cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tetris
Ar rotadurioù
Ar c'hoarier a c'hell lakaat da dreiñ meur a wech d'an tu kleiz pe dezhou hervez ar c'hoari, eus 90° pep blok evit pozañ anezhañ d'an doare en deus c'hoant e-pad ma tisken ar blok.
Alc'hweder eskell gwenn
Anvet e voe Alauda leucoptera (kentanv) da gentañ-penn (e 1811) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).
Manac'h
Manac'hegezh kristen ar C'hornôg
E 361 eo bet diazezet ar c'hentañ manati a zo bet e Kornôg Europa gant Martinus (pe Sant Marzhin Teurgn) war un dachenn roet gant Hilarius, eskob Poitiers. En abati Ligugé (Vienne) ne oa nemet lochennoù graet gant brankoù evit reiñ goudor d'ar venec'h, met e c'houlenne sant Marzhin ma kemeront prantadoù evit al labour e-kreiz amzerioù evit ar bedenn.
Luskad ar brotestanted a glaskas adaozañ ar relijion kristen e Europa e kreiz ar XVIvet kantved hag e kavas gwelloc'h ar gristenien mod-nevez ober hep ar vanac'hiez pa soñjent e oa da bep feizour kavout ur gemmenadenn gant Doue hep hanteradur ar velein hag al leaned. N'eus manac'hiezh ebet en ilizoù protestant.
Motouneg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar motouneg (motuna pe siwai) komzet gant tro-dro da 6 600 den e Bougainville.
Tetris
Koñsolennoù Apple
IPod IPhone
Pterelaos
Pterelaos (Πτερέλαος e gregach) a oa roue Tafos e mojennoù Hellaz kozh.
No wave
No wave a zo ul luskad sonerezh bet krouet e karter Lower East Side (New York) e 1977. Diazezet eo anv al luskad war un dastumadeg bet embannet gant Brian Eno er memes koulz, "No New York" he zitl, hag enni tonioù savet gant pevar strollad sonerezh disheñvel. Ar sonerezh no wave a zo taer, trouzus ha kalet. Er c'hanaouennoù no wave n'eus ket anv eus kan/diskan, met kentoc'h eus tonioù savet war an tomm, diempredet ha disakord. Tost ouzh ar sonerezh punk eo evit a sell ouzh ar c'hoariellerezh. E-touez an nebeud burutellerien a vroudas ar sonerezh no wave emañ Yves Adrien (pennadoù a savas er mare-se er gelaouenn Rock'n'Folk).
Wikimammenn
Ar skridoù a zeu da vezañ frank a wirioù goude ur serten niver a vloavezhioù. E Bro-C'hall e ranker gortoz 70 goude marv an oberour.
Carracci
Carracci (pe Caracci a-wechoù) a zo anv un tiegezh arzourien italian, anavezet dreist-holl e mare ar varokelezh, hag en o zouez:
Nagoviseg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo an nagoviseg (nagovisi pe sibbe) komzet gant tro-dro da 5 000 den (1975) e Bougainville.
Nenetseg
Un yezh ouralek eus is-skourr yezhoù samoyedek an norzh eo an nenetseg (ненёця" вада), komzet gant tro-dro da 26 300 den e Rusia (Europa). Skrivet e vez gant al lizherenneg kirillek gant div lizherenn ouzhpenn (<Ӈ> ha <">).
617
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 617
Troad subesivel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad subesivel (saoz.: subessive case) evit komz eus un droad, o klotaat mui-pe-vui gant an araogenn "dindan" e brezhoneg.
Bautzen
Monumantoù
Lod brasañ annezidi Bautzen a zo protestanted, ar vinorelezh sorabat o vezañ katolik peurliesañ. Rannet e vez iliz-veur Sant-Pêr etre an div gumuniezh.
Eoppa Bernikia
Eoppa Bernikia (marvet war-dro 547) a oa tad Ida Bernikia, roue kentañ Bernikia er VIvet kantved.
Tortuga
Inizi
Peder enezenn a zo anavezet evel Tortuga (baot e spagnoleg):
Société Générale
Sez ar strollad
Sez ar Société générale zo 29 bali Haussmann e Pariz, e-kichen an Opéra Garnier.
Alc'hweder-menez
Anvet e voe Alauda bimaculata (kentanv) da gentañ-penn (e 1832) gant al loenoniour gall Édouard Ménétries (1802-1861).
Veronica Franco
Testenioù skrivet
E 1565, pa oa 20 vloaz, e oa anv Veronica Franco er Il Catalogo di tutte le principale e più honorate cortigiane di Venezia, ul levr a venege anvioù, chomlec'hioù, ha prizioù gisti brudetañ Venezia; d'he mamm eo e ranked reiñ an arc'hant. Da 18 vloaz e oa echu he dimeziñ, mamm ur bugel e oa. Pemp all he do, ha tri anezho a varvo en-vihan.
Dre ma oa unan eus ar più honorate cortigiane en ur gêr binvidik e vevas Veronica Franco en aezamant e-pad he buhez, pe dost, nemet n'he doa ket gwarez evel ar maouezed dereat ha ret e oa dezhi kavout an tu d'en em dennañ. Studiañ a reas ha klask garezourien e-touez an dud desket. Er bloavezhioù 1570 e oa ezelet en ur c'helc'h lenneien brudet e Venezia, e kemere perzh e kaozeadegoù hag e kenlaboure da sevel dastumadoù barzhoniezh. E 1575 e voe embannet levr Veronica Franco, anvet Terze rime, ennañ 18 capitoli (lizhiri e gwerzennoù) diwar he dorn, ha 7 gant gwazed evit he meuliñ. Er bloaz-se en-eeun e kouezhas ar vosenn war Venezia. Daou vloaz e padas. Rankout a reas Veronica kuitaat kêr, ha madoù a gollas rak preizhet e voe he zi. E 1577 e kinnigas da guzul Kêr Venezia sevel un ti-degemer evit ar maouezed paour ha hi a vije renerez, met nac'het e voe he c'hinnig. A-benn neuze e oa ganti da sevel he bugale dezhi hag he nized a oa emzivadet goude ar vosenn.
808
Diwar-benn bloavezh 808 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Iwerzhoneg
Stad ar yezh
E miz Gouere 2003 e oa bet degemeret gant parlamant Iwerzhon ul lezenn nevez evit kas an iwerzhoneg war-raok, al "Lezenn war ar Yezhoù Ofisiel, 2003". Evit gouzout hiroc’h, en iwerzhoneg pe e saozneg, e c’hellit mont da welet.
Doare-skrivañ
Betek an ugentvet kantved e veze implijet, er skridoù moullet, ur stumm lizherennoù ispisial evit an iwerzhoneg, deuet eus al lizherennoù a veze implijet er Grennamzer dre Europa a-bezh gant ar venec’h a adskrive dornskridoù latin. En ugentvet kantved avat e voe kroget d'ober gant al lizherennoù moull a reer ganto e saozneg pe e brezhoneg ha hiziv ez eo an doare-se a vez implijet.
Vittoria Colonna (barzhez)
He buhez
En 1501 e voe kemeret douaroù an tiegezh Colonna gant ar pab Alesant VI, ma rankas an tiegezh mont da chom da enez Ischia, bro he danvez-pried. Eno e voe desket mat war al lennegezh hag an arzoù, kelennet ma voe gant Costanza d'Avalos, dugez Francavilla, moereb d'he danvez-pried, ha diskouez a reas Vittoria bout troet gant al lennegezh.
Kommagene
Kommagene (Kομμαγηνή Kommagênê e gregach; Կոմմագենէի Թագավորութիւն en henarmenianeg), a oa ur rouantelezh e gevred Turki a hiriv, ha Samosata he c'hêr-benn (tost da Adıyaman, war lez an Eufrates).
The Beatles
Evel produer er bloavezhioù kentañ, George Martin en doa harpet anezho evit ober berzh. Ul levezon vras en doa bet war emdroadur o doare seniñ.
War-zu ur sonerezh darevoc'h hag implij an drammoù
Kendelc'her a ra Lennon ha McCartney da genlabourat, met kompoziñ a reont kanaouennoù en o c'horn, goude ma vezont lakaet o-daou da skrivagner. Lavaret en deus Harrison e oa Rubber Soul e albom muiañ-karet met dizemglevioù a oa komañset da vezañ gwelet, dreist-holl etre McCartney ha Lennon tra ma oa start-tre McCartney gant Harrison.
Kavet ur ster nevez : Sgt Pepper's Lonely Hearts Club Band
E penn rolloù ar Rouantelezh-Unanet eo bet Sgt Pepper e-pad 23 sizhun diouzh renk mui peder sizhun bep an amzer betek miz C'hwevrer 1968. Goude tri miz eo bet embannet 2.5 milion a skouerenn, ur berzh brasoc'h eget holl albomoù ar strollad betek-henn ha chomet eo brudet-tre betek ar XXI kantved. E 2003 eo bet lakaet gant Rolling Stone d'ar plas kentañ en o listenn albomoù gwellañ an holl amzerioù.
Donoc'h er bsikedeliezh ha filmoù nevez
Ar sonerezh evit ar film zo bet embannet e miz Kerzu 1967 en albom Magical Mystery Tour, c'hwec'h pistenn anezhañ, an EP-doubl kentañ embannet e Rouantelezh-Nevez Memes spered psikedelek ha Sgt. Pepper eo met, hervez c'hoantoù ar strollad, eo bet savet ar golo a-seurt ma ouezo an dud eo sonerezh ar film ha pas un albom da geul Sgt. Pepper Embannet eo bet sonerezh ar film er Stadoù-Unanet en un albom leun, asambles gant singloù all. Berzh en deus graet an albom-se hag a-benn ar fin eo bet degemeret gant ar strollad e-touez o albomoù ofisiel, an hini nemetañ e-mesk albomoù Capitol Records. .
Get Back, Abbey Road ha Let It Be : an disparti
Souezhet eo Martin pa zeu McCartney da c'houlenn gantañ produiñ un albom nevez goude c'hwitadenn Get Back met asantiñ a ra gant ma vezo heuliet un implij-amzer rik. Komañs a reont da añrejistriñ Abbey Road d'an 2 a viz Gouere 1969. Nac'het eo bet gant Lannon soñj Martin da grouiñ ur pezh unvan ha dizhan : fellet a ra dezhañ e vije e ganaouennoù eus un tu ha kanaouennoù McCartney eus an tu all. A-benn ar fin e kinnig McCartney ur renkamant a vezo hini an albom : kanaouennoù en o-unan eus un tu hag ur medley eus an tu all Hervez Emerick, cheñchamant taol-veskañ ar studio en deus degaset ur son dousoc'h, ar pezh en deus frustret ar strollad met roet ur skeudenn "flouroc'h" e-keñver an albomoù bet D'ar 4 a viz Eost ez eus embannet single solo kentañ un ezel eus ar strollad gant Give Peace a Chance gant Lennon ha Plastic Ono Band. Strollet eo ar Beatles da seniñ ur wezh diwezhañ d'an 20 a viz Eost da añrejistriñ I Want You (She's So Heavy). .
Izili
Sonerien troiadoù
Filmoù
Faltazi
Matoreg
Ur yezh varv an hini eo, aet da get e penn-kentañ an.
Kanton Kemper-2
Betek 2015
Kanton Kemper-2 a yae ul lodenn eus kumun Kemper ha kumun an Erge-Vras en he fezh d'ober anezhañ.
Bourmesoeg
Ur yezh digenvez eo ar bourmesoeg (burmeso, taurap pe monau) komzet gant tro-dro da 250 den (1998) e Papoua ar C'hornaoueg.
Selkoupeg
Daoust ha ma vez komzet rannyezh an norzh gant 90% eus an dud ne vez ket komzet gant ar re yaouankañ daoust ha ma vez kelennet er skolioù.
Meningoeg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù East Bird's Head eo ar meningoeg (meningo, moskona pe sabena) komzet gant tro-dro da 8 000 den (1996) e Papoua ar C'hornaoueg.
Sant
Hindouegezh
En Hindouegezh ez eus tud zo bet deskrivet evel sent hindou. Roet e vez dezhe an anvioù da-heul : Mahatma, Paramahamsa, pe Swami, pe an titloù Sri pe Srila.
Renkadur ar maenadoù/Selenatoù
D. Selenat
Nann studiet.
Alc'hweder arvelen
Anvet e voe Alauda deserti (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).
Yezhadur ar brezhoneg
Yezhadur ar brezhoneg eo studi an holl reolennoù a ro tro da sevel frazennoù a vo reizh d'ar vrezhonegerien.
Arthur Arnould
Arthur Arnould ganet e 1833 e Dieuze, e departamant ar Moselle, e Reter Bro-C’hall, ha marvet e 1895, a voe ezel eus Kumun Pariz.
Kodioc'h gwenn
Ar c'hodioc'h gwenn (liester : kodioc'hed gwenn) a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Alaudidae (asambles gant an alc'hwedered), Alaudala raytal (Calandrella raytal kent) an anv skiantel anezhañ.
An Tilh
Douaroniezh
Ar gumun zo 30 km gevred Roazhon. Kumunioù Ezieg, Marc'helleg-Roperzh, Rester, Koem, Santez-Koulm ha Gentieg zo tro-dro d'An Tilh.
Lec'hioù ha savadurioù
O tont er-maez eus ar gumun etrezek Koem, savet a oa bet kantved. Ar c'halvar lec'hiañ e-kichen ar chapel zo dlefe al lec'h an hengoun brav : ar re e pokint d'an droad an hengoun dimezet er bloaz ! Dirak ar c'hastell, ar stank Rigaudière kinnig ar pourmenadenn 13 ha.
Porzh-houarn King's Cross
An ti-gar mañ a gas an dud betek Cambridge, York, Durham ha Newcastle.
Kig-yar tandoori
Sekred-kegin
En holl sekredoù-kegin diwar-benn ar c'hig-yar tandoori e kinniger meskañ spisoù liesseurt : kari, jinjebr, koumin, pebr Kayen gant yaourt a-benn aozañ un hilienn a vo soubet ar c'hig-yar enni. Evel-se e tap ar c'hig ul liv ruz-orañjez. Ur wech soubet ar c'hig e vez poazhet er forn anvet tandoor. Peurliesañ e vez servijet ar c'hig-yar tandoori asambles gant tammoù sitroñs ha tammoù ognon troc'het.
Estonia
Harzoù he deus Estonia gant Latvia er su ha Rusia er reter. Ar Mor Baltel eo a ra he harzoù a-hend-all er c’hornôg, gant pleg-mor Finland en norzh.
Jarosław Dąbrowski
Pa grogas ar Gumun e voe lakaet da gomandant an lejion. Adalek an 9 a viz Ebrel e voe lakaet e-penn difenn an dachenn ar muiañ taget: Neuilly. Rossel a roas dezhañ renadur holl soudarded ar ribl dehoù. C’hoant en doa d'implij ar c'hanolierezh met ne voe ket selaouet. D’an 23 a viz Mae e voe gloazet-bras war bardell straed Myrrhe. Mervel a reas div eurvezh diwezhatoc’h. E gorf a voe kaset d’ar Père-Lachaise evit bezañ enoret. Ur chapel-biledoù a voe aozet hag ar bobl a rae al lost evit pokat da dal gwellañ jeneral ar Gumun. War a seblant e vije bet douaret korf Dombrowski e bered Ivry, hogen den ne oar pelec’h emañ e gorf.
Hugo Tirard
2 426 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Genver 2009.
Cadreita
Cadreita zo ur gumun tre e kreisteiz Nafarroa en Euskal Herria, stok ouzh La Rioja.
Yann Iañ (dug Breizh)
Bec'h en deus bet e vuhez-pad gant ar noblañs hag ar c'hloer. Trec'hiñ a reas div wezh aotrouien savet enep dezhañ e 1142 hag e 1157.
Govelioù-ar-C'hoad
Govelioù-ar-C'hoad (Forges-la-Forêt e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Eilean Chaluim Chille
Eilean Chaluim Chille ("Enez (sant) Koulm") zo un enezennig didud en Inizi Gall, dezhi anv ar sant meur Calum Cille (Sant Koulm).
Ken Bruen
Internet
E lec'hienn ofisiel : http://www.kenbruen.com
Kefalos
Goude marv e bried
Addimeziñ a reas Kefalos d'ur verc'h da Minyas, anvet Klymene. Ur mab o doe, anvet Arkeisios, a renas war lerc'h e dad, hag a vefe bet tad da Laertes, a oa tad Odysseüs.
811
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 811
Perotin
Perotin, lesanvet Perotin le Grand (magister Perotinus magnus), a oa ur sonaozour gall, ganet war-dro 1160 ha marvet war-dro 1230.
Arondisamant Maaseik
Arondisamant Maaseik a zo unan eus an tri arondisamant a zo e proviñs Limbourg e Belgia. E reter Flandrez emañ.
Gavr (loen)
Ar c'havr (Capra aegargus hircus pe Capra hircus) zo ur bronneg, ur geotdebrer hag un daskirier, renket e kerentiad an ejeneged hag en iskerentiad Caprinae.
Ul loen bihan a-walc'h eo, gwareget e gerniel ha mibin-tre, graet evit lammat. Kavet e vez e kazi an holl rannoù eus ar bed, er menezioù aliezik a-walc'h. Ober a reer bouc'hed eus ar pared ha menned eus ar re vihan. A-wechoù e vez kavet givri gouez, met doñvaet e vezont peurvuiañ. Givri bihan o ment a vez kemeret da loened ti a-wechoù.
Frans Floris
E vuhez
Mab ha mab-bihan da gizellerien e oa Frans Floris ha gant e eontr eo e krogas da zeskiñ ar vicher en Antwerpen. Goude ur pennad e tilezas ar c'hizellañ hag e stagas gant al livañ. D'e ugent vloaz ez eas da Liège, hag eno e teskas gant Lambert Lombard. Fellout a rae da Floris heuliañ skouer meur a livour all evel Jan van Scorel, Michiel van Coxcie ha Maarten van Heemskerck ha divizout a reas mont da Italia ivez. Ur wech distro da Antwerpen e voe ezel eus kouch ar gêr (1540) hag e tigoras e skol. Lavaret e vez e voe stummet 120 den enni, en o zouez e vab Frans, lesanvet Floris yaouank.
Pyoueg
Ur yezh papouek eus skourr ar yezhoù kwomtarek-baibaiek eo ar pyoueg (pyu) komzet gant tro-dro da 100 den (1978) e Papoua-Ginea Nevez.
Vulpes
Spesadoù
11 pe 12 spesad lern zo er genad-mañ:
True fox
Bieren
Bieren en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Bierne, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs e departamant Norzh, er Westhoek.
Maguy Kerisit
He soñjoù
Setu soñjoù Maguy, eus ar grennarded: "Ar c'hoarioù video ne badint ket, marteze... Gwir eo e vez gwelet kalz télé "réalité" (skinwel gwirvoud), met ne gav ket da Vaguy e vez dedennet an dud yaouank, o welet ar pezh a vevont war-eeun. Mont da welet filmoù evit gwelout traoù disheñvel." Ne gav ket dezhi e vefe ken fall-se stad an traoù gant ar re yaouank, pa wel petra a lenn ar grennarded, da skouer: Harry Potter..."
Priz
Bet he deus Maguy Kerisit Priz Langleiz e 2005 gant he levr  Ameli Penn-koumoul .
Klotennad ar silabenn
E sinaeg eo ar c'hlotennad (韵母, pinyin: yùnmǔ) unan eus elfennoù diazez ar silabenn, a-gevret gant ar penn kentoc'h evit dielfennañ ar silabenn evel ma reer gant yezhoù all evel ar brezhoneg e teir elfenn diazez posupl, da lâre eo ar penn, ar graoñell hag al lost.
Lan Tangi
Lan Tangi, Alain Tanguy war varilh an ti-kêr, hag eñ ganet d'an 28 a viz Mezheven 1951 e Karanteg, zo ur skrivagner hag un troour brezhonek. Troet en deus skridoù e saozneg hag e brezhoneg. Kelenner eo e vicher. Ha kregiñ a ra da c'hoari er sinema.
Chordeiles
Rummatadur
Diblaset e oa bet Podager nacunda eus ar genad Podager hag adanvet Chordeiles nacunda er genad-mañ, da-heul disoc'h labourioù skiantel embannet e 2010.
Florida (disheñvelout)
Florida zo ur ger latin ha spagnolek, hag a dalv kement ha bleuniet, hag a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro, daoust ma'z eo stad Florida e SUA eo an hini brudetañ.
Boeg
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Kodioc'h-palud
Anvet e voe A[lauda] rufescens (kentanv) da gentañ-penn (e 1819) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
812
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 812
La Chanson du Dimanche
Temoù ha doare sonerezh
Liesseurt eus an doareoù sonerezh a c'hoariont, mont a ra eus an disco d'ar zouk-love, met ivez ar folk hag ar ganaouennoù poblel.
Bissezele
Bissezele en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Bissezeele, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs e departamant Norzh, er Westhoek.
Ḭ
Ul lizherenn latin ispisial eo Ḭ, ḭ implijet evit skrivañ an tchoktaweg distaget [ɪ̃] hervez al Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel.
Ezkurra
Ezkurra zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Azzo
Gerdarzh
Dont a rafe eus un anv germanek. Marteze diwar athala, nobañs, pe atta, tad. Er stummoù Azio hag Azia avat e weler kentoc'h an anvioù latin Atius hag Attius, hag Atia. Azzolino a deufe eus an anv Ezzelino.
Priz Goncourt
Ar priz Goncourt a zo ur priz lennegel gall, krouet a-benn goprañ ar skrivagnerien o skrivañ levrioù e galleg. Krouet eo bet ar priz dre testamant Edmond de Goncourt e 1896. La Société Littéraire des Goncourt a zo bet krouet en un doare ofisiel e 1902 ha roet e voe ar priz Goncourt evit ar c'hentañ gwech d'an 21 a viz Kerzu 1903.
Goncourt ar varzhoniezh
Ar priz-mañ a vez roet d'ur barz evit e labour a-bezh.
1948
Europa
Spurjoù en URSS (1948-1952)
Yezhoù vanimoek
Un isskourr eus ar Yezhoù papouek eo ar yezhoù vanimoek, ennañ teir yezh:
Swansea
Broioù all
An anv Swansea a gaver e broioù all:
Fañch al Lae
E vuhez
Mervel a reas e 1937 en ti e-lec'h ma voe ganet e Lokireg.
Sokar
Derc’hel a ra Sokaris d'e stumm orin en ur gemer galloudezhioù an daou zoue all, ha graet e vez Ptah-Sokar-Osiris anezhañ neuze.
Georges Dottin
Hag eñ warlerc'hiad Joseph Loth evel dean Kevrenn al Lizhiri e 1911, Georges Dottin en deus kendalc'het gant studioù pizh eus ar yezhoù keltiek.
Henvrezhoneg
Enskrivadur Lomareg
An enskrivadur zo bet deiziet eus kantved Gwereg ha soñjal a reer e oa beziet ar roue eno. Elfennoù an dezenn-mañ zo :
Koumoulennad Oort
Koumoulennad Oort a zo un deorienn e steredoniezh, an hini degemeret dre vras evit displegañ orin ar c'hometennoù a hir brantad.
Kogenneg-Afrika
Ar c'hogenneg-Afrika (liester : kogennegi-Afrika) a zo ur spesad golvaneged, Galerida modesta an anv skiantel anezhañ.
Monmouth
Monmouth zo anv saoznek ur gêr e Kembre, ha diwarni, hini meur a lec'h all er broioù saoznek.
Judit Naoned
He bugale
C'hwec'h bugel o doe da vihanañ, pevar mab ha div verc'h:
Frañsez Laorañs
Soudardaet e voe en 247 Rejimant Troadeion gall e penn-kentañ ar brezel. E-kreiz un dro-noz gedal d'ar 1 a viz Here 1914 e-pad ar Brezel-bed kentañ nepell eus kêriadenn Souains (Marne), e voe gloazet Frañsez-Mari Laorañs en e zorn kleiz, ha kaset d’an ospital da vezañ graet war e dro. Disklêriañ a reas ar mezeg milourel Buy en doa graet d’en em c’hloazañ a-ratozh-kaer evit gallout goul bezañ kaset d’ar gêr goude. Barnet e voe d’an 18 a viz Here 1914 evit kement-se gant ur c'huzul-brezel ordinal bodet dre urzh ar jeneral de Langle de Cary, penn ar 4 Lu. Galleg hepken gant al lez-varn, anat deoc’h, ha dre ma ne gomze Frañsez-Mari Laorañs nemet brezhoneg, n’hellas ket en em zifenn evel zo dleet. Ne voe klasket jubennour ebet evel-just, dezhañ da c’hallout displegañ ar pezh a oa c’hoarvezet. Kondaonet e voe d’ar marv abalamour « d’e zifoutregezh », ha fuzuilhet d’an 19 a viz Here 1914.
Timbroù Armenia
E 1991 eo dismantret Stad an Unaniezh Soviedel. Melestradurezh Armenia a embann timbroù evit ar vro diwar-vremañ.
Firth of Forth
Douaroniezh
Kêrioù ha labouradegoù zo a-hed an aber : labouradeg eoul-maen Grangemouth, porzh kenwerzh Leith, chanterioù da sevel tourioù tennañ eoul-maen e Methil, distruj-listri kozh en Inverkeithing, sevel-listri e Rosyth, hag ijinerezhioù all e kornad Forth Bridgehead, Burntisland, Kirkcaldy, Bo'ness ha Leven.
Jules Vallès
thumb|right|200 px|Jules Vallès Ganet e oa Jules Vallès d’an 11 a viz Even 1832 e Le Puy-en-Velay e kreisteiz Alvern.
Llandysul
<HR noShade> Llandysul zo ur gêr vihan eus Kembre, war lez ar stêr Teifi, e kreisteiz kontelezh Ceredigion.
Jules Vallès
yaouankiz
Mervel a ra e dad e miz Ebrel 1857. Daoust d’an disemglev a oa etrezo, e voe fromet-tre Vallès gant e varv.
kazetennerezh
E miz Mae 1869 en em ginnig Vallès en dilennadegoù lezennel en VIIIvet kelc’hiad-votiñ. En em lakaat a ra da « gannad ar re baour » gant an arouez sokialour-dispac’hour. Ne dapo nemet un nebeut kantadoù a vouezhioù. E 1870 e kenlabour Vallès da La Marseillaise, kazetenn Rochefort hag adkrouiñ a ra La Rue. Heuget eo Vallès gant ar brezel, ne c’hell ket gouzañv ar soudardelezh hag ar vroadelouriezh. Manifestiñ a ra evit ar peoc’h. Goude emgann Sedan ha disklêriadur ar Republik e kemer perzh Vallès e manifestadegoù an tu-kleiz pellañ. Aozañ a reas ar c’hleub Favié. E-pad ar Sez e voe e-penn ur bagad eus ar Gward Vroadel. Kemer a reas perzh e emsavadeg an 31 a viz Here ha tapout a reas evit un nozvezh ti-kêr La Villette. D’ar 7 a viz Genver 1871 e kemer perzh Vallès da skridaozadenn ar Skritell Ruz (L’Affiche rouge). D’an 22 a viz Genver e sav ur gazetenn nevez: Le Cri du Peuple hag a vo difennet pa voe barnet Vallès evit emsavadeg an 31 a viz Here. Emsavadeg an 18 a viz Meurzh a nulaas ar c’hastiz hag adkregiñ a reas Vallès da embann e gazetenn. Dilennet e voe Vallès ezel eus ar Gomun er XVvet karter. Sinañ a reas manifesto ar bihan-niver a-enep ar C’homite de Salut Public. Stourm a reas betek-penn war ar bardelloù. Pa voe tapet Pariz en-dro gant ar Versailhiz e tec’has kuit gwisket gant dilhad ar Versailhiz. Fuzuilhet e voe gant ar Versailhiz daou zen hag a denne dezhañ. Ar c’helaouennoù versailhiz a dag Vallès gant kounnar. Mont a ra Vallès da guzhat e ti mignoned, a-raok tizhout Belgia e miz Gwengolo. E 1872 e varv e vamm, ar pezh a lak anezhañ trist.
Sant-Koneg
Sant-Koneg a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Mur en Aodoù-an-Arvor.
Enger
Er yezhoniezh e vez implijet an termen enger (saoz: infix) evit komz eus ur vorfemenn stag implijet evel kenger ouzhpennet e diabarzh ur vorfemenn bennañ, anvet ar wrizienn, da skouer e serieg:
Daoust ha ma'c'h eo ral-kenañ implij engerioù er yezhoù indezeuropek ha yezhoù all Europa e vezont implijet stank er yezhoù aostronezek hag Yezhoù yezhoù aostrezaziatek, zoken gant ar gerioù amprestet digant yezhoù estren, da skouer e tagalogeg:
Kogenneg-Thekla
An anv
Thekla eo Thekla Brehm (1833-1857), c'hoar d'al loenoniour alaman Alfred Edmund Brehm (1829-1884), nevez varvet en 1857, Tekla e brezhoneg.
Louarn rous
Embarañ a ra entre hanter genver ha hanter c'hwevrer. O klask parezed e vez ar pared, ha kavout anezho a reont dre o c'hwezh, a laoskont war o lerc'h, pe dre o yud. Dougen a ra ar barez e-pad 52 deiz pe 53.
Caribert Iañ
Gwragez ha bugale
Pa intañvezas Theudechilde e klaskas saveteiñ rouantelezh Pariz dre gemer teñzor ar roue da gentañ hag en em ginnig d'ar roue Gontran goude, methennezh a roas gourc'hemenn d'he sparlañ en ur gouent.
814
Diwar-benn bloavezh 814 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Troger
E yezhoù ken disheñvel hag ar brezhoneg, ar galleg hag ar gwaranieg e implijet trogerioù, daoust ha ma vezont skrivet stag ouzh ar verb pe get, evit sevel stumm-nac'h ar verboù, da skouer:
Tomi Ungerer
Tomi Ungerer, pe Jean-Thomas Ungerer hervez marilh an ti-kêr (1939-2019) zo un treser ha skrivagner elzasat. Brudet eo e levrioù evit ar vugale. Tresadennoù politikel hag erotek en deus graet ivez. Brudet eo e skritelloù enep brezel Vietnam hag an droukziforc'hañ gouennel.
Kontelezh Doire
right|thumb|kontelezh Doire
Bengaluru
Adalek 1947, pa zeu ar vro da vezañ dizalc'h, e krog Bengaluru da vezañ ur greizenn c'hreantel troet war an houarnerezh, ar mekanikerezh, ar gimiezh evit degas danvezioù d'an arme ha da industriezh an egor.
Treuzdougen
thumb|250px|Aerborzh Bengaluru thumb|250px|[[Teirrodegoù-tan (Autorickshaws) a vez graet ganto alies gant tud Bengaluru evit mont ha dont]] thumb|250px|Un templ [[Hindouegezh|hindouat e Bengaluru, gant e gopuram, un tour tev ha livet-kaer, skoueriek eus an tisaverezh dravidat]]
Kib vell-droad ar bed 2006 : Strollad A
Polonia ouzh Ecuador
21:00 - FIFA World Cup Stadium Gelsenkirchen, Gelsenkirchen - Tud: 52,000
Alamagn ouzh Polonia
Merc’her, Mezheven 14, 2006
Aleksandr Morozevitch
thumb|Aleksandr Morozevitch Aleksandr Sergeievitch Morozevitch  (e ruseg : Александр Сергеевич Морозе́вич) a zo bet ganet d'an 18 a viz Gouere 1977 e Moskov (Unaniezh Soviedel).
Ælle Sussex
Kenarroud istorel
Ma'z eus bet anezhañ e veve Ælle er prantad nebeutañ anavezet eus istor Bro-Saoz E deroù ar e oa roman Proviñs Britannia abaoe muioc'h eget tri c'hantved. An enebourien bennañ neuze e oa ar Bikted, eus kaledonia, hag ar Ouezeled, anvet Scoti d'ar mare-se, hag a deue eus Iwerzhon. Ken dañjerus all avat e oa ar Saozon. An anv-mañ a voe roet gant ar Romaned d'an dud a oa o chom en norzh d'ar pezh a zo Bro-Alamagn hiziv, hag e su ledenez ar Jutland. Argadegoù ar Saozon en arvorioù su ha gevred Bro-Saoz a zegase kudennoù bras, ken e savas ar Romaned kreñvlec'hioù al Litus Saxonicum e fin an Trede kantved, ha ma kroujont ar garg a gont da zifenn ar vro outo. Echuiñ a reas an aotrouniezh roman e Britannia e deroù ar. Ar bloaz roet da gustum da verkañ fin an aotrouniezh roman en Enez-Vreizh a zo 410 pa gasas an impalaer roman Honorius lizhiri d'ar Vrezhoned ma lare e tlejent en em zifenn o-unan. Kaset kuit e oa bet an darn vrasañ eus al luioù roman gwarnizonet e Britannia meur a wezh da stourm evit meur zanvez-impalaer roman, hag e 410 e tispartijont da viken. ,
Andonioù
Tri eus al lec'hioù meneget a c'hell bezañ anavezet. Aod Cymen ("Cymenes ora" en destenn orin) a zo dindan ar mor hiziv met diouzh daveoù diwezhatoc'h e c'heller dezastum edo e-tro su Selsey Bill war-du ar reter eus Enez Wight. Div draezhenn a verk al lec'h hiziv. "Andredes leag" a zo ar Weald, a oa ur goadeg d'ar mare-hont hag en em astenne eus Hampshire betek norzh Sussex ha "Andredes cester" a zo ar c'hastell roman savet e Pevensey war vevenn ar gêr
Andonioù koshoc'h eget Beda a veneg Saozon ar su met pas Ælle. Diwezhat a-walc'h eo an dave koshañ, avat, rak e 692 emañ : ur garta sinet gant Nothelm Sussex a en em c'halve "Roue Saozon ar Su". Kartaoù a zo skridoù ofisiel ma ro ur roue pe un den galloudus arall douaroù d'e dud pe d'an Iliz. Pouezus-tre ez int evit hon anaoudegezh eus istor Bro-Saoz met n'eus karta orin ebet koshoc'h eget ar ,
Yezhoù Bird's Head
Un isskourr eus ar Yezhoù papouek eo ar yezhoù Bird's Head, ennañ dek yezh:
Kurdistan Turkia
Kurdistan Turkia pe Hanternoz Kurdistan pe Kurdistan an Norzh (Türkiye Kürdistanı pe Kuzey Kürdistan e turkeg, Kurdistana Tirkiyê pe Bakurê Kurdistanê e kurdeg) eo an anv a reer eus al lodenn eus Turkia a zo annezet gant Kurded, e-kichen ar rannvroioù all zo poblet ganto er Reter-Nesañ.
Istor
Adalek ar e voe an darn vrasañ eus Kurdistan en Impalaeriezh Otoman. Goude ar Brezel-bed kentañ e voe rannet an Impalaeriezh da sevel meur a vro nevez, ha da-heul e voe rannet ar Gurded etre meur a stad. Sevel a reas kalz Kurded a-enep lakaat lodenn norshañ ar vro annezet ganto e-barzh ar Republik Turk nevez-savet, pa n'anaveze houmañ gwir ebet dezho da gomz o yezh, ha meur a emsavadeg a voe er bloavezhioù 1920 ha 1930.
Aristoteles
E-keñver Platon e c'heller gwelet 2 ziforc'h bras :
Treuzfurmadur ar renadoù
Ar c'helc'hiad hervez Aristoteles eo hemañ neuze:
Anat eo ne zeu ket an emdroadur eus ar renad gwellañ d'an hini gwashañ: kempleshoc'h eget se eo. An Droug a c'hell disoc'hañ war ar Mad: n'eo ket tonket an istor da vont da fall hervez Aristoteles.
Aozioù savidigezh ar renad mat
Koulskoude e kav dezhañ ne c'heller ket lezel ur frankiz diroll d'en em zispakañ : kontrolliñ emzalc'hioù an dud zo d'ober ha da gentañ er familhoù rak diazez ar geoded eo. Lezennoù strizh a ginnig war ar poent diwezhañ-mañ : da 18 vloaz e tle eurediñ ar maouezed ha da 37 bloaz ar baotred, ret eo engenhentañ ar vugale en diskar-amzer rak ur mare eus ar bloavezh eo mat n'eo ke na re domm na re yen an amzer... Anvet e vo barnerien a c'hello divizout war al lazhañ bugale zoken, bepred gant ar soñj mirout kempouez ar boblañs er geoded.
Ruzenn hugenn divouezh
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn hugenn divouezh treuzskrivet [χ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 142.
Pierre-Joseph Proudhon
Preder
E 1847 e tilez Proudhon e labour e Lyon evit dont da gazetenner. Goude bezañ bet kalz trubuilhoù e grou e gazetenn pemdeziek "Le Peuple", hag a gemmo e ditl e "Le Représentant du peuple", a da c’houde e "La Voix du peuple", goude barnedigezhioù ha difenn ar gazetenn gant ar justis, a-benn distreiñ d’e anv orin.
Gwennili belost rous
Ar wennili belost rous (liester : gwennilied belost rous) a zo ur spesad evned bihan, Cecropis daurica an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Hirundo daurica (kentanv) da gentañ-penn (e 1769) gant an naturour svedat Erik Laxman (1737-1796).
Traonienn Erronkari
Traonienn Erronkari (Erronkariko ibaxa en euskareg, Valle de Roncal e spagnoleg) zo un draonienn e Pireneoù Nafarroa, en Euskal Herria, stok ouzh Aragon hag ouzh traonienn Varetons ( Vath de Varetons en okitaneg) e Bearn, e Bro-C'hall.
Hannah Arendt
Studiet he doa gant Martin Heidegger, ha karet anezhañ ivez.
Knut Hamsun
E-pad an Eil brezel bed e savas Knut Hamsun a-du gant an Nazied ha gant gouarnamant Vidkun Quisling. E 1946 e voe kaset dirak al lez-varn evit se met lavaret e voe ne oa ket e holl spered gantañ ha ne voe kondaonet nemet d’un dell-gastiz.
Skol izelvroat
Roll hervez urzh al lizherenneg
A
O
V
Gwennili-garreg
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned a bep seurt peurvuiañ.
Nordeste (Brazil)
Koad-Brazil, korz-sukr ha sklaved
Da gentañ e teuas Europiz da gerc'hat koad Brazil (pau Brasil, e portugaleg), hag a veze implijet d'ober gwaregoù da son rebed (dreist-holl ar ouenn anvet Pau de Pernambuco) ha d'ober livaj ruz. Ouzhpenn e kave d'an dud e oa mat ouzh an naplez.
Abouneg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar c'hornôg eo an abouneg (abun, yimbun pe a nden) komzet gant tro-dro da 3.000 den (1995) e Papoua ar C'hornaoueg (Indonezia).
Priz Langleiz
Savet eo bet ar Priz Langleiz, pe Priz Zavier Langleiz, e 1976 evit enoriñ, bep bloaz, ul levr brezhonek diembann pe oberenn glok ur skrivagner brezhonek. Evit mirout memor ar skrivagner gallek ha brezhonek Zavier Langleiz (1906-1975) eo bet krouet ar priz gant e wreg, Annaig Langleiz (ganet du Châtellier - marvet e 2005), ha gant ar familh Langleiz e vez pourchaset an donezon roet d'an oberour. Gant ur strollad-barn bodet gant Kuzul ar Brezhoneg e vez dibabet an loreidi.
Pyotr Kropotkin
Buhez
E dibenn ar bloavezh 1867 e kuitaas an arme hag e tistroas da Sant Petersbourg.
V1 (fuc'hell)
right|250px|thumb|Fuzeenn V1 adkempennet en Imperial War Museum e Londrez
Telfs
Gevelliñ
Gevellet eo Telfs gant ar c'humunioù-mañ:
Georgi Tringov
Mestrc'hoarier echedoù bulgar.
Virgilio Piñera
E vuhez
Divroañ a reas da Arc'hantina e 1946 hag eno e chomas 12 vloaz. E Buenos Aires e voe embannet e skridoù gant José Luis Borges. Treiñ a reas Ferdydurque, gant Gombrowicz, deuet da chom ivez er vro. E 1958 e tistroas da Guba, un toullad mizioù a-raok ma voe kemeretar galloud gant Fidel Castro.
Bec'h en doe goude gant an diktatouriezh nevez, evel kalz skrivagnerien hag evel tost an holl heñvelrevidi. Mervel a reas en digenvez.
Traonienn Varetons
Er c'hreisteiz dezhi emañ Traonienn Erronkari, e Nafarroa, dre ode ar Pèira Sant Martin.
Mallam Abdullahi Ibrahim
Gant ul lez-varn islamek ez eus bet embannet un urzh evit klask e garedig Michael Ifediora Nwokoma met keit ha ma chom hep bezañ tapet ne c'hell ket bezañ barnet nag an eil nag egile, met rankout a raio Mallam Abdullahi Ibrahim chom en toull-bac'h memes tra.
Deiziadur muzulmat
Anvioù deizioù ar sizhun
Diforc’hioù bihan pe vihanoc’h a zo etre ar broioù muzulmat. Disheñvel eo an deiziadur implijet er broioù arabek hag er broioù muzulmat all (Indonezia, Iran…). Abalamour d’an diforc’hioù-se e c’hell bezañ disheñvel deiziadoù ar gouelioù dre ar bed muzulmat.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
D'hor merc'h Madalenn
Center (strollad)
E 2000 e voe embannet ar bladenn "Plastikozamenitel'" ma rejont anv eus Centroborators evit ar wech kentañ. Centroborators a zo arzourien eus a bep lec'h a gemer perzh e sevel ar bladenn hag a gas o enrolladennoù da Vasily Shumov dre internet. Meur a bladenn all embannet goude "Plastikozamenitel" a voe aozet gant sikour Centroborators. Abaoe kreiz ar bloavezhioù 2000 eo adkroget ar strollad da seniñ e Rusia.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Berr eo bet met leuniet penn-da-benn,
622
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 622
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Breizhadez oas penn-kil-ha-troad,
A-greiz kalon out aet daveto.
Gouzañvet 'c'h eus skuizhder, naon hag aon
Yezhoù gimodjanek
Un is-skourr eus ar yezhoù gongaek-gimodjanek eo ar yezhoù gimodjanek, ennañ 28 yezh komzet e Etiopia:
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
O splannañ warnomp
Emgann Midway
Pal ar Japaniz, dindan urzhioù an amiral Isoroku Yamamoto, evel da vare tagadenn Pearl Harbor, a oa skarzhañ ar Stadoù-Unanet eus ar Meurvor Habask evel galloud bras strategel. Dieub e vijent bet da sevel evel se o sferenn kenverz eus Azia Vras ar Reter. Soñjal a rae dezhe e vefe rediet ar Stadoù-Unanet da godianañ goude bezañ faezhet a-grenn ur wezh all.
Alies-kenañ e veze gwelet strategiezh Isoroku Yamamoto evit emgann Midway evel ur plañ hag a ziskoueze e rogoni. Hervez ar vurutellerien-se e oa bet aozet argad an amiral re vuan goude raid Doolittle. Met diwezhatoc'h e voe lâret gant kalz a istorourien ne oa ket ken fall-se raktres Yamamoto: ur strategiezh a eneberezh kreñv a-enep ar morlu amerikan. Yamamoto a glaske pellaat an US Navy eus inizi an impalaeriezh, a-benn kreñvaat difennoù Bro-Japan. Yamamoto a grede e oa ret kaout un trec'h kreñv war ar morlu amerikan evit ma c'hallfe ar maout mont gant ar Japaned diwezhatoc'h, pe ma c'hallfent reiñ lañs d'an divizoù diplomatek en-dro (Yamamoto oa ket a-enep mennoz ur peoc'h gwenn).
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
O tont eus Betleem o lavarout :
En deus lakaet e anv da gentañ
Bruce Nauman
thumb|Truncated Pyramid Room gant Bruce Nauman
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Anna ha Yann-Vadezour Lagadeg Nedeleg 1989
Bruce Nauman
Levezon
E-touez ar re o deus e levezonet e vez meneget Samuel Beckett, Ludwig Wittgenstein, John Cage, Philip Glass, La Monte Young ha Meredith Monk gant Nauman.
Ar Vinic'hi
Douaroniezh
Kumunioù amezek :
Troad absolutivel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad absolutivel (saoz.: absolutive case) evit komz eus un droad implijet evit merkañ koulz rener ur verb amdranzitivel ("S") ha renadenn/gouzañver ur verb tranzitivel ("O"/"P")
Sidan
Ar sidaned eo an evned a ya d'ober ar genad Anthus, bet krouet e 1805 gant al loenoniour alaman Johann Matthäus Bechstein (1757-1822).
Da-heul labourioù kaset da benn nevez 'zo e oa bet tennet Anthus longicaudatus hag Anthus pseudosimilis eus ar genad evel spesadoù dizalc'h, hag int-i lakaet a-gevret gant Anthus vaalensis evit longicaudatus ha gant Anthus cinnamomeus evit pseudosimilis.
Caloenas
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Ne chom nemet ur spesad hiziv an deiz :
Bulad-Pestivien
Brezhoneg
300px|thumb|Bulad-Pestivien o prientiñ Redadeg 2008
Isabella Brant
Isabella Brant, (1591-1626) a voe pried kentañ al livour flandrezat Rubens. Merc'h e oa da Jan Brant, kuzulier e kêr Antwerpen ha da Clara de Moy.
De Gorge
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Implijet e voe bered ar gumun e-pad ar Brezel bed kentañ adalek miz Here 1914 betek miz Kerzu 1917 hag e mizioù Gwenholon hag Here 1918 .
Bered ar C'hommonwealth:Laventie Military Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo.
817
Diwar-benn bloavezh 817 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Phaps
Phaps a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ turzhunelled, krouet e 1835 gant ar skiantour saoz Prideaux John Selby (1788-1867).
Mic'hail Bakounin
Un den politikel rusian eo Mic’hail Aleksandrovitch Bakounin, e ruseg: Михаил Александрович Бакунин (1814-1876). Unan eus ar brederourien bennañ an tuad politikel a reer an diveliouriezh dispac'hel (pe an anarkouriezh dispac'hel) eus anezhañ.
War ar stoc’h
E 1848 eo stenn an traoù dre Europa a-bezh. Dispac'hoù a grog un tamm e pep lec’h. E miz C’hwevrer e krog an dispac’h e Pariz, Bakounin a zistro eno. Dibuniñ er straedoù, sevel stoc’hoù, tennañ war ar soudarded, entanet eo Bakounin gant an aergelc’h-se. Skrivañ ra Bakounin er gazetenn "la Réforme", ennañ e tisklêr: « Faezhet e vo an dispac’h, ma n’a ket ar rouaned diwar wel dre Europa a-bezh ». Hervezañ eo ret d’an holl vroadoù en em zizober diouzh o mac’homerien. Da c’houde ez a Bakounin da Vro-Bolonia e-lec’h m’emañ ar bobl o'n em sevel. Flastret eo an emsavadeg eno. Mont a ra neuze da Braha evit kemer perzh er bodad panslav e miz Even. Freuz ha reuz a zo e kêr e-kerzh ar bodad-se. Mont a ra neuze Bakounin da Zresden e 1849, emsavet eo kêr, kas a ra an emsavadeg war-raok, met trec’het eo an emsavidi.
Jafrez II (kont Anjev)
E dad ne felle ket dezhañ rannañ ar galloud gant e vab. Mont a reas da glask fred da lec'h all. E 1032 e timezas da Agnes Bourgogn, intañvez Gwilherm V (kont Poitiers).
Amiens
Douaroniezh
Ur c'hroashent eo Amiens etre:
Melestradurezh
Betek 2008 e oa Gilles de Robien maer Amiens ouzhpenn bezañ prezidant ar veurgêr.
624
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 624
Sidan-Godlewski
Ar sidan-Godlewski (liester : sidaned-Godlewski) a zo ur spesad golvaneged, Anthus godlewskii an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Agrodoma godlewskii (kentanv) da gentañ-penn (e 1876) gant an evnoniour poloniat Władysław Taczanowski (1819-1890) da zougen bri d'ar skiantour poloniat Wiktor Godlewski (1831-1900).
Annez
Ar spesad a gaver e kreisteiz Rusia, Mongolia ha hanternoz Sina.
Jafrez Iañ (kont Anjev)
Mab e oa da Foulk II ha d'e wreg Gerberga (priñsez eus Gâtinais ?).
Un dimeziñ all
(diechu)
Kilhoù kozh
Doare ar c'hoari
Ret eo merkañ an niver brasañ a boentoù.
Hendrickje Stoffels
He yaouankiz
Merc'h e oa d'ar sarjant Stoffel Stoffelse ha da Mechteld Lamberts, ha ganet e oa e Bredevoort, e Gelderland. Chaseour e oa ar sarjant Stoffel Stoffelse, "Jager" e yezh ar vro, evit kastell Bredevoort ha lesanvet e oa Jeger dre-se, hag e vugale a oa 'Jegers', met en-ofisiel e oant 'Stoffels'. Tri breur he doa Hendrickje: Hermen, Berent ha Frerick. Hermen ha Berent a oa soudarded e Bredevoort, ha n'ejont ket da lec'h arall nepred. Berent ha Frerick a varvas e bleuñv o yaouankiz. Berent a dremenas er memes bloavezh evel tad Hendrickje. Ur c'hoar he doa Hendrickje, Martijne Jegers, ha marteze ur c'hoar all, Margriete. Martijne a zimezas da Jan Kerstens Pleckenpoel, eus Lichtenvoorde, a oa soudard ivez e Bredevoort. Pa varvas ec'h addimezas Martijne da Berent van Aelten.
Kod INSEE
Talvoudegezh ar RAB
Setu talvoudegezh pep sifr a ya da ober niverenn ar RAB hervez e lec'h :
Hélène Fourment
right|thumb|200px|Hélène Fourment, [[München, Alte Pinakothek]] thumb|right|260px| Hélène Fourment hag he bugale
Kod INSEE
Kod Kumun
Anzav a ra an EBSSA e-unan ober gant ur c'hod kumun skañvaet, 5 arouezenn ennañ, hep esaouenn, diazezet war ar c'hodoù departamant ha kumun hepken : Evel-se, e Penn-ar-Bed da skouer, eo 29001 kod kumun Argol, 29002 hini An Arzhanaou, ... ha 29301 hini Trezilide.
An niverenn RUKEM
Un niverenn RUKEM (Reizhiad war Urzhiataer Kavlec'hioù an EMbregerezhioù) - Système informatisé des répertoires des entreprises (SIREN) e galleg - a vez fiziet e kement embregerezh gall kerkent ha marilhet, n'eus forzh peseurt doare e vefe he stad lezennel. Broadel ha digemm eo. Kerzh a ra kement ha ma pad ar stal. Talvez a ra an niverenn-se d'an embregerezhioù evel ar RAB evit an hiniennoù.
Gwelet ivez
EBSSA
Streptopelia
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Trizek spesad a ya d'ober ar genad :
Venus Borghese
Istor
Unan eus ar brudetañ dastumadoù e oa, ha serret e oa en ur genkiz eus ar re binvidikañ, war torgenn ar Pincio.
Delwennoù Gwener all el Louvre
Teir Gwener all a voe prenet digant dastumadoù Borghese war un dro, nemet an div ziwezhañ-mañ a voe adc'hraet darnoù anezho muioc'h c'hoazh :
Auguste Vermorel
Auguste Vermorel (1841-1871) ezel ar Gomun
Auguste Vermorel a zo bet ganet e Denicé e departamant ar Rhône e 1841. Kazetenner eo bet, krouiñ a ra La Jeune France e 1831. Dont a ra da vezañ pennkazetenner Le Courrier Français, kenlabourat a ra ivez evit ar gazetenn La Réforme. E gazetennoù a oa holl troet war-zu ar sokialouriezh. Bewech ma krouas ur gazetenn e voe difennet anezhi, hag harzet ha toullbac'het Vermorel. Dre ma ne zeuas ket a-benn ar renad da ziskar anezhañ dre an doare-se, e voe implijet al lañchenn. Lavaret a rejont e oa eñ spier an Impalaeriezh. Skrivagner, embann a reas Les hommes de 1848 e 1868, Les hommes de 1851 e 1869 ha Le Parti socialiste e 1870, tri levr a-bouez d'ar poent-se. En toull e oa pa voe disklêriet ar Republik ha dieubet e voe un nebeut amzer goude. Kemer a ra perzh e emsavadeg an 31 a viz Here ha toullbac'het adarre. Ur wech dieubet, digalonekaet, divizout a ra kuitaat Pariz. D'an 18 a viz Meurzh e tistro da Bariz; d'ar 26 eo dilennet kannad ar Gomun en XVIIIvet karter. Embann a ra e-doug ur miz L'ordre ha L'Ami du Peuple : ne vo embannet nemet peder skouerenn anezhe. Kemer a raio perzh er Bodad Oberiant hag e Kuzul ar Surentez. Lissagaray a lavaras dioutañ : « Il se livra à corps perdu. Plus actif et laborieux qu'aucun; il ne sortait du Conseil que pour aller aux avant-postes. » A-enep ar muiañ-niver e voe, a-enep he zuioù jakobinour, he frazennoù divlaz. Evel-just e sinas manifesto ar bihan-niver. E-pad ar Sizhunvezh Gwadek ez eas war ar bardelloù da sikour ar stourmerien. D'ar 25 a viz Mae, goude merenn, war bardell ar C'hastell-Dour e voe gloazet-mat, d'an ampoent ma varvas Delescluze. Harzet antronoz e voe kaset da Versailhez e-lec'h ma varvas tamm-ha-tamm dre ziouer a bareañ.
Avesnes-lès-Bapaume
kantved
Brezel-bed kentañ:
Anv-tiegezh brezhonek
An anvioù-tiegezh brezhonek, evel er yezhoù all, a c'hall bezañ savet diwar anvioù boutin pe divoutin, anvioù tud pe loened, anvioù-lec'hioù pe micherioù.
Diwaller-pal (mell-droad)
<HR noShade>
Pennadoù kar
Diwaller-pal (sport)
Rhys ap Tewdwr
Rhys ap Tewdwr (1078 – 1093) a oa roue Deheubarth hag un ezel eus tierniezh Dinefwr.
E 1088 ec'h argasas Cadwgan ap Bleddyn eus Powys Deheubarth ha rediañ a reas Rhys ap Tewdwr de dec'hout da Iwerzhon. Distreiñ a reas Rhys ap Tewdwr gant ur morlu, avat, ha trec'hiñ a reas war Cadwgan ap Bleddyn, a varvas daou eus e vreudeur, Madog ha Rhiryd, en emgann.
Gant Gwladys verch Rhiwallon eus tierniezh Mathrafal e Powys e oa bet dimezet. Daou vab en doa bet: Gruffyd ha Hywel. Rhys a voe roue Deheubarth goude marv e dad, met an darn vrasañ eus e rouantelezh a voe aloubet gant an Normaned. Ne renas nemet war Cantref Mawr.
818
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 818
Sidan ar Petchora
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Kensonenn kein an teod
[ʁ] (hervez distagadur aliesañ al lizherenn skrivet <r> hervez reolennoù reizhskrivañ ar brezhoneg): kensonenn huged dre daravat mouezhiet;
A-wezhoù e vez graet "kensonennoù kein-staon" ivez eus ar kensonennoù tro-gil dre ma touch kein an teod ouzh an staon pa vezont distaget.
Kensonennoù kein an teod a c'hell bezañ ivez an hantervogalennoù [j] (skriver <y> e brezhoneg) ha [w] (skrivet <w> e brezhoneg) dre ma vezont distaget evel kensonennoù dre dostaat e-kenver fonetik an distagañ.
Troad ergativel
Implijet e vez an droad-mañ gant ar yezhoù gante ur steudadur morfologel-kevreadurezhel ergativel-absolutivel.
Nest ferch Rhys
Merc'h Nest, Angharad, a voe mamm d'an eskob ha skrivagner Gerald a Gembre. He mibien Maurice ha Robert a eas da vrezeliñ da Iwerzhon gant Strongbow; mervel a eure Robert e 1182.
Frañsez a Asiz
Frañsez a Asiz pe Frañsez Asiz e brezhoneg, pe Francesco d'Assisi en italianeg, pe Giovanni di Bernardone hervez e wir anv, (1182-1226) a zo ul lean italian eus ar Grennamzer.
Krouet en deus kumuniezhioù relijiel katolik deuet da vezañ Urzh ar Vreudeur minor hag an aozadurioù relijiel levezonet gantañ. Pouezañ a rae war ar vuhez a baourentez o nefe bevañ al leaned hag ar gristenien ivez. Unan eus ar sent katolik brudetañ hag azeuletañ eo.
Buhez
Mab e oa da b-Pietro di Bernardone, ur marc'hadour pinvidik o chom en Assisi, ha da b-Pica Bourlemont, e wreg a orin eus Bro-C'hall. Ganet e oa bet e 1181 p'edo e dad o veajiñ, badezet e voe hag anvet Giovanni (Yann) gant e vamm, Pica Bourlemont, en enor da sant Yann-Vadezour, pa felle dezhi kaout ur mab a vije en Iliz.
Sidan-dour
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha divellkeineged.
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an tri isspesad anezhañ en Eurazia :
1990
Breizh
Gwelet ivez : Disklêriadurioù pennadurezhioù
Birinig pe kilhoù bihan
Doare ar c'hoari
Lakaat ar muiañ ar gwellañ a gilhoù da gouezhañ eo pal ar c'hoari. Evit se e c'hoarier teir gwech gant ar voul.
Kensonenn kurunenn an teod
Isrannet e vez ar c'hensonennoù distaget gant kurunenn an teod e lec'hioù distagañ resisoc'h:
Élisée Reclus
An embanner Hachette a c’houlenn digantañ sevel levrioù douaroniezh: la Géographie Universelle (19 levrenn, embannet etre 1875 ha1894). An oberenn-se, a genlabouras Piotr Kropotkin d’he sevel, a zo unan eus pennoberennoù Reclus a-fet douaroniezh, nerzhus eo ar skrid, leun a ditour a gaver ennañ, diouzhtu e ra berzh e-touez an dud desket. Er memes mare e sav ur gazetenn diveliour e Geneva gant e gamalad Kropotkin: “le Révolté”. E 1898 e vez embannet l'Évolution, la révolution et l'idéal anarchiste, ha da c’houde studiadennoù geografel l'Afrique australe (1901) ha l'Empire du Milieu (1902), ha skrivet a gevret gant e vreur Onésime. Mont a ra Reclus d’en em staliañ e Brussel, eno e kelenn. E-kichen e labour kelenner e skriv L'Homme et la Terre embannet etre 1905 ha 1908, an oberenn-se a zo ur preder geografel war al liammoù hag an eskemmoù etre an natur, ar gevredigezh hag ar politikerezh.
Anv-tiegezh
Broioù all
E meur a vro en Azia hag en Afrika ne vez ket roet anv an tad na d'ar vugale, na d'ar wreg.
Himarimeg
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Lokeltaz
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
An Alarc'h (kanaouenn)
An Alarc'h, a zo ur ganaouenn vrezhonek dastumet gant Kervarker hag embannet en e levr Barzaz Breiz.
Komzoù
Ken e laosker ur youc'hadenn A ra d'an aod ur grenadenn
Sidan-Sina
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha greun ivez gwech an amzer.
Rías Baixas
Ar Rías Baixas eo an aberioù e kornôg Galiza entre an harzoù gant Portugal,er c'hreisteiz, hag ar beg-douar anvet Cabo Fisterra en hanternoz.
627
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 627