cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thimister-Clermont
Thimister-Clermont a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Trois-Ponts
Trois-Ponts (e walloneg:Troes-Ponts) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Demm
An demm (Dama dama) a zo ur bronneg daskirier a-orin eus Azia ar c'hornôg.
Yezhoù bikwinek-djenek
Ur is-skourr eus ar yezhoù wadjek-djenek komzet e Nigeria, Kameroun, Tchad, su Soudan ha Republik Kreiz Afrika eo ar yezhoù bikwinek-djenek (bikwin-jen pe jen).
Tiburón
Tiburón zo ur ger spagnolek, hag a dalv morvleiz, rinkin, hag a gaver el lec'hanvadurezh c'hallek pe saoznek evel Tiburon.
Frazenn gevrennek liesrann
Er yezhoniezh e vez implijet an termen frazenn gevrennek liesrann  (saoz: complex-compound sentence) evit komz eus ur frazenn enni div islavarenn emren (pe "pennlavarenn") d'an nebeutañ mui un hep islavarenn stag d'an nebeutañ, da skouer:
Bolgoek
Ur yezh adamawek eus skourr ar yezhoù bouek eo ar bolgoek (bolgo) komzet gant 1.800 den (1993) tro-dro da vMelfi e Koya, Boli, Gagne ha Bedi e su Tchad
Yezhoù wadjek-djenek
Isrenket e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
Boueg
Tost-tre d'ar maneg.
Hylopetes
Hylopetes zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered-nij.
Jonathan Tisdall
Kazetennour free-lance o labourat evit "Reuters" pa vez degouezioù meur en echedoù ha mestrc'hoarier echedoù.
Frazenn eeun
Er yezhoniezh e vez implijet an termen frazenn liesrann (saoz: simple sentence) evit komz eus ur frazenn enni ur islavarenn emren (pe "pennlavarenn") nemeti hep islavarenn stag ebet, da lâret eo n'he deus nemet ur rener hag ur prezegad, da skouer:
Mic'hail Tal
Mic'hail Nec'hemyevitch Tal (e latveg Mihails Tāls hag e ruseg Михаил Нехемиевич Тал) a zo bet ganet d'an 9 a viz Du 1936 e Rīga (Latvia) ha marvet d'an 28 a viz Mezheven 1992 e Moskov (Rusia).
Meurzh (deiz)
An anv-se a zo tennet diwar hini ar blanedenn,nemetken, ha neket diwar hini an doue.
Youtchieg
N'eo mui komzet nemet gant un degad a dud gozh.
Gwenrann
Gerdarzh
Moarvat e ra berzh ar stumm Gwenrann en abeg ma seblant ober dave d’ar paludoù holen.
Yezhoù bouek
Ur skourr eus ar yezhoù mboumek-dayek eo ar yezhoù bouek
Meriadeg
Ur sant
Meur a istor a gonter diwar-benn e vuhez.
Morwenna
He buhez
Ur c'hoar dezhi a oa anvet Marwenna. Tud zo a lavar eo ar memes den evel Merin, pe Merryn, a seblant bezañ ur gwaz.
Obloeg
Ur yezh adamawek direnk eus skourr ar yezhoù bouek eo an obloeg (oblo) komzet e Kameroun.
Gwiñver-nij Java
Gwiñver-nij Java (Iomys horsfieldii) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Singapour, Malaysia, Brunei hag Indonezia.
Koulizh Kedez
Ar skrivagner
Anavezet eo ivez evel brasañ enebour Per-Jakez Helias, barnet ha goapaet kriz gantañ e meur a zegouezh.
Troidigezhioù
… a gaver dreist-holl e-barzh E-ser awen ar bed, ha Krefen Yuzaz, war bouez Ausiàs March en em gav e Uzien Announ ha Heine a c'heller lenn e Bar Yehoudah
Ruy López de Segura
right|thumb|Ruy López de Segura ouzh un timbr eus Kuba Ruy López de Segura a zo bet ganet e Zafra, nepell eus Badajoz (Spagn), e 1530 ha marvet e 1580.
Digoradur Ruy López (pe Digoradur spagnol)
1.e4 e5
Siorrachd Lannraig
Siorrachd Lannraig, pe Lanarkshire e saozneg, a oa ur gontelezh a Skos a-raok adaozadur 1975.
Cassivellaunos
Trec'het, ha kemeret e gêrbenn Camulodunum gant Jul Kaezar, Cassivellaunos a blegas dezhañ, met adkemer a reas e frankiz kerkent ha aet Caesar en dro da Vro-C'halia.
Yezhoù dogonek
Tost-tre eo an holl yezhoù dogonek an eil d'eben hag aezet eo en em gompren kenetreze.
Villnöß
Villnöß (Funes en italianeg; Funès e ladineg) a zo ur gumun e Südtirol, e proviñs Bolzano, e rannvro italian an Trentino-Alto Adige, war lez ar stêr Funes (Villnösser Bach en alamaneg) gant 2 603 a dud d'ar 1añ a viz Genver 2018.
Yezhoù atlantel
Ur skourr eus ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù atlantel komzet en Afrika ar C'hornôg a-hed aodoù ar Meurvor Atlantel eus Senegal betek Liberia hag ivez a-hed ar Sahel adal Senegal betek Nijeria ha Kameroun.
Hervey le Breton
Hervey le Breton pe Herve le Breton a voe anv un eskob e Bangor e Kembre en.
Campagne-lès-Wardrecques
Campagne-lès-Wardrecques a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Yezhoù atlantel an norzh
Setu penaos e vez isrummataet ar yezhoù hag ar rannyezhoù er skourr-mañ:
Yezhoù nounek
Ur isskourr eus ar yezhoù atlantel eo ar yezhoù nounek (nun).
Yezhoù boullomek-kisek
Un is-skourr eus ar yezhoù atlantel eo ar boullomek-kisek (bullom-kissi).
Yezhoù banyounek
Un isskourr eus ar yezhoù atlantel eo ar yezhoù banyounek (banyun).
Henant-Sal
Henant-Sal a zo ur gumun eus Bro Sant-Brieg e kanton Lambal, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Hanternoz Breizh.
Helfaut
Helfaut a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Helfaut Churchyard
Mervel a rejont e-pad an Eil brezel-bed.
Boudikeg
Ur is-skourr eus ar yezhoù atlantel eus is-skourr ar yezhoù tendek eo ar boudikeg (budik).
Qop
35px|thumb|Qop
Aleksandr Babourin
Mestrc'hoarier echedoù rusian-iwerzhonat, o vevañ e Dulenn (Iwerzhon) abaoe 1993, penngazetennour eus ar gazetenn echedoù dre e-bost Chess Today.
Banniel an dreuzrevelezh
right|thumb|250px|Banniel an dreuzrevelezh
Implijet e vez arouezioù treuzreviadel all ivez, da skouer ur valafenn hag ur yin ha yang livet glas sklaer ha roz sklaer.
Uslimestra
Pa vez kaoz eus efedoù ar skinoù uslimestra war yec'hed an dud e ranner anezhe alies en UV-A (400-315 nm), UV-B (315-280 nm) hag UV-C (280-153 nm).
Hirder gwagenn
thumb|Wavelength of a sine wave.
Kenfeur eo an hirder gwagenn d'ar prantad, ha kenfeur eo war an tu gin d'ar frekañs eta, niver ar c'hribennoù dezhe ar memes arouezenn a dreuz ur poent e-doug un eilenn. Kevatal eo an hirder gwagenn da dizh ar wagenn rannet dre frekañs an tremen. Pa gomzer eus ur wagenn dredanwarellek a dreuz ar goullo, an tizh-se zo tizh ar gouloù c er goullo, hag e vez skrivet :
Hirder gwagenn Broglie
Gant h evit argemmenn Planck, m0 tolz ar rannig difiñv, ha v he zizh.
Tigran Petrosian
E 1963, trec'hiñ a reas Mikhail Botvinnik gant an disoc'h 12,5/9,5 ha dont a reas da vout kampion ar bed.
Roet eo bet e anv da daou zigoradur:
Kasangeg
Ur is-skourr eus ar yezhoù atlantel eus is-skourr ar yezhoù nounek eo ar c'hasangeg (kadsanga).
Daouboent
E brezhoneg
E brezhoneg eo an daouboent (¨) ur sin diakritek hag a lakaer war ur vogalenn evit merkañ e ranker disrannañ anezhi diouzh an hini a zo en he raok.
nederlandeg
An nederlandeg, ur yezh hag a ra gant kalz divc'hrafennoù a ziv vogalenn, a implij anezhañ e gerioù kemeret diouzh yezhoù latin evel tetraëder, naïviteit, reële, geïnd, reünie, conciërge, koloniën, poëzie, egoïsme, coördinatie, ruïne, vacuüm...
Tournehem-sur-la-Hem
Tournehem-sur-la-Hem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Lemneg
Testennoù
Disklaer eo ar ster met seblout a ra ez eo ur skrid-bez. Kavet e oa bet un nebeud enskrivadurioù berr skrivet war tammoù priaj. Re verr da vezañ talvoudus int.
Istor
Gerdarzh
Eus Ἱστορίαι Historiai en henc'hresianeg gant Herodotos e teu ar ger Istor, met Thoukydides eo an hini en deus lakaet an doareoù spis kentañ da dalvezout, a-fed liammañ an danvezioù difer kenetreze peurgetket.
Dre al lec'hioù
Diforc'hañ a c'heller neuze etre Istor Europa hag Istor Afrika, Amerika, Azia, Okeania, p'he deus pep poblad o chom eno heuliet he flanedenn.
Dre ar sevenadurioù
Disheñvel diouzh hini Japaniz eo Istor sevenadur an Amerindianed ; dre sevenadur pep poblad ez eo bet stummet hec'h Istor, ha gant he sevenadur ez eo bet stummet Istor pep poblad.
Klas
Unan eus sterioù stankañ ar ger klas a denn d'an deskadurezh. Talvezout a ra amañ evit ar strolladoù diskibled a vez renket dre o oad pe o liveoù anaoudegezhioù. Renket e vez amañ tud yaouank e klasoù evel ma vez an holl dud e klasoù sokial hag meur dra e klasoù ispisial (sell ouzh pajenn an heñvelstummoù).
Stagell (yezhoniezh)
Kemmañ a ra a yezh da yezh an elfennoù resis hag a c'hell talvezout da stagelloù. Peruliesañ, avat, ez eo ur stagell ur ger digemm ha gallout a ra bezañ laet etre an div elfenn kenstaget an eil diouzh egile gantañ pe get.
Luciano Pavarotti
Luciano Pavarotti a oa un arzour lourennek italian ganet e Modena (Rouantelezh Italia d'ar mare-se) d'an 12 a viz Here 1935 ha marvet er memes gêr d'ar 6 a viz Gwengolo 2007. Un tenor e oa. Deuet-mat eo aet da vezañ gant an holl e-pad e respet.
Sutirol
Lec'hanvadur
Tirol zo ur vro istorel  hag a oa ur rannvro eus impalaeriezh Aostria-Hungaria betek 1918.
Adonis
Mojenn
Mab e oa da g-Kinyras, roue Kiprenez, ha da v-Myrra a voe troet e gwezenn.
Unan eus ar re warizius eta a gasas ur pemoc'h-gouez da lazhañ Adonis kaezh, a dapas un taol dant en e c'haol. Hag Afrodite er glac'har, ha da skuilhañ daeloù ken e rae.
Bagad
Istor
Tri seurt sonerien a gaver en ur bagad
Listenn ar vagadoù dre rummad
Hervez rummadoù ar BAS e 2008.
Arco
Arco zo
Petaurillus
Spesadoù
3 spesad gwiñvered-nij eus gevred Azia zo ennañ :
Gwenvael
Gouel
Lidet e vez d'an 23 a viz Kerzu.
Yezhoù kanginek
Un isskourr eus ar yezhoù atlantel eo ar yezhoù kanginek (cangin).
Kastell ar Roc'h-Morvan
Emañ Kastell ar Roc'h-Morvan e kumun ar Roc'h-Morvan, e Bro-Leon. Ne chom nemet rivinoù anezhañ, met kempennet int bet ha gallout a reer gweladenniñ al lec’h. War un dorgenn eo bet savet ar c’hastell, e-kreiz bourc’h ar Roc'h-Morvan bremañ.
Yezhoù balantek-gandjek
Div yezh a zo en isskourr-mañ:
Mas
Tolz diemlusk ha tolz grave
Le mouvement d'un corps en chute libre obéit à la deuxième loi du mouvement de Newton, qui fait intervenir la masse inerte :
Agaweg ar c'hornôg
Meur a rannyezh ez eus:
Mas
Tolz diemlusk ha tolz grave
Muzuliañ ra ar c’hementad danvez a ya d’ober ar c’horf-se. Kevatal eo gant ar c’heñver etre an nerzh embreget war ar c’horf hag ar buanadur degaset dezhañ gant an nerzh. An nerzh hag ar buanadur zo kementadoù vektorel.
Ma anver an nerzh embreget war ar c’horf ha  e vuanadur ec’h optener eta ar formulenn :
Yezhoù djolek
Un isskourr eus ar yezhoù atlantel eo ar yezhoù djolek (jola).
Setu roll ar yezhoù en isskourr-mañ:
Roger Federer
Roger Federer, ganet d’an e Basel, zo ur c'hoarier tennis, a-vicher abaoe 1998. 1,85m eo ha 85 kg zo ennañ.
Dibenn e red-micher
D’an eo aet Federer war e leve. C’hoariet en deus e grogad diwezhañ e-pad Laver Cup 2022, e stumm doubl (2 a-enep 2), gant Rafael Nadal hag a-enep Frances Tiafoe ha Jack Sock ; kollet o deus Federer ha Nadal (4-6, 7-6, 11-9).
Callosciurus
Callosciurus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered.
Kithairon
thumb|Kartenn ma weler e men emañ ar menez Kithairon
José Luis Rodríguez Zapatero
D'ar 25 a viz Mae 2003 eo bet trec'h e strollad en dilennadegoù rannvroel ha tiez-kêr, ar wezh kentañ abaoe 10 vloaz. E miz Du 2003 ez eas ar SSMS da benn Katalonia.
Miwokeg al lenn
Ur yezh varv an hini eo.
Zethos
Zethos a yeas war-lerc'h Lykos, en lazhas, hag a zeuas da vezañ roue Thebai en e lec'h. Dimeziñ a reas gant Thebe, a roas hec'h anv d'ar geoded.
Kiseg
Ur yezh atlantel eus skourr ar yezhoù kisek eo ar c'hiseg (kissi), a vez komzet e Ginea, e Liberia hag e Sierra Leone.
Studioù klasel
Iskelennoù ar studioù klasel
Ledan eo dachenn ar c'hlasoù hag e ya war ledanaat pa ya ouzhpenn bed kozh ar Gresianed hag ar Romaned evit goleiñ Norzhafrika kozh ha ar Reter-Nesañ kozh.
Prederouriezh an Henamzer
Gwriziennet eo prederouriezh ar C'hornôg e-barzh studi ar c'hlasoù. Koulskoude, ar ger gresianeg philosophia (implijet gant Pythagoras evit "karantez evit an anaoudegezh" a zo bet kemmet e ster da "preder uhel" hag e studi. (Sell ouzh brezhoneg filosofiezh, galleg philosophie, saozneg philosophy...). Studiet e vez kalz testennoù ar brederourien glasel, en o zouezh, ar re bouezusañ evel Sokrates, Platon, Aristoteles, ar Stoikeien hag ar Ginekeienn.
Thebai
Kadmos
Orgediñ a reas an doue Zeus ouzh Europa, merc'h Agenor, roue Fenikia, hag ar rouanez Telefassa. Da ziwall ouzh e wreg warizius Hera, e kemeras Zeus neuz un tarv gwenn da dostaat ouzh ar plac'h, e skrapas anezhi, ha kuit ganti da Enez Kreta. He zad Agenor a gasas e vibien war he lerc'h, gourc'hemenn dezho chom diskouez o fri er gêr a-raok kavout o c'hoar. Hag he mamm Telefassa gant he daou vab.
Naruto
An istor
Mont a ra war ar studi evit bezañ ninja ha dizoleiñ ez eo al lestr a zalc'h an droukspered bac'het hag ivez e oa tomm kalon an trede hogage outañ. Goude meur a daol-esae e c'hounez talgen Konoha. Naruto vo barzh ur skipailh, gant Sakura Haruno ha gant Sasuke Uchiwa, ar skipailh 7 gant o Jonin, Hatake Kakashi, un den kevrinus.
Banniel kanevedenn
Al lorc'h gae
Implijet eo bet ar banniel kanevedenn, anvet a-wechoù ivez banniel ar franzik, evel rouez al lorc'h gae abaoe ar bloavezhioù 1980 d'an nebeutañ.
An drouzed
Implijet e vez ar banniel liesliv pe ur steredenn liesliv gant an Drouzed ivez.
Howard Staunton
Dianav a-walc'h e chom e vuhez a-raok ma teuas da vout ur c'hoarier echedoù brudet. Hervezañ e oa bet ganet e Westmorland eus un tad anvet William. Paour e oa, ne reas ket a studioù pa oa yaouank. Hervezañ c'hoazh e reas c'hoariva pa oa yaouank, c'hoariet Lorenzo gantañ er pezh The Merchant of Venice bet skrivet gant William Shakespeare.
Fermo Zannoni
Fermo Zannoni a zo bet ganet d'an 10 a viz Eost 1862 e Solagna (Italia) ha marvet d'ar 1 a viz C'hwevrer 1896 e Rio de Janeiro (Brazil).
War ar jedoniezh e krogas e studi e skol-veur Padova, unan eus brudetañ kreizennoù italian an echedoù en amzer-se. E 1892 e tilezas ar jedoniezh evit studiañ ar medisinerezh.
Elektryon
Mojenn
C'hwec'h mab Pterelaos, diskennad Mestor, breur Elektryon, a zeuas da v-Mykenai da c'houlenn o lod eus ar rouantelezh. Pa voent kaset da sutal gant Elektryon e kasjont e saout gante. En em ganañ outo a reas mibien Elektryon, met an holl a voe lazhet, war-bouez Likymnios, mab Elektryon, hag Eueres mab Pterelaos.
Gwiñver Prevost
Callosciurus Pteromyscus pulverulentus
IXvet kantved
D'ar 801 e krog an  kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 900.
María Teresa Vera
María Teresa Vera (Guanajuay, Cuba, 6 a viz C'hwevrer 1895-La Habana, 17 a viz Kerzu 1965) a oa kanerez, gitarourez, ha sonaozourez eus Cuba. Ur skouer eus gwellañ kanerien an trova kuban.
Santería, emdennañ ha distreiñ
E-touez he gwellañ sonioù e c'haller menegiñ an habanera Veinte años, kanet abaoe gant kalz a ganerien, pe ar bolero Sólo pienso en ti.
Gwipri
Gwipri a oa ur gumun eus Breizh e kanton Presperieg e departamant Il-ha-Gwilen.
Douar-Nevez ha Labrador
Douar-Nevez ha Labrador (saozneg: Newfoundland and Labrador, galleg: Terre-Neuve-et-Labrador, iwerzhoneg Talamh an Éisc agus Labradóir, latin Terra Nova), a zo ur broviñs eus Kanada, an dekvet hini hag a zo aet er C'hengevread. Div rann vras a zo gant ar broviñs: diouzh un tu emañ Enez an Douar-Nevez ha diouzh an tu all, war an douar bras, emañ Labrador, war aod Meurvor Atlantel Kanada. E 1949, pa oa bet ebarzhet ar broviñs, e oa an Douar-Nevez anv ar broviñs a-bezh, met ent-ofisiel eo deuet da vezañ Douar-Nevez ha Labrador d'ar 6 a viz Kerzu 2001 da-geñver un adweladenn a-ratozh eus bonreizh Kanada.
Ejen-mor Karib
Ejen-mor Karib (Trichechus manatus) a zo ur bronneg mor. Bevañ a ra war aodoù Amerika, eus Florida betek biz Suamerika.
Wolofeg
Ar yezh komzet ar muiañ e Senegal eo ar wolofeg, ha n'eo ket komzet gant strollad etnek ar Wolofed hepken (war-dro 40% eus ar boblañs) met ivez gant ar pep brasañ eus Senegaliz all. Rannyezhoù ar wolofeg a cheñch diouzh ma vezont komzet e Senegal pe Gambia, war ar maez pe e kêr. Wolofeg Dakar, da skouer, zo ur meskaj wolofeg, galleg, arabeg ha saozneg komzet e Dakar, kêr-benn Senegal.
Korf
Lodennoù ar c'horf
Korf an den a zo meur a lodenn ennañ :
Neroccio dei Landi
Neroccio di Bartholomeo di Benedetto de'Landi (Siena, 1447 - Siena, miz Du 1500), a oa ul livour ha kizeller italian eus ar XVvet kantved e Siena.
Alkmene
He mibien
Ganet e voe Ifikles, mab he gwaz, da gentañ, hag Herakles, mab Zeus, en deiz war-lerc'h.
Radamanthys
Mojenn
Ganet e oa bet e Kreta evel e vreudeur Minos ha Sarpedon. Hervez ur vojenn all e vije bet mab da Hefaistos, a oa mab da Dalos. Desavet e voe gant Asterion, roue Kreta, a oa bet fiziet Europa ennañ gant Zeus. Hervez ar pseudo-Apollodoros, e riotas gant e vreudeur, en e yaouankiz, evit karantez ur paotr anvet Miletos pe Atymnios.
Safieg
Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù kanginek eo ar safieg (saafi-saafi) komzet gant tro-dro da 1117.000 den (2002) den e rannvro Thiès e Senegal. Ur yezh a genwerzh rannvroel eo ha tra m'eo darn vrasañ ar gomzerien divezhek e wolofeg n'eo ket en arvar. Implijet eo e skingomz ha skrivet eo el lizherenneg latin.
Dremedal
An dremedal (Camelus dromedarius) a zo ur bronneg bras, moarvat a-orin eus Arabia. Ul loen doñvaet eo ha kavet e vez kalz er-maez eus e diriad orin, dreist-holl en Afrika an Norzh.
Emgann Ballon
N’ouzer ket re vat pelec’h emañ Ballon. Hervez an testenioù emañ un tu bennak e-barzh ur vro c’heuniek, e-kichen Redon. Soñjal a ra d’an istorourien e c’hallje bezañ en Baen-Ballon, el lec’h anvet La Bataille.
François Rabelais
Bez' e voe e-touez an humanourien vrudetañ eus an Azginivelezh, ha klask a reas nevesaat soñjoù prederouriezh o amzer e-skeud soñjoù re an Henamzer.
Beaj da Italia
Div veaj a reas François Rabelais da Italia. Gant ar c'hardinal Jean du Bellay ez eas Rabelais da Roma, hervez danevelloù ha n'int ket bet kadarnaet ; ar pezh a zo sur avat eo e voe gopret ar skrivagner evel sekretour an eskob d'ar mare-se.
Mankanyeg
Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù mandjakouek-papelek eo ar mankanyeg (mankanya) komzet gant tro-dro da 36.300 den e Ginea Bissau ha 23.500 den all e Senegal (1998).
Armand Tuffin ar Roueri
Dispac'h Amerika
Da bemp bloaz war ’n ugent en em gav er Felger lec’h e tarempred ar Frañmasoned. Keloù en deus eus emsavadeg an Amerikaned en trizeg kolonie saoz eus an Amerik. E 1777 e kemer plas en ur vatimant amerikan e Naoned. Erru e bae an Delaware eo taget ar vatimant gant ar Saozon. Rankout a ra lammañ e-barzh ur c’hanot ha dont a ra a-benn da zouariñ o neuial.
ETA
Bietan jarrai ("Dalc'hit d'an daou anezho") eo lugan ETA. Ober a ra dave d'an div skeudenn a gaver war banniel ETA, an naer (arouez an derc'hel kuzh hag ar gwidre) korvigellet en-dro d'ur vouc'hal (arouez an nerzh).
Armand Tuffin ar Roueri
Dispac'h Gall
N’hell ket kemer perzh Ar Roueri d’ar Breujoù Jeneral e 1789 rak nac’hañ a ra Noblañs Breizh da vont da Versailhez, rak kontrol eo da Emglev 1532 etre Bro-C’hall ha Bro-Vreizh. Ne vourr ket tamm ebet anezhañ eus nozvezh ar 4 a viz Eost lec’h eo bet divizet diskarañ ar sistem gladdalc'hel ha war an dro Emglev 1532. Setu eñ sevel e miz Even 1791 an Association Bretonne evit difenn gwirioù Breizh.
Traïset eo Ar Roueri gant e vignon Chevetel a ya da welet Danton. Hemañ en deus da dalañ ouzh arme an harluidi. A-du eo da zerc’hel ar Roue war an tron, gant ma vo ul lezenn stur o kabestrañ e c’halloud. Da gentañ e tiskouez degemer mennozhioù ar Roueri, met trec'h eo ar Republikanet e Valmy d'an 20 a viz Gwengolo 1792. Embannet e vez ar Republik kerkent d’an 22. Raktres ar Roueri d’en em sevel asamblez gant arme an Harluidi a ya da get. Ruzikañ a ra a gastell da gastell e-pad ar goañv dindan anvioù faos. Mervel a ra d’an 30 a viz Genver 1793 gant un derzhienn ruz, d’an oad a 42 vloaz.
Hilion
Douaroniezh
Bras eo eo ar gumun-se (gorread: tost da 2 500 ha peogwir ez eus div barrez en unan: Hilion ha Sant-Reunan. Hir eo an aod ivez: 12 km, peogwir eo Hilion ur c'hourenez (kelc'het gant "mirlec'h naturel Bae Sant-Brieg", an hini vrasañ e Breizh).
Ardamezioù
Kuzul ar Gumun ː 29 Ebrel 1989
Normandi-Uhel
Daou departament a oa enni : Seine-Maritime hag Eure.
Azeri
Rannyezhoù
Div rannyezh pennañ ez eus:
Ar raganvioù
Eñ/Hi O
Frazennoù talvoudus
Mont a ra? Necǝsiniz?
Nann Yox / Xeyr
… eo ma anv Adım…
Devezhioù ar sizhun
Disul Bazar
Ar mizioù
Miz C'wevrer Fevral
Miz Kerzu Dekabr
An niveroù
Pempzek On beş
Ugent İyirmi
Tri-ha-daou-ugent Qırx üç
Rhinocryptidae
Diouzh Doare 8.2 an IOC World Bird List ez a daouzek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Nieuw-Vlaamse Alliantie
Treuzoù dilennusted
Diskoulm
Da geñver an dilennadegoù kêr ha proviñsoù eo bet tizhet un 31,7% eus ar mouezhioù gant ar gengevredad CD&V/N-VA, un trec’h all evito. Kresket niver ar guzulierien kêr.
Barailh
Ar barailh (pe bazailh, bazailhadenn) zo ur fiñv eus kigennoù an dremm da vare an dihun, gant an dud hag al loened, ar bronneged dreist-holl. Kregiñ a ra gant un enalanadenn ha war he lerc'h e teu un dialanadenn.
Hippokrates a soñje gantañ e laoske an derzhienn da vont kuit, evel ma vez laosket moged gant ur siminal.
Deskrivadur fizikel
Tri fredig zo d'ar barailh, ha war-lerc'h e vez ur santad aaezamant.
Henroma
Ar rouantelezh (-753 betek -509)
Moarvat eo e-pad mare ar rouantelezh ma voe frammet ar relijion roman enni ur meskaj hendresoù indezeuropek ha levezonioù gresian hag etrusk. Romaned an Henamzer a lakae berzh o brezeliadegoù war gont un deoliezh pizh e-keñver o doueed.
Ar Republik roman (-509 betek -31)
Adal -264, ha brezelioù Roma a-enep Kartago, da gentañ dre ar brezel punek kentañ ha, da c'houde, dre an eil brezel punek, e tap ar Romaned aloubiñ Sikilia, Korsika ha Sardigna hag Hispania. Dont a ra Roma da vezañ an nerzh kentañ e kornôg ar mor Kreizdouar e -202. Kartago hag a rank paeañ un truaj da Roma a vo distrujet-lip e -146 gant ar Romaned.
Evit gouzout hiroc'h diwar-benn framm sokial ar Republik, sellet ouzh Kevredigezh ar Republik roman.
Marevezh ar principat
Gras d'ar pax romana (peoc'h roman) e talc'h an trevadennoù da ziorren a-drugarez da evergetegezh an dibabidi. Bleuñviñ a ra meurgêrioù bras Kartago, Antiokia hag Aleksandria en-dro.
Jean de La Fontaine
Skoliata (1641-1658)
Studiañ a reas e kolaj Château-Thierry ha deskiñ latin, met tamm gregach ebet. En 1641 e krogas gant micher ar velegiezh, e Kenvreuriezh an Oratoer. Met adal 1642 e tilezas an hent-se ha gwelloc'h e kavas lenn L'Astrée, gant Honoré d'Urfé, ha Rabelais, kentoc'h eget Saint Augustin.
1534
Diwar-benn bloavezh 1534 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Tchouvacheg
Levezonet eo bet ar tchouvacheg gant an tatareg hag ivez gant ar yezhoù finnek-ougarek, ouzhpenn ar gerioù o tont eus ar rusianeg, ar mongoleg an arabeg hag ar perseg.
Liammoù diavaez
Kentelioù tchouvacheg
Broioù kozh Breizh
thumb|300px|right|Kartenn nav eskopti hengounel Breizh thumb|300px|right|Broioù bihan Breizh
An nav eskopti
An nav bro a oa nav eskopti Breizh: Treger, Bro-Leon, Kerne, Bro-Gwened, Bro-Zol, Bro-Naoned, Bro-Sant-Brieg, Bro-Sant-Maloù ha Bro-Roazhon.
Turkmeneg
Lizherenneg
A-raok 1929 e veze skrivet gant al lizherenneg arabek cheñchet un tamm bihan. Etre 1929-1938 e oa bet graet gant al lizherenneg latinek, ha gant al lizherenneg kirillek etre 1938 ha 1991.
Frazennoù talvoudus
Demat Salowmaleýkim
Mar plij Haýyş
Ar raganvioù
Me Men
Ni Biz
Goulennoù
Petra? Näme?
Ar mizioù
Miz Gwengolo Sentýabr (Ruhnama, anv levr kentañ Nyýazow)
An niveroù
Eizh Sekiz
Tri-ugent Altmyş
Naovet Dokuzunji
Sant-Yust
Anv
Gerdarzh
Meleg
Ur yezh atlantel eus skourr ar yezhoù ar su eo ar meleg (mel).
The Pop Group
The Pop Group (1978-1981) a oa ur strollad post-punk eus Bristol (Rouantelezh-Unanet). Diheson e oa ar sonerezh savet gantañ, ennañ ur meskaj punk rock, reggae, dub ha free jazz. Lod brasañ komzoù ar c'hanaouennoù a oa politikel. E-touez ar strolladoù a zo bet levezonet gant The Pop Group e c'haller menegiñ Fugazi pe Rage Against the Machine.
Brezhoneg
Keñveriañ gerioù
En daolenn amañ dindan e kavor perzhioù boutin d'ar brezhoneg (hini Gwened ha KLT) hag ar c'herneveureg ; ar gerioù gallaouek ha gallek zo roet ivez. Gellout a reer gwelet traoùigoù heñvel e brezhoneg ha gallaoueg, da skouer an doare da lavaret « gwiñver », kazh-koad neuze e brezhoneg ha chat-de-boéz savet o-daou war an hevelep patrom, met war harzoù ar brezhoneg hepken e vez kavet an doare-se (Sant-Yann-Brevele), hag e Gwernenez, e Breizh-Uhel e kaver dre vras chat d'étchuiré, chat d'écureuil, evel en ul lodenn vras eus ar yezhoù oil.
Diouer a stourm evit ar yezh
E miz Kerzu 2006 e oa bet Marc ar Fur, kannad UMP (tu dehoù gall) Loudieg o kinnig e parlamant Pariz ur mennad savet evit anavezout ar yezhoù rannvro er Vonreizh c'hall : kannad ebet eus ar PS gall e Breizh (na Jean-Yves an Drian, a zo ivez prezidant Kuzul Rannvro Breizh) n'en doa mouezhiet gant kinnig ar Fur.
Grallariidae
Grallariidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1873 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898), a vev e Kreiz ha Suamerika.
Sant-Jord-Restembaod
Brezel-bed kentañ
en 2vet Rujumant Troadegiezh edont o-daou,.
BBC 6 Music
BBC 6 Music zo ur chadenn skingomz perc'hennet gant er British Broadcasting Corporation (BBC). Krouet eo bet d'an 11 a viz Meurzh 2002 gant an anv Network Y. Ur mediom niverel eo, a c'haller klevout dre skingomz DAB, war Internet ha war lod rouedadoù dre fun.
Garry Kasparov
Garry Kimovič Kasparov (Гарри Кимович Каспаров), anv c'hoari Gary Weinstein, a zo bet ganet d'an 13 a viz Ebrel 1963 e Bakou, kêr-benn Azerbaidjan (Unaniezh Soviedel).
Bayoteg
Ur yezh atlantel eus skourr ar yezhoù djolek eo ar bayoteg (bayot) komzet gant tro-dro da 13.000 den e Senegal hag e Ginea-Bissau.
LGBT
Un diverradur eo an termen LGBT (pe LGDT e brezhoneg) savet diwar ar saozneg:
Pevar-yev
War listri Hellaz kozh hag en izelvosoù e vez gwelet kirri pevar-yev gant an doueed ha harozed. E Roma e oa deuet da vezañ arouez an trec'h. Victoria pe Fama eo a vez gwelet o vleniañ quadrigae. Apollon a vez gant e garr o treuziñ an oabl, o tegas sklerijenn hag oc'h argas an deñvalijenn.
Kensonenn ankoue dre froumal
N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar sonioù-se met kavout a reer a-wezhoù an arouezenn ad hoc-mañ: я.
Niksenn
Näcken
An näcken, nøkken, strömkarlen, Grim pe Fosse-Grim eus mojennoù Lec'hlenn a oa ur seurt korrigan a sone e sonioù hud ouzh ar rebed, da sachañ merc'hed ha bugale betek beuziñ anezho el lennoù pe gwazhioù.
Viktor Kortchnoy
Kuitaat a reas an Unaniezh Soviedel e 1976.
Roll an oberennoù a denn d'ar roue Arzhur
Sed amañ ur roll ag an oberennoù a denn da vojenn ar roue Arzhur.
Yves Cochet
Buhezskrid
E 1984, ez eo e touesk krouerien strollad Ar Re C'hlas. Mouezh-aotret ar strollad ez eo etre 1984 ha 1986 hag endro etre miz Kerzu 1992 hag Even 1997.
Tórshavn
Tórshavn eo kêr-benn an inizi Faero, ha gant 18 420 annezad ez eo ivez kêr vrasañ an enezeg. Emañ war enez Streymoy.
579
Diwar-benn ar bloavezh 579 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Siouxsie and the Banshees
thumb|right|200px| Steven Severin, Siouxsie Sioux ha Budgie thumb|250px|right|Siouxsie e Edinburgh e 1980
Istor ar strollad
Ar ganerez Siouxsie Sioux hag ar soner gitar boud anvet Steven Severin eo an izili gentañ. Asambles gant ar gitarour John McKay hag an tabouliner Kenny Morris ec'h enrolljont daou Peel Session e 1977. O fladenn vihan gentañ, levezonet gant al luskad post-punk hag anvet Hong-Kong Garden, a zeuas er-maez e 1978, ha pignat a reas betek ar 7vet plas en hit-parade Breizh-Veur. Da heul e teuas er-maez o fladenn vras kentañ, anvet e oa The Scream. Er gazetenn NME eus Breizh-Veur e skrivas Nick Kent e sone ar strollad evel ur meskaj etre The Velvet Underground ha Can.
E 1991 e teuas a-benn ar strollad d'ober berzh er Stadoù-Unanet (plas 23 en hit-parade) gant an ton "Kiss them for me" tennet eus Superstition.
Sullogismos
Fent
Ur sullogismos zo un doare da boellata implijet ivez er skiantoù hag er matematik, ha d'ober fent.
Siouxsie and the Banshees
Istor ar strollad
E miz Gwengolo 2007 e teuas er-maez ur bladenn gant Siouxsie hec'h-unan, Mantaray he zitl. Degemeret mat e voe gant ar vurutellerien.
Loeiz an Deol
Istor
Ne voe ket rannet an impalaeriezh eta, goude ma oa ar c'hiz en amzer-se.
Joseph Mary Plunkett
right|thumb|200px|Joseph Mary Plunkett
Joseph Mary Plunkett (Seosamh Pluincéad en iwerzhoneg), ganet d'an 21 a viz Du 1887 ha marvet d'ar 4 a viz Mae 1916 oa un emsaver broadelour, barzh ha penn-stourmer iwerzhonat a aozas Emsavadeg Pask.
Kastell Susinioù
Orin ar c'hastell : an Tiegezh Dreux
E 1286 e voe kurunennet Yann II dug Breizh hag eñ a gendalc'has oberenn tisavouriel e dad hag e dad-kozh. Labourioù bras a oa bet kroget gant e c'hourc'hemenn dezhañ, hini an tour bras pe dour ar Sparfell er bizh peurgetket. Neuze e oa ur c'hastell eus an XIIIvet kantved a ziskoueze holl elfennoù mentek liammet gant e bal a zifenn. Sur kenañ e oa bevañ er c'hastell ha setu perak e oa bet lakaet ennañ dielloù ha teñzor familh an dug. Padal e chome un annezlec'h dudi endroet gant parkoù ha koadeier dereat evit chase an aotrouned hag e c'halle bezañ 100 den ag an noblañs o chom ennañ gant an dug (er XVvet kantved). Pep arc'hweloù buhez an noblañs a oa bodet gant ar c'hastell-se.
Brezel Hêrezh Breizh hag an Tiegezh Moñforzh
Goude marv an dug Yann III e 1341 e stourmas e zaou hêr e-kerzh Brezel Hêrezh Breizh (1341-1364). Drezho hag a-hed ar brezel-se e voe daou gamp ar Brezel Kant Vloaz o vrezeliañ : ar C'hallaoued gant Charlez Bleaz en o fenn, un niz da roue Bro-C'hall anezhañ hag a oa dimezet gant Janed Pentevr, hag ar Saozon sturiet gant Yann Moñforzh. E benn ar fin e voe kemeret an trec'h war an tu Bloaz gant an tu Moñforzh, hag int da reizhañ o darempredoù gant roue Bro-C'hall. Disoc'hoù ar brezel a levezonas merañ an domani hag a voe perc'hennet warnañ un tiegezh dugel nevez. Souezhus eo n'en doe ket kastell Susinioù ur pal difenn pouezus d'ar mare-se, evelkent e c'hall bezañ liammet ar ranndanevell-se gant sevenidigezh un nebeud labourioù bras, o fal diorren an difenn. An emdroadur-se a c'haller merzout er skridoù, adalek ar mare-se e kaver enno kentoc'h ar ger "chastel" eget ar ger "maner" evit komz eus Susinioù.
Tartu
Tartu (Dorpat en alamaneg ha svedeg, diwar an anv kozh Tarbatu), eo eil kêr vrasañ Estonia. 103,284 den a oa o chom enni e 2010.
Lerc'henn
Implijet e vez lerc'hennoù ha rannfrazennoù lerc'hennek savet diwarne gant meur a yezh dre ar bed, en o zouez an euskareg, an estoneg, ar finneg, ar japaneg hag an tamileg, da skouer :
Yezhoù treuz-stêrek
Ur skourr eus ar yezhoù benouek-kongoek, renket d'o zro e-touez ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù treuzstêrek (cross river), ennañ 68 yezh.
Bokmål
Unan eus an daou zoare-yezh ofisiel Norvegia eo ar bokmål (lit. "yezh al levrioù") ouzhpenn an nynorsk. Implijet e vez ar bokmål gant an darn vrasañ eus an norvegerion (tro-dro da 90%) ha hennezh eo an doare-yezh kelennet d'an estrañjourion peurliesañ pa fell dezhe deskiñ norvegeg. Kalz tostoc'h eo ar bokmål ouzh an daneg, dreist-holl dre skrid, eget an nynorsk.
Buissy
Buissy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Disheñveladur (yezhoniezh)
Dres evel an heñveladur e c'hell an disheñveladur bezañ a-dost pe a-bell hervez ma vez tost pe pell ar fonenn ma vez levezonet ar fonem ganti ha war-raok pe war-gil hervez ma vez levezonet ar fonem gant ur fonenn araozi pe war he lerc'h. Ha dres evel an heñveladur e kaver kalz stankoc'h skouerioù o tiskwel an disheñveladur war-raok evit an disheñvaladur war-gil met stankoc'h e kaver disheñveladur a-bell evit a-dost, ar c'hontrol-mik eus ar pezh a c'hoarvez gant an heñveladur.
Sikhegezh
Kavoud ar salud
Un darn bouezus Sikegiezh eo ar kirat karō, ar redi evit pep kreder da labourat gant dezo ha da bleustriñ da vezañ gouestl da wareziñ ar re wanoc'h. Dezhañ eo ret kaout ur gweled gwellwelus ha laouan ar vuhez, un dra a anve Nanak caṛdī kalā ha rannañ e draoù gant ar gummuniezh (Vaṇḍ chakkō).
Guru Granth Sahib
Gant ar Mūl Mantra, ur werzenn skrivet gant Nanak e krog ar Guru Granth Sahib
Ki-dour mor
Hemolc'het e veze kalz evit e greoñ - an hini stankañ er bed gant 394,000 blevenn dre cm²- ha hogozik diouennet e voe. Krediñ a reer na oa nemet 1000 - 2000 anezho e 1911. Daoust ma zo un nebeud isspesadoù dezhañ en arvar c'hoazh e krog ar poblañsoù da greskiñ en-dro. Gwarezet eo ar c'hi dour-mor.
Medousa
Mojenn Medousa
Hervez stummoù zo eus ar vojenn, gwad tennet diouzh kostez dehoù ur c'horgon a c'halle lakaat unan da sevel a varv da vev, e-skoaz an hini tennet diouzh he c'hostez kleiz a oa un ampoezon marvus ha prim ken-ha-ken. Lavaret e vez ivez e resevas Herakles ur rodellad vlev Medousa (dezhi ar memes perzhioù hag he fenn) digant Athena ha ma roas anezhi da Sterope, merc'h ar roue Kefeüs, da wareziñ Tegea a-enep an argadegoù.
Paosanias ar beajour a zanevell ur stumm evemerat eus ar vojenn. Hervezañ e oa Medousa ur rouanez a oa pignet war an tron goude marv he zad hag a rene he sujidi e-kichen lenn Triton, e Henlibia. Lazhet e vije bet e-doug an noz e-pad ur brezel a-enep Perseüs, ur priñs eus Peloponnesos.
Bloavezhioù foll
An arzoù
Arzourien eus pep broad a zeuas e Pariz ha klas a reont dispenn ar reolennoù kened. An dreistdarvoudelezh a zo bet an tu pennañ. E karter Montparnasse e chome meur a arzhour, paour-raz peurvuiañ a ree ar Montparnos eus outo. Ar giz evit an dilhad a chañchas kalz ha berraet ha skañvaet e veze an dilhad maouez.
Penn-ahel Republikan
Ar Penn-ahel Republikan etre 2001 ha 2002
Daoust m'edo war an tu-kleiz abalamour da orin politikel e ziazezour e tastumme ar Penn-ahel Republikan "republikaned eus an div riblenn". Ennañ e kaved gaolourien evel Jérôme Baloge, roueelourien evel Bertrand Renouvin eus an Oberiantiz Roueel Nevez, riegezhourien evel William Abitbol, tost da Charles Pasqua ha kommunourien evel Anicet Le Pors. Aet eo kuit tud an tu-dehou goude an dilennadeg, avat, rak kerseet e oant bet gant diskleriadurioù Jean-Pierre Chevenement hag e harp d'an tu-kleiz evit an dilennadegoù lezennel.
Adstagenn
Talvezout a ra an adstagennoù da reiñ titour semantikel a-divout al liammoù etre ar renadennoù ma reont dave oute e-keñver ar c'henarroud tro-war-dro, setu e-touez al liammoù pennañ:
Esperanteg
Yezhadur
Frank-tre eo urzh ar gerioù, evel e rusianeg pe e latin : lakaet e vez an anvioù gwan a-raok pe goude an anvioù a zoareont, ha lakaet e vez ar rener, ar verb hag ar renadenn (gant merk an akuzativ mard eo ur renadenn eeun) e forzh peseurt urzh. Ar ger-mell strizh "la" a rank atav bezañ e penn kentañ ar strollad anv avat. Dont a ra an araogennoù e penn kentañ o strollad anv. Heñvel dra gant ar ger nac’h ne hag ar stagelloù kenurzhiañ kaj (ha) ha ke (a) e vez lakaet e penn kentañ a frazenn a zegasont.
Groombridge 34
Liammoù diaveaz
Solstation
VIvet kantved
Bloavezhioù 550 | Bloavezhioù 560 | Bloavezhioù 570 | Bloavezhioù 580 | Bloavezhioù 590
Lanyugon
Edo ar chouan Boishardy e Lanyugon d'ar 16 a viz Kerzu 1794.
Traezh
Ur c'harregad poultrennek ennañ silik eo an traezh (reizh gourel ha furm a-stroll ivez). Graet eo gant grouan bihan-tre dezhañ al liv gwenn pe velen. Kavet e vez a-hed an aod, dindan ar mor, er dourredennoù ha e lec'hioù'zo war an douar. Implijet e vez stank traezh evit ober simant, un danvez pennan evit ar saverezh
Mongoleg
Ar mizioù
Miz Genver Нэгдүгээр сар
Miz Mezheven Зургаадугаар сар
Aaron Nimzowitsch
2.c4 e6
Mongoleg
An niveroù
C'hwezhek Арван зургаа
Seitek Арван долоо
Tri-ugent Хар (Харан)
Peurunvan
Ar peurunvan, pe KLTG, eo anv an doare-skrivañ savet e 1941 evit unvaniñ an doare-skrivañ KLT, savet e 1908, gant hini Bro-Wened, da gaout un doare-skrivañ hepken evit ar brezhoneg lennek.
Reolennoù
Reolennoù doare-skrivañ ar peurunvan a vo kavet er pennad doareoù-skrivañ e brezhoneg. Doujañ outo a dleer ober er pennadoù holloueziadurel.
An enebourien
Da veur a hini e seblant rendael an doareoù-skrivañ eus un amzer all pa n'eo ket peogwir e skriver e peurunvan ez eur "a-du gant an Nazied", evel ma veze lavaret goude ar brezel. Pa voe adkroget gant Youenn Olier da skrivañ e peurunvan e 1945 e fellas dezhañ "sammañ hêrezh Gwalarn", da lavarout eo derc'hel da stagañ dazont ar brezhoneg ouzh keal ar vroadelouriezh vrezhon hag ur Vreizh dieub.
Gwir eo e oa anv ivez da gelenn brezhoneg er skol hag e c'houlenne yezhourien alaman evel Leo Weisgerber e vije unvanet an doare-skrivañ evit Breizh a-bezh.
Peurunvan ofisiel
Ar peurunvan eo skritur ofisiel ar wikipedia vrezhonek ivez.
Liñvadenn Veur
Martezeadennoù skiantel
Pa’z eus kement a vojennoù ma konter istor ul liñvadenn veur, e ranker soñjal int diazezet war dourioù-beuz zo c’hoarvezet e gwirionez : abalamour d’un tsunami c’hoarvezet goude ur c’hren-douar pe tarzhadenn ur menez-tan, dic'hlann ur stêr pe veur a hini goude glaveier bras, live ar mor o sevel kalz diwar abeg pe abeg, e dibenn Oadvezh ar Skorn da skouer.
Bermeo
Bermeo zo ur gumun eus arvor Bizkaia en Euskal Herria. 17 000 a dud zo o chom eno. Ur porzh pesketa a bouez eo bet.
Testamant Kozh
Evit ar Gatoliked ez eus ennañ 46 levr rak diazezet eo war Bibl ar Seikont, Bibl Yuzevien an diaspora :
Tatareg
Mont war diskenn a reas an niver a dud a rae gant ar yezh adal ar bloavezhioù 1930 hag er bloavezhioù 1980 ne veze ket kelennet e skolioù ar c'herioù bras. Implijet e veze er skolioù war ar maez, met dibosupl e veze evit an dataregerion mont d'ar skol-veur rak eno ne veze kelennet nemet e rusianeg.
Frazennoù talvoudus
Kenavo Сау бул (‘te’) / Сау булыгыз (‘c’hwi’)
Yezhoù aramaek
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-se evel-hen:
Tatareg
Frazennoù talvoudus
Trugarez Рәхмәт
Goulennoù
Penaos? ничек?
Ar mizioù
Miz Gouere Йүл (Yül)
Miz Du Нөйәбер (Nöyäber)
An niveroù
Unnek унбер
Dek-ha-pevar-ugent туксан
Kant йөз
Mil мең
Kentañ беренче
Trede өченче
Dekvet унынчы
Yezhoù suarabek
Un isskourr eus ar yezhoù semitek ar su eo ar yezhoù suarabek, ennañ 5 yezh komzet en Oman ha Yemen:
Vladas Gefenas
Mestrc’hoarier echedoù lituanian ha soviedat.
Kreskad (yezhoniezh)
Orinoù
N'eo ket sklaer hervz an enklaskoù bet kaset da-benn war an dachenn-mañ gant ar yezhoniezh istorel hag-eñ e oa ar c'hreskad unan eus perzhioù orin an holl yezhoù indez-europek ha bet kollet da c'houde gnt an darn vrasañ anezhe keit ha ma'c'h aent war diorren pe get.
Mezoplodon Layard
thumb|left|300px|Tiriad mezoplodon Layard. thumb|left|200px|Mezoplodon Layard ha den keñver-ha-keñver.
Dollar
thumb|right|Un dollar US
Pipridae
Pipridae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840).
Kammbronn
Orin
Dont a ra an anv Kammbronn eus "kamm" ha "bre" (kar d'ar c'hembraeg "bryn"), tost d'ar ger bronn (heñvelstumm eo bre ha bronn). Stag eo an anv eus buhez ar sant brezhon Meriadeg.
Anv-badez
Anvioù-badez paotred, anvioù-badez merc'hed
Anvioù-badez zo evit ar baotred, re all evit ar merc'hed. Ral eo an anvioù a vez roet kenkoulz d'ar baotred evel d'ar merc'hed, dreist-holl e brezhoneg.
Mezoplodon dent-ginkgo
Ar mezoplodon dent-ginkgo (Mesoplodon ginkgodens) a zo ur morvil dantek.
Istor an timbroù
Istor an timbroù-post
Pa skrivas Rowland Hill an teuliad "Post Office reform, Its importance and practibility" e felle dezhañ kinnig un diskoulm aes ha marc’hadmat evit ma vefe paeet ar frejoù gant an neb a gase ul lizher. Ijin a reas neuze ul golo-lizher ofisiel da implij dre ret hag un tamm paper gwerzhet 1 penny (« Penny postage ») da vout peget ouzh forzh goloennoù-lizher. Ober gant an timbroù-se dre begañ anezho war ar golo-lizher a vefe prouenn eo bet paeet an taos ret evit kas al lizher. Nullet e vefe un adimplij bennak dre lousañ an timbr gant ur siell gant ar velestradurezh.
Friedrich Sämisch
Mestrc'hoarier echedoù alaman.
Vvet kantved
D'ar 401 e krog ar  kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 500.
Giacomo Puccini
Liammoù diavaez
Giacomo Puccini
Zorro gris
Annez
Bevañ a ra ar zorro gris en Amerika ar Su, dreist-holl en Arc'hantina ha Chile. Graet eo e diriad gant ur riblennad dir war an daou du eus an Andoù etre 17ºS ha 54ºS. En Arc'hantina e kaver ar spesad er rannvro gornôg damgrin. E pep lec'h e kaver anezhañ e Chili ha posupl eo ez eus un nebeud hiniennoù e Perou.
Doareoù
Bihan eo ar zorro gris. Muzuliañ a ra etre 47 ha 50 cm ha pouezañ a ra etre 2.5 ha 4 kg.
Keteg
Klasket ez eus bet liammañ ar c'heteg ouzh ar bourouchaskeg pe c'hoazh ouzh ar yezhoù sinek-tibetek met n'eo ket gwall sklaer al liammoù-familh-se.
Boc'hruz
Annez
[[Restr:ErithacusRubeculaIUCN.svg|thumb|center|upright 2|
Mojenn
Lavarout a ra ur vojenn en dije tapet an evnig liv ruz e grubuilh pa voe kroazstaget ar C'hrist. Gant e zivaskell e klaskas sec'hañ daeroù ar boureviad ha gant e bigos lemel spern ar gurunenn a c'hloaze e dal : kouezhañ a reas un dakenn wad war al labousig, just d'an ampoent.
Istor Breizh
Ar Vretoned o tont da Arvorig
Pa voe dilezet Proviñs Britannia gant al lejionoù roman e 411 e fizjont difenn an enezenn er Vrezhoned. Buan avat, argadegoù ar Bikted o tont eus Caledonia (Bro-Skos a vremañ, en tu all da moger Antoninus) ha dreist-holl re ar Scoti (Iwerzhoniz) (deuet eus Hibernia) a zeu da vezañ niverusoc'h-niverusañ. War ar memes tro eo aloubet reter an enezenn gant pobloù german, an Angled hag ar Saozon peurgetket, a argas ar Vrezhoned trema ar c'hornôg. War a seblant e vefe argadegoù ha trecvadennoù an Iwerzhoniz o dije bet ar roll brasañ da atizañ un niver bras a Vrezhoned da vont kuit war an douar-bras e lec'h ma anavezent kerent a oa soudarded eno.
Etrerannyezhel
peder reolenn distagadur
Ouzphenn reolennoù skritur an etrerannyezhel, da skouer an ss, s, z, zh, e kaver ivez un toullad reolennoù fonetikel arall liammet douzh prosodïezh ar yezh, da lâred eo plass ar poues-mouezh, hirderioù ar vogalennoù er gerioù taol-mouezhiet, distagadur an dibennoù absolut ha distagadur ar liammadurioù dirag ur vogalenn.
Lokmaria-Redon
Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
• Mammenn : EBSSA
Ereño
thumb|right|100px|Ardamezioù Ereño.
Teoderata
Dimeziñ a reas e 884 da Odo, kont Pariz ha markiz Neustria. Anvet e voe ar c'hont Odo da roue Frankia ar c'hornôg d'an 29 a viz C'hwevrer 888, diwar-goust Charlez II, re yaouank.
Seisyll ap Clydog
E vab, Arthwyr ap Seisyll, a renas war e lerc'h.
Kizellañ
Gant ur gizell e vez kizellet peurvuiañ.
Paleozoeg
Ar paleozoeg (eus ar gresianeg παλαιος "kozh" ha ζωή "buhez") eo an hini kentañ eus tri hoalad douarouriel ar fanerozoeg. Kregiñ a ra 542 milion a vloavezhioù 'zo betek 251 milion a vloavezhioù 'zo. E c'hwech maread douarouriel eo rannet: Kambrian, Ordovisian, Silurian, Devonian, Karbonifer, ha Permian.
Liammoù diavaez
ar fanerozoeg war Palaeos.com
Sderot
Sderot ([sdeˈrɔːt]; hebraeg: =שׂדרות, a dalvez bali; arabeg: سديروت) a zo ur gêr e su Israel, e pastell-vro su. E 2007 e oa 19 300 annezad enni, ouzhpenn 99% anezho a orin yuzev.
Istor
Ar gêriadenn balestinian anvet Najd, hag a oa tamm-pe-damm er memes lec'h, a voe diskaret hag holl hec'h annezidi a yeas kuit a-benn kaout repu e bandenn Gaza e 1948. An annezidi israelian kentañ en em stalias azalek 1951, e-lec'h ma oa kamp-tremen Gevim-Dorot. Al lod brasañ anezho a oa a orin kurd pe persian. Lochoù ha teltennoù a savjont, hage e krogjont da sevel ti azalek 1954. A-hed ar bloavezhioù 1950 e voe degemeret annezidi nevez, al lod brasañ anezho o tont eus Maroko pe Roumania. Da vare niveradeg 1961 e oa 87% eus an annezidid a orin eus ar Maghreb (Maroko dreist-holl), hag 11% a oa a orin eus Kurdistan. E 1958 e teaus Sderot da vezañ ur c'huzul-lec'h. Er bloavezhioù 1990 e voe degemeret divroidi o tont eus URSS, ha dindan dek vloaz e voe daougementet poblañs kêr. Ez-ofisiel e teuas Sderot da vezañ ur gêr e 1996.
Hiziv an deiz
right|thumb|300px|Lec'hiadur Sderot e-keñver [[bandenn Gaza]] Tost-tre (nebeutoc'h evit ur c'hilometr) emañ Sderot ouzh bandenn Gaza, ha setu perak eo deuet da vezañ ur gwenn aes da dizhout gant mortezioù Hamas pe re Jihad islamour abaoe penn-kentañ an eil Intifada. D'an 23 a viz Du 2007 e oa bet taolet 6311 roked war Sderot (dindan 23 bloaz).
Houtem (Kornôg-Flandrez)
Houtem en izelvroeg,  Outem e flandrezeg kornôgel, a zo ur gumun a-wechall e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Staget eo bet ouzh kumun Veurne e 1971.
Emdroadur ar boblañs
Dave:NIS, www.westhoek.be ha kêr Veurne
Ignatius Leong
Ignatius Leong a zo bet ganet e 1956.
Marv Casagemas
Marv Casagemas zo anv un eoullivadur, dezhañ 150 cm x 90, graet e 1901 gant al livour spagnol Pablo Picasso.
576
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 576
45
Marvioù 45
40er
Breutadegoù Melun
Kroget e oa Breutadegoù Melun d'ar 25 a viz Even 1960 gant dileuridi ar GC'hRA (Gouarnamant da C'hortoz Republik Aljeria), Mohamed Seddik Benyahia hag Ahmed Boumendjel ha Bro-C’hall. Mont a ray ar breutadegoù-se d’ar strad buan a-walc’h rak re a zistokoù a oa etre an daou du, dreist-holl evit ar pezh a sell ouzh an arsav-brezel. Neuze e kendalc’has ar brezel dispac’hel, c’hwitet ar steuñv gall gant ar C’hallaoued dre un difenn efedus eus perzh an Aljerianed. D'an 9 a viz Kerzu 1960 e oa bet e kêrioù bras Aljeria manifestadegoù bras evit diskouez kenskoazell ar bobl aljerian d'an FLN. War an dachenn diavaez en deus an FLN graet ul labour bras evit rediañ De Gaulle da gregiñ en-dro gant ar c'hendivizoù. A-drugarez d’ar Suis Olivier Lang, e krog ar breutadegoù en-dro e Neuchâtel gant Ahmed Bourmendjel, Ahmed Francis ha Saad Dahlab eus an tu aljerian, ha Raqueroque ha Chayet da c’houde evit gouarnamant Bro-C’hall.
Lagnicourt-Marcel
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Kerborzh
Kerborzh (distaget: ) a zo ur gumun eus Bro-Dreger e kanton Landreger, e departamant Aodoù-an-Arvor, e hanternoz Breizh. Lec'hiet eo e gourenez Lezardrev.
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Tredarzeg, Pleuvihan, Pleuveur-Gaoter
Zeland-Nevez
Anv
Dont a ra an anv eus Zeeland, en Izelvroioù. Zelandneveziad a lavarer eus ur gwaz eus ar vro.
Niver
Ar seurtoù niveroù disheñvel
Ar c’hompren eus harz an niveroù feurek, hag eus ar red d'an niveroù gwerc'hel a voe glac’harus evit ar bitagorisianed, hervez kont e voe fin ar Skol-se gant kement-se…
Zeus
Karantezioù
Brudet eo karantezioù niverus Zeus gant merc'hed yaouank pe gwragez eus an douar, koulz ha gant doueezed ha nimfezed :
Tad eo ivez da harozed e-leizh : ha re all c'hoazh.
Troazhañ
Lec'hioù da droazhañ
Mar bez troazhet pe staotet e staotlec'hioù bremañ n'eo ket bet evel-se a viskoazh. Ar pod-kambr zo bet ur benveg talvoudus a roe tro da staotat en tier e kêr pa c'halle an dud war ar maez ober evel a gerent: a-drek ur c'hleuz evit ar merc'hed, ouzh ar c'hleuz pe war ar bern teil evit ar baotred, pe c'hoazh er c'hrevier.
Trede marevezh etre Henegipt
Ur wech marv hemañ, e vez krouet ar XXI tierniezh gant Smendes, un den dianav e orinoù, a na zo mestr nemet war Goueled Egipt. Staliañ a ra e gerbenn e biz an delta, e Tanis. Kloer Amon a gendalc'h da ren en Tebaid, en un darempred a vasaliezh teorikel d'ar faraon. Faron heverk nemetañ an dierniezh a zo Psousenes 1añ (tro-dro -1040/-993).
Tro-dro da -818 e oa krouet an XXIIIde tierniezh gant ur priñs a orin Libyan, Petoubastis Iañ. Staliañ a ra e gerbenn e Bubastis, e reter an delta. Setu ma 'z eo rannet an delta etre div dierniezh. Un dierniezh all a zo o ren er su, tro-dro da Deba, hag ur pevare e Napata (Nubia Uhel).
Arzhur III (dug Breizh)
E lignez
Sede anvioù e deir gwreg:
Penn (amprevaned)
Penn un amprevan zo unan eus an teir lodenn a ya d'ober korf al loen, asambles gant ar brusk hag ar c'hof.
Merzher
Istor
Merzher a zo tost d'ar ger gresian martyr (stumm kozh : marty o talvezout kement ha test). Implijet e veze en Azia Vihanañ dindan ar stumm martyriai (testenioù) evit lakaat da embann anvioù ar begennoù a roe harp d'ar geoded. Lennet e veze an anvioù ez-publik ha kaset e veze anezho dre skrid d'ar pennoù bras. Diwar an embannoù-se e kemeras ar gristenien ar ger evit ar verzherinti hag evit ar verzherien. Danevelloù barnedigezh hag o lazhadennoù a veze gwelet evel testenioù roet evit kanañ gloar d'ar relijion nevez.
47
800 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0047 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Marvioù 47
40er
Bruched
Ar bruched, pe ar brusk, eo lodenn uhelañ ar c'horf, etre ar gouzoug hag ar c'hof, gant an dud ha gant loened zo.
E-barzh ar bruched
Kest ar bruched, pe kest ar brusk, eo anv ar framm eskern graet gant ar c'hostezennoù.