cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
France Prešeren
Ganet e oa bet war ar maez e Vrba, e Slovenia. Fellout a rae d'e vamm ez afe da veleg met den a Iliz ne zeuas ket da vezañ. Prederouriezh a studias ha, goude-se, gwir e skol-veur Vienna. Tapet e zoktorelezh war ar gwir gantañ e kavas fred evel skoazeller en un embregerezh war ar gwir e Ljubljana. Morse ne zeuas da vezañ ur gwiraour war e gont avat. Barzhonegoù a skrive war e amzer vak. War-eeun eo awenet e varzhoneg vrudet Sonetni Venec (garlantezenn sonedennoù) gant e garantez c'hwitet evit Julija Primic (alamanekaet e "Julia Primitz") ha marv e vignon tost, ar barzh Matija Čop (Matthias Tschop). Evel gortozet e santer en ur c'halz eus e labourioù pasionoù goudrenk. Dedennus eo ar furmad bet implijet gantañ evit skrivañ Sonetni Venec : Dont a ra linenn ziwezhañ ur sonedenn da vezañ linenn gentañ an hini a zeu d'he heul. Evel-se ez a pevarzek sonedenn an dastumad da sevel ur c'harlantezennad tortiset a fromoù lourennek; n'hall ket sonedenn ebet bezañ drezi hec'h-unan. Mont a ra gwerzioù kentañ ar pevarzek sonedenn hag o lizherennoù kentañ da stummañ ar gerioù ""Primicovi Julji", "da Julija Primic". Lakaet eo bet seizhvet strofad barzhoneg Zdravljica (Yec'hed) Prešeren da gan-broadel e 1991. E meur a yezh eo bet troet e varzhonegoù. Kalz en deus bet skrivet en alamaneg ivez. Lod eus e varzhonegoù bet embannet evit ar wech kentañ war ar gazetenn a veze kinniget e sloveneg hag en alamaneg, ar pezh a ziskuilh e ijin barzhek muioc'h c'hoazh.
Marvet eo d'an 8 a viz C'hwevrer, 1849 e Kranj e Slovenia. Graet e vez bremañ Deiz Prešeren eus an 8 C'hwevrer eno hag un devezh gouel sevenadurel broadel eo. Gwelet e vez ivez Prešeren war ar bilhedoù 1000 tolar ha war Plasenn Prešeren e Ljubljana ez eus un delwenn eus ar barzh a sell da viken war-du un izelvos eus Julija pintet uhel war voger ur savadur er penn all eus ar blasenn.
Gisela
Tud brudet
Kentañ ma voe anezhi a voe e 628. Krouet e oa bet gant
Tangi Malmanche
Buhez
Ez-krennard e vevas etre lise Brest ha maner an tiegezh er Rest e parrez Plabenneg. Nepell diouzh ar maner e oa ur vilin ma laboure Urien ar C'hoant hag e wreg Mari ar Rouz ; plijout a rae da Vari kontañ kalz istorioù, hag a-drugarez dezhi e teskas Tangi Malmanche brezhoneg hag e talc'has soñj eus an istorioù-se a-hed e vuhez.
E Pariz e vevas e fin e vuhez, hag en digenvez war-bouez un nebeud mignoned. Da 77 vloaz e varvas hon dramaour brudetañ d'an 20 a viz Meurzh 1953 e Clichy-la-Garenne (Hauts-de-Seine), pell diouzh e vro, « brudet ha dianav » evel ma skrivas gant mousfent ; beziet e voe e Dives-sur-Mer (Calvados), ma oa boas da dremen vakañsoù en hañv.
Resped skrivagner
E miz Here 1898, pa oa 23 bloaz, e voe embannet e oberenn gentañ – ur varzhoneg anvet Sant Iann Balanant — er gelaouenn L'Hermine. E 1900 hag e L'Hermine adarre e voe embannet Marvailh an ene naonek, un drama c'hoariet da zeiz Gouel an Hollsent e maner ar Rest, ar bloavezh-se. Pemp bloaz war-lerc'h e voe c'hoariet ar pezh en-dro, war leurenn an Athénée-Saint-Germain, e Pariz ar wech-mañ, ha berzh bras a reas.
Hidalgo (stad)
Hidalgo zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e kreiz ar vro.
Sant-Turiav
Brezelioù didrevadenniñ
Front d’Alliberament de Catalunya
Evit a sell ouzh o c'hredennoù ideologel e kave da FAC e ranke bezañ unanet ar stourm broadel hag ar stourm sokial ha difenn a raent ivez unvanidigezh an holl vroioù katalanek daoust ma ne oa staliet hag oberiant an aozadur nemet e Priñselezh Katalonia.
Vogalenn damserr a-dreñv ront
Gwelit ivez:
Hinterzungenvokal
Marc'harid Charlez
Ar Brezelioù relijion e Breizh
Er XVIvet kantved edo ar gernez hag ar c'hleñvedoù o ren e-touez pobl ar maezioù e Treger evel e kement lec'h ma oa ar brezelioù relijion oc'h ober o reuz, e keit ma veve an aotrounez en o aez, ha darn o preizhañ. Er c'hoadoù en em vode tud prest da laerezh ha da lazhañ. Hag ul lec'h brudet e oa Roc'h al Lazh, tost d'al Lev-Draezh evel bod laeron ar vro. Un hent a bouez e oa an hent a yae eus Montroulez da Lannuon hag a dremene ouzh harz Roc'h al Lazh. Dañjerus e oa d'ar veajerien.
Ar werz
Setu amañ ur pennad eus ar werz anvet "Marc'harid Charlez" :
Diskouez a reont ar vrud fall a oa gant honnezh. Gwelet a reer ivez anezhi o c'hwitellat evit gervel he c'henseurted.
Lez-terriñ
Lez-varn uhelañ Frañs eo al Lez-terriñ. Par d'ar pezh ez eo ar C'huzul-Stad evit an urzh melestradurel eo.
Banvre
Banvre (Bonnœuvre e galleg) a oa ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Skridvarnerezh
Ar skridvarnerezh eo obererezh an hini a varn ar skridoù lennegel, pe a lavar pegen talvoudus int.
Urzh ar Feniks
Urzh ar Feniks zo un urzh sorserien e romantoù Harry Potter, skrivet gant J. K. Rowling.
Vooruit
Vooruit (anvet Socialistische Partij Anders (SPA pe sp.a) a-raok miz Meurzh 2021) zo ur strollad politikel a Flandrez Belgia. Krouet eo bet e 1978 abalamour d'an disparti e Strollad Sokialour Belgia. Ezel eo eus ar Strollad Sokialour Europat hag eus an Etrebroadelenn Sokialour. Conner Rousseau eo e gadoriad.
Jan Gustafsson
C'hoarier echedoù
2 620 edo e renk Elo e miz Gouere 2008. E wellañ renk Elo a voe 2 627, bet tapet e miz Imbril 2005.
An Ospital
An Ospital zo ur gumun e Kerne e Kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Yves Le Berre
Yves Le Berre zo bet kelenner brezhoneg e Skol-veur Breizh-Izel. Bet eo ivez kuzulier-kêr (PCF) e Brest, hag eilmaer karget eus ar sevenadur.
Embannadurioù gallek
N'en deus ket skrivet e brezhoneg, met e galleg diwar-benn ar brezhoneg.
Têtes à claques
Tudennoù bev
Krouet eo bet an tudennoù gant Michel Baudet. Souezhet eo bet gant ar fed ma'z eo brudet-kenañ e lec'hienn, ne c'hortoze ket e sellfe kement a dud outi. Krouiñ a ra e c'hlipoù gant daou den all, Hugo Caron rener war an arzoù ha Simon Parizeau evit ar video. Boulomigoù iskis a vez gwelet war ar c'hlipoù, ar pezh a ro muioc'h a fent c'hoazh. Krouet eo bet al lec'hienn-mañ evit an dud a blij dezho c'hoarzhin. Michel Baudet a grou e-unan an tudennoù hag e laka daoulagad hag ur beg outo gant sikour un urzhiataer.
Entropiezh
Hag a vez un eskem a energiezh etre ar sistemoù evit ma vije komzet eus ar sistemoù endro (tro war dro)?
Entropiezh ar sitem 2 a greskfe an dizurzh gantañ.
Dre-se ez e kreskfe an entropiezh.
Afer Stavisky
An Afer Stavisky zo un enkadenn bolitikel hag ekonomikel c'hoarvezet e Bro-C'hall e miz Genver 1934, da c'houde marv Alexandre Stavisky, lesanvet « Sacha vrav », da-heul darvoudoù kevrinus. Aroueziñ a reas ar gwallskouer-mañ enkadenn ur renad distabil a oa diskred warnañ bezañ prenet hag ur roll en doe e fin ar gouarnamant Camille Chautemps hag en taol-dispac'h enepparlamant ar 6 a viz C'hwevrer 1934.
Ar rouedad tud
An enklask a voe kaset d'an daoulamm ha diskuliet e voe ur rouedad tud en-dro da Stavisky, koulz e metoù ar polis, ar c'hazetennerezh pe ar justis : ar c'hannad Bonnaure, ar senedour Renoult, Albert Dalimier anezhañ ministr an trevadennoù ha bet ministr ar Justis, renerien kazetennoù (Dubarry hag Aymard). An holl o doa bet "profoù" digantañ en eskemm ouzh o skoazell.
Joseph Duplantier
Kemer perzh
Joseph a zo bet pedet da gemer perzh en tonioù-se :
Mario Duplantier
Mario Duplantier, ganet d'an 19 a viz Even 1981 e Bro-C'hall, a zo un tabouliner hag a son gant ar strollad death metal gall Gojira.
C'hoari a ra ivez er strollad Empalot.
Pladennoù
Gant Empalot (tamboulinoù): huh
Gwepard
Ar gwepard (Acinonyx jubatus), pe kazh-ki a-wezhioù, a zo un ezel eus kerentiad ar Felidae. Er c'hontrol d'ar c'hizhier arall e ra e vad eus e dizh evit tapout e breizhoù. An aneval douarel herrekañ eo. Gallout a ra tizhout 112 km/e ha tremen eus 0 da 100 km/e e 3.5 eilenn, ar pezh a zo buanoc'h eget ar SLR McLaren, al Lamborghini Murciélago pe ar F/A-18 Hornet.
Langemark
Bered ar C'hommonwealth: Ruisseau Farm Cemetery
Ur vered krouet e-pad ar Brezel bed kentañ eo. Anv ar vered a zeu eus hini un atant bet tapet gant ar Guards Division d'an 8 a viz Here 1917. Implijet e voe e voe betek miz Du 1917, gant ar Ganolierezh pergen.
Diwan
Pal ar skolioù Diwan
Dre ma chome diseblant politikerien Breizh ha re ar Stad C'hall ouzh dazont ar brezhoneg, ha dre ma ne oa lec'h ebet evitañ en deskadurezh c'hallek e voe krouet skolioù Diwan gant un dornad stourmerien, dezho bugale en oad da vont d'ar skol. Kaoz a oa bet eus Garm evel anv d'ar rouedad, met skeudenn ar blantennig o tont a-rez d'an douar a voe kavet gwelloc'h pa arouezie ar bromesa da reneveziñ implij ar brezhoneg gant ar remziadoù nevez.
Petaurus
Petaurus zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek a vev er gwez en Aostralia hag e Ginea Nevez.
La Niña (lestr)
La Niña zo ur garavelenn hag unan eus tri lestr Kristof Kolomb a reas ar veaj e 1492 betek an douar-bras a vo anvet Amerika diwezhatoc'h.
Gwepard
Ar parezed
Ne sav ket ar parezed tachennadoù gwir met kelc'hiadoù annez. Kelc'hiadoù annez meur a barrez a c'hell goloiñ an hevelep ec'honder. Ment ar c'helc'hiadoù a gemm hervez vakted ar preizhoù. Er rannvroioù koadek e vuzuliont war-dro 34 km² tra ma c'hell tizhout 1 500 km² e Namibia.
Deiziadur berberek
An deiziadur berberek a zo un deiziadur heoliek implijet gant pobloù berberek en Norzh-Afrika. Anavezet eo en Arabeg dindan anv فلاحي peizant "agricultural" or عجمي ajamī "pas arabek". Implijet e vez evit al labour-douar dreist-holl ha disken a ra eus an deiziadur julian kozh.
Republik Weimar
Dibenn an dispac'h ha diazez ar Republik (1918-1919)
D'an 10 e voe krouet ur gouarnamant gant an dispac'hourien, anvet Rat der volksbeauftragten (Kuzul kannaded ar bobl). Ennañ e oa tri ezel eus MSPD ha tri eus USPD. Kenrenet e oa gant Ebert e anv MSPD ha Hugo Haase e anv USPD. Daoust ma oa savet a-du kuzul micherourien Berlin gant ar gouarnamant-se e voe nac'het gant ar spartakisted, hag a oa e tu-kleiz USPD ha kaset gant Rosa Luxemburg ha Karl Liebknecht.
War dachenn ar politikerezh
A-boan krouet Republik Weimar e savas reuz. Tud an tu-kleiz pellañ a gave dezho e oa bet trubardet emsav ar vicherourien gant ar sokialourien demokrat hag a oa en em lakaet a-du gant mirourien e-lec'h kenderc'hel gant an dispac'h komunour. Re an tu-dehou ne savent ket a-du gant an demokratelezh, ha gwelloc'h e oa dezho ur stad veliek evel ma oa bet Impalaeriezh 1871.
Sancho II Portugal
Sancho II a Bortugal a zo bet ganet d'an 8 a viz Gwenholon 1207 e Coimbra (Portugal) ha marvet d'ar 4 a viz Genver 1248 e Toledo (Spagn). Mab e oa da Afonso II, Roue Portugal, ha d'ar rouanez Urraca Kastilha (Rouanez Portugal). Pevare roue Portugal e voe adalek 1223 betek 1248. Lesanvet e oa O Capelo (kabellet). Dimeziñ a reas gant Mécia Lopes de Haro, eus Rouantelezh León.
Steve Gadd
Pladennoù ma c'heller e glevet
Gant The Manhattan Transfer:
Gant James Taylor
Chester
Istor
Adsavet eo bet e 78 evit al Legio II Adiutrix (Eil legio eiler - en harp), deut da gemer lec'h al Legio XIV Gemina.
Ekologiezh
An ekologiezh a zo termenet en un doare strizh evel studi an danvez termenet uheloc'h. Gallout a reer lakaat kemm etre daou strollad : hini ar boudoù bev (biokoinos) hag ar metoù fizikel (metoù), ar pezh a ya d'ober an ekoreizhiad. Studiañ a ra an ekologiezh ar redoù energiezh ha danvez a dro en un ekoreizhiad (ger ijinet gant Tansley). An ekologiezh zo un hollad unvan en ul lec'h resis (ur c'hoad, ur prad, ur stank... ), ur metoù lec'hel eo.
Sous-disciplines
L'écologie inclut de nombreuses sous-disciplines:
Biosphère et Biodiversité
La Terre, vue d'un point de vue écologique, comprend plusieurs compartiments, l'hydrosphère (ou sphère de l'eau), la lithosphère (ou sphère du sol) et l'atmosphère (ou sphère de l'air).
Biosphère et biodiversité sont indissociables, caractéristiques de la planète Terre. On définit la biosphère comme étant la sphère du vivant, alors que la biodiversité en est la diversité. La sphère est le contenant, alors que la diversité en est le contenu. Cette diversité s'exprime à la fois au niveau écologique (écosystème), population (diversité intraspécifique) et espèce (diversité spécifique).
Marc'h-koad
Ur marc'h-koad a vez lavaret eta
Ekologiezh
Biosphère et Biodiversité
De même, la composition des sols est la résultante de la composition de la roche mère et de l'action des êtres vivants.
Écosystème
Les principales questions se posant à un écologue lors de l'étude des écosystèmes sont :
Productivité des écosystèmes
Dans un écosystème, les liens qui unissent les espèces sont le plus souvent d'ordre alimentaire. On distingue trois catégories d'organismes :
Crises écologiques
D'une façon générale, une crise écologique est ce qui se produit lorsque l'environnement de vie d'une espèce ou d'une population évolue de façon défavorable à sa survie.
Écologisme et écologie politique
Certains ont souhaité définir l'écologie par rapport à l'humain, comme l'analyse de l'interaction complexe entre l'environnement (compris comme milieu de vie de l'Humanité) et le fonctionnement économique, social, éthique et politique des communautés humaines. Cette définition permet d'aborder le thème de l'écologie politique telle que développée par Alain Lipietz.
Vogalenn damzigor a-dreñv ront
Unan eus ar vogalennoù a gentañ renk eo ar vogalenn damzigor a-dreñv ront, treuzskrivet [ɔ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 306. A-wezhoù e vez kavet ar vogalenn [o] evel ur fonem disheñvel diouzh [ɔ] evel e galizeg "el colle" ([ɔ]; "kemer a ra eñ") kv. "colle ti" ([o]; "kemer te") hag a-wezhoù e vez kavet koulz /ɔ/ hag /o/ evel alofonennoù an arc'hfonem |O| evel e brezhoneg "loked" (['lokɛt]: berr) kv. "logod" (['lɔ:gɔt]: hir).
Enez Cara
Anv-badez
Cara a dalvez kement ha "muiañ karet". Un anv plac'h, boutin a-walc'h, eo Cara er c'hornad, ha brudet e Skos. War a seblant eo aet ar brud betek SUA.
Acrobatidae
Genadoù
2 c'henad gant pep a spesad zo ennañ :
Skotich
E Breizh
E Breizh e oa peuzdianav betek ar bloavezhioù 1980 pa deuas lanv ar bal traditionnel da glask kemer lec'h ar festoù-noz. Hiziv e vez dañset kenañ gant ar gwellañ dañserien ha dañserezed hag un tammig bihan gant ar re all, ha plijout a ra d'an akordeoñserien vreizhat seniñ tonioù skotich deuet a bep seurt bro.
Noordenveld
Ar gumun
26 kêr ha kêriadenn a ya d'ober ar gumun, hag e Roden emañ an ti-kêr.
Niver a annezidi (sifroù : 1añ a viz Genver 2008):
Aa
En Alamagn emañ: ha re all c'hoazh, hep ankouaat:
Emmen (Izelvroioù)
Transportoù
Daou di-gar (Emmen hag Emmen Bargeres) a zo da vont da Zwolle ha bagoù da vont da Coevorden dre Nieuw-Amsterdam, Hoogeveen hag Almelo.
Kenderv
Dimezioù
Ar c'hiz e oa dimeziñ etre kendirvi e broioù ha tiegezhioù uhel zo, evel Bourboned Spagn. Kenwadelezh a voe da-heul.
Sí
Sonerezh
Yes and no
Astureg
Ur yezh romanek eus is-skourr ar yezhoù asturek-leonek eo an astureg, pe asturianeg (asturianu er yezh-se end-eeun). Komzet e vez e Priñselezh Asturiez, pe Bro-Astur, hag en hanternoz León, e kornôg Kantabria hag e Miranda de Douro e Portugal ma'z eo anvet mirandes e yezh ar vro. Anvet eo bable ("trefoedaj", "brizhyezh") en Asturiez, ma n'eo ket ofisiel. Peurvuiañ ec'h anavezer teir rannyezh pennañ : hini ar c'hornôg, an hini dostañ d'ar galizeg ; hini ar reter, tostoc'h d'ar spagnoleg ; hini kreiz ar vro, he deus servijet da ziazez evit ar yezh skouer. Un 300 000 a dud a gomz astureg hiziv an deiz, ha war-dro 5000 a ra gant ar rannyezh virandek.
Da Feiz hon Tadoù Kozh
Da Feiz hon Tadoù Kozh zo ur c'hantik brezhonek, anavezet en Eskopti Kemper ha Leon dreist-holl, savet gant ar beleg leonat Loeiz Jozeb Mari Abyann (1876-1932), war don ur c'hantik gallek anvet Sainte Religion. En amzer-se e oa kure an oberour e Goulien (Bro ar C'hab), e-kerzh ar votadegoù-kêr e 1904, ha brudet e-kerzh ar stourm a-enep lezenn disparti ar Stad hag an Iliz, e 1905.
Pozioù Da Feiz hon Tadoù Kozh
Ni holl en em stardo.
2. D'ar pôtr, d'ar plac'h yaouank, c'hwi ziskouez hent ar furnez,
C'hwi lavar : "It gantañ, hep krenañ dirak den;
O skuilh daeloù a geuz war e amzer gentañ
Ar vuhez vo bet tenn ; d'an drubuilh, kenavo !
Intañv
Intañviñ a ra ur gwaz, intañvezañ a ra ur wreg, pa varv o fried.
Yannick Noah
thumb|right|250px
Gwengolo 2008 e Breizh
2008 e Breizh
Liga Veneta Repubblica
Istor
E 2003 e voe dilennet Ettore Beggiato da sekretour broadel. Diaes e oa an traoù evit ar strollad en amzer-se. Ne oa kannad ebet gantañ ha fall e oa ar sontadegoù. E 2004 e klaskas kentrec'hiñ e izili da vont e-barzh ar Raktres Biz.
Nyks
Perzhioù
Pa seller ouzh roll he diskennidi e verzer e oa Nyks mamm da gement tra chalus a c'hall c'hoarvezout e buhez un den, hogen Euphroné, "Mamm ar c'huzul mat" a reas Ploutarc'hos anezhi.
Mont-Terrible
Istor
E 1797, e voe distaget priñselezh kozh Montbéliard diouzh departamant gall an Haute-Saône evit he stagañ outi.
Aerborzh Pleiku
thumb|240px|Aerborzh Pleiku Aerborzh Pleiku (Vietnameg: Sân bay Pleiku) eo aerborzh pennañ Pleiku. E-kichen Proviñs Gia Lai emañ, Pleiku, Tây Nguyên, Vietnam, 12 km e Norzh Pleiku. Ennañ e erru darn vrasañ eus an nijadennoù da Pleiku. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 150 munut.
Meurvor Indez
War e riblennoù hanternoz e kaver Ledenez Arabia, Iran, Pakistan, India, Bangladesh, Tailand, Malaysia, Indonezia hag Aostralia. Er c'hornôg e kaver aodoù Afrika (Djibouti, Kenya, Tanzania, Madagaskar, Mozambik, Moris) hag er Su emañ Meurvor ar Su. Dre un emglev etrebroadel emañ e harz gant ar Meurvor atlantel war led Kab ar Pikernigoù (20° E), gant ar Meurvor Habask war hed enez Tasmania ha gant Meurvor Antarktika war an 60vet hed Su. Gant Meurvor Indez ez eus ur gorread 75 milion a km².
1273
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1273
Michel Jadoul
Mestr Etrebroadel eo abaoe 1983.
Gwerthrynion
Gwerthrynion a oa ur rouantelezh kozh eus Kembre en hanternoz rouantelezh Builth. Un isrouantelezh eus Builth e oa ha gant rouaned Builth e voe renet etre 420 ha 440. Da gentañ e oa ul lodenn eus Powys Vortigern hag anvet eo bet diwar e anv, en e furm gembraek. Daoust m'en doa ul lignez rouaned ha zeue eus Vortigern, n'anavezer hogos netra diwar-benn he rouaned. Gant Seisyllwg e voe peuraloubet war-dro 800 hag ez eas da get.
Bamako
E 1883 e voe aloubet ar c’hornad gant ar C'hallaoued. E 1899 e teuas Bamako da vezañ kêr-benn rannvro Senegal-Uhel hag adalek 1920 e voe hini Soudan. E 1960, pa teuas Mali da vezañ ur stad dizalc’h, e teuas Bamako da vezañ e gêr-benn.
Brezhonekadur
Ur brezhonekadur, disoc'h an ober brezhonekaat, a zo reiñ doare ar brezhoneg d'un anv.
Silioù-garzh
Silioù-garzh, pe naered-bro, a vez graet eus loened heñvel ouzh an naered nemet n'int ket binimus.
István Bibó
300px|thumb|right István Bibó (7 Eost 1911, Budapest – 10 Mae 1979, Budapest) a oa ur gwiraour, istorour ha politikour hungarat.
Poc'han
Doareoù pennañ
Ul labous heverk eo ar poc’han boutin gant e bigos tev, e stumm un tric’horn, ha livet-flamm da vare ar gouennañ (ruz, glas-teñval ha melen). Abalamour d’al livioù-se e vez lesanvet peroked-mor. Postek eo, gant ur penn brazik ha berr, ul lost berr ivez hag ur c’horf krenn. Ruz e vez ar pavioù palvezek e-pad an hañv ha melen e vezont e-pad ar goañv. Un tregont kantimetr bennak eo hed e gorf ha betek 60 cm e hed-eskell. Gellout a ra bevañ betek 22 vloaz. Du eo pluñv ar c’hein, ar gouzoug hag an divaskell. Gwenn eo ar c’hof ha kostezioù ar penn. Liv ruz zo tro-dro d’an daoulagad.
Boued
Evel kalz a evned mor eus ar c’herentiad Alcidae en em vagont diwar pesked ha blotviled bihan tapet ganto dre splujañ dindan ar mor. Boueta a reont o folog diwar pesked bihan evel talareged pe gliziged. Gouest eo da zerc'hel eus 10 betek 30 pesk bihan a-dreuz e bigos (a-wechoù meur a zousennad), abalamour d’ar c’haledennoù dantek a zo war o zeod. Gant se e c’hellont chom pell amzer o pesketa, a-raok dont en-dro d’o neizh da zegas meur a besk d’o folog.
Emgann Monte Cassino
Monte Cassino a zo un dachenn emgann, pe un heuliad emgannoù kentoc'h (pevar), e kumun Cassino en Italia e-pad an Eil Brezel Bed, adalek miz Genver 1944 betek miz Mae 1944. Eno en em gannas armeadoù ar Re Unanet ouzh armeadoù Alamagn hag an Italianed a-du ganto, a-benn treuziñ al Linenn Gustav a oa Monte Cassino an alc'hwez pennañ anezhi ha digeriñ hent ar gwalarn a gase da Roma.
Michoacán de Ocampo
Morelia eo ar gêr-benn.
Maoouriezh
Tezennoù ar vaoouriezh
Just a-walc'h, unan eus abegoù pennañ an Dispac'h Sevenadurel e oa klask difenn diouzh an izili e-barzh ar Strollad Komunour hag a save a-du gant tezennoù dehour da dapout ar galloud.
Baod
Ardamezioù
Aotrounez Baod; siell eus 1394
Maoouriezh
Ar vaoouriezh goude marv Mao
Er bloavezhioù 1970 e teuas war wel ur strolladig maoour a stourme gant an armoù e Japan anvet Darnad an Arme Ruz.
Er bloavezhioù 1980 unan eus ar strolladoù maoour pennañ er bed a oa o stourm gant an armoù a-enep d'ar gapitalouriezh en em gave e Perou, anvet a-wechoù ivez an Hent Lugernus (spagnoleg Sendero Luminoso). Penn ar strollad komunour-se, Abimaël Guzman, anavezet evel «el Presidente Gonzalo» a oa bet tapet gant an arme ha kaset d'an toull-bac'h e penn-kentañ ar bloavezhioù 1990. Met daoust da se ez eo bev c'hoazh Strollad Komunour Perou.
Jakez Riou
Buhez
Embann a reas istorioù ha kontadennoù er c'hazetennoù Buhez Breiz, renet gant Pêr Mokaer, Le Courrier du Finistère, renet gant Kaourintin an Ourz, ha Gwalarn, renet gant Roparz Hemon, hag e 1928 e skrivas e bennoberenn « Geotenn ar Werc'hez », a voe adembannet el levr anvet Geotenn ar Werc'hez e 1934.
Fant
Gwerzioù
Fantig a zo Françoise e galleg e troidigezhioù Fañch an Uhel
Oaxaca
Oaxaca (distaget /waˈxaka/ e spagnoleg; Huāxyacac, /ʋaːsʃʲa'kakʰ/ e nahouatleg) zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Bro-Vec'hiko, e kreisteiz ar vro. Oaxaca de Juárez eo ar gêr-benn.
Puebla (stad)
Puebla zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e kreisteiz ar vro.
Ettelgem
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|160px|An iliz katolik nevez Sint-Eligius left|thumb|160px|An iliz katolik roman Sint-Eligius
Berc'hed
Anv-lec'h
Div gumun zo anvet Berc'hed, diwar-lerc'h anv ar santez a-hervez:
Yann V (dug Breizh)
Dimeziñ ha bugale
thumb|left|Eured Yann V ha [[Janed Bro-C'hall]] thumb|left|Plakenn-gounaat e [[Naoned]] Dimezet e oa da Janed Bro-C'hall (1391-1433), ur verc'h d'ar roue gall Charlez VI, hag a roas seizh bugel dezhañ.
Lauwers
Al Lauwers zo ur stêr en Izelvroioù, 40 km hed dezhi, hag a ra an disparti etre proviñsoù Friz ha Groningen.
Selene
Selene (henc'hresianeg : Σελήνη [selɛ̌ːnɛː], "loar") a oa doueez al Loar ha dreist-holl doueez al loargann e mojennoù Henc'hres, ha merc'h d'an Ditaned Hyperion ha Theia. Luna e oa hec'h anv e latin gant ar Romaned.
Enez-Vaz
Enez-Vaz a zo un enez hag ur gumun eus Bro-Leon e kanton Kastell-Paol, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Zipang
Zipang (japaneg: (ジパングJipangu) a zo ur manga gant Kaiji Kawaguchi. Embannet eo bet evit ar wech kentañ e Morning abaoe ar bloavezhioù 2000. Emañ an heuliad e-kreiz e embannadur e Bro-c'hall. Erruet omp bremañ d'ar pevarzekved levrenn d'ar 16/05/07. Abaoe nebeut ez eo bet savet un heuliad war ar skinwel gant an istor hag a zo gwann tre e keñver danvez al levr. Seblantout a ra tennet an istor eus ar film The Final Countdown eus Don Taylor.
Un nebeud roadoù
Niver a levrenn emabnnet e Bro C'hall(n'eo ket echu): 14
Sonora (stad)
Sonora zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e gwalarn ar vro, a-stok ouzh Arizona (SUA) a zo en hanternoz dezhi, a-hed aod Mor Cortés
Omar C'hayyam
E oberenn
Brudet eo e zastumad barzhonegoù Rubaiyat dre ar bed a-bezh. El levr Barzhonegoù, gant Roparz Hemon (Al Liamm) ez eus ur rann anvet diwar Omar C'hayam, awenet gant oberenn ar barzh persian.
Cyndrwyn Glas
Cyndrwyn Glas a voe roue Dogfeiling ha Glastenning war-dro 550. Aloubiñ a reas Caer Luit Coyt e reter Pengwern ha d'unan eus e vibien e roas anezhi. N'ouzer ket piv a renas war e lerc'h met sur eo e kendalc'has an dierniezh rak unan eus e ziskennidi a yeas da roue Powys e 642.
Glastenning
Ur rouantelezh vrezhon lec’hiet war dro ar pezh a zo bremañ Glastonbury a oa Glastenning. Kontrolliñ a rae Somerset a-bezh moarvat hag un isrouantelezh eus Dumnonea e oa.
1667
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1667
Afrodite Melos
Kavidigezh
Bruched an delwenn a voe kavet e miz Ebrel 1820 e Melos, un enezenn eus ar Mor Enezek gant ur c'houer anvet Yorgos Kentrotas a oa o klask mein da sevel ur voger en-dro d'e bark. . Un deskard ofisour er verdeadurezh c'hall, Olivier Voutier, a oa eno o sellet. Troet e oa gant an hendraouriezh, a oa ur skiant nevez-flamm d'an ampoent. Goulenn a ra digant ar gouerien toullañ.
Elfriede Jelinek
Senarii
, kenskrivet gant ar sevener Werner Schroeter
Fleüt
Istor ar fleüt
Dizoloet ez eus bet en Alamagn ur fleüt bet kizellet ouzhpenn 35 000 bloaz zo : unan eus ar binvioù-seniñ koshañ er bed moarvat.
Kensonenn hugenn
Setu ar c'hensonennoù hugenn pennañ gant bep a arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Jean-Marc Rouillan
Distreiñ a reas e Bro-c'hall evit strollañ an emsavioù emren diveliel, pezh a ganas ar GARI (Groupes d’Action Révolutionnaire Internationalistes), bet oberiant tre e meur a vro en Europa a-bezh. Harzet e 1974, Jean-Marc Rouillan a voe distaoliet goude marv Franco, ha dieubet en nevez-amzer 1977.
Li Bai
Liammoù diavaez
Barzhonegoù Li-Bai
Sant-Juluan-Gouwent
Sant-Juluan-Gouwent, , (Saint-Julien-de-Vouvantes  e galleg ) a zo ur gumun eus Breizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Macropus
Spesadoù
Macropus Macropus Makropo Macropus Macropus Macropus Macropus Macropus
Berc'hed (Treger)
Iliz katolik Santez Berc'hed / Birzidañ
An iliz koozh a zo bet diskaret adalek ar 15 C'hwevrer 1850, evit bezhañ adsavet.
Veracruz de Ignacio de la Llave
thumb|220px|Plakenn-garr, ma weler [[Piramidenn al Lochoù.]]
Zapotekeg Tilquiapan
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Tilquiapan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.700 den (1990) e Mec'hiko.
Wallabi ouesk
Ar wallabi ouesk (Macropus agilis) a zo ur bronneg godellek a vev e norzh Aostralia ha su Ginea-Nevez.
C'hoarioù
Ar c'hoarioù breizhat
Gouzout hiroc'h : Ar F.A.L.S.A.B.
Roksem
left|thumb|160px|Ar velin-avel Witte Molen
Henc'hresianeg
Gallout a reer rannañ ar prantad-se e daou varevezh : an Henc'hres arkaek (IXvet-VIvet kantved kent J.K.) ha Henc'hres klasel (Vvet-IVe kantved kent J.K.). En istor Henc'hres e kaver ivez ar prantad hellenadek a ya d'ober ur prantad disheñvel eus istor an henc'hresianeg anvet koine.
Ar rannyezhoù
Ar rannyezhoù henc'hresianek a c'haller bodañ e pevar strollad : an arkadieg-ha-kiprenezeg, ar strollad kornogat, an eolieg hag an ionieg-hag-atteg :
Restr stlennegel
Renket e vezont e-barzh kleurennoù, o-unan renket e-barzh ur gwezennad. War ar skoroù kadaviñ e vezont renket e-barzh reizhiadoù restroù.
Zapotekeg Yatee
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Yatee eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 3.000 den (1990) e Mec'hiko.
1278
Diwar-benn bloavezh 1278 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Araba
200px|thumb|right| Araba en Euskal Herria Araba (Álava e spagnoleg) zo unan eus ar 7 proviñs a ya d'ober Euskal Herria, er c'hreisteiz d'ar Pireneoù. Gasteiz eo ar gêr-benn.
Kontelezh An Iarmhí
right|thumb|kontelezh Iarmhí
Kontelezh An Iarmhí pe Kontelezh Iarmhí (Contae na Iarmhí en iwerzhoneg ha County Westmeath e saozneg) zo ur gontelezh e-kreiz Iwerzhon. Ul lodenn eus proviñs kozh Mí e oa ar gontelezh-se, krouet e 1543, diwar rannañ Kontelezh An Mhí. An Muillean na gCearr (Mullingar) eo kêr-benn ha kêr vrasañ ar gontelezh. E-touez ar c’hêrioù bras all e c’heller menegiñ Áth Luain (Athlone). 79 403 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Berlin-Mitte
thumb|center|800px|Berlin-Mitte thumb|Lec'hiadur Mitte en arondisamant thumb|[[Brandenburger Tor]] Mitte (alamaneg a dalvez kreiz) a zo ur c’harter (Ortsteil) eus Berlin. Heñvelstumm eo anv an arondisamant. 10,7 km² eo gorread Mitte. E 2009 e oa ennañ 79 582 annezad.
Friedrichshain
Ahel kornôg-reter pennañ Friedrichshain eo Karl-Marx Allee. Ar straed-se a zo bet savet er bloavezhioù 1950 en ur heuliañ reolennoù ar gwirvoudelezh soviedel, degaset war-eeun eus Moskov. Kemmet eo bet ar c’harter er bloavezhioù 1980, ar c’hemm-se a zo anvet Plattenbau en alamaneg. A bep tu eus ar straed-se ez eus karterioù annezlec’hioù. Hiziv an deiz e plijont kalz d’ar studierien pe d’an arzourien, ar pezh a lak poblañs ar c’harter da vezañ heñvel ouzh hini Mitte pe Prenzlauer Berg. Abaoe adreizhadenn 2001, eo Friedrichshain, asambles gant Kreuzberg, unan eus 12 pastell-vro (Bezirke) Berlin.
Lec’hioù dedennus
Bep Sul e vez aozet foar an traoù kozh (Flohmarkt) war ar Boxhagener Platz.
Pêr
Brezhoneg
E krennvrezhoneg e kaver ar stummoù Pedr ha Pezr. Stummoù all : Yann-Bêr, Pêr-Vari.
Strelleg pavioù melen
Ar strelleg pavioù melen a zo un evn hirc'harek, Tringa melanoleuca an anv skiantel anezhañ.
Istor an anv California
An teir stad-se a vez graet Las Californias anezho, un anv hag a gaver, abalamour dezho, e rannvedoù arall. Ouzhpenn-se:
Arroudoù
"Gouzout a rit ez eus, en dorn dehoù d'an Indez, un enezenn anvet California tost-tost d'un tu da Baradoz an Douar ; ha poblet e oa gant maouezed du, hep na vije gwaz ebet eno, abalamour ma vevent evel an Amazonedezed. Korfoù brav ha nerzhus a oa dezho, kalonek e oant ha kreñv. O enezenn ne oa ket kreñvoc'h eviti er bed, gant he zornaodoù, hag aodoù roc'hellek. En aour e oa o armoù hag en hevelep metal e oa harnezioù al loened gouez a gustument damesaat d'o marc'hekaat, dre ma ne oa metal ebet nemet aour en enezenn.''"
Diwar neuze e teuas an Enezenn Amazonezed dianav-se da vout anavet evel California.
Abaoe Rolland
Lenneien zo a gav dezhe e c'hall an anv California dont eus Kan Rolland, ur meurgan gallek eus an XIvet kantved, savet diwar-benn faezhidigezh arme Karl Veur e Roncevaux, e Pireneoù Euskal Herria, d'ar 15 a viz Eost 778, p'edo o tec'hel rak an arme vuzulmat.
E linenn 2924 ar meurgan, a zo er pennad CCIX (209), e kaver an anv Califerne evel unan eus ar broioù meneget, hep resisaat muioc'h pelec'h e c'hallfe bezañ. Dont a ra an anv goude menegiñ hini Affrike, pe Afrika.
Ar c'hoant da gavout Paradoz an Douar ha Strizh-mor Anián a roas soñj da Hernán Cortés, goude dezhañ kemer Mec'hiko, da gas meur a arme a-hed aod Spagn Nevez e dibenn ar bloavezhioù 1530 ha deroù ar bloavezhioù 1540.
Hiziv emañ anv California war Ledenez  Baja California,  Pleg-mor California (anavezet ivez evel  Mor Cortés), stad Kalifornia e SUA, ha stadoù Baja California ha Baja California Sur e Mec'hiko.
Bizkaia
Bez' ez eo unan eus ar pinvidikañ proviñsoù zo e Spagn abalamour d'ar greanterezh savet enni adalek diwezh an kantved betek kreiz an  kantved. Hiriv an deiz ne chom ket kalz a dra eus an obererezh kozh-se, met diorroet eo bet ar servijoù, hag an douristelezh gant savidigezh Mirdi Gugenheim.
Wallabi Parry
Wallabi Parry (Macropus parryi) a zo ur bronneg godellek a vev e reter Aostralia.
Kreuzberg
Kreuzberg a zo ur c’harter poblek eus Berlin. E-barzh arondisamant Friedrichshain-Kreuzberg emañ. Da vare rann Berlin e oa Kreuzberg unan eus 12 pastell-vro Berlin, hag eus tu ar c’hornôg e oa. Bevenet eo Kreuzberg gant Yorkstraße (penn-kentañ karter Schöneberg) er c’hornôg, Oberbaumbrücke (penn-kentañ karter Friedrichshain) er reter, Mitte en norzh hag er su gant Neukölln ha Tempelhof.
1669
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1669
Zuberoa
200px|right|thumb|Emañ Zuberoa en hanternoz d'ar Pireneoù hag er sav-heol 200px|right|thumb|Kumunioù Zuberoa Zuberoa (anvet Xiberua pe Xiberoa e rannyezh Zuberoa) eo ar vihanañ eus ar 7 proviñs a ya d'ober Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù. Maule-Lextarre eo ar gêr-benn. Xiberotarrak a vez lâret eus tud ar vro e rannyezh Zuberoa.
Timothy Buckley
Prantad folk
Savet getañ ur strollad ged mignoned e sonas e-barzh festoù skol, ha diwezhatoc'h, ged ar brud, e-barzh tavarnioù e Los Angeles. Eno eo en em gavas get Frank Zappa. Dimeziñ a reas get Mary Guibert (ur mab a voe ganet a-benn nebeut, Jeffrey hag a vo graet Jeff anezhañ diwezhatoc'h, hag hemañ diwezhañ da vonet war roudoù e dad pemp ble àrnugent goude).
Prantad folk/jazz
Liv ar blues a zegas Tim e-barzh e donioù adalek 1968. Cheñch a ra liv e sonennoù kozh en e sonadegoù, a-zoc'h awen e spered d'ar mare-se, ha pinvidikaat kempennadur e sonennoù get ouzhpenniñ un doare gzilofon bras (vibrafon pe fraoñverezh) e-barzh ar jeu. Brav-tre e oa e bladennoù sonadegoù enrollet e London e 1968 (Dream letter ) ha gant ur vouezh ag ar re fromussañ. Ar bladenn Happy Sad a voe da heul, e 1969. Tostoc'h doc'h pezh a ra en e sonadegoù, sonet àr an toemm, hep re a gempennadurioù, blaz ar folk àr ar sonennoù el'kent, met blaz ar jazz iwez, sonennoù hiroc'h, huchadennoù, leñvadennoù get e vouezh ken fromus bepred. Berzh a reas e-touez selaouerion o divskouarn figus, met ne werzhas ket sammadoù pladennoù avat ! Ur brud mat en doa tapet memestra.
Mammeg
E Brazil
D'an 28 a viz Ebrel emañ an Dia da Sogra, deiz ar mammoù-kaer.
E Bro-Saoz
Ar rouanez Victoria a veze graet mamm-gaer europa anezhi, dre ma oa dimezet he bugale e lezioù Europa.
E Chile
Klasket ez eus bet brudañ un Dia de la suegra eno ivez, e miz Here.
Notennoù
Suegra Parentela Svärfamilj
Reichstag
Goude ar brezel
War lein ar Reichstag e voe lakaet ar banniel ruz gant soudarded an Arme Ruz d’an 30 a viz Ebrel 1945, pa voe tapet Berlin ganto. Ma’z eo brudet ar skeudenn-se ez eo bet kemmet a-benn tennañ un eurier gwisket gant unan eus ar soudarded.
Ffrwd Fawr
Ffrwd Fawr zo ul lamm-dour e Kembre, e Powys, e penn saonenn Pennant, nepell diouzh kanienn Dylife, e-kichen Dylife, etre Llanbrynmair ha Llanidloes.
Vogalenn damzigor a-dreñv plaen
Unan eus ar vogalenn a eil renk eo ar vogalenn damzigor a-dreñv plaen, treuzskrivet [ʌ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 314. Klotaat a ra gant ar vogalennoù a gentañ renk [ɔ].
Zerkegem
Zerkegem en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel, a oa ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur rann eus kumun Jabbeke eo bremañ.
Pademelon
Spesadoù
7 spesad pademeloned a zo:
Korrblanedenn
Ur gorrblanedenn n'eo ket ur blanedenn.
Termenadur
Hervez an termenadur bet degemeret d'ar 24 a viz Eost 2006 : Ur gorrblanedenn a zo ur c’horf-egor : Menegiñ a ra an destenn ouzhpenn : UAE a lakaio war-sav un argerzh evit merkañ e-barzh pe rummad lakaat an traezoù a zo war vevenn, pe gorrblanedenn pe unan eus ar rummadoù all.
Emgann El Alamein
Div emgann a c'hoarvezas eno:
300px|Ar Jeneral [[Bernard Montgomery, eus tirlu Breizh-Veur]]
Vladimir Chouchelov
Mestrc'hoarier echedoù rusian,soviedat ha belgiat.
E miz Gouere 2007 edo 2544 e renk Elo.
Stadegoù e Simbase
Hervez an diellaoueg echedoù Simbase, diwar 1 040 partienn, Chouchelov en deus : 69 eo e dregantad a drec'hoù neuze.
Emgann Stalingrad
Emgann Stalingrad a zo bet un emgann drastus e-pad an Eil brezel bed adalek ar 17 a viz Gouhere 1942 betek an 2 a viz C'hwevrer 1943 etre al Lu Ruz (Soviediz) eus un tu hag an armeoù alaman, italian, rouman ha kevredidi all (An Ahel), eus an tu arall.
Pazennoù an emgann
Ouzhpenn ar pazennoù-se e vez kavet alies an oberiadurioù sevenet e kornôg d'an emgann veur betek ma vefe adc'hounezet: oberiadur brezel Wintergewitter sevenet gant an Alamanted a-benn saveteiñ al lu enkelc'hiet, hag emled an argadenn soviedelwar tiriad an Don- Donetz (oberiadur brezel Sadorn, an argadenn Ostrogojsk-Rossoch hag emgann Voronej).
Tizhog
Un tizhog (pe tizog, pe spazh, pe eunuk ) zo un den karget da ziwall gwreg pe gwragez e vestr, en un harem alies, hag a zo bet spazhet pe troc'het, abred a-walc'h en e yaouankiz, da virout outañ da gaout darempredoù revel gant ar merc'hed. Disamm ma vezont eus binvioù an engehentiñ, n'eo ket an dizhoged evit dozviñ e neizhoù o mistri. Peurvuiañ ne vez troc'het nemet an divgell, met a-wec'hoù e vez troc'het kalc'h an den ivez.
Hentennouriezh (Breizh-Veur)
Ul luskad protestant diwanet e diabarzh an Iliz anglikan e voe da gentañ an hentennouriezh (e saozneg Methodism), loc'het gant ur strolladig studierion savet e Oxford e 1729 en-dro da John Wesley ha George Whitefield pergen.
Barra
Barra zo ur ger a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro.
Tipologiezh semantikel-kevreadurezhel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen tipologiezh semantikel-kevreadurezhel (saoz. semantico-syntactic typology) evit komz eus un doare da renkañ yezhoù ar bed hervez an doare da urzhiañ an arguzennoùsemantikel-kevreadurezhel pennañ, da lâret eo en degouezh resis-mañ:
Gwenn ha du
Gwenn ha du, pe Gwenn-ha-Du, zo
Eteokiprenezeg
An destenn c'hresianeg
'Η πολις 'η Αμαθουσιων Αριστωνα Αριστωνακτος, ευπατριδην.
Ar pezh a dalvez :
Vogalenn serr a-dreñv plaen
Implijet e vez a-wezhoù ivez an arouezenn /ɯ/ evit treuzskrivañ ar vogalenn serr a-dreñv gwasket kavet e japaneg ha skrivet う e hiragana ha or ウ e katakana.
Gnaeus Julius Agricola
thumb|right|200px|Delwenn da Iulius Agricola, e [[Bath (Bro-Saoz), savet e 1894.]] Gnaeus Julius Agricola eo ar jeneral roman a oa e penn an armeoù roman en Enez Vreizh hag a aloubas hanternoz ar vro. Skrivet e voe e vuhez gant e vab-kaer Tacitus en e levr De vita et moribus Iulii Agricolae.
Bwlch yr Oernant
thumb|right|280px|Bwlch yr Oernant dindan an erc'h Bwlch yr Oernant zo un ode e Sir Ddinbych e Kembre.
Emsav ar Bengaleg
Istor
Pa voe savet stad Pakistan e 1947 e oa div rann enni: Pakistan ar Reter (pe Bengal ar Reter) ha Pakistan ar C'hornaoueg, pell an eil diouzh eben, dre an douaroniezh, dre ar yezhoù, ha dre o sevenadurioù.
E 1948 e voe embannet gant Pakistan e oa an urdu a oa ar yezh vroadel nemeti, ma savas trouz e-touez bengalegerien Pakistan ar Reter. O welet bec'h hag enebiezh o sevel abalamour d'al lezenn nevez e voe berzet bodadegoù bras gant ar gouarnamant. Aozet e voe un dibunadeg vras gant studierien skol-veur Dhaka a-benn an 21 a viz C'hwevrer 1952. War washaat ez eas an tabut pa voe lazhet studierien gant ar boliserien en deiz-se. E penn an enebiezh e oa an Awami Muslim League, anvet diwezhatoc'h Awami League.
Strelleg digenvez
Ar strelleg digenvez pe strelleg digavandenn a zo un evn hirc'harek, Tringa solitaria an anv skiantel anezhañ.
Distrigoù Bro-Saoz
Unanenn diriadel eus gouarnerezh lec'hel ar Rouantelezh-Unanet ez eo an distrigoù (Districts e saozneg), a-is d'ar c'hontelezhioù ha rannet d'o zro e parrezioù keodedel.
Kensonenn ankoue
Ne vez ket implijet gensonenn ankoue gant yezhoù Europa. E lec'hioù all eus ar bed avat e vezont implijet alies a-walc'h, dreist-holl er yezhoù semitek hag ar yezhoù berberek hag ivez ar yezhoù kaokazek, wakachek ha salichek.
Pademelon kilpenn ruz
Ar pademelon kilpenn ruz (Thylogale thetis) a zo ur bronneg godellek hag a vev e reter Aostralia.
An Dre-Nevez
An Dre-Nevez a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landivizio, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Severus Snape
Liammoù diavaez
Figuren der Harry-Potter-Romane
Oposom-dour
Doareoù pennañ
Ar godelleg-dour nemetañ eo ha palvezek eo e bavioù a-dreñv.
Ergyng
E 474 e voe krouet gant Gwrfoddw Hen. A-raok-se e oa un darn eus rouantelezh Gwent. Ne badas ket pell he frankiz, avat, rak merc’h roue Glywys a zimezas da v-Meurig Gwent war-dro 570 ha goude 590 e voe unvanet Ergyng gant Gwent.
Pluverin
Ardamezioù
- Al lammell evit familh de Langle; manaloù ed evit hini Gibon; ar vailhenn evit hini Roc'han.
Plankenn-ruilh
Perzhioù teknikel ur skateboard
Ar re Abec7 ha 9 n’int ket ken solud, met buan e troont.Eizh kib-bouloù a gaver war pep plankenn.
Meur a galeter a zo, renket gant ur sifr hag al lizherenn A da heul. da heul. E-touez ar seurtoù zo e kaver 92A (evit an doare street), 95A, 99A ha zoken 101A (ar re galetañ eo, implijet dreist-holl er skatepark).
Snellegem
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|160px|An iliz katolik Sint-Eloois
Oposom skoazioù du
Boued
En em vagañ a ra diwar frouezh ha preñved a glask diouzh an noz.
Gorik Cools
Gorik Cools a zo bet ganet d'ar 1añ a viz Genver 1964.
Taveeg
thumb|center|700px|Taveeg gwelet eus an aod
Lucien Petit-Breton
E vuhez
Kregiñ a reas da redek war an hentoù, ha gounit a reas ar "Bol d'Or" e 1904. E 1905 e klaskas diskar rekord an eur a oa dalc'het gant ar stadunanat Willie Hamilton, gant 40,781 km abaoe 1898 : kaset e voe gantañ da 41,110 km, er marc'houarnva Buffalo e Pariz. Gounit a reas Pariz-Teurgn e 1906, hag ar redadeg kentañ Milan-Sanremo e 1907.
Redek a reas betek 1914, ma reas e Dro Bro-C'hall diwezhañ, ret dezhañ dilezel goude nav zennad er bloavezh-se.
Molenez (Leon)
Douaroniezh
Bez' ez eus war-dro 15 km etre Molenez hag an douar bras. E-touez an enezennoù strewet en enezeg Molenez ez eo Molenez an hini vrasañ, met n'eo ket gwall vras e gwirionez : 1200 m a-hed dre 800 m a-led, da lâret eo 72 hektar. He lein a zo 26 m a-us live ar mor. Ar bourk hag ar porzh a zo lec'hiet er Reter, diwallet gant al Ledenez, un enezenn vihan hag a vez kenstaget ouzh Molenez gant ur gro vili pa vez izel ar mor. E-pad ar reverzhioù bras e c'heller ivez mont war droad eus Molenez da Drielen. Er C'hornôg, dirak Enez Eusa, an douaroù zo goloet gant lanneier, ur metoù dispar ha bresk.
Tredan, dour ha lastez
Dastumet e vez an dour glav en ur mell penton 1500 m³. Ar brasañ eus an tiez o deus ivez ur penton glav a-hend-all. E 1989, an enezenn oa bet reuziet gant ur sec'hor vras ha ranket e oa bet goulenn e vefe degaset dour eus an douar bras. Prestik goude, ur sourser galvet gant kentañ eil-maer ar gumun, en doa kavet dour evadus en hanternoz an enezenn. A-drugarez dezhañ, an enezourien n'o deus aon ken d'en em gavout berr gant an dour ha priz an dour e Molenez a zo teir gwech marc'hadmatoc'h evit war an inizi amezek.
Vulgat
Labour Hieronimos
War a hañval e reas Hieronimos gant an Hexapla evit sevel troidigezhioù nevez d'al latin diwar ar Septuaginta ; Levr Job hepken zo deuet betek ennomp. Adalek 390 betek 405 e troas diwar an hebraeg holl levrioù an Tanac'h, en o zouez an doare nevez all eus Levr ar Salmoù a anvas iuxta Hebraeos "tost da Hebreiz" hag a zo e Versio Gallicana.
Sant-Nikolaz-ar-Pelem
<HR noShade>
Kanton Plouigno
Kanton Plouigno a zo unan eus departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Degouezhout a ra gant Bro-Dreger Penn-ar-Bed, war-bouez Montroulez (lez dehoù).
1282
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1282
Yezhoù Kolombia
Statud lezennel
Goude kantvedoù a zispriz eo krog kevredigezh Kolombia d'en em zigeriñ ouzh he liesseurtegezh. Sellet e vez muioc'h-mui gant kefredourien ar vro ouzh ar c'humuniezhioù indian evel ouzh ur binvidigezh. E 1991, e-ser degemer ar vonreizh nevez, eo bet anavezet ar yezhoù indian ent ofisiel evit ar wech kentañ. Meur a vellad er vonreizh a denn da liesseurtegezh ar vro ha d'he yezhoù. Evel-se eo deut bonreizh Kolombia da vezañ unan eus ar bonreizhioù gwellañ e Latinamerika evit ar pezh a denn d'an doujañ da wirioù ar pobloù engenidik. Sezoù dre ret zo bet miret er Breujoù evit dileuridi ar minorelezhioù etnek. Dreist-holl e c'hallomp lakaat war wel ar melladoù a-is
Heureuchin Manchouria
Heureuchin Manchouria (Erinaceus amurensis) a zo ur bronneg eus ar c'herentiad Erinaceidae hag a vev e reter Azia.
OE Kara-Kirgizia
Oblast Emren Kara-Kirgizia (ruseg: Кара-Киргизская АО) a oa bet krouet d'ar 14 a viz Here 1924 evel ur rann euz RSKS Rusia diwar an takadoù eus RSSE Turkestan ma veze kavet enne ar muiañ-niver Kazac'hed ha Kirgized.
Kanton Gwitevede
Kanton Gwitevede a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Louarn Darwin
Annez
Er c'hoadegoù klouar hepken e kaver louarn Darwin .. Un aneval oberiant da serr-noz eo dreist-holl.
Karintia (Slovenia)
Karintia pe Koroška pe c'hoazh Karintia slovenek a vez graet eus bihanañ rannvro Slovenia a oa perzh eus dugelezh Karintia (Aostria-Hungaria) betek 1918. Eno e vez komzet ar memes rannyezh slovenek hag e su stad kevredet Karintia, Aostria, ar c'hKoroško ("karintianeg" pe sloveneg Karintia).
OE Adigeya
D'an 13 a viz Eost 1928 e oa bet laket dindan beli Kari Krasnodar ha dont a reas Maykop da vezañ ar sêz melestradurel nevez e 1936 da geñver ar c'hemmoù lakaet e pleustr war-dro bevennoù an oblast.
Kantikoù da Sant Erwan
Kantik Zant Ervoan
Emichañs e oa bet gwallgomprenet gant saver ar gerioù-se stumm nac'h kozh Treger "N'en euz ket enn Breiz, N'en euz ket unan" a gaver er reoù orin. Displeget e oa bet kement-se gant person kozh Landreger Yann Talbot (1940-), gant kalz a vousfent, en ur filmig hag a c'heller gwelet war al lec'hienn KAOUENN.net : Kantik brudet sant Erwan ha fentigelloù, gant Yann Talbot, 31 a viz Mae 2009.. An hevelep gerioù a c'haller kavout e-barzh unan eus an danevelloù gant Anjela Duval, Pardon Sant Erwan an titl anezhi : « Ya, ya, ur pardon kaer, » a soñje Emari. 'N em ankouazh a reas memes da ganañ ivez da heul ar prosesion gant e vouezh izel raoulet. Eñ hag en devoa bet biskoazh klevet den ebet anezhañ o kanañ er gêr. <blockquote style="font-style:italic;"> Na 'n eus ket e Breizh Na'n eus ket unan Na'n eus ket ur sant
Hemiechinus
Spesadoù
2 spesad heureuchined azian a zo ennañ:
Polioptila
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seitek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Mar
Talvoudegezh
An douetañs hag ar martezeañ eo ar ster pennañ pa vez implijet mar evel un anv-kadarn. Sellet ouzh skouer kentañ er pennad mar e-barzh Geriadur brezhoneg An Here : Den n'en dije kredet sevel an disterañ mar war-se. Ar martezeañ vez gwelet en droienn "war var da..." evit diskouez ma c'hellfe dont un darvoud bennak.
Ar mar er brederouriezh
Er, René Descartes ha gant mennozhioù nevez ar steredoniourien europat o deus degaset anaoudegezhioù dic'hortoz war an neñvioù e-lec'h ma veze gwelet sez Doue hag an aelez enno.
Er en doa embannet ar fizikour alaman Werner Karl Heisenberg (1901-1976) an digevaltaderioù Heisenberg evit termenañ pennaenn ar mar ha dre-se e tiskoueze ne oa ket posupl kaout un anaoudegezh rik eus perzhioù un draezhenn kwantek war e lusk.
Enez Santa Catarina
N'eus nemet un toullad kantmetradoù aleshont d'an douar bras, ha daou bont zo:
Vogalenn damserr a-raok ront
Skouerioù
Amañ eo bet graet war-eeun gant an arouezenn [ø] kentoc'h evit [ø̞] evit eeunaat an treuzskrivadurioù:
John William Waterhouse
E vuhez
E 1874 e kinnigas e oberenn Sleep and His Half-Brother Death da-geñver diskouezadeg-hañv ar Royal Academy, ha degemeret mat-tre e voe an daolenn. Betek e varv e kinnigas oberennoù bep bloaz pe dost d'ar Royal Academy. E 1883 e timezas gant Esther Kenworthy.
The Lady of Shalott eo e daolenn vrudetañ. Teir zaolenn a savas war an tem-se, e 1888, 1896 hag e 1916.
Skolaj Sant-Jozef Lannuon
Istor berr
Kapusined a oa staliet er savadurioù betek 1830.
Paraechinus
Paraechinus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Stacy Peralta
thumb|right|200px|Stacy Peralta war-dro 1976 Stacy Peralta (15 a viz Here 1957 e California) a zo ur skater, un embreger, ur filmazer hag un team surfer amerikan. Bet eo bet ezel eus Z-Boys, ha brudet eo ivez e bed ar plankennoù-ruilh evit bezañ ijinet un doare (anvet vert e saozneg) da implijout ar c’hrapennoù diazezet war fiñvoù ar surf.
1283
Diwar-benn bloavezh 1283 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Konan IV
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas Konan IV da Margaret of Huntingdon (Dukez Breizh) (1145–1201), merc'h da Henry, Kont Northumbria, ha da Ada de Warenne.
Robert Schuermans
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Partiennoù
10. a3 d6
12. De2 Tc8
20. Mxd5 Mxd5
25. Td4 Txc2
27. Fxe3 Txb2
28. Md2 h6
29. Df4 Fxf3
30. Dxf3 De5
38. Dxf3 Dxd2
Bistroll beg gwar
Ar bistroll beg gwar (Xenus cinereus) a zo un evn hirc'harek. Ar spesad nemetañ eo er genad Xenus.