cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amter Danmark
thumb|right|150px|Skoed ardamez Danmark Betek ar 1añ a viz Genver 2007 e oa rannet Danmark e 13 amt (amter el liester), ha 271 kumun (daneg : kommun, 98 anezho a zo hiziv an deiz). Hiziv an deiz ez eo rannet ar vro e rannvroioù.
Roll amter Danmark
Verwaltungsgliederung Dänemarks Danijos administracinis suskirstymas Subdivisões da Dinamarca
Austrocypraea
Spesadoù
Ur spesad fosil a zo ivez :
Kentañ brezel Indez-Sina
Kentañ brezel Indez-Sina a voe ur brezel etre Bro-C'hall ha Republik Demokratel Viêt Nam, bet embannet d'an 2 a viz Gwengolo 1945 gant broadelourien gomunour ar Việt Minh, en Indez-Sina c'hall. Kregiñ a reas e 1946 hag echuiñ a reas e 1954.
Sant Herbod
Buhez
Mab da dudjentil binvidik a Vreizh-Veur e oa. Dont a reas abred da Arvorig. Dibab a reas ober e annez e kreiz ar c'hoadoù evit gellet ober gwelloc'h anaoudegezh gant Doue, o vevañ pell diouzh an dud. Al loened a zouje dezhañ hag ar baganed kelennet gantañ a zegemere ar vadeziant.
E Lokeored e varvas sant Herbod. E vez hag e chapel zo e Sant-Herbod, war an D14 etre Lokeored hag An Uhelgoad, war tachenn kumun Plonevez-ar-Faou bremañ.
Elrond
Elrond zo un dudenn eus Douar-ar-C'hreiz, an hollved savet gant J. R. R. Tolkien.
Mario Varglien
E vicher (evel gourdoner)
Pa voe echu, pe dost, gant e amzer melldroader war an dachenn ez eas da c'hourdoner :
Blasicrura
Taksonomiezh
Ar genad Blasicrura a zo bet diskrivet gant Iredale e 1930.
Spesadoù
Meur a spesad a zo bet renket en ur mare er genad-mañ a-raok bezañ diblaset :
Izabel Bourbon (1436-1465)
Dimezet e voe e 1454 e Lille d'he c'henderv Charlez an Her, kont Charolais hag a oa da vezañ dug Bourgogn. En hec'h argouroù e oa aotrouniezh Château-Chinon.
The House of the Rising Sun
A-raok The Animals
Meur a don blues zo bet enrollet gant ar bomm Rising Sun en o zitl, met n'eus hini ebet a zo kar d'ar ganaouenn, zoken ar re anvet Rising Sun Blues enrollet a-raok 1930. Er bloaz-se, ar c'hitarourez ha kanerez blues Elvie Thomas (1891-1979) a enrollas Motherless Child Blues, a zo diazezet war The House of the Rising Sun. D'ar 6 a viz Gwengolo 1933 e voe enrollet The House of the Rising Sun evit ar wech kentañ (dindan an titl Rising Sun Blues avat) gant tud eus an Appalachoù, an triad Clarence "Tom" Ashley (1895-1967), Doc Walsh (1901-1967) ha Gwen Foster (1903-1954) ; ur paotr zo o kontañ an istor da neuze, ha tost da laouen eo ar ganaouenn. Ashley en devoa desket ar ganaouenn digant e dud kozh a-berzh mamm, ar pezh a ziskouez e oa The House of the Rising Sun koshoc'h eget Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Homer "Bill" Callahan (1912-2002) a enrollas ar ganaouenn e 1935 dindan an anv Rounder's Luck ("Chañs ar ribouler") ; tristoc'h a-galz eget doare Ashley eo. Goude desket digant Ashley, Roy Acuff (1903-1992) a enrollas Rising Sun e 1938. Ar strollad Almanac Singers, Woodie Guthrie (1912-1967) ha Pete Seeger (1919-2014) ennañ, a enrollas House of the Rising Sun (o devoa desket digant A. Lomax) e 1941. Berzh bras a reas doare o c'heneil Josh White (1914-1969) e 1942 ha 1944 ; diwar Our Singing Country e teskas ar c'homzoù, met leiañ e oa an donegezh gantañ, ar wech kentañ en istor an enrolladennoù. En nevezamzer 1957 e voe embannet komzoù The House of the Rising Sun er gelaouenn Sing Out!, a voe krouet e New York e 1950 gant Alan Lomax ha Pete Seeger. Adalek ar mare-se e voe enrollet kalz doareoù eus ar ganaouenn, jazz en o zouez, betek Joan Baez e 1960, Nina Simone e 1962 ha Bob Dylan e 1962 ivez.
Contradusta
Spesadoù
Daou spesad a zo bet renket er genad-mañ a-raok bezañ diblaset en ur genad-all :
Dryoscopus angolensis
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e kreiz ha reter Afrika :
Uztaritze
Uztaritze (Ustàrits en okitaneg; Ustaritz e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Euskal Herria, e proviñs Lapurdi, en Iparralde, ha pennlec'h kanton Uztaritze. A-raok an dispac'h gall e oa kêr-benn Lapurdi.
Cei Connah
Cei Connah (Connah's Quay e saozneg) zo ur gêr hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir y Fflint, war harzoù Bro-Saoz, nepell diouzh Chester.
Charlotta Sparre
He buhez
Lotta Sparre a oa merc'h da Fredrik Henrik Sparre ha Virginia Christina Lilliehöök af Fårdala. Meulet e oa bet he c'hened (“la charmante rose” a veze graet anezhi) el lez c'hall, e kastell Versailhez, entre 1739 et 1742, pa oa bet eno gant he c'heniterv, Ulla Sparre, kontez Tessin, pried ar c'hont Carl Gustaf Tessin, kannad Sveden en amzer ar roue gall Loeiz XV. Ganto ez eas ivez goude da Berlin, hag eno ec'h orgedas ar Priñs August Wilhelm Prusia ganti.
Arz kelt
Diaes eo termeniñ petra eo an arz kelt abalamour ma pleustr gant ur mare hir en amzer, un takad bras a-fet douaroniezh ha meur a sevenadur. Broudet e oa bet ar soñj ez eus ur c'hendalc'h arzel en Europa adalek Oadvezh an arem, ma n'eo ket adalek an Neolitik zoken ; evelato e implij an arkeologourien an termen "Kelt" da gaozeal diwar-benn sevenadur Oadvezh an houarn europat adalek 1000 kent JK betek ma voe aloubet ar braz eus an tiriad-se gant an Impalaeriezh Roman tra ma kaoze istorourien an arz eus "arz kelt" adalek mare La Tène (war-dro betek ar ). Arz keltiek kent a implijer ivez evit ar mare-se, a astenn betek 150 goude JK evit Enez Vreizh. Arzoù ar Grennamzer uhelañ e Breizh-Veur hag Iwerzhon, o doa produet Levr Kells ha pennoberennoù all, eo ar pezh a zeu e-barzh penn an dud alies pa soñjer e-barzh "arz kelt". Anvet eo Arz an Inizi en istor an arzoù. Al lodenn vrudetañ eo, met n'eo ket al lodenn nemeti en arz kelt er Grennamzer uhelañ ma konter arz ar Bikted e Bro-Skos.
Charlotta Sparre
Harlu
Tevaat a rae ha tremen a rae an darn vrasañ eus hec'h amzer en he c'hambr ken na gemere ket perzh e buhez al lez ken. En 1795 eta, tremen 75 bloaz dezhi, e voe kaset kuit eus al lez. Kuit ganti ez eas he div verc'h, Augusta hag Ulrika, d'ober war-dro he yec'hed evit doare, en ofisiel bepred.
Kig-yar
Al loened
Setu amañ an tammoù pennañ :
İrfan
İrfan zo un anv-den turkek a dalv "gouiziegezh", diwar an arabeg عرفان
Cato ar Yaouankañ
E vuhez
En 63 kent JK, da vare irienn Catilina, ez eas a-du gant an diarbennoù dibleg erbedet gant Cicero. Disfiz en devoa diouzh Pompeius, hag enebiñ a reas kreñvañ ma c'hallas ouzh c'hoant Julius Caesar da gemer ar galloud, ma votas en -59 a-enep an disentez d'en lakaat e penn armeoù roman Galia e-pad pemp bloaz, o lavarout d'ar senedourien e krouent un tirant a-benn ar bloavezhioù da zont.
Indochine
right|200px|thumb
Gwezhenneg
E Beuzid-Klison e oa ganet ur bugel dindan anv Guiheneuf e 1781 ha marvet dindan hini Dixneuf e 1783. Er XVIIvet kantved e oa c'hoarvezet ar memes tra e La Boissière-de-Montaigu, e marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev, lec'h ma oa deuet an anv Guineheuf da vezañ Guyneuf hag a-benn ar fin, Dixneuf.
Guéhéneuc
Ur familh nobl gall a orin breizhat eo :
Rainis
Goude studioù war ar gwir e Skol-Veur Sant-Petersbourg e labouras evit kazetennoù hag en em lakaas da sevel oberennoù lennegel (barzhonegoù, pezhioù-c'hoari, romantoù). Treiñ a reas skridoù diwar an alamaneg ivez, evel "Faust" gant Goethe. E skridoù o devoe ul levezon vras war al latveg skrivet ha war ar vroadelouriezh latviat. Ur politiker e voe ivez, ezel eus Strollad sokial-demokrat Latvia, betek e varv.
Augusta von Fersen
Dimeziñ
Brudet e oa kened an div c'hoar Augusta hag Ulrika von Fersen, ha hini ar gontez Lovisa Meijerfeldt, ma voe savet ur varzhoneg dezho gant Johan Henric Kellgren (1751-1795), titlet Gracernas döpelse (An Teir Fulenn), ma lavar ar barzh e rank o c'hened, evel hini Teir Fulenn mojennoù Hellaz kozh, lakaat levenez e kalonoù ar wazed. Brudet e oa gwisk faro ha doareoù ar gontez. He c'hoar Ulrika, baronez von Höpken, a oa karet, un tammig bepred, gant ar priñs Fredrik Adolf Sveden (1750-1803), ur breur d'ar roue, hag Augusta a oa deuet da vout serc'h d'e vreur etrehenañ, dug Södermanland, hag a vo ar roue Karl XIII war-lerc'h marv e vreur henañ Gustav III. Un den a bouez e oa Augusta e kevredigezh ha lez Sveden en amzer-se.
Padout a reas he darempred gant an danvez-roue eus 1771 da 1777. Met serc'h ofisiel ne oa ket. Ha dimeziñ a reas ar priñs en 1774 da Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp (1759-1818), ur vaouez kenedus ken e oa. N'en em gleve ket ar priñs gant e wreg avat abalamour d'e serc'hed. War-lerc'h Augusta e kemeras Charlotta Eckerman, ha Charlotte Slottsberg. Augusta von Fersen avat a gavas serc'heged all ivez, goude dug Södermanland. Sede penaos e voe poltredet gant dugez Södermanland, an danvez rouanez, en he deizlevr:
Kuitaat al lez a reas Augusta Löwenhielm en 1795, rak kaset e oa bet he mamm kuit, ha hi kentañ dimezell a enor gant ar rouanez. D'he heul eta ez eas he div verc'h, d'ober war-dro he yec'hed evit doare, en ofisiel bepred. Koulskoude eo gant Augusta von Fersen e voe kinniget Lolotte Forssberg, bastardez ar roue Adolf Fredrik, el lez e 1799.
Hedwig Danmark
He buhez
E Gwengolo 1602 e timezas d'ar priñs alaman Christian II Sachsen (1583-1611). Bugel ebet n'o doe.
Lovisa Ulrika
Priñsez
Pan eas he fried da roue e 1751 e klaskas e lakaat da adsevel an hollveliegezh ha da ziskar galloudar breujoù, met aner e voe.
Bugale
Pemp bugel he doe gant Adolf Fredrik :
Álvaro Carrillo Alarcón
Álvaro Carrillo (1921-1969) zo ur sonaozer mec'hikan. Un tri c'hant kanaouenn bennak zo bet savet gantañ.
First-person shooter
First-person shooter (FPS) a zo un doare c'hoarioù video diazezet war ar c'hentañ sell; ar c'hoarier a c'hoari hag a wel ar bed dre daoulagad an dudenn. An FPS a zo un doare c'hoari oberiant lakaet e vez war-raok an ober e-serr ar preder.
Trujillo (Honduras)
Trujillo (distaget e spagnoleg) zo ur gumun hag ur gêr e Republik Honduras (Kreizamerika), dirak Bae Trujillo, war aod ar Mor Karib. Kêr-benn departamant Colón eo hag un 28 735 a dud a oa enni e 2020.
Louzaouenn-ar-wiber
Louzawouriezh
Erbedet e oa evit pareañ ouzh flemmoù an naered.
Cypraeovula
Cypraeovula a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS. Ne vez kavet ar genad-man nemet e Suafrika.
Marc'hegiezh Impalaerel
Adal 1495 e voe savet ar Reichstag ("Bodadeg an impalaeriezh") hag ar vrientinelezh vrasañ a gemere perzh enni (dilennerien, priñsed, duged, konted ha preladed ivez). Sezioù hêrezhel a oa roet dezho. Hogen nac'het e oa d'an noblañs bihanoc'h, marc'heien ha baroned peurvrasañ anezho. Hi o deus mennet o bodañ e pemzek Ritterorten ("bodadoù marc'heien") evit diskouez o youl da pouezañ war an impalaer ha dont tre er Reichstag. Krouet e voe marilhoù ha sezioù evito e 1542. E 1577 e voe tolpet an holl Ritterorten e tri Ritterkreis ("Kelc'h marc'heien") : ar Ritterkreis Frank, ar Ritterkreis Swab ha Ritterkreis ar Roen.
Maria Kristina Kiellström
He buhez
E 1772 e timezas da Eric Nordström, ur mignon kozh da Bellman, a skoazellas anezhañ da gavout labour er maltouterezh e Norrköping. Gwallevurus e voe Maria ha gwallgaset e veze gant Nordström.
Lennegezh
Maria Kristina Kiellström an hini he deus awenet ar sonaozour svedek Carl Michael Bellman pa grouas an dudenn, kourtizanez ha gast, Ulla Winblad. A-hervez e kave diaes Maria hag he fried an doare ma oa bet poltredet gant Bellman, ha mezhekaet e veze abalamour d'he gwaz.
Hans Staden
Levr
Berzh bras a reas al levr kerkent : troet e voe e latin, e galleg, saozneg, izelvroeg ha portugaleg, hag adembannet 76 gwech.
Miglierina
Miglierina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
Elf (Douar-ar-C'hreiz)
An doare Elfed savet gant Tolkien a zo brudet-kenañ bremañ er C'hornôg hag e Japan. Deuet int da vezañ un elfenn diazez el lennegezh fantazi. Gwelet int bet e filmoù hag e c'hoarioù roll savet diwar oberennoù Tolkien.
Pedro Miguel Pauleta
D'an 19 a viz Even 2008 e kemennas ez ae war e leve e-kerzh un atersadenn radio.
Hautmont
Hautmont a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Norzh e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Hautmont eo.
Ulrika von Fersen
He buhez
Diwezhatoc'h ez eas Fredrik da c'houlenn dimeziñ gant ur geniterv dezhi, Sophie von Fersen.
He buhezegezh avat ne oa ket eus ar re furañ. E 1778 e voe trouz diwar he fenn abalamour da lizhiri faos, a vije bet skrivet ganti, a oa meneg enne eus pediñ gwazed da zont war un dro da ebatiñ ganti hag e 1781 e voe brudet ur skrid, savet gant tud eus al lez, anvet Lisimons (mirc'hed-limon) diwar-benn he darempred gant tri gwaz a veze graet he "mirc'hed-limon" anezhe.
Lestr
Ur fourgadenn eus Morlu Sveden a voe anvet Ulla Fersen, 18 kanol war he bourzh, hag a gemeras perzh e krogadoù 1790. E miz Meurzh 1801 e voe kemeret gant ar morlu saoz p'edo o vont da drevadenn svedat Enez Saint-Barthelemy .
Erosaria
Erosaria a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS. Unan eus ar genadoù a vez kavet ar muiañ a spesadoù renket ennañ.
Fregata aquila
Fregata aquila a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Fregatidae.
Bouches-du-Cattaro
Ar Bouches-du-Cattaro a oa ur rann eus Proviñsoù Illiria, etre 1809 ha 1811, douaroù a oa bet kemeret gant Bro-C'hall e 1805, en amzer an Impalaeriezh c'hall kentañ, diwar-goust impalaeriezh Aostria, hag adkemeret gant Aostria en 1813.
Istor
D'ar 15 a viz Ebrel 1811 ez eas da get pa voe adaozet ar proviñsoù.
Bouché
Bouché zo un anv-tiegezh gallek.
Seizh sant diazezer Breizh
Pep a gêr eskobel a vije bet savet gant ar seizh sant : <gallery mode="packed" heights="270px" Saint Brieuc.jpg|Sant Brieg Sant-Brieg, Eskopti Sant-Brieg Saint Corentin.jpg|Sant Kaourintin Kemper Eskopti Kerne Saint Malo.jpg|Sant Maloù Sant-Maloù Eskopti Sant-Maloù Saint Patern.jpg|Sant Padern Gwened Eskopti Gwened Saint Pol Aurelien.jpg|Sant Paol Aorelian Kastell-Paol Eskopti Leon Saint Samson.jpg|Sant Samzun Dol Eskopti Dol Saint Tugdual.jpg|Sant Tudwal Landreger Eskopti Treger
Saint-Remy-du-Nord
Emdroadur ar boblañs 1793-2014
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Momotombito
En enez Momotombito emañ ar menez-tan Momotombito, 350 m uhelder dezhañ, gwelet evel breur bihan ar menez-tan Momotombo, a zo war an douar-bras.
Fregata andrewsi
Fregata andrewsi a zo ur spesad evned-mor eus ar c'herentiad Fregatidae.
Sorin Grindeanu
Sorin Grindeanu, ganet d'ar 5 a viz Kerzu 1973 e Caransebeș, a zo ur politiker eus Roumania. Ezel eo eus ar Partidul Social Democrat. Kentañ ministr ar vro eo bet etre ar 4 a viz Genver hag an 29 a viz Mezheven 2017. Diplomet war ar stlenneg en Universitatea de Vest, krog eo gant hent ar politikerezh e 1996. Heuliet en deus red-buhez ur c'helenner skol-veur a-raok dont da vezañ kargad stad. Pignet eo goustadik gant pazennoù ar strollad Partidul Socialist Democratic din România. Tapet en doa e gentañ karg politikel dre an dilennadegoù kêr e Timișoara e 2004. Deuet e oa da vezañ eilmaer e 2008. Adal 2005 en deus labouret evit ar gennad prevez.
Sabino Brunello
Mestr Meur FIDE eo.
Susanna Centlivre
He micher skrivagnerez
She was a prolific and always busy author and actress thereafter. In 1702, she wrote and had produced both The Beau Duel and The Stolen Heiress, with Love's Contrivance the next season. In 1705, she wrote The Gamester and The Basset Table. She was a friend at that point of George Farquhar, William Burnaby, Nicholas Rowe, Colley Cibber, Ambrose Philips, Thomas Baker, Thomas Burnet, and Richard Steele, and she contributed prologues to their plays, while they contributed to hers. The Gamester and The Basset Table were great theatrical successes, and the author appears to have moved in the highest literary and political circles. In addition to these plays, she was also acting.
1716 saw her write The Cruel Gift with Nicholas Rowe, a tragedy, and she followed that with one of her best-known plays, A Bold Stroke for a Wife in 1718. The next year, she fell ill. Her last play, The Artifice, was acted in 1722, and she continued to write poetry after that.
Danubio Fútbol Club
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Jardines del Hipódromo e Jardines del Hipódromo (unan eus karterioù Montevideo).
Ar Brezoneg er Skol
Tarzh an eil brezel bed ne zeuas ket a-benn da derriñ krenn an emsav lañsus ha modern-mañ hag a ziskouezas evit ar wech kentañ e oa a-du ar muiañ-niver eus ar Vretoned evit ma vefe kelennet o yezh d'o bugale. Kenderc'hel a reas al luskad gant e labour brudañ e-pad ar brezel. Da-heul krouidigezh ar gazetenn La Bretagne e c'houlennas Yann Fouere digant Robert Audic, harluet e Pariz, distreiñ da Vreizh e penn-kentañ 1941 evit derc'hel gant an erv bet boulc'het a-gent. Dont a reas evel-se Robert Audic da vezañ sekretour leunamzer al luskad, e Roazhon. N'eo nemet e 1945 ma voe divodet dre urzh emsav Ar brezoneg er skol ha torret e voe al luskad neuze. Ret e voe gortoz goude-se deroù ar bloavezhioù 1960 a-raok gwelet ar C'huzul-Stad divizout terriñ diferad divodañ Ar brezoneg ar skol un nebeud mizioù hepken a-raok marv Robert Audic e 1962 .
Kumunioù o doa votet a-du gant ar mennad
N'eo ket bet gwall zedennet hon istorourien gant al luskad pouezus-mañ evit istor ar brezhoneg pa ne c'haller ket c'hoazh kavout roll klok ar c'humunioù bet sinet ganto ar mennad evit kelenn brezhoneg er skol. Diglok e chom ar roll kumunioù dindan neuze. Evit e sevel ez eus bet implijet div vammenn. Da gentañ-penn levr Marcel Guyesse "La langue bretonne, ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle" bet embannet e 1936. Ennañ e kaver ur roll eus ar c'humunioù bet votet ganto a-raok ar c'hentañ a viz Ebrel 1936 (er pajennoù 265-267). Al luskad Ar brezoneg er skol eus e du a embannas ul levrig e 1938 evit ober ar poent war ar c'houlzad "Enseigner le breton, exigence bretonne". Kontañ a raed 337 kumun siner d'ar c'hentañ a viz Mae 1938. E dibenn al levrig-se ez eus ur roll eus ar c'humunioù bet emezelet er c'houlzad Ar brezoneg er skol d'ar c'hentañ a viz Mae 1938 hag a ya da glokaat ar roll bet embannet kent gant Guyesse. N'eo ket bet kavet roll ar c'humunioù bet votet ar mennad ganto etre ar c'hentañ a viz Mae 1938 ha diviz ar Stad da zivodañ Ar brezoneg er skol e 1945. El levr "Les Bretons à l'heure de l'Europe" bet embannet e 1961 e rae anv Yann Poupinot a 459 c'humun bet votet ganto e 1944, en o zouez Kastell-Briant, Ankiniz ha Machikoul, da lavaret eo ur c'hard kumunioù ouzhpenn. Dre ma n'eus ket bet gallet gwiriañ an dra-se n'int ket bet lakaet er roll amañ dindan neuze. Daoust da se, sklaer eo ez eo bet niverusoc'h ar c'humunioù o votiñ ar mennad ha ne ziskouez ar gartenn nemet stad ul luskad ha n'eo ket chomet a-sav e 1938.
Eil Levr ar Vakabeed
Hervez troerien An Tour-Tan e vefe Eil Levr ar Vakabeed (da lakaat kentoc'h da gentañ, rak skrivet eo bet war-dro 120 KJK. Evel M1 ez eo unan eus al Levrioù eilkanonel. M) N'eus ket da glask ennañ un heuliad da Gentañ Levr ar Vakabeed (1M), met un danevell all eus an hevelep darvoudoù, pe damdost. Un berradur e vefe, hervez ar skrivagner, eus un oberenn e pemp levrenn bet skrivet gant Yason, ur C'hurenead yuzev (2M 2, 23), war-dro 160 KJK.
"E penn e labour en deus laket daou lizher gant Yuzevien Yerousalem d'o breudeur a zo en Ejipt, o pediñ anezho da lidañ a-unan ganto gouel glanedigezh pe dedi an Templ. Klask a ra ar skrivagner tennañ kentel eus an darvoudoù danevellet gantañ : an heskinadeg o deus bet ar Yuzevion da ziwaskañ ne deo nemet un dra reizh en abeg d'o fec'hedoù, met tremenet eo ar brasañ eus ar reuzioù, rak truezet en deus an Aotroù, ha daskoret eo bet al Lec'h santel d'al lidoù ha d'ar gouelioù. Dav eo eta d'o breudeur arallvro kenlidañ ganto ar frankiz adkavet . Evit reiñ tu d'e genvroiz da gompren an darvoudoù c'hoarvezet en deus fellet d'an aozer ober un diverradur anezho." .
Displegañ a ra 2M muioc'h eget 1M orin a heskinadeg he deus degaset emsavadeg Youdas Makabai. Ne veneg na Matathias na breudeur Youdas. Kavout areer e 2M darvoudoù evel istor Eliodor, merzheriadenn Eleazar hag ar seizh breur, a traoù all c'hoazh n'int ket meneget e 1M. Kavout a reer el levr arroudennoù e-keñver ar re varv, dasorc'hidigezh a re just evit ar vuhez peurbadel.
Chapel ar Seizh Sant
Ar birc'hirinded kristen-ha-muzulman
Brudet eo pirc'hirinded ar Seizh Sant e bed an Islam. E 1965, ar voskeenn Ketchaoua en Aljer a brofas ur c'hloc'h anvet Kloc'h an Unvaniezh da chapel ar Seizh Sant ; dre ma oa re vras e voe lakaet en iliz-parrez ar C'houerc'had.
Nihoniom
Istor
Kevanaozet e voe er bloaz 2003 dre genlabour Rusia hag SUA en Ensavadur Unvanet an Enklaskoù Nukleel (ruseg : Объединённый институт ядерных исследований, ОИЯИ) e Dubna (Oblast Moskov), hag e 2004 gant Japaniz er RIKΞN (理研) e Wakō (Prefeti Saitama). D'o heul e labouras skipailhoù dizalc'h en Alamagn, e Sina hag e Sveden. E 2015, an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) a anzavas ar skipailh japanat evel pennlabourerien, hag aotreet e voent da reiñ un anv d'an elfenn nevez. E 2016 e kinnigjont nihoniom, diwar anv o bro, 日本 Nihon, "Tir ar Sav-Heol". D'an 8 a viz Mezheven 2016 e voe embannet an anv ofisiel gant an IUPAC.
William Sharp
William Sharp zo anv meur a zen.
Giuseppe Cavanna
E skipailh broadel Italia
Biskoazh ne zougas krez skipailh pennañ an Azzurri. Gant ar skipailh B e kemeras perzh e pemp krogad koulskoude, etre 1931 ha 1933.
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken, hep c'hoari krogad ebet :
The Tremeloes
Istor
Kentañ izili al laz e oa Brian Poole (*1941), kaner ; Ricky West (*1943), gitarour ; Alan Blakely (*1942), gitarour ; Alan Howard (*1941), gitarour-boud ; Dave Munden (1943), tabouliner.
Kalir
Kristeniezh
Anavezet eo dreist-holl evel al lestr a servij e lidoù ar relijion gristen ma lakaer ar gwin a zo arouez gwad Jezuz. Kentañ kalir meneget eo hini ar Goan Diwezhañ en Aviel.
Emsav an 2 a viz Even
Izili harzet
Liammoù a voe etre Emsav an 2 a viz Even ha Rote Armee Fraktion, daoust ma oa anarkour an eil ha marksour egile. D'an 2 a viz Even 1980 e voe divodet ar strollad, ul lodenn eus an izili anezhañ a gemeras perzh e RAF goude-se.
Yvonne Bollmann
Liammoù diavaez
-
Fredmans sånger
An dastumad
Darn a zo awenet gant ar Bibl ("Gubben Noak", "Gubben Loth och hans gamla Fru", "Joachim uti Babylon"). Re all zo kanaouennoù da evañ ("Bacchi Proclama", "Til buteljen"), pe meulganoù ("Haga (Fjäriln vingad)"). <!--
Kanton Reuz
Kanton Reuz a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Savet eo bet diwar ar c'hantonioù kozh-se: kanton Morzhell (5 kumun), kanton Moñforzh (2 gumun), kanton Plelann-Veur (1 kumun) ha kanton Roazhon-Mervent (1 kumun).
Uwch Aeron
Uwch Aeron a oa ur c'hantrev e Rouantelezh Ceredigion gwechall, e Kembre.
Bertry
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Marvet int e-pad ar Brezel-bed kentañ. Lod ag ar re varv a voe douaret gant an Alamaned e miz Eost 1914, ar re all gant ar 3rd Cavalry Division hag ar 38th (Welsh) Division e miz Here 1918. Daou vez a voe degaset eus an astenn a oa bet graet d'an Alamaned e mervent ar vered .
Éclaibes
Monumantoù ha traoù heverk
.
Frañsez ar Mae
Frañsez ar Mae, pe Meliaf, ganet d'an 22 a viz Here 1852 e Gwiskri, marvet e 1916 e Gwiskri, oa barzh ha skrivagner brezhonek.
Klemañs XIII
Klemañs XIII (latin: Clemens XIII, italianeg: Clemente XIII), eus e anv ganedigezh Carlo della Torre di Rezzonico, a zo bet ganet d'ar e Venezia ha marvet d'an  e Roma. Dilennet eo bet da bab eus an Iliz katolik roman d'ar.
Tenness
An tenness zo un elfenn gimiek kevanaozet gant mab-den ; 117 eo he niver atomek ha Ts he arouez. Skinoberiek-kenañ eo. War-dro 0,051 eilenn hepken eo hanter-vuhez an izotop stabilañ a anavezer, 294Ts. E taolenn drovezhiek an elfennoù emañ er strollad 17, an drovezh 7 hag ar bloc'h p, hini an elfennoù ez eo ns2 np1–6 o aozadur elektronek.
Yves Lainé
Adalek 1954 e tarempredas Kelc'h brezhon Naoned.
Heuliañ a reas studioù uhel war ar c'henwerzh ha yezhoù ar Reter (rusianeg ha japaneg) e Pariz.
Emezelañ a reas e Skol-Uhel ar Vro. Prezidant rann eo bet etre 1989 ha 1997.
Poan-benn
Lec'hioù
E Montroulez ez eus un Alez ar Boan-Benn, hag ur skol er straed-se anvet "skol ar Boan-Benn". Ur prioldi a oa eno gwechall, e chapel gouestlet da sant Iverzin, ur sant a oa brudet da bareañ ar boan-benn.
Yann Goasdoue
Buhez
E 1972 e savas un embregerezh skignañ levrioù ha pladennoù a Vreizh Diffusion bretonne. Kreskiñ a reas ar c'hatalog. Kreskiñ a reas ar skipailh ivez pa erruas Yoran Delacour. Mont a rejont e-barzh framm Coop Breizh bet krouet gant Kendalc'h.
Dvergr
Gerdarzh
Skolveuridi o deus savet un deorienn a-zivout orin an dverg oc'h ober furchadennoù yezhoniel hag keñveriadennoù mitologel. Soñjal a reer eo ereet an dvergr (liester: dvergar) ouzh an anaon. Gallout a reer menegiñ ar ger indezeuropek *dheur- ("drast"), pe *dhreugh ("gwallhunvre"). Keñveriet eo a-wezhioù gant ar ger sanskritek dhvaras (ur seurt "boud difetis").
An dvergr er sevenadur a-vremañ
A-hed an amzer e voe mesket meizad an dvergr gant an dud vihan anvet nanus e yezhoù latin (nain e galleg, nano en italianeg, hag arall...) pe korr (pe corr) e yezhoù predenek. Daoust ma c'hallje ar ger predenek taolennañ ur boud damheñvel ouzh ar ster a-orin (ur boud diwelus ereet ouzh ar re varv), roudoù a zo gant an istorioù tro-dro ar gorriganed.
Guillaume Ricou
Guillaume Ricou (Gwilherm Rikoù hervez Lukian Raoul ), bet ganet e Tremael (Bro-Dreger) d'ar 17 a viz C'hwevrer 1778 hag aet da Anaon er memes kumun d'ar 5 a viz Meurzh 1848, a oa ur mojennour ha skrivagner brezhoneg.
Oganesson
Izotopoù
Daou izotop eus 118Og zo bet kavet betek-henn.
Falerna
Falerna  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
Albert (Somme)
Albert a zo ur gumun eus departamant ar Somme (Bro-C'hall).
Gasperina
Gasperina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
Kanton Aulnoye-Aymeries
Kumunioù
Kanton Aulnoye-Aymeries a ya 39 c'humun d'ober anezhañ:
Keith Haring
D'e 18 vloaz e heuilh kentelioù tresañ bruderezh en Ivy School of Professional Art e Pittsburgh met kavout a ra ne blij ket a-walc’h dezhañ, ha mont a ra neuze d'ober pezh a blij dezhañ ar muiañ : tresañ. Mougañ a ra buan er gêr-se ha divizout a ra mont kuit da New-York evit emgavout gant tud all. Pa erru eo en em enskriv er School of Visual Art (Skol an Arzoù Delvel). Klask a ra pleustriñ diskiblezhioù evel ar pegañ, al livañ, ar staliadurioù, ar video, hag all, met ar mod eztaol a gar ar gwellañ a zo tresañ c'hoazh. Ne ra morse berrdres ebet ha livañ a ra buan. En emgavout a ra gant arzourien ar vuhez “dindanzouar” e New-York evel Madonna ha Grace Jones. Ganto e ra kalz a ziskouezadegoù hag a arvestoù.
Casablanca (Chile)
Casablanca zo ur gêr hag ur gumun eus Chile, e Proviñs Valparaíso hag e Rannvro Valparaíso. E 2002 e oa 21 874 a dud enni o chom.
Iliz an Drinded (Kerfeunteun)
An diabarzh
Er chantele ez eus ur werenn vras eus 1520 a daolenn gwezenn Yese zo kontet warni lignez ar C'hrist.
Notadusta
Taksonomiezh
Ar genad Notadusta  a zo bet diskrivet gant Schilder e 1935.
C'hoarioù Breizh
C'hoarioù Breizh a zo un hollad kenstrivadegoù sportoù ha c’hoarioù eus ar broioù keltiek. En o zouesk e kaver ar gouren, ar paledoù war wenn, ar vell-droad ouezelek, ha re all. Aozet e vint evit ar wech kentañ e miz Gouere 2022 en Naoned.
Merops (genad)
Merops zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ gwespetaered, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Anna Mezmeur
Ur vuhez leanez
D'an 11 a viz Eost 1902, hag hi 79 vloaz, e voe kaset er-maez eus he c'houent, he leanezed d'he heul, hag erlec'hiet mistri-skol lik outo. Kerkent e voe krouet skol Santez-Anna ganti ; e 1902 e voe skarzhet kuit eus an eil skol-se gant lezennoù Émile Combes.
Aegotheles bennettii
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ — Aegotheles bennettii bennettii, A. b. plumifer, terborghi ha wiedenfeldi — eus kreiz da c'hevred Ginea Nevez.
San Giovanni
San Giovanni zo anv meur a gumun en Italia.
Estadio José Nasazzi
An Estadio José Nasazzi zo ur sportva, bet savet e Prado, unan eus karterioù Montevideo en Uruguay, hag a zo Club Atlético Bella Vista perc'henn warnañ.
Aure
Aure zo un anv-badez gallek, hag un anv-lec'h gallek.
The Elder Scrolls V: Skyrim
Skyrim a zo bet sevent dre implij al lusker video Creation Engine, kemmet evit ar c'hoari. Ar skipailh sevenerien o doa choazet ur bed nemetken met liesoc'h evit na oa er c'hoarioù all Oblivion gant ar proviñs impalaeriel Cyrodiil. Ar produer Todd Howard en devoa embannet ne oa ket ken dedennus da gaout ar proviñs impalaeriel nemetken gwelloc'h e oa da gaout ul lec'h gant tiriadoù lies.
Oskar Freysinger
thumb|right|Oskar Freysinger
Enor
Ur priz barzhoniezh digant ar festival barzhoniezh Rilke de sierre a zo bet paket gañtañ e 2009.
Bernaya
Taksonomiezh
Ar genad Bernaya a zo bet diskrivet gant Jousseaume e 1884.
Gwelout ivez
Neobernaya
Estadio José Pedro Damiani
Digoret e oa bet d'an 19 a viz Ebrel 1916 da-geñver ur c'hrogad a vignoniezh etre Peñarol ha Nacional Montevideo.
The First Law
Bed The First Law
Bed The First Law a zo unan moliac'h ha brezel-bed, ar marevezh a vez unan krennamzerel europat gant ul lodenn eus ar bed Kreizhdouarel.
Michel Phlipponneau
Buhez
Adalek 1952 eo bet unan eus izili pouezusañ ar CELIB gant Joseph Martray ha René Pleven. Bez' e voe e-touez ar re a savas ar raktres Lezenn-programm evit diorren Breizh a voe difennet groñs gant ar CELIB er bloavezhioù 1960. Reiñ a reas e skoazell da c'hGaston Deferre ha goude da François Mitterrand evit dilennadegoù 1965. D'ar c'houlz-se e krouas ar bodad Bretagne et démocratie. Pellaat a reas diouzh ar CELIB ha Joseph Martray e 1967.
Brezel etre Japan ha Rusia
Ar Brezel etre Japan ha Rusia (8 a viz C'hwevrer 1904 – 5 a viz Gwengolo 1905) a oa bet ur brezel etre Impalaeriezh Rusia hag Impalaeriezh Japan. Diaz ar brezel a oa an enebiezh impalaeriel evit perc'henniñ tiriadoù Manchouria ha Korea. Darn eus an emgannoù a oa bet dalc'het e ledenez Liaodong ha Mukden e su Manchouria hag er morioù tro-dro Korea, Japan hag ar Mor Melen.
Michel Phlipponneau
Buhez
Resevet en deus Kolier an Erminig e 1992.
Touadenn ar c'hoari bolod
Touadenn ar c'hoari paume (galleg: Serment du Jeu de paume), a voe un darvoud a-bouez eus an Dispac'h Gall. Un douadenn a unvaniezh a oa bet embannet d'an 20 a viz Even 1789 e sal ar c'hoari Paume, e Versailles, gant 300 kannad eus an Trede-urzh, gant nebeut kannaded eus ar gloer hag an noblañs e-pad Stadoù-meur 1789.
Propustularia
Spesadoù
N'eus nemet ur spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :
Notopholia corrusca
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e reter ha gevred Afrika :
Posom korr Tasmania
Annezva
E Tasmania a-bezh e vev al loen ; krediñ a raed e oa aet da get, betek ma voe kavet unan bev e 1964 en Enez Karta Pintingga (Kangaroo Island) a-vaez da Stad Aostralia ar Su ; loened all zo bet kavet abaoe e diazad Murray-Darling war ar c'hevandir en Aostralia ar Su hag e Stad Victoria. E koadegi sec'h, bodoù eukaliptuz ha lannegi e kaver Cercartetus lepidus.
Boued
Hollzebrer eo Cercartetus lepidus : amprevaned, glazarded ha kevnid dreist-holl; nektar ha pollen ar gwez eukaliptuz ha gwez banksia (Banksia serrata) a ya gantañ ivez, ar pezh a laka Posomed korr Tasmania da bollenerien. Gouzout a reer e vezont debret gant ar bronneged diaouled Tasmania ha Dasyurus, gant al laboused Dacelo ha kaouenned masklet Aostralia (Tyto novaehollandiae), ha gant an "naeron tigred" (Notechis scutatus).
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2021
Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien keflusker zo da redek e 2021.
Poliolais lopezi
Poliolais lopezi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cisticolidae. Ar spesad nemetañ er genad Poliolais an hini eo.
Anvet e voe Apalis lopezi (kentanv) da gentañ-penn (e 1903) gant an evnoniour saoz Boyd Alexander (1873-1910) da zougen bri d'an dastumer (en Afrika drovanel) portugalat José Lopes.
Sarmoniou an Aotrou Quere
Sarmoniou an Aotrou Quere zo ul levr brezhonek embannet e Brest e 1906.
Div levrennad anvet Sarmoniou an Aotrou Quere, zo bet embannet e 1902 ha 1903 hervez Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien. Savet eo ar pennad-mañ dirak ur skouerenn merket 1906 warni.
Verre églomisé
Pouezus eo bet e diorroadur al luskadoù Arz Nevez (1890-1910) hag Art Déco (1910-1939).
Guy Pavec
Ur c'hizeller « a c'hiz kozh » e oa Guy Pavec. Labourat a rae gant e zaouarn, hep sikour binvioù tredan. E-touez al labourioù bet kaset da benn gantañ e c'haller menegiñ delwennoù en iliz Itron Varia ar C’heloù mat en Ospital-Kamfroud, en iliz Sant-Vazhev e Kemper, kalvar Lanzignag e Landelo, ar monumant d’ar re varv e Purid, er Vro Vigoudenn, delwenn Jean Moulin e Kastellin, pe c’hoazh ur monumant d’ar rezistanted e-harz ar Menez C'homm.
Purpuradusta
Spesadoù
Eizh spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :
Ode
An odeoù en Istor
En Alpoù e tremenas Napoleone Buonaparte hag e arme e ode ar Sant-Bernez Bras e 1800 evit mont da vrezeliñ en Italia.
Svealand
thumb|Lec'hiadur Svealand e Sveden Svealand a zo unan eus 3 rannvro istorel Sveden. N'he deus tamm perzh melestradurel ebet. 6 proviñs a ya d'ober ar rannvro : Dalarna, Närke, Södermanland, Uppland, Värmland ha Västmanland.
Pustularia
Spesadoù
Seizh spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :
Artemisia
Liverezh
Meur a oberenn zo bet awenet gant istor Artemisia II:
Talostolida
Talostolida  a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS.
Desmond Harrington
Buhez personel
E 2010 eo bet o vevañ gant an aktourez italian, Eve Mauro.
Konfusianegezh
Ur gelennadurezh prederouriezhel sinaat bet deveret diouzh kentelioù Konfusius ( 孔夫子, pinyin Kong Fuzi) ) [551-479 KJK] eo ar Gonfusianegezh, petra bennak ma kaver enni meur a geal a zo pell diouzh sonjoù ar Mestr kozh : en tu all d’ar brederouriezh ez emdroas gant red ar c’hantvedoù en ur reizhiad kemplezhek a soñjoù politikel, divezoniel, buhezegel ha damrelijiel a levezonas Reter Azia e-pad tremen daou vilved.
Da vare ar remziad Song (960-1279]] e voe diskaret ar Vouddhaegezh a oa ar relijion bennañ abaoe ar 5vet kantved GJK ha distreiñ da hengoun Konfusius a reas ar vuhez politikel, armerzhel ha speredel. Dont a reas ar Gonfusianegezh, levezonet gant ar Vouddhaegezh hag an Daoegezh, da vezañ ur peurbatrom a ziogele an hevelebiezh etre urzh mab-den hag urzh an natur hollvedel. Hollbouezus e teuas perzh an impalaer a-benn mirout kempouez ar bed.
Konfusianegezh Meng Zi
Kreñv e chome e Meng Zi ar gredenn gonfusian e madelezh naturel mab-den, krediñ start a rae ne oa ret nemet kelenn d’an dud a-benn ma vijent junzi, ha den ebet araozañ ne gredas lavaret d’ur priñs diwall da dreiñ da vac’homer rak “forzh pe zen en devije ar gwir d’e lazhañ, peogwir ne vez eus ur fallakr nemet forzh pe zen”.
Eus al laez d’an traoñ
Konfusianed wirion a chome e Sina koulskoude, hag er velestradurezh, ha zoken e palez an impalaer – maodiern ar Reizh e voe ar barzh konfusian Bai Juyi (772-846).
Cumaradh Mòr
Cumaradh Mòr (Great Cumbrae, Great Cumbrae Island, Cumbrae,  The Isle of Cumbrae e saozneg ; Muckle Cumbrae e skoteg) eo ar vrasañ eus an div enez anvet Cumaradh (pe  The Cumbraes e penn an aber Firth of Clyde e kornôg Skos.
Sara
Tud
thumb|left|200px|Sara Nuru
Isole Ponziane
Ponza ha Ventotene zo tud enno, pa n'eus den o chom er re all.
Maretz
kantved
.
Sakae Oba
Tec'hout
Kavout a raio 46 soudard japanaat all a-benn kenderc'hel ar stourm, ouzhpenn da-se e kavo 160/ 200 trevour o terc'hout gant ar spont rak an Amerikaned. Ar re-se o devoa choazet da glask krakvevañ e-serr emlazhañ evel darn anezidi an enezenn (Tro 22 000).
Kuzhañ
Ar strollad stourm hag ar repuidi a derc'has etrezek ar janglenn. Penn ar gwarnizon amerikan aet da skuizh a lakao 3000 soudard Marines da vale skoaz-ha-skoaz dre an enezenn a-benn tapout al Louarn hag e zud, un taol-kleze en dour e vezo.
Gret
Gret zo un anv-badez alamanek, deuet diwar Margarete.
Margarita
Margarita zo ur ger latin, hag a dalv kement ha perlezenn, hag un anv spagnolek. E spagnoleg eo:
Mickaël Pagis
Bremañ emañ war e leve.
Zonaria (genad)
Taksonomiezh
Ar genad Zonaria  a zo bet diskrivet gant Jousseaume e 1884.
Bettina Zimmermann
He buhez
Bruderezh he deus graet ivez evit Lycos Europe, Sky Deutschland, Mannesmann Mobilfunk, Bertelsmann ha Expo 2000. thumb|right|200px|Zimmermann e Berlinale 2008
Fernand Jacq
Fernand Jacq, ganet d'an 12 a viz Genver 1908 e Granville hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Kerzu 1941, a oa ur medisin breizhat.
Tour Vauban
Arkitektouriezh
Gant dafar lec'hel e voe savet an tour 18 metr uhel ha 4 live dezhañ.
Emgann Cabo Fisterra (Here 1747)
Emgann Cabo Fisterra zo un emgann war vor, dirak Cabo Fisterra, e Galiza, hag a c'hoarvezas e miz Here 1747.
Romanekadur Hepburn
E 1886, Hepburn a lakaas moullañ trede embannadur e c'heriadur, gant un adweladenn eus e reizhad anavezet hiziv dindan an anv a "Hepburn hengounel". Ur stumm all gant adweladennoù ouzhpenn, anavet evel "Hepburn kemmet", a voe embannet e 1908.
Estadio de los Pocitos
Kib vell-droad ar bed 1930
Daou grogad a voe c'hoariet en Estadio de los Pocitos :
Er sportva-mañ an hini eo e voe merket kentañ pal kentañ Kib vell-droad ar bed gant ar melldroader gall Lucien Laurent.
Greta Schröder
He buhez
He ferzh kentañ a voe er film digomz Die Insel der Seligen (1913) sevenet gant Max Reinhardt. E 1916 e skrivas senario Das Phantom der Oper, bet sevenet gant Ernst Matray.
Trevadenniñ
A-hed an istor e weler kalz skouerioù eus an obererezh-se : en Henamzer ez eas tud eus keodedoù Henc'hres da grouiñ kêrioù all, e meur a lec’h en-dro d’ar Mor Kreizdouar.
Bernart Etxepare
Bernart Etxepare, pe Bernat Etxepare pe Beñat Etxepare, ganet e Sarasketa e Nafarroa Beherea, (1480-1545), zo ur skrivagner euskarek hag ur beleg katolik, an hini a skrivas al levr kentañ en euskareg.
Yulia Borisova
E 2010 he doa klevet ar ganaouenn "Gortoz a ran" gant Denez Prigent war ar skingomz. Abalamour da-se he doa bet c'hoant da zeskiñ brezhoneg. Kontet he deus he doa tremenet pemzek vloaz kraouiet er gêr abalamour d'hec'h agorafobiezh. Graet he deus anaoudegezh gant brezhonegerien dre ar rouedad, Jean-Claude Le Ruyet en o zouez.
Stefania Turkevitch
Buhez
E 1919 e skrivas Stefania Turkevitch he fezh sonerezh kentañ, Літургію (Liturhiyou, "Liderezh"), a voe sonet meur a wezh en Iliz-veur Lviv.
Er bloaz 1930 ez eas Stefania Turkevitch da Braha, ma studias gant Zdeněk Nejedlý (1878-1962) er Skol-veur ha gant Otakar Šín (1881-1943) er Skol-sonerezh. Ar sonaozañ a studias ivez, gant Vítězslav Novák (1870-1949) en Akademiezh ar sonerezh. En diskaramzer 1933 e kelennas ar piano hag e sonas evit Skol-sonerezh Praha. Bloaz goude, e 1934, e soutenas he zezenn doktorelezh a-zivout folklor Ukraina er c'hoariganoù Rusian ; he doktorelezh war ar gerzoniezh he devoe e Praha digant Skol-veur Zizalc'h Ukraina, e 1934 end-eeun. Stefania Turkevitch e voe ar vaouez kentañ eus Galitsia (a oa ur rann eus Polonia d'ar mare-se) o tapout un doktorelezh war dachenn Skiantoù an den. En diskaramzer 1939, pa darzhas an Eil Brezel-bed ha goude aloubidigezh Ukraina ar C'hornôg gant Soviediz e labouras Stefania Turkevitch evel kelennerez ha mestrez-sonadeg en opera Lviv ; e 1940-41 e voe beskelennerez e Skol-sonerezh Lviv. Pa voe klozet ar Skol gant an alouberien alaman e kendalc'has da gelenn e Skol-sonerezh ar Stad. En nevezamzer 1944 e kuitaas Lviv hag e tistroas da Vienna. P'edo o tec'hel a-zirak Soviediz e 1946 en em gavas en Aostria ar Su, hag alese ez eas da Italia gant he eil pried, Nartsiz Lukyanovitch, a oa ur mezeg dindan gourc'hemenn ar Rouantelezh-Unanet. En diskaramzer 1946 e tilojas Stefania Turkevitch d'ar Rouantelezh-Unanet, ma vevas e Brighton adalek 1947 betek 1951, e Londrez (1951–1952), Barrow Gurney e-kichen Bristol) (1952–1962), Belfast e Norzhiwerzhon (1962–1973), ha Cambridge, ma varvas e 1977 nebeut a-raok he 79 gouel-bloaz.
Federico Ubaldo della Rovere
Ganedigezh
Pevar bloaz goude an eured e voe ganet, d'ar 16 a viz Mae 1605, e palez Pesaro, Federico Ubaldo.
Ezterenzubi
Ezterenzubi (Estérençuby e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Donibane Garazi, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.
Tristan Le Govic
Buhezskrid
E awen a buñs e kreizig-kreiz ar sonerezh, ar varzhoniezh, ar mojennoù gwir pe krouet, kerkoulz en natur pe gant fromadennoù ar pemdez – met gwech ebet dister. Al lusk, an heson a zo elfennoù a bouez bras en e sonerezh. Fiñvadenn dizehan e ved a zigor dorioù ur spered-krouiñ dispar.
Annegret
Annegret zo un anv-badez alamanek, deuet diwar Anne ha Gret.
Maurice Bouguereau
Maurice Bouguereau (ca. 1500-1596) a oa ur mouller gall hag un embanner kartennoù. Adkemer a reas moullerezh Jamet Mettayer e Teurgn e 1594. Kenlabourat a reas gant an engravour Gabriel Tavernier (1520 ?-1616), genidik eus Antwerpen, evit embann kentañ kartennaoueg Bro-C'hall, anvet "le Théâtre Françoys", e 1594. Meur a gartenn a oa en oberenn-se, diwar-benn pep hini eus proviñsoù ar rouantelezh.
Kanton Caudry
Kumunioù
Kanton Caudry a ya 33 c'humun d'ober anezhañ:
Kib mell-droad merc'hed ar bed 1991
Ar c'hentañ Kib mell-droad ar bed evit ar merc'hed eo Kib mell-droad merc'hed ar bed 1991. 12 skipailh broadel a c'hoarias enni eus ar 16 betek an 30 a viz Du 1991 e Sina. Er c'hrogad diwezhañ e voe trec'h skipailh ar Stadoù-Unanet war hini Norvegia, 2 bal ouzh 1. Sellet e voe gant 510 000 a arvesterien pe ur geidenn a 19 615 arvester dre vatch.
Yolanda
Orin
Yolanda zo diwar Iolanthe e gresianeg.
Tad Barnabe
Buhez
Beleget d’ar 25 a viz Gouhere 1901 evit eskopti Kemper ha Leon, da gentañ ez eas da labourat da eskopti Sant-Brieg ha Landreger gant un nebeud beleien all. Goude-se ez eas da vanac’h d’ar 15 a viz Eost 1907, e urzh ar Gapusined.
Pierre Roche
Pierre Henry Ferdinand Massignon, brudet dindan e anv-arzour Pierre Roche (Paris, – Paris, ) a oa un ur engraver, ur c'hizeller, ul livour, ur medalenner hag ur priour gall. A-hed e red-micher e klaskas an arzour ober gant e ampartiz war meur a dachenn evit terriñ urzhaz reut an akademiezhioù ha kas da get ar vevenn o devoa merket etre « arzoù meur » hag « arzoù bihan », kement-se evit ma vije un « arz evit an holl ». Dre e labourioù war deknikoù nevez a anvas « aquarelle estampée », « gypsographie », « gypsotypie » ha « papier églomisé » e voe Pierre Roche unan eus diaraogerien luskad an Arz Nevez.
Livia della Rovere
He bloavezhioù diwezhañ
En em dennañ a eure Livia da Gastelleone, er palez della Rovere savet gant he zad. Mervel a reas eno e Gouhere 1641. Beziet e voe en iliz Pesaro gant menec'h ar c'h-Corpus Domini, hervez he youl.
Feur-emglev Frankfurt (1871)
Mezhus e voe kavet ar feur-emglev-se gant kalz politikerien c'hall ha betek ar Brezel-bed Kentañ e voe lod anezho oc'h embann o dije o digoll.
Alain de Benoist
Alain de Benoist (moranvioù : Fabrice Laroche, James Barney pe Robert de Herte) zo un embanner gall ganet d'an 11 Kerzu 1943 e Teurgn. Azaouezet eo evel penn-prederour luskad an tu Dehou Nevez.
Chapel Koadri
An nev hag ar adnevoù
Un tammig a-gostez, er memes tu un nev bezia eus an XVIIIvet kantved, marilhet war roll ar monumantoù istorel, a zo enni ur beziadur hag ur panel koad bras, benet warnañ biñvioù ar Basion.
Tratalias
Tratalias zo ur gumun eus enez Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
Republik Demokratel Viêt Nam
Goude dispac'h miz Eost war-lerc'h an Eil Brezel-Bed, an dispac'her komunour Hồ Chí Minh, penn Talbenn ar Việt Minh, a zisklêrias dizalc'hiezh ar vro d'an 2 a viz Gwengolo 1945, hag a embannas krouidigezh Republik Demokratel Viêt Nam. Ar Việt Minh ("Kevredad evit dizalc'hiezh Viêt Nam"), renet gant komunourien, a oa bet savet e 1941 hag aozet da sachañ muioc'h a dud evit Strollad komunour Indez-Sina.
Juno
Lennegezh
Ur pennad diwar he fenn zo el levr De mulieribus claris gant Boccaccio.
Brezel Genpei
Abegoù
E-pad dekvloazhiadoù e oa bet kevezerezh etre ar c'hlannoù Minamoto ha Taira evit ar galloud el Lez, ha dre-se e Japan a-bezh. Da geñver Emsavadeg Hōgen (div sizhunvezh er bloaz 1156) hag Emsavadeg Heiji (1160) en devoar klasket ar c'hlann Minamoto tapout an tu-kreñv war ar c'hlann Taira, en aner avat. Er bloaz 1180, Taira no Kiyomori (1118-1181) a zeuas a-benn da lakaat e vab-bihan yaouankañ (2 vloaz hepken) da vout impalaer Antoku (1178-1185, ren 1180-1185) goude dileze an impalaer Takakura (1161-1181, ren 1168-1180). Gaou a voe graet d'ar priñs Mochihito (1151-1180), trede mab an impalaer Go-Shirakawa (1127-1192, ren 1155-1158) hag e hêr ; evit lemel ar vezhadenn ha gounit an tron e c'halvas Minamoto no Yorimasa (1106-1180]]) ha manatioù boudaek d'an armoù. Ur c'hwitadenn e voe, pa varvas Mochihito ha Yorimasa er gad kentañ.
E miz Mezheven 1180, Taira no Kiyomori a zivizas dilec'hiañ kêr-benn an impalaeriezh eus Heian-kyō da Fukuhara-kyō (ur c'harter eus Kobe hiziv), a oa e gêr-benn dezhañ abaoe ar bloaz 1160 : neuze e c'helle derc'hel e zorn war al Lez.
Dibun
Pa ne ouie ket Taira no Kiyomori piv a oa a-drek an emsavadeg e lakaas herzel ar priñs Mochihito, a gavas repu en azeuldi boudaek Onjō-ji (Mii-dera hiziv, e kêr Ōtsu e prefedelezh Shiga). Pa ne c'helle ket ar venec'h e wareziñ e rankas tec'hel. Hetaet e voe gant soudarded Kiyomori betek azeuldi ar Byōdō-in, a-vaez da gêr Heian-kyō. Eno e c'hoarvezas an emgann kentañ : Mochihito a voe paket ha lazhet tra m'en em lazhas Minamoto no Yorimasa dre seveniñ seppuku. , Goude marv Yorimasa en em lakaas Minamoto no Yoritomo, penn nevez ar c'hlann, da rener an emsavadeg ; p'edo o foetañ bro davit kevredidi e voe faezhet gant ar re Daira e miz Gwengolo 1180 e-kichen Menez Fuji. Dont a reas a-benn da vont pelloc'h avat, war du ar Biz ma kavas skoazell digant klannoù all evit diarbenn lu ar re Daira. E-keit-se, Kiyomori a beurzevas azeuldi Onjō-ji kent lakaas seziz war gêr Nara ha distruj an hanter anezhi, kement-se evit kaout e zial. Er bloz 1181 e voe faezhet nerzhioù Yukiie († 1186) gant ar re Daira, hep nemeur a heuliadoù. E nevezamzer ar bloaz-se end-eeun e varvas Taira no Kiyomori, tra ma krogas Japaniz da c'houzañv un naonegezh a badas betek diwezh 1182. Klask a reas ar c'hlann Taira argadiñ izili eus ar c'hlann Minamoto o devoa savet ul lu e norzh ar vro, hep dont a-benn d'o faezhañ. Ne voe mui kad ebet betek deroù ar bloaz 1183.
Carbonia (Sardigna)
Carbonia zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna. Kêrbenn proviñs Sud Sardegna eo.
Assignat
An Assignat a oa un doare moneiz (pezhioù ha bilheji) savet e-pad an Dispac'h gall.
Er penn kentañ e oa un titl amprest lakaet da dalvezout gant Teñzor publik Bro-C'hall e 1789, talvoudegezh ar moneiz a oa bet diazezet war ar madoù broadel dre engalvadenn (assignation). An "assignats" a oa deuet da vezañ ar moneiz eskemm adal 1791, hag ar bodadegoù dispac'hel a embanne muioc'h-mui anezho, ar pezh a zegasas ur revoneizadur. Priz reizh an assignats a voe lammet e 1797.
Melanocharis
Melanocharis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1858 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
Izidor
Izidor zo un anv-badez brezhonek, hungarek, kroatek ha slovenek a orin henc'hresianek : dont a ra eus an anv Isídōros (Ἰσίδωρος) hag a c'hall bezañ troet evel "prof gant Isis."
Swellendam
Swellendam zo ur gêrig eus Suafrika;
Margherita
Margherita zo un anv italianek, deuet eus ar ger latin margarita
Niveri ha konta e brezoneg
Kenta rann
-NIVERI HA KONTA
Cienfuegos
Istor
Diazezet e voe kêr Cienfuegos d'an 22 a viz Ebrel 1819 gant trevadennerien c'hall a orin eus Bourdel ha Louiziana, renet gant Don Luis De Clouet, e ledenez Majagua. Anvet e voe  Villa Fernandina de Jagua en enor d'ar roue Fernando VII. E 1829 e voe aotreet gant ar roue kemmañ an anv e Cienfuegos, en enor da Gabiten meur (Capitán General de la Isla de Cuba).
Louis Massignon
Buhez
E miz Mae 1922 e kinnigas e dezenn a-zivout Mansour al-Hallaj er Sorbonne kent e embann ; yen e voe an degemer gant ar meteier katolik : nac'h a rejont e spered digor war an Islam, war zigarez ma oa ar soufiegezh ur rannig eus an islam. Er bloavezhioù 1923-24 ez enklaskas er Maghreb diwar-benn ar c'horfuniadoù ; e miz Gouere 1924 e prezegas e Belgia a-zivout ar santez Christina Mirabilis (1150-1224). E 1926 e voe dilennet Louis Massignon da gelenner e Collège France, er gador ma oa bet eilkelenner adalek 1919 betek 1924.