cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Referendom war dizalc'hiezh Bro-Skos (2014)
Ur Referendom war dizalc'hiezh Bro-Skos zo bet aozet d'an 18 a viz Gwengolo 2014. Goulennet e oa bet ''« Should Scotland be an independent country? »'' ("daoust hag ur vro dizalc’h e rank Skos bezañ ?"). Da lavaret eo daoust ha distag diouzh ar Rouantelezh-Unanet e ranke bezañ. Gallout a rae 4,2 milion a dud tapet 16 vloaz gante kemer perzh er votadeg. Diwar ar 3 623 344 a dud o doa votet (84,59 % eus an dilennerien) e oa bet 44,7 % o votiñ ya ha 55,3 % o votiñ nann.
A-enep an dizalc'hiezh
E-touez ar pennoù bras a voe gwelet o kabaliñ a-enep an dizalc'hiezh e c'haller menegiñ Kentañ Ministr ar Rouantelezh Unanet, David Cameron, ar bes-kentañ ministr Nick Clegg ha penn an tu-enep, Ed Miliband, hag a oa holl o c'houlenn ma chomfe Bro-Skos e-barzh ar Rouantelezh Unanet. Gordon Brown, ur Skosad hag a oa bet kentañ ministr a-raok David Cameron, a gemeras perzh er c'habalerezh a-enep an dizalc'hiezh ivez.
Skravig aleout
Rummatadur
Gwechall Sterna aleutica.
Aod Koromandel
Aod Koromandel eo arvor gevred iskevandir India.
Battlestar Galactica (disheñvelout)
Battlestar Galactica a c'hall bezañ :
Eil lizher d'an Desalonikidi
An aozer
Kalz traoù heñvel ouzh Al lizher kentañ d'an Desalonikidi a gaver el lizher-mañ ken eo bet soñjet gant biblourien zo e c'hellje bezañ bet ur skrid faos aozet gant unan en dije trevezet stil Paol Tars. Ne weler ket mat perak e vije bet graet se. Eeunoc'h eo soñjal en doe Paol c'hoant da resisaat poentoù zo eus e lizher kentañ. N'eus dislavar ebet etre an div destenn, klokaat a reont an eil gant eben. Bepred eo bet soñjet gant an Iliz katolik roman e oa al lizher diwar dorn Paol.
Brigitte Engerer
Alies e teue Brigitte Engerer da La Folle Journée, gouel ar sonerezh klasel a vez aozet bep bloaz e Naoned.
Patolli
Patolli a oa ur c'hoari brudet e-touesk an Amerindianed eus Kreizamerika.
Trevadennouriezh
An drevadennouriezh eo an ideologiezh a glask reizhabegiñ an trevadenniñ, da lavaret eo astenn riegezh ur stad war tiriadoù diavaez, evit he mad. Sujet e vez ar broioù trevadennet ha tennet e vez korvo eus he madoù.
Guyon
Guyon zo un anv-den gallek, deuet da vout anv-tiegezh.
Skrav kein gris
Ar Skrav kein gris (liester: Skraved kein gris) a zo un evn-mor, Onychoprion lunatus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous er Meurvor Habask.
Y Rhiw
Y Rhiw  (Rhiw, hep ar ger-mell, e saozneg) zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e kornaoueg kontelezh Gwynedd, en arvor mervent Ledenez Llŷn, un 2 km bennak er reter da gêr Aberdaron.
Croesor
Croesor  zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e Gwynedd, e-kichenik Llanfrothen.
Corris
Corris  zo ur gêriadenn hag ur gumuniezhen hanternoz Kembre, e Gwynedd, etre Dolgellau ha Machynlleth.
Bryncroes
Ar barrez ofisiel zo bet rannet e 1934 etre Botwnnog hag Aberdaron.
Flamenco
Enskrivet eo bet ar flamenko e glad sevenadurel ha difetis an denelezh gant an UNESCO d'an.
Gorlago
Gorlago  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Flamenco
Palos
Hengounioù zo liammet ouzh pep palo. Lod anezhe a vez kanet hep sonerezh, e-skoaz re all a vez kanet gant skoazell ur gitar pe ur benveg all da gustum. Koroll a vez da-heul lod eus ar seurtoù kanaouennoù hepken. Lod a vez kanet gant ar wazed ha lod all gant ar maouezed, ha lod all c'hoazh a c'hall bezañ kanet gant an eil re pe ar re all. Kalz eus an hengounioù-se zo o vont da get avaat. Ar Farruca, da skouer, a vez kanet alies gant ar maouezed ivez bremañ.
An dañs
Gallout a raer gwelet ar flamenco dañset e furm ar muiañ gwirion en dimezioù jipsian hag er festoù e Bro-Spagn. Nebeutoc'h a deknik uhel zo er flamenco jipsian, met ar sonerezh hag ar pazioù zo heñvel. An divrec'h a vez implijet en un doare disheñvel diouzh hini ar flamenco klasel, krommet en-dro d'ar penn ha d'ar c'horf kentoc'h evit astennet, alies gant un ilin pleget.
Dendrocincla
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, nav isspesad warn-ugent (29) dezho en holl.
Skrav kuchenn bras
Ar Skrav kuchenn bras (liester: Skraved kuchenn bras) a zo un evn-mor, Thalasseus bergii an anv skiantel anezhañ.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav kuchenn bras er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.2. (2015) ) pe e Sternidae.
La cena de Emaús (La mulata)
An daolenn
Met war-dreñv, dre ur prenestr, e tamweler Jezuz ouzh taol gant un diskibl ; al lien a seblant bezañ bet troc'het ha n'eus ket eus an eil diskibl. Setu perak e vez meneget an daolenn e-giz Koan Emaus.
Sant Pedro Nolasco
San Pedro Nolasco (Mas Santas Puèlas, 1180 - Barcelona, 1256) a oa ur beleg okitan hag a savas Urzh ar Bienaventurada Virgen María de la Merced (latin : Ordo Beatæ Mariæ Virginis de Redemptione Captivorum) evit dasprenañ prizonidi. Daoust ma vez lavaret gant darn e oa ganet e Barcelona en 1180, e vez embannet gant istorourien e oa ganet e dugelezh Akitania. Pa voe ganet ec'h eas e dud da chom da Varcelona.
Clifton Davis
Clifton Duncan Davis, bet ganet e Chicago (Illinois, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 4 a viz Here 1945, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Myiobius
Myiobius a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1839 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Blasconuño de Matacabras
Blasconuño de Matacabras zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Y Fron
Y Fron (anvet a-wechoù Llandwrog Uchaf pe Cesarea, diwar anv ur chapel) zo ur gêriadenn eus Kembre, e kontelezh Gwynedd. Emañ e-kichen kêriadennoù Rhosgadfan ha Carmel, ouzh tor Moel Tryfan, e lodenn uhelañ Dyffryn Nantlle.
Dont a ra forzhik kerzherien d'ar gêriadenn, tud hag a loc'h alese da bignat betek krec'h Mynydd Mawr ha menezioù all Eryri.
Phaedra
Phaedra zo un anv-badez saoznek.
Amrum
Emañ e Mor an Hanternoz, war aod stad Schleswig-Holstein. War-dro 20 km² eo he gorread hag annezet eo gant 2 400 a dud. Emañ e Kreis Nordfriesland ha teir c'humun zo enni, Nebel, Norddorf ha Wittdün.
Tsar Bomba
Gant URSS e voe graet ar vombezenn ; etre 50 hag 58 megatonennoù TNT e oa he galloud. Ur vombezenn Tsar Bomba hepken a voe savet ez-ofisiel, hag amprouet d'an 30 a viz here 1961 en enezeier Novaya Zemlya, e Sukhoy Nos.
Fuck
Orin faltazius
Dre ma n'eus hogosik roud ebet eus ar ger fuck er skridoù, ha dre ma vez implijet ar ger en un doare kalz ledanoc'h dre gomz eget dre skrid, ez eus bet ijinet orinoù faltazius dezhañ, hini ebet anezho avat o vout bet enrollet kent ar bloavezhioù 1960. Setu amañ an tri doare anavezetañ : Hini ebet eus an orinoù-se ne c'hall bout gwir, rak kalz koshoc'h eo ar ger fuck.
Arver
Adal kreiz an ez eo stabil implij ar ger fuck ; "fouzhañ" eo ar ster kentañ, met aliesoc'h e talvez da estlammadenn, da sakreadenn, da greñvaat eztaoladenn santad pe santad.
Dre skeudenn-lavar
Fucked (up) "fouzhet" zo kenster ha "foeltret", evel ar galleg foutu. Ur gwreskanv eo FUBAR evit Fucked Up Beyond All Recognition ("Foeltret en tu-all da Bep Anadouegezh".
Izabel Kastilha (1283-1328)
Ganet e oa e Toro, hiriv e proviñs Zamora. Merc'h e oa da Sancho IV, roue León ha  Kastilha, ha da María de Molina; c'hoar e oa da Fernando IV.
Cartimandua
Istor
En 57, goude prizoniet kerent Venutius (breur ha tud all) gant Cartimandua en em savas Venutius enep dezhi ha d'ar Romaned. Ober a reas emglevioù gant pobloù all ha klask aloubién rouantelezh ar v-Brigantes, en amzer ar gouarnour Aulus Didius Gallus (52–57) he staged an invasion of the kingdom of the Brigantes.
Elvira Kastilha
Elvira Kastilha zo anv meur a infantez spagnol :
Amélie von Leuchtenberg
He buhez
Pa gouezhas an Impalaeriezh c'hall kentañ ez eas an tiegezh da glask repu davet Roue Bavaria, Masimilian Iañ, he zad-kozh
Dimeziñ
E miz Here 1829 e timezas Amélie e Rio de Janeiro da Pedro Iañ Brazil (1798-1834), 14 koshoc'h egeti. Ur verc'h o doe :
Paladina
Eno oa ganet ar marc'hhouarner Felice Gimondi.
Skrav meur
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav meur er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015) ) pe e Sternidae.
Psilopogon monticola
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh peurvuiañ ha kemer amprevaned a bep seurt ivez.
Istor an Iliz katolik
Ar Pantekost
(Ob. 1 da 6) Daou-ugent devezh goude ar Bignidigezh en em dennas an Ebestel er Gambr-lid m’en doa Jezuz savet en Eukaristïezh. Dek devezh e chomjont eno o pediñ gant ar Werc’hez Vari. Da zeiz ar Pantekost, war-dro 9 eur vintin, e tiskennas warno ar Spered Santel evel teodoù-tan, evel ma oa bet prometet gant Hor Salver. Nerzhekaet evel-se en em lakjont da brezeg an Aviel. An devezh kentañ e c’hounezas sant Pêr tri mil den, ha pemp mil an eil gwech ma komzas. War an hent da vont d’an Templ gant Yann e pareas un den ganet kamm. Neuze e krogas an Ebestel da avielañ Judea hag an toleadoù amezek, daoust d’an heskinadurioù a-berzh ar Juzevien.
Sant Paol hag e veajoù
Saoul, lesanvet sant Paol diwezhatoc’h, a oa aze pa voe merzheriet sant Stefan. A-enep ar Gristenien e oa. Un deiz ez eas war-zu Damask a-benn heskinañ Kristenien ar gêr-se. Edo o tostaat pa luc’has a-daol-trumm en-dro dezhañ ur sklêrijenn o tont eus an neñv. En ur gouezhañ war an douar e klevas ur vouezh a lavaras dezhañ « Saoul, Saoul, perak am heskinez ? ». Goulenn a reas : « Piv out-te Aotrou ? ». Hag Eñ a respontas : « Me eo Jezuz, an hini a heskinez ». E-pad tri devezh e chomas hep gwelout. War urzh Jezuz ez eas da Zamask hag e voe badezet gant Anania. Beajoù bras a reas en Henc'hres, e Roma, betek e Bro-Spagn marteze, evit ma vezo anavezet piv eo Jezuz. Dibennet e voe e Roma da goulz heskinadeg Nero. Pevarzek lizher a skrivas sant Paol, ha lennet e vez tammoù anezho bep sul d’an Oferenn.
Ebestel, sant Pêr ha sant Yann
Er bloaz 42 ec’h en em vodas an Ebestel evit Sened Jeruzalem. D’ar poent-hont eo e voe skridaozet ganto « Simbol an Ebestel », hag en em strewiñ a rejont er pevar c’horn eus ar bed anavezet da neuze da embann an Aviel : sant Tomaz en Indez, sant Andrev en Ukraina a vremañ, sant Bertelame er C’hurdistan hag an Armenia, sant Mark en Afrika… Sant Pêr, o fennrener hag ar Pab kentañ, a oa da gentañ e Jeruzalem. Mont a reas da Antioc'hea e lec’h e voe graet evit ar wech kentañ « Kristenien » eus Diskibled Jezuz. Diwezhatoc’h ez eas da Roma da chom hag e skrivas ul lizher ac’hano. Kroazstaget e voe, ar penn d’an traoñ, er bloaz 67, el lec’h m’emañ bremañ Penniliz Sant-Pêr ha palez ar Pab. Er bloaz 70, e voe diskaret kêr Jeruzalem gant ar Romaned, evel ma oa bet diouganet gant Jezuz. Sant Yann Avielour, an Abostol karet-dreist gant Jezuz, a voe eskob Efesos.
An heskinadegoù
An impalaer Kustentin, bet trec’h en un emgann da-heul emziskouez ur groaz skedus en oabl a-hervez, a roas ar peoc’h d’an Iliz, dre skrid-embann Milano er bloaz 313. Trubuilhoù a voe c’hoazh gant heskinadegoù Juluan an Abostad, a varvas dilezet gant an holl. E Roma, palez al Laterano a voe profet d’ar Pab gant Kustentin, a savas ivez pennilizoù bras. Santez Elena e vamm a yeas d’an Douar Santel, a zizoloas ar Groaz-Santel, hag a savas ilizoù e Jeruzalem hag e Betlehem.
Pedro-Rodríguez
Pedro-Rodríguez zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Istor an Iliz katolik
Ar c’hroaziadegoù
En kantved e anad an urzhioù kester e weler spered an Abostoled o tihuniñ. Ar Fransezidi hag an Dominigiz a vo an div urzh visioner er. Hep armoù eo ez a sant Frañsez a Asiz hag e Vinored d'en em soubañ en Islam, e Bagdad pe en Afrika an Norzh. Taolioù esae hep disoc'h, evel kefridi Guillaume de Rubrouck da skoulmañ darempredoù en Azia gant pobloù ar stepennoù a-raok ma trofent a-du gant an Islam.
Bleuniou Breiz-Izel
Bleuniou Breiz-Izel zo un dastumad barzhonegoù brezhonek, hogen divyezhek,  embannet e 1903 en Annales de Bretagne.
Kanton Vire
Kanton Vire a zo ur c'hanton eus Bro-C'hall, e departamant Calvados, e Normandi (a-raok adunvanidigezh Normandi e 2015 e oa e rannvro Normandi). Kresket e oa bet gant dekred ar 17 a viz C'hwevrer 2014 betek lakaet 26 kumun ennañ.
Émile Oustalet
Jean-Frédéric Émile Oustalet, bet ganet d'ar 24 a viz Eost 1844 e Montbéliard (Doubs, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Here 1905 e Sant-Kast-ar-Gwildoù (Aodoù-an-Hanternoz, Breizh), a oa ul loenoniour gall.
Kann
Anb brezhonek
Kann ['kãn] zo ur ger brezhonek a denn da veur a dra.
Ilur
Ilur zo un enezenn e Mor Bihan Gwened, entre Arzh ha Sarzhav.
Hugh
Orin
Dont a ra eus an anv-bihan gourel gallek (Norzh Bro-C'hall) Hughes < galleg kozh Hue < frankeg Hug, "kalon, spered, ene" (gw. uhelalamaneg hugu, heñvelster).
Curiglia con Monteviasco
Curiglia con Monteviasco zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Bethany
Bethany zo un anv-lec'h saoznek, deuet da vout un anv-badez saoznek ivez, kar d'an anv Betania e brezhoneg.
Celtika
Prizioù
2010: Mondial de la Bière e Straßburg
Paradigalla
Spesadoù
O c'havout a reer e Ginea Nevez.
Campylorhamphus
Campylorhamphus zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1901 gant al loenoniour paraguayat Arnoldo de Winkelried Bertoni (1878-1973).
Dolça de Barcelona
Merc'h e oa da Ramón Berenguer IV el Sant, kont Barcelona, ha d'ar rouanez Petronila Aragon. Dimeziñ a reas da da Sancho Iañ Portugal e 1174, ha rouanez Portugal e voe adalek 1185.
Adolf Bernhard Meyer
Adolf Bernhard Meyer, bet ganet d'an 11 a viz Here 1840 e Hamburg (Alamagn a-vremañ) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz C'hwevrer 1911 e Berlin (Alamagn), a oa un antropologour ha naturour alaman.
Vedano Olona
Vedano Olona zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Rob Walker Racing Team
Deroù
Krouet eo bet ar skipailh e 1953, oc'h ober e zisoc'hoù en ur redadeg F2, gant ur c'hConnaught bleniet gant Tony Rolt. Gant Eric Thompson e teu an trec'h kentañ er redadeg war-lerc'h, ha seizh a heulio e kiboù breizhveuriat ar bloaz-mañ. E redadeg kentañ zo e Priz Bras Rouen, ur redadeg gant F1 ha F2 mesk-ha-mesk, o lakaat da redek Stirling Moss war ur c'hCooper. Echuiñ a ra Moss 4 eus ar F2. Ober a ra ar skipailh e zisoc'hoù e F1 e Priz Bras Breizh-Veur 1953 met ret eo da dTony Rolt hag e gConnaught dilezel.
Gornate Olona
Gornate Olona zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Granada (Spagn)
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Granada gant :
Maivon Gwazhampiz
Maivon Gwazhampiz eo anv-pluenn unan eus kenlabourerien ur geriadur brezhoneg-galleg kensavet gant Treveur Lezernan, dindan renerezh skiantel Divi Kervella, hag embannet gant Yoran Embanner e 2006. N'anavezer oberenn all ebet, nag a-raok nag abaoe an oberenn-se, dindan an anv-se.
Roger Daltrey
Roger Harry Daltrey, bet ganet d'ar 1añ a viz Meurzh 1944 e Shepherd’s Bush (Londrez, Bro-Saoz), a zo un aktour hag ur c'haner rock saoz.
Lepidocolaptes
Lepidocolaptes zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Masciago Primo
Masciago Primo zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Kanton Mêlrant (1790)
Krouet e voe Kanton Mêlrant e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Pondi e departamant ar Mor-Bihan e oa. Teir c'humun a oa ennañ:
Catamblyrhynchus diadema
Catamblyrhynchus diadema a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae. Ar spesad nemetañ er genad Catamblyrhynchus an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bihan dreist-holl hag artropoded all war a seblant.
Joe Jackson
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Spencer Fullerton Baird
Spencer Fullerton Baird, bet ganet d'an 3 a viz C'hwevrer 1823 e Reading (Pennsylvania) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 19 a viz Eost 1887 e Woods Hole (Massachusetts, SUA), a oa un naturour stadunanat.
Laniisoma
Laniisoma a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855)
Relegouer kalon Anna Breizh
Relegouer kalon Anna Breizh, zo ur relegouer savet er evit degemer kalon an Dugez Anna Breizh (1477-1514), rouaenez Bro-C'hall. Dalc'het e oa e mirdi departamantel Thomas-Dobrée en Naoned betek ma vefe laeret e-pad an noz etre an 13 hag ar 14 a viz Ebrel 2018. Aon a oa e vefe teuzet gant al laeron, a-raok bezañ adkavet an 21 a viz Ebrel.
Ramón Piñeiro
Goude marv Franco, pa zeuas an demokratelezh en-dro e-barzh ar vro, e voe dilennet Ramón Piñeiro e Parlamant Galiza, evel kannad dizalc'h war listenn ar gostezenn sokialour (PSdeG-PSOE).
Alice Tissot
Alice Claire Marie Tissot, bet ganet d'ar 1añ a viz Genver 1890 e Pariz XVI (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Mae 1971 e Pariz XV, a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
Arktika
An anv
Savet eo diwar ar gregach ἀρκτικός (arktikos), "eus tu an arzh, norzh", da lavaret eo eus tu ar steredeg Ursa Major (= an arzh bras), a vez gwelet en oabl eus tu an norzh.
Brissago-Valtravaglia
Brissago-Valtravaglia  zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Breichinn
Breichinn (Brechin e saozneg) a zo ur burgh e takad kuzul Aonghais e Bro Skos.
Arondisamant Caors
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Lot d'ar 1 a viz Genver 2017. 103 c'humun zo en arondisamant Caors bremañ.
Onychorhynchus
Onychorhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1810 gant ar skiantour alaman Gotthelf Fischer von Waldheim (1771-1853).
Mawddach
Red ar stêr
Goude Dolgellau e stumm ar stêr un aber ledan eus ar c'haerañ, etre uhelennoù Cadair Idris er c'hreisteiz ha re Ardudwy en hanternoz. E penn an aber emañ kêr Abermaw, war ribl Bae Ceredigion. En aber ar stêr Mawddach e veze savet listri betek an. Ne chom roud ebet eus an obererezh-se hiziv.
Amerikiom
Arver
Dinoerioù-moged eo an arver pennañ a vez graet gant amerikiom ; an elfenn gevanaozet nemeti eo a gaver er vuhez pemdez.
Dehoù
E 2016
E penn-kentañ 2016 e oa bet lakaet an Dictionnaire diachronique du breton enlinenn gant Martial Ménard ; ennañ e kaver [http://www.devri.bzh/word/397955 dehou adj., adv., prép. & m.] adarre.
Roud-avel
E kembraeg ivez e talv ar ger de kement ha dehou (enebet ouzh chwith) ha kement ha kreisteiz (enebet ouzh gogledd neuze), hag an eilstumm deau zo kement ha dehou ivez. Ar ger-se eo a gaver en anv Deheubarth (Dehoubarzh e brezhoneg, da lavarout eo parzh an dehou, pe tolead ar c'hreisteiz).
Rhodinocichla rosea
Boued
Kemer a ra boued a bep seurt.
Águas de Março
Doare gallek
Savet eo bet an doare gallek – Les eaux de Mars – gant Georges Moustaki.
Brikenn
Ar brikennoù zo doareoù mein a farder gant douar pri meret, moullet ha sec'het hag a vez kemeret gant ar vañsonerien da sevel mogerioù.
Goulazh
Ar goulazh (goulazhenn) zo plenk tanav, hir ha ledan, a dacher war e c'hebroù hag a dalvez da skor d'ar sklent, d'an teol...
Caronno Pertusella
Caronno Pertusella  zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Nikolay Severtsov
Nikolay Alekseyevitch Severtsov (rusianeg : Николай Алексеевич Северцов), bet ganet d'ar 5 a viz Du 1827 ha marvet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1885, a oa un ergerzhour ha naturour rusian.
Kolonenn
Ur golonenn zo un elfenn savouriezh, kranennek he stumm peurliesañ, a dalvez da skor a-sonn evit harpañ savadurioù zo.
Shiro Ishii
Ishii a oa bet e penn diorroadur hag implij armoù bevedel an Unvez 731 er Manchukuo e-kerzh an Eil brezel etre Japan ha Sina eus 1937 betek 1945. E-touez an armoù bevedel e oa bet ar vosenn bubonek stlapet war kêrioù e Sina evel Changde ha Ningbo, ha darbet e oa bet d'an unvez kas da benn an Oberiadur-brezel Cherry Blossoms, un dagadenn diouzh noz a-enep Stadoù-Unanet Amerika. Ishii gant e gamaraded a oa bet o seveniñ taolioù-arnod war tud, gant marv e-tro 10 000 anezho, an darn vrasañ o vezañ trevourien pe brizonidi-brezel. Ishii a oa bet gwarezet gant Stadoù-Unanet Amerika dirak Lez-varn etrebroadel milourel ar Reter-Pellañ en eskemm ouzh titouroù ha teuliadoù a-zivout enklaskoù ar program armoù bevedel stadunanat.
Noël Vandernotte
Pa darzhas an Eil Brezel-bed un nebeud bloavezhioù diwezhatoc'h e kemeras perzh Noël Vandernotte ennañ evel harzher ha den enrollet a-youl vat.
Childerig II
E vuhez
En 674 e savas an eskob a-enep-krenn da eured ar roue gant  e geniterv Bilichilde. Ha Childerig, droug ennañ, da vac'hañ Léger e manati Luxeuil.
Ramírez
Gerdarzh
Savet eo diwar an anv-badez Ramiro, a orin gotek.
Troarn
Tud
left|thumb|Al leur-gêr Paul Quellec
Mathieu Hamon
Mathieu Hamon, bet ganet e 1972 e Bro Redon, a zo kaner gallek, brezhonek a-wechoù, ha kouer. Breur eo da Erwan Hamon, soner.
Dastum a ra kanaouennoù ivez abaoe 1990.
Terrer
Terrer zo anv meur a dra:
Maner
Ur maner zo ti-annez un aotrou, un noblañs. Un doare kastell bihan eo.
Manerioù Breizh
Kalz manerioù brudet zo er vro, en o zouez :
Vanadiom
Istor
E 1831 e voe adkavet an elfenn gant ar c'himiour svedat Nils Gabriel Sefström pa oa o labourat gant kailh houarn, hag e 1831 ivez e voe kadarnaet kavadenn Manuel de Río Fernández gant ar c'himiour alaman Friedrich Wöhler.
Ne vez ket kavet vanadiom glan en natur e gwirionez ; e kailhoù e vez kavet, hag ur 65 bennak anezho zo bet renablet betek-henn. Mengleuzioù zo e Suafrika, Rusia ha Sina. Eus an teir bro-se e teuas 98% eus ar 56 000 tonennad a vanadiom a voe kenderc'het e 2010
Ovulidae
Ovulidae a zo ur c'herentiad blotviled hag a vez graet '"hoc'higed-mor", "hoc'higoù-mor" , "hoc'higed", "moc'h-mor" pe "moudennigoù" anezho. Kerentiadoù tost Cypraeidae ha Triviidae a vez graet memes anvioù anezho e brezhoneg abalamour ma oa renket gwechall en hevelep kerentiad. E yezhoù all e vez graet anezho Porcellana (it), Porcelaines ovules (fr), Faoiteag (iwerzhoneg), kauri (al), kauri's (flandreg) pe zoken cowries (en) hag egg cowries (en).
Carl Jacob Sundevall
Carl Jacob Sundevall, bet ganet d'an 22 a viz Kerzu 1801 e Högestad (Skania, Sveden) hag aet da Anaon d'an 2 a viz C'hwevrer 1875 e Stockholm, a oa ul loenoniour svedat.
Nev
Dont a ra ar ger brezhonek nev, evel ar ger gallek nef, eus ar ger latin navis, "bag", hag anvet eo bet evel-se abalamour, moarvat, m'eo heñvel stumm an tamm savadur-se ouzh hini kouc'h ur vag, gant bolzoù al lein.
Terenotriccus erythrurus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an eizh isspesad anezhañ e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika :
Corbridge
Istor
Menegoù eus an anv a gaver er skridoù latin :
Marc'harid de L'Aigle
Dimeziñ ha bugale
Tri bugel o doe, a renas o -zri e teir bro:
Pêr Guichou
Oberennoù
Biblour, ezel oa eus strollad troourien Kenvreuriez ar Brezoneg o deus troet e brezhoneg, diwar ar Vulgat, ar Pevar Aviel e 1982 ha goude-se al levrioù all eus Testamant Nevez e 1988, dindan renerez an Aotrou ’n Eskob Visant Fave. Embannet e neus e 2002 an droidigezh eus Testamant Nevez e brezhoneg diwar ar c’hresianeg. Kroget e oa ivez an Aotrou Pêr Guichou gant un droidigezh eus an Testamant Kozh ; marv diwar ul lamm trumm e miz meurzh 2008, e lezas war e lerc'h al labour-se diechu.
Abades
Abades ("ebed") zo anv spagnolek meur a lec'h.
Quetzaltenango
Quetzaltenango eo an eil kêr vrasañ eus Guatemala. Poblet eo gant 500 000 a dud (e 2007).
Urraca Zamora
Aloubadeg
Pa varvas Fernando Iañ León e oa drouklaouen-bras e vab henañ Sancho gant an doare ma oa rannet madoù e dad, ma tisklerias brezel d'e vreudeur ha c'hoarezed. Un den brezelgar e oa, evel a voe gwelet buan e Kastilha gant Brezel an Tri Sancho. Diwezhatoc'h e reas brezel d'e vreur Alfonso VI, ha goude e reas emglev gant e vreur Alfonso da vont da aloubiñ rouantelezh Galiza o breur García, er bloaz 1071. An infantez Urraca hepken a zalc'has penn a-drek mogerioù Zamora, d'he breur Sancho II, rak aet e oa Alfonso da repuiñ e taifa Toledo, a voe kemeret gantañ diwezhatoc'h. Sancho II a lakaas seziz war Zamora. Seizh miz e padas met kreñv e oa ar mogerioù ha ne voe ket kemeret gant ar roue. Se zo kaoz e larer eus Zamora eo «la Bien Cercada».
Paradisaea
Paradisaea a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Ranco
Ranco zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Heinz-Harald Frentzen
Heinz-Harald Frentzen (bet ganet d'an e Mönchengladbach) a oa ur blenier redadegoù kirri en deus redet e F1 etre 1994 ha 2003. Sellet evel blenier ampart a-raok mont e Formulenn 1 gant Sauber, dipitet en deus ur bern tud o vont da Williams, a oa ar skipailh gwellañ, hep ober netra. Echuet en deus e red-vicher e skipailhoù dister.
Kuriom
Un elfenn gimiek treuzuraniat skinoberiek eo ar c'huriom ; Cm eo e arouez kimiek, 96 e niver atomek ha 247,070 e dolz atomek. An eizhvet aktinid eo e taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek.
Istor
E miz Meurzh 1945, dre an hevelep dazgwered, e voe kenderc'het Cm-240 ha tri neutron. E dibenn an Eil Brezel-bed, d'an 11 a viz Du 1945, e voe kemennet dizoloadenn an elfennoù 95 ha 96 gant G. T. Seaborg e-unan e-kerzh un abadenn skingomz evit ar vugale, Quiz Kids, ma oa bet pedet evel skiantour evit respont da c'houlennoù ar selaouerien. Er sizhunvezh war-lerc'h, d'ar 16 a viz Du, e voe embannet ez-ofisiel en emvod an American Chemical Society. En enor d'ar fizikourien Pierre ha Marie Curie, o devoa dizoloet ar radiom, e voe roet an anv curium d'an elfenn 96.
Erwan Hamon
300px|thumb|right|Erwan Hamon o seniñ ouzh ar [[bombard|vombard e-kreiz Hamon Martin Quintet e Domani Villarceaux (Val-d'Oise), 2011]]
Camptostoma
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.
Arondisamant Saumur
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Saumur e 10 kanton (betek 2014) hag e 107 kumun :
Arondisamant Segré
Arondisamant Segré a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Maine-et-Loire hag e rannvro Broioù al Liger.
Calliope (genad)
Calliope a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Seizh (7) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Azia.
Kanton Gregam (1790)
Krouet e voe Kanton Gregam e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel eus Bann Gwened e departamant ar Mor-Bihan e oa. Teir c'humun a oa ennañ: Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Brasaet e voe ar c'hanton dindan anv Kanton Gregam ivez, gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Tri Yann an Naoned
Tri Yann an Naoned e oa pladenn gentañ al laz Tri Yann e 1972, diwar anv orin ar strollad bet krouet e 1970.
Queens (disheñvelout)
Queens a c'hall bezañ:
Alda Carvalho
C'hoarierez echedoù portugalat.
Brezel an Tri Sancho
Brezel
After an initial series of frontier raids, Sancho IV of Navarre asked for an alliance from Sancho Ramírez of Aragon. Most of the war took place in the region of Burgos and La Rioja. The war was also fought over Castile's ability to take part in the Reconquista, a capacity which had been diminished by the division of Ferdinand's kingdom in 1065. Sancho of Castile did try to extend his influence over the Muslim taifa of Zaragoza, which owed him parias. According to the twelfth-century Crónica Najerense, a battle was fought during which campaign his alférez, Rodrigo Díaz de Vivar, defeated his Navarrese counterpart, Jimeno Garcés, and gained the nickname campi doctor or "master of the field [of battle]", later to become famous in Spanish literature as el Campeador.[1]
Loxipasser anoxanthus
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh, greun ha had, hag amprevaned ivez moarvat.
Strafbataillone
Strafbataillone pe Bewährungsbataillone a veze graet eus batailhonoù-pinijenn en holl skourroù al lu alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Soudarded, torfedourien ha trevourien kondaonet a c'helle bezañ kinniget dezho mont en unvezioù-se. An unvezioù a oa reoù armet fall ha fiziet enne ar gwashañ palioù war an tachennoù emgann. Sañset e oa an izili da vezañ dieubet goude un darvoud dreistordinal sevenet ganto en emgann, en gwirionez an darn vrasañ anezho a voe lazhet e-kerzh an emgannoù. Ar batailhonoù-se a oa renet gant ar Feldgendarmerie, polis milourel Alamagn.
Wilhelmshaven
Gwechall e oa ar c'hornad-se e Stad Oldenburg. Etre 1853 ha 1937 e oa e Prusia (Rouantelezh Prusia ha Stad dieub Prusia goude). E-kreiz an e felle da vorlu Prusia sevel ur porzh brezel war aod Mor an Hanternoz : prenañ a reas douaroù, digant Oldenburg, war ribl ar bae anvet Jadebusen, e 1853, hag e 1869 e voe echuet al labourioù da sevel ar porzh nevez. Anvet e voe diwar ar roue prusian Gwilherm I.
Hiziv ez eo Wilhelmshaven unan eus porzhioù pouezus Alamagn, rak lec'hiet-mat eo, war ribl ur bae don an dour ennañ hag a c'hall reiñ bod da listri bras. Ur porzh brezel eo c'hoazh, hag ur porzh kenwerzh ivez, dreist-holl evit enporzhiañ tireoul ha gaz.
Saumur
Saumur zo ur gumun en departamant Maine-et-Loire hag er rannvro Broioù al Liger, e kornôg Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Saumur eo.
Villanueva de la Sierra
Villanueva de la Sierra a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
San Gervasio Bresciano
San Gervasio Bresciano zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia. 2600 a dud zo enni o chom.
Berkeliom
Kenderc'hadur
U-238 (+1n)→ U-243 (β-)→ Np-239 (β-)→ Pu-239 (+4n)→ Pu-243 (β-)→ Am-243 (+1n)→ Am-244 (β-)→ Cm-244 (+5n)→ Cm-249 (β-)→ Bk-249 Kaliforniom-249 a zeuio diwar digevanadur β- ar berkeliom-249 goude 330 devezh.
Ave Cesaria
Daoust d'he gerioù a hañvalfe bezañ tagus, ton ar rebechoù gante ("Tu ne m'aimes plus ou quoi ?"), savet eo bet Ave Cesaria da zougen bri da Cesária Évora (1941-2011), ar ganourez eus ar C'hab Glas a zo bet levezonet Stromae ganti a-viskoazh.
Svoboda (kazetenn)
Svoboda (Свобода en ukraineg, da lavaret eo "Frankiz") eo ar gazetenn ukrainek koshañ hag an hini a vez lennet ar muiañ e broioù ar Gornaoueg.
Bassano Bresciano
Bassano Bresciano zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Foz Atlantel
Ar Foz Atlantel zo ur foz 4000 metrad donder dindan vor hag a zo war-hed 700 km er c'hornog da C'haliza.
Concepción
Concepción zo un anv-badez hag un anv-lec'h spagnolek.
Orin
Concepción zo un anv-badez, evel un toullad re all e spagnoleg pe katalaneg ( Amparo, Asunción, Ángeles, Araceli, Candelaria, Carmen, Consuelo, Dolores, Guadalupe, Lurdes, Mar, Mercedes, Milagros, Montserrat, Nuria, Paz, Pilar, Rocío, ...), deuet eus unan eus anvioù lec'hel ar Werc'hez.
António Antunes
Antonio Antunes a zo bet ganet e 1962.
C'hoarier echedoù portugalat.
Mestr Etrebroadel (FIDE) abaoe 1985, Mestr Meur (FIDE) abaoe 1994 eo.
Manhattan
Douaroniezh
C'hoarvezout a ra ar borough eus enezenn Mahattan, Marble Hill en douar bras hag enezigoù. Enezenn Manhattan zo 59 km² dindani, 21,6 km hirder ha 3,7 km ledander dezhi d'al ledanañ (e-kichen ar 14vet straed).
Trivia monacha
Implij
N'int ket boued evit Mab-den, met dibaoe pell e vezont dastumet evel objedoù brav da vezañ implijet evit kinkladurioù.
Protagonista Jove
12vet priz Protagonista Jove 2007-2008
Rummad 13-14 vloaz Rummad 15-16 vloaz
7è priz Protagonista Jove 2002-2003
Rummad 13-14 vloaz Rummad 15-16 vloaz
António Fernandes
António Fernandes a zo bet ganet e 1962.
Mashhad
Mashhad (perseg: مشهد) eo kêr-benn proviñs Razavi Khorasan en Iran. Poblet eo gant 4 000 000 a dud (e 2015).
Villanueva de Jiloca
Villanueva de Jiloca zo ur gumun e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Asunción
Asunción, diouzh hec'h anv ofisiel leun La Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa María de la Asunción (“kêr leal ha nobl-tre Hon Itron Santez Vari an Asompsion”), eo kêr-benn ha kêr vrasañ Paraguay. Emañ war c'hlann gleiz ar Río Paraguay a ra ar vevenn bolitikel etre Paraguay hag Arc'hantina. Er bloaz 2001 e oa war-dro 600 000 a dud o chom e kêr Asunción, met gant ar c'hêrioù tro-war-dro ez a d'ober un tolpad-kêr kalz pobletoc'h, anvet Gran Asunción, hag a zo 2 100 000 a dud pe war-dro o vevañ ennañ.
Villa Carcina
Villa Carcina zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Annie France
Annie France pe Annie Bleue, Jenny Hequet, Jenny Hecquet, bet ganet Geneviève Charlotte Hecquet d'ar 16 a viz C'hwevrer 1915 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 21 a viz Gouere 2012, a oa un aktourez sinema c'hall.
Julien Gourdel
Julien Jean Gourdel bet ganet e 1804 e Gwennevl (Kastell-Geron a-vremañ) hag aet d'an Anaon e 1846 e Pariz, a oa ur c'hizeller breizhat. Awenet eo bet gant ar relijion.
Urago d'Oglio
Urago d'Oglio zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Torres de Albanchez
Torres de Albanchez zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
Turniz Sumba
Turniz Sumba (Turnix everetti) a zo un evn hag a denn d'ar goailh hag a vev en enez Sumba (Indonezia).
Carlos Pereira dos Santos
2 404 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011 .
Cardinalidae
Diouzh Doare 8.1 an IOC World Bird List ez a pevarzek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Rugbi Klub Trinieg
Brudet eo ar Rugby Club Trignacais er Briver a-bezh. Anat, un houad o deus dibabet da arouez, hag an houidi briverat a vez graet eus ar c'hoarierien.
Saint-Jean-des-Essartiers
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Val-de-Drôme.
Kaliforniom
Kenderc'hadur
Kaliforniom-250 a c'hall bezañ skinaatet gant neutronoù a-benn reiñ Cf-251 ha Cf-252.
Yalc'h (disheñvelout)
yalc'h a c'hall bezañ:
Saviore dell'Adamello
Saviore dell'Adamello zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Avilés
Poblet eo gant 81 659 a dud (e 2014).
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Avilés gant :
Gouelioù
Ur festival etrekeltiek a vez eno bep bloaz abaoe 1996.
Broadway (disheñvelout)
Kêriadennoù:
An tSionna
Kêrioù gevellet
Gevellet eo An tSionna gant :
John Watson
John Marshall Watson (bet ganet d'ar a oa ur blenier redadegoù kirri norzhiwerzhonat en deus redet e Formulenn 1 etre 1973 ha 1983, hag ur vloaz ouzhpenn e 1985, o c'hounit pemp Priz Bras. Redet en deus evit skipailhoù evel Brabham, Lotus pe McLaren
Lena Horne
iskis
He c'hanaouenn Whisperin' zo bet kanet e galleg gant Boris Vian ha deuet da vout Et si j'avais un franc cinquante.
BPitch Control
thumb|right|200px|Logo BPitch Control BPitch Control a zo un ti-embann pladennoù sonerezh elektronek bet savet e Berlin e e 1999 gant Ellen Allien. E 1992 e teuas da vezañ DJ e Tresor, un toull-noz lec'hiet e Potsdamer Platz. Er memes koulz e stagas gant un abadenn skignet gant ar skingomz Kiss-FM hag e krouas he zi-embann pladennoù. An abadenn hag an ti-embann a oa anvet Braincandy d'ar mare-se, hag an anv Bpitch Control a zibabas e 1999. Hiziv an deiz ez eo staliet en Oranienburger Straße, 91, 10178 Berlin.
Charles Wislin
thumb|right|200px|Poltred graet gantañ e-unan (1879) Charles Joseph Victor Wislin, bet ganet d'ar 4 a viz Kerzu 1852 e Gray (Haute-Saône) hag aet d'an Anaon e 1932, a oa ul livour gall.
Dora Leal
Dora Leal a zo bet ganet e 1984 e Portugal.
René Arnoux
René Alexandre Arnoux (bet ganet d'ar e Pontcharra, e Daofinez) a oa ur blenier redadegoù kirri gall en deus redet e F1 etre 1978 ha 1989, o redek evit skipailhoù ken brudet ha Renault, Ferrari ha Ligier. Gounezet en deus 7 Priz Bras.
Piranga
O c'havout a reer e Norzh, Kreiz ha Suamerika, tregont (30) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Thraupidae betek 2008.
Sascha Funke
Pladennoù
2001
2003
Manifestadeg Unite the Right 2017
“Thank you, President Trump, for those words of comfort and for denouncing those who promote violence and hatred [...]”.
Likia
Likia zo ur rannvro istorel e Turki, er c'hreisteiz da Lidia en Anatolia.
Feur-emglev Entrammes
En he bleuñv e oa rouantelezh Breizh gant ar feur-emglev-mañ pa voe brasaet hep ma vije bet ezhomm eus ur brezel zoken.
C'hoarioù arc'hant
C'hoarioù arc'hant hag ar relijion
Ar c'hoarioù ar'hant a zo difennet gant darn ar relijionoù:
Emgann Malplaquet
Emgann Malplaquet zo un emgann d'an 11 a viz Gwengolo 1709, e kêriadennig Malplaquet, bremañ e kumun c'hall Taisnières-sur-Hon, tostik da gêr Mons, e Belgia, e-pad Brezel Hêrezh Spagn. Un arme aostrian hag izelvroat a oa renet gant ar jeneral saoz John Churchill, dug Marlborough, hag ar priñs Eugenio di Savoia, en em gannas ouzh un arme c'hall renet gant ar marichal Villars. Kilañ a reas ar C'hallaoued met koll a reas o enebourien kement a soudarded ma n'halljont ket aloubiñ Bro-C'hall.
Villacarrillo
Villacarrillo zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
Mulhacén
Dont a ra an anv eus hini Abu l-Hasan Ali, lesanvet "Muley Hacén" e spagnoleg, emir diwezhañ rouantelezh Granada er. Hervez ar vojenn e oa bet douaret Muley Hacén e krec'h ar menez.
Chloropipo
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Condé
Condé zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh.
Kanton an Elven (1790)
Krouet e voe Kanton an Elven e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Gwened e departamant ar Mor-Bihan e oa. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Peder c'humun a oa ennañ: Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Brasaet e voe ar c'hanton dindan anv Kanton an Elven ivez, gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Condé-en-Normandie
Condé-en-Normandie a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016. Dont a ra hec'h anv eus Condé-sur-Noireau, kêr pennañ ar gumun.
Test-cross
E geneteg e reer test-cross eus un hentenn ar pall ganti diskouezañ genotup ur bev dezhañ ur fenotup trec'h.
Roger Torrent
Roger Torrent i Ramió, bet ganet d'an 19 a viz Gouere 1979, a zo ur politikour katalan, ezel eus ERC. Dizalc'hour eo. Abaoe an 17 a viz Genver 2018 eo Prezidant Parlamant Katalonia.
Spanish Harlem (kanaouenn)
<HR noShade> Spanish Harlem zo ur ganaouenn saoznek gant Jerry Leiber ha Phil Spector, kanet gant Ben E. King e 1960. Kentañ kanaouenn brudet Ben E. King o kanañ e-unan e oa, goude dezhañ kuitaat al laz The Drifters. E 1987, pa reas brasoc'h berzh gant Stand By Me (niv. 1 ar gwellañ gwerzhioù) e voe adembannet ar ganaouenn Spanish Harlem ivez, ma savas betek bezañ an 92vet gwellañ gwerzh.
Sirk
Ur sirk zo ur strollad arzourien a ginnig arvestoù diduiñ d'an dud, evel doñvaat loened, troioù ouesk, arvestoù gant furlukined, sigoterien, bannikerien, sonerien, c'hoarierien a bep seurt... Kinnig a reont an arvestoù-se war ul leurenn gelc'hiek en ur savadur diloc'h, ur babell vras peurliesañ.
Psilopogon armillaris
Psilopogon armillaris a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.
Boeing B-17 Flying Fortress
Ar Boeing B-17 Flying Fortress, lesanvet «Kastell-nij» e brezhoneg, a oa ur c'harr-nij bombezer pounner amerikan implijet kenañ e-kerzh an Eil Brezel-bed. An nijadenn gentañ a c'hoarvezas e 1935 hag implijet e voe adalek 1938 gant an United States Army Air Force. Gant ar re-se e voe bombezet kenañ kêrioù Europa, koulz en Alamagn evel Dresden, kêrioù ar Ruhr ha kêrioù e dalc'h an Alamaned evel porzhioù Brest, an Oriant ha Sant-Nazer.
Brasserie de la Divatte
Brasserie de la Divatte a zo ur vreserezh artizanel e Chapel-Baz-Meur.
Harlem River
An Harlem River zo ur strizh-mor e kêr New York, 13 km dezhi, etre an Hudson River hag an East River, hag etre karterioù Manhattan hag ar Bronx. Un darn eus an Harlem River eo an "Harlem River Ship Canal". Daoust d'an anv "River" (rinier) n'eo ket ur stêr met ur strizh-mor, gant tre ha lanv. Ar memes tra a c'hoarvez gant an East River, ur strizh-mor ivez.
Proviñs Saks
Proviñs Saks (Provinz Sachsen en alamaneg) a oa ur broviñs e Prusia gwechall, e Rouantelezh Prusia da gentañ, e Stad dieub Prusia goude.
Istor
Krouet e voe Proviñs Saks e Prusia e 1815 gant douaroù kemeret gant Prusia digant Rouantelezh Saks.
Babourzh
Graet e vez babourzh eus hanterenn gleiz ul lestr pa seller ouzh ar staon, ha dre astenn eus ar pezh a zo lec'hiet en tu kleiz d'ur vag. Enebet eo "babourzh" ouzh stribourzh, a zo a-zehoù.
Moa meur an norzh
Moa meur an norzh (Dinornis novaezealandiae) a zo un evn eus Zeland-Nevez aet da get. Bevañ a rae en Enez an Norzh.
Orzinuovi
Orzinuovi zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Raymond Souplex
E 1937 e teuas brud dezhañ a-drugarez d'an dudenn a grouas-eñ – hini La Hurlette, klasker-bara ha prederour anezhañ – da-geñver an abadenn dalc'het war gwagennoù Radio Luksembourg : Sur le banc (War ar bank e brezhoneg). Berrarvestoù a veze c'hoariet a-gevret gant e geneilez Carmen (an aktourez c'hall Jeanne Sourza).
Sade Adu
thumb|right|Sade da-geñver ur sonadeg en [[Alamagn e 2011]] Sade Adu pe Sade (Helen Folasade Adu diouzh hec'h anv gwir), bet ganet d'ar 16 a viz Genver 1959 en Ibadan (Nigeria), zo ur sonaozerez ha kanerez sonerezh soul ha jazz. Broadet Breizhveuriadez ez eo ezel eus ar strollad Sade abaoe 1983.
Llandudno
An anv
Dont a ra an anv eus hini ar sant brezhon Tudno
Kanton Gazilieg (1790)
Krouet e voe Kanton Gazilieg e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Roc'h-an-Argoed e departamant ar Mor-Bihan e oa. Pemp kumun a oa ennañ :
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix,.
Équemauville
Tud brudet
Kalz Parizianed (aktourien, skrivagnerien, kazetennerien...) o dez un eil annez e Équemauville.
Krib an Avel
Krib an Avel (Haizearen Orrazia en euskareg ; Peine del Viento XV, Peine del Viento pe El Peine del Viento ha dre fazi a-wechoù Peine de los Vientos e kastilhaneg), zo un toullad kizelladurioù gant Eduardo Chillida, ar re vrudetañ moarvat.
Empidornis semipartitus
Empidornis semipartitus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.
Pillig
Gallout a ra ivez bezañ ur benveg keginañ ma c'haller poazhañ bouedoù a bep seurt (pesked, kig, legumaj...), dreist-holl pa vez ur billig-lostek, a zo anvet ivet paelon pe palarenn.
Mossos d'Esquadra
Ar Mossos d'Esquadra (katalaneg : Policia de la Generalitat de Catalunya-Mossos d'Esquadra), da lavaret eo gwazourien ar skouadron, gwazed ar bagad, eo polis emren Katalonia. Krouet e oa bet e 1983 diwar un hengoun eus an.
Lampedusa
Enez Lampedusa (Isola di Lampedusa en italianeg) a zo un enezenn perc'hennet gant Bro-Italia er Mor Kreizdouar, lec'hiet etre Malta hag aod Tunizia. Dindan 20,2 km² emañ hag un tammig en tu-mañ da 6 000 a dud a zo o vevañ enni. An hini bennañ eus Inizi Pelagie eo, ha gant an div all, Linosa ha Lampione, ez a d'ober ur gumun anvet Lampedusa e Linosa, stag ouzh Proviñs Agrigento e Sikilia (205 km aleshont). Lodenn suañ Italia eo, hag evit a sell an douaroniezh ez eo lodek en Afrika.
Le Plessis-Grimoult
Bodet e oa gant c'hwec'h kumun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Les Monts-d'Aunay.
Mécia Lopes de Haro
Mécia Lopes de Haro a oa rouanez Portugal dre he dimeziñ da Sancho II Portugal
Zurriola
thumb|right|Aod Zurriola e [[Donostia]]
Kanton Kamoel (1790)
Krouet e voe Kanton Kamoel e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann ar Roc'h-Bernez e departamant ar Mor-Bihan e oa. Teir c'humun a oa ennañ: Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Rouantelezh Prusia
Ur stad european a-bouez e teuas da vout dindan Friedrich II (1742-1786)
Cerro Veronese
Cerro Veronese zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Robin Hood
An anv
"Robin Hood" a dalvez Robin-e-gabell. E galleg e oa bet komprenet "Robin Wood", da lavaret eo "Robin ar C'hoad", ha diwar-se an droidigezh «Robin des Bois».
Sialia mexicana
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl e-pad an nevezamzer hag an hañv ha diwar frouezh e-pad ar goañv.
Gwezenn Gernika
An dervenn gozh (1742-1860)
E 1742 e voe plantet an dervenn-mañ da gemer lec'h an Dervenn vamm. En 1839 e teuas ar rouanez rejantez María Cristina da douiñ doujañ ar Fueros evit he merc'h, ar Rouanez Isabel II. Kemend-all ne voe ket graet gant roue pe rouanez ebet ken war he lerc'h. Tennet e voe ar wezenn en 1860.
Proviñs a Iliz
En deiz a hiziv, hervez gwir an Iliz, ar broviñs a Iliz(provincia ecclesiastica e latin) zo ur strollad eskoptioù kenurzhiet gant an arc'heskob, skoazellet gant ur sened (concilium provinciale).
Valorbiquet
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù La Chapelle-Yvon, Saint-Cyr-du-Ronceray, Saint-Julien-de-Mailloc, Saint-Pierre-de-Mailloc ha Tordouet.
Parlamant Katalonia
Termenet eo galloudoù ar Parlamant gant melladoù 55 da 66 eus statud emrenerezh Katalonia : reprezantiñ a ra pobl Katalonia, votiñ a ra ar budjed, kontrolliñ ha reiñ lañs a ra da bolitikerezh ar gouarnamant. Hervez statud emrenerezh ar vro n'haller ket tagañ ar Parlamant.
Down (strollad)
Abaoe e stummadur, Down en deus embannet teir fladenn, NOLA (1995), Down II: A Bustle in Your Hedgerow (2002); ha Down III: Over the Under (2007). Down a zo er mare-mañ o labourat war "Down IV" hag a vo sur a-walc'h embannet fin 2011.
Stummadur ha NOLA (1991–1998)
Savet eo bet Down e 1991 gant ar c'haner Phil Anselmo (Pantera), ar gitarour Pepper Keenan (Corrosion of Conformity), an eil gitarour Kirk Windstein, ar gitarour-boud Todd Strange (an daou-se ezel eus Crowbar) hag an tabouliner Jimmy Bower (Eyehategod).
Felix von Luschan
Buhez
Bugel kentañ Maximilian Ritter von Luschan (1821-1883), alvokad e lez Aostria, ha Christine Hochneder (1833-1879=, ur Vrazilianez a orin tirolian, e oa Felix von Luschan. Eus kêr Lužan e Bosnia e teu anv an tiegezh, a oa staliet eno betek Emgann Kosovo e 1389 kent dilojañ da Ljubljana. E 1858 ez eas ar familh Luschan da Wien da vevañ. Ur breur, Oskar, en devoe Felix e Wien.
Dolbenmaen
Kêr-benn cwmwd Eifionydd e oa Dolbenmaen gwechall, en, hag unan eus lezioù priñsed Gwynedd. E 1230 e oa bet kaset e lez gant Llywelyn Fawr da gastell Cricieth. Bremañ ne weler nemet aspadennoù eus ar voudenn-gastell, e-kichen an iliz.
Felix von Luschan
Mennozhioù
Daoust da gement-se e vez brudet fall hêrezh Felix von Luschan en abeg da implij e labourioù gant an nazied.
Saint-Cyr
Gerdarzh
Diwar an anv-badez gallek Cyr, deuet eus anv latin Cyriacus, anv ur sant katolik.
Psilopogon eximius
Dont a ra e anv eus an anv-gwan latin "exĭmĭus" a dalv kement ha "dibar".
Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat an daou isspesad anezhañ e Malaysia hag en Indonezia :
Rubidiom
Izotopoù
Daou izotop a gaver en natur, 85Rb (72,2 %) ha 87Rb (27,8 %). Skinoberiek eo 87Rb un disterig, gant un hanter-vuhez a 48,8 a viliardoù a vloavezhioù — etre 30 ha 110 devezh zo rekis evit ma c'hallfe louc'henniñ ur blakenn-luc'hskeudenniñ. Izotopoù eus ar rubidiom zo bet aozet gant mab-den, 24 anezho, gant un hanter-vuhez a zo berroc'h eget 3 miz ; didalvez eo an darn vrasañ eus izotopoù danzeek ar rubidiom, abalamour ma 'z int re skinoberiek.
San Martín de Pusa
San Martín de Pusa zo ur gumun e Spagn e proviñs Toledo.
Charlotte von Preußen (1860-1919)
Charlotte von Preußen (24 a viz Gouere 1860, Postdam - 1 a viz Here 1919, Baden-Baden), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas d'an dug Bernhard III von Sachsen-Meiningen (1851-1928).
Mindrailherez
Pal kentañ ar mindrailherezioù a zo da reiñ un tan galloudusoc'h ha pelloc'h evit an armoù hiniennel gant un niver a dennoù kalz uheloc'h hag hiroc'h.
Istor
Ar c'hentañ vindrailherezioù a voe savet e kreiz an. Diazez ar vindrailherezioù a oa an niver uhel a dennoù diouzh renk ha dreist-holl ar mekanikerezh tennañ. Kroget eo gant ar Gatling gun e 1862, a voe degemeret en United States Navy. Ar re a vo war-lerc'h a chom reoù nerzhiet dre an daouarn o treiñ un dornigell. Ar c'hemm a zeuio gant ijinadenn Hiram Maxim, ar Maxim gun. An Doktor Gatling a glasko krouiñ mindrailherezioù oc'h implij kefluskerioù tredan; implijet e vez c'hoazh hiziv-an-deiz an doare-se e lod mindrailherezioù a-vremañ.
Ar vindrailherez Maxim hag ar C'hentañ Brezel-bed
Ar c'hentañ vindrailherez emgefreek a voe ijinet e e 1884 gant Sir Hiram Maxim. Ar vindrailherez Maxim a implije nerzh distro ar bolod bet tennet evit tennañ an hini da c'hortoz e-serr nerzh an dorn o treiñ un dornell. Evel-se e oa kalz uheloc'h an niver a dennoù evit na oa re ar vindrailherezoù evel an Nordenfelt pe ar Gatling. Gant an ijinour Maxim e oa bet ouzhpennet ivez un doare yenaat dre zour, gant ur pod nepell diouzh kanaol ar vindrailherez. Kalz uheloc'h e oa temperadur ar vindrailherezoù nevez emgefreek evit na oa ar re dre zorn.