cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Medb
Gwirvoud
Ar c'hentañ e voe Tomás Ó Máille o lâret e 1928 e oa eus Medb moarvat un alegorienn eus riegezh Connacht, a veze euredet en un doare lidek gant ar roue pa veze kurunennet" . Medb Lethderg he deus ar memes roll e Tara, hag heñvel eo moarvat ouzh rouanez Connacht pe ouzh an hini he deus awenet anezhi.
Edmond Durtelle de Saint-Sauveur
Edmond Durtelle de Saint-Sauveur (Maezon-ar-Stêr, 3 a viz Meurzh 1881 - Roazhon, 5 a viz Here 1956) a oa kelenner war ar Gwir e skol-veur Roazhon hag istorour.
Studiañ ar Gwir a reas Edmond Durtelle de Saint-Sauveur e skol-veur Roazhon ha buan a-walc’h en em lakaas da studiañ istor ar Gwir. E 1904 e embannas ur studiadenn war al lizheroù-feurm e Breizh gwechall. Un dezenn a reas war gwirioù ar berc’henned dalc’hoù hag a oa en em gavet emzivaded. E 1911 e krogas da gelenn e skol-veur Aljer ; bet e voe o kelenn e skol-veur Kaero ivez, hag e 1920 e tistroas da Roazhon.Eno e tremenas ar peurrest eus e vuhez, o kelenn ar Gwir er skol-veur eus 1920 da 1953.
En e labour kelenner evel en e enklaskoù e pledas kalz gant istor Breizh. Kargoù melestradurel a sammas ivez er skol-veur : dean e voe e kevrenn ar Gwir eus 1938 da 1941. War e amzer vak e oa oberiant e Kevredigezh Henoniezh an Il-ha-Gwilen hag e Kevredigezh Istor hag Henoniezh Breizh.
Yezhoù asturek-leonek
Ar yezhoù asturek-leonek, pe asturianek-leonek, pe an asturleoneg (asturleonés e spagnoleg), eo an anvioù roet d'ar yezhoù ha rannyezhoù komzet en Asturiez, e norzh Spagn, e León, Kantabria ha Zamora (ma vez graet leonés anezhi ivez), ha Miranda do Douro e Portugal ma'z eo ofisiel ar mirandés hervez al lezenn niverenn 7/99, eus an 29 a viz Genver 1999.
Lucius Vitellius ar Yaouankañ
Lucius Vitellius ar Yaouankañ a oa breur d'an impalaer roman Vitellius. Pried e oa da Driaria.
Renat Botet
E vuhez
Goude ar brezel e labouras evel mestr-skol e Pireneoù-ar-Reter ha da c’houde evel kelenner spagnoleg e Besièrs, Albi, Narbona ha Perpinyà. Neuze e reas anaoudegezh gant Enric Guiter, en doa boulc’het al labour da sevel an Atlas Linguistique des Pyrénées Orientales (ALPO), un atlas yezh, da zastum parlantoù Hanternoz Katalonia, dre enklaskoù e-touez katalanegerien ar vro. Kenlabourat a reas Renat Botet gant an atlas-se en ur atersañ tud e Conflent hag e Vallespir etre 1947 ha 1951.
Corbin Bleu
Corbin Bleu Reivers, ganet d'an 21 C'hwevrer 1989 e Brooklyn, New York, a zo ur c'haner hag ur muzikour amerikan.
Sifr Kaezar
Sifr Kaezar a c'hell bezañ implijet en ur reizhiad rinegañ luzietoc'h, evel Sifr Vigenère. En deiz a hiziv e c'hell bezañ lakaet da dalvezout c'hoazh e reizhiadoù luziek evel ROT13 (ROTate by 13 places) ma kemerer an 13 lizherenn evit dilec'hiañ : A a dro da N, B da O, etc. Evel an holl zoareoù rinegañ eeun diazezet war eilpennañ lec'h al lizherennoù e vez aes a-walc'h kavout an alc'hwez, kompren penaos ez a sifr Kaezar en-dro ha disrinegañ ar skridoù a ra gantañ. Ne zegas tamm surentez ebet evit ma chomfe kuzh ur skrid.
Chivirico Dávila
Brudet eo Chivirico Dávila dre e ganaouennoù Perfidia ha Margaret.
Hlodwig IV
Goue e varv en 694 eo e vreur Childebert IV (683-711) a renas war e lerc'h(695–711).
San-Pédro
An anv
Anvet e voe San-Pédro gant Portugaliz er kantved. Koulskoude eo São Pedro ar stumm portugalek. Ar stumm spagnolek eta zo bet kemeret, ha skrivet e doare al lec'hanvadurezh c'hall, gant "é", ha barrennig-stagañ e-kreiz an anv.
Julia Soaemias
Julia Soaemias Bassiana (war-dro 180- 222) a oa un impalaerez roman a orin arab, mamm d'an impalaer roman Elagabalus en, hag a renas gant he mab adal 218 betek 222.
He buhez
Dimezet e voe da Sextus Varius Marcellus, beleg-meur an doue Baal.
Lennegezh
Ur pennad diwar he fenn zo el levr De mulieribus claris gant Boccaccio.
Gwiñver korr Kreizamerika
Gwiñver korr Kreizamerika (Microsciurus alfari) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Nicaragua, Costa Rica, Panamá ha Kolombia.
Adpar
Istor
Trefhedyn e oa an anv kozh.Er Grennamzer e oa ur vourc'h dizalc'h. Un ti-moulañ a voe savet en Adpar e 1719, gant Isaac Carter. Krediñ a reer eo div ganaouenn gembraek a voe moulet da gentañ:  Cân o Senn i’w hen Feistr Tobacco, gant Alban Thomas, ha  Cân ar Fesur Triban ynghylch Cydwybod a’i Chynheddfau. E 1725 e voe kaset ar mekanik moulañ da Gaerfyrddin.
Aora
Gerdarzh
E latin hag en henc'hresianeg e talv aura kement hag avel, c'hwezh, pe anal. E diwezh an e voe implijet ar c'herienn da daolenniñ an evodadoù hag a skedfe tro-dro ar c'horf.
Teodorig III
Mab diwezhañ ar roue Hlodwig II hag ar rouanez Bathilde e oa. Ren a reas war-lerc'h e vreur henañ Hlotar III e 673.
Daou vloaz goude e voe lazhet Childerig gant uhelidi. Ha setu Teodorig III galvet en-dro eus manati Sant-Denez ha lakaet da roue ar Franked e Saint-Cloud. Hag Ebroin er-maez eus e vanati ivez, hag eñ ha goulenn ar garg a vaer ar palez ha sevel un arme a-enep maer ar palez, Leudesius. Ha Leudesius da dec'hel gant ar spont, hag ar roue Teodorig gantañ. Hag Ebroin da gemer ar galloud, da lazhañ Leudesius ha da lakaat Hlodwig yaouank da roue, war zigarez, hervezañ, e oa mab da Hlotar III. Den n'eas d'e heul, ha neuze e tremenas Ebroin gant ar garg a vaer ar palez, Teodorig a zistroas da roue, hag a bardonas dezhañ.
E 678 e voe ur sened eskibien, aozet gant Teodorig, da varn Léger, eskob Autun, tamallet gant Ebroin da vezañ drouklazhet ar roue Childerig II. Prouenn ebet ne oa a-enep da Leger, met dieskobet e voe, ha kondaonet d'ar marv gant ar roue.
E 679, goude marv maer ar palez, Wulfoald, en em savas uhelidi Aostrazia, kaset gant Martin ha Pepin Herstal. Hag Ebroin ha Teodorig da sevel un arme, ha da vont da drec'hiñ soudarded Aostrazia e Lucofao.
Meudon
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Hervé Marseille da vaer.
Waiting for the Sun
Waiting for the Sun eo trede albom ar strollad The Doors e 1968.
Claude Auclair
Buhez
Ar bloaz goude e nac'h Goscinny kenderc'hel gant Jason Muller, ha Claude Auclair a ra evit Record "Catriona Mac Killigan", istor emsavadeg ar Skosiz a-enep Londrez (gant Jacques Acar). Aozañ a ra evit Tintin 6 albom eus e bennoberenn "Simon du Fleuve", un heuliad goudeapokaliptek ekologour hag a ra berzh e-mesk al lennerien. Jeu zo gant Lombard ha paouez a ra an heuliad e 1978. "Cité N.W n°3", 5 albom "Simon du Fleuve", zo embannet e Tintin e 1978, ar vandenn-dreset diwezhañ senarizet gantañ e-unan.
Confessioni di un malandrino
Savet eo ar skrid diwar un droidigezh graet gant Renato Poggioli diwar ur varzhoneg savet e 1920 gant ar barzh rus Sergei Essenin, Исповедь хулигана.
Alain Pérez
Alain Pérez zo ur soner ganet e 1977 e Trinidad e Kuba.
Tommelise
Gerdarzh
Dont a ra an anv Tomelise eus ar ger danek tommel, meud. Evit an anv Maia, roet dezhi e fin ar gontadenn, a deu eus ar romant danek En Hverdags-Historie, gant Thomasine Gyllembourg, e 1828.
Touit
Touit a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Izabel Bro-C'hall (1389-1409)
Ur verr a vuhez
Distreiñ a reas da Vro-C'hall hag addimeziñ en 1406, da 17 vloaz, da Charlez Orleañs (1394-1465), an dug-barzh. Mervel a reas er gwentloù da 20 vloaz. Ur verc'h he doa bet: Janed. Beziet e voe e Chapel Itron Varia ar C'heloù Mat, e Bleaz, ma voe adkavet he c'horf en e bezh en 1624, paket e bandennoù lin.
Beussent
Beussent a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Maria Teresa Savoia
Maria Teresa Savoia (1756-1805) a oa ur briñsez eus Savoia, c'hoar da Garlo Emanuele IV, roue Sardigna.
Hent-houarn Naoned-Stad La Roche-sur-Yon dre Santez-Pezhenn
Al linenn Hent-houarn Naoned-Stad La Roche-sur-Yon dre Santez-Pezhenn a zo ul linenn hent-houarn etre Naoned e Bro-Naoned, e departamant al Liger-Atlantel, e Breizh, ha La Roche-sur-Yon e departamant Vande, e Bro-C’hall.
Tarama
Mogedet e vez an tarama a gaver er stalioù pe er pretioù peurliesañ, met bez ez eus tarama ha n'eo ket mogedet.
Capannoli
Capannoli zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pisa, e rannvro Toskana.
Blaenannerch
Ur gêriadenn eus Kembre eo Blaenannerch e Kontelezh Ceredigion, er c'hreisteiz da Aberporth.
Jañ-Maï Priol
Jañ Mai Priol, ganet d'an 19 a viz Eost 1982, zo ur c'haner festoù-noz, anavezet e Treger dreist-holl.
Seniñ a ra meur a venveg : bombard, binioù, bodhrán... en ur genderc'hel da ganañ.
E 2004 e kejas ouzh ar Fabulous Trobadors ha les Bombes 2 Bal. Gante e reas un toullad abadennoù eus Roazhon da Doloza. (La Maroquinerie, La Boule noire, Zénith de Toulouse, L'Ubu...). Kejañ a reas ouzh Têtes Raides a ginnigas « prenestroù » dezhañ (Festival des Terres Neuvas, Avis de KO social hag ur bedadenn d'ar Bataclan e-kerzh ur sonadeg "okitan-breizhat").
Les Ramoneurs de Menhirs
Istor ar strollad
Savet eo bet ar strollad e 2006. Goude un nebeud sonadegoù ec'h enrollont ar bladenn studio gentañ, «Dañs an diaoul». Ar ganerez Louise Ebrel, merc'h Eugénie Goadeg anezhi, a vez klevet e-barzh meur a ganaouenn en albom. Ar Ramoneurs de Menhirs a gemer perzh e-barzh gouelioù meur etrekeltiek an Oriant. E miz Genver 2008, e reont ur droiad dre Europa (Bro-Skos, Bro-Frañs, Bro-Suis). E miz Ebrel e ya ar maout ganto e kenstrivadeg Kan ar Bobl, e-barzh rummad ar strolladoù sonerezh. E miz Ebrel 2010 e savont un eil pladenn, «Amzer an dispac'h» hec'h anv. D'an 10 a viz Mae e oant e Roazhon o seniñ dirak an dud kanaouenn "ofisiel" Ar Redadeg.
Clément Ric
Klub
2008-2011. ASM Clermont Auvergne
Kêriadenn ar bloavezh Mil
Istor
Dizoloet eo bet al lec'h arkeologel e 1902 Er bloavezh 1985. e voe digoret ar mirdi, ur wech adsavet ul lodenn eus ar gêriadenn evel ma oa en. 17 savadur a oa bet adkavet er gêriadenn anneziet etre an Xvet hag ar XIVvet kantved. Eus un tu all e kaver un ti-feurm krennamzerel. Loened a vez war al lec'h evel ma oant sañset bezañ er Grennamzer.
Amadeu Ferreira
Bez’ e voe e penn an Associació de Llengua i Cultura Mirandesas, koulz hag e penn an Acadèmia de Lletres de Trás-os-Montes. Kannad e voe ivez e parlamant Portugal, etre 1980 ha 1982, en anv ar gostezenn União Democrática Popular (UDP).
François Villon
Ganet e voe e 1431 ha n'eur ket sur eus bloavezh e varv. La balade des pendus eo e oberenn anavezetañ, skrivet gantañ pa oa bac'het hag o c'hortoz bezañ krouget. Ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn e vuhez. Lavaret a reer e oa ul lampon hag a voe toullbac'het meur a wech.
Oberenn
N’eo ket kement-se stumm ar varzhoniezh a voe cheñchet gant Villon, met an danvez anezhi. Dilezel a reas ar garantez c’hwek ha seven ha kanañ meuleudi d’ar gorked, d’an druanted ha d’ar bailhardiezh. Met abalamour d’ar vuhez a renas, e kaver ivez tristidigezh ha keuz en e werzennoù.
Iginio Tarchetti
Ganet e oa e San Salvatore Monferrato. Mont a reas da soudard, met klañv e voe, hag e 1865 ez eas da Vilano da chom. Stagañ a reas da skrivañ ha da gemer perzh er Scapigliatura,  un emsav lennegel troet a-enep ar sevenadur a c'hiz kozh.
Myiopsitta
O c'havout a reer en takadoù 'zo eus Suamerika.
Salvatore Farina
Mignon e oa da Iginio Tarchetti.
Astured
Mengleuzioù niverus a oa en o bro, ma tennent aour. Brudet e oa o c'hezeg (anvet asturked). troet e oa an dud gant ar brezel. Hervez Isidoro Sevilla e teue o anv eus ar stêr Asturia, a vefe pe an Órbigo e León, pe an Esla.
Se canta
Ar stumm kanet e Traoñienn Aran, anvet Montanhes araneses, zo kan ofisiel ar vroig-se.
Komzoù e rannyezh Lengadok
Aquelas montanhas Que tan nautas son M'empachan de veire Mas amors ont son.
Karl Benz
E vuhez
E skol-veur Karlsruhe e studias ar ijinerezh mekanikel. E 1871 e krouas e embregerezh kentañ, ma veze gwerzhet dafar da liorzhañ, ha bloaz goude e timezas gant Bertha Ringer. Pemp bugel a voe ganet : Eugen (1873), Richard (1874), Clara (1877), Thilde (1882) hag Ellen (1890). E 1883 e krouas an embregerezh Benz & Cie ha stagañ a reas gant sevel kefluskerioù greantel e Mannheim.
Gilles Le Baud
Loreadeg
Priz Solitaire du Figaro a zo aet gantañ e 1973 ha 1978.
Karl Benz
Diorren ar c'hentañ karr Benz
D'ar 25 a viz Du 1914 e voe lakaet Karl Benz da doktor honoris causa gant pennoù skol-veur Karlsruhe.
Roll cognomina Henroma
D
Dacien, Dalmatius, Dama, Damasippus, Damasus, Damian, Dannicus, Dardanius, Dardanus, Decentius, Decianus, Decmitius, Decmus, Dexion, Dexippus, Didicus, Dignus, Dio, Diocletianus, Diocourides, Disertus, Docilinus, Docilus, Dolabella, Dominicus, Domitianus, Donatianus, Donatus, Donicus, Dorotheus, Draco, Drusillus, Drusus (associated with Gens Claudia), Dubitatius, Dulcitius, Durio, Durus, Duvianus
U
Ulfila, Ulixes, Ulpianus, Umbonius, Urbicus, Ursacius, Ursinus, Ursus, Uticensis
Dagda
Gerdarzh
Ar ger heniwerzhonek Dagda a zeufe ag ar c'herienn kentkeltiek: *Dago-dēwos, hag a dalv "an doue mat".
Guillaume Joseph Gabriel de La Landelle
Guillaume Joseph Gabriel de La Landelle, ganet d'ar 5 Meurzh 1812 e Montpelhièr ha marvet d'an 19 Genver 1886 e Pariz, a oa ur skrivagner gall.
Peter Stamm
Buhez
Skrivet en deus Peter Stamm e komz-plaen, evit ar c'hoari-pezh er radio, ha pezhioù-c'hoari all. Anavezet eo an den evit e zoare skrivañ difrom ha skañv. Abaoe 2003 ez eo ezel Stamm eus kevredigezh "Skrivagnerien Bro-Suis". E diskar-amzer 2018 e voe anvet Peter Stamm da zekvet kelenner pedet war lennegezh ar bed e skol-veur Bern. Studïet en deus Peter Stamm ar bsikologïezh ha beajet en deus kalz. Labourat a ra abaoe 1990 evel skrivagner ha kelaouenner. Skrivañ a ra en alamaneg.
E gentañ romant "Agnes" a zo bet embannet e galleg e 2000. E 2002, e voe embannet e drivet romant "Paysages aléatoires" (Dremmvro amspis, embannet e brezhoneg e 2023, bet troet gant Kristian ar Braz). Divoutin eo skridoù Peter Stamm. Sec'h e zoare da skrivañ, diardoù betek re, e seblant e dudennoù bezañ boutin a-walc'h ha koulskoude e-leizh a wask enne, un tamm heñvel ouzh doare skridoù ha filmoù Ingmar Bergman.
Priz Bras kirri Italia
Trec'herien
Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1. Ur foñs melen a ziskouez ur redadeg a oa perzh eus Kevezadeg Europa a-raok an Eil Brezel-bed.
Muspelheim
Danevell
Koulskoude e oa tanioù o strinkañ eus Muspelheim er su da Ginungagap. Ha pa gejas an tan gant ar skorn e oa bet krouet ur mesk. Ar fulennoù a bignas uhel d'ober an heol, al loar hag ar stered, tra ma kouezhas takennoù skornek da stummañ ar boud kentidik Ymir, anvet Aurgelmer gant ar ramzed-skorn.
Ar Gylfaginning, ur varzhoneg eus an Edda e komz-plaen, a gonta e voe torret ar pont Bifröst gant mibien Muspell e-kerzh ar Ragnarök.
Margaret Mitchell
Labourat a reas evit ar gazetenn The Atlanta Journal-Constitution, ma sine he fennadoù gant an anv-pluenn Peggy Mitchell, etre 1922 ha 1926. E-touez ar pennadoù savet ganti e voe ur pennad-kaoz gant an aktor brudet Rodolfo Valentino ha meur a bennad hag a gonte buhez jeneraled ar Brezel diabarzh. Paouez a reas da labourat e 1926, goude bezañ torret he ufern ha divizout chom er gêr. Neuze e krogas da sevel he romant. E 1935 e tiskouezas dornskrid al levr savet ganti d’un embanner. Dont a reas al levr er-maez e Mezheven 1936, ul levr 1037 pajenn hag a gonte ar vuhez e Su ar Stadoù Unanet goude ar brezel.
Mein krenidik
Setu amañ ur roll berr eus mein krenidik e Breizh :
Rodelinda
Rodelinda zo anv div rouanez lombard:
Uzzano
Uzzano  a zo ur gumun ag Italia e proviñs Pistoia e Toskana.
Transat Jacques Vabre
An Transat Jacques Vabre, pe La Route du café pe La Transat en double, a zo ur redadeg treuzatlantel a-zaouioù evit ar bigi-dre-lien.
Hel (lec'h)
Gerdarzh
Ar ger Hel a vez adkavet en holl yezhoù germanek : saozneg hell, frizeg helle, hensaksoneg hellia, henc'hermaneg uhel hella, ha goteg halja. An holl stummoù a zeu eus an anv benel kentgermanek *haljō ('al lec'h kuzhet' pe 'an isbed', ar bed dindan an douar).
James Abram Garfield
Buhez
Ganet e voe James Garfield d'an 19 a viz Du 1831 en Orange, en Ohio. Goude e studioù eil-derez ez eas d'ar Williams College da Williamston, e stad Massachusetts, ma tiskouezas bezañ ur studier donezonet-kaer en holl ziskiblezhioù nemet e kimiezh. Tapout a reas e desteni-studi d'e 25 bloaz ha kregiñ gant ar vicher kelenner war al lizhiri klasel. Gallout a rae implijout e zorn kleiz kenkoulz hag e zorn dehou, ha war a lavarer e oa gouest da skrivañ latin gant an eil dorn ha gresianeg gant egile war un dro.
N'eo ket war dachenn ar gwir hepken e oa donezonet, met ivez war dachenn ar matematik : gantañ e voe savet ur brouadenn eus teorem Pythagoras,.
Kokopelli (kevredigezh)
Kokopelli a zo ur gevredigezh c'hall hag a zasparzh hadoù a zeu eus al labour-douar biologel ha biodinamikel, krouet e 1999.
Paul Daimler
E vuhez
Mervel a reas Gottlieb Daimler d'ar 6 a viz Meurzh 1900 e Stuttgart d'an oad a 64 bloaz. Paul eo a gemeras e blas e penn Daimler Motoren Gesellschaft.
Keltia musique
E 2005 ez eo Alain Le Meur, mab Hervé Le Meur, hag a zo PPR Keltia Musique.
Rosalinda
Gerdarzh
Dont a ra eus an anv germanek Roslindis, diwar hroth, klod, ha linta, skoed koad-tilh, komprenet evel skoed klodus.
Cathbad
Gant Deirdre e oa an drouiz ivez pa deuas-hi war an douar, hag e tiouganas un tonkad dezhi, mes Conchobar ne reas ket forzh. Cú Chulainn a glevas un deiz ivez e oa bet diouganet gant CathBad e vo leun a glod peurbadel met berr e vuhez an hini a gemero an armoù an deiz-se, aze e yeas kerkent da welet Conchobar da c'houlenn gantañ bout armet.
Hedy West
He buhez
Ganet e oa e Cartersville, ur ger e menezioù hanternoz Georgia en 1938. He zad, Don West a oa ur barzh ha sindikadour. Adal he 10 vloaz e krogas da ganañ war al leurennoù.Skoliet e voe er Western Carolina College.
Fergus mac Róich
Tiern Ulaid
Fergus a zeuas da vout tiern Ulaid goude marv Eochaid Sálbuide, lazhet gant Eochu Feidlech e stourm Leitir Ruad Fachtna Fáthach. Aze e c'houlennas Ness, merc'h Eochaid Sálbuide, evit gwreg. Asantiñ a reas gant ar bromesa e vije roet an tron d'he mab Conchobar ur bloavezh-pad. Tierned Ulaid a zinec'has Fergus en ur lavaret e vije ar bugel ur roue nemet dre an titl, mes Conchobar, gant harp e vamm, a renas ken mat war al lann ma voe miret evel tiern e-lec'h Fergus. Atav e chomas leal Fergus da Conchobar, hag e teuas da vout adtad mab henañ Conchobar, Cormac Cond Longas, hag eontr Cú Chulainn.
Lied
Ul lied (d.l.e "kan", liester lieder) a zo ur varzhoneg alamanek a ganer war son ur piano pe meur a venveg.
San Pietro in Gu
San Pietro in Gu a zo ur gumun ag Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Peulvanoù Sant-Yust
Taol-vaen ar C'hornog - Kroaz Sant-Pêr (Croix Saint-Pierre)
4 500 vloaz K.J.K. Savadur kañv boutin bet savet e Nevezoadvezh ar Maen. Adkempennet e oa bet e-kerz Oadvezh an Arem, ha savet oa bet bezioù stumm un arc’h dezho.
Kontadenn war astenn
Er gontadenn Ar Mell Irvinenn e teu un den all da sikour an hini a zo o sachañ.
Emsav Stadel Breizh
Emsav Stadel Breizh a oa ur strollad politikel brezhonek e dibenn ar bloavezhioù 1960.
Fuzuilhadeg Utrecht 2019
D'an 18 a viz Meurzh 2019, tri den a voe lazhet ha 5 gloazet en ur fuzuilhadeg en un tram en Utrecht, en Izelvroioù,. Ur gwalldaol e oa, hervez ar polis lec'hel hag enep-sponterien an NCTV. An aotrou maer Jan van Zanen a embannas e vije "terror motive" (abegoù spont) a-dreñv an dagadenn wadus.
Armand Keravel
Armand Keravel, pe Armañs Keravel, (ganet d'an 18 a viz C'hwevrer 1910 e Brest ha marvet d'an 2 a viz Kerzu 1999 e Carpentràs) a oa ur skolaer breizhat, ur stourmer evit ar brezhoneg, hag ur politiker.
Pterodroma
Pterodroma a zo ur genad e rummatadur an evned-mor, krouet e 1856 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Charlie Grall
Kazetenner eo bet e-pad pell en Ouest-France. Bez' ec'h eo unan eus an dud o deus savet ar gevredigezh Egin e Karaez.
Couille de loup
Couille de loup zo ur bier graet e Kemperle e 2011.
François-Jean Lefebvre de La Barre
E vuhez
Gourdouaren e oa da Joseph-Antoine Le Febvre de La Barre (1622-1688), a voe gouarnour an Nouvelle-France etre 1682 ha 1685, war-lerc'h Louis de Buade, kont Frontenac, distro da Vro-C'hall.
Enez Wellington
Stag eo ouzh proviñs Última Esperanza, e Rannvro Magallanes. Ur porzhig zo enni, Puerto Edén.
Hent-houarn Pempoull Gwengamp
Tres
thumb|left| ti-gar [[Lanserv (2010)]] thumb|left| Ti-gar nevesaet [[Pempoull (2013). Diskaret eo bet ar gwez war urzh ar maqer.]]
Bill Cosby
William Henry Cosby Jr., ganet d'an 12 a viz Gouhere 1937, zo un aktour, soner ha torfedour stadunanat. Cosby a zo bet rebechet dezhañ tagadennoù reizhel lies, ar re gentañ o vezañ bet degadoù a vloavezhioù 'zo. E-kreiz ar bloavezhioù 2010, un 60 bennak a vaouezed o devoa disklêriet e oant bet taget gantañ: gwallerezh, tagadennoù dindan dramm, gwallerezh bugale... Nac'hañ pep tra a ra an aktour. Darn eus an tagadennoù zo re gozh evit bezañ barnet. Goude ur varnadenn hir, Cosby zo bet kondaonet evit tri darvoud reizhel, d'an toull-bac'h e-pad tri betek dek vloaz e miz Gwengolo 2018. Bill Cosby a embann abaoe n'en deus morc'hed ebet hag e vefe prizoniad politikel evit e vennozhioù.
Cuglieri
Cuglieri    zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez  Sardigna.
Cwm (Sir Ddinbych)
E 2011 e oa 378 a dud o chom e Cwm ha 99 anezho a oa kembraegerien (27,5%).
Cellan
Ur gêriadenn eus Kembre eo  Cellan  e Kontelezh Ceredigion.
Rosine
Rosine zo un anv-badez alamanek ha gallek.
John Morris-Jones
E vuhez
Ganet e voe John Morris Jones e kêriadenn vihan Trefor, en Enez Mon. Mont a reas ar familh da vevañ da Llanfairpwllgwyngyll. Goude bezañ bet war ar studi e Bangor hag en Aberhonddu, e c'hounezas ur yalc'had da vont da Skolaj Jezuz, en Oxford, da studiañ matematik. Eno e plijas dezhañ studiañ al lennegezh kembraek, hag asambles gant studierien all e savas ar "Gevredigezh Dafydd ap Gwilym" (Cymdeithas Dafydd ap Gwilym) e 1880. Kenderc'hel a reas da studiañ kembraeg en Oxford, gant an aotrou kelenner John Rhŷs.
Anvet e voe Morris-Jones d'ober skol gembraeg e skolaj skol-veur Hanternoz Kembre, e Bangor, e 1888, hag e 1895 e voe anvet da gelenner e Rann ar C'hembraeg, nevez-savet. E-touez e studierien e oa Ifor Williams. Dimeziñ a reas gant Mary Hughes e 1897, ha peder merc'h o devoe. Anvet e voe da varc'heg e 1918, ha diwar neuze e reas gant an anv "Sir John Morris-Jones". Mervel a reas e 1929 ha beziet e voe e Llanfairpwllgwyngyll.
Pyrrhura
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad warn-ugent a ya d'ober ar genad :
Bretagne Info
Bretagne Info, pe Breizh Info, a oa ur gazetenn c'hallek sizhuniek tost d'an emrenerien c'hallek vreizhat. Krouet e oa bet gant Charlie Grall ha renet e oa gant Martial Ménard. Deuet eo er-maez evit ar wech kentañ e miz Here 1996 hag ar wech ziwezhañ e miz Ebrel 2001.
Philippe-Emmanuel de Lorraine
Buhez
Philippe-Emmanuel de Lorraine a voe ganet e Nomeny, ur gêr eus bro Loren, d'an 9 a viz Gwengolo 1518. Mab e oa da Nicolas de Lorraine ha Jeanne de Savoie-Nemours
Dimezet en devoa e verc'h nemeti d'an dug Vendôme, mab bastard ar roue.
Albert Uderzo
Krouet en doa gant René Goscinny an heuliadoù bannoù-treset Oumpah Pah hag Asteriks.
Siapiccia
Siapiccia zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
Cécile de France
Cécile de France zo anv meur a vaouez :
Charlez Bro-C'hall
Charlez Bro-C'hall, pe Charles de France e galleg, zo anv meur a briñs gall.
Jean-Yves Veillard
Jean-Yves Veillard, pe Yann-Cheun Veillard a-wechoù, bet ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1939 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Meurzh 2020, a oa istorour, klasker hag unan eus tadoù UDB e 1964. Hiramzer eo bet e penn Mirdi Breizh e Roazhon.
The Mighty Avengers
The Mighty Avengers a zo ur c'homic book embannet gant Marvel Comics. Ur strollad gourharozed eo The Mighty Avengers, hag a zo o chom e New York. Er penn-kentañ e veze kaset ar skipailh gant Iron Man ha Ms. Marvel, ha goude-se gant Hank Pym. Niverenn gentañ Mighty Avengers a voe an eil comic book gwerzhet ar gwellañ er miz ma teuas er-maez, hervez Diamond Publisher.
Strollad etrebroadel (International Team) : 2009-2010
Goude darvoudoù Dark Reign, e voe adaozet ar skipailh.
Bosa
Bosa zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
Hen
Hervez Albert Deshayes e vije ret gwelout ar wrizienn hen en anv-tiegezh Hingant ivez.
Yann XXI
Yann XXI (e latin: Ioannes XXI), Pedro Julião e anv-tiegezh anavezet dindan an anv Pedro Hispano, ganet tro 1220 e Lisboa ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an. Lazhet e oa bet en ur gwallzarvoud en iliz-veur Viterbo.
Wounded Knee
Wounded Knee zo un anv saoznek stag ouzh SUA.
Saks-Izel
Istor
E 1974 e voe aozet un hollvouezhiadeg ma voe goulennet ma vefe dizalc'h en-dro Land Oldenburg ha Schaumburg-Lippe. D'an 9 a viz Genver 1976 e voe votet ul lezenn gevreadel a embanne e vefent stag da viken ouzh Saks-Izel. E miz Meurzh 1993 e voe ur feur-emglev ha kanton Neuhaus a voe adroet da Saks-Izel d'an 30 a viz Mezheven 1993. Betek-henn e oa ul lodenn eus Mecklenburg-Pomerania ar C'hornaoueg. Goude adunvanidigezh Alamagn e voe aozet bonreizh Saks-Izel gant al Landtag : embannet e voe d'an 19 a viz Mae 1993, ha lakaet da dalvezout d'ar 1añ a viz Even 1993.
Runoù
Hudouriezh ha New Age
Tad an ezoteregezh e Bro Alamagn hag Aostria eo ar skrivagner Guido von List en 19vet ha deroù an 20vet kantved..Troet tre e oa gant ar gevrinegezh. E 1908 ez embannas al levr Das Geheimnis der Runen (Kevrinoù ar Runoù). Ennañ e kaver an 18 run Armanat. Diazezet int war ar runoù Futhark Diwezhañ. Hervez List e oant bet diskuliet dezhañ pa oa deut da vezañ dall pad ur prantad goude ma vije bet oberetet e zaoulagad diouzh ar c'hatarakt e 1902. Ur stêr ezoterek a vefe gant ar runoù ivez hervez Sigurd Agrell (1881-1937) bet kelenner e Skol-Veur Lund e Bro Sveden. Diazezet en doa teorienn Uthark e 1930. Hervezañ e vefe rineget pe enkriptet ar runoù hag ur stêr kuzh a vefe diskuliet en ur blasañ ar run kentañ F da ziwezhañ, alese an anv Uthark. Ne oa ket bet degemeret e deorienn gant bed ar studioù runek met berzh a reas e touez ar strolladoù ezoterek. Brud a gavas en-dro teorienn Agrell gant Keneth Meadows en e levr Rune Power e 1995. Adimplijet e voe gant ar skrivagner ezoterek svedat Thomas Karlson en e levr Uthark: Nightside of the Runes. Diazet en deus un Urzh Hudourien a ra diouto Ordo Draconis et Atri Adamantis pe Dragon Rouge. Levezonet en deus ar strolladoù sonerezh Heavy Metal Therion ha Shadowseeds. Strolladoù New Age a ra gant runoù a-wechoù ivez evit an diouganoù. Mesket e vezont a-wechoù gant kartennoù tarod.
Inosant V
Inosant V (e latin: Innocentius V), Pierre de Tarentaise e anv-tiegezh, ganet tro 1225 e Champagny (Savoia) ha marvet d'an e Roma, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Monte Grimano Terme
Gwechall e oa e priñselezh Montefeltro.
Bombezadeg Tanger
Bombezadeg Tanger a c'hoarvezas d'ar 6 a viz Eost 1844 e-kerzh ar brezel etre Bro-C'hall ha Maroko, hag a voe graet gant an amiral François d'Orléans, Priñs Joinville (1818-1900), e penn arme c'hall e dad roue Loeiz-Fulup Iañ, dre ma veze roet harp gant sultan Maroko, Moulay Abderrahmane, d'an emir Abd-El-Kader, emsavet en Aljeria a-enep ar C'hallaoued, hag e nac'he maroko paouez d'e harpañ
Mpule Kwelagobe
Mpule Kwelagobe (ganet d'ar 14 a viz Du 1979 e Gaborone) zo ur vaouez eus Botswana gounezet ganti kenstrivadegoù kened. Bet eo Miss Botswana e 1997 ha Miss Hollved e 1999.
Antonina
Antonina zo un anv-badez italianek polonek ha rusek, a orin latin, marteze diwar anv Antoninus, impalaer roman.
Grimsborken
Grimsborken zo ur gontadenn eus Norvegia, dastumet gant Peter Christen Asbjørnsen ha Jørgen Moe en o levr Norske Folkeeventyr. Troet e voe e saozneg hag anvet Dapplegrim gant Andrew Lang, hag embannet en The Red Fairy Book.
Louis-Gaston de Ségur
Mab e oa da Sofia Rostopchina, kontez Segur, skrivagnerez c'hallek brudet a orin rus.
Columbus (Georgia)
thumb|250px| thumb|250px| Columbus zo ur gêr lec'hiet e kornôg Georgia er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 189,885 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Columbus en ur mod ofisiel e 1828.
Takad Etrebroadel Tanger
Daoust ma chome dindan beli sultan Maroko e oa kenveret gant Bro-C'hall ha Spagn, hogen ivez gant ar Rouantelezh-Unanet, Portugal, Italia, Belgia, an Izelvroioù, Sveden hag ivez SUA. Ur Mendoub a veze eno evel pacha, dileuriad ar sultan ha kadoriad ar Vodadenn Etrebroadel.
Borgo Pace
Borgo Pace zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
Les Idées du colonel
An danevell
Emañ ar c'horonal kozh Laporte o kontañ unan eus e istorioù. Ar soudard gall, hervezañ, en em zalc'h evel un haroz seul wech ma vez dindan selloù ur vaouez.
Le Mariage du lieutenant Laré
An danevell
C'hoarvezout a ra an istor e-pad brezel 1870 etre Prusia ha Bro-C'hall. Al letanant Laré en deus bet urzh da vont da sikour ur bagad soudarded c'hall a zo o stourm e Blainville.Hag eñ en hent gant tri c'hant den. pan erru nepell diouzh kastell Blainville, e sikour ur c'hozhiad hag e verc'h a zo o tec'hel rak ar Brusianed.
Vouillé-les-Marais
Vouillé-les-Marais a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Jord Arzel
Pa oa yaouank, war-dro ar bloavezh 1925, e teuas da vezañ anaoudeg da Yeun ar Gow. « Deskadour-kontoroller » e oa d'ar poent-se, ha hervezañ sekretour Strollad Emrenerien Kemper. Brezel ar Rif a oa d'ar mare hag en anv e gevrenn e kasas ur pellskrid a souten da Abd el-Krim.
E miz Eost 1944 e tegouezhas e penn kabined prefed Penn-ar-Bed. Hervez Yeun ar Gow e vefe bet kiriek eus ar rastelladenn a gasas ul lodenn vat a emsaverien – Yeun ar Gow en o zouez – da doull-bac'h Sant-Charlez e Kemper e dibenn ar bloavezh-se.
Ken Saro-Wiwa
Ken Saro-Wiwa (ganet Kenule Beeson Saro-Wiwa, 10 a viz Here 1941 – 10 a viz Du 1995) a oa ur skrivagner, ur produer sinwel, hag ur stourmer ekologour eus Nigeria, eus ar bobl ogoni. Bet e voe e penn ar Movement for the Survival of the Ogoni People (MOSOP), ul luskad difeuls a stourme evit gwareziñ an endro e delta an Niger, lec'h ma eztenner eoul-maen. Harzet e voe meur a wech, ha lakaet e voe d'ar marv d'an 10 a viz Du 1995, asambles gant 8 emsaver all.
Gwiñver Deppe
Sciurus deppei ("Gwiñver Deppe") zo ur bronneg krigner hag a vev e Kreizamerika. En enor d'an naturour alaman Ferdinand Deppe (1794–1861) e vo anvet e 1863 gant e geneil Wilhelm Peters (1815–1883).
Emgann Mujaba Hill
Ar Major-jeneral Sir George Pomeroy Colley a aloubas beg an dorgenn e-pad noz ar 26–27 a viz C'hwevrer 1881. Pal an dalc'hidigezh-se a zo chomet amsklaer abaoe. Ar v-Boered a soñje dezho e oa bet o klask kaout ul linenn tenn uheloc'h evit o lec'h difenn e Laing's Nek. An dorgenn ne oa ket gwelet evel unan implijus evit kefridioù milourel gant ar re Boer. War e seblant Colley a glakas ivez reiñ nerzh d'e soudarded ha bamañ an enebourien. Eus tu ar re Boer e voe 1 marvet ha 5 gloazet padal evit Breizh-Veur e oa bet 92 marvet, 134 gloazet ha 59 prizoniet. Riñset holl e oa bet nerzhioù al lu saoz.
Lé mont ès Pendus
Istor
D'an e voe krouget Joseph Philip Le Brun da ziwezhañ, daoust ma oa bet berzet krougañ dirak an holl en inizi Breizh-Veur d'an  dre al lezenn Capital Punishment Amendment Act.
Luskad ar stadoù distag diouzh ar bloc'hoù
Heuliet e voe gant Kentañ emvod ar pennoù stad eus Luskad ar broioù distag diouzh ar bloc'hoù. An droienn non-aligned movement a anadas da gentañ da vare ar bempvet emvod e 1976. Ar broioù a gemere perzh en emvod a voe disklêriet "izili al luskad". Termenet e voe pal an aozadur gant Fidel Castro en e zisklêriadenn en Havana e 1979 : asuriñ "an dizalc'hded vroadel, ar riegezh, anterinder an tiriad ha surentez ar broioù distag diouzh ar bloc'hoù" en o "stourm a-enep an impalaerouriezh, an drevadennouriezh, an nevez trevadennouriezh, ar ouennelouriezh, hag holl seurtoù tagadenn estren, dalc'herezh, mestroni, emelladenn pe hegemoniezh koulz hag a-enep politikerezh ar galloudoù bras hag ar bloc'hoù".
Iwerzhon Ouezelek
E 1542 e troas ar Pale da vout Rouantelezh Iwerzhon pa voe roet da Henry VIII an titl a Roue Iwerzhon. Ar Saozon a savas un arme da aloubiñ an enezenn en-dro, hag Iwerzhon a-bezh a voe bazhyevet gante a-c'houde 1607, o kas kuit ar riegezh politikel kozh gouezelek.
Manifestadeg ar 14 Gouere 1953
Manifestadeg ar 14 Gouere 1953 zo ur vanifestadeg en deiz-se e Pariz ma tennas ar boliserien c'hall war ar vanifesterien aljeriat eus an MTDL (Mouvement pour le triomphe des libertés démocratiques). Seizh den a voe lazhet, hag un 50 a voe gloazet.
Mennad-lezenn evit diazezañ frankizoù nevez ha gwarezadurioù nevez evit an embregerezhioù hag an dud oberiant
Aergelc'h
An tu dehoù enebet d'an digreskiñ an eurvezhioù labouret, pa voe distro d'ar galloud e 2002 a laka da dalvezout ul lezenn evit souplaat ar 35 eurvezh d'ar 17 a viz Genver 2003, al lezenn-se a ro an tu da lakaat an eurvezhioù labouret da vezañ lakaet a-vloaz. E 2005 e vez embannet ul lezenn nevez a laka muioc'h-c'hoazh en arvar ar 35 eurvezh labouret dre sizhun.
Skrid-danevell Jean-Denis Combrexelle
D'an 9 a viz Gwengolo 2015 e oa bet renter ur skrid-danevell anvet "La négociation collective, le travail et l’emploi" gant Jean-Denis Combrexelle, un ezel d'ar C'huzul-Stad, war bed al labour da Manuel Valls ar C'hentañ-ministr.
Berregezh an dour-tan
Berregezh an dour-tan en deus degaset kudennoù d'an dud evit fiñval, dreist-holl evit an embregerezhioù dezougen. Ar prizioù a zo uhelaet dre kresk priz an dour-tan ha kudennoù a-sav evit dont a-benn da zezougen an dafarioù pe an dud dre ar Frañs. Drastus eo berregezh an dour-tan dre ma vez ar grizenn ekonomikel dija. Ar gouarnamant evit dont a-benn da lakaat an dezougen dour-tan da vont war-raok a gas muioc'h-mui an nerzhioù polis evit distankañ ar mirlec'hioù dour-tan hag eoul-maen.
Enez-Null
Enez-Null a reer eus al lec'h e gorre an Douar a zo zero derez e hedred ha zero derez e ledred (0°, 0°), eleze al lec'h ma kej hedredenn Greenwich ouzh ar c'heheder.
En dourioù etrebroadel er Meurvor Atlantel emañ, e Pleg-mor Ginea, ur 600 km bennak diouzh aodoù Afrika ; Accra e Ghana eo ar porzh tostañ en norzh, ha São Tomé e São Tomé ha Príncipe er reter.
Kelaouenn
Istor
Pelloc’h, e-doug ar 17vet kantved, e temas war wel e Europa embannadurioù stankañ, a-wezhioù miziek, o kinnig pep seurt testennoù : lizhiri, barzhonegoù, pennadoù skiantel hag arzhel hag all hep mont da zegemer an nevezinti evit darn anezho.
Lazhadeg Nanjing
Anvet eo ar priñs Asaka komandant
Roet en defe ar priñs Asaka an urzh da "lazhañ holl ar brizonidi", abalamour d'an torfedoù sevenet a-raok ha goude an emgann. Darn eus an istorourien a soñj e vefe bet sinet gant ar priñs Asaka an urzh roet d'ar soudarded e Nanjing da lazhañ "holl ar brizonidi". Hervez lod all e vefe bet kaset gant al letanant-koronal Isamu Chō, eil-a-gamp ar priñs Asaka, gant sinadur ar priñs, hep ma oufe hemañ pe ma vefe aprouet gantañ. Koulskoude, memes pa vije bet kemeret an diviz-se gant Chō e-unan, ne oa ket roet an urzh da baouez gant al lazhadeg gant ar priñs Asaka a oa an den e karg en un doare ofisiel. Pa zegouezh ar jeneral Matsui e kêr pevar devezh goude deroù al lazhadeg e ro urzhioù strizh da lakaat al lazhadeg da baouez.
Rendael zo diwar-benn kiriegezh ar priñs Asaka el lazhadeg met tamall a reer kiriegezh al lazhadegoù hag an torfedoù kaset da benn e-pad aloubadeg Sina ouzh an impalaer Hirohito a aprouas kinnig an Arme impalaerel da chom hep doujañ al lezennoù etrebroadel war dalc'h ar brizonidi evit ar soudarded sinaat, d'ar 5 a viz Eost 1937.
Palforserezh
Al Lez-varn milourel etrebroadel evit ar Reter-Pellañ he deus istimet e oa bet gwallet war-dro 20 000 plac'h, en o zouez merc'hedouigoù ha maouezed kozh. Skol-veur Yalea lavar e voe ouzhpenn 80 000 maouez gwallet. Antreal a rae ar soudarded en tier en un doare sistematek, ha tennañ ar maouezed er-maez evit o gwallañ a-stroll. Ur wezh gwallet e vezent lazhet, a-daolioù baionetez alies, a-wezhioù goude bezañ bet muturniet, pe bezañ gouzañvet jestroù barbar, evel ar re a oa adkavet gant pep a vazh bambouz hir pe traezoù all sanket en o forzh.
Lazhadeg eneplezenn ar brizonidi brezel
F. Tillman Durdin hag Archibald Steele, daou gazetenner amerikan, o deus gwelet korfoù soudarded sinaat berniet war hogos daou vetr uhelder e-kichenn Dor Yijiang en norzh. Durdin, a labour evit an New York Times a ra un droiad e kêr a-raok kuitaat anezhi. Klevet a ra tennoù mindrailherezioù ha gwelet souarded japanat o lazhañ hogos 200 Sinaad e dek munut. Daou zevezh diwezhatoc'h, en e bennad en New York Times, e tisklêr ez eo leun a stradoù a gorfoù siviled, en o zouez maouezed ha bugale.
Sulvezh Gwadek (1920)
Ar Sulvezh Gwadek (Bloody Sunday e saozneg pe Domhnach na Fola en iwerzhoneg) a oa c’hoarvezet e Dulenn d’ar Sul 21 a viz Du 1920, e-pad Brezel Dieubidigezh Iwerzhon. D’an deiz-se e oa bet lazhet 31 den, en holl : pevarzek Saoz ha seitek Iwerzhonad, en o zouez tri frizoniad eus an IRA ha pevarzek den all.
Sklentenn
Gant un tamm kleiz e reer evit skrivañ warni, e gwenn an aliesañ, pe gant stiloioù feltr war ur sklentenn e kevanaozad. Diverkañ a reer aes gant ur bilhenn, ur spoueenn c'hleb pe ur broust.
B. Traven
Unan eus kevrinoù lennegel an eo B. Traven hag a-hed e vuhez en deus klasket chom kuzh ha dianav. Daoust ma voe brudet e skridoù ha graet filmoù ganto, e nac'has atav en em ziskouez ; evitañ ne oa nemet e oberennoù a oa pouezus, e vuhez prevez ne oa ket. Abalamour da se ez eus bet kontet a bep seurt istorioù diwar e benn : mab bastard d'ur roue e oa evit lod, torfedour war dec'h evit lod all, pe c'hoazh dispac'hour evit re all. Lod zoken a gontas e oa-eñ ar skrivagner Jack London, en doa graet an neuz da vervel hag a oa aet da Vec'hiko da genderc'hel da skrivañ levrioù.
Monchiero
Monchiero (Muncé e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Renkell
Implijet e vez ar renkelloù koulz evel dafar skol hag evel dafar burev.
Llansannan
E 2011 e oa poblet gant 1,335 a dud, hag 831 anezho (64%) a oa kembraegerien.
FK An Oriant
FK An Oriant (Klub Football An Oriant Kreisteiz Breizh e anv klok, FKAO e stumm berr) a zo ur c'hleub mell-droad eus kêr an Oriant e Breizh hag a c'hoari e kevezadegoù Kevre Frañs ar Football. Ganet eo bet ar c'hleub e 1926. Savet e oa bet e penn kentañ evit divuziñ ar besketaerien hag war-lerc'h 40 vloaz e oa deuet da vout an FCL ur c'hleub a vicher. Pennoù Merluz eo o lesanv.
Milin-avel
Ur vilin-avel zo ur vilin a ya en-dro gant nerzh an avel a laka ar bannoù da dreiñ. En ur vilin e vez malet greun, d'ober bleud, pe olivez d'ober eoul.
Domino (disheñvelout)
Domino zo anv meur a dra.
Paulilatino
Paulilatino  zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
A Portuguesa
Skrid
I Harozed ar mor, pobl nobl, Broad kadarn, divarvel, Levantai hoje de novo O esplendor de Portugal! Entre as brumas da memoria, Oh patria sente-se a voz Dos teus egrégios avós, Que há-de guiar-te à vitória!
Skin (film)
An istor
Billy a zo ur skinhead yaouank a gemer perzh en argad un eured etre tud du e Brixton e Londrez. Goude-se e kej ouzh ur vaouez du anvet Marcia hag a zo o chom e-tal e ranndi dezhañ. Karantez a reont ha cheñch a ra an traoù : jahinet eo ar paotr yaouank ganti. Er fin ez eo dilezet ganti hag e klask en em zistruj gant drammoù.
Stephen Curry
Stephen Curry, ganet Wardell Stephen Curry II d'ar 14 a viz Meurzh 1988 en Akron (Ohio), a zo ur c'hoarier basket amerikan hag a zo rener ar c'hoari e skipailh Golden State Warriors e NBA.
Río Paine
Eieniñ a ra el lenn Dickson, redek war-du ar reter war-hed 9 c'hm, da en em deurel el lenn Paine. Treuziñ a ra al lenn, redek a-hed 15 km, da-gaout ar su da gentañ, da-gaout ar c'hornôg goude, betek al lenn Nordenskjöld. E penn al lenn e ra ul lamm a 12 metr el lenn Pehoe. Pa deu er-maez anezhi e ya da echuiñ e red e lenn an Toro
Hendy
Hendy (ti kozh e kembraeg, eus hen, kozh, ha ty) zo anv meur a lec'h e Kembre :
Banniel Euskal Herria
Istor
En Navarra n'eus nemet banniel Navarra a zo ofisiel, hag en Iparralde n'eo ket anavezet gant an ensavadurioù goude ma vez implijet gant an dud met gwintet e vez war meur a di-kêr.
Jean-Marie Jacob
Buhez
Anv e baeron a voe roet dezhañ, Jean-Marie Jacob, aotrou Kleuzmeur, alvokad er Breujoù.
Llanllwchaearn (Powys)
Er gwalarn d'ar gêriadennig emañ rivinoù Kastell Dolforwyn.
Rhuddlan (kombod)
En em astenn a rae kombod Rhuddlan e kornaoueg Tegeingl, etre ar stêr Clwyd ha Bryniau Clwyd. En e gichen e oa kombodoù Cwnsyllt (Coleshill e saozneg) ha Prestatyn, koulz ha kombodoù Is Dulas (e kantrev Rhos), Is Aled (e kantrev Rhufoniog) ha Dogfeiling er c'hreisteiz hag er gornaoueg.
Kêr Rhuddlan e oa pennlec'h ar c'hombod ha hini kantrev Tegeingl e voe ivez diwezhatoc'h. Ul lec'h a bouez e oa, dre ma oa war an hent a gase, en arvor, eus Bro-Saoz da Wynedd. Ur c'hastell a voe savet eno gant ar roue Llywelyn ap Seisyllt e 1015 ha lez pennañ e vab Gruffudd ap Llywelyn e voe goude se. Tremen a reas ar c'hastell a zorn da zorn, meur a wech, e-pad an daou gantved goude. E-pad ur pennad e voe perc'hennet gant un aotrou norman, Robert of Rhuddlan. Prestik goude e voe savet kastell norman Rhuddlan war ribl ar stêr Clwyd gant Edouarzh Iañ, roue Bro-Saoz, adalek 1277.
Morvran India
Morvran India (Phalacrocorax fuscicollis) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Phalacrocoracidae.
Norske Folkeeventyr
Norske Folkeeventyr zo ul levr kontadennoù norgeek, dastumet gant Peter Christen Asbjørnsen ha Jørgen Moe en.
Reñihue (disheñvelout)
Reñihue zo un anv eus douaroniezh Chile.
Michimahuida
Ar stêr Michimahuida, pe  Michinmahuida, zo ur stêr eus Patagonia Chile hag ziskenn eus erc'hegi ar Menez-tan Michimahuida da vagañ al Lenn Yelcho.
Jed
Ar Jed pe ar Jet zo ur stêr eus Breizh, e Kerne-Izel, hag un adstêr d'an Oded.
Sarah Kane
He buhez
Ganet e voe e Brentwood en Essex. Avielourien e oa he zud, ha pa oa krennardez e oa ur gristenez deol. Diwezhatoc'h e nac'has ar gredenn-se. Goude bezañ bet e Shenfield High School e studias ar c'hoariva e Bristol University, ma tapas kaout un diplom e 1992. Goude-se e tapas kaout ur vestroniezh war ar c'hoariva e Birmingham University, ma heulias kentelioù gant David Edgar.
Camo
Betek an 31 a viz Kerzu 2018 e oa ur gumun stok ouzh kumunioù Cossano Belbo, Mango ha Santo Stefano Belbo.
Emgann Sant-Albin-an-Hiliber (1488)
Koll dishualded Breizh
Spontusoc'h e voe koll Sant-Maloù eget hini lu an dugelezh. Ul lec'h difenn pouezus e oa, hag ur greizenn dezougen hag eskemm diazez d'an dugelezh. Aesoc'h e vije bet evit an dugelezh adsevel ul lu da stourm enep ar roue c'hall eget bout rivinet, gant al lec'hioù difenn kollet.
Geiriadur Prifysgol Cymru
Displeget eo ster ar penngerioù ennañ e kembraeg ha troidigezhioù saoznek a gaver ivez. Evit pep ger e kaver e adstummoù, skouerioù eus e implij a-hed an istor ha displegadennoù diwar-benn e orin. Dont a reas an embannadur kentañ anezhañ er-maez etre 1967 ha 2002, e peder levrenn dev, gant 3,949 a bajennoù, 105,000 a benngerioù ha 7,3 milion a c'herioù en holl. Tost da 350,000 skouer zo, deiziadet, adalek ar betek 2002, gant 320,000 termenadur zo ha 290,000 troidigezh e saozneg.
Manta (Italia)
Manta (La Manta e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Un 3800 a dud zo eno o chom.
Uma Thurman
Kinniget e voe he anv evit un Academy Award, ur BAFTA Award, hag ur Golden Globe Award evit "Best Supporting Actress". Lakaet e vez war-raok alies evel awenerez Quentin Tarantino, labouret he devoa gantañ ivez evit ar filmoù Kill Bill (2003–2004), a lakaas he anv c'hoazh war ar renk evit daou C'holden Globe Award.
Abraham Lincoln
Muntret
D’ar 14 a viz Ebrel 1865 ez eas Lincoln hag e wreg da welet ur pezh-c’hoari anvet Our American Cousins er Ford's Theatre, e Washington. Dont a reas John Wilkes Booth, un aktour a oa a-du gant ar C’hengevread hag a-enep dieubidigezh ar sklaved, a-dreñv dezhañ ha tennañ ur boled en e benn. Mervel a reas Lincoln un nebeud eurvezhioù diwezhatoc’h. Kaset e voe e gorf en-dro en Illinois en un tren ispisial, ha miliadoù a dud a voe war an hent o sellet ouzh an tren-se. Beziet e voe Lincoln e Springfield. Eñ eo ar prezidant kentañ o vezañ bet drouklazhet er Stadoù Unanet.
Pompu
Pompu  zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
New Bedford (Massachusetts)
thumb|250px| thumb|250px| New Bedford zo ur gêr lec'hiet e gevred Massachusetts er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 95 072 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv New Bedford en ur mod ofisiel e 1640.
Le Bour-Bodros
thumb|right|300 px|An daouad Le Bour ha Bodros Le Bour-Bodros zo ur c'houblad sonerien a son a-wechoù en ur strollad pemp, anvet al Le Bour-Bodros Quintet.
Timothée Le Bour zo unan anezhe.
Giacomo Boncompagni
Giacomo Boncompagni, pe Jacopo Boncompagni (1548-1612), a oa un noblañs italian er kantved, mab bastard d'ar pab Gregor XIII (Ugo Boncompagni). Bez' e oa ivez Dug Sora, Aquino, Arce hag Arpino, ha markiz Vignola.
Vigogn
thumb|left|200px|Tiriad ar vigogn
Río de las Chinas
Ar Río de las Chinas zo ur stêr 105 km hed dezhi e Patagonia Chile, e Proviñs Última Esperanza e Rannvro Magallanes.
Eleonora di Napoli
Dimezioù
Dimezet e vije bet en-bugel da Massimiliano Sforza, Dug Bari. Karantez a voe etrezi hag ar c'hont yaouank Diego Iañ Cavaniglia di Montella.
Pesk-arc'hant
Emvagañ
E-pad mareoù kernez en em daolint war an danvezioù ler ha produioù savet diwar gwiennoù kalvezel. Gouest int da zioueriñ boued e-pad meur a viz, hep tamm gwall ebet evit e gorf.
Leisure Suit Larry
Leisure Suit Larry zo un heuliad c'hoarioù video fent-erotek krouet gant Al Lowe. Embannet e oa gant Sierra etre 1987 ha 2009. Goude-se e oa embannet gant Codemasters adalek 2009. C'hwec'h c'hoari kentañ an heuliad Leisure Suit Larry, gant an adsavadennoù hezoug Magna Cum Laude ha Love for Sail a zo bet embannet gant Universal Pictures Home Entertainment (embannet gant Activision Blizzard da gentañ), padal Box Office Bust hag ar stumm Reloaded a zo bet embannet gant Codemasters. Hiziv-an-deiz ez eo embannet ha gwerzhet ar c'hoarioù gant Assemble Entertainment.
Collainn Mhór
Collainn Mhór (Collan More Island pe Collanmore Island e saozneg ) zo un enezenn vihan e kornôg Iwerzhon, e goueled Cuan Mó (Clew Bay).
Sorradile
Sorradile  zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
Michelle de Valois
He buhez
Anvet e voe diwar-lerc'h an arc'hael Mikael abalamour d'ur veaj graet gant he zad da Menez Mikael ar Mor, e 1393, p'en devoa kavet e oa gwellaet d'e yec'hed. En 1409 e timezas Michelle d'an dug Fulup III Bourgogn. Ur verc'h o doe, Agnès de Bourgogne. Mervel a reas Michelle de Valois e 1422, da 27 vloaz.
Senis
Senis  zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez  Sardigna.
Michelle
Orin
Deuet eo diwar an anv Michel, roet d'ar baotred.
Emden
Emden zo ur gêr eus gwalarn Alamagn, e stad Saks-Izel hag e rannvro Friz ar Reter. Ur porzh-mor eo, unan eus porzhioù kenwerzh pouezus Alamagn, war ribl bae Dollart, en aber ar stêr Ems. Statud ur gêr dizalc'h he deus Emden. E 2006 e oa annezet gant 51 692 a dud.
Reolenn
Ar skiantoù
Kalz reolennoù zo bet savet war dachenn ar skiantoù, da skouer er jedoniezh (reolenn an tri niver...), ha skiantoù an den ivez, da skouer :
Kevredigezh
Reolennoù diniver zo anezho da ziskouez d'an dud petra a rank bezañ o emzalc'h evit bevañ a-gevret er gevredigezh, da skouer :
Arondisamant Forbach-Boulay-Moselle
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Forbach-Boulay-Moselle e 169 c'humun. Pemp kanton hag teir lodenn kantonioù-all a zo en arondisamant.
Ippolito d'Este
Yaouankiz
Mab e oa da Ercole Iañ d'Este, dug Modena ha Ferrara, ha d'ar briñsez Eleonora di Napoli. Evel ma oa pevare bugel an dug e voe lakaet war ar studi da vont gant an Iliz, ha da c'hwec'h vloaz, e 1485, e voe roet dezhañ un abati. Gant skoazell e voereb Beatrice d'Aragona, pried Mazheaz Korvin, roue Hungaria, e voe anvet da arc'heskob Esztergom e 1487, hag anvet da benn iliz Hungaria. Ne voe degemeret an anvidigezh-se gant ar pab Inosant VII avat nemet pa voe 18 vloaz. Da c'hortoz e chomas da studiañ 7 vloaz e lez Budapest.
Arllechwedd
Edo etre kantrev Rhos ha hini Arfon. Ennañ e oa lec'hioù a bouez evit rouantelezh Gwynedd : lez ar rouaned en Abergwyngregyn, kastell Dolwyddelan hag abati Aberconwy. Rannet e oa Arllechwedd e teir lodenn, e tri c'hombod (cwmwd) : Arllechwedd Uchaf, Arllechwedd Isaf ha Nant Conwy.
Mirdi an Arzoù (Naoned)
Savadur
Savet e voe ar savadur etre 1893 ha 1900, war steuñv an tisavour Clément Josso.
Seneghe
Seneghe  zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez  Sardigna.
Hent-houarn Dyffryn Conwy
Istor
Da gentañ e oa ur rann eus Rheilffordd Llundain a'r Gogledd-orllewin, digoret e 1879. Digoret e oa bet ar rann gentañ, eus ar Gyffordd sa Llanrwst en 1863. E 1868 e oa erruet e Betws-y-Coed.