cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kazakeg
Ur yezh turkek eo ar c'hazakeg (anvet қазақ тілі, qazaq tilî) komzet e Kreiz Azia.
Ar mizioù
Miz Gouere Шілде
An niveroù
Seizh жеті
C'hwezhek он алты
Kentañ бірінші
Gwengamp
Douaroniezh
Kumunioù amazek : Pabu; Sant-Eganton; Plouvagor; Gras-Gwengamp; Plouizi
Minsk
Minsk (belaruseg : Мeнск Myensk, Мiнск Myinsk, ruseg : Минск Minsk, poloneg : Mińsk (Litewski), lituaneg : Minskas), eo kêr-benn ha kêr vrasañ Belarus. NaN a dud a oa o chom enni e 2022.
Dre ma 'z eo kêr-benn ar vro ez eus ur statud ispisial gant Minsk evel kêr-benn ha kreiz rannvro Minsk (voblast) ha Distrig Minsk (raion). E miz Genver 2021 e oa ar boblañs e- tro da zaou vilion a dud, ar pezh a lakaae Minsk en 11 renk e-touez kêrioù pobletañ Europa. Minsk zo unan eus kêrioù-penn Kenglad ar Stadoù Dizalc'h hag an Unvaniezh Ekonomikel Eurazian.
171
Impalaeriezh roman
--
Plegastell
Eil brezel-bed: d'an 12 a viz C'hwevrer 1940 e kouezhas un nijerez Hurricane, marilhet L1613, eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) en "Uzel" e Plegastell; mervel a reas he nijour ha douaret e voe e Bered ar Reter e Roazhon.
Henvoustoer
Henvoustoer a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev, e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
Saiga
Gouennañ
Tizhet e vez o oad gour gant ar parezed d'an oad a 7 pe 8 miz ha gant ar pared da 2 vloaz.
1561
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1561
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1561
Mammlouzoù
Met Chamaemelum nobile eo an anv skiantel hiziv, goude ma oa Anthemis nobilis gant Linné. Anvioù all : Ormenis nobilis Chamomilla nobilis.
Eupleridae
An Eupleridae a zo ur c'herentiad kigdebrerien eus Madagaskar.
179
932 Ab Urbe Condita = 179 goude J.-K.
Bola de Nieve
Ignacio Jacinto Villa Fernandez, ganet d'an 11 a viz Gwengolo 1911 e Guanabacoa ha marvet d'an 2 a viz Here 1971 e Mec'hiko, anavezetoc'h evel Bola de Nieve ("Boul-erc'h"), a oa ur c'haner, sonaozour, ha pianoour kuban.
Darlington
Darlington zo ur gêr e Kontelezh Durham e Bro-Saoz. Pennlec'h borough of Darlington eo.
Lizherenneg vramiek
Sañset stummet war batrom al lizherenneg aramaek pe al lizherenneg fenisek e oa bet diorroet al lizherenneg vramiek en India tro-dro d'ar bloavezh 500 a-raok J.-K. Implijet e veze ar skritur brahmek evit skrivañ ar sañskriteg hag ar prakriteg. Diwar stummoù lizherennoù ar skritur bramek e oa bet diorroet tro-dro da 40 lizherenneg all implijet gwechall ha hiziv c'hoazh en India dreist-holl, met ivez er broioù war he zro, en o zouez ar skritur devanagari, al lizherenneg panjabek, al lizherenneg goudjaratek, al lizherenneg vanglaek (bengali), al lizherenneg oriyek met ivez al lizherennegoù kmerek, taiek ha tibetek.
Abarrez
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Nozieg; Puñsel; Saverieg; Melereg-Breizh; Izeg; Trefieg
Strofios
Ur mab en doa Strofios, Pylades e anv, a oa mignon da Orestes, hag en doe ur mab anvet Strofios ivez.
Ardivink
Kavadenn an tredan er a zigoras an hent d'an ardivinkelezh ken evit pourchas gremm hag evit e zegas da bredadoù resis e-korf an oberiadurioù. Diorren an elektronik zo bet ur bazenn bouezus all e-doug hanterenn zivezhañ an, p'en deus roet tro da fardañ gwikefreoù bihanoc'h-bihanañ ha gouest da seveniñ kefredioù kempleshoc'h-kempleshañ. An urzhiataerezhioù zo ur skouer splann eus an ardivinkoù galloudus a zo bet ijinet gant an Den. Hep an ardivinkoù ne c'hellfe mui an dud bevañ en doare ma reont hiziv.
Ardivinkoù ha mekanikoù
Tanav eo ar vevenn etre an ardivinkoù hag ar mekanikoù. A-drugarez da araokadennoù ar galvezoniezh ez eus tu hiziv d'o diforc'hañ resisoc'h dre ar c'heal a fiñv : e berr gomzoù, ur mekanik a-vremañ a dro gremm e fiñv a-benn kaout an nerzh rekis evit kas e gefridi da bennvat, evel ar mekanikoù kozh (gavr, stern-gwiader, mekanik dre vurezh, kannerez hag all), tra ma n'eus ezhomm fiñv ebet evit un ardivink da seveniñ e gefridi.
Antonio Vivaldi
E dad, barver met ivez biolinour donezonet e penniliz Sant-Mark, en skoazellas da loc'hañ gant ur red-micher sonerezhel hag en lakaas da vezan degemeret er c'hlaviaz Cappella di San Marco, lec'h ma voe ur biolinour priziet anezhañ. Edo gant ar verranal, ar pezh a vroudas e dad d'en gouestlañ d'ar velegiezh. Kerniet e 1693, ez eas da veleg e 1703. Lesanvet e veze ar « beleg rouz » dre ma oa melegan veneziat liv e vlev.
An oberenn
E-touesk oberennoù ar sonaozour puilh-mañ, e kaver: An oberennoù da heul a veze moullet en en ti-embann Le Cene en Amsterdam hag hini e warlec'hiad Roger, ha rummataet e vezent e korf 14 Opus.
Goz Europa
Doareoù pennañ
Padout a ra an dougen 4 sizhun ha ganet e vez 3 pe 4 c'holen dre dorad.
Bual Afrika
Doareoù pennañ
Ul loen mentek eo bual Afrika, etre 2 ha 3 metr e hirder hag ul lost etre 75 cm hag 1 m. Betek 1.70 m (live e skoaz) e c'hell bezañ. Bras eo e benn ha ledan e vruched. Kerniel ar par a vez juntet gant ur bos hag a zo ur gwir skoed a c'holo ar penn a-bezh.
Gouennañ
O oad gour a vez tizhet da 5 bloaz gant ar barez ha war-dro 8 pe 9 bloaz gant ar par.
Felgerieg-Veur
Felgerieg-Veur (Grand-Fougeray e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Felgerieg-Veur e oa betek 2015.
Football Klub Naoned
Un nebeud c’hoarierien vrudet
Difennerien
Colombes
Colombes a zo ur gêr eus Bro-C'hall, e bannlev Gwalarn Pariz.
Perou
Perou a zo ur vro eus reter Amerika ar Su ha Lima eo he c'hêr-benn.
Koudou bihan
Ar c'houdou bihan (Tragelaphus imberbis) a zo un antilopenn hag a vev e reter Afrika ha, marteze, en Arabia.
Strollad Kallag
Strollad Kallag zo ur strollad c'hoariva brezhonek savet e 1993, diazezet e Kallag ha renet gant Marie-Hélène Morvan ha Sylvain Botrel, ar bennc'hoarierien.
Sondhi Boonyaratklin
D'an 19 Gwengolo 2006 ez eas da 1añ Ministr dre un taol-stad.
Deskadur ha deroù e esped
E miz Eost 2004 e voe anvet eil penn al lu. Da penn-lu e voe anvet e miz Here 2005 a-drugarez da skoazell Surayud Chulanont, penn kozh al lu, ha Prem Tinsulanonda, prezidant ar c'huzul prevez ha alier ar roue Rama IX
Diemglev gant Thaksin Shinawatra
Evel penn ar lu e asure Sondhi Boonyaratklin n'emello ket e enkadenn bolitikel a oa Thailand enni adalek 2005, daoust m'en doa disklaeriet : Doaniet e oa bet he Meurded gant an enkadenn, moarvat. Klemm a reas pa arnodas, en aner, Thaksin Shinawatra da lakaat kenskolidi e karg gwarnizon ar gêrbenn.
Jelvestr Seveno
E vuhez
Skrivet en deus pennadoù evit ar gelaouenn Dihunamb.
Bro-Sant-Maloù
Rannet eo Bro-Sant-Maloù hiziv an deiz etre departamantoù Il-ha-Gwilen, Aodoù-an-Arvor ha Mor-Bihan (bro Ploermael).
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 100 skoliad (0,6 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Wallabi kilpenn ruz
Ar wallabi kilpenn ruz (Macropus rufogriseus) a zo ur bronneg geotdebrer godellek hag a vev en Aostralia. Unan eus ar wallabied brasañ eo.
Doveneleg
Doveneleg (La Dominelais e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Felgerieg-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
Ferenneg
Objectif macro
La mise au point fine est plutôt effectuée en déplaçant l'ensemble appareil - objectif par rapport au sujet une fois le grandissement choisi avec la bague.
Une des caractéristiques des objectifs macro est la planéité de mise au point sur tout le champ ce qui les rend aptes à la reproduction de documents.
Les objectifs à focale variable
Ils sont communément nommés zooms.
Exemples : 35-350 f/3,5-5,6 ; 28-400 f/2,8-5,6.
Objectifs stabilisés
Des systèmes semblables peuvent être intégrés à des appareils numériques bridge, ou au boitier d'un appareil réflex (c'est le parti pris de Minolta et de Pentax).
Objectifs ultra-lumineux
Cet objectif est célèbre pour avoir été utilisé par le réalisateur Stanley Kubrick sur le tournage du film Barry Lyndon pour filmer des scènes éclairées à la bougie.
Le fabricant a également créé des objectifs d'une ouverture de f/0.55 utilisés en lithographie ultraviolette.
Frans Masereel
Koadengravour ha livour e oa.
Ferenneg
Ouverture photométrique « T »
Cette valeur est très rarement indiquée sur les objectifs. C'est sans importance sur l'exposition pour les appareils qui mesurent la lumière à travers l'objectif (notamment les réflex).
Vignetage
Ce sont les objectifs grand angle et les zooms qui souffrent le plus de ce défaut, surtout ceux à grande ouverture. Il est particulièrement visible dans les photos sur fond uni clair et sur le ciel bleu.
Mic'hail Tchigorin
Mic'hail Tchigorin (e ruseg:Михаил Иванович Чигорин) a zo bet ganet d'an 12 a viz Du 1850 e Gatchina (Rusia) ha marvet d'ar 25 a viz Genver 1908 e Lublin (Polonia).
Ar c'hentañ Rusian o vout anvet Mestr Meur Etrebroadel e voe.
Mérida (Mec'hiko)
Poblet e oa gant 970 000 a dud e 2010.
Aberzhidigezh Izaag (arz)
Aberzhidigezh Izaag zo anv meur a oberenn en istor al livouriezh, awenet gant mojenn ar Bibl, p'edo Abraham o vont da aberzhiñ e vab Izaag ha pa zeuas un ael da herzel e vrec'h.
Plouvorn
Anv
Gerdarzh ː
Ikened
An Ikened pe Iceni (hervez al latin), a oa unan eus ar pobloù brezhon a oa er vro a zo Norfolk bremañ, e Bro-Saoz, e biz Enez Vreizh etre ar hag ar I kantved goude JK.
Alessandro Allori
Deskiñ a reas ar vicher gant Angelo Allori, kentañ hini a voe anvet Bronzino, ha goude gant Michelangelo Buonarotti. Tad Cristofano Allori e oa. Godhvos al livouriezh gant Melozzo da Forlì.
Lenier Domínguez Pérez
Mestrc'hoarier echedoù kuban.
Suis
Douaroniezh
Rannet eo Bro-Suis e tri zakad meur : menezeg ar Jura, Uhelgompezenn Bro-Suis hag an Alpoù suis. An uhelgompezenn eo an hini stankañ war dachenn ar boblañs hag an armerzh.
Yezhoù mongek-mienek
E mandarineg e vez graet miáo (苗) ha yáo (瑶) eus ar yezhoù-mañ. Gant an dud a ra gant ar yezhoù-se avat e vez graet meo/hmu ha mong/hmong anezhe. Brudetoc'h evit ar re all eo ar ar stumm-mañ peogwir eo hennezh an hini a vez implijet evit ober diouzh o yezh o-unan gant ar gumuniezh repuidi vongeger a orin laosek aet d'en em staliañ er Stadoù-Unanet, daoust ha ma ne vez ket implijet an anv hmong met miao e Sina e lec'h ma kaver an darn vrasañ eus ar vongegerion o chom. Diouzh an tu all avat e vez implijet an termen yao evit ober dave d'ar vroad yao hag un anv sevenadurel an hini eo kentoc'h evit un anv yezhoniezh, rak ennañ e vez kavet tud o komz mieneg, yezhoù taoiiek-kadaiek, yieg koulz ha yezhoù mongek (pe miaoek). Gwelloc'h eo neuze implijout an termen Miened evit ober diouzh an dud a ra gant ar yezhoù yaoek pe mienek.
N'eo ket gwall sklaer penaos e rank bezañ renket ar yezhoù mongek-mienek, na zoken pet yezh ha pet rannyezh resis zo, dreist-holl abalamour ma'z int bet levezonet-bras peurliesañ gant ar yezhoù komzet tro-dro dezhe. Setu amañ an doare ma vez kinniget o renkañ gant Ethnologue:
Goven
Ardamezioù
Brizhet e dreustell en gul karget gant ur c'hucher en aour envezek en sabel
Godelleg
Doareoù pennañ
An darn vrasañ eus ar godelleged a vev en Aostralia. Spesadoù zo ivez en Amerika.
Magnus Clemens Maximus
thumb|300px|Magnus Maximus. Magnus Clemens Maximus Augustus, pe Maximus, pe Maximianus, pe Macsen Wledig e kembraeg, (335? – 28 a viz Eost 388), anavezet e Bro-Gembre evel Macsen Wledig, a oa ur jeneral roman en Enez Vreizh hag a voe anvet da impalaer.
Goz c'hodellek ar su
Doareoù pennañ
War-dro 50 g eo he fouez ha 15 cm hirder he c'horf goloet gant ur feur melen. Bihan eo he daoulagad hag he divskouarn.
Magnus Clemens Maximus
Daou enebour
Tec'hel a reas Maximus da-vetek Aquilea, goulenn a reas truez, met dibennet e voe d'an 28 a viz Eost 388, gant kalz eus e soudarded all. Teodosius a lakaas diskouez penn Maximus e meur a rannvro, hag e Kartada. Andragathius, magister equitum (Penn-dragon) Maximus, a gavas gwelloc'h en em lazhañ. E wreg hag e ziv verc'h (daveoù !) a voe lezet e buhez.
Brighton
Brighton zo ur gêr eus kontelezh East Sussex, e Bro-Saoz (Rouantelezh Unanet).
Magnus Clemens Maximus
Klask war lec'h an dilestradeg eus an nevez-amzer 383
- "... genou ar Rhin", hervez Zosismus, o skrivañ 25-30 bloaz war lec'h Maksim;
Arzh gell
An arzh gell (Ursus arctos) a zo ur rumm ag arzhed bras a vez kavet en Eurazia hag e Norzhamerika e lec'h ma vez graet grizzly anezhañ. Ha graet a vez kodiak ag an hini brasañ a annez an inizi Kodiak. Unan ag an izili brasañ ag urzh ar bronneged kigdebrer eo, warlec'h e genderv tostañ, an arzh gwenn (Ursus maritimus), hag a zo brasoc'h peurliesañ. Beviñ a ra e Rusia, en Azia ar C'hreiz, an Himalaya, ar Sina, ar C'hanada, ar SUA, an Hokkaido, al Lec'hlenn, ar Balkanioù, ar C'harpatoù, an Iran, an Anatolia, hag ar c'haokaz. An arzh gell a zo anavezet evel un arouez broadel pe stadel e meur a vro europat.
Magnus Clemens Maximus
Klask war lec'h an dilestradeg eus an nevez-amzer 383
Goude se, istorourien vrezhon fin an XXvet kantved, o welout ne c'hallent displegañ seurt ebet war an afer-se, n'hag war anvioù lec'hioù, n'hag war anvioù tud, evel hini Himbaldus, roue ar Vranked o herzel d'an dilestradeg, o deus sellet ne oa ket holl se nemet ur vojenn.
Arzh gell
Daoust ma koazhas e dachad gouennañ, e ven e statud mirerezh en arvar izelañ hervez er roll an IUCN, gant ur boblañs a 110,000 enez. N'eus nemetañ hag an arzh du e touez ar spesadoù arzh ha n'int ket rummet evel bout en arvar da vont da get, hogen chom a ra argaset gant an dud rak e vrasded. Aet eo da get an arzh Atlas en Africa hag ar grizzly californian ha mexican. Meur a rumm hag a annez su an Eurasia a zo en arvar bras. Unan ag ar rummoù bihanañ (arzh an Himalaya), a zo war-nes mont da get en natur, o dalc'hiñ 2% ag e dachad a-orin hepken. En Italia da skwer eh eus unan ag ar poblañsoù digenvez ag arzhed en Europa anvet arzh marsican gant un niver a 50 da 60 arzh.
Magnus Clemens Maximus
E Kembre
Mibion da Vacsen hag Elen e vije bet Sant Peblig hag Owain fab Macsen Wledig.
Wombat
Doareoù pennañ
Bras a-walc'h eo ar wombated, etre 20 ha 40 kg a bouez. Berr eo o favioù hag o lost, bihan o divskouarn ha postek o c'horf. Skilfoù plat ha kreñv zo ouzh o bizied ha ganto e toullont riboulioù. Palvgerzherien int.
Brezel 1898 etre Spagn hag ar Stadoù-Unanet
Dizalc'h e voe Kuba betek 1901, pa deuas SUA da lakaat o c'hrabanoù war drevadennoù spagnol ar Mor Karib. Er Filipinez aloubet gant SUA e krogas brezel 1899-1902, etre an emsaverien ha SUA. Ar peurrest eus an douaroù dalc'het gant Spagn er Reter Pellañ a voe gwerzhet d'an Impalaeriezh alaman, gant Feur-emglev 1899, etre Spagn hag Alamagn, del 30 de febrero de 1899, por el cual España venderá al Imperio alemán sus últimos archipiélagos — Inizi Mariana (war-bouez Guam), ar Palaos ha las Carolinas— evit kement ha 25 milion a varkoù.
Istor ar gwambiaeg skrivet
An trevadennerezh hag ar gwambiaeg
Da vare an trevadennerezh e voe kroget gant ar c'hristenaat dre heg. Kregiñ a reas an alouberien spagnol da vadeziñ ha da reiñ anvioù-familh da Wambiaiz. An Iliz eo he deus graet war-dro ar gefridi-se, stag ma oa ouzh ar c'hristenekaat. Chom a ra da welet c'hoazh ha bez' eo an anvioù-tiegezh deuet betek ennomp anvioù pe lesanvioù rakkolombian bet sonnet gant ar velestradurezh Spagnol pe c'hoazh anvioù nevesoc'h stag ouzh ul lec'h bennak pe c'hoazh ma'z eus talvoudegezhioù all gant an anvioù-tiegezh gwambiaek. Eus mare an trevadennerezh ne anavezomp nemeur a dra e gwambiaeg a-hend-all. Siwazh deomp n'eus mann ebet e gwambiaeg hag a c'hellfe bezañ keñveriet gant ar pezh zo bet savet gant an Tad Eugenio del Castillo adal 1755 evit o amezeien an Nasaed, anvet ivez Paezed. Ne hañval ket e vije bet troet biskoazh skridoù relijiel katolik pe ar c'hatekiz e gwambiaeg kennebeut. Kement-se ne vir ket e c'hallfe rolloù gerioù pe geriennoù bezañ strewet amañ hag ahont e-touez skridoù beleien pe menec'h eus ar c'horn marteze. N'int ket bet c'hoazh dizoloet na nebeutoc'h c'hoazh korvoet avat.
Ar CCELA
Abaoe ar bloavezhioù 80 e weler ivez labourioù kentañ Skol-Veur Los Andes, e Bogota, eus strollad ar CCELA (Centro Colombiano de Estudios de Lenguas Aborígenes, Kreizenn Studi Yezhoù Engenidik Kolombia). Menegomp peurgetket labourioù Beatriz Vásquez de Ruiz ha Lilia Triviño Garzón. Er bloavezhioù 90, harpet diwar labourioù ar CCELA ha diazezidigezh un doare-skrivañ modern evit ar gwambiaeg e vo graet c'hoazh ur c'hammed nevez all o welet, a-benn ar fin, Gwambiaiz o produiñ o skridoù en o yezh evit ar wech kentañ en Istor.
Gouelan bras
Ar Gouelan bras (liester: Gouelini bras) a zo un evn-mor, Larus marinus an anv skiantel anezhañ. Un evn-mor bras (evel-just !) eo, pa c'hall tapout 1,7 m a hed-eskell, ha 74 cm a hed.
Karpo (loarenn)
Evel Themisto eo an izel nemeti he strollad, ar pezh he laka da zedenus tre. Termenet eo stouadur kelc'htro ul loarenn evel-se gant an efed kozai. Degas a ra un eskemm mareadek etre stouadur hag Ezkreizennegezh he c'helc'htro. Ma'z eo bras a-walc'h ar stouadur e c'hell an Ezkreizennegezh mnt da gen vras e tremeno al loarenn tost ouzh unan eus loarennoù galilean. Gwirheñvel e vo distrujet en ur stokad neuze pe kaset kuit eus koskoriad Yaou.
Ezrelegenn
Ezrelegennoù naturel
Setu amañ da-heul roll ar seurtoù ezrelegennoù a c'haller da gavout gant un nebeud skouerioù. Gwelet ivez ar pennad muz
Faethon
Mojenn
Na 'vit se! Pennek ha disent evel ma oar ur paotr yaouank bezañ e savas Faethon e karr e dad hag e tapas krog er rañjennoù. Ha ne oa ket evit kas ar stern gezeg evel ma oa dleet: mont a rae an anevaled a-hed hag a-dreuz, oc'h ober reuz ha freuz dre lec'h ma tremenent, hag o kinnig freuzañ ar bed en e bezh. Pa welas Zeus an dizurzh lakaet gant ar paotr diboell e voe pulluc'het evit mirout ouzh gwazh. Distrujet e voe ar c'harr ha skoet korf Phaethon er stêr Eridanos, a zo anavezet evel ar Po en hon amzer.
Koureted
O anv
An anv Κουρῆτες / Kourễtes a veze graet anezho e gregach. Dont a ra ar ger eus ar ger κοῦροι / koũroi a dalv kement ha « paotred yaouank» ; an anv-se a veze graet anezho peogwir o devoa servijet Zeus pa oa bihan-bihanik, gouez da lod, pe abalamour ma kemerent tres paotred yaouank hag e vezent heñvel neuze ouzh yaouankizoù Kreta o tañsal o c'horolloù.
Distrigoù Bedfordshire, 1974-2009
E 1997 e oa deuet Luton (4) d'en em zisrannañ diouzh kontelezh velestradurel Bedfordshire. Chom a rae enni 3 distrig:
Alnwick
Istor
Kêrbenn konted Northumberland e oa.
Agence Bretagne Presse
Danvez
Adembann a ra an amzez ar c'hemennadennoù niverus-tre kaset gant ar c'hevredigezhioù e Breizh (pe liammet ganti). Keleier a denn da Vreizh war ar pezh a c'hoarvez e morioù tro-war-dro Breizh a embann ivez. Renket e vez ar rubrikennoù hervez anv ar c'hêrioù bras e Breizh (8 + Pariz) hag hervez an temoù.
Minoc'h boutin
Bevoniezh
O ziriad a ra 370-630 m² hag e chomont ennañ d'o vevañ, nemet pa klaskont ur  gevelerez/ c'heveler d'en em barat.
Here
Dekvet miz ar bloaz eo miz Here hervez an deiziadur gregorian, unan eus mizioù an diskar-amzer.
Leigh (Lancashire)
Leigh a zo ur gêr eus kontelezh Manchester Veur e Bro-Saoz (Breizh-Veur).
Françoise Morvan
Le Monde comme si
Al levr, kinniget evel ur buhezskrid, a zo ivez ur flemmskrid a-enep d'an emsav dre vras, kaoz ennañ eus "Barzhaz Breizh", eus an dizemglev etre Kervarker ha Fañch an Uhel, eus an emsav sevenadurel hag an emsav politikel e Breizh, eus emzalc'h an emsav e-pad ar brezel, eus krouidigezh ar peurunvan, eus Per Denez dreist-holl hag e-leizh a dud all, eus Skol-Uhel ar Vro, eus Diwan, eus Ofis ar Brezhoneg, eus an arc'hant roet d'an embann brezhoneg, eus ar Gwenn-ha-Du, hag un toullad traoù all c'hoazh.
A-enep tamall ar simbol
En e levr Le Monde comme si e ro he savboent diwar-benn ar simbol, ha difenn komz brezhoneg er skol:
Minoc'h an Alpoù
Minoc'h an Alpoù (Sorex alpinus) a zo ur bronneg bihan eus Europa.
Vendôme
Istor
E-kichen kêr Vindocinum e oa un oppidom war un dorgenn a oa savet ur c'hastell-kreñv warni er Grennamzer. E Vendôme e varvas Nevenoe, penn ar Vretoned e 851. Diazezet e voe abati an Dreinded sant Bienheuré er kantved. Chom a ra an iliz evel m'eo bet savet er stil gotek flamennek. Dont a reas ar vro da vezañ glad familh ar Vourboned-Vendôme, ur skourr eus an dierniezh c'hall er. E 1515 e oa kemmet ar gontelezh en un dugelezh evit Charlez a Vourbon, tad-kozh Herri IV, roue Bro-C'hall. Hemañ a roas an dugelezh d'e vab bastard, Kaezar. Pelloc'h e voe roet dezhañ post gouarnour Breizh gant Anna a Aostria, intañvez Herri IV.
Shoah
Orin ar ger
Ar ger hebraek evit envel un darvoud istorel hep e bar eo : hini al loskaberzh, pe diouennadeg ar Yuzevien, pe ar gouennlazh anezho, gant an nazied eo. Gwelloc’h e kav lod tud ober gant "Shoah" eget "loskaberzh" hiziv. Gant an nazied e veze graet an "diskoulm diwezhañ" (die Endlösung) eus ar Shoah da vare an Trede Reich.
Listennad skrivagnerien eus Kuba
I
Guillermo Cabrera Infante
S
Severo Sarduy
Smilodon populator
Aet eo ar Smilodon populator da get pa'z eo deuet e breizhoù da re brim evit ma ve gouest d'o zapout. Gant felidaeed all, gwevnoc'h ha buanoc'h, e voe kemeret e blas.
Son Kuba
En Enez ar Pin e voe grouet ar sucu-sucu, brudet gant Eliseo Grenet.
E-maez ar vro
Cependant à Cuba, le son ne cessera d'évoluer sans jamais véritablement renier ses racines: son évolution se fera au gré des influences musicales et technologiques qui pénètrent à Cuba. Le cha cha cha, le mambo, le songo ou la timba sont en ce sens des descendants directs du son.
Giulia Lama
Giulia Elisabetta Lama, bet ganet d'ar 1añ a viz Here 1681 e Venezia hag aet da Anaon d'an 10 a viz Here 1747 e memes kêr, zo anavezet evel livourez ha barzhez italian en.
Minoc'h bitik
Ar minoc'h bitik (Sorex minutissimus) a zo ur bronneg bihan-bihan eus Eurazia. An trede bronneg bihanañ eus ar bed eo war-lerc'h an Tunig munut.
Aozadur ar Broadoù Unanet
Orin
Ha pa oa bet kroget d'an 10 a viz Here 1946 emvodoù ar Vodadeg Veur gentañ e Westminster (Londrez), emañ e sez e New York en ur savadur hir-tre, ur skraber-oabl war riblenn an East River. Diaraoger an aozadur bedel-mañ e oa Kevredigezh ar Broadoù, houmañ krouet en ur mare damheñvel, an hini a heulias ar Brezel bed kentañ. Diazezet eo bet ar c'hKaB e 1919 diwar divizoù Feur-emglev Versailhez evit lakaat ar stadoù da genlabourat evit ma vefe sevenet ar peoc'h hag ar surentez. Bez' e c'hell emezeliñ kement stad a zo anavezet ez-etrebroadel. Ar Sez Santel (Vatikan) n’eo ket ezel met kas a ra un arseller diaspad, na Taiwan kennebeut en abeg da enebiezh Republik Pobl Sina. E 2011 e oa 193 ezel en aozadur. Unan eus oberennoù pennañ ABU eo bet Disklêriadur Hollvedel Gwirioù Mab-den (1948).
Kantonioù Aodoù-an-Arvor
Kantonioù Aodoù-an-Arvor betek 2015
kanton Lannuon - kanton Lezardrev - kanton Perroz-Gireg - kanton Plistin - kanton Plouared - kanton ar Roc'h-Derrien - kanton Landreger
Doubladur (yezhoniezh)
Tu an doubladur
Doubladur engerel D → K e temiareg (temiar) komzet e Malaysia:
Jim Sevellec
E vuhez
Tad e oa da Joël-Jim Sévellec, arzour ivez.
Epafos
Epafos (Έπαφος e henc'hresianeg) eo anv ar mab en devoa bet an doue Zeus digant ar goantenn Io, troet gantañ da annoar, aet war lez an Nil da wilioudiñ e kuzh ouzh e wreg Hera, war-lerc'h un hir a dro.
Met pig pe vran a gan. Pa glevas an doueez ar c'heloù e reas ur c'horfad gwarizi, ma c'houlennas digant ar Goureted mont da skrapañ ar babig Epafos. Droug a savas e Zeus neuze. Klask a reas gouzout digante pelec'h o doa kuzhet e vab met grik ne lavarjont, ma pulluc'has ar Goureted.
Ha ne ouias ket edo e vab en Egipt gant e vammig.
Epafos ha Faethon
Teir merc'h o doe:
Mangaka
Ger-ha-ger e talvez mangaka (漫画家 e sinaeg mànhuàjiā) : frank-tresadenn-a-vicher da lavaret eo un tresour a-vicher arbennikaet war an tresadennoù frank. Dre vras ez int tresourien mangaoù, ar bannoù-treset eus Japan.
Abas
Abas (Aβας e henc'hresianeg) a oa anv meur a zen e mojennoù Hellaz kozh hag ivez en istor.
Djananeg
Ur yezh semitek eo an djananeg ('לשניד דינן lišānîd jānān, "hon yezh") pe yuzev-aramaeg (saozneg: Barzani Jewish Neo-Aramaic) komzet ez-hengounel gant ar Yuzevion e kêriadenn Bidjil (pe Bijil) e Kurdistan (Iraq).
Bremañ avat ne vez komzet nemet gant un 10 den bennaket o chom e Stad "Israel".
Rouantelezh Bambara Segou
E 1766 e lakaas Ngolo Diarra, ur sklav bet digabestret gant ar re Goulibali, e grabanoù war an tron ha lakaat a reas an dondjoned da sentiñ. Ren a reas betek 1790 (pe 1792. Evit kreñvaat e c’halloud e lakaas e vibien e penn kêrioù zo eus ar rouantelezh. Mervel a reas pa oa o tistreiñ eus ar brezel a oa bet disklêriet a-enep ar Vosied, e Riziam (Burkina Faso bremañ).
Judit ha Holofern (arz)
Artemisia Gentileschi
Teir zaolenn zo gant Artemisia Gentileschi: div damheñvel, meneget uheloc'h, ma weler Judit da vat o tibennañ an ofiser, hag unan all ma he gweler o tougen ar penn en ur baner. thumb|upright 1.2|Judit hag he matezh , livet gant Artemisia Gentileschi, 1612-1613
Simon Vouet
Div daolenn zo anavezet gant Simon Vouet (1590-1649).
Pablo Milanés
Pablo Milanés (Bayamo, 24 a viz C'hwevrer 1943 - Madrid, 22 a viz Du 2022) a oa ur c'haner kuban, sonaozour, gitarour.
Muenn ar gournorzh
Muenn ar gournorzh (Clethrionomys rutilus pe Myodes rutilus) zo ur c'hrigner bihan a vev en Alaska, hanternoz Kanada, Skandinavia ha hanternoz Rusia.
Rummatadur
Muenn ar gournorzh a c'hell bezañ renket ivez er c'herentiad Muridae.
Yezhoù kaokazek
An droienn yezhoù kaokazek a ra meneg eus ur strollad ledan a yezhoù liesseurt komzet gant ouzhpenn seizh milion a dud er C'haokaz, rannved etre ar mor Du hag ar mor Kaspia. E meur a gerentiad-yezhoù e vez rummataet ar yezhoù-se.
Liammoù diavaez
Језици Кавказа
Kempel
Kempel a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Anast e departamant Il-ha-Gwilen.
Berlin
Berlin da vare Prusia
War-lerc’h Friedrich Iañ e renas e vab, Friedrich-Wilhelm Iañ (ren : 1713-1740). Dindan e ren e chomas ar vuhez kefredel a-sav. Ar roue nevez, lesanvet ar Roue-Serjant, a voe kentoc’h dedennet gant an aferioù arme, ha lakaat a reas da bal kaout un arme 80 000 den enni. Met ken rust e oa ken e lakaas ur bern paotred da dec’hout kuit rak an enrolladur, asambles gant o ziegezhioù. Neuze e voe gorrekaet an armerzh, betek ma vefe echu gant an enrolladur ret e 1730. Prest e oa an arme memestra pa vo kemeret e lec’h gant e vab, Friedrich II (ren : 1740-1786), lesanvet Friedrich Meur. Dedennet e oa gant Silesia (ur rannvro eus Polonia hiziv an deiz), ha neuze e krogas da vrezeliñ a-enep Aostria ha Rusia. Dont a reas a-benn e 1763. Ouzhpenn brezeliñ e lakaas sevel Opera Broadel Berlin, iliz-veur Santez Edwij ha skol-veur Humboldt. Ur raktres kemmañ Unter den Linden en doa ivez, met ne voe ket kaset da benn. A-du e savas ivez ar roue gant mennozhioù ar Gouleier : lakaat a reas un termen d’ar jahinañ, frankiz a-fet relijion a voe, ha kemmet mont en-dro ar barnerezh. Meur a gefredour en em gavas e Berlin dindan e ren : ar prederour Moses Mendelssohn, ar barzh Gotthold Ephraim Lessing, ar vreudeur Wilhelm hag Alexander von Humboldt. Ur greizenn bouezus a-fet sevenadur e teuas Berlin da vezañ, lesanvet e voe Athena ar Spree.
Ganedigezh un impalaeriezh
Klañv e oa Friedrich-Wilhelm IV, hag e vreur Wihelm a gemeras e lec'h e 1857. E 1861 e teuas da vezañ Wilhelm Iañ, hag e renas betek 1888. Degemer a reas ar cheñchamantoù, ha gantañ e voe anvet Otto von Bismarck da gentañ ministr Prusia e 1872. Pal Bismarck a oa implijout Prusia evit dont a-benn da unvaniñ Alamagn. Asambles gant Aostria e tapas proviñs Schleswig-Holstein digant Danmark e 1864, hag e 1866 e troas a-enep Aostria a-benn sevel Kengevread Alamagn an Norzh er bloaz goude. Goude-se e troas e selloù war-du ar Su. Dont a reas a-benn da zisrannañ Bro-C’hall hag e teuas a-benn da lakaat anezhi da vrezeliñ a-enep da Brusia (1870). Dont a reas a-benn, hag e tapas Elzas-Loren digant Bro-C’hall. Holl stadoù Alamagn a voe bodet, ha Berlin lakaet da gêr-benn. Anvet e voe Wilhelm Iañ da Gaiser d’an 18 a viz Genver 1871. Krouet e oa bet an Impalaerezh Alaman. E-pad bloavezhioù kentañ an Impalaerezh («Gründerzeit», bloavezhioù diazez) e kreskas an armerzh, gant sikour Bro-C’hall dre ma ranke paeañ evit an dispignoù-brezel, kreskiñ a reas ar boblañs ivez. Lakaet e voe sevel tiez e-leizh, anvet Mietkasernen : holl anezho diazezet war ranndioù bihan savet tro-dro d’ur porzh diabarzh. Strolladoù politikel nevez a voe savet a-benn sikour ar broleterien, evel SPD (Sozialdemokratische Partei Deutschlands). E 1875 e voe savet, hag e 1877 e tapas 40% eus ar mouezhioù da geñver votadegoù e Berlin. Bismarck a lakaas tremen ul lezenn evit ma vefe divodet ar strollad. Daoust ma oa Bismarck ur c’hilstourmer ec’h aozas ur sistem leveoù ha surentez sokial, evit chom hep ober adreizhadennoù all. Diemglev a voe etrezañ hag ar C’haiser Wilhelm II e 1888, pa fellas d’ar C’haizer e vefe astennet ar sistem surentez sokial. Ken bras e oa an diemglev ken e kuitaas Bismarck bed ar politikerezh e 1890.
Republik Weimar
Degemeret e voe ar Vonreizh nevez e miz Gouere 1919 e kêr Weimar, dre ma oa re a reuz e Berlin. Gant ar Vonreizh nevez-se e c’helle ar merc’hed votiñ, hag e voe roe gwirioù diazez d’ar geodedourien dre vras. Met galloudus-tre e teue ivez ar prezidant da vezañ, ha gouest e oa da ren dre zekredoù ma oa ret. Hitler a brofitfe eus an dra-se un nebeud bloavezhioù goude. Gouarnamant Republik Weimar (1920-1933) a voe ur c’hengevredad kreiz-tu kleiz, Friedrich Eibert (SPD) a voe prezidant. SPD a voe strollad politikel brasañ Alamagn betek 1932. Met bec’h a savas, peogwir ne blije ket ar gouarnamant-se na d’ar gomunisted, na d’an unpennelourien. Reuz a savas ken abred hag e miz Meurzh 1920 : stourmerien an tu dehou ha re ar strolladoù frank, kaset gant Wolfgang Kappa, a aloubas karterioù ar gouarnamant e Berlin. Rankout a reas ar gouarnamant tec’hout betek Dresden, hag un harz-labour hollek a viras ouzh Kapp da gas e butsch da benn.
Gouel (deiz)
Deizioù Gouel e Breizh
Un nebeud gouelioù sent zo chomet er broioù protestant:
Yezhoù kartvelek
Ur skourr eus ar yezhoù kaokazek eo ar yezhoù kartvelek, anvet ivez yezhoù kaokazek ar su.
Kensonenn kevig a-gostez dre dostaat
Mouezhiet e vez ar c'hensonennoù dre dostaat atav hep par divouezh ebet.
Abeona
An div zoueez-se a oa di indigetes, doueed henroman kentidik, difetis, a-raok ma voe degemeret doueoù a-ziavaez a voe mesket gant doueeoù roman all.
Yezhoù kartvelek
Georgian and Gruzinic are the only languages of this family that are commonly written—Georgian, with an original and distinctive alphabet. Georgian is also the secondary spoken language and the main literary language for Svan and Megrelian speakers, and for the Laz in Georgia. The oldest surviving literary text dates from the 5th century AD.
Ovidius
Ovidius, pe Publius Ovidius Naso a oa ur barzh latin, ganet d'an 20 a viz Meurzh 43 kent JK e Sulmona, e kreisteiz Italia, ha marvet er bloavezh 17 goude JK, en harlu e Tomes, a zo Constanţa hiriv e Roumania.
Liorzh an Hesperidezed
Mojenn
Lazhañ a reas an aerouant Ladon, a oa o tiwall al liorzh, ha mont kuit gant ar frouezh.
Biserovo
Led: 38° 07' 00 R
S/2003 J 12
S/2000 J 12 eo an hini dostañ eus loarennoù kilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol-veur Hawaii e voe dizoloet e 2003. N’eo lodek eus strollad ebet war a seblant.
Galago
Ar galagoed a zo bronneged eus ar c'herentiad Galagidae. Bevañ a reont en Afrika.
Leve
Leve diwar ar c'hevala pe diwar ar madoù
Pa vez prestet arc'hant eo posupl d'ar prester resev arc'hant evit an digoll ingal. Pa vez prestet moneiz e vez adroet gant an amprester d'ar prester pep ur prantad bennak ur c'hampi jedet diwar ur feur bloaziek peurvuiañ. Pa vez lakaet un atant war feurm eo gwelet evel ul leve hag ur pouez armerzhel bras e oa d'al leveoù tennet diouzh ar gounezerezh gant ar berc'henned douar a-raok diorren ar greanterezh e kreiz an kantved. Sell ouzh Armerzh leveoù.
Kanton Plagad
Kanton Plagad a oa anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Sant-Loup
Ardamezioù
"En glazur e c'hwec'h ruilhenn en argant, 3, 2, 1"
Captain Beefheart
Mignon bras da Zappa e oa bet a-c'houde penn kentañ e vuhez arzel, pezh 'vez klevet e-barzh o oberennoù kentañ, blaz ar blues àrnezhe, pa oant e Cucamonga e Kalifornia. Studierion e oant bet e Lancaster e Kalifornia, en Antelope Valley High Skol. Da c'houde ec'h eas Zappa da Los Angeles, ha sevel ur strollad dibar get Kamaraded arall (Mothers of Invention). A-du 'rall, kaniñ a ra Van Vliet evit Zappa er sonenn "Willie the Pimp" ("Hot Rats" e 1969).
Àr-lerc'h ar c'hudennoù-se get e di-embann pladennoù e voe kendrec'het Beefheart get Zappa da cheñch ha da zoned e-barzh e label dezhañ e-unan, "Straight Records". Digabestr e vo Beefheart adalek neuze, peadra da vagiñ e grouidigezh, a-bouez-bras evitoñ. Ha Van Vliet da ganiñ e-barzh sonennoù Zappa àr ar marc'had ! Neuze, e 1969, setu savet getoñ un album nevez, un iskis a oberenn ouzhpenn-se, ur bennoberenn pa lârer mat, "Trout Mask Replica" hec'h anv, kempennet get Zappa. 28 sonenn a ya d'ober an album-se, unan dibar ha souezhus anezhoñ, ne c'heller ket bout diseblant (d'an nebeutañ evit ar re o deus selaouet ar bladenn), pe e vezer heuget, pe strobinellet. N'eo ket diamzeriet avat, stert eo stagiñ an doare sonerezh-se doc'h ur prantad amzer... Da heul e vo "Lick My Decals Off, Baby", breurig d'e ziaraoger.
Desman musk
An desman musk (Desmana moschata) a zo ur bronneg hag a vev e Rusia, Ukraina ha Kazakstan. Er c'herentiad Talpidae emañ, asambles gant ar gozed. Ar spesad nemetañ eo er genad Desmana.
Doareoù pennañ
Padout a ra an dougen etre 40 ha 50 devezh ha dizonet e vez an 3 pe 4 c'holen goude peder sizhun.
Pederneg
Monumantoù ha traoù heverk
Mein-hir
Chapel Sant Herve war ar Menez Bre.
Da bep hini e wirionez
Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
1 919 a dud a oa e 2012, ur boblañs izel a-walc'h. 53 den/km² eo ar stankter poblañs.
Galago meur
Doareoù pennañ
Etre 25 ha 40 cm eo hirder e gorf ha war-dro 1,5 kg eo e bouez. Ul lost hir 40 cm zo dezhañ. Ar galago brasañ eo.
Barack Obama
Bugaleaj ha studioù
Goude mont kuit eus ar skol e reas studioù uhel adalek 1979. Mont a reas da Skol-Veur Columbia (e kêr New York) ma tapas un testeni war ar skiantoù politikel hag arbennik war an darempredoù etrebroadel e 1983.
Batseg
Ur yezh kaokazek an norzh-kreiz eo ar batseg (batsba motjiti) komzet gant tro-dro da 2.500-3.000 den (1975) e Zemo-Alvani (Jorjia).
Ar Pontoù
Istor
Evel ma vez diskleriet war an ardamezioù : "vallées et confluent" = pantoù ?
Oubic'heg
Ur yezh kaokazek ar gwalarn eus skourr ar yezhoù kirkasek eo an oubic'heg (diwar anv ar yezh en adigeg: wəbəx; oubic'heg: tʷaχə), komzet gwechall e Turkia.
Pont-'n-Abad
Ardamezioù
Sturienn ː Heb ken
Monumantoù ha traoù heverk
Savet e voe etre fin ar ha penn-kentañ ar  gant ur stil gotek. Kavout a reer enni meur a zelwenn gozh har ur rozenn. Diframet e voe ar c'hloastr e penn-kentañ an ha kaset da Gemper ma voe adsavet er c'hloerdi. Iliz Itron-Varia a voe dibabet evel danvez pennañ gant ar skrivagner Youenn Drezen e-barzh e romant embannet e 1937 Itron Varia Garmez.
Ruz (liv)
Nerzh
thumbnail|Lipouzerezh ruz
Tabasareg
Ur yezh ergativel eo an tabasareg hag implijout a ra 14 troad disheñvel.
Ki-dour ar C'hap
Doareoù pennañ
Heñvel a-walc'h eo ki-dour ar C'hap ouzh ar c'hi-dour korr. Ur c'horf hir en deus gant pavioù berr. E bavioù a-raok zo kalz berroc'h eget e bavioù a-dreñv. N'en deus skilf ebet, ar pezh a laka anezhañ da vezañ gwevn-tre.
Tour-tan ar Goulfar
Savet e voe en, treset gant Augustin Fresnel ; 52 metr uhelder zo dezhañ.
Pouldregad
Eil Brezel-bed: d'an 11 a viz Gwenholon 1944 e kouezhas un nijerez P-47 (362 FG, 379 FS) eus aerlu ar Stadoù-Unanet e Pouldregad; he leviour a c'hellas adkavout e genvroidi.
Divelfenneg
Unan eus ar 5 kevrennad a ya d'ober ar mellkeineged int. Ar bronneged, an evned, ar stlejviled hag ar pesked eo ar re all.
Digemmenn Boltzmann
Graet e vez gant digemmenn Boltzmann k (pe kB) evit ezteuler ar geittalvoudegezh etre an temperadur hag an energiezh. Diwar anv Ludwig Boltzmann eo bet anvet.
Patas
Doareoù pennañ
left|200px Etre 60 ha 90 eo hirder e gorf ha 10 kg e bouez. Hir eo e lost (war-dro 60 cm). Hir ha fin eo e gorf hag e izili. Rous eo e gein hag arwenn e gof, e zremm hag e izili.
Pangolin Sina
Pangolin Sina (Manis pentadactyla) zo ur bronneg a vev e gevred Azia.
Dorn Ruz Ulaidh
E doareoù zo eus ar skeudenn e weler ar meud dispeg diouzh ar biz-yod.
Klaudios Ptolemaios
Steredoniezh
Gant Ptolemaios eo bet savet ar pleustrad steredoniezh anvet an Almagest (diwar ar ger-mell arabek al hag an anv-gwan gresianek en e zerez uhelañ "ar brasañ-holl"). El labour-se e kinnige Ptolemaios ur patrom douargreizennet eus Koskoriad an Heol. Degemeret e voe ar patrom-se er c'hevredigezhioù arab hag europat e-pad ouzhpenn 1300 vloaz. En Almagest e kaver ivez ur roll stered hag ur roll steredegi koshoc'h eget ar reizhiad steredegi a-vremañ daoust m'eo diglok dre ma ne c'holo ket bolz an neñv penn-da-benn.
Pangolin
Ar pangolined zo bronneged dizant eus Afrika hag Azia. Hiriv an deiz int ar bronneged nemeto en urzhiad Pholidota.
Trafikerezh
En arvar bras pe vrasoc'h emañ holl spesadoù pangolined Azia. Daoust d'al lezennoù savet evit o gwareziñ eo oberiant c'hoazh an drafikerien e gevred ar c'hevandir evit pourchas loened d'o fratikoù e Sina. Goulenn zo warno eno evel danvez boued pe evit fardañ louzoù hengounel.
Tatou
An tatoued zo bronneged amprevanetaer hag a vev en Amerika. An holl datoued war an douar hiziv an deiz zo rummataet er c'herentiad Dasypodidae. Da get eo aet an daou gerentiad all, Pampatheriidae ha Glyptodontidae.
Liester
Enebet eo ouzh an unander hag ivez ouzh ar strollder a gaver e brezhoneg hag e yezhoù all.
E yezhoù'zo e vez enebet ouzh an daouder ivez. E brezhoneg e vez merket al liester en anv-kadarn hag er verb. E yezhoù zo evel ar galleg pe ar yezhoù latin e vez merket en anv-gwan hag er ger-mell ivez.
Tinamou Berlepsch
An tinamou Berlepsch a zo ur spesad evned, Crypturellus berlepschi an anv skiantel anezhañ.
Ar Releg-Kerhuon
Ar Releg-Kerhuon a zo ur gumun eus Breizh e Bro-Leon hag e departamant Penn-ar-Bed. A-wechoùigoù e vez graet gant an anv "Kerc'horr" evit ober anv eus ar gumun, gant tud eus an diavaez, met e gwirionez ez eo Kerc'horr ur rannig hepken eus ar gumun, hag evel ma oant pesketaerien e oant brudet en diavaez eus ar gumun.
Poullaouen
Ardamezioù
En erminoù e deir c'hebrenn en gul.
Heureuchin Kornôgeuropa
Doareoù pennañ
Diouzh noz pergen ez a an Heureuchined da glask o boued. Fall eo o gwelet, hogen tanav eo o divskouarn hag o fri, setu perak e chomont a-sav alies da glevout trouzioù ha da c'hweshañ an aer. Betek tremen 3 km int gouest da vale en un nozvezh ; a-drugarez d'o favioù hir ha skilfek e c'hallont kleuzañ an douar, krapat gant ur wezenn pe ur voger, ha neuial en ur poull evit e dreuziñ.
Ar Roc'h-Morvan
Ar Roc'h-Morvan a zo ur gumun eus Bro-Leon, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Paol ar Flemm
Buhezskrid
Tapout a reas ivez un aotreegezh war ar brederouriezh (filosofiezh) er Sorbonne ma heulias kentelioù Henri Bergson. E 1902 ez eas da Moskov evel tigelenner hag e teskas rusianeg du-hont. Triwec’h miz diwezhatoc’h, en em enskrivañ a reas d’ar Schola Cantorum ma studias dindan renerezh d’Indy ha Roussel. E 1923, o tont war-lerc’h Roussel, e teuas da vezañ kelenner a gendonouriezh betek 1939. Erik Satie hag André Jolivet a voe e skolidi.
Oberenn
Morse ne voe sonet "Frankizenn ar voudig" e eil c’hoarigan skrivet e 1944. Diwar "Strobinellerezh ar mor" (1954), a voe ur c’hwitadenn, e tennas daou "Etrec’hoarioù", ar pajennoù nemeto krouet d’ar c’houlz-se, gant an "Eil sinfonienn" (1956). E-pad e gozhni e sonaozas Paol ar Flemm, sonerezh-mouezh ("Morvenn ar Gouezelad" hag "Enor da Rameau"), un oberenn andonek, ar "Concerstück evit violon ha laz-seniñ" (1964), un "Trede Sinfonienn" (1971), ur "Pevare Sinfonienn" (1975), "An hini Miliget", ur c’hoarigan ha ne voe morse sonet hag e "Rakkerzoù evit laz-seniñ" (diechu, 1976).
Rosloc'hen
Gerdarzh
Eus ros, tosenn, krug, torgenn, krec'h
Wapiti
Ar wapiti (Cervus canadensis) a zo ur bronneg daskirier a-orin eus Norzhamerika ha reter Azia.
Bolton
Un distrig deuet da vezañ er pleustr ur velestradurezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Manchester-Veur e 1986, eo Bolton.
Mara Patagonia
Parañ
Tizhout a ra mara Patagonia e oad gour da 2-3 miz evit ar parezed ha 6 miz evit ar pared.
Rieg
Ardamezioù
Aozer ː Yves Clech
Irak
Istor
Irak zo kavell ar sevenadur sumerian (IIIe milved a-raok Jezuz-Krist). Eno e voe krouet ar skritur hag e oa bet kempennet an doureier a-zoare. Kregiñ a ra istor Irak da vare keodedoù-Stadoù Mezopotamia, da vare Šušan ha Babilon dreist-holl. Astenn a reas an Hitited o beli goude war ar vro, ha war o lerc’h e voe renet ar vro gant an Asirianed, ar Veded.
E 1958 en doa kemeret ar jeneral Kassen ar galloud da-heul un taol-Stad all. Hennezh a voe drouklazhet avat d’an 9 a viz C’hwevrer 1963 e-pad un taol-Stad nevez.
D’ar 6 a viz Ebrel 2005 e oa bet dilennet ur prezidant kurd Jalal Talabani evit ar wech kentañ en Irak.
D’ar 5 a viz Du 2006 e voe kondaonet Saddam Hussein d'ar marv, kerkoulz ha daou geneil dezhañ, gant lez-kastiz uhel Irak. Kaset e voent dirak al lez-varn-se evit bezañ lakaet 148 den eus ur gêriadenn chiit d'ar marv er bloavezhioù 1980.
Politikerezh
D’an 30 a viz Genver e oa bet dilennet un ur vodadenn vroadel vonreizhañ, a ya 275 sez d’hec’h ober. Dilennet e voe ur prezidant nevez ha daou vesprezidant. Da c’houde e voe anvet ur ministr kentañ gant an tri den-se hag ur gouarnamant nevez ivez e-lec’h ar gouarnamant da c’hortoz. Anv a oa ivez gant ar 14,2 milion a irakiz enskrivet war roll an dilennerien (hervez priziadur Bodad dilenn Iraq) da zilenn, hervez o rannvro, an 51 ezel eus Kuzul Baghdad hag an 41 ezel zo e pep hini eus ar 17 Kuzul-proviñs. Ar Gurded o doa ivez da zilenn ar 111 kannad eus ar vodadenn emren.
Proviñsoù
18 proviñs (muhafazat (unander), muhafazah (liester)) a ya d’ober Irak :
Armerzh
Feur deskiñ lenn ha skrivañ an oadourien (% 2000-2004) : Er blegenn e oa armerzh ar vro da-heul aloubidigezh ar vro met krog eo d’ober berzh en-dro daoust d’an diasterioù zo anezho hiziv c’hoazh er vro. Kresk bras zo : 29,3 miliard a zollarioù eo ar produadur diabarzh kriz (PDK), tra ma oa 18,4 miliard e 2005 gant ur produadur broadel kriz (PBK) dre zen a 780 $ e 2002, hervez ar Bank-bed.
Lyon
Ardamezioù ha sturioù
Paeroniet eo ar gêr gant santez Blandina, merzourez ar Gristenien gentañ.
Skeul amzervezhioù douarouriezhel
E-skej meur a zanvez skiantel, en o zouez teknikoù an deziata, ar c'hronostratigrafiezh na baouez ket da vezañ pinvidikaet ha nevesaet gant muioc'h mui a resisded.
Bep 4 bloaz e vez aozet gant an UISG / IUSG (Union internationale des sciences géologiques) ur c'hendalc'h etrevraodel war ar geologiezh e-lec'h vez labouret Bodad etrevrodel stratigrafiezh a ra war-dro un hizivadur eus skeul an amzerioù geologel. Ar c'hendalc'h diwezhañ zo bet dalc'het eus an 2 betek an 10 a viz Eost 2012 e Brisbane en Aostralia.
Skeul an amzerioù geologel a grog gant oad priziet ar Voull-Douar, da lavaret eo 4,6 miliard bloavezhioù.
Tinamou
Boued
Preizhataet e vezont gant an dud, al lern, an tatoued hag ar skoñsed. Klask a reont en em zifenn diouzh o freizhataerien dre chom difiñv. Pa vezont diskoachet e nijont kuit ha mont da guzh er strouezh un tammig pelloc'h.
Genadoù ha spesadoù
Tinamidae eo ar c'herentiad nemetañ en urzhiad Tinamiformes.
Plangoed
Ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor eo Plangoed. Pennlec'h Kanton Plangoed eo.
Damien Le Goff
Damien Le Goff a zo ur mestrc'hoarier echedoù breizhat eus kleub echedoù Douarnenez (Penn-ar-Bed).
Nicolas Tripoteau
2379 edo e renk Elo (FIDE) e 2012.
Dont a reas ar maout gantañ e tournamant "Open" Henbont 2006.
Abc'hazeg
Ar raganvioù (Ахаҿқәа)
Me Сара • Te Уара (gourel) / Бара (gwregel) • Eñ Иара • Hi Лара • Ni Ҳара • C'hwi Шәара • Int Дара
Japan
Meneziek eo ar pep brasañ eus an enezennoù, lod zo savet diwar obererezh menezioù-tan. Menez uhelañ Japan da skouer, ar menez Fuji (3 776 m), zo ur menez-tan ; dizoberiant eo abaoe 1707. Dekvet bro bobletañ ar bed eo Japan, gant 126,45 milion annezad evit 377 835 km² (334,7 annezad/km²) hag a zo o chom evit al lodenn vrasañ e kompezennoù strizh an arvor. Tōkyō vras, anezhi kêr-benn Tōkyō ha meur a brefeti tro-dro dezhi, eo an tolpad kerioù brasañ eus ar bed, gant ouzhpenn 30 milion a annezidi.
Istor
Hervez ar vojenn e voe diazezet Japan er kent J.-K gant an impalaer Jimmu. Degaset e oa bet reizhiad ar skritur sinaek hag ar voudaegezh e-tro ar hag ar, loc'het gante ur prantad pouezus ha hir dindan levezon sevenadur Sina er vro. Komanderien arouezel e voe an impalaerien, na bout ma oa peurliesañ gwir c'halloud ar vro gant noblañs galloudek al Lez, rejanted anezhe, pe shōgun-ed anezhe. E-tro ar ec'h aochas e Japan koñversanted deuet eus Europa : eus Portugal, lod all eus an Izelvroioù, eus Bro-Saoz hag eus Spagn, asambles gant misionerien gristen. E-pad al lodenn gentañ eus ar e tiskredas ar shogunelezh warne e oant ar preveudioù eus un aloubadenn gant an armeadoù europat hag e tihanas an holl zarempredoù gant an diavaez war-bouez reoù strizhik gant marc'hadourien sinaat hag Izelvroat war Enez-Dejima e Nagasaki. Ha dizarempred dre youl e chomas ar vro e-pad 200 vloaz, ken ma pouezas ar Stadoù-Unanet, gant ergerzhadeg ar C'homodor Matthew Perry, war Japan a-benn he digeriñ da vroioù ar c'hornaoueg gant feur-emglev Kanagawa e 1854.
Międzyrzec Podlaski
thumb|200px|right|Międzyrzec Podlaski
Amfitrite
thumbnail|250px|[[Neptun hag Amfitrit, livet gant un arzour izelvroat eus ar, Jacob de Gheyn II.]]
Öland
Klouar a-walc’h eo an hin war an enez, darempredet stank gant an douristed. Enskrivet eo bet douaroù su an enezenn war roll glad bedel an UNESCO, eno e weler kalz milinoù-avel. Brudet eo an enez ivez evit he dismantroù eus mare ar Vikinged : mein-sav, bezioù, kreñvlec’hioù…
René Vautier
Ur vuhez filmaozer engouestlet
Gant Afrique 50 e c’hounez ar vedalenn aour e festival Varsovia. En Afrika, e-lec’h ma oa aet da dreiñ meur a film, ez a da gaout rezistanted Aljeria. Eno e teu da vezañ rener Kreizenn Gleweled Aljer (eus 1961 da 1965), hag ivez sekretour meur ar Sinemaoù Pobl.
21 Kerzu
Lidoù
Sant an deiz : Tomaz (abostol)
Di indigetes
An di indigetes (latin evit "doueed orin") a oa ur strollad doueed, doueezed ha speredoù e Henroma ha ne zeuent ket eus relijionoù pe sevenadurioù all, en enep d'an di novensides, hervez termenadurezh al lizheregour alaman Georg Wissowa (1859-1931) en e Religion und Kultus der Römer (1902).
Gwengolo
Dont a rafe an anv eus ar c'holo a zo deuet gwenn ar parkeier war-lerc'h an eost.
Svaneg
Ur yezh kartvelek an svaneg (svaneg: ლუშნუ ნინ lushnu nin; georgeg: სვანური ენა svanuri ena) komzet gant tro-dro da 30.000 den e gwalarn Jorjia.
Yezhoù andiek
Setu rol ar yezhoù andiek:
Tchetcheneg
Ur yezh kaokazek an norzh-kreiz eus skourr ar yezhoù veinac'hek eo an tchetcheneg (Нохчийн noc'htchiyn) komzet gant tro-dro da 944 600 den e Tchetchnia (Kevread Rusia) ha gant un nebeud tud all e Jordania dreist-holl.
Kabardeg
Ur yezh kaokazek ar gwalarn eus skourr ar yezhoù kirkasek eo ar c'habardeg (къэбэрдеибзэ) komzet e Jordania, Turkia, hag e Republik Kabardi-Balkaria e Kevread Rusia.
Tost-tre eo ar c'habardeg d'an adigeg.
Ebrel
thumb|Ebrel e Les Très Riches Heures du duc de Berry,[[1486]] Pevare miz ar bloaz eo Ebrel en Deiziadur gregorian
Karateg
Ur yezh kaokazek ar biz eus skourr ar yezhoù andiek eo ar karateg (karata) komzet gant 5.000 den e Dagestan.
Dargweg
Ur yezh kaokazek ar biz eus skourr ar yezhoù lakek-darvek eo an dargweg (dargva) komzet gant 227.302 den e douaroù-uhel kreiz Dagestan.
Mezheven
Yezhoù all
Junius e oa e latin, en enor d'an doueez roman Juno hervez Ovidius. Ur gerdarzh all a c'hallfe bezañ, diwar anv Lucius Junius Brutus, diazezer ar Republik roman.
Du
Unnekvet miz ar bloaz eo miz Du hervez an Deiziadur gregorian. Ar mizioù du a vez graet eus miz Du ha miz Kerzu e brezhoneg.
Adigeg
Ken tost eo an adigeg d'ar c'habardeg ma vez lavaret alies a-walc'h ez eo ur rannyezh anezhañ.
Chineg
Notenn: Arabat kemmesk ar yezh-mañ hag ar sinaeg
Tiriyoeg
Gwelet ivez
Tiriyo Tiriyó Tiriyó Trio (volk)
Geb
Doue an Douar e oa Geb e mitologiezh Henegipt. Mab Chou (doue an aer) ha Tefnout (doueez an dour) e oa, met breur ha pried Nout (doueez an oabl) ivez. Ezel e oa eus Navad Heliopolis. Distaget e veze e anv evel-se adalek ar prantad hellenadek, (lennet gwezhall Seb pe Keb). An henegipteg a oa "Gebeb"/"Kebeb", a dalveze moarvat : an hini gwan, marteze an hini kamm.
Eost
Gwechall e oa miz labour an eost. Kalz a dud a soñj gante eo ar miz tommañ eus ar bloaz, pa'z eo miz Gouere hervez ar stadegoù.