cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skol-Veur Naoned
Istor
Pa voe staget Breizh ouzh Bro-C'hall er XVIvet kantved e cheñchas an traoù evit ar skol-veur. Dleout a rae hiviziken kevezañ ouzh Skol-Veur Añje diazezet e 1306, pe Roazhon hag a zegemer bremañ Parlamant Breizh. Treuzlatet e voe zoken kevrenn ar gwir da Roazhon gant Roue Bro-C'hall e 1735. Skol-Veur Naoned hag an holl skolioù-meur e Frañs a voe serret dre dekred ar Convention Nationale e miz Eost 1793.
Ar Skol-Veur bremañ
Kalz sindikachoù studierien hag obererezhioù sevenadurel zo bodet enni.
Llanilltud Fawr
Da welout eno
Gevellet eo kêr gant ar Poulgwenn.
Fañch Abgrall
Buhez
thumb|left|Fañch Agrall o soñjal war ribl lenn an UhelgoadGanet e voe Fañch Abgrall d'ar en un ti-soul e kêriadenn ar C'hreiskêr, e kumun Boneur, e kreizig-kreiz Menez Are. Paour-raz e oa e dud, Olivier Abgrall, a orin eus Bro-Leon, ha Marie-Josèphe Bothorel, a orin eus Boneur : e dad, devezhour diouzh e vicher, a yae a atant da atant da werzhañ nerzh e zivvrec'h, betek Rosko zoken, hag e vammm a oa ganti ur stal legumaj dister.
Air Europa
Air Europa Líneas Aéreas, S.A. (kod AITA : UX ; kod OACI : AEA) a zo ur gompagnunezh nijerezed eus Spagn bet savet e 1984
Albán
Albán zo un anv spagnolek, kar da Alban, hag anv meur a lec'h.
Balum reizh Greunland
Annez
thumb|left|300px|Tiriad balum reizh Greunland
Sigeric Essex
Roue Essex e voe Sigeric eus 758 betek ma voe dilezet ar galloud gantañ e 798.
Tank
Un tank, pe karr-hobregon, a zo ur c'harbed milourel hobregonet gant ur c'hanol. Savet int evit ar stourm en talbenn gant un tan kreñv, un hobregon tev, hag ur c'heflusker nerzhus evit gellet fiñval bliv en emgann. An tankoù kentañ a voe implijet e-pad ar Brezel-bed kentañ gant lu ar Rouantelezh-Unanet e Flers (Bro-C'hall) d'ar 15 a viz Gwengolo 1916. Mennet e oa pennoù uhel al lu saoz da dreuziñ ar fozioù difenn alaman. An tankoù a-vremañ a rank gellet fiñval buan hag a zo dafaret gant armoù lies, ur c'hanol tev en un douribel a c'hell treiñ, gant mindrailherezioù hag armoù all. Kemmesk int etre ur c'harbed hobregonet kreñv (evit gwareziñ ar vourzhidi), ur c'harbed harp-tan evit an troadegiezh, un enep-tan d'ar c'hanolierezh. Dre bezañ raouiet e-serr implij rodoù e vez tu d'an tankoù fiñval war tachennoù lies dreist-holl reoù diaes evel reoù boulilhennek pe traez. An tu a zo dezho aes da dizhout lec'hioù strategiel war an dachenn emgann. An tankoù a c'hell bezañ hollbouezus e meur a zoare en emgann, kement en argadennoù gant sikour o tan kreñv pe evit an difenn dre o hobregon tev. Ne ra forzh ar roll a vez roet dezho, ar fed ma c'hellont fiñval aes a sikour kalz a sikour kalz a-fed kadoniezh brezel. Pa oant erruet war an dachenn emgann o devoa degaset ur marevezh nevez er brezel, anvet ar brezel hobregonet. An tankoù a-vremañ a zo liammet gant ar re gentañ bet gwelet ur c'hantved 'zo met a zo bet gwellaet a galz, a-fed kefluskerioù, armamant ha kadoniezhoù. Dre ar gwelladennoù lies bet degaset d'an tankoù, ez eo bet liesaet o rolloù war an tachennoù emgann. Tankoù ar C'hentañ Brezel-bed a oa savet gant Bro-Saoz ha Bro-C'hall evit terriñ linennoù difenn an enebourien war Talbenn ar C'hôrnog.
Gerdarzh
Ur ger saoznek evit mirlec'h-dour eo, bet amprestet digant ar goudjarateg pe ar marateg. Implijet e voe da anv-kuzh gant lu ar Rouantelezh-Unanet pa veze o prientiñ an arm nevez-se e-pad ar Brezel-bed kentañ.
C'hikarilheg
Ur yezh na-dene eus skourr yezhoù atabaskek ar su eo ar c'hikarilhek (diwar-ar spagnoleg: jicarilla, anv c'hikarilhek: abáachii miizaa) komzet gant ur bobl apachek e Mec'hiko Nevez (Stadoù Unanet).
Saint Kitts ha Nevis
Istor
Lavaret e vez eo ar vro vihanañ er bed ma'z eus c'hoarvezet kevezadeg ur C'hib ar Bed abaoe Kib ar C'hriked e 2007.
Konsul
Konsuled Roma
Alies e veze skrivet COS, evit konsul. Evit un den a oa bet konsul eizh gwech e veze skrivet COSVIII.
Demokratelezh
Reolennoù diazez an demokratelezh
P'eo bet ijinet an demokratelezh a-enep an unpenniezh hêrel e tle ar c'hargoù bezañ fiziet evit un amzer termenet (amzervezh ar respet) ha diouzh-se e vez renevezet levierien ar bobl en un doare ingal.
Elvis Presley
Hervez ar gelaouenn amerikan Forbes, e 2004, Elvis a oa an arzour marv renket en Top 10 a oa bet dastumet ar muiañ a arc’hant gant e hêred. Da lâret eo 31 milion a euroioù pe 47 milion a zollaroù kanadian.
Deroù Elvis
Goulenn a reas Phillips digant ur strollad sonerien dont d'un abadenn all evit harpañ Elvis gant o sonerezh. : Scotty Moore a sone ar gitar ha Bill Black a sone ar gourrebed. P'eo fromet Moore mui pe vui, Black avat n'eo ket kement-se
Filmoù ar "Roue"
{| cellspacing="0" cellpadding="4" border="1" class=wikitable ! Bloavezh || Film || Roll
Gwilherm Berthou-Kerverzhiou
Oberenn hag obererezh lennegel
Hervez Lukian Raoul, G. Berthou a voe a voe un den gouiziek, koulz er skiantoù hag ar yezhoù (ur mailh e voe war an hengeltieg), hag el lennegezh ivez. Skrivañ a reas barzhonegoù a zo bet embannet dalif e 1955. Unan eus ar gwellañ barzhed e voe hag e savas barzhonegoù gant enklotennoù.
Lec'hlenn
Lec'hlenn zo un anv-lec'h brezhonek, adkemeret eus an henvrezhoneg, hag a gaver e kembraeg evel Llychlyn hag en iwerzhoneg evel Críoch Lochlann, evit ober meneg, en ur ster douaroniel strizh, eus al ledenez amparet gant Norge ha Sveden, hag alies, en ur ster ledanoc'h, eus Suomi, Danmark hag Island zoken. Heñvelster e c'hell bezañ gant Skandinavia, a zo ur ger germanek tremenet e latin.
Osmund Sussex
Hervez ar C'hronik Angl-ha-Saoz e renas war Sussex dija pa varvas Arc'heskob Cuðberht. Dindan anv Osmundus a reas ur garta e 765. En unan arall, graet e 770 e kemeras titl Osmundus Rex. Gwelet eo e anv en ur garta graet gant Offa Mercia e 772 met ne zoug nemet an titl Dux, ar pezh a c'hellfe talvezout e oa bet rediet da zilezel e blas goude ma oa bet aloubet ar vro gant Mercia.
Drocourt (Pas-de-Calais)
Drocourt a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
Listenn stêrioù Aostria
Sed amañ listenn ar stêrioù a dremen en Aostria. An Danav a dreuz Aostria a-bezh evit mont e-barzh ar Mor Du. Ar stêrioù a ya d'ar mor a zo renket hervez o anv. Ar stêrioù a red e-barzh stêrioù all a zo renket hervez o lec'h aberiñ er mor (an hini a zo an izelañ el listenn a zo an an uhelañ en argrec'h). Lod eus ar stêrioù ne dremenont ket dre ret en Aostria (da skouer Vltava) met adstêrioù aostriat o deus, skrivet en italek. Ul listenn eus ar stêrioù aostriat a c'heller gwelet er fin, renket int hervez o anv.
Air Inter
An nijerezed all, bet implijet ganti a oa an Nord 262, ar Viscount, pe c'hoazh ar c'haravell, ar Fokker 27 ha 100 pe nijerezed Mercure.
Air Labrador
Air Labrador (kod AITA : WJ ; kod OACI : LAL) a oa ur gompagnunezh nijerezed kanadian, oberiant etre 1948 ha miz Even 2017, ar bloaz ma voe prenet gant PAL Airlines.
Sened gall
Arc'hant
Meur a enklask-polis zo bet diwar-benn aferioù arc'hant ha prezidant ar Sened Christian Poncelet.
Polisperc'hon
E vuhez
Pa zistroas da Vakedonia eus Indez, gant Krateros, e saveteas Antipater a oa gronnet e arme e Lamia. Dont a reas da vezañ mignon da Antipater ha karget e voe da adkemer Tessalia digant an Etolianed.
Paul Vaitonis
Mestr Etrebroadel (FIDE) e 1952.
Emgann pont Sruighlea
Emgann pont Sruighlea a zo un emgann bet c'hoarvezet e Sruighlea, etre Skosiz, gant William Wallace hag Andrew de Moray en o fenn, a-enep ar Saozon e-doug ur brezel evit difenn Skos. D'an 11 a viz Gwenholon 1297, trec'h eo ar Skosiz war ar Saozon: ar re-mañ a goll 3 000 soudard, ha tremen 100 marc'heg en o zouez.
Blotvil
Kevrennadoù
War-dro 100 000 spesad blotviled a zo, renket en 8 kevrennad :
An Oriant
An Oriant a zo ur gêr hag ur porzh-mor eus Bro-Wened ha departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h arondisamant an Oriant eo ivez, ha dre-se sez un isprefeti.
Roparzh
Stummoù ofisiel gallek
Kavet e vez ar stummoù ofisiel (gallek) Ropars, Ropartz ha Ropers, Roperh, Ropert. Ar furm brezhonek Roparz, an hini implijet a-raok emglev ar brezhoneg peurunvan a vez kavet ivez. Ne gaver ket Rovarzh na Roverzh, daoust da stummoù evel Aoverzh.
Mantell
thumb|Mantell kroc'hen evit ur vaouez, diwar-goust [[zibelined.]] thumb|200px|Mantell ur gwaz, e 1876
V for Vendetta
Temoù
Alies e teu en-dro temoù an enepfaskouriezh, an enebiezh ouzh an energiezh nukleel, spi ur gevredigezh peurvat, an anarkouriezh, abeg a vez kavet er gevredigezh. Diskouezet e vez ar gwikefreoù aotrouniek, an diwallerezh dre gamera, embregadenn ar mediaoù, beli ar Stad, sentidigezh ar geodediz, ar fed ma vez gwerzhet tud zo, distruj an dud hag ar ouiziegezh, embregadenn ar gouarnamantoù a-drugarez d'an aon.
Montigny-en-Gohelle
Montigny-en-Gohelle a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
Proviñsoù Bro-C'hall
A-raok krouidigezh an departamantoù gall e 1790, e penn-kentañ an Dispac'h gall, e oa rannet rouantelezh Bro-C'hall e proviñsoù.
Isakas Vistaneckis
Isakas Vistaneckis a zo bet ganet d’ar 29 a viz Gwenholon 1910 ha marvet d’an 30 a viz Kerzu 2000.
Serf
Serf (c. 500 – c. 583), Servanus e latin ha diwar-se Servan e galleg, a oa ur sant brezhon eus an Hanternoz kozh. Martezeañ a c'haller, diwar e anv, e oa sklav a orin, marteze gant ar Romaned, pe e oa roman a ouenn, met n'eus netra sur ha n'ouzer ket nemeur a dra diwar e benn. Pegoulz e veve n'eo ket re sur ivez, dislavaroù zo hervez ar mojennoù. Avielañ a reas kornôg Fife ha sevel un abati e Cuileann Ros. Abostol Inizi Orc'h a vez lavaret anezhañ, met n'eo ket gwirheñvel hervez an istorourien. Lidet e vez d'ar 1añ a viz Gouhere.
Rough Trade
Istor
Geoff Travis a veaje alies er Stadoù-Unanet, eno e prener pladennoù hag e kase anezho d'ar Rouantelezh-Unanet. Evel-se e krogas gant e stal, anvet Rough Trade Shop, bet krouet gantañ e 1976. An ti-embann ha skignañ pladennoù a grouas e 1978. Distag diouzh ar stal e voe adalek 1982. Mont a reas an embregerezh d'ar strad e 1991, ha krouet eo bet en-dro e 2000. Lod brasañ ar pladennoù skignet pe produet gant Rough Trade a zo enno sonerezh post-punk ha sonerezh dazeilat bet krouet en Europa e dibenn ar bloavezhioù 1970 hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 1980 evel Agitpop, The Raincoats, Young Marble Giants, The Smiths pe c'hoazh Scritti Politti. Geoff Travis a grouas ivez Blanco y Negro Records, en ur genlabourat gant with Warner Bros. Records.
Deskadurezh vrezhonek
Krennamzer
Diwar ar spisc'herioù a gaver war dornskrid Leyden e soñjer ez eus bet mezeien vrezhoneger gouest da sevel testennoù brezhoneg skiantel e diwezh an Xvet kantved (n'eo ket bet kavet an testennoù-mañ). Ma veze testennoù gant gerioù dibaot e oa un deskadurezh evit ar brezhoneg, met daoust hag-eñ e oa hollvrezhonek an deskadurezh-se? Ne c'heller ket e lavaret. Ar memestra evit roudoù ar brezhoneg a gaver e diwezh ar Grennamzer : Daoust hag-eñ en doa heuliet Ivoned Omnez kentelioù brezhonek ken e ouie sevel ur barzhoneg gant klotennoù diabarzh? Ur wech c'hoazh, ne c'heller ket bezañ sur.
Abaoe 1977
Gwir lañs an deskadurezh a vrezhonek arnevez a voe roet e Mae 1977 pa voe digoret ur skol-vamm e Lambaol-Gwitalmeze (Leon - Penn-ar-Bed). Diwar intrudu ar gevarzhe anvet Diwan e oa bet savet ar c"hlas gant 9 bugel hag ar mestr-skol Denez Abernod. E miz Gwengolo 1977 e tigoras ur skolig all e Kemper (Kerne - Penn-ar-Bed). Bloaz goude bloaz e voe digoret skolioù e meur a lec'h e Breizh. E 1980 e voe digoret ur c'hlas hanter vrezhonek-hanter c'hallek en ur skol bublik. Bodet e oa tadoù ha mammoù ar c'hlasoù divyezhek en deskadurezh publik en ur gevarzhe, Div Yezh hec'h anv. War ar memes patrom e voe digoret klasoù divyezhek en deskadurezh katolik gant Dihun. E Bro-C'hall ez eus ur boas evit lakaat ar "yezh vroadel", ar galleg, evel ar yezh na c'heller ket chom hep implij anezhi en deskadurezh ar muiañ ar gwellañ. N'eus ket eus an hengoun a gaver e meur a vro hag a sav reizhiadoù skol-izel a ra gant ar yezh lec'hel (evel m'o deus graet ar Saozon e Malta gant ar malteg da skouer). M'o deus gouezet ar skolioù brezhonek arc'hantaouiñ ar postoù mistri-skol, ez eo gant poan ha stourm.
Yezhoù atabaskek ar su
thumb|200px|Takad yezhoù atabaskek ar su
En arvar ivez emañ ar meskleroeg, arc'hikarilheg hag apacheeg ar c'hornôg met desket e vez ar yezhoù-mañ gant ar vugale tamm pe damm.
Charlestown
Charlestown zo un anv-lec'h saoznek, savet diwar an anv saoznek Charles, anv daou roue saoz, hag ar ger saoznek town, a gaver e meur a anv-lec'h.
Tihomir Atanasov Dovramadjiev
Tihomir Atanasov Dovramadjiev a zo bet ganet d'an 22 a viz Mae 1979 e Varna (Bulgaria).
Empire State Building
An Empire State Building a zo ur skraper-oabl e New York City e Stadoù-Unanet Amerika. Lec'hiet er Fifth Avenue e-kreizh-kêr, e Manhattan, New York City. 381 metrad uhelder e ra ar savadur ha 443 metrad uhelder pa vez kontet ar rastell. An anv a zo deuet adal lesanv kêr New York, an Empire State (ar stad impalaer). Chomet eo ar savadur brasañ doare ti-uhel e-pad 40 vloaz, adal ma vefe bet echuet ar sevel er bloavezh 1931 betek ma vefe savet tour norzh ar World Trade Center (1973-2001) e-fin ar bloavezhioù 1970. Goude Gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001, an Empire State Building a zistroe d'ar c'hentañ plas da geñver uhelder e kêr New York, betek ma vefe savet ar One World Trade Center e miz Ebrel 2012.
Jean-Pierre Coffe
Er skingomz
Labourat a ra er skingomz e 1986 ivez, e barzh an abadenn Les grosses têtes war RTL, ha ça se bouffe pas, ça se mange war France Inter.
Er sinema
C'hoariet en deus ivezen un nebeud filmoù hag e-barzh ur pezh c'hoari e 1976 (le genre humain)
Kemer a ra perzh en un nebeud telefilmoù :
Town
Alies e tro an dibenn-ger-se da "ton", evel e-barzh Kingston,Charleston,Newton, hag all.
Arkitektouriezh c'hotek
Ul levr graet e maen
Un oberenn bolitikel eo ivez p'eo bet roet al lañs gant un eskob hag an arc'hant gant an noblañs hag ar pennoù uhel. Ur benveg evit klask brud ha diwar-se eo bet ouzhpenn re un nebeud esaeoù evit uhelaat ar bolzioù (kouezh bolzioù iliz-veur Beauvais e 1284). Setu perak e weler a-bell an tour (pe an tourioù). An delwennoù hag ar skeudennoù a ziskouez elfennoù an Aviel ha talvoudegezhioù speredel an Iliz. Un oberenn a bedagogiezh eo ivez seul vui ma vez savet an iliz evit un niver bras a dud.
Buñuel
Buñuel  zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Niver muiel
Un niver muiel zo un niver a zo brasoc'h pe par da vann, evel da skouer 3 pe e. E stern an niveroù kemplezh, muiel a c'houglev gwerc'hel dre-ret, met evit muioc'h a fraezhded ez arverer « niver gwerc'hel muiel ». Mann zo un niver gwerc'hel muiel hag ur c'hevan naturel. Pa vez un niver muiel hag anvannel, e lavarer eus outañ ez eo muiel strizh.
Perzhioù
En un doare hollek, diforc'h daou niver muiel n'eo ket muiel. Da skouer 2-3=-1 ha 5-2=3. Liesâd un niver muiel hag un niver muiel strizh n'eo ket muiel strizh en un doare hollek, dre ma c'hell an niver kentañ bout mannel.
Hanja
En deskadurezh
Desket e vez c'hoazh an hanja e skolioù Su Korea hag en holl e vez desket tro-dro da 1800 hanja da diwezh an eil drez.
Kallag
Anv
R. de St Jouan : Botnumel ( cf : Gesta sanctorum rotonensium, IXvet) ; Botmel, 1637; Bonmel, 1778
Istor
Kallag a zo e bro Gerne, eus parrez Botmael, trev Pluskelleg, eus eskopti Kemper.
Donald Tusk
Unan eus krouerien ar strollad frankizour Platforma Obywatelska eo.
Sali Berisha
Sali Ram Berisha zo ur politikour albanat, ganet d'ar 15 a viz Here 1944, e Tropojë.
Donjon de Naheulbeuk
Ar skrivagner a zo bet awenet gant Les 2 minutes du peuple gant François Pérusse evit an doare da sevel ar saga, ha gant e skiant-prenet eus ar c'hoarioù perzh met ivez gant skridoù Asp Explorer (Les Merveilleuses Aventures de Kalon) evit an istor.
Strollad Komunour Adsavet (Albania)
Krouet e oa bet Strollad Komunourion Unanet Albania d'ar 5 a viz Mezheven 1999 p'en em gendeuzas gant Strollad Komunourion Unanet Albania.
Moira
O ganedigezh
Ar re a laka e oa Nyks a oa he mamm, evel Cicero, a ra anv eus Erebos evel tad.
En arzoù
En arzoù ar prantad modern ne vez anv nemet eus ar Parkezed e mod ar Romaned. Rouez a-walc'h an oberennoù dediet dezho.
Oranjestad (Sint Eustatius)
Ur skol-veur medisinerezh zo, gant ur 100 a studierien.
Kernewek Unys
Skrid skouer diwar pajenn degemer ar Wikipedia e kerneveureg:
Kolkata
Ur greizenn a bouez eo bet Kolkata evit an emsav broadel indian. E Kolkata e vevas ar skrivagner Rabindranath Tagore, tapet gantañ Priz Nobel al lennegezh, ha skrivet gantañ kan broadel India ha hini Bangladesh. Aerborzh Kolkata zo bet anvet diwar anv ar stourmer politikel "Netaji" Subhash Chandra Bose.
Gwiskamant
Ur gwiskamant zo un dilhad evit paotred ennañ ar pezhioù-mañ: Dindan e vez gwisket ur roched, ur gravatenn, a-wechoù ur mouchouer e godell ar bruched hag a-wechoù, war penn, un tog ivez.
Kanton Sant-Brizh-Gougleiz
Kanton Sant-Brizh-Gougleiz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Primated
Ar primated eo ar bronneged a ya d'ober an urzhiad Primates, ennañ al lemureged, ar galagoed pe ar marmouzed, hag an Hominidae, an dud.
Kerorgen
Ardamezioù
Diforc'h ardamezioù familh Ferron (siell 1371); anvet gant al livioù e-kerzh adreizhadur 4 Eost 1670 evit familh Ferron de la Ferronnays.
Cercopithecidae
Cercopithecidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ marmouzed hag a vev er Bed Kozh.
Kernewek Kemmyn
Krouet eo oa bet dreist-holl gant Ken George e 1986 dre diorren diazezoù ar c'hernowek unyes met levezonet-don gant mammennoù kerneveureg ar Grennamzer hag ivez gant ar brezhoneg ha nebeutoc'h gant ar c'hembraeg.
AC/DC
"Ragistor" ur strollad
E Bro-Skos e oa bet ganet ar vreudeur Yaouank, euh... Young... pa lârin mat, Angus ha Malcolm Young. Divroiñ a rezont get o familh da Sydney e Aostralia, a pa oant bugale anezhe c'hoazh. Malcom a voe an hani kentañ é tapout krog er gitar, ha da c'houde Angus da heul. Strollad kentañ Malcom a voe "The Velvet Underground" (arabat drougveskiñ get strollad Lou Reed ha John Cale avat !). O breur henañ, George Young, a oa bet e strollad brudetañ Aostralia er bleadoù tri-ugent, the Easybeats, ur strollad a reas berzh pa voe gwerzhet ur yoc'h pladennoù getoñ er bed a-bezh get ar sonenn "Friday on my mind" e 1967, ar wezh kentañ evit ur strollad aostralian !
Aezamantoù yezhel
right|Kartenn Kumunioù Belgia gant aezamantoù yezhel An aezamantoù yezhel a zo gwirioù a c'hell bout roet gant ar c'humunioù eus Belgia d'an dud a ra gant ur yezh ha n'eo ket yezh ofisiel ar gumun.
Ploneiz
Ploneiz a zo ur gumun eus ar Vro C'hlazik e Kerne-Izel, e kanton Kemper-1 e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
ULAMIR e Bro Glazik
Unvaniezh lec’hel an animasionoù war ar maez e bro glazik a zo bet krouet d'an 20 a viz Kerzu 1982. Agreamant eo d'ur greizenn sokial gant ar C’haf, Skoazellet eo gant kalzik a kevelerien: kumuniezh Kemper, kuzul departamant, kuzul rannvro, yaouankiz ha sportoù, Stad… Abaoe 1996 emañ ar gevredigez he Ploneiz. Renet eo gant un c’huzul ennañ 35 ezel, en o zouez 9 den eus ar burev. Implijet e vez 34 den. Labourat a ra war 5 kumun: Ploneiz, Gwengad, Pluguen, Plogoneg ha Ploveilh. Lec’hiet tro-dro da Gemper. Ezel emañ ouzh an Ubapar hag ouzh an FNFR. He falioù pennañ: Sikour ar c’hevredigezhioù lec'hel en o labour buheziñ. Studiañ an ezhommoù war an dachenn sokial-kelenn ha kelaouiñ ar servijoù publik. Aozañ ha buheziñ an oberennoù sokial-kelenn 725 den ha 80 kevredigezh a zo ezel outi. En tu-hont da 3¹450 den o deus heuliet hini-pe-hini eus an oberennoù-se.
AC/DC
Sonerion arall, er strollad e-pad ur prantad amzer hir pe hiroc'h
Kala-gouiañv '73 - C'hwevrer '74
Lanciano
Lanciano a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia,  ha 36 228 annezad enni.
Bourc'h
Lec'hanvadurezh
Diwar gwik, eus al latin vicus, e oa deuet anvioù all, koshoc'h.
Agoitz
Agoitz  (stumm euskarek ofisiel), pe Aoiz (hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria. E 2004 e oa 1892 a dud o chom eno.
Profed
N'eo ket bet urzhiet er memes doare al levrioù-se gant ar Yyuzevien, ar gatoliked, ar reizhkredourien hag ar brotestanted.
Profeded ar gristeniezh
Jezuz Nazaret zo ur profed gant an islam, nemet gant ar gristenien ez eo "Gwir Doue ha Gwir den", eil person an Dreinded, Jezuz ar C'hrist, da lavarout eo an hini olevet, an Emmanouel hag ar Mesiaz hirc'hortozet gant diouganerien (pe brofeded) an Testamant Kozh.
Niver leiel
An nivroù leil zo arveradus evit deskrivañ gwerzhadoù war ur skeul a ziskenn dindan mann, e-giz ar gwrez, pe c'hoazh e kontaouerezh e-lerc'h mac'hellont bout arveret evit taolenniñ dlead pe divigadoù. E kontaouerezh, an dleadoù zo alies taolennet gant niveoù skrivet e ruz pe dre un niver etre kromelloù.
Sammadur ha lamadur
Lamañ un niver leiel a dalvez kemenbt hag ouzhpennañ an niver muiel keñverek :
Liesadur
Liesadur daou niver leiel a ro un disoc'h muiel: (−3) · (−4) = 12. Ar blegenn-mañ n'he deus ket da vout desteriet evel ur sammadur adgraet, hag an heñveliezh gant un dlead n'eo ket spletus kennebeut. Abeg pennañ ar reolenn-mañ zo n'hor bez ket c'hoant e ve dasparzhat al liesadur:(3 + (−3)) · (−4) = 3 · (−4) + (−3) · (−4). Kazel kleiz an daveadur-mañ zo par da 0 · (−4) = 0. Ar c'hazel dehoù zo ur sammad a −12 + (−3) · (−4); evit ma ve par an daou gazel, ezhomm hor bez a (−3) · (−4) = 12.
Merbes-le-Château
Merbes-le-Château (e walloneg : Miebe) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Chlorocebus
Chlorocebus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ marmouzed a-orin eus Afrika.
Assevent
Assevent a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Beratón
Beratón zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Tour
Tour zo un anv brezhonek, deuet eus al latin turris, a vez graet
Tower
Anv divoutin
Evel anv divoutin e c'hall bout
Janig Stephens
Atersadennoù
Jouitteau, Mélanie. 2020. Janig Bodiou-Stephens, an avanturourez trankil. Pobl Vreizh, 4 p. texte.
Rouantelezh Akitania
En VIIIvet kantved
Loeiz an Deol (a vo roue ar Franked diwezhatoc'h), a oa trede mab an impalaer Karl Veur, hag anvet e oa bet da roue Akitania gant e dad en 781, pa ne oa nemet tri bloaz.
E 812 e oa en em savet Semen Loup, breur henañ Sancho Lupus Iañ ha kont war e lerc'h goude e varv. Kaset e voe un arme frank adarre, ha Loeiz en he fenn, da-vetek Iruña, o tremen dre Dax. Pa zistroas e tremenas dre ode Roncevaux, met a-raok e kemeras gouestlidi ha ne lezas anezho da vont nemet goude an tremen dañjerus-se pa ne oa ket a riskl ken evit e arme.
Aisne (departamant)
Istor
Savet eo bet an departamant d'ar 4 a viz Meurzh 1790, da heul ar Reveulzi. Savet eo bet diwar tammoù eus Enez-Frañs (Laon, Soissons, Noyon, ha Valois), eus Pikardi en norzh (Thiérache, Vermandois), hag eus ar Champagn (Brie, hag Omois).
Boutaneg (dzongkha)
Ur yezh tibetek eo ar boutaneg (boutaneg: dzongkha (རྫོང་ཁ) diwar yezh (kha, ཁ་) dzong (རྫོང་), anv ur manac'hti), komzet gant tro-dro da 133.000 den en holl e Boutan (130.000) hag India (3.000).
Galitsia
Galitsia pe Galikia (ukrainaneg Галичина, poloneg Galicja, alamaneg Galizien, hungareg Gaczorszag) a zo ur vro istorel eus reter Kreiz Europa. Evit ar poent emañ rannet etre Polonia hag Ukraina.
Anvadur an asteroidennoù
Anciennes désignations
La numérotation a été introduite au début des années 1850. Initialement, les éditeurs de l ' Astronomisches Nachrichten (AN) les accordaient sur réception de l'annonce de la découverte. En 1892 un système de désignations temporaires fut introduit par l'AN. Les numéros définitifs étaient alors accordés par les éditeurs du Berliner Astronomisches Jahrbuch (Almanac astronomique berlinois). Les désignations temporaires consistaient en l'année suivie d'une lettre, omettant le I : 1892 A, 1892 B, etc.
Liens externes
-->
Lezireg tri biz
Annez
thumb|left|250px|Tiriad al lezireg tri biz.
Yezhoù kiowek-tanoek
thumb|200px|Takad ar yezhoù kiowek-tanoek
Sant-Ivi
Lec'hanvadurezh
Anvet e oa Sainct Yvy e 1536 ha Saint Duy e 1630.
Fri
Gantan olifant e teu da vezañ trompilh, hag eservij da dapout boued ha d'e gasbetek e c'henoù, da gemer dour da strinkañ warnañ e-unan.
Botez
Ur votez zo ur pezh dilhad da wiskañ an troad.
FLN (Aljeria)
Petra eo an FLN ?
Krouet eo bet an FLN, Front de Libération National, d'an 10 a viz Here 1954 en Aljeria. Dont a reas an FLN war wel ar 1añ a viz Du 1954 evit kregiñ gant ur stourm dieubidigezh broadel a-enep ar « Frañs drevadennel », hag evit krouidigezh ur stad aljerian demokratel ha poblek. Deuet eo da vezañ ul luskad politikel. Renet en deus un dispac’h a-enep an drevadennerien etre 1957 ha 1962. Evit unaniñ ar strolladoù politikel hag armet o doa c’hoant da gaout ur stad aljerian frank ha dizalc’h eo bet krouet an FLN. Ar c’hentañ a viz Du e tisklêrias an FLN e brogramm politikel. Ennañ e kaver palioù an FLN.
Botez
Darn a vez gant lasoù, re all dilas.
Ivar Aasen
En amzer-se e oa stag Norvegia ouzh rouantelezh Danmark. An daneg e oa ar yezh ofisiel hag ur yezh gwall levezonet gant an daneg a veze komzet gant an uhelidi hag er c’hêrioù. Pal Ivar Aasen a oa dastum pinvidigezh ar rannyezhoù evit sevel diwar se ur yezh lennek a gemerfe e buhez ar vro plas an doare norvegeg-se levezonet gant an daneg. E bal a oa ivez adstagañ gant chadenn ar yezh skrivet gwechall, a oa bet torret gant ar Vosenn, er XIVvet kantved.
Gaelscoil
Bez' eus eus bremañ d'an nebeutañ ur e pep hini eus 32 kontelezh hengounel ha meur a hini er c'hêrioù brasañ hag 1% eus an holl skolidi a vez desket dezhe er skolioù hollouezelek-se e Norzhiwerzhon. Kavet e evz ar skol vrasañ, "Coláiste Feirste" hec'h anv, e Béal Feirste.
Mui-ouzh-mui e tibab an dud kas o bugale d'ar skolioù hollouezelek evit ma vefont barrek war ar yezh met ivez war a seblant peogwir e vez roet 10 poent ouzhpenn d'ar skolidi a ra o arnodennoù diwezhañ en iwerzhoneg.
Maria Letizia Ramolino
E Bro-C'hall hag en Italia
Ne oa ket evit en em glevout gant Joséphine de Beauharnais a zimezas gant ar jeneral Bonaparte en 1796. Kontrol d'ar pezh a weler e taolenn David n'eas ket da gurunidigezh he mab en 1804 dre ma ne oa ket a-du gantañ na diwar-bouez e eured na diwar-bouez e gurunidigezh.
Koulskoude e voe anvet, dre un dekred d'an 23 a viz Meurzh 1805, da v-Meurded Impalaerel hag Itron Mamm. Bevañ a rae pell diouzh al lez, e kastell Pont-sur-Seine, profet dezhi gant he mab, diskenn a rae en Hôtel de Brienne pa c'hoarveze dezhi donet da b-Pariz. Galleg ne gomze ket, na biskoazh ne zeskas.
Roll ar Pennoù Stad e 2007
Pennoù Stad ar bloaz 2006 - Darvoudoù ar bloaz 2007 - Pennoù Stad ar bloaz 2008 - Pennoù Stad dre vloaz
Mississippi (stad)
Mississippi a zo unan eus an 50 Stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, e kreisteiz ar vro. Jackson eo ar gêrbenn ha brasañ kêr ar stad.
Dont a ra anv ar stad eus anv ar stêr Mississippi a red er c'hornaoueg dezhi.
Ar magnolia eo arouez ar stad.
1447
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1447
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1447
Calandreta
53 a oa anezho e deroù 2012 en Okitanegva a zo e Frañs (Limousin, Arvern, Aquitaine, Midi-Pyrénées, Languedoc-Roussillon, Provence-Alpes-Côte d'Azur).
Skol-veur Roazhon 2
Skol-veur Roazhon 2 (bet Skol-veur Breizh-Uhel e-pad ur pennad ha Skol-veur Roazhon 2 Breizh-Uhel betek 2010) a zo unan eus an div Skol-veur a zo e Roazhon.
Div dachenn zo dezhi, o-div e karter Keryann e Roazhon:
Kamlez
Kamlez (distaget: ) a zo ur gumun eus Bro Dreger e kanton Landreger, e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh.
Ouakari moal
Doareoù pennañ
Etre 40 ha 60 cm eo e gorf ha 15 cm e lost. War-dro 3 kg eo e bouez. Divlev (alese e anv) eo e benn roz-ruz.
Pika Gansu
Pika Gansu (Ochotona cansus) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e kreiz Sina.
Fryske Nasjonale Partij
Ar Fryske Nasjonale Partij (Strollad Broadel Frizat) a zo ur strollad politikel a zifenn gwirioù ar vinorelezh frizat en Izelvroioù.
Lios Mòr
Lios Mòr, evel kalz eus an Inizi Gall, zo digresket kalz he foblañs abaoe an. E 2001 e oa 146 den o chom warni, ha 45% anezho a oa ouzhpenn 60 vloaz.
Klaus Mann
E vuhez
Romant brudetañ Mann, Mephisto e ditl, a voe skrivet e 1936 hag embannet da gentañ en Amsterdam. Er romant e ra poltred an den bet e vreur-kaer, an aktor Gustaf Gründgens. Trouz a voe abalamour d'an oberenn goude marv Mann, hag advab Gründgrens a c'houlennas ma vefe berzet ar romant goude ma vefe bet embannet evit ar wech kentañ en Alamagn ar C'hornôg e penn-kentañ ar bloavezhioù 1960. Seizh vloaz e padas an afer, ha barnet e voe gant Lez uhelañ Alamagn ar C'hornôg. Berzet e voe ar romant, met tu a oa d'e brenañ bepred. Ar verzidigezh a voe nullet hag ar romant a voe embannet en Alamagn e 1981. En em lazhañ a reas Klaus Mann e Cannes (Bro-C'hall) e 1949 ha douaret e voe eno e bered du Grand Jas.
Morgan (disheñvelout)
Er grennamzer e voe roet evel anv-badez e Bro-Gembre dreist-holl, ha goude e chomas ral betek an kantved. Er vro-hont e oa deuet, d'ar c'houlz-se, da vezañ un anv-tiegezh hag a gaver bremañ el lec'hanvadurezh ivez. Morggan zo ur stumm all.
kantved
Seblantout a ra an anv-badez gallek Morgane dont eus an doug d'ur meni sevenadur kelt ha krennamzerel, hag eus kelc'hiad romantoù ar Roue Arzhur gant Chrétien de Troyes, savet diwar anv ar Fata Morgana meneget en oberennoù Jafrez Menoe, hag a oa savet diwar mojennoù kembraek an amzer-hont. Un anv-plac'h eo neuze.
An anv Morgan eo a gaver :
Kadmos
Mojenn diazezadenn Tebez
Kadmos en doa kavet al lec'h ma felle dezhañ diazezañ ar geoded nevez. Kas a reas e gavandidi davit dour evit lidañ un aberzh da Athena met lazhet e voent gant un aerouant dour a ziwalle mammenn Kastalia. Ha Kadmos ha lazhañ an euzhvil. War ali Athena e lakaas dent an aerouant en douar evel pa vijent had ha diwan a reas tud diouzh al leur, gwisket ganto o harnez, armoù hag all, ur ouenn a vrezelourien, ar Sparted "aotokton". Pemp anezhe a oa bet hendadoù noblañs kentañ ar geoded. Ares a oa tad an aerouant dour diskaret gant Kadmos, hag abalamour da se e oa sañset bezañ hendad ar Sparted ha tiegezhioù bras noblañs Tebez. Lakaet e voe Kadmos e pinijenn e-pad eizh vloaz gant Ares, ouzh e servijañ. E fin ar prantad-se e oa roet dezhañ da wreg Harmonia, merc'h Ares hag Afrodite, gant Zeus, evit skoulmañ ar peoc'h. Dont a reas Kadmos da vezañ kentañ roue ar geoded.
Kanton Douvrin
Kanton Douvrin a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
Jacques Berthier
Buhez
Mervel a reas e Pariz en e di e 1994, soñjet en deus e vefe mat chom hep c'hoari oberennoù savet gantañ e-pad e obidoù en iliz Saint-Sulpice. E 2006 e c'hounezo ar Jubilate Deo Award (titl goude-varv), Frer Jean-Marie (Taizé) a resevo anezhañ.
Pika Afghanistan
Pika Afghanistan (Ochotona rufescens) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev en Afghanistan, Pakistan, Iran ha Turkmenistan.
Jef Philippe
Skrivañ kanaouennoù
Kemeret en deus bet perzh en arvestoù kanañ abaoe an oad a 18 vloaz. N'en deus ket skrivet kanaouennoù evit tud all rak ne gave ket tud all evit kanañ anezhe. A-wechoù ez eus bet tud all, hiniennoù, o kanañ ur ganaouenn bennak dezhañ evel An Tregeriz ha Soazig Nobletz eus Lannuon. Pa skrive kanaouennoù, er penn-kentañ, ne ouie ket skrivañ brezhoneg, neuze e skrive anezho gant ur skrivadur damfonetek hag e roe anezho da skipailh Fañch Danno ha Strollad Maria Prad goude.
Un nebeud bloavezhioù 'zo ez eus bet goulennet digantañ gant RKB sevel un abadenn bennak war ar glad. Graet en deus bet evel-se 18 abadenn, hag er bloaz-mañ en deus graet un abadenn war ar pezh en deus bet klevet evel kaner.
Yezhoù finnek-ougrek
Perzhioù boutin
Kavet e vo tro-dro da 200 ger diazez heñvel o ster hag heñvel o stumm tamm pe damm en holl yezhoù finnek-ougrek, en o zouez gerioù o tennañ d'ar c'horf, d'ar pesketa, d'an tisaverez, d'ar boued hag all.
Renkadur
Setu penaos e vez isrannet peurliesañ ar yezhoù finnek-ougrek:
Gerioù boutin
Setu un nebeud gerioù skouer evit gallout lakaat ar yezhoù finnek-ougrek keñver ouzh keñver. N'eo an droidigezh e brezhoneg nemet un tostaat.
Niverenniñ
Setu an niveroù a 1 da 10 e finneg, estoneg, voroeg, samieg an norzh, erzyeg, marieg ar peurvan, mansieg, hungareg ha kent-finnek-ougrek.
Bastìa
Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Samuel Bellamy
Berzh a reas Bellamy pa breizhatas en Antilhez. Brudet eo evit ar prezegennoù a embanne evit kalonekaat e skipailh. Hag ivez peogwir e soursie eus buhez e skipailh, ha zoken eus hini e brizonidi. Trumm e chomas a-sav gant e vicher morlaer d’ar 27 a viz Ebrel 1717, pa’z eas d’ar strad er- maez Cap Cop (Massachusetts) asambles gant e vag anvet Whydah Gally (Whydah a zo anv ur porzh kenwerzh afrikan e-kostez Aod an Olifant; Gally '(galley),a dalve galeoù) abalamour d’an arnev. En e vag e oa d’ar mare-se pinvidigezhioù laeret war 53 bag. Daou zen nemetken a zreistvevas. Unan anezho az eas diwar wel, egile, anvet Thomas Davis, a embannas e-pad e brosez e oa 180 sac’had aour hag argant war vourzh ar Whydah pa’z eas d’ar strad. Sañset en dije lavaret Bellamy e-pad e brosez e 1720 (ar pezh a zo iskis rak mervel a reas e 1717) : Kondaonet omp gnt an hailhoned-se, padal n’eus ken neemt un diforc’h etrezo ha ni : a-drugarez d’al lezenn e laeront digant ar e baour, padal e laeromp-ni digant ar re binvidik hag hon arm nemetañ eo hon nerzh-kalon. Gant Barry Clifford hag ur skipailh splujerien eo bet adkavet e vag e 1984, enni armoù, pezhioù moneiz, bravigoù ha traoù all.
Gallia Cisalpina
Istor
E 73 kent J.-K., Spartacus a bilas lejion Gaius Cassius Longinus, gouarnour roman ar broviñs. Gallia Cisalpina a voe rannet gant Augustus etre teir rannvro, ha ne voe ket anezhi ken: Regio VIII Aemilia, Regio IX Liguria ha Regio XI Transpadana. Ar Regio X Venetia et Histria a voe staget ouzh  Illiricum. Ganet eo bet ar barzh Virgilius e Gallia Cisalpina.
Rd (lizherenn)
Un divc'hrafenn latin eo Rd, rd implijet gant yezhoù Aborijined Aostralia evit skrivañ ar son kensonennel /ɖ/, distaget a-wechoù ivez [ʈ] pe [ɽ].
Mari Vorgan
Istor
Ur romant leun a faltazi eo, diwar-benn un deizlevr bet adkavet dre zegouezh. Pevar daneveller zo er romant : Roparzh Hemon e-unan (moarvat), ur mezeg, ofiser ar yalc'h ur vag ma oa ar mezeg hag ur vorganez, Levenez hec'h anv.
2016
Meneget ez eus tammoù eus Mari Vorgan en ur romant gant Goulc'han Kervella, Mari-Vorgan ar Glandour, a oa da vezañ embannet gant TES hag a zo bet nac'het gant ar Rektoriezh. E fin ar gont, embannet eo bet gant Al Liamm en eil trimiziad 2016 ISBN 978-2-7368-0113-7.
1450
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1450
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1450
Marigje Degrande
C'hoari a ra er C'hleub KBSK eus Brugge.
Distrig Guarda
Un distrig eus Portugal eo distrig Guarda.
14 kumun zo ennañ :
Rannvro Guera
Unan eus ar 18 rannvro Tchad eo Rannvro Guera. Mongo eo he c'herbenn. Furmet e oa bet war dachenn Prefeti Guera e 2003 ha disrannet eo e daou Zepartamant.
Kaouenn
Bevoniezh
Evel an evned-preizh all e tenn ar c'haouenned o boued diwar preizhañ ar bronneged bihan (krignerien d'an aliesañ), evnigoù hag amprevaned.
Distrig Aveiro
Un distrig eus Portugal eo distrig Aveiro.
Romant
Kavet e vez gennad ar romant er bed a-bezh ha pa n'en deus ket gwir romantoù en Europa a-raok an 12vet kantved, savet o deus bet ar Sinaiz hag ar Japaniz romantoù hir e kantvedoù kentañ ar maread kristen. Un afrikan, Lukius Apuleius Theseus, en deus savet un hir a veurzanevell e latin, "an Treuzfurmadurioù" (anvet "an Azen aour" ivez) war-dro 160, kuit d'e oberenn bezañ e gwerzennoù, a zo gwelet evel diaroger an hengoun kornogel.
Orin ar ger
E Bro-C'hall e veze savet oberennoù romanice (e doare ar Romaned = e latin ) e kreiz ar grennamzer. Pelloc'h e teuas ar ger da venegiñ oberennoù e galleg, ar re-se romantoù peurvuiañ. (Geriadur Albert Dauzat). An t brezhonek a seblant bezañ roudenn ar "c" latin.
Romant e brezhoneg
Evit mont pelloc'h, sellet ouzh romant brezhonek
Soudard
Liammoù diavaez
جندي (رتبة عسكرية) Militaire
Pika Gaoligong
Pika Gaoligong (Ochotona gaoligongensis) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e Sina.
Romant polis
Ar romantoù polis gallek
An niver brasañ anezho eo ar romantoù polis e galleg.
Ar skrivagnerien c'hall
Mennegomp ivez ar romant polis istorel Fleur de Tonnerre, istor Hélène Jegado kontet gant Jean Teulé.
Gwener Willendorf
Istimañ a reer, da-heul an dielfennadenn nevez eus stratigrafiezh al lec’hiad bet graet e 1990, eo bet kizellet an delwenn e-tro 22,000-24,000 bloaz zo. Ne ouezer ket nemeur diwar-benn an orin anezhi, an doare m'eo bet savet hag an dalvoudegezh sevenadurel anezhi.
War ziskouez emañ Gwener Willendorf e dastumadeg an Naturhistorisches Museum e Vienna.
Judit Bro-C'hall
Merc'h e oa da Garl Voal ha da Ermentruda Orleañs, a oa merc'h da Odon Orleañs.
Eskumunugenn
Gwechall e veze eskumunuget ar re a embanne kredennoù ha ne oant diouzh grad pennoù an Iliz, pe a en em zalc'he fall, dreist-holl abalamour d’o buhez reizhel.
Stadskanaal
Kuzul-kêr
thumb|left|260px|Kuzul-kêr : dasparzh ar mouezhioù (2006) Disoc'hoù dilennadeg 2006:
Wire
Er penn-kentañ o deus kinniget seniñ o c'hanaouennoù kozh en-dro (abadenn er Royal Festival Hall). Da c'houde o deus graet un droiad er Stadoù-Unanet hag un nebeud abadennoù er Rouantelezh-Unanet. Er memes koulz e profit ar strollad da nevesaat e zoare sonerezh : gitar ha taboulinoù a ya buan-tre evel ma c'haller klevout war an daou EP (Read and Burn 1 ha 2) hag ar bladenn LP (Send) embannet e 2003.
Gap
Yezh
left|thumb|Panelloù anvioù straedoù e galleg hag en okitaneg
Getúlio Vargas
Gant tud e gostezenn e voe anvet "tad ar re baour". "Doutor Getúlio" a veze graet anezhañ gant ar re a oa tost dezhañ.
Skaer
Skaer a zo ur gumun eus Bro Gerne e kanton Molan, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.
Atant
Abaoe ar bloavezhioù 1960 ez eus kemm bras. En atantoù zo e saver saout evit gwerzhañ o laezh dreist-holl, e re all evit gwerzhañ o c'hig. Pa vez moc'h e vez gounezet maiz evit o magañ, pa ne oa ket er vro a-raok an Eil Brezel-bed.
Rotruda Trier
He bugale
'''Rotrude Trier dimezet da g- Karl Martel │ ├─ Karloman (war-dro 715-17 Eost 754), maer ar palez Aostrazia (741-747). Manac'h e Monte-Cassino. │ dimezet n'ouzer da biv │ ├─ Pepin III, lesanvet Pepin Grenn (war-dro 715-† 768), maer ar palez e Bourgogn (741), Neustria (741) hag Aostrazia (747), │ roue ar Franked (751). │ dimezet en 744 da Bertrada Laon, lesanvet an Droadegez (gwelout Hugobertizien) │ ├─ Hiltruda (720-† 754). │ dimezet da Odilon Bavaria'' (gwelout Agilolfing) │ └─ Hadeloge pe Aude, pe santez Hadeloge (?-† 751). dimezet da Teodorig IV, kont Autun ha Toulouse.
Alkaios (mab Perseüs)
Alkaios (Ἀλκαῖος e henc'hresianeg; Alcaeus e latin) a oa mab da b-Perseüs ha da Andromeda, ha roue Tiryns, kêr-benn Argolis.
Heidi Vints
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 2004.
Kanton Lillers
Abaoe 2015
0 annezed a chom er c'hanton e.
Ogham
Skouerioù
Runoù kenaozet gant Oghamoù:
Merien-gwenn
C'hwec'h spesad zo anavezet er C'hwec'hkogn hag unan hepken e Breizh, Reticulitermes santonensis, a vev da gustum etre norzh ar Gironde hag ar Vendée. Kavet e vez ivez muioc'h en norzh evel e traoñienn al Liger, e Breizh, e Normandi, en Enez-Frañs, ha kement zo).
Joseph Cukierman
Joseph (Józef, Iosif) Cukierman a zo bet ganet e 1899-03-28, nepell eus Białystok (Polonia), ha marvet e Bro-C'hall e 1941.
Bulbul boutin
Ar bulbul boutin (liester : bulbuled boutin) a zo ur spesad bulbuled, Pycnonotus barbatus an anv skiantel anezhañ.
Nkp
Un deirgrafenn latin eo Nkp, nkp implijet gant meur a yezh komzet en Afrika evit skrivañ ar son kensonennel /ⁿk͡p/.
Lejion roman
Harnez al lejionerien
Harnez lejionerien Impalaeriezh roman ar C'hornôg war-dro 360 n'en doa ket kalz a dra da welet gant hini o diaraogerien. Dougen a raent un tokarn eeunaet a yae div galotenn soudet d'ober bolz an tokarn. Ar gwardoù-jod a oa staget ouzh ar volz gant ur gwri e lêr hag e oa ivez ur gwarez-kilpenn. Gwisket e oant gant pep a sae vailhek eeun a denne d'an hini a veze implijet da vare ar Republik. Ar skoed kelc'hiek pe hirgelc'hiek e koad, evel ar c'hleze hir (spatha) zo savet diwar skouer armoù an Impalaeriezh uhel. Pep a ardamez a oa gant ar bagadoù soudarded hag a veze treset pe kizellet war o skoed. Ar goaf a gemeras lec'h ar pilum. Gallout a rae al lejionerien kas daredoù plomaet (plumbata) a veze renket e diabarzh ar skoed, war-dro 300, e lejion an Herculei hag en hini ar Jovii da skouer. Ar bragoù douget diouzh giz ar C'halianed hag ar C'hermaned a ziskouez levezon poblañs ar proviñsoù ha germanekadur an arme.
Europa (kevandir)
Ragistor
E Breizh eo bet kavet ar roudenn goshañ lezet gant un tantad graet gant mab-den war-dro 400 000 bloaz zo e mougev Menez Dregan, war an aod e Ploeneg).
Istor nevez
Kroget e voe da unvaniñ broioù Europa ar c'hornôg goude an Eil Brezel-bed. E dibenn an ez eas ar bed komunour d'ar strad, pa voe diskaret moger Berlin d'an  ; setu perak e vez klasket bremañ unaniñ broioù Europa ar reter gant reoù ar c'hornôg.
Lugdunensis
Gallia lugdunensis pe Lugdunensis a oa unan eus ar proviñsoù krouet gant Augustus e Galia e 27 kent JK. E stumm zo souezhus a-walc'h : bodañ a ra an Arvorig ha tolead Lyon. Abegoù disheñvel zo:
Huon Arle
Mab e oa da Deobald Arle ha da Berta|Verta, bastardez Lotar II Lotaringia. Anvet e voe kont Arle, ha kont Viena, ha markiz Provañs e 905 gant an impalaer Loeiz III an Dall. E 926 e voe anvet roue Italia (926-945).
Gognies-Chaussée
Gognies-Chaussée a zo ur gumun eus departamant gall an Norzh e Bro-C'hall.
Nivlennad Orion
Emañ war-dro 1600 bloavezh-gouloù diouzhimp.
Laaleg
Ur yezh direnk komzet e Tchad, e prefeti Moyen-Chari, etre Korbol ha Dik, eo al laaleg. Ur rannyezh distag, laabeg hec'h anv, a gomzer e kêriadenn Damtar. Damvarv eo homañ, avat ha ne chome nemet tri c'homzer e 1977.
Dario Fo
Dario Fo, ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1926 e Sangiano, e-kichen Varese, e Lombardia, Italia ha marvet d'an 13 a viz Here 2016 e Milano, a oa ur skrivagner pezhioù-c'hoari, leurenner hag aktour, “un den a c’hoariva” penn-kil-ha-troad.
Telefos
Telefos (Τήλεφος e gregach, sked a bell) a oa ur mab da Herakles ha da Auge, merc'h da Aleos, roue Tegea en Arkadia. Tad e oa da Eurypylos. Dont a reas da vout roue e Mysia, en Azia Vihanañ. Gloazet e voe gant an e-pad brezel Troia, pa deuas an Akeaned da gemer Elena d'he c'has en-dro da Sparta.
Strollad Labour Albania
Strollad Kumunour Albania (en albaneg: Partia e Punës e Shqipërisë, div. PPSh) a oa anv ur strollad komunour bet er galloud en Albania etre 1944 ha 1991 pa oa anezhañ ar Strollad politikel nemetañ.
Ҵә (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Ҵә, ҵә implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /tsw'/.
Strollad Labour Albania
An Dispac'h Sevenadurel hag Ideologel
Kemmañ a reas ivez buhez ar maouzed, rak kent an Eil Brezel Bed ne oare nemet 10% anezhe lenn ha skrivañ keit ha ma teujont hogizk holl da c'hoùt lenn ha skrivañ da heul an Dispac'h Seveneadurel ha kregiñ a rejont evit ar wezh kentañ da labourat er-maez eus o ziez ha da c'hounit arc'hant evit o-unna ha dre-se e oa bet terret gant al liammoù hengounel ma perc'henne ar maouezed d'o gwazed evel loened an tiegezh.
Divodadur ar Strollad
Divodet e oa Strollad al Labour e 1991, ma teuas da vezañ ez-ofisiel ur strollad sokial-demokratel, Strollad Sokialour Albania, unan eus daou strollad pennañ ar vro hiziv.
Herkules
Anv
-En Italia e vez roet an anv Ercole d'ar baotred. Brudet eo :
Aiegi
E 2009 e oa 1.667 a dud enni hervez an INE.
Lé Vale
thumb|right Lé Vale eo anv gwernenezek unan eus 10 parrez Gwernenez, anvet Vale e saozneg ha Le Valle e galleg, enni 9.573 den o chom (2001) hag ur gorread 9.573km2.
Sponterezh
Termenadur ar ger
Gant ma ne vez ket kavet un termenadur resis gant an holl vroioù hag aozadurioù e chom amsklaer na peseurt obererezh a zo sponterezh, piv a zo sponter pe stourmer, ha peseurt statud a vez gant ur sponter. Ul lod tud a wel anezho evel soudarded gant ur statud prizoniad soudard a c'hellfe bezañ dalc'het betek fin ur brezel gant ar memes gwirioù evit ar re roet gant skridoù-emglev Geneva. Evit ul lod tud all ne z'int torfedourien nemetken a rankfe bezañ barnet dirak lezvarnioù foran. Tabut a sav ivez evit gouzout penaos e rankont bezañ dalc'het dre ma vefent ur stumm prizonidi ispisial, hag a rankfe kaout ur stumm dalc'hidigezh a zere dezho o-unan ha neuze disheñvel diouzh an torfedourien all. E miz Du 2004, un dezrevell gant sekretourien-meur Aozadur ar Broadoù Unanet a ziskrivas ar sponterezh evel forzh peseurt oberiadenn gant ar pal " da lazhañ pe gloazañ don trevourien pe tud nann stourmerien en ur glask reiñ aon d'ur boblañs pe rediañ dre an nerzh ur gouarnamant pe un aozadur etrebroadel d'ober pe da chom hep ober un obererezh". O klask diskoulmañ ar gudenn termeniñ en ur gemer e kont kemmoù ar brezel a-vremañ hag ar gadoniezhioù, Paul James ha Jonathan Friedman a ro un diforc'h etre sponterezh stadoù a-enep tud nann stourmerien anezho hag, sponterezh ar stadoù a-enep stourmerien (soudarded pe get) o kemer e kont ar gadoniezh 'Shock and Awe':
706
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 706
Holysloot
Holysloot a zo ul lodenn eus deelgemeente (is-kumun) Amsterdam-Noord. War-dro 160 annezad a zo enni.
Bleiz Himalaya
Hervez enklaskoù genetel e vije lod eus ul lignez kozh distag diouzh ar bleizi arall en India. Ne chomfe nemet 350 hinienn. 21 anezho a vev er zooioù en India.
Lenkaeg
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Stadsregio Amsterdam
(Sifroù : 30 a viz Even 2008)
Serval
Boutin a-walc'h eo ar serval en Afrika. Aet da get eo, avat, er C'hap hag en arvar emañ en Afrika an Norzh. Ar savanenn eo e annez pennañ, daoust ma kaver ar pennoù du er menezioù. Ezhomm en deus eus dour en e dachenn ha ne c'hell ket bevañ er rannvroioù re sec'h.
Friedrich von Schiller
Johann Christoph Friedrich Schiller, deuet da vezañ von Schiller goude 1802, a voe ganet d'an 10 a viz Du 1759 en Marbach am Neckar (Alamagn), ha marvet d'an 9 a viz Mae 1805 en Weimar. Hemañ a zo bet anezhañ ur barzh, ur saver pezhioù-c'hoari, ur prederour hag un istorour. Brudet eo ivez abalamour d'e varzhoneg Ode an die Freude deuet da vezañ kanenn veur Europa (troet e brezhoneg gant Jakez Konan).
Niveradur roman
Notadur klasel
! Sifroù roman !! Talvoudoù !! Talvoudegezh Meur a adstumm zo bet koulskoude a-hed an Istor a-raok na vije degemeret ar patrom-mañ, ken war an doare da dresañ an niveroù ha war an doare da jediñ. "Mil" (1000), da skouer, a c’hall bezañ skrivet M (an doare implijetañ) hogen ivez C(I) pe I barrenn. Gant ar reizhiad-mañ e c’haller skrivañ an holl niveroù eus 1 da 3 999. Evit an niveroù brasoc’h ec’h implijer ar varrenn a-led a-us an niver evit merkañ ur feur 1 000 ha div varrenn evit ur feur 1 000 000.
Kondor an Andoù
Sevenadur
Un arouez broadel eo en Arc'hantina, Bolivia, Chile, Ecuador, Kolombia ha Perou.
Ceredig ap Gwallog
Hennezh moarvat eo ar priñs Ceretic a zo meneget e varv en Annales Cambriae en 616 (pe marteze 617, pe 618).
Les Humanoïdes Associés
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel an ti-embann
Chantal Vandevoort
C'hoari a ra er CRELEL (Kelc'h Roueel Echedoù Liège ha Tablezenn Liejat).
Yar (evn)
Renket int holl er spesad Gallus gallus.
Memor elektronek
Arouezadurioù teknikel
me : mikro eilenn
Marcel Bigeard
Marcel Bigeard, ganet ar 14 a viz C'hwevrer 1916 e Toul hag marvet eo ar 17 a viz Mezheven 2010 e memes lec'h, a zo un den politikel ha soudard gall. Kroget en deus e vicher evel ur soudard « bihan », eil renk, e 1936 hag echuet eo evel ofiser jeneral steredennet, e 1936. Ar jeneral Bigeard a zo bet an ofiser gall bev gant ar muiañ a vedalennoù. Bet eo bet stourmer pe resistant kozh, e anv avat a chomo stag ouzh ar brezelioù didrevadenniñ (Aljeria, Indez-Sina). Un diazezadenn a zo bet krouet gant e anv an 9 a viz Mezheven 2011. Gwallvrudet eo evit bezañ asantet boureviañ tud an FLN. Chifretezed Bigeard a veze graet eus an dud bet lazhet diwar jahinerezh, lakaet un tamm simant ouzh o zreid ha taolet er mor diwar ur viñs-askell.
Kilhog
Arouez
Arouez al lorc'h eo ar c'hog. Kemeret eo bet da arouez gant Bro-C'hall ivez.
Marcel Bigeard
Emgann Alje
E-kerzh ar bloavezh 1957, e kemeras perzh e 10vet DP ar jeneral Massu en emgann Alje. Kefridi ar batailhon-mañ a oa surentez ha dispenn kell an FLN renet gant Larbi Ben M'hidi, ar re o devoa lakaet bombezennoù en Alger etre 1956 hag 1957. E-kerzh an hañv e harz an 3de RPC 90% eus stourmerien an FLN. Deuet e oa da vezañ koronal e miz Genver 1958. Ren a reas an 3de RPC. D'ar 1añ a viz Ebrel ec’h erlec’hias ar c’horonal Tringuier anezhañ e penn an 3de RPC. Ne gemeras ket Bigeard perzh e darvoudoù an 13 a viz Mae 1958.