cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alan Breizh
Alan Breizh (ganet goude 981, marvet e 990), mab da Gwereg Breizh hag Aremburge Ankiniz, a oa kont Naoned da 7 vloaz, eus 988 betek e varv e 990. Neuze pa zeuas keloù e varv da Roazhon e voe aloubet kontelezh Naoned gant Konan an Tort, kont Roazhon, a voe anvet dug Breizh.
1237
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1237
Berengar Iañ Italia
Berengar Iañ Italia, pe Berengar Italia hepmui (met Berengar Italia a vez lavaret eus Berengar II Italia ivez) pe Berengar Frioul († 924), a oa roue al Lombarded en Xvet kantved. Mab e oa d'ur priñs frank, Eberhard († 866), markiz Frioul, ha hennezh a oa mab da Unroch, kont Ternois, ha da Gisela († 874), merc'h an impalaer Loeiz an Deol.
Kunilingus
Tud zo a blij dezho pebrañ an ober gant ur biz lakaet er gouhin, pe er fraezh.
Aozadur evit Adsevel Strollad Komunour Gres
An Aozadur evit Adsevel Strollad Komunour Gres (e gresianeg: Οργάνωση για την Ανασυγκρότηση του Κομουνιστικού Κόμματος Ελλάδας: OAKKE) a 'zo anv ur strollad komunour bihan oberiant e Gres bet krouet e 1985 da heul meur a disrann e diabarzh al luskad maoour e Gres.
Hervez Aozadur evit Adsevel Strollad Komunour Gres (AASKG) e laboure an Unvaniezh Soviedel evit kas d'an traoñ al luskad kleizour gwirion dre ar bed-holl evit gallout staliañ eno ur renad hollvedel diazezt war an impalaeriezh rusek dres evel ma klaske ober Hitler araoze. .
Sevel a ra a-du AASKG gant dieubidigezh Tchetchnia e-keñver Kevread Rusia
Yoshijiro Umezu
E 1945, Umezu a stourmas, gant ministr ar brezel Korechika Anami ha Soemu Toyoda, unan eus pennoù strollad ren ar morlu, a-enep mennozh en em zaskor d'an Amerikaned. Krediñ a rae e vefe bet posupl rediañ an Amerikaned da vrezeliñ war douaroù Japan, ha kas anezho en ur brezel e lec'h ma vefe bet kollet kalz a emgannoù ganto. Ha goude-se, e vefe bet tu da Vro-Japan kaout un emglev reizh evit ur peoc'h reizh.
Gwladus
Lec'hanvadurezh
Gwladus Gwladys (disambiguation) グラディス
Bertrada Montfort
Bertrada Montfort (1070-1117), merc'h da Simon Iañ Montfort ha da Agnes, kontez Evreux.
Mont a reas a-du gant ar manac'h Robert d'Arbrissel ha gantañ ez eas da leanez ha da sevel abati Fontevraud, en Anjev.
1238
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1238
Arabeleg
Raganvioù-gour
Seizh raganv-gour en deus an arabeleg ha disheñvelañ a ra etre un ni endalc'hus hag un ni ezdalc'hus. Daou stumm o-deus ar raganvioù zaparoek : oberiant ha gouzañvus. Implijet e vez ar stumm gouzañvus da ziskouez an dro-damall ha rener ur verb-stad.
Heskenn
Un heskenn zo ur benveg dir, anezhañ ul laonenn dantek, da droc'hañ koad peurvuiañ, pe metalioù pe mein a-wechoù. Meur a seurt heskennoù zo. Gwechall e oant graet evit dorn an den. Hiziv ez eus heskennoù a ya en-dro gant an tredan, pe gant an dour.
Verb amergativel
Lakaet e vez an diforc'h etre verboù amergativel diouzh un tu ha verboù amakuzativel diouzh an tu all, da skouer:
Goapaer-Orfeüs
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha diwar hugennoù ivez.
Diairezenn
Gwelit ivez:
Trema
Riwanon Kervella
Riwanon Kervella (Landreger, miz Kerzu 1950) zo prezidantez Kuzul ar Brezhoneg goude bezañ bet renerez Skol Ober.
Gwladus Ddu
Dimezioù
Div wech e timezas Gwladus.
Gourmenig-Cetti
Anvet e voe Sylvia cetti (kentanv) da gentañ-penn (e 1820) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : dougen a ra anv ar jezuist italian Francesco Cetti (1726-1778) a oa loenoniour ha matematikour.
Ar Gemene
Melestradurezh
thumb|right|Ar maerdi
Edirne
Kêr-benn an Impalaeriezh otoman e voe etre 1361 ha 1453.
Amzer-da-zont kent
Er yezhoniezh e vez implijet an termen amzer-da-zont kent evit komz eus un amzer yezhadurel en dazont a dalvez da deskrivañ un ober pe un darvoud achu en amzer-da-zont e-keñver ar mare m'emeur o komz (amzer-vremañ) en ur reizhiad amzerioù rik pe c'hoazh diwezhatoc'h evit ar mare m'emeur o komz diwar e benn lakaet da daveen en ur reizhiad keñveriek, da skouer :
Emgann Little Bighorn
An emgann a oa bet un trec'h meur gant ar meuriadoù Lakota, Cheyenne an norzh hag ar re Arapaho. E-penn an Indianed e oa meur a benn brudet gant Crazy Horse ha Chief Gall, bountet hag awenet gant hunvreoù Sitting Bull (Tȟatȟáŋka Íyotake). Ar rejimant 7 marc'hegerezh eus an US Army, ar Batailhon Custer en e douez, un nerzh a 700 soudard renet gant George Armstrong Custer, a voe trec'het garv. Pemp kompagnunezh diwar daouzek eus ar 7 rejimant a voe lazhadeget. Ouzhpenn da-se, Custer a oa bet lazhet, gant daou eus e vreudeur, un niz dezhañ, hag ur breur-kaer.
Amzer-vremañ (yezhoniezh)
Kembraeg
Er c'hembraeg bev avat ec'h implijer un troadell kevrennek diazezet war ar verb bod ("bezañ") displeget en amzer-vremañ (rydw i...) evel verb-skoazell mui ar rannig yn an anv-verb. Kevatel eo an droadell-mañ d'ar arvez pad "bezañ oc'h ober" e brezhoneg, met disheñvel e ster, da skouer :
Inês Pires
Inês Pires Esteves a oa pried-kleiz João Iañ, Roue Portugal.
He buhez
Merc'h e oa da Pero Esteves, un calzolaio yuzev deuet eus Kastilha, ha da Maria Anes. Serc'h e oa da Yann d'Aviz, mab bastard d'ar roue Pedro Iañ Portugal ha mestr Urzh San Benedetto d'Avis.
He bugale
Daou vugel he doe :
Prizioù
2006
"Bet a zo bet eus ar Prizioù bep bloaz abaoe 1997 daoust ma n’eus ket a Prizioù 2006.
2023 : 26 rummad ar prizioù
E opera Roazhon e oa bet aozet an abadenn d'an 31 a viz Meurzh 2023, kinniget gant Goulwena an Henaff, ha gant Yann-Herle Gourvès.
Marvnad
E kembraeg pe e kumbrieg
''Y Gododdin' zo ur marvnad skrivet gant ar barzh Aneirin war-dro ar bloaz 600. Marvnadoù a veze savet e Kembrear ||Krennamzer|Grennamzer]] gant Barzhed ar Briñsed etre 1100 ha 1290, gant Barzhed an Uhelidi etre 1290 ha 1500.
Paul Bellamy
Lec'hioù
Ur straed Paul Bellamy zo e Naoned.
Gwazoniezh
Dlead ar gwaz e-keñver e aotrou
Skoazellañ e aotrou gant armoù a rank ar gwaz ober. Pa vez unan all oc'h ober brezel dezhañ e rank ar gwaz dont gant e armoù d'e zifenn. Rankout a ra ivez diwall kastell ha beajoù an aotrou. Pa ya an aotrou d'ober brezel e tle ar gwaz 40 devezh a servij armet. Ma pad ar brezel hiroc'h eget an 40 deiz-se e vo roet arc'hant dezhañ evel digoll.
Fournes-en-Weppes
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1923 .
August Ferdinand Möbius
Carl Friedrich Gauss a voe skolaer dezhañ.
An Ignol
An Ignol zo ur gumun e Breizh e kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan.
Niver kentael
Niveroù-Fermat
Niveroù-Fermat, diouzh anv ar matematikour gall Pierre de Fermat (c. 1607-1665), a vez graet eus an niveroù anterin naturel a c'heller skrivañ er stumm 22 n + 1. Notet e vezont Fn. Setu amañ ar re gentañ anezho :
Amzer-dremenet tostañ
Er yezhoniezh e vez implijet an termen amzer-dremenet tostañ (saoz.: proximal tense pe recent past) evit komz eus un amzer yezhadurel a dalvez da deskrivañ un ober pe un darvoud c'hoarvezet just a-raok ar mare m'emeur o komz (amzer-vremañ) en ur reizhiad rik pe c'hoazh just a-raok ur mare all m'emeur o komz diwar e benn, lakaet da lakaet da daveenn amzeriañ en ur reizhiad keñveriek.
Inès
Inès zo un anv-badez gallek, ral a-walc'h, kar-tost da Agnès.
Luskad evit Adaozañ Strollad Komunour Gres 1918-55
thumb|left|Arouezenn Anasintaksi Al Luskad evit Adaozañ Strollad Komunour Gres 1918-55 (e gresianeg: Κίνηση για την Ανασύνταξη του ΚΚΕ 1918-55), anavezetoc'h dindan anv ar gelaouenn embannet gantañ Ανασύνταξη ("Adaozadur"), a 'zo anv ur strollad komunour bihan oberiant e Gres bet krouet e 1996.
Ar Wagenn
Ar Wagenn a zo un film alaman diazezet war an arnod sokial The Third Wave. E 1981 c'hoazh e oa bet savet ur film evit ar skinwel war an darvoud-se a voe diskouezet alies e skolioù Alamagn. Tennet e oa bet ar film-mañ diouzh ar romant The wave skrivet gant Todd Strasser dindan e anv-pluenn Morton Rhue, hag a vez studiet ivez e skolioù Alamagn.
Roll an impalaerien roman
Soñjal a rae an dud e oa kar an holl impalaerien da Gaezar mod pe vod, ha ma ne oa ket dre ar gwad e oa e-giz pa vijent bet advabet gantañ, hag ul liamm familh speredel a oa etrezo ha Kaezar ; gwir eo e oa an impalaerien gentañ eus familh Kaezar.
Enkadenn an hag an Impalaeriezh diwezhañ
Bet eo Teodosius I an Impalaer diwezhañ o ren da vat war an Impalaeriezh Roman a-bezh. E zaou vab a renas war e lerc'h :
Triple Frontera
Ar stêrioù Iguazú ha Paraná eo a ya d'ober an harzoù etre an teir bro.
Spoleto
Istor
E 1324 e voe devet gant tud Perugia.
Kernaskledenn
Ur gumun eus Breizh e kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan eo Kernaskledenn. Distaget e vez [caʁnasən] er vro, ha [cɛʁnaskledən] pelloc'h.
Struskañval
Doareoù pennañ
Disheñvel eo ar pared diouzh ar parezed : ar pared zo du o fluñv ha gwenn pennoù o divaskell hag o lost p'eo gris-gell re ar parezed hag an evned yaouank.
Kounameg
Ur yezh nilez-saharek eus isskourr yezhoù soudanek ar reter eo ar c'hounameg (kunam) komzet gant tro-dro da 140 000 den (1993) en Eritrea.
Norðurland vestra
Kontelezhioù Norðurland vestra
Austur-Húnavatnssýsla • Skagafjarðarsýsla • Vestur-Húnavatnssýsla
Omouraneg
Ur yezh zaparoek eo an omouraneg. Komzet e oa e Perou. E 1958 eo marvet ar c'homzer diwezhañ.
Niveroù
5 : orarápa
Ikiteg
Daveoù
Eastman, Robert and Elizabeth Eastman. 1963. "Iquito Syntax," SPIL I, 145-92.
Ar C'hroesti
kantved
Brezel-bed kentañ: Eil Brezel-bed: Brezel Aljeria:
Muscicapa
Tri isspesad ha daou-ugent (43) en holl.
Tal
Korfadurezh
Dindan kroc'hen ha kigennoù an tal emañ an askorn tal.
Aleksander Koukouch
2 219 edo e renk Elo e 2005.
Feur-emglev Mallarino-Bidlack
Istor
Setu penaos eo bet sinet ar Feuremglev Peoc'h, Kenvreuriezh, Merdeadurezh ha Kenwerzh d'an 12 Kerzu 1846; ne voe ket ken frouezhus war an taol evit Stad da zont Panamِá rak, dreist-holl er mellad 35, e ouestle ar Stadoù-Unanet gwarantiñ neptuegezh ar strizh-douar hag an treizhañ frank etre ar meurvorioù atlantel hag Habask. Eno emañ egin emellouriezh ar Stadoù-Unanet war vuhez politikel Panamá.
Un diverrañ eus ar Feur-emglev
Setu pep pouezusañ ar grefen diazez displeget er mellad 35 :
Demokratiezh Aten
Ar Boule
Ar Boule eo an anv a veze roet d'ur c'huzul e meur a renad gresian eus an Henamzer. En Aten e veze graet "Kuzul ar 500" anezhañ ivez alies rak adalek adreizhadennoù Kleistenes e oa enni 500 kuzulier, 50 evit pep meuriad. Tennet e vezent d'ar sord diwar rolloù savet gant pep demos eus ar geodediz koshoc'h evit 30 vloaz a oa prest da gemer perzh e labour ar c'huzul. Bep bloaz e veze tennet izili nevez d'ar sord hag ur c'heodedad ne c'halle bezañ ezel eus ar boule ouzhpenn div wezh. Labourat a rae ar c'huzul-se dibaouez. Renet ha kenurzhiet e veze e labour gant ar Britaned. Dalc'het e veze bodadegoù ar Boule er Bouleuterion, ur savadur a oa e-kichen an Tholos en agora. Dilennidi pep meuriad a chome e-doug un dekvedenn eus ar bloavezh (35-36 devezh), ar britaniezh, en ur savadur tost d'ar Bouleuterion, ar Pritaneia, noz-ha-deiz. Prest e vezent dalc'hmat d'ober war-dro aferioù ar geoded. Labour pennañ ar Boule a oa dastum ar c'hinnigoù lezennoù kinniget gant keodediz, ha goude prientiñ an dnavez-lezennoù evit gallout goude se bodañ an Ekklesia.
Linsang
Al linsanged a zo bronneged kar d'ar c'hizhier-banal ha d'ar siveted.
Spesadoù
Linsanged Azia:
Mauretania
Ur rouantelezh verber war aod Norzhafrika e oa Mauretania (anvet diwar anv ar meuriadoù Mauri a roas o anv d'ar Vaoured diwezhatoc'h). En em ledañ a rae war kornôg Aljeria, ar Plaza de soberanía spagnol hag hanternoz Maroko. Ne oa ket diazezet rouantelezh Mauretania e-lec'h m'emañ Maouritania hiziv war aod ar Meurvor Atlantel e su Sahara ar C'hornôg.
Peter Drucker
Kazetenner war an ekonomiezh e voe da gentañ ha ne oa ket 20 vloaz pa reas ur pennad-kaoz gant Adolf Hitler kent da hennezh mont e penn Alamagn. E levr diwar-benn Friedrich Julius Stahl (prederour war ar gwir ha yuzev) a voe devet e 1933 ha diwar se e reas e soñj mont kuit eus ar vro.
Plaza de soberanía
Kêrioù emren eo bremañ al 'Lec'hioù bras' zo eus Ceuta ha Melilla (ur seurt kumuniezh emren). Ledanoc'h eo o galloudoù eget re ar c'huzulioù-kêr boas (gouest int da embann reolennadurioù a-benn seveniñ oberoù zo, gant ur giriegezh uheloc'h eget re ar c'hoñsailhou-kêr all). Nebeutoc'h a otonomi o deus memes tra eget ar c'humuniezhioù otonom da vat. (n'o deus ket galloudoù lezennel otonom). Setu perak ne vez ket graet nemeur ken gant an droienn 'plaza de soberanía' hiziv pa vez anv eus an div gêr-mañ.
Frévillers
Frévillers a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
John Napier
E bal e oa eeunaat ar jedadennoù trigonometrek a oa ezhomm anezho war dachenn an astronomiezh. Lakaat a reas e boan da dermeniñ logaritm ur sinus oc'h en em harpañ war sell ar mekanikerezh war boentoù war fiñv, ha war al liamm etre progreasadennoù aritmetikel ha geometrek
Hiatus
A-wezhoù e c'hell bezañ degemeret gant ar yezh unvan doareoù reis da vont e-bioù d'un hiatus hervez pep yezh resis, a-wezhoù avat e c'hellont bezañ implijet dre gomz nemetken ha gant liveoù yezhoù sañset is-unvan hervez reolennoù an dereadegezh, da skouer:
Herbeumont
Herbeumont (e walloneg:Arbûmont) a zo ur gumun eus proviñs Luksembourg e Belgia.
Kazh-banal brizh Kornôgafrika
Kazh-banal brizh Kornôgafrika (Genetta pardina) a zo ur bronneg hag a vev e Mali, Senegal, Gambia, Ginea, Ginea Bissau, Sierra Leone, Liberia, Burkina Faso, Ghana hag Aod an Olifant.
Kronologiezh Henc'hres
Marevezh hellenadek
Ar marevezh hellenadek a vez graet eus ar mare a zeu goude marv Aleksandr Veur betek aloubadenn ar broioù gresian gant ar Romaned.
Er marevezh hellenadek e kreskas takad ar sevenadur henc'hresian betek Egipt ha Vaktria (Afghanistan ha Pakistan hiziv).
Renkadur hervez ar vorfologiezh
Yezhoù daspegel
Yezhoù daspegel eo ar c'horeaneg, an turkeg hag ar japaneg.
Yezhoù enteuzel
An darn vrasañ eus ar Yezhoù indez-europek a zo techet war an tu-mañ mui-pe-vui.
Skramm
Lies rizh a zo :
Yod-Kerc'h
E-touez ar genlabourerien gentañ e oa Lukian Kergoat, Ivon Gag, Mark Kerrain, Herve ar Beg, Erwan Kervella, hag un toullad re all, evel an tresour Nono.
E-leizh a anvioù-pluennoù a veze gant ar genlabourerien, darn anezho hervez doare psikedilek ar marevezh: Baobab al lanneier da skouer, ha re all.
The Durutti Column
The Durutti Column a zo ur strollad sonerien saoz post-punk savet e 1978 e Manchester. Er strollad e kaver ar gitarour ha soner piano Vini Reilly, ha peurliesañ an tabouliner Bruce Mitchell. Hag ivez Keir Stewart (gitar boud, kenaozerien ha harmonica) ha Poppy Morgan (piano).
Jean Moulin
An harzerezh
Eilet e oa en e labour e-barzh an harzerezh gant e sekretourez prevez Laure Diebold.
Buenaventura Durruti
Buenaventura Durruti Dumange (14 a viz Gouere 1896 e León – 20 a viz Du 1936 e Madrid) a oa unan eus pennoù al luskad anarkour e Spagn a-raok hag e-pad Brezel Spagn.
CNT
Ur wech distro da Varcelona ec'h aozas Los Solidarios asambles gant Joan García Oliver, Francisco Ascaso hag anarkourien all. Izili zo eus ar strolald a glaskas lazhañ Alfons XIII hag a oa roue Spagn. E 1923 e kemeras perzh ar strollad e muntr ar c'hardinal Juan Soldevilla y Romero, a-benn veñjiñ muntr Salvador Seguí. Durruti hag Oliver a dec'has da Arc'hantina.
Yezhoù takek
Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù takek.
Mary Boleyn
He buhez
Un amzer zo bet e kreded e oa Mary a yeas d'an estrenvro da gaout deskadurezh hag a dremenas amzer e kompagnunezh an Arc'hdugez Marc'harid Aostria; hiziv eo sklaer e oa e c'hoar vihan, Anne. Mary a chomas en Saoz a-hed he bugaleaj.
Kanton Kastellaodren
Kumunioù
Kanton Kastellaodren a yae 8 kumun d'ober anezhañ:
Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel
E miz Even 2022, an Afna en deus 40 000 soudard e reter Europa kenkas ma vefe eus un dagadenn rusian. An hanter eus ar soudarded a zo e Bulgaria, Roumania, Hungaria, Slovakia, ha Polonia. Ar pemp bro-se o deus 259 000 soudard ouzhpenn bet soudarded AFNA. Ouzhpenn nijlu Bulgaria, Spagn n'eus kaset kirri-nij Eurofighter Typhoon, an Izel-vroioù eizh F-35, ha Bro-C'hall hag SUA o deus kaset kirri-nij ouzhpenn.
Tudual Huon
Studioù
Desket ha bevet en deus e brezhoneg abaoe e vugaleaj, hag e Brest ivez eo en deus graet e holl studioù, er skol kentañ-derez hag eil derez, hag er skol-veur goude-se. Graet en deus memes tra daou vloavezh en Aberteifi e Bro-Gembre evel skorer lec'h ma oa kroget da zeskiñ ar c'hembraeg. Kelenner eo bremañ war ar brezhoneg hag ar saozneg e Plougastell, nepell diouzh Brest, kêr e vugaleaj, ha diouzh Dirinonn, m'emañ o chom.
Toullañ korn al lagad
Toullañ korn al lagad zo un doare toullgorferezh, anvet ivez toulladur enep-abrant (e saozneg: anti-eyebrow). Toullet e vez an izeloc'h evit an abrant e lodenn uhelañ ar akorn ar jod evit gallout plantañ ur bravig ennañ. Ar bravig a c'hell bezañ plantet a-serzh pe a-led.
Gouy-en-Ternois
Gouy-en-Ternois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Yezhoù tepimek
Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù tepimek, ennañ peder yezh:
Kreoñ
Ar C'hreoñ aour
Er vitologiezh c'hresian ez eus anv eus ar C'hreoñv aour a vije bet tennet diwar kroc'hen un dañvad marzhus. Jason hag an Argonaoted a yeas da Vro-Golc'his evit e gerc'hat.
Karta Brest
thumb|Pegsun
Organeg daskemmet he genoù
Saotradur dre ar PDG
Pa zeuas koulz produadur brenn ar plant e krogas an daou zoare kolzac'h d'en em barañ ; teir sizhunvezh diwezhatoc’h e voe stadet e oa troet an holl blantennoù da spesad nevez, ur paradur etre an daoù seurt kolzac'h a oa bet plantet.
Hiziv an deiz e krou Monsanto ur spesad plant a genderc'h tri dilouzaouer a c'hall lazhañ an holl spesadoù plant a zo er bed : hini ebet ne c’hell enebiñ ouzh an dilouzaouerioù-se ha dreistbevañ. Peogwir e vez gwarezet ar plant BDG-se diouzh an dilouzaouerioù a genderc'hont-i n'eus dilouzaouer ebet er bed a gement a c'hall o lazhañ. Dre saotradur e vez kontammet ar plant naturel a gresk tro-dro d’ar parkadoù BDG-se, da PDG e troont gant ar genoù dilouzaouer, ha ne c'haller ket enebiñ outo ken.
Tachennoù-implij ar BDG
Spletusoc'h eo ar plant Bt da Vonsanto eget d'al labourerien-douar neuze.
Ar BDG hag ar broioù war eskoriñ
Bravaat ha glannaat keal ar BDG evit ma vefent degemeret gwelloc’h gant ar vevezerien eo pal an arguzenn-se. Ur gudenn e rannadur ar pourvezioù eo kudenn an naonegezh er bed e gwirionez : er broioù diorroet o armerzh e vez kudennoù yec’hed gant an dud dre ma tebront re, pa c'houzañv tud ar broioù paour gant un diouer a voued. E gwirionez c'hoazh ez eus trawalc’h a voued evit holl dud ar bed, an diskoulm da gaout d'an naonegezh a vefe neuze un doare da rannañ ar pinvidigezhioù ha n'eo ket un doare da genderc'hañ muioc’h c’hoazh : ezporzhiet e vez al lodenn vrasañ eus ar pezh a vez kenderc'het hiziv an deiz gant ar broioù paour (frouezh, edoù, kakao, kafe hag all) hag ar fed ma vefe BDG pe get ar c'henderc'hadur-se ne gemmo ket kalz tra er gudenn, ar c'hontrol bev eo : broioù Europa a chom evit ar poent un tamm e-kichen marc’had ar BDG, hag an darn vrasañ eus ar vevezerien a gav gwelloc’h prenañ aozadoù naturel eget re gant BDG enno ; ne vefe ket neuze ar BDG un diskoulm evit armerzh ar broioù war eskoriñ.
Erlerc'hiañ louzoù BDG ouzh ar re gimiek
A-gozh e ouie mab-den diwar-benn efedoù an haleg war ar yec'hed. Adalek ma voe anavezet, e penn kentañ an, framm kimiek eeun a-walc'h ar volekulenn oberiant – an drenkenn aketilsalikilek, da lavaret eo an Aspirin® — e voe gallus he c'hevanaozañ. Priziet-bras e vez an aspirin bepred, hag efedoù nevez a gaver ennañ c'hoazh.
Mezegadur arnevez
Logod bet imboudet enno tammoù yoc’henn denel o deus klasket skarzhañ an elfennoù estren dre zegas antikorfoù a glot gant an antigenoù yoc’hennel ; tapout an antikorfoù-se a c'heller ober, hag o c'has dre red ar gwad betek ar c’helligoù klañv a-benn o lazhañ en un doare efedus.
Da gentañ e voe klasket arverañ pennabeg bezoud an antikorfoù : distrujañ an elfennoù estren. Dipitet e vezed alies pa glasked kas antikorfoù monoklonel betek ur yoc’henn rak en abeg d'o ment re vras ne c'hallent ket tizhout ar c'helligoù taget, hag alies ivez e veze lec'hiet fall ar c’helligoù klañv.
An hevelep doare a c'heller implijout da lakaat kelligoù yac'h da baotaat : dre stagañ ur gen arbennik ouzh un antikorf e c'haller tizhout gwiadoù gloazet pe glañv hag o adsevel a-drugarez d'ar gen.
Iliz Sant Pêr (Gwiglann)
War unan eus an teir c’hloc’h e lenner kement-mañ : «l'an 1767, Mathurin Hiacinthe AUTHEUIL, Promoteur General du Leon, Recteur de Guiclan, Hervé L'HERROU, parein, Marie POULIQUEN mareine, Louis et Jean Jacob m'ont fait»
Pleurdud
Ardamezioù
En gul e dreustell en argant karget gant ul las-karantez en sabel loc'hant diouzh al lezioù, heuliet ouzh kab gant div mailhenn en aour, hag ouzh beg gant ur pennzelwenn rod-heoliek Sant Ildud ivez en aour; e gab en argant karget gant pemp brizhenn erminig en sabel
Republik Poblel Tannou Touva
D'ar 14 a viz Eost 1921 e voe krouet gant ar Volcheviked ur Republik Poblel anvet Tannou Touva hag a badas betek 1926.
Partit Socialista d'Alliberament Nacional-Provisional
Dont a reas da vezañ Dizalc'hourion ar Broioù Katalanek (Independentistes dels Països Catalans) e 1979 p'en em unanas gant an Aozadur Sokialour evit an Disualded Broadel (OSAN, Organització Socialista d'Alliberament Nacional).
Herriko Alderdi Sozialista Iraultzailea
Kensinañ a reas Karta Brest.
Otxoa
Istor
Otxoa a zo bet un anv-badez en Euskal Herria er Grennamzer, marteze diwar vrud ur sant Lupus (Loup e brezhoneg), pe hini Lupus Iañ Akitania, dug Akitania.
E spagnoleg e kaver e gevatal, Lope.
Christoph Willibald Gluck
Christoph Willibald Gluck, ganet e Erasbach d'an 2 a viz Gouhere 1714 ha marvet e Vienna e 1787, zo ur sonaozour alaman. Kelenner war ar c'han ha kelenner krav-kerdin Marie-Antoinette (a deuio da vezañ rouanez Bro-C'hall da c'houde) e oa. Degaset en deus mennozioù nevez d'an opera gant e adreizhadur. Degas a raio an dram en opera da skouer hag enebiñ a reas ivez a-enep ar piccinisted. Unan eus sonaozerien bouezusañ eus ar mare klasel eo hep disoñjal Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart, Karl Ditters von Dittersdorf, Franz Krommer ha Carl Philipp Emanuel Bach.
Cymru Goch
Cymru Goch ("Kembre Ruz") a oa ur strollad broadelour kembreat eus an tu-kleiz pellañ krouet e 1969.
Les Conquérants de Troy
Gweled en holl
Emañ Kengevread ar Bleunioù o paouez kavout ur blanedenn nevez Troy. Ur blanedenn diannezet eo, met rak d’ur ouenn gentidik a-walc’h : an drolled. Dibar eo Troy, ’vat, dre ma vez kavet eno ar Magohamoth, loen misterius hag a daol hudouriezh tro-dro dezhañ.
Skramm korzenn katodek
center|400px|Goulun ur gorzenn gatodek
L'Encyclopédie Anarchique du Monde de Troy
An holloueziadur
Un daspunad titouroù war bed Troy hag e gevredigezh eo an holloueziadur. Kinniget dindan stumm bannoù-treset e vez kavet testennoù, skeudennaouet ha marvailhoù d’o heul a-wezhioù. Piv eo daneveller an holloueziadur? Hébus e-unan, troll ha kamarad Lanfeust. Dont a reer da lies temoù neuze, evel keoded Eckmül hag e gartieroù, keoded an doueed en Darshan, an hudouriezh pe c’hoazh an drolled hag o sevenadurezh.
RSSE Turkestan
Tochkent (anavezet ivez evel Tachkent diwar stumm rusek hec'h anv) e oa kêrbenn ar republik-mañ.
Nandou Amerika
Doareoù pennañ
Brasañ labous Suamerika an hini eo, entre ugent ha seizh kg warn-ugent ar pouez anezhañ.
Boued
Hollzebrer eo ar spesad.
Fernando II Aragon
Fernando II Aragon, pe Fernando V Kastilha (Ferrando II en aragoneg, Fernando II e kastilhaneg; Ferran II e katalaneg), lesanvet Fernando ar C'hatolig, ganet d'an 10 a viz Meurzh 1452 e Sos del Rey Católico (Aragon) ha marvet d'an 23 a viz Genver 1516 e Madrigalejo, a oa :
Yerba mate
Ur vodenn pe ur wezenn vihan eo an yerba mate. Tizhout a c'hell 15 metr ha atav glas e vez he deil. He bleuñv a zo gwenn ha bihan gant peder petalenn. Bouloù-kelen ruz, 4-6 mm o zreuzkiz, a gendalc'h-hi.
Gounezerezh
Pa vez eosted ar ar yerba mate e vez sec'het ar skourioù, a-us un tan wechoù'zo. Goude-se e vez torret an deil ha, wechou'zo, ar skourioù.
Jean-Yves Cozan
"Kannad Diwan" a zo aet da anaon en noz etre ar 15 hag ar 16 a viz Even 2015, oadet e oa a 76 vloaz,.
IEEE
An IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) e vez embannet gantañ un dastum reoladoù war ar c'hehentiñ roadennoù. Ar c'hengoroù 802 (bloavezh "80" e miz C'hwevrer "2"), is-strolladoù an IEEE a groge da sevel reoladoù e 1980. Pevarzek kengor a zo evit genadoù oberiantiz disheñvel.
> 802.11 evit ar rouedadoù hep fun
Lucha Occitana
Ur strollad bihan an hini e oa ennañ 500 ezel d'ar muiañ-holl, dreist-holl kefredourion/ezed, studierion/ezed ha sindikalourion labourerezh-douar. Gantañ e oa ur politikerezh a-gleiz ha dispac'hel, koulz emrenour ha sokialour, hag a stourme evit ma vefe didrevadennet Okitania e framm ar stourm etrebroadel a-enep d'an impaelouriezh. Embann a rae Païs Occitan-Lucha Occitana ("Bro Okitania - Stourm Okitania") e Toloza hag Occitània Passat e Present ("Okitania, Tremened ha Dazont").
Plouvara
Plouvara a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor hag e Bro-Oueloù.
Zaparoeg
Statud ar yezh
Emañ Zaparoiz o klask savete ar pezh a chom eus ar yezh ha desket e vez gerioù zaparoek er skolioù. Gwirheñvel e c'hwito ar strivadenn-se abalamour d'an diouer a dud varrek da sevel ur geriadur hag ur yezhadur gwir. Ur gevredigezh, Arutam hec'h anv, he deus divizet krouiñ ur stumm skrivet eus ar yezh hag he c'helenn e skolioù teiryezhek.
Morfologiezh añvel
Implijout a reer ivez ul lostger ispisial - ča - evit an anvioù denek hep dave ouzh an niver
Skouerioù :
Troioù
Skouerioù
Ragañvioù-gour
Seizh raganv-gour eñ-deus ar zaparoeg ha disheñvelañ a ra etre un ni endalc'hus hag un ni ezdalc'hus. Daou stumm o deus ar raganvioù zaparoek : oberiant ha gouzañvus. Implijet e vez ar stumm gouzañvus da ziskouez an dro-damall ha rener ur verb-stad. Ar stumm oberiant a c'heller implijout evel ur raganv-perc'hennañ dre lakaat anezhañ a-raok ar ger a ren.
Odameg
Tost-kenañ eo d'ar pimeg ha d'an tohoneg.
Amaury Duval
Daou zen en anv Amaury Duval a zo brudet :
Sant-Tudal
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent.
Kazoar divgreskennek
Doareoù pennañ
thumb|left|250px|Vi ar c'hazoar divgreskennek
Ger-mell
Ar ger-mell strizh
Implijet e vez, dre vras, ar  ger-mell strizh  da ziskwel ez eo anavezet an anv-kadarn a reer dave dezhañ, (an davead, pe referent e saozneg), pe da ziskwel e teuio war-lerc'h gerioù all (peurliesañ anvioù-gwan), hag ar re-se a denno d'an anv-kadarn daveeet dezhañ gant ar ger-mell-se, d.s.
Arondisamant Péronne
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù ar Somme d'ar 1 a viz Genver 2017. 211 kumun zo en arondisamant Péronne bremañ.
Komenad kehentiñ
Komenadoù rouedad stlennegel
Galloud a reer amañ menegiñ un nebeud komenadoù rouedad e-touez ar re bennañ :
Pasithee (loarenn)
Tennañ a ra hec'h anv eus Eurydome, unan ar C'harised.
Inuktitut
Geriaoueg
Ur perzh deurus eo an anvioù-tud. Lod a zo : 'Ujaraq' (roc'h), 'Nasak' (tog pe kabell), 'Tupiq' (stal), 'Qajaq' (kaiak), gerioù mod-se. Anoioù loened vez implijet ivez: 'Nanuq' (arzh polel), 'Uqalik' (gad artik)... Un trede rummad eo an anvioù-tud a ra dave d'ur perzh dibar eus ar c'horf. Da skouer, 'Itigaituk' (hep troad), 'Usuiituk' (hep kalc'h), 'Tulimak' (kostenn), traoù e-mod-se (E-giz Penneg, Troadeg e brezhoneg).
Fonologiezh
Ar c'hensonnennoù a zo :
Kim Stanley Robinson
Kim Stanley Robinson (ganet d'an 23 a viz Meurzh 1952 en Illinois) a zo ur skrivagner amerikan romantoù hag istorioù berr skiant-faltazi. Brudet eo dreist-holl evit e drilogiezh war Meurzh hag he douarfurmadur: Red Mars, Green Mars ha Blue Mars.
Trilogiezh Meurzh
An drilogiezh-se a zo oberenn brudetañ Robinson. Kontañ a ra en un doare gwirvoudel-tre istor annezidi kentañ Meurzh, hag o labour evit treuzfurmiñ Meurzh, "douarfurmiñ" anezhi. An tri levr, Red Mars (Meurzh Ruz), Green Mars (Meurzh Glas-natur), ha Blue Mars (Meurzh Glas-mor) a verk dre o zitl an douarfurmadur-se. An istor a grog e 2027, pa tilestr 100 skiantour war ar blanedenn evit krouiñ tamm-ha-tamm ur bed nevez. Ar grouidigezh-se a vez heuliet e pad 200 bloaz war-lerc'h, a-hed al levrioù. E fin an trede levr, ez eo deuet Meurzh da vezañ ur blanedenn poblet mat ha douarfurmet, gant ur gevredigezh kemplezh ha bev mat.
Istorioù berr
Listennad klok:
Mingoval
Mingoval a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Reunig Weddell
Reunig Weddell (Leptonychotes weddellii) a zo ur bronneg mor eus ar c'herentiad Phocidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Leptonychotes.
Hezin-ar-Mengleuzioù
Ardamezioù
"En gul e greskenn en argant, heuliet gant c'hwec'h rodig-kentr ivez en argant ouzh c'hourem, 3, 2, 1"
Maharashtra
Div yezh ofisiel zo e stad Maharashtra, an hindi hag ar marathi.
Belle & Sebastian
Añv ar strollad a zo bet dilennet gete e koun "Belle et Sébastien" (ur c'hi hag ur paotr bihan), ur levr evit ar vugale skrivet get ar skrivagnerez c'hall Cécile Aubry, ur film-kazetenn a oa bet graet e bro C'hall diàrnehoñ hag un dresadenn-vev e bro Nippon e 1981.
Izili diazez ar strollad eo Stuart Murdoch (kan, gitar, touchennaouegoù), Stevie Jackson (kan ha gitar), Chris Geddes (touchennaouegoù), Sarah Martin (violoñs ha kan), Mick Cooke (trompilh ha gitar boud), Bobby Kildea (gitar ha gitar boud) ha Richard Colburn (taboulinoù). Gwezharall e oa bet Isobel Campbell (kan ha violoñsell) ha Stuart David (gitar boud) ennañ.
Pladennoù :
* Tigermilk, 1996; #13 UK (addaet er maez e 1999) * If You're Feeling Sinister, 1996 * The Boy with the Arab Strap, 1998; #12 UK * Fold Your Hands Child, You Walk Like a Peasant, 2000; #10 UK, #80 US * Storytelling, 2002; #26 UK, #150 US * Dear Catastrophe Waitress, 2003; #21 UK, #84 US
Gwaz-eostoù
Annez hag isspesadoù
Neizhiañ a ra al labous en Eurazia.
Tri isspesad zo dezhañ :
Sadomazoc'hegezh
Obererezh
E-touez an oberoù a sadomazoc'hegezh e lakaer
Tarahoumareg
Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù tarakahitek eo an tarahoumareg (tarahoumara) komzet gant ouzhpenn da 65.000 den e norzh Mec'hiko,
Kaouenn-erc'h
Boued
Eeun-tre eo doare ar gaouenn-erc'h da gavout fred : kludañ ha gortoz, war an deiz ha diouzh noz. Pa wel ur preizh en e dap a-ziwar an douar, diwar nij pe diouzh an dour a-daolioù seul troad. Ret eo da bep labous tapout da nebeutañ dek logodenn bemdez evit dreistbevañ ; gouest eo da zebriñ tremen 1 600 lemming ar bloaz. Gagn a c'hell debriñ pa ne gav preizh bev ebet.
Wikipedia
Wikipedia
Krouet gant Jimmy Wales ha Larry Sanger, eo bet ganet Wikipedia e saozneg d'ar 15 a viz Genver 2001. Daou viz war-lerc'h e oa savet ur stumm e galleg, bet krouet ent ofisiel d'an 23 a viz Meurzh 2001, anezhañ eilstumm kentañ an holloueziadur en ur yezh all estreget ar saozneg. Abaoe, n'en deus ket paouezet lusk liesyezhek an holloueziadur d'en em ledañ. D'an 22 a viz Mezheven 2004 eo bet krouet stumm brezhonek an holloueziadur d'e dro.
Public Enemy
Raktresoù solo
- Terminator X and the Godfathers of Threat : Superbad (1994)
Wikipedia
E tu an teknik
Bez' ez eo Wikipedia hag e raktresoù kar WikiWikiWeboù frank. Savet int bet e penn kentañ gant kumuniezh stlennegourien ar meziantoù dieub. Lec'hiennoù Web dinamek eo ar Wikioù a c'hall an holl weladennerien anezho degas kemmoù er pezh emaint o lenn. Eeunoc'h a-galz eo ar WikiWiki eget an HTML; trawalc'h zo gant un nebeud munutennoù evit deskiñ an doare (daou skrab evit an italek, tri evit skrivañ tevoc'h, div sonell evit ul liamm). War ur Wiki e steuz kuit ar vevenn etre an aozer hag ar gweladenner. Bet krouet e 1995 gant Ward Cunningham, e teu anv ar wiki eus an hawaieg "WikiWiki", a dalvez "prim".
War Wikipedia e ouzhpenn ar berzhidi o degasadennoù ouzh re tud all hag e tivankont fazioù ar skridaozerien all en ur genlabourat war demoù diaes hag en ur zoujañ d'ur savboent neptu. Atav e vez miret istor pep degasadenn war ur Wiki. Evel-se, ha pa zeufe "Vandaled" (lesanv an dud a zispenn endalc'had pajennoù zo) da c'hoari, ne vez ket morse lakaet en arvar ar boued zo war ar Wiki. Wiki brasañ ar bed eo Wikipedia bremañ.
Krater Eufronios
Krater Eufronios, anvet ivez Krater Sarpedon a-wezhioù, zo ul lestr gresian eus an Henamzer a veze implijet evel ar c'hraterioù all da veskañ ar gwin gant dour. Savet e oa bet war-dro 515 kent J.K. gant Eufronios.
Arthur Conan Doyle
Buhezskrid
Mervel a reas Sir Arthur Conan Doyle d'ar 7 a viz Genver 1930, brudet ha pinvidik. Daoust ma roe ar brasañ pouez d'e oberenn istorel ez eo-hi peuzankounac'haet hiziv-an-deiz. Er c'hontrol ez eo brudet e dudenn Sherlock Holmes er bed a-bezh hiziv-an-deiz, o vougañ e grouer, daoust ma kave da hemañ ne oa nemet ul lennegezh d'en em vevañ.
Toullañ etre an daoulagad
thumb|right
Essex
Essex zo un anv-lec'h saoznek eus Bro-Saoz, skignet goude dre ar broioù saoznekaet.
Albert Einstein
Embannet en deus arlakadenn ar geñverelezh strizh e 1905 ha hini ar geñverelezh hollek e 1915. A-drugarez dezhañ ez eus bet graet araokadennoù bras el loc'honiezh pementadel hag er gosmologiezh. Priz Nobel ar Fizik a voe deroet dezhañ e 1921 en abeg ma voe gouest da zisplegañ ar gwered luc'hdredan. Anavezet er bed a-bezh eo ar formulenn E=mc² a c'heller displegañ ganti peseurt galloud dibar a zeu eus an energiezh nukleel o tiskouez ar c'hevatalder etre danvez hag energiezh ur reizhiad.
Buhez
E 1902 e kavas fred en ofis ar breouadurioù e Bern, ar pezh a roas dezhañ peadra da vevañ e-pad e enklaskoù. E-keit-se e savas an Akademie Olympia gant ar matematikour suis Conrad Habicht (1876-1958) hag ar matematikour ha prederour rouman Maurice Solovine (1875-1958), a droas e oberennoù e galleg diwezhatoc'h. E Bern, 49 straed Kramgasse, en em vode an Akademiezh, hag a aoze baleadennoù er menezioù. Einstein a rannas disoc'h e enklaskoù gant Conrad Habicht ha kas a reas dezhañ ar pennadoù a embannas e 1905 diwar-benn diazezoù ar geñverelezh strizh, arlakadenn ar pementadoù hag arlakadenn al loc'had brownian, a zigoras hentoù enklask nevez er fizik nukleel, e loc'honiezh ar stered hag all. Diazezet eo ar pennad diwar-benn argerzh Wiener (al loc'had brownian) war enklaskoù donaet diwezhatoc'h gant Einstein hag a gas d'e dezenn anvet Eine neue Bestimmung der Moleküldimensionen ("Un didermenadur nevez eus mentoù ar molekulennoù"), ha d'e ziplom doktorelezh d'ar 15 a viz Genver 1906.
E 1909 e voe anavezet Albert Einstein gant e getpared, gant ar fizikourien alaman Max Planck ha Walther H. Nernst peurgetket a bedas anezhañ da skol-veur Berlin. D'an 9 a viz Gouere 1909 e voe anvet doktor honoris causa gant skol-veur Genève. Kinnigoù labour stank a voe graet outañ. E 1911 e voe pedet da gentañ Kendalc'h Solvay e Belgia hag a vodas ar skiantourien muiañ anavezet. Anaoudegezh a reas eno gant Marie Curie, Max Planck hag ar fizikour gall Paul Langevin (1872-1946). E 1913e voe anvet Albert Einstein en Akademiezh ar skiantoù Prusia.
Teñvalaat a reas an aergelc'h en Alamagn er bloavezhioù 1920, ma voe rebechet outañ e orin yuzev hag e vennozhioù peoc'helour. N'edo ket e surentez ken en Alamagn abalamour da nerzh ar strolladoù broadelour alaman ha da hini an nazied. Nebeut goude ma'z erruas Adolf Hitler e penn ar Stad, e deroù 1933, e klevas e oa bet preizhet e di e Caputh gant an nazied, ha divizout a reas ne zistroje ket d'ar Reich. Goude bezañ bet o chom pell war aod Belgia e reas e annez er Stadoù-Unanet, ma labouras en Institute for Advanced Study e Princeton. Pal e enklaskoù a oa sevel un arlakadenn da unaniñ ar c'herc'hellerezh hag an dredanwarellerouriezh, met ne zeuas ket a-benn ha kement-se a viras outañ marteze a ober kavadennoù all war tachennoù frouezhusoc'h.
Rener (yezhadur)
Hervez dielfennerezh ar yezhoniezh ez eo rener ur frazenn kevatal da arguzenn ar verb o tennañ, peurliesañ, da orin an ober deskrivet gant ar verb-se. Er yezhoù a implijont an tu-gouzañv eo luzietoc'h un tamm peseurt elfenn ar frazenn a dalvez da rener honnezh rak ar rener a c'hell bezañ ivez pal ar verb ha n'eo ket orin ar verb evel boaz.
Albert Einstein
Labour skiantel
Ar pennad kentañ, Diwar-benn ur mennozh heuristek a sell ouzh produadur ha treuzfurmadur ar gouloù, embannet e miz Meurzh, a zisplege ur mennozh dispac'hel diwar-benn natur rannigel ar gouloù, dre studi ar gwered luc'hdredan. Danevell a ra eno e enklaskoù diwar-benn orin ar c'has rannigoù, o kemer harp war labourioù Max Planck en doa savet, e 1900, formulenn ur skinadur muzuliet, da lavaret eo diskendalc'hus. Ret e oa bet da Blanck displegañ ar skinadur gouloù kaset gant ur c'horf tomm en un doare a sebeze anezhañ : da lakaat e formulenn da glotañ gant disoc'hoù an taolioù-arnod en doa ranket lakaat e ranne ar red rannigoù a-bloc'hadoù energiezh, a anvas quanta "pementadoù", a zo liester quantum, "pementad". Petra bennak ma soñje dezhañ ne oa ket eus ar pementadoù-se e gwirionez, stummet e oa e arlakadenn da labourat ha meur a fizikour a studias anezhi. Einstein a adimplijas disoc'hoù Planck da studiañ ar gwered luc'hdredan, ha klozañ a reas o lavaret en em zalc'he ar gouloù war un dro evel ur wagenn hag ur red rannigoù. Ar gwered luc'hdredan en doa pourchaset ur gadarnadenn eeun eus arlakadenn ar pementadoù savet gant Max Planck. Adalek 1920 e vez graet fotonioù eus ar pementadoù.
Rener (yezhadur)
Ret eo ober an diforc'h avat etre ar yezhoù a c'hell ober gant verboù dibersonel diouzh un tu hag ar re a c'hell implijout raganvioù pe get hag e vez graet yezhoù amraganvelek oute e saozneg, da lâret eo e c'hellont leuskat ar raganvioù da gouezhañ, evel e galizeg, da skouer :
Eros
Disheñvelekaat
E gwirionez n’emañ ket da vezañ tostaet ouzh an doue roman Kupidon, na gant ar Garantez, daoust ma’z eo bet lakaet Eros da harp d’ar garantez, a zo mab da Ares hag Afrodite, daoust ma’z eo bet skeudennet a-wechoù evel ur paotrig askellek, o skeiñ saezhioù gant kalonoù an dud, pe o c’hwezhañ an tan en o c'halonoù.
Kastell-Briant
Anv
E 1266 e teu ar meneg kentañ e galleg eus anv ar baron « Geffrey de Cheteau Brient ». Ar skritur « Cheteau Brient » eo an hini implijetañ. (menegioù, mar plij)
Krennamzer izel
Goude ar bloavezh mil, goude bezañ resevet madoù gant eskob Naoned Gautier II, sañset eo familh Briant mont da vevañ war douaroù santualioù Sant-Pêr ha Sant-Yann. Un ober politikel an hini eo rak an noblañs (ha familh Briant en he zouez) a c'hall sikour an eskob ha kont Roazhon ouzh konted Naoned hag Anjev. Istor Kastell-Briant a grog e penn-kentañ an XIvet kantved pa sav Briant (kevredad kont Roazhon) ur c'hreñvlec'h war ur voudenn el lec'h ma kroaz ar stêr Kaer gant ar stêr Rollard. Ar c'hastell zo lod e Marzioù Breizh evel re Gwitreg, Felger, Ankiniz, Klison, Machikoul. Lakaet e oa da ziwall Breizh rak ar rouantelezh c'hall. Savet eo « prioldi Sant-Salver » gant Briant diwezhatoc'h e Bere, kalon gentañ ar gêr aet war vrasaat d'ar gevred abalamour da savidigezh parrez « Sant-Yann » en XIvet kantved ha kouent « Sant-Mikael » en XIIIvet kantved. Savet en eo parrez « Sant-Pêr » goshoc'h koulskoude. Goude, en XIIvet kantved, aet eo war vrasaat Kastell-Briant war tu kornôg ar C'hastell. D'an 3 a viz Meurzh 1222 e voe un emgann e Bere etre dug Breizh Pêr I ha baroned all gant senesal Anjev Amaury Craon en o fenn. En ur plas strategel emañ ar c'hastell, se zo kaoz e anavez ar gêr emgannoù hag aloubadegoù a bep seurt. E 1235, sez roue bro C'hall Loeiz IX eo an hini bouezusañ. Etre an hag ar  neuze e vo dibabet gant an aotrounez sevel mogerioù-kreñv. Ouzhpenn ar mogerioù eo gwarezet ar gêr gant touflezoù maget gant ar stêr Kaer en hanternoz ha gant ar stêr Rollard er su. E-barzh ar mogerioù e oa pemp dor : « nor Sant-Yann » er gwalarn, « nor an Torche » er biz, « nor an nor-guzh » er su, « nor Sant-Mikael » hag an « nor nevez » er gevred. Daou ahel pennañ a groaze an eil gant egile : straed Couere hag ar Straed Vras. Gourizet e oa Kastell-Briant gant meur a fabourz. Er gwalarn e oa strobet Kastell-Briant ha Bere (kalon kentañ ar gêr) gant fabourz Couere. Er mervent e oa fabourz ar Barre tra ma oa kavet hini Sant-Mikael er gevred. En diwezh e oa fabourz an Torche er biz. E kalon kêr e oa ur c'hoc'hu koad padal e oa bet distrujet e 1865. Familh Briant a ziazezas kêr Kastell-Briant met ivez baronelezh Gastell-Briant a ya diwar wel er XIVvet kantved. Kemer a ra he flas familh Dinan diouzhtu war-lerc'h hag ur wezh mouget anezhi eo familh Laval a zeuas a benn da gaout Kastell-Briant. Pa eo kroget gant sez Kastell-Briant d'ar 15 a viz ebrel 1488 e oa Lois II de la Trémoille e penn ar C'hallaoued. Dispennet eo ar c'hastell ha paket eo Yann eus Laval. Penn-kentañ ur c'houlzad brezel an hini eo ha Breizh a gollo alies evel e Ankiniz, Klison, Redon pe Gwengamp. Faezhadenn Sant-Albin-an-Hiliber a vo an hini bouezusañ (evit kaout muioc'h a vunudoù gwelet ar pennad Sez Kastell-Briant).
540
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 540
Colchester
Istor
Abaoe 3000 bloaz ez eus tud o chom enni hervez an hendraourien. Camulodunum e oa hec'h anv latin ha kêrbenn gentañ proviñs roman Britannia e vije bet a-raok Londrez. Ker-benn ur foblad Vreton, anvet an dTrinovanted e oa Camulodunum.
Prestik goude an aloubadeg roman, adalek 43, e voe savet ur c'hreñvlec'h evit ul lejion roman, an hini kentan en enez Vreizh. Goude, pan eas an 20 vet lejion war-raok war-du ar c'hornôg, war-dro 49, e teuas da vout colonia, hag anvet Colonia Victricensis evel ma lenner war ur golonenn eus an IIvet kantved. Un templ a oa d'an impalaer Claudius, ha seizh templ all ouzhpenn da vihanañ. Daou c'hoariva a oa ivez, hag en hini Gosbecks e c'halled azezañ 5,000. den Ur greizenn-stourm vrezhon e oa, war a seblant, e derou ar kantved. Meneget eo gant Nennius e-touez 28 Keoded Preden dindan anv Caer Colun ha n'eus ket bet kavet nemeur a roud eus ar Saksoned en dro dezhi.
Alamaneg
Eil kemmadur-kensonennoù
Komañs a reer d'ober anv eus an alamaneg pa c'hoarvez an eil kemmadur-kensonennoù er rannyezhoù implijet e mervent Alamagn (zweite germanische Lautverschiebung pe hochdeutsche Lautverschiebung), a vez lakaet e-tro ar VI kantved tamm-pe-damm. D'ar mare-se an heni e oa diforc'het alamaneg izel (Niederdeutsch), yezh an norzh.
RSSE Touva
Dont a reas Tuva da vezañ ur republik emren anvet Republik Sokialour Soviedel Emren (RSSE) Touva e diabarzh RSKS Rusia adalek an 10 a viz Here 1961 betek 1992.
Lupus Iañ Akitania
E vuhez
N'ouzer ket pegoulz e voe lakaet da zug Akitania na Gwaskogn.
E diegezh
Kerentiezh en doa e korn-bro Toloza ma oa e-touez koskor Felix. Koulskoude e ouzer e oa perc'henn ivez e kostez Orleañs. E anv a orin latin a gaver kentoc'h war-dro Champagn, ma oa anv meur a aotrou hag eskob.
Matteo Gladig
Matteo Gladig a zo bet ganet e 1880 e Trieste (Aostria-Hungaria) ha marvet e 1915 e Ljubljana (Aostria-Hungaria).
Thanatos
Mojenn
Enebour bras gouenn an dud eo, emañ o chom e Tartaros, pe dirak dor an Ifernioù gouez da varzhed zo.
Avel
Henc'hres
Pevar avel all a oa gant tud Aten, o doa savet un templ eizhkornek ma oa lakaet e pep korn skeudenn an eizh avel.
Konan
Gwelet ivez Cynan.
Kumuniezh kumunioù Bro Muzilheg
Kumuniezh kumunioù Bro Muzilheg a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kêr-Wened e oa. Krouet e voe e 1994. Kendeuzet he doa d'ar 1añ a viz Genver 2011 gant Kumuniezh kumunioù Bro ar Roc'h-Bernez evit kensevel Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh.
Mor ap Rhwfon
Mab Rhwfon ap Cunedda ha roue Rhufoniog e oa Mor ap Rhwfon. Ne ouzer netra a-zivout e vuhez
Toullañ ar fri
Dre vras eo kalz boutinoc'h hag a-bell an doare toullgorfadurezh-mañ e-touez ar maouezed, daoust ma vez gwisket mui-ouzh-mui gant paotred ivez en Europa ha Norzamerika dreist-holl.
Burqa
left|thumb|150px|Merc'hed gant o burqa en Afganistan
Anemoi
Pevar avel
Evit an avelioù ordinal a oa pevar anezho :
Tyndareos
Elena Troia ha brezel Troia
Elena e oa ar bravañ plac'h bet biskoazh war an douar. Pa deuas Menelaos hag Agamemnon da Sparta, goude bet harluet eus Mykenai, e tegemeras Tyndareos an daou baotr yaouank, ha da Venelaos e roas dorn Elena, ha da Agamemnon hini Klytaimnestra.
Niqab
thumb|200px|An niqab e [[Monterey, California]] An niqab (diwar an arabeg نِقاب‎ niqāb, "maskl") zo ur ouel a vez douget gant ar merc'hed e broioù zo eus Azia, evel Arabia pe Yemen. Meur a seurt niqab zo, hag a-wechoù e vez mesket niqab ha burqa.
Naoned
E miz Ebrel 2010 ez eus bet un tamm trouz abalamour d'ur plac'h o vleinañ he c'harr gant he niqab e Naoned. Daoust ha gallout a reer bezañ niqabet da vleinañ pe rankout a reer bezañ diniqab? Politikourien zo hag a garfe lakaat al lezenn c'hall da ziskoulmañ ar gudenn.
Evn-olifant
Spesadoù
thumb|left|250px
Tataviameg
Ur yezh varv an hini eo.
Kêrioù Belgia
Roll kêrioù Belgia
Setu amañ roll kêrioù Belgia gant ar statud lezennel a gêr.
Pastafariegezh
Euzhvil ar Spaghetti-Nij pe FSM (diwar ar saozneg "Flying Spaghetti Monster") eo anv ar boud dreistnatur enoret gant heulierien ar Bastafariegezh
François Clouet
Brudet eo e boltredoù rouaned c'hall, re Herri II, Frañsez II ha Charlez IX, ha tud all eus o lezioù. E bennoberenn diwezhañ eo ar poltred a reas eus ar rouanez Elesbed Aostria, pried Charlez IX.
Tamil Eelam
Er fedoù eo meret al lodenn norzh ha reter dindan beli an LTTE evel ur Stad peuzdizalc'h gant he Lez-varn Veur, he folis, hec'h arme, he morlu, hec'h aerlu, he servijoù kuzh ha, zoken, ur bank kreiz. N'eo ket anavezet ar frammoù-se gant gouarnamant Sri Lanka. E dalc'h ar gouarnamant emañ ar pourchas tredan ha servijoù dre ar Gourhent A9 bet digoret goude an harz-tan. N'eus moneiz dibar ebet hag implijet e vez roupi Sri Lanka. Alies eo bet tamallet ar gouarnamant gant an LTTE da vezañ lakaet un embargo war ar madoù diazez ha bezañ pennkaoz dizenez ar siviled. N'eus aerborzh sivil ebet; ret eo d'ar veajourien diavaez tremen dre aerborzh Colombo.
Bleunienn Vroadel Tamil Eelam
Skol-Veur Gomunour Labourerion ar Reter
Digoret e oa bet ar Skol ez-ofisiel d'an 21 a viz Here 1921. Kas a reas da-benn ur stummadur heñvel-tre ouzh an hini a veze graet gant Skol Etrebroadel Lenin, ma veze stummet enni tud eus Europa hag Amerika dreist-holl.
Lugan
Gerdarzh
Dont a ra ar ger lugan war un dro eus ar ger saoznek "slogan", a deu eus ar ger gouezelek (eus Skos) sluagh-ghairm (distaget ['slʊə-x'erəm]), hag eus ar ger gouezelek-se, diwar veskañ kan ha garm.
Ploueg
Ploueg zo un anv-lec'h brezhonek a gaver en anvioù-mañ:
Spa (kêr)
Spa (e walloneg:Spå) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Maraeg
Tost a-walc'h eo d'ar chendoueg.
Teir rannyezh ez eus, :
Morfologiezh
Deveradur ha displegadur
An deveradurezh hag an displegadurezh eo an argerzhioù morfologel pennañ.
Pimeg izel
Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù tepimek eo ar pimeg izel komzet gant tro-dro da 1.000 den (1989) war ar vevenn etre Sonora ha Chihuahua e Mec'hiko.
Morfologiezh
Deveradur ha displegadur
Displeget e vez ur ger pa vez staget morfemoù all outañ evit diskwel perzhioù yezhadurel ar ger-se er frazenn met hep cheñch na rummenn na ster ar ger, da skouer :
Kazon
Ardamezioù
Ardamezioù an tiegezh de Courson, diwar catheu, "kaouenn" e normaneg.
Mika Etchebehere
He buhez
Ganet e oa en Arc'hantina en ur familh yuzev hag he doa ranket tec'hout kuit eus Rusia abalamour d'ar pogromoù. Pa oa yaouank e voe ezel eus strollad anarkour Rosalio. E 1920, p'edo e skol-veur Buenos Aires, e kejas gant Hippolyte Etchebehere hag a oa ezel eus ar strollad "Insurrexit". Levezonet e oant gant dispac'h Rusia ha neuze e tivizjont emezelañ er strollad komunour. Buan e voent skarzhet, abalamour d'o zechoù anarkour. E 1931 ez ejont da Europa. E 1932 edont e Berlin, ma verzjont e pe stad e oa ar vicherourien alaman. E miz Gouere 1936 ez ejont da Vadrid hag e kemerjont perzh er POUM. Hippolyte a varvas e-pad un emgann d'ar 16 a viz Eost 1936. Dilennet e voe neuze e wreg e penn ar bagad. Met pa voe rediet stourmerien ar republik da asantiñ d'ar soudardelaaat e voe kaset d'an 38 batailhon. Ar batailhon a voe peuzflastret ha neuze e voe lakaet da ofiserez er 14 rannarme, renet gant an anarkour Cipriano Mera. Kemer a reas perzh en emgannoù betek miz Even 1938. Goude-se e voe divizet ne vrezelfe ket mui ar maouezed, neuze e roas kentelioù d'an dud dizesk. P'en em gavas arme Franco e Madrid e teuas a-benn da dec'hout war-du Frañs. E-pad an Eil brezel bed edo o chom en Arc'hantina, hag e tistroas da Frañs e 1946.