cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanton Saozon-Sevigneg
Kanton Saozon-Sevigneg  a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Pariz
Krennamzer
E 1413, Simon Caboche, penn an tuad bourgognat, a renas ur reveulzi vras gant meur a lazhadeg tuidi an Armagnac e-doug ar Brezel Kant Vloaz. Seizet e oe kreñvlec'h ar Bastille, met trec'het e oe ar g"Cabochidi" gant tuad Armagnac e 1414.
Gevelliñ
Gevellet eo Pariz gant ur gêr hepken, Roma, abaoe 1956. « Pariz hepken zo dellezek eus Roma ; Roma hepken zo dellezek eus Pariz » eo lugan ar c'hevelladenn. Skoulmet eo bet emglevioù kenlabour ha mignoniezh memestra gant kêrioù all ar bed evel Tokyo e 1982, Tel Aviv e 1985, Berlin e 1987, Madrid e 2000 ha Dakar e 2011.
Estoneg
Evit ar pezh a sell eus ar fonologiezh e c'hell ur vogalenn bezañ berr, hir pe hir-tre.
714
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 714
Ginofiliezh
Ar ginofiliezh (diwar ar gresianeg γυνή gunē, “maouez”+ φιλια philia, “karantez”) a ra dave d'un den, gour pe vaouez, hag a vez sachet ez-karantezel ha/pe ez-reizhel war-du maouezed en o oad.
Bez' ez eus daou abeg pennañ evit implijout an nevezc'herioù-mañ:
Heterofobiezh
Gant Daphne Patai e voe krouet an nevezc'her-mañ (diwar ar gresianeg $homo + fobia) hervez an hevelep patrom evit homofobiezh, implijet evit ar wech kentañ dre skrid e saozneg (homophobia) e 1990.
Er penn-kentañ e voe bet krouet ar ger-mañ evit komz eus un tuadur a veze kavet a-wechoù el luskad feminist duet da vezañ enep-gourel ken ma veze $ostracisex maouezed hag o deveze darempredoù reizhel ha/pe karantezel gant goured (sellit ouzh Lesbianouriezh politikel).
1465
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1465
Domloup
Anv
Domani an hini anvet Lupus (ar Bleiz)
Lopaeg
Div rannyezh a zo:
Kevredigezh Kembre-Breizh
Ur gevredigezh a vag liammoù etre Kembre ha Breizh eo Kevredigezh Kembre-Breizh (Brezhoneg: Cymdeithas Cymru-Llydaw). Skoazellañ a ra implijadur ar yezhoù Kembraeg ha Brezhoneg ivez.
Etre kant ha daou c'hant a izili a zo gant ar gevredigezh. Aozañ a ra ar gevredigezh stajoù, embann a ra ur gelaouenn Breizh-Llydaw ha lakaat a ra an dud e darempred gant ar re all a zo dedennet gant ar c'hembraeg hag ar brezhoneg.
Ares
Kehelerezh
Templ Ares a weled en agora Aten da vare Paosanias, en goude JK, a oa bet gouestlet dezhañ da vare an impalaer Aogust; e gwirionez e oa un templ Roman da Veurzh. Emañ an Areopagos, "tuchenn Ares" en Aten, e-lec'h ma prezegas Paol Tarsos, nepell diouzh an Akropolis. Abaoe ar prantad arkaek e oa bet dalc'het prosezioù eno. E liamm gant Ares, diazezet war ur gerdarzh gaou marteze, a c'hallfe bezañ savet evit displegañ an anv-lec'h hepken.
Brasília de Minas
Istor
E 1962 e voe emglev etre ar prezidant Juscelino Kubitschek ha prefed Brasília de Minas, a oa Brasília hepmui da neuze, evit kemm anv kêr, tra ma vije roet an anv Brasília da gêr-benn ar stad kevredadel.
Androfiliezh
Bez' ez eus daou abeg pennañ evit implijout an nevezc'herioù-mañ:
Beran-Pallas
Beran Pallas a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Fringillidae, Carpodacus roseus e anv skiantel.
Penn-ar-Bed
Skoed
E ardamezioù a zispak ul leon (ardamez Bro-Leon) tal-ouzh-tal gant ur maout (ardamez Kernev) gant pemp erminig a-us (evit 5 departamant Breizh).
Bia de' Medici
Ur verr a vuhez
E 1542 e tivizas Cosimo ober ur veaj da Arezzo, a oa e dalc'h Firenze, ha c'hoantaat a reas degas e verc'h muiañ karet gantañ. E-pad an distro eo e tapas ar plac'hig un derzhienn a lazhas anezhi, ha hi pemp bloaz a boan.
Livouriezh
Al livouriezh a zo un arz neuziañ ma vez implijet evit neuziañ skeudennoù ha figurennoù dre lakaat tresoù livet war danvezioù liesseurt. Evit komz eus an teknikoù implijet e vez graet gant ar ger liverezh.
Lombardsijde
Istor
Lombardsijde ;
Lur
Lur a c'hall bezañ meur a dra:
Mougoueg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo ar mougoueg (mugu pe mugali) komzet gant tro-dro da 3.557 den (1998) e Nepal.
Ar Yeoded
Ar Gozh Yeoded a zo bremañ ur gêriadennig e kumun Ploulec'h e Treger – Aodoù-an-Arvor, anvet ar Yeoded e brezhoneg (ha "Le Yaudet" e galleg). Ur chapel a zo eno anvet Itron-Varia ar Gozh Yeoded hag ur pardon brudet a vez dalc'het d’ar 15 a viz Eost. Er chapel-se ez eus un delwenn eus ar Werc'hez astennet en he gwele, ar pezh a zo ral-bras, hag a laka an dud da soñjal eo un aspadenn eus amzer ar Romaned, hag eus ur relijion rakkristen. Furchadegoù a zo bet graet war al lec'h hag a ro da c'houzout e oa al lec'h-se un oppidom. Da vare ar Romaned e oa lakaet ur gwarnizon eno ivez betek ar IV kantved.
Athletic Club Ajaccien
An Athletic Club Ajaccien, pe AC Ajaccio, a zo ur c'hlub mell-droad krouet e 1910 e Bro-Gorsika.
1348
Diwar-benn bloavezh 1348 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marc'heg (marc'hegiezh)
Marc'heien a c'halle bezañ ezel un urzh marc'hegiezh, evel an urzh Teutonek, urzh an Templ, urzh Malta (Urzh Sant-Yann Jeruzalem gwechall), Urzh Sant-Lazar, hag all.
Un nebeud marc'heien zo anavezet c'hoazh.
Kevredad Marksour-Leninour (SUA)
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Alliance! ("Kevredad!")
Afrika
An eil kevandir e-keñver gorread koulz ha poblañs eo Afrika. En em ledañ a ra war 30 221 532 km2 gant an inizi nes dezhi, da lavaret eo war 20,30 dre gant eus gorread an douaroù a gaver er Voul-douar. En e 54 riez ez eus 1 miliard (2010) a annezidi o vevañ, war dro 16 % eus poblañs ar bed.
Szymon Winawer
Szymon Abramowicz Winawer a zo bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1838 e Varsovia, (Polonia) ha marvet d'an 12 a viz Genver 1920 e Varsovia.
Kagateg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo ar c'hagateg (kagate pe shuba) komzet gant tro-dro da 800-1.000 den (1998) e Nepal.
Samieg an Norzh
Raganvioù
Tri niver a zo d'ar raganvioù-gour : unander ; daouder ha liester. En daolenn amañ-dindan emañ ar raganvioù-gour en nominativ hag er genitiv/akuzativ.
Yezhoù baltek-finnek
Unan eus skourroù pennnañ ar yezhoù finnek-ougrek eo ar yezhoù baltek-finnek (saozneg: Baltic-Finnic) komzet gant tro-dro da 6 milion a dud o chom war dro ar Mor Baltel.
Bayezid Iañ
Bayezid I, (e turkeg otomanek بايزيد الأول), lesanvet Yıldırım (ar foeltr), a voe pevare sultan an impalaeriezh otoman. Ganet e voe e 1360 en Edirne ha marvet e 1403.
Tremen a reas e vugaleaj e palez Bursa, asambles gant e vreudeur. Goude-se ec'h eas da brefed e Kütahya.
Argompezenn
Argompezenn uhelaet Breizh
En hoalad kentañ e savas ar plegoù herkiniat diwar plegañ ar c'hoc'hennoù deuet gant sav-disav ar mor (krag ha pri a bep eil). En eil hoalad e teuas Breizh hag an torosad Arvorig da vezañ un argompezenn. En trede hoalad, goude ma oa bet beuzet kazi holl Breizh gant ar mor oc'h uhelaat diwar teuzidigezh ar skornegoù e voe lakaet douaroù Breizh d'ul live uheloc'h diwar an nerzhioù o deus krouet an Alpoù. Fraihlet e voe meur a dakad, darn anezho uhelaet, darn all izelaet ha kleuzet e voe kaniennoù gant meur a stêr.
1469
Diwar-benn bloavezh 1469 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
717
Diwar-benn bloavezh 717 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Nivelles
Nivelles (Nijvel en izelvroeg ha Nivele e walloneg) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Brabant Wallonia. Pennlec'h Arondisamant Nivelles eo.
Donoe
An Donoe (pe : Donoet) eo anv ur yezhadur latin skrivet e brezhoneg er bloaz 1501.
Paco de Lucía
Oberenn ur mailh
Nevesaet en deus Paco de Lucía ar flamenco, levezon ur yoc'h gitarourien en e c'hoari sur aset. Setu a-drugarez dezhañ ha d'un nebeud re 'rall e oa bet kresket brud ar flamenco er bed a-bezh, pelloc'h evit bevennoù bed hengounel ar sonerezh-se, hep dinec'hiñ spered sevenadur ar flamenco. Bet en deus Paco De Lucía priz Priñs Asturia an Arzoù (paeroniet get Priñs penn-her rouantelezh Bro Spagn) e Oviedo (Asturia) e dilost-amzer 2004. "Unan ag ar re wellañ e-touez kannadourien sevenadur bro Spagn er bed" diàr pozioù ar juri hag ivez : "Rac'h ar pezh a c'hell bout estaolet get 6 kordenn ur gitar a c'hell donet ag e zaouarn, get from don ar gizidigezh" (pe un dra bennak tost a-walc'h !!!).
Hitited
An Hitited a oa anezho ur bobl eus Anatolia hag a ziazezas ur rouantelezh en-dro da Hattusha (hititeg URUḪattuša) e kreiz Anatolia adalek an. Er kantved edo an impalaeriezh hitit en he barr. Ren a rae war Anatolia, gwalarn Siria hogos ken pell er su ha genoù ar stêr Litani (un dachenn anvet Amqu), ha betek Mezopotamia-uhel er reter. goude 1180 kent J.-K. e tarzhas an impalaeriezh e keodedoù-Stad hitit. Lod anezhe a chomas en o sav betek an an.
An arkeologourien hag a zizoloas Hitited Anatolia en kantved a hevebelekaas anezhe da gentañ gant Hitited ar Bibl. Hiziv an deiz ez eus rendael diwar hevelebekadenn pobl ar Bibl pe ouzh pobl an impalaeriezh renet gant Hattusa pe ouzh pobl ar rouantelezhioù hitit nevez.
Daoust dezhe da vevañ en oadvezh an arem, an Hitited a oa diaraogourien eus Oadvezh an houarn. Barrek-kenañ e oant da sevel traezoù en houarn ken abred hag ar kantved kent J.-K., pa zisklêr lizhiri kaset d'ar renerien estren e oa sav war o marc'hadourezh en houarn. Ne oa ket an Hitited ar re gentañ, koulskoude, da labourat an houarn, hag an houarn a chomas ur metal prizius a-hed istor o impalaeriezh. Brudet e oa an Hitited ivez evit o barregezh da sevel ha da implijout kirri. Kalz eus gouiziegezh hag hengounioù ar Reter-Nesañ kozh a c'hallfe bezañ deuet betek ar C'hresianed dre hanterouriezh an Hitited.
Istor
Rannet e vez istor an impalaeriezh an Hitited e tri frantad, diwar ziviz, an henimpalaeriezh hitit (1750 kent J.-K.;1500 kent J.-K.), ar grennimpalaeriezh hitit (1500 ; 1430 kent J.-K.) hag an nevezimpalaeriezh hitit 1430–1180 kent J.-K.).
Hitited ar Bibl
Kalz a vreut a zo a-benn gouzout hag eñ Hitited ar Bibl a oa :
Arkean
Ar vuhez da vare an Arkean
N'eus roud karrekaet ebet kennebeut a gement a broufe bezañs bevedegoù mikroskopek o dije bevet er c'helligoù evel ar viruzoù.
Michael Jackson
Albomoù
Gant label Motown Gant label Epic
Sant Rien
N'emañ ket ar sant-mañ da vezañ kemeret kennebeut evit sant Riowen, manac'h gant sant Konwoion e Redon, a vez enoret alies dindan anv "Sant Adrian" ivez.
Strollad Marksour-Leninour (SUA)
Ar Strollad Marksour-Leninour (e saozneg: Marxist-Leninist Party) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour enep-adwelour bet krouet en Stadoù-Unanet Amerika e 1960
Plonevez-Porzhe
Orin an anv
Dont a ra anv ar gêr eus Plouev a voe staget nevez outañ. Da zisheñvelout ar barrez eus ar Plounevezioù arall e voe ouzhpenn Porzhe, anv ar vroig e-lec'h m'emañ (ul liester kozh eus ar ger porzh ez eo).
Coldplay
Keñveriet e vez Coldplay gant Jeff Buckley ha Radiohead ha merzet e vez en deus ar strolladoù-se perzhioù boutin. Levezonet eo bet ivez Coldplay gant U2 ha Travis. Abaoe m’eo aet er-maez ar bladenn Parachutes, eo bet awenet Coldplay gant Echo and the Bunnymen ha gant George Harrison war A Rush of Blood to the Head (2002) ha gant Johnny Cash ha Kraftwerk war X&Y (2005). An div bladenn-se o deus graet berzh-bras, e-keñver an dezvarnerien ivez pa ’zint deuet er-maez. E 2002, A Rush of Blood to the Head a zo bet anvet pladenn NME eus ar bloavezh.
Bloavezhioù kentañ (1996–1999)
Goude bezañ bet tremenet o arnodennoù da echuiñ o studioù, o deus Coldplay sinet gant Parolophone ur c’hevrad 5 album en nevez-amzer 1999. Goude bezañ bet sonet evit ar wech kentañ e Glastonbury, o deus divizet ar strollad enrollañ o trede EP anvet The Blue Room. 5000 skouerenn a vo embannet evit an holl e miz Here hag single "Bigger Stronger", bet skignet war ar radio Radio 1, a zo bet a-bouez evit istor Coldplay. Diaes a-walc’h eo bet enrolladenn The Blue Room. Martin a gasas kuit Champion e-maez eus ar strollad met un nebeut amzer goude en deus goulennet dezhañ distreiñ, ha peogwir en doa keuz eo aet da evañ betek re. A-benn ar fin, o deus divizet ar strollad lakaat da gostez o kudennoù ha lakaat reolennoù sklaer evit ma chomfe ar strollad bev. Da gentañ o deus disklêriet ar strollad: ez eo Coldlay un demokratelezh, pep gounid a vo roet da bep ezel en un doare reizh, kemeret e vo skouer diwar strolladoù evel U2 pe R.E.M.. D’an eil, skarzet e vo deus ar strollad an neb a gemer drammoù kreñv.
Parachutes (1999–2001)
Dont a ra er-maez album kentañ Coldplay, anvet Parachutes, e miz Even 2000. Kentañ pladenn an UK Albums Chart eo. Mat-a-walc’h eo ar c’hritik en o keñver, met rebechet e vez dezho ez eo Parachutes tost eñvel ouzh sonerezh alt-rock ar strollad Radiohead en o bladenn The Bends–OK Computer. "Yellow" ha "Trouble" a zo bet skignet alies war radioioù Europa hag Amerika. Parlophone en doa raktreset 40000 skouerenn gwerzhet eus Parachutes; evit Nedeleg, 1.6 milion a bladenn a zo bet gwerzhet, er Rouantelezh Unanet nemetken. Parachutes a zo bet galvet er Mercury Music Prize e miz Gwengolo 2000.
A Rush of Blood to the Head (2001–2004)
Distreiñ a raio Coldplay d’ar studio e miz Here 2001 evit kregiñ da labourat war un eil bladenn, hag a vo produet gant Ken Nelson adare. Gant kalz a lañs e teu er-maez A Rush of Blood to the Head e miz Eost 2002. Er bladenn-se e kaver meur a ganaouenn brudet evel "In My Place", "Clocks", hag ar gwerz "The Scientist".
Francesco Iañ d'Este
E vuhez
... Grande e audace condottiero, mantenne però una dirittura morale ed una religiosità rara fra i prìncipi di quei tempi; amava donare senza farlo pesare o conoscere da coloro che gratificava e nonostante tutto amava più la pace della guerra; Modena divenne una vera capitale grazie alla sua opera: costruì, oltre al Palazzo Ducale, il Teatro della Spelta (3000 posti a sedere), allargò il Naviglio fin dentro la città che ebbe il porto, costruì la sontuosa villa delle Pentetorri, andata completamente distrutta da un bombardamento durante la seconda guerra mondiale, oltre al restauro della Cittadella e decise la costruzione della palazzina del Vigarani nei giardini del palazzo oggi Giardini Pubblici. Costruì anche il Palazzo ducale di Sassuolo destinato alla villeggiatura della corte. Fu prestigiosa la sua cappella musicale ducale, che ebbe come direttore, dal 1647 al 1665, il compositore Marco Uccellini, che fu anche maestro di cappella della cattedrale.
--> Goude ma oa kabiten ampart er brezel e oa brudet e demz-spered mat hag e relijion. E Modena e savas Palez an Duged, an Teatro della Spelta, ar Villa delle Pentetorri, ur porzh war an Naviglio hag e nevezas Cittadella.
Bugale
Gant e bried kentañ Maria Farnese e engehentas nav bugel:
719
Diwar-benn bloavezh 719 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
E (niver)
Istor
Euler eo ivez a ro diorren e e serienn hag e kevrenn gendalc'hus :
Fonksion eksponantel ha kevatalenn diferañsial
Ganti e c'heller reiñ holl diskoulmoù ar gevatalenn diferañsial y' = ay hag a zo ar fonksionoù termenet gant.
Gatianus
E vuhez
Ne ouzer tost netra diwar e benn, nemet e ranke kuzhat da lavarout an oferenn. Mervel a reas sioul goude 50 vloaz en e garg eskob, a lavarer. Koulskoude n'en dije bevet nemet 53 bloaz.
Yonagouneg
Ur yezh japanek eus skourr ar yezhoù ryoukyouek eo ar yonagouneg (yonaguni 与那国語) komzet gant tro-dro da 1.800 den war enezenn Yonaguni e Japan.
Ganedigezh Gwener (Botticelli)
Gwelout an daolenn a c'haller e Mirdi an Ofisoù e Firenze.
720
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 720
Alberzh a Württemberg
Alberzh a Württemberg a oa un ofiser ag al Lu alaman e-pad ar ar Brezel bed kentañ, bet ganet d'an 23 a viz Here 1865 e Vienna (Aostria) ha marvet d'an 29 a viz Here 1939 en Altshausen, e Baden-Württemberg (Alamagn).
Mario Napolitano
right Mario Napolitano  a zo bet ganet d’an 10 a viz C'hwevrer 1910 en Acquaviva delle Fonti (Italia) ha marvet d’an 31 a viz Here 1995 e Firenze (Italia).
Anna-Vari Arzur
Anna-Vari Arzur, bet ganet d'an 10 a viz Ebrel 1921 e Plouvien (Bro-Leon) ha marvet e Boc'harzh d'ar 7 a viz Mae 2009, a oa ul leanez hag ur stourmerez evit ar brezhoneg.
Ganet e oa bet en ur familh labourerien-douar eus Bro-Leon hag e brezhoneg e voe desavet evel he breudeur hag he c'hoarezed. Goude he studioù e teuas da vezañ kelennerez matematik ha fizik e Lesneven, adalek 1945. Diwezhatoc'h e teuas da vezañ stummerez e kreizenn stummañ pedagogel ar skolioù kristen e Brest. Adalek 1970 e krogas da gelenn brezhoneg d'he skolidi, ouzhpenn ar fizik. Ganti e voe bountet da zigeriñ klasoù diyezhek brezhoneg-galleg er skolioù katolik e dibenn ar bloavezhioù 1980.
Garedonet e voe he labour evit ar brezhoneg gant Kolier an Erminig e 1993 ha gant ar Priz Herve ar Menn e 1994.
Mikronezia
Maykronisya
Jean Marion
Jean Marion, ganet d'an 9 a viz Eost 1759 en Aradon, ha marvet eno d'ar 17 a viz Eost 1824, a oa ur beleg breizhat, person Edig, skrivagner ha troour brezhonek.
Santez Lusia
Santez Lusia a c'hall bezañ
Golvan-karreg
Ar golvan-karreg (liester : golvaned-karreg) a zo ur spesad golvaneged bihan, Petronia petronia an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Petronia.
Ebrel 2008 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Yann ar Groaz
Sant Yann ar Groaz, pe San Juan de la Cruz e spagnoleg, hogen Juan de Yepes Álvarez e wir anv, ha breur Juan de San Matía e gentañ anv lean, ganet e Fontiveros (Kastilha Gozh), e 1542 ha marvet e kouent Ubeda en Andalouzia e 1591, a oa ul lean ha barzh en amzer an Azginivelezh spagnol.
Arineg
Gwelet ivez
Yezhoù Rusia
721
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 721
Tielt
Tielt a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Pietro Aretino
E vuhez
N'eo ket deskadurezh vras en doe en Arezzo, ha harluet e voe. Chom a reas e Perugia e-pad un dek vloaz bennak a-raok mont da Roma. Eno e voe gwarezet gant Agostino Chigi, un arc'hantour bras a oa gwarezour Raffaello. Pa varvas Hannon, un olifant a oa d'ar pab Leon X, e 1514, e skrivas Aretino ur flemmskrid anvet "Youl Diwezhañ ha Testamant an Olifant Hanno." Er skrid-se e rae goap ouzh tud veur kêr Roma, politikerien ha tud a iliz, hag ouzh ar pab zoken. Berzh a reas, ha brudet e voe Aretino evel paotr ar flemmskridoù ha lesanvet e voe ...
Manangbaeg
Ur rannyezh ez eus:
Tchantyaleg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tamangek eo an tchantyaleg (chantyal pe chentel) komzet gant tro-dro da 2.000 den (1997) e Nepal.
Kuba
Evned
E Kuba eo e kaver bihanañ evn ar bed : Kolibri Elena a vez graet anezhañ (Mellisuga helenae). 5 pe 6 santimetr hed eo ha pouezañ a ra eus 1,6 da 1,9 gramm.
Turnhout
Turnhout a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Antwerpen. Pennlec'h Arondisamant Turnhout eo.
Diana (doueez)
Mojenn Endymion
Un deiz avat e tommas ar werc'hez yen he c'halon ouzh kened Endymion, ur mab-bihan da Yaou. Digant e dad-kozh ha mestr an doueed en doa bet ur prof kaer: kousket da viken ha chom yaouank da viken. En ur vougev eus menez Latmos, en Karia e veze kousket, ha bemnoz e teue Diana d'e weladenniñ.
Giambattista Lolli
Garadenn Lolli
2.f4 exf4
5.Fxf7+
Norzhamerika
Norzhamerika pe Amerika an Norzh a zo ur c'hevandir, pe a-hend-all lodenn hanternoz kevandir Amerika, hervez an dud.
Finnian Cluain Eraird
Sant Finnian a oa ur manac'h katolik eus Iwerzhon a veve er. Sevel a reas abati Cluain Ioraird, pe Clonard e saozneg, ma voe abad. Lesanvet e voe "kelenner sent Iwerzhon". Diskibl e oa da sant Dewi. Mervel a reas e 549 pe war-dro.
Brelevenez
Yezhoù all
Tostaat a c'haller an anv brezhonek-mañ ouzh an anvioù-mañ:
Lise (skol)
Ensavadurioù deskadurezh
E Bro-C'hall e vez anvet lise an ensavadur deskadurezh digor d'ar grennarded, eus an eilvet klas d'ar c'hlas diwezhañ. Ar ger gallek a zo aet e brezhoneg dindan ar furm azazaet "lise" hag ul lisead eo anv ar c'hrennar a ya d'ober e studi e-barzh. Deskadurezh an eil derez aaambles gant deskadurezh ar skolajoù eo e-keñver deskadurezh ar c'hentañ derez roet er skolioù evit ar vugale etre 6 ha 12 bloaz.
Ariamnes
Ariamnes (Ἀριάμνης, Ariámnēs) a voe satrap Kappadokia dindan pennaotrouniezh bersat. Mab Datames ha tad Ariarathes e oa.
Ilokanoeg
Ur yezh malayek-polinezek eo an ilokanoeg (ilokanoeg: iloko, ilokano) komzet gant 7 milion a dud e Luzon er Filipinez.
Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia
Stadoù-Unanet Kolombia (e spagnoleg : Estados Unidos de Colombia) zo bet anv ofisiel, hervez Bonreizh Rionegro (1863), ar vro bet anavezet a-raok dindan anv Stadoù-Unanet Grenada-Nevez en Amerika ar Su.
Sant Gerfez
En IXvet kantved e Breizh, Sant Gerfez, manac'h e Sant-Maour-war-al-Liger, penitiour e koadeg Lanouez.
700
Diwar-benn ar bloavezh 700 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Winarayeg
Ur yezh malayek-polinezek eo ar winarayeg (winarayeg: winaray hag ivez wáray-wáray ha l(in)eyte-samarnon) komzet gant 3 milion a dud e Samar, Samar an Norzh, Samar ar Reter, reter Leyte ha Biliran er Filipinez.
Pevar
Pevar eo anv brezhonek an niver etre tri ha pemp, ha peder eo furm wregel (pe benel) ar ger. Skrivet eo 4. Dont a rafe eus ar ger indezeuropek martezeet kuetuor. E kembraeg eo pedwar, gant ur gensonenn ouzhpenn, kollet e brezhoneg.
Titaned
An anv
E gregach e oa Τιτάν / Titán en unander, ha Τιτᾶνες / Titãnes el liester.
Janed-Frañseza Chantal
Ar santez
An anv-badez gallek Chantal, roet d'ar merc'hed dreist-holl met da baotred a-wechoù ivez, a zeu eus hec'h anv-tiegezh, pe gentoc'h eus hini he fried.
The Rising of the Moon
The Rising of the Moon zo ur ganaouenn iwerzhonat, skrivet e saozneg gant John Keegan Casey (1846-70), ar "Fenian Poet", ar barzh Fenian.
Gioacchino Greco
Un digoradur
Greco a-enep d'ur c'hoarier dizanv - 1619 - goude: 6. ... Mf6
Hawaieg
Graet ez eus bet muioc'h-mui a strivoù er bloavezhioù tremenet evit reiñ un tamm lusk d'ar yezh adarre ha savet ez eus bet skolioù dre soubidigezh ha klevet e vez un tamm muioc'h a hawaieg war ar skingomz ivez.
The Rising of the Moon
Ar son
<P> All along that singing river that black mass of men were seen, High above their shining weapons flew their own beloved green. "Death to every foe and traitor! Forward! Strike the marching tune." And hurrah my boys for freedom; 'tis the rising of the moon". Tis the rising of the moon, tis the rising of the moon And hurrah my boy for freedom; 'Tis the rising of the moon".
Arc'honted Aten
En Aten
Pa baouezas Aten da vezañ renet gant rouaned (Goude marv Kodros en XIe antved kent J.-K.), e tremenjod eus un arc'hontiezh diarsav, na oa ket gwall zisheñvel diouzh ar vonarkiezh kent (Betek 753 kent J.-K.), d'ur gouarnamant gant tri arc'hont dilennet e-touez ar vrientinelezh, da gentañ evit dek vloaz (arc'hontiezh dekvloaziek, betek 683 kent J.-K.), ha da-c'houde evit ur bloavez hepken. Goude 487 kent J.-K. e voe tennet ar magistradurioù d'ar sord (stoc'hokratiezh) e-touez izili an div rummad kensus uhelañ.
Gouren breizhek
Daeadenn Breizh hiniennel
Ur c'hampeonad dre rummad pouez ha oad.
Gourenadeg kevredadel
Kejadenn ar gwellañ gourenerien ar mare-bloaz. Un tournez hinienel eo, get titr Kampion Kevredadel ar blez da c'hounit.
Arc'honted Aten
Eskobiezh-veur Kergustentin
Hiziv an deiz, « arc'hont an eskobiezh-veur hollek » zo un anv enorus roet gant eskob-meur Kergustentin.
Charles de Gaulle
Eil brezel bed
D'ar 6 a viz Even 1940, Charles De Gaulle a voe galvet diwar dizh e Pariz gant Paul Reynaud, prezidant ar c'huzul, da gemer ur garg en e c'houarnamant, hini issekretour Stad evit ar brezel hag an difenn broadel.
Maorieg
Skrivet eo bet gant al lizherenneg latin abaoe ar bloavezhioù 1840 d'an nebeutañ.
Charlene
Un anv saoznek eus SUA eo Charlene.
Tud
thumb|Charlene Choi, kanerez eus [[Hong Kong]]
Girolamo Buonaparte
Roue Westfalen
Le roi Jérôme avait alors vingt-cinq ans et toute la fougue de la jeunesse. Fier de la position de son frère et de la sienne, il manque souvent de modération et de prudence dans le choix de ses amis. Dépensier et frivole, il multiplie les maîtresses. La reine qu'on appelle " La Dinde de Whestpahlie ", ferme les yeux car elle adore son mari qu'elle surnomme Fifi... Ses ministres Beugnot et Reinhart, nommés par Napoléon pour mener les affaires, ne peuvent le raisonner. Bientôt " le roi trouvera son trésor épuisé, ses sujets accablés, ses ministres désolés, le crédit anéanti, les ressources dévorées à l'avance "...Napoleone s'exprima sur son compte à l'Île Sainte-Hélène avec quelque sévérité, à juste titre...
Celui qu'on nomme "Koenig Loustig" établit sa résidence à Cassel, introduisit dans son royaume les institutions françaises et abolit de nombreux abus. Il commençait à y joindre l’entente des affaires publiques, lorsque les événements politiques vinrent rendre le prince à la vie privée. En tant que membre de la Confédération du Rhin, Jérôme veut son armée. C'est le général Eblé, le futur héros de la Bérézina qui mène à bien l'entreprise où l'on trouve le général normand Allix, devenu divisionnaire westphalien.
Goude emgann Waterloo e tegouezhas en Avesnes ma vodas an tammoù a chome eus an arme hag o bodas nepell diouzh Laon. Le maréchal Grouchy, qui a bien retraité depuis Namur, le rejoint et ils se dirigent sur Soissons...
Errobi
Douaroniezh
En Hegoalde emañ eien an Errobi, anvet Harpeko erreka ouzh troad ar menez Mendi Zar (1 323 m).
Brezel Galia
Kroget e oa Brezel Galia er bloaz 58 kent JK ha mont a raio betek 51. Er bloavezh-se e oa bet fiziet e Julius Caesar ar garg da velestriñ Galia.
Beran lostek
Ar beran lostek a zo ur spesad golvaneged, Carpodacus sibiricus (Uragus sibiricus kent) an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ e oa er genad Uragus.
Facino Cane
Facino Cane (1360 - 16 a viz Mae 1412) a oa ur c'h-condottiero italian er.
E vuhez
Mervel a reas Facino e Pavia e 1412: addimeziñ a eure e intañvez Beatrice di Tenda d'an dug nevez Filippo Maria Visconti, a oa ugent vloaz yaouankoc'h, hag en devoa prometet d'ar brezelour diwall e intañvez. Un argouroù eus ar bravañ a dapas evel-se, arc'hant e-leizh, ha kêrioù ha soudarded Facino ouzhpenn. Hag un toullad bloavezhioù goude e kavas digarez da zibennañ e wreg.
Enez-Frañs
Enez-Frañs, pe Enez Frañs, eo an anv a vez graet, pe a veze graet
Beg-tev tal melen
Ar beg-tev tal melen pe tarveg tal melen a zo ur spesad golvaneged, Hesperiphona vespertinus an anv skiantel anezhañ.
Goiás
Goiás zo unan eus 27 stad Brazil. Goiânia eo ar gêr-benn anezhi. E kreiz ar vro emañ hag enklozet emañ enn an Distrig Kevreadel, gant kêr-benn ar vro, Brasília. En-dro da stad Goiás e kaver (a-du gant red an eurier): stadoù Tocantins en norzh, Bahia, Minas Gerais, an Distrig Kevreadel, Mato Grosso do Sul ha Mato Grosso.
Dilhad-gwele
Liamm diavaez
LitMatelas.com
Beran-pin
Boued
Bevañ a ra diwar vroñs, frouezh bihan, greun, had dreist-holl, ha divellkeineged ivez.
Strollad Komunour e Sveden
Savet e oa bet ivez ur gevrenn evit yaouankizoù ar Strollad anvet Ungkommunisterna i Sverige ("Yaouankizoù Komunour Sveden").
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Kommunisten "Komunourion") adalek 1979 embannet gant ti-embann ar strollad Kommunistiska Arbetarförlaget ("Ti-embann ar Labourerion Gomunour"), ha da heul an disrannoù diabarzh hag ar c'hendeuzadennoù e oa bet kendeuzet ar gelaouenn gant Kommunistiska Arbetartidningen embannet gant Sveriges Kommunistiska Parti (Marxist-Leninisterna) ha diwar an emglev-se e oa bet krouet ur gelaouenn nevez, ganti da anv Nya Arbetartidningen.
Sains-en-Gohelle
Sains-en-Gohelle  a zo ur gêr hag ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Sains-en-Gohelle eo.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Yuzeg
Gerdarzh
E galleg e kaver Judoce ha Josse. Diwar e anv gallekaet Josse eo e teufe Jocelyn, Jocelyne, Josselin, Josseline, ha Josquin, Jospin.
E vuhez
Pa varvas Yuzhael, roue Domnonea, e voe roet ar gurunenn d'e vab henañ Yezekael. Met hennezh, evit abegoù politikel pe relijiel, a lezas ar rouantelezh gant e vreur Judog. Judog avat a gave gwell ar vuhez relijiel.
Teskad
Deskrivadur reolataet
El levraouegoù e vez renablet an teskadoù skridoù dindan anv an oberour, ma 'z eus unan hepken pe dindan hini an den en deus klasket bodañ an testennoù, hemañ ar rener-embann, met n'eo ket renket ar rener-embann e live an oberourien.
Niverennet e c'hell bezañ pezhioù an dastumad hag un titl a c'hell bezañ roet dezhañ. An titl dastumad, an titl isdastumad, an niverenn a dle bezañ meneget e deskrivadurioù al levrioù hag an enrolladennoù.
Vitellozzo Vitelli
Brezeliñ a reas gant Cesare Borgia, disfiz a voe etrezo, ha lazhet e voe gantañ dre dreitouriezh.
Afrodite
Mojennoù
Kaset e voe gant an Avelioù betek Kythera hag alese da Giprenez.
Zero klok
Istor
Kinniget eo bet stad ar zero klok evit ar wezh kentañ gant Guillaume Amontons e 1702. Edo Amontons o labourat diwar-benn an darempred etre gwrezverk ha gwask er gazoù daoust ma ne oa gwrezverker resis ebet en e gerz. Prouiñ a ra e kresk gwask ur c'hementad roet eus ur gaz bac'het en ur volum roet eus war-dro un drederenn pa dremen eus ur gwrezverk "yen" d'an hini ma verv an dour. E labour a lakaas anezhañ da soñjal e c'hallfe bezañ ur gwask null ken kaz e tigreskfe a-walc'h ar gwrezverk.
Afrodite
Dialerez
Darn a vez diwallet ganti, ha ne garfent ket bezañ ! Elena an hini a glemme abalamour ma veze gwarezet ganti : « Na dichañsus on-me, emezi dezhi, setu adarre ouzh ma c'hostez, leun a soñjoù treitour ! »
Junko glas-sklent
Ar junko glas-sklent (liester : junkoed glas-sklent) a zo ur spesad golvaneged bihan, Junco hyemalis an anv skiantel anezhañ.
Dosenn
thumb|Arvor bro Montroulez An Dosenn eo anv brezhonek ar stêr, e Montroulez, adalek kember ar C'hefleud hag ar Jarlo.
Sant Sabbas
Er bloaz 532, tost da Jeruzalem, tremenvan Sant Sabbas, lesanvet "perlezenn ar Sav-Heol", diazezer hag "Higoumen" ar manati a gemeras e anv goude-se, e voe unan eus pennan mistri ar vanac'helezh e Palestina. Da Roma e voe degaset ar gehelerezh anezhañ gant e vreudeur argaset gant ar Bersed hag an Arabed.
Rouantelezh nevez Henegipt
Ramses hag e warlerc'hidi
Pour couronner le tout, la main-d'œuvre de la Place de Vérité travaillant aux tombes royales se mit en grève faute d'approvisionnement régulier.
Toujours à Thèbes, de véritables associations de malfaiteurs n'hésitèrent pas à piller les tombes de leurs ancêtres dénotant certes une transgression morale impensable aux dynasties précédentes mais traduisant surtout une réalité économique plus catastrophique que ne le laissent imaginer les grandes œuvres du règne qui se résument parfois à un hypogée royal commandé par des souverains de plus en plus isolés dans leur fonction régalienne et qui n'avaient plus vraiment les moyens de les achever.
Ubuntu
Liammoù diavaez
Sellit skeudennoù Ubuntu e brezhoneg war lec'hienn Meskach
Fragan
Anvioù-lec'h
Roet en deus e anv da ziv barrez :
Strollad Marksour-Leninour Nicaragua
Sevel a ra a-du gant linenn bolitikel Strollad Labour Albania da-heul an disrann etre Sina hag Albania
Sant Kasian
Bevet en deus sant Kasian en trede kantved ha merzheriet eo bet e Tanger tro 298. Hervez danevell ur Basion, e vefe bet ken droukskoueriet gant ur gondaonidigezh direizh a-enep ur c'hristen, ma roas e zilez a c'hrefier el lez-varn. En abeg da se e voe toullbac'het en ivez, ha lazhet.
Goulc'han Kervella
E vuhez
Kregiñ a reas gant e studioù medisin e 1969 ha sevel a reas un dezenn diwar-benn Ar medisinerezh el lennegezh vrezhonek en XIXvet kantved hag kantved. D'ar memes koulz e oa krog da vezañ troet gant ar c'hoariva hag en doa kemeret perzh e Strollad ar Vro Bagan, un oaled evit ar re yaouank ha chomet eo e rener. E 1982 e reas e soñj mont war ar vicher komedian.
Div
Div eo eo furm wregel (pe benel) ar ger brezhonek daou, an niver etre unan ha tri, a zo skrivet 2 a-wechoù.
Nikolaz Mira
Gouel
D'ar 6 a viz Kerzu emañ Gouel Nikolaz e meur a vro en hanternoz ha kreiz Europa, ha dreist-holl Belgia, Luksembourg, Loren, Elzas, an Izelvroioù (broioù eus an Impalaeriezh Santel), hag Alamagn dre vras, ha Suis, ma ro profoù d'ar vugale fur. Lidet e vez ivez en Akitania, Spagn hag Italia.
Beleg
Gerdarzh ha stummoù kozh ar ger
Ar ger beleg a zo kar d'ar gerioù iwerzhoneg bachall, krenngembraeg baglawg (kembraeg modern : baglogha latin baculus. Hemañ ha bachall a dalvez evit bazh hag ar re all a zo evit bazh kamm pe grogek, da lavaret eo bazh ar mesaer hag a zo arouez an eskibien (bazh-eskob). Keñveriet e vez ivez ar veleien gristen d'ar vesaerien (diwar komzoù Jezuz-Krist treuskrivet en avieloù). N'eus liamm ebet etre an doueoù Bel pe vBelenos evel m'hen krede Kervarker. Er C'hatholicon e weler ar stummoù kentañ anavezet : baeleuc, bealeuc hag ur stumm benel baelegues (a dalvez evit leanez pa n'eus ket a vaouez degemeret e roll ar beleg en Iliz katolik roman). Meur a familh a zo e anv Bellec, Le Bellec ha kavet e vez bellec ivez evel lodenn anvioù-lec'h 'zo.
Frikorneg gwenn
Ar frikorneg gwenn (Ceratotherium simum) zo ur bronneg geotdebrer eus Afrika. Ar spesad nemetañ eo er genad Ceratotherium.
Laminaria digitata
Meneget eo ar bezhin-se en Inventaire de Roscoff, savet gant J. Feldman e 1964, gant an anv :
Broioù al Liger
Orin ar rannvro
E 1941 e voe krouet div rannvro gant an dekred Pétain-Darlan :
Brudañ ar rannvro
An diversivie eo anv he c'houlzad ziwezhañ, diwar-benn liested ar rannvro. Luadennoù zo bet ijinet diwar-benn annezidi nevez ar rannvro, ar re diversiviens. Kaoz zo eus ur c'hleñved nevez : al ligériose. 200px|kleiz|thumbnail|Logo nevez ar rannvro
Peder
Traoù all
E kembraeg e komzer eus Pedair cainc y Mabinogi, hag e brezhoneg eus Pevar skourr ar Mabinogi: gwregel eo cainc, gourel eo "skourr".
Cyfeiliog
Cyfeiliog a oa ur c'hombod krennamzerel e mervent Rouantelezh Powys, tost d'an harzoù gant Rouantelezh Gwynedd ha hini Deheubarth. Stok e oa ouzh kombodoù Mawddwy, Caereinion hag Arwystli e Powys. Er c'hornôg e oa amezek da Ystumanner e Meirionnydd, ur rouantelezh hag a zeuas da vout ur rann eus Powys ha goude eus Gwynedd, da Genau'r Glyn ha kombod Perfedd e Ceredigion (a oa e Rouantelezh Deheubarth).
Africa (proviñs roman)
Proviñs roman Africa, a glote gant tachenn gozh Kartada hag aod kornôg Libia.
F. H. Königs
F. H. Königs a zo bet ganet e 1849 en Antwerpen (Belgia) ha marvet e 1941 pe e 1942.
Rule Britannia
Rule, Britannia! ("Ren, Breizh-Veur !") zo ur varzhoneg skrivet gant James Thomson ha lakaet war un ton savet gant Thomas Arne e 1740. Ur c'han brogarour breizhveurat eo. Lakaet e vez Rule, Britannia! da gan brodel ar Rouantelezh Unanet a-wezhioù.
Τσ (lizherenn)
Τσ, τσ a zo un divc'hrafenn savet war an div lizherenn c'hresianek Τ, τ (tau) ha Σ, σ (sigma) implijet gant ar gresianeg a-vremañ evit skrivañ ar son [tʃ] pe [ts] epenn-kentañ ur ger, da skouer τσέπη («chakod»).
CV
CV zo ur berranv evit
Tizian
Livañ evit an impalaer hag ar pab
Er bloavezh 1530 ivez en em gavas gant Karl V an Impalaeriezh Santel pa deuas an impalaer da Italia, dre jubenn markiz Mantova. Tri bloaz war-lerc'h e voe anvet da Conte Palatino ha Cavaliere dello Sperone d'Oro gant Karl V, un enor biskoazh brasoc'h graet d'ul livour. Neuze e reas un toullad poltredoù eus kenlaboureien an impalaer.
E 1545 e voe pedet da vont da Roma gant ar pab Paol III. D'ar 16 a viz Meurzh e voe anvet da geodedour roman, ha neuze e tistroas da Venezia. Met fromet-bras e oa bet gant oberennoù Michelangelo Buonarotti ha levezonet e voe gantañ diwar neuze. Kregiñ a reas d'ober livadurioù brasoc'h, pinvidikoc'h a liv.
Γκ (lizherenn)
Γκ, γκ a zo un divc'hrafenn savet war an div lizherenn c'hresianek Γ, γ (gamma) ha Κ, κ (kappa) implijet gant ar gresianeg a-vremañ evit skrivañ ar son [g] e penn-kentañ ur ger, da skouer γκάζι ( «gaz»). E lec'h all e vez distaget [ng] pe [g] dre difriadur, da skouer Ουάσιγκτον («Washington»).
Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion
Istor
Er bloavezhioù kentañ e veze kentelioù war ar brezhoneg diouzh ar beure hepken, abalamour na oa ket c'hoazh eus ar brezhoneg er skolioù ; pourmenadennoù ha diduamantoù a veze graet goude lein.
Tamm-ha-tamm ez eus bet er c'hamp mui-oc'h-mui a dud ouzhpenn ar familhoù-se, evel ar re a oa o teskiñ gant Skol Ober a veze lakaet e-giz-se d'ober ur staj yezh komzet, ken ez eo deuet KEAV da vezañ ur gwir staj digor d'an holl, kentoc'h eget ur c'hamp vakañsoù e brezhoneg, daoust ma vez degemeret ar familhoù bepred.
Ar stajoù
Anavezet eo KEAV da gentañ-penn evit e staj div sizhunvezh a vez dalc'het e miz Gouhere ha ma ne vez komzet nemet brezhoneg. Ur staj "soubañ er yezh" an hini eo eta. Ouzhpenn ar c'hentelioù diwar-benn ar yezh e vez kinniget d'ar stajidi ober a bep sort traoù e brezhoneg : mont da vale, da welet brezhonegerien eus ar c'hornad m'emañ ar staj ha neuze da gontañ gante, sellet ouzh arvestoù (c'hoariva, kontadennoù ha kement zo). Kentelioù zo bremañ hag a vez kinniget evel stalioù-labour : c'hoariva, video, skrivañ hag all.
Kentelioù SADED e K.E.A.V. embannet gant Preder
E deroù ar bloavezhioù 1960, pa veze darempredet KEAV gant izili SADED, a-raok ma voe savet o hini e 1968, e voe embannet kaieroù gant anv KEAV:.
Helmut Fritz
Helmut Fritz eo anv-kaner Éric Greff, ur c'haner gall eo, a orin eus Béning-lès-Saint-Avold (Moselle). Ganet eo d'an 19 a viz Gouere 1975 e Forbach. Brudet eo bet gant e single Ça m'énerve, ur ganaouenn sonerezh tredan, deuet er-maez e 2009. Kemer a ra perzh ur c'haner alaman. Laurent Konrad eo ar produer.
Liorzh ar plijadurezhioù
Oberenn gent
War ur patrom damheñvel e oa bet livet un oberenn all:
Helmut Fritz
Buhezskrid faos
Mont a ra da vevañ da Bariz, a-drugarez d'an arc'hant en deus bet e krog da gaout ur vuhez mondian ha da brofitañ eus tiez-debriñ a galite Pariz. Dibab a ra ivez gwiskañ dilhad neo-dandy flamm. Kregiñ a ra memes tra ar vuhez nevez-se da vezañ ur pouez evitañ (termeniñ a ra e vuhez evel, un vie d'« heureux porte-monnaie »).
Rr (lizherenn)
Kavet e vez un r doubl e meur a yezh all, evel ar spagnoleg, met gante ne vez ket renket evel ul lizherenn hec'h-unan evel en albaneg.
Koulman
thumb|250px|right|St. Koulman. Bobbio Abbey. Sant Koulman zo ur manac'h iwerzhonat, ganet war-dro 540 ha marvet d'an 23 a viz Du 615 e Bobbio e Lombardia, goude baleet gantañ dre Europa, Kernev-Veur, Breizh, Galia, Helvetia.
Sul al Lard
Arouez
Arouez an 70 deiz-se eo 70 vloaz ar vac'hidigezh e Babilon, skeudenn ar geoded a zo lec'h a bec'hed, amzer an amprouennoù hag an diaezamant da stourm ouzh an temptadur hag ar pec'hed.
Mao Zedong
Dizemglev zo diwar-benn oberoù Mao hiziv an deiz c'hoazh. Peurliesañ e vez douget kalz bri dezhañ e Sina an douar-bras e-lec'h ma vez deskrivet alies evel un dispac'hour hag ur strategour meur a zeuas a-benn ar fin da vezañ trec'h war Chiang Kai-shek e diwezh brezel diabarzh Sina, hag a reas eus ar vro unan eus ar broioù galloudusañ eus ar bed dre e bolitikerezh. Koulskoude, kalz tud e diavaez hag e diabarzh Sina a gav abeg e programmoù sokial-ha-politikel Mao evel al Lamm Bras War-raok hag an Dispac'h sevenadurel abalamour m'o deus degaset gwalloù bras d'ar sevenadur sinaat, da gevredigezh ar vro, d'an armerzh ha d'an darempredoù etre Republik Pobl Sina hag ar broioù all, hag ivez ur c'houst eus war-dro 10 milion a dud marvet abalamour dezhe, ,
Yaouankiz e Sina
Edo Yang o labourat e skol-veur Beijing. A-drugarez dezhañ e c'hellas Mao labourat evel eil levreaoueger er skol-veur gant Li Dazhao da gurator. Lakaat a reas e anv er skol-veur evel studier hanter-amzer ha selaou a reas kalz prezegennoù ha seminarioù gant speredoù bras eus an amzer evel Chen Duxiu, Hu Shi, Qian Xuantong, ha kement zo... Pa oa o chom e Beijing, e lenne par ma c'halle, ha dre e lennadennoù e reas anaoudegezh gant an damkanioù komunour. Eurediñ a reas Yang Kaihui, merc'h ar c'helenner Yang a oa o studiañ war un dro gantañ, daoust d'un eured a oa bet prientet gant e dad er gêr. Biskoazh ne anavezas Mao an eured kentañ-se.
Mao Zedong a ziskulias diwezhatoc'h e oa droug ennañ a-enep al lenneien sinaat, a rae fae warnañ abalamour ma oa a orin eus un tiegezh kouerien. Derc'hel a reas neoazh un doug bras d'ar varzhoniezh ha d'ar galigrafiezh, deuet da vezañ brudet da-c'houde.
E miz Here 1930 e oa serret Yang Kaihui hag e vab, Anying, gant ar Guomindang. Bac'het e oant o-daou hag Anying, neuze, a oa kaset d'e gerent goude d'ar Guomindang lazhañ e vamm, Yang Kaihui. D'ar mare-se edo Mao o chom gant unan a oa o labourat gantañ, He Zizhen, ur plac'h 17 vloaz a orin eus Yongxing, er Jiangxi.
E-pad ur pennad, Mao a chomas e Shanghai, ur gêr vras e oa ha klask a ra SKS bountañ gwrizioù er gêr-vras-se e-lec'h ma kaver un niver bras a broleterien. Emañ e soñj SKS harpañ war ar re-se evit an dispac'h. Koulskoude en doe ar strollad kalz bec'h oc'h aozañ sindikadoù labourerien hag o sevel darempredoù gant e gevredad broadelour, ar C'huomintang. Deuet e oa ar Strollad da vezañ paour ha Mao a gollas e fiziañs en dispac'h hag a zistroas da Shaoshan. E-doug e chomaj er gêr e o adenaouet dedenn Mao evit an dispac'h pa glevas komz eus emsavadegoù 1925 e Shanghai ha Guangzhou. Distreiñ a reas e raktresoù politikel hag ez eas neuze da Guangdong, tachenn ar C'huomintang, ha kemer a reas perzh en aozadur eil kendalc'h broadel ar C'huomintang. E miz Here 1925, Mao a zeuas da vezañ rener Propaganda ar C'huomintang.
E deroù 1927 e tistroas Mao da Hunan e lec'h ma reas, en un emvod mallus dalc'het gant ar strollad komunour, un danevell diazezet war e studi eus an emsavadeg kouerien a oa c'hoarvezet da-heul Ergerzhadeg an Norzh. Sellout a reer ouzh an danevell-se evel ar c'hentañ hag ar pouezusañ kammed graet trema sevenidigezh damkanioù dispac'hel Mao.
Brezel ha dispac'h
E 1927, Mao a renas emsavadeg brudet eost an diskar-amzer e Changsha, Hunan, evel komandant. Mao a renas an arme, anvet "Arme dispac'hel al labourerien hag ar beizanted", a oa faezhet ha divodet goude emgannoù taer. Da-c'houde, ar soudarded divi a oa rediet da guitaat Hunan da vont da Sanwan, e Jiangxi, e lec'h ma adaozas Mao ar soudarded mesket, oc'h aozañ ar rannoù-arme e rejimantoù bihanoc'h. Mao a roas urzh ivez ma vefe e pep kompagnuniezh ur skourr eus ar Strollad gant ur c'homiser en e benn. Hemañ a rofe eno kemennadurioù politikel. Adaozadur an arme e Sanwan a roas da SKS ar c'hontrol klok war an arme hag a-hervez en doa bet ul levezon vras ha don war an dispac'h e Sina. Diwezhatoc'h e tec'hjont er menezioù Jinggang, er Jiangxi.
Çorum
Çorum zo ur gêr e hanternoz Turkia. Kêr-benn proviñs Çorum eo.
Ciudad de Guatemala
Ciudad de Guatemala eo kêr-benn Republik Guatemala ha hini departamant Guatemala. An anv istorel hag ofisiel eo La Nueva Guatemala de la Asunción. 3 942 348 a oa enni hervez niveradeg 2002.
Sydney
Gevelliñ
Gevellet eo Sydney gant ar c'hêrioù-mañ :
Breka
Breka (pe Breage e saozneg, pe Breaca pe Bray) zo anv ur santez eus Kernev-Veur war-dro ar pe  kantved. Enoret eo en Eglosvreg (Breage e saozneg) e distrig Helston.
Galatia
En anv-se e voe lakaet Galatia abalamour d’an divroidi gelt (Galated) a deuas d’ober o annez da greiz Azia-Vihanañ hag a renas ar vro adalek an IIIde kantved kent J.-K. Graet eo bet Galia ar reter anezhi hag ar skrivagnerien latin a rae Galli (Galianed) eus an annezidi.
Galatia kelt
War-dro 64 kent J.-K. e teuas Galatia da vezañ ur stad-pratik eus an impalaeriezh roman. Ne voe ket doujet ouzh ar c'hustumoù kozh ha tri fenn (anvet e gaou tetrarked) a voe anvet, unan evit pep meuriad. Met unan eus ar pennoù-se, Deiotarus a lakaas e grabanoù war an div detrarc'hiezh all, da vare Cicero ha Julius Caesar, hag a voe anavet ar Romaned evel roue Galatia nebeut goude.
1475
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1475
Ælla (roue Deira)
Ælla pe Ælle (m. 588) e oa ar roue anavezet kentañ e Deira e biz Bro-Saoz. Unan eus e vibien e oa Edwin Northumbria ha dimezet e oa e verc'h gant Æthelfrith Bernikia.
James Thomson (barzh)
A-drugarez da Lytttelton e teuas da vezañ sekretour e Lez ar C'hañsellerdi, hag e oberenn a-bouez kentañ, Liberty (1734]]) a oa dediet da Briñs Kembre. Skrivañ a reas ivez meur a bezh c'hoari, en o zouez Trajedienn Sophonisba (1730) hag e kenlabouras gant Mallet evit ar vaskaradenn Alfred a voe c'hoariet evit ar wezh kentañ e Cliveden, bro priñs ha priñsez kembre. Pozioù Thomson evit "Rule Britannia", skrivet evel ul lodenn eus ar vaskaradenn-se ha lakaet war un ton gant Thomas Arne, a zeuas da vezañ unan eus ar sonioù brogarour breizhveurat ar muiañ anavezet - daoust d'ar vaskaradenn da vezañ bet disoñjet penn-da-benn.
Dikdik Günther
An dikdik Günther (Madoqua guentheri) a zo un antilopenn vihan hag a vev e reter Afrika.
Toullgorferezh
Teknikoù
Peurliesañ e vez toullet ar c'horf en Europa gant nadozioù toull ha war-lerc'h e vez lakaet ar bravig da dremen dre an toull bet dalc'het digor gant un tamm plastik toull anvet kannula.
1476
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1476
Dikdik gris
An dikdik gris (Madoqua piacentinii) a zo un antilopenn vihan hag a vev en Afrika ar Reter (e Somalia dreist-holl).
Kartenn rouedad
An diazezañ e-barzh un urzhiataer
Diazezet e vez ur gartenn rouedad e-barzh un urzhiataer war ur c'hennasker ereet ouzh ur bus. Kennasket e vezont ouzh busoù EISA (Extended Industry Standard Architecture) hag a zo o tont da vezañ diamzeret bremañ pe busoù PCI (Peripheral Component Interconnect). Gant an urzhiataerioù hezoug e vez arveret ur bus all : ar PCMCIA (Personal Computer Memory Card International Association) pe PC Card da lugañ outañ amredadoù a-vent gant ur gartenn-gred.
Ar c'hennaskerioù diavaezh
Meur a hini a zo hervez an adeiladezh periantel (an dafar) implijet :
Ger-mell strizh
Pa seller ouzh ur skeudenn e lavaror da gentañ e weler un den moal, ur chaseour, ur c'hi du. Goude-se e vo lavaret an den moal, ar chaseour, ar c'hi du anezho peogwir e anavezer anezho, ha pa'z eo anat n'haller ket faziañ.
Dikdik Salt
An dikdik Salt (Madoqua saltiana) a zo un antilopenn vihan hag a vev e reter Afrika.
Th (lizherenn)
Son er yezhoù keltiek
Implijet e vez gant ar c'hembraeg hag ar c'herneveureg evit skrivañ ar son kensonennel [θ].
XXvet kantved
../.. | |  |  kantved |  |  | ../..
Bibl
Gerdarzh
Ar ger Bibl a zeu eus ar ger gregach βιϐλία (ta biblia), un anv-kadarn lies hag a dalv kement hag « al levrioù », ar pezh a ziskouez eo liesseurt e orin. Tremenet eo d'ar brezhoneg dre ar ger latin bíblia, "levr", ha deuet evel-se da vout ur ger unan. Ul levr tev ez eo : ul levraoueg evit gwir, peogwir e konter 72 lodenn en Testamant Kozh.
Joniged
Ar Joniged er sevenadur
An dudenn bennañ zo ur Jonig er romant Castle Dor gant ar skrivagnerien gerneveurat Daphne du Maurier hag Arthur Quiller-Couch, un istor Tristan hag Izold hag a c'hoarvez e Kerne-Veur an kantved. Ar skrivagner breizhat Yvon Mauffret a gont buhez ur Jonig en e romant yaouankiz Les oignons de la fortune.
Porzh a-steud
Ar c'hennaskerioù a-steud
Ar c'hennaskerioù arveret gant ar porzh a-steud a vez anvet DB9 ha DB25. Ar c'hennaskerioù-mañ o deus 9 broch evit an hini kentañ ha 25 broch evit an eil. Peurvuiañ e vezont kenstaget gant ar bennwal ha marc'het ouzh talbenn a-dreñv an urzhiataer.
Ivona Martin
D'ar Meurzh 8 a viz C'hwevrer 2005 ez eo aet Ivona Martin d'an Anaon, d'an oad a 97 vloaz. Ur vuhez hir hag oberiant evit ar brezhoneg a renas.
Brezhonegerion a oa he zud, eus kostez An Dre-Nevez. Ur soñj kaer, blaz ar baradoz warnañ, a zalc'he eus he vakañsoù-skol du-hont e maezioù Landivizio a oa hollvrezhonek da neuze. Kontañ a rae e oa bet hoalet gant ar yezh abred-kenañ en he bugaleaj, hogen ranket he doa deskiñ anezhi a-nevez, rak ne oa ket bet savet e brezhoneg, moarvat dre ma oa he ziegezh o chom e kêr.
Fest
Fest zo ur ger brezhonek, alamanek, danek, norvegek ha svedek a gaver e meur a anv:
E brezhoneg eo un abadenn blijadur.
Ercole Del Rio
Ercole Del Rio a zo bet ganet e 1723 pe e 1726 e Guiglia ( Italia) ha marvet d’an 23 a viz Mae 1802 e Modena ( Italia).
Naig Rozmor
Bugaleaj
D'he seizh vloaz e oa aet d’ar skol. Poan he doa o lavarout oui, ha merket eo bet gant an dra-se, rak he skolaerez a lâre dezhi e oa ret dezhi labourat da lâret oui evel an holl. Labouret he doa kalz er skol, gant ar soñj ober studioù goude. Gouzout a rae Naig e oa sikouret gant ar vistri-skol ar vugale o doa c’hoant d'ober studioù. C’hoant he doa da vezañ skolaerez, met abalamour d'an Eil Brezel-bed e oa bet ret dezhi mont da sikour er parkeier, setu n’he doa ket bet tro d’ober studioù.