cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emgann Saipan
An emgann
Boaz ar Japaniz e oa leuskel ar c'hentañ gwagennadoù-tagañ da zouarañ. Pa veze niverus an enebourien war an aod e kroge ar stourm. En doare-se e voe Emgann Saipan.
Fin Emgann Saipan
Leal betek penn, d'ar 5 a viz Gouere 1944 e vo gwelet al letanant meur Yoshitsugu Saito heuliet gant ur pezh mell banniel ruz ha 5 000 soudard Lu Impalaeriezh Japan o tagañ ar soudarded amerikan dindan stumm un argadenn Banzai.
Villabraz
Villabraz zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Emgann Saipan
Disorc'h Emgann Saipan
A-fed trevourien e voe 22 000 o vervel, darn dre emlazh ha darn all tapet gant an tennoù etre an daou lu.
Pozuelo del Páramo
Pozuelo del Páramo zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Charlez III (Rouantelezh-Unanet)
Endalc'hioù ofisiel
Pa voe Priñs Kembre e voe endalc'het Charlez da zarvoudoù ofisiel en anv ar Rouanez. Endalc'het e voe evit kadoriadurioù hag obidoù ofisiel. Alies ez ae Charlez da Gembre, da nebeutañ evit ur sizhuniad darvoudoù ofisiel bep hañv, evel digoradur ar Senedd, e-lec'h ma veze kustum da lavaret boemoù kembraek. E 2000 e voe adlañset gant Charlez ar c'hiz evit ur Priñs Kembre da gaout un telennour ofisiel, da galonekaat an arz-se, hini benveg-sonerezh ar vro. D'ar e voe dalc'het gant ar Rouanez ul lid e Buckingham Palace e koun 50 vloaz kadoridigezh Charlez evel Priñs Kembre. Pedet e voe dukez Kernev-Veur, duk ha dukez Cambridge, ar vinistrez bennañ Theresa May ha kentañ ministr Kembre Mark Drakeford.
Dre ma oa perzh eus Armeoù Kanada e veze kelaouet diwar-benn oberoù ar soudarded, ar pezh a leuskas anezhañ da weladenniñ anezho e Kanada peotramant en tu all d'ar mor, pe da gemer perzh e lidoù zo. E 2001 e tegasas ur gurunenn-blant savet diwar plant a gaver war talbennoù ar Brezel Bed Kentañ da lakaat war bez Soudard dianav Kanada ha mont a reas da batron Mirdi Kanada an Aerlistri Brezel e 1981. E 2010 ez eas Charlez en anv ar Rouanez da lid-digeriñ C'hoarioù ar C'hommonwealth e Delhi, India. Mont a reas da zarvoudoù ofisiel er Rouantelezh-Unanet aozet evit broioù ar C'hommonwealth, evel al lid relijiel en Abati Westminster e 2011 e koun krenn-douar Christchurch e Zeland Nevez, da skouer. E miz Du 2013 ez eas evit ar wezh kentañ en anv ar Rouanez da emvod pennoù ar C'hommonwealth e Colombo, Sri Lanka. E 2018 e tivizas pennoù-Stad ar C'hommonwealth lakaat Charlez da vezañ e penn an aozadur da c'houde Elesbed II. Penn ar C'hommonwealth zo choazet, ne zeu ket diwar hêrezh.
Enorioù ha renkoù en arme
Renkoù disheñvel en doa bet Charlez e broioù disheñvel abaoe ma voe anvet letanant-nih er Royal Air Force e 1972. Kentañ renk-enor a oa bet deroet da Charlez a voe Penn-kolonel e Rejimant Real Kembre e 1969 hag abaoe e voe staliet Penn-kolonel, Kolonel, Komodor Aer a Enor, Penn-komodor Aer, Bez-penn-kolonel, Kolonel Real a enor, Kolonel Real ha Komodor a Enor e 32 arme er C'hommonwealth. Penn-kolonel ar Parachute Regiment e oa.
Evel Priñs Kembre
Ar bannieloù implijet gant Charlez pa oa Priñs Kembre a cheñche diouzh al lec'h. E vanniel personel a oa Banniel Real ar Rouantelezh-Unanet, kemmet gant e skoed gant ul liketenn a dri foent arc'hant ha skoedig Priñselezh Kembre e kreiz. Implijet e vez er-maez eus Kembre, Bro-Skos, Kernev-Veur ha Kanada, ha dre ar Rouantelezh-Unanet a-bezh pa veze ar priñs e servij ofisiel evit arme ar vro.
E Kernev-Veur e oa skoed Duk Kernev-Veur: "Traezh 15 bezant Alamouret", ur park du neuze gant 15 pezh alaouret.
Cissopis leverianus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
Pezopetes capitalis
Pezopetes capitalis a zo ur spesad golvaneged bras eus ar c'herentiad Passerellidae. Ar spesad nemetañ er genad Pezopetes an hini eo.
Boko Haram
E 2002 e voe savet al luskad-se hag a stourm feuls ouzh gouarnamant Nigeria. Diazezet eo dreist-holl e biz ar vro hag e bal eo lakaat ar charia, lezennoù an islam, da dalvezout er vro a-bezh.
Tapera naevia
Tapera naevia a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Anvet e voe Cuculus naevius da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778) : ar spesad nemetañ er genad Tapera an hini eo.
Villazala
Villazala zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Psittacula columboides
Anvet e voe Palaeornis columboides (kentanv) da gentañ-penn (e 1830) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Henri Marret
Henri Justin Marret, bet ganet e Pariz d'ar 15 a viz C'hwevrer 1878 hag aet d'an Anaon e Fourqueux (Seine-et-Oise d'an ampoent-se) d'ar 25 a viz Gouere 1964, a oa ul livour gall.
Morciano di Leuca
Morciano di Leuca zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Oreothlypis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Sac'h paper
Adimplij
Laukku Vosa תיק थैला Tas Borsa (oggetto) 鞄 가방 Rankinė Tas (voorwerp) Pouque Torba (worek) Wayaqa Bag Кеса Väska సంచి Sporta זעקל
Jean-François-Ignace d’Erm
E vuhez
Ganet e oe e Montroulez e 1745, ha mab e oa da Jean-Denis D’Erm ha da Anne-Marie-Thérèse Le Jeune.
Mervel a eure e 1808, hag en e vortuaj ne oa nemet marc'hadour ken.
San Cassiano (Lecce)
San Cassiano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Oryol
Oryol pe Oriol (ruseg: Орёл) a zo ur gêr e Oblast Oryol e Rusia. Poblet e oa gant 318 000 a dud e 2013, ha 311 625 e 2019.
Numidia
Numidia a oa ur rouantelezh savet gant Massinissa en Henamzer, hag a badas etre 202 kent JK ha 46 kent J.-K. Edo e reter Aljeria a vremañ, stok ouzh rouantelezh Mauretania (Maroko hiziv ha kornôg Aljeria) er c'hornôg, ha proviñs roman Africa (Tunizia hiziv) er reter, ar Mor Kreizdouar en norzh, hag ar Sahara er su. Annezet e oa gant Berbered. Sellet e vez outañ evel ar c'hentañ Stad eus istor Aljeria. Da gentañ e oa ur rouantelezh emren ha da c'houde e teuas da vezañ a bep eil ur broviñs roman hag ur Stad sujet. Cirta (Constantine en amzer an drevadenn c'hall) e oa ar gêr-benn hag eno e voe kavet bez ar roue Massinissa. Numidia he deus bet meur a roue. Ar re vrudetañ a zo Gaia (roue), Massinissa, Mikipsa, Jugurta, Juba Iañ, Juba II ha Ptolemaios. Berbered chomidik pe kantreer, an Numided a oa rannet e meuriadoù disheñvel. Re reter Numidia a raed Massylii anezhe (eus Mis Iles, Iles a oa tad-kozh-iou Massinissa) ha re ar c'hornôg a veze anvet Massaesyli.
Halobaena caerulea
Halobaena caerulea a zo ur spesad evned-mor eus ar c'herentiad Procellariidae. Ar spesad nemetañ er genad Halobaena an hini eo
The Katzenjammer Kids
Krenngevell
Meur a dudenn zo en ur meni tiegezh a zo o chom war Enez Bongo, en Afrika.
Arondisamant Lodeva
Arondisamant Lodeva a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Hérault hag e rannvro Okitania.
The Katzenjammer Kids
Ar bloavezhioù 1950
Bemdez e voe embannet The Captain and the Kids a-hed ar bloavezhioù 1930 kent bout da Sul hepken e-pad dekvloazhiadoù. Adalek 1946 e krogas John Dirk, mab da Rudolph, da labourat mui-ouzh-mui war ar stiriad. Tudennoù nevez all a voe kinniget er bloavezhioù 1950. Petra bennak ma rae e vab an darn vrasañ eus al labour e sinas R. Dirks ar stiriad betek e varv e 1968. Feal e chomas John da zoare tresañ e dad betek diwezh an embann e 1979.
Impalaeriezh Voghol
Goude marv Aurangzeb e 1707 e krogas diskar an Impalaeriezh, daoust ma padas ur c’hantved hanter c’hoazh. An impalaer diwezhañ, Bahadur Shah II, ne chome mui nemet kêr Delhi en e zalc'h, e gwirionez, pa oa ar peurrest eus ar vro e dalc’h Breizh-Veur mui pe vui. Goude Emsavadeg ar Sipaied e 1857 e voe tennet e garg digant Bahadur Shah gant ar Saozon, harluet e voe diouzh e vro ha kaset da Virmania.
Urzh ar Palmes académiques
An Urzh a-vremañ
Teir rez an zo en urzh : marc'heg, ofisour ha komandour
Penn burev ar c'habined e ministrerezh an deskadurezh a zo sekretour kuzul an Urzh.
Bersée
Bersée a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht
Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht (alamaneg a dalvez : Devezh ar frankiz: hon armeoù) eo an trede teulfilm propaganda bet sevenet gant Leni Riefenstahl. Ennañ e tiskouez trede kendalc'h ar strollad nazi e Nürnberg e 1935. Er film e laka ar pouez war arme an Trede Reich.
E dibenn an Eil Brezel-bed e soñje d'an dud e oa bet kollet ar film. Ur skouerenn damglok anezhañ a voe adkavet er bloavezhioù 1970. Er film e kaver ur meskaj eus an teknikoù implijet gant Riefenstahl e Triumph des Willens (1934), hag ar pezh a reas diwezhatoc'h en Olympia (1938).
Caloramphus hayii
Caloramphus hayii a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.
Erik
Erik zo un anv-badez svedek.
Lophophorus sclateri
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ, e reter an Himalaya :
Penza
Penza (ruseg : Пенза) zo ur gêr e Rusia. Poblet e oa gant 501 109 a dud e 2021. Kêr-benn velestradurel Oblast Penza eo.
Alacant
E 2022 e oa 338 577 a dud o vevañ enni, hag en tu-hont da 470 000 en tolpad-kêr.
Nitokris
Nitokris (e gregach Νίτωκρις) a oa ur faraonez damvojennel e Henegipt. Brudet eo da vout war un dro ar faraonez kentañ ha diwezhañ faraon ar C'hwec'hvet tierniezh. Meneget eo hec'h anv gant Herodotos.
Électricité de France
Perzhioù Pennañ
E Europa : E Amérika : E Asia :
Gors-las
Gors-las pe Gorslas, zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Kembre, e Sir Gaerfyrddin. Emañ er mervent da gêr Rhydaman, el lodenn eus Sir Gaerfyrddin ma veze eztennet glaou ha gwechall e oa pouezus labour ar mengleuzioù glaou er vro.
E 2011 e oa 4,066 a dud o chom e Gorslas ha 2,523 anezho a oa kembraegerien (64,1%)
Vega
Vega zo un anv spagnolek, hini meur a lec'h ha meur a dra.
Cimanes de la Vega
Cimanes de la Vega zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Peter Kingsbery
Kent kendelc'her gant ur vicher solo en devoa kanet a-gevret gant ar ganourez stadunanat Anna LaCazio er strollad Cock Robin (1982-1990 ).
La Neuville
La Neuville a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Un taxi mauve
Un taxi mauve (Un taksi mouk e brezhoneg) a zo ur film iwerzhonat-gall, bet sevenet gant Yves Boisset e 1977.
Villamandos
Villamandos  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Kumuniezh Armerzhel Stadoù Kornôg Afrika
Kumuniezh Armerzhel Stadoù Kornôg Afrika (galleg: Communauté Économique des États de l’Afrique de l'Ouest, CEDEAO; saozneg: Economic Community of West African States (ECOWAS); portugaleg: Comunidade Económica dos Estados da África Ocidental (CEDEAO)) zo un aozadur etregouarnamantel krouet d'an 28 a viz Mae 1975 evit kas war-raok ar c'henlabour etre ar Stadoù ha krouiñ un unaniezh armerzhel ha moneizel. Deuet eo da vezañ ivez un nerzh evit derc'hel ar peoc'h er rannved-se. Teir yezh kenofisiel a zo: ar galleg, ar saozneg hag ar portugaleg.
Aigas Mòrtas
Aigas Mòrtas (okitaneg; Aigues-Mortes e galleg) a zo ur gumun e Lengadok en Okitania, e departamant ar Gard er rannvro Lengadok-Rousilhon-Kreisteiz-Pireneoù.
Villamanín
Villamanín  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Llanddeusant (Mon)
Savet e oa bet ar skol, Ysgol Llanddeusant, e 1847, serret eo bet e 2009.
Calimera
Calimera zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Yves Boisset
thumb|right|300px|Yves Boisset da geñver Festival [[Canas|Cannes e 2010]] Yves Boisset, bet ganet d'ar 14 a viz Meurzh 1939 e Pariz a zo ur sevenour gall.
Donovan (disheñvelout)
Un anv-lec'h hag un anv-den e c'hall bezañ ivez.
Compsothraupis loricata
Annez
Brosezat eo ar spesad e reter Brazil.
Pogoniulus bilineatus
Anvet e voe Megalaema bilineata (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).
Cannole
Cannole zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Quintana del Marco
Quintana del Marco  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Salamandra
Salamandra a zo ur genad e rummatadur an divelfenneged, ennañ sourded.
Otto Wilhelm Heinrich Carl Ernst Friedrich von Pestel
Otto Wilhelm Heinrich Carl Ernst Friedrich von Pestel (ganet e 1848 Gut Bruche, Landkreis Melle, e Niedersachsen; † 1919 er memes lec'h) a oa ur politiker eus Prusia hag eus distrig kontelezh Melle.
Concordia sulla Secchia
Concordia sulla Secchia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Modena, e rannvro Emilia-Romagna. E 2017 e oa 8435 a dud o chom enni.
Morococcyx erythropygus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
So Long, Frank Lloyd Wright
So Long, Frank Lloyd Wright (Kenavo, Frank LLoyd Wright) a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer stadunanat Paul Simon (1941-).
Sericossypha albocristata
Sericossypha albocristata a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Santa María de Ordás
Santa María de Ordás  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Castro (Puglia)
Castro zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Kanton Avranches
Kanton Avranches a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 20 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Enez Macquarie
Enez Macquarie (Macquarie Island e saozneg) zo un enezenn e mervent ar Meurvor Habask, hanter-hent etre Zeland-Nevez hag Antarktika, 128 km² enni. Ent-melestradurel eo stag ouzh Tasmania (Aostralia). Didud eo war-bouez ur greizenn-enklask, etre 20 ha 40 den enni.
Arondisamant Issoudun
Arondisamant Issoudun a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Indre hag e rannvro Centre-Val de Loire.
Supersano
Supersano zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Urban Terror
Urban Terror a zo ur mod evit Quake III Arena, ur stumm en e-bezh a zo bet krouet gant Silicon Ice Development (Frozen Sand) o enbarzhiañ ur c'hoari a den muioc'h d'ar wirionez, ha gant elfennoù c'hoari e skipailh. Goude dieubidigezh lusker c'hoari Quake III hag embannadur ar stumm 4, ar c'hoari a zo ur c'hemmadur eus Quake III hag ur stand-alone diazezet war lusker ioquake3 anvet ioUrbanTerror. An hini-mañ a zo digoust penn-da-benn ha tu zo e bellgargañ war lec'hienn ofisiel ar c'hoari.
Gameplay
Pep brasañ an armoù, estreget ar greunadennoù hag ar pistolennoù, o deus un eil, pe un trede doare da dennañ.
Diorroadur
Posupl e vo c'hoari gant lunedoù 3D war ar stumm nevez.
Kergrist (disheñvelout)
Kergrist zo un anv-lec'h brezhonek, ha hini meur a lec'h.
Barochan Hill (Glasgow)
Douaroniezh
Kenstrolladet gant Kêr-Glasgow, ouzh kornog, nepell lez kreiteiz genoù ar stêr Clyde, parrez Paislay.
Eaux-Bonnes
Eaux-Bonnes (Aigas-Bonas e bearneg) zo ur gumun c'hall er Pireneoù, e kanton Laruns, Pyrénées-Atlantiques.
Priñs-eskob
Ur prins-eskob (Fürstbischof en alamaneg) e oa an eskob a oa e penn ur briñselezh en Impalaeriezh santel roman german, pe er broioù dindan an Urzh Teutonek. Un nebeud titloù damheñvel avat zo bet a-wechoù ivez e broioù all.
Preußen
Tud
Preußen pe von Preußen eo an titl a veze roet peurvuiañ d'an dud eus an tiegezh Hohenzollern a oa o ren e Rouantelezh Prusia. Alies e veze graet ivez Hohenzollern pe Brandenburg eus lod anezho, hogen dreist-holl a-raok krouidigezh ar rouantelezh er vro.
Lyciasalamandra
Lyciasalamandra a zo ur genad e rummatadur an divelfenneged, ennañ sourded.
Xenopirostris
Spesadoù
O c'havout a reer holl e Madagaskar.
Kastell Gripsholm
Istor
Savet e voe ur c'hastell-kreñv eno war-dro 1380, gant Bo Jonsson Grip, hag e dalc'h an tiegezh Grip e chomas betek ar mare ma voent diberc'hennet gant ar roue Gustav I e 1526. Neuze e voe dismantret ha savet ur c'hastell nevez gant tourioù ront. Eus ar c'hastell kentañ ne chom nemet ur pennad moger.
Siaka Stevens
Siaka Stevens (24 a viz Eost 1905 - 29 a viz Mae 1988 e Freetown) a oa ur politikour eus Sierra Leone, prezidant ar vro e 1967 hag eus 1971 da 1985.
Alfonso II Aragon
Alfonso II (1157-1196), lesanvet el Casto, a oa Roue Aragon.
Person
Ar person eo ar beleg katolik a zo lakaet e penn ur barrez gant an eskob a zo a-us dezhañ. Dindanañ emañ ar c'hure, a zo beleg ivez, hag a-wechoù e vez diagoned ha n'int ket beleien anezho. E brezhoneg ne reer ket an diforc'h a veze graet e galleg etre recteur (ur beleg e-unan-penn e karg eus ur barrez vihan) ha curé a dalveze kement ha person-kanton. Er parrezioù bras-mañ e oa meur a gure.
Villaseca de Henares
Villaseca de Henares zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Villaseca
Villaseca zo anv spagnolek meur a lec'h.
Aguas Claras
Pennad kar
Rummad lec'hanvadurezh portugalek Rummad lec'hanvadurezh spagnolek
Pétronille
Pétronille zo un anv-badez gallek, a orin latin.
Cursi
Cursi zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Lantanid
Gerdarzh
Eus anv al lantanom e teu hini ar rummad. Gant ar c'himiour svedat Carl Gustav Mosander (1797-1858) e voe goveliet an anv latin arnevez lanthanum e 1839 diwar an henc'hresianeg λανθανειν lantanein,"bezañ diverzhet", abalamour d'an diaes ma oa bet hiniennekaat al lantanom a-douez ar c'heriom oksidet. E 1841 e tremenas ar ger e saozneg, ha gallekaet e voe e 1846 (lanthane) kent bezañ brezhonekaet e "lantanom". E 1925 e voe dibabet anv ar rummad gant ar maenoniour suis Victor Moritz Goldschmidt (1888-1947).
Arver
Evit gouzout hiroc'h, gwelit ar pennad Douar rouez.
Hektor
Hektor (henc'hresianeg : Ἕκτωρ Héktôr) a oa un haroz eus Troia, mab d'ar roue Priamos ha d'e bried Hekabe. Perzh a gemeras e Brezel Troia. Lazhet e voe gant ar gouron akean Ac'hilleüs.
Chiesa del Gesù
Chiesa del Gesù (Iliz Jezuz, e brezhoneg) zo anv meur a iliz en Italia. Gouestlet int da anv santel Jezuz, ha liamm pe liamm o deus gant kentañ iliz ar Gesù (SS. nomini Iesv sacrum) e Roma. En pep hini anezho eo skrivet bras al lizherennoù IHS, arouez anv Jezuz.
Greg ar C'hroazour
Greg ar C'hroazour  zo ur werz embannet e Barzhaz Breizh e 1839 dindan an talbenn gallek L’épouse du croisé, gant ar c'homzoù brezhonek "e yezh Kerne" ( dialecte de Cornouaille ) ; en holl embannadurioù e kaver ar werz-se.
Sullivan
Istor an anv-den
Gwrizioù an anv a gaver e mervent Iwerzhon, e Kontelezh Tipperary, kent donedigezh an Normaned, ha goude e Kontelezh Cork, en hini Kerry. Gant an divroañ eo bet skignet ivez en Aostralia, Norzhamerika, hag e meur a vro all. An anv O'Sullivans a gendalc'h hini Eóganacht Chaisil eus Cenél Fíngin, a ziskenne eus Fíngen mac Áedo Duib, roue Cashel pe Mumhan eus 601 da 618. A ouenn roueel int eta. Fedelmid mac Crimthainn (marvet e 847), a oa roue Mumhan ha tost da vezañ Pennroue Iwerzhon a-bezh, a oa an diwezhañ roue eus Cenél Fíngin. Goude e teujont da vezañ priénsed dindan o c'herent MacCarthy e rouantelezh vihan Desmond, a gemeras lec'h Cashel/Mumhan.
Ó  a zo stank en anvioù iwerzhonek hag a dalv kement ha mab-bihan. E saozneg e skriver O'. Lakaet e vez dirak tro-c'henel Súileabhán, da lavarout eo Súileabháin, ha neuze e talv kement ha mab-bihan Súileabhán. En iwerzhoneg ne vez ket graet gant ar skrabig (') saoznek. Dont a ra an anv eus Súildubhán hag a dalv paotr bihan du e lagad eus súil (lagad), dubh (du), hag -án, lostger bihanaat.
Stephanophorus diadematus
Stephanophorus diadematus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika : e reter Paraguay, kreisteiz Brazil, biz Arc'hantina hag Uruguay.
Moncheaux
Moncheaux a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Gisberga
Gisberga, pe Ermesinda de Bigorra, (1015-1049) a oa ur briñsez frank, dimezet da Ramiro Iañ Aragon.
Tofaeg
Doare-skrivañ
Ral a wezh e vez ket implijet ar yezh dre skrid, met seul wezh m'hen graer ec'h implijer al lizherenneg kirillek gant lizherennoù arbennek ouzhpenn:
Valle del Aragón
En hanternoz dezhi emañ Saonenn Aspe e Bro-C'hall. Teir rann zo anezhi:
Janed Aostria (1535-1573)
thumb|Poltred Juana Aostria gant [[Alonso Sánchez Coello, 1557)]] Janed Aostria, pe  Juana de Austria  (pe Habsburgo) e spagnoleg, (Madrid, 24 a viz Mezheven 1535 - Manati El Escorial, 7 a viz Gwengolo 1573) a oa ur briñsez spagnol, merc'h da Karl V ha d'e bried Izabel Portugal, infantez Spagn hag arc'hdugez Aostria.
Charlotte von Hessen-Homburg
Charlotte Dorothea Sophie Hessen-Homburg pe Charlotte Dorothea Sophie von Hessen-Homburg (ganet e 1672 en Kassel; marvet e 1738 en Weimar) a oa ur briñsez eus Hessen-Homburg deuet da vout dugez Saks-Weimar dre zimeziñ da Johann Ernst III von Sachsen-Weimar.
Dromococcyx pavoninus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl, orthoptera en o zouez.
Eucometis penicillata
Eucometis penicillata a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Pont Sant-Nazer
Istor
E 1992 e kemer ar C'huzul Departamant kontrol ar KEKK o adprenañ ar 130 000 kevrann evit ur sammad a 104 milion a lurioù. Paouezet eo an treizhaj d'ar a viz Here 1994, seitek bloaz a-raok an deizhiad rakwelet.
Willem Iañ an Izelvroioù
Willem Iañ an Izelvroioù pe Willem Frederik van Oranje-Nassau (1772-1843) a voe priñs riek an Izelvroioù eus 1813 da 1815 evel Wilhelm VI van Oranje, ha goude roue an Izelvroioù eus 1815 da 1840 evel Wilhelm Iañ, ha dug-meur Luksembourg adal 1815 betek 1840.
Ramiro Iañ Asturiez
Ramiro Iañ, ganet war-dro 790 en Oviedo, ha marvet d'an 1 a viz C'hwevrer 850 en e balez e Santa María del Naranco, en Oviedo, a oa roue Asturiez entre ar bloavezhioù 842 ha 850. Kempredad e oa gant Nevenoe.
Abdulsalami Abubakar
Abdulsalami Alhaji Abubakar (ganet d'an 13 a viz Even 1942) zo ur soudard hag ur politikour eus Nijeria, bet e penn ar Stad etre 1998 ha 1999.
Kanton Bourguébus
Kanton Bourguébus a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
Giurdignano
Giurdignano zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Calvello
Calvello  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Genver 2014 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2014 e Breizh
Episcopia
Episcopia  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Ciconiiformes
Ciconiiformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, enni ar c'hwiboned hag evned kar dezho. An urzhiad-mañ a zo bet cheñchet kalz er bloavezhioù diwezhañ ha diwar-se eo disheñvel-mat an niver a gerentiadoù enni hervez ar rummatadurioù. Ciconiidae a c'hellfe bezañ ar c'herentiad nemetañ ennañ.
Étienne Becker
Mab e oa d'ar filmaozour Jacques Becker, breur d'ar skriptourez Sophie Becker (dimezet d'an aktour gall Pierre Vaneck) ha da Jean Becker, filmaozour diouzh e vicher.
Émile Dezaunay
thumb|right|200px|Poltred Émile-Alfred Dezaunay gant [[Puvis de Chavannes, war-dro 1880]] Émile Alfred Dezaunay, bet ganet e Naoned e 1854 hag aet d'an Anaon er memes kêr d'ar 4 a viz Even 1938, a oa ul livour breizhat.
Delothraupis castaneoventris
Delothraupis castaneoventris (pe Dubusia castaneoventris) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Gallicchio
Gallicchio  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Bouc'h
Perzhioù
Anavezet e vez dre gerniel, dezhe stumm ul lourenn a-wezhioù, ur bouchig barv dindan ar genoù ha dre e c'hwezh kreñv, da vare ar rut dreist-holl. Dont a ra ar c'hwezh-se eus trenkennoù druz (evel an drenkenn 4-ethyl-octanoek, -dekanoek, -dodekanoek, -tetradekanoek) hag eus feromonoù zo (an aldehid 4-ethyloctanel). Produet e vez ar feromonoù-se gant kroc'hen penn ar bouc'h ha broudañ a ra labour vierezoù ar parezed dre hanterouriezh an hormon GnRH.
Tiegezh santel
An Tiegezh santel, pe ar familh santel eo an anv roet d'an tiegezh a oa ennañ Jezuz hag e dud, Mari ha Jozef. Roet eo da skouer d'an holl diegezhioù gant an Iliz katolik.
An hini a garan
Mammennoù
Enrollet eo bet gant Andrea ar Gouilh e 1960, kanet e gwenedeg. Ar stumm leonekaet zo meneget en dastumad "Breiz a gan", gant René Abjean, en Ebrel 1973.
Bann ar Roc'h-Bernez
Dilamet ar bannoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
Hedydipna
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Muro Leccese
Muro Leccese zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Mari Breizh (1446-1511)
He buhez
Ur mab o doe Frañsez ha Marc'harid met ne vevas nemet 3 miz, ha mervel a reas Marc'harid Breizh en 1469. Diwar an deiz-se edo Yann II Roc'han war renk hêred ar gurunenn tre war-lerc'h merc'hed Frañsez II.
Cyanomitra
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Nectarinia
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Marzioù Argant
Ed Greenwood ha Jason Carl o deus kenlabouret da sevel al levr diwar-benn ar Marzioù Argant.
Starnoenas cyanocephala
Annez
Emañ brosezat ar spesad e douaroù izel Kuba, ma plij ar c'hoadegi gleborek hag ar geunioù dezhañ.
Ebony and Ivory
Istor ar ganaouenn
Ma reas berzh bras ar ganaouenn er bed a-bezh pe dost e oa bet labezet gant kanvarnourien 'zo hag a gave dezhe e oa nemet un oberennig dister e-skoaz brud an daou ganerien. Padal, evit ar pezh a sell ouzh ar c'hanaouennoù bet skrivet gant McCartney war-lerc'h e brantad Beatles ez eo chomet evel an eilvet a-fed padelezh he berzh, just war-lerc'h... Hey Jude !
Ernst von Bayern (1554-1612)
Ernst Bavaria (1554–1612), en alamaneg Ernst von Bayern, a oa ur priñs eus Bavaria, eskob hep bout beleg. Arc'heskob Köln e oa, ha priñs-eskob Münster, Hildesheim, Liège ha Freising.
Mab e oa da Albrecht V Bavaria.
-92
662 Ab Urbe Condita = - 92 kent J.-K
Radio Bro Gwened
Skignet e vez an abadennoù en ul lodenn vat eus ar Mor-Bihan hag e kreisteiz Aodoù-an-Arvor. Emañ e-barzh Brudañ ha Skignañ, ar rouedad radioioù brezhonek.
Afchareg
Alies e vez lakaet an afchareg da rannyezh turkek, bet levezonet donoc'h evitañ gant ar perseg.
Drepanornis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez, tri (3) isspesad dezhe en holl.
Alegorienn
Lennegezh
El lennegezh ec'h implijer an alegorienn evel un hir a vetaforenn, evel en Alegorienn ar vougev, gant Platon.
Magdala
Magdala zo un anv-lec'h e meur a vro, deuet eus brud an anv en Aviel.
San Andrés del Rey
San Andrés del Rey  zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Pont-l'Évêque (fourmaj)
Pont-l'Évêque zo anv ur fourmaj laezh-buoc'h graet e Normandi, e Bro-C'hall.
Proviñs Guadalajara
Proviñs Guadalajara  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha-La Mancha. Guadalajara eo ar pennlec'h anezhi.
Mari Madalen (santez)
Mari Madalen, pe Mari Magdala (Μαρία η Μαγδαληνή e gregach), zo ur vaouez hag a oa aet da-heul Jezuz, betek en deizioù diwezhañ, diouzh a lenner en Aviel : hervezo eo hi a voe an test kentañ eus dasorc'hidigezh Jezuz, hag ac'h eas da gemenn ar c'heloù d'an ebestel. Lakaet eo bet da santez. Diwar hec'h anv eo bet savet an anv-badez brezhonek Madalen.
E Breizh
Enoret eo ar santez e Sant-Nikolaz-ar-Pelem, hag ur c'hantik brezhonek zo dezhi, enrollet gant Anne Auffret.
Aktiniom
Perzhioù
Ur metal blot liv an arc'hant eo an aktiniom. Skinoberiek-kenañ eo, lugerniñ a ra en deñvalijenn en ur deuler gouloù glaswenn dre m'eo ionaet an aer a zo tro-dro dezhañ.
Kenderc'hadur
Stumm metalek an aktiniom a genderc'her dre goazhañ AcOF (fluorid aktiniom) gant burezh litiom er goullo e 1000-1300°C.
Andria
Andria zo ur gêr hag ur gumun eus Italia e proviñs Barletta-Andria-Trani, e rannvro Puglia. 97 209 a dud a oa enni o chom en 2021.
Douaroniezh
Andria zo 10 km diouzh kêr Barletta ha diouzh Mor Adria. 408 km2 zo dindani, ha gant se eo 16vet kêr vrasañ Italia.
Koailh harlikin
Boued
Bevañ a ra diwar c'heot, greun ha had.
Unvaniezh Kalmar
An Unvaniezh
Krouet e voe an Unvaniezh en 1397 gant ar rouanez Marc'harid Iañ Danmark (1353–1412), e kêr Kalmar, e Sveden, tost d'an harzoù gant Skania, a oa da Zanmark goude ma oa bet trec'het Alberzh III Mecklenburg, roue Sveden, en 1389 gant armeoù Danmark ha n'en doa ket gallet paeañ e zle-daspren a 60 000 mark arc'hant tri bloaz goude e zieubidigezh. Ar roue Albert, ganet en Alamagn, ne oa ket gwall garet gant noblañsed Sveden, hag ar re-se en em savas enep dezhañ, gant skoazell Danmark hag a glaske lakaat fin d'an Hansa evit ren war ar c'henwerzh e Lec'hlenn.
Alan Moore
Pladennoù
Adalek 1996 eo ar CDioù enrolladurioù pezhioù-c'hoari gant e strollad art performance.
Radevormwald
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Radevormwald gant ar c'hêrioù-mañ :
San Ferdinando di Puglia
San Ferdinando di Puglia zo ur gêr hag ur gumun eus Italia e proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia.
Institut Supérieur des Langues de la République Française
An ISLRF, pe Institut Supérieur des Langues de la République Française, zo un aozadur hag a vod kreizennoù stummañ kelennerien e yezhoù amofisiel ar Stad c'hall (brezhoneg, okitaneg, ...).
Izabel Stuart
Bugale
Daou vugel o doe Izabel ha Frañsez:
Pinilla de Molina
Pinilla de Molina zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Guadalajara ; 12 a dud a oa enni o chom e 2022.
William Bradford
Kealioù ha stil
En e skridoù e weler ar geal e vije eus trevadennerion gentañ Amerika tud mennet da vevañ hervez un tonkad kumun (pezh a ra ur "manifest destiny" anezhañ), tud dilennet gant Doue evit ren ar bed a-bezh evel ur skouer a frankiz hag a relijiusted. Dre ma tostaas distruj trevadenn Plymouth e teuas doare Bradford da vout tristoc'h e stil en e skridoù pa arveste ouzh koll ar pennaennoù relijiel a oa e diazez buhez an drevadennerion gentañ.
Cherbourg-Octeville
Emdroadur ar boblañs 1793-2006
• Mammennoù : Cassini hag EBSSA
Zogno
Zogno zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Gymnophaps albertisii
Dougen a ra anv an ergerzher ha naturour italian Luigi Maria D'Albertis (1841-1901).
Ubiale Clanezzo
Ubiale Clanezzo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Sister Rosetta Tharpe
E 1941 e kane gant laz-seniñ Lucky Millinder E 1964 ez eas da ganañ da vro-Saoz.
Aozadur an tirlu gall e Breizh e miz Eost 1914
Setu amañ Aozadur an tirlu gall e Breizh e miz Eost 1914, pa darzhas ar Brezel-bed kentañ; unanadoù all, diazezet e kornôg Bro-C'hall, a zo bet meneget ivez.
Quintanilla del Agua y Tordueles
Quintanilla del Agua y Tordueles zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Arondisamant Coutances
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Manche d'ar 1 a viz Genver 2017. 97 kumun zo en arondisamant Coutances bremañ.
Stralsund
Annezet eo gant 57 000 a dud (e 2012). Bevañ a ra tud Stralsund diwar greanterezh ar sevel listri, ar peskerezh ha, muioc’h-mui diwar an touristerezh hag ar servijoù.
Hiru Erregeen Mahaia
An anv
Talvezout a ra an anv kement ha "Taol an tri roue" abalamour ma'n em gave eno bevenn teir rouantelezh: hini Navarra, hini Aragón hag hini Bearn.
Frankolin du
Ar frankolin du a zo ur spesad evned, Francolinus francolinus an anv skiantel anezhañ.
Trentemoult
E-pad kantvedoù e oa pesketaerien o chom eno, ha ivez ofiserien ar verdeadurezh kenwerzh.
Sinema
E porzh Trentemoult e oa bet enrollet un nebeud darvoudoù diavaez eus ar film Le Bateau à soupe gant ar filmaozour gall Maurice Gleize e 1946.
Abajas
Abajas  zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Pallenn
Ur pallenn pe golo zo un dilhad-gwele, lakaet war-benn ul liñsel evit derc'hel tomm d'ar c'housker.
Proviñs Almería
Proviñs Almería zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Andalouzia, ha kêr Almería eo ar gêr-benn anezhi.
Jean Delannoy
Goude bezañ kaset da benn vat e studioù war al Lizhiri er Sorbonne e oa aet da arzvarnour da gentañ-penn, ha da-heul, da gazetenner ha da ginklour.
Noah Webster
Geriadur
Er geriadur-se e oa 70 000 pennger, hag 12 000 anezho ne oant ket meneget er geriadurioù saozneg a oa diagent. Evit eeunaat hag aesaat doare-skrivañ ar saozneg e reas gant stummoù evel "color" e-lec’h "colour", "wagon" e-lec’h "waggon", pe "center" e-lec’h "centre". Kavout a raed er geriadur gerioù dibar da saozneg Norzhamerika evel "skunk" (skoñs) pe "squash" (koulourdrenn), gerioù ha ne oant ket e geriadurioù Breizh-Veur. E-leizh a levrioù all hag a bennadoù kazetennoù a embannas Noah Webster a-hed e vuhez. Embann a reas ivez ur stumm amerikanek eus ar Bibl e 1833, oc’h adwelet ar stumm a oa en implij e Breizh-Veur (King James Version) hag o kemer harp war ar skridoù gresianek hag hebraek.
Scaphiophryne spinosa
Scaphiophryne spinosa zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Proviñs Jaén (Spagn)
Proviñs Jaén  zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Andalouzia, ha kêr Jaén eo ar gêr-benn anezhi.
Valdallière
Valdallière a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016 gant un anv nevez-flamm. Dont a ra hec'h anv eus ar stêr Allière a dreuz ar gumun.
Kurunenn Aragon
Kurunenn Aragon a oa unvaniezh politikel un toullad rouantelezhioù war-dro ar Mor Kreizdouar er Grennamzer hag ur pennad goude.
Kresk war-du ar reter
Evel rouantelezh kristen e klaskas da gentañ kreskiñ diwar goust broioù muzulman ar c'hreisteiz, hag en hanternoz war-du Okitania. Meur a vro okitanek, evel Provañs pe Comminges, a oa e Kurunenn Aragon.
Notitia Dignitatum
Evit pep hanterenn eus an impalaeriezh e tibun an Notitia an holl 'uhelgargoù' (da lâret eo ofisoù), alies gant al lec'h m'edont ha zoken o officium resis (an implijidi war-bouez ar re izelañ). Listenniñ a ra :
Marc'harid Bro-Saoz
He buhez
Ganet e oa e 1240 e kastell Windsor. Merc'h e oa da Herri III, roue Bro-Saoz, ha da Eleanor Provañs.
Ferdinand Marian
Marv
Troet gant ar boeson Ferdinand Marian a zo marvet en ur gwallzavoud karr-tan e Dürneck (hiziv ul lodenn eus Freising) e Bavaria. Hervez e vefe bet o vleniañ mezv war hent Munich gant ur garr-tan bet prestet dezhañ. Pal e veaj a vefe bet da dapout paperioù dinaziañ. Ar re-se ur wech aotreet gant an ofisour Amerikan ar filmoù Eric Pleskow o defe bet roet an tu da Varian da adlabourat evit ar sinema. Evit lod all e oa ur gwallzarvoud doare emlazh.
Castejón de Monegros
Castejón de Monegros zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Cinnyris
Cinnyris a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant ar skiantour gall Jean Léopold Nicolas Frédéric Cuvier (1769-1832).
Unnek isspesad ha pevar-ugent (91) en holl.
Paul Barge (1890-1960)
Paul Auguste Barge, bet ganet d'ar 6 a viz Mezheven 1890 e Pariz VIII (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Genver 1960 e Pariz XIV, a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
Karrbont ar Penzez
Dre m'eo erru en ur stad dirapar, ne c'hall ket an trenioù a dremen drezañ ober ouzhpenn 30 km an eur.
Hemiphaga chathamensis
Hemiphaga chathamensis a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Bonate Sotto
Bonate Sotto zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Moussa Traoré
Moussa Traoré a voe kondaonet d'ar marv e 1993 hag e 1999 met pardonet e voe bewech ha dieubet e voe a-benn ar fin e 2002.
Alpha Oumar Konaré
Alpha Oumar Konaré zo doktor honoris causa skol-veur Breizh-Uhel.
Huáscar
Lazhet e voe Huáscar gant Atahuallpa a-raok ma c'hellfe reiñ ur sammad aour uheloc'h evit e hini evit bezañ dieubet gant Pizarro hag adlaket e penn an impalaeriezh inka. A-benn ar fin e vezo lazhet eñ ivez, dibennet gant soudarded Pizarro, dre an abeg m'en devoa lakaet e vreur d'ar marv.
Tristano di Chiaromonte
Barthélemy Guilhem, pe Tristan de Clermont-Lodève, pe Tristano di Chiaromonte en italianeg, zo ur c'hont gall hag a veve e Naplez e deroù ar. Ganet e oa war-dro 1380, en Languedoc, ha marvet d'an 3 a viz Genver 1441.
Frankolin beg ruz
Anvet e voe Francolinus adspersus (kentanv) da gentañ-penn (e 1838) gant an naturour breizhveuriat George Robert Waterhouse (1810-1888).
Roger Laouenan
Roger Laouenan, ganet d'an 28 a viz Eost 1932 e Ploulec'h (Treger) ha marvet d'an 30 a viz Meurzh 2022 e Lannuon, zo ur c'hazetenner, ur skrivagner hag un istorour breizhat.
Maria Maddalena
Arz
Niverus eo an oberennoù diwar-benn ar santez, setu un nebeudig anezho:
Aglyptodactylus madagascariensis
Aglyptodactylus madagascariensis a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Proviñs Castelló
Proviñs Castelló (Castellón e spagnoleg) zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, e Kumuniezh Emren València.
Alectroenas madagascariensis
Anvet e voe Columba madagascariensis da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Saint-Michel-de-Livet
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.
Kengevread Etrebroadel ar Sindikadoù
Krouet eo bet Kengevread Etrebroadel ar Sindikadoù (Confédération syndicale internationale-CSI ; International Trade Union Confederation-ITUC) e 2006 dre emglev etre ar CISL (Confédération internationale des syndicats libres) hag ar CMT (Confédération mondiale du travail). 176 milion a labourerien a zo liammet outañ, dre hanterouriezh 301 aozadur en ur 151 bro bennak.
Theodoor Hendrik Van de Velde
E 1926 e skrivas ul levr anvet Het volkomen huwelijk ("Ar briedelezh peurvat") hag a roas brud dezhañ. Kaoz a oa ennañ da zougen bri da anaoudegezh ar blijadur er vuhez erotek.
Le Chat (bannoù treset)
D'an 22 a viz Meurzh 1983 e voe diskouezet evit ar wech kentañ en un astenn eus ar pemdezieg belgiat Le Soir.
Un albom Ar C'hazh e Breizh an titl anezhañ a oa deuet e-maez e miz Here 2000. Seizh pajenn ha daou-ugent ennañ e oa bet sevenet al livioù gant Serge Dehaes ha troet ar gerioù gant Divi Kervella.
Frumka Płotnicka
E miz Eost 1943 e voe aozet un emsavadeg en Będzin ha Sosnowiec a-enep an Alamaned. Meur a zevezh e padas, goude ma oa deuet an SS da freuzañ al linenn difenn goude un nebeud eurvezhioù. Mervel a reas Frumka Płotnicka d'an 3 a viz Eost 1943 en ur bunker e Będzin e-pad ar stourm.
Casirate d'Adda
Casirate d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Rouaned Naplez ha Sikilia
Eus tiegezh Aostria d'ar marevezh napoleonian (1713-1816)
Hervez feur-emglev Utrecht e 1713 e tegouezhas Sikilia gant Vittorio Amadeo II, dug Savoia, hag anaout a reas an Impalaer Karl VI evel Roue Naplez. Goude Brezel Emglev ar Beder, en enep da aloubadeg Sardigna ha Sikilia gant ar Spagnoled, feur-emglev Den Haag (1720), a roas Sikilia d'an impalaer Carlos VI, met e-kerzh Brezel hêrezh Polonia e voe trec'het arme Aostria gant an arme spagnat e 1734 en Emgann Bitonto ; Spagnoliz a zalc'has tiriad Napoli, ha Sikilia e 1735, an div gurunenn o vont gant Charlez Bourbon, anezhañ dug Parma ha Piacenza. Dre Feur-emglev Vienna (1738) e voe lakaet kement-se da dalvout.
Geococcyx californianus
Tapet en devoa brud er bed a-bezh en abeg d'an dudenn bannoù-treset The Road Runner (a-gevret gant Wile E. Coyote) krouet gant ar Stadunanad Chuck Jones e 1948.
Pumayyaton
Pumayyaton, pe Pigmalion e gregach, a oa roue Tir, e Fenikia, hervez mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa d'ar roue Belos. Breur e oa da rouanez Kartada, Didon, a garas an haroz Aeneas, a-raok n'eas da chom da Italia.
Fleet Air Arm
Ar Fleet Air Arm (FAA) eo skourr aervorlu ar Royal Navy, morlu ar Rouantelezh-Unanet.
Proviñs Jaén
Proviñs Jaén a c'hall bezañ :
Wolfenstein II: The New Colossus
An istor
Er c'hoari Wolfenstein: The New Order an Nazied a zo bet trec'h e-pad an Eil Brezel-bed. Ar C'helc'h Kreisau eus ar rezistañs alaman en devoa klasket harpañ an haroz William "B.J." Blazkowicz's da dalañ ouzh ar jeneral Wilhelm "Deathshead" Strasse. E 1961, er Stadoù-Unanet Amerika dindan beli an trede Reich B.J. gant izili ar resitañs stadunanat a glask krouiñ un eil reveulzi stadunanat a-enep ar renad nazi.
Heuliadenn
Ur c'hoari da heul a zo bet embannet d'an 10 a viz Even 2018 gant Bethesda Softworks hag anvet Wolfenstein: Youngblood. Un heuliadenn eo da Wolfenstein II: The New Colossus embannet d'ar 26 a viz Gouhere 2019.
Liz Truss
thumb|Liz Truss (luc’hskeudenn ofisiel) Mary Elizabeth Truss, ganet d’ar en Oxford, zo ur bolitikerez saoz, kentañ ministrez ar Rouantelezh-Unanet abaoe miz Gwengolo 2022.
Spinone al Lago
Spinone al Lago zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Norman Greenbaum
Berzh bras en devoa graet e 1969 gant e ganaouenn Spirit in the Sky en devoa gwerzhet ouzhpenn daou vilion a skouerennoù anezhi. Ar ganaouenn-mañ a oa bet degaset an enrolladur anezhi gant akipaj an egorlestr Apollo 13 a reas dezhi bezañ skignet eus an egor.
La Olmeda de Jadraque
La Olmeda de Jadraque  zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Seedienst Ostpreußen
Ar Seedienst Ostpreußen a oa ur gompagnunezh listri alaman, da vont eus proviñsoù Pomerania, ha Schleswig-Holstein goude, da Brusia ar Reter, etre 1920 ha 1939.
Skeul (kenfeur)
Ar skeul eo ar c'heñver etre muzul hirderioù un dra real ha muzul hirderioù e daolennadur (kartenn c'heografek, maketenn,...).
Aldeaseca
Aldeaseca zo anv meur a gumun e Spagn.
La Barre-de-Semilly
La Barre-de-Semilly a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Maria Salviati
Merc'h e oa da Lucrezia de' Medici ha Jacopo Salviati, ha dre-se e oa pempet c'hoar Francesca Salviati hag ar gardinaled Giovanni ha Bernardo Salviati.
Didon
Kentañ menegoù
Kaoz eus Didon a zo bet gant istorourien roman hag a rae anv eus skridoù, kollet hiriv, gant Timaeus eus Tauromenium en Sikilia (war-dro -356--260).
La Puebla de Castro
La Puebla de Castro zo ur gumun e Spagn e proviñs Huesca.
Margaret Stewart
Marc'harid Stewart, pe Marc'harid Stewart, zo anv meur a briñsez skosat.
Toriom
Istor
Dont a reas J. J. Berzelius a-benn da genderc'hañ toriom metalek dre dommañ fluorid toriom ThF4 kevret gant kaliom 19K.
Fresneda de Cuéllar
Fresneda de Cuéllar zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Gioc'h Japan
Gioc'h Japan (Gallinago hardwickii) a zo un evn hirc'harek hag a vev e Japan. Goañviñ a ra en Aostralia.
Valido
Ur valido a oa ur mignon da roue Spagn en amzer ar renad kozh
Orio al Serio
Orio al Serio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
La Roche
Gerdarzh
Eus an anv latin diwezhat rocca, rakkeltek a orin, hag a dalvez roc'h, ha, dre astenn-ster, kastell war ur roc'h.
Olympe de Gouges
Daveennoù
: Œuvres de La Citoyenne de Gouges, En Deux Volumes, Formant Le Recueil de Ses Ouvrages Dramatiques Et Politiques, Se Trouvent Chez Le Jay, Pere, Rue Neuve Des Petits-Champs, Et Chez Les Marchands de Nouveautes, 1748, Nabu Press, 2010 ISBN 978-1-17258-291-4 — Moullet diwar c'houlenn , Olivier : Olympe de Gouges, Casterman, Paris, 2012, ISBN 978-2-20303-177-7 , Maria Rosa &, Caroline : J'ai vécu pour un rêve — Les derniers jours dOlympe de Gouges, Autrement, 1993 ISBN 978-2-74671-078-8 , Louise : Olympe de Gouges — La révolte d'une femme, E-dite, 2006, ISBN 978-2-84608-190-0 , Michel : Olympe de Gouges, Folio, 2018 ISBN 978-2-07269-387-8 , Émilie : La barbe !, Le Tigre Éditions, 2010, ISBN 978-2-35719-019-1 , Caroline : Moi, Olympe de Gouges (romant), Calmann-Lévy, 2009, ISBN 978-2-70213-989-9 , Évelyne : Olympe de Gouges, PEMF, 2002, ISBN 978-2-84526-410-6 , Elsa : Olympe de Gouges — Non à la discrimination des femmes, Actes Sud Junior, 2009, ISBN 978-2-74278-368-7
Alfred Caravanniez
Alfred Caravanniez, ganet d'ar 7 pe d'an 9 a viz Here 1855 e Sant-Nazer hag aet d'an Anaon e 1917 e Pariz, a oa ur c'hizeller breizhat.
Fuentelapeña
'Fuentedelapeña zo ur gumun e proviñs Zamora.
Bezioù rouaned ha duged Breizh
Evezhiadennoù
En miz Eost 1249 ez eas Pierre Mauclerc gant Loeiz IX d'ober brezel ar groaz. Gloazet e voe e benn en emgann Mansourah, d'an 22 a viz C'hwevrer 1250, prizoniet ha dibrizoniet goude paeañ ur ranson. Mervel a eure diwar e c'hloazioù, d'ar 26 pe 27 a viz Mae 1250 war al lestr o vont da Vro-C'hall. Beziet eo en e zouaroù en Champagn, en abati Saint-Yved-de-Braine, e bered-veur konted Dreux.
Maria Madalena
Maria Madalena zo un anv-badez portugalek, diwar an anvioù Maria ha Madalena, kar d'an anv-badez brezhonek Mari Madalen, diwar anv Santez Mari Madalen.
Alesant Bro-Skos
Alesant Bro-Skos , pe Aleksandr Bro-Skos , pe  Alexander of Scotland , zo anv tri roue skosat:
Kastell Windsor
Savet e voe ar c’hastell kentañ eno da vare Gwilherm Iañ Bro-Saoz, lesanvet an Alouber. Ur c’hastell koad an hini e oa. Doare savouriezh ar c’hastell a emdroas a-hed ar c’hantvedoù. Pa veze peoc’h e veze kresket ar pezhioù-annez ha pa veze brezel e veze kreñvaet an difennoù. Er Grennamzer e voe c’hoariet ur roll a bouez gant ar c’hastell evit difenn ar gêr-benn. E-pad Brezel Diabarzh Bro-Saoz e voe graet kalz a zistruj ennañ. Hag er c’hantvedoù goude e kendalc’has kastell Windsor da vont war an diskar.
Sevenadur
Meizad ar sevenadur en XIXvet kantved
Ouzhpenn da se ez enebe M. Arnold ar sevenadur ouzh an anveliouriezh, pa veze an darn vrasañ eus prederourien Europa oc'h enebiñ ar sevenadur ouzh "stad naturel mab-den", diwar levezon ar Gall Jean-Jacques Rousseau (1712-1778). Evit ar brederourien-se, mard asantent e vije un diforc'h etre "sevenadur uhel" ha "sevenadur izel", e oa blizidigezh ar "sevenadur uhel" un distummadur eus anien wirion an dud. Da skouer, mard oa sonerezh "ar bobl" (i.e. kouerien dizesk) un eztaol eus o doare naturel da vevañ e oa ar sonerezh klasel ur brizharz danzeel, bas ha diskaridik.
Keñverelouriezh sevenadurel
E 1934 ez embannas an denoniourez amerikan Ruth Benedict (1887-1948) Patterns of Culture, ul labour a geñverelouriezh sevenadurel ma lavar ne c'haller kompren munudoù ur sevenadur nemet dre o c'heñveriañ ouzh framm kevredigezhel ar sevenadur-se, da lavaret eo al lezennoù asantet gant an holl izili. An tu hollek eo orin an elfennoù, emezi, en o natur gwirion koulz hag en darempredoù etrezo, ha brasoc'h eget sammad an elfennoù anezhañ eo pep sevenadur. Sellet he deus R. Benedict ouzh ar yezhoù : miliadoù zo, pep hini anezho zo bet ganet diwar un niver bevennek a sonioù a c'hall bezañ distaget gant forzh pe zen dinamm goude bezañ bet kelennet gant tud all, ez-emouiziek pe get ; alese e kendastum e ya ar c'hevredigezhioù en-dro en hevelep doare : a-hed an amzer, hag int emouiziek pe get, e tibab an dud elfennoù a-douez un niver bras met bevennek a berzhioù sevenadurel a genstrollont en ur stumm dibar a ya da sevel o sevenadur dezho.
Restroù Tachenn an Darempredoù Denel
G. Murdock a savas restroù ma lakaas ditouroù sevenadurel bet dastumet e meur a gevredigezh a-benn ma vije arveret hentennoù feurjedoniel e labour an denoniezh ; hiziv an deiz c'hoazh e kendalc'her da vagañ an diaz-ditouroù-se.
Frammadouriezh
Evit C. Lévi-Strauss e oa eus ar sevenadur evel eus an danvez : dre lezennoù ar fizik e c'hall un niver bevennek bihan a-walc'h ag elfennoù kimiek bezañ kenstrollet da sevel un niver divent a draezoù ; bez' ez eus un niver bevennek bihan a-walc'h ag elfennoù sevenadurel a vez kenstrollet gant an dud da sevel an niver bras a sevenadurioù a zo er bed. Dre geñveriañ ar sevenadurioù-se kenetrezo e c'hallje an denoniourien sevel un doare Taolenn beriodek an elfennoù evel hini Dmitriy Mendeleyev ha diskuliañ elfennoù a vije dianav da izili ar sevenadur-mañ-sevenadur.
Perzhouriezh frammadel
Lod denoniourien a gavas reizh kendeuziñ an daou vennozh, en ur ziforc'hañ etre aozadur ur gevredigezh (i.e. an darempredoù a c'haller gwelet) hag framm ur gevredigezh (an darempredoù reoliet gant lezennoù). E-lec'h komz eus "sevenadur"", a vije kement darvoud denel na denn ket eus an hêroniezh, e tivizjont studiañ ar c'henc'hoari hag an darempredoù a vez etre an dud hag etre strolladoù tud, a anvjont sociality, ur ger bet goveliet ganto (a vije marteze *kevrediezh e brezhoneg).
Gioc'h Magalhães
Annez
Bevañ a ra al labous e Suamerika.
Sevenadur
Denoniezh ha bevoniezh
Da heul an disklêriadenn-se e c'haller lavaret o deus an holl loened ur sevenadur, mard eo ar sevenadur krennet da emzalc'hioù bet desket. Ne c'hall avat ar ger sevenadur bezañ liammet gant al loened nemet mard e dermener evel an emzalc'hioù bet desket. Ezhomm zo neuze eus un termenadur reisoc'h evit an dud, a-benn o diforc'hañ diouzh ar gwenan pe ar merien da skouer.
Ar sevenadur hervez ar skiantoù pervezh
E 1976 e krouas ar bevoniour breizhveurat Richard Dawkins ar meizad meme (/'mi:m/), da lavaret eo unanenn an dezrevell (an anv meme o vezañ deveret diwar ar gresianeg mimeme, "dezrevelladur"", emezañ) . Astenn kavadennoù Charles Darwin d'an dachenn sevenadurel e oa ar pal, ar meme o c'hoari er sevenadur perzh ar gen en hêroniezh : skignañ an anadennoù sevenadurel, evel ma skign ar genoù ar perzhioù bevoniel. Mard eo ar memoù unanennoù an ditouroù a vez desket e vije sevenadur an den-mañ-den d'ar mare-mañ-mare ar sammad eus ar memoù a zo en e empenn d'ar mare-se. Dre-se e c'hallje sevenadur ur strollad tud bezañ dielfennet a-gealioù distag, an holl anezho o vezañ termenet hervez ar memoù a zo en empennoù izili ar strollad.