cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tolead kêr Sant-Nazer
Perzhioù
Tolead kêr Sant-Nazer, evel ma oa bet bevennet e 2010 gant an Insee, a zo 29 c'humun ennañ, 28 anezho a zo e Liger-Atlantel hag unan e Mor-Bihan. Goleiñ a ra ur gorread hollek a 1045 km². En 2011 e oa 211 675 annezad o chom ennañ.
An 29 c'humun en tolead adtermenet e 2010
Setu amañ roll an 29 c'humun a zo e tolead kêr Sant-Nazer, hervez an termenadur roet gant an Insee e 2010 ; sifroù ar boblañs eo ar re ziwezhañ roet gant an Insee.
Rouantelezh-Unanet
Ensavadurioù
Kemmoù zo bet degaset nevez zo er Vonreizh hag e-se e vo treuzkaset galloudoù Ti an Arlozed da Lez uhelañ ar Rouantelezh-Unanet.
Douaroniezh
Kembre zo anezhi ur vro a zo stank ar menezioù enni. Yr Wyddfa ( 1085 m) eo ar beg uhelañ anezhi. Caerdydd, ur gêr e su ar vro, zo kêr-benn Kembre abaoe 1955. Emañ an darn vrasañ eus an dud o chom e su Kembre, dreist-holl er c’hêrioù a-seurt gant Abertawe, Casnewydd ha Caerdydd. Wrecsam eo ar gêr vrasañ en norzh.
Sevenadur
Ar vro gentañ eo bet oc’h embann timbroù-post e 1840 ; ar Penny Black eo an anv an timbr kentañ.
Touzerez
Touzerezioù gant an dorn a zo, ha re all a ya en-dro gant an tredan, trouzus alies ha displijus d'an divskouarn. Hogen an touzerezh a c'hall bezañ graet gant doareoù all, koavenoù kimiek da skouer. Da neuze e komzer eus divleviñ, pe disvleviñ kentoc'h.
1108
Diwar-benn bloavezh 1108 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1108
Yaourt
Istor
Ar skridoù koshañ diwar-benn ar yaourt a zo diwar zorn Plinius kozh. Hiziv an deiz e ouezer e teu ar yaourt eus Bulgaria. Tud zo avat, a soñj dezho e teuje kentoc'h eus Iran pe Kurdistan. Yaourtoù a voe er c'hwec'hkorn evit ar wech kentañ da vare ren Frañsez Iañ (Bro-C'hall) : kudennoù bouzelloù en doa, neuze e c'houlennas sikour digant sultan Turkia, hag eñ a gasas ur mezeg eus Istanbul hag a roas boued diwar laezh dañvadez d'ar roue.
Krouadurioù kevioù hag erevent
Drouklazher
(Assassin)
Galia
Ar proviñsoù
Rannet eo bet Galia e pemp proviñs disheñvel gant ar republik hag an impalaeriezh roman. Anvet int e latin :
Gwilcherez
Meur a seurt a zo. Darn a ya en-dro gant eoul-maen, re all gant an tredan. Darn a dro en-dro d'un ahel a-serzh, re all en-dro d'un ahel a-blaen.
Dardanos
Mojenn
Kement-se ne gaver ket gant an oberourien all, ha hervez danevell Pseudo-Apollodoros, e teuas Dardanos eus Samothrake, e tiazezas e Troas, ma timezas da v-Bateia, merc'h d'ar roue Teukros.
Grell voutin
Ar c'hrell voutin, (liester : grelled boutin) pe grell wenn (ent-strizh an isspesad Tyto alba alba, koulz ha kaouenn-wenn ), a zo ur spesad evned-preizh noz. Tyto alba an anv skiantel anezhañ, lesanvet eo labous-an-Ankoù pe evn ar marv.
Priñs Albert
Er penn-kentañ e veze graet gant paotred heñvelrevel, met tamm-ha-tamm eo deuet da vezañ unan eus an doareoù toullkorfadur kaset da-benn an aliesañ e ardivink genel ar baotred dre vras, sur-mat abalaour d'ar fed m'eo aes a-walc'h d'ober ha dre ma paree buan ivez.
Karibeg
Ur yezh karibek eus skourr yezhoù karibek an norzh eo ar c'haribeg (carib(e), cariña, kaliña, kalinya pe galibi ha galibí, maraworno e Brazil ha Surinam). Komzet e vez gant 10 pe 12 mil a dud e Venezuela (5000), e Gwiana c'hall (3000), e Surinam (2500), e Guyana (500) hag e Brazil (100).
Kameleon Parson
Kameleon Parson (Calumma parsonii) zo ur stlejvil eus Madagaskar.
Sthenelos (mab Perseüs)
Harluiñ a reas Amfitryon, a oa dousig e nizez Alkmene, eus Argolis, peogwir en doa lazhet e vreur Elektryon, ma voe roue e-unan e Mykenai ha Tiryns.
Pried e oa da Nikippe, ha tad da Eurystheüs, a zo brudet abalamour d'an trevelloù a roas da ober da vab Alkmene, e genderv Herakles.
Muzelloù bras
Pennad kar
Schamlippe
Toullañ an ellig
Toullañ an ellig a vez graet gant nebeud a verc'hed. Un ellig brazik zo ezhomm evit se. A-hervez e kresk ar blijadur reizhel, met ral eo an dud a zo aet betek arnodiñ da vat.
Toun
An ton, pe toun, a zo ur pesk-mor bras, eus kerentiad ar Scombridae (evel ar brezhell), hag a zo istimet e gig. Anaout a reer an toun ruz hag an toun gwenn (pe jermon), hag en trovanoù : an toun albacore, an toun patudo, hag an toun listan.
-508
246 Ab Urbe Condita = 508 kent J.-K
Toun
Lod spesadoù touned zo yac'h daoust d'ar peskerrezh, evel Thunnus thynnus er Meurvor Atlantel, ha lod zo en arvar evel Thunnus orientais er Meurvor Habask.
Ystwyth
thumb|right|300px|Ar stêr Ystwyth. Ar stêr Ystwyth zo ur stêr eus Kembre a dremen dre gêr Aberystwyth, a zo savet hec'h anv diwar anv ar stêr, a-raok kenaberiñ e bae Ceredigion gant ar Rheidol.
Anv
Talvoudegezh : "ar stêr gromm", diwar ur wrizienn *stuctio- ("kromm, kamm, stouet"), hag a adkaver e kembraeg (ystwyth), pe e brezhoneg (stouiñ).
An Hent Demokratel (Maroko)
شباب النهج الديمقراطي (Shabibat Al-Nahj al-Dimuqrati, "Yaouankizoù An hent Demokratel") e anv kevrenn re yaouank ar Strollad, bet dac'het e Gendalc'h kentañ e 2006.
Minellañ ar c'hourzh
right|thumb|Minellañ ar c'hourzh right|thumb|Minellañ ar c'hourzh Toullañ o moudenn ha minellañ o c'hourzh a blij da merc'hed zo ober. Ober Christina a vez graet eus se gant bruderien an toullañ-kroc'hen e SUA. Evit ar baotred e vo laret minellañ gaol ar baotred kentoc'h.
Alauda
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
Pevar isspesad warn-ugent (24) en holl.
Kanton Ruzieg
Kumunioù abaoe
Kanton Ruzieg a yae pemp kumun d'ober anezhañ:
Igwan Mec'hiko
Igwan Mec'hiko (Ctenosaura pectinata) a zo ur stlejvil a-orin eus kornôg Mec'hiko.
Milin-dour
thumb|350px|right|Milin-dour
Gers (departamant)
Istor
E 1808 e voe adanvet "Gers", diwar anv unan eus adstêrioù ar Garona, hervez ar boaz gall da envel an departamantoù hervez ar stêrioù.
Anv-gwan
Urzh an anvioù-gwan
keñveriit:
Distagadur erasmek
Evit a sell ouzh ar c'hensonennoù β, γ, δ e vez erbedet gant ar sistem erasmek o distagañ /b/, /g/, /d/ kentoc'h evit /v/, /ɣ/ ~ /ʝ/ ha /ð/. Diouzh an tu all avat e kendalc'has Erasmus da erbediñ distagañ al lizherennoù φ, θ ha χ /f/, /θ/ ha /x/ hervez patromoù distagadur ar gresianeg modern, daoust dezhañ anavezout e ranke distagadur al lizherenn φ bezañ bet disheñvel diouzh hini al lizhreenn <f> e latin ha war a seblant e rankfent bezañ distaget dre c'hwezhañ /pʰ/, /tʰ/, /kʰ/.
Alkibiades
E-kerzh Brezel ar Peloponnesos, Alkibiades a chañchas tu meur a wezh. En Aten, e deroù ar bloavezhioù 410 kent J.-K., e oa a-du gant ur politikerezh estren taer, hag e oa unan eus ar re a oa lakaet e penn Ergerzhadeg Sikilia, met tec’hout a reas da Sparta goude bezañ tamallet da vezañ graet traoù disakr gant e enebourien. E Sparta, e voe kuzulier strategel. Kinnig pe evezhiañ a reas un nebeud ergerzhadennoù brezel a-enep Aten. E Sparta ivez, koulskoude, Alkibiades a c’hounezas enebourien c’halloudus ha ret e voe dezhañ tec’hout d’an Impalaeriezh pers. Eno ivez e kuzulias ar satrap Tisafernes betek ma oa galvet en-dro en Aten a-drugarez d’e gevredidi politikel. Dont a reas neuze da vezañ strategour en Aten e-pad un nebeud bloavezhioù, met dont a reas e enebourien a-benn da gas anezhañ en harlu un eil gwezh en diwezh.
Roll rouaned Northumbria
Goude marv ar roue Edwin Northumbria e voe freuz er vro hag aloubet e voe, etre 633 ha 634 gant Cadwallon ap Cadfan eus Gwynedd. Ne voe adunvanet nemet goude faezhidigezh ha marv Cadwallon war an dachenn emgann e 634.
Etre 644 ha 664 e voe disrannet Northumberland en-dro ha renet Deira gant rouaned dizalc'h. E 651 e voe lazhet Oswine Deira gant Oswiu Northumbria a lakaas Aethelwald Deira en e lec'h. Hemañ ne chomas ket feal d'e roue hag en em glevet a reas gant Penda, roue Mercia. Hervez Bede e voe heñchet Penda gant Aethelwald e-pad aloubadeg Northumbria. En em dennañ a reas pa gejas nerzhioù Mercia gant re Northumbria da-geñver Emgann Winwaed. Da-heul faezhidigezh Mercia e kollas Aethelwald ar galloud hag e teuas Alchfrith, mab Oswiu da vezañ roue en e lec'h.
-484
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 484 kent JK
Cosimo il Vecchio
E vuhez
Kreskiñ a reas pouez Cosimo pa voe harzet en 1433, war urzh Rinaldo Albizzi. Bac'het e voe er Palazzo Vecchio ha harluet e-pad dek vloaz. Mont a reas da chom da Venezia, hep troc'hañ an darempredoù gant e harperien e Firenze.
Hauteville (Pas-de-Calais)
Hauteville a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Igwan an dezerzh
Igwan an dezerzh (Dipsosaurus dorsalis) a zo ur stlejvil hag a vev e mervent Stadoù-Unanet Amerika ha gwalarn Mec'hiko.
Kanton Plangoed
Betek 2015
Kanton Plangoed a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
-480
Diwar-benn bloavezh 480 kent JK an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Edouarzh Iañ (Bro-Saoz)
Edouarzh Iañ, ganet d'ar 17 a viz Mezheven 1239, marvet d’ar 7 a viz Gouere 1307, a voe Roue Bro-Saoz adalek 1272 betek e varv e 1307. Longshanks (« divhar hir ») e oa e lesanv, rak un den bras e oa. Hennezh eo ar roue saoz a aloubas Kembre a-benn ar fin ha gantañ e voe lazhet Llywelyn ap Gruffudd, priñs diwezhañ Kembre, e 1282. Klask a reas lakaat e grabanoù war Bro-Skos ivez, en ur lakaat e vab Edouarzh II e penn ar vro-se, hogen ne baouezas ket ar brezelioù evit dizalc’hted Bro-Saoz, gant William Wallace ha Robert Bruce a zeuas da vezañ roue Bro-Skos e 1306.
9
762 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) = 9 goude ganedigezh J.-K.
Levroniezh
Rummad:9
Lemojezeg
Istor ha lennegezh
Implijet e veze al lemojezeg gant kalz a Aotrounez eus Akuitania pe Bro-Lemojez, evel Eleanora Akitania pe Richarzh Kalon Leon. Hemañ en deus skrivet meur a varzhoneg e lemojezeg.
Timour Gareev
Mestrc'hoarier echedoù ouzbek.
Igwan
An igwaned eo ar stlejviled a ya d'ober ar c'herentiad Iguanidae.
Kaouenn penn tev
Annez
Kavet e vez ar gaouenn penn tev en ul lodenn vras eus Europa hag ivez en Azia ar Reter, hag a-blasoùigoù e lec'h all, er menezioù alies, evel en Himalaya, hag er C'haokaz, hag en Atlas (Afrika an Norzh) ivez.
Vanini (Brazil)
300px|right
Arondisamant Dukark
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo Arondisamant Dukark e 16 kanton hag e 119 kumun.
Marguerite Duras
E 1942, o bugel kentañ a oa ganet marv.
Brezhell
Pour la santé
La graisse du maquereau présente la particularité d'avoir une forte teneur an acides gras essentiels, en vitamine A (antioxydant) et en vitamine B (B2, B3, B5, B6, B12) (neuro-protectrices). De ce fait la consommation régulière du maquereau est recommandée pour ses capacités à protéger le cœur en régularisant le rythme cardiaque et en décrassant les artères, et pour son action sur le système nerveux et le cerveau. -->
Manneken Pis
Petit Julien ("Juluanig") eo lesanv gallek an delwenn arem-se, a zo 55,5 kantimetr hec'h uhelder – 61 cm gant ar sichenn.
Yezhoù gourek ar c'hreiz
Ur skourr eus ar yezhoù gourek eo yezhoù gourek ar c'hreiz, ennañ un hanter-kant a yezhoù bennaket.
Pastell-vro
Pastelloù-vro hollek a vez savet evit liveoù lies ar melestradurioù hollek.
Marguerite Duras
E 1957 e oa bet torr-dimeziñ etre Marguerite ha Dionys.
Adeskell
right|300px|thumb|Aes eo lakaat kemm etre adeskell ar [[c'hwil-derv-se hag e eskell a-dreñv treuzwelus.]]
Ki-dour Chile
Ki-dour Chile (Lontra provocax), anvet huillín e spagnoleg, a zo ur spesad ki-dour hag a vev e stêrioù ha war aodoù Patagonia Chile hag en un nebeud kornioù-bro en Arc'hantina.
Yao Wenyuan
D'an 23 Here 1996 e voe dieubet. Da sevel ul levr diwar-benn istor e vro e ouestlas ar peurrest eus e vuhez.
Brezel Dek Vloaz
Stad an enezenn
Ar Spagnoled a yae d'ober 8% eus ar boblañs a berc'henne tremen 90% eus pinvidigezh ar vro. Gwir politikel ebet n'o doa tud ar vro, ma save bec'h bep an amzer, e reter an eneznn dreist-holl.
Yezhoù waiwaiek
Un isskourr eus yezhoù karibek ar reter-kornôg eo ar yezhoù waiwaiek, ennañ 3 yezh komzet e Brazil.
Pleg-mor Aigina
Pleg-mor Saronikos (Σαρωνικός κόλπος, Saronikós kólpos e gresianeg) pe pleg-mor Aigina, zo ur rann eus Mor Egea, en Hellaz, er reter da strizh-douar Korintos.
Kudon
Ar gudon a zo un evn, Columba palumbus an anv skiantel anezhañ.
Ardamezouriezh
Un ardamezeg a reer eus un dastumad ardamezioù a denn d'an dachenn-mañ-tachenn : tiegezhioù Breizh, kêrioù Normandi, kleuboù melldroad hag all.
Sevel ur skoed-ardamez
Implijout kargoù anavezet a c'haller ober, pe ijinañ reoù all a glot gwelloc'h gant ar pezh a venner displegañ : netra ne vir ouzh un den anvet "Lagadeg" a lakaat ur mell lagad e kondon e skoed. Heñvel eo gant al livioù : gant ar milionoù a livioù a zo e c'haller dibab unan resis, da skouer WWWW, a zo #c1cdc1 en HTML ha 193 205 193 en RGG (RuzGwerGlas, RGB e saozneg ha RVB e galleg, HoneyDew3 o vezañ e anv etrebroadel).
The Clash
Setu neuze ar gwellañ strollad punk, kani en deus levezonet ar muiañ sonerezh hag emzalc'h e ziskennidi, èl ar re-mañ da skouer : Green Day, Blink-182 pe The Offspring, ha strollad punk-ska Rancid, hag a ansav eo The Clash o levezon veur. Met pelloc'h evite, strolladoù èl U2, The Cure, 311, ha R.E.M. o deus dispennet roudoù The Clash. Levezon the Clash a zo e-barzh sonerezh Breizh Veur ar bleadoù 90 hag an emsav Brit pop ivez.
Port Numbay
Port Numbay eo anv orin kêr-benn Papoua ar C'hornaoueg, e bae Humbold. War-dro 200 000 a annezidi a oa e 2002.
Meur a anv ofisiel he deus bet:
Bali
Bali zo unan eus inizi Indonezia, er reter da enez Jawa hag er c'hornôg da enez Lombok. Unan eus proviñsoù ar vro eo ivez.
Un enezenn vihan eo Bali, pa vez keñveriet gant lod eus an inizi all zo en Indonezia : 5 632,86 km² eo he gorread ha 3 551 000 a annezidi e 2009. Denpasar eo ar gêr-benn, hag e-touez ar c'hêrioù all e c'haller menegiñ Singaraja war aod an norzh hag Ubud a vez darempredet stank gant an douristed. En eneb diouzh ar pezh a c'hoarvez en darn vrasañ eus inizi all Indonezia, poblet gant muzulmiz, ez eus hindouiz eus ar braz eus tud Bali (93%). E gwirionez ez eo o relijion un hindouegezh mesket gant elfennoù boudaegezh. Menez Agung eo menez uhelañ an enezenn (3 142 m uhelder) ; ur menez-tan eo ha kenderc'hel a ra da darzhañ gwech ha gwech all.
Enez-Hir
Diberc'hennet e oa bet 400 den bennak ha skarzhet 6 atant a-benn ober lec'h d'al labourioù.
Judit Polgar
E 1993 e voe trec'h war ar c'hampion bedel kozh Boris Spassky gant 5 ½ - 4 ½, en ur match gant dek partienn.
Aleksey Barsov
Aleksey Barsov (e ruseg: Алексей Барсов) a zo bet ganet d'an 3 a viz Ebrel 1966 e Samarkand (Ouzbekistan).
Carlos Gardel
Carlos Gardel e-unan n'en deus biskoazh lavaret sklaer pelec'h e oa bet ganet : a-wechoù e lavare e oa bet ganet e Buenos Aires d'an oad a zaou vloaz hanter, gwechoù all e responte da gazetennerien eus Uruguay e oa bet ganet e Tacuarembó, ha pa oa bet o kanañ e Bro-C'hall en doa gwelet tud eus familh Berthe Gardes ha diskleriet en doa e oa e familh dezhañ.
Yezhoù kaponek
Un is-skourr eus yezhoù makouchiek-kaponek eus familh ar yezhoù karibek eo ar yezhoù kaponek, ennañ 3 yezh komzet e Guyana ha Venezuela:
Hainaut
Hainaut a c'hall bezañ meur a dra :
1120
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1120
Yezhoù otiek-voltaek
Un is-skourr eus ar yezhoù gourek eo ar yezhoù otiek-voltaek, ennañ 28 yezh.
Long Island
Long Island (Enez Hir e saozneg) zo anv meur a lec'h er bed saoznek.
Steredenn Kapteyn
Steredenn Kapteyn (anvet ivez GJ 191, HD 33793 pe CD -45 1841) a zo ur is-korrez a renk M0 dizoloet e 1897 gant Jacobus Kapteyn. Lec'hiet emañ 12.79 bloavezh-goulou diouzh an Douar hag unan eus ar steredennoù gant an tizh a-gostez brasañ eo. Treiñ a ra war dro ar galaksi en un doare kil hag an hini dostañ eus stered ar rodenn c'halaksiek eo.
Johann Löwenthal
right|thumb|Johann Löwenthal Johann Jacob Löwenthal, bet ganet d'ar 15 a viz Gouere 1810 e Budapest, (Hungaria), marvet d'ar 20 a viz Gouere 1876.
Mestrc'hoarier echedoù hungarat.
Geel (kêr)
Geel a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia en Arondisamant Turnhout hag e proviñs Antwerpen.
Baosan
Baosan (La Baussaine, e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
Gwin
Istor ar gwin
Gallout a ra adsevel orin ar gwin gant keñveriadurioù henoniel ha genetikel d'ar C'haokaz hag an harz norzh ar Reter-Nesañ, a vez o startaat gant an dizoloadennoù kozhañ tarbodoù eus 6000 kt JK e Jorjia ha 5000 kt JK en Iran. En em skignet e oa da C'hres adal 4500 kt JK (ma oa adkavet ar c'hozañ rezin brevet ar bed) hag Armenia (ma voe adkavet ar c'hozhañ labouradeg gwin eus 4100 kt JK).
Moarvat e oa ar skignadur gwin ouzh ar c'hornôg abalamour d'ar Fenikianed ; gwerzhet e oa ar gwin eus Byblos da Henegipt e-pad ar Rouantelezh nevez (ma voe kavet 6 eus 36 añforennadoù er maen-bez Toutânkhamon) ha dre ar C'hreizdouar war-lerc'h.
Tipologiezh
Gwinoù Europa a vez renket hervez o c'horn-bro da gentañ-holl (Bourdel, Rioja, Bourgogn, Chianti, etc) e-lec'h ma gwinoù ar pep all eus ar bed a vez renket hervez o gouennad (da lâret eo seurtad ar rezin), ar ouennad bennañ (Merlot, Chardonnay, Cabernet Sauvignon, Pinot noir, etc) pe ur strolladenn eus meur a ouennad (syrah, grenache, marsanne, viognier, etc.). Traoù all a vez kemeret e kont evit renkañ ar gwinoù : ar rummadatur (Gwin Bro (GB), Anvadur Orin Kontrollet (AOK), etc) ; an dasparzher : gallout a ra bezañ merk ur marc'hadour, anv ar gwinaozer, anv an dastumer pe ar c'hav kevelourel ; al liv (ruz, gwen, roz) ; ar blizen (bloavezh ar c'hutuilh rezin).
Turzhunell ar c'hoadoù
An durzhunell voutin, , a zo ur spesad evned, Streptopelia turtur an anv skiantel anezhañ.
Latinus
Mojennoù Hellaz
Hervez Teogonia ar barzh Hesiodos e oa mab da Odysseüs ha Kirke hag e renas war ar Tyrsenoi, da lavarout eo an Etrusked, gant e vreudeur Ardeas ha Telegonus.
Aleksander Graf
Mestrc'hoarier echedoù ouzbek hag alaman.
Stendhal
1796 - 1821 : ar bloavezioù kentañ
E 1821 eo rediet Stendhal gant an Aostrianed, mistri ar vro, mont kuit eus Milano pa ne blij ket dezho e venozioù frankizour.
Urzhiataerezh
Plas ar brezhoneg en urzhiataerezh
Gant tud An Drouizig, ez eus bet troet e brezhoneg meur a veziant kenwerzhel pe frank. Sell ouzh [lec'hienn An Drouizig http://www.drouizig.org]
Listenn Swadesh
Listenn Swadesh
Mar fell deoc'h gwelet ul listenn ma keñverier ar saozneg, ar brezhoneg, ar c'hembraeg, ar c'herneveureg, an iwerzhoneg, gouezeleg Skos hag ar manaveg, klikit war al liamm-mañ : Swadesh lists
Jozef Boey
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Roñfl (kenrouedad)
Un termen dangorel pe subjektivel-tre an hini eo, rak evit perzhidi zo e c'hell bezañ komprenet un hevelep kemennad evel un taol-roñfl o klask plantañ reuz daoust ma c'hell bezañ degemeret gant perzhidi all evel un degasadenn dalvoudus.
Charles Jaffé
Charles Jaffé a zo bet ganet e miz Meurzh 1879 e Doubraouna (Belarus) ha marvet d'an 12 a viz Gouere 1941 e Brooklyn (SUA).
Jeko-gargoul
Ar jeko gargoul (Rhacodactylus auriculatus) a zo ur stlejvil a-orin eus Kaledonia Nevez.
Gwenole
Ar sant
Enoret e vez sant Gwenole e lec’hioù ma oa prioldioù stag ouzh abati Landevenneg : e Konk-Kerne, Enez Sun, Landrevarzeg, Baz-Gwenrann, Préfailles, Lokunole, Lokenole, Sant-Wennole (e kumun Penmarc'h), hag e meur a lec’h all anvet diwar ar sant ha ma’z eus chapelioù gouestlet dezhañ. Enoret e vez ivez e Mousteroù-Raez, e beg suañ Breizh.
E Kerne-Veur e kaver roud anezhañ e meur a lec’h evel Gunwalloe pe Landewednack, ma’z eus ilizoù gouestlet da sant Winwaloe. Hag e kreisteiz Kembre ivez, hervez studiadennoù zo, e vije kavet roud anezhañ e meur a lec’h. Marteze eo bet savet an ilizoù hag ar chapelioù zo gouestlet da sant Gwenole e Breizh-Veur gant diskibien d’ar sant, evel Gwenael.
Plu
Plu, pe pluñv, eo ar pezh a c'holo korf an evned.
We Die Young
Roll ar c'hanaouennoù
"We Die Young" hag "It Ain't Like That" a zeuont war-wel e kantenn gentañ Alice in Chains, Facelift. Un demo eus ar ganaouenn "Killing Yourself" a voe produet diwezhatoc'h er box set Music Bank.
Henrik Ibsen
Da bemzek vloaz e kuitaas ti e dud ha kregiñ da labourat e ti un apotiker. E bezh-c’hoari kentañ, Catilina, a skrivas pa oa 20 vloaz hag a embannas dindan an anv-pluenn Brynjolf Bjarme. E 1850 e voe c’hoariet, evit ar wech kentañ, ur pezh all skrivet gantañ, dindan e anv-pluenn adarre, Kjæmpehøjen.
Troad vokativel
Gwezhall e veze implijet an droad vokativel gant ar yezhoù indezeuropek, en o zouez al latin ar henc'hresianeg hag ar sañskriteg. Bremañ avat ne ne implijet nemeur gant ar yezhoù indezeuropek, met kenderc'hel a reont d'ober ganti un nebeud yezhoù, en o zouez ar gresianeg a-vremañ, an albaneg, ar yezhoù baltek (d.s. al lituaneg hag al latveg), ha meur a yezh slavek, en o zouez ar poloneg, an tchekeg, ar c'hroateg, ar ruseg, an ukraineg hag ar bulgareg, ar yezhoù gouezelek, en o zouez an iwerzhoneg ha gouezeleg Skos, ral a wezh e vez implijet ivez gant yezhoù romanek 'zo, en o zouez ar roumaneg. Kavet e vez an droad-mañ e meur a yezh nann-indezeuropek ivez, en o zouez ar jorjieg (yezh kaokazek) hag an arabeg (yezh semitek.
Askell
Miled all
Stlejviled ivez o deus bet eskell, ar pterosaored, met pell zo n'eus ket anezho ken.
Odisha
Odisha pe Orisa (diwar an hindeg उड़ीसा Orisa; ଓଡ଼ିଶା Odisha en oriyeg, yezh an darn vuiañ er stad) zo unan eus stadoù Unaniezh India. En-dro dezhañ emañ Jharkhand en hanternoz, Kornôg Bengal er biz, Pleg-mor Bengal er reter, Andhra Pradesh er c'hreisteiz, ha Chhattisgarh er c'hornôg.
Emgann Aegelesthrep
En emgann Aegelesthrep en em gannas ar Vrezhoned ouzh ar Saozon. N'eo anavezet nemet dre un arroudenn eus ar C'hronik angl-ha-saoz :
Raymond Carver
E vuhez
Ganet e oa e Clatskanie, en Oregon, ur gêr vihan war lez ar stêr Columbia. E yaouankiz a dremenas e Yakima, e Washington (stad). Micherour e oa e dad en un heskennerezh, ha mezvier. E vamm a laboure a-wechoù evel servijourez pe gwerzherez en ur stal. Er skol e Yakima eveze alies o lenn danevelloù Mickey Spillane, pe kelaouennoù evel Sports Afield pe Outdoor Life. En 1956, pa oa 18 vloaz e timezas da Maryann Burk, ur gamaradez-skol, brazez-tenn. Edo Maryann o paouez tapout he diplom. Ur verc'h o doe, Christine. Daou vloaz goude e oa ganet an eil bugel dezho, o mab Vance, hag 20 vloaz an tad. Goude tapet e ziplom gantañ ivez el lise e krog Carver da labourat, da vagañ e diegezh, evel porzhier, heskenner, gwerzher. Maryann a labour ivez evel servijourez, sekretourez, ha kelennerez goude.
Gruyère (keuz)
Abaoe ar 26 a viz Gouere 2001 ez eus eus an anvadur orin kontrollet (AOK) evit ar c'heuz-se. Produet e vez e kantonioù suis : e hini Freiburg, hini Vaud, hini Neuchâtel, hini Jura, hag ivez e Courtelary, Neuveville hag e Moutier. Produet e vez ivez e meur a gumun evel Ferenbalm, Guggisberg, Mühleberg, Münchenwiler, Rüschegg ha Wahlern, an holl anezho o vezañ e-barzh kanton Bern. Un AOK a zo ivez evit a sell ouzh ar gruyère fardet e Bro-C'hall abaoe an 28 a viz Meurzh 2007.
Carl von Linné
Carl von Linné a voe ganet d’an 23 a viz Mae 1707 e Stenbrohult, e proviñs Småland e kreisteiz Sveden ha mervel a reas d’an 10 a viz Genver 1778 en Uppsala. Ur mezeg e oa, louzawour ha kelenner e skol-veur Uppsala. Gantañ e voe rummataet holl voudoù bev an Douar, en ul levr anvet Systema naturae (1735). Diwar e labour e teu rummatadur reizhiadek ar vevien zo en implij bremañ. Met ma'z eus bet miret lod eus ar pennaennoù, kalz a draoù a zo bet kemmet ivez.
Giurtelecu Șimleului
Giurtelecu Șimleului (e roumaneg); Somlyógyőrtelek pe Győrtelek hepken en hungareg, zo ur gêr eus Roumania, e Treuzsilvania, e kontelezh Sălaj.
Pia Cramling
Meurc'hoarierez echedoù svedat.
Dañs Leon
Dañs Leon a zo un dañs hengounel eus Bro Leon, anvet ivez Piler-Lann, Dañs a-dal pe Dañs a-benn.
Düsseldorf
Düsseldorf (distaget [] en alamaneg) eo kêr-benn Nordrhein-Westfalen, hag unan eus kêrioù bras Alamagn. Enni ez eus war-dro 585.000 a dud o chom (Mezheven 2008), war-hed 217 km².
Los Machucambos
Los Machucambos a oa ul laz-seniñ aozet e Pariz er c'harter latin e miz Eost 1959 gant tri den: ur Spagnol, Rafael Gayoso, ur Gostarikadez, Julia Cortés (merc'h-vihan d'ar prezidant León Cortés Castro) hag ur Perouad, Milton Zapata, hag a yelo kuit e 1960 hag a laosko e lec'h gant un Italian, Romano Zanotti.
Gerdarzh
Dont a ra an anv iskis Los Machucambos eus un anv indian, eus Kreisteizamerika, roet d'an tatou.
Istor
Berzh a rae al laz gant mouezh Julia Cortes. Kanañ a raent tonioù da zañsal diouzh ar c'hiz met ivez kanaouennoù hengounel eus Mec'hiko hag ivez kanaouennoù skrivet gant Charles Aznavour pe Léo Ferré. .
Salomon Flor
Kampion Tchekoslovakia e 1933 ha 1936.
Botswana
Botswana (bro ar bobl Swana) a zo ur vro e su kevandir Afrika, harzoù dezhi gant Namibia er c’hornôg hag en norzh, gant Zambia en norzh, gant Suafrika er su, ha gant Zimbabwe er biz. Gaborone eo ar gêr-benn. Gwechall e oa dindan gwarezveli ar Rouantelezh Unanet, hag anvet e oa Bechuanaland, betek 1966, ar bloavezh ma teuas da vezañ dizalc’h.
Bagad Kemper
Breizh Balkanik
Evit lidañ e 60 vloaz, eo aet ar wech-mañ Bagad Kemper da glask awen en Europa ar Reter gant Breizh Balkanik, un abadenn o vodañ tonioù deus Breizh, met ivez deus Serbia, Makedonia ha Roumania. Gant sikour ar c'haner ha soner treujenn-gaol Erik Marchand, un ispisialour diwar-benn sonerezh Breizh hag Europa ar Reter just-a-walc'h ez eus bet graet ur meskaj dedennus ha plijus, ha gant doujañs atav.
Diblasamantoù
Kemeret en deus perzh Bagad Kemper en un toullad abadennoù Broadel hag Etrebroadel :
Roll Rouaned ha Duged Breizh
Rouaned Breizh
=Remziad an Normaned=
Tim Burton
E 1990 e reas ar film Edward Scissorhands. Lâret evel unan ag e wellañ film, istor ur paotrig hanter robot, get ur galon ha tammoù houarn hir ha lemm e plas an daouarn, rak an hini en deus krouet anezhañ a zo marvet a-raok ma vefe peurachu. Johnny Depp eo a c’hoari an haroz.
Hasekura Tsunenaga
Ar raktres kannaderezh
E-karg eus ar raktres e voe lakaet Date Masamune anezhañ Daimyo Sendai. Hemañ a anvas unan eus e servijourien Hasekura Tsunenaga evit kemer penn ar gefridi. Savet e voe ar galion anvet Date Maru gant Japaniz ha, diwezhatoc'h, San Buena Ventura gant ar Spagnoled dindan 45 devezh. Er chanter e kemeras perzh arbennigourien eus ar Bakufu, 800 lestrsaver, 700 gov, ha 3000 kalvez.
Italia
E 1616, e voe embannet gant an embanner gall Abraham Savgrain un diverrañ eus istor gweladenn Hasekura e Roma : "Récit de l'entrée solemnelle et remarquable faite à Rome, par Dom Philippe Francois Faxicura" ("Dezrevell ar moned pompadus hag heverk graet e Roma gant Dom Philippe Francois Faxicura").
Eremophila (evned)
Eremophila a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
Kwikoureg-Kalapaleg
Ur yezh karibek eo ar c'hwikoureg-kalapaleg (kuikúro-kalapálo, kuikuru, guicurú, kurkuro, cuicutl, apalakiri pe apalaquiri) eus is-skourr Yezhoù Oglenn Xingu. Komzet e vez gant tost da 526 den (1995) e Xingú Park, Mato Grosso e Brazil.
Arabeg Kiprenez
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg Kiprenez (sanna pe maroniteg) komzet gant tro-dro da 1300 den e Kiprenez (1998).
1122
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1122
Bartrez
Bartrez zo un anv-badez brezhonek, implijet da dreiñ an anv gallek Bernadette ha meneget e meur a c'heriadur. Met n'eus roud ebet eus implij an anv en un doare ofisiel.
Militello Rosmarino
Militello Rosmarino zo ur gumun eus meurgêr Messina, e  Sikilia, en Italia.
Reizhiad unanennoù etrebroadel
Gant an SI e voe degaset un toullad anvioù nevez evit an unanennoù. N'eo ket ur reizhiad sonn, ur stroll skouerioù bev eo, ma vez krouet unanennoù ha kemmet an termenadurioù gant un asant etrebroadel a-feur ma 'z a teknologiezh ar muzuliañ war-raok.
Istor
E Sina, da vare an Tri Enorus hag ar Pemp Impalaer (war-dro 2 700 kent J.-K.) e voe staliet un doare "stalon hollvedel" graet diwar ur vambouzenn, an hirder anezhi o vout termenet dre uhelder an notenn a gleved pa c'hwezhed enni. Greun a lakaed er vambouzenn goude-se. Tri stalon a voe savet diwar an ijinadenn :
Troad perc'hennet
Mammennoù:
Crippen, James A. (2005: 12) The New Tlingit Noun Dictionary
Lysithea
Lysithea a zo anv
Sittiparus
Bevañ a ra an evned-se e reter Azia.
Grazay
Grazay a zo ur gumun eus departamant ar Mayenne, e Bro-C'hall, 10 km diouzh Mayenne ha Bais, distok diouzh ar gumun Marcillé dre ar stêr Aron.
Chomlec’h IP
IPv4 (IP doare 4)
Ur chomlec’h IPv4 a zo ul lodenn a bevar eizhbit a vez diskwelet en notadur degel poentet, da lavaret eo e vez pep eizhbit disrannet an eil diouzh egile gant ur poent. Da skouer : 192.168.22.150. E pep chomlec’h ez eus un niverenn rouedad hag un niverenn ardivink. Pa skrivit ar chomlec'h 192.168.22.150 en ho merdeer ez eo ar pevar eizhbit 11000000.10101000.00010110.10010110 a zo kaset d'ar gwazer.
CIDR
Gallout a reer ivez skrivañ ur chomlec’h ha niver ar bitoù e niverenn ar rouedad, da skouer: 192.168.0.1/24, da lavarout eo: ar 24 bitoù kentañ (tri eizhbit) a zo evit niverenn ar rouedad hag ar peurrest (un eizhbit) evit niverenn an ardivink.
Rummoù
A-raok ma oa erruet CIDR e oant renket ar chomlec’hioù IP hervez pemp rumm. Diouzh an eizhbit kentañ e c'helled gouzout pet bit a oa e niverenn ar rouedad ha pet e niverenn an ardivink.
Chomlec’hioù IPv4 arbennik
Chomlec’h skignañ harzet (limited broadcast) :
Chomlec’h 127.0.0.1 an hini eo. Pep tra kaset d’ar chomlec’h-mañ a zo kaset en-dro d’an ardivink, evel-se e c’heller ober gant meziantoù o labourat gant an urzhiataer emeur oc’h implijout.
Prantad thinit
An arz thinit
E-pad ar prantad thinit e vez staliet ar reolennoù arzel heverk da Henegipt.
1123
Diwar-benn bloavezh 1123 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1123
Roustam Kasimdjanov
Mestrc'hoarier echedoù ouzbek.
EV (strollad)
1987
Mini 33 zro, EV00
Semmering
Semmering a zo ur gêriadenn ag Aostria, lec'hiet en Alpoù war bevenn Aostria-Izel ha Stiria, nepell eus Ode Semmering. Brudet eo abalamour d'an erc'h, d'ar ski ha da gampionad bedel echedoù ar maouezi eus 1937.
Pardaliparus
Rummatadur
Disheñvelet e oa bet an tri spesad diouzh reoù ar genad Periparus adalek 2013.
Levrlennadur
Sevel levrlennadurioù o tennañ d'o enklaskoù ha lakaat anezho da heul o oberennoù a zo ur ret evit ar skiantourien pa vez barnet siriusted o labourioù diwar pouezh an oberennoù skiantel pe get (levrioù, pennadoù) o deus implijet pe arroudennet.
Gwern-skignañ
Trouz a sav a-enep dezho a-wechoù abalamour ma'z int kreñvoc'h eget er broioù amezek hag e c'hallfent bezañ noazus ouzh ar yec'hed. Abalamour da se e vez klasket kuzhat lod er c'hêrioù.
Mercury Rev
Istor
Daoust ma voent priziet mat gant ar vurutellerien, , ne reas pladennoù kentañ Mercury Rev tamm berzh ebet pe dost , daoust ma sonjont e-pad Lollapalooza e 1993. Baker az eas kuit goude o eil pladenn Boces he zitl (1993), war zigarez kudennoù etre tud ha diemglev a-fet sonerezh. Da-heul e kemmas sonerezh ar strollad, hag e teuas da vezañ aesoc'h da selaou.
Lucrezia di Cosimo de' Medici
Goude he marv
Addimeziñ a reas Alfonso N'en doe ket a vugale, ha gantañ e voe echuet lignez e penn dugelezh Ferrara.
Takaleg (tamangek)
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tamangek eo an takaleg (thakali, tapang pe thaksya) komzet gant tro-dro da 7.113 (1991) e Nepal (0.04% eus ar boblañs).
Aotonoe (merc'h Kadmos)
Pried e oa da Aristaios ha mamm da Aktaion ha marteze ivez da v-Makris.
Melaniparus
Rummatadur
An holl spesadoù a oa er genad Parus kent.
Samuel Reshevsky
Er bloavezhioù 1920 e tivroas gant e dud evit mont da SUA lec'h ma tastume argant evit magañ e diegezh. Tapout a reas un diplom a gontaouerezh e Skol-Veur Chicago ha labourat a reas evel kontaouer.
Jura (menezioù)
Ar Jura a zo anv ur venezeg war an harzoù etre Bro-C'hall ha Suis.
Enez Wenn
Reier hag ur un draezhenn vihan, ur stumm tric'hornek dezhi, a ya d'ober d'an enezig. N'eo ket gwall uhel pa vez lanv.
Volgograd
Eil Brezel Bed
Tachenn Emgann Stalingrad e oa e-pad an Eil brezel bed. right|200px|thumb|Pont war ar stêr [[Volga, echuet e 2006.]]
Gevellerezh
17 kêr a zo gevellet gant Volgograd :
Melani
Melani (Melaine e galleg) a voe kentañ eskob Roazhon er. Arabat droukveskañ gant sant Mellon Rouen, ur sant kembreat.
Evel anv-badez
Ral eo evel anv-badez. Un anv-badez amerikanek ha gwregel eo ivez, ur stumm all eus Melanie surawalac'h.
1124
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1124
Karl Ludwig Harding
Steredoniour alaman. Gantañ e voe dizoloet an asteroidenn "3 Juno" d'ar 1añ a viz Gwengolo 1804.
Baeolophus
Baeolophus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Carl Schlechter
Kemm Schlechter e Digoradenn Philidor
2.Mf3 d6
Tin
thumb|dehou|Tin An tin, pe munud-bras, zo ur plant koadek, berr hag izel, a gresk e lec'hioù sec'h ha heoliet, dezho bleuñv bihan a deu da vezañ roz war-dro dibenn an hañv. Implijet e vez da deurel blaz war ar boued.
Spesadoù tin
Anaout a reer
Sibilla
Sibillaed Michelangelo
Michelangelo en deus livet ar belegezed-se ouzh lein ar Chapel Sistina.
Maen ar Boudiged
Maen ar Boudiged (La Roche-aux-Fées e galleg) a zo ul liac'hven en Ezieg, e gevred Bro-Roazhon.
Bouillon (Belgia)
Bouillon (Bouyon e walloneg, Bullioen e nederlandeg , Beulen en alamaneg) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia, e proviñs Luksembourg, e korn-bro Arden.
Ul lec'h touristel eo abalamour d'e gastell war ur roc'h a-us d'ar stêr Semois.
Arabeg bedawiek
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus isskourr ar yezhoù arabek eo an arabeg bedawiek pe arabeg bedawiek Egipt (bedawi) komzet gant tro-dro da 1 610 000 a dud en holl en Egipt (780 000 den e 1996), Israel, Jordania (700 000 den), Palestina (Kornôg Jordania ha Ghaza) : 10 000 den e 1996) ha Siria (70 000 den).
Argos (mab Zeus)
Argos (Ἄργος / Árgos e gregach), a oa mab da Zeus ha da Niobe, a deuas da vezañ roue kêr Argos, a voe anvet diwar e anv-eñ.
-407
Europa
Kregiñ a ra Lisandros da zistrujañ morlu Aten
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 407 kent JK
Arabeg ar Pleg-mor
Peder rannyezh ez eus:
Aljeria
Da 2 381 741 km² e sav gorread Aljeria, a zo gronnet gant 6 385 km a harzoù gant Tunizia er biz, Libia er reter, Niger ha Mali er su, douar nann emren eus ar Sahara ar C'hornôg hag evit echuiñ Maroko er c'hornôg.
Ezel eo Aljeria eus ar Broadoù Unanet, eus Unaniezh Afrika, eus Emsav ar Re E-maez hag eus Kevre ar Stadoù Arab abaoe an dieubidigezh e 1962. Disklêriañ a ra bonreizh Aljeria ez eo « an islam, an Arabed hag an Amazighed » evel krevrennoù kreñv eus identelezh pobl Aljeria.
Daouc'hrafiezh
Arguzennet e vez ivez a-wechoù eo ar japaneg ur yezh daouc'hrafek dre ma ra war un dro gant daou sistem silabenneg (hiragana ha katakana) diouzh un tu ha gant sinalunioù (anvet kanji) diouzh an tu all. Evit tud all, avat, e rankont bezañ komprenet evel elfennoù eus un hevelep sistem.
Aljeria
Istor
Aloubet e voe Aljeria gant Bro-C'hall en un doare hir ha feuls-tre, abalamour ma'z eus bet distrujet tost un drederenn eus poblañs Aljeria en ur implij doareoù evel mougeviñ, lazhadegoù prizonidi ha nann-soudarded, skrapadegoù, distrujadegoù plantadegoù ha kêriadennoù. Dre an doareoù feuls-se he deus gellet arme Bro-C'hall aloubiñ Aljeria kêriadenn-ha-kêriadenn. Met ret eo resisaat un dra : da heul an aloubadeg ez eus bet an trevadenniñ gant ur boblañs nevez.
Ptolemaios
Daou zen avat a zo brudet dreist ar re all:
Ellen MacArthur
Lakaet e oa da "voraer ar bloaz" e 1998 gant ar Royal Yachting Association
Erruet e oa da eil (ha da gentañ maouez ) e-barzh ar Vendée Globe 2000/2001.
Ananke (loarenn)
Kelc'htro
Ananke a zo war ur c'helc'htro kilgradek gant ur stouadur hag un ezkreizennegezh vras. Eizh loarenn dizoloet adalek 2000 a heul ur c'helc'htro damheñvel. Krediñ a reer ez int tout ar pezh a chom eus ur blanedennig gozh hag a vefe bet torret gant ur stokad.
Kassel (Norzh)
Kassel en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Cassel, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs e departamant Norzh, er Westhoek.
Wizernes
Wizernes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Ruairí Mac Easmainn
right|thumb|250px|Ruairí Mac Easmainn
Herri IV (Bro-C'hall)
Ganet e oa d'an 13 a viz Kerzu 1553 e Pau. Mab e oa da Anton Bourbon ha da Janed Albret, rouanez Navarra.
Victor Henry
Anavezet eo er broioù saoznek dre droidigezh e levrioù Précis de Grammaire comparée de l'anglais et de l'allemand ha Précis de grammaire comparée du Grec et du Latin.
Tibet
Ar brezel bed kentañ ha digreizennadur Sina
E 1934, nebeut amzer goude marv an XIII Dalai Lama, e embanns ar c'hKashag o mennozh eus 1914, da lâret eo e chome Tibet ul lodenn eus Sina en un doare arouezel, gant ma c'hallfe ren e aferioù politikel e-unan,.
E 1940, goude un dro e Tibet e 1936–7, e skrivas an ofiser breizhveurat Freddie Spencer Chapman :
Mennozh Strollad Komunour Sina
An Dispac'h Sevenadurel hag ar gaou en deus graet ouzh ar sevenadur en holl Republik Pobl Sina a vez kondaonet peurliesañ eno evel ur gwallreuz broadel, a zo bet barnet he atizerien bennañ, hervez Republik Pobl Sina, "Pare ar Pevar". Ar raktres evit diorroadur kornôg Sina, hervez Republik Pobl Sina, zo ur pikol embregadeg, madoberus ha brogarour ma skoazell aod ar reter, pinvidikoc'h, broioù kornôg Stad Sina, en o zouez Tibet, da adtapout o dale e-keñver finborte ha doare bevañ.
Kanton Reudied
Kanton Reudied a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Zizurkil
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Zizurkil e [[Gipuzkoa]]
Kanton Gwareg
Kanton Gwareg a oa anezhañ ur bastell-vro votiñ e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kumunioù
Kanton Gwareg a yae 8 kumun d'ober anezhañ:
1126
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1126
Zumaia
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Zumaia e [[Gipuzkoa]]
Thierry Gahinet
Gounezet en deus ar priz kentañ « Kanaouenn nevez e brezhoneg » e Kan ar Bobl (2006) gant ar ganaouenn En em goll a garfen.
Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco
Inizi bihan Elobey, Annobón ha Corisco zo bet trevadennoù Spagn e pleg-mor Ginea a-raok bezañ ur rann eus ar Ginea spagnol a vo anvet Ginea ar C'heheder diwezhatoc’h.
Krug
Spesadoù
13 kerentiad ha tro-dro 1750 spesad hag isspesad a zo, ha 111 takson zo steuziet.
Arabeg Maroko
Seizh rannyezh ez eus:
La Llorona
Ar skrid
2
7
John Cabot
Ergerzhadennoù
Evel ergerzherien all en amzer-hont (Kristol Goulm da skouer) en em lakaas Giovanni Caboto e servij ur vro all. E 1496 e voe kefridiet gant roue Bro-Saoz, Herri VII, da vont da glask un hent betek Azia en ur vont war-zu ar c’hornaoueg. Cabot en doa klevet komz eus an douaroù a oa bet kavet gant Kristol Goulm un nebeud bloavezhioù abretoc’h, e 1492, ha kavout a rae dezhañ e c’hellje kavout un hent da vont eus kornaoueg Europa da reter Azia. E veaj kentañ, gant ul lestr hepken, a voe ur c’hwitadenn : ne c’hellas ket mont pelloc’h eget Island ha rankout a reas distreiñ war e c’hiz abalamour da dabutoù gant e voraerien.
Ne ouzer ket mat pelec’h e oa bet o touarañ e miz Mezheven 1497. Kalz istorourien a soñj e oa en Douar-Nevez, met marteze e oa en ul lec’h all, war aodoù Labrador, Nova Scotia pe Maine. Dre ma n’eus prouenn ebet e vije bet Cabot oc’h ergerzhet an aodoù-se e lavarer peurvuiañ e voe kavet an Douar-Nevez hag aodoù reter Kanada gant daou voraer eus Portugal, Miguel ha Gaspar Corte-Real, e 1501. Hogen kazi sur eo e veze pesketourien eus Bro-Saoz (ha broioù all eus Europa marteze evel Breizh pe Euskadi), o verdeiñ war ar morioù-se abaoe meur a vloaz. Pa roe John Cabot kred d’o c’homzoù ez eas war-zu ar gwalarn, da glask an "douar nevez". Hiziv an deiz e seller ouzh John Cabot, e Kanada hag e Bro-Saoz, evel ouzh an Europad kentañ a zilestras war aod Norzh Amerika, goude mare ar Vikinged. Kristol Goulm ne erruas war douar-bras Amerika nemet e 1498 ha Jakez Karter, a gomzer kement diwar e benn e Breizh, ne vageas a-hed aodoù reter Kanada nemet kalz diwezhatoc’h, e 1534.
Trophime Bigot
Trophime Bigot (1579, Arles - 1650, Avignon) a oa ul livour gall. Entre 1620 ha 1634, e oa bet o labourat en Italia dre veur a wech, e Roma dreist-holl, ha levezonet kenañ e voe gant Caravaggio. En e daolennoù, etre teñvalijenn ha sklêrijenn, e teu ar gouloù eus ur gantol.
La Llorona
Ar skrid
21
Arabeg hijaziek
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg hijaziek (hijazi) komzet gant tro-dro da 6 milion a dud en holl (1996) tro-dro d'ar Mor Ruz en Arabia Saoudat dreist-holl hag ivez gant un nebeud tud en Eritrea.
Melpomene
thumb|200px|Delwenn roman eus Melpomene ([[Mirdi al Louvre).]] Melpomene (henc'hresianeg: Μελπομένη / Melpoménê, eus ar verb μέλπειν / mélpein, « kanañ »), eo anv muzenn ar c'han, hag ar c'henson, ha hini an drajedienn war un dro gant Dionysos.
Herri III (Bro-Saoz)
Mab e oa da Yann Dizouar (Yann Iañ), ha d'ar rouanez Isabelle d'Angoulême. E c'hoar Janed Bro-Saoz, priñsez Kembre, (Siwan, e kembraeg) a voe gwreg Llywelyn ab Iorwerth.
La cucaracha
Istor
Deuet e vije ar c'han eus Spagn gant soudarded ar roue spagnol e 1818, kanet gant an emsaverien bodet en-dro da v-Benito Juárez a-enep ar C'hallaoued a oa deuet da lakaat un impalaer e penn ar vro, ha gwerzennoù zo a gan meuleudi da'r jeneral republikan Porfirio Díaz.
Doare Lila Downs
Un doare personel all an hini a zo gant Lila Downs :
Brezel
War don La cucaracha e kane Pierre Dac e galleg er BBC e-pad an Eil Brezel-bed: '' Radio Paris ment, Radio Paris ment, Radio Paris est allemand. ''.
Reuben Wu
E 1994 e Liverpool e kejas ouzh Daniel Hunt hag e 1999 e savjont Ladytron asambles gant Mira Aroyo ha Helen Marnie.
Blog
Un alberz eus « Kêrvlog »
Petra a c'haller gortoz kavout dindan an anv blog ? Un deizlevr nesaek dizanav, oberennoù un tresour, meno ur gazetennerez, kerzhlevr ul luc'hskeudenner, flemmskridoù politikourien, bommoù video ur c'hlasad skolaj, ur romant war sevel, sorbiennoù pemdeziek mamm un tiegezh, ha c'hoazh.
Furmad digemm ar bras eus ar blogoù
Deiziataet eo pep pennad ha lodek eo neuze en un heuliad kronologel. Evelato e vez diskouezet alies ar pennadoù-se war ar bajenn zegemer e kilgronologiezh (ar re nevesañ da gentañ).
Merañ an evezhiadennoù
Alies eo troet ar blogoù war embann ar menoioù. N'eo ket dre zegouezh mar deo benveg muiañ karet klaz a gazetennerien pe a bolitikourien. War an dachenn-mañ en em gav ar blog un tu bennak etre ar bajenn bersonel (unan a gomz ha den na respont), hag ar forom flapañ (an holl a gomz par-ouzh-par).
Troad instrumentel
Implijet e vez an droad instrumentel gant ar yezhoù slavek, en o zouez ar ruseg dresit-holl, met ivez gant ar sañskriteg, an hensaozneg, ar jorjieg hag an euskareg, da skouer:
Hesonerezh kensonennel
Kavet e vez patromoù hesonelezh kensonennel a-seurt-se e navac'hoeg, rwandaeg (kinyarwanda) da skouer.
Sparfell voan
Anvet e voe Falco gentilis (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Tchekeg
Fonologiezh ha lizherenneg
Ur frazenn vrudet: Strč prst skrz krk!("Laka da viz ez korzailhenn!")
Leon Nemea
Kentañ labour Herakles
Spouronet e oa bro Nemea gant al leon, ha ken kalet e oa e groc'hen ma ne c'halle ket bezañ treuzet gant an armoù. Pa oa taget gant Herakles, e armoù — e wareg, ur penn-bazh graet gant un olivezenn (en doa diframmet e-unan) hag ur c'hleze arem — a oa bet diefedus-naet. A-benn ar fin e taolas Herakles holl e armoù ha lammat a reas ouzh al leon gant e zaouarn hepken. Lazhañ a reas anezhañ dre stardañ e vrec'h en-dro da c'houzoug al loen betek e vougañ. E stummoù all eus ar vojenn e voug Herakes al loen pe e torr outañ e garvanoù.
Adam Smith
Ur prederour skosat e oa Adam Smith (1723-1790).
Gwelet a rae al labour evel diazez a holl binvidigezhioù ha diazez talvoudegezh eskemm ar madoù. Rannadur al labour ha diorroadur an ijinerezh a zo evitañ mammenn kresk ar produ. Gwellweler e oa. Gwikefre a prizioù a zegas evitañ ar c'hempouez etre ar goulenn hag ar c'hinnig hag an interestoù prevez ha ya ez-naturel war du an interest hollek. Kevezerezh ha frankiz an eskemmoù a zo hervezañ diazezoù ar politikerezh ekonomikel.
Listennad pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall
Amañ e kavor ul listennad eus pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall.
Moktezuma II
Levezonet eo bet ar soñj hon eus dalc'het eus Moktezuma en istor gant e berzh evel rener ur vroad faezhet, ha kalz mamennoù a zeskriv anezhañ evel un den dizintrudu hag hep youl. Abalamour da rakvarnioù an dud o deus savet ar mammennoù istorel ez eo diaez gouzout hag eñ en doa kemeret divizoù mat e-pad an aloubadeg. Nevez zo, istorourien zo o deus skrivet e tiskoueze raktresoù niverus Moktezuma, war dachenn an disavouriezh, ar skiantoù, an armoù hag ar relijion, e oa ur rener kreñv hag oberiant.
1127
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1127
Moktezuma II
Deskrivadur Moktezuma el lizheradur abred goude an aloubadenn
Lod eus an istorioù aztek diwar e benn a zeskriv anezhañ evel spontet rak ar Spagnoled nevez zegouezhet, ha darn eus ar mamennoù, evel kodeks Firenze, a zisklêr e krede an Azteked e oa doueed eus ar Spagnoled hag e oa Cortes an doue Quetzalcoatl distroet. Diaes eo prouiñ ez e gwirion ar c'hredennoù-se, hag a-wezhioù e vez sellet oute evel traoù ijinet da-c'houde (Restall 2003).
Moctezuma as host and prisoner of the Spaniards
At some time during that period Moctezuma became a prisoner in his own house. Exactly why this happened is not clear from the extant sources. The Aztec nobility reportedly became increasingly displeased with the large Spanish army staying in Tenochtitlan, and Moctezuma told Cortés that it would be best if they left. Shortly thereafter Cortés left to fight Panfilo de Narvaez and during his absence the massacre in the main temple turned the tense situation between the Spaniards and Aztecs into direct hostilities, and Moctezuma became a hostage used by the Spaniards to assure their security.
Aftermath
The Spaniards were forced to flee the city and they took refuge in Tlaxcala, and signed a treaty with them to conquer Tenochtitlan, offering to the Tlaxcalans freedom from any kind of tribute and the control of Tenochtitlan.
Symbol of indigenous leadership
As a symbol of resistance towards Spanish the name of Moctezuma has been invoked in several indigenous rebellions.
Penfro (kêr)
Istor
E 2005 e voe distrujet ur c'hibelldi savet gant Marc'heien Sant Yann, distruj graet en desped d'al lezenn.
Birmingham (disheñvelout)
Birmingham zo ur gêr eus Bro-Saoz, al lec'h kentañ anvet Birmingham er bed, hag ar vrasañ kêr anvet Birmingham. Met un toullad lec'hioù all zo anvet Birmingham dre ar bed.
Stouv-skouarn
Istor
En Odysseia e weler Ulises hag e vartoloded o stouvañ o divskouarn gant koar evit mirout a glevout kan ar sirened.
Death in June
Levezonoù
Douglas Pearce a anzav eo levezonet gant skridoù Friedrich Nietzsche, re Yukio Mishima ha re Jean Genet. Mojennoù Norzheuropa a zo ivez ul levezon bras evitañ. Dedennet eo ivez gant ar brezel, an darempredoù mignoniezh etre paotred (heñvelrezih eo Pearce), an unwiskoù. Evit a sell ouzh ar sonerezh e veneg strolladoù evel Love, The Byrds ha Joy Division.
Meurvor Habask
Lod eus an douaroniourien a lavar ez eus ur meurvor trobolel, anvet Meurvor ar Su en-dro da Antarktika ha ne vefe ket ul lodenn eus ar meurvorioù all. Ledander hirañ ar Meurvor Habask a vez kavet war-dro 5° N ledred, e-lec'h ma tizh 19 800 km eus strizh-mor Malaka en Indonezia betek aod Kolombia. E foz Mariana emañ al lec'h gant an donder brasañ er bed, da lavaret eo 10 911 m.
Gwendoloena
Mojenn
Hervez Historia Regum Britanniae e varvas pa oa Samuel o ren evel barner en Judea, Aeneas Silvius en Alba Longa, ha Homeros e barr e vrud en Hellaz.
José Rizal
José Rizal (anv klok : José Protasio Rizal Mercado y Alonso Realonda) a oa bet ganet d'an 19 a viz Even 1861 e Calambá (La Laguna, Filipinez) ha marvet d'an 30 a viz Kerzu 1896 e Manila (Filipinez).
Aogust Brizeug
Buhez
Brezhoneger a-vihanik e oa, savet e gwenedeg ha boas ouzh kerneveg Skaer, met e rannyezh Leon e skrivas e varzhonegoù abalamour da levezon ar Gonideg a zarempredas kalz pa voe o chom e Pariz.
Barzh gallek
E eil levr Les Ternaires (1841), ma klask c’hoari gant ul lusk nevez, a zo awenet gant Italia, ma talc'has da vont ken ha c'hwec'h gwezh. Lakaat a reas an Divina Comedia e galleg e 1843. Goude e teuas un hir a varzhoneg, 24 kan ennañ, awenet gant Breizh hag levezonet ar Georgica gant Vergilius ha gant an Ilias, Les Bretons (1845), embannet un tamm a-raok e varv.
Sveden
Politikerezh
Ur vonarkiezh vonreizhek eo Sveden abaoe an XIXvet kantved. Ur roue a zo en he fenn hogen gouarnet eo gant ur gouarnamant demokratel harpet war ur parlamant (Riksdag). Ezel eo Sveden eus Unaniezh Europa abaoe ar 1 a viz Genver 1995, evel Aostria ha Finland, a oa aet en Unaniezh d’ar c’houlz-se ivez.