cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carral
Carral zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña.
Giovanna d'Aragona (1502-1575)
Biografia
pertanto, nel 1538, con il consenso dell'imperatore, lo abbandonò ritirandosi dapprima nell'isola di Ischia.
Cedeira
Cedeira zo ur gumun eus arvor hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña, war lez ar Ría de Cedeira‎.
Polanco
Polanco zo ur gumun e Spagn, e Kantabria.
Luena
Luena zo ur gumun e Spagn, e Kantabria.
Marina de Cudeyo
Marina de Cudeyo zo ur gumun e Spagn, e Kantabria.
Hermerig
E vuhez
En 417 e stourmas ouzh Wallia, roue ar Vizigoted, evit gallout chom en Galiza. Bloaz goude e sinas un emglev gant an impalaer Honorius ha n'eas ket a-du gant ar Vandaled emsavet e 422.
Felix Steiner
Felix Martin Julius Steiner (23 Mae 1896 – 12 Mae 1966) a oa ur penn alaman eus ar Schutzstaffel. E-pad an eil Brezel-bed, e servijas er Waffen-SS, skour kadour an SS, ha renet e veze gantañ meur a rann. Enoret e voe gant Kroaz Marc'heg gant Deliennoù Derv ha Klezeier. A-gevret gant Paul Hausser, e labouras bec'h evit diorren ha kemm ar Waffen-SS davet ur nerzh argad savet gant tud a galon hag a deue eus ar broioù aloubet, kement hag eus ar broioù all.
Saint-Laurent-du-Maroni
Saint-Laurent-du-Maroni zo ur gumun e departamant tramor Gwiana, e Suamerika. Pennlec'h arondisamant Saint-Laurent-du-Maroni eo.
Little Brikhill
Eno e oa ur c'hreñvlec'h roman anvet Magiovinium, el lec'h m'emañ Dropshort.
Wikipedia e brezhoneg
Istor
En 2005, al lec'hienn a oa bouetaet gant 4 pe 5 den reoliek nemetken. Bet ez eus bet eskemmoù war ar penaos treiñ ger-ma164-ger. Goude tabut ha vot eo bet choazet ar ger holloueziadur e Meurzh 2006, o erlec'hiañ ar ger kelc’hgeriadur, gwelet evel re ziaes da zistagañ ha re dost diouzh ar ger geriadur. An droienn añsiklopedi a zo nac'het rak re dost diouzh ar galleg.
An eskemmoù etre izili a vez graet war ar bajenn Ti-chopin, bet adanvet An Davarn abaoe.
Urraca Kastilha (Rouanez Portugal)
He buhez
Beziet e voe e manati Alcobaça.
Claude Viallat
Ul livour eo Claude Viallat, bet ganet d'an 18 a viz Mae 1936 e Nimes, Bro-C'hall, e bro Okitania.
Corentin Jean Carré
Anvet e voe da vont d'ar skouadrennig SO 229, ha hi staliet e Lemmes (Meuse). Mont a reas da Anaon d'an 22 a viz Meurzh 1918 en ospital an arme Souilly (Meuse) goude ma voe taolet d'an traoñ e garr-nij gant ar c'hanolierezh alaman (war a seblant) d'an 18 a viz Meurzh : oadet e oa a drivec'h vloaz hepken. Douaret eo e bered soudarded Rembercourt-aux-Pots (Meuse).
Vientiane
Er meurgan laosat Phra Lak Phra Ram eo dezrevellet e voe savet ar gêr gant ar priñs Thattaradtha pa guitaas ar rouantelezh Muong Inthapatha Maha Nakhone. Sevel a reas Thattaradtha ur gêr anvet Maha Thani Si Phan Phao war ribl kornôg ar Mekong (ar gêr-se a vije deuet da vezañ Udon Thani e Thailand). Un deiz e teuas un naga davet Thattaradtha ha lâret dezhañ sevel ur gêr nevez war ribl reter ar Mekong, e-tal Maha Thani Si Phan Phao. Anvet e voe ar gêr nevez-se Chanthabuly Si Sattanakhanahud, deuet da vezañ Vientiane hiziv an deiz.
Neocossyphus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Stizorhina
O c'havout a reer en Afrika ar C'hornaoueg hag ar C'hreiz, tri (3) isspesad dezhe en holl.
Kenchester
Anv
B. Kenchester Ken a zeu eus ar ger hensaoznek "ceint" a dalvez kement ha "stêr", hag an eil elfenn chester, hag a gaver stank e lec'hanvadurezh Bro-Saoz, a zeu eus ar ger latin castra a dalvez kement ha "kreñvlec'h". "Ar c'hastell e-kichen ar stêr" eo ster Kenchester eta.
Nos Anglais
Nos Anglais (Hon Saozon) zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1885.
Edward of Woodstock
Edward of Woodstock ar Priñs Du, Edward y Tywysog Du e kembraeg (1330 – 1376), a voe priñs Kembre, dug Kernev-Veur ha dug Akitania.
Korrgreskerezh elektronek
Istor
Div gavadenn en zo bet pouezus da sevenadur ar c'horrgresker elektronek kentañ : labour ar Gall Louis de Broglie evit diskouez neuz gwagennel an elektron (1924) hag e-keit-se diorren al luc'honiezh elektronek gant ar fizikour alaman Hans Busch (1922). Hennezh a ziskouezhas o doa an elektronoù en ur gwarellvaez kemparzhel kelc'htreiñ ar memes emzalc'h ha hini ar gouloù e-barzh ur reizhiad luc'honiezh kemparzhel kelc'htreiñ. Adalek an div neuz-se ez ijinas Max Knoll hag e studier Ernst Ruska e 1931 ar c'horrgresker elektronek kentañ, gant div ferenn elektronek porzhet gant ur dredanvarr eus un nebeud miliadoù a voltoù. Ar skeudennoù kentañ graet gant ar c'horrgresker-se o doa un diarunusted tro-dro da zek nanometr, kendalvoud d'an diarunusted diraezus gant ar c'horrgreskerioù fotonek gwellañ eus ar mare-mañ.
Consuelo
Lid
Lidet e vez ar Virgen de Consolación d'ar 4 a viz Gwengolo:
Corcovado (Brazil)
Ar C'h-Corcovado zo ur menez e kêr Rio de Janeiro, brudet abalamour d'ar pikol delwenn da Jezuz-Krist el lein anezhañ.
Trazo
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Bowness-on-Solway
Bowness-on-Solway zo ur gêriadenn eus Cumbria, e hanternoz Bro-Saoz. Emañ war aod ar Solway Firth, un aber a verk an harzoù etre Bro-Saoz ha Bro-Skos. E Bowness-on-Solway edo kreñvlec'h roman Maia, unan eus kreñvlec'hioù Moger Hadrian.
Battlestar Galactica (ministirad)
Lodenn 1
Ar Battlestar Galactica, ul lestr-egor brezel en devoa kemeret perzh er C'hentañ Brezel Cylons, a zo war nes bezañ lakaet da mirdi pa grog an dagadenn veur. Dre ma oa bet implijet e-pad a-raok an arsav-brezel, ha dre c'hoant ar c'habitened, e oa chomet ar Galactica gant ur sistem urzhiataerezhioù mod-kozh ha troc'het eus ar rouedadoù milourel. Chomet e oa neuze hep bezañ drastet dre an dagadenn niverel Cylon. Penn al lestr egor brezel ar c'homandant William Adama (Edward James Olmos), a n'em gav e-penn listri-egor trevour lies dreistbeverien an Apokalips. Gant ar soñj enep-argadiñ e vez kaset al lestr Battlestar Galactica war-zu ar Ragnar Anchorage, ur mirlec'h milourel evit dastum eno bolodoù.
Tubilla del Agua
Tubilla del Agua zo ur gumun e proviñs Burgos e Spagn.
Dodro
3029 den a oa o chom enni e 2009.
Fene
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Merzherien Gwengolo 1792
Merzherien Gwengolo 1792 zo 191 beleg ha laik a oa bet lakaet d'ar marv e Pariz d'an 2 a viz Gwengolo 1792, ha bet lakaet war roll ar gwenvidien e 1926.
Istor
Eskopti Kemper ha Leon a rent enor dreist-holl d'an dud eürus Glaoda Laporte, Visant Le Rousseau, Nikolas Verron ha Fransez al Livec. Ar pevar beleg-se a oa eus Kompagnunezh Jezuz (Jezuisted). Eskopti Naoned a rent enor d'an dud eürus Henri Luzeau de la Mulonnière, Joseph Bécavin, ha Charles Bernard (du Cornillet). Eskopti Roazhon a rent enor d'an dud eürus Julien Poulain du Launay, ha Louis-Laurent Gaultier. Eskopti Sant-Brieg ha Landreger a rent enor d'an dud eürus Erwan-Andrev Guillou a Geranrun, Erwan-Yann-Bêr Rey Kervisic ha Ronan-Jozef Urvoy.
Meneg zo eus gouel an dud-se en deiziadurioù d'an 2 a viz Gwengolo.
Los Alamos (New Mexico)
Los Alamos (anv spagnolek a dalv kement hag « an elv ») zo ur gêr e New Mexico, SUA, e traoñnienn ar Rio Grande. Emañ e 56 km eus gwalarn Santa Fe, kêr-benn ar stad. 12019 den a zo o chom enni.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1980
E 1980 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder nederlandat Joop Zoetemelk.
Bellovaci
Da vare aloubadeg Caesar, e 57 kent J.K., e oant kevreet gant pobloù all Belgica da stourm a-enep an armeoù roman. Rankout a rejont kodianañ avat. Evit en em veuliñ e-unan e lavaras Julius Caesar e oant « ar bobl galonekañ e-touez ar v-Belgae ».
Ludwig II Bavaria
Ludwig II Bavaria, ganet d´ar 25 a viz Eost 1845 e kastell Nymphenburg ha marvet d´ar 13 a viz Even 1886 a oa roue Bavaria.
Jules Paressant
Jules Paressant a oa ul livour hag ur c'hizeller, bet ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1917 en Erbigneg (Liger-Atlantel), hag aet da Anaon e miz Eost 2001.
Allgemeine SS
Unvezioù nevez an Allgemeine SS a voe savet er vroioù alboubet. A-c'houde 1940 e voent lakeet dindan urzh ar Germanic SS. Pa grogas ar vrezel e veze kavet ar braz ag an izili SS en Allgemeine SS, hogen ar Waffen-SS a gemmas ar c'henfeurioù o aotrañ ar c'hermaned estren hag an angermaned da vout degemeret ennañ.
Al Bundy
Buhez Al Bundy
Hiziv-an-deiz ez eo gwerzher botoù er stal "Boteier Garry: ouzhpennadurioù evit maouezed a-vremañ", ar stal a vez kavet en ur gourmarc'had, an New Market Mall.
Gwisket e vez atav gant memes doare dilhad: ur re vragoù griz, ur roched c'hlas, ur jiletenn griz sklaer.
Oto Al Bundy a zo un oto kozh noe ha damm-zistrujet, un Dodge gant 1 milion a gilometradoù.
Rannvro Atacama
Rannvro Atacama (III Región de Atacama e spagnoleg) eo an trede eus pemzek rannvro Chile. Copiapó eo ar pennlec'h.
Rannvro Antofagasta
Lec'hiadur
En-dro d'ar rannvro emañ:
Istor
Tennet e voe an douaroù-mañ digant Bolivia da vare Brezel ar Meurvor Habask (1879-1883).
Theodor Eicke
Theodor Eicke (17 Here 1892 – 26 C'hwevrer 1943) a voe un amaezhiad eus an SS ha penn ur rann ag ar Waffen SS en Trede Reich. Unan ag ar re giriekañ evit diorren kampoù-bac'h e oa. Eicke a servijas evel eil komandant kamp Dachau etre Mezheven 1933 ha Gouhere 1934, hag a-gevret gant Michael Lippert e voe erouner Nozvezh an Hirgontilli ma echuas gant lazherezh penn an SA, Ernst Röhm, e 1934. Derc'hel a reas da ziorren reizhiad ar c'hampoù-bac'h evel Enseller Kampoù Bac'h kentañ.
Winnipeg
Poblañs
632.837 a dud a oa e 2006, 633 617 annezad a oa e 2011, hag hervez niveradeg 2016 e oant kresket da 727 500. Saozneger a-vihanik eo 95% anezho. Ar galleg (yezh ofisiel all Kanada), an filipineg, an alamaneg, ar pandjabeg hag an ukraineg a zo e-touez ar yezhoù komzet all. 64% eus an dud a zo kristen.
La Guiòla
La Guiòla (Laguiole e galleg, distaget [lajɔl]) a zo ur gêrig eus Roergue en Okitania, ur gumun eus departamant an Avairon, er rannvro Kreisteiz-Pireneoù er Frañs. Pennlec'h kanton La Guiòla eo.
Remscheid
Remscheid zo ur gêr-arondisamant (Kreisfreie Stadt) e stad Nordrhein-Westfalen, en Alamagn. Emañ e distrig Düsseldorf, e tolead greantel ar Ruhr, e torgennoù ar Bergisches Land. E dibenn 2010 e oa 110 563 a annezidi o chom enni.
Sepp Dietrich
Goude ar brezel, ul lez-varn american a varnas Dietrich evel kiriek a dorfedoù a vrezel e-kerzh breud lazhadeg Malmedy. Goude e zieubidigezh eus bac'h Landsberg e 1955, e kenereas an HIAG, ul lobby savet gant izili kent ar Waffen-SS. Mervel a reas e 1966.
Lantanom
Kenderc'hadur
Er c'hailhoù allanit (Ca,Ce,La,Y)2(Al,Fe)3(SiO4)3(OH), bastnäsit (Ce,La,Y)CO3F, monazit (Ce,La,Th,Nd,Y)PO4 pergen e kaver douaroù rouez, n'int ket ken rouez-se : war-dro 32 g anezho a gaver dre gilogramm e krestenenn an Douar. N'eus ket kalz mengleuzioù douaroù rouez er bed koulskoude. E Stadoù-Unanet Amerika hag e Sina e kaver ar muiañ a vastnäsit ; monazit a gaver er Stadoù-Unanet hag e Sina ivez, koulz hag en Aostralia, Brazil, India, Malaysia, Sri Lanka, Suafrika ha Thailand. Lec'hioù all zo da vezañ dizoloet c'hoazh, gant kailhoù apatit, cherallit, eudyalit, loparit ha fosforit. Un andon all eo an dileizhennoù uraniom bet arveret er greanterezh ur wezh dija.
Larred
Larred a zo ur gumun a-wezhall eus Penn-ar-Bed e Breizh (hirie e Porspoder).
Anv
Bernard Tanguy a ro, evit skouer, un anv lec'h Talar Rett, war a seblant, war parrez Plougastell-Daoulaz.
Emgann Leipzig (1813)
Emgann Leipzig, pe Emgann ar Broadoù, a voe un emgann bras e 1813 (16-19 a viz Here 1813), an hini brasañ eus ren Napoleon Iañ, ha trec'het e voe an impalaer gall gant e enebourien.
Entre-Deux
Entre-Deux zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Pierre hag e kanton Saint-Louis-2.
Coutances
Ardamezioù
Talvoudegezh an dour-bont galian ha roman e vefe da welout drek skeudenn an teir kolonenn.
Cilaos
Istor
Krouet e oa bet ar gumun d'an 15 a viz Meurzh 1965 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Saint-Louis.
A Laracha
A Laracha zo ur gumun en gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña.
Azoniad Stockholm
Azoniad Stockholm a c'hoarvez a-wezhoù da dud bet skrapet. En azoniad Stockholm e krog ar reuzidi da vagañ lealded e-keñver an dud, pe an den, o deus o skrapet ha d'o c'harout zoken (pe da vout plijet gante a-c'hwael). Anv an azoniad-mañ a zeu eus traoù c'hoarvezet da-geñver tagadenn ur bank war blasenn Norrmalmstorg e Stockholm (Sveden), e 1973, pand o doa daou laer dalc'het pevar den evel gouestlidi. Pa voe lakaet harz war al laeron c'hwec'h devezh diwezhatoc'h e vriataas ar reuzidi an dorfedourion o doa o amskaret e-pad c'hwec'h devezh.
Amzeriatadur dre radiokarbon
കാര്‍ബണ്‍ പഴക്കനിര്‍ണ്ണയം
Añjeluz
Anvet eo ar bedenn-se diwar ger kentañ ar frazenn latin : « Angelus Domini nuntiavit Mariæ » (An Ael gand Doue a gemennas da Vari). Diouzh ar mintin, da greisteiz, ha diouzh an noz e vez lavaret an Añjeluz, pe teir Ave Maria, evit trugarekaat Doue teir gwech an deiz a enkorfadur Jezuz Krist hag evit enoriñ ar Werc'hez Vari.
Testenn latin
R/. Et concepit de Spiritu Sancto.
Laxe
Laxe zo ur gumun en arvor gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña.
Sangre Cavallum
Sangre Cavallum zo ur strollad neofolk/dark ambient portugalat a oar krouiñ un endro hiraezhus awenet gant sevenadur ar bobl hag ar baganelezh. Gwriziennet eo ar strollad en e gorn-bro a Hanternoz Portugal. Toniadurioù brav ar portugaleg a glot mat-tre gant ar binvioù implijet gant Sangre Cavallum (Gitaroù (klevidik ha tredan), mandolinennoù, binvioù-stekiñ, piano, binvioù hengounel liesseurt).
Björn Larsson
Troet eo bet e skridoù e meur a yezh (galleg, italianeg, alamaneg, daneg, norvegeg, spagnoleg, saozneg...). Ul levr en deus bet skrivet e galleg ivez (Besoin de liberté, 2006).
Contradusta walkeri
Bevoniezh
Kregin brav ha boutin a-walc'h betek ral a-walc'h a vez kavet an aliesañ etre 5 ha 25 m donder war hag etre koural bev ha dindan mein, pe tostoc'h eus an aod bev dindan mein e lec'hioù fankeg diouzh an isspesadoù an hini eo.
Contradusta lapillus
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Poppe, Tagero & Groh nevez 'zo e 2013 dindan an anv genad Contradusta.
Bevoniezh
Kregin brav ha ral a vez kavet an aliesañ draget gant bagoù etre 100 ha 250 m donder.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 20 mm ha 29 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig pe ramz.
Keriom
Kimiek
Aes eo oksidañ ar c'heriom en aer ; lonket e vez skinoù uslimestra ar gouloù gant oksidennoù ar c'heriom. E 150 °C e tev ar c'heriom da reiñ oksidenn keriom(IV) : Dazgwerediñ gorrek e ra Ce gant dour yen, ha buan gant dour zomm da reiñ hidroksidenn keriom : Gant an holl halogenoù e tazgwered ar c'heriom ivez :
Cribrarula catholicorum
Bevoniezh
Kregin divoutin a vez kavet an aliesañ war an aod bev dindan bloc'hadoù koural war ar c'harreg bev an hini eo.
Gran Canaria
Kumunioù an enez
21 zo anezho:
Team Lotus
O redek 491 Priz Bras en deus gounezet 73 trec'h, 107 plas pol, 7 titl ar saverien ha 6 titl ar vlenierien. Staget eo skeudenn Lotus ouzh blenierien evel Jim Clark, Graham Hill, Jochen Rindt, Mario Andretti pe c'hoazh Ayrton Senna. Gounezet en deus ivez an Indianapolis 500 e 1965 gant Jim Clark. Redet en deus ivez e Formulenn 2, e Formulenn Ford, e Formulenn Junior hag e kirri Sport.
Mañón
Kumunioù amezek
Sed anvioù ar c'humunioù tro-dro dezhi: En hanternoz emañ ar Meurvor Atlantel.
Parrezioù
Pemp parrez zo er gumun; setu int, eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz:
Prazeodimiom
Istor
Eus ar gresianeg πράσιος prasios, "gwer (liv)", ha διδύμος didumos, "gevell" e teu prazeodimiom ; gwer eo ar prazeodimiom pa vez oksidet, ha kevret gant keriom ha neodimiom en e gaver er c'hailhoù.
Perzhioù
Ur metal liv an argant gwenn, blot, govelius hag orjalennus eo ar prazeodimiom.
Izotopoù
Eus Pr-121 betek Pr-159 ez astenn skalfad izotopoù ar prazeodimiom. Un izotop stabil a gaver en natur : 141Pr.
Penharz
Krennamzer
Gwechall-gozh e oa Penharz ul lodenn eus parrez Ploneiz en eskopti Kerne. War-dro an e oa deuet da vezañ ur barrez distag diouzh Ploneiz.
Daniel Ivernel
Daniel Ivernel, bet ganet Jacques Émile Julien Ivernel d'an 3 a viz Mezheven 1918 e Versailhez (Seine-et-Oise d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Du 1999 e Pariz XV (Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.
E bezhioù-c'hoari
War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.
Mell-droad merc'hed
Eus an orinoù betek bloavezhioù 60.
Ar c'hentañ match etrebroadel a eneb ur skipailh saozneg eus Preston (an Dick-Kerr's Ladies) hag ur skipailh krouet gant ar gwellañ c'hoarierezed eus Bro-C'hall a zegouezh an 29 a viz Ebrel 1920. Ar match-se a vod meur a 25 000 sellerien e Manchester. Bro-C'hall a c'hounezas 1-2 hag ec'h echu an troiad c'hentañ e Bro-Saoz gant daou drec'h, ur match rampo hag un drec'hidigezh. Merc'hed eus Bro-Saoz a zeuint e Bro-C'hall e Miz Here 1920 evit c'hoari ur match dirak 53 000 sellerien e Goodison Park. D'ar 5 a viz Kerzu 1921, kevread ar vell-droad a zifenn mell-droad merc'hed. Rak se e voe krouet kevread ar merc'hed pemp deiz diwezhatoc'h. Memestra eo e Bro-C'hall gant Kevread Kevredigezhioù sportel. Bro-C'hall a ver mell-droad merc'hed e-maez ar FIFA. Marv ur c'hoarierez, dimezell C.V. Richards e-pad ur match e 1926 a greñva an difenn-se.
Goude an eil brezel-bed an nebeut merc'hed a c'hoari mell-droad c'hoazh met ret e vefe gortoz eil hanter ar bloavezhioù 60 evit gwelout nevezidigezh mell-droad gwregel. E 1969-1970, ar gevreadoù eus Bro-Saoz, Bro C'hall ha Bro-Alamagn a anavez ar mell-droad gwregel. Kont a reer 2 170 aotreeien er FFF er bloavezioù 70-71 ha goude 4900 ar bloavezhioù da heul. El live broadel e vez aozet ar c'hib kentañ e Europa e 1969 gant skipailhoù Bro-Saoz, Danmark, Bro-Frañs hag Italia. Met ar vell-droad merc'hed ne oa ket anavezet evel ur sport ofisiel gant ar FIFA hag ar UEFA: rak-se e vefe ur gevezerezh diofisiel. El live bedel e c'hoarvez ar c'hrib kentan vell-droad ar bed e miz gouere 1970.:ur wech all,e vefe ur gevezerezh »diofisiel ». Goude ur bern aozadurioù e giz-se e tiviz e 1984 an UEFA hag ar FIFA aozañ kevezadegoù "ofisieloc'h") evel ur c'hib mell-droad merc'hed hag ur c'hampionad mell-droad merc'hed en Europa
Mell-droad a-vremañ
A-drugarez d'he nevezidigezh er fin ar bloavezhioù 60 e c'halle aozan ar vell-droad gwregel ar memes kevezerezhioù eget ar paotred. Da skouer, kampionadoù broadel, gant kluboù ha skipailhoù broadel. En Europa e vefe frammet gant ar gevreadoù broadel met e Stadoù Unanet e vefe posupl a-drugarez d'ar sport-skol ha d'ar skolioù-veur. D'an 23 a viz Even 1972 e vez sinet an "titl IX": un dra pouezus e oa evit sikour (gant arc'hant) ar sport gwregel er skolioù hag er skolioù-veur er Stadoù Unanet. Ar vell-droad a ra e vad eus ur sikour-se; met c'hoariet e vefe gant ul live uhel e-barzh un nebeud skolioù-veur nemetken (da skouer North Carolina Tar Heels dreist-holl). Meur a vilion c'hoarierezed a zo vakted: gwelout a ra ur skipailh broadel a c'houn div c'hib vell-droad ar bed e 1991 hag e 1999, teir medalenn aour hag ur vedalenn arc'hant e-pad ar bevar tournamant olimpek.(1996 ha 2008). An tournamant olimpek merc'hed a ziskouez ar skipailhoù gwellañ, hep oad resis hag a zeu da vezan un emgav pouezus war an deiziadur sportel adal 1996.
Ur renkadur ar skipailhoù gwellañ vell-droad gwregel a vo embannet gant ar FIFA a-benn peder wech ar bloaz abaoe miz gouere 2003. Ar renkadur-se a zo mestroniet gant ar Stadoù Unanet ha bro Alamagn abaoe meur a-vloaz.
Renault Sport
En Andur
Renault en doa kemeret perzh e 24 eurvezh ar Mañs e-pad ar bloavezhioù 1970, o c'hounit ur wech gant Jean-Pierre Jaussaud ha Didier Pironi war ar A442 e 1978.
El valle del Jarama
El valle del Jarama (Traoñienn ar stêr Jarama) a zo ur ganaouenn saoznek hag a voe savet ar pozioù anezhi gant ar Skosad Alex McDade (1905-1937), hag eñ komiser politikel e Brigadenn Abraham Lincoln e-pad Brezel Spagn.
Cribrarula cribraria
Bevoniezh
Kregin boutin a-walc'h betek divoutin diouzh an isspesadoù a vez kavet an aliesañ war an aod bev betek 20 m donder war an aod kouralek.
Mercadier
Buhez
E 1183 e oa e penn ur vandennad goprsoudarded eus Brabant e su Bro-C'hall. Goude-se e oa deuet da vezañ soudard evit Richarzh Iañ e 1184, o tagañ hag o peurzistrujañ douaroù Ademar V Lemojez. E 1188 e oa o ren 17 kastell bet preizhet da Gont Tolosa. Goude-se e oa bet o heuliañ Richarzh en Trede Kroaziadeg met adkaset e voe da Vro-C'hall pa oa distroet Fulup II an Aogust d'e zouaroù. Ur wech erruet eno e oa bet gant e goprsoudarded o tifenn douaroù Richarzh Iañ a oa chomet er groaziadeg.
Mercadier a servijas Eleanora Akitania, o tismantrañ Gwaskogn ha kêr Angers. D'al lun 10 a viz Ebrel 1200, e voe lazhet pa oa e Bourdel o tont da reiñ e sujidigezh da Eleanora, a oa o tegas Blanca Kastilha eus Bro-Spagn. C'hwec'h den armet a oa bet implijet gant Brandin, ur goprsoudard enebet da Mercadier a servije Yann Iañ (dug Normandi).
Tro-spered
Nebeut a ouzer eus munudoù buhez personel Mercadier met hervez ar mammennoù erruet betek ennomp e teu war-wel un den kalonek en emgann, ur goprsoudard leal d'e vistri. Eus un tu all e teu war-wel un den fallakr, chivous ha didruez gant e enebourien pe ar re lakaet da pal gant e vistri.
Loeiz Napoleon ar Rouz
Pa skrive pennadoù e sine bepred Louis N. Le Roux, rak ne felle ket dezhañ brudañ e eil anv-badez, “Napoléon”, a-hervez. Koulskoude eo-eñ an hini a stagas Napoléon ouzh e anv, ha den ne ouie perak. Pa zimezas ne roas nemet an anv Louis Marie Le Roux. Terc'hout a reas e 1913 eus ar Frañs etrezek bro Suis evit chom hep ober e goñje, klasket e voe gant Stad ar Frañs da adkas anezhañ en-dro met un taol kleze en dour e voe. Kemer a rae kentelioù Saozneg er Suis evit gellout mont etrezek Bro Saoz. 28 a viz Genver 1914 e oa da vezañ deiz ar veaj met ur sizhun war-lec'h e lorc'he etrezek Bro Saoz.
Darempredet en deus al Labour Party ha mignon eo bet d'ar rener anezhañ, James Ramsay MacDonald, a voe ar c'hentañ Pennvinistr eus ar gostezenn-se e Breizh-Veur e 1924. En 1922, e troas e galleg oberennoù ar politikour breizhveuriat. E sekretour e voe ivez.
Loeiz Napoleon ar Rouz hag Iwerzhon
E 2008 gouarnamant Iwerzhon a brenas paperioù prevez Loeiz da familh e gwreg. An dielloù-se a zo dedennus evit reiñ da anavezout war ar republikanerezh iwerzhonat e-penn kentañ an 20vet kantved. Kavet e vezont bremañ e Levraoueg broadel IWerzhon e Dublin. Er paperioù e vez adkavet eskemmoù lizhiri etre Loeiz-Napoleon ha pennoù republikan Iwerzhon, lod anezho o vezañ dreistveverien da Emsavadeg 1916. Dre an eskemmoù lizhiri puilh-se e oa bet kavet an tu gant Loeiz-Napoleon da vouetañ e pennadoù kazetenniñ pe e levrioù, met dre ar riskloù surentez e oa bet rediet da devel ar mammennoù ha da chom kuzh war an eskemmoù-se. Hiziv-an-deiz e vez studiet c'hoazh dielloù Loeiz-Napoleon gant istorourien Iwerzhon a-benn kompren gwelloc'h darvoudoù istor ar vro ha tro-spered ar republikaned iwerzhonat.
Elisabeth Aostria (1526-1545)
Elisabeth Aostria (1526-1545) a oa ur briñsez aostrian hag a deuas da vout Rouanez Pologn dre he dimeziñ da Sigismund II Aogust.
Emgann Mosoul
Brezel sivil Irak
E-pad brezel diabarzh Irak a-enep ar Stad Islamek
Deiziadur japanek
Rannoù ar miz
Implijet e vez ur sizhun seizh devezh e Bro-Japan, hervez an Deiziadur gregorian. Kregiñ a ra gant ar Sul avat. Ar sizhunvezh seizh devezh, dezhi anvioù deiz a glot war-eeun gant ar re a vez implijet en Europa, a vijje bet degaset da Vro-Japan war-dro 800. Implijet e veze ar reizhiad er steredouriezh hepken pe dost betek 1876, nebeut amzer goude ma oa degemeret an Deiziadur gregorian gant Bro-Japan en un doare ofisiel. Fukuzawa Yukichi zo unan eus ar re o deus bet ar muiañ a bouez en diviz da zegemer ar reizhiad-se da envel deizioù ar sizhun. Dont a ra an anvioù diwar anvioù ar pemp planedenn a c'haller gwelet gant an daoulagad hepken, anvet o-unan diwar pemp elfenn ar brederouriezh sinaat (aour, prenn, dour, tan, douar), ha diwar anv al Loar hag an Heol (yin ha yang).
Zassetsu
Shanichi days can vary as much as ±5 days. Chūgen has a fixed day. All other days can vary by ±1 day.
Deiziadur heolek Thai
Weeks
Days of the week are named after the Sun and Moon, and Sanskrit names of the five classical planets.
Étienne Geoffroy Saint-Hilaire
Tad e oa d'al loenoniour gall Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805-1861).
Amiant
Disleberadur
Setu pa seller ouzh maengleuz gozh Canari e Korsika e-lec’h ez eus bet taolet bernioù atredoù diwar ar menez er mor e c’haller bezañ nec’het evit yec’hed an dud hag al loened a vev en-dro d’an aod louet-se, ken kaer ma ‘z eo ha sklaer he dourioù tro-war-dro. Evuruzamant ez eo techet an amiant da zisleberiñ gant an amzer hag an natur pa en emdro en ur seurt pri glas pe wenn bennak (klorit ha montmorilhonit). Neuze dre ma n’eo ket breunennek an amiant ken ne vez ket risklus ken kennebeut. Siwazh pell a-walc’h e vez o treiñ eus amiant da bri memes tra.
Colonia colonus
Boued
N'ouzer ket kalz tra war an danvez nemet e vev diwar c'hwiled hag himenoptered peurvuiañ.
Macerata
Pennkêrioù
Acquesalate, Acquevive, Botonto San Giacomo, Botonto Sant'Isidoro, Cervare, Cimarella, Cincinelli, Collevario, Consalvi, Corneto, Helvia Recina, Isola, Madonna del Monte, Montanello, Piediripa, Sforzacosta, Valle, Vallebona, Valteia, Villa Potenza.
Tud liammet ouzh ar gumun
thumb
Avión
Avión zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.
Letanioù
Litanioù en arz
Gant litanioù Loreto eo bet awenet al liverien-gwer ha kizellerien.
Vincenzo Iañ Gonzaga
Dimeziñ kentañ
D'an 2 a viz Meurzh 1581 e timezas da Margherita Farnese, 13 vloaz, merc'h da Alessandro Farnese, dug Parma. Torret e voe an eured daou vloaz goude, ne oa ket bet sevenet an eured dre ma oa ur si bennak e korf ar wregig moarvat. Bec'h a voe etre an daou diegezh en abeg da se: an tad Gonzaga a felle dezhañ ez afe kuit Margherita hag an tad Farnese a gave e oa un dichekadenn hag a roas da c'houzout ne oa bugel ebet abalamour d'an ozhac'h yaouank na oa ket gouest d'ober bugale. A-benn ar fin e savas a-du gant an torr-dimeziñ ha kaset e voe Margherita d'ar gouent.
An eil dimeziñ
Addimeziñ a reas Vincenzo d'ur geniterv, Eleonora de' Medici, 17 vloaz, merc'h da Francesco Iañ de' Medici, Dug-meur Toskana. Ar plac'h avat he devoa ul lezvamm, Bianca Cappello, a oa bet kraouiet e-pad meur a vloaz dre ma oa pried-kleiz an dug, ha honnezh a gemeras he zro da vezhekaat Gonzaged Mantova, o devoa graet goap outi o kontañ e vije bet kourtizanez e Venezia, hag a c'houlennas ma vije diskouezet splann perzhioù nerzhus an danvez ozhac'h. Evit bezañ sur e vije graet mat an traoù e voe aozet ur gomision gant medisined ha diplomated.
Morhent Kreizamerika
thumb|right|250px|Edo ar mor-se etre Suamerika ha Norzhamerika p'edo Pangea oc'h en em rannañ. Morhent Kreizamerika a vez graet gant ar douarourion eus ur mor ha n'eus mui anezhañ abaoe tri milion a vloavezhioù. Lec'hiet e oa el lec'h ma'emañ strizh-douar Panamá bremañ. Dispartiañ a rae neuze Suamerika ha Norzhamerika e daou gevandir distag.
Yezhoù baltek ar c'hornôg
Aet eo razh anezhe da get.
Threnetes
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, nav (9) isspesad dezhe en holl.
Emgann Mosoul (1107)
D'an 22 a viz Meurzh 1107, Kilij Arslan a zeu da vezañ mestr war kêr Mōsoul goude bezañ bet galvet da sikour gant poblañs ar gêr. Ur wech mestr eno e teue da vezañ Sultan. Nerzhioù lies a voe kaset da adkemer ar gêrlu Muhammad Iañ, skoazellet gant Fakhr al-Mulk Radwan penn seldjouk Aleppo hag ul lu harp Artukided.
Vaubadon
Bodet e oa gant Balleroy d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Balleroy-sur-Drôme.
Trevadenn
Un drevadenn zo un douar poblet dindan galloud politikel stad ur vro bell pe bellik, evit degas madoù e labour-douar pe e gondon d'ar stad pell.
Abadín
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Deiziadur korean
An devezhioù gouel
Un arouez eus istor Korea eo ar gouelioù. Festañ a ra an holl e-doug ar gouelioù kristen, evel nedeleg, hag ar gouelioù boudaek, evel deiz-ha-bloaz Bouda, forzh peseurt relijion o defe.
Traditional holidays
There are also many regional festivals celebrated according to the lunar calendar.
Blowin' in the Wind
En alamaneg
Die Antwort Weiss Ganz Allein der Wind zo bet kanet Komzoù all zo gant Gerd Köster
Schistes
Schistes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1852 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Cribrarula cumingii
Bevoniezh
Kregin divoutin betek ral a-walc'h diouzh an isspesadoù a vez kavet an aliesañ war an aod bev betek 25–30 m donder war an aod kouralek dindan bloc'hadoù koural bras.
Aetius
Sevel a ra Aetius a-du gant Johannes (423 / 425).
Lotus F1 Team
E 2011 a oa e anv Lotus Renault GP a-raok en deus dibabet Renault dilezel e skipailh, adprenet ur bloaz a-raok gant Genii Capital.
My Lady Héroïne
My Lady Héroïne zo ur ganaouenn c'hallek savet ar gerioù anezhi gant ar c'haner-sonaozer gall Serge Gainsbourg (1928-1991).
Henoadvezh koshañ ar maen
Kentañ prantad ar ragistor eo Henoadvezh koshañ ar maen. E-doug an oadvezh-se ec'h anad ar genad Homo en Afrika. Hervez ar menoioù hag an arouezioù-barn kemeret e kont e krog etre 3 ha 2,5 milion a vloavezhioù a-raok hiziv. Echuiñ a ra war-dro 300 000 bloaz zo, gant kemmoù er binviji hag e diorroadur an den a verk deroù Henoadvezh krenn ar maen. An artizanerezh eus ar maen zo liammet gant Henoadvezh koshañ ar maen zo Sevenadur Oldowai hag an Acheulean. Evit a sell Europa, ne vez ket graet nemeur gant prantadoù Sevenadur Chellé ha sevenadur Abbeville.
María Félix
He filmoù
Spagn
Rannvro Aysén
thumb|Rannvro Aysén Rannvro Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo (XI Región Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo e spagnoleg), berraet alies e Rannvro Aysén hepmuiken, eo an unnekvet eus pemzek rannvro Chile, e Patagonia Chile. Coyhaique eo ar gêr-benn.
Serge Voronoff
Samuel Abramovitch Voronov, anavezetoc'h evel Serge Voronoff (en ruseg: Сергей Абрамович Воронов, Sergueï Abramovitch Voronov ; war-dro an 10 a viz Gouhere 1866 – 3 a viz Gwengolo 1951) a oa ur surjian gall a orin rus brudet dre ma imboude kelloù marmouzien war ar wazed p'edo o labourat e Bro-C'hall e bloavezhioù 1920 ha 1930. Gant an dro-vicher-se e teuas da vout brudet-bras ha pinvidik-mor. Oberataet gantañ e vije bet kalz a arzourien pe kalz a dud vrudet evel Gabriele D'Annunzio, Pierre Loti, Blaise Cendrars, Sacha Guitry, Mustafa Kemal. Goude ur pennad e voe gwelet evel ur filouter. Pa varvas en 1951 da 85 bloaz, e oa damankouaet ha gwall nebeud a gazetennoù a reas meneg eus an darvoud. En 1999 e voe kaoz zoken e oa deuet viruz ar SIDA, kavet e 1980, eus imboudoù Voronoff er bloavezhioù 1920.
Neftçala
Neftçala zo unan eus 66 distrig Azerbaidjan, e gevred ar vro.
Mammal Species of the World
Talvout a ra da oberenn zave e metoù al loenoniezh dre ma tastum deskrivadur ha roadennoù levrlennadurel spesadoù anavezet ar bronneged.
Vilar
Vilar zo ur ger hag a gaver e galizeg ha portugaleg, hag ivez e katalaneg, hag a dalvez kement ha kêriadenn, ha stank eo e lec'havandurezh Galiza ha Portugal.
Qazax
Qazax zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gwalarn ar vro. Daou ezklozadur en deus en Armenia, aloubet ha chomet dindan dalc'h an Armeniz abaoe brezel Nagorno-Karabac'h.
Beariz
Beariz zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.
Joe Abercrombie
Buhez
Abercrombie a laboure o fardañ banneoù te en un embregerezh produiñ skinwel a-raok mont gant hent ar frammañ filmoù.
Agustín Lara
Brudet eo e ganaouennoù evel María Bonita, en devoa savet evit e bried María Félix, Solamente una vez, ha dreist-holl Piensa en mi, e 1937, kanet gant Luz Casal er film Tacones lejanos, gant Pedro Almodóvar, e 1991.
Karantezioù
Dimezet e voe da María Félix en 1945. Dezhi e savas meur a ganaouenn, evel María Bonita, Aquel amor ha Noche de ronda.
Mitrephanes
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Strizh-douar Panama
Douarouriezh
War-lerc’h, e-kerzh milionoù a vloavezhioù arall e voe leuniet an takadoù etre an inizi gant gouelezennoù o tonet ag an div Amerika ha stummet tamm-ha-tamm an danvez strizh-douar etreze. Liammet e voent da vat 3 milion a vloavezhioù zo, e-pad ar Plioken. War-se e kemmas tro ar froudoù-meur (danvorel) (ganet ar Gulf Stream d’an ampoent) hag an hin da heul: kiriek e vefe furmadur strizh-douar Panamá da skornvezhioù ar pevare hoalad.
Istor
Etre 1698 ha 1700 e klaskas en aner rouantelezh Bro-Skos sevel un drevadenn skosat e Panamá (Gwallreuz ar raktres Darién).
E 1903 e teu a-benn dizalc’hourion bPanamá, soutenet dre guzh gant an SUA, da zistagañ o bro diouzh Kolombia ha da embann dishualded republik Panamá. Disklêriet e voe gant ar Stad nevez riegezh tiriadel ar Stadoù-Unanet war ar ganol.
Le Baiser (Maupassant)
Le Baiser zo ur gontadenn gant Guy de Maupassant e 1882.
Dong-a Ilbo
Dong-a Ilbo (Hangul: 동아일보; hanja: 東亞日報, Pemdeziek Azia reter) a zo kentañ kazetenn pemdeziek Su Korea. Savet ez eo bet er bloavezh 1920 e-pad dalc'hidigezh Korea gant lu impalaeriezh Japan abaoe ez eo kentañ kazetenn Korea ar Su. An tu politikel a zo mirour sioul.
Golden Division
Emgann Mosoul
Ur wech c'hoazh ar Golden Division a zo bet choazet evit bezañ ar c'hentañ nerzh eus al lu irakian o vont etrezek kêr vMosoul dindan beli ar Stad Islamek.
Kazh dazgouez
E broioù zo, evel Aostralia (N’int ket loened ag ar vro. Erruet int gant ar Saozon.), int kaoz da freuz bras e-keñver an endro (distruj spesadoù engenidik). Gellout a reont ivez bout pennkaoz da rouesadur ar spesadoù gouez abalamour d’ar c’hevezerezh pe d’an hironadur etreze.
Gia Long
Yaouankiz
Nguyễn Ánh a c'houlennas sikour digant Siamiz e penn kentañ 1784. Ne zeuas ket a-benn 20 000 soudard ouzhpenn da wanaat dalc'h tu Tây Sơn war ar galloud. Rediet e voe Nguyễn Ánh da c'houlenn repu e Siam e 1785. Gwashaet e voe an traoù dre ma tage tu Tây Sơn rizegi ar su ingal evit distruj pourvezioù tu Nguyễn. Dont a reas Nguyễn Ánh da soñjal e tegasfe sikour Siamiz enebiezh e-touez Viêtnamiz.
Unvaniñ Viêt Nam
Emgannoù start a voe en-dro da greñvlec'h Qui Nhon betek ma voe kemeret e 1799 gant soudarded Nguyen Canh. Buan e voe kollet kêr ha ne voe adkemeret nemet e 1801 a-drugarez da nerzh kanoliañ ar morlu nevesaet a sikouras an argadoù dre zouar. Ur wech kollet ganto o c'hreñvlec'h Qui Nhơn e kilas buan an Tây Sơn renet gant Quang Toan, mab Quang Trung. E miz Mezheven e kouezhas kêr Huế, bet kêr-benn ar re Nguyễn, hag Nguyễn Ánh a gemeras an titl a impalaer dindan an anv Gia Long a zeue eus Gia Định (Saigon) ha Thăng Long (Hanoi) evit aroueziañ unvanidigezh rannoù su ha norzh Viêt Nam. Buan ec'h aloubas Viêt Naman Norzh neuze. Kouezhañ a reas Hanoi d'an 22 a viz Gouere 1802. Goude emgannoù dizehan e-pad ur c'hard-kantved e voe unvanet ar pezh a zo Viêt Nam a-vremañ gant Gia Long, a savas e diegezh d'ul live galloud ne oa bet tizhet gant tierniezh viêtnamat ebet a-raok. Biskoazh ne oa bet ken ledan an dachenn dalc'het gant Viêt Nam. Bez' e voe Gia Long ar rener viêtnamat kentañ o kaout beli war douaroù astennet eus Sina en norzh betek pleg-mor Siam ha ledenez Cà Mau er su.
Framm ar melestradur
An danvezioù a-bouez a veze gwelet gant ar C'huzul Meur dirak Gia Long. Kinnig a rae an dud e karg o danevelloù evit kendaelañ ha kemer divizoù. Dibabet e veze ar gargidi a rae war-dro ar C'huzul Meur. A-douez mandarined uhelañ ar c'hwec'h ministrerezh e veze dibabet ar gargidi.
Darempredoù kenwerzhel
C'hwitadenn raktres emglev Pigneau de Behaine gant Bro-C'hall a roas tro da Gia Long da virout e vro serr ouzh ar c'henwerzh kornogat. Peurliesañ ne blije ket dezhañ an darempredoù a genwerzh gant Europiz. Evit mirout darempredoù mat gant holl vroioù Europa e klaske chom hep reiñ dreistwirioù da hini ebet.
Mirout a reas Gia Long pevar ofiser gall en e servij goude bezañ bet kurunennet : Philippe Vannier, Jean-Baptiste Chaigneau, Godefroy de Forçanz hag an doktor Jean Marie Despiau († 1824). An holl a zeuas da vezañ mandarined a renk uhel ha graet e veze brav dezho. Roet e voe dezho 50 gward pep hini, annezioù tonius ha n'o doa ket da stouiñ dirak an impalaer.
Guy de Maupassant
E dud
An tiegezh de Maupassant a oa deuet eus Loren da chom da Normandi, e Seine-Inférieure (Seine-Maritime hiziv) e-kreiz an. Tad Guy, Gustave de Maupassant (bet ganet Maupassant e 1821 e Bernay (Eure), marvet e 1899), a oa bet aotreet da ouzhpennañ ar rannig de gant lez-varn Rouen e 1846, a oa un den skañv, dispigner ha merc'hetaer.
D'an 9 a viz Du 1846 e timezas da Laure Le Poittevin, ganet e 1821 evel he fried. Honnezh a oa merc'h da baramantourien norman, ha c'hoar da Alfred Le Poittevin, gwellañ mignon Gustave Flaubert. He breur Alfred a zimezas er memes bloaz da Louise de Maupassant, c'hoar da Gustave de Maupassant.
María Teresa Lara
Gant he breur Agustín e savas meur a ganaouenn, ha darn anezhe ganti hec'h-unan.
Søren Kierkegaard
Listenn e lesanvioù
Gant un toullad lesanvioù e reas Søren Kierkegaard en e vuhez lennegel ; setu amañ ar re bennañ, en urzh kronologek.
Une soirée
Une soirée zo anv meur a oberenn c'hallek:
Montfiquet
Montfiquet a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Dong-A Media Group
Dong-A Media Group berraet e DAMG a zo un embregerezh-meur su Korean met ivez un unvaniezh 16 embregerezh kleveled liammet-tre ez eo gant an embregerezh mamm ar gazetenn Dong-a Ilbo. En embregerezhioù dindan beli Dong-A Media Group e vez kavet Sports Dong-A, Dong-A Science, DUNet, dongA.com hag ar chadenn skinwel Channel A. 1500 a dud a labour en embregerezh-meur Dong-A Media Group.
Liammet ez eo en etrevroadel gant an strolladoù kleveled estren evel an Asashi Shimbun japanaat and ar People's Daily chinaat.
Lituaneg
Istor
Skoueriekaet ha bremanaet eo bet al lituaneg a-drugarez d’ar yezhoniour Jonas Jablonskis (1860–1930) peurgetket. Klasket ez eus bet kavout reolennoù boutin a-hed an XIXvet kantved, hogen hennezh eo a embannas pennaennoù diazez skoueriekadur al lituaneg e Lietuviškos kalbos gramatika ("Yezhadur al Lituaneg"), e 1901. Diazezet e oa e ginnigoù war e rannyezh c’henidik, hini Suvalkija (e Lituania ar c’hreisteiz) ha war al lituaneg komzet e Prusia ar reter (e-lec’h ma oa miret elfennoù eus an henbruseg). Klasket en doa ivez glanaat ar yezh o krouiñ nevezc'herioù diwar stummoù kozh.
Rannyezhoù
Isrannyezhoù (patarmės) a gaver en div rannyezh vras-se : pep hini he deus teir isrannyezh. Ar samogitianeg a vez rannet etre re ar c’hornôg, an norzh hag ar su; an aukštaitianeg etre re ar c’hornôg (Soduviečiai), Dainava (Su) hag ar reter (an div re-mañ ziwezhañ a reer rannyezhoù dzūkian anezhe abalamour d’an implij a reer enne a dz e-lec’h dž er yezh standart). Pep isrannyezh zo islodennet c’hoazh (šnektos).
Reizhskrivadur
ch 	dz 	dž 	ie 	uo
Arondisamant Vichy
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Allier d'ar 1 a viz Genver 2017. 119 kumun zo en arondisamant Vichy bremañ.
Troidigezhioù lennegel brezhonek arc'hantet gant Kuzul-rannvro Breizh
Ar pal
E 2016 e voe embannet ar muiañ a droidigezhioù : c'hwec'h.
2016
Teir zroidigezh all, diskoazell, a oa bet embannet er bloaz-se.
Rouantelezh Bro-Saoz
Adal 927 en em lede e Bro-Saoz a vremañ, hag adal 1284 e Kembre ivez, goude da Edouarzh Iañ aloubiñ ar vro-se. Winchester e kontelezh Hampshire e voe ar gêr-benn da gentañ, met ken uhel all e oa statud Londrez ha Gloucester ; adal deroù an e teuas Londrez da vout kêr-benn de facto.
Litteau
Litteau a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Doricha
Doricha a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
An Avel en Haleg
E 2003 e oa erruet The Wind in the Willows da 16 en enklask The Big Read aozet gant ar BBC.
Emgann Saulė
Lec’hiadur
Donet a ra anv an emgann ag hini an doueez Saulė (an Heol). Ez-wir e venneger er c’hChronicum Livoniae e c’hoarvezas en terram Sauleorum, da lavaret eo en ur vro gouestlet da Saulė. Diaes eo avat gouzout pehini. E-pad pell ez eus bet soñjet e voe e-tal kêr Šiauliai e Lituania. Tud arall o lavaret e oa an dachenn emgann e Vecsaule e Latvia a-vremañ. Hogen istorourion a ginnig ur gêriadenn a hanternoz Lituania, e-tal harzoù Latvia, nepell diouzh Šiauliai, da lec’hiadur (ha degemeret eo bet ez-ofisiel e 2010 gant gouarnamant Lituania).
BreizhVOD
BreizhVOD (Video On Demand / video diwar c’houlenn) a zo ur servij en-linenn hag a ginnig filmoù, tresadennoù-bev, teulfilmoù hag heuliadoù e brezhoneg.
Calothorax
Spesadoù
Daou spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
Saint-Quentin (disheñvelout)
Saint-Quentin a gaver ivez e meur a anv-lec'h eus Bro-C'hall :
Mónica Naranjo
Mónica Naranjo zo ur ganerez spagnolek, ganet e Katalonia, e Cadaqués, e-kichen Figueres, e 1974, hag unan eus ar vrudetañ e Spagn ha Mec'hiko.
Ferdinand IV an Impalaeriezh Santel
Mervel a reas e vamm en 1646, pa oa-eñ 13 vloaz. Roue Bohemia e voe adalaek 1646 ha roue Hungaria adalek 1647. D'an 31 a viz Mae 1653 e vo dilennet da roue ar Romaned ha kurunennet e voe e Regensburg d'an 18 a viz Mezheven er bloavezh-se. Dezhañ e oa dleet kurunenn an Impalaeriezh Santel eta. Mervel a reas gant ar vrec'h avat e 1654, en e 20 vloaz, hag eñ dizimez.
Neodimiom
Istor
E 1839 e tizoloas ar c'himiour svedat Carl Gustaf Mosander an didimiom, a zo ur meskaj eus tri douar rouez ; unan anezho eo ar c'heriom 58Pr, bet dizoloet gant Axel Erdmann e 1839 ivez. E 1885 e voe hiniennekaet an div elfenn all gant ar c'himiour aostrian Carl Auer von Wesbach : ar prazeodimiom 58Pr hag an neodimiom 60Nd.
Kenderc'hadur
Er c'hailhoù bastnäsit (Pr,La,Y)CO3F ha monazit (Pr,La,Th,Nd,Y)PO4 pergen e kaver neodimiom. .
Kimiek
Par da re ar c'heriom ha re ar prazeodimiom eo perzhioù kimiek an neodimiom.
Saint-Quentin
Douaroniezh
Emañ Saint-Quentin e-kreiz ar vroig anvet Vermandois, war lez ar stêr Somme.
Nouri al-Maliki
Nouri Kamil Mohammed Hasan al-Maliki (arabeg : نوري كامل المالكي) lesanvet Jawad al-Maliki ganet d'an 20 a viz Even 1950 e Abou Gharaq, zo ur politkour irakian ezel eus ar strollad chiit Dawa. Kentañ maodiern Irak e voe etre 2006 ha 2014, ha besprezidant etre 2014 ha 2015.
Saguinus pileatus
Annez
Kavet e vez e kornôg Brazil.
Propaganda
Ma'z eo deuet da vezañ ur ger gant ur meneg fall hiziv-an-deiz n'eo ket bet atav ar memestra dre ar ster orin hag a oa neptu betek kaout ur meneg pozitivel, implij brudadegoù propaganda evit ar yec'hed pe c'hoazh brudadegoù evit reiñ c'hoant d'ar geodedourien da vont da votiñ.
Chosun Ilbo
Krouidigezh ar gazetenn 1919-1929
D'an 9 a viz Ebrel 1921 e voe dilennet Nam Gung-Hun da drede prezidant ar gazetenn Chosun Ilbo. Dindan e gemenn e voe tizhet milvet embannadur ar gazetenn d'ar 6 a viz Even 1923. Ar gazetenn a voe ouzhpennet dezhi ha d'ar strollad kazetennerien ur strollad skridaozañ d'an 28 a viz Even, talvoudus e voe dre ma tegasas un hent a-vicher. D'an 22 a viz Gouere 1924 e voe un embann rannvroel eus Chosun Ilbo, 4 fajenn enni, e Kyungbok.
I See Fire
I See Fire ("Gwelout a Ran Tan" e brezhoneg) a zo ur ganaouenn tapet eus an albom The Hobbit: The Desolation of Smaug (Ar Hobbit : Digonfort Smaug), skrivet, sonaozet, ha kanet gant an oberour-sonaozer-kaner Breizhveurek Ed Sheeran. Tremen a ra e fin ar film. Erruout a ra da 13vet plasenn an UK Singles Chart, ha da gentañ e renkadurioù sonerezh nevez-zelandek, a-benn 6 sizhun.
Sonaozadur
Gant Pete Cobbin, eus ar studio Abbey Road, karget eus meskañ ar son evit film The desolation of Smaug, e vez graet war-dro meskañ ar son evit I See Fire ivez gant ma oa er studio d'ar poent-se, asambles gant Jackson.
Chapel Sistina
Ar Chapel Sistina (latin: Sacellum Sixtinum; italianeg: Cappella Sistina) zo ur chapel e Keoded ar Vatikan. Dont a ra hec'h anv eus hini ar pab Sikstus IV, a roas gourc'hemenn d'he sevel.
Istor
Goloet a vrikennoù eo ar savadur, hag ur volz vañsonet zo bet savet evit erlec'hiañ ouzh an hini gozh a oa e prenn. Div rann zo er chapel, ha daou live, daouzek prenestr o tegas gouloù dre gostezioù an estaj uhelañ.
Cribrarula exmouthensis
Cribrarula exmouthensis a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad Cribrarula e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin divoutin a vev e Gwalarn Aostralia er Meurvor Habask an hini eo.
Drica Moraes
Adriana Moraes Rego Reis, ganet e Rio de Janeiro, d'an 29 Gouere 1969, zo ur ganerez hag aktourez eus Brazil.
Nerzhioù Al-Qods
Nerzhioù Al-Qods (Perseg: نیروی قدس‎‎ Nīrū-ye Qods, pe سپاه قدس Sepāh-e Qods) a vez graet eus un aozadur nerzhioù a-ratozh eus Iran, skour oberiadurioù etrebroadel Gwarded ar Reveulzi. Nerzhioù Al-Qods a vez suj da penn-bras Iran, Ali Khamenei. Pennofiser an nerzhioù Al-Qods a zo Esmail Ghaaniar abaoe lazhadenn ar Major Jeneral Qasem Soleimani e 2020. Diaes meurbet eo da gaout ur mennozh eus an niver a izili en aozadur-se. E 2007 e oa istimet un hollad 15 000 soudard. War listenn an aozadurioù sponterezh pe harp d'ar sponterezh hervez SUA eo nerzhioù ispisial Al-Qods abaoe 2007.
Tilmatura dupontii
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha sun-bleuñv.
Aozadur Badr
An Aozadur Badr (arabeg: منظمة بدر‎‎), anvet Brigadennoù Badr pe Korfad Badr a-raok, a vez rgaet eus un aozadur irakian gant en e-benn Hadi Al-Amiri. Ar brigadenn Badr a oa an aozadur milourel tuet gant Iran ha diazezet er memes bro eus ar strollad muzulman chiit Al-Majlis Al-A'ala Al-Islami Al-'Iraqi (Kuzul-meur evit ar Reveulzi islamek en Irak). Savet e oa bet er bloavezh 1982. Abaoe 2003 hag aloubadeg Irak darn stourmerien ar strollad Badr a zo emezelet en nerzhioù polis ha lu nevez Irak.
Haidar al-Abadi
Haider Jawad Kadhim Al-Abadi (pe al-'Ibadi; Arabeg: حيدر جواد كاظم العبادي) ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1952 zo ur politkour irakian hag a zo kentañ maodiern Irak abaoe an 8 a viz Gwengolo 2014. A-raok e oa bet maodiern an darempred etre 2003 ha 2004, e-pad ar c'hentañ gouarnamant goude ren Saddam Hussein.
Hent poltikel ar c'hentañ maodiern
Al-Abadi a zo bet rediet lakaat e holl nerzh da stourm a-enep ar Stad Islamek abaoe ma z'eo kentañ ministr. Flemmus eo bet da geñver politikerezh Barack Obama hag ar vank a harp efedus gant Stadoù-Unanet Amerika evit talañ ouzh ar Stad Islamek. Goustadik eo bet lakaet Irak da dostaat ouzh Rusia hag Iran evit dont a-benn da zistrujañ ar c'halifat en Irak.
Yaouankiz ha desevel
Tad Al-Abadi a oa ezel eus skourr neuro surjianerezh ospital Baghdad. Bez e oa ivez inspektour meur evit ministrerezh meur Irakian ar yec'hed, rediet e voe da zilezel e bost e 1979 dre ma oa savet a-enep doareoù d'ober gant ar strollad Baath ha beziet e voe en estren-vro pa voe marvet. Al-Abadi, hag a gomz saozneg flour, a oa bet diplomet eus skol-veur Al-Idadiyah Al-Markaziyah e 1970 (Arabic: الإعدادية المركزية‎) e Baghdad. E 1975, e echue gant studioù ijinerezh war an tredan e skol-veur an teknologiezh e Baghdad. E 1980, e oa diplomet war an ijinerezh tredanel e skol-veur Manchester.
Her
Yezhoniezh
An herereg eo hervez ar reolad ISO 639-3.
Star Wars: Episode IV – A New Hope
Star Wars a zo ur film Amerikan doare space opera deuet er maez e 1977, skrivet ha sevenet gant George Lucas. Adalek ar bloavezh 2000 ez eo adtitlet da Star Wars Episode IV: A New Hope (Star Wars Rann IV : Ur Spi nevez) goude ma vefe deuet er-maez ar rann I.
Aktourien
Peter Mayhew : Chewbacca
Cristina di Belgiojoso-Trivulzio
Cristina di Belgiojoso-Trivulzio, pe Maria Cristina Beatrice Teresa Barbara Leopolda Clotilde Melchiora Camilla Giulia Margherita Laura Trivulzio, ganet d'an 28 a viz Mezheven e 1808 e Milano ha marvet eno ivez d'ar 5 a viz Gouhere 1871, a oa ur gazetennerez hag emsaverez italian hag a gemeras perzh er stourm evit unvaniezh Italia, ar «Risorgimento».
Big Bang
Damkan ar Big Bang eo anv ar pennañ damkan kosmologek skiantel a zispleg diorrodigezh an hollved abaoe an deroù. Hervez damkan ar Big Bang, er penn kentañ, an hollved a oa en ur stad tomm-kenañ ha fetis-kenañ hag en em lede buan. Abalamour d'ar c'hresk ha d'an emled-se e kroget an hollved da yenaat ha deuet da dizhout ar stad a-vremañ (kenderc'hel a ra an hollved d'en em ledañ a-hend-all). Stad orin an hollved a oa anezhañ war-dro 13,7 miliard bloavezhioù zo, diouzh ar muzulioù gwellañ a c'haller kaout, ha sellet e vez ouzh an deiziad-se alies evel ar mare ma c'hoarvezas ar Big Bang. , An displegadenn glokañ ha gwellañ eus orin an hollved eo an damkan-se ha harpet eo war prouennoù skiantel ha war ar pezh a c'haller eveshaat en hollved. ,