cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zefyros
Zefyros ha C'hloris
Bevañ a rae Zefiros en ur c'hev e Thrakia (Bro-C'hres). Skrapat a reas an nimfenn C'hloris hag e roas dezhi beli war ar bleuñv. O mibien a oa anvet Karpos, Mopsos hag Ampyks.
Kib vell-droad ar bed 2006
Kêrioù ha stadoù mell-droad
Dibabet e oa bet daouzek kêr dre Alamagn da zegemer ar c'hrogadoù mell-droad : München, Leipzig, Kaiserslautern, Köln, Stuttgart, Nürnberg, Dortmund, Hannover, Hamburg, Gelsenkirchen, Frankfurt ha Berlin.
1261
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1261
1094
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1094
Mor Adria
Gorread : 160 000 km2
Flegyas
Mojenn
Pa oa brazez e verc'h Koronis eus he mab ec'h orgedas ouzh Isc'hys, mab Elatos. Pig pe vran a gan, hag ur vran a yeas da gontañ an doare da Apollon. Hag an doue dogan da gas e c'hoar, ar werc'hez Artemis, da lazhañ Koronis gant he saezhoù.
Timbroù Transvaal
left|thumb|120px|Timbr an Transvaal – 1885
Hiadezed
An Hyadezed (henc'hresianeg : ‘Υάδες Huádes, « ar Glavegezed », eus ὑειν, « ober glav ») e oa nimfezed ar glav e mojennoù Hellaz kozh. Merc'hed e oant d'an Titan Atlas ha d'an Okeanidenn Aithra, pe Pleione, ha c'hoarezed da Hyas. En un doare all eus ar vojenn int merc'hed da Hyas ha Boiotia. Kemmañ a ra o niver hervez ar skrivagnerien (div int, pe deir, pe bemp, pe seizh, pe kalz muioc'h). Meneget e vez an anvioù-mañ:
Timbroù Transvaal
Adalek 1994 ez eo rannet an Transvaal e peder rannbarzh e-kreiz Republik Suafrika : Gauteng, Mpumalanga, Limpopo ha Proviñs ar Gwalarn.
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Janashakti
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Janashakti: SKI (M-L) Janashakti (saozneg : Communist Party of India (Marxist-Leninist) Janashakti: CPI (M-L) Janashakti ; hindeg: भारत की कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) जनशक्ति ; जनशक्ति janashakti: "galloud ar bobl") zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour dre guzh hag er-maez eus al lezenn bet krouet en India e 1992 pa gendeuzas ar seizh aozadur dispac'hel-mañ :
Julien Green
Skrivagner gall ha gallek, a orin eus SUA.
Mahmut Iañ
Kenderc'hel a reas gant reformoù politikerezh diabarzh kroget gant e eontr e-pad marevezh an tulipez (1718-1730).
Gouriz-garigelloù
Istor ha mojenn
Pa zeuas giz ar vrozhig berr-berr er bloavezhioù 1960 ne soñjed ken nemet el loeroù-gaol. E-maez ar c'hiz e oa aet gouriz ha garigelloù, met gant Chantal Thomass e voe klasket reiñ ton adarre d'an dilhad-dindan hoalus evit ar maouezed a-zoare. Adalek ar bloavezhioù 1980 ne reas o brud nemet kreskiñ.
Filmoù
Filmoù zo o deus graet brud d'ar gouriz-garigelloù: Der Blaue Engel evel-just, pe Tacones lejanos (gant Pedro Almodóvar) ma weler gwazed o wikañ seurt dilhad. En ur film kalz disteroc'h, Lunes de fiel, e weler Emmanuelle Seigner o wiskañ an dilhad-dindan-se graet, evit-doare da vagañ sorc'hennoù gwazed, o wiskañ loeroù ha gouriz-garigelloù dindan he mantell-c'hlav.
Elatos
hag ivez
Isonoe (loarenn)
Isonoe (eus gresianeg Ισονοη) pe Yaou XXVI a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2000. Hi a berc'henn da strollad Karme, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 23 milion km ha 24 milion km gant ur stouadur a 165°.
1095
Diwar-benn bloavezh 1095 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Timbalenn
Timbalennoù all
Anaout a reer:
Gauchin-Verloingt
Gauchin-Verloingt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Vitus Bering
right|thumb|150px|Vitus Bering Vitus Jonassen Bering (pe Behring) a oa bet ganet e 1681 e Horsens e Danmark ha mervel a reas d’an 19 a viz Kerzu 1741 war enez Bering. Ur moraer hag un ergerzher danat e oa, e servij Rusia.
Osman III
Mab e oa da vMustafa II ha breur da vMahmut I.
Eskopti anglikan Exeter
Istor
E 1877 e voe disrannet eskopti Truru diouzh hini Exeter
Cosimo Iañ de' Medici
E vugale
Ma voe niverus bugale Cosimo, ne voent ganet dindan steredenn ar chañs rak an droug-skevent a veze oc'h ober e reuz bep ar mare e Firenze, ma ranke an dud pinvidik kuitaat kêr da vont d'an arvor, hag eno neuze e kavent ur c'hleñved all, ar malaria.
Bouches-de-l'Elbe
Hambourg (Hamburg) a oa ar pennlec'h, hag isprefetioù a oa en Lubeck (Lübeck), Lunebourg Lüneburg ha Stade.
Hijra
Hijra zo
Yann Iañ (dug Normandi)
Dimeziñ ha bugale
Orgedet e oa ouzh Isabelle d'Angoulême, ur plac'h yaouank ugent vloaz yaouankoc'h egetañ, merc'h da Aymer Taillefer, kont Angoulême, hag a oa prometet da Hugues X de Lusignan. Addimeziñ a reas Yann e Bourdel e miz Eost 1200 da lakaat a reas kurunenniñ Isabelle d'Angoulême evel Rouanez bro-Saoz en Abati Westminster e miz Here. Pemp bugel o doe :
Fresnoy-en-Gohelle
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Roer (departamant)
Savidigezh an departamant
War-lerc'h ma voe faezhet Napoleon e 1814, e voe rannet an departamant etre Rouantelezh an Izelvroioù (lez kleiz ar stêr Meuse hag un tamm douar a-hed al lez dehoù, enni Gennep, Tegelen ha Sittard, (bremañ e Limburg en Izelvroioù), ha Rouantelezh Prusia (proviñs Jülich-Kleve-Berg, bremañ e Nordrhein-Westfalen, Alamagn).
Eostig penn rous
An Eostig penn rous a zo ur spesad golvaneged, Larvivora ruficeps (Luscinia ruficeps kent) an anv skiantel anezhañ.
Mawddwy
Barzh
Marteze e oa ar barzh Yr Ustus Llwyd,a skrivas er, eus Mawddwy.
Robert Louis Stevenson
Ur skrivagner skosat eo Robert Louis (Balfour) Stevenson bet ganet e Dinedin d'an 13 a viz Du 1850 ha marvet d'an 3 a viz Kerzu 1894 en inizi Samoa. Bet e oa o pourmen er menezioù Cévennes e kreiz Bro-C'hall gant un azen. Bet eo ivez o verdeiñ er meurvor Habask.
Yaouankiz
Stevenson, eus e wir anv Robert Lewis Balfour Stevenson, a voe ganet e 1850 en 8, Howard Place e Dinedin ma oa e dud o chom abaoe o eured a oa bet lidet d'an 28 a viz Eost 1848. Thomas Stevenson e oa anv e dad, ha Robert Stevenson e dad-kozh. An daou a oa ijinourien war an tourioù-tan. A-drugarez d'ar c'hostez-se eus ar familh eo bet plijet kement-se Robert Louis gant an troioù-kaer, ar mor hag ar redek-bro. E dad, e dad-kozh ha daou eontr dezhañ, Alan ha David, o devoa kemeret perzh e diogelaat aodoù Bro-Skos. Tad Louis a oa kalvinour kredus. E vamm, Margaret Balfour, a oa merc'h da Lewis Balfour, unan eus familhoù ar Borders. Lewis Balfour a oa kelenner war ar brederouriezh ha pastor en Iliz Skos.
Groe
Groe zo ur gumun eus kanton an Oriant-2, en Enez-Groe, e departamant ar Mor-Bihan e Breizh.
Douaroniezh
14 km² eo gorread Enez Groe. An enezenn vrasañ eus Breizh eo goude ar Gerveur.
Arturo Gatti
Arturo Gatti a oa bet ganet e 1972 en Italia ha marvet e 2009 e Brazil.
Degradation Trip
Degradation Trip eo eil pladenn solo gitarour Alice in Chains Jerry Cantrell. Embannet e voe d'an 18 a viz Even 2002. Evit tud 'zo eo ar bladenn-mañ un homaj da ganer ar strollad Layne Staley, aet da anaon daou viz a-raok embann ar bladenn, hag a oa dediet dezhañ.
Chartoù
Singles - Billboard (North America)
Ithel Hael
Ithel Hael pe Ithael Hael a oa ur priñs brezhon eus Breizh er VIvet kantved hag a vije bet tad da veur a sant kembreat. Deuet e vije da Gembre gant Emyr Llydaw da dec'hel rak ar Franked.
Cabaret Voltaire
Krouidigezh
Abaoe 1914 e oa ur strollad arzourien yaouank e Zurich : mont a raent a davarn da davarn, hag anvet e oant Cabaret Pantagruel. En o zouez e oa Hugo Ball. Gantañ e voe kavet an davarn a zo deuet da vezañ Cabaret Voltaire. Digoret e voe d'ar 5 a viz C'hwevrer 1916.
Baião (sonerezh)
thumb | Hermeto Pascoal, unan eus sonerien a zo korf hag ene ar baião thumb|220px|right|[[Carmélia Alves, Rouanez Baião .]]
Levezon
Daoust ma teu eus Pernambuco ez a pellik levezon ar baião, ha betek stadoù São Paolo ha Rio de Janeiro.
Ithel
Un anv-badez kembraek eo Ithel, ha hini meur a zen.
Chiltern
Ar rannvro a furm ar Chiltern Hundreds, un unannenn velestradurel a vez implijet da reiñ tro d'un izel eus ar parlamant saoz d'emzigargañ. Ar Chiltern a oa kreizenn ar rouantelezh vrezhon Cynwidion.
Yezhoù afrikat-hag-aziat
Perzhioù boutin zo etre ar yezhoù er familh-mañ:
Rannoù ar yezhoù afrikat-hag-aziat
Setu penaos e vez renket ar yezhoù er familh-mañ:
Marne (stêr)
Red
Emañ hec'h eienenn e kompezenn Langres, e Balesmes-sur-Marne en Haute-Marne. Tizhout a ra ar Saena e Charenton-le-Pont/Alfortville er Val-de-Marne.
Zanzibar
Tud
E Zanzibar eo bet ganet ar c’haner Freddie Mercury.
Karintia
Tabut ar panelloù (alamaneg Ortstafelstreit)
E 1977 e voe divizet gant ar gouarnamant kevredel sevel panelloù divyezhek e kumunioù ma veze komzet sloveneg gant muioc'h evit 25% eus ar boblañs enno, 91 kumun en holl. Hogen ne voe ket bet savet nemet 77 panell betek ar bloavezh 2010 abalamour da vastoc'hadur al lezenn gant pennrenerien Karintia a bep liv politikel.
Evn-naer India
An evn-naer India a zo un evn peskdebrer, Anhinga melanogaster an anv skiantel anezhañ.
Luskad Dispac'hel Pobl Paraguay Pyahura
Luskad Dispac'hel Pobl Paraguay Pyahura (e spagnoleg: Movimiento Popular Revolucionario Paraguay Pyahúra) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet e Paraguay e 1996.
Mustafa III
Ren
War e lerc'h e renas Abdülhamit I.
John Peel
John Robert Parker Ravenscroft (30 a viz Eost 1939 – 25 a viz Here 2004), anavezet ivez dindan an anv John Peel, a oa un DJ, un animatour skingomz hag ur c’hazetenner saoz.
E 1960 ez eas d’ar Stadoù-Unanet hag e reas a bep seurt micherioù : paotr an urzhiataer, kazetenner. E 1961 e kavas labour en ur chadenn skingomz e Dallas, hag enni e kinnigas un abadenn bemnoz. Labourat a reas evit chadennoù all, mont a reas da skour betek Kalifornia. E kreizk-kreiz ar beatlemania e teuas da vezañ kenskriver ofisiel ar strollad evit ur chanden skingomz all. E 1967 e tistroas da Vreizh Veur. E-pad ur frapadig e voe ivez manager ur strollad kalifornian anvet Misunderstood, ha dont a reas a-benn da gendrec’hiñ anezho da zilojañ da Londrez. Soñj en doa eus ar strollad-se betek dibenn e vuhez, hag e lavaras e 2003 : “Ma tlefen sevel listennad an 10 a badenn o deus plijet ar muiañ din e lakafen ar Misunderstood er Pandora's Box e Hollywood, e 1966. Ma Doue, pebezh strollad dreist e oa ! »
1099
Diwar-benn bloavezh 1099 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Patrick Mareschal
Ganet eo bet e Jonzac (e departamant ar Charente-Maritime) d'an 8 a viz Mae 1939.
Bepred eo bet ali gant distro Liger-Atlantel da Vreizh. Unan eus krouerien ar gevredigezh B5 eo bet e 1973. Deuet eo B5 da vezañ CUAB (Comité pour l'unité administrative de la Bretagne - Komite evit unaniezh melestradurel Breizh) e 1981.
Lan Inizan
E vuhez
Beleget e voe d'ar 14 a viz Mezheven 1851 hag anvet da gure e Gwikourvest d'an 28 a viz Mezheven da-heul ha tost goude (11 a viz Meurzh 1852) e Bodiliz, bro e vamm. Eus a Vodiliz e oa kaset da Blouganou (28 a viz Gouere 1853), da Bleiben (6 a viz Eost 1859) ha da Hanveg (22 a viz Gwengolo 1861). Er barrez diwezhañ-mañ ne chomas ket pell, amzer hepken da sinañ ur vadeziant (30 a viz Gwengolo) hag un interamant (4 a viz Here 1861), rak an abad Gwezenneg lakaet da gure en e lec’h, a voe anvet d'an 8 a viz Here. En ur guitaat Hanveg, an abad Inisan a deuas da Lanzeon da chom, gant e gerent e-doug 4 bloaz.
Butuner bras ha teod-lemm e oa, hep aon da sevel jeu d'an dud ha dezhañ soñjoù roueelour don. Kement-mañ a harzas outañ da vont pelloc'h war ar vicher ha chomet e oa tri bloavezh, a 1871 da 1874, hep parrez ebet. D'ar c'houlz-hont eo e krogas e penn e bluenn evit skrivañ e-pad e amzer vak. Ar brezhoneg a zeu gantañ en e skridoù a zo ur brezhoneg bev-buhezek met aes da lenn. Nebeut a oberennoù a zo bet skrivet gant Lan Inizan met e bennoberenn Emgann Kergidu hag a oa bet gwerzhet mat pa oa bev an aozour c'hoazh a chom hiziv an deiz ur romant a-bouez el lennegezh vrezhonek. thumb|Embannadur kentañ Emgann Kergidu e 1878
Kuzulioù evit Skoazell ar Harzerezh - evit ar Gomunouriezh
Ar Kuzulioù evit Skoazell ar Harzerezh - evit ar Gomunouriezh (en italianeg: Comitati di Appoggio alla Resistenza - per il Comunismo: CARC) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet en Italia e 1992.
Félix Lope de Vega
Félix Lope de Vega Carpio (Madrid, 25 a viz Du 1562 – Madrid, 27 a viz Eost 1635) a oa ur barzh hag un dramaour spagnol, unan eus ar re veurañ e Kantved Aour Spagn, hag unan eus ar skrivagnerien er bed o deus lezet un oberenn builh : ur 1 500 pezh-c'hoari bennak (1 800 hervez Juan Pérez de Montalbán, e embanner), met n'anavezer nemet 425 anezho ; 3 000 sonedenn, 3 romant, 4 romantig, 9 meurgan, etc.). Koulskoude e teu da eil e renk el lennegezh spagnolek, war-lerc'h Miguel de Cervantes ha n'eo ket ken fetis e oberenn, hag a reas anezhañ Fénix de los ingenios ha Monstruo de la Naturaleza. Nevesaat a reas ar c'hoariva spagnolek en ur mare ma terede an engroezioù da welout an abadennoù. Evel re Tirso de Molina ha Calderón de la Barca e talc'h e oberennoù da vout c'hoariet.
Yaouankiz
Kenderc'hel a reas gant ar studi gant ar Jezuisted, en ur skol a zeuas da vout ar Reales Estudios a la Universidad Literaria de Madrid e 1815.
Harlu
Bloavezhioù diwezhatoc'h e kounaas e garantezioù gant Elena Osorio en e romant en emzivizoù (acción en prosa, emezañ) La Dorotea. A-benn neuze e kare Isabel de Alderete y Urbina, ha dimeziñ ganti a reas d'an 10 a viz Mae 1588 goude he skrapañ gant hec'h asant. En e werzennoù e ra Belisa anezhi, hervez an tregejad Isabel → Belisa.
Distro da Gastilha
Orgediñ a reas neuze ouzh Micaela de Luján, an hini a zo "Celia" pe "Camila Lucinda" en e werzennoù, koant evel an deiz, dizesk avat, ha dimezet ouzhpenn. Na 'vit se ! He daremprediñ a reas betek 1608 ha pemp bugel o doe, en o zouez daou a gare dreist ar re all : Marcela (1606) ha Lope Félix (1607).
The Pirate Bay
Istor
Diwar urzh ministrerezh justis Sveden (d'an 31 a viz Mae 2006) , e voe kaset 50 poliser da furchal ha da dapout servijourien al lec'hiennoù hag ivez servijourien an herbec'hier anvet PRQ, en o zouez re Piratbyrån, (un aozadur distag, e bal stourm evit ar gwir da reiñ restroù). 300 lec'hienn ha n'o doa liamm ebet gant The Pirate Bay a voe stanket. Tri merour hag herberc'hier al lec'hienn a voe harzet ha goulennataet gant ar polis, ha laosket e voent da vont kuit e fin an devezh.
Rajeev Motwani
thumb|right|Rajeev Motwani Rajeev Motwani, ganet e 1962 ha marvet e 2009, a oa kelenner war skiantoù ar stlenneg, e skol-veur Stanford, e Kalifornia, ha sikouret en deus Sergey Brin ha Larry Page en o enklaskoù kentañ da sevel Google.
Fontaine (Duchamp)
Istor
E 1963 e voe aozet ar c'hilsell kentañ war dada e Pasadena Museum of Art e Los Angeles. D'ar mare-se e voe goulennet gant Marcel Duchamp adkrouiñ e Fontaine. Berzh a reas, un ugent skouerenn ouzhpenn a voe savet. Adalek ar bloavezhioù 1960 e voe gwelet evel unan eus oberennoù pouezusañ an XXvet kantved. Er memes koulz e voe savet damkanadenn ar ready-made : forzh pe dra, keit m'eo bet dibabet gant un arzour a c'hall dont da vezañ un oberenn arzoù. Hiziv an deiz ez eo gwelet evel ur skouer eus an arz a-vremañ, ha daou luskad da nebeutañ a zo bet levezonet gant an oberenn : luskad an arz menozel ha hini ar Pop Art. E miz Du 1999 ez eus bet gwerzhet ur skouerenn evit 1,677 milion a euroioù. E miz Kerzu 2004 eo bet dilennet Fontaine Duchamp evel skouer bouezusañ arz an XXvet kantved gant pemp kant den eus bed an arzoù er Rouantelezh-Unanet.
Sant-Ke
Anv div gumun eo e Breizh:
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn
An troioù abaoe 1903
Etre 1915 ha 1918 Brezel-bed kentañ
Reimerswaal
thumb|right|250px thumb|right|250px|Lec'hiadur Reimerswaal thumb|right|150px|Banniel Reimerswaal thumb|right|90px|Ardamez Reimerswaal thumb|right|200px|Krugell an oadoù (01/01/2008)
Transportoù
Eus ar c'hornôg d'ar reter ez eus tri zi-gar : Kruiningen-Yerseke, Krabbendijke, Rilland-Bath, war al linenn hent-houarn a ya eus Vlissingen da Roosendaal.
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Reimerswaal ez eus 19 dileuriad :
Izel-lès-Équerchin
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Arz bihanañ
Sonerezh bihanañ
Gwelout :
Fonotaktoniezh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen fonotaktoniezh (saoz.: phonotactics) eus ar skourr resis eus ar fonologiezh ma vez pledet gant studi ar reolennoù o tennañ d'an doare ma c'hell bezañ implijet fonemoù ur yezh resis bennak, da lâret eo ar reolennoù a vir ouzh fonemoù resis da vezañ implijet renk-ouzh-renk gant fonemoù resis.
Tennañ a ra neuze reolennoù fonotaktikel ur yezh bennak da struktur ar silabenn, lieskensonennadoù ha heuliadoù vogalennek.
Arthur Cravan
E vuhez
Ne ouezer ket perak e tibabas al lesanv Arthur. An anv Cravan a zibabas e 1912 da enoriñ e zanvez-gwreg, Renée Bouchet hec'h anv, hag a oa a orin eus Cravans e departamant ar Charente-Maritime. E 1905 edo oc'h echuiñ e studioù e Birmingham. Mont a reas da vBerlin, ma labouras el labouradeg-sukr Siemens Zuchertswerk ha goude ur pennad e rankas mont kuit diwar urzh ar boliserien. Etre 1912 ha 1915 edo e Pariz ma reas war-dro ar gelaouenn «Maintenant». Enni e skrive pennadoù diwar-benn al lennegezh hag an arzoù. Gwall iskis hag atahinus e oa ar pennadoù, evel ar pezh a vefe dada ur pennadig goude. E-touez an arzourien kunujennet gantañ e oa al livourien Marie Laurencin, Suzanne Valadon ha Marc Chagall, hag ar skrivagnerien Guillaume Apollinaire hag André Gide. Kemenn a reas en em lazhfe dirak an holl ha stank e teuas an arvesterien. Neuze e lavaras Cravan dezho e oant debret gant ar sellerezh, hag e-lec'h en em lazhañ e stagas gant ur brezegenn teir eurvezh-pad diwar-benn an entropiezh. En holl e reas peder frezegenn : d'ar 27 a viz Du 1913, d'ar 15 a viz Meurzh ha d'ar 5 a viz Gouere 1914 e Pariz, ha d'an 19 a viz Ebrel 1917 e New York. E-pad ar peder anezho e savas reuz.
Cerdanya
Cerdanya (hervez an anv katalanek, Ceritania e latin), Cerdaña e spagnoleg, Cerdagne e galleg ha Cerdanha en okitaneg, zo un draoñienn e reter ar Pireneoù hag ur vroig istorel eus Katalonia, dezhi ur gorread a 1086,07 km², rannet etre Spagn ha Bro-C'hall : 50,3 % eus ar gorread a zo gant Spagn, ha 49,7 % gant Bro-C'hall.
Istor
E 1659, dre Feur-emglev ar Pireneoù, e voe rannet Cerdanya etre rouantelezhioù Spagn ha Bro-C'hall.
Poblañs
26 500 a dud a oa e 2001. Gant 24 annezad dre km² eo ar c'hornad nebeutañ tudet en Europa ar c'hornôg. 53,4 % e Baixa Cerdania (Spagn) ha 46,6 % en Alta Cerdanya ( Bro-C'hall).
Johannes Rau
Un den a feiz
Ur protesant ezel eus un iliz luterat e oa. Reuz a oa bet er vro dre 2 wezh da nebeutañ abalamour ma ne blege ket.
Dada
Dibenn dada
Diaes eo gouzout pevare e chomas al luskad a-sav. Meur a dada a voe, d alavaret meur a zibenn ivez. Adalek 1920 ez eas al luskad war wanaat hervez André Breton hag Aragon, (gwelout Projet d'histoire littéraire contemporaine), a lavar ec'h echuas al luskad tro 1921-1922. E miz Du 1921 e voe embannet er gazetenn velgiat Ça Ira ! e oa marv dada.
Abdülhamit Iañ
Abdülhamit I, ganet d'an 20 a viz Meurzh 1725], a voe 27vet [[sultan an Impalaeriezh otoman.
Hylophilus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevarzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Forêts
Luksembourg a oa ar pennlec'h. Tri ispennlec'h a oa e Bitburg, Diekirch ha Neufchâteau.
Budig Naoned
Budig (1005-1038) a oa mab da Yezekael Naoned, kont Naoned, ha breur da Judit Naoned. Ren a reas betek war-dro 1010, dindan evezh an eskob Gaultier II a oa bet anvet evit-se gant Jafrez Berengar, kont Roazhon ha dug Breizh.
PHP
Istor PHP
E 1997 e teuas er-maez PHP 2. N’en doa Lerdorf raktres resis ebet, nag ar mennad da sevel ul lavar programmiñ nevez; neuze e kreskas PHP evel ma teue.
PHP 4, diazezet war lusker Zend 1.0, zo deuet er-maez e 2000.
Orquestra Mallo
<!-- Dende este intre a Orquesta Mallo comeza a frecuentar diversas salas e cafés-teatro da época chegando a inaugurar a Sala de festas “O Seixal” (agora xa pechada), unha das pistas máis modernas da vida social coruñesa naqueles tempos.
Paraná (stad)
Dont a ra an anv eus ar stêr Paraná.
Douaroniezh
Ar stad nemeti eo a zo stok ouzh Paraguay hag Arc'hantina war un dro. Enni emañ Lammoù-dour an Iguaçu.
Chouchenn
Fardañ ar chouchenn
Un died dous a-walc'h he blaz eo ar chouchenn pa dap blaz sukret ar mel, met bez' ez eus seurtoù dous-tre ha re all ha ned int ket ken dous (sec'h hag hanter-sec'h). War-dro 15 pe 17 derez alkool a ya e-barzh ar chouchenn gwerzhet er stalioù hiziv.
Anvioù ar chouchenn er yezhoù indezeuropek
E brezhoneg krenn e veze implijet mez evit an died a roe ar C'hresianed dezhi un anv savet diwar an daou danvez a zo enni : hudromel (*hudro + mel) heñvel ouzh ar brezhoneg dourvel. Kavet e vez div wrizienn e yezhoù europat arnevez :
Amadina
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Elatos (Lapit)
Elatos a oa roue al Lapited, pried Hippeia, ha tad
Flammeg James
Flammeg James (Phoenicopterus jamesi pe Phoenicoparrus jamesi) a zo un evn hirc'harek
Morlaer
Ar morbreizherezh hag ar gwir etrebroadel
En e bleustrad De officiis e tisplege Cicero endeo ne zlee ket ar morlaer, evel « enebour an holl » (communis hostis omnium), bout gwelet evel un enebour reizh a vezer ret kaout doujañs dezhañ. E-giz-se, hervez ar prederour roman, ne oa ket ret bout den d'e c'her ha tu a oa terriñ e le ganto.
Savenn liesarc'hwel bureveg
An arc'hwel luc'heilañ
Peurheñvel eo an arc'hwel-se ouzh hini ul luc'heilerez niverel. Nemet e vez tu bremañ kas an teulioù luc'heilet d'ur voest memor (hep moullañ anezhe diouzhtu neuze) hag a zo evit gwir ur kleurenn grouet war ar gantenn galet varc'het a-orin e-barzh an ardivink. Se a ro an tu da kadaviñ teulioù e c'hellimp moullañ pa vo ezhomm (paper talbennet, sturfollennoù da skouer) rag-eeun a-ziwar kantenn ar SLV.
Flammeg Karib
Boued
Lec'hidtrigat eo al labous, da lavarout eo e kav e voued el lec'hid : larvenned-dour ha chevr a dapont dre silañ an dour gant o figos kromm.
Yezhoù berberek an norzh
Un is-skourr eus ar yezhoù berberek eo yezhoù berberek an norzh, ennañ 17 yezh komzet e Maroko hag Aljeria.
Giovanni dalle Bande Nere
E vuhez
Yaouankik e oa c'hoazh pa ziskouezas ampartiz er gourenoù hag arzoù ar brezel : marc'hegañ ha klezeiata. E vuntr kentañ a eure pa oa daouzek vloaz, ha dre ziv wech e voe harluet eus Firenze abalamour d'e emzalc'h divalav. Pried e oa da vMaria Salviati ha tad da g-Cosimo I de' Medici, kentañ dug-meur Toskana (1519-1574). Condottiero, pe kabiten goprsoudarded, e teuas da vezañ, implijet gant ar pab Leon X (Giovanni di Lorenzo de' Medici, kar dezhañ), ha kentañ brezel a reas e voe d'ar 5 a viz Meurzh 1516 er brezel a-enep Francesco Maria Iañ della Rovere, dug Urbino. Trec'h e voe warnañ a-benn daou zevezh warn-ugent. Sevel a reas un arme evitañ e-unan, soudarded war varc'h, mailhed war grogadoù prim ha berr.
João V Portugal
Dimeziñ ha bugale
Div verc'h en doe ivez :
Ludovico Sforza
Un toullad mat a serc'hed en doa Lodovico. Cecilia Gallerani a oa an hini vrudetañ. Ur mab he doe er bloavezh en-eeun ma timezas gant Beatrice d'Este. Krediñ a reer eo hi a zo poltredet e taolenn Leonardo da Vinci Itron an Erminig. Loen ardamezek Ludovico il Moro e oa an erminig.
Jorj Kadoudal (chouan)
Jorj Kadoudal (Brec'h, 1añ a viz Genver 1771 – Pariz, 25 a viz Mezheven 1804) a oa ur jeneral chouan a voe dibennet gant Napoleone Buonaparte. Stourm a reas a-du gant ar relijion gristen hag ar roue a-enep ar Stad republikan c'hall.
Maracas
Ouzhpenn eus ar benveg, eo eus ar gisti e vez lavaret maracas.
Threskiornithidae
a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1904 gant an naturour aostrian Franz Poche (1879-1945), Threskiornis ar genad skouer anezhañ. Ennañ emañ an ibized (iskerentiad Threskiornithinae) hag ar spanelled (iskerentiad Plataleinae).
Krag eskell glas
Annez
Kavout a reer ar spesad e kreisteiz Kanada hag e Stadoù-Unanet Amerika.
Krimea
Anv
Dont a ra e anv eus tatareg Krimea Qırım, hag a dalv « ma zorgenn » (qır « torgenn », ım « ma »).
Istor
. En istor eo bet Krimea ul lodenn eus an impalaeriezh otoman, an impalaeriezh rusian hag URSS. E republik Ukraina emañ abaoe 1991, hag ar republik emren nemeti eo er vro. Staget eo bet ouzh Kevread Rusia e 2014 met n'eo ket degemeret kement-se gant al lodenn vrasañ eus stadoù ar bed.
Raganv distrollañ
("Kontit warnon")
Implijet e vez rananvioù anvet "raganvioù kentrollañ" ovit ober dave da rener ar frazenn ha lec'hiet e vezont diouzhtu da heul ar verb:
Gouloù
Tri berzh zo gant ar gouloù :
Lusia
Lusia zo un anv-badez brezhonek, deuet diwar anv meur a santez katolik, gwelit Santez Lusia. Hervez Geriadur Vallée e vefe Lisenn ar stumm brezhoneg, ha Lisig ar berradur.
Gerdarzh
Dont a ra eus an anv latin Lucia, furm wregel an anv Lucius, savet diwar ar ger "lux", a dalv kement ha "gouloù". An hevelep gwrizienn a gaver
Rodinia
E geologiezh e tave Rodinia (eus ar rusianeg родина - mammvro) ouzh unan eus an dreistkevandirioù koshañ anavezet, ennañ darn vrasañ an tirioù. A-drugarez d'ar paleoteogerezh e anavezer e led met tu ebet da anavezout e hedred a zo ganeomp.
Furmidigezh
Daoust m'ez eus tabud c'hoazh e-touez ar baleodouaronourien e kreder e strollas ar c'hratonoù a furmas Rodiania war-dro Laurentia. War a seblant edo aod reter Laurentia stok ouzh aod kornog Amerika ar Su tra m'edo Aostralia hag Antarktika stok ouzh aod kornog Amerika an Norzh. Un trede kraton, a yafe da norzh Afrika, a oa etre an daou benntir. .
Manitoba
Ar gêr-benn
Winnipeg eo ar gêr-benn, hag eizhvet kêr Kanada eo. Sez ar gouarnamant, ar Vodadenn lezenniñ hag al Lez-broviñs eo. Peder eus pemp skol-veur ar broviñs a zo, hag ivez un aeborzh etrebroadel lec'h ma zeus ur bon nijerezioù eus an aerlu kanadian.
Maer
E Bro C'hall
Les pouvoirs et devoirs du maire sont définis par le Code général des collectivités territoriales (CGCT), notamment : Les pouvoirs de police du maire, dans leur forme actuelle, datent des lois des 16 et 24 août 1790 (voir l'article Police municipale).
Koumikeg
Frazennoù talvoudus
Petra eo hoc'h anv? Атыныз ким?
Ar raganvioù
Eñ /Hi О(л)
Goulennoù
Pelec'h? Къайда?
Ar mizioù
Miz Mae Май
An niveroù
Daou эки
Daouzek он эки
Pempzek он беш
Lucrezia Tornabuoni
Barzhez italianek e oa ivez. Mignonez e oa da dud evel Luigi Pulci pe Agnolo Poliziano.
Koumikeg
An niveroù
Eil Экинчи
Eizhvet Сегизинчи
Wancourt
Wancourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kragell ar C'hab
Kragell ar C'hab a zo un evn palvezek, Anas capensis an anv skiantel anezhañ.
Douarnenez
Porzhioù-mor
Tri forzh-mor a gaver eno:
Charlez VII (Bro-C'hall)
Bugale
Digant Mari Anjev en doe:
Yezhoù chawiyek
Un isskourr eus ar yezhoù zenatiek eo ar yezhoù chawiyek (shawiya), ennañ 12 yezh komzet en Aljeria:
Impalaeriezh Breizh-Veur
War-zu ar reter
Pelloc’h er sav-heol en em astenne an Impalaeriezh ivez : dre un emglev sinet gant an Izelvroioù e 1824 e voe rannet etre an daou c’halloud europat an inizi zo aet bremañ d’ober Indonezia ha Malaysia. Renet e veze Melaka, Penang ha Singapour gant Kompagnunezh Indez ar Reter, a oa he sez e Kolkata. E 1841, goude Brezel kentañ an opiom a-enep Sina, e voe lezet Hong Kong gant ar Rouantelezh Unanet. Atapiet e oa Londrez gant Sina, da c’hallout ober kenwerzh an te.
Thomas Edward Lawrence
Ar brezel en Arabia
thumb|right|225px|Lawrence war e varc'h-tan
Impalaeriezh Breizh-Veur
An didrevadenniñ
Kresk an emsavioù broadel en holl vroioù-se, adalek dibenn an a lakae en arvar galloud an Impalaeriezh. En Indez da gentañ ha, goude-se, e broioù all eus Azia hag Afrika e voe goulennet gant ar pobloù trevadennet ar gwir d’en em ren o-unan. Un nebeud strivoù a reas an Impalaeriezh da gentañ evit klask mirout ouzh an dra-se da c’hoarvezout, met ret e voe dezhi plegañ hag asantiñ e teufent da vezañ stadoù distag ha tamm-ha-tamm e teuas an Impalaeriezh kozh da vezañ un unaniezh stadoù dizalc’h, a reer anezhi ar c’h-Commonwealth.
En un doare habask a-walc’h e tremenas an didrevadenniñ, peurvuiañ, gant ar Rouantelezh Unanet, nemet e Kenya ma voe bec’h gant an emsavadeg Mau Mau er bloavezhioù 1950, hag e Malezia etre 1948 ha 1960. Tamm-ha-tamm e voe graet, ha disheñvel e voe tonkad pep trevadenn : lod eus ar stadoù dizalc’h nevez o deus miret roue pe rouanez Breizh-Veur evel penn o stad (16 stad o deus graet evel-se) ; lod all zo deuet da vezañ republikoù, met chomet int er c’h-Commonwealth (53 stad) ; lod all c’hoazh o deus troc’het nep liamm gant ar Rouantelezh Unanet hag ar c’h-Commonwealth (Birmania da skouer).
Robert Neal Baxter
Pennadoù-skrid pennañ
Baxter, Robert Neal (2000) "El paper de la traducció en la consolidació de la percepció social del gallec com a Abstandsprache", Quaderns (7), Universitat Autònoma de Barcelona: Barcelona
Baxter, Robert Neal (2004) "A lexitimidade da adaptación como estratexia tradutiva", Revista galega de filoloxía (5), Universidade da Coruña: A Coruña
Baxter, Robert Neal (2004) "A study of androcentrism in Galizan reference dictionaries", Periphery and Centre (I), AFI: A Coruña
Baxter, Robert Neal (2008) "A interpretación simultánea e consecutiva e a normalización do galego", Longa Lingua (12), Mesa pola Normalización Lingüística: Santiago de Compostela
Lou Andreas-Salomé
Buhez
E 1887, pa oa Lou Salomé 26 vloaz, ul louzawour damgollet e spered a c'houlennas diganti dimeziñ dezhañ, hag a lavaras en em lazhje mar nac'hfe ar c'hinnig. Asantiñ a reas-hi met ne voe nemet ur vrizhunaniezh. En desped da se, zoken ma oa diboell hag hep ster ebet hec'h eured, e kemeras anv he gwaz.
Met unan eus an darvoudoù pouezusañ en he buhez e voe, e 1911, he c'hejadenn ouzh Sigmund Freud, pa grouas ar bredelfennerezh. Salomé a zeuas da vezañ mignonez vras da Anna Freud, merc'h Sigmund. Ur c'henskrivañ hir-kenañ a aozas gant mezeg Vienna, ha sikour a reas anezhañ da sevel meizadoù ha damkanioù pouezus. Met ne oant ket a-du diwar-benn ar relijion, un dodenn hag a zedennas Freud e fin e oberenn.
Lostenn
Ul lostenn, pe sae-dindan, pe brozh-dindan, zo ur pezh dilhad-dindan a vez lakaet gant ar merc'hed dindan ur sae ( sae-dindan) pa vez hir, pe dindan ur vrozh (brozh-dindan), pa vez berr.
Perak gwiskañ ur sae-dindan
Gwisket e vez al lostennoù pe dre ma'z int tommoc'h, pe dre ma'z eo re rust danvez ar saeoù d'ar c'hroc'hen, dreist-holl ar saeoù gloan, pe evit ma tivilho bravoc'h ar saeoù warno. Hag ivez evit mirout ouzh an dour-c'hwezh da labezañ ar saeoù koustus lakaet warno, pe evit mirout a ziskouez dilhad-dindan dindan ur sae re dreuzwelus.
Yezhoù zenatiek ar reter
Un isskourr eus yezhoù zenatiek eo yezhoù zenatiek ar reter, ennañ teir yezh komzet e Libia ha Tunizia:
Vaulx-Vraucourt
Vaulx-Vraucourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Arz breizhek
Dreiztwirvoudelezh ha difetisted
Fotoioù: Tal Coat, Bazaine, Bryen, Gwer-livet Bazaine.
Helle (merc'h Athamas)
Helle, pe Hellê ( Ἕλλη e gregach), pe Athamantis (Ἀθαμαντίς), zo un anv hag a gaver e penn-kentañ mojenn an Argonaoted. Merc'h e oa da Athamas ha da Nefele. Heskinet e oa, evel he breur gevell Friksos, gant o lezvamm Ino a vage kasoni outo.
Gwidreoù
Neuze e teuas Krisomalos — ar maout askellek e groc'hen aour a nije dre an aer — d'o c'haout, kaset ma oa gant Hermes. Tec'hel a reas Helle gant Friksos war gein al loen. Siwazh ! kouezhañ a reas ar plac'h er mor, er strizh-mor a anver Hellespontos abaoe, ma voe beuzet. He breur avat a nijas betek Kolkida.
Aristarc'hos
Aristarc'hos (Ἀρίσταρχος / Arístarkhos e gregach, latinekaet en Aristarchus), zo un anv gresianek, ha dreist-holl hini pevar den:
Partit Socialista d'Alliberament Nacional
Kuitaat a reas kengevredad BEAN e 1980 hag en em disrannas a reas ar strollad adarre o vont kuit meur a hini eus an izili disrannet-se da grouiñ Nacionalistes d'Esquerra ("Broadelourion an Tu-kleiz") ha Entesa Nacionalista ("Kenemglev Broadelour") ha da c'houde oc'h en em ezelañ ouzh Esquerra Republicana de Catalunya ("Tu-kleiz Republikan Katalonia").
Yezh aktivel peursemantikel
An hini a gomz an hini eo a zo kiriek da dibab pe verkadur a glota ar gwellañ gant ar ver-mañ'r-verb e pep degouezh.
Agnès Sorel
Agnès Sorel, ganet e penn kentañ ar, er bloavezhioù 1420 moarvat, ha marvet e 1450, a-raok he 30 vloaz, a oa un itron c'hall, serc'h d'ar roue gall Charlez VII a Vro-C'hall.
Bugale Agnès Sorel ha Charlez VII
Teir merc'h he doe, a veze graet « bastardezed Bro-C'hall » anezhe, hag a voe anavezet gant ar roue, hag ur mab :
He bez
Mantret ar roue, hag urzhiaén a reas daou vez marmor eus ar c'haerañ: an eil e Jumièges ( Seine-Maritime) ma emañ he c'halon, hag egile e kastell Loches ma emañ he c'horf.
1900
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1900
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1900
Kragell Puna
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus Perou da walarn Arc'hantina, ma plij dezhañ ober e annez e-kichen lennoù an Andoù.
Timbroù Tripolitania
Gant ar rummad gouestlet da “Brezegerezh ar Feiz” e krog e 1923 an embann timbroù evit Tripolitania gant an aotrouniezh italian. Timbroù italian dreistmoullet int, betek 1925.
Adalek 1926 ez eus lakaet er-maez rummadoù a-ratozh evit broioù dindan dalc’h Italia Mussolini, unan oc’h enoriñ da skouer an “Institute Coloniale Italiano” : skeudennaouiñ a ra ur vaouez roman war-sav, o tec’hel ur c’hleze en he dorn dehou hag ur pal en dorn fall.
Maulets
Krouet e oa bet e 1988 ha buan-tre e teuas da vezañ rann yaouankizoù ar MDT-PSAN hag e 1989 e teuas da vezañ rann yaouankizoù Catalunya Lliure.
Staliet emañ Maulets en un tregont bennak eus rannbarzhoù (comarques) ar Broioù Katalanek a-bezh.
Seán Ó Ríordáin
thumb|right|185px|Seán Ó Ríordáin Seán Ó Ríordáin (3 a viz Kerzu 1916 – 21 a viz C’hwevrer 1977) zo unan eus barzhed iwerzhonek brudetañ an. Ganet e voe e Baile Bhuirne, e gouezelegva Kontelezh Korkig (Corcaigh) e 1917, hag eno e tremenas e vugaleaj. Goude-se ez eas da Gorkig evit e studioù ha tremen a reas ar braz eus e vuhez er gêr-se. E zastumad barzhonegoù kentañ e voe Eireaball Spideoige, e 1952. Ur barzh kristen e oa Ó Ríordáin. Gwall glañv e voe a-hed e vuhez ha kalzik en deus skrivet diwar-benn ar vuhez hag ar marv.
Timbroù Santez-Lusia
Emañ enezenn Santez-Lusia er Mor Karib, etre Martinik ha Sant-Visant-hag-ar-Greunadinez.
Selim III
Ren
Pignat a reas war an tron d'ar 7 a viz Ebrel 1789 pa oa c'hoazh an impalaeriezh otoman o vrezeliñ ouzh Aostria ha Rusia. Ar peoc'h a voe sinet gant an div vro-se e 1792.
Emgleo Breiz
Emgleo Breiz a oa ur c'hevredad, pe ur c'hengevredad aozadurioù brezhonek hag a embanne levrioù skrivet en doare-skrivañ a vez graet "skolveurieg" anezhañ gant e implijerien, falc'huneg gant ar re all. Paouez a reas ar gevredigezh gant hec'h oberoù da heul diviz an 3 a viz Du 2015 roet gant Lez-varn ar C'henwerzh e Brest a zisklêrias freuz-stal ar gevredigezh.
Embannadurioù
Ur c'hatalog 450 oberenn zo gant Brud Nevez, Ar Skol Vrezoneg hag Emgleo Breiz. Bep bloaz e teu 10 pe 15 levr nevez gante. Levr ebet ken evit ar vugale, dre ma vez kelennet e peurunvan tost e pep lec'h bremañ.
Morilhon gwalenn-veg
Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Norzhamerika,.
Brezel Aljeria
Brezel Aljeria ‘zo bet eus 1954 betek 1962 etre aozadur armet emsavadeg an henvroidi hag al lu gall. Degaset en deus dizalc’hegezh Aljeria hag a oa un drevadenn c’hall abaoe 1830.
Kroget an tabutoù
An dispac’h ‘n eus kroget gant 1200 moudjahidin (stourmer), 400 pezh armezel hag un nebeud bombezennoù artizanal. Taget ez eus bet da gentañ tier archerien, kazarnioù soudarded, mirlerc’hioù armoù, lec’hioù kaniezhel all hag ivez madoù trevadennerien zo. Bez ez eus bet tagadennoù un tammig pep lec’h er vro, en holl dachennoù. En dachenn 1 eo bet taget Batna, Arris, Khenchela ha Biskra. En eil tachenn, Koñstantin ha Smendou. Azazga, Tigzirt, Bordj Menaiel ha Draâ el Mizan evit an trede tachenn. En Dachenn 4 e oa Aljer, Boufarik hag El Bouleida taget hag er pempvet hini e oa Sidi Ali, Zahara ha Oran. En holl ez eus bet 30 tagadenn ouzh ar savadurioù gall en Aljeria a-bez e-pad an nozvezh-mañ. Bez eus bet ivez 10 European lazhet ha 23 gloazet, koust an distrujoù graet gant ar vroadelourion a zo bet 100 milion a lurioù gall. Kollet ‘n eus an FLN tud ‘vel Abdelmalek Ramdan, Grine Belkacem, Badji Mokhtar, Mourad Didouche…
Klozadur
Ar 5 a viz Here 1999 e asant ar parlamant c’hall an dañvez-lezenn diwar-benn "l’état de guerre en Algérie" er bloavezhioù 50. Hervez ar Stad c’hall e oa brezel Aljeria un darvoud nemetken betek-hen.
Toullañ stagell ar muzelloù bihan
right|thumb Un doare toullgorferezh eo toullañ stagell ar muzelloù bihan, anvet "toullgorfadur fourchette" anezhañ ivez a-wezhoù.
1265
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1265
Mikel Laboa
Mikel Laboa Mantzizidor (Donostia, 15 a viz Mezheven 1934 – idem, 1añ a viz Kerzu 2008 ) a zo bet unan eus brudetañ kanerien ha saverien kanaouennoù Euskal Herria. En euskareg e kane Mikel Laboa peurvuiañ.
Timbroù Joubaland
D’ar 15 a viz Gouere 1924 e ro ar Rouantelezh Unanet ar Joubaland da Italia a zo mestr war ar Somalia italian abaoe 1881.
Mikel Laboa
Buhez
E abadenn diwezhañ a zo bet e Donostia d'an 11 a viz Gouere 2006 e penn-kentañ abadenn Bob Dylan da geñver ar "Sonadeg ar Peoc'h" bet dalc'het e Donostia war an aod.
Turdus
Turdus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Er genad-mañ emañ an darn vrasañ eus an driski hag eus ar mouilc'hi.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged ha pevar-ugent a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Ibiz ar Reünion
Ibiz ar Reünion a oa ur spesad evned, Threskiornis solitarius an anv skiantel anezhañ. Bevañ a rae en Enez ar Reünion hag aet e vije da get e penn-kentañ an.
Jules Verne
E vuhez
thumb|160px|left
Yaouankiz ha lennegezh
E 1851 e teu Jules Verne da vezañ sekretour an Théatre-lyrique, paeet e vez fall pa vez paeet. Daremprediñ a ra saloñs ar pianoour Talexy. Embann a ra er Musée des famille, gant sikour rener ar gelaouenn, Pitre-Chevalier, Les premiers navires de la marine mexicaine, hag a zo ur gontadenn, Un Drame dans les airs hag Amerique du Sud, étude historique. E 1852 e embann Martin Paz, Maître Zacharius, Un Hivernage dans les glaces ha levrig un opera fentus graet gant Hignard: Les Compagons de la Marjolaine. Nac'hañ a ra da vat labour e dad: "La littérature avant tout!" emezañ. E 1853 e krog da genlabourat gant Wallut evit sevel komediennoù.
Ar beajoù dreistordinal
War a seblant eo Alexandre Dumas e 1862 an hini kentañ a lennas an dornskrid Voyage en ballon. Awenet e oa bet Jules Verne gant e interest evit an transportoù, hag e anaoudegezh gant Nadar. Ober a ra anaoudegezh gant Pierre-Jules Hetzel (1814-1886), hag a zo embanner, a-drugarez d'ar skrivagner Brichet, mignon Alexandre Dumas. Reiñ a ra Hetzel alioù da Jules Verne hag e c'houlenn gantañ dont en-dro gant e zornskrid 15 devezh war-lec'h. Cinq semaine en ballon zo kemeret gant P-J Hetzel a-benn ar fin. Kenlabourat a raio ivez Jules Verne gant Hetzel evit ar gelaouenn Magasin illustré d'éducation et de récréation. Dav eo dezhañ, hervez ar c'hontrad bet savet gant Hetzel, pourvezañ an embanner gant tri levr bep bloaz, paeet 1925 lur pep hini. Gellout a ra neuze Jules Verne bevañ diwar e skridoù. Er memes mare e labour war ur pennad diwar-benn Edgar Poe.
E romantoù
thumb|280px|Mirdi Jules Verne e [[Naoned]]
Soumagne
Soumagne (e walloneg :’’Soûmagne’’) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Gweltaz ar Fur
Kanet en deus ivez kanaouenn Frañsez Laorañs diwar-benn ur Breizhad na c'hellas ket en em zifenn peogwir e oe nac'het ur jubennour dezhañ hag a voe fuzuilhet e-pad ar Brezel Bed Kentañ.
Berengar II Neustria
E vuhez
Dimeziñ a reas da verc'h Gurwant, dug Breizh, hag evel-se eo e e tapas kontelezh Roazhon. Breur-kaer e oa da Yezekael, dug Breizh. Yezekael Berengar a anvas e vab neuze, a voe kont Roazhon war e lerc'h. Poppa e oa e verc'h, a zimezas d'ar Viking Rollon.
Roll Faraoned Egipt
Kentañ marevezh etre
Torret e voe unaniezh an div rouantelezh, ha ret e voe d'ar Pennoù lec'hel talañ ouzh an naonegezh.
Berengar II Neustria
hypothèse 1 : Bérenger est gendre d'Henri
Cette hypothèse, la plus ancienne, pose le problème de la parenté entre Guillaume Longue-Epée et Bernard de Senlis, car ce dernier est par ailleurs présenté comme un fils de Guy de Senlis, et sa mère est probablement issue de la maison de Vermandois. Il ne possède en fait qu'un lien de parenté lointain (cousin issu de germain) avec Poppa. L'explication donnée est que Berenger, accaparé par ses fonctions de défenses contre les Normands, l'a confié à ses parents les comtes de Senlis, qui l'auraient élévé dans leur foyer.
E lignez
N'ouzer ket piv e oa e wreg. Bet eur betek kinnig anvioù evel Cunégonde pe Adèle diwar varteze. Sur eo en doe
Roll Faraoned Egipt
Eil marevezh etre
Gwan-mat e oa bet an Tierniezh e-keñver an  Tierniezh. Divarrek e oa da ren war ar vro a-bezh. Terriñ a reas an tiegezh proviñsel a oa o ren e Xois, lec'hiet e geunioù kornôg an Delta, gant an aotrouniezh kreiz. Savet e voe ganto ar Tierniezh, o verkañ evel-se deroù an Eil marevezh etre.
Trede marevezh etre
Merkañ a ra an Trede marevezh etre fin an Nevezimpalaeriezh. Meur a dierniezh eus ar prantad-se zo bet genidik eus Libia, alese an anv all a Varevezh libian.
Al Libued
Ne vez ket sellet outo evel ouzh un dierniezh da vat. Bez' e oa eus al Libued ur strollad ergerzherien all eus kornôg Libia, bet oc'h ober o annez e kornôg delta an Nil etre 805 ha 732 kt JK.
Marevezh diwezhañ
Marevezh diwezhañ a reer eus ar prantad etre 732 kt JK hag ar mare ma teuas Egipt da vezañ ur broviñs eus Roma e 30 kt JK gant prantadoù dindan Nubiaiz, ar Bersed, ha Makedoniz.
Tierniezh
Aloubet e oa bet Egipt gant Nubia e 732 kt JK hag azezañ a reas Nubiaiz war an tron en ur ziazezañ ar Tierniezh zo bet o ren betek 656 kt JK. Argaset da Nubia en-dro a-benn ar fin, e voe diazezet ganto ur rouantelezh e Napata (656-590), ha, diwezhatoc'hik, e Meroe (590 kt JK- goude JK).
Tekla Iconium
Kristenez
Anv ebet anezhi en Testamant Nevez. Hervez Oberoù Paol ha Tekla avat, savet en Eil kantved, e oa ur werc'hez yaouank anezhi, diskiblez da Paol Tars. Edo an abostol o kelenn ar feiz kristen en un ti a-gichen, ha Tekla o selaou, kuzhet a-drek ur prenestr. A-benn tri deiz e roas kred da brezeg Paol diwar-benn ar werc'hded hag e c'hoantaas dont da vout kristenez. Ma savas droug en he mamm hag e danvez he fried, Thamyris, a yeas d'he diskuliañ da gouarnour ar vro. Tec'hel a eure Paol, ha kondaonet e voe Tekla da vout laosket en bev. Arnev a voe, ha saveteet ar plac'h. Mont a eure da gaout Paol ha beajiñ gantañ betek Pisidia, ha gouzañv a eure poanioù all.
He marv
Bevañ a eure e Seleukia ma he doa savet ur peniti ha ma vevas betek he 80 vloaz;eno eo e vije bet beziet.
Kehelerezh
Er c'hornôg e voe brudet adalek ar IVvet kantved. Lidet e vez d'an 23 a viz Gwengolo gant ar Gatoliked ha d'ar 24 a viz Gwengolo en iliz reizhkredennek. Pedet e vez evit an dud seizet hag ar vugale ha n'eont ket o-unan c'hoazh.
Letizia
Tud
thumb|right| Letizia Battaglia ha Franco Zecchin e [[Mondello (1987)]] thumb|right| Letizia Ortiz Rocasolano, priñsez spagnol
Hoy
Hoy a zo
Lieskensonennad
Lieskensonennadoù e yezhoù ar bed
Gant ar yezhoù slavek e vez implijet lieskensonennadoù lieselfennek, da skouer e slovakeg štvrť, žblnknutie, met ret eo anzav e c'hell talvezout ar c'hensonennoù linkus /r/ ha /l/ da gensonennoù silabennek hag heñvel eo o emzalc'h e-keñver struktur ha mont-en-dro ar silabenn ouzh hini ur vogalenn.
Schouwen-Duiveland
Schouwen-Duiveland (distagañ :) a zo ur gumun hag un enezenn e proviñs Zeeland en Izelvroioù. 488, 94 km² eo gorread Schouwen-Duiveland (douar : 231,07 km², dour : 257,87 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 34058 annezad enni.
Ur stankell eo Brouwersdam hag ul lodenn eus ar raktres Delta, hag a ya eus Schouwen-Duiveland da Goedereede, eo ivez. Lodenn gornôg enezenn Goeree-Overflakkee a zo e Zuid-Holland.
La Bressola
La Bressola eo anv kevredad ar skolioù katalanek e Katalonia an Norzh.
Skoazell diavaez
E miz Meurzh 2007 edo c'hoarierien mell-droad ar Barça, Oleguer Presas ha Lilian Thuram o kemer perzh en ur vodadeg skoazell d'ar skolioù e kêr Perpinyà. Lennet e voe gante ur skrid sinet ivez gant Raymond Domenech, kanerien evel Manu Chao, Cali, Zebda, I Muvrini, hag ar skrivagnerez c'hallek Françoise Xénakis.
Eeunenn (geometriezh)
Er Geometriezh euklidian, n'eus nemet un eeunenn a dremen dre daou boent.
En un egor a vent 2, div eeunennn a c'hell bezañ pe kenstur pe kenskej. Kenskejadur div eeunennn kenskej a zo ur poent, hag ur poent nemetken.
Israel
Politikerezh
Aozet e vez dilennadegoù pep 4 bloaz, met kengevredadoù distabil pe votadegoù a-enep ar gouarnamant a c'hall distruj ur gouarnamant en a-raok. Mont a ra en-dro Lezennoù Diazez Israel evel ur Vonreizh ket ofisiel. Adalek 2003 e krog ar Knesset da labourat war ur Vonreizh ofisiel diazezet war al lezennoù-se. Penn ar Stad eo Prezidant Israel, met n'en deus nemet gwirioù harzet ha dleadoù lid.
Douaroniezh
An gwrezioù en Israel a c'hall variañ kalz, dreist-holl e-pad ar goañv. Gallout a ra ar rannvroioù menezeg bezañ avelus, yen hag a-wezhioù erc'hus : bep bloaz e vez tapet gant Jeruzalem un tamm erc'h. Kêrioù war an aod evel Tel Aviv pe Haifa o deus un hin kreizdouarel gant goañvoù fresk ha glavus ha hañvoù hir ha tomm. Leur Beersheba ha Neguev an hanternoz o deus un hin hanter-sec'h gant hañvoù tomm ha goañvoù fresk gant nebeutoc'h a c'hlav eget hin Mor Kreizdouar. Neguev ar c'hreisteiz hag an Arava o deus un hin sec'h gant hañvoù tomm-tre ha sec'h-tre ha goañvoù dous gant nebeut-tre a c'hlav. Rekord ar wrez dommañ en Azia (53.7 °C/128.7 °F) a zo bet muzuliet e 1942 e Tirat Zvi, ur c'hibboutz war Jourden an hanternoz.
Poblañs
Kresket eo poblañs Israel eus 118 000 annezad dindan vloaz, gant 138 000 bugel ganet en Israel e-pad ar prantad-se.
Dasparzh poblañs Israel : 45 % eus tud Israel zo o chom er c’hêrioù en tu-hont da 100 000 a annezidi.
Raganv perc'hennañ
E yezhoù 'zo, en o zouez ar saozneg, e vez implijet stummoù ispsial evit ar raganvioù perc'hennañ disheñvel diouzh stumm ar raganvioù all:
Steudadur dre skeul-renk
Yezh skouer: an ojibweg
Pa vez merket un arguzenn gant al lostger eeun e talvez emañ unan a renk uhelañ o kas da benn un ober gouzañvet gant unan a renk izelañ, da skouer an hini emeur o komz outañ (trede gour tostañ) war-du an hini a zo o komz (trede gour pellañ), da skouer:
hag ar c'hontrol pa vez merket un arguzenn gant al lostger gin a dalvez p'emañ unan a renk izelañ o kas da benn un ober gouzañvet gant unan a renk uhelañ, da skouer an hini a zo o komz (trede gour pellañ) war-du hini emeur o komz outañ (trede gour tostañ), da skouer:
Bez' e c'heller sevel frazennoù en tu-gouzañv ivez er yezhoù implijet gante ur steudadur dre skeul-renk, da skouer:
Romano Prodi
Politikerezh
E miz Ebrel 2006, e voe meneget gant Gerard Batten (UKIP), anezhañ ur c'hannad saoz eus Londrez, komzoù ar gwazour, Kol. Alexander Litvinenko, a rae eus Prodi ur spiour bet o labourat evit an FSB kozh hag e oa e gwirionez "paotr" ar C'HGB e Italia. Goulenn a reas ma vije savet un enklask evit gwiriañ ar c'homzoù-se.
Etre Gwengolo 1999 hag an 18 a viz Du, 2004, eo bet Prezidant Kengor Europa.
Makliaw
Roue Bro-Ereg (560-577) e voe war-lerc'h e vreur Kanao Iañ.
Gotland
En enez Gotland e veze kaozeet gwechall henc'hutneg, ur yezh skandinavek aet da get bremañ.
Gwereg Iañ
Gwereg, pe Gwereg Iañ (war-dro 500-550), a oa roue kentañ Bro-Ereg, ur rouantelezh a voe roet dezhi anv ar roue.
Lokenvel
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Lokenvel abaoe 1793
Chibeg
Ur yezh altaek eus skourr yezhoù toungousek ar mervent eo ar chibeg (xibe, sibe pe xibo), komzet gant tro-dro da 30 000 den e Proviñs Xinjiang e Sina (1995).
Duanenn
An duanenned eo evned palvezek ar genad Melanitta.
Otto Iañ
Otto I zo bet anv meur a zen, impalaer, roue pe briñs.
Sant-Molf
Ardamezioù
Degemeret gant ar Gumun d'an 3 a viz Here 1980.
Anton
Anton zo un anv-badez brezhonek, hag alamanek, estonek, kroatek, nederlandek, rusek, savet diwar brezhonekadur an anv latin Antonius. Un anv brudet e oa er bed kristen abalamour da veur a sant.
Pevar Marc'heg warn-Ugent Lez Arzhur
Eus ar XVvet kantved eo ar skrid, hervez Rachel Bromwich, hag ur c'hemmesk eus mojennoù kembraek diles, amprestoù digant skridoù Jafrez Menoe, pe digant skridoù eus lennegezhioù europat all, distag diouzh hengoun Kembre.