cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kilogramm
Lieskementoù, ranngementoù hag unanennoù all
Kontrol da unanennoù all ar sistem etrebroadel ez eus ur rakger e-barzh anv ar « c'hilogramm » dija. Bez' e c'helljed stagañ kement rakger a zo ouzh gramm. Met evit gwir ne vez graet nemet gant ranngementoù ar gramm.
Kornôg Yorkshire
Ur gontelezh eus Bro-Saoz eo Kornôg Yorkshire. Warlerc’hiad Riding Norzh Yorkshire, a zeuas da vezañ kontelezh emren diwar zisrann Yorkshire e 1889, e oa bet e 1974, pa zeuas da vezañ “kontelezh veurgêriat” (Metropolitan county). Evel ar c’hontelezhioù meurgêriat all, pa voe freuzet o C’huzulioù Kontelezh e 1986, e teuas da vezañ en devoud ur gontelezh lidel hepken. Lodennek er rannbarzh Yorkshire hag an Humber eo.
Bistrak kabell gwenn
Ar bistrak kabell gwenn a zo un evn amprevanetaer. Oenanthe leucopyga eo e anv skiantel.
Laz-kanañ Penn ar Bed (ECBM)
Missa Keltia (1982)
Kanadenn. Savet eo bet ar skrid gant Job an Irien hag ar sonerezh gant René Abjean.
Ar Basion Vras (1991)
right Sonerezh gant Christian Desbordes. Komzoù gant Goulc'han Kervella diwar gomzoù eus ar Grennamzer. Pezh sonerezh evit ur pezh-c'hoari gant Strollad ar Vro Bagan.
Kemer perzh en deus graet al laz-kanañ en un tregont arvest bennak e-kerzh festivalioù Breizh met ivez e Kompostella e Galisia evit kanañ Ar Basion Vras, ur pezh sonerezh evit ur pezh-c'hoari gant ar Vro Bagan. Emañ an oberenn-se war ar bladenn-arc'hant doubl a voe moullet e 1992.
Deiz al lid (2008)
right Reiñ lamm d'ar rakvarnioù, reiñ nerzh ha startijenn d'an dishañvalded, liammañ an dud etrezo, setu aze perzh pennañ ar muzik, a gav deomp. Er c'hanaouennoù a c'helloc'h klevet war ar bladenn-mañ ez eus bet mesket livioù ha pinvidigezhioù ar brezhoneg gant sonioù bev sevenadurioù all, hag int-i gwriziennet e ene ar pobloù ivez a-benn reiñ ton d'an eskemmoù, d'ar peoc'h, d'ar garantez, d'ar vignoniezh ha d'al lidoù etre an dud hag ar pobloù.
Hendrick de Keyser
thumb|220px|Ti-kêr [[Delft]]
Buhez hag oberenn
Ouzhpenn labourat war dachenn ar sevel e kendalc'has de Keyser da gizellañ. Gantañ e voe aozet bez Willem van Orange en Nieuwe Kerk e Delft (1614-1623). Ne vevas ket de Keyser pell a-walc'h evit gwelout an oberenn echu, ha kendalc'het e voe al labour gant e vab Pieter.
E 1631, da lavaret eo dek vloaz goude marv de Keyser, e voe lakaet e steuñvioù pennañ el levr ’Architectura Moderna’ gant Cornelis Danckertsz.
Hyginus
Meur a Hyginus zo bet:
853
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 853
Dour
Ul liñvenn dreuzwelus, diliv, dic'hwezh ha divlaz eo an dour (liester : dourioù, doureier). An oksidenn dihidrogen eo pe an drenkenn hidroksiek e c'hell bezañ anvet ivez. Ur c'hompozad kimiek simpl eo, met gant perzhioù dibar diwar ar pennaheladur. E formulenn gimiek a zo H2O ha pep molekulenn a endalc'h un atom oksigen etre daou atom hidrogen en ur ober ur "V" digor bras. An dour pounner en deus daou atom deuteriom e-lec'h an hidrogen. An deuteriom a zo un izotop hidrogen. Formulenn an dour pounner (oksid deuteriom) a zo D2O.
Deskrivet e vez red an dour a-dreuz pep kombod douarel dre dresañ kelc'hiad an dour (e gelc'hiad biogeokimiek).
Tog plouz
Togoù a vez graet gant plouz abaoe an Henamzer.
Levr Du Caerfyrddin
350px|right|thumb|Ur bajenn eus embannadur 1907 Levr Du Caerfyrddin (Llyfr Du Caerfyrddin e kembraeg) a zo unan eus an dornskridoù koshañ anavezet skrivet e kembraeg penn da benn. Skrivet e voe war-dro 1250 ha dont a ra eus an dornskrid Peniarth 1. Dont a ra e anv eus e liamm gant ur prioldi (Priory of St. John the Evangelist and Teulyddog) e Caerfyrddin hag eus liv e geinadenn. E Levraoueg Vroadel Kembre emañ bremañ.
Eko-saverezh
An eko-karterioù, petra ouzhpenn d’an tiez o-unan ?
• Un eko-karter a vefe ul lec’h liesimplij : roudennoù marc’h-houarn, tramgirri, tier bihan ha prevez gant jardinoù, tachennoù gwer e pep lec’h (parkoù…), burevioù ha lec’hioù ‘vit labourat, kreizennoù koñvers, sokial ha sevenadur. Ne vefe ket ezhomm mont er maez evit en em zudiañ pe labourat. ♦ Bez ez eus doareoù karter ekolo disheñvel : ar « proto-karter », ar « c’harter prototip » hag ar « c’harter tip ». Ar re gentañ, evel BedZed, e su Londrez, pe Vauban e Fribourg a zo savet gant ar stourmerien eus ar c’hentañ. An eil doare, ar c’harterioù prototip a zo kentoc’h evit an dud aesaet, efedus met keroc’h. Hag ar c’harterioù tip, tostoc’h eus ar gêr padus gall.
Korea
Korea an Norzh, pe Republik Demokraetl Pobl Korea, zo ur Stad gant ur strollad politikel hepken ha dezhañ ur armerzh c'hreantel kreizennet ha meret gant ur steuñv. Korea ar Su, pe Republik Korea, zo ur vro a varc'had dieub, demokratel, hag ur vro ziorroet zo ezel eus ar Broadoù Unanet, hag eus ekonimiezhioù ar G-20.
Orhan Gazi
Orhan Gazi, pe Orhan , (e turkeg otomanek اورخان غازی), a voe eil sultan an impalaeriezh otoman. Ganet e voe e 1281 e Söğüt ha marvet e 1362 e Bursa.
Burg-Reuland
Burg-Reuland a zo ur gumun eus reter Belgia, er rannvro alamanek, e rannvro Wallonia, e Proviñs Liège, sko ouzh an harzoù gant Alamagn ha Luksembourg. Er gumun emañ kêriadennoù Maldingen (Maldange), Oueren, Maspelt, Oberhausen. Ur gumun alamanek gant aesamantoù yezhel e galleg eo.
Samaieg
Tost a-walc'h eo d'ar bouseg ha d'ar gawadeg.
Stateira (pried Alesant Veur)
Prizoniet
Meur a wech e klaskas Darius paeañ evit dieubiñ e diegezh met nac'h a reas Alesant daskor ar maouezed.
He marv
Goude marv Alesant e voe pedet Stateira hag he c'hoar gant Roxana da zont d'he zi. Eno e voent lazhet gant Roxana, skoazellet gant ar jeneral Pérdicas.
Film
Er film Alexander gant Oliver Stone e 2004, e weler Stateira c'hoariet gant ar C'hallez Annelise Hesme.
William Butler Yeats
Ur protestant a hil saoz hag iwerzhonat a oa Yeats. Disavet e voe e Dulenn hag e Londrez. Studial a reas ar varzhoniezh adal e vugaleaj, ha bamet e voe gant mojennoù Iwerzhon hag an okult. Levezonet eo bet kalz gant an dañvezioù-se a-c'houde he studiadennoù en National College of Art and Design e Dulenn betek deroù an XXvet kantved. E zastumad barzhonegoù kentañ a voe embannet e 1889, aze e veze gwelet ur heñvelidigezh gant Edmund Spenser, Percy Bysshe Shelley ha barzhed Breuriezh rakrafaelour.
Embannadurioù an Tour-Tan
Embannadurioù an Tour-Tan zo un ti-embann katolik, savet gant Job Lec'hvien e 1980. Embannet en deus levrioù ar Bibl.
Gawadeg
Tost eo d'ar bouseg ha d'ar samaieg ha d'ar golangoeg dreist-holl.
Nis (Leòdhas)
Yezh
Gouezeleg a vez komzet gant 76.40% eus an dud (2001).
Neuville-Vitasse
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
658
Diwar-benn ar bloavezh 658 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 658
Republik Alba (1944)
Republik Alba a voe ur stad a badas etre an 10 a viz Here 1944 hag an 2 a viz Du 1944 en Alba, en hanternoz Italia, evel ma oa an dud o stourm ouzh ar faskouriezh italian e-pad an eil brezel bed.
Magere Brug
Ur pont 80m hirder ha nav zreuziad dezhañ eo. Meur a wech e vez savet bemdez, evit ma c'hallfe ar c'hobiri tremen dindanañ. Diouzh an noz e vez sklerijennet gant 1,200 lampig.
Savelleg-karreg
Anvet e voe Turdus saxatilis da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
854
Diwar-benn bloavezh 854 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Polonia
Istor
Distaget eo an eil brezel-bed gant aloubidigezh Polonia gant Alamagn d’ar 1 a viz Gwengolo 1939. En ur ober 7 devezh e tizh ar Wehrmacht Varsovia a-drugarez da strategiezh ar « blitzkrieg » ha d’e zreistelezh teknologel. D’an 28 a viz Gwengolo e kodian Polonia. Er reter n’eus tamm spi ebet da herzel war-lerc’h an aloubidigezh soviedel eus ar 17 a viz Gwengolo. Rannet eo ar vro adarre, etre Alamagn hag an Unvaniezh soviedel ar wech-mañ.
E 1989 emañ "an Taolioù Krenn", un heuliad emvodoù gant ar gouarnamant ha Solidarność hag a zigoro an hent da Bolonia nevez ha demokratel, renet gant T.Mazowiecki. D’ar mare-se eo Polonia kentañ bro ar Feur-emglev oc’h en em zizober eus ar yev soviedel, hag o stummañ ur gouarnamant ha n’eo ket liammet ouzh ar bloc’had soviedel. E 1990 eo dilennet Lech Walesa da Brezidant ar Republik, met skarzhet eo tri bloaz war-lerc’h gant Alexandre Kwasniewski, un ez-komunour anezhañ (1993-2005). Abaoe 1999 emañ Polonia e-barzh AFNA. E 2003 eo fiziet enni penn un takad aloubet eus Irak gant SUA. D’ar 1 a viz Mae 2004 ez a e-barzh Unvaniezh Europa. D’an 23 a viz Here 2005 eo dilennet ar prezidant nevez : Lech Kaczyński.
Armerzh
Leszek Balcerowicz, bes-kentañ ministr ha ministr an arc’hant er gouarnamant-se, a laka da dalvezout ur politikerezh strizh, dezhañ da bal suraat an tremen eus an armerzh steuñvet da armerzh marc’had. Gant ar steuñv-se – anavezet dindan an anv « yac’haat tu pe du » – ez eus bet gallet mestroniañ ar gourmonc'hwez a rivine armerzh Polonia ha mont buan war-du armerzh ar marc’had.
Arar
E Breizh, e Karaez, e vez aozet ur fest a vez graet Gouel an Erer Kozh anezhi.
Deskrivadur
Daou venveg zo e gwirionez dindan an hevelep anv :
Woody Allen
Woody Allen, pe Allan Stewart Konigsberg e wir anv, zo ur c’homedian, ur film-barer hag ur sevener-filmoù amerikan. Ganet eo bet d’ar 1 a viz Kerzu 1935, e Brooklyn. Dimezet eo bet div wech ha tri bugel en deus, unan anezho bet advabet gantañ. E 1997 e timezas da Soon-Yi Previn, adverc’h Mia Farrow a oa bet e gompagnunez. E 1952, e-ser studiañ en High School Midwood, e skriv fentigelloù en ur gazetenn. Goude-se ez a war ar vicher gagman (aozer fentigelloù) e servij farserien evel Bob Hope ha Buddy Hackett, hag e 1957 e teu da vezañ skridaozer abadenn skinwel Garry Moore. Ur skrivagner eo ivez (pezhioù-c’hoari, romantoù ha danevelloù zo bet skrivet gantañ). Woody Allen zo unan eus filmaozerien amerikan vrudetañ an daou-ugent vloaz tremen, a-dra-sur unan eus ar re a sav ar muiañ a filmoù. Lod a lavar ez eo ivez unan eus ar re europeanañ. Troet eo dreist-holl gant ar c’homediennoù buhezegezh, diazezet war ar bredelfennerezh alies, daoust ma pled a-wechoù gant seurtoù filmoù all. En un toullad mat eus e filmoù e vez aktor ivez, ha peurliesañ e c’hoari un dudenn tost a-walc’h outañ e-unan, flemmskeudenn un den a spered yuzev (hag ar fent yuzev) newyorkat, hag eñ skoet gant barradoù anken skrijus ha fentus war un dro. Woody Allen ne c’hall ket padout gant ar c’hoant aozañ filmoù : abaoe penn kentañ ar bloavezhioù 1970, pa oa krog da dapout brud, n’eo ket paouezet a filmañ. Tost ur film ar bloaz a vez sevenet gantañ, ar pezh a zo un taol-kaer e-keñver padusted hag ingalded e produerezh ur filmaozer. Ur soner klarinetenn eo ivez. Savet en deus ul laz-seniñ jazz ha mont a ra war al leurenn gantañ.
659
Diwar-benn ar bloavezh 659 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Burev Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù
Istor
D'an 20 a viz Mae 1875 e voe sinet Kenemglev ar metr gant seitek Stad. Krouet e voe Burev Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù an dro-se.
Justin (istorour)
Oberenn
Kemen-all a soñj John Yardley, a gav dezhañ e oa Justin o kelenn retorik hag o sevel e labour war-dro 200, diwar hini Trogus, dindan levezon ar retorik ha hini oberenn Titus Livius. .
Fakoker an dezerzh
Bevañ a ra e reter Afrika (Somalia, Kenya hag Etiopia). An isspesad a veve e Suafrika a zo aet da get.
Toukouleured
An holl Doukouleured pe dost a heuilh kelennadurezh an Islam.
Tost int d’ar Beuled nemet ez int chomidik.
Fakoker an dezerzh
Lec'h annez
Bevañ a ra er savanennoù hag el lec'hioù krin. Gwelloc'h eo e c'halloudegezh da dalañ ouzh ar sec'hor eget hini ar fakoker boutin.
Alun Lewis (Aberdâr)
Barzhoneg
Raiders' Dawn
Sofonisba
thumb|right|200px|Marv Sofonisba, marteze gant [[Anatole Devosge (1770-1850) ]] thumb|Marv Sofonisba, hervez [[Giambattista Pittoni]] Sofonisba ( ΣοΦονισβα e gregach, Saphanba'al e fenikianek ar C'hornôg), a oa ur briñsez eus Kartada, ganet e 235 kent JK ha marvet e 203 kent JK, brudet he c'hened, hag a voe rouanez Numidia en amzer an eil brezel punek.
Sula Sgeir
Didud eo Sula Sgeir, met dismantroù un ti-repu anvet Taigh Beannaichte ("Ti Benniget") zo e beg Sgeir an Teampaill ("Karreg an Templ") er reter. Sròn na Lice, er penn merventañ, eo pennlein Sula Sgeir, 69 m a-us live ar mor ; un tour-tan emgefreek 5 m e uhelder zo bet savet eno. Ker rust e vez ar mor ma vez alies gwagennoù o wastañ ar savadur.
Struzh
Petra bennak ma vez lorgnet gant ar mor a-hed an amzer, hag a-drugarez d'ar gwano marteze, ez eo goloet Sula Sgeir a galied (Armeria maritima) a vez e bleuñv e kreiz an hañv.
Stateira (pried Darius III)
He marv
E 332, pe seik, e varvas Stateira ha n'ouzer ket perak.
Impalaeriezh trevadennel an Izelvroioù
Adalek ar e kreskas beli an Izelvroioù war vor gant nerzh o morlu. Ren a raent war ar c’henwerzh war vor dre ar bed a-bezh a-benn an eil hanterenn eus ar : unan eus galloudoù pennañ ar bed e oa deuet an Izelvroioù da vezañ. E-keit-se e oa o sevenadur o vleuniañ, ken ma reer Oadvezh Aour an Izelvroioù eus an amzer-hont. Da vare an Dispac'h gall avat e kollas an Izelvroioù ul lodenn vat eus o zrevadennoù, war un dro gant o galloud war vor, pa voent aloubet gant armeoù Bro-C’hall. Etre 1795 ha 1814 e voe an Izelvroioù dindan gouarnamantoù e dalc’h ar C’hallaoued, ha kouezhañ a reas o zrevadennoù etre krabanoù Breizh-Veur. Goude 1815 e voe rentet o zrevadennoù d’an Izelvroioù ha chom a rejont dindan renerezh Den Haag, betek diskar an impalaeriezhioù trevadennel en. Hiziv an deiz e chom stag Aruba hag an Antilhez Nederlandat ouzh an Izelvroioù o-unan, en ur framm laosk anvet Rouantelezh an Izelvroioù.
Izelvroioù Nevez
Hervez an emglev peoc’h skoulmet etre an div vro e oa echu ar brezel ha chom a rae pep kostezenn gant an trevadennoù a oa ac’hubet ganti. Ne voe eskemm ebet etre domanioù an eil hag eben. Miret e voe gant ar Saozon an drevadenn nevez-aloubet ganto, Nieuw Amsterdam gant traoñienn ar stêr Hudson, tra ma chomas gant an Izelvroioù an trevadennoù o doa e Gwiana nederlandat (Surinam hiziv) e Suamerika kerkoulz hag inizi bihan en Indez ar Reter (Inizi ar Spisoù) ma veze kavet un temz prizius, ar muskadez. En amzer-hont e oa prizius-kenañ ar c’hraoñ-muskadez. Hag en inizi-se hepken e veze kavet ar gwezigoù a roe anezho. Laouen e oa an Izelvroiz o virout Inizi ar Spisoù eta ha ne oant ket chalet kement-se gant koll Nieuw Amsterdam.
Gwiana
Er ez erruas an Europiz kentañ war aodoù ar pezh zo bremañ Guyana hag Izelvroiz en o zouez. Adalek deroù ar e voe savet teir zrevadenn gant tud eus an Izelvroioù da lezel o merk war ar vro ha da ziskouez e oant perc’henned warni : Essequibo (1616), Berbice (1627), ha Demerara (1752). Met gant Breizhveuriz e voe aloubet Guyana e dibenn an. Rankout a reas an Izelvroioù lezel Guyana gant ar Rouantelezh Unanet e 1814.
Bertègn Galèzz
Bertègn Galèzz, bet Bertaèyn Galeizz, a zo ur gevredigezh sevenadurel vreizhat he deus da bal broudañ ha ledañ anaoudegezh ar gallaoueg e-touesk an dud. Krouet e 1976 gant an anv Amis du Parler Gallo, e teu da vezañ Bretagne Gallèse e 1983 ha da c'houde Bertaèyn Galeizz. Arouezius eo ar c'hemm anv-se eus ledanadur palioù ar gevredigezh a dremen eus an dastum da dalvoudekadur ar gallaoueg. E 1978 e oa bet krouet kazetenn ar gevredigezh, Le Lian (anvet Le Liaun da c'houde). Goude meur a vloavezh e oa bet paouezet da embann ar gazetenn e stumm paper er bloavezhioù 2000. E 2009 e oa bet adlañset ar gazetenn, dindan ur stumm elektronek an taol-mañ. E Roazhon emañ sez ar gevredigezh.
Obererezhioù
right|thumb|Panelloù divyezhek [[Gallaoueg-Galleg e Parzieg]]
Espern
Feur espern
Ar feur espern a zo ar c'heñver etre sammad an espern hag a c'horvoder vak kriz
Bro-Leon
Danframmoù
Treuzet eo Bro-Leon, eus ar Reter betek ar C'hornôg gant un hent-tizh hag a dalvez da c'hourhent. An tren tizh bras a chom a-sav e Montroulez hag e Brest. Aerborzh Brest-Breizh a zo un aerborzh etrebroadel hag a c'hell degemer ar brasañ kirri-nij. Darbaret eo gant Brit-Air, iskevredad breizhat Air-France, hag a zo diazezet e Montroulez. Aerborzh Landivizio a zo ur bon morlu.
Abalamour da dri lanv du bras, re an Torrey Canyon, an Olympic Bravery hag an Amoco Cadiz, hag ouzhpenn, abalamour d'ar bigi o tiaezhañ, en deus ranket ar prefeti-mor diasezañ Roudenn Eusa. Sturiet eo houmañ gant ar c'hCROSS (Kreizenn-rannvro oberiant evezhiañ ha saveteiñ (KROES) ) Korzenn adalek Brest.
Dante
Dante zo un anv-badez italianek, deiet diwar an anv Durante.
Le Cheval d'orgueil (levr)
Embannadur brezhonek
Meur a vloaz goude e voe embannet ar skrid brezhoneg gant Terre Humaine evel ma oa bet e galleg, paper heñvel, golo kalet, keinet heñvel, un embannadur kaer evel n'eus ket kalz e brezhoneg. E falc'huneg e oa skrivet evel pennadoù Ouest-France. Ne reas ket berzh tamm ebet avat, ha distrujet e voe ar miliadoù a levrioù na oant ket bet gwerzhet.
Lok Sabha
Izili al Lok Sabha eo dileuridi pobl India, ha dilennet e vezont war-eeun gant ar voterien a ya d’ober an holl geodedourien en o oad gour en India. Hervez bonreizh India ez eus 552 ezel e-barzh : 530 anezho a vez dilennet e stadoù India, 20 ezel zo dileuridi tiriadoù an Unaniezh, ha daou all zo o tileuriañ ar gumuniezh saoz-hag-indian. Votadeg a vez bep pemp bloaz da zilenn izili al Lok Sabha. En em vodañ a ra e New Delhi, evel ar Rajya Sabha, kambr uhelañ ar parlamant.
2008 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Bursa
Hervez niveradeg 2007 eo pevare kêr vrasañ ar vro gant ouzhpenn 1.400.000 annezad enni (ouzhpenn 2.000.000 e 2009).
Kentigern (sant)
Kehelerezh
War vez Mungo eo bet savet iliz-veur Glasc'ho. Betek ar C'hempenn Relijiel e terede pirc'hirined da bediñ ar sant, a oa e relegoù er c'hev-iliz.
855
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 855
Delhi
Delhi (hindeg : दिल्ली Dillī, ourdou دہلی pe دلّی, pandjabeg ਦਿੱਲੀ) a zo unan eus seizh tiriad India hag ur veurgêr, tremen a 22,4 milion a dud o vevañ enni.
Devezh etrebroadel ar yezh vamm
Divizet e oa bet sevel Devezh Etrebroadel ar Yezh Vamm e koun Devezh Merzherien ar Yezh, un devezh eus 1952, pa oa bet lazhet manifesterien evit ar banglaeg gant ar polis hag an arme e Dhaka, e Pakistan ar Reter.
Garreg
Ur yezh kouchitek ar reter eus isskourr ar yezhoù somaliek eo ar garreg (garre pe af-garre) komzet gant ouzhpenn 50 000 den e su Somalia (1992).
Marh al lorh
Embannadur gallek
E 1975 e oa bet embannet ar skrid gallek gant an dastumad Terre Humaine e ti an embanner gall Plon e Pariz.
Mayeg
Ur yezh kouchitek ar reter eus isskourr ar yezhoù somaliek eo ar mayeg (af-maay tiri pe rahanween) komzet gant tro-dro da 500 000-1 000 000 a dud e su Somalia (1992).
Ur rannyezh a zo:
Priz
Stummadur ar priz
Pouez ar reizhiad prizioù frank a zo bet lakaet war wel gant ekonomourien ar skol armerzh aostrian, dreist-holl da geñver an daeladenn war ar jed armerzhel hag a enebas er bloavezhioù 1920-1930 Ludwig von Mises ha da c'houde Friedrich Hayek ouzh kentuidi ar sokialouriezh a varc'had, Oskar Lange en o fenn. Ludwig von Mises a gave dezhañ e oa ar reizhiad prizioù frank an doare nemetañ gouest da genurzhiañ oberoù ar milionoù a dud a za d'ober armerzh ur vro. Friedrich Hayek a bouezas-eñ war roll ar prizioù evel lankadoù treuzkas ar c'heloù vak d'an hiniennoù.
En un armerzh steuñvet kreizennet e vez savelet ar prizioù en ur mod aotrouniek gant ar galloudpù foran, hervez ma soñj dezho eo talvoudus (ar priz a zo skoaziadennet) pe noazus (ar priz a zo keraet) produ-mañ-produ.
Emdroadur ar prizioù
Emdroadur ar prizioù a zo muzuliet gant ar monc'hwezh.
Djidoueg
Tost a-walc'h eo d'ar bonieg.
Milc'hwid
Rannyezh
E lec'hioù 'zo e Breizh e reer milc'hwid eus an drask sut.
856
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 856
1738
Diwar-benn bloavezh 1738 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ochus
Ochus pe Oc'hus, pe Oc'hos, zo anv meur a zen en istor Pers:
Dhaka
Emañ Dhaka e gevred Bangladesh, war lez ar stêr Buriganga, ur vrec'h d'ar Ganga. Ur porzh eo hag ur greizenn genwerzhel ha greantel a bouez. Ur skol-veur zo, savet e 1921.
Alpaka
thumb|left|250px|Tiriad an alpaka
Somalieg
E 1972 e voe bet degemeret ez-ofisiel al lizherenneg latin gant Gouarnamant Somalia evit ober gant ar yezh-mañ dre skrid ha ne vez ket skrivet eno ken gant ar skritur osmaniek abaoe.
661
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 661
Kaourintin Martins
D’an 11 a viz Gouere 1969 e Brest eo ganet.
Le Cheval d'orgueil (film)
Evezhiadennoù
Er penn-kentañ en doa raktreset Claude Chabrol ober ur film diwar-benn peizanted ar Creuse e deroù an kantved. Pa lennas best-seller Per-Jakez Heliaz e tibabas cheñch lec'h hag istor. Al levr a dres Breizh war ar maezioù e penn-kentañ an kantved, un nebeud bloavezhioù a-raok ar Brezel-bed kentañ. An azasadur, bet fiziet e Daniel Boulanger, a zo tuet war-zu al lodenn eñvorennoù ha kont a ra buhez Pêr. N'eo ket bet degemer mat ar film gant ar filmvarnourien pa 'zo deuet ar-maez, ne weler ket anezhañ alies war ar skinwel. Kerse bras en deus bet Chabrol da na vezañ sevenet ar film e brezhoneg, dre m'en deus filmet an traoù e galleg ez eus bet un nebeud diaesterioù (da skouer pa n'en deus ket c'hoant Pêr deskiñ ar galleg er skol). Ar film-mañ a zo un azasadur feal d'an oberenn orin gant Per-Jakez Heliaz hag un tres eus ur rannvro gant un identelezh kreñv.
Kaourintin Martins
Skipailh Frañs
14 dibab, 1 pal.
Le Cheval d'orgueil (film)
Evezhiadennoù
« Ce film est dédié au pays Bigouden » a zo an dediadenn a c'heller lenn e-pennkentañ ar film Le Cheval d'Orgueil.
Sahara
Ar Sahara hag emgann Aljeria
E 1956 eo bet dizoloet an eoul-maen hag ar gaz leskiñ evit ar wech kentañ er Sahara,gant ur c'hevredad gall, ar C.F.P.A. Dizoloet e oa bet ar brasañ tachennad eoul-maen en Aljeria. D'ar c'houlz -se, ur ministr gall eus ar Vvet republik a lâras :«Bro-C'hall na c'hello ket kenderc'hel da ledanaat en Afrika ha pinvidigezh an douaroù Afrikan na c'hello ket bezañ korvoet hep Bro-C'hall». Abalamour da se, eo chomet an aferioù eoulmaen gall-aljerian bev e-pad emgann Aljeria gant ur c'hevrad sinet hag a lavare ne vefe ket distrujet ar staliadurioù eoulmaen gant an FLN. Koulskoude, pleustradegoù a zo bet graet gant ar soudarded gall. Tennañ a raent bombezennoù er Sahara evit gwelet ha mont a raent mat en-dro. Gant se eo bet distrujet ivez un tamm an natur en dezerzh-se.
Prezidanted ar Generalitat de Catalunya
Antoni de Planella i de Cruïlles 1701-1704 <li>Francesc de Valls i Freixa 1704-1705 <li>Josep Grau 1706-1707 <li>Manuel de Copons i d'Esquerrer 1707-1710 <li>Francesc Antoni de Solanell i de Montellà 1710-1713 <li>Josep de Vilamala 1713-1714 Francesc Macià i Llussà (ERC) 1932-1933 <li>Lluís Companys i Jover (ERC) 1933-1940 Josep Irla i Bosch (ERC) 1940-1954 <li>Josep Tarradellas i Joan (ERC) 1954-1980 Jordi Pujol i Soley (CiU) 1980-2003 <li>Pasqual Maragall i Mira (PSC) 2003-2006 José Montilla i Aguilera (PSC) 2006-2010 <li>Artur Mas i Gavarró (CiU) 2010-2016 <li>Carles Puigdemont i Casamajó (CDC) - PDeCAT (JxSí) 2016-2017 <li>Joaquim Torra i Pla (PDeCAT (JxCat) 2018-2020 <li>Pere Aragonès i Garcia (ERC) 2021- </ol>
Meizad
Prosez ganedigezh ar meizadoù
Kregiñ a ra ganedigezh ur meizad e spered un den (un dangorenn) pa gej gant un ergorenn anaoudegezh. Pa ne c'hall ket implijout e bemp skiant e teu skeudennadur an ergorenn diwar e eñvor, ur soñj eus ar perzhioù (neuz, stumm, liv, trouz, blaz, c'hwezh). Ne vije ket eus ar meizad mar ne vije ket ar poell er c'hoari, rak gantañ e c'heller merzout hag elfennañ ar perzhioù pennañ ha diouzh-se mont da grouiñ ar meizad er spered. Diouzh ar roadennoù lakaet en urzh gant ar poell e vez krouet un unvez meizañ. Un dra emluskel eo pa vez pinvidikaet ar meizad kentañ gant dizoloadennoù graet war-lerc'h war ar memes ergorenn. Skeudennadur speredel an ergorenn eo ar meizad, skeudenn rik an ergorenn n'eo ket.
Milc'hwid rous
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar vilc'hwid rous er c'herentiad Muscicapidae pe Turdidae.
Darío Ortiz
Darío Ortiz zo anv daou zen anavezet:
Karl Schwarzschild
Karl Schwarzschild (9 a viz Here 1873, Frankfurt am Main — 11 a viz Mae 1916, Potsdam) a oa un astrofizikour alaman.
Talvoudenn
Hervez ar steuñv jederezhel gall
Teulioù perc'hennet a-benn genel ur gounid war verr dermen eo an talvoudennoù postañ e Frañs.
1896
Diwar-benn bloavezh 1896 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Talvoudenn
Dizanvezeladur an talvoudennoù gall
Dizanvezeladur an teulioù a aesa mererezh stlennekaet ar fiziadoù teulioù koulz hag an oberiadennoù eskemm er yalc'hoù. Ar braz eus ar yalc'hoù a ra bremañ gant ar feuriadur elektronek.
Meohangeg ar c'hornôg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù kirantiek ar reter eo meohangeg ar c'hornôg (newang, newahang jimi pe mewahang) komzet e Nepal gant 2.000-5.000 den (1991).
Div rannyezh ez eus:
Mael-Pestivien
Anv
Tabut ez eus etre mael = priñs, pe mael = run.
Murat Iañ
thumb|Murat Iañ
Ruzenn gostez ouel divouezh
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar ruzenn gostez ouel divouezh.
N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar sonioù-se met rankout a reer implijout arouezennoù ad hoc evel ar re-mañ : 80px
858
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 858
Flandrez Frañs
Flandrez Frañs (Flandre française e galleg, Frans-Vlaanderen e nederlandeg), pe Flandrez ar c’hreisteiz, a reer eus un tamm eus departamant an Nord a oa ul lodenn eus kontelezh Flandrez gwechall.
Cleopatra (Artemisia Gentileschi)
300px|thumb|right|Cleopatra, gant Artemisia Gentileschi.
Apollodoros al livour
E-touez e oberennoù e oa "Odysseus", "Ur beleg o pediñ", hag "Aias skoet gant ar c'hurunoù". Meuleudi dezhañ zo bet savet gant Aristofanes.
Bertincourt
kantved
Brezel-bed kentañ:
Kensonenn huged a-gostez dre dostaat
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn huged a-gostez dre dostaat mouezhiet treuzskrivet [ʟ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 158.
Luigi Buonaparte
Gwreg ha bugale
Karantez etrezo ne oa ket, met plegañ da youl an impalaer a rankjont ober.
Tad e oa ivez d'ur bugel all, François de Castelvecchio ( 26 a viz Ebrel 1826 - 29 a viz Mae 1869), ganet e Roma ha marvet e Roazhon.
Milc'hwid lost rous
Isspesadoù
Nav isspesad zo dezhañ :
Karv-musk
Spesadoù
7 spesad kirvi-musk a zo:
Skrid
Ti-embann
Er penn-kentañ e oa anv un dastumad levrioù embannet gant Mouladurioù Hor Yezh, met bremañ eo deuet da vezañ un ti-embann dizalc'h, kevredet gant Barn.
Milc'hwid boc'h louet
Ar vilc'hwid boc'h louet (liester : milc'hwided boc'h louet) a zo ur golvaneg, Catharus minimus an anv skiantel anezhañ.
Stankell
Memes tra, evit sevel stankelloù re vras, e vez ret beuziñ traoñiennoù a-bezh, o tiblasañ kalz tud hag o tegas kalz a stroñs d'an endro.
1895
Diwar-benn bloavezh 1895 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Aentieg
Aentieg a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwerc'h e departamant Il-ha-Gwilen.
Skrabell
Istor
Ijinet eo bet gant Alfred Mosher Butts en Evrog Nevez e 1931, ha Lexico e oa an anv kentañ.
Reolennoù
<!--==Historique==
Principes du jeu
Le plateau de jeu est une grille carrée de 15 par 15 (soit 225 cases en tout), dont certaines cases colorées, dites « cases multiplicatrices », valorisent la lettre ou le mot placé dessus. Il y a 102 lettres en tout dans la version francophone. La lettre E est la plus fréquente avec 15 occurrences, mais ne vaut qu'un point, tandis que les « lettres chères » J, K, Q, W, X, Y et Z sont uniques mais valent 8 (J et Q) ou 10 points (K, W, X, Y et Z). Chaque tirage doit comporter 7 lettres, si toutefois le nombre de lettres restant le permet. Le premier mot doit passer par la case centrale (souvent recouverte d'une étoile) et les mots suivants doivent s'appuyer sur des mots déjà placés.
Le joueur qui parvient à placer 7 lettres en posant un mot reçoit un bonus de 50 points. Ce genre de coup est appelé « scrabble » (en anglais, on dit bonus ou bingo). Le joueur a « scrabblé ». La recherche d'un scrabble doit évidemment être la priorité lors de chaque coup.
Classique ou duplicate
La manière de jouer dite « classique » oppose de 2 à 4 joueurs qui posent à tour de rôle un mot. Dans la plupart des pays, les compétitions s'organisent, à l'instar des tournois d'échecs, en rondes de matchs singuliers, à un contre un. C'est ainsi que le monde anglophone propose tous les deux ans un championnat du monde. Le jeu classique n'a pas suscité le même engouement de compétition chez les francophones car, dès 1970, l'avocat bruxellois Hippolyte Wouters imagine la formule « duplicate » qui permet la participation simultanée de plusieurs centaines de joueurs. Chacun dispose de son propre jeu, qui reproduit la grille commune à tous, et cherche tous les coups sur des tirages imposés par un arbitre. Il rédige au bout d'un temps déterminé, de une à trois minutes, un bulletin-réponse comportant sa trouvaille. L'arbitrage s'appuie désormais sur l'informatique, des logiciels fournissant instantanément la solution optimale. La meilleure solution est annoncée par l'arbitre et placée sur la grille commune, qui sert de point de départ pour le prochain tour. Le classement général s'établit par addition des scores obtenus.
859
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 859
Pierre Joseph de Coëtanlem de Rostiviec
Liammoù diavaez
War servijer "Hermine" meret gant an EPCC Levr ha Lenn emañ levrioù geriadur Coëtanlem : Bountit amañ ha goude war war "enklask teulioù".
Artakserkses
Artaxerxes, pe Artakserses, zo bet anv pemp Impalaer Pers, a-douez an Ac'hamenided.
Arzel Even
Dimeziñ a reas Arzel Even gant ur Gembreadez, Enid Mair Phillips, e 1950, ha mont a reas da Gembre da vevañ. Eno e kavas labour evel levraoueger da gentañ ha goude-se evel kelenner brezhoneg e skol-veur Aberystwyth.
Bus (Pas-de-Calais)
kantved
Brezel-bed kentañ:
Apollon
Tiegezh
En Henc'hres klasel e kemeras lec'h Helios, doue an Heol. Doue an drevadennerien e oa Apollon koulz ha gwarezer an tropelloù. Dre hanterouriezh e vab Asklepios e rene war ar medisinerezh. Abalamour d'e c'halloud da reiñ diouganoù pe orakloù e Delfi eo bet Apollon unan eus an doueoù olimpat pouezusañ.
Lec'hioù-azeuliñ
Apollon, an doue diouganer, a veze aterset gant an dud ha a deue da gêr Delfi da glevout e orakloù (hag ivez da gêrioù Delos, Patara pe Klaros).
Brayduinen
Brayduinen (e flandrezeg kornôgel: Bray-Duunn, e galleg: Bray-Dunes), a zo ur gumun eus Flandrez Frañs e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
Heinz Dörmer
E 1982 e pedas bezañ restaolet gant Gouarnamant Alamagn met nac'het e oa bet outañ.
Moualc'h-Amerika
Ar voualc'h-Amerika (liester : mouilc'hi-Amerika) a zo ur spesad golvaneged, Turdus migratorius an anv skiantel anezhañ.
Niqqud
Kudennoù a van c'hoazh evit diskwel war skramm an urzhiataerioù an niqqud e lec'h ma rankfent bezañ a-is d'ar c'hensonennoù, hag aliezik a-walc'h e vezont gwelet war o lerc'h evel en daolenn-mañ a-is.
Heavy metal
Ar strolladoù heavy metal kentañ, peurgetket Led Zeppelin, Black Sabbath ha Deep Purple, a dennas bandennedoù ledan a arvesterion, daoust ma oant burutellet start, ur blegenn boutin en doare-sonerezh-mañ. E kreiz ar bloavezhioù 70, Judas Priest a lakas an doare da emdreiñ dre lemel e levezonoù blues ; Motörhead a silas levezonoù punk rock hag a greskas tizh o sonerezh. Strolladoù ar wagenn Nevez a Heavy Metal Breizhveurek, evel Iron Maiden, a heulias un hent heñvel. A-raok dibenn an dekvloaziad en doa an Heavy Metal tennet ur moriad a faned anvet evel "metalheadoù" pe "headbangers".
Er bloavezioù 1980, e teuas ar glam metal da vout un nerzh kenwerzhel pennañ, gant strolladoù e-giz Mötley Crüe pergen. Al leurennoù underground a broduas doareoù eizhoc'h hag argadusoc'h : an thrash metal a zeuas da vout brudet gant strolladoù evel Metallica pa chomas doareoù all, an death metal pe ar black metal da skouer, en anadennoù a 'n underground. Abaoe kreiz ar bloavezioù 1990, doareoù e-giz an nevez metal, levezonet gant doareoù all e-giz ar funk, ar rap pe raloc'h, ar reggae hag ar metalcore, meskaj a vetal eizhañ gant punk hardcore, o deus astennet termenadurezh an doare-mañ
Haplincourt
Haplincourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Raktresoù-lezenn
Argerzh
Da lezenn ez a ma vez votet gant ar Parlamant.
Dindan mellad 35 ar Vonreizh eo termenet strizh tachennoù ar raktresoù-lezenn. E-maez an tachennoù-mañ emañ ar reoladurioù a vez graet eus an divizoù bet tapet.
Moualc'h an taiga
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, hugennoù ha maligorn.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus kreiz da c'hevred Rusia.
Savadur arz
E tachenn an ijinerezh sivil, e vez graet savadur arz eus un oberenn savaduriñ dibar n'eo nag un ti nag ur savadur goudoret all. Gallout a ra bezañ :
Produerezh
En armerzh
Ar produerezh a zo un elfenn diazez en armerzh. Ar produerezh a dalvez kement hag an ober produiñ koulz ha disoc'h an ober-se. Er grennamzer eo e krog an termen « produerezh » da vezañ implijet, diwar-benn an oberennoù arzel. N'eo nemet gant deroù an oadvezh c'hreantel e vo implijet an termen en tabutoù armerzhel. Liesseurted ar sterioù a zo gant ar ger produerezh a c'hell bezañ skeudennet gant an implij a vez graet outañ en industriezh filmoù. Anv a zo da skouer eus « produer ur gourbroduerezh » evit envel an neb a fard un oberenn film en ur doare greantel ha gant ur pal kenwerzhel.
Little Big Adventure
Rakprezeg
Ar c'hoarier a gemer plas Twinsen, a vev gant e dous, Zoé war enezenn ar wikadell. Twinsen a ra huñvreoù iskis abaoe ur pennadig amzer, met ar renad diktatour e plas en deus difennet an holl referañsoù d'ur vojenn gozh. E istor a chal anezhañ, ha lakaat a reont anezhañ e-barzh ur vinic'hi evit lakaat anezhañ da devel. Pa skampo kuit, dizoloiñ a raio eo galvet gant ur diougan evit saveteiñ ar bed.
Ar bed faltaziek
Ar bobl a huñvre er frankiz, ha reoù 'zo o deus aozet ur strollad stourmerien. Klevet e vez kaoz eus ur vojenn gozh war un doueez Sendell a zeufe da saveteiñ ar blanedenn.
Gameplay(Doare da c'hoari)
Savet gant krouer Alone in the Dark ha gant ul lodenn vras eus ar memes strollad diorroadur, ar c'hoari a zo graet evit ur publik yaouankoc'h, dedennus e chom memes tra evit ar re koshoc'h. Kavet e vez ennañ memes doare teir ment an tudennoù, hag a fiñv, ar wech-mañ, en un endro brasoc'h ha kinniget en un doare izometrek. Fiñvoù an tudennoù a denn ivez da Alone in the Dark.
Kinnig doare c'hoari ar c'hoarier en deus cheñchet e-keñver Alone in the Dark. Kinniget eo an oberoù o vezañ liammet ouzh imor ar c'hoarier (a c'hell bezañ choazet etre "Boaz", "Sportour", "Tagadour", pe "Didrouz"). Evel-se, pa z'eo sportour an dudenn, e c'hell redek ha lammat, pa z'eo tagadour e c'hall tagañ.
Mario Bava
Mario Bava oa ur filmaozer, rener ar skeudenniñ ha senarioer italian (1914-1980) brudet a-drugarez d'ar filmoù faltazius en deus kempennet. Gwir eo e oa kemepennourion filmoù faltazius italian arall a o doa graet filmoù faltazius mat : G.Ferronni, Antonio Margheretti Ricardo Freda... Met Mario Bava en doa degaset d'ar filmoù en doa graet ul liv dezhoñ e-unan : ur sklerijennadur leun a ijin. Maskl an drougael eo e film brudetañ. (La maschera del démonio) Aktourion vrudet a zo bet é c'hoari en e filmoù : Barbara Steele, Christopher Lee, Telly Savalas, Boris Karloff, Michelle Mercier ...
667
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 667
Nukleon
Gant ar ger nukleon e vez anvet kompozennoù nukleüs an atomoù, da lavaret eo ar protonoù hag an neutronoù. Peurvuiañ e vez notet « A » an niver a nukleonoù a zo d'an atomoù hag anvet e vez niver mas.
Binoter-Amerika
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an dek isspesad anezhañ :
Isaac Newton
Damkaniezhoù matematikel
E 1687 ez voe embannet e oberenn bennañ, "Pennaennoù Matematikel ar Brederouriezh Naturel". El levr mañ e implij doareoù jediñ hag a zo gourdad ar jediñ sturiadel. War tachenn ar gweled e wellaas an teleskop disvannus bet krouet gant James Gregory, hag e embannas e 1704 e bleustrad Opticks ("Optik") ma tiskouez ez eo ar gouloù gwenn ur meskaj a veur a liv disheñvel. Dedennet eo oa Isaac Newton gant an alkimiezh hag an doueoniezh.
El Hadj Oumar Tall
Etre 1858 ha 1861 e tagas El Hadj Oumar Tall rouantelezhioù bambara Kaarta ha Segou. D’an 10 a viz Meurzh 1861 ez aloubas Segou a fizias bloaz war-lerc’h en e vab Ahmadou evit mont da dagañ Hamdallaye, kêr-benn Impalaeriezh peul Makina anezhi, a voe trec’het d’ar 16 a viz Meurzh 1862 goude tri emgann ma varvas ouzhpenn 70 000 a dud. Klask a reas aloubiñ Tombouktou neuze, hep dont a-benn eus e daol avat. Rediet e voe da repuiñ e mougevioù Degembere, tost da vBandiagara. Eno e varvas, lazhet gant tarzhadenn e bourvezioù poultr. Dont a raio e niz Tidiani Tall a-ziwar e lerc’h, ha hemañ a ziazezo an Impalaeriezh toukouleur e Bandiagara.
Gwrin Farfdrwch
Liammoù diavaez
Gwrin Farfdrwch war Early British kingdoms
Walk the Line
Ur film stadunanat eo Walk the Line bet sevenet gant James Mangold e 2005.
Leptchaeg
Skrivet e vez gant un doare-skrivañ ispisial, ar skritur leptchaek pe róng.
Gouezva
Ar Ouezva (Yr Wyddfa e kembraeg) eo menez uhelañ Kembre, 1 085m dezhañ. N'eus ket uheloc'h egetañ e Breizh-Veur er c'hreisteiz da Uheldirioù Bro-Skos. Emañ en hanternoz Kembre, e Gwynedd, en ur c'hornad anvet Eryri.
Lennoù zo tro-war-dro, hag en o zouez Llyn Llydaw.
Bu Xiangzhi
thumb|right Bu eo an anv-familh.
Poudou ar c'hreisteiz
Poudou ar c'hreisteiz (Pudu puda) a zo ur c'harv bihan hag a vev e Suamerika (Chile hag Arc'hantina).
Pañvrid-ar-Beskont
XVvet kantved
E miz Genver 1489, emgann e-kichen pont Skiñvieg etre strolladoù gall kaset gant Yann, beskont Roc'han, ha strolladoù an dugez Anna.
Embregerezhioù Breizh evit ar Brezhoneg
Tri bodad-labour a oa en EBB :
Pañvrid-ar-Beskont
XVIIvet kantved
An 29 Gwengolo 1681, gwerzhet eo kontelezh Kintin ha beskontelezh Pañvrid gant Henri Gouyon, markiz de la Moussaye, da Guy-Aldonce de Durfort, kont de Lorge, marichal gall.
Tudi
Tudi (Tudy er skridoù kozh pe e galleg) zo unan eus ar venec'h a deuas da Vreizh eus Kembre etre ar hag ar. Stag eo e anv ouzh hini sent all e amzer : Kaourintin, kentañ eskob Kemper, Maodez, Gwennole, saver Abati Landevenneg.
Tudi, Tudual
Dizemglev zo bet diwar-benn an anvioù Tudual ha Tudi. Gant an istorour Bernard Tanguy eo bet lakaet fin d'an tabut : « Pabu Tugdual alias Tudi ».
Ieuan Wyn Jones
Eil Kentañ ministr Kembre evit ar mare.
Ganet eo bet e Dinbych, mab d'ur pastor badezour. Tremenet en deus e vugaleaj e Pontardawe hag e Bala. E studioù en deus graet e skol-veur Liverpool. Labouret en doa evel alvokad adalek 1974 betek 1987, pa voe dilennet da gannad e Ti ar C'humunioù evit Enez Môn.
Strollad Breizh
Aozadur
Renet eo ar burev gant ar prezidant dilennet e-pad ar c’hendalc’h. En em vodañ a ra bep 3 miz.
Strollad Breizh a zo rannet e kevreadoù lec'hel :
A-raok 2009
E 2008, Yann Jestin, prezidant Askol, en deus bet 25,18% eus ar mouezhioù e-pad dilennadeg ar c'hanton e Lesneven.
Apollodoros an Epikurad
Apollodoros a oa ur prederour epikurat, e penn epikuridi Aten. Gouez da z-Diogenes Laertios lesanvet Tirant al Liorzh (κηποτύραννος /«Kepotyrannos»), abalamour d'an doare ma veze renet liorzh, pe skol, Epikuros gantañ. Kelenner e oa da Zenon Sidon, a gemeras ar skol war e lerc'h, war-dro ar bloavezh 100 kent JK.
Brezel an Darfour
Pa washaas an emgannoù, e miz Mezheven ha miz Eost 2006, e voe aprouet a diferadenn 1706 gant Kuzul Surentez ar Broadoù Unanet d’ar 31 a viz Eost 2006.
Tro Breizh
Istor
Deuet e oant da Vreizh e-tro ar Vvet kantved ha da zegas ar gristeniezh. Gant ar Seizh Sant eo bet krouet an eskoptioù kentañ. A-raok e veze graet Tro Breizh dindan ur miz, gant 600 km war droad. Ur vojenn gozh e Breizh a lavar : Ma n'eo ket bet graet Tro Breizh gant un den en e vev, e vo graet gantañ pa vo marv.
Karv kuch
Emzalc'h
Oberiant eo dreist-holl e fin an deiz ha diouzh an noz.
Ķ (lizherenn)
Ul lizherenn latin ispisial eo Ķ, ķ, da lâret eo k gant ur virgulenn dindanañ, implijet gant al latveg evit skrivañ ar son kensonennel [c].
Courcelles (Belgia)
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Iliz Saint-Lambert
Barry Island (Debenham Islands)
Barry Island zo un enezenn e-kreiz an Debenham Islands, er-maez da aod kornaoueg Graham Land, en Antartika. Roet e voe an anv gant John Riddoch Rymill a voe e penn un ergerzhadeg eno e 1936 ha 1937.
Prederourien kent Sokrates
Ar brederouriezh a voe diazezet hec'h orinoù gant ar brederourien kent Sokrates.
Kronologiezh ar brederouriezh Hen
Er pennad e klasker reiñ un damsell eus emdroadur ar brederouriezh Hen dre deiziadoù en ur lec'hiañ mareadoù (ur prantad eus oad gour e bersonelezh pe e breder) buhez ur brederour pe hini e strollad e liamm gant istor an Hen-amzer.
1739
Diwar-benn bloavezh 1739 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Léchelle (Pas-de-Calais)
Léchelle a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kogia
Rummatadur
Diouzh ar rummatadurioù e vez renket ar genad-mañ er c'herentiad Kogiidae pe e Physeteridae.
Cuthwulf Wessex
Anv zo anezhañ er C'hronik angl-ha-saoz a ra meneg eus e drec'hadenn war ar Vrezhoned e Bedford e 571.
Pyrrhon
Pirron (hervez skrivadur ar brezhoneg) pe Pyrrhon (henc'hresianeg: Πύρρων), 360 kent JK-270 kent JK, a oa ur prederour eus Elis. Amgredik e oa, ha degemeret e oa gant ar re Amgredik evel an hini kentañ, ha tad an Amgredoni. Sur eo ne felle ket dezhañ sevel ur skol pe un hengoun prederouriezhel. A-ziwarnañ avat e voe krouet an Amgredoni birronian e-pad ar gant Ainesidemos.
670
Diwar-benn ar bloavezh 670 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 670
Juan Rulfo
E oberenn
E 1955, e teuas e romant nemetañ « Pedro Páramo » a zindan ar wask, kaoz ennañ eus kej-mej bedoù aar re varv hag ar re vev. Brudet e vo al levr dre Amerika ar c'hreisteiz ha dre ar bed spagnolek penn-da-benn, dre ar skeudenn a ro eus an teoget e vez ar Vec'hikaned gant ar marv.
Goude an daou levr-se e paouezas da skrivañ a-nebeudoù hag e stagas da labourat evit ar skinwel. Da ziwezh e vuhez-labour e oa rener an Instituto Indigenista de México, a ra war-dro aferioù indianed ar vro.
Bethan Gwanas
Bugaleaj
Maget e voe en un tiegezh er Brithdir nepell diouzh Dolgellau, e Gwynedd. Evans eo hec'h anv tiegezh. "Gwanas" eo anv ar vereuri, savet e 1838. E Dolgellau eo bet en Ysgol y Gader. He zad, Tom Evans, zo baritone, ha div wech en deus gounezet ar Rhuban Glas (Seizenn c'hlas) en Eisteddfod, ha bet eo o kanañ betek er Sydney Opera House. Daou albom, en deus graet, Ave Maria hag Encore, gant lanaouennoù e meur a yezh eus Europa. Bethan avat n'eo ket kanerez tamm ebet.
He labour
E 1997 e oa bet embannet he levr kentañ, ma konte penaos e oa bet hec'h amzervezh labour gant ar VSO e Nigeria.
863
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 863
Pleg-mor Aden
thumb|180px| Pleg-mor Aden Pleg-mor Aden zo ul lodenn eus Meurvor Indez, er reter da Afrika hag er su da ledenez Arabia.
Bannieloù Stadoù ar bed war vor
Bannieloù dishañvalik
Broioù a laka un tammig kemm hepken. Pe lakaat ardamezioù ouzhpenn, evel ma ra Italia ha Polonia, pe, er c'hontrefed, lemel kuit o ardamezioù, evel ma ra Spagn, pe ar Stadoù bet e dalc’h Spagn gwechall (Suamerika).
Pokerig
Ar pokeriged eo an evned a ya d'ober ar genad Sitta, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Hervelinghen
Hervelinghen a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Lucius Iañ
Lucius a varvas en 254. Beziet eo e kev ar bibien e kev-beziañ Sant-Kalist.
Zhao Xue
Zhao eo an anv-familh. thumb|Zhao Xue Zhao Xue a zo bet ganet d'an 6 a viz Ebrel 1985.
Ŵ (lizherenn)
Ul lizherenn latin ispisial eo Ŵ, ŵ, da lâret eo w gant un tired kognek, implijet e kembraeg, tchitcheweg ha nsengaeg. E kembraeg e reer gantañ evit skrivañ ar son vogalennek, da skouer: dŵr, dour.
Gilles Binchois
Oberenoù
Gilles Binchois en deus savet oberennoù relijiel, evel un Te Deum, oberenn liesvouezhiek koshañ bet kavet evit poent, met dreist-holl oberennoù disakr: rondoù, gwerzioù tennet eus barzhonegoù Alain Chartier pe c'hoazh Charles d'Orléans...
Breizh
Henamzer
En amzer an Impalaeriezh roman e oa Arvorig, Aremorica, ul lodenn eus proviñs roman Gallia Lugdunensis. Emsavadeg ar Bagaudae en a zegasas trubuilhoù hag a lakaas ar boblañs da zigreskiñ. Distrujet e oa kalz kêriadennoù. War an Tractus Armoricanus e oa savet kreñvlec'hioù nevez, da skouer e Brest, Avranches hag ar Yeoded. Da gustum e soñjer e krogas ar gristeniezh d'en em ledañ en Arvorig e diwezh ar, met ral eo an titouroù.
Enbroadeg ar Vretoned da Arvorig
Kavout a reer an tiriad anv Britannia dindan pluenn an istorour frank Gregor Teurgn er. Er Grennamzer uhelañ e oa bet rannet Breizh etre div rouantelezh ha war-lerc’h etre teir rouantelezh – Domnonea, Kerne ha Bro-Ereg.
Dugelezh Breizh
Distreiñ a reas Alan Barvek, ur mab-bihan da roue diwezhañ Breizh, gant skoazell roue Bro-Saoz Athelstan of Wessex ha pennoù bras Rouantelezh ar Franked, da Vreizh ha trec’h e oa war ar Vikinged e 937. Adsavet e oa bet Breizh hogen ne oa mui ken kreñv all, ken ma ne oa nemet un dugelezh anezhi (ur gontelezh hepken hervez tud zo). Ur skod a bouez e oa etre Normandi hag Anjev, ha da c’houde etre Bro-Saoz ha Bro-C’hall a-raok dont da vezañ ur vro dizalc’h en-dro da vare remziad an tiegezh Moñforzh (XIV–XV kantved). Ur vro distag e chomas betek ar, daoust d’ar Brezel hêrezh (1341–1364), daoust d’ar C’hallaoued a glaske lakaat ar vro e beli o Stad, daoust d’ar Saozon a glaske ren ar vro.
Plant hag anevaled
Tost a-walc'h emañ buhez gouez Breizh ouzh hini Frañs, gant un nebeud diforc'hioù avat. Pinvidik eo ar vuhez a-hed an aodoù hir, er morioù kenkoulz hag en aer – laboused zo ne vezont ket gwelet e Frañs. Ar spesadoù a gaver e diabarzh ar vro n'int ket gwall zisheñvel diouzh ar pezh a gaver e Frañs avat, ouzhpenn d'an dra-se, dre m'eo Breizh ul ledenez, e weler nebeutoc'h a spesadoù e Breizh-Izel eget e Breizh-Uhel.
Mor ha dour
Servijoù treizhañ zo da gas tud, otoioù ha danvezioù a-dreuz Mor Breizh da Iwerzhon, Kernev-Veur, Inizi angl-ha-norman ha Bro-Saoz. An embregerezh bennañ eo Britanny Ferries, savet gant Alexis Gourvennec evit produerien legumaj Bro-Leon da gentañ, a ra liammoù etre Rosko ha Plymouth, Sant-Maloù ha Portsmouth, ha Rosko ha Korkig
Bevezerezh
Un nebeud termenadurioù
Ar fonksion veveziñ keynezian a zo burutellet gant labourioù Milton Friedman embannet e 1957 en e zDamkaniezh ar fonksion veveziñ. P'edo ar geynezouriezh o ren e klaskas abeg er fonksion-se dre lakaat war wel he sioù. Ezteurel a reas peugetket martezeadenn ar c'horvoder pad, a arc'h penaos eo heñchet an dibaboù beveziñ gant diarbennoù korvoderioù da zont ar vevezerien, ha n'eo ket mui gant o c'horvoder a-vremañ. An diarbennoù-se a zo stabiloc'h hag a gustum levnaat ar bevezerezh, daoust d'ar c'horvoder vak kreskiñ pe digreskiñ. Al labourioù-se a voe remerket peogwir e klaskent abeg e reizhidigezh ar politikerezhioù keynezian adlañsañ ar goulenn hag e meizad al liesaer postañ keynezian.
Ar gevredigezh veveziñ
Kentuidi ar gevredigezh veveziñ a soñj dezho ez eus ur roll diazez gant ar foranerezh, an diezhomm, ar berrbad hag ar refonn, anezho kefluskerioù an diorren hag an intrudu ijinek. Kest an diezhomm a vefe hervezo ur perzh a ziforc'hfe mab-den diouzh al loened, bevenet o ezhommoù, o c'hoantoù, o hiraezh.
Ar bevez'ober
Ar bevez'ober (nevezc'her) pe bevezerezh a skiant vat a zo un anadenn sokio-sevenadurel a-nevez, lakaet war wel er metoù « dazeilat ». Ezteurel a ra ar c'heal « mouezhiañ gant hor c'hadi », dre zibab da biv reiñ hon arc'hant ha dre deurel pled ouzh an diorren padus, ha n'eo ket mui beveziñ en un doare bevezuniadourel.
Breizh
Rannoù a-vremañ
Da get ez eas Breizh evel emsavadur politikel e 1789, pa voe rannet e pemp departmant. Rannet eo an departamantoù e tri pe bevar arrondissement, rannet o-unan e kantoù savet gant meur a gumun. Dilennet eo ar c'huzulioù-kêr ha departamant gant ar geodedourien. E pep departamant ez eus ur prefed ha meur a is-prefed, choazet gant Prezidant ar Republik C'hall.
Evit ar poent eo rannet Breizh etre div rannvro velestradurel neuze :