cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Augeias
Augeias (henc'hresianeg : Αὐγείας, latinekaet en Augias) a oa roue Elis, e gwalarn Peloponnesos, hervez mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa da Helios (pe da Boseidon) ha da Hyrmine. Unan eus an Argonaoted e voe.
Vimy
Vimy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall); pennlec'h Kanton Vimy e oa betek 2015.
kantved
.
Pythagoras
Puthagoras, , , Pitagoras, pe Pythagoras (Πυθαγόρας e gregach), pe Pythagoras Samos, a oa ur prederour raksokratek hag ur matematikour gresian eus fin ar VIvet kantved kent JK. Ouzhpenn-se e oa diazezer ur gredenn relijiel anvet pitagoregezh. Bet eo an den kentañ o lavarout e oa filozofer, karour ar furnez, ha levezonet e voe Platon gant e vennozhioù. Siwazh n'ouzer ket kalz a dra diwar e benn, rak n'eus deuet skrid ebet diwar e zorn betek ennomp. Kalz eus e oberoù a c'hallfe a-walc'h bezañ bet savet gant diskibion dezhañ, pe warlerc'hidi.
Brezhoneg ha Bonreizh
Istor
Klemm a rae ivez difennerien ar yezhoù bihan (brezhoneg, katalaneg, okitaneg, hag all) met sklaer e voe lavaret dezho ne oa ket troet ar mellad nevez a-enep o yezhoù, pa oa bet savet evit difenn ar galleg diouzh ar saozneg.
C'hwitadenn 2008
E 2008 e oa bet kinniget er Vodadenn Vroadel c'hall ober anv eus ar yezhoù er mellad 1, evel peadra ar Republik. Degemeret e oa bet ar c'hinnig d'an 22 a viz Mae. Chom a rae d'ar Sened da studiañ an afer.
Yezhoù Bae Geelvink
Gwelet ivez
Geelvink Bay languages
Ger-mell mann
Gant anvioù resis zo e saozneg ne vez implijet ger-mell strizh ebet ("ger-mell strizh mann") pa reer dave oute goude un araogenn en un doare difestis keit ha ma reer gant ar ger-mell strizh evit resisaat an daveen en un doare deiktel, keñveriit:
Steredenn-lostek
Ur steredenn-lostek a zo ur c'horf-egor bihan. Skorn dreist-holl a ya d'hec'h ober.
Ger-mell mann
E degouezhioù yezhadurel zo e ranker ober ivez chom hep implijout ar ger-mell amstrizh ("ger-mell amstrizh mann"), da skouer ne vez ket implijet ar ger-mell amztrizh gant ar ger "otro" e spagnoleg, keñveriit:
E=mc²
Istor hag heuliadoù
Deuet eo ar gevatalenn diwar imbourc'hioù Albert Einstein war amzalc'h an tolz e-keñver an energiezh endalc'het ennañ. Disoc'h brudet an imbourc'h-se eo ez eo tolz ur c'horf ur muzul eus an energiezh endalc'het ennañ. Evit kompren talvoudegezh an darempred-se e c'haller keñveriañ an nerzh tredanvagnetek gant an nerzh dedennañ. En dredanvagnetegezh eo endalc'het an energiezh er maeziennoù (tredan ha magnetek) koublet gant an nerzh ha neket er c'hargoù. En nerzh dedennañ eo endalc'het an energiezh er materi e-unan. N'eo ket dre zegouezh ma vez krommet an egoramzer gant an tolz, tra ma ne vez ket graet gant kargoù an tri nerzh diazez all.
Chapel-Karozh
Chapel-Karozh a oa ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
Kurdistan
Etre 30 milion ha 45 milion a dud zo o chom e Kurdistan. Gant ar Gurded e vez kaozeet kurdeg, ur yezh iranek zo meur a stumm anezhi (kurmancî, gorani...).
An dervenn
Diverradenn
Un deiz a viz Gouere, e tivizas kerent Veig mont da Vaiona a-benn klozañ gant an afer-se ha prouiñ d'ar mab e oa marvet e dad en ur vont dirak e vez.
1759
Diwar-benn bloavezh 1759 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Gurmukhī
An doare-skrivañ gurmukhi (ਗੁਰਮੁਖੀ pe ਗੁਰਮੁੱਖੀ; RLVK: gurmukhī) a zo un abugida bet diorroet hag unvanet gant Gourou Angad Dev er XVIvet kantved diwar diazez ar skritur charadek (sharada) a-ratozh kaer evit skrivañ ar panjabeg (ਪੰਜਾਬੀ). Skrivet e c'hell bezañ ar pandjabeg (punjabi) oc'h implijout doareoù-skrivañ all, evel hini an arabeg (skritur chahmukhie) e Pakistan, met deuet eo da vezañ ar gurmukhi skritur sakr ar sikhed a orin panjabat dreist-holl.
Christophe Priou
Christophe Priou a zo ur politikour breizhat ganet d'an 2 a viz mae 1958 e Naoned. Kannad ar Seizhvet pastell-vro Liger-Atlantel eo adalek 2002.
Gurmukhī
Halant
Implijet e vez an halant (੍) evit treuzskrivañ gerioù o tont eus ar sañskriteg evit diskwel ez eo mut ar vogalenn el lizherenn silabennek diazez, da skouer :
Ar C'hrashoù
Diverradenn
En deiz a hirie, e Kreiz-Breizh, e-kerzh un nozvezh sabad, ma oa strollet an holl sorserezed tro-dro d'un tantad, e touaras plaen Marielle Goubil, ar pezh ne oa ket kustum d'ober. Mont a reas an holl d'he c'haout neuze ; prenet he doa ur sunerez-poultrenn. Berzh he doa graet a-dra-sur abalamour ma voe gwelet, ur sizhun goude, an hevelep ardivink gant pep gwrac'h.
Yezhoù Left May
Ar yezhoù amezek tostañ eo ar Yezhoù amtek-mousek met n'int ket kar dezho, war a seblant. Hervez ar yezhoniour Malcolm Ross e vefent liammet ouzh Yezhoù kwomtarek-baibaiek hag e furmfent ar familh Left May-Kwomtarek.
Kariri-Ksokoeg
Ur yezh direnk komzet gwechall e Brazil, en Alagoas, e oa ar c'hariri ksokoeg. Portugaleg e komz izili ar meuriad hiziv.
Tiriodh
Talvezout a ra an anv Tir Iodh e gouezeleg kement ha "douar an ed". Sgairinis eo ar gêriadenn vrasañ en enez. Gant bigi treizh e c'haller dont eus enez Colla, pe eus an t-Òban war an douar bras. Un aerborzh bihan a zo ivez. E 2001 e oa 48,6% eus an enezourien a ouie gouezeleg.
Mary Jane Watson
Er penn-kentañ e oa bet ijinet a-benn talañ ouzh Gwen Stacy. Pa varv Gwen e chom Mary Jane tost ouzh Peter Parker, hag e krogont da vont e darempred an eil gant egile. E-barzh Amazing Spider-Man (Vol. 1) #257 e lavar da Beter Parker e oar ez eo ivez Spider-Man. Dimeziñ a reont e-barzh Amazing Spider-Man (Vol. 1) Annual #21 (1987).
Londrez
Enskrivaduroù
JRS (?), L, (1960) : 108-11 : Londini / Ad fanum Isidis : Londrez ... da dempl Isis
Sint-Jans-Molenbeek
Sint-Jans-Molenbeek (e galleg : Molenbeek-Saint-Jean) a zo ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn e Belgia.
Berrogaine-Lahüntze
thumb|right|260px|Setu pelec'h emañ Berrogaine-Lahüntze e [[Zuberoa.]] Berrogaine-Lahüntze (Berrogain-Laruns e galleg hag ent-ofisiel; Berroganh-Laruntz en okitaneg) zo ur gumun eus proviñs Zuberoa, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù, e kanton Maule-Lextarre.
Yezhoù papouek ar c'hornôg
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-henn:
Charmeleon
Charmeleon a zo ur spesad pokemon. Stad deveret Charmander eo. Hennezh a emdroio goude en ur Charizard galloudus. Evel Charmander, Charmeleona zo ur pokemon daoudroadeg glazard, met dezhañ ur c'hroc'hen teñvaloc'h, ur gorn war benn ha skilfoù lemm. Dañjerusoc'h a-galz eo evit e genderv Charmander rak e anien a zo kalz tagusoc'h ha gouez.
Kohoroksitarieg
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Treuzlizherennadur
If the relations between letters and sounds are similar in both languages, a transliteration may be (almost) the same as a transcription. In practice, there are also some mixed transliteration/transcription systems, that transliterate a part of the original script and transcribe the rest.
Zhang Pengxiang
Zhang Pengxiang a zo bet ganet d'an 29 a viz Even 1980 e Tianjin (Sina).
Apartheid
Dre ma oa difennet meur a obererezh d'ar rummadoù all e oa pal sistem an apartheid lakaat an Dud wenn da vezañ dre al lezenn e penn an holl gevredigezh. Dismantret eo bet ar politikerezh pa zeuas ar pennoù suafrikan da gompren ne oa ket tu da ziorren ur vro ha ne veze ket renet hervez soñj ar muiañniver pa oa ar Re wenn ar strollad tud bihannañ. Asantañ a reas ar gouarnamant ma vefe nullet tamm ha tamm ar berzioù betek ma voe treuzkaset ar galloud d'ar strollad politikel Kendalc'h Broadel Afrikan renet gant Nelson Mandela, prezidant morian kentañ ar vro (1991).
Dre astenn-ster e vez implijet ar ger apartheid evit pep politikerezh disrannadur pe diforc'hidigezh, met arouez ur sistem politikel gouennelour eo da gentañ holl.
Erwan Hupel
Bet eo o kelenn e Stumdi, a-raok dont da vezañ skolaer divyezhek er bloavezhioù 2000 ha kelenner war ar brezhoneg en eil derez hag e Skol-Veur Roazhon 2. Arbennikaet eo war studi al lennegezh vrezhonek. Doktor eo war ar C'heltieg (brezhoneg), ha kenezel eus Kreizenn Enklaskerezh Breizhat ha Kelt Skol-veur Roazhon 2. Goude bezañ graet ur memor DEA diwar-benn Strollad ar Vro Bagan, ur strollad c'hoariva en deus adroet lañs d'ar sevenadur er Vro-Bagan, en deus aozet en anv Labourva Breizh hag ar Broioù Keltiek e 2005 (bremañ anvet CRBC – Rennes 2) devezhiadoù gouestlet da Oaled ar Vro-Bagan kement ha kompren gwelloc'h treuzkas an identelezh, hag o klozañ gant ar soñj ez eus un emdroadur reneveziñ "mitologel" ur vro. Savet en deus ivez un dezenn c'hallek e 2010 diwar-benn ar gelaouenn lennegel holl-vrezhonek Gwalarn ha kinniget dielfenniñ ar prantad a-bouez evit savidigezh ur bennskouer yezhoniel ha lennegel e Breizh hag e brezhoneg.
Bet eo ivez e penn Radio Kerne. Perzh en deus kemeret e-pad meur a vloaz e strollad c'hoariva Ar Vro Bagan.
Muskildi
Muskildiar a vez graet eus un den eus ar barrez.
Cloich na Coillte
Cloich na Coillte (Clonakilty e saozneg) a zo ur gêr eus mervent Iwerzhon, e kontelezh Korkig.
Kang Kek Ieu
Pa voe trec'het Pol Pot e voe gounezet da zoue hag abaoe e labour evit kevredigezhioù kristen.
Ham-en-Artois
Ham-en-Artois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Guernica
Guernica zo un anv spagnolek deuet diwar an anv euskarek Gernika. Bez' ez eo:
Yezhoù ar Bed
SKandinavia
=Okeania=
Nuon Chea
Daoust ma n'eo ket ken anavezet e broioù ar C'hornôg ha politikerien all eus Kambodja hag a zo bet barnet evit o zorfedoù a-enep mab-den, e oa unan eus pennadoù bras renad ar Ghmered Ruz hag an eil en urzhaz goude Pol Pot hag a-raok Ieng Sary.
Neant
Ardamezioù
En argant e roc'hell en sabel leinet gant ur groaz latin en argant, ha skoret gant div delienn derv geotet, kommek ha lammellet; e gab rannet, ouzh 1 en gul e seizh mailhenn en aour, 3, 3, 1, e zrailhenn en argant a bevar pezh, ouzh 2 en glazur e ziv pennlizherenn M ha V an eil en eben, leinet gant ur c'hleze ouzh beg, an holl en aour".
Aozerien ː J.C. Renaud ha Y. Garaud.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Ni Hua
Ni eo an anv-familh. Ni Hua (e sinaeg: 倪華) a zo bet ganet d'an 31 a viz Mae 1983 e Shanghai (Sina).
882
Diwar-benn bloavezh 882 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Karbed
Termenadur lezennel ar c'harbedoù
Termenet e vez evel ur c'harbed an holl ardivinkoù a c'hell diloc'hañ war an hentoù, war an hentoù-houarn, war an dourioù ha war nij.
Jean-Jacques Pierre
Ne gemeras ket perzh kenebeut er staj a-raok ar c'houlzad c’hoari 2006-07, gant c’hoarierien all forc’het, o c’hoari dindan urzhioù Michel Der Zakarian. Pa gemeras Georges Eo plas Le Dizet eo bet roet dezhañ e chañs en-dro. Chomet eo e skipailh Naoned betek 2011. Adalek 2012 en deus c'hoariet gant SM Caen.
Sint-Gillis (Brusel)
Sint-Gillis (e galleg: Saint-Gilles pe Saint-Gilles-lez-Bruxelles) a zo ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn e Belgia.
Guernica (Picasso)
Guernica zo unan eus brudetañ oberennoù al livour spagnol Pablo Picasso. Graet e voe war-lerc'h bombezadeg kêr Gernika, d'ar 26 a viz Ebrel 1937, pa grogas brezel Spagn.
Yezhoù sepikek-ramouek
Disrannadurioù
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù sepikek-ramouek peurliesañ:
Le Transloy
Le Transloy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Ganga
Ar stêr Yamuna, ur stêr sakr ivez, zo un adstêr d’ar Ganga, hag en o c’hember emañ kêr Allahabad, ur gêr sakr evit an Hindoued.
Ondarroa
thumb|right|250px|Sede pelec’h emañ Ondarroa. Ondarroa zo ur porzh-pesketa, e reter aod Bizkaia, en Euskal Herria. 9 277 a oa o chom ennañ e 2006. thumb|center|800px|Gwel eus Ondarroa
Kaleted
Istor
E 57 kent JK edo o amezeien Bellovaked o klask aozañ emsavadeg ar pobloù belg a-enep da Gaesar a oa oc'h aloubiñ Galia belgica, ha kaset e voe 10 000 den gant ar Galeted. En -52 eo 20 000 den a voe kaset ganto da Verkingetorix da skoazellañ ar penntiern gronnet en Alesia gant ar Romaned. Bloaz goude en em savent gant ar Velged o doa lakaet Correos e penn ur c'hevredad bellovak ha veliokas.
Skritur tamilek
Ur yezh dravidek eo a tamileg ha daoust ha ma vez implijet gantañ ur skritur kar d'an devanagari diorroet er penn-kentañ evit skrivañ yezhoù indez-europek evel ar sañskriteg ez eo ar yezh disheñvel-tre diouzh an eil re-se.
Isrannet e vez ar vogalennoù e tri rumm:
Republik Soviedel ar Menezioù
Ur Republik Bolchevikour berrbad e oa Republik Soviedel ar Menezioù (ruseg: Го́рская АССР) evel ur rann eus RSKS Rusia d'an 20 a viz Genver 1921 hag aet da get d'ar 7 a viz Mezheven 1924.
385
1138 Ab Urbe Condita = 385 goude J.-K.
1762
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1762
The Queen Is Dead
Trede pladenn The Smiths eo The Queen Is Dead. Deuet eo er-maez d'ar 16 a viz Even 1986. Embannet e voe bet gant Rough Trade Records ha gant Sire Records er Stadoù-Unanet (d'an 23 a viz Even 1986). An holl ganaouennoù a zo bet savet gant Morrissey ha Johnny Marr, war-bouez digoradur The Queen Is Dead ("Take Me Back to Dear Old Blighty", savet gant A.J. Mills, Fred Godfrey ha Bennett Scott). Morrissey a gan hag a ra an diskan (dindan an anv Ann Coates), Johnny Marr a son gitar, harmoniom hag e-karg eus kempenn an tonioù emañ ivez. Andy Rourke a son gitar boud ha Mike Joyce a son taboulinoù. Produet e voe ar bladenn gant Stephen Street, asambles gant Johnny Marr ha Morrissey. Lod brasañ an tonioù a voe savet gant Johnny Marr e-keit ma oa The Smiths o treiñ er Rouantelezh-Unanet e penn-kentañ 1985. Skeudenn ar golo a zo tennet eus ar film gall L'Insoumis (1964).
Usurbil
Usurbil zo ur gumun eus Gipuzkoa en Euskal Herria, 30 kilometr eus Donostia. 5.669 a dud a oa enni e 2005. Brudet eo he labouradegoù chistr.
Timbroù Ifni
An timbroù kentañ a voe embannet e 1941-42: timbroù Spagn dreist-moulet e ruz alies gant ar gerioù TERRITORIO DE IFNI.
An anv « IFNI » nemetken a lenner war an timbroù betek ar rummadoù moulet e 1960 : gant statud ur proviñs e tiwan an anv “ESPAÑA” e-kichen hini IFNI.
Poznań
Unan eus koshañ ilizoù-meur Polonia eo hini Poznań hag enni e voe beziet un toullad rouaned ha duged eus Polonia (Mieszko Iañ, Bolesław Iañ, Kazimir Iañ, Przemysł Iañ, Przemysł II).
883
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 883
Junshan Yinzhen
Daoust ma vez plantet an hevelep te war ribloù al lenn Dongting, ne vez ket ket anvet Junshan Yinzhen.
1763
Diwar-benn bloavezh 1763 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1763
Mousterrin
Bodet e oa bet gant Ploermael d'ar 1añ a viz Genver 2019 evit ober ur gumun nevez.
Sant-Wennole (Penmarc'h)
Arzourien bet awenet gant Sant-Wennole
Livourien: Jean Bazaine
Riencourt-lès-Bapaume
Riencourt-lès-Bapaume a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Norodom Sihanouk
Norodom Sihanouk (kmereg: ), ganet d'an 31 a viz Here 1922, marvet e Beijing d'ar 15 a viz Here 2012, a voe roue Kambodja eus 1941 da 1955 hag adarre eus 1993 da 2004. E penn ar vro e oa ivez etre 1953 da 1970.
Liginaga-Astüe
Liginaga-Astüe (Laguinga-Restoa en okitaneg; Laguinge-Restoue e galleg hag ent-ofisiel), zo ur gumun eus Zuberoa, en Iparralde Euskal Herria, e Kanton Atharratze-Sorholüze e departamant gall ar Pyrénées-Atlantiques er rannvro Aquitaine.
Montori
Montori (Montory e galleg hag ent-ofisiel ; Montòri en okitaneg), pe Berorize, zo ur gumun e Zuberoa, en Iparralde Euskal Herria, e Kanton Atharratze-Sorholüze e departamant gall ar Pyrénées-Atlantiques er rannvro Nouvelle-Aquitaine.
Ancona
Levrlennadur
center|850px
Frankia ar C'hornôg
Frankia nemeti e vo, rak adal an Xvet kantved e vo graet Germania eus Frankia ar Reter, a deuio da vout an Impalaeriezh Santel Roman German.
Pol Pot
D'an 19 Mae 1928 e oa bet ganet Pol Pot (a zo Saloth Sar e anv gwir).
E 1953 e tistroas da Gambodja, da b-Phnom Penh, ma kelennas galleg.
Mespaol
Mespaol a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Kastell-Paol, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Metanlestr
Ar metanlistri a zo listri a dalvez da dreuzdougen gaz naturel dourennekaet en o beolioù. Graet e vez LNG (Liquefied natural gas) pe LPG carriers (liquified petroleum gas) anezho ivez.
Keusteurenn leue
Al lipig a vez graet o veskañ amann, bleud, ha dour diwar ar c'hig bervet. Kebell-touseg a vez mat e-barzh ivez.
Republik Ancona
thumb|right|Banniel Ancona (Stadoù ar Pab) thumb|right|Banniel Republik Ancona
P'edo ar mennozhioù a-du gant ar frankiz o vont war-raok e voe aesaet d'ar C'hallaoued. Ganto e voe sikouret sevel Republik Ancona a voe embannet d'an 19 a viz Du 1797, ken na voe enteuzet e Republik Roma d'ar 7 a viz Meurzh 1798.
Liettres
Liettres a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Herbert C. Hoover
Herbert C. Hoover eo bet ar 31 Prezidant eus Stadoù-Unanet Amerika, etre 1929 ha 1933.
885
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 885
Niverenn EINECS
Er renabl-mañ ez eus bremañ 100 204 danvez kimiek. Bez' e c'heller lenn fichenn un danvez kimiek diwar niverenn CAS, diwar niverenn EINECS pe diwar anv an danvez, en alamaneg, e galleg, e saozneg pe e spagnoleg. War honnezh e c'heller lenn (roll diglok) :
679
Diwar-benn ar bloavezh 679 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 679
Haren (Belgia)
Haren a oa ur gumun betek 1921. Ur rann eus kumun Brusel e Rannvro Brusel-Kêrbenn eo abaoe. thumb|left|Iliz Santez-Elizabeth
Giovanni Manfredi
E vuhez
E fin e vuhez en em dennas e Pistoia, kollet gantañ e holl vadoù, ha mervel eno a eure e 1373.
Tremeven-Goueloù
Douaroniezh
Tremeven en em gav etre ar stêr Leñv hag ar richer Kergidoue.
Anv
Talvoudegezh ː treb + Meven, anv ur sant.
Iruri
Gerdarzh
Eus iru, tri, ha herri, kêr.
Laken (Belgia)
Laken (e galleg: Laeken) a oa ur gumun velgiat betek 1921. Ur rann eus kumun Brusel e Rannvro Brusel-Kêrbenn eo abaoe.
Republik Piemonte
Republik Piemonte (République Piemontaise en galleg; Repubblica Piemontese en italianeg) a voe krouet e 1798, hag a badas betek 1799.
Etxebarre
Etxebarre (Etchebar  e galleg hag ent-ofisiel; Echebar en okitaneg) zo ur gumun eus Zuberoa, en Iparralde Euskal Herria, e kanton Atharratze-Sorholüze a zo e departamant ar Pyrénées-Atlantiques hag er rannvro Aquitaine.
Andromeda
Mojenn
He mamm Kassiopeia he devoa poufet e oa ken koant hag an Nereidezed, ma savas droug e Poseidon, doue ar mor, a gasas dour-beuz d'ar vro, hag un euzhvil a rene war ar mor, ma ne c'halle den mont war vag ken.
Neder-Over-Heembeek
Neder-Over-Heembeek a oa ur gumun betek 1921. Ur rann eus kumun Brusel e Flandrez Belgia eo abaoe.
Skritur malayalamek
Isrannet e vez al lizherennoù en abigida e daou rumm: ar vogalennoù (swaram) hag ar c'hensonennoù (vyanjanam).
Marengo (departamant)
Lakaet e oa bet an anv-se dezhañ da enoriñ trec'h Bonaparte en emgann Marengo d'ar 14 a viz Mezheven 1800.
Formulenn diorroet plaen
Un nebeud formulennoù diorroet plaen
H - O - H H H | | H - C - C - O - H | | H H H H | | H - C - C - O - H | | H H H H | | C = C | | H H
Abaris
Abaris zo un anv gwaz e gregach (Αβάρις, Abáris) ha hini meur a zen e mojennoù Hellaz kozh.
Yavuz Ekinci
Meur a briz en deus bet e Turkia evit e oberennoù a skriv e turkeg, ur yezh desket gantañ er skol.
Ottorino Respighi
Gwelet ivez
Listenn ar sonaozourien
Niverenn CAS
Ar somm kontrollañ
Jediñ a reer ar somm kontrollañ dre liesaad ar sifr 1 a-dalek an tu dehoù dre 1, an 2 dre 2, hag evel se c'hoazh. Ha goude se e jeder somm al liesadoù-se modulo 10. Da skouer ez eo 7732-18-5 niverenn CAS an dour, hag ar somm kontrollañ a zo bet jedet evel henn :
Niverennoù disheñvel
Izomeroù diseurt ur volekulenn bennak o deus niverennoù CAS disheñvel : 50-99-7 evit an D-glukoz, 921-60-8 evit an L-glukoz, 26655-34-5 evit an α-D-glukoz, hag all. A-wezhioù n'o devez klasoù klok a volekulennoù nemet un niverenn : 9031-72-5 evit strollad an alkooloù dishidrogenaz.
Gallia Aquitania
Dugelezh
A-c'houde marv e vreur e voe Karloman ar roue frank nemetañ. Da zugelezh e voe lakaet Akitania. En ez eas gant Tiegezh Poatev goude un hir a dabut : Gwilherm an Deol (~875-918) e voe an Dux Aquitanorum kentañ e 909. E 1052 e voe staget Gwaskogn ouzh an dugelezh.
Proviñs saoz-ha-gall
Da heul eured an dugez Eleanora Akitania gant Herri II Plantagenêt e 1152 ez eas an dugelezh gant Bro-Saoz. Tabut a savas etre Bro-Saoz ha Bro-C'hall a-zivout perc'henniezh Akitania ; e 1259 avat e voe lakaet da saozez gant Loeiz IX Bro-C'hall. "Guyenne" e voe anv ar broviñs adal neuze, diwar Aguiaine, Aguienne, Guienne, a zo stummoù trefoet eus Aquitaine. E 1329 e tistroas ar broviñs da Vro-C'hall p'en he roas Edouarzh III Bro-Saoz d'ar roue gall Fulup Valois, met saozez e voe adarre e 1360 dre Feur-emglev Brétigny.
Ovis
Ovis a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ an deñved ha loened kar dezho.
Hangeul
E gwirionez avat, int doareoù-skrivañ disheñvel-mik an eil diouzh egile rak an hangeul zo un doare-skrivañ hag a dalvez da ziskouez an doare ma vez distaget ar gerioù kentoc'h evit o ster.
Mont-en-dro tresoù al lizherennoù
Er jamo (“lizherenn”) ㅌ ([tʰ]) ez eus teir ferzh ma reer dave oute dre skrid:
Lizherennoù chomet en dizuz
Aet eo da get meur a lizherenn hangeul diazez bet implijet er penn-kentañ evit treuzskrivañ sonennoù aet da get er yezh koreaneg a-vremañ pe c'hoazh evit ober diouzh sonennoù a veze kavet ar sinaeg ha en vezont ket implijet nag en hengoreaneg nag er yezh a-vremañ, da skouer :
Bloc'hadoù silabennek
En holl ez eus 172 silabenn a c'heller skrivañ gant al lizherennoù hangeul a-vremañ.
Hiriberri (Aezkoa)
thumb|250px| Sede pelec'h emañ Hiriberri e [[Nafarroa.]] Hiriberri pe Hiriberri Aezkoa (Villanueva de Aezkoa hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) zo ur gumun e traonienn Aezkoa, en hanternoz Nafarroa en Euskal Herria.
Emgann Hondschote
Emgann Hondschote a zo un emgann c'hoarvezet e Hondschote, e Flandrez, eus ar 6 d'an 8 a viz Gwengolo 1793, etre arme ar Republik c'hall dindan urzhioù ar jeneral Jean Nicolas Houchard ha luioù Aostria, Breizh-Veur ha Hannover. Ar Breizhad Yann Gonan a gemeras perzh en emgann.
Rupicapra
Rupicapra a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
2 spesad a zo ennañ:
Cerdic (Wessex)
Kudennoù gant testeni ar C'hronik Angl-ha-Saoz
Gwirheñvel eo, neuze, e oa kalz liesekoc'h istor gwir derou diazezidigezh Wessex eget ar pezh a lâr deomp an testennoù a oa bet treuzvevet.
Lestr (war-neuñv)
Listri-brezel
lestr-reder
Pobloù Arvorig
thumb|right|300px|Kartenn ar [[pobloù galian e Breizh a vremañ ; liv gwer Osismied, gwer-sklaer Weneted, melen Kuriosolited, orañjez Riedoned, roz Namneted.]] thumb|300px|right|Kartenn pobloù [[Galia, ma weler mat pobloù Arvorig. Ken mat all e weler harzoù ar stad c'hall: pobloù galian all a oa er broioù a zo Suis ha hanternoz Italia hiziv.]]
Arvorigiz Normandi
En hanternoz Normandi a vremañ edo
Paraíba
Paraíba zo ur Stad vihan en arvor Brazil, er reter, etre Pernambuco er Su, Rio Grande do Norte en Norzh ha Ceará er C'hornaoueg, tra m'emañ ar Meurvor Atlantel er Reter dezhi. João Pessoa eo anv ar gêr-benn anezhi. Ar Stad reterañ eus Brazil ez eo-hi.
Kourou
Adalek Kourou ez eer da Inizi ar Silvidigezh ma veze kaset di prizonidi gwechall, evel Dreyfus pe Gwilhoù Sezneg.
Republik Sispadania
thumb|Italia an Hanternoz e 1796 D’ar 16 a viz Here 1796 e voe embannet gant ar jeneral Napoleone Buonaparte Republik Sispadania (Repubblica Cispadana en italianeg, République cispadane e galleg).
Republik sizalpin
Istor
D’an 29 a viz Mezheven 1797 e voe kendeuzet Republikoù Cispadania ha Transpadania, d’ober ar “Republik Sizalpin”.
Rioja
Anavezet mat eo ivez an anv La Rioja.
Reduncinae
Reduncinae a zo un iskerentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ antilopenned.
Gwener ha Kupidon
Emañ war ziskouez en National Gallery Londrez.
An daolenn
Un daolenn hep he far eo dre ma'z eo ar poltred nemetañ eus ur vaouez en he noazh gant Velázquez, ha ma ne oa bet nemet div daolenn a-seurt-se, en holl d'an holl, e-pad ar e Spagn.
Nelly Blanchard
Nelly Blanchard, ganet d'an 3 Mae 1976, zo kelennerez brezhoneg e Skol-veur Breizh-Izel e Brest, goude bezañ bet studierez eno ivez. Skrivet he deus e galleg hag en alamaneg diwar-benn Barzaz Breiz ha diwar-benn an Nazied ha Breizh.
Chamoez ar Pireneoù
Chamoez ar Pireneoù, pe gavr-venez ar Pireneoù, (Rupicapra pyrenaica) a zo ur bronneg daskirier hag a vev en Italia, Spagn ha Bro-C'hall.
1491
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1491
Dimezell
Implij ar ger hiziv
Stag eo implij ar ger
Abaoe dibenn an XXvet kantved, gant distrishaat an doareoù-bevañ, e kav da lod, e meteier zo, abalamour d'an dave graet d'ar statud dispredet en ur gevredigezh ha n'eo ket ken uhel-se talvoudegezh ar briedelezh enni ken, ez eo ur ger da argas. Dre ma n'eo ket nec'het an darn vrasañ eus an implijerien gant liammañ ar ger ouzh un ideologiezh e vez dalc'het d'ar ger er yezh pemdez evel merk a gourtezi.
Tabutoù diwar-benn implij ar ger "dimezell"
Hervez tud 'zo avat e rankfer klask ober hep implijout ar ger-mañ dre m'eo asimetrek pa geñverier gant an termenoù kevatal pe damkevatal implijet evit ober dave da c'houred, da lâret eo e vez implijet an termen "aotrou" evit komz ouzh un den dimezet pe get keit ha ma implijer gerioù disheñvel evit ober diouzh ar maouezed en ur verkañ bep tro hag-eñ int dimezet pe get, da lâret eo "itron" evit maouezed dimezet ha "dimezell" evit ar maouezed n'int ket dimezet.
Tolz molekulel
Faktor treiñ eus an tolz molekulel d'an tolz molel : tolz molel = tolz molekulel × (6,022 × 1023)
Dimezell
An Dimezelled el lennegezh
Muioc'h e vez anv eus dimezelled eget eus plac'hed a renk izel e lennegezh ar Grennamzer hag an Azginivelezh, ha betek amzervezh ar romantelezh. Ma klaske alies troubadourien sac'hañ evezh un itron ez eas deur ar varzhed davet an dimezelled pa voe kadarnaet pouez an briedelezh hervez reolennoù ar relijion gristen.
Gwerzioù
Amañ e weler ur skouer eus ar sterioù "plac'h dizimez" ha hini ar plac'h a gompagnunezh chomet bev e kanaouennoù-pobl.
Ekumen
An Ekumen a zo ur c'hevread galaksiek faltazius meneget e meur a romant savet gant Ursula K. Le Guin. Tennañ a ra e anv eus ar gresianeg οἰκουμένη (ar bed annezet).
Diskaret e voe sevenadur Hain hag disoñjet e voe gant he zrevadennoù (an Douar en-o-zouez) e oa bet anezhañ. Danevelloù an Ekumen a zanevell penaoz e oa adaozet darempredoù etre ar bedoù denel. Diaesoc'h eget e darn vrasañ ar c'hevredigezhioù galaksiek faltazius eo peogwir n'eus tu ebet da vont buanoc'h eget ar goulou evit tud an Ekumen. Tout ar pezh o deus a zo an ansibl, un ardivink a ro tro dezho da gas kemennadennoù primoc'h vit tizh ar gouloù etre ar stered.
Santa Fe
Relijion
Ouzhpenn ster relijiel ar gerioù ez eo ivez anv santezed.
Da
Da zo pevar ger brezhonek disheñvel. E yezhoù all ivez e kaver ur ger da.
Oostduinkerke
Bered ar gumun
Implijet e voe bered ar gumun e dibenn miz Mae 1940 hag e penn-kentañ miz Mezheven 1940, e-pad an Eil Brezel-bed. An darn vrasañ eus ar vilourion douaret enni a varvas en emgannoù p'edont o wareziñ kiladenn Lu ar Rouantelezh-Unanet war-zu Dukark. Karrnijourion a voe lakaet ivez er vered diwezhatoc'h . Bezioù milourel belgiat a gaver er vered ivez.
Roll ar c'harbedoù
J
Jeep, Jet (aerlestrerezh), Jonkenn
Sant-Gwioñvarc'h
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An iliz katolik
Eugène Labuset
E vab, Hubert François Labuset a oa darbet dezhañ bezañ lazhet gant an Alamaned e 1944 da heul darvoudoù harzerezh (rezistañs) e Bachivillers. Hubert Labuset e voe ivez maer Bachivillers e-pad meur a vloavezh, ha roet ‚zo bet dezhañ ar vedalenn a „gCommandeur de l’Ordre du mérite Agricole“. Seniñ a reas ar violin (violoñs) e-pad meur a vloavezh e laz-seniñ simfonek an Oise. Divrezhoneg a-grenn eo.
Phantasy Star II
Evit stourm eo diasezet ar c'hoari war ur mod tro-ha-tro. Dav e oa d'ar c'hoarierien dibab oberoù an tudennoù a-raok pep tro emgann. Disheñvel e oa an holl dudennoù hag pep a arouezenn o doa. Lod a oa ampart-tre gant ur c'hleze, lod gant un arm-tan, lod all a oa barrek-kenañ evit pareañ hag lod all c'hoazh a oa barrek war ar strobinellerezh.
Mother Brain
Un urzhiater galloudus a ra war-dro pep tra e koskoriad Algol. Savet eo bet er bloavezh AW845. Dizeeunet eo bet gant Dark Force. skeudenn:brainmother.png
Neifirst
doubl Nei. Frouezh enklaskoù genetek a implije TDN Mab-Den ha TDN loened. Krouet eo bet gant skiantourien daou vloaz a-raok tro-gaer Phantasy Star II. Ken galloudus e oa m’o doa klasket ar skiantourien-se lazhañ anezhi met deuet e oa bet a-benn da vont diganto. Honnezh a zo kiriek da vezañ laeret TDN ar Biosystem Lab ha da vezañ krouet euzhviloù a-benn distruj Mab-den. Er foñs, n'eo ket ken drouk ha-se met c'hoant he doa da gaout he dial war ar re o deus klasket lazhañ anezhi hag o deus implijet an natur hep teurel evezh.
Roll kêrioù Kembre gevellet gant ur gêr a Vreizh
Setu listenn kêrioù Kembre gevellet gant ur gêr a Vreizh:
Kanton Avesnes-le-Comte
Kanton Avesnes-le-Comte a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France. Brasaet e oa bet da 108 kumun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.
Allier
Allier zo un anv gallek:
Kalliroe (Okeanidenn)
Kontet eo bet ivez e voe karet gant Poseidon, ha bet bugale gantañ.
Rod
Gerdarzh
Tost eo ar ger rod d'al latin rota ha d'an iwerzhoneg roth. Ur ger a orin indezeuropek e seblant bezañ.
Morlanwelz
Morlanwelz (e walloneg : Marlanwè) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Napata
Sevenadur Napata
People of Napata were culturally egyptianized. Napatan paintings, writing script and other artistic and cultural forms were in Egyptian style. Egyptian burial customs were practiced and several Egyptian gods were worshipped. Moreover, the most important god was Amun, a Theban deity. his temple was the most important at Napata, located at the foot of Jebel Barkal, the sacred mountain of Nubians.
Kanton Baen-Veur
Kanton Baen-Veur a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Brasaet e oa bet da 20 kumun gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014.
Adinkerke
Astenn bered ar gumun: Adinkerke Churchyard Extension
Implijet e voe bered ar gumun gant ar British XV Corps adalek miz Even 1917 betek miz Du 1917, e-pad ar Brezel bed kentañ.
Robert d'Arbrissel
Gantañ e voe savet Abati Fontevraud ha manati La Roe (e Mayenne hiziv), e 1101. Eno e veze degemeret gwazed ha maouezed e kouentoù disheñvel, ha renet e veze abaoe ar penn-kentañ gant un abadez, hervez reolennoù an diazezour. Bec'h en doe gant an eskibien abalamour d'e vennozhioù war buhez ar venec'h, lec'h ar merc'hed er gevredigezh kristen, difenn ar beorien.
Arc'hveleg e Bro-Roazhon
Adlakaet e voe Jelvestr Gwerc'h war ar gador-eskob en 1089, ha galvet e voe Robert gantañ d'e skoazellañ da glask gwellaat buhezegezh ar veleien. Anvet e voe da arc'hveleg ha da ofisial. Stourm a reas ouzh ar simoniezh, ar falldimezioù, ar wallvuhezegezh, hag ouzh gwall dechoù all ar veleien e-pad pevar bloaz.
Gwilherm IX Poatev
Ur ganaouenn gant Gwilherm IX Poatev
Setu ur ganaouenn okitanek (okitaneg Limojez) gant Gwilherm IX Poatev:
Skritur sinhalek
Liammoù diavaez:
[http://www.omniglot.com/writing/sinhala.htm Omniglot.. Lec'hienn dispar diwar-benn an doareoù-skrivañ] (e saozneg) Al lizherenneg sinhalek
Camagüey (kêr)
thumb|Calle Maceo e Camagüey.
Anita Nair
Anita Nair a zo ur skrivagnerez indiat bet ganet e Mundakottakurissi, e stad Kerala. O labourat edo evel renerez arzoù un ajañs vruderezh e Bangalore pa voe embannet he levr kentañ anvet Satyr of the Subway. Un dastumad danevelloù eo, bet embannet gant Har-Anand Press. Goude-se e voe degemeret e Virginia Center for Creative Arts. He eil levr a voe embannet gant Penguin India, hag al levr indian kentañ embannet gant an embanner amerikan Picador e voe ivez. Hiziv an deiz emañ o chom e Bangalore. He levrioù a zo bet troet e meur a yezh.
Pasifae
Ar vojenn
Goulennet en doa Minos, pried Pasifae, digant Poseidon reiñ dezhañ ur sin e oa da vezañ roue e-lec'h e vreur. Kaset en doa an doue un tarv gwenn burzhudus hag a oa deuet er-maez eus ar mor. Met ar roue a viras an tarv e-lec'h aberzhiñ anezhañ ur wezh choazet da roue, evel m'en doa prometet. Evit en em veñjiñ e silas Poseidon ur c'hoant direizh evit al loen e spered ar rouanez Pasifae.
Hengounioù all
Diskouezet eo bet evel ur boud divarvel gant Antoninus Liberalis pe evel ur strobinellerez (hervez Apollodoros da skouer, ar pezh a dosta anezhi diouzh he c'hoar Kirke). ouzhpenn, un arroudenn eus Pausanias (III, 26, 1) a ziskouez e oa liammet gant Selene hag azeulet e santual Talame e Sparta.
Montroulez
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Plouezoc'h; Garlann; Plouigno; Plougonven; Plourin; Sant-Martin-war-ar-Maez
Tektosaged
Talvezout a rae o anv kement ha klaskerien toenn.
Toukan
Annez
Bevañ a reont e kreiz hag e su Amerika.
1474
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1474
Arüe-Ithorrotze-Olhaibi
Istor
E 1973 e oa bet staget Ithorrotze-Olhaibi ouzh Arüe.
Luskad ekologour dizalc'h
Al Luskad ekologour dizalc'h (e galleg Mouvement Ecologiste Indépendant) a zo ur strollad politikel krouet e 1994 gant Antoine Waechter. Er c'hontrol d'Ar Re C'hlas e nac'h en em lec'hiañ e-barzh ar sistem tu-kleiz/tu-dehou. Gwan a-walc'h eo e levezon, dezhañ da gaout un nebeud kuzulerien-kêr.
Quernes
Quernes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Orano
An embregerezh
Goude Anne Lauvergeon, bet kuzulierez François Mitterrand, e voe lakaet Luc Oursel e penn an embregerezh d'ar 1 a viz Gouere 2011.
Bruderezh
Mennad ar renerien eo klask liammañ Areva hag an natur glan ha gant an doujañs ouzh an natur e speredoù an dud. Bruderezh a ra Areva dre ar skinwel dreist-holl, o lakaat bagoù da redek e merdeadegoù a vez diskouezet er skinwel e-pad meur a sizhun, evel ar Vendée Globe pe an America Cup hag ar skipailh Areva Challenge, ur skipailh merdeerien o verdeiñ evit kont Areva.
Skritur kmerek
A-hend-all e vez implijet ar vogalennoù distag pa ranker skrivañ silabennoù enne ur vogalenn hep kensonenn ebet.
Ar c'hensonennoù
Un nebeud lizherennoù ispisial ez eus bet krouet ouzhpenn evit skrivañ gerioù o tont eus yezhoù all (dreist-holl ar galleg hag an taieg) enne sonioù na vezont ket kavet er c'hmereg:
Ar vogalennoù stag
Bez ez eus 23 vogalenn distag srăk nissăy (ស្រៈនិស្ស័យ) pe srăk phsâm (ស្រៈផ្សំ) er skritur khmerek.
388
Bloavezh bizeost o kregiñ gant ur Sadorn hag hoc'h echuiñ gant ur Sul
Emgann Marino
Pemp eurvezh e padas, ha trec'h e voe Alberico. Lid a voe graet dezhañ pa dostaas ouzh kêr. Dont a reas ar pab diarc'hen d'e arbenn, ha reiñ dezhañ ur pezh banniel gwenn gant ur groaz ruz skrivet warnañ "LI-IT-AB-EXT" (Italia dieubet diouzh ar Varbared).
Garde
thumb|250px|Sede pelec'h emañ Garde e [[Nafarroa ]]
Ombrone (departamant)
Anv
Dont a ra an anv eus hini ar stêr Ombrone.
Jac Glan-y-gors
250px|thumb|Jac Glan-y-gors Un oberour flemmskridoù politikel hag ur barzh flemmganoù e oa John Jones (Jac Glan-y-gors) (10 a viz Du 1766 - 21 a viz Mae 1821), ganet e Cerrigydrudion, e Sir Ddinbych en amzer-hont.
Yma o Hyd
Danvez
Komzoù brezhonek zo bet savet meur a wech. Ur stumm zo bet savet gant Tudual Huon, hag enrollet er bladenn "Deiz al lid" (ECBM 1207) e 2008.
Ezplanedenn
Doareoù da zizoleiñ ezplanedennoù
Dizoleiñ un ezplanedenn en un doare eeun n'eo ket un dra aes evit meur a abeg: Betek nevez zo, an hentennoù nemete a laboure a oa hentennoù anvet "dieeun", rak ne zizoloent ket war-eeun ar fotonoù a zeue eus ar planedennoù. Meur a hentenn all zo da zizoleiñ un ezplanedenn, lod anezhe implijet hiziv an deiz, lod all a vo implijet en amzer da zont. Kavet e vez an darn vrasañ eus an ezplanedennoù diouzh arsellvaoù zo war an Douar.
Ombrone
Red
Setu kêrioù treuzet gant an Ombrone eus an argrec'h d'an ardraoñ.
Eskiula
Eskiula (Esquiula en okitaneg; Esquiule e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus proviñs Zuberoa, en Euskal Herria, bremañ e kanton Auloron e Senta Maria-kornaoueg.
Brennieg
Ardamezioù
rannet; ouzh 1, en gul e dri dorzhell en erminoù; ouzh 2, en argant e dreustell en sabel heuliet gant teir flourdilizenn en gul, 2, hag 1; e gab dentek en aour karget gant un dreustellan kommek en glazur
Skritur taiek
Er skritur ez eus 44 kensonennel (พยัญชนะ) ha 28 lizherenn vogalennel(รูปสระ) ha 4 sin ispisial evit an tonennoù(วรรณยุกต์).
Ne ra ar skritur taiek diforc'h ebet etre lizherennoù bras (lizherennoù pennañ) ha lizherennoù bihan. Ouzhpenn-se e vez skrivet peurliseañ hep troc'h ebet etre ar gerioù, met n'eo ket diazetoc'h da lenn ha da gompren abalamour da se rak unsilabennek eo kazi an holl gerioù e taieg. An troc'h a dalvez da diskwel emañ achu ur frazenn.
Ar c'hensonennoù
Bez ez eus 44 c'hensonenn en holl oc'h ober dave da 21 sonenn disheñvel abalamour ma'z eus lizherennoù evit gerioù o tont eus ar sañskriteg hag ar paleg (pali) a vez distaget heñvel ouzh lizherennoù all e taieg. Talvoudus int ivez ober an diforc'h etre gerioù kenson.
Luciano Buonaparte
Luciano Buonaparte, anavezet gwelloc'h evel Lucien Bonaparte hervez e anv gallekaet gantañ, a oa ganet en Aiacciu d'an 21 a viz mae 1775, ha marvet e Viterbo (Italia) d'an 29 a viz Mezheven 1840, a oa ur politikour gall a orin korsikat, ha breur da Napoleone Buonaparte, anavezetoc'h evel an impalaer "Napoleon".
E yaouankiz
E 1793, da varv ar roue gall, pa oa troet da jakobin, e savas a-enep Paoli a venne distagañ Korsika diouzh Bro-C'hall, hag ez eas d'e ziskuliañ d'ar galloud nevez. Freuz ha reuz a voe lakaet e ti ar re Buonaparte, vendetta lakaet warne, ma rankjont kuitaat an enez.
Menez Bre
Chapel Sant Herve
Chapel Sant Herve a zo kozh-tre, savet eo bet er. Aotroù ar C'hleuzioù en doa lakaet savet ar chapel-mañ, hag a zo bet adsavet e ha. En anv sant Herve, ganet dall dezhañ donezonoù dreistnaturel, emañ ar chapel. Hervez ar vojenn eo Herve en dije lakaet an dour da zeverañ diouzh tor ar menez, e-lec'h m'emañ bremañ ar feunteun.
Lidoù ha darvoudoù
Ur foar a veze dalc'het d'ar 17 a viz Gwengolo (foar Vre) ma veze gwerzhet kezeg. Gouel ar c'hezeg a vez graet c'hoazh bremañ bep bloaz.
Unan all a veze dalc'het d'ar 21 a viz Gwengolo (foar Vazhe Bre). Foar Vazho Bre, keit an noz hag an de(iz) eme ar c'hrennlavar.
Maria Paoletta Buonaparte
Eured
Graet an eured en 1803 e Mortefontaine e domani o breur henañ Giuseppe Buonaparte, ha prenet e voe dastumadeg pezhioù arzel an tiegezh Borghese gant Buonaparte evi he lakaat e Mirdi al Louvre. Buan e skuizhas Pauline gant Roma ha mont a reas da chom da Kastell Neuilly, m'he devoa ul lez, tra ma'z eas Camillo da ofiser en arme he breur.
Montauban
Yezhoù all
Par d'an anv Montauban gallek a gaver e yezhoù all:
Enyo
Enyo (henc'hresianeg : Ένυώ "euzh") a zo un doueez eus mojennoù Hellaz kozh. Bez' e oa ur g-ker pe un daimon, da lavarout eo un droukspered, anvet ivez "distrujerez kêrioù". Gwelet e veze evel labezet a wad, o tougen armoù, kompagnunez an doue Ares, doue ar brezel, ha kontet da vezañ e vamm a-wechoù, e c'hoar a-wechoù all. Poltredet e veze gant Fobos ha Deimos, a-gevret gant Ares, doue ar brezel, alies.
Konkored
Monumantoù ha traoù heverk
thumb|Ar c'hastell.
Skritur burmek
N'eo ket ar skritur burmek ul lizherenneg met un abugida evel an holl doareoù-skrivañ diorroet war padrom an devanagari. Implijet e vez evit skrivañ ar burmeg dreist-holl.
Ar vogalennoù distag
Pa vez ret skrivañ ur vogalenn hep kensonenn ebet dirazi e vez implijet ar stummoù distag-mañ:
Loeiz Bihanig
E vuhez
Ganet 'oa bet Loeiz Bihannig e Landeda, e Bro-Leon, d'an 19 a viz Gouere 1924. Bevet en deus e yaouankiz e Landeda. Un atant o doa e dud eno. Karet e oa gant e dud. 5 bugel o deus bet. O vezhina e veze e dad en enezeier (Trielen, ...) c'hwec'h miz ar bloaz. Bezhinaer-pesketaer-labourer-douar e oa bet Loeiz Bihannig gant e dad en e vugaleaj. N'en doa klevet nemet brezhoneg betek e seizh vloaz, pa oa aet d'ar skol. Ur wech tapet e « santifikad » e oa aet da studiañ da skolaj Sant Charlez e Kemper, e 1937. Eno e kinnige an Ao. Kerbiriou kentelioù istor Breizh d'e skolidi, ar pezh oa ral d'ar mare-se. Brezhonegerien e oa an holl skolidi koulz lavaret, ha bet e oa ar c'hentelioù-se un dizoloadenn vras evit meur a hini anezho, peadra da vagañ o freder. En em enskrivañ a reas Loeiz Bihannig e Skol Ober, da beurzeskiñ e yezh-vamm.
Dic Siôn Dafydd
Ar varzhoneg
Ac wedi gwneud ei hun i fyny,
1777
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1777
Wihtgar
Wihtgar a oa ur penn-brezel sakson pe jut meneget. C'hronik Angl-ha-Saoz. Erruet e vefe bet gant ar Westseaxe e 514 ha sujet e vefe bet da Gerdic goude 519. Digantañ en-defe degmeret enez Wight e 534. Enni en-defe krouet ur rouantelezh a bado betek 688.
Roll kêrioù Kerne-Veur gevellet gant ur gêr a Vreizh
Gwelet ivez
Twinning Committee for Cornwall
Alberico da Barbiano
Emgann Marino
D'an 30 a viz Ebrel 1379 e voe emgann Marino etre armeoù ar pab ha hini ar Vretoned ur pemp lev bennak en hanternoz da Roma. Pemp eurvezh e padas, ha trec'h e voe Alberico. Lid a voe graet dezhaén pa dostaas ouzh kêr, dont a reas ar pab diarc'hen d'e arbenn, ha reiñ dezhañ ur pezh banniel gwenn gant ur groaz ruz skrivet warnañ "LI-IT-AB-EXT" (Italia dieubet diouzh ar Varbared ). Anvet e voe da senedour stadoù ar pab.
Katoligiezh
Perzh pouezusañ an Iliz Katolik a vez anaoudegezh vat graet da aotrouniezh ar Pab, an aotrou 'n Eskob a Rom, warlerc'hiad Sant Per. Bodet e vez er Gatoligiezh Iliz Katolik ar C'hornog hervez al liderezh latin hag ilizoù katolik ar Reter.
Da gentañ ne oa kaoz nemet eus kristeniezh, met adalek marevezh ar brotestantiezh, er XVIvet kantved e komzer eus katoliked, ha n'eo ket eus kristenien hepken. Evel ma weler mat e-barzh ar C'hredo, an Iliz a zo katolik evit tud an Ortodoksiezh, ivez.
Anvidigezhioù
War a hañval, ar wezh kentañ ar ger-se da vezañ implijet a oa tro-dro d'ar bloavezh 112 gant Ignas Antioch en e "Lizher d'ar Smirniotiz".
845
Diwar-benn bloavezh 845 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Reter-Kreiz
Ar “Reter-Kreiz Vras”
An droienn-mañ a oa bet degaset e 2004 gant Stadoù Unanet Amerika da geñver emvod uhel ar G8 evit ober anv eus broioù eus ar bed muzulman stag e doare pe zoare ouzh ar Reter-Kreiz, evel Afghanistan ha Pakistan. Lakaet e vez e-barzh ar C'haokaz ivez a-wechoù.
Doue
Evit rein ur ster dezhañ e ranker mont war dachenn ar brederouriezh.
TotalEnergies
Tamalloù
Tamallet ez eus bet d'ar gompagnunezh ober gounidoù bras hep bezañ chalet gant politikerezh ar stadoù darempredet ganti (diktatourien Birmania da skouer) pe gant surentez an treuzdougen war vor. Brudet eo a-du 'rall e Breizh gant peñse an Erika e 1999, hag e miz Meurzh 2008 gant saotradur aber al Liger.
894
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 894
Doubs
An Doubs zo :
Wapoeg
Ur yezh youkiek eo ar wapoeg (wappo), komzet gant tro-dro da 1 den nemetken (diwar 50 den en holl) e Kalifornia er Stadoù-Unanet (1977).
Equus
Spesadoù
Isgenad Equus Isgenad Asinus Isgenad Dolichohippus Isgenad Hippotigris
Essonne
Anv ar stêr a gaver en hini meur a gumun :
Goral Himalaya
Gouennañ
Ar par pennañ eo an hini nemetañ a c'hell parañ gant holl barezed ar strollad. En em gannañ a ra ar pared en ur glask gloazañ kostez o enebour gant o c'herniel. Ar gouennañ a c'hoarvez e miz Du ha miz Kerzu. Goude un dougen 6 miz e vez ganet ar menn nemetañ en nevez-amzer pa eo strujus ar vro. Dizonet e vez ar menn d'an oad a 4-5 miz. Ar par ne gemer ket perzh e sevel ar menned dre ma chom gant ar strollad nemet da vare ar gouennañ.
Bharal
Ar bharaled eo ar bronneged daskirier a ya d'ober ar genad Pseudois. Bevañ a reont e menezioù Himalaya.
1779
Diwar-benn bloavezh 1779 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Trogon narina
Annez
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Skalier
thumb|right|[[Skalieroù Brelevenez (Lannuon)]] Ur skalier zo ur seurt savadur bihan, pe savadenn vihan, en un ti pe ouzh un ti peurliesañ. Skalieroù a vez ivez er c'hêrioù a-wechoù pe war ar maez a-wechoùigoù, hag a zo graet evit pignat d'ul lec'h uheloc'h, pe diskenn izeloc'h. Alies e vez lavaret un diri ivez (dirioù neuze el liester), pe ur viñs zoken.
1399
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1399
Kampionad belgiat an echedoù (maouezi)
Ul lodenn ag an disoc'hoù a vank.
Feilhañs
Feilhañs a reer eus podoù ha listri graet diwar toaz divoull pri poazh, gwerniset pe amailhet.
Teknik
Meur a zoare zo da ginklañ ur pezh feilhañs.
Plouizi
Plouizi zo ur gumun e Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor, e Bro-Dreger.
Manuel María Fernández Teixeiro
thumb| Manuel María Fernández Teixeiro (Outeiro de Rei, 6 a viz Here 1929 - A Coruña, 8 a viz Gwengolo 2004) zo ur barzh galizek brudet evel barzh engouestlet.
E vuhez
Manuel María zo unan eus barzhed e vro a zo bet kanet e oberennoù hag enrollet gant tud evel María Manuela, Suso Vaamonde, Fuxan os Ventos, A Quenlla, Chorimas hag O Carro.
Turniz-Andalouzia
Doareoù pennañ
Tennañ a ra al labous d'ar goailh.
Krokodil hobregonet
Ar c'hrokodil hobregonet (Crocodylus cataphractus) a zo ur stlejvil hag a vev en Afrika.
Sant-Leri
Istor
Sant-Leri e oa ur barrez eus bro / eskopti Sant-Maloù
Hamon Martin Quintet
Sonerien
Sonerien ar strollad :
Benazir Bhutto
He buhez
Studioù he doa graet en Oxford a-raok distreiñ da Bakistan e 1977, un nebeudig a-raok ma vefe roet lamm d'he zad gant ar jeneral Zia ul-Haq. En harlu e oa bet a-raok distreiñ en-dro e 1986.
896
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 896
Giacomo Attendolo
E anv
Giacomo pe Jacopo Attendolo e oa e anv gwir. Muzzo pe Muzio a oa berradur e lesanv, Giacomuzzo. Goude e voe lesanvet Sforza.
E vuhez
Ren a reas un armead soudarded evit Bologna ha Firenze en emgann Casalecchio.
Erc
Sant kerneveurat
Erc Kernev-Veur a soñjer peurvuiañ e oa ar memes den. Breur e oa da sant Uny ha da santez Ia. Dont a reas eus Iwerzhon da Gernev-Veur, hag un iliz hag ur gêriadenn zo bet lakaet en e anv.
Plabenneg
Troveni
Lidet e veze gwezhall un droveni en enor da sant Tenenan, sant patrom ar barrez. Lidet eo bet adarre e 2008.
Tourako meur
An tourako meur a zo un evn, Corythaeola cristata an anv skiantel anezhañ.
Alan Kenarzh
Dimeziñ a reas da Judit Naoned (marvet e 1063), a oa merc'h da Yezekael Naoned, ha c'hoar da vBudig, kont Naoned, hag a voe kontez Naoned adalek 1051 betek he marv.
1783
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1783
Trinded kristen
Evit diskleriañ bongoel pe zogmenn an Dreinded, he deus ranket an Iliz diorren un termenadur piaouel gant skoazell naouadurioù deuet eus ar brederouriezh : “solwez”, “nouez”, “gouzerez”(hypostasis) “darempred” h.a.. N’he deus ket evit-se sujet ar feiz d’ur furnez denel met roet ur ster nevez, dibar, d’ar gerioù-se galvet da dermeniñ hiviziken ur mister dilavarus,” en tu-hont da gement a c’hellomp meizañ gant muzul denel.”
An nouezoù en Doue a zo disheñvel kenetrezo e gwirionez.
Doue a zo unel met nann digenvez” “ Tad”, Mab”, “Spered Santel”, n’int ket hepken gerioù o verkañ doareoù ar bezoud douevel, rak evit gwir ez int diforc’h an eil diouzh egile :” An hini a zo ar Mab n’eo ket an Tad, hag an hini a zo Tad n’eo ket ar Mab, nag ar Spered Santel n’eo ket an hini a zo an Tad pe ar Mab”. Disheñvel int an eil diouzh egile dre o darempredoù orinel :”An Tad eo a c’han, ar Mab eo a zo ganet, ar Spered Santel eo an hini a zeu anezho”. Unanded Doue a zo triat
1464
Diwar-benn bloavezh 1464 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Minared
Diwar ar minared e vez galvet an dud da bediñ pemp gwech an deiz gant ar muezzin. Hiziv an deiz eo uhelgomzerioù a vez staliet an aliesañ e penn ar minaredoù.
Indre
Indre zo un anv stêrioù e Bro-C'hall.
897
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 897
Nièvre
Nièvre zo anv gallek meur a drfa.
Dave Navarro
David Michael Navarro, ganet d'ar 7 a viz Even 1967, zo ur gitarour amerikan a son er strollad alternative rock Jane's Addiction hag ar strollad Camp Freddy. Sonet en deus ivez gant ar Red Hot Chili Peppers ha The Panic Channel.
Deroù
Ganet eo Navarro e Santa Monica (Kalifornia), e dud o vezañ James Raul Navarro ha Constance Colleen Hopkins. Orinoù meksikan zo gantañ dre e dad. E vamm Constance a oa kentelvez en abadenn skinwel Let's Make a Deal. Navarro oa an hini nemetañ en e familh na gomze ket Spagnoleg, en abeg ma torrdimezas e dud pa oa 7 bloaz hag e tremene lodenn vrasañ e amzer gant e vamm. Mont a reas war e studioù e Notre Dame High School e Sherman Oaks, CA. Mont a reas da heul en University High School e Los Angeles, CA.
Brien FitzCount
E vuhez
Mab bastard e oa da Alan Fergant († 1119), dug Breizh eus 1084 betek 1112. N'ouzer ket piv e oa e vamm. El lez saoz e voe desavet.
Liñs Kanada
Gedon, krignerien hag evned a vez hemolc'het gantañ, ha gwechoù zo kirvi ivez. Ober a ra gant e weled hag e gleved da gavout e breizhoù. E-barzh kornioù-bro 'zo eo ar c'had-erc'h (Lepus americanus) e breizh nemetañ. Er rannvroioù-se ez a kementad poblañsoù liñsoù gant hini ar poblañsoù gedon.
1784
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1784
Saint-Georges
E Bro-C'hall
-"Saint-Georges", ken plaen ha tra:
Skritur telougouek
Ar vogalennoù
Setu stumm distag ar vogalennoù: