cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jules Ferry
E vuhez republikan
Pa voe votadegoù d'an 8 a viz C'hwevrer 1871, e voe dilennet kannad ar Vosges er Bodad Broadel ha depute e 1876. Ar gador-mañ, a viras betek 1889. thumb|left|Ludresadenn eus Jules Ferry embannet en Le Trombinoscope [[Touchatout e 1872.]] Bez' e voe Jules Ferry, kannad republikan a-enep da Louis-Joseph Buffet, e penn brasañ niver an departamant ha dilennet d'an 8 a viz Here 1871 kuzulier meur Thillot. Fuloret e veze alies melestradur ar vro-se gantañ pa oa besprezidant ar C'huzul-Meur. Divizout a reas Adolphe Thiers gwareziñ anezhañ en gas kuit Ferry diouzh ar Vosges e-lec'h ma oa c'hoazh arme Prusia eno. Kaset e voe neuze ha lakaet da gannad Bro-C'hall en Atena (1872-1873). Pa voe distro, e teuas en-dro da Bariz hag e teuas da vezañ unan eus renerien an eneberezh republikan ken ne voe anvet Jules Grévy da brezidant.
Difenner ar skol laik
Bez' e voe adarre ministr ar Gelennadurezh eus an 31 a viz Genver d'an 29 a viz Gouere 1882 (Strollad-ministred Freycinet), hag e kendalc'has gant e labour war an deskadurezh :
Angus
Angus zo un anv-badez skosat hag un anv-lec'h eus Bro-Skos hag eus meur a vro all.
Winsor McCay
An deroù (1889–1903)
E 1900, en eskemm ouzh ur c'hresk d'e c'hopr, ez asantas an arzour mont da labourat evit The Cincinnati Enquirer, ma reas kalz tresadennoù hag un nebeud kelaouadennoù kent bout anvet da rener rann an arzoù. D'ar mare-se e krogas da labourat gant doare an Arz Nevez a zeuas da vezañ perzh pennañ e oberennoù.
Laino
Laino zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Winsor McCay
Bannoù-treset (1903–1911)
E miz Ebrel 1906 e voe kinniget 500 dollar dre sizhunvezh da W. McCay evit un droiad chalk talk, un doare abadennoù amerikan ma rank un den kontañ istorioù en ur dresañ. Ar gevrat e oa ober 25 tresadenn e 15 munutenn dirak ur saliad arvesterion tra ma oa ul laz o seniñ ur pezh anvet "Dream of the Rarebit Fiend". Berzh a reas an abadenn gentañ, d'an 11 a viz Mezheven 1906, ha kendelc'her a reas W. McCay betek dibenn 1907, en ur ober war-dro e oberennoù arall bepred, e letioù pe a-drek al leurenn alies.
Plesio
Plesio zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Winsor McCay
Stil
Emdaveennoù a lakaas alies en e labour, e Dream of the Rarebit Fiend pergen, m'en em ziskouezas meur a wech. Alies e komze tudenn pe dudenn d'al lennerion, lod a c'hoarie gant stern an dresadenn, lod arall c'hoazh en e drese o-unan evel p'en devije an aozer disoñjet o zresañ e-unan. "Metafaltazi" a reer eus an teknik danevellañ-se.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2014
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn, e 2014, a oa loc'het eus Leeds, e Yorkshire, e Bro-Saoz, d'ar 5 a viz Gouhere, ha degouezhet e Pariz d'ar 27 a viz Gouhere.
Yann Mikael
Buhez
thumb|left|Treglen, kêriadenn villiget, Yann Mikael, Imbourc'h, 1985 Desavet e voe en un tiegezh hag a rae gant ar gallaoueg bemdez. Da gentañ e teskas un nebeud brezhoneg gant kelc'h keltiek e barrez a-raok heuliañ kentelioù dre lizher, gant Skol Ober p'edo o labourat gant un embregerezh prevez a labourioù bras er Sahara, goude bout graet e goñje e-pad brezel Aljeria. Distreiñ a reas da Vreizh e 1965. Kemer a reas perzh e KEAV e 1964, 1965 ha 1967. Kemer a reas perzh e SADED. En Al Liamm e 1968 e voe embannet e zanevell gentañ.
Pigra
Pigra zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Padrig Montauzier
Padrig Montauzier (Patrick Montauzier) zo ur broadelour breizhat bet ganet e 1950, e Roazhon.
Ganet eo bet en ur familh a vicherourion eus Roazhon ; e dad a oa unan eus renerion CGT Il-ha-Gwilen. Deuet eo da vout entanet gant Breizh dre selaou abadennoù Charlez ar Gall ha lenn Istor Breizh an abad Henri Poisson (1898-1977).
Kanton Pondi (1790)
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Brasaet e voe ar c'hanton dindan anv Kanton Pondi ivez, gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Yvette (stêr)
An Yvette  zo ur stêr e Bro-C'hall, en Île-de-France, adstêr d'an Orge, a zo adstêr d'ar Seine, ha 39,3 km dezhi.
Dont a ra hec'h anv eus ur gêriadenn anvet Yvette, e Lévis-Saint-Nom.
Red ar stêr
Tremen a ra an Yvette dre seitek kumun.<BR> -en Yvelines : -en Essonne :
Nouelig divroudenn
An nouelig divroudenn a zo un evn, Charadrius bicinctus an anv skiantel anezhañ.
Bretillien
Liammoù diavaez
-Implij:
Siorrachd Àir a Deas
Kuzul Siorrachd Àir a Deas (Comhairle Shiorrachd Àir a Deas e gouezeleg; South Ayrshire Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Inhir Àir eo ar pennlec'h.
Au soleil (dastumad Maupassant)
Au soleil zo un dastumad pennadoù gant Guy de Maupassant, diwar-benn e veajoù, hag embannet en 1884.
Danvez al levr
Diwar-benn e droiad en Aljeria dreist-holl ; ur pennad db Breizh.
Keflusker dre enleskiñ
Keflusker dre enleskiñ (KDE) a reer eus ur c'heflusker a ya en-dro dre leskiñ un trelosk kondon gant harp an aer en ur gambr-leskiñ, a-benn treiñ gremm gwrezel al loskadur e gremm treloc'hel. Da heul al leskiñ e teled an aezhennoù uhel o gwask hag o gwrezverk en ur c'henel un nerzh a vez arloet end-eeun ouzh unan eus elfennoù ar c'heflusker : ur ribouler e KDE ur c'harr-tan, unan eus lavnennoù un droellrod, pe ur gorzenn-erluskañ er c'hefluskerioù dre zazloc'h. Dre an nerzh e vez dilec'hiet an elfenn, an nerzh treloc'hel-se o tilec'hiañ elfennoù all a-benn luskañ ar mekanik en e bezh. En ur c'harbed terket gant rodoù, monedone ar bountelloù a gas tro d'ur marbr a laka ar rodoù da dreiñ hag ar c'harbed da vont war an hent. An hevelep gwikefre a vez arveret da lakaat tro e biñsoù ur vag.
Treloskoù
Dre loskadur un trelosk kimiel mesket gant aer ez a an holl gefluskerioù dre enleskiñ en-dro ; protoksidenn natriom N2O a vez implijet e-lec'h aer a-wechoù, evit kreskiñ galloud ar c'heflusker. Deveret diouzh tireoul eo an treloskoù a vez implijet peurliesañ : strilheoul ha gazeoul eo ar re implijetañ ; aliesoc'h-aliesañ e lakaer ul lodenn etanol C2H5OH en trelosk kondon a-benn digreskiñ ar saotradur.
Arc'hwel
Aesoc'h eo kompren arc'hwel KDE Wankel/Paschke pa seller, war ar skeudenn a-zehoù, ouzh ar c'hambroù a vez ganet gant c'hweladur ar rotor kentoc'h eget ouzh ar rotor e-unan : splann eo natur ar c'heflusker-se neuze, a c'haller deskrivañ evel unan a ya en-dro dre gambroù kemm-digemm o dalc'had a-feur ma tro ar rotor. Tra ma tro hennezh e tosta pep hini eus e gostezioù da speurenn ar bailh kent pellaat en-dro, alese ur gwaskadur hag un deledañ evel e bailh ur c'heflusker "klasel" ma pign ha ma tiskenn ar vountell. Atav ez ar galloud da greiz ar rotor, a zo gwenn war ar skeudenn, ha neuze d'an ahel war-eeun.
Kanton Prizieg (1790)
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Drôme (Aure)
An Drôme a zo ur stêr e departamantoù Calvados ha Manche (Bro-C'hall). Emañ hec'h eienenn e Saint-Martin-des-Besaces. Un adstêr d'an Aure eo. Kemberiñ a ra gant an Aure e Maisons.
Ar berenn he fer aour hag ar c'horf hep ene
Ar berenn he fer aour hag ar c'horf hep ene zo ur gontadenn dastumet gant Fañch an Uhel digant ur c'hemener eus ar C'houerc'had (Treger), hag an hini gentañ a lenner e levrenn gentañ Kontadennoù ar Bobl, embannet gant Al Liamm.
Essa Moça Tá Diferente
Ar gerioù
Mas o tempo vai Hag an amzer o redek kuit Mas o tempo vem Hag an amzer o tistreiñ Ela me desfaz Diskar a ra ac'hanon Mas o que é que tem Ingal eo avat Que ela só me guarda despeito Que ela só me guarda desdém
Essa moça é a tal da janela Que eu me cansei de cantar E agora está só na dela Botando só pra quebrar
Moireibh
Kuzul Moireibh (Comhairle Mhoireibh e gouezeleg; Moray Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Eilginn eo ar pennlec'h.
Urraca di Borbone-Div Sikilia
E 1957 e voe tapet en ur gwallzarvoud: o vleinañ he c'harr edo Urraca, he c'hoar Maria Antonietta en he c'hichen. Lazhet e voe Maria Antonietta hag Urraca a dremenas meur a viz en ospital.
Brezelioù Italia
Kentañ brezel Italia (1494-1497)
Goude e talc'has an arme c'hall da vont trema'r c'hreisteiz : d'an 20 a viz Here e voe kemeret Mordano, e Romagna, ganto, ha lazhet soudarded ha tud disoudard; d'ar 26 e rejont kemend-all e Fivizzano. Spontet an Italianed, ha goude marc'hata, e voe kemeret Firenze hep en em gannañ d'ar 17 a viz Du. D'an 28 ez ejont war-du Roma, ma tegouezhjont d'an 31 a viz Kerzu. Un emsavadenn a voe e Firenze er c'heid-se, ha savet ur republik a chomas en he sav betek 1512.
Eil brezel Italia (1499-1500)
Tommaat a reas Loeiz XII ouzh Republik Venezia ha sinañ ganti feur-emglev Blois d'an 2 a viz C'hwevrer 1499, ma promete ar roue leuskel tolead Cremona gant ar Republik ma kerzhje gantañ a-enep Milano. D'ar 16 a viz Meurzh 1499 e voe sinet feur-emglev Luzern entre Bro-C'hall ha Kantonioù Suis. Emglevioù all a reas gant Herri VII ha danvez roue Kastilha, Fulup Iañ Kastilha. A-benn ar fin en em gavas gronnet ha digenvez Dug Milano, Ludovico Sforza. E miz Gouhere 1499 e voe arsailhet dugelezh Milano gant an arme c'hall, renet gant condottiero Jacques de Trivulce ha gant soudarded Venezia. Ne voe ket skoazellet Ludovico il Moro gant an Impalaer santel, ne oa ket evit ober brezel e daou dalbenn, ma klaskas repu e Tirol. Ha Trivulce da gemer Milano d'an 2 a viz Gwengolo 1499. Genoa a voe kemeret ivez gant ar C'hallaoued. Loeiz XII ac'h eas neuze da gaout Trivulce da Vilano, hag a zistroas d'e rouantelezh, goude leuskel ar galloud en dugelezh gant e jeneral. Ludovico Sforza a savas un arme a nevez hag a adkemeras Milano en miz Meurzh 1500. Ha Loeiz XII neuze da gas La Trémoille ha Georges d'Amboise da adkemer an dugelezh. Ludovico il Moro n'en doa ket paeet e c'hoprsoudarded c'hoazh hag ar re-se neuze da nac'h en em gannañ ouzh an arme c'hall, ha da dapout an dug d'e reiñ d'ar C'hallaoued d'an 10 a viz Ebrel 1500. Kaset e voe Ludovico il Moro da brizoniad da Vro-C'hall ma varvas en 1508. Charles II d'Amboise de Chaumont a voe anvet gant Loeiz XII da c'houarnour Milano.
Trede brezel Italia (1500-1504)
E miz C'hwevrer 1504 e voe sinet arsav-brezel Lyon ha lezel a reas Loeiz XII rouantelezh Naplez gant Fernando II Aragon. Loeiz XII en devoa roet tro d'ar pab da greskiñ e c'halloud ha d'ar Spagnoled da gemer Naplez.
Pevare brezel Italia (1508-1513)
En 1508, da-heul feur-emglev Cambrai, e krogas pevare brezel Italia. Kevre Cambrai a oa aozet da enebiñ ouzh Venezia. Ennañ e oa bodet Stadoù ar Pab, rak ar pab a felle dezhañ adkemer kreñvlec'hioù eus Romagna a oa bet kemeret gant Venezia en 1504, Bro-C'hall a glaske tapout kêrioù dalc'het gant Venezia en Lombardia, hag an Impalaeriezh santel roman german a oa o klask teuler he c'hrabanoù war un toullad kêrioù mogeriet e Frioul. En 1506 e oa bet kemeret Peruggia ha Bologna gant ar pab Jul II.
Pempet brezel Italia (1515-1516)
Edo ar Suised o prientiñ talañ ouzh argadeg ar C'hallaoued gant aozañ gwarnizonoù e Piemonte, war an hentoù ma tremene an armeoù gall peurliesañ, e Susa ha Pignerol, dre odeoù ar Mont-Cenis hag ar Montgenèvre. Keloù o doa bet ar C'hallaoued moarvat hag un hent nevez a gemerjont dre ode Larche, da vont da Italia, ma rankas ar Suised mont war o c'hiz da zifenn Lombardia.
Seizhvet brezel Italia (1526-1529)
En Gwengolo 1526, goude trec'het Hongariz e Mohács gant Soliman, ha dindan gwask noblañsed Roma, e rankas ar pab Klemez VII plegañ d'ober un arsav-brezel gant an impalaer.
A-benn e teuas kêrioù Firenze ha Bologna da baeañ an arme impalaerel evit ma'z aje da breizhañ da lec'h all, ha setu hi war-zu Roma. Sur e oa ar pab Klemez VII e c'hallje marc'hata ivez, ken ne reas mann da zifenn kêr. Da veure ar 6 a viz Mae 1527, evel respont d'an emglev etre ar pab Klemez VII hag ar roue gall enep dezhañ, e c'hourc'hemennas Charles de Bourbon d'e arme kemer kêr Roma, hep kanolioù na seziz. Lazhet e voe Bourbon e-kerzh an arsailhadeg, met kemeret e voe Roma a-benn un nebeud eurvezhioù.
Eizhvet brezel Italia (1536-1538)
E deroù ar bloavezhioù 1530 e kave gwell ar roue gall Frañsez Iañ reiñ harp da enebourien an Impalaer santel, evel kevread ar briñsed protestant alaman (Kevre Smalkalde) pe an Impalaeriezh otoman, a skoulmas emglev gante meur a wech.
Karl V avat en em ginnige mui-oc'h-mui evel difenner ar feiz katolik. En Mezheven 1535, e kemeras en-dro un nebeud kêrioù eus Tunizia ha, bloaz goude, d'ar 5 a viz Ebrel 1536, e reas e zonedigezh pompadus ha trec'hlidus e Roma, degemeret gant ar pab Paol III. En em glevout a reas an impalaer hag ar pab da aozañ ur sened-iliz evit ober d'ar briñsed protestant alaman distreiñ war-zu an Iliz katolik.
Navet brezel Italia (1542-1544)
En hini Rousilhon, dindan an Daofin, Antoine de Lettes-Desprez de Montpezat ha Claude d'Annebaut, e oa 40 000 soudard war droad,
D'an 18 a viz Gwengolo 1544 e voe sinet arsav-brezel Crépy-en-Laonnois gant Frañsez Iañ ha Karl V. Ar Gall a viras Dugelezh Savoia ha Piemonte met paouez a reas da c'houlenn Artez, kontelezh Flandrez, Dugelezh Milano ha Rouantelezh Naplez. Karl V a baouezas da c'houlenn dugelezh Bourgogn. Trede mab ar roue Frañsez, Charles d'Orléans, a voe roet dezhañ dorn Anna Aostria, nizez d'an impalaer, gant Dugelezh Milano en argouroù.
August Schleicher
Mervel a reas, yaouank c’hoazh, gant an droug-skevent.
Kléber (lestr)
Kléber a oa ul lestr-brezel hag a yeas en-dro er morlu broadel gall eus ar 4 a viz Gouere 1904 betek ar 27 a viz Mezheven 1917.
Kroaz Anjev
Ar groaz patriarkel hiziv
Kavet e vez hiziv war ardamezioù Hungaria, Lituania (war skoed ar marc'heg) ha kêrioù zo, hag ivez war banniel Slovakia.
Sonerezh City Hunter
City Hunter 1 - OST 1
Kanaouenn 9: Blood on the Moon
Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici
E vuhez
Mab e oa da Pierfrancesco di Lorenzo de' Medici. E dad-kozh a-berzh tad e oa Lorenzo il Vecchio, breur yaouañ Cosimo de' Medici ha diazezer skourr yaouañ an Tiegezh Medici. Ur breur en doa, Giovanni il Popolano.
Goude marv Lorenzo il Magnifico e savjont a-enep o c'henderv Piero (il Fatuo), ma voent harluet gantañ e miz Ebrel 1494.
Palez Nymphenburg
E-pad meur a vloaz e voe lec’h annez boas renerien Bavaria e-pad an hañv. E Nymphenburg e voe ganet ar roue Loeiz II (Bavaria) hag eno ivez e varvas ar roue Masimilian Iañ Jozeb.
San Nazzaro Val Cavargna
San Nazzaro Val Cavargna zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Dugez Cambridge
Dugez Cambridge (Duchess of Cambridge e saozneg) zo un titl bet douget gant teir maouez e Bro-Saoz :
Porphyrolaema porphyrolaema
Anvet e voe Cotinga porphyrolaema (kentanv) da gentañ-penn (e 1852) gant an naturour gall Émile Deville (1824-1853) hag al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913). Ar spesad nemetañ er genad Porphyrolaema an hini eo.
Dizale
Barrek eo Dizale da respont da n’eus forzh peseurt ezhomm a zo evit ar chadennoù skinwel da geñver an advouezhiañ pe an istitlañ. Hag ouzhpenn respont d’an ezhommoù e fell d’ar grevredigezh krouiñ ivez.
Gant Dizale eo krouet BreizhVOD e 2012, ar servij en-linenn nemetañ hag a ginnig filmoù, tresadennoù-bev, teulfilmoù hag heuliadoù e brezhoneg.
Petro Porochenko
Petro Oleksiyovytch Porochenko (ukraineg: Петро Олексійович Порошенко), bet ganet d'ar 26 a viz Gwengolo 1965 e Bolhrad (Republik Soviedel Ukraina), zo un aferour ukrainat dilennet da brezidant Ukraina d’ar 25 a viz Mae 2014 en dro gentañ. Bet e oa bet ministr an aferioù estren etre 2009 ha 2010, ha ministr an eskemmoù hag an diorroadur ekonomikel e 2012. Etre 2007 ha 2012, Poroshenko a oa penn Kuzul Bank Broadel Ukraina.
Nouelig Zeland-Nevez
Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ e Zeland-Nevez : ma vez graet "kūkuruatu", "pukunui" ha "tūturiwhatu" anezhañ e maorieg.
Here 2014 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Kuzul Kêr Zinedin
Kuzul Kêr Zinedin (Comhairle Cathair Dhùn Èideann e gouezeleg; The City of Edinburgh Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Degouezhout a ra gant tachenn kêr zDinedin, kêr-benn Bro-Skos.
Maria Bavaria
Maria Theresia Bavaria, pe Maria Ludwiga Theresia von Bayern, ganet e 1872 e Lindau, hag aet da anaon e 1954 eno ivez, a oa ur briñsez alaman, merc'h da Ludwig III Bavaria, diwezhañ roue Bavaria.
Zenaida (evned)
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad turzhunelled a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Norzhamerika, Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, pevar isspesad warn-ugent (24) dezhe en holl.
Támara de Campos
Támara de Campos zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
Nouelig Saint Helena
Nouelig Saint Helena (Charadrius sanctaehelenae) a zo un evn.
Annez
Brosezat eo enez Saint Helena.
Anna Hillmayer
Merc'h e oa d'ur marc'hadour kig gouez. Mervel a reas dizimez da 35 bloaz. He gwelout a reer gant he blev kribet e doare kêr München, gant ul levr pedennoù, dirak iliz ar Werc'hez (ar Frauenkirche), arouez he deolded.
Kira Prusia
Dimezet e oa e Gwengolo 1973 da Thomas Frank Liepsner. Ur verc'h o doe, Kira-Marina Liepsner (ganet e Genver 1977). Torret e voe o dimeziñ e 1984.
The Times of India
Embannet e vez en eizh kêr en India, gant ar stroll The Times Group (Bennett, Coleman & Co Ldt), un embregerezh perc’hennet gant ar familh Sahu Jain. Bez’ eo ar stroll brasañ e bed mediaoù India. Gantañ e vez embannet kazetennoù all ivez The Economic Times, ar Mumbai Mirror, an Navbharat Times (en hindeg) hag ar Maharashtra Times (e marateg) ; meur a chadenn skinwel zo gantañ ivez.
LVT
Pal orin ar re LVT a oa an dezougen dafar adal bigi brezel doare oberiantiz ship to shore, buan a-walc'h e vezint implijet en oberiadurioù-brezel evit dezougen ar soudarded etrezek an aodoù ha klask difenn an dilestradegoù. Meur a zoare a vezo anezho gant anvioù lies evel amphtrack, amtrak, amtrac ... an holl anezho o vezañ traktourien.
Theodor Hosemann
Friedrich Wilhelm Heinrich Theodor Hosemann, ganet d'ar 24 a viz Gwengolo 1807 e Brandenburg an der Havel hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Here 1875 e Berlin, oa oa ul livour, tresour ha ludresadenner a orin alaman.
Castrillo de la Guareña
Castrillo de la Guareña zo ur gumun eus proviñs Zamora.
Nathalie Lemel
Nathalie Lemel pe Le Mel, ganet Perrine Nathalie Duval e Brest (Bro-Leon) e 1826, ha marvet en Ivry-sur-Seine (Val-de-Marne) e 1921, a oa un emsaverez, anarkourez ha gwregelourez hag he devoa kemeret perzh war stoc'hadoù Kumun Pariz e 1871. Harluet e oa bet da gKanaky asambles gant Louise Michel.
Zenaida
Gerdarzh
Dont a ra eus ar gregach Ζηναις / Zenais, "a-berzh Zeus"
Kenvreuriez ar Brezoneg
Kenvreuriez ar Brezoneg Eskopti Kemper ha Leon zo ur gevredigezh beleien a ginnig broudañ yezh ha sevenadur relijiel Breizh en eskopti Kemper ha Leon. E-touezh e labourioù pennañ ez eus troidigezh brezhoneg testennoù al liderezh etre 1965 ha 1979, hag un droidigezh nevez eus an Testamant Nevez etre 1982 ha 1988.
Trearddur
Ar gêriadenn
Div stal zo, ur c'harrdi, daou gleub golf (unan 18 toull hag unan 9 zoull). Letioù zo, evel  Gwesty Bae Trearddur, e-tal ar mor, tavarnioù, pretioù.
Livo (Lombardia)
Livo zo ur gumun hag ur gêriadenn en Italia, e Proviñs Como, e rannvro Lombardia. 165 a dud zo enni.
Castrillo de Villavega
Castrillo de Villavega zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
Pyroderus scutatus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ e Suamerika :
Kan evid ar peoh
Kan evid ar peoh zo ur ganaouenn-veur (cantate e galleg) skrivet gant Job an Irien (e skolveurieg) ha sonaozet gant René Abjean. D'ar 13 viz Gouere 1989 e voe kanet evit ar wezh kentañ, en iliz Landerne, gant Laz-kanañ Penn ar Bed
Pedraza de Campos
Pedraza de Campos zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
Sport Boys Association
Ar Sport Boys pe Sport Boys Association zo ur c'hleub liessportoù perouat eus Callao a c'hoari er Liga 1.
Monzón de Campos
Monzón de Campos zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
Rhydyfelin
Gerdarzh
Diwar rhyd ha melin (milin).
Jung Woong-In
Jung Woong-in (hangul: 정웅인), ganet d'an 20 a viz Genver 1971, zo un aktour sukorean.
Aljebr
Gerdarzh
Eus an arabeg الجَبْر al-jebr "diren (un torr)" ha "destrizh" e teu ar ger, a zo deuet da vout etrebroadel pe dost – kement hag "erlerc'hiañ ouzh un niver" e talv ar ger sinaek 代数 dài shù evit "aljebr", da skouer. E deroù an ez eo testeniekaet ar stumm brezhonek,diwar ar galleg algèbre, bet kemeret diwar al latin algebra e dibenn ar ,.
Istor
En e kavas ar Persian Omar C'hayyam (1048-1131) un doare da ziskoulmañ ar c'hevatalennnoù trede derez. War-lerc'h labourioù ar Bersaned c'hoazh, ar jedoniour italian Leonardo Pisano Fibonacci (~1170-~1250) a zegasas ar sifroù arabek, an niveradur dekvedennel hag an notadur aljebrel en Europa.
E 1489 ez eo testeniekaet an arouezennoù + ha – el levr Behende und hüpsche Rechenung auff allen Kauffmanschafft "Aritmetik prim ha brav evit ar genwerzhourion" gant an Alaman Johannes Widmann (~1460-~1500).
E 1557 e voe degaset an aljebr hag an arouezenn + er Rouantelezh-Unanet gant ar C'hembread Robert Recorde (~1512-1558), a voe an den kentañ oc'h ober gant an arouezenn = en e skrid The Whetstone of Witte "Higolenn ar spered" evit treuzskrivañ ur gevatalenn. El levr anvet Artis Analyticae Praxis ad Aequationes Algebraicas Resolvendas "Embreg arz an dielfennañ dre gevatalennoù aljebrel diskoulmet" gant ar jedoniour saoz Thomad Harriot (~1560-1621) eo e teuas war wel an arouezennoù < ("bihanoc'h eget") ha > ("brasoc'h eget"). Den ne oar ha gant T. Harriot e oant bet ijinet, pe lakaet el levr gant an embanner evit splanaat ar skrid.
Adalek ar pleustrad Isagoge in artem analyticum "An nor ag an arz da zielfennañ" bet embannet e Tours e 1591 gant ar Gall François Viète (1540-1603), a ijinas erlerc'hiañ niveroù ouzh lizherennoù, e voe damkaniezh ar c'hevatalennoù ur skourr eus ar jedoniezh. En embannadurioù goude ez ouzhpennas ur stagadenn anvet Logistice speciosa "Arzoù heneuz ar poellata" ma tisplegas an oberadurioù diazez hag an doare da sevel binomoù d'ar c'hwec'hvet galloudad, hag un eil stagadenn anvet Zetetica "Skiant ar poelladennoù" ma teskrivas an doare da ziskoulmañ kevatalennoù.
Adal neuze voe graet jedadennoù war traezoù n'int ket niveroù dre ret : e 1843 e voe kavet ar pernionoù (i2 = j2 = k2 = ijk = –1) gant an Iwerzhonad William Rowan Hamilton (1805-1865) ; ar Saoz Georges Boole (1815-1864) a ijinas e aljebr e 1847, a zo un diazez d'ar jedoniezh elektronek ; ar Saozon Arthur Cayley (1821-1895) ha James Joseph Sylvester (1814-1897), harpet gant W.R. Hamilton, a studias ar matrisoù er bloavezhioù 1850 ha deveret diouzh o labour e vo goulevioù ar stlenneg ; an Alaman Ernst Kummer (1810-1893) a ziazezas damkaniezh aljebrel an niveroù.
Aljebr Boole
Dre liveoù tredan e vez graet 1 ha 0 en elektronik (1 dre +5 V, 0 dre 0 V, da skouer).
War henchou ar bed
War henchou ar bed zo ur un oratorio keltiek (ur varzhoneg hir) skrivet gant Job an Irien ha sonaozet gant Christian Desbordes. Skrivet eo bet « en enor da Sant Gwenole ha d’an holl sent all o deus kuitet o bro da wriziennañ ar feiz kristen e kalon tud ar vro-mañ. »
Boule
Ar boule (henc'hresianeg Βουλή, Boulê) eo an anv a veze roet d'ur c'huzul e meur a renad gresian eus an Henamzer. E keodedoù Henc'hres, ar boule a oa un vodadenn vihan a geodediz karget eus lezennoù ar geoded. Troet e vez e anv gant ar ger kuzul peurliesañ pe a-wezhioù gant ar ger sened.
En oligarkiezhioù ar garg boulead a zeue dre hêrezh e-skoaz e demokratiezh Aten en Henamzer hag e re all e veze dilennet izili ar boule dre dennadeg d'ar sord. Dianav eo ar pep brasañ eus ar vouleidi. Boule Aten hepken zo deskrivet gant mammennoù istorel puiilh (Bonreizh Aten peurgetket a lakaer war anv Aristoteles ha e ziskibled eus al Lise a vije bet savet war-dro 330 kent J.-K.).
Istor Iwerzhon
Adalek an aloubadeg norman betek Akta Unaniñ 1800
E 1166 e voe skarzhet Diarmuid Mac Murchadha, roue Laighin, eus e rouantelezh gant ar Roue Meur. Goulenn a reas skoazell neuze digant Herri II, roue Bro-Saoz, evit adtapout e rouantelezh. E 1169 e teuas da Iwerzhon ar varc’heien norman gentañ. Lod anezho a oa o tont eus Kembre, evel o rener Richard FitzGilbert de Clare, eil kont Penfro, a veze lesanvet Strongbow. E servij kurunenn Bro-Saoz e oant, met evito e labourent da gentañ penn ha n’eo nemet tamm-ha-tamm e teuas rouaned Bro-Saoz da ren war Iwerzhon. E-pad meur a gantved ne renent nemet war ul lodenn eus ar vro, er reter, anvet “The Pale”.
Ar stourm evit an dizalc’hiezh ha rannidigezh an enezenn
E 1916 e c’hoarvezas un emsavadeg all, Emsavadeg Pask, gant emgannoù e kêr Dulenn e-pad sizhunvezh Pask. Mouget e voe an emsavadeg gant an arme saoz ha lakaet e voe d’ar marv an darn vrasañ eus ar renerien anezhi, evel Padraig Pearse ha James Connolly. Neuze e troas kalz tud a-du gant ar vroadelourien hag a-du gant dizalc’hiezh Iwerzhon. E Dilennadeg hollek ar Rouantelezh Unanet e 1918 e voe kollet sezioù gant an Irish Parliamentary Party, a c’houlenne an emrenerezh e diabarzh ar Rouantelezh Unanet, tra ma’z eas ar muiañ niver eus ar sezioù gant ar strollad Sinn Féin, a c’houlenne an dizalc’hiezh penn-da-benn. E-touez ar re a voe dilennet e oa kalz tud o doa kemeret perzh en Emsavadeg Pask. Ur wech dilennet en em vodas kannaded Sinn Féin, e miz Genver 1919, da sevel Dáil Éireann (parlamant Iwerzhon), dre ma nac’hent mont da Di ar C’humunioù e Londrez. E-touez kannaded an Dáil Éireann kentañ-se e oa Éamon de Valera ha Michael Collins. Brezel a voe diwar neuze etre Arme Republikan Iwerzhon (I.R.A.) hag arme Breizh-Veur, harpet gant strolladoù armet all lesanvet "Black and Tans". E 1922 e voe sinet un emglev peoc’h etre renerien an emsav iwerzhonat Arthur Griffith ha Michael Collins, ha gouarnamant ar Rouantelezh Unanet, renet gant David Lloyd George. Dre an emglev-se e veze anavezet dizalc’hiezh ur stad enni 26 kontelezh eus Iwerzhon, tra ma chome er Rouantelezh Unanet 6 kontelezh eus biz an enezenn, e-lec’h ma oa kalz protestanted o chom.
Kylian Mbappé
Er bloavezh 2016-2017, e c'hounez gant skipailh an AS Monako ar c'hampionad Frañs Kevre 1. C'hoari a ra ivez Kib ar Gampioned gante. Dont a ra neuze da vezañ unan eus ar c'hoarierien gant ar muiañ a varregezh da ziorren e bed ar vell-droad.
Art Tatum
Arthur Tatum, Jr., bet ganet d'an 13 a viz Here 1909 e Toledo (Ohio) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Du 1956 e Los Angeles (Kalifornia) (SUA), a oa ur pianoour jazz stadunanat.
Seiz-ha-seiz-ugent divunaden
Divinadelloù
Setu an hini a zo dindan an niverenn 31:
Tavernerio
Tavernerio zo ur gumun hag ur gêriadenn en Italia, e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Pickles (ki)
Pickles a oa ur c'hi-deñved skos bastard, gwenn ha du e vlevenn, hag en devoa tapet brud vras un nebeud mizvezhioù a-raok ma voe kroget Kib vell-droad ar bed 1966 e Bro-Saoz (bet dalc'het adalek an 11 betek an 30 a viz Gouere).
Soyouz (egorlestr)
Soyouz (rusianeg: Союз, "unaniezh") a zo un egorlestr soviedat da gentañ, ha rusian adalek 1991, graet evit kas-digas tud en egor. Sevenet e voe er bloavezhioù 1960 met kendalc'het e vez d'ober gantañ betek bremañ. Un egorlestr brudet evit e soliusted eo.
Mirdi Breizh
Mirdi Breizh zo ur mirdi glad ha kevredigezh e Roazhon (Il-ha-Gwilen).
Dastumadoù
Abaoe miz Gwengolo 2017 e c'haller gwelet skeudennoù eus ouzhpenn 170,000 anezho gant aotreoù Creative Commons war internet.
Villanueva de Cauche
Villanueva de Gauche zo ur gêriadenn e kumun Antequera, e Proviñs Málaga, Andalouzia.
Jean Bazaine
Mont a reas da Sant-Wennole (Penmarc'h) alies. E-touez e oberennoù e kaver gwer-livet Chapel ar Vadalen e Penmarc'h.
Los Banhs de Rènnas
Gevelliñ
Gevellet eo Los Banhs de Rènnas gant :
Kevre Kampioned an UEFA
Skipailh ar Chelsea, gantañ an titl abaoe nav bloaz, eo ar c'hleub titlet ar muiañ er gevezhadeg-mañ, eilvet kib gounezet gantañ.
Emgann Mers-el-Kebir
Emgann Mers el-Kebir pe tagadenn Mers el-Kebir zo un emgann war vor eus an Eil Brezel-bed. Taget e oa ur skouadrenn eus ar morlu gall d'an 3 a viz Gouere 1940 gant ar Royal Navy pa oa eoriet e porzh milourel Mers el-Kebir (pleg-mor Oran, Aljeria) hep embann brezel ebet. 1 297 den a oa bet lazhet, meur a Vreizhad en o zouez. Aon he doa ar Rouantelezh-Unanet, hec'h-unan a-enep an Trede Reich hag Italia d'ar c'houlz-se, e lakafe Hitler e grabanoù war ar strollad-listri-se goude ma oa bet sinet un arsav-brezel etre gouarnamant Vichy hag an Alamagn nazi hag Italia faskour un nebeud devezhioù a-raok, ar pezh en dije roet e du dezhañ da gaout ur morlu galloudusoc'h eget o hini.
Une soirée (danevell, 1887)
Istor
Adembannet e voe en dastumad Le Rosier de madame Husson e 1888.
An danevell
Varajou zo isofiser en ur c'hazarn e Roazhon.
Creully
Bodet e oa gant teir c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Creully-sur-Seulles.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944:
Mariña Occidental
Viveiro eo ar pennlec'h anezhañ, war lez ar ría de Viveiro.
Inspecteur Lavardin
Inspecteur Lavardin a zo ur film-drama gall, sevenet gant ar filmaozour gall Claude Chabrol, hag a oa deuet er-maez d'an 12 a viz Meurzh 1986.
Troet e oa bet e Breizh.
Geneviève Asse
Mervel a reas d'an oad a 98 bloaz d'an 11 a viz Eost 2021 en Ostel evit an dud vac'hagnet e Pariz.
Brunate
Brunate  zo ur gumun hag ur gêriadenn en Italia, e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Tal-Coat
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Pachyptila
Pachyptila a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ an darn vrasañ eus ar prioned.
Vidor
Vidor a c'hall bezañ meur a dra :
Bistolida kieneri
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Hidalgo, e 1906,.
Arequipa
Krouet e voe Arequipa gant ar gonkistadored spagnol d’ar 15 a viz Eost 1540, hag anvet e voe ar gêr nevez “Villa Hermosa de Nuestra Señora de la Asunción”. E 1541 e voe roet an anv Arequipa dezhi, war urzh roue Spagn Carlos Iañ.
Jean-Christophe Cassard
Jean-Christophe Cassard (La Rochelle, – Lokireg, ) a oa un istorour hag ur c'helenner breizhat.
Breizh eo danvez e levrioù hag e bennadoù, diwar-benn ar Grennamzer uhelañ, ar sent ha Brezel hêrezh dugelezh Breizh (1341-1364) dreist-holl. Dre an oberennoù-se ez eo aet da unan eus an arbennigourion wellañ war Breizh ar Grennamzer. Dedennet-bras gant ar mor ivez e veze Jean-Christophe Cassard.
Orsenigo (Lombardia)
Orsenigo zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Mariña Central
Ar Mariña Central zo ur c'homark eus Galiza, en hanternoz proviñs Lugo, anezhañ ar c'homark kreiz eus an tri c'homark a ya d'ober ar Mariña de Lugo.
François Pignon
Azasaet e voe an oberenn diwezhañ-se evit ar sinema ha sevenet ar film L'Emmerdeur (miz Gwengolo 1973) gant Édouard Molinaro (1928-2013) : Jacques Brel (1929-1978) an hini eo a wiskas dilhad François Pignon er sinema evit ar wech kentañ. Delc'her a ra roll ur gwerzher rochedoù, gwan e imor abaoe m'eo aet e wreg Louise (Caroline Cellier) dioutañ da vevañ gant an doktor Fuchs (Jean-Pierre Darras, 1927-1999) e Montpelhièr. Graet e vennozh adc'hounit karantez Louise e kej François Pignon gant Ralf Milan (Lino Ventura, 1919-1987), dre zegouezh-kaer, ul lazher gopret erruet e memes kêr da gas da benn ar gevrat bet fiziet ennañ : diskar test pouezus ur prosez eus prenestr kambr e leti a sko war al lez-varn...
Berzh bras a reas ar film en abeg da imor disheñvel-mik an div dudenn bennañ : hini glemmichus ha torr-penn Pignon ouzh hini yen-skorn ha mennet Milan. Ganet e oa bet un dudenn nevez-flamm hag a reas Francis Veber ganti meur a wech da-heul.
Hervé Budes de Guébriant
A-du gant mennozhioù ar gatoligiezh sokial e savas e 1906 e Kastell-Paol l’œuvre des jardins ouvriers, hag e 1911 ur c'hef asurañs labour-douar. Prezidant an Office Central Agricole de Landerneau a voe etre 1919 ha 1941 ; diwezhatoc'h e teuas an Ofis da vezañ Triskalia, Groupama ha Kef kengred Breizh. E 1941 e voe de Guébriant prezidant Union des syndicats agricoles departamantoù Penn-ar-Bed hag Aodoù-an-Hanternoz, ha prezidant Kambr al labour-douar Penn-ar-Bed.
Magreglio
Magreglio zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Proviñs Su (Kaledonia-Nevez)
Proviñs Su (galleg: province Sud) a zo unan eus tri froviñs Kaledonia-Nevez. Nouméa eo ar pennlec'h. Al lodenn su ha mervent eus douar-bras Kaledonia-Nevez a ya d'ober anezhi.
Max Oppenheimer
Max Oppenheimer, lesanvet Mopp, ganet d'an 1 a viz Gouere 1885 e Vienna (Aostria-Hungaria d'ar mare-se) ha marvet d'an 19 a viz Mae 1954 e New York (SUA), a oa ul livour aostrian.
Conidae
Dastumadegoù ha danjer
Kregin ar c'honidae a zo e-touesk ar re a vez kavet ar muiañ e dastumadegoù an dud abalamour d'o bravantez padal e c'hell bezañ danjerus dastum anezho bev peogwir an neurotoksin a zo er venin a vez produet gant lod anezho a c'hell bezañ kreñv a-walc'h evit lazhañ un den. Ar spesadoù Conus geographus, Conus aulicus, Conus textile, Conus marmoreus a vez kavet er morioù tomm a implij ur poeson a stank kigennoù skevent an dud a c'hell mervel dindan nebeutoc'h eget 2 eurvezh.
Ross Sisters
Ganet e oant e Texas e ti Charles Adolphus ha Veda Cordelia Ross. Goude ober ar film "Broadway Rhythm," ez ejont da Europa ha gwelet e vezent e Londrez war al leurenn en abadenn "Piccadilly Hayride," etre 1946 ha 1948. Enrollet e voe ar ganaouenn "Five Minutes More" gante," adkanet diwezhatoc'h gant Frank Sinatra.
Arandilla
Arandilla zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León.
Mank Moseley
Boued
Bevañ a ra diwar grill kement ha diwar loened all evel kresteneged, morgazhed, pesked ha stivell bihan.
Como
Como zo ur gumun en Italia ha pennlec'h Proviñs Como, e rannvro Lombardia. E 2022 e oa 83 649 a dud o chom enni.
Carlazzo
Carlazzo zo ur gumun en Italia, er Val Menaggio, e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Kastell Versailhez
Ar savadur
Pazenn gentañ (1661-1668): brasaet e voe an ti-chase war-bouez div gazel a voe ouzhpennet dezhañ en doare da stummañ ur porzh. Gant brikennoù e oa savet ar mogerioù ha gant mein-glas e oa goloet an toennoù.
Yves Hernot
Yves Hernot (pe marteze «Hernaut» an anv ofisiel) eo anv daou gizeller, tad ha mab, hag a renas ar Stal-gizellañ Yves Hernot e Lannuon etre 1844 ha 1929. Kalvarioù ha bezioù o deus kizellet dreist-holl.
Jules Rimet
Bez' e voe prezidant Kevread Etrebroadel Football Association (KEFA) ivez, e-pad tri bloavezh ha tregont (1921-1954), hag a-drugarez d'e luskad e voe krouet Kib vell-droad ar bed e 1928. Se zo kaoz e toug kentañ trofe ar genstrivadeg-mañ e anv.
Cavargna
Cavargna zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Passerellidae
Passerellidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ ar breaned pe ar junkoed.
Diouzh Doare 8.1 an IOC World Bird List ez a eizh genad golvaneged warn-ugen d'ober ar c'herentiad :
San Mamés
San Mamés zo un anv-lec'h spagnolek.
Xabier
Xabier (distaget [] en euskareg) zo un anv-lec'h hag un anv-badez euskarek.
Rhodopechys
Rhodopechys a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Chalon-sur-Saône
Iliz-veur
Iliz-veur Sant Visant, 1090-1520.
Isca Augusta
Isca Augusta, anvet Isca Silurum ivez, a oa ur gêriadenn hag ur c'hreñvlec'h roman e Kembre, e Caerllion hiziv.
Ron (stêr)
E Suis emañ e vammenn, e menezioù Furkapass (2.108 m) en Alpoù suis. E Suis ivez en em daol e zourioù e lenn Geneva a-raok erruout e Bro-C'hall. E kêr Lyon emañ e gember gant ar Saona. Goude e tiskenn un draonienn hir war-zu ar c'hreisteiz, etre an Alpoù hag ar Menezioù Kreiz, tremen a ra dre gêr Avinhon, ha pa zegouezh e plaenenn Camarga e tro e naoz en un delta a-raok en em deurel er Mor Kreizdouar, etre kêrioù Marselha er reter ha Montpelhièr er c'hornôg. Redek a ra a-hed 812 kilometr en holl (231 km e Suis ha 581 km e Frañs).
Dre ma tegouezh enni stêrioù eus menezioù an Alpoù hag eus ar Menezioù Kreiz e sav buan an dour enni. E Beucaire e tremen 1.650 m³/s. Dinaoz a vez adalek 5.000 m³/s. Dinaozioù bras a zo bet e 1840, 1856 ha 2003 gant 13.000 m³/s.
Albacete
Albacete zo kêr-benn Proviñs Albacete e Spagn.
Sebastián Piñera
Sebastián Piñera, ganet d'ar 1 a viz Kerzu 1949 e Santiago, zo un den a aferioù hag ur politikour eus an tu dehoù chileat. Prezidant Chile e oa bet etre miz Meurzh 2010 ha miz Meurzh 2014. Addilennet eo bet da brezidant d'ar 17 a viz Kerzu 2017. Talet en deus en e eil resped ouzh ul luskad sokial bras e dibenn 2019, droukskouer ar Pandora Papers, kemm ar Vonreizh ha pandemiezh ar C'hovid-19. Lezet en deus e gador gant Gabriel Boric e 2022.
Aubert Cambrai
Aet e oa da vanac'h hag o chom edo en abati Luxeuil. Ober a reas war-dro sevel abati Saint-Vaast. En 633 e voe anvet da eskob Arras, stag ouzh Arc'heskopti Cambrai.
Hesperiphona
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Landelin
Landelin pe Landelinus (war-dro 613-686) a oa ul laer eus kostezioù Bapaume (hiriv e hanternoz Bro-C'hall, e Pas-de-Calais), aet da benedour ha da sant, hag a savas abatioù Lobbes, Aulne, Wallers-en-Fagne, ha Crespin.
Istor
Franked a renk uhel e oa e dud. Badezet e voe da zek vloaz, hag Aubert Cambrai, ha ne oa ket eskob c'hoazh, e oa e baeron; savet e voe er relijion gristen betek e grennoad. Daoust da se ez eas da breizhata e-pad meur a vloaz, hag anvet e veze Maurosus neuze.
Istor Portugal
Ar Wizigoted
E Toledo e voe diazezet o c’hêr-benn nevez gant ar Wizigoted, e 554, ha brezel a rejont ouzh ar Sueved adarre. Trec’het e voe ar Sueved ha staget e voe o bro ouzh Rouantelezh ar Wizigoted, e 586. Met kreñvoc’h e voe levezon ar Wizigoted e-kreiz al ledenez eget en douaroù a zo e Portugal bremañ. Ar Wizigoted, hag a oa kristenien arian da gentañ, a droas ouzh iliz Roma da c’houde. Diwar neuze e oa ganto ur rouantelezh dalc’het gant ur roue harpet gant noblañsoù ha gant an Iliz Katolik. Adal ma voent katoliked e tilezjas ar Wizigoted o doareoù german evit kemer boazioù roman, hag en em lakaat da gomz romaneg e-lec’h o yezh c’hotek.
Aloubadeg ar Vuzulmaned
Bresk e chome Rouantelezh ar Wizigoted ha pa voe aloubet al ledenez gant ar vuzulmaned e kouezhas buan en he foull. E 711 e erruas un armead muzulmaned, gant Tariq ibn Ziyad en o fenn, galvet gant aotrouien wizigot a oa en em savet a-enep ar roue. Kemeret e voe Toledo ganto, aloubiñ a rejont kreisteiz al ledenez ha stagañ ar vro ouzh kalifiezh an Omeyaded. Tamm-ha-tamm e voe brasaet o domani, betek ac’hubiñ ar braz eus al ledenez, war-bouez rannvroioù meneziek an hanternoz.
Pàislig
Pàislig (gouezeleg; Paisley e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Siorrachd Rinn Friù e Bro-Skos.
Seizhvet brezel Italia
E miz Gwengolo 1526, goude trec'het Hungariz e Mohács gant Suleiman ar Meurdezus, ha dindan gwask noblañsed Roma, e rankas ar pab Klemez VII plegañ d'ober un arsav-brezel gant an impalaer.
Magnus IV Norvegia
Dindan e ren e krogas mare ar brezelioù diabarzh a darzhas goude marv e dad Sigurd I hag a badas betek 1240. Dimezet e oa d'ar briñsez danat Kristin Knutsdatter.
Montesquiu de Volvèstre
Montesquiu de Volvèstre pe Montesquiu de Bolbèstre zo ur gumun ha penn-kanton en Okitania, en departamant Garona-Uhel, war lez ar stêr Arisa.
Jules Bianchi
Gortozet e oa evit dont da vezañ blenier Force India el lec'h m'en deus graet ur bloavezh evel trede blenier met anvet eo bet blenier e Marussia e plas Luiz Razzia.
Julius Pokorny
Julius Pokorny (12 a viz Mezheven 1887 – 8 a viz Ebrel 1970) a oa ur yezhoniour aostrian yuzev. Studiet en deus ar yezhou keltiek, an iwerzhoneg dreist-holl ha roet en deus harp d'ar vroadelourien iwerzhonat. Kelenner hag imbourc'her e voe e skolioù-meur aostrian hag alaman.
Al louarn hag ar rezin
E latin
Fame coacta vulpes alta in vinea Uvam appetebat summis saliens viribus; Quam tangere ut non potuit, discedens ait: ''« Nondum matura est; nolo acerbam sumere. » Qui, facere quae non possunt, verbis elevant,'' adscribere hoc debebunt exemplum sibi.
E galleg
Ar skrid kentañ eo hini Jean de La Fontaine, met n'eo ket an hini nemetañ.
Lu Xun
Yaouankiz
E-keit-se e voe Lu Xin desavet gant ur servijourez kozh anvet Ah Chang. Unan eus e levrioù muiañ-karet e oa 山海經 Shānhǎi Jīng, "Klasel ar Menezioù hag ar Morioù",.
Hêrezh
Gant e zoare splann ha dizall e voe levezonet meur a rummad skrivagnerien danevelloù berr, barzhonegoù e komz-plaen, hag arnodadenoù. Alies e lakaer Yudadennoù ha Kantreadennoù da zeroù al lennegezh sinaek arnevez, ha klaseloù int hiziv an deiz. Pouezus ivez e voe troidigezhioù Lu Xun d'ur mare ma ne lenned ket lennegezh ar C'hornôg e Sina, ha lemm e chom e vurutelladennoù a-fed lennegezh.
Kemplezh e voe an darempredoù etre Lu Xun ha Strollad Komunour Sina (SKS) goude marv ar skrivagner. Diouzh an eil tu e voe lakaet gant pennoù ar Strollad da "dreser an dazont komunour", Mao Zedong a lavaras e oa Lu Xun "penngomandant Dispac'h Sevenadurel Sina (petra bennak ma ne voe biskoazh Lu Xun un ezel eus SKS) ; diouzh an tu all e voe berzet frankiz ar spered, ha ne c'hallas mui Lu Xun kejañ ouzh lenneien all evit eskemm mennozhioù evel m'er grae er bloavezhioù 1920 ha 1930. En diwezh e voe doare skridoù Lu Xun o-unan a voe dizerbedet, ha distrujet zoken pa veze tro d'en ober : Mao Zedong a skrivas ''"arabat e vije doare an arnodadenn bezañ evel hini Lu Xun. [En ur gevredigezh komunour] e c'hallomp huchal kreñv hep implijout lavarennoù distro ha kamm-digamm, a zo digomprenus evit ar bobl"''. Neuze, a-hed an Dispac'h Sevenadurel e voe Lu Xun lakaet da unan eus tadoù ar Gomunouriezh, ha war an dro e veze argaset ar sevenadur hag an doare da skrivañ a oa e re.
Stefan Löfven
Kjell Stefan Löfven, pe Stefan Löfven ent-berr (distaget e svedeg), zo ur politiker eus Sveden hag a zo Kentañ Ministr e vro abaoe 2014.
Livingston
Livingston a c'hall bezañ meur a dra :
Eophona
Pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Muscicapella hodgsoni
Muscicapella hodgsoni (pe Ficedula hodgsoni) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.
Musso (Lombardia)
Musso zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Mozzate
Mozzate zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Arondisamant Château-Chinon
Arondisamant Château-Chinon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Nièvre hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Château-Chinon e 6 kanton (betek 2014) hag e 72 kumun :
Saint-Léger
Saint-Léger zo un anv-lec'h gallek.
Vindicianus
Vindicianus (Vindicien e pikardeg ha galleg) (war-dro 632 – 712) a oa ur penedour frank e-kichen Arras e dibenn ar. Lidet e vez d'an 11 a viz Meurzh. Diskibl e vije bet da Sant Eligius, pe Sant Eler.
Staré Město (Praha)
Staré Město pe Staré Město pražské (ar Gêr Gozh pe Kêr Gozh Praha) a zo unan eus lodennoù koshañ kreiz-kêr Praha. Kreiz istorel ar gêr eo, ha lec'hiet eo e ribl dehou ar stêr Vltava. 129 ha eo gorread ar c'harter.
Ibáñez
Ibáñez, a-wechoù Ibañez, a zo un anv-tiegezh spagnolek.
Froud
Ur froud zo ur wazh zo dinaou bras gant he naoz hag a red buan.
Etimologiezh
Dont a ra eus ur ger galianeg *frut(u)a, pe frutia, testeniekaet gant gerioù eus rannyezhoù romanek eus Lombardia a-vremañ, eus ur ger koshoc'h *srutua. Kavout a reer ar ger kevatal er yezhoù keltiek all : ffrwd e kembraeg, frot en kerneveureg kozh ha sruth en iwerzhoneg. Dont a rafe eus ar wrizienn indezeuropek *sreu-, berañ (sañskriteg sravati, gresianeg rhéo)
Goudorenn Sadi-Carnot
D'ar 14 a viz Eost ez a kuit ar siviled a oa c'hoazh e Brest. Ar c'houdorenn Sadi-Carnot a zeu neuze da vezañ sez ar pezh a chom eus servijoù melestradurezh an ti-kêr. Victor Eusen a zo neuze prezidant eus an dileurierezh ispisial ("Délégation Spéciale") a ra war-dro an 2 000 Brestad chomet e kêr. Gouestlet eo an hanter eus ar c'houdorenn (256 metr) d'ar boblañs sivil (eus ar blasenn Sadi-Carnot betek ar straed Amiral-Linois). Mont a rae al lodenn implijet gant ar soudarded alaman eus ar straed Amiral-Linois betek dor Tourville.
Arondisamant Nevers
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Nevers e 13 kanton (betek 2014) hag e 83 c'humun :
Luisago
Luisago  zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Ynys Sili
D'an daere e c'haller mont war droad betek an enezenn, a zo war-hed 400 metr diouzh an douar-bras. War-dro 11 devezh-arat eo he gorread.
Leodegar
Un den uhel el lez frank
En 656 e voe galvet da lez ar roue frank gant intañvez Klovis II da vezañ kelenner bugale ar roue, a voe rouaned diwezhatoc'h : Klotar III, Childerig II ha Teodorig III (Théodoric). Karget e voe gant ar rejantez d'ober war-dro ar velestradurezh : lakaat a reas berz war ar sklavelezh az oa stad ar C'halianed dindan ar Franked.
Dourvarc'h Allenton
Dourvarc'h Allenton zo ur c'horf-eskern a oa hini un dourvarc'h (Hippopotamus amphibius) hag a zo bet kavet en Allenton (Bro-Saoz) er bloaz 1895. E welout a c'haller en Derby Museum and Art Gallery. 3 m hed zo dezhañ.
Rodrigo
Rodrigo zo un anv-badez spagnolek a orin germanek, deuet gant ar Wizigoted ; 𐌷𐍂𐍉𐌸𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐍃 / Hroþareiks eo ar stumm orin gotek, a dalvez kement ha "brudet" (hroþ) ha "galloudus" (reiks). Ur stumm spagnolek berroc'h zo : Ruy, a roas an anv-tiegezh Ruiz ivez.
Dashiell Hammett
Dashiell Hammett zo ur skrivagner romantoù ha danevelloù polis stadunanat.
Cremia
Cremia zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Alarig Iañ
E servij an impalaer
Pa voe anvet da c'houarnour Illiria gant an impalaer roman Flavius Arcadius, a oa o klask e sioulaat, e tagas Impalaeriezh roman ar C'hornôg ma lakaas truaj war an impalaer Honorius kent aloubiñ Norzh Italia (402).
Alonso Cano
thumb|[[San Francisco de Borja, gant Alonso Cano (Museo de Bellas Artes de Sevilla).]]
Clamecy
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Clamecycois anezho e galleg.
(48844) Belloves
(48844) Belloves a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Luzon
Er c’hornôg da enez Luzon emañ Mor Su Sina, er reter emañ Mor Filipinez hag en norzh emañ strizh-mor Luzon. En enezenn ez eus meur a venez-tan oberiant, hag en o zouez ar menez Pinatubo, er c’hornôg, war-hed ur c’hant kilometr bennak diouzh Manila.
Frinaoudour
200px|right|thumb|Pont an hent-houarn a-us da gember Frinaoudour Frinaoudour eo anv kember al Leñv hag an Treñv, etre parrezioù Plourivoù ha Kemper-Gwezhenneg e Breizh.
Comic Book Legal Defense Fund
Aozadurioù
D'an 23 a viz Gwengolo 2015 ez eo bet roet harp d'an aozadur Comic Book Legal Defense Fund gant an embregerezh Humble Bundle. Ar pal a oa da reiñ an tu d'ar pratikoù da brenañ bandennoù-treset difennet er Stadoù-Unanet dindan ar stumm enlinenn a-benn rastellañ arc'hant evit ar CBLDF hag an aozourien,.
Impalaeriezh Rusia
Nerzhioù lu
Nerzhioù lu Impalaeriezh Rusia a oa Lu Impalaeriezh Rusia (douarlu) ha Morlu Impalaeriezh Rusia. Gant ma oa deuet splan war-wel e oa diamzeriet dafariñ ha gourdoniñ an nerzhioù impalaeriel e-pad Brezel Krimea (1853–56) ha memes ma oa bet degaset ur c'hoant da neveziñ anezho, ez eas gwasoc'h-gwas an traoù. Luioù Bro-C'hall, Bro-Saoz hag Alamagn a oa o kreñvaat padal re an Impalaeriezh a oa o gwanaat.
Écaillon (Escaut)
An Écaillon zo ur stêr, adstêr d'an Escaut.
Quetzalcoatl
E-touez al loened a aroueze Quetzalcoatl war a soñjer emañ ar c'hetzaled skedus, an naeron-ourouler (coatl a dalvez "naer" e Nahouatleg), ar brini, ha perokidi bras evel an araed. Dindan stumm Ehecatl, an avel, e vez skeudennet dindan stumm marmouzed kevnid, houidi, ha gant an avel e-unan. Dindan stumm ar werelaouenn, Gwener, e vez taolennet evel un harpienn ferv.
Bongorz Aostralia
Bongorz Aostralia (Botaurus poiciloptilus) a zo un evn hirc'harek.
Abbadia Lariana
Abbadia Lariana zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
Paroreomyza
O c'havout a reer holl en enezeg Hawaii, un (1) isspesad dezhe en holl.
Eddy Mitchell
Gant kentañ strollad sonerezh rock 'n' roll gall – Les Chaussettes Noires (Al Loeroù Du) an anv anezhañ – en devoa kroget da ganañ ha graet berzh kenkent ha 1960.
Machriq
Ar Machriq (pe Machreq, Machrik, Machrek), (en arabeg : مشرق) eo al lodenn eus ar bed arab eus tu ar sav-heol, hag enebet e vez ouzh Maghrib, a zo tu ar c'huzh-heol. Klotañ a ra gant ar vro etre ar Mor Kreizdouar hag Iran. Pa vez anv eus "Machriq Bras" e c'haller lakaat e-barzh Ledenez Arabia hag Egipt. Homañ a vez lakaet da vezañ koulz e Maghrib hag e Machriq.