cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tigr dent sabrenn
An Tigr dent sabrenn, anvet ivez Smilodon (gresianeg : dant-kontell), a oa ur pezh mell kazhheñvel, an hini brasañ a anavezer, hag a veve gwechall en Amerika, etre 3 milion a vloavezhioù ’zo ha 10 000 bloaz ’zo pe war-dro. Aet eo al loen-se da get bremañ.
Kazheged all gant dent sabrenn
Kazheged all gant dent sabrenn a zo bet en istor loened an Douar, en Afrika hag en Eurazia. En Aostralia e oa ivez ul loen a denne dezhañ, met ur godelleg e oa.
Herodiadez
Herod Antipas
However, around 23, she divorced her husband and married another uncle, Herod Antipas, tetrarch of Galilee and Peraea. Although Herod Antipas and Herodias may really have loved each other, political considerations were probably of more importance to them in this marriage - Herodias' Hasmonean descent was a very good asset for Antipas' ambitions to the royal crown and gave a sort of legitimacy to his claim; for Herodias, her marriage with Antipas improved her social status very significantly and she was close to being a queen, a position she might have dreamed of since her betrothal to her first husband, the former sole legatee of Herod the Great. However this union was not well received by Antipas' subjects and offended the religious sensibilities of many Jews. Indeed, Antipas' and Herodias' union was considered a violation of Jewish Law of marriage and, according to the Gospels, was thus openly criticized by John the Baptist. This may have enraged the Hellenistically educated Herodian couple who probably wanted to pose for observant Jews over the population. In the Jewish law of the time, her sin was in marrying her living ex-husband's brother, and not her uncle (marriage to an uncle was only later outlawed).
Goes
thumb|right|300px|Porzh Goes thumb|right|200px|Lec'hiadur Goes thumb|right|150px|Banniel Goes thumb|right|100px|Ardamez Goes thumb|right|200px|Ti-kêr Goes thumb|right|180px|Tour ar skinwel thumb|right|180px|Ti-gar Goes
Herodez Veur
Euredoù ha diskennidi
Herodez Veur + Kleopatra Jeruzalem | Fulup an Tetrark t. 34
904
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 904
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz
E Kerala e oa bet savet un talbenn kleizour unvan ivez a-gevret gant BTR-EMS-AKG Janakeeya Samskarika Vedi gant V.B. Cheriyan en e benn.
Dominguinhos
thumb|260px| Dominguinhos gant e [[sanfona. ]]
Bai
Unan eus ar 56 minorelezh c’houennel anavezet gant Republik Pobl Sina eo ar vBaied (白族; pinyin: bái zú, baieg Pɛ2tsi1). 1,858,063 e oant e 2000.
Yezh
War dro 1.240.000 anezho (kontadeg 2003) a gomz o yezh c’hoazh. Gant ar sinaeg a ra a reou arall. Ur yezh dibetek-burmek eo ar baieg daoust m’he renk klaskourien’zo en ur skour dieub ar familh sinek-tibetek.
Paul Devos
Kampion Belgia e 1933, e 1937 (a-gevred gant Alberic O'Kelly de Galway), e 1940, e 1941, e 1945 hag e 1948.
Ur bartienn : Alberic O'Kelly de Galway a-enep da Baul Devos (1937)
4.Fb2 Fg7
6.Fg2 d5
14.b4 Mg4
20.Dc3 d4
21.Mxd4 Dxf2+!!
Ai'ta!
Palioù
Anfeuls eo o doareoù stourm, diwar skouer Gandhi, Greenpeace hag Euskariz ar strollad Demo.
Albatroz Buller
Annez
Bevañ a ra al labous e Zeland-Nevez da gentañ-penn,.
Skourrad
Evit pezh a sell ren al loened, lostgerioù zo lakaet e plas dindan renk an uskerentiad hepken (ICZN mellad 29.2).
1270
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1270
Alain Chabat
D'ar 24 Du 1958 e Oran (Aljeria) eo bet ganet Alain Chabat. Un aktour hag ur sevener sinema gall eo.
An uhelvrud : mare «Les Nuls»
Un distro a reas er skinwel war ar chadenn Comédie! da gentañ en ur vuhezañ e-pad un nebeud mizioù La grosse émission e 1998, hag adarre war Canal Plus e 2001 gant ar c'hoari anvet Burger Quiz, ur c'hoari gant goulennoù iskis-tre a zlee respont an emstriverien kelc'hiet gant kouvidi (aktourien, fentigellerien), en ur ginklañ predoù war ar prim.
Fuzûlî
Goude ma oa bet aloubet Irak gant Suleiman I e esaeas Fuzuli mont da varzh lez met c'hwitañ a reas. Mervel a reas e 1556 e-pad ur c'hleñved-red e Karbalā.
1636
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1636
Surinam
Istor
Un darn eus Impalaeriezh trevadennel an Izelvroioù e voe adalek an XVIIvet kantved. Freuzet e oa ar sklavouriezh e 1863. Dont a reas da vezañ ur rannvro emrenn izelvroat e 1954, met he dizalc'hidigezh a voe disklêriet e 1975. Goude ur poutch e 1980 e oa ur brezel diabarzh etre 1986 ha 1992. Bremañ eo Desi Bouterse ar prezidant, an hini a oa kiriek da taol-stad 1980.
Wiski
Ar wiski zo un evaj, pe died, graet diwar strilhañ heiz kellidet, a-wechoù segal, kerc'h pe maiz.
Kevrennad
E bevoniezh eo ar gevrennad ur rannad eus ur skourrad. Klotañ a ra gant al latin Classis. E rummatadur reizhiadek ar bevien emañ ar gevrennad etre ar skourrad hag an urzhiad. An trede derez eo ar gevrennad e rummatadur klasel ar bevien (da lâret eo an hini na ra ket gant naoutur ar pellder genetek).
Ali (soñj)
Krennlavaroù
3.	Ruzienn veure hag ali gwreg
Priñsez Albertina (toullgorferezh)
Ral a-wezh e vez kaset da-benn an toullgorfadur-mañ abalamour d'ar poanius m'az eo hag ivez d'an dieas m'az eo da staliañ mat ar bravig, ha ret eo da gan an troazh bezañ ledan a-walc'h evit gallout lakaat ar walenn da dremen drezañ. Daoust ha ma paree buan a-walc'h e ranker diwall memestra rak ar kleñvedoù e kan an troazh a c'hell bezañ degaset gant an toullgorfadur-mañ.
Gallout a ra lakaat ar blijadur reizhel da greskiñ dre ma stok lodenn diabarzh ar walenn war-eeun ouzh nervennoù diabarzh kan an troazh.
Albatroz kab gwenn
Annez
Bevañ a ra al labous en Inizi Auckland.
Antilhez Nederlandat
An Antilhez Nederlandat (e nederlandeg De Nederlandse Antille) a oa ur strollad pemp enezenn er Mor Karib perc'hennet gant an Izelvroioù, ha nederlandeg ar yezh ofisiel enne. Divodet eo bet d'an 10 a viz Here 2010.
Statud
Bodet e oa bet an inizi-se en ur stad emren, stag ouzh Rouantelezh an Izelvroioù.
Gautegiz-Arteaga
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Gautegiz-Arteaga en [[Bizkaia.]] Gautegiz-Arteaga (Gautéguiz de Arteaga e spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Yann Mari Ewan Heneu
Yann Mari Ewan Heneu (Jean-Marie Héno, er marilhoù) a oa ur beleg hag ur skrivagner a Vro-Wened, ganet e Neizin d'an 23 a viz Genver 1868, ha marvet e Lanvodan d'an 8 a viz Here 1929. Brudet eo evel skrivagner e hengoun al lennegezh brezhonek Bro-Wened ha fonnus ar skridoù en deus savet. E zastumad kontadennoù Bourapted en tiegeh (embannet e-barzh Dihunamb e 1906) eo e oberenn anavezetañ. Dindan meur a anv-pluenn anavez en deus skrivet : Alban, Alban er Meliner, Er Flaouitour, Iann Skod Derù, Huitellour, J.H. Kosman, Mab Azen, Mab er Halvé, Mab er Hemener, Mab er Jiboésour, Maeleg er Blañoeh, Er Meitour, Penetiou, Talhoarn, Tujen er Halvé.
Buhez
Studiañ a reas e kloerdi bihan Santez-Anna-Wened hag e kloerdi bras Gwened hag e voe beleget d'an 23 a viz Kerzu 1893. Anvet e voe da gure e Plezheneg, Ploue ha Berrig, a-raok bezañ person e Noaloù ha Lanvodan, e-lec'h ma varvas. Kejañ a reas e 1905 gant Loeiz Herrieu hag e krogas gant pourveziñ testennoù e-leizh evit ar c'helaouenn Dihunamb. Liesseurt e voe ar c'henlabourerezh : komz plaen, barzhoniezh, buhezioù sent, troidigezhioù… Skridoù a voe embannet goude e varv gant Loeiz Herrieu hag André Mellac o doa resevet e baperioù. Pennadoù a voe embannet gant Ar Vro, Brittia ha Feiz ha Breiz ivez. Chomet eo diembann un toullad skridoù.
Eve Ensler
The Vagina Monologues
Troet eo bet ar pezh c'hoari e brezhoneg e 2010 gant Ninnog Latimier. Ar forzhioù a gomz a zo bet embannet gant An Alarc'h (ti-embann).
Strollad Komunour Filipinez
Gant gouarnamant SUA e vez lakaet Strollad Komunour Filipinez da vodad spontour estren.
Deiz
An deiz eo ar c'houlzad etre ar sav-heol hag ar c'huzh-heol (pe "serr-noz"), etre div noz, da lavaret eo prantadoù teñvalijenn. E-pad an deiz e weler sklaer ha luc'hus eo an oabl abalamour da c'houloù an Heol. Kemmañ a ra padelezh an deiz hervez ar c'houlz-bloaz hag al lec'h war an douar. Keit ha 6 miz e c'hall padout an deiz e daou benn an Douar. Dre astenn eo an deiz (pe an devezh) un deiz hag un noz asambles, met ar c'houlzad a zo etre un eur resis hag ar memes hini er memes lec'h d'an antronoz (d'an deiz a zeu goude an noz). Ar seurt koublad deiz ha noz a vez implijet pa lavarer eus seizh deiz ar sizhun.
Deizioù ar sizhun
Seizh deiz zo er sizhun en deiziataerioù julian ha gregorian :
Neupré
Istor
thumb|kleiz|Bered an Eil Brezel Bed
1638
Diwar-benn bloavezh 1638 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
László Szabó
thumb|László Szabó ha Kati Szabó
907
Diwar-benn bloavezh 907 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Louaneg
Monumantoù ha traoù heverk
E Louaneg ez eus un iliz kozh, tour-tan Nantouar hag ar bourk kozh
Sant Paol
Meur a Sant Paol zo bet.
Hoel
Mojennoù
Kaoz a zo eus meur a Hoel all er mojennoù.
Kronik Sant Brieg
Eus meur a Hoel ez eus anv ivez e Kronik Sant-Brieg.
Gadameseg
Div rannyezh a zo:
Stefan Carpentier
Danevelloù all
Graet en deus ivez war-dro troidigezh an dastumad danevelloù skiant-faltazi Omegalfa, gant Frank Roger, bet embannet gant Mouladurioù Hor Yezh.
Gripi (kelaouenn)
Gripi a oa ur gelaouenn vrezhonek "moliac'h ha faltazi", krouet e 2002 gant Stefan Carpentier, Milio Latimier ha David Païs, hag a badas betek 2005.
An Dreneg
Anv
Gerdarzh
Amprest (yezhoniezh)
Peurliesañ e vez amprestet gerioù eus ar rummad gerioù digor, da skouer anvioù ha verboù evit gerioù eus ar rummad gerioù kloz ha tennañ a reont ken alies all da elfennoù sevenadurel o tont eus an diavaez, da skouer anvioù loened estren, pe nevezc'herioù teknikel, o tont hiziv stankoc'h-stankañ eus ar saozneg e hogozik holl yezhoù ar bed.
Erer-sklank
An erer-sklank a zo ur spesad evned-preizh deiz, Clanga clanga an anv skiantel anezhañ.
Gripi (kelaouenn)
Roll ar berrdanevelloù embannet
Mab Gutenberg, gant Paol ar Meur, niv. 5 (2004)
Pried meur ar roue
Ur gelennadurezh ne oa ken, goude ma seblant bezañ unana eus diazezoù an dierniezh. Kavout a ra da istorourien zo koulskoude eo aze emañ diazez ar wadbriedelezh, da lavarout eo an dimeziñ kenwadel entre breur ha c'hoar pe tad ha merc'h
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Kuzul Kreiz Da c'hortoz
En hañv 1975 e oa bet difennet gant Gouarnamant India 27 aozadur, en o zouez, SKI (ML) Singh ha da neuze e oa bet krouet gant ar Strollad tezenn an talbenn unvan tri live dezhañ, ennañ: un 'talbenn dispac'hel unvan' (ennañ komunourion dispac'hel gante da bal sevel ur strollad komunour unvan); un 'talbenn proleter unvan' diazezet war stourm al labourerion hag; un 'talbenn demokratel unvan' gantañ da bal stourm evit tizhout ar gwiroù demokratel en-dro. E diabarzh framm an talbenn demokratel e krogas izili ar Strollad da stourm kichen-ha-kichen gant aozadurioù nann-kliezour all da vare ar maread ma oa bet disklêriat ur stad damvilourel (state of emergency).
Edern
Sant
Anv ur sant brezhon eo Edern ha gantañ e vije bet diazezet meur a barrez e Breizh.
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Kuzul Kreiz Da c'hortoz
Daoust ha ma teuas Strollad Singh da vezañ unan eus ar strolladoù marksour-leninour kreñvañ tro-dro da 1980 e krogas da vont war bihanaat ha war wanaat goude ma'ch euas kuit izili a-bouez, en o zouez Chandrapulla Reddy ha meur a disrann all. E 1984 e tegouezhas un disrann diabarzh grevus-tre ma oa enebiet ar re a save a-du gant Singh hag ar re a save a-du gant Santosh Rana ha Vaskar Nandy. Trec'h e oa an izili boded en-dro da Rana ha mont a reas darn vrasañ pennoù ar strollad gante anvet ar "C'huzul Kreiz Da c'hortoz" ha krouet e oa bet ur C'huzul Krezi hag ur Strollad nevez gant ar vihan-niver aet kuit, Singh en o fenn. Mervel a reas Singh nebeud war-lerc'h.
Da geñver an dilennadegoù evit al Lok Sabha e 2004 ec'h eas gant kannad URMCA e Kokrajhar 205.491 mouezh (21,25%), bet tapet gante 246.942 mouezh (27,75%) e 1999.
Abd al-Qadir (Aljeria)
E 1860 e tifennas kristenien Siria.
Bernez Rouz
Levrioù
1987 : La chapelle de Kerdevot, Ed. Jos Le Doare, Châteaulin, 16 p. ( ISBN 2-85543-068-2 ).
2007 : Les noms de lieux d’Ergué-Gabéric, Arkae, Ergué-Gabéric,  ( ISBN 978-2-9520223-9-2 ).
2022: Trésor du breton écrit, éd. des Montagnes Noires, Gourin, 240p, (ISBN : 979-10-97073-83-1)
Toumzabteg
Tost eo d'an tagargrenteg, an temasineg hag an taznatiteg.
Ur yezh buhez-buhezig an hini eo hag ar maouezed n'int ket gouest d'ober gant yezh ebet all peurliesañ.
Brezhoneg Leon
Kensonennoù
Distaget e vez
Lanestosa
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Lanestosa e [[Bizkaia.]] Lanestosa zo ur gumun eus kornôg Bizkaia, en Euskal Herria. Ar vihanañ eus ar broviñs eo.
Ћ
Ul lizherenn girillek ispisial eo Ћ, ћ, distaget implijet evit skrivañ ar serbeg ha kevatal d'al lizherenn latin ć hervez reolennoù reizhskrivañ ar c'hroateg. Renket e vez en trede renk warn-ugent hervez urzh al lizherenneg serbek.
Skol Vreizh
rener : Paolig Combot chomlec'h : 41, Kae Leon - F-29600 Montroulez Pgz : 02.98.62.17.20 - Plr : 02.98.62.02.38 Lec'hienn : http://www.skolvreizh.com
Urzhaz (yezhoniezh)
Yezh skouer: ar mapoudoungouneg
Kv. tu-gouzañv:
Juprelle
Juprelle (e walloneg : Djouprele) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
D (lizherenn)
Pevare lizherenn al lizherenneg latin eo D, d, distaget [d].
911
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 911
Monarkiezh vonreizhel
Daoust ma'z eus demokratiezhioù eus an holl vonarkiezhioù bonreizhel hiziv an deiz ne oa ket bet evel-se atav. E monarkiezhioù bonreizhel zo ez eus bet diktatouriezhioù faskour, evel en Italia pe milourel evel e Tailand.
Trodroc'hañ
Trodroc'hañ zo kement ha troc'hañ ar c'hroc'hen hag a zo e beg ar c'halc'h, hag a anver ar pod-mezenn. Trodroc'hañ ar baotredigoù a vez graet e meur a sevenadur, abaoe an Henamzer, evit abegoù relijiel pe yec'hed (phimosis).
Aruba
Istor
Disrannet eo bet diouzh an Antilhez Nederlandat e 1986. Deuet eo da vout ur vro emren e framm rouantelezh an izelvroioù. Da vezañ dizalc'h e oa a-benn 1996, met paouezet e oa an argerzh a-benn 1990, war c'houlenn gouarnamant Aruba. Hiziv an deiz eo unan eus ar peder stad a ya d'ober Rouantelezh an Izelvroioù.
Kemper-Gwezhenneg
Ardamezioù
En aour, e groaz koñchek en gul
Siria
Mandad gall
Goude faezhidigezh Frañs e 1940 ez eas ar vro dindan kontroll gouarnamant Vichy. He mirout a ra betek an aloubidigezh saoz (skoazellet gant ar C'hallaoued dieub) e miz Even 1941. Oberiantiz ar vroadelourien siriat a redias Frañs da dennañ kuit e soudarded e miz Ebrel 1946. Lezel a reas ar galloud etre daouarn ur gouarnamant republikan strollet e-pad maread ar mandad.
Kinnigoù ouzh ar ren
E 1984 e klaskas Rifaat al-Assad, breur da Hafez Al-Assad, kemer ar galloud gant skoazell an nerzhioù surentez a oa kontrollet gantañ tra ma oa e vreur en ospital. C'hwitañ a reas war e daol ha mont en harlu a voe ret dezhañ.
Kensonenn gweuz-drekstaon dre dostaat divouezh
Daoust ha ma vez deskrivet evel ur gensonenn dre daravat peurliesañ evit abegoù istorel, e gwirionez e vez distaget evel ur gensonenn dre dostaat divouezh e saozneg, da lâret eo.
Raganv araogennek
Er yezhoniezh e vez implijet an termen raganv araogennek (saozneg: prepositional pronoun) evit komz eus raganvioù ispisial implijet evel renadenn un araogenn, da skouer:
Zenagaeg
Ur yezh verberek eus is-skourr ar yezhoù zenagaek eo ar zenagaeg (zenaga) komzet gant tro-dro da 200-300 den e Maouritania (1998)
Skoazigell
Gerdarzh
Savet eo ar ger<sup style="color:blue;">(Gant piv ? Pelec'h ?) evel ar gerioù garigell, troadikell...
Gerioù all
Skoargenn e Geriadur istorel ar brezhoneg, p. 2873.
Ni endalc'hus hag ezdalc'hus
Er yezhoniezh e vez implijet an termenoù ni endalc'hus (saoz.: inclusive we) ha ni ezdalc'hus (saoz.: exclusive we) evit komz eus un diforc'h graet gant yezhoù zo etre daou stumm raganv-gour ar c'hentañ gour liester "ni" hervez ma vez dalc'het kont eus an hini m'emeur o kaozeal gantañ/i (stumm endalc'hus) pe get (stumm endalc'hus), evel-hen:
Daoust ha ma n'eus yezh europat ebet ma vez graet an diforc'h-mañ ganti ec'h eo ur perzh kavet alies a-walc'h etre yezhoù ar bed dre vras, en o zouez: ar sinaeg, ar yezhoù aostreznezek (d.s. malayeg, indonezeg, tagalogeg...), yezhoù norzh Aostralia, ar yezh pidjin Tok pisin, meur a yezh dravidek, ar yezhoù moundek, meur a yezh komzet e reter Siberia evel an evenkieg, an hanter eus ar yezhoù komzet en Amerikaoù, un nebeud yezhoù kaokazek hag afrikanek hag un nebeudig yezhoù indezeuropek, da skouer ar marateg hag ar goudjarateg.
Treiñ e brezhoneg
Kalz nebeutoc'h a skridoù a vez troet e brezhoneg eget er yezhoù amezek, ofisiel pe get. N'eus nemet e kerneveureg, a-douez ar yezhoù amezek, e vez troet nebeutoc'h eget e brezhoneg, peogwir ez eus nebeutoc'h a dud o treiñ ha nebeutoc'h a lennerien, daou dra a zo ezhomm evit embann troidigezhioù.
N'eo ket bet kont evel-se atav : un amzer zo bet ma ne veze embannet nemet troidigezhioù, relijiel an darn vuiañ anezho.
Skoazell d'an treiñ
Adalek 2004 e oa bet disklêriet gant Kuzul-rannvro Breizh e oa o vont da skoazellañ sevel troidigezhioù e brezhoneg, pe gentoc'h da skoazellañ an embannerien da baeañ troidigezhioù. Ret eo bet gortoz 2012 evit gwelout anezhañ o skoazellañ an hini kentañ, troidigezh Harry Potter. Re all zo bet skoazellet e 2013 ha 2014 : gant Ofis ar Brezhoneg ez eus savet ul listennad oberennoù da dreiñ, met ne weler warni nemet oberennoù lennegel, klasel kentoc'h, ha n'eus lec'h ebet d'al levrioù evit ar vugale pe d'al levrioù istor, skiant, hag all. Ha n'eo ket sur e vo entanet an embannerien gant ar programm a zo savet ha kinniget gant pennadurezhioù.
Austremonius
E Clermont en dije troet ar senedour Cassius hag ar beleg pagan Victorinus ouzh ar feiz kristen, kaset Sant Sirenatus (Cerneuf) da Thiers, Sant Marius da Salers, ar Sent Nectarius hag Antoninus da lec'hioù all eus Aovergn, ha dibennet e vije bet er bloaz 92.
Eliant
Ardamezioù
"En aour e vailhenn en geot; e gab en argant karget gant pemp brizhenn erminig en sabel".
Menezaoter
Menezaoter  (Montautour e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwitreg-Reter e departamant Il-ha-Gwilen.
Banda Oriental
E deroù ar e veze kaoz gant tud Asunción (e Paraguay) eus ur Banda Oriental pe gentoc'h eus ar Banda de los Charrúas (un anv a veze graet ivez eus Entre Ríos) abalamour m'edo ar bobl Charrúa o vevañ eno, evit ober anv eus an dud a oa tost da La Mar del Norte, an anv roet d'ar Meurvor Atlantel gante.
Guarbecque
Guarbecque a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Amitabh Bachchan
E vuhez
E 1982 e oa bet gwall c'hloazet Amitabh Bachchan, pa oa o treiñ ar film Coolie. Paouez a reas neuze da c'hoari ha kregiñ da labourat evel produktour, gant e gompagnunezh, an ABCL (Amitabh Bachchan Corporation Limited).
Lemoa
Lemoa  ( pe  Lemona  e spagnoleg) zo ur gumun e Bizkaia, stok ouzh Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Mina Loy
Mina Loy, bet ganet Mina Gertrude Lowy (27 a viz Kerzu 1882 e Londrez – 25 a viz Gwengolo 1966 en Aspen) a oa un arzourez, barzhez, skrivagnerez, dazontouriez, aktorez ha skrivagnerez pezhioù-c'hoari saoz goudemodern. Priziet e voe he barzhonegoù gant T. S. Eliot, Ezra Pound, William Carlos Williams, Basil Bunting, Gertrude Stein, Francis Picabia hag ivez Yvor Winters.
Penn-kentañ he buhez
Loy a zarempredas ar gumuniezeh arzourien a oa tro-dro da Gertrude ha Leo Stein, ma kejas gant kalz arzouien rakward evel Guillaume Apollinaire, Pablo Picasso hag Henri Rousseau. E-pad an tri bloavezh a gasas e Pariz e krogas ivez gant un darempred mignoniezh gant Gertrude Stein ha Djuna Barnes hag a badas o buhez-pad.
Bredene
Bredene a zo ur gumun eus Flandrez Belgia.
Tavañjer
Micherioù
Ar frañmasoned ivez a wisk un davañjer en o ritual.
Marc'hhouarnerezh
Redadegoù
Gwelout ar pennad : Redadeg war varc'h-houarn.
Johannesburg
Kêr an aour
Liammet eo ledañ ar gêr gant dizoloadenn an aour e 1886. Kresk a ra neuze buan-kenañ. Krouet eo ur yalc'h an dalvoudoù (ar Johannesburg Stock Exchange) adal 1887.
Rannvro Brusel-Kêr-benn
Rannvro Brusel-Kêr-benn zo ur rannvro eus Belgia (e galleg: Région de Bruxelles-Capitale, en izelvroeg: Brussels Hoofdstedelijk Gewest).
Johannesburg
He c'harterioù
Niver a dud e takadoù kêrel Johannesburg hervez an niveradeg d'an 09/10/2001 :
Aethelwalh Sussex
E 685 e voe faezhet ha lazhet gant Cædwalla Wessex
Tamajakeg
Ur yezh verberek eus is-skourr ar yezhoù tamachekek ar su eo an tamajakeg ((tawallammat) tamajaq, tamasheq, tamashek(in), touaregeg, amazigh tewellemet, tahoua (tamajeq)) komzet gant tro-dro da 640.000 den en holl e Niger (450.000 den e 1998), Mali (190.000 den e 1991) ha gant un nebeud Touareg e Nigeria.
Ҙ (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Ҙ (dhe) implijet evit skrivañ ar bachkireg.
Brikol
Brikoloù d'an dud hiziv
thumb|right|260px|Gwaskoù brikoloù
Evit derc'hel dilhad-merc'hed evel saeoù pe brennidennoù e kav da lod eo gwelloc'h ober gant skoazigelloù: n'int ket ken tev na ken kalet ha brikoloù kezeg.
Tamajekeg
Ur yezh verberek eus isskourr ar yezhoù tamachekek ar su eo an tamajekeg ((tayart) tamajeq, tamachek, amazigh pe touaregeg) komzet gant tro-dro da 250 000 den e Niger (1998).
Ў
Distaget e vez pe.
914
Diwar-benn bloavezh 914 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Pseudibis
Pseudibis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).
Demokrated Frankizour (R.U.)
Da geñver dilennadeg Parlamant Europa ha da zilennadegoù lec'hel ar Yaou 4 Mezheven 2009 e kilas dirak ar Strollad Mirour hag e kollas ar galloud e Kernev-Veur (muianiver keñverel evit ar verourion), Devon ha Somerset (muianiver dreistel evit ar virourion).
Greenpeace
An aozadur
Greenpeace a zo bet krouet e Vancouver e 1971 pa'z eas ur strollad a drizek stourmer peoc'hgarour hag ekologour (John Cormack, Jim Bohlen, Paul Watson, Bill Darnell, Patrick Moore, Lyle Thurston, Dave Birmingham, Terry Simmons, Richard Fineberg, Robert Hunter, Ben Metcalfe, Bob Cummings ha Bob Keziere) e-barzh ur bag-roueder kozh, ar Phyllis Cormack, evit herzel ouzh taolioù-esae nukleel en Amchitka en Alaska. Adalek 1972 e paouezas ar Stadoù Unanet gant an taolioù-esae nukleel en aer.
Hiziv an deiz ez eus e Greenpeace International tost da 3 milion a izili dre ar bed a-bezh.
Al lestraz kanevedenn
Abaoe ma 'z eo bet krouet ec'h implij Grenpeace bigi evit kas da benn e oberezhioù dre holl vorioù ar bed. M'en deus tro da sevel lod eus e vigi en deus an aozadur prenet ul lod anezho hag o daskemmet. Ar vag vrudetañ a zo Rainbow Warrior I bet lakaet d'ar strad e 1985 gant ur gwall daol gant ar servijoù kuzh gall. E 2007 o doa pemp bag :
Rouedadoù
Greenpeace a zo e-barzh ar strollad "Stop-EPR" a sav a-enep ar raktres sevel un EPR e Olkiluoto (Finland) hag e Flamanville (Manche).
Ezel eo bet Greenpeace Frañs eus ar strollad L'Alliance pour la planète etre 2006 ha 2012 gant kevredigezhioù all a zifenn an endro evel Les Amis de la Terre pe WWF.
Mallabia
Mallabia (Mallavia  e spagnoleg) zo ur gumun e reter Bizkaia, en Euskal Herria.
Tamachekeg
Ur yezh verberek eus is-skourr yezhoù tamachekek ar su eo an tamachekeg (tamasheq pe touaregeg) komzet gant tro-dro da 270.000 den en holl e biz Mali (250.000 den e 1991), en Aljeria hag e Burkina Faso (20.000-30.000 den e 1991).
Div rannyezh ez eus, disheñvel a-walc'h an eil diouzh eben :
Plac'h
Ar plac'h yaouank hag ar marv
Dodenn ar plac'h a vez tizhet gant ar marv a zo fonnus e lennegezhioù ar bed, pa vez skeudennet an dislavar splann etre un den glan ha diglok he buhez. En Europa e vez anavezet mat planedennoù krijus Antigon hag Ifigenia, kondaonet d'ar marv evit saveteiñ o broioù ha diwar abegoù politikel koulz hag abegoù relijiel.
Planedenn
Abaoe 1995 ez eus bet kavet 5 333 flanenedenn e 3 932 goskoriad en diavaez da goskoriad an Heol ; setu amañ termenadur hevelep korfoù-egor hervez an IUA.
Skouergorneg
Perzhioù all
Ur c'harrez zo ur skouergorneg dibar, dezhañ pevar c'hostez keit : ur skouergorneg hag ul lankell war un dro eo eta. Gorread un hirgarezenn a vez jedet dre lieskementiñ e hirder (h) hag e lec'hed (l) ; gant arouezioù : A = hl. Da skouer, gorread un hirgarrezenn dezhi 5 hirder ha 4 lec'hed a zo 20, rak.
Séricourt
Séricourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Strollad Mirour (R.U.)
Ar Conservative Party (e saozneg; ent-ofisiel: Conservative and Unionist Party).
Themis
Gwreg Zeus
Doueez ar Justis, al Lezenn hag ar Reizhded e oa Themis, o skoazellañ Zeus en Olimp. Alies e veze diskouezet en arzoù gwechall gant mentel ar justis a bouez ganti arguzennoù an daou du enebet.
Hervez oberourien zo e oa bet gwreg an Titan Japet, a oa breur dezhi, ha genel a reas e vab Prometeus (nemet ne oa ket mamm da vugale all Japet).
Erinome (loarenn)
Erinome (eus gresianeg Ερινομη) pe Yaou XXV a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2000. Hi a berc'henn da strollad Karme, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 23 milion km ha 24 milion km gant ur stouadur a 165°.
Buteo
Rummatadur
Renket e vez ar genad-mañ en urzhiad Accipitriformes hiziv an deiz (e hini Falconiformes gwechall).
916
Diwar-benn bloavezh 916 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 916
Kuzul Kenaozañ Strolladoù hag Aozadurioù Maoour Su Azia
Strolladoù bet krouet KKSAMSA gante
Krouet e oa bet KKSAMSA e 2001 gant ar strolladoù-mañ:
Ar Pevare Kendalc'h
Kreñvaet e oa al liammoù kenskoazell ha kenurzhiañ ha disklêriet e oa bet e chomfe hep en em emellañ strolladoù Nepal e brezel ar bobl en India.
Jean-Baptiste Colbert
Colbert a vez laret evel awenet gant mennozhioù Barthélemy de Laffemas, ekonomikour ha kuzulier Herri IV ; Laffemas en devoa roet lañs d'ar c'henwerzh trevadennel ha da greanterezh gwiadennoù, an daou skourr kenwerzh a zedenno Colbert kalz, gant mererezh an arc'hant foran pezh a lakao anezhañ da vezañ diaz d'ar rouantelezh c'hall. Arabat meskañ anezhañ gant e vab Jean-Baptiste Colbert, markiz Seignelay
An Eskevien
An Eskevien a oa ur gumun eus Kerne-Izel, e kanton Douarnenez, e departamant Penn-ar-Bed, e Bro ar C'hab e kornôg Breizh.
Bostrychia bocagei
Bostrychia bocagei zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Threskiornithidae.
Tacuinum Sanitatis
Brudet mat e oa an Taccuinum en Europa ar c'hornôg e dibenn ar Grennamzer, ken e vez graet taccuino en italianeg hiriv eus ne vern pe zornlevr pe kaier. Ul levr a bouez eo evit studiañ medisinerezh ar Grennamzer, kenkoulz hag al labour-douar pe al louzoù.
Kerwall
Ardamezioù
En gul e deir mailhenn en aour, leinet gant un drailhenn en argant.
Gwerziou Breiz-Izel
Gwerziou Breiz-Izel zo un oberenn divyezhek, div levrenn oc'h ober anezhi, enno gwerzioù brezhonek dastumet gant Fañch an Uhel, gant an droidigezh c'hallek a-dal pep hini, hag un nebeud notennoù e galleg a-wezhioù. Embannet e oa bet gant Édouard Corfmat en Oriant e 1868 ha 1874.
25
778 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) = 25 goude ganedigezh J.-K.
John Martyn
thumb|right|John Martyn John Martyn a oa ur soner saoz, ganet e 1949 ha marvet e 2009. Bras eo bet e levezon war Eric Clapton, U2 pe David Gilmour.
Yezh VO
Renadur ar penn
Dre vras e vez diorroet a-dehoù ar yezhoù VO, da lâret eo e vez lec'hiet penn e deroù ur rannfrazenn peurliesañ.
Adstagennoù
Er yezhoù VO e vez implijet araogennoù kalz aliesoc'h evit lerc'hennoù.
André Malraux
An eil brezel-bed
Met harzet e voe gant an alamaned. Boureviet e voe e toull-bac'h Toulouse, peogwir eo bet kemesket gant e vreur. Met an arme alaman a dec'has kuit eus ar c'her. Dre-se Malraux a c'hellas tec'hout kuit eus an toull-bac'h. Ur wech dieubet ez eas e darempred gant André Chamson, evit krouiñ ar rann Alsace-Lorraine. Stroum a reas evit dieubiñ ar ranvroioù-se. Enebiñ a reas ouzh an alamaned e pad seizh devezh, dindan an ec'h. D'ar 24 a viz Du 1944, e gemeras perzh e dieubidigezh Strasbourg. Medalennet eo bet gant ar jeneral De Lattre De Tassigny.
Ministr De Gaulle
Adalek ar poent-se, e stourmas evit harpañ De Gaulle hag harpañ e zistro. Malraux a zo un ezel eus Comité d'études pour le retour du général De Gaulle. En o zouez e veze kavet Raymond Aron, Jacques Soustelle, Michel Debré, Gaston Palewski, Christian Fouché, Roger Frey, Foccart, Georges Pompidou,... Goude pemp miz chomet hep en em diskouez, De Gaulle a zo distro: "Devrais-je attendre que la France soit morte pour la sauver?". Kavet en eus un strategiezh simpl evit distreiñ d'ar galloud: ar referendum bonreizhel. Malraux a zo oc'h ober war dro leurennerezh e brezegennoù: deuet eo da vezañ ur mestr propaganda evit ur mare.
Kakemono
Hyôsô 表装 eo anv e skor.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1908
Dalc'het e oa bet 6 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn etre an 13 a viz Gouere hag an 9 a viz Eost (14 tennad-hent, 4 488 km). Gounezet e oa bet gant ar reder breizhat Lucien Petit-Breton evit an eil gwech (ha diouzh renk), 28,740 km/e e dizh keitat. Aet e oa bet ar maout gantañ en 2, er 7, en 9, 11 hag er 14 ha diwezhañ tennad-hent.
Pnareg
Div rannyezh ez eus :
Rainbow Warrior
Rainbow Warrior eo anv lestr-arouez Greenpeace. Daou lestr zo bet en anv-se. An hini kentañ a oa bet kaset d'ar strad gant ar servijoù kuzh an arme c'hall e 1985. An eil zo o vont en-dro abaoe 1989.
Ar Rainbow Warrior I
Ar Rainbow Warrior kentañ a oa ul lestr bet prenet gant Greenpeace hag implijet e-pad ar bloavezhioù 1980 evit stourm a-enep an arnodoù nukleel gall a veze d'ar mare-se er Meurvor Habask, war inizi Moruroa ha Fangataufa.
Ar Rainbow Warrior II
Gant al labourioù e c'heller bremañ lakaat 28 den da gousket ennañ, muioc'h eget er stumm orin. Ouzhpennet ez eus bet ivez teirgwern evit ma c'hellfe mont war-raok gant an diesel hag an avel.
Prevenkel
Prevenkel a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Dispac'h Gall
E 1793 e voe beziet eus lodenn eus eskern ar roueelourien lazhet e-pad Emgann Savenay.
Glycerius
Posupl eo e taleas diskar an impalaerezh ag un nebeud a vloavezhioù. E-pad e ren e oa Roma en arvar en abeg d'ar Wizigoted a oa en em staliet e Spagn ha su Galia ha d'an Ostrogoted a zalc'he Dalmatia. Pan antreas an Ostrogoted e Galia e 473 e kasas soudarded da virout anezho ouzh unvaniñ o nerzhioù.
N'anavezer ket pegoulz e varvas Glycerus. Mont a ra diwar-wel en dielloù goude 480.
Grâce-Hollogne
Grâce-Hollogne (walloneg : Gråce-Hologne) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Liège.
Douaroniezh
War ribl kleiz ar Meuse en argrec'h daLiège emañ.
Bagé
Douaroniezh
War lez ar stêr Camacuã emañ ar gumun. Kêr Bagé zo un 40 km en hanternoz d'an harzoù etre Uruguay ha Brazil, tostik d'al lec'h ma emañ eienenn ar Río Negro, hag un tamm er c'hreisteiz d'an  Nó de Santa Tecla  a zo etre Serra de Camacuã ha Cuchilla Grande. E krec'h an nó (nudo e spagnoleg), betek 1745, e oa ur peniti ma veze enoret Santez Tekla gant ar visionerien. Eno e voe savet ar fuerte de Santa Tecla gant ar Spagnoled, nemet ne chom ken nemet dismantroù anezhañ.
Armerzh
Gant ar sevel chatal dreist-holl e veve an dud en XIXvet kantved evel hiziv.
Aragón (stêr)
Ar stêrioù Arga hag Irati eo hec'h adstêrioù war he lez dehoù.
Morzhol-brezel
Ar morzhol-brezel zo un arm a veze implijet er Grennamzer da skeiñ ha da doullañ harnezioù-brezel an enebourien. Graet e oa evit an emgannoù den ouzh den, ha gallout a rae an troad anezhañ bezañ hir pe hiroc'h. Pa ne dreuzed ket an harnez gant ar morzhol e c'halled alies gweañ an harnez ha mirout ouzh an hini harnezet d'ober fiñvadennoù zo.
Marz Neustria
E Roperzh Teurgn e voe fiziet marz Breizh en 861, hag en Adalard ar Senechal hini Normandi, a-gevret gant e gerent Udo Neustria ha Berengar, mibien ar c'hont Gebhard.
Mousterel-an-Il
Mousterel-an-Il (Montreuil-sur-Ille e galleg) zo ur gumun e departamant Il-ha-Gwilen.
Hwicce
Liammoù diavaez
Dobunni to Hwicce
Ar Folgoad
Ar Folgoad a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lesneven, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. betek 1829 e oa anvet Guicquelleau.
Karl Schmidt-Rottluff
Karl Schmidt-Rottluff (1añ a viz Kerzu 1884 e Rottluff – 10 a viz Eost 1976 e Berlin) a oa ul livour hag un engraver alaman a gemeras perzh e Die Brücke hag en eztaolouriezh.
Sparfell treid berr
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras o ment, glazarded ha ploged dreist-holl.
Annez
Neizhañ a ra ar spesad en un takad hag ya eus ar Balkanioù da Rusia tra ma nij kuit da viz Afrika hag Arabia da c'hoañviñ.
14 C'hwevrer
Lidoù
Sent an deiz:
Ibiz kribennek Madagaskar
An ibiz kribennek Madagaskar a zo un evn, Lophotibis cristata an anv skiantel anezhañ.
Milagro
Milagros
Lec'hioù all zo ivez hag a zo anvet Milagros (burzhudoù).
Rùm
Gerdarzh
The island was cleared of its indigenous population prior to being mapped by the Ordnance Survey, so it is possible that many place names are speculative. Nonetheless, the significant number of Norse-derived names that exist eight centuries after Viking political control ended indicate the importance of their presence on the island. Of the nine hamlets that were mapped in 1801, seven of the names are of Norse origin. -->
Douaroniezh
<!--With an area of 10,463 hectares (40 square miles), Rum is the largest of the Small Isles. It has no indigenous population, but is inhabited by about 30 people — employees of Scottish Natural Heritage and their families, together with a number of researchers, and a school teacher. All the residents live in the village of Kinloch, in the east of the island, which has no church or pub, but does have a village hall and a small primary school. It also has a shop and post office, which is manned by volunteers and keeps irregular hours.
Rainer Maria Rilke
Rainer Maria Rilke a oa ur barzh aostrian ganet e Praha d'ar 4 a viz Kerzu 1875 ha marvet d'an 29 a viz Kerzu 1926 e Montreux e Suis. Gwelet eo evel unan eus ar gwellañ barzhed alamanek.
28
781 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0028 PC (goude ganedigezh ar C'hrist)
Agnes Merania
Rouanez
Goude marv e bried Isabelle de Hainaut ec'h addimezas Fulup II an Aogust e 1193 da Ingeborg Danmark. N'ouzer ket perak e kemeras heug ouzh e wreg adalek an deiz goude an eured hag e klaskas dizimeziñ diganti.
D'ar 1añ a viz Mezheven e teuas Agnes Merania da vout trede pried ar roue gall Fulup II an Aogust.
Murat V
Mab e oa da Abdülmecit I ha niz Abdülaziz.
Tennet pep frankiz digantañ e vevas gant e familh ha mervel d'an 29 a viz Eost 1904.
Orson Welles
E oberennoù
Komedian: Abadennoù evit ar skiwell: Produer:
Milagro (Nafarroa)
100px|thumb|Ardemezioù Milagro
Istor
Fuzuilhet e voe 78 den e-pad Brezel Spagn, etre an 22 a viz Gouhere 1936 ha Mae 1937.
Hywel fab Emyr Llydaw
Hoel
Dindan e anv 'Hoel' (anv latin ha brezhonek) e kaver Hywel fab Emyr Llydaw e darempred gant doareoù diwezhañ mojenn Tristan hag Izold e skridoù ar varzhed c'hall hag angl-norman evel Béroul ha Thomas o Brydain.
Yezh VOS
Yezhoù VOS eo ar yezhoù aostronezek, en o zouez ar malagasieg hag ar fidjieg hag ivez ar yezhoù mayek, en o zouez an tzotzileg, yezhoù ergativel anezhe ivez.
Erich Heckel
E vuhez
Goude an Eil Brezel-bed edo o chom e Hemmenhofen, hag e kelennas en Akademiezh Karlsruhe betek 1955.
Evel lod brasañ izili Die Brücke e savas kalz engravadurioù : e katalog Dube diwar e benn e konter 465 koadengravadur, 375 engravadur ha 400 maendresadenn. Ouzhpenn 200 eus an oberennoù-se a voe savet e-pad seizh bloavezh diwezhañ e vuhez.
India
An arouezioù broadel
Evn broadel : ar paun
Gwez broadel : ar banian
Ar relijionoù
Relijionoù pennañ: hindouegezh, islam, kristeniezh, boudaegezh, sikegezh, jainegezh.
Marz Breizh
Marz Breizh  a voe krouet en, dindan an impalaer Karl Veur. Bodañ a rae kontelezhioù kornôg impalaeriezh ar Franked : kontelezh Gwened, kontelezh Naoned, kontelezh Roazhon, hag un darn eus Maen. En e benn e oa ur prefed (« Britannici limitis praefectus »), hag an hini brudetañ e oa Roland, a vije bet niz d'an impalaer hervez ar vojenn, hag a varvas e 778 e Roncevaux. Aloubet e voe gant Nevenoe ha rouaned Breizh war e lerc'h.
Ur marz all a voe krouet neuze, ennañ Touraine, Anjev ha Maen, dindan Roperzh Teurgn, e 861. Un darn a voe roet da Vreizh gant Feur-emglev Entrammes e 863.
Philippe de Montmorency, kont Hoorn
Sevel a reas a-du gant emsavadeg ar Gorgerien a-enep politikerezh Felipe II, roue Spagn. Abalamour da se e voe dibennet war urzh Fernando Álvarez de Toledo y Pimentel, dug Alba. Dibennet e voe Philippe de Montmorency e leurgêr vras Brusel war un dro gant kont Egmont, d'ar 5 a viz Mezheven 1568.
Fléron
Fléron ( e walloneg : Fléron ivez) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Valletta
Valletta eo kêr-benn Malta daoust ma n’eo ket an hini bobletañ (5 827a annezidi e 2019). Savet eo bet er.
Ernst Ludwig Kirchner
Buhez hag oberenn
Savet e voe ur manifesto (savet gant Kirchner dreist-holl) gant ar strollad. Engravet e voe er c'hoad. Ennañ ec'h embannent e oa ur remziad nevez "a felle dezhañ bezañ dieub en e arz hag en e vuhez, distag diouzh an nerzhioù kozh ha diazezet."
E 1933 e voe lakaet Kirchner da "arzour disteraet" gant an Nazied ha goulennet e voe gantañ dilezel an Akademiezh. E 1937 e voe lemet ouzhpenn 600 oberenn savet gantañ diouzh mirdioù Alamagn, ha gwerzhet pe distrujet e voent. Gwall skoet voe gant an afer-se ha gant aloubiñ Aostri gant an Nazied, hag en em lazhas e 1938.
Saburo Sakai
An Eil Brezel-Bed
E-kerzh an eil brezel-bed, ar blenier kirri-nij Saburo Sakai en d'eus distujet 64 karr-nij enebour, an darn vrashañ anezho o vezañ amerikan. Anavezet ez eo ivez evit bezañ unan d'eus an tri blenier nemetañ d'eus e strollad-nij orin da vezañ chomet bev betek fin ar brezel. Goude ar brezel, Saburo Sakai en d'eus kuitaet an arme gant an titl a letanant. Bet eo bet penn-bras un embregerezh moulañ. Bet eo bet ivez da weladenniñ ar Stadoù-Unanet lec'h ma n'eus kavet an tu da gejañ gant e enebourien gozh.
Llancarfan
Tud brudet all
E-touez an dud brudet all eus ar barrez eo ret menegiñ ar barzh Iolo Morganwg.
Karel
Karel zo un anv-badez tchekek, danek, nederlandek, finnek, islandek, norvegek, slovenek ha svedek. Kar eo d'an anv Karl. Stank e vez kavet e Tchekia daoust da vont war an diskar hiziv hon deiz.
Caerfyrddin
A. Moridunum
Talvoudegezh ː ar c'hreñvlec'h e-kichen ar mor.
Tierniezh Sui
Ar voudaegezh ha tierniezh Sui
En he bog eo bet ar voudaegezh e-pad marevezh ar C'hwec'h tierniezh bet a-raok ar Suied. En em ledet e oa eus India dre impalaeriezh Kushan betek Afghanistan ha betek Sina e-doug marevezh diwezhañ an Haned. War greñvaat e oa aet ar voudaegezh d'ur mare ma ne oa ket ken kreñv krog ar galloud kreiz war ar vro. Gouezet he doa krouiñ un nerzh sevenadurel disachañ a zistroe an dud diouzh ar brezel war-du tiernelezh Sui. E meur a zoare eo ar voudaegezh zo bet pennkaoz d'an azginivelezh sevenadurel e Sina e-pad marevezh ar Suied.
Fernando Braga
Fernando Braga a zo bet ganet e 1958 e Buenos Aires.
Tierniezh Sui
Pennoù an dierniezh Sui
Istorioù kaer diwar-benn tierniezh Sui a c'haller lenn war Mojennoù tiernelezh Sui
Fernando Braga
Div wezh eo bet Kampion Italia, e 1986 e Cesenatico hag e 1988 e Chianciano Terme.
Neon gwer
Diaes eo o lakaat da ouennañ e-barzh an akwariomoù rak ezhomm o deus eus dour dous-tre (1-2 KH, pH 5,2-5,8). Dozviñ a reont er struj, e kornioù teñvalañ ar stêr (pe an akwariom). Kizidik-tre eo ar vioù hag ar munus ouzh ar gouloù.
Bengal
Banglaeg (বাংলা Bangla) eo ar yezh a vez kaozeet gant an darn vrasañ eus an dud enni.
Gant ouzhpenn 900 annezad dre km² eo unan eus ar c'hornadoù muiañ tudet er bed. Paour-kenañ eo Bengal ha war ar maez e vev an darn vrasañ eus an dud, daoust ma kaver kêrioù bras-divent, evel Kolkata en India ha Dhaka e Bangladesh. Izel eo an douaroù : 10 m a-us live ar mor d’ar muiañ, en darn vrasañ eus ar vro. Gant se e c’haller soñjal e vo beuzet tammoù bras eus an arvor er bloavezhioù zo o tont, gant live ar mor o sevel da-heul tommadur an hin.
Musashi Miyamoto
Buhez
Kemer a raio perzh e sez kastell Hara e 1638, 'pad emsavadeg ar Gristenien kaset gant Shirō Amakusa.Oadet a 59 bloaz (1643) setu Musashi loc'het trezek menez Iwato, lec'hiet e-kichen Kumamoto. Eno e vev en ur vougev, hini Regandô. Kaset en d'eus gantañ un daol-skrivañ, d'an 10 d'eus an dekvet miz ez eo krog da skrivañ al levr Gorin no sho.
James Bouillé
Liammoù
Atelier breton d'art chrétien (wikipedia gallek diwar-benn "an Droellenn")
Musashi Miyamoto
Herez
Hiziv an deiz ez eus c'hoaz d'eus e skol, an deskiñ a zo kaset da benn gant ul lignez a vistri hag a zo diskennidi deskibien Musashi. Ar skol-se a zo an Hyōhō Niten Ichi-ryū ( "Skol an daou oabl"). Kavet e vez ivez skolioù all gant al lostger Niten Ichiryu met en un doare ofisiel ne vez liamm ebet etrezo hag herez gant ar skol Hyoho Niten Ichiryu.
Diforc'h T-V
E meur a yezh ma vez graet gante an diforc'h a sevended-mañ eo bet diorroet ar stumm uhel (stumm V) diwar ur raganv liester, evel da skouer er yezhoù romanek ma teu ar stumm T diwar ar stumm unander latin tu keit ha ma teu ar stumm V diwar ar stumm liester e latin vos. Ul liamm sklaer ez eus etre diorroadur ar stummoù-mañ ma vez implijet al liester evit merkañ ur sevended uheloc'h hag ar pluralis majestatis,da lâret eo implij stumm liester ar c'hentañ gour ("ni") gant tud a garg uhel e yezhoù hag e degouezhioù zo e lec'h ar stumm unander ("me", da skouer e saozneg: We are not amused distaget gant ar rouanez oc'h ober dave outi hec'h unan (d.l.e.: "N'on ket plijet").
En euskareg n'eus diforc'h yezhadurel ebet e-keñver ar jener nemet evit a sell ouzh displegadur ar verb da heul ar stumm T (hi), implijet e rannyezhoù zo:
Kemmañ a c'hell ivez an diforc'h T-V a-hed ar wezh, aet da get penn-da-benn e saozneg (thou ~ you) da skouer hag o vont da get muioc'h-mui e norvegeg.
Mehmet V
Mehmet V, ganet d'an 2 a viz Du 1844 e Kergustentin (Impalaeriezh otoman), a voe 35 sultan an impalaeriezh otoman. Mab e oa da Abdülmecit I. Pemp bloaz ha tri-ugent e oa pa voe lakaet war dron an impalaeriezh gant tud ar strollad Ittihat ve Terakki d'ar 27 a viz Ebrel 1909. Ne oare seurt ebet diwar-benn mererezh ar vro ha leuskel a reas ar galloud d'ar re o doa lakaet anezhañ e penn an impalaeriezh. Mervel a reas d'an 3 a viz Gouere 1918 e memes kêr.
Darvoudoù dindan e ren
Dindan e ren e oa toc'hor an impalaeriezh otoman ha rediet da gemer perzh e brezelioù : brezel Tripolitania ouzh Italia, eil brezel ar Balkanioù ouzh Gres hag ar brezel-bed kentañ ouzh Bro-Saoz ha Bro-C'hall.
Jules Brunet
Evel Nathan Algren, haroz ar film gant Edward Zwick, e stourmas Brunet a-enep lu an Impalaer e-pad ar brezel diabarzh. Ar film a chom gwirion a-walc'h rak Brunet ne varvas ket e-pad ar mare drastus-se ha dreist-holl goude marv an holl eus e "skolidi", Samouraied anezho.
Abdülhamit II
Ren
Brezel a voe etre an impalaeriezh otoman ha Rusia diwar-benn ar Balkanoù e 1877-1878 (anvet 93 Harbi e turkeg (Brezel 93) dre ma krogas e bloavezh 1293 an deiziadur muzulmat). An arme rus a yeas betek tal-kichen Istanbul ha koll a reas an Otomaned Bulgaria, Roumania ha Montenegro. Diwar ar c'holloù-se e savas ar meno foran a-enep d'ar sultan hag hemañ a dorras ar bonreizh.
Loch Shuaineart
Loch Shuaineart pe Loch Suaineard (Loch Sunart e saozneg) zo ul loc'h e Loch Abar, e Bro-Skos. War lez al loc'h emañ kêriadenn Suaineart.
Cirencester
Anv
- Rivet & Smith :
- Nennius : Cair Ceri;
Istor
Er bloaz 212, Corinium / Cirencester en em gav adarre kêrbenn keoded an Dobunni, Glevum / Gloucester o virout e statud trevad roman.
E 296, savet eo Corinium / Cirencester kêrbenn rannvro nevez Britannia Prima. D'ar c'houlz-se, gant e 101 hektar, Corinium / Cirencester a zo an eil kêr eus Britannia romania, goude Londinium / Londrez. Tapet eo Cair Geri / Cirencester etre dorn ar West-Saxon, da heul Cair Gloiou / Gloucester, ha Kaer-Vaddon / Bath, e 577, goude koll da vat emgann Deorham.
Caerhun
E 2011 e oa poblet gant 1292 a dud, ha 44,6% anezho a oa kembraegerien.
Geronticus
Geronticus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
Strollad Komunour Bhoutan (Marksour-Leninour-Maoour)
Strollad Komunour Bhoutan (Marksour-Leninour-Maoour) (e saozneg: Communist Party of Bhutan (Marxist-Leninist-Maoist): CPB(MLM)) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour a stourm dre guzh e Bhoutan, bet krouet e kampoù ar repudi e Nepal war-dro 2003, ar bloavezh ma oa bet embannet gant ar Strollad e disklêriadur kentañ.
Lez
Lez a reer eus meur a dra.
Radio Kerne
Aozadur
Pellgomz : 02 98 91 05 00
Arz ha saverezh meroveat
Gwan e teuas arz ar saverezh hag ar c'hizellat. Orfebrerion avat a oa deuet mailh war o micher. Ha livañ an dornskridoù a zigor an nor d'an doareoù kelt da gaeraat, hag a zo mammenn wir ar c'hrouiñ meroveat daoust d'ar gristenezh ha d'ar Varbared.
Kenrouedad
Orin an termen
Krediñ a ra da veur a zen n'eo ar Genrouedad nemet ar reizhiad gourskridoù (saozneg : hypertext) anvet World Wide Web pe "ar Web", abalamour ma oa hennezh ar servij brudetañ e kreiz ar bloavezhioù 1990. Ar Web (ar Gwiad e brezhoneg) zo ur reizhiad dispakañ testennoù, skeudennoù ha sonioù a vez kinniget dindan stumm pajennoù e liv. Kavet e vez servijoù all c'hoazh, evel an anvonerezh war ar prim, an Internet relay chat, hag an eskemmoù restroù stlennegel dre ar c'hehentiñ peer-to-peer.
Istor
An notennoù a oa bet skrivet e miz Gouere 1962 gant Joseph Carl Robnett Licklider (1915-1990), eus Massachusetts Institute of Technology (MIT) eo an testennoù koshañ zo anezho. Licklider a zeskrive enno an etregweredoù sokial a c'hallje bezañ gant ur rouedad urzhiataerioù. Rankout a rae aesaat ar c'hehentiñ etre klaskerien an Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) dreist-holl. E miz Here 1962 e oa deuet Licklider da vezañ e penn ar raktres enklask en urzhiataerzh eus an DARPA. Kendrec'hiñ a reas e warlerc'hidi Ivan Edward Sutherland (* 1938) ha Robert William "Bob" Taylor (* 1932), kerkoulz hag enklasker ar MIT Lawrence G. Roberts (* 1937), pa lavaras dezho e oa talvoudus ar rouedadoù stlennegel.
E 1966 e oa bet enfredet Roberts gant Taylor en DARFA evit empennañ an ARPANET. E 1967 ez embannas ar steuñv. Pa oa bet o kinnig an destenn-se e reas anaoudegezh gant daou strollad all a enklaskerien dizalc'h a laboure war an hevelep danvez : ur strollad eus an National Physical Laboratory (NPL) eus ar Rouantelezh-Unanet gant Donald Davies (* 1924) ha Roger Scantlebury, hag egile eus ar RAND Corporation gant Paul Baran.
E deroù ar bloavezhioù 1990 e c'haller lavaret e oa bet ganet ar Genrouedad a anavezomp hiziv : ar Web, un hollad pajennoù en HTML o veskañ skrid, liammoù, skeudennoù, a c'haller ennegañ dre un URL (Uniform Resource Locator) hag a c'haller diraez gant ar c'homenad HTTP (HyperText Transmission Protocol). Ar skouerioù, diorroet er CERN (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire) gant Sir Timothy John "Tim" Berners-Lee (* 1955) a dapas brud buan pa oa bet diorroet ar merdeer liesvedia Mosaic en NCSA (National Center for Supercomputing Applications) gant Marc Andreessen (* 1971) hag Eric J. Bina (* 1964).
Hag ar maouezed ?
A-raok an Eil Brezel-bed e veze gopret kalz maouezed barrek war ar matematikoù da vezañ « urzhiataerezed », a oa karget da ober ar jenadennoù kemplezh a vez graet gant urzhiataerioù hiziv. Gant kompoderioù e labourent, ha peogwir e veze gwerzhet an ardivikoù-se hep tamm notennig teknikel ebet e rankjont en em zibab evit o frogrammiñ. War ur renk izel e vezent lakaet, a-live gant ar sekretourezed ha merc'hed ar pellgomz. P'o devoa diluziet ar c'hudennoù ha kaset ar stlenneg war-raok a-gammedoù divent e rankjont lezel o c'hadorioù d'ar wazed. Setu amañ ar re anavezetañ anezho.
Kevreadennoù evit an dud voutin
Meziantoù, a-hend-all, zo ezhomm evit korvoiñ ar Genrouedad hervez an implijoù a vez graet anezhi :
Komenadoù
Setu amañ ar c'homenadoù pennañ.
Amsterdam
Kumun Amsterdam
Tro-dro da Amsterdam e kaver ar c'humunioù da-heul : Diemen, Weesp, Abcoude, Ouder-Amstel hag Amstelveen er su, Haarlemmermeer ha Haarlemmerliede en Spaarnwoude er c'hornôg, Zaanstad, Oostzaan, Landsmeer ha Waterland en norzh.