cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Coniolo
Coniolo zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Carolina Cerezuela
Studioù he deus graet en Universidad Miguel Hernández, en Elche (Alicante). Krog e oa gant ar c'hoariva da 15 vloaz, ha da 20 e laboure er skinwel. Brudet eo deuet da vezañ o c'hoari Mónica Salazar en Camera Café, ur stirad spagnolek, e Spagn. En 2001, da 21 bloaz, he deus gounezet ar priz kened Linda de España.
Guaguancó
Orin
Dont a ra ar guaguancó eus ar rumba. Daou zoare all d'ar rumba eo ar Yambú hag ar c'h-Columbia (rumba).
Les Isles-Bardel
Les Isles-Bardel a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Melestradurezh
thumb|left|An ti-kêr
L'Horrible
An danevell
Ur jeneral a gont daou istor spontus : an eil e-pad brezel 1870, egile diwar-benn an ergerzh Paul Flatters er Sahara en 1881.
Senones (Vosges)
Senones zo ur gêr eus Bro-C'hall, en departamant Vosges (departamant).
Yungipicus kizuki
Yungipicus kizuki (Picoides kizuki kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Sant Michèu (Avairon)
Sant Michèu,  Saint-Michel e galleg, a oa ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er Stad C'hall.
Beatrice d'Aragona
Mattias Corvin
Dre he levezon e vleunias arz an Azginivelezh en he bro nevez. Harp a roas d'un niver bras a skiantourien ha da arzourien italian (evel Antonio Bonfini) a lakaas da zont da Vuda. En uhelderioù kêr Visegrád e voe savet ar c'hentañ palez e doare an Azginivelezh e-maez Italia, hag a blije kenañ da dud lez ar roue.
XXIIIe kantved
../.. | |  |  |  |  | ../..
Filmoù
Kalz filmoù Star Trek a c'hoarvez er kantved.
Graham T. Allison
En e levr Remaking Foreign Policy: The Organizational Connection, skrivet gant Peter Szanton hag embannet e 1976, e teskrivas levezon melestradurezh ar prezidant Jimmy Carter a oa bet kadoriet e 1977. Abaoe ar bloavezhioù 1970 ez eo deuet Allison da vezañ unan eus pennoù-bras ar studiañ a-fed politikerezhoù surentez ha difenn ar vro, ha plediñ a ra dreist-holl, dre zibab, gant tachenn an armoù nukleel hag ar sponterezh.
Cersosimo
Cersosimo   a zo ur gumun en Italia e  proviñs Potenza hag e  rannvro Basilicata.
XXIVe kantved
Bloavezhioù 2350 | Bloavezhioù 2360 | Bloavezhioù 2370 | Bloavezhioù 2380 | Bloavezhioù 2390
Kentañ brezel ar garlouriezh
Orin
N'eo ket evel-se e troas an traoù avat.
Republik Poblek Hungaria
Republik Poblek Hungaria pe Republik Poblek Hungariat pe c'hoazh Republik Demokratel Hungariat (Hungareg: Magyar Népköztársaság) a zo bet ur ren hollveliour sokialour ha komunour e-penn Hungaria etre an 20 a viz Eost 1949 hag an 23 a viz Here 1989. Strollad Sokialour al Labourerien a oa mestr war ar vro, tuet gant ar Bloc'h Soviedel.
Dictionnaire français-breton (Martial Ménard)
Perzhioù hollek
Ul levr tev, 1465 pajenn ennañ, maketennet gant Kuzul ar Brezhoneg, eo. E-barzh ar "Remerciements", en deus meneget Martial Ménard Divi Kervella a zo bet ar reizher meur pa oa ur brezhoneger ampart-tre hag saver meur a geriouegoù war bep seurt tachenn. Trugarezioù a ya ivez da Gi Étienne ha Yann-Baol an Noalleg a zo bet saverien geriadurioù arbennik (mezegiezh, stlenneg, matematik, fizik, kimiezh, armerzh). Holl labourioù savet gant Preder hag ar gelaouenn Lavar a zo bet iplijet ivez. Diwar lenn ar rakskrid sinet gant M. Ménard e-unan e c'heller gouzout ma 'z eus 48 611 pennger el lodenn geriadurel bennañ. Da-heul e kaver div stagadenn lec'hanvadurel, an hini gentan evit 1 956 lec'hanv Breizh hag an eil evit 549 anv vro, anv stad hag anv kêr-benn er bed, ar pezh a ra 51 116 en holl.
Jean Lemaire de Belges
E Pariz e varvas, e 1524.
Serie gioviana
An Dastumad Paolo Giovio, pe ar Serie gioviana hervez an italianeg, zo un dastumad poltredoù, 484 en holl, dastumet gant an eskob hag istorour italian Paolo Giovio (1483–1552) hag a weler e trepasoù bras Mirdi an Ofisoù e Firenze.
Yungipicus canicapillus
Rummatadur
Renket e veze er genad Dendrocopos kent.
Beàrnaraigh Cheann Bharraigh
Gwarezet eo tolead Beàrnaraigh, Miughalaigh hag ar c'herreg tro-dro abalamour d'an evned-mor a vez o neizhiañ eno : goded, poc'haniged, ereved, morvrini ha gouelini.
Maria d'Este
Bugale
Nav bugel o doe, met gant ar varventez a rene d'ar c'houlz-se ne voe nemet tri ac'h eas da vras:
Bellinzona
Istor
Unan eus kêrioù al Leponted e oa.
Treust
lumber
Elizabeth Gaunt
Elizabeth Gaunt marvet e Londrez d'an 23 a viz Here 1685 a oa ur Saozez lakaet d'ar marv evit an torfed a drubarderezh. Rebechet e oa bet dezhi da vezañ beet un ezel eus an irienn lesanvet Rye House Plot evit lazhañ ar roue Charlez II. Bez e voe ar vaouez ziwezhañ o vezañ kondaonet d'ar marv evit un torfed politikel e Bro-Saoz. Gaunt a oa ur varc'hadourez advadezourez e Londrez. Merc'h e oa da Anthony Fothergill of Brownber, eus Ravenstonedale. Brudet e oa da reiñ bod d'an dud heskinet evit abegoù relijiel pe politikel. Hervez an eskob Burnet, tremenet he devoa "he buhez gant oberennoù a vad, o weladenniñ an toulloù-bac'h, oc'h ober war-dro ar re baour n'eus forzh piv e oant".
Brennos (IIIe kantved kent JK)
E 298 kent JK en devoa klasket aloubiñ Trakia ha Makedonia, met bountet e oa bet e-maez ar vro.. E 279 kent JK e oa deuet gant ur pikol armead (65 000 brezelour hervez Trogue Pompée). Lazhet e voe ar roue Ptolemaios Keraunos hag e jeneral Sosthène
Sylvie (aktourez)
Douaret e oa bet e Sant-Gwioñvarc'h (Mor-Bihan), kumun orin he gwaz, Jean Gicquel.
Pobloù ar Ragistor en Italia
An holl bobloù-se ne oa ket kar o yezhoù. Yezhoù indezeuropek e oa ar pep muiañ anezho, met darn ne oant ket italian, evel ar re a gomze gresianeg. Darn eus ar pobloù italian ne gomzent ket yezhoù indezeuropek.
Gotegezh
Istor
Da gentañ n’eo bet anvet gotek nemet ur strollad tud dedennet gant ur sonerezh duoc’h eget hini ar bunked, tristoc’h, gant muioc’h a feulster evit ar bed er c’homzoù, muioc’h a velkoni ivez. Tamm-ha-tamm eo en em strollet an dud tro-dro d’un doare da soñjal eget tro-dro d’ur sonerezh hag evel-se eo ganet ar c'hotegezh.
Perak eo anvet e mod-se ?
Mediaoù ar bloavezhioù 1980 o deus lakaet an anv-se war an doare gotek. Da gentañ eo bet implijet an anv gotek gant Ian Astbury (kaner rock er bloavezhioù 1980) evit envel Andi Sex Gang (soner all). Brudet eo bet an anv gant ar media saoz met servijout a rae da zeskrivañ ar sonerezh savet gant Andi Sex Gang ha pas e zoare da vout. Da c’houde eo deuet ar sonerezh-se da vout diazez un doare da vout, ur sevenadur a zo ganet diwar levezon ar sonerezh-se anvet gotek.
Rio Doce
Ar Rio Doce, pe Stêr Doce, zo ur stêr eus gevred Brazil, er Região Sudeste, e stadoù Minas Gerais hag Espírito Santo, 853 km hed dezhi.
XXVIvet kantved
Kregiñ a ray an  (c'hwec'hvet kantved warn-ugent) d'ar 2501 hag echuiñ a ray d'an 31 Kerzu 2600.
Leffard
Leffard a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Gotegezh
Al loened liammet d’ar c'hotegezh
Dre vras e vez karet gant ar c'hoteged rac’h al loened un tamm iskis n’o deus ket ur vrud vat hag o deus ul liamm gant an noz, an deñvalijenn. C’hoazh evit bout disheñvel ha non pas bout evel an holl. Al loened-se a zo ivez skeudennadur an dud gotek ar pezh a ra e vezont karet kalz gant ar re-se. Implijet int evel arouezioù evel da skouer al logodenn dall a zo arouez ar merk dilhad Queen Of Darkness, ur merk gotek.
Vampyr
video YouTube lec'hienn Confréries des vampires
Sophie Friederike von Mecklenburg
Eured
Brudet e oa Sophie Friederike da vezañ ur plac'h plijus, koantik ha speredek, ha goude mare diaes an eured en estrenvro e voe karet gant an holl. E-pad dek vloaz kentañ he friedelezh (1774-1784), ne c'hanas nemet teir merc'h, an div gentañ a oa marv-ganet, an drede ne vevas nemet pemp miz ;, , n'eo nemet en 1786 he devoe ar bugel kentañ a chomas bev, he mab a deuas da vout ar roue Christian VIII, ha ne oa ket, marteze, diwar he fried.
Manon Deniau
Ur gelaouennerez vrezhonek eo Manon Deniau. Goude bezañ labouret pell diouzh Breizh he doe kavet tu da labourat evit mediaoù brezhonek e Penn ar Bed, desket ar brezhoneg ganti.
Belgius
Bolgios, pe  Belgios, pe Belgius e latin, a oa ur penngadour galian hag a gemeras perzh en « Droiad-Vrezel vras » da Rouantelezh Makedonia war-dro ar bloaz 279 kent JK, a-gevret gant Brennos ha Keretrios.
Goude e tistroas Belgios da C'halia.
Douro
An Douro (e portugaleg, distaget ), Duero (e spagnoleg, distaget ), a zo ur stêr vras 897 km e Ledenez Iberia. Eieniñ a ra e Bro-Spagn ha redek trema ar Meurvor Atlantel ma'n em daol ennañ e Porto. Ar 525 km kentañ eus he red a zo e Spagn. Goude, a-hed 112 km, e ra ar vevenn etre Spagn ha Portugal, hag an 215 km diwezhañ a zo e Portugal.
Keflusker Stirling
Dianavezet e chom ar c’heflusker-mañ gant an dud voutin daoust dezhañ kaout perzhioù a zedenn an arbennigourien.
Pennaenn
Ar c’heflusker Stirling a dreuzfeurm energiezh termek en energiezh mekanek. Evit en ober e vez implijet ur fluidenn, ur gaz (aer, dihidrogen pe heliom), hag a vez tommet ha yennaet a-benn implijout fenomenn an emled.
Keretrios
Keretrios, pe Cerethrius, a oa ur penngadour galian hag a vrezelias e Trakia gant Brennos. Trec'het e voe e -277 gant Antigonus II Gonatas en emgann Lysimac'hia.
Braga (Portugal)
Braga zo ur gêr e hanternoz Portugal, trede brasañ kêr ar vro gant 112 000 a dud o chom enni.
Morgane la sirène (film)
Fichenn deknikel
André Liabel a oa bet dibabet da skoazeller seveniñ er film-mañ.
Scrivia
Ar Scrivia (pe Scrèivia e ligureg) zo ur froud hag a red dre Liguria, Piemonte ha Lombardia en hanternoz Italia. C'hoarvezout a ra eus kember div froud, al Laccio hag ar Pentema, a ziskenn eus ar menez Prelà, en Appennino Ligure,  ha kemberiñ er  Po war e lez dehoù. 88 km zo etre an daou gember. Met ma konter ivez hed al Laccio e sav da 117 km.
Akic'horios
thumb|325px| Brezelioù ar Gelted war-du ar reter en IIIde kantved kent JK.
Istorourien zo a gav ganto n'eus nemet un den eus Brennos hag Akic'horios, an anv kentañ a vefe un titl, hag an eil ar gwir anv.
Oviglio
Oviglio zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria,.
Gamalero
Gamalero zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria,.
Emgann an Termopiloù (279 kent JK)
Goudevezh
Dindan ar penngadour Comontoris (a oa bet unan eus letananted Brennus) e tiazezas un darn eus arme ar Gelted e Trakia, ma voe savet gante ur stad nevez, hini Tylis.
Poellgor studiañ ha liammañ interestoù Breizh
Istor
Koulskoude e tigreske al levezon-se abaoe ar bloavezh 1958 pa yeas un toullad pennoù-bras eus tu ar Vvet Republik. Ma voe krouet e 1959 21 "Rannvro a brogramm" e voe roet da Vreizh bevennoù ar "Rannvro ekonomikel" bet krouet gant Vichy hep al Liger-Izelañ. Daoust da vodadeg veur ar CELIB bezañ votet ur raktres "Lezenn ar brogramm evit Breizh" bet prientet gant Michel Phlipponneau en Oriant e 1962, ne reas netra ar gouarnamant.
E 1972 e voe "adkrouet" an enor bet krouet gant an Dug Yann IV war atiz Georges Lombard evit enoriñ René Pleven. Resevet en deus hemañ Kolier an Erminig d'an 29 a viz Gwengolo 1972.
Bann Kastell-Briant
Bann Kastell-briant a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant al Liger-Izelañ e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790 ha lakaet Gwenrann en e benn . Setu amañ roll an eizh kanton a yae d'ober Bann Kastell-Briant:
Ocyceros gingalensis
Annez
Bevañ a ra al labous e koadegi gleb Sri Lanka :
Olier Chevillotte
Strollad broadel Breizh
E-pad mare dalc'hidigezh Breizh gant an Alamanted, e vreur Emmanuel a oa penn arondisamant pa oa Olier penn kanton ha war ar memes-tro penn rann ar Burev evit studiañ al labour-douar e Strollad broadel Breizh.
Annwn
E testennoù predenek all
Deskrivañ a ra ar barzhoneg harozel Cad Goddeu (e-barzh Levr Taliesin) ur gad etre Gwynedd ha lu Annwn dindan gourc'hemenn Arawn. Laeret en doa Amaethon, niz Math roue Gwynedd, ur giez, ur gernigell hag ur yourc'h digant tud ar Bed All, ha setu penaos e oa kroget ar brezel. Taolennet eo annezidi Annwn evel tud iskis ha spontus gant korfoù n'int ket denel. Trec'hiñ a ra Gwydion, haroz ha hudour, lu Arawn en ur gilhañ ar gwez d'en em gannañ hag en ur zivinout anv unan eus harozed an enebour, Bran.
Annwn er sevenadur a-vremañ
Kemeret en doa ar skrivagner kembreat David Jones Annwn (ganet e 1953) e anv e 1975 en homaj d'e eontr, ar barzh kembreat Henry Lloyd "ap Hefin" ("map deiz gouel Yann").
Front de libération de la Bretagne
Orin
Goude ur gwalldaol c'hwitet a-enep ti an tailhoù e Sant-Brieg d'ar 17 a viz Even 1966, klemmet gant an FLB, un FLB-ARB a grog da zont war-wel gant un 30 a walldaolioù sevenet e Breizh a-enep simboloù ar Stad C'hall (savadurioù foran, prefetioù, kazarnioù jandarmed, burevioù an tailhoù…).
Channel Islands (Kalifornia)
Douaroniezh
Daou strollad a beder enezenn zo eus ar Channel Islands-se.
257 km zo eus ar gwalarnañ enezenn, San Miguel, d'ar c'hevretañ, San Clemente. 346 km² eo gorread an enezeg.
Bistolida brevidentata
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 20 mm ha 24 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 15 mm pe ramz, betek 27 mm.
Analadur
Ar reaktadenn hollek a zo : C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2O + energiezh.
Emgann Hyddgen
An emgann
Ne ouzer ket kalz traoù diwar-benn an emgann, nemet ar pezh a voe kontet kalz diwezhatoc’h. Gouzout a reer avat e voe trec’h an arme kembreat. E tu Owain Glyndŵr e oa tud armet gant gwaregoù, dreist-holl, war gezeg bihan barrek da dremen e taouarc'hennoù menezioù kreiz Kembre. En arme saoz e oa trevadennerien flamank eus su Sir Benfro dreist-holl, tud gant armoù mat, met tud ha ne oant ket boas d’en em gannañ. Troadeien e oant dreist-holl, ne oa ket nemeur a skiant-prenet ganto na kalz a genurzh kennebeut.
Spineto Scrivia
Spineto Scrivia zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria,.
Ives Roqueta
Ives Roqueta (Yves Rouquette e marilh an ti-kêr), ganet d'an 29 a viz C'hwevrer 1936 e Seta ha marvet d'ar 4 a viz Genver 2015 e Lo Pont de Camarés, a zo ur skrivagner okitanek hag un emsaver politikel ha sevenadurel okitan. E-pad meur a vloaz e oa bet prezidant an Institut d'Estudis Occitans. Gantañ e oa bet savet an ti-pladennoù Ventadorn, a embannas kanaouennoù okitanek giz nevez adalek 1969, ha kemeret en doa perzh en emsav Volèm viure al país (bevañ er vro a fell dimp) e dibenn ar bloavezhioù 1970, ha kaset ar stourm war-raok a-enep ar raktres kamp soudarded el Larzac. Savet en doa ivez unan eus ar c'hentañ skolioù Calandreta.
Westvleteren (bier)
Tri seurt zo :
Vivièrs (Roergue)
500px|thumb|center
Fortunate Son (kanaouenn)
Fortunate Son a zo ur ganaouenn saoznek savet gant ar c'haner-sonaozer ha soner stadunanat John Fogerty evit ar strollad sonerien rock Creedence Clearwater Revival.
Emrys
Emrys zo un anv-badez kembraek, deuet eus an anv latin Ambrosius, ha marteze dre levezon ar brezelour Ambrosius Aurelianus.
Jacquet
Rikoù
Mat eo tablezenn ar backgammon evit c'hoari jacquet.
Verceia
Verceia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Sondrio e Lombardia.
Emmanuel Chevillotte
Yaouankiz
Ijinour e oa war al labour-douar.
Er bloavezhioù 1930 e vez adkavet Olier Chevillotte gant e vreur Emmanuel Chevillotte e Strollad broadel Breizh.
Lez-varn Etrebroadel
Izili
Roll izili al Lez-varn (miz Even 2010):
Ptolemaios (somatofilak)
Ptolemaios (Πτολεμαῖος e gregach) a oa unan eus ofiserien ar roue Alesant Veur, anvet Somatofilaked, hag a oa karget da ziwall ar roue.
Hefaestion
Mab e oa da Amyntor. Savet e oa bet gant Alesant, mignoned vras e oant : diwar o fennoù e lavared e oant evel Akilles ha Patrokles.
Aristonoüs
Pa varvas Alesant e voe ar c'hentañ da ginnig reiñ ar galloud da Perdikkas. E penn arme Olympias e oa e-pad ar brezel ouzh Kassandros. Pa voe prizoniet Olympias e -316 e voe lakaet d'ar marv war urzh Kassandros.
Bistolida diauges
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Melvill, e 1888 dindan an anv genad Cypraea,.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo etre ar mor ruz hag aod Reter ha Su Afrika er meurvor Indez.
Himnusz
Himnusz da vare Republik Poblek Hungaria
Goude freuz-stal Emsavadeg Budapest e 1956, penn-meur nevez ar Strollad komunour Hungariat János Kádár a glaskas reiñ lam d'ar c'han broadel Himnusz evit lakaat en he flas ar ganaouenn Szózat met un taol kleze en dour e voe.
Costa Vescovato
Costa Vescovato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Renad Kozh
Orin
Implij ar ger kozh zo bet graet evit lakaat war wel an troc'h degaset gant an Dispac'h gall ha mennozh un doare ren nevez evit ar vro ha ne oa ket hini an unpenniezh hollveliek.
Jenia Grebennikov
Jenia Grebennikov zo ur c'hoarier volley-ball rusian ha breizhat bet ganet d'an 13 a viz Eost 1990 e Roazhon. 1,88 m eo e vent.
Gireg Konan
Distreiñ d’ar vro
Diwezhatoc’h e 1976 e teuas c’hoant dezho, d’e vreur Herve, da c'hGireg ha d'o zad Jakez da zistreiñ da Vreizh da vevañ. Ur wech degouezhet e Perroz e voe dilabour e-pad ur pennad brav (18 miz). A-benn ar fin en em stalias da liorzhañ e Perroz e 1978.
Ar Skolioù
En diavaez ar skolioù, e krede Gireg Konan e ranked ober labour ivez evit ar yezh ma vefe un heuliad etre ar bed hag ar skol. Ret e oa dezhañ evel kelenner ober traoù da skoazellañ ar yezh er skolioù. Krediñ a ra e tremen amzer dazont ar brezhoneg dre ar c’helenn er skolioù evel-just met ivez dre grouiñ ur vuhez sevenadurel tro-zro dezho. Setu perak en deus kemeret perzh en ur bern kevredigezhioù diavaez skol.
Kan-ha-diskan, kanañ ha sonerezh
Kanet en deus er festoù-noz dre Vreizh adalek 1977 gant e vreur Herve ha goude gant Fañch Perioù betek marv hemañ e 1998.
Oberennoù
Emañ o vont da embann un dro bennak un « Eostad » all, un droiad-c’heriaouiñ e-lec’h ma vo kavet gerioù ha troioù-lavar e-leizh eus Bro-Dreger, met ivez ur bern notennoù yezh gant Jakez Konan.
Ul levr all a zo war ar stern : emañ o sevel ur geriadur skiantoù an Douar e teir yezh, brezhoneg, galleg, saozneg.
Elmer
Eilmer a vMalmesbury, a oa ur manac'h beneadat saoz bet ganet war-dro 980. Brudet eo, dreist-holl, evit bezañ klasket kas da benn vat unan eus kentañ nijadennou war-bouez eskell savet gantañ, kement-mañ pa oa yaouank c'hoazh.
Danevelle omp Gwilherm eus Malmesbury dije Elmer dont a-benn ur vargedad eus 200 metroù war-dro...
Lanike
Ganet e oa bet un tamm goude -380. Dimezet e oa da Andronicus Olynthus. Mamm e oa da bProteas ha da zaou vab all a varvas e Seziz Miletos en -334.
Montescudo-Monte Colombo
Montescudo-Monte Colombo zo ur gumun en Italia, e Proviñs Rimini ha rannvro Emilia-Romagna.
Luned
Luned pe Eluned Ddedwydd eo anv matezh ha kuzulierez Itron ar Feunteun en danevell Iarlles y Ffynnon, er Mabinogi. Ur goantenn a blac'h eo, hag eus ar speredekañ.
An irin glas
Advoulladurioù
Advoullet e oa bet e 1971, gant Al Liamm bepred.
Kafta
Kafta pe Kofta zo ur meuz eus broioù Afrika an Norzh hag Azia ar c'hornog, Turki ha Pers, hogen anavezet en India ha Pakistan ivez, gant kig malet ha temzoù.
Saint-Éloi
Saint-Éloi zo un anv-lec'h gallek.
Rimou ha goulennou evit an eureujou
Awenet eo bet Emil Souvestre gant an dastumad-se evit sevel sonioù embannet e La revue des deux mondes e 1833.
Giuseppe Garibaldi
Troioù-brezel Sikilia ha Roma
E 1862 e klaskas Garibaldi sevel un arme da aloubiñ Stadoù ar Pab. Met ar wech-mañ e savas en e enep arme ar roue Vittorio Emanuele II, a oa roue Italia bremañ. Rak tagañ Stadoù ar Pab a zisplijfe d’ur bern Katoliked dre ar bed. Gant an impalaer gall Napoleon III e oa bet kaset soudarded da Roma da zifenn ar gêr diouzh nep argad. Nec’het e oa ar roue Vittorio Emanuele II gant taol nevez Garibaldi eta. Soudarded ar roue a dapas krog ennañ e Calabria, pa oa o klask kerzhet war Roma, gant emouestlidi eus kreisteiz Italia. Kaset e voe d’an toull-bac’h. Buan e voe lezet da vont avat. Hag e 1866 e c’hallas mont d’an emgann adarre, pa savas rouantelezh Italia a-du gant Prusia, da vare ar brezel etre Prusia hag Aostria-Hungaria. Spi en doa roue Italia e c’hallje kemer bro Venezia digant Aostria. Bodet e voe "Chaseourien an Alpoù" gant Garibaldi ha mont a reas an arme-se, 40 000 den enni, war-zu Trentino. Daoust ma voe trec’h war an Aostrianed en emgann Bezzecca e rankas Garibaldi paouez da vont war-raok, pa voe sinet un arsav-brezel etre rouantelezh Italia hag Aostria.
An div zremm
Ar pezh-c'hoari
Ne vez ket lavaret pelec'h resis ha pegoulz e c'hoarvez ar pezh-c'hoari, nemet e splann heol an nevezamzer e-maez ar vereuri e-lec'h ma krog an traoù. War yac'haat ez a Malo Drean goude ma oa bet gloazet e tan-gwall Kerbosen, hag eñ losket e zremm. Daoust ha karout anezhañ a c'hallo Rozen Pavek c'hoazh ? Ar pezh ne oar ket Malo eo krignet skevent e garedig gant ur gwall gleñved...
Bistolida goodallii
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Sowerby, e 1832,.
Gwel eus Delft
Gwel eus Delft a zo ur veduta bet livet gant al livour izelvroat Johannes Vermeer e 1660-1661. Gallout a reer gwelout an daolenn e Mauritshuis e Den Haag.
Bella (Italia)
Bella  a zo ur gumun en Italia e  proviñs Potenza hag e  rannvro Basilicata.
Dryobates pubescens
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ el lodenn vrasañ eus Norzhamerika :
Maner Rustefan
Lec'hiet eo war lez ur c'hoad bras, puilh ar jiboez ennañ, ur c'hoad hag en em astenne en un darn vras eus parrez Nizon. Setu perak, hervez istorourien zo, e vefe anv eus un ez-pennti jiboez da zuged Breizh. (pe da rouanez bro-C'hall?)
Tiegezh Plantagenet
An Tiegezh Plantagenêt zo un tiegezh uhel a orin eus Anjev hag a renas e Bro-Saoz e-pad tremen tri c'hantved, adalek Henry II (ren 1154-1189) betek marv Richard III e 1485. An anv Plantagenêt (en dihelloù saoz e skriver Plantagenet, Plantaganet, Plantagenett, Plantagenette, Plantaginet, Plantagynett, etc.), da gentañ, a oa lesanv Jafrez V (1128-1151), kont Anjev ha Maine. N'ouzer ket eus pelec'h e teu, dizemglev zo etre an istorourien. Krediñ a reer e lakae balan ouzh e dog. Kentañ meneg eus an anv zo dindan pluenn Wace en e Roman de Rou : « Gisfrei son frere Que l'on clamout Plante Genest ».
Nora Kershaw Chadwick
Istor Breizh
Skrivet he deus diwar-benn an div Vreizh (Britannia Major, Britannia Minor) a-gevret gant Myles Dillon ha Kenneth H. Jackson e-touez meur a hini.
Marie Chaix (politikourez)
Buhez
E 1902 e timezas François Marie Gaud ha chom a reont asambles betek an torr-dimeziñ e 1923. Addimeziñ a reas ar paotr-al-lizhiri Ernest Chaix d'an 12 a viz Gwengolo 1923 e Saint-Denis e-lec'h e oa o chom er 4 straed Petit, straed Auguste-Poullain hiziv an deiz. E 1923 e skigne kelaouenn sizhuniek merc'hed ar Strollad Komunour, L'Ouvrière.
Koun
E miz Kerzu 2021 ez eus bet divizet reiñ hec'h anv da sal kuzul-kêr Saint-Denis, ar pezh zo bet graet da geñver ul lid d'an 8 a viz Meurzh 2022.
Ralph Bernet
E vuhez
Rust e voe e vugaleaj ha ne chomas er skol nemet betek e zek vloaz. A-viskoazh e oa bet troet-mat gant ar c'hanaouennoù ha setu mard eas da ganer ar straedoù. N'en deveze ket aon rak kousket dindan an amzer na rak laerezh evit bevañ-bevaik. Goude bezañ kanet ez-yaouank e leurennoù tavernioù ar gCanebière e tegouezhas e 1943 e Pariz ma yeas da goarer boteier er Champs-Élysées hag e Saint-Germain-des-Prés. E 1947 e voe kaset da Offenburg (Alamagn) d'ober e goñje, er memes kazarn a zegemero Johnny Hallyday e 1964. Distro e Pariz e 1949 e krogas Bernet da sevel kanaouennoù ha dont a reas Robert Ripa (1919-2005) da vezañ e gentañ kliant gant Trop galant e 1957. E 1962 e voe azasaet Don't Play That Song (You Lied) gantañ e galleg — Pas cette chanson — evit... Johnny Hallyday. E-giz-se e krogas ur c'henlabour a c'hwec'h sonenn ha hanter-kant gant Hallyday, en o zouez Excuse-moi partenaire (Cuttin' In) ha L'Idole des jeunes (Teen Age Idol). Estroc'h evit Hallyday a dennas splet eus e zonezonoù dre ma savas naontek kanaouennoù evit Eddy Mitchell ivez : roet e voe ul lusk nevez da vicher ar c'haner gall gant Toujours un coin qui me rappelle ((There's) Always Something There to Remind Me), Si tu n'étais pas mon frère ha Société Anonyme peurgetket.
Ivona Konan
Ivona Konan a oa merc'h da Jakez Konan. Ganet eo e Landreger d'ar 27 a viz Gouere 1934. Oberiant e voe e-pad meur a vloavezh e Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion (KEAV) hag e SADED (kentelioù war al lennegezh). Marvet eo en ur gwallzarvoud karr-tan e Montréal e Bro-Gebek e 1973 d'an oad a 38 vloaz. En soñj e oa distreiñ da vevañ da Vreizh.
Kabbala
Ar C'habbala, Kabala pe Kabalah ( קַבָּלָה, ger-ha-ger "degemer, hengoun" pe "klotañ"), zo un hengoun ezoterek hag ur skol-preder e kevrinegezh yuzev], kinniget evel « Lezenn dre gomz ha kuzh » roet gant YHWH (Doue) da Voizez war ar Menez Sinai, war un dro gant al « Lezenn skrivet publik » (an Torah). Ar C'habbala zo un aridennad kelennoù ezoterek a glask displegañ darempred Doue, an Ein Sof (אֵין סוֹף, "An hini difin") digemm, peurbad ha kevrenus, ouzh an hollved marvus a zo ur fin dezhañ hag a zo krouidigezh Doue.
Hervez Georges Lahy eo ar C'habbala « ment diabarzh an Torah, a glot gant ar sod (an anaoudegezh kuzh) eus  pevar live diabarzh an Torah (anavet evel  pardès) ».
Magic:The Gathering
Magic : The Gathering (Magic : ar vodadeg) a zo ur c'hoari kartoù, savet gant Richard Garfield e 1993. Ar c'hoari kartoù-se 'zo disheñvel diouzh ar re all abalamour ma 'z eus muioc'h eget 14000 kartenn, ha pep c'hoarier a sav e c'hoari en ur zoujañ da reolennoù zo. Dalc'hoù disheñvel o deus ar c'hartennoù (oberennoù, galloudoù, redioù) ha rouezderioù disheñvel. Ar c'hartennoù a vez gwerzhet e pakadoù aozet (anvet Decks) pe e godelligoù 15 kartenn enno (anvet booster). C'hoariet e vez d'an nebeutañ da zaou, an daou c'hoarier o deus un Deck 60 kartenn d'ar muiañ. Gallout a reer c'hoari ivez da bevar pe pemp. An embanner Wizards of the Coast a embann bep bloaz kartennoù nevez, o sevel embannadurioù disheñvel ha niverennet.
An Intañvez Barv Glas
Adembannet eo bet en eil levrenn C'hoariva Roparz Hemon, gant Al Liamm. C'hoariet e voe gant Yann Talbot, Gizella Étienne hag Ivona Konan ha leurennet gant Alan E. ar Berr, c'hoarier-pezhioù a-vicher e-kostez Pariz.
All About That Bass
All About That Bass zo ur ganaouenn saoznek gant ar ganerez stadunanat Meghan Trainor, embannet gant Epic Records d'an 30 a viz Mezheven 2014. Lakaet eo bet e-touez gwellañ kanaouennoù ar bloaz 2014 e SUA, ha meneget eo bet er Grammy Awards evel Pladenn ar Bloaz ha Kanaouenn ar Bloaz. 11 milion zo bet gwerzhet dre ar bed, ma oa ar pevare gwellañ gwerzh e 2014.
Sancho VI
E ren
Heredó de su padre un reino débil, acosado por el emperador Alfonso VII, Rey de León y Castilla, y por Ramón Berenguer IV, Conde de Barcelona y Príncipe (regente) de Aragón, quienes en 1140 habían acordado repartirse el Reino de Pamplona por el Tratado de Carrión. Además, Roma no le reconocía como rey, ya que, según el testamento de Alfonso I, el reino debía haber sido para las órdenes del Temple, del Hospital de San Juan de Jerusalén y del Santo Sepulcro de Jerusalén. Por ello, tanto a García Ramírez como a Sancho VI Roma los denominó Dux Pampilonensium o Dux Navarrorum (Duque de los Pamploneses o Duque de los Navarros). El título de duque era el que en la época se daba al caudillo o gobernante elegido por el pueblo.
Tungaru
E Tarawa emañ ar gêr-benn, Tarawa Teinainano, hag annez tost d'an hanter eus ar boblañs.
Sancho VI
E ren
Antes de empezar la campaña contra Castilla, se produjo un cambio simbólico significativo. Sancho VI dejó de titularse Pampilonensium Rex (Rey de los Pamploneses) para pasar a ser Rex Navarre (Rey de Navarra).
Este acercamiento entre Castilla y Aragón cercaba nuevamente a Navarra, a lo que se añadía la amistad con el Rey de Inglaterra, a la sazón también Duque de Aquitania y, por tanto, señor de las tierras al norte de Navarra. Sancho VI se encontraba totalmente cercado. Este hecho desestabilizó nuevamente el reino, y algunos barones (dueños de señoríos patrimoniales, que gobernaban pequeños territorios o formaban parte de la administración del reino) abandonaron a su rey, prestando sus servicios al rey castellano o al aragonés.
Mervel a reas Sancho VI e Mezheven 1194, ha beziet en iliz-veur Pamplona.
Zeebrugge
Zeebrugge a zo ur gêriadenn e Flandrez Belgia, e kumun Brugge, ha porzh ar gumun war aod Mor an Hanternoz.
Gwallzarvoud eus gwazhied an empenn
Ur Gwallzarvoud eus gwazhied an Empenn (GGE) a c’hoarvez gant ur fourgas trumm eus gwazhiadur ul lodenn eus an empenn. Bez e c’hell bezañ ur wazhienn kas stanket pe darzhet. En daou zoare-se e vo trubuilhet mont en dro an empenn, ha neuze hini ar c’horf rak eñ eo a ro an urzhioù.
Gwazhienn kas stanket (GGE iskemek)
Pe bez e c’hell bezañ ur bouloudenn wad savet en ul lec’h all er c’horf ha zo en em distaget a-raok bezañ kaset gant nerzh red ar gwad, hag a zeu goude da stankañ ur wazhienn en empenn. Ar wazhienn stanket a vir ouzh ul lodenn eus an empenn da resev e gementad gwad ret.
Piet Pieterszoon Hein
E vuhez
E 1623 e teuas da vezañ besamiral evit Kompagnunezh Nederlandat Indez ar C’hornôg (West-Indische Compagnie, WIC) ha mont a reas d’an Antilhez. E Brazil, ma klaske tud eus an Izelvroioù en em ziazezañ, e kemeras kêr Salvador digant Portugaliz. Er bloavezh 1627 e voe tapet gantañ meur a lestr kenwerzh eus Portugal hag a gase sukr da Europa.
Embregerezh korf arzel evit ar merc'hed
Istor
En henamzer, e-pad al lidoù-sakr, an dud yaouank a rae skournij war daolioù lamm e-koad ha troioù-ouesk all ; un doare da gregiñ al lid e oa. E-kerzh ar bloavezhioù hag ar geodedelezh, ez eo bet diorroet an troioù akrobatek, al lammoù ha dreist-holl ar gempouezenn ; a drugarez d'ar gomedianed hag d'ar furlukined a c'hoarie er straedoù evit dudiañ an dud : anvet int "c'hoariour krañv". An embleusterien a-vremañ a zo bet plijet kalz gant ar figurennoù bet graet ganto neuze tennet o deus gounit diouto. Ar ger embregerezh-korf a zeu eus ar ger gresian "gumnos" a dalvez noaz. Blamm d'an noazder-se n'o devoa ket ar merc'hed ar gwir da gemer perzh er c'hoarioù olimpek ha difennet e oa outo arvestiñ ouzh ar c'hoari zoken. Abalamour da-se eo bet kroget ar c'hoarioù olimpek evit ar merc'hed nemet er bloavezhioù 1928 en Amsterdam. E koulz ar bloavezhioù, lakaet eo bet e plas meur a reolenn evit ar merc'hed, da skouer : e-koulz ar genstrivadeg e Londrez, e-tro ar bloavezhioù 1945, eo bet erlec'hiet ar barrennoù a-stur gant an divvarrenn digompez, e-pad ar c'hoari-se, strapennet eo bet ivez an treust gant ul ledander 10 cm. Abaoe 1958, eo ret kaout ur sonerezh e-pad un heuliadenn war al leur.
An divvarrenn digompez
War ar greiaj-se, graet 'vez etre div varrenn ront e koad, a-bep seurt figurennoù skournij. An div varrenn-mañ a zo kenstur an eil ouzh eben, met gant un uhelder disheñvel: ar varrenn vras 2 metrad 40 hag ar varrenn vihan 1 metrad 60. Ar fiñvadennoù pe an heuliadennoù graet war ar greiaj-mañ a zo brav kenañ dreist-holl: "an heol" (ar figurenn-mañ a zo un dro war ar varrenn vras e tu kontrol biroù an eurier). En embregerezh-korf arzel evit ar merc'hed, ar varrenn a zo ar greiaj e lec'h ma 'vez implijet an divrec'h nemetken. Ur greiaj fizikel-tre eo, rak e vez graet ar boelladenn-mañ nemet gant nerzh an divrec'h.
Enez Pask
Preizhadegoù
Un toullad bagadoù estrenien a voe o klask argadenniñ an enez e penn-kentañ an {{XIXvet kantved]]. Ar re hag a oa deuet a-benn a voulc'has preizhadegoù spontus. Goude lazhadegoù, skrapadennoù hag gwallerezhioù, e krogas ar Rapanuied da vezañ tagus enep an dud hag a errue war o enez. En em zifenn a rejont dre stlepel mein en ur youc'hal. D'an 12 a viz Kerzu 1862 e voe paket ur miliad a Rapanuied gant marc'hadourien sklaved deuet eus Perou. E-touez ar brizonidi e oa ar familh-real hag an holl skiantourien gouest da zigejañ ar skritur rongorongo. Lakaet e voent da labourat e mengleuzioù guano Perou, ul labour diaes ha taer. Dindan gwask Bro C'hall ha Bro-Saoz e voe dieubet ar pezh a chome eus ar boblad rapanui – 80% anezho a oa marvet er mengleuzioù. Pemzek hepken a zistroas da Enez Pask. Hep gouzout dezho e oant bet kontammet gant ar vrec'h e Perou. Muioc'h eget an hanter eus ar Rapanuied a chome a voe lazhet gant ar c'hleñved-se. Da get ez eo aet ar boblad rapanui hiziv an deiz, Polinezianed penn-kil-ha-troad eo an holl dud hag a zo o chom war Enez Pask.
Une chambre en ville
Goproù
Tapet e oa bet ar Priz Méliès gant Une chambre en ville e 1982.
Enez Pask
Delwennoù ramzel
Hervez ar vojenn e veze douget ar moaioù gant un dreistnerzh anvet ar ''mana', kerzhout a raent o-unan betek o savenn. E gwirionez, kalz tud a veze rekis evit o zreuzdougen, gant ur pezh mell nerzh hag ivez kalz amzer. Ne oa ket trawalc'h a goad gant ar Rapanuied evit lakaat an idoloù da ruilhal war hanochennoù ; dilec'hiet e vijent bet war o sav, en ur sachañ war kordennoù-plant dre an tu dehoù ha goude dre an tu kleiz.
Petroglif
Kalz piktogrammoù a voe livet gant ar Rapanuied e meur a lec'h en enez. Aroueziadurioù grafek int, skeudennus pe arouezel ; ne chom nemet un nebeud anezho hiziv an deiz. An hini arouezusañ, gant laboused, a voe kavet e su an enez, e-barzh ar groc'h Ana Kai Tangata. Evit livañ o zresadennoù ez implije ar Rapanuied ur meskad eoulek a anvent ki'eahag a zeue eus an douar gwenn ha ruz, eus an tornaodoù hag eus sev ar plant. Ar moaioù a oa ivez induet gant ar meskaj-se. Ar petroglifoù zo engravadurioù war vein, a gaver ivez e meur a lec'h en enez. En Orongo ha dirak an ahu Tongari emañ ar re vravañ ha brasañ : petroglifoù Papa Tataku Poki, kizellet war an douar roc'hellek, hag a arouez glifoù rapanui, baoted, pesked hag an den-labous ivez.
Yezh
Ar rapanuieg eo yezh annezidi Enez Pask ; ur yezh kar d'an tahitieg eo. Treuskaset e vez a remziad da remziad abaoe muioc'h eget 15 kantved. Ul lusk merket ha konsonennoù dous zo er yezh, alies e vez adlavaret ar silabennoù, evel er ger rongorongo, "skritur". Hiziv an deiz, un darn vrase us 7 750 annezad Enez Pask zo Chileaned ha ne ouzont nemet spagnoleg. Met stourm a ra ar Rapanuied evit buhez o yezh, he nevesaat a reont dre dreiñ gerioù arnevez e rapanuieg evit lakaat ar yezh da vont war-raok. E-pad ar bloavezhioù 1960, Enez Pask a gemeras perzh en armerzh Chile dre savadur an aerborzh ha melestradurezh keodedel ar Stad. En em staliañ war an enez a reas kargidi deuet eus ar c'hevandir, kalz dimezioù kemmesket a vez etre tud Rapa Nui ha re deuet eus Chile pe eus broioù all. Kalz muioc'h a veajoù da Chile a voe ivez, ha kalz muioc'h a douristed o tont d'an enez ; kollet gant ar Rapanuied o mestroniezh war o ziriad neuze. Goude-se ez eo kalz aesoc'h implijout ar spagnoleg er c'hornioù kumuniezhel, ha bez' ez eus muioc'h-muiañ a dud hag a oar spagnoleg, yezh-vamm lod bugaligoù eo, evit n'o devije ket ar memes kudennoù hag o deus bet o zadoù. Daoust ma 'z eo bet un tammig lezet a-gostez ar rapanuieg e dibenn an XIXvet kantved e chom ar yezh muiañ komzet gant kalz annezidi. Divyezhek bremañ eo an darn vrasañ eus an oadourien ha na ouient nemet rapanuieg ; spagnoleg a gomzont el lec'hioù foran met e rapanuieg ez eont etrezo er gêr ; da skouer, spagnolek eo an oferenn gatolik dre vras, met rapanuieg a glever enni ivez. Hervez an arbennigourien war ar yezh e chomo bev e-pad pell c'hoazh.
Hatufim
Koulzad 1
Kregiñ a ra an istor gant distro d'ar gêr ar soudarded goude bloavezhioù a varc'hatadenn evit o dieubidigezh. Bev eo Nimrod Klein hag Uri Zach. Distreiñ a reont gant relegoù Amiel Ben-Horin.
Taolenniñ a ra ar stirad diaesterioù Nimrod hag Uri da gavout o flas en ur gevredigezh he doa graet harozed broadel anezho hag eur vuhez familh bet troc'het e-pad 17 vloaz. Klañv int gant ar pezh o deus bevet o vezañ dalc'het ha jahinet. Ret eo dezho talañ ouzh ar pezh a zo tremenet e-keit-se : priedoù o deus gortozet pe o deus dibabet un hent all, bugale kresket hep o zad, kerent aet da Anaon...
Torres de la Alameda
Torres de la Alameda  zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
Kalevala
Tudennoù
Ouzhpenn troioù-kaer an harozed, e kaver e-barzh ar C'halevala pennadouigoù diwar-benn reolennoù-kenvevañ ar priedoù, labour an houarn, breserezh ar bier...
Le Grand Chemin
Le Grand Chemin (An Hent Bras e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozour breizhat Jean-Loup Hubert e 1986.
Goproù
Un nebeud goproù a voe tapet gant Le Grand Chemin da-geñver lid ar Césars e 1988 :
Kalevala
Trede rann Väinämöinen (kan 39-44)
Kan 41
Väinämöinen a son ar c'hantele. Laouen ken-ken eo an holl voudoù bev. Al loened, al laboused ha speredoù an natur a dosta da selaou outañ. Gouelañ a reont holl, ha Väinämöinen ivez. Redek a ra e zaeroù d’ar mor. An houadez a ya da gerc'hat anezho. Treiñ a reont da berlezennoù.
Juan Borgia (kardinal 1492)
Anvet e voe da eskob Melfi adal Gwengolo 1494, betek Kerzu 1498. Er bloaz-se en-eeun e voe anvet da eskob Ferrara, e miz Here; ne zegouezhas eno nemet e Mezheven 1497, met mirout a reas ar garg betek e varv. Kargoù Iliz all a bep seurt a voe roet dezhañ c'hoazh, muioc'h eget nikun en e raok.
Jean-Paul Moisan
Jean-Paul Moisan, ganet d'an 21 a viz Gwengolo 1957 ha marvet d'ar 17 a viz Eost 2012) a oa kelenner war ar genetik hag un embreger breizhat.
Kelvedon
Istor
Emañ Kelvedon el lec'h ma oa un annezadenn roman, anvet Canonium.
Jean-Paul Moisan
Politikerezh
Bet eo ezel eus ar Strollad Sokialour Gall, a-raok bezañ e-barzh Strollad Breizh, ur strollad eo bet unan eus e grouerien.
Jean-Loup Hubert
Jean-Loup Hubert, bet ganet e Naoned (Liger-Atlantel) d'ar 4 a viz Here 1949, a zo ur filmaozour ha saver senarioioù breizhat.
Cerro Tanaro
Cerro Tanaro zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
Torrejón de la Calzada
Torrejón de la Calzada zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
Castellanos de Zapardiel
Castellanos de Zapardiel  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Lucy in the Sky with Diamonds
Lucy in the Sky with Diamonds zo titl ur ganaouenn gant ar strollad sonerien saoz The Beatles. 3:28 he fadelezh e teu da deirvet e-barzh an albom Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, war-lerc'h With a Little Help from My Friends hag a-raok Getting Better.
Eneppab
Pab hag eneppab
Reuz zo bet da vareoù zo eus istor an Iliz, dilennadeg zo bet a-wechoù da envel ur pab nevez pa oa ur pab dija. Eneppibien zo a voe dilennet pa ne oa pab ebet met en un doare direizh. A-wechoù e veze rannet an dilennourien etre daou vagad enebet ruz, ha dilennet gante pep a bab disheñvel en hevelep deiz. Darn eus an adpibien-se zo bet anvet gant rouaned pe impalaerien evit o gounid dezho, met envel ar pab a zo bet un doare reizh da zibab ar pab a-wechoù. Aes a-walc’h e vez peurvuiañ disheñvelout pab hag eneppab, met ne vez ket atav, abalamour d’ar mesk en istor an Iliz. Meur a zegouezh a zo bet sklaeraet kalz diwezhatoc’h, darn n’int ket c’hoazh (gwelout roll ar bibien).
Ikea
Istor
Ar peder lizherenn IKEA a zo savet diwar lizherenn gentañ pevar ger. I evit Ingvar (anv-bihan ar c'hrouer), K evit Kamprad (anv-familh ar c'hrouer), E evit Elmtaryd (anv an ti-feurm e-lec'h m'en deus Ingvar Kamprad bevet e vugaleaj) hag A evit Agunnaryd (anv e gêriadenn). E penn-kentañ e vuhez, e oa Invgar Kamprad ur gwerzher paperezh ha produioù all dre getpar. Paotr-laezh ar gêriadenn a oa karget da reiñ ar pakadoù d'ar brenerien. An arrebeuri kentañ a zo bet diskouezet e 1947 hag e 1955 e stagas Ingvar Kamprad gant an aferioù. Ar stal IKEA kentañ a zo bet staliet en ur gêriadenn en Almhult, e-kichen Agunnaryd e Sveden. Aze c'hoazh, e vez kaset an aferioù da benn hiziv an deiz. Ar stal gentañ e diavaez Sveden a oa bet krouet, a oa en Asker e Norvegia. Levr-roll IKEA kentañ a voe bet embannet e 1950, hag e 1953, eo bet digoret en Almhult an diskouezadeg kentañ ma veze lakaet war-wel an arrebeuri pennañ. N'eo nemet e 1973, ma voe digoret ur stal IKEA e-maez eus ar broioù Skandinavia, e Suis e oa.
An design
thumb|250px|An design
Skol-Uhel Kenwerzh Roazhon
Ur skol etrebroadel
Ur spered etrebroadel a gaver e Skol kenwerzh Roazhon, ar pezh a weler dre meur a zra :
Iwan Nikolazig
thumb|Delwenn Iwan Nikolazig a-us unan ouzh dorioù-dal penniliz Santez-Anna-Gwened. thumb|Poltred Iwan Nikolazig e penniliz Santez-Anna-Gwened. Iwan Nikolazig (badezet d'an 3 a viz Ebrel 1591 e Plunered-13 a viz Mae 1645 e Santez-Anna-Wened, Plunered) a oa ur c'houer eus parrez Plunered e deroù ar hag a lavare en devout gwelet Santez Anna.
Skol-Uhel Kenwerzh Roazhon
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofosiel
Enez Caroline
Linenn
Un tamm brud a oa deuet dezhi gant lidoù ar bloavezh 2000. E 1995 e voe daskemmet linenn etrevroadel an deiziata (International Date Line) ha se zo kaoz e voe unan eus al lec'hioù kentañ ma savas an heol d'ar 1añ a viz Genver 2000.
Premio Caixa Galicia
Ar Premio Caixa Galicia zo ur priz lennegel evit ar grennarded e Galiza. roet e vez war un dro gant ar Priz Merlín‎, a zo evit ar vugale.
Lennegezh krennarded
Oberennoù klasel
Ret eo lavarout ne vez ket lennet an oberoù klasel kalzik ken. Re start e vez kavet ar yezh alies gant ar grennarded, azon anat eus ar yezh o paouraat, war dachennoù zo da vihanañ.
Arondisamant Les Sables-d'Olonne
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Les Sables-d'Olonne en 11 kanton (betek 2014) hag e 83 c'humun :
Cryptophaps poecilorrhoa
Anvet e voe Carpophaga poecilorrhoa (kentanv) da gentañ-penn (e 1876) gant ar skiantour alaman Friedrich Brüggemann (1850-1878) : ar spesad nemetañ er genad Cryptophaps an hini eo.
San Bartolomé de Béjar
San Bartolomé de Béjar zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Urraca Fernández
thumb|300px| Urraca en tu kleiz, he fried [[Sancho Garcés II de Pamplona er c'hreiz, breur Sancho, Ramiro Garcés de Viguera, en tu dehoù. Tresadennoù er c'h- Códice Vigilano. ]]
Pé trouz zo ar en Douar ?
Setu an destenn e doare-skrivañ kozh yezh Gwened :
Audi
Bep blez e vez gwerzhet un niver bras a girri-tan Audi, a-c'houde trizkved blezad da-heul get ar brasañ niver a girri-tan gwerzhet.
Ur berzh
Muioc'h-muiañ e voe anavezet Audi dre ma oa kirri-tan efedus-tre evit ar redadegoù get ar c'heflusker "14/35 HP" savet etre 1912 ha 1921. Kalz a girri-tan savet a-ziàr hennezh o deus gounezet redadegoù. Alies e veze A. Horch en embregerezh, neuze e oa ar gevredad é kreskiñ buan. Berzh bras a rae an embregerezh d'ar mare-se. Anavezet e oa A. Horch èl un ijinour ker brudet èl Ferdinand Porsche, rak ur berzh teknikel a rae e girri-tan, a gemere perzh er redadegoù, hag abalamour ma oa-eñ ur gourdoner blenierion redadegoù. Etre 1911 ha 1914 e kemeras Audi perzh er redadeg hirbad Coupe des Alpes, 2400 kilometrad a hirder, a c'hounezas e 1912, 1913 ha 1914. Àr-lec'h e voe ar Brezel-bed kentañ, a redias Horch da sevel kirri-tan evit an treuzdougoù get ar patrom-karr "G 8/22 HP". A-benn ar fin e savas Audi kirri-tan bras ha ker-ruz. Dre-se e voe melloù kudennoù-arc'hant gant ar gompagnunezh e-kourz Enkadenn Veur 1929.
Adnevezadur
Àr-lerc'h an Eil brezel-bed e voe dispennet Auto Union hag e 1964 e voe adprenet labouradeg Ingoldstadt get Volkswagen ; dre-se e savas ar merk Audi en-dro, en ur c'houarn logo "Auto Union". A-benn ar fin e voe kavet ur berzh nevez dre an adprenadenn-se, ha prenet e voe ar merk NSU Motorenwerke, saver kirri-tan ivez, e 1969. Anvet e voe "Audi NSU" neuze. Kalz pelloc'h, e 1998 e voe adprenet ar merk italian Lamborghini ivez. Adkregiñ a reas Audi da fardañ kirri-tan sport ha ker a-walc'h. Kevezerez a reas d'ar merk alaman all Mercedes-Benz. E 1985 e teuas Audi da vout Audi AG. Ur merk ruz zo edan ar gwalennoù gris adalek neuze.
Lesquin
Lesquin ([distagañ: e galleg) zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.
Spodiopsar sericeus
Anvet e voe Sturnus sericeus (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Ar spontailh
Ar spontailh zo titl ur pezh-c'hoari e tri arvest bet savet gant Jarl Priel hag echuet gantañ d'an 2 a Vezheven 1948 (evel ma oa bet skrivet war bajennad diwezhañ al levr gant ar skrivagner tregeriat).
Audencia Naoned
Spered ar skol
Ar sport en deus ivez ur plas braz. Bet eo Audencia e-pad pell ar skol nemeti he doa lakaet sport e-barzh ar studioù. Aozet e vez bep bloaz gant he studierien Triathlon Ar Baol, ur mare kreñv eus buhez ar skol. Bez zo ivez ar MOS, ur master e management aozadurioù ar sport ha ne vez ket kavet kalz e lec'h all en Europa.
Tud bet studier e Audencia
Krouet e oa kevredigezh ar studierien bet e Audencia Naoned e 1912. Anvet eo Réseaudencia bremañ. En o zouez e kaver Patrick Mareschal politikour breizhat, Jean Arthuis senatour gall, Mansouri Ben Ali politikour eus Maroko, Hervé Gaschignard eskob, Mathieu Guihard rener Skol-Uhel Ar Vro, Yves Lainé.
Agustín Fernando Muñoz y Sánchez
Buhez
Ne oa ket troet gant ar politikerezh ha nac'h a reas kurunenn Ecuador pa deuas pennadurezhioù ar vro-se d'he c'hinnig dezhañ. Gant e vreudeur e reas aferioù gant an tiegezh Rothschild, ar bank Laffitte ha kentañ markiz Salamanca.
Mervel a reas en harlu en Havr-Nevez.
Bann Pembo
Setu amañ roll ar pemp kanton a yae d'ober Bann Pembo:
San Martino Alfieri
San Martino Alfieri zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte. 683 abitanti zo enni o chom.
Trictrac
Ur c'hoari stroll kar d'ar backgammon ha neuze d'ar jacquet eo an trictrac, a zo bet diouzh ar c'hiz e Bro-C'hall eus ar Grennamzer betek an Dispac'h gall. Ur c'hoari tablez eo, ma klask daou zen enebour tennañ splet eus disoc'hoù bannadennoù diñsoù evit merkañ poentoù gant o jedoueroù.
Bannañ an diñsoù
Hollret eo ober gant ar c'hornedoù evit meskañ an diñsoù kent o bannañ. Ret eo e kouezhfe an diñsoù a-blad war an tablez, hep direnkañ ar jedoueroù. Mat eo ar vannadenn mar kouez an diñs(où) a-blad war ur jedouer pe war un tamm anezhañ. Mat eo ivez mard en em gav diñs pe ziñs a-blad er jan arall. Fall eo ar vannadenn mar lamm an diñs(où) war unan eus ar ribloù pe er-maez eus an tablez. Fall eo ivez mard en em gav un diñs war egile.
Le Mesnil-Eudes
Le Mesnil-Eudes a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Emdroadur ar boblañs 1962-2009
.
Adsav Meiji
Adsav Meiji (japaneg : 明治維新, Meiji Ishin), pe Dispac'h Meiji pe Nevezidigezh Meiji a reer eus ar mare eus istor Japan ma voe diskaret ar shogunelezh Tokugawa ha pa voe adroet ar galloud d'an impalaer. Mont a ra eus dibenn ar Mare Edo (anvet ivez bakumatsu pe « dibenn shogunerezh Tokugawa ») da benn-kentañ an Oadvezh Meiji, e-pad eil hanterenn an kantved. Un heuliad darvoudoù eo, ha d'o heul e voe kemmet politikerezh Bro-Japan koulz hag hec'h aozadur sokial. Unan eus disoc'hoù digor Japan war ar bed eo. An digor-se a oa holl-ret da-heul degouezh "bagoù du" ar c'homodor Matthew Perry, hag en doa diskouezet pegen gwan e oa deuet ar shogunelezh da vezañ. Da-heul Adsav Meiji eo deuet impalaeriezh Japan da vezañ unan eus galloudoù bras ar bed. Ur rentañ-kont resis eus an darvoudoù a zo bet graet gant Ernest Stow en e levr A Diplomat in Japan.
Berenguela Iañ Kastilha
Berenguela Kastilha, pe Berangaria (1179 pe 1180 – 8 a viz Du 1246), a voe rouanez kenseurt León (etre 1197 ha 1204), ha rouanez Kastilha e 1217.
San Marzano Oliveto
San Marzano Oliveto zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
Berenguela Iañ Kastilha
He bugale
Pemp bugel he doe:
Melangell
Brezhon marteze ne ne oa ket, rak hervez ar vojenn e oa merc'h d'ur roue iwerzhonat. Tec'hel a reas rak he zad a felle dezhañ he dimeziñ en desped dezhi, ha degouezhout a reas e menezioù Powys da vevañ e penn uhelañ saonenn ar stêr Tanad.
Santez diwallerez ar gedon eo Melangell.
Roatto
Roatto zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
Jacques Brel
Jacques Brel, ganet d'an 8 a viz Ebrel 1929 e Schaarbeek, ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn, a oa ur c'haner hag ur saver-filmoù belgiat. Marvet eo d'an 9 a viz Here 1978 e Bobigny e Bro-C'hall.
Arques
Arques zo un anv-lec'h gallek.
Lhasa de Sela
Ar bloavezhioù kentañ
Ganet eo d'ar 27 a viz Gwengolo 1972 e Big Indian en hanternoz Stad New-York. He zad a oa ur skrivagner mec'hikan hag he mamm a oa ul luc'hskeudennerez eus ar Stadoù-Unanet. Ul lodenn vat eus he bugaleaj a vev war an hentoù etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet, o veajiñ en ur c'harr-boutin asambles gant he zud hag he nav breur ha c'hoar (Gabriela, Samantha, Ayin, Sky, Miriam, Alex, Ben, Mischa et Eden). Er bloavezhioù 1980 e krog da ganañ tonioù a vesk levezonioù jazz ha sonerezh mec'hikan. Da 13 vloaz e kan e tavarnioù San Francisco.