cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hendrick Avercamp
An oberenn
Avercamp a zo unan eus mistri skol izelvroat ar kantved, ha barrek e oa a-fet livañ gweledvaoù er goañv, tro-dro da Gampen ha da ribl ar stêr Ijsel. Buhezek ha livet da vat eo taolennoù Avercamp, peurliesañ int bihan a-walc'h ha ledan-tre, hag e tiskouezont ur bern tud treset en un doare resis, hag a vez oc'h en em ziduiñ pe gant o labour pemdez. Gwelet e vez Avercamp evel un den a selle pizh ouzh an traoù, memes ma soñjer e tegasas kalz kemmoù etre ar pezh a wele hag ar pezh a live.
Mirdioù ha dastumadoù
Alamagn Aostria Stadoù-Unanet Frañs Breizh-Veur Hungaria Iwerzhon Italia Norvegia Izelvroioù Rusia Suis
C'hwezhadur (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen c'hwezhadur (saoz.: aspiration) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn dre serriñ kendistaget dre c'hwezhañ aer dre ar genoù.
Sourouc'han dambalvezek
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar sourouc'han dambalvezek en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Kannadeg
Kannadeg zo ur ger brezhonek, meur a ster dezhañ.
Bhatarsaigh
Ar c'hornôkañ lec'h poblet e Skos eo. Theiseabhal Mòr eo al lec'h uhelañ gant 190 m. 90 den a oa o chom enni e 2011.
Peñse
E miz Gwengolo 1853 e c'hoarvezas peñse glac'harus al lestr Annie Jane, un teirgwern hag a oa o vont eus Liverpool da Vontreal.
Saint Kilda
Saint Kilda pe St Kilda zo un anv-lec'h saoznek. Daoust ma seblant dont diwar anv ur sant gouezel bennak, n'eus sant ebet gant an anv-se nag a-bell nag a-dost. Bez' ez eo :
Echinops
Echinops zo :
Yezhoù arafoundiek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù arafoundiek, ennañ div yezh:
Fant Rozeg
Ur skrivagnerez vrezhonek tost-tre ouzh an Emsav e-pad buhez ar gelaouenn Gwalarn eo bet Fant Rozeg (Francine Renée Rosec) he deus graet gant an anv-pluenn Meaven (Meavenn goude 1945), da lavaret eo "me a venn". Ganet eo bet d'an 12 a viz Du e 1911 e Sant-Mark, ur gêr enteuziet e kêr Vrest hiziv, ha marvet eo bet e Plegastell d'ar 17 a viz Eost 2001.
1680
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1680
Tracy Chevalier
thumb|Tracy Chevalier e Edinburgh International Book Festival e 2007
Gandaeg (tchadek)
Ur yezh tchadek eus is-skourr biouek-madarek A.1 ar reter eo ar gandaeg  (ga'anda, mokar pe makwar) komzet gant tro-dro da 43.000 den en Adamawa e Nigeria (1992).
Ernst Röhm
SA
Fellout a rae da Ernst Röhm kas pelloc’h an dispac’h en ur lakaat e grabanoù war Reichswehr, hag en ur lakaat SA da vezañ aozadur armet tu kleiz NSDAP. Kement-se a zisplijas da Hermann Göring (prezidant ar Reichstag) ha da Heinrich Himmler (penn SS), neuze e kendrec’hjont Hitler e oa Röhm o kavailhañ a-enep dezhañ. Adalek 1932 e oa savet reuz etre Röhnm ha Hitler, pa oa tostaet hemañ eus pennoù bed an ekonomiezh hag eus ar strolladoù kilstourmer, gant ar pal tapout prezidantelezh ar vro.
Golf
Istor
D'an 9 a viz Here 2009 e oa deuet ar golf en-dro da vezañ ur sport olimpek, ha lakaet eo bet war programm ar C'hoarioù Olimpek e 2016 e Rio de Janeiro.
Yezhoù rouboniek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù rouboniek, isrannet d'e dro e daou vloc'had:
Varna (Oblast)
Poblañs
Stankted ar boblañs a zo par da 130/km (keitad broadel : 70). Feurioù an euredoù, ar ganedigezhioù hag an torroù-dimeziñ a zo uheloc'h ivez. Ar feur mervel hag ar feur dilabour (7.34% e 2005) a zo izeloc'h.
Bez'zo reizhkredennourion, muzulmaned (9,75%), strolladoù bihanoc'h protestanted, katoliked, yudevion, boudaiz.
Istor
Slaved a erruas er VIvet kantved. Lodenn an Impalaeriezh otoman e teuas da vezañ e 1389.
Uibhist a Deas
Armerzh
A-bouez eo an douristelezh evit an enezenn. Gweladenniñ a reer
Bannañ bombez
E gwalarn an enez, e 1957-58, da vare ar Brezel Yen, e voe savet ardivinkoù da vannañ bombez-dre-ganol, pe resisoc'h ar Corporal missile, un arm nukleel pellgaset, savet gant Breizh-Veur ha SUA.
Orinoko
Ar stêr Orinoko ( Orinoco e spagnoleg) zo ur stêr veur e Venezuela hag e Colombia, en Amerika ar C'hreisteiz. Eieniñ a ra er Sierra Parima (kompezenn ar Gwianaoù), hag en em deurel a ra er Meurvor Atlantel en un delta ledan-ledan a 25 000 km2. Tremen a ra dre gêrioù Ciudad Bolívar ha Ciudad Guayana.
Teraeg
Teir rannyezh ez eus:
Bryneich
Bryneich zo meneget e barzhonegoù kembraek kozh, e skridoù Nennius, evel Bryneich pe Brynaich. N'ouzer ket mat ha stumm kembraekaet Bernikia e oa, pe un anv kembraek a zo deuet da vout Bernikia war-lerc'h distruj ar rouantelezh vrezhon. Dont a rafe an anv eus ur ger kozh predenek, Berniccā, a anavezer ennañ ar wrizienn bre(n) (a gaver er Menez Bre, e Brelevenez/Berlevenez), hag a dalvezfe ‘bro veneziek’.
Savet e voe ar rouantelezh goude ma kuitaas ar Romaned douaroù kreisteiz bro ar Votadini, marteze diwar rannidigezh ur rouantelezh vrasoc'h, renet gant Coel Hen (war-dro 420) met ne badas ket gwall bell.
952
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 952
Yezhoù misegiek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù misegiek, ennañ teir yezh:
Doris Day
He fladennoù
Show Time, 1960
"Show Time", "I Got the Sun in the Morning", "Ohio", "I Love Paris", "When I'm not Near the Boy I Love", "People Will Say We're in Love", "I've Grown Accustomed to His Face", "The Surrey with the Fringe on Top", "They Say It's Wonderful", "A Wonderful Guy", "On the Street Where You Live", "The Sound of Music", "Show Time"
Brezhoweb
Istor
E 2009 ez eus bet skignet un nebeud rannoù eus Ken Tuch' war Canal+ en abadenn Les Films Faits A La Maison.
Hymen (doue)
Lidet e veze e pep lec'h, ha huchet e veze e anv en euredoù.
Savouriezh
Bez e c'heller termeniñ ledanoc'h tachenn ar savouriezh en ur ouzhpennañ an ober war-dro holl endro ar sevel-tiez, eus live uhel steuñvadur ar c'hêrioù, ar gêraozouriezh ha sevel ar gweledvaoù betek live izel krouidigezh an arrebeuri hag ar c'hinkladur diavaez. Daou benn a zo d'ar vicher : greüsted ha koust ar sevel hag ivez aested ha kened evit an implijer.
Draiser
Ijinet e voe an draiser en 1817 gant un alaman, Karl Drais, marteze diwar ur c'hoariell, ar marc'h koad.
Aishwarya Rai
Ganet eo bet d’ar 1añ a viz Du 1973 e Mangaluru, e stad Karnataka. Brudet eo bet da gentañ dre m’he deus gounezet konkourioù kened (Miss World 1994, pa oa 20 vloaz). Goude-se eo bet poltredet evit brudañ merkoù a bep seurt evel L'Oréal, De Beers (diamantoù) ha Coca-Cola.Hag aet eo da aktourez.
Sericulus
Spesadoù
O c'havout a reer en Aostralia (S. chrysocephalus hepken) hag e Ginea Nevez.
Boudika
Boudika (Buddug e kembraeg; Boudica, Boudicca pe Boadicea (/ˌboʊ(ə)dɪˈsiːə/ e saozneg), ganet war-dro ar bloaz 30 ha marvet en 61, a oa gwreg d'ar roue brezhon Prasutagus, a rene war an Ikened er, ur bobl vrezhon o chom er vro a zo bremañ Norfolk. En em sevel a reas a-enep ar Romaned, tro-wenn a reas ha marteze en em gontammañ goude.
Istor
Klemm a reas Boudika, ha neuze e voe gwallgaset, skourjezet, gwallet zoken, hag he div verc'h ganti.
E berr amzer, Camulodunum (Colchester), kêrbenn Breizh ar c'hreisteiz d'ar c'houll se, e oa taget gant an Ikenanied hag o mignoned.
Laou-penn
Un tamm istor
Soñj mat o deus an dud a zo bet bugale e-pad ar brezel eus abadennoù dilaouiñ a veze er skolioù koulz hag er gêr. "An holl o devoa laou", a glever alies. Alies e veze graet an dilaouiñ ouzh taol er gêr, hag e veze kribet ar blev a-us d'un asied faoutet. Goude e veze friket pep laouenn unan hag unan gant  morzhol al laou .
Hiort
Bagadoù tud a deu da labourat evit netra e-kerzh an hañv en inizi da adsevel an tier dilezet gant an enezourien ha kouezhet en o foull abaoe. Ur c'hamp soudarded zo ivez enni abaoe 1957.
Karn Barnenez
Istor
E 1807 e oa bet graet anv eus ar grugell er c'hadastr. Meneget e oa ivez e 1850 e Montroulez e-kerzh un emvod skiantel gant maer kumun Plouezoc'h. Ne voe ket a-walc'h da wareziñ ar monumant. Prenet e oa an dachenn gant un embreger e-pad an hag e voe diveinet ar c'harn kentañ gantañ evit adimplij ar vein. Harzet e voe war-bouez nebeut, e 1955, pa oa o vont da zistrujañ an eil karn. D'ar mare-se e oa renket ar c'harn a chome war roll ar monumantoù istorel (abaoe an 18 a viz Genver 1956), war goulenn Pierre-Roland Giot (neuze rener Hendraouriezh istorel Breizh). Loc'hañ a ra ivez ar furchadegoù skiantel kentañ eno. Furchet e oa ar c'harn etre 1955 ha 1968.
Deskrivadur
An traezoù zo bet kavet e-pad ar furchadegoù n'int ket niverus met liesseurt-kenañ int. Bez' ez eus en o zouez lavnennoù bouc'hili lufret, begoù biroù ha lavnennoù e maen-kurun eus an Neolitik. Kavez ez eus bet glaou-koad en deus roet an tu da c'houzout pegoulz e oa bet savet. An disoc'hoù o deus bamet ar skiantourien da gentañ rak prouet e oa e oa ar c'harn 2000 vloaz koshoc'h evit ar piramidennoù kentañ. Andrev Malraux a zisklêrias e oa ur partenon eus ar ragistor.
Benead Norcia
right|200px Sant Benead Norcia, pe Nursia e latin, a oa ur beleg hag a savas reolennoù nevez d'ar vanac'hegezh kristen er. Anvet eo ivez sant Benead gant ar gatoliked hag an Iliz reizhkredennek. N'anavezer ket mat e vuhez pe n'eus nemet Kendivizoù sant Gregor Bras evit he deskrivañ, un daou c'hant bloaz goude. Goude bezañ bet abad ul leandi kelligel e Subiaco e tiazezas ur seurt manac'herezh nevez e Monte Cassino e-lec'h ma lakaas sevel ur manati brudet. Sevel a reas Reolenn sant Benead a reas berzh bras en Europa a-bezh.
Gweltaz
Kumunioù
Kumunioù e Breizh, anvet diwar anv ar sant:
Ledenez
Gourenez vras-vras
Broioù zo ledenez : Breizh, Italia, Danmark (Jutland), Katar, Korea...
Prizioù Unvaniezh skrivagnerien Vreizh
Roll Prizioù Breizh
1985 1986
Vogalenn damserr greiz plaen
Ur vogalenn a drede renk eo ar vogalenn damserr greiz plaen, treuzskrivet [ɘ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 397.
Yaoued
Ardamezioù
En aour e sourin gommek en glazur
Llyfr y Flwyddyn
2021
Priz kentañ
955
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 955
Llyfr y Flwyddyn
2017
Priz kentaañ
2016
Faltazi Barzhoniezh
2015
Barn y Bobl
Konted Tusculum
Int-i a lakaas envel meur a bab :
Julius du Mont
Penngazetennour British Chess Magazine adalek 1940 betek 1949.
Frienn diweuz mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ipsial hervez taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar frienn diweuz mouezhiet, treuzskrivet [m] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 114.
Sergius III
Renet e veze gant Marozia (892-937), merc'h Teofilakt (859-916), a oa bet bountet gant he zud da vezañ serc'h ar pab da 13 vloaz. Ur mab o doe, a voe pab, anvet Yann XI (906-936).
Adsevel a reas iliz-veur Sant Yann Latran a oa bet distrujet gant ur c'hren-douar.
New in Chess
New in Chess a zo ur gazetenn saoznek embannet en Izelvroioù. Gouestlet eo d'an echedoù. E 1984 e voe savet. 8 gwezh ar bloaz e vez embannet.
Teodora Iañ
Pried e oa da Teofilaktos Iañ, vestararius ha magister militum, ha dre-se e oa -hi senatrix e serenissima vestaratrix.
Emgann Eylau
300px|thumb|right|"Napoléon war dachenn Eylau" gant Antoine-Jean Gros
Teodora Iañ
Koulskoude, hervez Flodoard (c. 894–966), eo breur da Alberico II, dug Spoleto, e oa ar pab Yann XI, ha hennezh a oa mab da Varozia ha d'he fried Alberico Iañ Spoleto. Krediñ a c'haller neuze e oa Yann ivez mab da Varozia hag Alberico.
Pleven (Oblast)
Gerioù
Ar gerioù-mañ a c'hell bezañ talvoudus:
Youri Vetemaa
Kampion Echedoù Belgia e voe e Gent e 1997 a-gevred gant Ekrem Cekro.
Tatou teir roudenn Brazil
Tatou teir roudenn Brazil (Tolypeutes tricinctus) a zo ur bronneg brosezat e Brazil.
Teleg-Wilson
Boued
Bevañ a ra diwar divellkeineged bihan, greun, had, kevnid ha kresteneged.
956
Diwar-benn bloavezh 956 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 956
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 956
Frank
Anv-gwan
Meur a adster en deus, hag implijet eo e meur a droienn :
Penniliz Itron Varia Guadalupe (Mec'hiko)
Ar santual katolik pouezusañ en Amerika eo, hag unan eus ar re a vez gweladennet ar muiañ, gant 20 milion a birc'hirined bep bloaz, ha 9 milion anezhe war-dro an 12 a viz Kerzu, deiz ar Virgen de Guadalupe. Div iliz a vez gweladennet : Penniliz Nuestra Señora de Guadalupe hag Azeuldi Dasprenus ar C'hrist Roue.
Francisco
Anv-plac'h
Rouez a-walc'h eo an anv plac'h.
Breuriezh Veur ar Brezhoneg
E 1938 e voe anvet Roparz Hemon da sekretour ha kaier an dielloù a voe fiziet ennañ.
Timbroù Kastellórizo
Emañ enezenn c’hresian Kastellórizo e reter pellañ ar Mor Kreizdouarel, e-kreiz un hent etre Enez Rodos hag Antalya mui pe vui. Anvet eo Καστελλόριζο e gresianeg, Meis e turkeg, Castelrosso en italianeg ha Kastelorizo e saozneg.
Sébastien Josse
Sebastien Josse a zo ur merdeer gall ganet e 1975 e Montereau-Fault-Yonne, e departamant ar Seine-et-Marne (77).
E 2005, ar bank Izelvroad ABN AMRO a zarempred gant Sebastien (pa oa eñ c'hoazh war vor er Vendée Globe), evit kinnig dezhañ sturiañ o eil bag evit ar Volvo Ocean Race. Echuiñ a ra skipailh ABN AMRO II pevare er Volvo Ocean Race 2005-2006, goude 8 miz redadeg a tost da 31 000 miles graet tro dro d'ar blanedenn.
Loreadeg
E doug ar redadeg-se e sav ur rekord nevez war vagoù ur c'houc'h dezho, 562,96 mile graet war 24 eurvezh.
Echedoù
Istor
Abred en istor ar stlenneg e voe klasket sevel urzhiataerioù a vefe gouest da c'hoari an echedoù. Adalek 1979 e voe lakaet war ar marc'had ar c'hentañ c'hoari elektronek, Chess Challenger 7, e voe gwerzhet trement 600 000 skouerenn anezhañ er bed a-bezh. Degadoù a ardivinkoù a zeuas d'e heul.
Kerzh ar pezhioù
Pa fiñv ur soudard evit ar wezh kentañ er c'hrogad ez eo aotreet da vont daou gombod war-raok.
Diwezh ar c'hrogad
Meur a zoare zo da c'houzout pegoulz ez echu ur c'hrogad ha piv a c'hounez. Lod degouezhioù a gas da dennañ d'ar sord pe rouantelezh he deus gounezet.
Plac'h nevez
History
The bride-cup was the bowl or loving-cup in which the bridegroom pledged the bride, and she him. The custom of breaking this wine-cup, after the bridal couple had drained its contents, is common to both the Jews and the members of the Greek Church. The former dash it against the wall or on the ground, the latter tread it under foot. The phrase "bride-cup" was also sometimes used of the bowl of spiced wine prepared at night for the bridal couple. Bride-favours, anciently called bride-lace, were at first pieces of gold, silk or other lace, used to bind up the sprigs of rosemary formerly worn at weddings. These took later the form of bunches of ribbons, which were at last metamorphosed into rosettes.
Bridegroom-men and bridesmaids had formerly important duties. The men were called bride-knights, and represented a survival of the primitive days of marriage by capture, when a man called his friends in to assist to "lift" the bride. Bridesmaids were usual in Saxon England. The senior of them had personally to attend the bride for some days before the wedding. The making of the bridal wreath, the decoration of the tables for the wedding feast, the dressing of the bride, were among her special tasks. In the same way the senior groomsman (the best man) was the personal attendant of the husband.
Echedoù
Kudennoù
Un nebeud zo kinniget amañ. E traoñ pep tablez emañ stignet e gudenn. Ar re Wenn a c'hoari da gentañ bepred. Dindan an tresennoù emañ kuzhet an diskoulmoù (nepred ne drucher er c'hoari echedoù !).
Tobangeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter A.2 eo an tobangeg (tobanga pe gabrieg an norzh) komzet gant tro-dro da 30.000 den e mervent Tchad (1999).
Maledicta
Maledicta, "The Journal The World Swears By" (ar gelaouenn a vez touet drezi) zo ur gelaouenn lenneien gouestlet da studi gerioù ha troioù-lavar feukus ha dismegañset e saozneg. Enni e studier orin, gerdarzh, talvoudegezh, implij ha levezon ar gerioù gros, hudur, feukus, jarneüs, taer ha mezhekaus. Embannet e vez abaoe 1977. Reinhold Aman eo pennembanner Maledicta.
Louviteg
En em astenn a reas al louviteg er-maez e vro-orin ha war a seblant e κomzer aboriadegoù a oa unan eus abegoù eus diskarr an impalaeriezh hititek. Komzet e oa r stadoù nevez-hittitek evel Milid pe Karkemich hag e kreiz Anatolia.
Thomas Woolner
Thomas Woolner a varvas trumm d'an oad a 67 vloaz. E wreg, Alice hec'h anv, a varvas e 1912. O mab, Hugh e anv, a zeuas eus New-York a-benn kemer perzh en obidoù. E bourzh an Titanic e veajas, ha dreistvevañ a reas.
Laelianus
Laelianus a oa un alouber roman a enebas ouzh Postumus.
Teurgoule
Un dibenn-pred eo, damheñvel ouzh riz diwar laezh. Lakaet e vez kanell ivez, ha poazhet e rank bezañ e-pad pemp eurvezh, a-benn ma vo koulz lavarout dibosupl merzout ar greun riz. Debret e vez an teurgoule pa vez tomm (peurliesañ), asambles gant un tamm fallue (ur seurt briochenn eus Normandi) hag ur banne sistr.
Gerdarzh
Dont a raje an anv eus an dro-lavar «se tordre la goule» (goule o talvezout ar genoù), implijet pa vije an dud o tebriñ o zeurgoule. Hervez lod e talvez e oa tomm-tre pa groge an dud da zebriñ neuze e oa diaes da zebriñ, hervez lod all e talvez ne zeuas ket a-benn ar re gentañ a fardas teurgoule da fardañ un dra plijus da zebriñ.
Rheged
E pelec'h e oa rouantelezh Rheged ?
Anv-lec'h Dunragit ("Kreñvlec'h Rheged" moarvat) a laka da soñjal en em ledas Rheged e Dumfries and Galloway, e-doug ul lodenn eus hec'h istor d'an nebeutañ. Anvioù-lec'h all a ro da soñjal, daoust ma'z eo diasuroc'h, e c'hallje bezañ tizhet ken pell er su ha Rochdale e bro Manchester, anavezet en Domesday Book evel Recedham. Ar stêr Roch a dremen e Rochdale a oa anavezet en evel "Rachedor Rachet." Evit doare e c'hallfe an anvioù-lec'h-se bezañ savet gant an elfenn 'Rheged' enne abalamour m'emaint en he harzoù end-eeun. En em ledañ a reas rouantelezh Urien etrezek ar reter d'ur mare bennak moarvat, pa raed anezhañ ivez "Roue Catraeth" (Catterick e Yorkshire an Norzh).
Oblast Emren Yuzev
Krouet e oa bet er penn-kentañ dindan an anv Takad Broadel Yuzev e 1928 pa oa bet laket e pleustr politikerezh Stalin diwar-benn broadoù an Unaniezh Soviedel, a oa reiñ un takad da bep broad e framm ar stad sokialour.
33
786 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0033 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Walter Deverell
thumb|right|200px|Livadur diwar Twelfth Night ([[William Shakespeare) gant Deverell]] N'en doe ket amzer Deverell da sevel kalz oberennoù : pevar livadur a ziskouezas er Royal Academy a-raok mervel d'an oad a 27 vloaz abalamour da gleñved Bright.
Karbonifer
Reier ha glaou
En Europa ez a gwiskadoù raz, krag, skiltr ha glaou d'ober reier ar c'harbonifer. Asambles e furmont ar pezh a vez anvet cyclothems er Stadoù-Unanet ha coal measures e Breizh-Veur. Goueledennoù ar c'harbonifer abred a vez morel ar peurliesañ, ar pezh a zispleg disrannadur ar c'harbonifer e Amerikan an Norzh. Ar glaou furmet e-pad ar c'harbonifer a bourvezas darn vrasañ an trelosk evit an dispac'h greantel hag ur pouez armerzhel bras en-deus c'hoazh hiziv.
Divellkeineged ar morioù
Anavezet e vez ar spoue dre o spikuloù dreist holl. Ar genadoù pouezusañ a a zo Cotyliscus ha Girtycoelia. Paotiñ a ra ar c'houral. Ar furmoù pennañ a zo rugosa ( Canina, Corwenia, Neozaphrentis) ha Tabulata. Ar Bryozoa a zo fonnus e rannvroioù 'zo. Ar c'herentiad fonnusañ a zo ar fenestellidae hag a endalc'h ar Fenestellae, Polypora, hag an Archimedesed.
Annelided evel Spirorbis ha Serpulites a zo boutin ivez e-barzh an holl rannvroioù. E-touez ar vlodeged e kreskas e niver ha pouez an divgrogeneged. Ar genadoù boutinañ a zo Aviculopecten, Posidonomya, Nucula, Carbonicola, Edmondia, ha Modiola. Ar rostrokonc'hed evel Conocardium a zo boutin ivez.
Kardinal
Pa varv ur pab e vez dilennet unan all gant an holl gardinaled dindan 80 vloaz, hag ar re-se ne c'hellont ket mont kuit eus al lec'h er Vatikan a-raok disoc'h an dilennadeg. Ar sened-kardinaled e vez graet eus ar bodad-se (e latin conclave, da lavaret eo prennet war alc'hwez). Gwisket e vez ar gardinaled evit al lidoù meur gant ur soutanenn, ur roked hag un tog ruz.
Thierry Penson
Kampion Echedoù Belgia e voe e Zwijnaarde e 1982 a-gevred gant Johan Goormachtigh.
Timbroù Baden
Aloubadeg an arme c'hall
Etre miz Kerzu 1947 ha 1948 e voe implijet timbroù gall moullet evit Alamagn gant an alc'hwez Zone française ha Briefpost.
Galeazzo Maria Sforza
Muntridigezh Galeazzo Maria Sforza
Lampugnani, un den a renk uhel eus Milano, a oa gwelet evel aozer ar muntr. Dizemglev a oa etre Galeazzo Maria hageñ diwar-benn douaroù, abaoe ma oa bet kollet gant an tiegezh Lampugnani un darn vras eus e zouaroù abalamour da Galeazzo Maria Sforza. Visconti hag Olgiati a vage droug ouzh an dug ivez : Olgiati a oa republikan a galon ha Visconti en devoa kasoni ouzh Sforza dre m'en devoa kemeret gwerc'hded e c'hoar.
Marozia
Istor
Hervez Liutprand Cremona e oa ur « c'hast divezh ... hag a zo bet er galloud evel ur gwaz o ren war geodedourion Roma ».
Marozia bepred a zimezas da Alberico Iañ, dug Spoleto, en 909, ha ganet e voe o mab Alberico II en 911 pe 912. Lazhet e voe Alberico Iañ en Orte en 924
Un istorour
En 931 e teuas a-benn da lakaat he mab da bab, ha hennezh e voe Yann XI, ha ne oa nemet bloaz warn-ugent.
Brezel ar Farrapos
Ar brezel
En Porto Alegre e voe dilennet Marciano Pereira Ribeiro da brezidant gant an emsavidi, ar farrapos.
Ronald Weemaes
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Vermelles
kantved
left|thumb|290px|Kastell Vermelles, d'an 30 a viz Kerzu 1914
Richard Meulders
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Santez Helena
Santez Helena a zo un anv a vez graet eus meur a zen ha meur a dra :
Kazh pesketaer
E geunioù-mor ha war ribloù ar stêrioù e vev dreist-holl hag, er c'hontrol eus an darn vrasañ eus ar c'hizhier, e neuñv mat-tre.
Daou isspesad a zo:
Azkoitia
Azkoitia  zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Eisenstadt
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel kêr Eisenstadt
Dijon
Istor
Divio e oa anv kêr pa oa dalc'het gant al Lingoned a-raok aloubadeg ar Romaned.
Monumantoù ha traoù heverk
150px|thumb|left|Iliz-veur Dijon
Melestradurezh
Prefedelezh departamant Côte-d'Or ha rannvro Bourgogn-Frank-Kontelezh eo war an dro. E Dijoñ emañ sez ar C'huzul Departamant, sez ar Rannvro zo e Besançon avat.
Tud
Adalek an Adinvidigezh e ganas kalz lennegourien, arzourien ha skiantourien evel ar skrivagner Bossuet (1627-1704), ar sonaozer Jean-Philippe Rameau (1683-1764), ar barzh Aloysisus Bertrand (1807-1841 - tremenet e yaouankiz e Dijoñ), an ijinour Gustave Eiffel (1832-1923).
En amzer a-vremañ e c'haller menegiñ ar chaloni Kir (1876-1968) ha an aktourez Claude Jade (1948-2006).
Notenn sonerezh
Derezioù ha skeulioù sonerezh
E sonerezh e reer gant ar ger derez, a dalvez d'an uhelder en ur skeul resis. Meur a zoare a zo da zibab frekañs an notennoù en un eizhvedell. Dibab ar skeulioù a zo stag ouzh ar mare, ar binvioù-sonerezh hag an doare sonerezh. Diouzh ar skeul dibabet e vo skeulennoù disheñvel. Er sonerezh klasel e reer gant div skeul : ar skeul gromatek hag an hini diatonek.
Anvioù
E diavaez broioù ar C'hornôg eo bet dibabet an daou zoare meneget a-us, met e broioù' zo ez eus bet miret doareoù dibar. En India e vez implijet svara. Seizh svara a zo : स Sa, रे Ré, ग Ga, म Ma, प Pa, ध Dha, नि Ni.
Timbroù Enez ar Priñs Edward
Goude bezañ chomet en entremar e-pad bloavezhioù ec’h asant Enez ar Priñs Edward bezañ ezel eus Kengrevredad Kanada d’ar 1añ a viz Gouere 1873.
Frienn staon mouezhiet
Skrivet e vez <gn> hervez reolennoù reizhskrivañ peurunvan ar brezhoneg.
Faou (disheñvelout)
Faou a c'hell bezañ :
Frienn hugenn mouezhiet
Talvezout a chell, evel e rannyezhoù jorjiek 'zo da alofonenn /n/ dirak [q].
Zagreb
Gevelliñ
Roll ar c'hêrioù gevellet gant Zagreb
326
Impalaeriezh roman
--
Djineg (tchadek)
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù djinek eo an djineg  (jina pe zina) komzet e norzh Kameroun.
Cesare Baronio
E vuhez
E 1593 e teuas Caesar Baronius da vezañ jeneral Kenvreuriezh an ti-pediñ en Italia. Dibabet e voe gant Klemez VIII evel kofesour hag anvet da gardinal en 1596, ha goude da levraouegour ar Vatikan. Dre ziv wech e oa bet darbet dezhañ bezañ anvet da bab.
Dider
Anv-lec'h
An anv -se eo a gaver en anv-lec'h Plouider, tud ar barrez a vez graet Plouiz-Dider anezho.
327
1080 Ab Urbe Condita = 327 goude J.-K.
Impalaeriezh trevadennel Portugal
En XVIIIvet kantved e voe troet e selloù gant Portugal war-zu Brazil ha lec’hioù zo en Afrika hag en Azia.
Trevadennoù kozh Portugal
Notenn : enezegoù Madeira hag an Azorez a oa didud pa oant bet kavet gant moraerien eus Portugal. Gant Portugaliz eo bet poblet an inizi ha sellout a reer outo evel lodennoù eus Portugal bremañ.
Liutprand Cremona
E vuhez
Savet e voe el lez, ha dont a reas da vout kloareg en iliz-veur Pavia.
Victorinus
Ret e voe dezhañ adkemerout Augustodunum Haeduorum ( a zo Autun hiriv), pa felle d'ar gêr-se mont en-dro e-barzh an Impalaeriezh roman. E-pad seizh miz e voe sezizet ar gêr ha peurbeliet ? goude ma voe kemeret.
Liutprand Cremona
E vuhez
Alies e veze kaset da gaout ar pab, hag e 968 e voe kaset da Gergustentin adarre, da c'houlenn evit mab an impalaer (an danvez Otto II) dorn Teophano, merc'h an impalaer Romanus II.
Daisy Duck
Liste der Bewohner Entenhausens
Calonne-Ricouart
Calonne-Ricouart a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Sapporo
Sapporo (札幌市; Sapporo-shi e japaneg) zo unan eus kêrioù bras Japan. E miz Ebrel 2005 e oa 1 864 352 den o chom eno. Niver an annezidi a sav bremañ da. Emañ Sapporo en enez Hokkaido e hanternoz Bro-Japan.
Istor
E 1868, gouarnamant nevez an Oadvezh Meiji a zivizas ober eus Sapporo kêr-benn nevez rannvro Hokkaidō. Emsavoc'h e oa al lec'h ma oa da zifenn ha da ziorren evit hini ar gêr-benn gozh, Hakodate.
Kosovo
Douaroniezh
Daouhanteret eo ar vro gant ar Menezioù Milliget (Albaneg: Bjeshkët e Nemuna, Serbeg: Prokletije). En norzh, war an harzoù gant kreiz Serbia, e kaver ar menezioù Kopaonik. Kreiz ha reter ar vro a zo tuchennek kentoc'h eget menezek.
An aloudabegoù bras
E 1072 e klaskas ur bochad Slaved, bleinet gant un uhelad lec'hel, George Voiteh, dsevel an impalaeriezh vulgarat. Gervel a rejont hêr diwezhañ tierniezh Comitopuli - priñs Duklja Konstantin Bodin eus tierniezh Vojislavljevic, mab Mihailo Voislav, roue Serbia. Aloubiñ a rejont proviñs Bulgaria a-bezh. Kurunet e voe Konstantin Bodin Tsar ar Vulgariz e Prizren. Goude un nebeud berzhioù, avat, e voe faezhet e Pauni ha bac'het e 1073 gant ar Vizantiz.
Amzer a-vremañ
Goude ar brezel e voe ebarzhet Kosovo er riez nevez-furmet dre unvaniezh Serbia ha Montenegro : Rouantelezh ar Serbed, Kroated ha Slovened.
Rouantelezh Yougoslavia hag an Eil Brezel-Bed
E 1929 ez eas ar rouantelezh da Rouantelezh Yougoslavia ha disrannet e voe Kosovo etre banatoù Zeta, Morava ha Zardar. Padout a reas ar rouantelezh betek and aloudabeg alaman e 1941.
Brezel Kosovo
E 1987 e kasas prezidant Serbia, Ivan Stambolic, Slobodan Milošević da beoc'haat ar Serbed a felle dezho strishaat statud emrennigezh ar broviñs. D'o skoazell e tivizas hemañ, avat. D'ar 28 a viz Even 1989 e reas ur brezegenn e-tal da 1 000 000 Serb edo o gouelañ Emgann Kosovo. Enni e abegas disrannadurioù e-barzh Yougoslavia. Un tammig goude se, e 1990, e voe strishaet emrenerezh Kosovo gant parlamant Serbia ha goude disrannidigezh Slovenia e 1991 e implijas Milošević sez Kosovo, a gontrole, da gemer ar galloud e-barzh ar bennrenerezh.
Bombeziñ a reas AFNA Serbia e-pad 78 devezh. En deroù n'argasas nemet gwennoù milourel e Kosovo met evelma gile ket Serbia e krogas da vukañ uzinoù, pontoù, ha savadurioù melestradurel e Serbia end-eeun. Goude 78 devezh e lamas kuit Serbia he lu eus ar vro hag a voe dalc'het gant AFNA
Politikerezh
Embann a ra al Lez-varn etrebroadel d'an 22 a viz Gouere 2010 eo disklêriadur dizalc'hidigezh Kosovo diouzh ar gwir etrebroadel.
Stadoù-Unanet Amerika
Un ezel diazezer eus Aozadur ar Broadoù Unanet (ABU) eo hag emañ ar sez anezhañ e New York, kêr vrasañ ar vro. Un ezel padus eus Kuzul Surentez ABU eo. Broudet en deus ar gouarnamant stadunanat ar broioù a felle dezho lakaat un harz d'an Unaniezh Soviedel da sinañ e 1945 Aozadur Feur-emglev Norzhatlantel. Hiziv e vez graet 37% eus dispignoù milourel ar bed gant an SUA, ha chom a ra al lu stadunanat an hini galloudusañ er bed.
Saozneg ha spagnoleg eo ar yezhoù komzet ar muiañ, met ouzhpenn yezhoù an Amerindianed e vez komzet meur a yezh all gant familhoù an embroidi, en o zouez ar brezhoneg (war-dro 20 000 yezher hervez un enklask e dibenn an kantved). Ar sevenadur ar muiañ skignet er bed eo an hini amerikan.
Koumin
border|right|200px Koumin (Cuminum cyminum) zo plant eus kerentiad an Apiaceae, a gresk er broioù zo etre ar Mor Kreizdouar hag India. Kreskiñ a ra ar plant-se betek tapout 50 cm uhelder hag eostet e vezont gant an dorn.
Gwele
thumb|right|Ur gwele, hag ur [[pod-kambr dindanañ]] thumb|An Degemenn da Vari, gant [[Rogier van der Weyden, 1435 . Gwele ar Werc'hez en a-dreñv.]] Ur gwele zo ur pezh arrebeuri graet evit lakaat tud da gousket. Peurvuiañ e vez lakaet ar gweleoù e salioù anvet kambr. Un daol-noz a vez alies ouzh penn ar gwele.
Arzhon-Raez
Arzhon-Raez (Arthon-en-Retz en galleg) a oa ur gumun a Vreizh, e Kanton Pornizh, e Bro-Raez, e Liger-Atlantel, er c'hreisteiz d'al Liger. Abaoe deroù 2016 eo kendeuzet kumunioù Arzhon-Raez ha Keverieg d'ober kumun nevez Kalaved-Raez.
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Sant-Widel; Frozieg; Kalveg; Keverieg; Gwagenez; Porniz;
Petar Drenchev
2 443 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Here 2008.
Anc'hiale
Prometheüs, breur Anc'hiale en-eeun, an hini a laeras an tan digant an doueed d'e ginnig d'an holl dud war an douar.
Stéphane Bern
Stummadur
Stéphane Bern en deus bet e BAC el lise Carnot e Pariz. Un diplom EM LYON (remziad ESC 1985).
Respetoù
Kuzulier ti-kêr kozh eus 9 arondisamant Pariz etre 1999 ha 2001, bet Prezidant ar Conservatoire de Musique eus 9 arondisamant Lili-et-Nadia-Boulanger.
Konikl Bunyoro
Konikl Bunyoro (Poelagus marjorita) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e kreiz Afrika. Ar spesad nemetañ eo er genad Poelagus.
Malgbeeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù kotokoek eo ar malgbeeg (malgbe, malgwe, gulfe(i), sanbalbe, malbe pe ngwalkwe) komzet gant tro-dro da 36.000 den en holl (1997) e norzh Kameroun dreist-holl hag ivez e Tchad.
Arondisamant Tielt
Arondisamant Tielt a zo unan eus an eizh arondisamant eus proviñs Kornôg-Flandrez e Belgia.
Yezhadur bras ar brezhoneg
Yezhadur bras ar brezhoneg zo ul levr yezhadur e brezhoneg skrivet gant Frañsez Kervella hag embannet gant Skridoù Breizh e 1947. Adembannet e oa bet gant Al Liamm e 1976.
Bro gozh ma zadoù
Savet e Kembre...
Dre forzh bezañ kanet dre ar vro e oa deuet Hen Wlad fy Nhadau da vezañ kan broadel nann-ofisiel Kembre e-kichen hini Breizh-Veur, God Save the Queen.
Frienn ouel mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn arbennik e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar frienn ouel mouezhiet, treuzskrivet [ŋ], ganti an niverenn dave 119.
Pernes-lès-Boulogne
Pernes-lès-Boulogne a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Ngwahyieg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo an ngwahyieg (nggwahyi, ngwaxi pe ngwohi) komzet gant nebeutoc'h evit 2.000 den e Borno e Nigeria (1995).
Aneirin
Kembread, Skosad, Breizhad
N'eo ket e Kembre e oa o chom eta, ac'hoel pa oa o skrivañ an oberenn a anavezomp, nag “e kembraeg” e skrive, daoust d'ar pezh a lavar tud zo (rak ar yezh-se ne oa anezhi nemet ur rannyezh vrezhonek d'ar c'houlz-se) met e yezh priñs bro ar Gododdin, a roe bod dezhañ, e brezhoneg kozh an enez, ur yezh tost-kenañ d'ar c'hembraeg, ha ken tost all da vrezhoneg an dud a oa krog da dreuziñ Mor Breizh trema Breizh Vihan. Lakaet eo bet an oberour da Skosad ivez war zigarez ma'z eo e Bro-Skos emañ bremañ ar vro ma oa o chom gwechall.
E varzhoneg veur
Anavezet eo e labour dre un dornskrid eus an XIII-vet kantved anavezet evel Llyfr Aneurin (Levr Aneirin), a oa bet damnevesaet ar yezh anezhañ e krenngembraeg, nemet e chome ennañ roud eus ur yezh kar un tamm mat koshoc'h. An oberenn anevezetañ digantañ eo Y Gododdin, un heuliad kanoù en enor da vrezelourien rouantelezh ar Gododdin a oa kouezhet o stourm a-enep ar Saozon en emgann Catraeth war-dro 603. Marteze eo eus kêr Catterick e Yorkshire (pe kontelezh Evrog) pe eus Dawstane e Liddlesdale ez eus kaoz. N'eo ket aes gouzout da vat petra eo ster resis ar varzhoneg pa vez roet meur a zisplegadenn hervez an arbennigourien.
Sant
Hervez tud zo e vije bet lakaet da sant: []. Kement-se a c'hallfe displegañ an anv Plounerin, nemet e vije anv ur sant all evel-just.
Fulup
Pennadoù kar
Hag ivez:
Son ar milinoù
Tro va milin, ha tizh ha tizh! Da valañ kerc'h, heiz ha gwinizh !
3
Pieter de Hooch
E vuhez
E 1660 pe e 1661 ez eas d'en em staliañ e Amsterdam. Eno e voe badezet unan eus e verc'hed - Diewertje hec'h anv – er Westerkerk, d'ar 15 a viz Ebrel 1661. Eno e rankas de Hooch daremprediñ renkadoù uhel ar gevredigezh : cheuc'hoch ha pinvidikoc'h e voe ar pezh a livas (diabarzh tiez). Taolennoù brasoc'h a reas ivez, ha ne oa ket ken sklaer ar skeudeoù a live. Ne anavezer ket kalz eus an oberennoù a savas d'ar mare-se.
Son ar milinoù
5
Abalamour d'e zislealded
'C'hoarvezas gantañ ur wall-dro
Maen ar vilin 'frikas e bao
D'ar miliner o skrapat
Ma oa graet dezhañ ur c'har goad
8 Neuze betek fin e vuhez
ma tigouezh deoc'h gwelet e benn,
14
Ventzislav Inkiov
Disoc'hoù
Kentañ e voe e Pevarzek Tournamant Open Fouenant (Here-Du 2008), a-gevred gant Oleg Gladyszev :.
Priapos
Anavezet mat e oa abalamour d'e vell kalc'h, bepred sonn, ma komzer hiziv eus priapegezh. E liorzhoù bras Roma e veze lakaet hermai, delwennoù dezhañ e koad fiez livet e ruz, da spontañ brini ha da gas ar wallchañs kuit.
Yezhoù biksiek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù biksiek, ennañ div yezh:
Phillips
Phillips, un anv-familh saoznek kevatal da Fulup a c'hall ober dave da :
Horseshoe Falls (Tasmania)
thumb|Horseshoe Falls
Leda hag an alarc'h
Livadurioù
Meur a livour en deus taolennet ar vojenn :
Botoha
Monumantoù ha traoù heverk
Anavet eo Botoha dreist-holl abalamour d'ar Mirdi ar Skolioù war ar Maez a zo bet digoret eno gant Michel Sohier e 1994.
Yann-Ber Piriou
Alan Stivell en deus lakaet daou varzhoneg dezhañ war e bladenn E Langonned.
Russell Falls
Russell Falls zo lammoù-dour izeloc'h eget Horseshoe Falls e Mount Field National Park, e Tasmania, en Aostralia. Kalz a dud a vez o tont d'o gwelout.
Kensonenn gweuz-dent dre serriñ divouezh
N'anavazer yezh ebet ma talvez ar fonenn-mañ da fonem. Kavet e vez evel alofonenn [p] avat dirak kensonennoù gweuz-dent all, dresit-holl [f] ha [v], e yezhoù 'zo, en o zouez an tsongaeg ([p̪͡f] ha [b̪͡v], treuzskrivet peurliesañ [ȹ͡f] ha [ȸ͡v]), hag ivez ar gensonenn dre fic'hal [p͡f] kavet en alamaneg.
Kavout a reer alies, dreist-holl war dachenn ar yezhoù bantouek, an divc'hrafenn nann-ofisiel qp skrivet peurliesañ ȹ.
Lot (departamant)
Al Lot (Òlt pe Òut en okitaneg; Lot e galleg, distaget ) zo un deparmant abaoe 1790, dezhañ an niverenn 46, er rannvro Okitania e Bro-C'hall. Savet eo an anv diwar anv ar stêr a dremen drezañ, al Lot (Òlt en okitaneg). Caors (Cahors) eo pennlec'h an departamant. Emañ an departamant en Okitania. Savet eo bet diwar un darn eus Carcin, lodek e Gwienna.
Friedrich Hölderlin
Kemer a reas perzh e luskad an derc'helouriezh alaman, hag aweniñ a reas prederourien evel Martin Heidegger pe Theodor Adorno.
Stefan Docx
Stefan Docx a zo bet ganet d'an 12 a viz Genver 1974.
Le Télégramme
Le Télégramme (pe "An Telegramm" e brezhoneg) zo ur gazetenn bemdeziek vreizhat e galleg, graet e Montroulez. Skignet e vez e Penn-ar-Bed dreist-holl, hag ivez en Aodoù-an-Arvor, er Morbihan hag e Bro-Sant-Maloù.
Stefan Docx
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Rhaeadr Bwlch yr Oernant
Lammoù-dour Horseshoe Falls, pe Rhaeadr yr Oernant e kembraeg, zo ul lamm-dour artifisiel war ar stêr Dyfrdwy e-kichen Llantysilio Hall e Sir Ddinbych, e Kembre, er c'hornôg da gêr Llangollen. Krouet e oa bet e 1808 gant Thomas Telford, ha savet da gas dour eus ar stêr da Kanol Llangollen, a zo ur skourr eus Kanol ar Shropshire Union. En amzer a-raok an hent-houarn e veze implijet ar ganol da gas mein-glas eus ar mengleuzioù betek ar Midlands.
Ma breur Jakez
Stummoù disheñvel
Meur a stumm anavezet a zo.
Kensonenn staon dre serriñ mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn staon dre serriñ mouezhiet treuzskrivet [ɟ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 108.
Kavet e vez ar fonenn gensonennel-mañ koulz evel ur fonem hag evel alofonenn [g] alies dirak ur vogalenn serr, da skouer e gresianeg a-vremañ hag ivez e ranyezhoù gallek 'zo.
Ar Roc'h-Derrien
Douaroniezh
War lez ar stêr Yeodi emañ ar Roc'h-Derrien.
Berengaria Navarra
Kontelezh Maine
Goude marv Richarzh Kalon-Leon e voe lakaet gant ar roue gall Fulup II da vout trederannerez kontelezh Maine.
Lennegezh
Kaoz anezhi zo e meur a romant istorel:
Thyia
Thyia (Θυία e gregach) a oa merc'h da Zeukalion ha Pyrra e mojennoù Hellaz kozh, hervez ar barzh Hesiodos, en e Eoiae pe Katalog ar Maouezed, oberenn gollet nemet ez eo miret en De Thematibus (gant Constantine Porphyrogenitus) hag en Ethnika (gant Stephanus of Byzantium).
Philippe
Philippe zo un anv-badez gallek, kar da Fulup e brezhoneg. Implijet e vez da anv-familh ivez.
Jakez Karter
Ar veaj kentañ, 1534
Douarañ a reas er pezh zo anvet bremañ Gaspé, e Kebek.Darempredoù en devo gant indianed eus ar bobl Iroquois ha degemeret int mat, ganto e reont kenwerzh, hag un emglev a vez sinet ganto. Ur groaz bras a vez plantet eno evit disklêriañ e oabremañ an douar-mañ da roue Bro Frañs met n'eo ket plijet ar penn bras Donnacona. E-pad e veaj e sammas gantañ daou eus mibien penn ur meuriad Indianed Donnacona, hag o c’has gantañ en-dro da Europa. D'ar 15 a viz Eost, Karter hag e akipaj a errujont betek Bro Frañ
Buoc'h
Laezh
E Breizh eo a-bouez ar sevel-saout abalamour d'al laezh a vez implijet d'ober amann dreist-holl. Goro ar saout a veze graet gwechall gant an dorn, hag a oa labour ar merc'hed. Hiriv e vez graet gant mekanikoù, en ur c'hraou a vez graet sal-c'horo anezhi.
Tamm-ha-tamm avat eo aet war goazhañ lec'h an amann e buhez an dud.
Krigner
Ar c'hrignerien eo ar bronneged a ya d'ober an urzhiad Rodentia e rummatadur al loened. Gant ouzhpenn 2 000 spesad ennañ eo an urzhiad bronneged ledanañ.
Swarmineg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù papiek eo ar swarmineg (suarmin) komzet gant tro-dro da 140 den (2000) e Papoua-Ginea Nevez.
Tristan (haroz)
En em gannañ a ra gant ar Morholt, ur ramz kevrinus. Goude ez a da Iwerzhon da c'houlenn dorn merc'h roue Iwerzhon, Izold, evit e eontr Marc'h. Dre walleur e tichañs dezhañ evañ ur c'hwistantin hag a ra dezhañ orgediñ ouzh Izold, danvez pried yaouank ar roue kozh. Mervel a ra gant ar glac'har o krediñ eo bet dilezet gant e vuiañ-karet.
Mounitcheg
Ur yezh digenvez eo ar mounitcheg. Komzet e oa gant 3 a dud e kêr Muniches, war ribl ar stêr Paranapura e Perou betek er bloavezhioù 1990. Nevez-varv eo. Izili ar meuriad a ra gant ar spagnoleg bremañ dreist-holl.
Mourikeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù norek eo ar mourikeg (murik) komzet gant tro-dro da 1.000 den (2000) e Papoua-Ginea Nevez.
Roll an emvuhezskridoù savet e brezhoneg
An emvuhezskridoù a zo ur gennad lennegel a vez kavet stank a-walc'h an produadur en embannerezh vrezhoneg. Danevell-veaj ha deiziadurioù a c'hell bezañ lakaet e-barzh.
Renket eo bet amañ dre ar mareoù ma oa an oberourien o vevañ enno.
Foebe
Notennoù
Phoebe (Vorname) Febe (nome)
Tolper
Kevredet gant un trec'haoler e c'hellont stummañ e-mod-se un trevnad digonus. Lod anezhe eo gallus o lakaat en oglenn pe o ardeiñ a-bellder. Gant ouzhpennañ un trec'haoler e c'heller ober gant tolperioù evit aremprediñ strolloù labour e-barzh ur rouedad ec'hon. Lod ivez o deus kennaskoù Fast Ethernet, FDDI pe ATM.
Río Uruguay
Douaroniezh
Pelloc'h e ra an disparti etre Arc'hantina, atav er c'hornôg, ha departamantoù Uruguay er reter: Artigas, Salto, Paysandú, Río Negro, Soriano ha Colonia.
Aberiñ a ra neuze er Meurvor Atlantel a-gevret gant ar stêr Paraná d'ober ar Río de la Plata.
Pontoù
Pemp pont etrevroadel zo dreisti:
Alpaida
Alpaida (pe Alpais, Elfide, C'halpaida, Chalpaidis e latin), marvet war-dro 705, a oa serc'h da Pepin Herstal (635 pe 640 - 714) ha mamm da Karl Martel (686 - 741) ha Childebrand.
Marcellinus (pab)
Marcellinus, ganet e Roma, a voe eskob Roma adalek 296 betek e varv e 304, pa voe merzheriet dindan Diokletian. Kontet eo evel pab met ne voe roet an titl nemet adalek Jelvestr Iañ. Anvet eo bet da sant.
Alex Salmond
Buhez
Ganet e oa Alex Salmond d'an 31 a viz Kerzu 1954 e Linlithgow, e-kichen Dinedin. Graet en doa e studioù e Skol-Veur Saint-Andrews, e-lec'h m'en doa bet diplomoù armerzh hag istor. Goude ur respet armerzhour e Royal Bank of Scotland e oa bet dilennet kannad e kambr Kumunioù ar Rouantelezh-Unanet.
E 2000 e voe souezhet an dud pa zilezas e blas rener SNP. Displegañ a reas e oa poent neveziñ ar renerien pa oa bet dek vloaz e penn ar strollad.
1101
Diwar-benn bloavezh 1101 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1101
Diocletianus
Oberenn bolitikel
Adkempenn a reas an impalaeriezh e-keñver ar melestradur, an dastum tailhoù hag an armerzh. Bodañ a reas ar provinsoù da sevel 12 diokes ganto. Lakaat a reas pep a annezad, ha pa vije Italianed, da baeañ an tailh hag e embannas ur skrid-embann evit stankañ ar prizioù ha diouzh-se ar monc'hwez.
Verb-damskoazellañ
Verboù-skoazellañ ha verboù-damskoazellañ
Disheñvel eo ar verboù-damskoazellañ diouzh ar verboù-skoazellañ-rik rak daoust ha m'eo aet da get penn da benn pouez semantikel ar verboù-skoazellañ ha ne dalvezont ken da elfennoù frammadurel, diouzh an tu all avat daoust ha m'eo aet war wanaat pouez semantikel orin ar verboù-damskoazellañ n'eo ket aet da get penn-da-benn, ha peurliesañ ez eus ul liamm etre ster implij orin ar verb-damskoazellañ hag e arc'hwel en un troadell.
965
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 965
Castoridae
Castoridae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged.
Isoroku Yamamoto
Penn kentañ e hent er morlu
E 1901 en akademiezh ar morlu e Etajima (ul lodenn eus Hiroshima) hag e oa diplomet e 1904. E 1905, e-pad ar brezel Russed-Japaniz e kemer perzh en emgann Tsouhima evel martolod er Nisshin. D'ar 27 a viz Mae 1905, goude tarzhadenn ar c'hanolioù e koll Yamamoto daou viz eus e zorn dehou hag un tamm eus e c'har dehou hag ez eo tizhet gant 120 skolpad houarn. Goude ar brezel e servijo war meur a vag all. Etre 1907 ha 1908 e heulio kentelioù e skol an torpilherezh.
Ar pezh en deus cheñchet e keñver teknologiezh ha strategiezh
Diaes eo bet d'ar pennoù bezañ a-du gant Yamamoto met a benn ar fin e vo kendrec'het an amiral Osami Nagano. Kregiñ a reas ar c'hentañ aerlu da brientiñ an dagadenn war Pearl Harbor.
Barrennig-stagañ
Taol-mouezh
Met ne vez ket lakaet an doare-skrivañ da blegañ d'an distagadur peurvuiañ, a-hend-all e vije skrivet
En anvioù divoutin
En anvioù-lec'h zo, savet gant daou c'her: Aber-Ac'h, Bro-Gembre, Sant-Yann, Kastell-Paol.
Proviñs Pontevedra
947.639 a dud a oa e 2007, 9% anezho e kêr Pontevedra. 62 guzul zo er broviñs.
Razh-godell
Graet e vez razhed-godell eus ar c'hrignerien-se en abeg d'o divadjod. Ispisial eo an adjodoù-se dre ma tigoront war an diavaez. Al loen a skarzh anezho gant e bavioù.
Kole
Hervez gant petore saverien int maget e c'hallont bezañ lakaet e krevier a-hed an deiz, pe lakaet da beuriñ er parkeier.
Tarv
Ardamezioù
Tirvi a gaver en ardamezioù zo
Hilary
Hilary
thumb|right|200px|[[Hilary Duff]] 200px|left|thumb|Hilary Swank
1103
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1103
Heteromyidae
Bevañ a ra ar c'hrignerien-se en Amerika.
Liomys
Spesadoù
5 spesad logod-godell a zo ennañ:
Edward Hopper
Edward Hopper (22 a viz Gouere 1882 e Nyack - 15 a viz Mae 1967 e New York) a oa ul livour hag un engraver stadunanat a labouras dreist-holl e New York, ma oa e stal-labour. Gwelet eo evel un an eus arzourien an naturalouriezh amerikan peogwir e livas dreist-holl buhez pemdez ar renkadoù etre. Er penn-kentañ e livas gweledvaoù parizian ha goude-se e livas gweledvadoù amerikan. En e livadurioù e weler kemmoù ar vuhez sokial er Stadoù-Unanet. Livañ a reas dreist-holl eoullivadurioù, ha sevel a reas ivez skritelloù, engravadurioù, dourioù-kreñv ha dourlivadurioù. En ul lodenn vras eus e oberennoù e weler hiraezh a-zivout Amerika an amzer-dremenet, hag ivez an diforc'h etre an natur hag ar bed modern. Peurliesañ e kinnig tudennoù o-unan ha melkonius.
Livañ kevredigezh ar Stadoù-Unanet
Hopper a livas ivez merc'hed en o noazh (Eleven AM, 1926; A Woman in the Sun, 1961), taolennoù a denn d'an erotegezh (High Noon, 1945) pe d'ar sellerezh (Night Windows, 1928; Morning in a City, 1944; Morning Sun, 1952).
Awen ha levezon
Awenet eo bet Edward Hopper gant oberennoù ar kantved ( Velázquez, Rembrandt, Vermeer) ha re an  kantved : Goya, Daumier, Manet. Plijout a rae kalz dezhañ oberennoù Edgar Degas, hag an doare ma kinnige an egor hag a linennoù beskellek a gaver en e daolennoù. Hopper a blije dezhañ ivez barzhonegoù Ralph Waldo Emerson ha kelennadur Carl Gustav Jung ha Sigmund Freud. Alies eo bet keñveriet e daolennoù gant pezhioù-c'hoari Henrik Ibsen (1828-1906).
Menegomp ivez George Stevens (Giant, 1956), Terrence Malick, Sam Mendes, Wim Wenders (Paris, Texas, 1984; The End of Violence, 1997), Tim Burton (Sleepy Hollow, 1999), Alan Rudolph (Choose me, 1984), Peter Greenaway (The Cook, the Thief, his Wife and her Lover , 1989), Warren Beatty (Dick Tracy, 1990), ar Vreudeur Coen (Barton Fink, 1991) pe c'hoazh Woody Allen (Sweet and Lowdown, 1999 ). Jackson Pollock, Francis Bacon hag Edward Hopper eo an tri livour a blij ar muiañ d'ar filmaozer stadunanat David Lynch.
Diskouezadegoù
Holl ziskouezadegoù New York, nemet ma'z eus meneget lec'hioù all
Levrlennadur
E galleg :
Enver Hoxha
Skarzhet e oa bet diouzh e bost kelenner e 1939 goude ma oa bet aloubet ar vro gant Italia rak nac'hañ a reas emezelañ ouzh Strollad Faskour Albania. Skoazellet e oa bet gant Komunourion Yougoslavia a-benn sevel Strollad Komunour Albania (anvet war-lerc'h Strollad Labour Albania) e 1941 hag ivez al luskad resistañs (a zeuas da vezañ Arme ar Frankiz Broadel) e 1944, gant Enver Hoxha en o fenn.
Eugene Fama
Eugene F. "Gene" Fama (ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1939) zo un armerzhour amerikan. Brudet eo evit e labour diwar-benn damkaniezh askorusted ar marc'hadoù arc'hant.
Enver Hoxha
Kemer a reas gouarnamant sokialour Albania, Hoxha en e benn, an douaroù digant ar berc'henned-douar pinvidik evit o c'henstrollañ. A-drugarez d'ar politikerezh-se e teuas Albania a-benn da vezañ emren e-keñver boued. Gantañ ivez e oa bet diorroet ar c'hreanterezh ha kaset an tredan d'an holl lec'hioù diwar ar maez. Evit achuiñ e oa bet skarzhet an holl gleñvedoù-red hag e voe desket d'an holl lenn ha skrivañ.
Lucius
Lucius (distaget Loukious) zo un anv latin, un anv-badez latin ha saoznek ivez.
Chaetodipus
Chaetodipus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
120
Arzoù, skridoù, ha skiantoù
= Relijionoù =
Anacletus
E vuhez
Diiouzh an eil tu, Eusebius Caesarea, Irenaeus Lugdunensis hag Eosten Hippo a skrivas n'eus nemet un den eus Anacletus ha Cletus. Diouzh an tu all, daou zen zo anezho hervez ar skridoù anvet Catalogus Liberianus (354) hag a zo ur roll eus eskibien Roma ha Liber pontificalis hag a zo ur roll eus ar bibien. Un doubladur fazius eo, da lavar Jean-Marie Salamito.
El Liber pontificalis e lenner e voe beleget 25 den gant Anacletus, ar pezh a zo kammamzeriet : an darvoud nemetanñ eo a c'hall bout lakaet war e gont.
Gwilioud
Gwiliouderezh
Poanius eo ar gwilioud. Eus ar boan-se e vez graet ar gwentloù. Hiriv ez eus doareoù da virout ouzh ar boan ha ne oa ket anezho gwechall.
Vincent Briant
E 2010 e voe dibabet evit ar wezh kentañ gant skipailh Breizh evit c'hoari Corsica Cup.
Karnag
Anv
Gerdarzh
Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor
Bro-Roazhon
Roazhon, Gwitreg, Felger
Midi-Pyrénées
- Broioù arz hag istor : Pays des Bastides du Rouergue (Najac, Sauveterre-de-Rouergue, Villefranche-de-Rouergue, Villeneuve d’Aveyron) (12), Pays de la Vallée de la Dordogna (46)