cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edam-Volendam
thumb|right|200px|Porzh Volendam thumb|right|200px|Lec'hiadur Edam-Volendam thumb|right|150px|Banniel Edam-Volendam thumb|right|90px|Ardamez Edam-Volendam thumb|right|150px|Krugell an oadoù (01/01/2008) Edam-Volendam (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 24,78 km² eo gorread Edam-Volendam (douar : 16,29 km², dour : 8,49 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 28 467 annezad enni. Edam ha Volendam eo an div gêr a ya d'ober kumun Edam-Volendam. Etre Volendam ha Purmerend emañ polder Purmer.
Waskoeg-wichrameg
Ur yezh penoutiek eus skourr yezhoù tchinoukek eo ar waskoeg-wichrameg (wasco-wishram) komzet gant tro-dro da 69 den (diwar 750 den en holl) e norzh-kreiz Oregon ha su Washington er Stadoù-Unanet (1977).
Mathilde
Mathilde a zo un anv-badez alamanek, nederlandek, ha gallek roet d'ar merc'hed, a zo Matilda e brezhoneg hag e meur a yezh all
Djiarongeg
Teir rannyezh a zo:
Vogalenn
Vogalennoù a-raok ha vogalennoù a-dreñv (Ment a-led)
Tchinoukeg
Ur yezh penoutiek eus skourr yezhoù tchinoukek eo an tchinoukeg (chinook) komzet gant tro-dro da 12 den nemetken (diwar 300 den en holl) en Oregon ha Washington er Stadoù-Unanet (1996).
Teir rannyezh ez eus:
Kogenneg kuch
Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun ha had dreist-holl ha kemer amprevaned (c'hwiled da skouer) ivez.
Yasunari Kawabata
Ouzhpenn da skrivañ romantoù (Bro erc'h eo an hini brudetañ) en deus krouet ivez kelaouennoù lennegel.
Oposom
Bevañ a reont en Amerika.
Genadoù
19 genad oposomed zo :
Izoglos
Gerdarzh
Kavet e vez en anv ar gwriziennoù 'izo' (heñvel) ha 'glos' (yezh). Savet eo bet evel un anv izogramm, e-giz izobar da skouer ; koulskoude, n'eo ket un izoglos ul linenn da liammañ poentoù kenetrezo gant ur memes talvoud, mes kentoc'h ur linenn evit dispartiañ poentoù (marteze e vefe tu da lavaret eo ul linenn da liammañ poentoù hep talvoud resis).
Rannvroioù Slovakia
Roll Rannvroioù Slovakia
Etre krommelloù emañ anv kêr-benn ar Rannvro.
Bloavezhioù 1840
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1840
Mongolia (disheñvelout)
Sellet ivez ouzh:
1005
Diwar-benn bloavezh 1005 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Republik Soviedel Besarabia
Ur Republik Soviedel berrbad e oa Republik Soviedel Besarabia (ruseg: Бессарабская Советская Социалистическая Республика) bet disklêriet evel ur rann emren eus RSKS Rusia d'an 11 a viz Mae 1919 ha nullet e miz Gwengolo 1919.
Aloubet e oa bet an takad-se gant Polonia betek an 29 a viz Kerzu 1920.
Shmuel Yosef Agnon
Bet en deus priz Nobel al lennegezh e 1966, asambles gant Nelly Sachs.
Lviv
Anvioù
Anvet eo bet Lemberg en alamaneg, Lwów e poloneg, Львов (Lvov) e rusianeg, Léopol e galleg, Leopoli en italianeg hag Ilyvó e magyareg.
Kagoueg
Ur yezh direnk komzet e Kolombia e oa ar c'hagoueg. N'ouzer hogozik netra diwar he fenn.
Bungeg
Gwelet ivez
Yezhoù Kameroun
Tirol
Menezioù uhelañ Tirol eo an Ortler (italianeg Ortles, 3 905 m) hag ar Großglockner (3 798 m). Teiryezhek eo ar vro : e Tirol an Norzh hag ar Reter e komzer alamaneg, e Su Tirol alamaneg, italianeg ha ladineg (reto-romaneg), hag en Trentino italianeg. thumb|200px|Tirol an Norzh, ar Su hag ar Reter
Jan Smeets
thumb|Jan Smeets (2013) Jan Smeets a zo bet ganet d'ar 5 a viz Ebrel 1985 e Leiden (Izelvroioù).
Mestrc'hoarier echedoù izelvroat eo.
Ar mil nozvezh hag unan
Stummoù an oberenn
Kalz a stummoù a vez e-barzh Ar mil nozvezh hag unan. Tennañ a ra kontadennoù zo d'an istor, d'ar garantez, d'un drajedienn, d'ur pezh farsus, d'ar varzhoniezh ivez pe da mojennoù ar c'hredennoù musulman. Atav e vez gevier ha troioù en danevelloù hag an holl danevelloù zo tro kavet gant Chahrazad ivez.
Un oberenn en Europa an
Deuet betek ennomp war-bouez ur studier gall eus ar Reter, Antoine Galland e anv ha roet gantañ ur stumm a levrioù moulet d'ar c'hontadennoù pobl gant liamm istor an danevellerez Chahrazad. Bez' ez eus dalc'het istorioù e-leizh el levrioù hag an istor a framm ar strollad, istor Chahrazad, zo dalc'het ivez.
Ar Re Yaouank
Goude Ar Re Yaouank
Ar pempved, Stéphane De Vito en deus c'hoariet en e-leizh a strolladoù, evel ar Guichen Quartet gant e zaou vignon, pe e-barzh strollad Pat O'May.
Nelly Sachs
Nelly Sachs a oa ur varzhez yuzev alaman ganet e Berlin d'an 10 a viz Kerzu 1891 ha marvet e Stockholm d'an 12 a viz Mae 1970.
Karpo
Karpo (Καρπώ e gregach), a-wechoù Ksarpo, a oa unan eus an Eurioù, a rae war-dro an Diskar-amzer, an dareviñ, ar mediñ, hag ivez diwall an hent da venez Olympos, ha distagañ ar c'houmoul diouzh ar menez pa vezent sac'het. Eilañ Persefone, Afrodite hag Hera a rae, hag a-wechoù ivez an doueed Dionysos, Apollon ha Pan.
Febvin-Palfart
Bezioù milourel SUAat e bered ar gumun
Mervel a rejont d'an 19 a viz Meurzh 1944 e-pad an Eil brezel-bed pa yeas o c'harr-nij, ur B26 Marauder eus ar 9th Air Force,  391st Bomb Group, 573rd squadron, d'ar strad .
Caroline
Istor
E saozneg eo stag an anv ouzh an anv-gwan deveret diwar anv ar roue Charlez Iañ (1625-1649) pa vez kaoz eus Caroline Age, pe Caroline literature. Met anavezet eo ivez an anv-gwan all Carolean  pa gomzer eus Carolean style.
E Stadoù-Unanet Amerika e anavezer stummoù damheñvel o distagadur ha skrivet disheñvel:
Zwalm (kumun)
Zwalm a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Caroline
XXvet ha XXIañ kantved
<!--
1006
Diwar-benn bloavezh 1006 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
RSSE Krimea
Ur Republik Soviedel e oa Republik Soviedel Sokialour Emren (RSSE) Krimea (tatareg Krimea a-vremañ Qırım Muhtar Sotsialist Sovet Cumhuriyeti; anv ofisiel e tatareg Krimea a-gozh hervez reolennoù al lizherenneg turkek unvan: Qrьm Avonomjalь Sotsialist Sovet Respublikasь; ruseg: Крымская Автономная Советская Социалистическая Республика) bet savet evel ur rann eus RSKS Rusia d'an 18 a viz Here 1921 hag aet da get d'an 30 a viz Gouere 1945 pa voe troet en Oblast Krimea enbarzhiet e RSKS Rusia, bet laket dindan beli RSS Ukrania e 1954. Div yezh ofisiel a oa eno: ar ruseg ha tatareg Krimea.
Adsavet e oa bet adarre an emrenelezh e 1991 evel ur rann eus Ukraina, anvet bremañ "Republik Emren Krimea".
Republik Soviedel ar Mor Du-ha-Kuban
Yekaterinodar (bremañ anvet Krasnodar) e oa kêrbenn ar Republik.
Carl Friedrich Gauss
E vuhez hag e labourioù
Donezonet kenañ e oa ar bugel, ha deskiñ a reas lenn ha kontañ drezañ e-unan d'an oad a dri bloaz er skol. Souezhañ a reas buan a-walc'h e gelennerien, un danevellig a zo diwar benn-se: Ur c'helenner a roas d'e skolidi ul labour sammañ evit pleustriñ. Kinnig a reas dezho sammañ an holl niveroù etre 1 ha 100. Nebeudig amzer war-lerc'h e roas Gauss ur respont vat d'e gelenner, sammet en doa en un doare fin ar sifroù kenetrezo: 1+100=101, 2+99=101, 98+3=101... ha se 50 gwech ( (100x101)/2). Gwelet e vez ar formulenn-se hiriv an deiz e klas 1añS el lise.
Arc'hantaet e voe gant Dug Braunschweig, hogen, ne blijas ket dezhañ an doare implijet gant an Dug da baeañ anezhañ abalamour d'an distabilded ha ne soñje ket da g/Carl e oa pouezus a-walc'h ar matematik evit talvezout ur sikour ken bras. Neuze e troas war-zu ar steredoniezh, hag e 1807 e voe anvet da gelenner steredoniezh ha da rener arvestva ar stered e Göttingen.
E 1818 e krogas Carl Friedrich Gauss ur studiadenn zouaroniel eus stad Hannover, al labour-se a gasas anezhañ diwezhatoc'h da zispakañ "an dispakadurioù reizh" evit diskrivañ ar fazioù muzuliañ hag a oa talvoudus evit ar geometriezh diferañsiel. E d/theorema egregrium a roas tu da sevel ur perzh pouezus d'a meno a grommenn.
Boyaval
Boyaval a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Taouarc'h
A belec'h e teu an taouarc'h
Er geunioù ne beurvrein ket ar plant abalamour ma'z eo trenk an douar. Berniañ a ra kinvi, gwez, kebell-tousegi, kenkoulz evel korfoù marv amprevaned pe loened. Abalamour d'an diouer a aer, pe a oksigen en dour pe en douar gleb, n'a ket an holl draoù-se betek peurvreinañ.
Ronan & Erwan Bouroullec
Oberennoù
Gant o sistem burev anvet Join e weler ivez e plij dezho ar modulennoù hag ar wevnded : kemm-digemm eo, da glotañ gant an ezhommoù. Un daol vras eo, ma c'haller stagañ meur a lodenn all (speurennoù, danzornioù...) a-benn aozañ ar plas evit labourat.
Vincenzo Castaldi
Trec’h e voe e seizh kampionad Italia:
Div bartienn
16.Mc7+ 1-0
13.cxd4 Db6
18.Df4 Dc3
26.Rf3 Tdg8
29.Dxa7 Tg3+
Dinamit
Istor
D'an 3 a viz Gwengolo 1864 e voe un darzhadenn ramzel en uzin sevel dinamit Nobel. 5 a dud a voe lazhet e-touez anezho breur yaouankañ Alfred Nobel, Emil Oskar Nobel.
Fonadur
Er yezhoniezh e vez implijet an termen fonadur (saoz.: phonation) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus an doare ma vez implijet al larinks evit produiñ sonennoù a c'hell bezañ kement o ferzhioù da c'houde gant an organoù fonadur all.
Fonadur ha stad an troc'h-avel
E javaeg ne vez ket implijet ar vouezh plaen gant ar c'hensonennoù dre serriñ ma vez enebet daou zoare fonadur all anvet mouezh laosk ha mouezh reut.
Yoran Embanner
Geriadurioù godell
Kregiñ a reas Yoran Embanner gant embann geriadurioùigoù godell (divyezhek ha pep yezh troet en div lodenn) ar yezhoù nebeut anavezet ha n'eus ket kalz a vez embannet erfin. Ur hanterkantad a zo bet embannet. "Chakod" zo ur ger all evit "godell".
Timbroù Sina - Burevioù saoz
Pa grog ar frammadur-mañ da vont en dro e vez dastumet al lizhiri er c’herioù-se ha kaset da Hong-Kong, lec’h ma vez moulet warno ur sielladur “B62”. Diwezhatoc’h (1860-1870) e vo fiziet ur sielladur ispisial da bep kêr a Sina enni ur burev saoz.
Schtroumpfed
Doare tro ar bed evit ar Schtroumpfed
Ezteorikel e tremen istorioù ar Schtroumpfed da vare ar grennamzer. Pep schtroumpf zo tro-dro 100 vloaz, nemet ar Schtroumpf Meur zo 542 vloaz. Ar bobl-se a vev en ur gêriadennig e-kreiz ur c'hoad graet "ar Vro Daonet" (le Pays Maudit) anezhañ. Diaes eo da lec'hiañ war ur gartenn, met en Europa e hañval bezañ.
Arallrevelezh
Krouet e oa bet an nevezc'her heterosexuel nebeut war-lerc'h ma oa bet krouet an termen homosexuell ha diwar an hevelep patrom oc'h implijout ar rakger latin hetero- ("arall"). Implijet e oa bet an termen heterosexuel evit ar wezh kentañ dre skrid e 1869.
Gl 628
Gl 628 a zo ur gorrez ruz. Lec'hiet emañ tost a-walc'h ouzh an Heol (13.8 bloavezh goulou) met re wan eo da vezañ gwelet gant an daoulagad noazh.
Verner von Heidenstam
Mab d’un ofiser nobl e oa. Studiañ a reas al livouriezh e Roma hag e Pariz gant Jean-Léon Gérôme, met evit abegoù yec’hed e rankas paouez gant e studioù ha mont da veajiñ evit pareañ e Su Europa hag er Reter-Nesañ betek ar bloaz 1887. Derc’hel a reas da veajiñ koulskoude ha skrivañ war un dro. Labourat a reas evit ar gazetenn Svenska Dagbladet.
Krank Sina
Krank Sina (Eriocheir sinensis) a zo ur c'hresteneg a-orin eus reter Azia.
Friederike Dorothea von Baden
He buhez
Les communautés de Fredrika (1799), Dorotea (1799) et Vilhelmina (1804), situées en Laponie suédoise, ont été nommées en son honneur. -->
Marcel Wanders
Marcel Wander (2 a viz Gouere 1963 e Boxtel, Izelvroioù) a zo un dizagnour izelvroat.
Michelle Bachelet
An demokratelezh
E 2002, da-geñver un taol cheñchamant ministred eo anvet Bachelet da Vinistrez an Difenn. Ar plac'h kentañ en istor republikan ar vro er garg-se eo. Ur wech e karg e krog da c'hounit anaoudegezh ar bobl evit he labour evel m'en diskouez ar sondadegoù. Kroget e vez da soñjal enni evel danvez prezidantez. thumb|200px|Michelle Bachelet evel Ministrez an Difenn
Emginnig d'ar brezidantelezh
E c'hourc'hemennoù c'hwekañ en deus embannet dirak an holl ar prezidant Ricardo Lagos en ur ziskouez e lorc'h evit trec'h Michelle Bachelet hag en ur bouezañ war roll an dilennadez nevez evel kentañ maouez prezidantez Chile. War un dro he deus resevet Bachelet gourc'hemennoù izili pouezus eus ar bed politikel broadel hag etrebroadel.
Paskwezhen
Kont Gwened e oa Paskwezhen  (marvet e 877) hag unan eus ar re a glaskas bout Roue Breizh goude muntrañ ar roue Salaun. Dimezet e oa gant Prostlon, merc'h ar roue, peadra da vezañ lakaet da roue Breizh.
Gant Gurwant ec'h iriennas muntrañ e dad-kaer. Ne c'hellas ket en em glevout gantañ avat, ha brezel a savas etrezo. E 875 ec'h arsailhas Roazhon gant ul lu bras met trec'het e voe. Adarre e klaskas e du e 876, met daoust ma oa Gurwant tost da vervel e c'hwitas adarre.
Hans Christian Andersen
Hans Christian Andersen (distaget [ˈhanˀs ˈkʰʁæʂd̥jan ˈɑnɐsn̩] e daneg) (2 a viz Ebrel 1805 en Odense, Danmark - 4 a viz Eost 1875 e Rolighed, Frederiksberg) zo ur skrivagner danat, barzh ha romantour, brudet dre ar bed-holl gant ar c'hontadennoù en deus skrivet.
Domingo de Guzmán
Domingo de Osma ( war-dro 1175-1221), anvet ivez Domingo de Guzmán Garcés, a oa ul lean katolik, saver urzh ar Frered prezegerien pe Dominikaned.
Bec'h d'ar Gatared
Treuziñ a reas Okitania ha kavout a reas an disivoud katar. Kalz a gristenien eno a oa heuget gant pinvidigezhioù an Iliz hag a oa troet a-du gant mennozhioù ar Gatared. Betek an XIIvet kantved e oa bet ar bibien o klask enebiñ outo e daou zoare: En 1184 e voe kondaonet an disivouderien.
Ar Faoued
Lennegezh
Er Faoued an hini eo e krog ar romant polis L'Île aux trente cercueils (Maurice Leblanc, Le Journal, 1919) pan arru Véronique d'Hergemont — penntudenn an oberenn — er gêriadenn, a-raok kenderc'hel gant he hent betek « Sarek », an enezenn faltaziek a-vaez da Fouenant.
Bukarest
Gevellerezh
Bukarest zo gevellet gant:
Laires
Laires a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Luskad Rannvro Savoia
Al Luskad Rannvro Savoia (Galleg Mouvement Région Savoie) a zo ur strollad politikel a stourm evit krouidigezh ur rannvro velestradurel distag e Savoia. Krouet e voe e 1972 gant an diveliour Max Molliet, dre unaniezh Kelc'h an Annonciade hag Klub Savoiz Savoia.
Adalek ma oa bet dilennet Benoît Bro d'ar burev politikel e miz Mae 1999 eo kevreet gant ar C'hevread Savoiat. Alen Favro a zo e penn bremañ ha difenn a ra an arpitaneg a zo ur darn bouezus eus ar sevenadur savoiat hervezañ.
1008
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1008
Storlok
Sonerien
Paotr e vinvioù :
Yezhoù Europa
right|thumb|400px|Ar Yezhoù Europa An darn vrasañ eus ar yezhoù a vez komzet en Europa a zo yezhoù indezeuropek. Amañ er roll-mañ e vo kavet kement ar yezhoù a vez komzet en Europa (gw. ivez Yezhoù Unaniezh Europa) ha yezhoù all liammet gant ar re-mañ hag a vez komzet en tu all da Europa, d.s an afrikaneg.
Yezhoù Romanek
Savet diwar al latin komzet gant an alouberien Roman en Europa a-bezh.
Lik Ha Lik
Buhezskrid
Goude ur bladenn verr (d.l.e un demo) anvet Dizalc'h da spered en doa enrollet ar strollad-mañ ur bladenn anvet Brezhoneg ain't gonna die e 2003 warni 4 zitl hepken. Gallout a reer o fellgargañ war internet.
E 2005 e oa an disparti kentañ. E 2006 e oa bet adsavet gant Skwal ha Fañch hag an daou gomper aet war-du ur sonerezh Punk-fuzion. Da lavaret ur meskaj gant punk, rap, rock, hard-rock, funk, ska ha reggae... Cheñchet ar stil marteze met ne oa ket bet cheñchet an dro-spered, kanañ traoù nann-hengounel brezhonek.
Als
Tost eo d'an douar-bras ha dispartiet eo diouzh ledenez Jutland gant strizh-mor Als Sund a c'haller tremen war-bouez daou bont. Sønderborg eo ar gêr vrasañ, war vord ar strizh-mor, ha lod eus he c'harterioù nevesañ en em astenn war an douar-bras.
Bleiz gris
Livadur
Evid kaleter e oa bet savet korf ar bleiz gris. E vruched strizh hag e revr galloudus a lakaa da aesoc'h ar c'herzhadegoù hir. Galloud a ra redek meur a gilometr da zek kilometr dre eurvezh ga tizhout a c'hell 65 km\e e-pad un hemolc'h.
Gouennadur
Ar c'houpl alpha hepken a bar (se a zo un doare ag aozadur a gaver s spesadoù arall a gion o vevañ e bagadoù-chas evel an Dhol pe al Lykaon. Etre genver hag ebrel emañ an amzer-parañ. Diwezhatoc'h e vez er broioù yen. Un torad nemetañ e vez ganet e pep bagad-chas estreget a far ar par alpha gant unan eus ar barrezed mestroniet. Ma c'hell-hi an dra-mañ e arnodo ar penn-barrez da virout an dra-se da c'hoarvez dre bellaat he c'hevelerezed diouzh ar par.
O oad-gour e tizh ar bleizi goude daou pe tri bloavezh. Oblijet e vo kalz anezho neuze da vont kuit eus ar chasha da grouiñ ur chas nevez. Etre 6 ha 8 bloavezh e c'hell bevañ ar bleizi en natur hag-eñv e c'hellont bevañ div wech hiroc'h en erreoù. Uhel-tre eo ar feur-merventez. Kalz bleizigoù a varv gan an aon ha kalz arall a vez lazhet gant preizherien evel arzhed, koyoted pe lern. Mervel a ra ar bleizi en abeg d'ar bigrierezh, d'ar gwallzarvourdoù-kar ha da c'hloazioù-hemolc'h. Daoust ma c'hell bleizi tizhet ganto o oad-gour bezañ lazhet gant preizherien o enebour pennañ a vez bleizi o tont eus chaseoù arall.
Sidan-prad
Ar sidan-prad, (liester : sidaned-prad) a zo ur spesad golvaneged bihan, Anthus pratensis an anv skiantel anezhañ.
Elesbed Iañ (Rusia)
Taol-stad 1741
Divizet e voe ivez skarzhañ an Alamaned, brud fall warno, diouzh ar gouarnamant.
Kurunennet e voe Elesbed d'ar 25 a viz Ebrel 1742.
Hêr Elesbed
Dibab a reas he niz, Pêr Holstein-Gottorp. Dimeziñ a reas anezhañ d'ar briñsez Sophie von Anhalt-Zerbst hag a voe anvet Katelin, e koun mamm Elesbed. Bugel ar c'houblad, Paol Iañ, a voe ganet d'an 20 a viz Gwengolo 1754.
Triumvirelezh kentañ
Ar bennc'hoarerien
E 70 kent JK e voe dilennet daou gonsul nevez e Roma : Sellet e veze ouzh Caesar evel un alvokad dispar o kas ur c'hoñsul bet dirak al lez-varn. Caesar ha Crassus, demagogourien c'hoantek an daou anezho, en em lakae e-tu ar populares, ar re a oa a-enep da vrientinelezh mirour ar Sened. Pompeius a veze harpet gant an optimates. Kanmeulet e veze Pompeius peogwir en doa distlabezet ar Mor Kreizdouar eus morlaeron Kilikia hag a-drugarez d'e ergerzh-brezel a-enep da Vitridates etre 67 ha 63 kent JK, tra ma voe dilennet Caesar e -63 da veleg-meur (pontifex maximus) a-drugarez d'un droiad evit an dilennadegoù paeet gant Crassus.
An driumvirelezh hag ar sened
Ret eo lavaret ne oa ket bet an driumvirelezh kentañ-se anavezet en un doare ofisiel gant ar sened. N'eo nemet un emglev prevez etre Pompeius, Caesar ha Crassus. An driumvirelezh anavezet evit ar wech kentañ gantañ a voe « triumvirelezh vonreizhañ » -43, magistradelezh nevez, etre Marcus Antonius, Octavius ha Lepidus evit rannañ ar galloud hag an impalaeriezh.
Kastell Lehon
An diskar hag an adsav
Dilezet e voe ar c’hastell e 1490, pa oa o kouezhañ en e boull, met implijet e voe c’hoazh e-pad ar brezelioù a relijion e 1590.
Kenemobererezh (yezhoniezh)
Stummoù arbennik
Daoust ha ma vez implijet ral a wezh stummoù arbennik evit sevel an tu-kenemober er yezhoù komzet en Europa dre vras, e vez implijet merkoù morfologel pe leksemek a-ratozh-kaer ebit merkañ ar c'henobererezh, en o zouez ar yezhoù turkek hag ar yezhoù bantouek, da skouer
Muiden
Mogerioù-kreñv
Ar mogerioù-kreñv kentañ a voe savet e-pad lodenn gentañ ar kantved. E 1590 e voe savet savennoù-douar da gemer plas ar mogerioù. Ramparzhioù a voe savet ivez, an holl draoù-se a voe aozet diwar ur steuñv gant Adriaen Anthonisz. Muiden a oa e penn norzh an Nieuwe Hollandsche Waterlinie. E-pad ar brezel etre Frañs ha Prusia e 1870 e voe kresket c'hoazh Stelling van Amsterdam, ha savet e voe Muizenfort ha kazarnioù Vestingplein. Holl aozadur ar mogerioù a voe kreñvaet ivez.
Uitgeest
thumb|right|200px| Tweede Broekermolen thumb|right|200px|Lec'hiadur Uitgeest thumb|right|150px|Banniel Uitgeest thumb|right|90px|Ardamez Uitgeest thumb|right|190px|Krugell an oadoù (01/01/2008) Uitgeest (distagañ :) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 22,31 km² eo gorread Uitgeest (douar : 19,18 km², dour : 3,13 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 12 514 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Uitgeest : Assum, Busch en Dam, Groot Dorregeest, Uitgeest.
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Uitgeest ez eus 15 dileuriad :
Etrereizhadezh
Arabat kemmesk ivez ar fed ma vez organoù genel eus pep reizh war un dro (divreizhadezh) gant an identelezh revel a denn d'ar revelezh denel pa garer ha/pe glakser kaout darempredoù reizhel kement gant tud eus an hevelep rev evit gant tud eus ar rev kontrol (sellit ouzh: divrevelezh).
1009
Diwar-benn bloavezh 1009 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Sidan-koad
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha greun gwech an amzer.
Pêr II Rusia
Pyotr II Alekseyevich (Ruseg : Пётр II Алексеевич) (23 a viz Here 1715 - 30 a viz Genver 1730) a voe impalaer Rusia etre 1727 ha 1730. Bezañ e oa mab-bihan nemetañ Pêr Iañ dre ma oa mab Alexei Petrovich ha Priñsez Charlotte.
Ernst Falkbeer
An Enepgaradenn Falkbeer
1.e4 e5
Elamiteg
Doare skrivañ
Hervez ar marevezh e voe skrivet an elamiteg e teir skritur disheñvel :
Bernard Werber
1990 : Dilabour e chom
Lanfeust de Troy
Lanfeust
Un haroz dic'hortoz eo Lanfeust, sot a-wechou, dilec'hiet atav. Dont a ra bepred a-benn d'en em ziluziañ eus ar c'hudennoù.
Anna Foix
He buhez
Daou vugel o devoe:
Liorzhoù a-istribilh Babilon
Other references
Scriptores Rerum Alexandrii Magni
Keverieg
Ardamezioù
Keverieg e oa ur marc'had saout brudet
Tchiangeg ar su
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù tchiangek eo tchiangeg ar su (saozneg: Southern Qiang) komzet gant tro-dro da 81,300 den (1999) e norzh-kreiz Sichuan e Sina.
Yann-Vari Perrot
Hiziv eo brudet muioc'h abalamour d'an doare ma oa marvet, a zo bet danvez da gaoz etre an holl, eget d'al labour en doa graet evit ar yezh
1927
Kavout a ra an diskoulm. E 1927 e kemm reolieg ar Bleun-Brug. Palioù ar gevarzhe a oa difenn sevenadur Breizh hag ar feiz. Reiñ a ra ur pal nevez dezhi: labourat evit emrenerezh Breizh. Displijout a ra ar c'hemm-se da eskob Kemper-ha-Leon, an Aotrou Duparc. Hemañ a zifenn ouzh ar veleien labourat evit ar Bleun-Brug. Ret eo da Yann-Vari Perrot dilezel ar politikerezh ha distreiñ d'ar sevenadur.
Tabutoù
N'eo ket echu gant an tabutoù etre an eskob hag e berson broadelour. Lennet pizh e vez Feiz ha Breiz ha roll abadennoù ar Bleun Brug gant sekretourien an eskob. Sonjit 'ta ! E-pad Brezel Spagn emañ ar gatoliked e genou dirak Francisco Franco. Hemañ eo difennour bras ar relijion en tu all d'ar Pireneoù. Ha setu Yann-Vari Perrot o tifenn Euskariz! Spontet an Eskob! Person Skrignag a respont dezhañ ez eus kalz beleien euskarat o stourm a-enep Franco.
Goude e varv
Ur c'hazetenner, Thierry Guidet, en deus klasket dirouestlañ ar gudenn. Un dra hepken a zo anat, emezañ : biskoazh n'en doa labouret Yann-Vari Perrot gant an Alamaned. Lazhet e vije bet Yann-Vari Perrot abalamour da stad follentez ar speredoù en Breizh. En un tu ar re o tagañ ar bed breizhek, ha gante banniel ar gomunouriezh, levezonet gant Moskva, en tu arall tud troet war difenn o yezh diouzh dañjer bras ar mare-se hag a zo Bro-C'hall. Un enebiezh a savas etre Bretoned hag a oa broadelourien, a enep-bro c'hall ha Bretoned all, evit ar "mere patrie" hag a oa komunourien, pezh a reas d'an darempredoù bezañ kriz ha taer e 1943. Ar brezel a oa o ren e Skrigneg. Kalz eus paotred ha merc'hed ar strouezheg a oa marvet etre daouarn an Alamaned. Ret e oa dezho kavout an hini kablus, ha respont en un doare kalet ha kalz aesoc'h e oa lazhañ ur beleg broadelour eget tagañ an arme alouber. An Aotrou Perrot a oa person, - da lavarout eo enep-komunour, - ha broadelour breizhat, - da lavarout eo, war a greded, tost d'an Alamaned. Un dañjer e oa evit stourmerien ar strouezheg ha ret e oa lazhañ anezhañ. N'ouzer ket hiroc'h. thumb|350px|right|Prezegenn da [[Pask|Lun Fask 2007 gant Unvaniezh Koad Kev el lec'h anvet ar Groaz Ruz, e Skrigneg.]]
12 a viz Kerzu 1985 ez eo c'hoariet ur pezh-c'hoari war buhez Yann-Vari Perrot gant ar strollad c'hoariva en Brezhoneg Strollad ar Vro Bagan e Montroulez. Trouz a vo tro-dro d'ar pezh-c'hoari a-wechoù e vezo difennet
Distruj bez Yann-Vari Perrot e 2018
D'ar sadorn 31 a viz Meurzh 2018 ez eo bet adkavet distrujet kroaz bez Yann-Vari Perrot gant un anneziadez eus Skrigneg. An deiz war-lerc'h e oa adkavet skrivet luganioù gant pentur ruz war ar bez, Chapel Koad Kev. Al luganioù a zo reoù eus an tu kleiz pellañ hag a embann: FTP, Menez Are enep faskour, faskourien er maez.
Porched:Bro-C'hall
Rummad pennañ : Rummad:Bro-C'hall
Monumantoù bras
250px|thumb|kreizenn|An Tour Eiffel hag ar stêr Yonne.
Pepin Herstal
Goude e varv
War e lerc'h e voe kemeret ar galloud gant e vastard Karl Martel, rak marvet e oa e vibien Drogon Champagn ha Grimoald II, petra bennak ma klaskas e wreg Plektrudis reiñ harp d'he mibien-vibien Thibaut, Arnoul ha Hugues. .
Renty
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Renty Churchyard
Mervel a reas e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Tchueyueg
Tost-tre eo d'ar djabeg.
Aarhus
Betek 2007 e oa pennlec'h kontelezh Aarhus. E 951 e oa un eskopti en Aarhus, hag an iliz-veur, an hini vrasañ e Danmark, zo eus an. E-touez an traoù a zedenn touristed da Aarhus emañ Den Gamle By ("Ar Gêr Gozh"), zo un doare mirdi gant tiez kozh. Savet e voe an Ti-Kêr e 1942 gant an tisavour brudet Arne Jacobsen.
1010
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1010
Poumieg an norzh
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù tchiangek eo poumieg an norzh (saozneg: Northern Pumi, p'umi, primmi, pruumi, p'ömi pe ch'rame) komzet gant tro-dro da 35,000 den (1999) e mervent Sichuan e Sina.
Late of the Pier
E-touez ar re a selaou o sonerezh e kaver dreist-holl yaouankizoù a ya da doulloù-noz evel All Ages club, Filthy Few, Pat and Trevor, Death Disco ha Transparent. E miz Eost 2007 e sonjont e Underage Festival.
Kaner ar strollad, Samuel Eastgate e anv, en deus ur raktres sonerezh all anvet La Priest. Produet en deus meur a don, hag advesket ivez meur a ganaouenn.
Istor
E miz Gouere 2008 e voe filmet ha skignet war-eeun war Channel Bee ar sonadeg a roas Late of the Pier e Somerset House.
Sonerezh
Ar binvioù
Kemm a ra ar binvioù hervez an doare sonerezh a garer ober e reer
Seniñ ha kanañ
Arzoù tost eo seniñ (arz ar sonerezh) ha kanañ.
Beverwijk
Istor
E 1276 e voe roet gwirioù-marc'had da vBeverwijk gant ar c'hont Floris V, ha gwirioù-kêr e 1298 gant Jan I. Marc'hadourien binvidik eus Amsterdam a savas o domani eno er kantved e Huize Akerendam, Huize Westerhout hag e Huize Scheijbeeck. Goude Emgann Castricum (1799) e voe savet ul linenn-difenn e 1800. E 1944, e-pad an Eil Brezel-Bed, e voe paket 500 den e Beverwijk hag e Velsen-Noord gant soudarded an arme nazi, peogwir e oa bet lazhet tri den a genlaboure gant an nazied. Diwar ar 500 den e voe lazhet 63 anezho.
Krank du
Ar c'hrank du (Pachygrapsus marmoratus) a zo ur c'hresteneg mor.
Friso Nijboer
Friso Nijboer (Nijmegen, 26 a viz Mae 1965) zo ur mestrc'hoarier ha skrivagner echedoù izelvroat.
Oberennoù skrivet
A.C. Van der Tak ha Friso Nijboer :
Krogig (sin diakritek)
Hervez reolennoù reizhskrivañ ar vietnameg e vez skrivet peurlieasña a-dehoù d'an tired kognek.
1202
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1202
Dimitri Reinderman
2526 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Ebrel 2008.
Alberic O'Kelly de Galway
Mignon e oa gant ar mestrc'hoarier soviedat Aleksandr Kotov.
Charlez VI (Bro-C'hall)
Charles VI, lesanvet Charlez ar muiañ-karet, ha Charlez ar Foll diwezhatoc’h, (ganet e Pariz, d’an 3 a viz Kerzu 1368 – marvet e Pariz, d’an 21 a viz Here 1422) a oa roue Bro-C’hall etre 1380 ha 1422. Mab e oa da Charlez V ha Janed Bourbon.
Alberic O'Kelly de Galway
Tournamantoù ha kampionadoù
! Bloaz !! Lec'h!! Tournamant/Kampionad !! Renk !! class="unsortable" | Notennoù
1011
Diwar-benn bloavezh 1011 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Leog
Al leog (pe buzhugenn-aod, buzhugenn-lec'hid, buzhugenn-vor) (Arenicola marina) a zo un divellkeineg hag a vev war an aod.
Lanv du an Olympic Bravery
An Olympic Bravery a oa ur goureoullestr nevez-flamm gantañ ur pavilhon Liberian. Mont a reas war ar sec'h e Bae Yusin (hanternoz Enez Eusa) d'an 23 a viz Genver 1976 p'edo gant e hent da vro Norge evit bezañ dizarmet. Ne oa eta ennañ nemet 1 200 tonennad eoul-maen evit e vont en-dro dezhañ e-unan. Dre wall an tabutoù etre ar paramantour hag ar c'hretaer, hag ivez dre wall ar Stad c'hall a felle dezhañ chom er-maez eus an afer, ne voe ket cheñchet plas d'al lestr. Siwazh, etre an 12 hag an 13 a viz Meurzh e tegouezhas ur barr-tourmant e-kichen an enez ha terriñ a ra al lestr dre an hanter. Ul lanv du a saotras neuze aodoù Eusa. Ret e oa gortoz ar 15 a viz Meurzh evit ma vo lakaet e pleustr ar plan Polmar ha naetaet an aodoù gant soudarded.
Moger
Mogerioù a bep seurt zo hervez penaos int graet, ha pegen uhel int, ha petra a glasker ober ganto.
Talvoudegezh
Pa vez savet mogerioù dindan an amzer e intenter lakaat un disparti etre daou spas digor ken e vez krouet un vevenn surentez war unan eus an tuioù. Evit diwall ma ne ya ket loened ha tud e lec'hioù zo e vezont savet ivez.
Dan (renk)
A-benn merkañ splannoc'h araokadennoù ar bleustrerien a-raok dezho tapout un dan eo bet krouet reizhiad an derezioù kyū.
Tildenn
Tildenn, , (diwar ar spagnoleg tilde “tired, sin diakritek”, d'e dro diwar al latin titulus, "ar pezh a zo lakaet a-us") zo anv ur sin diakritek implijet gant al lizherenneg latin, dezhañ stumm ul linennig kromm (~) lakaet a-us d'ur vogalenn evit diskouez e vez distaget en ur mod disheñvel diouzh an hini boutin, peurliesañ dre ar fri.
1931
E Geriadur Vallée e 1931
Fonetik etrevroadel
En estoneg e vez kavet a-us d'un o distaget [ɤ] pe [ə].
Moris
Moris (Moris e kreoleg, Mauritius e saozneg, Maurice e galleg) zo un enezenn hag ur republik e mervent Meurvor Indez, a-vaez da Afrika, nepell diouzh Madagaskar. Port Louis eo anv ar gêr-benn.
The Wedding Present
thumb|right|250px| The Wedding Present The Wedding Present a zo ur strollad indie rock a orin eus Leeds (Rouantelezh-Unanet), bet krouet goude ma vefe bet divodet ar strollad anvet The Lost Pandas. Kemm a zo bet da vat evit a sell ouzh izili ar strollad, ar c'haner, David Gedge e anv, eo an ezel nemetañ a zo ennañ abaoe ar penn-kentañ. Pladennoù kentañ ar strollad a oa diazezet war donioù eeun, savet war tri c'hendon peurliesañ (gw. an dro-lavar saoznek three-chord song), ha sonet buan-tre. Kemmet eo bet tamm-ha-tamm sonerezh ar strollad, a-fet levezonioù e c'haller menegiñ The Fall, Buzzcocks, pe c'hoazh Gang of Four.
Istor ar strollad
Pa chomas The Lost Pandas a-sav e 1984 e tivizas David Gedge ha Keith Gregory (gitar boud) kenderc'hel da seniñ asambles, cheñch a rejont anv ar strollad, dont a reas da vezañ The Wedding Present. Ganto e teuas David Solowka evit seniñ gitar. meur a dabouliner o devoe, betek ma vefe degemeret Chaun Sharman. Goude bezañ embannet teir fladenn single e voent sikouret gant John Peel, ha pedet e voent gantañ da enrollañ ur sesion er BBC. O albom kentañ George Best e ditl, a zeuas er-maez e 1987. Nepell goude e teaus er-maez Tommy 1985-1987, ur bladenn enni o fladennoù single kentañ ha tonioù enrollet er radio. Goude-se e voe skarzhet an tabouliner, en e blas e voe degemeret Simon Smith, hag a chomas er strollad betek 1997. E 1989 e sinas ar strollad gant an ti-embann RCA, hag er memes bloavezh e teuas Bizarro er-maez. Gant ar bladenn-se e voe anavezet ar strollad er Stadoù-Unanet, un droiad a rejont eno. Kenlabourat a rejont ivez gant Steve Albini a-benn adenrollañ ar ganaouenn anvet Brassneck. Ar c'henlabour a gendalc'has, hag e 1991 e lakajont embann Seamonsters, bepred produet gant Albini.
Legio IX Hispania
E 43, e savas an impalaer Glaoda un arme evit mont da stourm a-enep priñsed ar Gatuvellauni hag an Drinovantes en Enez Vreizh, enni al Legio II Augusta, al Legio IX Hispania, al Legio XIV Gemina, hag al Legio XX Valeria. Ar penn-jeneral a oa Aulus Plautius. Jeneral al lejion e oa Hosidius Geta. E 48-49 e oa staget al lejion da Lindum (Lincoln hiziv), e bro ar Goritani.
The Wedding Present
Pladennoù single
thumb|right|150px| Golo ar bladenn single Silver Shorts sinet gant kaner ar strollad
Zutkerque
Zutkerque a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Yge Visser
Mestrc'hoarier echedoù izelvroat eo.
Koñsolennoù c'hoarioù video
Seizhvet remziad: koñsolennoù 128 bit dezho kevreadennoù Wi-Fi (2005-)
Koñsolennoù hezoug:
Douaroniezh Henegipt
Heñvel a-walc'h e oa, a-benn ar fin, Douaroniezh Henegipt, ouzh douaroniezh Egipt a-vremañ.
Hin
Ur vro damdezherzhel he hinad eo Egipt. N'eus nemet a-hed ar wrimenn strujus a bep tu d'an Nil, e delta an Nil hag en un nebeud oazizoù strewet e c'hall Mab-den bevañ. Emañ ar peurrest eus ar vro dindan ar gouelec'h : dezerzh Libia er c'hornôg, dezerzh Arabia er reter hag ar Sinai er biz.
Aozadur
Rannet e oa tiriad Egipt e rannvroioù melestradurel anvet nomoù. Renet e vezent en anv ar Faraon gant nomarked. Peurliesañ ne oa nemet rannoù melestradurel boutin eus an nomoù met pa veze gwanaet ar galloud kreiz e c'hallent bezañ emrenoc'h. E-pad ar Marevezhioù Etre e c'hallent dont da vezañ gwir priñselezhioù dizalc'h. Cheñch-dicheñch eo bet ment ha niver an nomoù a-hed Henamzer Egipt, ha pa vefe chomet stabil a-walc'h ar c'hreizennoù pennañ anezho.
Krignerezh
Kresket eo efedoù ar c'hrignerezh gant an dinaou (kouezhañ a ra tammoù reier pe kaset int pelloc'h gant diruilhal an dour), gant kemmoù an hin (kemmoù ar wrez), kaleter pe enteuzusted ar roc'h (kouezhañ a ra abretoc'h ar reier tener pe wak). Dre ar c'hrignerezh e vez stummet al lodenn vrasañ eus ar stummoù douarel war zouar hag eo goloet foñs ar morioù gant tolzenn divent ar gouelezennoù produet.
M'eo pouezus-tre efed ar c'hrignerezh war ar gweledvaoù e ra e efed a-hed ar milvedoù ha war milionoù a vloavezhioù. Gantañ e vez lakaet menezioù da gompezennoù ha leuniet e vez douaroù izel gant gouelezennoù dezho un treuz bras, a-wechoù kaset pell-tre gant an avel pe an dour.
Zuidschote
Zuidschote en izelvroeg, Zuudschôte e flandrezeg kornôgel, a zo ur rann eus kumun Ieper, e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall. Staget eo bet ouzh kumun Boezinge e 1971; lakaet e voe Boezinge ha Zuidschote e kumun Ieper gant lezenn 1977.
Yezhoù koukiek-tchinek
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
Henri Matisse
Ar stummadur
E 1898 e timezas gant Amélie Noëllie Parayre. Ganto o-daou e voe desavet Marguerite ; ur mab, Jean, o devoe e 1899, hag un eil, Pierre, e 1900. Alies e voe Marguerite hag Amélie patromoù evit al livour.
Paris, 1905-1914
Daoust d'ar bommoù ferv a voe distaget da-geñver an diskouezadeg-se, en abeg da Vaouez he zog dreist-holl – ur podad liv zo bet bannet ouzh dremmoù an arvesterion, eme ur buruteller –, lod arzvarnourion a gavas an doare nevez-se diouzh o grad. Brudet e voe Henri Matisse avat pa voe prenet Maouez he zog gant an dastumerion hag arzvarnourion amerikan Gertrude ha Leo Stein, ha disammet buan diouzh e zleoù.
Yann II (Bro-C'hall)
Yann II , roue Bro-C'hall, lesanvet Yann ar roue mat, a oa ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1319 e kastell roudour Maulny (Le Mans) ha marvet e Londrez d'an 8 a viz Ebrel 1364. Mab Fulub VI ha Janed Bourgogn e oa, ha roue Bro-C'hall e voe etre 1350 ha 1364.
Organ fonadur
Er yezhoniezh e vez implijet an termen organ fonadur (saoz.: speech organ) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus an organoù implijet evit produiñ fonennoù al lavar, da lavarout eo sonennoù ar yezhoù, en o zouez:
De Morgannwg
Enni e oa bwrgeisdref sirol Kerdiz, kreisteiz kontelezh kozh Morgannwg, ha parrez St Mellons a oa e Sir Fynwy betek neuze.
Bergen (Noord-Holland)
Istor
E 1799 e -pad brezelioù an Dispac'h gall e voe aloubet Noord-Holland gant an arme saoz ha rusian. Un emgann a voe etrezi hag an arme gall ha batav e Bergen d'an 19 a viz Gwengolo 1799. Ur monumant (Russisch Monument) a zo e Bergen da zerc'hel soñj eus an darvoud-se.
Loeiz V (roue Frankia ar C'hornôg)
Loeiz V  lesanvet Loeiz an Didalvez (ganet war-dro 967- marvet d’an 22 a viz Mae 987 ), roue ar Franked. Loeiz V a oa mab da Lotar ha da Emma Italia. Berrentez e ren a dalvezas e lesanv dezhañ moarvat.
1205
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1205
Inizi Strewet
(KM : Komorez, MG : Madagaskar, MU : Moris, MZ : Mozambik, RE : Réunion, YT : Mayotte) ]] An Inizi Strewet (galleg: Îles Éparses) zo inizi perc'hennet gant Bro-C'hall e Meurvor Indez, un aspadenn eus Impalaeriezh trevadennel ar vro-se. Abaoe miz C'hwevrer 2007 ez int unan eus ar pemp distrig a ya d'ober Tiriad Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs. Arc'het eo an inizi-se gant riezoù eus dre-gaout eno: Tromelin a zo arc'het gant Moris, an Inizi Glorius a zo arc'het gant Sechelez ha Komorez, hag ar re all gant Madagaskar.
Claudie Gallay
Claudie Gallay zo ur skrivagnerez c'hallek bet ganet e Bourgoin-Jallieu (Isère) e 1961.
Bevañ a ra er Vaucluse ma kendalc'h gant he micher skolaerez darnamzer.
Yezhoù zemek
Un is-skourr eus ar yezhoù nagaek eo ar yezhoù zemek (zeme) komzet en India, ennañ 8 yezh:
Dagobert
Dagobert zo un anv-badez frankek, hag alamanek ha gallek, a zo bet hini tri roue frank:
Ercole Iañ d'Este
Istor
E-pad ma voe e zaou vreur bastard Leonello ha Borso o ren e Ferrara e vrezelias evel kabiten. Gloazet e voe e droad en emgann ar Molinella. Kamm e teuas da vezañ, diwar-se e veze graet "ar C'hamm" (Il Ciotto, pe Lo Zoppo) anezhañ gant e enebourien eus Venezia.
Dug
Anvet e voe da zug war-lerc'h marv e hantervreur Borso d'Este d'an 20 a viz Eost 1471.
Oberenn
Lañs a roas d'an armerzh en e zouaroù, skoazellañ an arzourien, hag aozañ abadennoù c'hoariva. Adsevel a reas kreiz Ferrara gant an tisavour Biagio Rossetti (1447-1516) adalek 1490: ar wech kentañ e voe d'ober straedoù eeun en Europa, ma lavarer e oz Ferrara an hini a oa kentañ kêr vodern Europa.
Neustria
Neustria a oa ur rouantelezh frank e gwalarn Galia er VIvet kantved. Krediñ a reer edo ar gêrbenn e Soissons.
Albert Speer
Berthold Konrad Hermann Albert Speer, ganet d'an 19 a viz Meurzh 1905 e Mannheim, a oa un tisavour ha ministr eus an Trede Reich etre 1942 ha 1945. Unan eus an dud pouezusañ e voe en Alamagn nazi e dibenn an Eil Brezel-bed.
Tino Rossi
Kanañ Breizh
E Breizh e oa brudet e ganaouenn Venise et Bretagne ("Ah! Qu'elle est belle ma Bretagne..."), embannet e 1934, a zo bet kanet evel biskoazh er predoù-eured ha frikoioù, hag a vez kanet c'hoazh gant hon re gozh.
Maaja Ranniku
Kampionez maouezi Unaniezh Soviedel e 1963 (a-gevred), 1967 and 1970 (a-gevred).
Ar Sent
Ar Sent a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan, e kornôg Breizh.
Krasnodar
Sêz melestradurel Krai Krasnodar (pe Kuban) an hini eo.
Haisleg
Tost eo d'an heiltsoukeg ha d'ar c'hwakwaleg.
1207
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1207
Gustav Mahler
Ur soner eus Aostria a oa Gustav Mahler, bet ganet d'ar 7 a viz Gouere 1860 e Kaliště (er Republik Tchek bremañ) ha marvet d'an 18 a viz Mae 1911 e Vienna. Daoust dezhañ bezañ bet anavezet evel mestr laz-seniñ eus ar re wellañ, ez eo brudet dreist-holl hiziv an deiz evel ur sonaozer a bouez bras, pa gasas e oberennoù ar sonerezh eus dibenn an trema ar c'houlz a-vremañ. Skrivet en deus dek simfonienn ha meur a rummad lieder, e o zouez Das Lied von der Erde.
Buhez
Ganet e oa bet Gustav Mahler d'ar 7 a viz Gouere 1860 e Kalist (Kalischt, Kaliště), e Bohemia. E-pad e vloavezh kentañ e teuas e dud d'ober o annez e Jihlava (Moravia), e-lec'h ma tremenas e vugaleaj. E 1875 e voe degemeret e skol sonerezh Vienna evit deskiñ seniñ ar piano gant Julius Epstein. Heuliañ a reas, war ar memes tro, prezegennoù Anton Bruckner e skol-veur Vienna. Das Klagende Lied a oa e wir oberenn gentañ, bet kinniget gantañ evit ur genstrivadeg evel un opera, aet da ganadeg gantañ un tammig pelloc'h. C'hwitañ a reas an taol arnod-se, ar pezh a lakaas en e soñj mont da vestr laz-seniñ. Goude e gentañ kevrat e Bad Hall e tapas postoù en operaoù pouezusoc'h-pouezusañ : Ljubljana e 1881, Olomouc e 1882, Kassel e 1884, Praha e 1885, Leipzig e 1886 ha Budapest e 1891. En opera Hamburg e sinas e gevrat hir kentañ e 1891. Chom a reas eno betek 1897. E-pad e vakañsoù hañv, e Steinbach-am-Attersee, e krogas en-dro gant ar sonaozañ. Kas a reas e simfonienn gentañ da benn hag e Lieder aus « Des Knaben Wunderhorn » ivez.
Dicaeidae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a daou c'henad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Rhabdornithidae
Rhabdornis a oa ar genad nemetañ a yae d'ober anezhañ.
Ivan V (Rusia)
Mab yaouankañ Alexis Iañ ha Maria Miloslavskaya e oa. Ne renas ket e gwirionez pa oa nammet koulz en e gorf hag en e spered. Chom a rae difiñv eurvezhioù-pad en e gador hag ezhomm en doa da gaout sikour evit kerzhet.
Loeiz VII (Bro-C'hall)
thumb|200px|Louis VII Loeiz VII, lesanvet Loeiz ar yaouankañ, ganet e 1120, marvet e 1180 e Melun, a voe roue Bro-C'hall eus 1137 betek 1180.
Onnod-Raez
Ardamezioù
Digemeret gant Kuzul ar Gumun ː 9 Genver 1995
John
Tud brudet
Evel ma'z eo an anv saoznek stankañ ne vo ket graet ul listenn eus an dud en anv-se. Menegomp memestra:
Bilaleg
Ur rannyezh nabaek eo ar bilaleg (bilala) eus familh ar yezhoù nilez-saharek komzet e Tchad.
Silurian
Plantennoù ar silurian
E-pad ar silurian ez eas war-wel ar plantennoù-douar gwir kentañ. Izili kentañ ar strollad-se eo ar gooksonia e hanterzouar an norzh hag ar varagwanathia en Aostralia. Daoust ma oa eeun bleuniadur ar silurian er silurian e oa liesek a-walc'h dija avat gant plantennoù arnodel evel nematothallus, parka pe pac'hytheca. Darn vrasañ ar sepesadoù-se a zo aet da get e derou an devonian.
E-pad ar silurian ez eas war wel ar c'habelloù-touseg kentañ.
Koukeg
Ur rannyezh nabaek eo ar c'houkeg (kuka) eus familh ar yezhoù nilez-saharek komzet e Tchad.
Kanton Seclin-Norzh
Kumunioù
Kanton Seclin-Norzh a yae 7 kumun d'ober anezhañ:
Rastell
Ur rastell (diwar ar ger latin rastellum) zo ur benveg dantek da zastum ha da verniañ traoù a zo war an douar: louzoù, deil ha teil. Disheñvel avat eo ar rastelloù hervez petra a vez graet ganto.
Yezhoù jebelek ar reter
Un isskourr eus ar yezhoù nilez-saharek eo yezhoù jebelek ar reter (anvet ivez yezhoù tabiek) komzet e Proviñs An Nil al Azraq e reter Soudan.
Peder yezh a zo en isskourr-mañ:
Meurzh 2009 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Hans Burgkmair
Burgkmair a voe ganet en Augsburg, mab al livour Thomas Burgkmair e oa hag e vab, Hans yaouank e anv, a zeuas da vezañ livour ivez. Azalek 1488 e teskas gant Martin Schongauer e Colmar. Schongauer a varvas e-pad an daou vloaz m'edo Burgkmair en e stal-labour. Da Italia ez eas e 1507, ha levezonet e voe gant ar pezh a welas eno. Azalek 1491 edo labourat en Augsburg, ma tigoras e stal-labour dezhañ e 1498.
Gameg
Ar yezh tabiek pennañ an hini eo.
1209
Diwar-benn bloavezh 1209 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1209
Eil Triumvirelezh
Dibenn an emglev
War-lerc'h ma oa bet dilammet Sextus Pompeius ha lakaet Lepidus a-gostez e -36 eo echu gant an emglev e -32 ha den ebet ne fell dezhañ adneveziñ anezhañ.
Ainoueg (turkek)
Tost-tre eo yezhadur ar yezh-mañ ouzh hini an ouigoureg met levezonet-don eo bet he geriaoueg gant ar perseg. Evit lod e vez renket evel ur rannyezh ouigourek ha kontet e vez an dud evel Ouigoured gant Gouarnamant Sina.
Karel Treybal
Karel Treybal a zo bet ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1885 e Kotopeky, e mervent Praha (Tchekoslovakia) ha marvet d'an 2 a viz Here 1941.
Mestrc'hoarier echedoù tchek.
Deveradurezh (yezhoniezh)
Mont-en-dro an deveradurezh
Implijet e c'hell bezañ meur a doare kenger (peurliesañ rakgerioù ha lostgerioù avat), da skouer:
Tregemmerezh
"telephone" (anv-kadarn) → "(to) telephone" (verb)
Malaconotidae
Malaconotidae zo ur c'herentiad e rummatadur an evned.
Dagoberzh Iañ
Kanaouenn
Brudet eo bet gant ur ganaouenn savet da vare an Dispac'h gall da c'hoapaat ar roue Loeiz XVI.
Akaeg
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Orp-Jauche
Orp-Jauche ( e walloneg: Oû-Djåce) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Amraganvelezh
Implijet e oa bet an nevezc'her-mañ evit ar wezh kentañ e saozneg gant Chomsky e 1981.
Mouna Dent
Annez
He c'havout a c'heller e kornôg Ouganda, e Republik Demokratel Kongo, Republik Kongo, Republik Kreizafrikan ha Rwanda.
Yezhoù ar Pleg-Mor
Daveoù
A Structural and Lexical Comparison of the Tunica, Chitimacha & Atakapa Languages, John R. Swanton, Scholarly Press, ISBN-13: 978-0403036998
Ilieg (yezh)
Ur yezh altaek eus is-skourr yezhoù turkek ar reter eo an ilieg pe turkeg iliek (ili turki, t'urk pe tuerke) komzet gant tro-dro da 120 a dud e Traoñienn Ili e Xinjiang e Sina (1980) hag ivez gant un nebeud tud all e Kazac'hstan.
1016
Diwar-benn bloavezh 1016 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Aigina (nimfenn)
Mojenn
Karet e voe gant Zeus, ha skrapet gantañ. Gwisket neuz un erer dezhi ha kaset da enez "Oinone", deuet da vout Enez Aigina diwar-lerc'h. Genel a reas ur mab, Aiakos, a laoskas en enez. Hervez Olympika Pindaros e oa ivez mamm Menoitios (tad Patrokles), hag Aktor, mab Deion, an hini e oa an tad.
1211
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1211
Penllyn
Penllyn eo anv ar bastell-vro, e Kembre, en-dro da Llyn Tegid hag Y Bala e Meirionnydd (e gevred Gwynedd). Enni emañ ploueoù Llandderfel, Llanfor, Llangywair, Llanycil ha Llanuwchllyn. Brudet eo Penllyn dre ma'z eo pinvidik sevenadur kembraek ar vro, al lennegezh. Korn "Y Pethe", an hini eo, ar vojenn skrivet gant Llwyd o'r Bryn.
Kombodoù
Daou gombod a oa:
Kontelezh Corcaigh
right|thumb|kontelezh Korkig
Jonathan Rowson
An Trede Skosad e oa da vout anvet Mestr Meur Etrebroadel e 1999. Kregiñ a reas e skipailh broadel skolioù kentañ derez Skos a-enep da Vro-Saoz e 1988. Tapout a reas ar vendalenn argant e Kampionad Europa dindan 18 vloaz e 1995, goude ar c'hampion poloniat Robert Kempinski. Eilvet e voe e Kampionad Europa dindan 20 vloaz e 1997. Kampion Skos e 1999, 2001 ha 2004. Kampion Breizh-Veur e 2004, 2005 ha 2006. E renk Elo a oa 2 599 e miz Gouere 2007.
Seran penn melen
Annez
Bevañ a ra dreist-holl e koadeier digor Europa,.
Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed
D'ar 1añ a viz Genver 2014 e voe embannet ha kefridielaet niveridigezh ar boblañs a oa bet graet e 2011 ; an ditouroù-se a gavor da heul anv pep kumun.
Endeis
Mojenn
Kasoni ruz a vage Endeis ouzh he lezvab Fokos, a oa mab da Aiakos ha d'an Nereidenn Psamathe. Kasoni outañ o devoa ivez he daou vab Telamon ha Peleüs peogwir e oa kreñvoc'h er sportoù. Plouz berr a voe tennet gante da c'houzout piv anezho az aje da lazhañ o lezvreur.
Telamon
Ar vojenn
Mont a reas Telamon gant Iason hag an Argonaoted da gerc'hat ar maoutken aour, ha perzh a gemeras en hemolc'hadenn hoc'h-gouez Kalidon. Skoazell a roas da Herakles ivez pa gasas an dorzh d'ar gêr da Laomedon, roue Troia. Evit trugarekaat Telamon e voe roet Hesione — merc'h Laomedon — dezhañ gant Herakles. Ur mab a voe ganet, Teukros e voe lakaet.
Tallinn
Er Grennamzer e voe aloubet gant Daniz a roas d’ar gêr an anv Reval. Ur gêr binvidik e teuas da vezañ, ezelez eus Kevre an Hansa. E dalc’h Urzh ar varc’heien deutonek e voe goude 1346, a-raok tremen dindan gazel Sveden e 1561, hag hini Rusia e 1710. Kaer eo kreiz kêr Tallinn, gant e savadurioù kozh, ha lakaet eo bet war Roll glad ar bed gant an UNESCO.
Goulwena an Henaff
Animatourez evit abadennoù brezhonek war France 3 ("Mouchig-dall", "Te ha Me", "Bali Breizh") eo Goulwena An Henaff, genidik eus Lokorn e 1978. Aktourez eo bet ivez er sitcom "Ken Tuch'", ha kemeret he deus perzh evit sevel ar senario. Kinnig a ra ouzhpenn abadennoù dreist-ordinal, evel "Prizioù" France 3 ur wech an amzer.
Buhez Goulwena an Henaff
Bez' ez eus bet graet un diellfilm war pastezerezh e dud e Lokorn. Respontet he deus da c'houlennoù ar gasourez ha setu penaos he doa kejet gant Fañch Broudig, a oa e penn an abadennoù skinwel brezhonek war Frañs 3. Oadet 20 vloaz e oa pa'z eas dre e gemenn war hent ar c'hleweled. Lentikoa eo met dibab a reas boulc'hañ gant an hent-se evit chom hep kaout keuz. . C'hoari a reas er sitcom Ken tuch' abaoe 2008 ivez. Kenanimatourez ar "Cyber Fest-Noz" eo ivez.
Sklaer ez embann Goulwena an Henaff hiziv-an-deiz ez eo bet ar brezhoneg hag en deus roet lañs bras d'he hent ha d'he buhez micherel