cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timbroù Saarland
Melestradurezh ar Frañs
Brasoc’h eo ment timbroù an trede rummad, gouestlet da skrivagnerien Alamagn : Johann Wolfgang von Goethe e miz Kerzu 1945, Friedrich von Schiller ha Heinrich Heine d’ar 1añ a viz Ebrel 1946.
Tennet eo an timbroù-se diouzh ar stalioù d’ar 21 a viz Even 1948, rak abaoe 1947 ez eus bet silet timbroù ispisial, daoust m’eo heñvelik ar skeudenn, evit pep bro aloubet gant lu Bro-Frañs : Baden, Rheinland-Pfalz ha Württemberg.
Gwarezva ar Frañs
Skeudennaouet eo Stad dizalc’h ar Sarre dre embann un timbr evit deiz-ha-bloaz Bonreizh 1947 (timbr ar 15 miz Kerzu 1948) hag an emezellañ da gKuzul Europa e 1950.
Melestradurezh Alamagn
Un timbr zo embannet d’ar 1 a viz Genver 1957 evit lidañ distro ar Sarre d’ar Republik Kevreadel Alaman, heuliet timat gant ur rummad boutin o kinnig poltred ar Prezidant Theodor Heuss. Un darn eus an timbroù embannet zo par da re Alamagn ar C’hornog, nemet ez eo meneget « Deutsche Bundespost Saarland » warno.
N’eus meneg ebet eus ar sistem moneizel avat, dav kompren ez eus kaoz eus lurioù gall-sarrad. Advoulet e vo ar rummad diwezhatoc’h er bloaz 1957 gant ar lizherenn “F” goude pep a sifrenn.
Topeka
Topeka eo kêr-benn Stad Kansas er Stadoù-Unanet. Ur boblañs a 122 377 a annezidi a oa enni hervez niveridigezh ar bloaz 2000. Meurgêr Topeka he deus-hi ur boblañs a 230 824 a dud (2009).
992
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 992
Jane
Jane zo un anv-badez saoznek, a glot gant Janed e brezhoneg.
Tad-kozh an Nedeleg
Tad an Nedeleg, Tadig an Nedeleg, Tad-kozh (an) Nedeleg, Paotr (kozh) an Nedeleg eo an den, gwenn e varv ha ruz e vantell, a zegas profoù d'ar vugale da noz Nedeleg, hervez ur vojenn savet en en SUA, diwar istor sant Nikolaz, ha degouezhet e Bro-C'hall en (gant ar soudarded stadunanat e 1917, a greder), hag e Breizh war-lerc'h an Eil brezel bed.
E Bro-C'hall
Implijet eo bet Tadig an Nedeleg-se gant ar Pevare Republik c'hall, goude amzervezh Pétain eta, evit digristenaat Nedeleg. Ha talvoudus bras eo bet kanaouenn Tino Rossi (a oa bet bac'het e 1944 gant ar C'hallaoued) d'ar bolitikerien da vrudañ, e 1946, an ideologiezh nevez ha da Rossi da gaout pardon ha bennozh ofisiel.
Murillo el Cuende
Murillo el Cuende zo ur gumun e gevred Nafarroa, en Euskal Herria.
Wladimir Köppen
Kroget eo Köppen da studiañ spis an hin hag implijout a ra evit se pellennoù-aer a-benn kaout titouroù war an aer en uhelder. E 1884 eo, ec'h embannas e gantenn gentañ war an tachennoù hin e-lec'h ma vez gwelet an hedoù etre an temperadurioù hervez ar c'houlz-bloaz. Diwar se eo e savas reizhad klasadur Köppen war-dro ar bloavezh 1900, hag a-hed e vuhez e klasko en gwellaat. Ar stumm klok eus ar reizhad a voe embannet evit ar wech kentañ e 1918, ha goude meur a gemm, e 1936 en e stumm peurechu.
1882
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1881
Simone Peterzano
E vuhez
Livour akuit e oa, mennet da heuliañ doare gwirheñvelouriezh an Enepdisivouderezh. Brudet eo evel mestr Michelangelo Merisi da Caravaggio, anv gwirion Caravaggio, entre 1584 ha 1592.
Anvadurezh
E keñver sevenadurioù'zo eo an anvadurezh ur skiant eus ar c'hemplesañ. Sell ivez ouzh Anv-familh. War dachenn an egiptologiezh eo an anvadurezh ar skiant ret pa servij a ra evit kompren al liamm etre an traoù pe ar savadurioù hag ar pennoù egiptat kozh. Diaes pa oa un titlerezh? liesseurt. Da skouer, ar Faraoned a veze roet pemp titl e mare o c'hurunidigezh.
Jerry Goldsmith
thumb|right|Jerry Goldsmith Jerry Goldsmith pe Jerrald King Goldsmith (Los Angeles, Kalifornia, 10 a viz C'hwevrer 1929 - Beverly Hills, Kalifornia, 21 a viz Gouere 2004), a oa ur sonaozour sinema stadunanat. Labouret en deus Jerry Goldsmith war degadoù a filmoù evit ar sinema hag an tele, liesseurt o zanvez. Gounezet e oa bet un Oscar gantañ e 1976, evit sonskrid ar film The Omen, aozet gant Richard Donner. Unan eus e vugale, Joel Goldsmith, zo aet da sonaozour sinema ivez.
Begaon
Ardamezioù
En arc'hant e erion en gwad, e gab en glazur balirant, e groaz pavek en sabel divouedet he droad hesank balirant e greiz holl.
189
Ganedigezhioù 189
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 189
Begaon
Ardamezioù
Kuzul ar Gumunn ː 1976
Dumed
N'eus den ebet o chom war an enez, met e-pad meur a gantved eo bet implijet a-vareoù, da lec'h-repu gant morlaeron, ha da lec'h-difenn gant ar morlu, abalamour ma oa lec'hiet-mat, e-kreiz ur mor darempredet stank gant bigi-kenwerzh.
Almere
Emdroadur ar boblañs
C'hwec'h distrig (stadsdelen) zo en Almere.
Hent-houarn
E 1987 e voe liammet Almere ouzh rouedad hentoù-houarn broadel an Izelvroioù (Nederlandse Spoorwegen). E 1988 e voe peurechuet hentoù-houarn Flevolijn, da vont betek ti-gar Weesp ha hini Lelystad Centrum. Pemp ti-gar a zo en Almere : Ur raktres a zo da sevel unan all, a vefe anvet Almere Poort.
Unvaniezh evit ul Luskad Poblel
Bodañ a ra an RPR ha Démocratie libérale. War-dro an div drederenn eus dilennidi an UDF o deus lakaet o anv en UMP pa oa krouet. Ur bodad eus an nerzhioù gaolist, frankizour ha kreizennour eu an tu dehoù eo eta. Disklêriañ a ra an UMP ez eo ar c'hentañ strollad politikel eus Bro-C'hall dre niver e izili (338 554 d'ar 17/04/07).
Afrodite Anadyomene
Afrodite anadyomene ("Afrodite deuet e-maez an dour") eo mojenn ganedigezh an doueez en dour, livet gant arzourien evel Sandro Botticelli (1445-1510) e Ganedigezh Gwener.
Conwy
Conwy zo un anv-lec'h kembraek hag anv meur a dra e Kembre:
Kab ar Pikernigoù
Kab ar Pikernigoù eo an anv roet gant ar verdeerien portugalat o deus dizoloet anezhañ (Cabo das Agulhas e portugaleg, Cape Agulhas e saozneg) diwar neuz lemm e roc'helloù. E poent ar suañ ma c'heller kavout e kevandir Afrika emañ, e Suafrika, proviñs Kornôg ar C'hab hiziv. Ur monumant bihan a zo bet savet evit diskouez ar poent m'emañ, dre emglev, an disparti difetis etre ar Meurvor Atlantel ha Meurvor Indez. N'eus ket kalz a dud o vevañ er bastell-vro p'emañ Kêr ar C'hab war-dro 170 km pelloc'h er c'hornôg.
Azginivelezh
Kemmoù
Tri frantad zo bet termenet e skignadur an Azginivelezh en Europa :
Istor hag Azginivelezh
E gwirionez, implij ar ger Azginivelezh a ziskouez un doare da gompren an Istor evel pa vije ur ster d'e red. Kement-se a glot gant an doare da welout a oa da lod prederourien alaman an, evel Georg Wilhelm Friedrich Hegel.
Ganedigezh ar meizad
Kement-se zo bet displeget gant Thomas Lepeltier en ur pennad er Revue des Livres e [[2000}}.
Ar moullerezh
Gant skridoù moullet ne oa ket heñvel an dalvoudegezh ken. E skol-veur Pariz e teuas an arzoù da vezañ brudetoc'h eget hini an doueoniezh.
Levraouegoù a veze savet e ti ar rouaned c'hall.
Tiber (stêr)
Istor
Kentañ pont a voe savet gant ar Romaned war an Tiber a voe pont Sublicius hag voe lakaet sevel, hervez ar vojenn, gant Ancus Martius, roue ar Sabined, evit aesaat an eskemmoù etre al Latined hag an Etrusked. E prenn e oa bet savet evit ma vije ken aes all d'e zivontañ betek-gouzout ez afe an darempredoù war washaat etre an div bobl.
Bodjpoureg
Unan eus yezhoù ofisiel Moris eo ar bodjpoureg gant ar c'hreoleg.
Eil brezel Kongo
Eil brezel Kongo a voe un heuliad emgannoù war takad Republik demokratel Kongo etre 1998 ha 2002, echuet ent-ofisiel e miz Gouere 2003. Brezel brasañ etre Stadoù en istor Afrika a-vremañ eo. 9 bro hag un 30 lu bennak zo bet paket e-barzh. Tro 4,5 milion a dud a vije marvet abalamour d'ar brezel-se, dreist-holl diwar naon ha kleñvedoù ha milionoù a dud all a zo bet skarzhet eus o bro.
Porched:Ar mor
Moraerion hag o zud
Amzer a-vremañ : Roald Amundsen • Florence Arthaud • Michael Birch • Peter Blake • Édouard Corbière • Charles Cornic du Chêne • Julien-Marie Cosmao • Jean Cras • Julien Crozet • Jules de Cuverville • Jean-Louis Étienne • Jean Jurien de la Gravière • Yves de Kerguélen • Jean-François de La Pérouse • Ellen MacArthur • Joseph Marion-Dufresne • Joseph Nielly • Anne Quéméré • Pierre-Alexis Ronarc'h • Robert Surcouf • Éric Tabarly
Oriyeg
Unan eus yezhoù ofisiel India an hini eo.
Viell
Ar vielloù zo kelligoù reizhel (a vez graet gametoù anezho) a vez aozet gant ar maouezed en o c'horf.
Thomas Fersen
Danvez e ganaouennoù
E-barzh e ganaouennoù e vez komz kalz eus loened, evel ma vefe o kontañ fablennoù. E «ved» a zo un tamm evel hini ar barzh Jacques Prévert. Implijout a ra an arzour ur c'heriaoueg pinvidik-tre met dezhañ e-unan. Setu perak e vez gerioù fentus en e destennoù. Ur vouezh tener, izel, en deus hag e vouezh butuner hag a ro un ton dibar d'e ganaouennoù. Plijet-tre e vez o c'hoari gant gerioù ar galleg hag gant ar gerioù o deus un dalvoudegezh doubl.
Elvinieg
Elvinieg  a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Jan van Scorel
Ouzhpenn Giorgione, Raffaello Sanzio ha Michelangelo Buonarroti a voe mistri dezhañ. E-touez ar pezh a livas e kaver temoù relijiel (Azeulerezh an tri roue, 1519; Maria-Madalen, war-dro 1528) hag ur Gweledva gant tournamant ha chaseour (1519-1520, Chicago, Art Institute)
Pengeg
Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù ar su-kreiz eo ar pengeg (pengo pe hengo) komzet gant tro-dro da 1.254 den (1961) en Orissa en India.
994
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 994
Kraoñell ar silabenn
Ouzhpenn ar graoñell ret e pep silabenn e c'hell ur silabenn kregiñ gant un elfenn all anvet ar "penn" ha gallout a ra achuiñ ivez gant un elfenn all anvet al "lost", daoust ha ma n'eo ket ret nag ur penn nag ul lost evit sevel ur silabenn atav.
Gwelit ivez
Syllable
Austol
An anv
Dont a ra anv ar gêr eus anv ur sant (Austell, ar stumm saoznek anezhañ, Aostol e brezhoneg) a oa diskibl da sant Samzun.
Dogreg
Gwechall e veze renket an dogreg evel ur rannyezh pandjabek met bremañ eo deuet da vezañ ur gwir yezh lennegel.
Inizi Sillan
An deroù
Marteze ez eo an Inizi Sillan an inizi anvet Cassiterides ('Inizi ar staen') meneget gant an Henc'hresianed hag a vije bet bizitet gant ar Fenikianed. Koulskoude n'eus ket pikol staen en enezeg.
Douaroniezh
Pemp enezenn poblet zo, ha 2 153 a dud en holl enne hervez niveridigezh 2001.
Lost ar silabenn
Ober a reer "klotennad" eus ar graoñiell mui al lost mar bez anezhañ.
Inizi Kermadeg
An inizi
Seizh enezenn, pe strollad inizi, zo:
Kavaneg
Anv
Gerdarzh
Norzh
Da skouer, ar bevennad e laez ur gartenn a zispak bevennad Norzh an tiriad m'eo ar gartenn evel ur skeudenn tennet dioutañ hep ezhomm da resisaat an dra. En tu enep d'ar Su emañ an Norzh hag a-skouer d'ar C'hornôg eus un tu ha d'ar Reter eus un tu all.
193
Ganedigezhioù 193
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 193
Olazti
Olazti, pe Olatzagutia (  Olazagutía  e spagnoleg, Olazti/Olazagutía en ofisiel ) zo ur gumun e kornôg Nafarroa en Euskal Herria.
Olexoa
Olexoa (  Olejua e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
1887
Diwar-benn bloavezh 1887 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Glaouer pastellek
Boued
Bevan a ra diwar amprevaned paket gantañ diwar nij.
2000
''Diwar-benn bloavezh 2000 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Tellus
thumb|right|280px|[[Aion ha Tellus gant pevar bugel, marteze ar c'houlzoù-amzer, marelladur roman en ur genkiz e Sentinum, e penn-kentañ an, Gliptotek München (Inv. W504)]]
Gerioù deveret
Diwar an anv Tellus eo bet savet an anv-gwan tellurico a gaver e bar en holl yezhoù latin.
The Specials
Istor
Azalek ar mare-se e krogas izili ar strollad d'en em wiskañ en un doare dibar, dre veskañ dilhad mod, rude boy ha skinhead. Holl o dilhad a oa gwenn ha du, a-benn klotañ gant liv o c'hroc'hen. O fladenn vras gentañ, Specials he zitl, a voe produet gant Elvis Costello. Gant an ton anvet Too Much Too Young e tizhjont renk kentañ an hit-parade breizhveuriat, met reuz a savas abalamour da gomzoù ar ganaouenn, a oa diwar-benn an hilastaliñ. Ne rejont ket kement a verzh gant o eil pladenn vras, More Specials he zitl, peogwir ne oa ket ur bladenn sonerezh ska kement-se. Arnodiñ o doa klasket ober, ha mesket o doa sonerezhioù liesseurt : pop, new wave, muzak ha zoken ur seurt reggae psikedelek. Meur a blac'h vrudet a ganas war o zonioù, en zo zouez : Chrissie Hynde, Rhoda Dakar,Belinda Carlisle, Jane Wiedlin ha Charlotte Caffey. Staples, Golding ha Hall a guitaas ar strollad e 1981, goude ma vefe bet tizhet renk kentañ an hit-parade breizhveuriat gant o c'hanaouenn Ghost Town. Dammers a zegemeras neuze Stab Campbell, hag e krogjont da labourat dindan aanv orin ar strollad, da lavaret eo Special AKA. Dont a reas ur bladenn er-maez, In the studio he zitl. Ne reas ket kalz berzh, met div ganaouenn a gaver enni a voe brudet-tre : Racist Friend ha Nelson Mandela. Dammers a zivodas ar strollad hag en em ouestlas er politikerezh.
Ur wech divodet ar strollad orin e krogas e izili da gemer perzh e meur a raktres all. Lod anezho en em vodas a-benn aozañ troiadoù pe enrollañ tonioù, met gwech ebet ne voe advodet holl izili ar strollad orin.
Strollad Komunour Nepal (Marksour-Leninour Unvan)
Adunanet e oa SKN(MLU) ha SKN(ML) d'ar 15 a viz C'hwevrer 2002.
Teimour Radjabov
Teimour Radjabov (en azeri: Teymur Rəcəbov ) a zo bet ganet d'an 12 a viz Meurzh 1987 e Bakou (Azerbaidjan).
Finioù
Finioù (Feins e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Teimour Radjabov
Mestr Meur eo abaoe e 14 vloaz.
Deyan Bojkov
Deyan Bojkov (bulgareg: Деян Божков) a zo bet ganet d'an 3 a viz Gouere 1977 e Sjoemen (Bulgaria).
Mestrc'hoarier echedoù bulgar.
2 498 edo e renk Elo e miz Gouere 2008.
Thraupidae
Thraupidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Eurazia
En doare-se da welout eo Eurazia ur gourgevandir neuze.
Yann Kerlann
Bugaleaj ha studioù
E 1935 e tilezas ar strollad dre ma oa re faskour ha disrannour evitañ. E 1938 e tistroas ennañ memestra goude bezañ lennet ar gazetenn Breiz Atao ha sevel a-du gant ar mennozhioù evit Breizh en diabarzh hag en estren-vro.
Monako
Melestradur
E pevar c'harter eo rannet Monako :
Karter eus La Condamine a zo rannet e :
Kampaspe
Kontet eo bet an istor-se gant Plinius an Henañ en e Istor Naturel : o welout kened ar poltred anezhi en he noazh e welas Alesant e plije Kampaspe d'an arzour (hag e kare anezhi) muioc'h eget ma rae-eñ e-unan. Neuze e viras Alesant ar poltred hag e kinnigas Kampaspe da Apelles. "So Alexander gave him Campaspe as a present, the most generous gift of any patron and one which would remain a model for patronage and painters on through the Renaissance" (Lane Fox, Alexander the Great).
Monako
Armerzh
N'eo ket Monako un darn eus an Unvaniezh Europat e-barzh un unvaniezh-zouan gant Frañs emañ ha an hevelep moneiz eo. Kent 2002 e kogne ar briñselezh un moneiz : ar franc monegasque. E 2002 e tremenas d'an Euro met mirout a reas ar gwir da kognañ pezhioù gant arouez Monako warno.
Deskadur
Dek skol-stad ez eus e Monako, seizh skol an derez kentañ en o zouez, ur skolaj, ul lise jeneral ha teknik hag ul lise-otel. Div skol brevez skoazellet gant ar stad a zo ivez (an Institution François d'Assise Nicolas Barré hag an École des Sœurs Dominicaines) hag ur skol etrevroadel (International School of Monako).
Robby Naish
thumb|right|250px|Robby Naish (Windsurf World Cup [[Sylt 2006)]] Robby Naish (23a viz Ebrel 1963 e La Jolla, San Diego, California) a zo ur plakenner-dre-lien amerikan, deuet da vezañ kampion ar bed d'an oad a 13 vloaz. US1111 eo e niverenn plankenn-dre-lien. Abaoe an taol-kaer-se en deus kendalc'het hag eo bet kampion ar bed meur a wech, ha kalz en deus graet ivez evit bed ar plankennoù-dre-lien, ar pezh a laka anezhañ da vezañ un arouez er bed-se. N'eo ket brudet-tre er Stadoù-Unanet, met brudet da vat eo bet en Alamagn hag e Bro-C'hall. Ne gemer ket mui perzh e kenstrivadegoù hiziv-an-deiz, met kenderc'hel a ra da bleustriñ evit ar blijadur e Maui hag e Oahu (spot Diamond Head). Perc'henn eo ivez war un embregerezh (anvet Naish), produet e vez plankennoù, lienoù ha dafar kitesurf gantañ.
Strollad Komunour Nepal (Maoour)
Krouet e oa Strollad Komunour Nepal (Maoour) e 1994. Ur strollad milourel diazezet war ar vaoouriezh eo, en e benn Pushpa Kamal Dahal a vez graet 'Kadoriad Prachanda' outañ.
E 2001 e krogas arme Nepal da glask stourm a-enep d'ar vaoouriom, dreist-holl e Kornôg ar vro ha harzhioù-tan zo bet gwech ha gwechall.
Brigadennoù Ruz
Er penn kentañ ne oa oberiant ar strollad nemet e Milano hag e Torino e lec’h ma veze stourmet gantañ a-enep d’an tu dehoù pellañ. Gant izili ar strollad – dreist-holl laboureion/ezed ha studeierion/ezed – e veze distrujet mekanikoù ha burevioù al labouradegoù. E 1972 e voe kaset da benn skrapadeg gentañ ar strollad, mestr-micherour ul labouradeg bet dalc’het gante a-raok leuskel anezhañ da vont kuit.
Goude 1974 ez eas war ledanaat tachenn ar Brigadennoù Ruz betek Roma, Genoa, ha Venezia ha kregiñ a rejont ivez da skrapañ tud a-bouez er vro.
E 1981 e vo skrapet gant ar BR un ofiser eus arme ar Stadoù Unanet, James Dozier, dieubet war-lerc’h gant ar polis. Gallout a reas ar polis herzel izili all en afer-se ha dreze e oa bet tu da herzel meur a hini all da heul.
Dimitar Marholev
right|thumb|Dimitar Marholev e Tournamant Fouenant, Here-Du 2007 right|thumb Dimitar Marholev a zo bet ganet e 1971.
Evgeniy Piankov
Mestrc'hoarier echedoù ukrainan eo.
Levr ar C'heneliezh
Levr ar C'heneliezh (en hebraeg: בראשית, e gregach: Γένεσις / Genesis) eo anv ar c'hentañ levr eus an Testamant Kozh, hag eus ar Bibl, hag ivez hini eus an Torah yuzev. Hervez an hengoun yuzev e vije bet skrivet gant Moizez, met hervez kalz a deologourien e vefe oberenn meur a zen kentoc'h. Mennout a ra displegañ orin Mab-Den hag ar bobl hebre betek he donedigezh da Egipt.
Arallrevreolegezh
Krouet e oa bet an termen gant Michael Warner e 1991 implijet gantañ er pennad bet savet gantañ "Introduction: Fear of a Queer Planet", unan eus levrioù pennañ kentañ diwar-benn an deorienn queer, savet diwar ar meizad "Arallrevelezh dre ret ha bezañ lesbianel bet krouet en e raok gant Adrienne Rich.
Diazezet e vez an arallrevreoladouriezh war ar fed m'emañ ret koublad tud eus pep rumm evit gouennañ ha diwar-se e vez duisrannet rol pep hini er gevredigezh dre vras hervez o rev (liammet war-eeun eus ar reizh) hag o lakaat doareoù revelezh disheñvel diouzh an arallrevelezh da vezañ "enep-naturel" pe "amrevreoladel", en o zouez tud heñvelrevel, divrevel ha treuzrevel.
La Madeleine (Norzh)
La Madeleine a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Timbroù Afrika ar Reter alaman
right|120px|thumb| Timbr 10 pesa war 20 pfennig - 1893
Anavezet e oa dindan anv Afrika ar Reter alaman (« Deutsch-Ostafrika » en alamaneg) un tiriad trevadennet gant an Impalaeriezh alaman etre 1880 ha 1918 hag a vod bremañ broioù Burundi, Rwanda ha darn vrasañ Tanzania.
E 1893 ez eo lakaet e gwerzh an timbroù kentañ evit ar vro, dre soulgargañ re an Alamagn gant an alc’hwez « Deutsch-Ostafrika » hag un dalvoudegezh e pesa. E 1900 eo krog ar velestradurezh da embann timbroù gant tresadenn al lestr-bale « Hohenzollen », rummad anavezet en holl drevadennoù alaman. Tra ma sav talvoudegezh-prenañ an timbroù e « pesas » ha roupi (64 pesa = 1 roupi) e lenner ur priz e « heller » war ar rummadoù moulet e 1905 (100 heller = 1 roupi).
Lustenau
Lustenau (alemaneg: Luschnou) a zo ur gumun a Vorarlberg, Aostria. Lec'hiet eo e kornôg ar stad kevredet, war bevenn Suis. Meneget eo bet evit ar wech kentañ en un dornskrid eus 887.
Troad postelativel
Implijet e vez gant al lezgieg, savet dre ouzhpennañ al lostger ("-хъай"; -qhay) d'ar stumm ergativel, da skouer:
Implijet e vez ivez da verkañ abeg pe orin an aon pe ar vezh (kevatal da "rak" e brezhoneg), da skouer:
Strollad Komunour Gall
Ar Strollad Komunour Gall (ent-ofisiel Parti Communiste Français, pe PCF ) a zo ur strollad politikel gall savet e 1920.
Etre 1958 ha 1981
Ur strollad eus an tu enep eo. Skoulmañ a ra un emglev gant François Mitterrand hag ar Strollad Sokialour Gall er bloavezhioù 1970.
Vijil
Tro-lavar
Ober vijil a ra dave d'ur reolenn a zo en Iliz da yuniñ un tamm a-raok ar gouelioù bras.
Wyatt Earp
Den a lezenn
En nevezamzer 1868 e annezas an Earped e Lamar, ma teuas Nikolaz da vezañ poliser. Pa zilezas e garg da zont da vezañ barner a beoc'h d'ar 17 a viz Du 1869, Wyatt a oa tutaet evel poliser e-lec'h e dad.
Larry Miller
Larry Miller (ganet e 1944 ha marvet e 2009) a oa un embregour stadunanat ha penn klub basket-ball Utah Jazz.
Madagaskar
Istor
Sellout ouzh ar pennad Istor Madagaskar.
Rannvroioù
Rannet eo Madagaskar e 6 proviñs ha 22 rannvro.
Istor an departamantoù gall
Pa oant savet e 1790
Eus ar 83 departamant krouet e 1790 e kreskas an niver da 130 e 1810 diwar astenn an tiriadoù aloubet gant ar Republik c'hall hag an Impalaeriezh C'hall Kentañ, met digreskiñ a reas o niver da 86 pa gouezhas an impalaer e 1815. Pa oe staget Nisa hag ar Savoie dindan impalaeriezh Napoleon III e 1860 e adkreskas o niver da 89.
Hestia
Hestia (Ἑστία / Hestía e gregach) eo doueez an tan sakr hag an oaled. Merc'h henañ Kronos ha Rea eo-hi, c'hoar eo da Zeus, Poseidon, Hades, Hera ha Demeter. A-remziad eo gant ar re a anver daouzek doue Olympos a dra sur, koulskoude ne vez ket kontet atav e-touez daouzek doue an Dodekatheon.
Eleonora Ambrosi
Kampionez Italia e 2005.
2 160 edo he renk Elo e miz Gouere 2008.
Pod-kambr
Prezeger
Ur seurt podoù a oa graet evit ar merc'hed hepken, a c'hallent lakaat dindan o sae, ha zoken en o sav, gant ur beg a-raok uheloc'h hag a vire ouzh an takennoù da gouezhañ e-kichen. Hennezh a veze anvet Bourdaloue, diwar anv Louis Bourdaloue (1632 - 1704), ur beleg-prezeger er XVIIvet kantved. Hervez ar vojenn e teue ar maouezed a renk uhel d'an iliz d'e selaou gant o fod-kambr, ken hir e veze ar sarmonioù gantañ.
Hestia
Ikonografiezh
An tan eo hec'h arouez.
Pendyala Harikrishna
Mestrc'hoarier echedoù indiat.
Mestr Meur Etrebroadel eo abaoe 2001, an hini yaouankañ ag istor an echedoù en India.
Urraulbeiti
Urraulbeiti  ( Urraúl Bajo) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
1972
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1972
Shogun
Shōgun a raed e Japan eus ur rener milourel adalek ar bloaz 709 betek 1868. Un impalaerezh e oa Japan, met gant ar shōgun e oa ar galloud e gwirionez.
Titloù
Meur a zoare shōgun zo bet en deroù, er Marevezhioù Asuka (538-710) ha Heian (794-1185), da skouer :
25 Mae
Deiziadur henroman
VIII ante calendas Junias = VIIIvet devezh kent In Mezheven / Deiz-ha-bloaz dedi templ Fortuna Primigenia Publica Populi Romani Quiritum
Tikouneg
Daveoù
Ticuna Ticuna people Tikuna Tucuna Ticuna Ticunas Тукуна
Kraou Nedeleg
Kraou Nedeleg a vez lâret
Unzué
Unzué zo stumm spagnolek un anv-lec'h euskarek.
Euskal Herria
Euskal Herria e yezh ar vro, Bro-Vask e brezhoneg, a-wechoù Euskadi dre fazi, eo anv ar vro ma komzer euskareg ; seizh proviñs istorel zo ouzh hec'h ober. Tri hollad melestradurel zo, daou e Spagn hag unan e Frañs.
1302
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1302
Roberta Brunello
Roberta Brunello a zo bet ganet e 1991 e Rogno, e Proviñs Bergamo (Italia).
Maia Tchibourdanidze
Kampionez e kampionad bedel ar maouezi eo bet adalek 1978 betek 1991.
Arme Ruz Japan
Ne oa bet biskoazh ouzpenn 40 ezel en holl er strollad met daoust da se e oa hennezh unan eus ar strolladoù a rae gant ar feulster a vez ar muiañ a aon razañ.
Lefkada
Istor
Santa Maura e oa an anv italianek d'ar mare ma oa stag an enez ouzh Republik Venezia (betek 1797), ha goude Sainte-Maure e galleg. E 1800 e lakaet d'ur rann eus Republik ar Seizh-Enez.
Puiu
Puiu (Pueyo hervez e stumm ofisiel kastilhanek) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Larry
Larry zo ur berranv saoznek, diwar an anv-badez Lawrence pe Laurence, anavezet evel anv-badez e SUA.
Iliz Sant Edern (Lannedern)
thumb|karnel Lannedern Porzh bered Lannedern a zo heverk tre dre savouriezh dispar e holl pezhioù. Penn-ar-C'hrann (1553), Gwipavaz (1553), Landivizio (1554), Daoulaz (1556), Brasparzh (1581-1592), Lanhouarne (1582), Pleiben (1588-1591), Goulc'hen (1598), Sant-Tegoneg (1599), Bodiliz (1601), Landerne (1604), Gwimilio (1606), Plouedern (1609), an Treoù-Leon (1610), Tremaouezan (1610), Gwiglann (1615), Rosloc'hen (1620), Ploudiern (1624), Gouenoù (1642), Kommanna (1645), Lokmelar (1664), Plouziri (1665), Pleiber-Krist (1667), Beuzeg-ar-C'hab (1670), Plabenneg (1674).
Emberizidae
Da-heul labourioù ar skiantour stadunanat Frederick Keith Barker hag e genseurted e voe diblaset, e 2017, an holl c'henadoù a yae d'ober Emberezidae er c'herentiadoù Passerellidae (krouet d'an degouezh-se) ha Thraupidae. Bremañ, diouzh Doare 8.1 an IOC World Bird List, ne chom nemet ur genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Diredig kein louet
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket an diredig kein louet er c'herentiad Alcedinidae pe Cerylidae.
194
Ganedigezhioù 194
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 194
Sciurus
Spesadoù
Isgenad Tenes Isgenad Sciurus Isgenad Hesperosciurus Isgenad Otosciurus Isgenad Guerlinguetus Isgenad Hadrosciurus Isgenad Urosciurus
Chakhriyar Mamedyarov
Chakhriyar Mamedyarov (en azeri: Şəhriyar Məmmədyarov ) a zo bet ganet d'an 12 a viz Imbril 1985 e Sumgait (Azerbaidjan).
E miz Here 2007 edo 2752 e renk Elo.
Kanton Rostrenenn
Betek 2015
Kanton Rostrenenn a yae 6 kumun d'ober anezhañ:
Treuzlizherennadur arabek
Savet e vez ur sistem treuzlizherennadur bewech hervez ar an implijoù da vezañ great gantañ. Diouzh un tu e ranker ober an diforc'h etre sistemoù treuzlizheranndur skiantel da vezañ implijet evit treuzskrivañ bep lizhrenn en un doare rik ha resis hag un treuzlizheranndur evit implijoù boutin da vezañ implijet gant an holl pa ouifent arabeg pe get. Amañ da heul e vo displeget mont-en-dro un nebeud sistemoù skiantel bet diorroet dija hag implijet en deiz a hiziv.
1000
Diwar-benn bloavezh 1000 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1000
Glaokos (mab Minos)
Breur eo eta da Androgeos, Ariadne, Faidra, Deukalion, Katreüs, Akakallis ha Ksenodike.
Mojenn
Soñjet e voe neuze en annoar ganet e-touez chatal Minos : honnezh a gemme he liv teir gwech bemdez: gwenn e veze da veure, ruz da greisteiz, ha du da noz.
Goulennet e voe kuzul digant an diouganer Polyidos a lavaras : « Heñvel eo al loen-se ouzh ur vouarenn o tareviñ ! », ha Minos d'e gas war-lerc'h e vab kollet. Pa deuas Polyidos en-dro gant korf ar bugel e voe goulennet outañ reiñ buhez dezhañ en-dro ha pa n'halle ket e voe lakaet en ur bez gant korf ar bugel.
Ruzenn darzh mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn darzh mouezhiet, treuzskrivet [ɦ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 147.
Gilles Boulin
Gilles Boulin zo ur politiker gall ha breizhat (ne blijfe ket ar ger dezhañ), danvez-kannad evit ar POI e Lambal. E penn ar c'h-Comité Gavroche eo ivez.
Sudoku
Sudoku (japaneg: 数独, sūdoku) a zo anv ur c'hoari matematik bet ijinet e 1979 er Stadoù-Unanet gant Howard Garns, diwar skouer ar c'harrez latin ha diwar kudenn ar 36 ofiser eus ar matematikour suis Leonhard Euler. Deuet eo da vezañ brudet-meurbet e Japan er bloavezhioù 1986. Anavezet eo en Europa abaoe 2005.
Pal ar c'hoari eo leuniañ ur gael isrannet d'he zro e kaelioùigoù dre implijout ur rummad sifroù (pe lizherennoù pe arouezioù) disheñvel, evit ma ne vefe morse muioc'h eget ur wech dre linenn, kolonenn hag iskael. An aliesañ e vez graet gant sifroù a 1 da 9, d'ar mare-se e vez an iskaelioù gant ur stumm karrez, 3x3 hag ar gael vras dre 9x9. Evit kregiñ e vez lakaet atav un nebeud sifroù er gael-mañ'r-gael a-benn loc'hañ gant ar c'hoari (evel er skeudennoù a-zehoù).
Lorenzo Costa il Giovane
Mab e oa da Ippolito Costa ha mab-bihan da Lorenzo Costa il Vecchio
Luskad Maoour Etrebroadelour
Hervez ar strollad e talvez da genstrollañ meur a strollad maoour etrebroadelour staliet er broioù saozneger impalaerour hag ivez er broioù bet trevadennet pe damdrevadennet c'hoazh gant ar re-se. Ouzhpenn-se ez eus el Luskad-mañ strolladoù maoour etretroadelour staliet e Belgia, Frañs ha Kebek hag ivez strolladoù spagnolegour staliet e impalaerouriezh ar Stadoù Unanet, da lâret eo re Puerto Rico.
Gwiñver gris ar c'hornôg
Gwiñver gris ar c'hornôg (Sciurus griseus) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Mec'hiko hag e kornôg Stadoù-Unanet Amerika.
Trebeurden
Douaroniezh
Trebeurden emañ war mor Breizh, hanternoz genoù al Leger
Kuzul ar Brezhoneg
Hiziv
Labourat a ra Kuzul ar Brezhoneg da vrudañ an embannadurioù, da rakembann ha skignañ levrioù; ur servij treiñ skridoù zo ivez abaoe 1982.
Bia (doueez)
Meneg eus Bia zo er pezh Prometheus Ereet, skrivet gant Aisc'hylus, ma weler Hefaistos rediet gant an doueed da stagañ Prometheüs war-lerc'h ma voe tapet o laerezh an tan d'e ginnig d'an dud varvel.
Alan Silvestri
Anavezet eo evit e genlabour gant ar filmaozer Robert Zemeckis dreist-holl. Evit filmoù hemañ en deus savet e sonskridoù brudetañ, en o zouez Back To The Future (1985), Who Framed Roger Rabbit (1988) ha Forrest Gump (1994). Brudet eo ivez evit bezañ savet sonerezh evit filmoù produet gant Marvel Studios, en o zouez Captain America: The First Avenger (2011), The Avengers (2012), Avengers: Infinity War (2018) hag Avengers: Endgame (2019).
Bèrtran Ôbrée
Aktour
C'hoariet en deus er sitcom Saga Brittia, Breizh Uhel Breizh Izel ; roll un den o komz gallaoueg en deus.
Ardbeg
Tasting notes
Ardbeg presents with a sharp poignant nose comprising earthy flavours of peat and tar. Its smoky features are reminiscent of a fire being lit under one's nose. A mild cocoa adds to a warming finish.-->
Gedinne
Gedinne (e walloneg:Djedene) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur.
Sant-Yann-ar-Wern
Ur gumun eus Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan eo Sant-Yann-ar-Wern.
Nadoz-vor
Un ardivink hag a zo bet ijinet evit kavout e vleinadur p'emañ o verdeiñ eo an nadoz-vor (pe nadoez-vor). Ennañ e vez kavet un nadoz metal gwarellek o treiñ e kreiz un dremm kelc'hiek skrivet rod an avelioù warnañ. Diskouez a ra an Norzh gwarellek. Diwar ur fenomenn fizik anvet ar gwarellegezh e teu treiñ an nadoz gwarellet. P'emañ nerzhioù park gwarellek ar voul-Douar dispartiet etre ar pol Norzh hag ar pol Su ez eus un nerzh pozitivel kreñvoc'h en Norzh hag un nerzh negativel kreñvoc'h er Su. Polarizet eo an nadoz gwarellek ivez ha setu perak e tiskouez an Norzh gwarellek ar penn negativel hag e tiskouez ar Su gwarellek ar penn pozitivel. Hervez pennreolenn ar gwarellegezh, an danvezioù kontrol o folarizadur en em zesach an eil egile (fenomen an desach gwarellek pe zesach magnetek). Evit gwir penn su an nadoz eo hag e tro dave an Norzh gwarellek.
Au Clair de la Lune
Istor
Darn all a lavar e voe savet diwezhatoc'h en XVIIIvet kantved, ha n'eo ket anavezet an oberour.
Doareoù all
Doareoù all zo, gant komzoù all. Kanerien zo o deus kanet anezhi hervez o faltazi. Hini Colette Renard n'eo ket da reiñ da selaou d'ar vugale.
Su
Dehou
A-wechoù e vez lavaret "dehou" eus ar su, evel en droienn ar mor dehou, a gaver e korn-bro ar C'hab hag Enez-Sun dreist-holl.
1894
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1894
Maneki-neko
Mojennoù
Meur a vojenn diwar-benn orin ar c'hazh-mañ. Setu unan anezho : ''War-dro ar e oa e Tokyo un templ a oa o vont da fall ha ne veze ket roet profoù ken gant an dud. Paour-razh e oa erru ar beleg ken e ranke rannañ e voued gant e gazh, anvet Tama.''
Nozvezh ar strink
Nozvezh ar strink (alamaneg Reichskristallnacht pe Pogromnacht pe c'hoazh Reichspogromnacht) eo an anv a roer d'ar pogrom a-enep Yuzevien an Trede Reich hag a voe aozet e-pad an noz etre an 9 hag an 10 a viz Du 1938 hag e-pad an devezh da-heul. Kinniget e voe gant ar pennoù-bras nazi evel un emsavadeg poblek da-heul muntr (d'ar 7 a viz Du 1938) Ernst vom Rath, hag a oa sekretour kannati Alamagn Pariz, gant ur Yuzev polonat yaouank a orin alaman anvet Herschel Grynszpan. E gwirionez e voe urzhiet ar pogrom gant Adolf Hitler, aozet gant Joseph Goebbels ha kaset da benn gant izili Sturmabteilung, Schutzstaffel ha re Yaouankizoù hitlerian gant skoazell Sicherheitsdienst (SD), Gestapo hag aozadurioù polis all.
E tiriad ar Reich e vo distrujet meur a sinagogenn hag a lec'h-azeul all, 7 500 stal hag embregerezh perc'hennet gant Yuzevien a voe distrujet. E-tro 100 Yuzev a vo lazhet, re all en em zistrujas pe a varvas abalamour d'o gloazioù ha war-dro 3 000 anezho a voe kaset da gampoù-kreizennañ. En holl (pogrom ha harlu da-heul) e varvas etre 2 000 ha 2 500 den. Unan eus darvoudoù pennañ ar mare enepyuzev bet aozet en Alamagn adal ar mare ma voe an Nazied e penn ar vro (miz Genver 1933) e voe Nozvezh ar strink. Lakaet o doa an Nazied da bal e c'houlennfe ar Yuzevien divroañ ha tizhet e voe : da-heul Nozvezh ar strink e kreskas an niver a Yuzevien a felle dezho kuitaat Alamagn. Met daoust ma voe spontet an dud er bed gant ar pezh a c'hoarvezas ne voe ket digoret frank harzoù ar broioù all da zegemer an Yuzevien. Dre vras e chomas diseblant pennoù ar broioù all rak ar pezh a c'hoarvezas gant Yuzevien Alamagn ha re Aostria ha diskouez a rejont ivez ne oant ket prest da dalañ ouzh politikerezh Hitler.
Glaokos (doue)
Karantez
Neuze e c'houlennas Glaokos digant an hudourez Kirke ur c'hwistantin. Kirke avat, a gare an doue, a lavaras dezhañ treiñ e selloù diwar ar goantenn all ha chom ganti. Met Glaokos a eilgerias e vije gwez e goueled ar mor ha bezhin war ar menezioù a-raok ma varvje e garantez ouzh Skylla. Kement-se ne blijas ket da Girke, a daolas ur pistri er poull ma veze Skylla o kouronkal ma voe troet an nimfenn goant en un euzhvil-mor, dezhañ daouzek troad ha c'hwec'h penn.
Speg tri biz
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (hag o larvenned) ha degouezhout a ra dezhañ kemer frouezh ha sap gwez.
Apelles Kos
E vuhez
War a veze lavaret edo Appelles o labourat war-dro ur poltred da Afrodite Kos pa varvas, ma vanas diechu an daolenn rak ne gaved den barrek a-walc'h da genderc'hel gant e labour.
Tewynblustri
kleiz|thumb|250px|Porzh Tewynblustri
Anna Mouradova
Buhez
E 2023 e lenner emañ en arvar da vout skarzhet kuit da Rusia.
Hefaistos
Hefaistos (Ἥφαιστος e henc'hresianeg) a oa doue an tan e gwengelouriezh Hellaz, ha gov ha harnezour an doueed divarvel. E menez Etna e oa e c'hovel. Dimezet eo da Afrodite, a gav gwelloc'h ebatal gant Ares.
Bloque Nacionalista Galego
Embanner broadel ar BBG a zo Ana Pontón.
N'eo ket ar Bloc'had nag ur strollad nag ur c'henstrollad politikel, met kentoc'h un talbenn, da lâret eo daosut ma'z eus en diabarzh un nebeud strolladoù, an darn vrasañ eus izili ar Bloc'had n'int ket ezel eus strollad pe strollad all ha pep ezel eus ar Bloc'had en deus an hevelep gwirioù hiniennel pa vez ezel eus ur strollad diabarzh all pe get. Diazezet war ur sistem "bodadennel" eo ivez.
Speg marellek
Boued
Bevañ a ra, dreist-holl, diwar amprevaned ha sev hag a gav e kefioù ar gwez daoust ma tegouezh dezhañ kemer frouezh ha hugennoù ivez.
Ledringem
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Tremen 50 (52 marteze) soudard saoz eus ar C'hommonwealth a voe douaret er vered e miz Mae 1940, e-pad an Eil brezel- bed. 10 anezhe a zo dianv. Bez unan anezhe ne c'hell ket bout lec'hiet ez resis.
Glossolepis multisquamata
Ur spesad pesk eus kerentiad ar Melanotaeniidae eo glossolepis multisquamata. Kavet a oa bet gant ergerzherien izelvroat er ster Taritatu e proviñs Mamberamo e Papoua ar C'hornaoueg.
Rude boy
Rude boy, rudeboy, rudie, rudi pe rudy a oa gerioù implijet a-benn taolenniñ gwallgrennarded ar bloavezhioù 1960 e Jamaika. Implijet eo bet ar gerioù-se abaoe, e degouezhioù disheñvel,. Implijet e voe ivez rude boy, rude girl ha gerioù all a-benn taolenniñ an dud entanet gant ar sonerezh ska 2 Tone, e dibenn ar bloavezhioù 1970 er Rouantelezh-Unanet. Implijet e voe ivez penn-kentañ ar bloavezhioù 2000 da vare an trede luskad ska a ziwanas er Stadoù-Unanet. Hiziv an deiz e vez lavaret rude boy ha rude girl e luc'haj ar Rouantelezh-Unanet a-benn envel kement den yaouank a gemer perzh el luskad anvet sevenadur ar straedoù (street culture).
Koleg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar c'holeg (kol) komzet gant tro-dro da 4.000 den (1991) e Papoua-Ginea nevez.
C'hoarioù Olimpek an Henamzer
Dont a reas ar c'hoarioù olimpel da vezañ ur benveg politikel implijet gant ar c'heodedoù da ziskouez e oant galloudekoc'h evit o enebourien. Embannet e veze ar c'hevredadoù politikel eno gant ar bolitikourien, ha pa veze brezel e veze profet aberzhioù d'an doueed evit an trec'h. Ar c'hoarioù olimpek a oa a-bouez ivez abalamour ma veze dalc'het lidoù relijiel en o c'herzh. Kenstrivadegoù arz a veze ivez. Un delwenn vras eus Zeus, unan eus Seizh Marzh ar Bed a oa bet savet en Olimpia en enor d'an doue a oa lidet ar c'hoarioù en e enor. En em vodañ a rae ar gizellerien hag ar varzhed bep olimpiadenn da ziskouez o oberennoù arz.
Ar sportoù
Bremañ avat eo lies-mat ar sportoù a vez c'hoariet e-kerz ar c'hoarioù-se ur spered a beoc'h, ar mennad da chom a-sav gant ar brezel.
Moregan ar stepennoù
Moregan ar stepennoù (Marmota bobak) a zo ur bronneg krigner hag a vev en Ukraina, Rusia ha Kazakstan.
San Carlo
Anv-lec'h
Kumunioù zo en Italia a zo anvet San Carlo:
Moregan Alaska
Moregan Alaska (Marmota broweri) a zo ur bronneg krigner hag a vev en Alaska, ha marteze e Kanada ivez.
Andrija Fuderer
Stadegoù e Simbase
Setu amañ disoc'hoù A. Fuderer diwar 356 krogad, hervez an diellaoueg echedoù]Simbase. Da 59% e save dregantad a drec'hoù neuze.
Sonerezh elektronek
Ar bloavezhioù 1960 ha 1970
E penn-kentañ ar bloavezhioù 60, e lakaas Wendy Carlos ar sonerezh elektronek da vezañ brudet gant div bladenn: Switched-On Bach ha The Well-Tempered Synthesizer, eno sonerezh barok sonet gant ur Moog. D’ar mare-se e c’helle ar Moog produiñ un notenn nemetken, da lavaret eo e rankas Carlos tremen ur bern eurvezhioù er studio evit dont a-benn da enrollañ ar pezh en doa c’hoant. Ouzhpenn e oa diaes kendoniañ ar Moog kentañ. An theremin, ur benveg diaes-tre da seniñ gantañ, a voe implijet gant The Beach Boys evit o c'hanaouenn Good Vibrations, hag ar mellotron gant The Beatles (Strawberry Fields Forever).
Ar bloavezhioù 1990 ha 2000
E touez an arzourien House o deus levezonet ar rummad e kaver Frankie Knuckles, Marshall Jefferson, Jesse Saunders, Larry Heard, Kerri Chandler pe c'hoazh ar Masters At Work.
Herzele
Herzele a c'hell bout:
Timbroù Hawaii
Da diegezh Roue an enezeg e vez gouestlet an timbroù all, embannet e Hawaii betek 1893, dindan ar meneg « Hawaiian Postage » pe « Hawaii » hepken. Timbroù gant an alc’hwez « Hawaiian Islands Postage » a vez moulet e 1899-1900, ha re Stadoù-Unanet Amerika a vez implijet eno abaoe 1900.
Lena Louarn
Brudañ ar sevenadur breizhat
E 1971 eo bet e-barzh Skol An Emsav (kreizenn kelenn evit an dud gour), sikouret e vo aozadur Diwan gant lod eus izil ar gevregigezh. En em dermeniñ a ra evel « enep-impalaerour hag araokadour a-enep d'ar Jakobined ». Labouret he deus evit Diwan er bloavezhioù 1970. Ken-diazezerez skol Diwan Roazhon e 1978 eo. Goude meur a vloavezh e sekretourva ar gazetenn Bremañ e teuas da vezañ he renerez. Pell amzer eo bet sekretourez Kuzul Sevenadurel Breizh.
Sant-Marzh-an-Il
Ardamezioù
En glazur hadet gant flourdiliz en argant ha balafaned aour a-bep-eil
Renkadur ar maenadoù/Oksidennoù
Alle Verbindungen mit Sauerstoff, außer Salze der Säuren mit den typischen Säurerest-Ionen (Bsp. X-[SO4] Salz der Schwefelsäure)
Troad
An troad eo al lodenn eus korf an den e penn e c'har, hag a dalv dezhañ da gerzhout. Daou droad (pe treid) en deus an den, ul loen daoudroadek eo eta. Loened pevarzroadek zo ivez.
Troad an den
An ufern, pe ibil-troad eo rann uhelañ an troad. Warnañ emañ ar chouk-troad. Dindan emañ ar seul hag ar sol.
Kazoukouroueg
Ar pezh a anavezer diwar-benn ar c'hazoukouroueg a oa bet dastumet gant W.H.L. Waterhouse hag embannet asambles gant S.H. Ray e 1931. Arthur Capell a grede e oa ar c'hazoukouroueg ur yezh nan-aostronezek ha gant Stephen Wurm e voe lakaet e-barzh familh ar yezhoù papouek ar reter.
Skod
Skod a zo daou c'her brezhonek:
Ruzenn ankoue mouezhiet
Skouerioù
Kavet e vez ar fonenn-mañ e dargineg war a seblant hag ivez en arabeg hag en hebraeg e lec'h ar ruzenn gargadenn mouezhiet (gw. ayin)
Morvil fanoliek
Kerentiadoù
5 kerentiad zo e-touez ar morviled fanoliek :
Detroit (Michigan)
Sevenadur
Meur a zoare sonerezh zo bet ganet eno, ar punk hag an techno da skouer. Arzourien vrudet o deus kroget eno : Iggy Pop, Eminem, Diana Ross, Marvin Gaye, Stevie Wonder, MC5, ar Stooges hag ar Supremes, Aaliyah, The Jackson Five, Jay Dilla, Mike Banks, Juan Atkins, Derrick May, Kevin Saunderson, Jeff Mills, D12, Obie Trice, ar White Stripes...
Troad sokiativel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad sokiativel (saoz. sociative case, diwar al latin socius ) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ ar fed ma vez kaset da-benn un ober a-gevret gant unan all, o klotaat mui-pe-vui gant an araogenn "gant" e brezhoneg.
Implijet e vez e yezhoù dravidek zo, da skouer e tamileg, merket gant meur a lostger disheñvel hervez degouezhioù yezhoniel resis, en o zouez "-(ā)N''":.
Oranienburg
thumb|right|240px|Lec'hiadur Oranienburg e Brandenburg hag e distrig Oberhavel thumb|right|240px|Kastell Oranienburg thumb|right|150px|Skoed-ardamez Oranienburg
Istor
E 1933 e voe krouet unan eus ar c'hampoù-bac'h kentañ en Oranienburg. Serret e voe e 1935.
Gevellerezh
Gevellet eo Oranienburg gant :
Sachsenhausen (kamp-kreizennañ)
Lakaet e veze ar brizonidi da labourat e diavaez ar c'hamp, e kampoù bihanoc'h anvet kommandos. Ouzhpenn bezañ lakaet da labourat er c'hoad e vezent lakaet da dresañ armoù. Ur stal-labour aozañ moneiz faos a voe savet ennañ ivez, e-tro pemzek million a lurioù saoz a voe produet.
1978
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1978
Ibn Battuta
War-zu Mekka
Pevar devezh goude bezañ tizhet Medina e erru Ibn Battuta e Mekka. Kemer a ra perzh e lidoù ar birc’hirined ha dont da gaout al lesanv al-Hajji (ar sant) a vez roet d’an dud zo bet o pirc’hirinañ eno. E-lec’h divizout distreiñ d’ar gêr e tibab kenderc’hel da veajiñ : war-zu kornôg an Impalaeriezh vongol ar wech-mañ, er pezh zo deuet da vezañ Irak hag Iran hiziv. Ur wech ouzhpenn ez a gant ur garavanennad tud. Erruout a ra e Mezopotamia ha gweladenniñ kêr al-Najaf, al lec’h m’eo douaret ar pevare kalif Ali. Alese ez a betek Basorah, goude Isfahan, ar gêr vras eus Iran a voe distrujet koulz lavaret, un nebeud bloavezhioù war-lerc’h, gant Mongoled Timour Lenk. Tremen a ra ivez dre Shiraz ha Baghdad, a oa bet lakaet ar skrap eno gant Mongoled bleinet gant Hulagu Khan.
Tchad
Douaroniezh
Tost goullo eo an drederenn norzh eus ar vro, ar Sahara eo. Muioc'h er su emañ ar sahel, ha muioc'h er su c'hoazh ar savanenn lec'h emañ o chom 70% eus ar boblañs. 9 826 419 annezad a oa e 2005 ha 16 877 357 e 2020.
« Ijinadenn » Tchad
Krouet e voe Tchad gant Bro-C'hall hag Alamagn e-pad o c'hendivizoù er bloavezhioù 1880. Ur warezveliezh c'hall e voe adalek 1900 hag ur drevadenn adalek 1920, e framm Afrika ar C'heheder C'hall.
Idriss Déby Itno
Brahim Déby, unan eus mibien Idriss Déby, zo bet lazhet e Courbevoie (Bro-C'hall) d'an 2 a viz Gouere 2007. Unan all eus e vibien, Mahamat Idriss Déby, eo prezidant ar C'huzul milourel treuzkemm abaoe an 20 a viz Ebrel 2021.
Mongolia an Diabarzh
Poblañs
Mongolia ar Su a zo bro ar Vongoled, koulskoude n'eont d'ober nemet 13% eus ar boblañs. Displeget e vez an dra-se dre an trevadennerezh sinaat hag aloubidigezh ar vro gant ar Sinaiz Han. Ar minorelezhioù a zo an Daured, an Evenked, an Orokined, ar Sinaiz Hui, ar Vanchoued hag ar Goreaned.
Elbrous
Elbrous, pe Elbrouz pe Elbrus (Эльбрус e rusianeg, Минги тау e karachayeg-balkareg), eo menez uhelañ ar C'haokaz, 5 642 metr uhelder dezhañ. Sellout a reer outañ evel menez uhelañ Europa, nemet n'emañ ket an holl a-unan da c'houzout pelec'h emañ ar vevenn etre Europa hag Azia dre eno. Ma lakaer an Elbrous en Azia, neuze ez eo ar Menez Gwenn (Mont Blanc), en Alpoù, menez uhelañ Europa.
Monodontideged
Daou spesad monodontideged a zo:
Suat Atalık
Dimezet eo gant ar Rusianez Ekaterina Polovnikova, "Mestr Meur Etrebroadel" ivez.
Hachich
Istor
An hachich a vez graet gant ar c'hanab indian (Cannabis sativa indica). Adalek an henamzer e vez debret an hachich. En kantved e krogas arzourien d'ober gantañ, med ar re-se a veveze an hachich mesk-ha-mesk gant absint ouzhpenn da se, pezh so dañjerusoc'h evit ar yec'hed, anat deoc'h.
Penaos e vez aozet
Ar plakennigoù a vez en-dro dezhe un tamm selofan serret kloz, kuit ne'z afe aer pe dour e-barzh. Laket e vez e-barzh pakadennoù all gant an drafikerien. Ijinet ez eus bet ur bern kuzhiadelloù. Bezañ zo bombezennoù evit dresañ ar pneuioù, dezhe ur sichenn lemm-laka, bokoù Koka-Kola faos a vez fardet ivez evit ober ar memestra ha kalz traoù all zo c'hoazh.
E-barzh broioù e lec'h a vez aotreet gant al lezenn evel an Izelvroioù e kaver stalioù arbennik a werzh hachich.
Zifiideged
Genadoù
6 genad zifiideged a zo:
Kan broadel
Un nebeud kevreadoù stadoù o deus kanoù dezho ivez. E-touez ar c’hanoù etrebroadel pe liesvroadel-se e c’heller menegiñ ar Ganenn d'al Levenez, war un ton gant Beethoven, a zo kan ofisiel Unaniezh Europa.
Ruzenn c'hargadenn mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn c'hargadenn mouezhiet, treuzskrivet [ʕ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 145.
Keriakeg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar c'heriakeg (keriaka keriaka) komzet gant tro-dro da 1 000 den (1981) e Bougainville.
Roll livadurioù Angelo Bronzino
Bodet ez eus amañ un toullad oberennoù diwar-zorn Angelo Bronzino (1502-1572).
Ptolemaios Iañ Sôter
Pa varvas Alesant e voe anvet da satrap Egipt, en anv ar rouaned Fulup III hag Alesant IV.
Marmite
Marmite (distagañ [/ˈmɑːmaɪt/]) a zo anv daou doaz, an eil fardet e Rouantelezh Unanet hag e Suafrika, egile o tont eus Zeland Nevez. Ennañ e kaver goell a vez implijet evit fardañ bier, dereout a ra ouzh an dud ne zebront ket kig. Leun a vitamin B1 eo. Peurliesañ e vez ledet Marmite war un tamm bara-amann.
Ilias
Penn kentañ ar varzhoneg
« Kan, a zoueez, fulor ar Peleid Akilles,
Villafranca
Ranngumun (pe frazione):
Antilhez Brasañ
right An Antilhez Brasañ a reer eus ur strollad peder enezenn vras eus an Antilhez, e-skoaz stroll an Antilhez Bihanañ.
Iliz katolik e Bro-Saoz ha Kembre
Istor
Da heul stourmoù Dónal Ó Conaill evit gwirioù ar gatoliged en Iwerzhon da gentañ-penn e voe mouezhiet e 1829 lezenn rezidigezh ar gatoliged evit ar Rouantelezh Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon a-bezh.
Da heul araokennoù ar gatoligiezh en XIXvet kantvet ha ober Emsav Oxford en-dro da John Henry NEWMAN e tivizas ar pab Pius IX, e 1850, adsevel an urzhaz katolik e Breizh-Veur, dre grouiñ arc'heskoptioù, eskoptioù, parrezioù ha kement zo.
Yezhoù finnek (baltez-finnek)
Un is-skourr eus ar yezhoù baltez-finnek eo ar yezhoù finnek-man, ennañ 2 yezh komzet e Norvegia ha Sveden:
Timbroù Ascension
Adembannet e vez ar rummad e 1938 nemet poltred ar Roue George VI an hini eo a zo engravet e lec’h hini e dad.
1979
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1979
Bugaled Breizh
Ar fedoù
Ar vag-roueder-se a 24 m hirder dezhi, bet savet e chanter CBS Belz (Morbihan) e 1986, a zo aet d'ar strad a-vaez d'ar c'hKab Lizard (penn mervent Breizh-Veur) d'ar 15 a viz Genver 2004 da 12e25 UTC. Ar vag pesketa perc'hennet gant Michel Douce, paramantour hag artizan-pesketaer, he deus kaset ganti d'ar strad ar 5 martolod a oa e bourzh : Yves Gloaguen, Georges Lemétayer, Pascal Le Floch, Patrick Gloaguen, Eric Guillamet.
Mediaoù
Levrioù
Banniel Korsika
Implijet e voe ar banniel-se gant Republik Korsika, berr he fad (1755-1769), ha berzet e voe goude-se pa voe prenet an enezenn gant Bro-C'hall e 1769. Dindan dalc’h Bro-C'hall, etre 1769 ha 1789, e voe adimplijet ar stumm kozh eus ar banniel gant brogarourien Korsika, gant an daoulagad mouchet, da ziskouez o enebiezh ouzh ar yev estren.
Implijet e voe stumm Paoli da vare ar Rouantelezh Saoz-ha-Korsikat etre 1794 ha 1796. En e voe implijet muioc’h-mui gant ar vrogarourien. Hag abaoe 1980 ez eo banniel ofisiel rannvro Korsika.
Tetris
Istor
Pajitnov en deus bet c'hoant neuze da lakaat e brogram war an IBM PC, nevez-flamm. Sikouret eo bet gant Vadim Gerasimov, un hacker.