meur a rannyezh a zo.
Splujer gouzoug ruz
Ar splujer gouzoug ruz a zo un evn dour, Gavia stellata an anv skiantel anezhañ.
Inizi Maloù
Istor
E 1982 e tivizas diktatourien Arc'hantina adkemer an enezeg, met goude daou viz e voent trec'het gant morlu Breizh-Veur. Sellout ouzh Brezel an Inizi Maloù (1982).
Tanzania
Torosennadur
Zanzibar zo war-dro 30 km a-vaez d'an douar-bras, e Meurvor Indez. Gorread Zanzibar eo 1660 km² ; 90 km eo e hirder. An enezenn gouralian vrasañ eo. Enez Pamba zo div wech bihanoc'h eget Zanzibar, gant 68 km a hirder. An div enezenn-se o deus un torosennadur plat pe blatoc'h.
Pomeg (tibetek)
Teir rannyezh a zo:
Impalaeriezh Kushan
Impalaeriezh Kushan (e-tro ar I–III kantved) a vez graet eus ur Stad zo bet en he barr tro-war-dro ar bloavezhioù 105–250. En em ledañ a rae a reter da gornôg eus Tadjikistan betek mor Kaspia hag a norzh da su eus Afghanistan tre betek traoñienn ar stêr Ganga. Savet eo bet an impalaeriezh gant Kushaned, ur meuriad Yuezhi a oa ur bobl a zeue eus ar Xinjiang a-hiziv e Sina. Marteze a-walc’h tud kar d'an Dokharianed. Darempredoù diplomatel o doa skoulmet gant Roma, an impalaeriezh sasanid Pers ha Sina. E-kreiz an eskemmoù etre ar reter hag ar c’hornôg int bet e-pad meur a gantved.
Un impalaeriezh liessevenadurel
Er c’hantved war-lerc’h, eo deuet a-benn meuriad Yuezhi ar Guishuanged (貴霜) d'ober o renkoù ha da strobañ ar meuriadoù en ur c’hengevread strizh. Daoust da Sinaiz kenderc’hel d'ober gant an anv Yuezhi eo bet degemeret an anv Guishuang er c’hornôg ha distummet evit reiñ an anv Kushan a reer gantañ bremañ evit envel ar c’hengevread.
Tamm-ha-tamm, dre forzh stourm a-enep d'ar meuriadoù Skuted, eo en em ledet ar Gushaned war-du ar su, er vro eur boas da envel Gandhara (un takad dezhañ stumm ur wareg a oa e penn-kentañ e Pothowar hag e rannvro NWFP Pakistan, betek pakañ traoñienn Kaboul ha darn eus Qandahar en Afghanistan). Savet o deus div gêr-benn nepell eus kêrioù Kaboul ha Peshawar hiziv, anvet da neuze Kapisa ha Pushklavati.
Kujula Kadphises
War dreuzoù ar c'hantved kentañ, e-pad ren Kujula Kadphises, eo bet ret d'ar Gushaned gouzañv ur pezh maread reuz m'o deus ranket kilañ rak ar Barthed o doa aloubet un darn vat eus o impalaeriezh. Gondophares levier ar Barthed a savas ur rouantelezh indez-parth zo padet betek dibenn ar c’hantved. E-tro 75, e oa bet adc’hounezet gant ar Gushaned an darn vrasañ eus o ziriad avat.
Darempredoù gant Roma
Deskrivañ a ra ivez kronikenn istorel sinaat an Hou Hanshu an eskemmoù marc’hadourezh etre gwalarn India hag Impalaeriezh Roma d'ar mare-se : ''d'ar c’hornôg (Tiazhu, gwalarn India) zo darempredoù gant Da Qin (Impalaeriezh Roma). Marc’hadourezh prizius eus Da Qin a c’hall bezañ kavet eno evel dilhad koton fin, pallennoù gloan dreist, frondoù a bep seurt, mein sukr, pepr, jinjebr hag holen du.''
Daveennnoù
Ur c’hoari video, Kushan Empire, hep gwir darempred, zo en heuliad c’hoarioù PC Homeworld.
Kanton Boulogne-sur-Mer-Kreisteiz
Kanton Boulogne-sur-Mer-Kreisteiz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Boulogne-sur-Mer-Kreisteiz a yae 5 kumun d'ober anezhañ.
Siouslaweg
thumb|250px|Takad ar siouslaweg
Sir y Fflint
Sir y Fflint zo unan eus an 13 kontelezh a oa e Kembre betek 1974, e biz ar vro, a-stok ouzh Bro-Saoz. Aet e oa da get neuze, met adsavet eo bet e 1996, petra bennak m'eo koazhet he zachenn un tamm. Flintshire eo an anv saoznek.
Treffynnon
Treffynnon (a zo Holywell e saozneg) zo ur gêr e Sir y Fflint, e biz Kembre, er c'hornôg da Glannau Dyfrdwy, anv kornad aber ar stêr Dyfrdwy. Pempvet kêr vrasañ kontelezh Y Fflint eo-hi.