cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Denis
Denis zo un anv-badez roet d'ar baotred, deuet da vout anv-tiegezh. Dont a ra eus ar gresianeg Διονύσιος (Dionisos) dre al latin Dionisius, anv doue ar gwin e gwengelouriezh Hellaz.
Saluggia
Saluggia (Salugia e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Oblastoù Rusia
Rannet eo Kevread Rusia e 83 sujed (subyekty), ha 46 anezho a zo oblastoù (Область, ger kevatal da broviñs).
Trino
Trino (Trin e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Barbara Weldens
Lazhet eo bet gant tredan e-pad ur sonadeg pa oa war al leurenn, d'an oad a 35 bloaz. Marvet eo pa oa o lammat diwar al leurenn dres dirak gwreg diwezhañ Léo Ferré, Marie-Christine Diaz.
Antoninus Liberalis
Anavezet eo e Vetamorfozoù (Μεταμορφωσέων Συναγωγή / Metamorphôséôn Sunagôgế), bet skrivet war-dro 150–160, en amzer an impalaer roman Antoninus Pius.
Reachrainn
Stank eo an evned-mor en enezenn : enni e vez ereved, morvrini, gouelini gris, torted o neizhiañ. Ur c’hoadig oulm zo, an hini diwezhañ en Iwerzhon. Daoust ma ne oa ket bet aloubet Iwerzhon gant ar Romaned en Henamzer, e ouzomp e oa anavezet enez Reachrainn ganto. Anvet e veze Limnios ganto. E 795 e voe taget an enezenn gant ar Vikinged, an dagadenn gentañ gant ar bobl-se war Iwerzhon, moarvat. Un anv norsek eo Lambay, ennañ an dibenn –ay, a verk un enezenn. Er e oa ur c’hastell war an enezenn ha talvezout a reas da doull-bac’h evit soudarded a-du gant ar roue Jakez II, goude o faezhidigezh en Emgann ar Bóinn (Boyne). War dreuzoù an e voe treuzfurmet ar c’hastell-se en un ti-meur klet, perc’hennet bremañ gant ur familh nobl, ar familh Revelstoke.
Proviñs Ñuble
Kumunioù
Meur a gumun a oa enni:
Gwareg (geometriezh)
Hirder ar wareg-kelc'h
ha dre se ez eo kevatal hirder ar wareg-kelc'h gant
Dispac'h Sevenadurel
Kuzulioù Gwerinel, enno labourerien, soudarded hag atebeien eus SKS, a voe savet en hogos an hanter eus ar Stad sinaat ; evel gouarnamantoù gwerinel ez aent en-dro evit merañ tachenn pe dachenn, ar pezh a ouezas Mao Zedong sterniañ dre lakaat ar C'huzulioù-se dindan ren SKS. Betek 1976 e padas ar C'huzulioù : er bloavezh-se e varvas Mao Zedong ha gant skoazell al Lu e teuas Deng Xiaoping a-benn da staliañ e strollad e penn Republik Pobl Sina. Kalet e voe ar gwaskadur, bac'het e voe Tolpad ar Pevar, ha boulc'het e voe ar Sokialouriezh gant perzhioù ar marc'hadoù a voe ar c'hammed kentañ war hent an distro da armerzh ar marc'hadoù kevalaour.
A-drugarez d'an Dispac'h Sevenadurel e c'hallas Mao Zedong adtapout ar galloud en devoa kollet da heul c'hwitadenn al Lamm Bras War-Raok (1958-1960). Uhel e voe ar priz evelato, pa renas an dizurzh politikel e-pad dek bloavezh, gant frapadoù feulster a-berzh ar Warded Ruz a dagas kement den a veze tamallet bezañ disleal ouzh SKS hag ouzh Mao Zedong.
Ar gwrizioù
Feuls-tre e voe ar stourmad : e-pad meur a vloavezh e voe an darn vrasañ eus renerien SKS hag eus ar gefredourien lezet er-maez eus ar vuhez foran en abeg ma oant "a-zehoù" hag "enepdispac'herien". Lod anezho, evel Liu Shaoqi, a varvas diwar ar gwallgasadennoù.
An deroù
Pa verzas en devoa enebourien daer e Beijing ez eas Mao Zedong kuit da Shanghai en hañv 1965. Eno, e-kerzh emvod ar C'huzul-kreiz e miz Gwengolo, e c'halvas d'an emsav enep "kealoniezh kilstourmer ar vourc'hizien". E Shanghai e oa Mao Zedong o prientiñ e zistro, ha lañs a voe roet d'an Dispac'h Sevenadurel pa skrivas Yao Wenyuan, dindan levezon Jiang Qing ha gant harp al Lu, ur pennad taer a-zivout dislealded Diveliadur Hai Rui a voe embannet e Shanghai e Pemdezieg Lu an Dieubidigezh d'an 10 a viz Du 1965.
Efedus e voe an tagadennoù koulskoude, pa anzavas Wu Han d'an 30 a viz Kerzu 1965 a-wel d'an holl en devoa graet ur fazi gant doare diwezhañ Diveliadur Hai Rui. Diwar kement-se e voe kresket ar gwask gant heulierien Mao Zedong ; d'ar 26 a viz Meurzh 1966, pa oa Liu Shaoqi o veajiñ ez-ofisiel e Pakistan hag en Afghanistan, e voe droukklozet Peng Zhen, maer Beijing. Gant skoazell Yao Wenyuan e Shanghai e voe lakaet Beijing dindan beli al Lu, a oa feal da Lin Biao ha Mao Zedong. Adal an darvoud-se e voe ar gazetenn Pemdezieg Lu an Dieubidigezh etre daouarn heulierien Mao Zedong; enni e voe, d'an 18 a viz Ebrel 1966, embannet ur pennad-stur istorel anvet Savomp banniel ruz soñjoù Mao Zedong ha bezomp oberiant e Dispac'h Sevenadurel Sokialour Meur. War an dro e roe ar pennad-stur-se un anv d'al lusk nevez hag en e lakae dindan ren al Lu. D'ar 1añ a viz Even 1966 e voe Pemdezieg ar Bobl, anezhi kazetenn SKS, dindan beli heulierien Mao Zedong d'he zro.
An IXvet Kendalc'h
E miz ebrel 1969 e voe digoret ar C'hendalc'h, a gadarnaas galloud Mao Zedong pa voe dilennet en-dro a-unvouezh da Bennsezer SKS ha da Bennsezer Kuzul-kreiz al Lu. Ouzhpenn da gement-se e voe asantet da vennozhioù Mao Zedong evel kealoniezh ofisiel SKS hag ar Stad.
Diveliadur Lin Biao
Pa oa mui-ouzh-mui a zisfiz ennañ e-keñver lealded Lin Biao en devoa Mao Zedong kavet gwelloc'h na reiñ an disterañ tamm galloud ouzhpenn dezhañ ha lezel ar galloud gant e heulier gwirion Zhou Enlai.
Den ne oar diarvar penaos e varvas Lin Biao goude ma voe dizoloet e raktres. Ez-ofisiel e oa Lin Biao, e vab ha c'hwec'h heulier o tec'hel kuit war-du URSS pa varvjont-holl e gwallzarvoud o nijerez e gouelec'h Mongolia.
Tolpad ar Pevar
Emskiant e voe Hua Guofeng eus an emgann en devije da ren enep Jiang Qing hag he heulierien, setu e tivizas diouzhtu bac'hañ Tolpad ar Pevar. Barnet ha kondaonet e voent goude bezañ bet lakaet da vouc'hed holl bec'hedoù an Dispac'h Sevenadurel, ar pezh a voe an diwezh d'un degad a drubuilhoù a lezas goulioù don er gevredigezh sinaat.
E 1981 e voe advarnet darvoudoù an Dispac'h Sevenadurel, a voe disklêriet evel "an degad drastus", ha dizuet eñvor Liu Shaoqi 18 vloaz goude e varv.
Balumeta e Galiza
Krennamzer
Petra bennak ma 'z eo dister an dielloù a-zivout Pedro Fernández de Andrade, anezhañ aotrou Pontedeume ha Ferrol e proviñs A Coruña ha Vilalba (proviñs Lugo) etre 1397 hag e varv 1407, e ouzer ez aloubas an atant anvet La Reparada e Ferrol hag a oa dalc'het gant menec'h sistersian Sobrado. Pouezusoc'h-pouezusañ e oa deuet an atant-se : e 1286 e oa bet roet dezhi gant ar roue Sancho IV Kastilha ha León un dekvedenn eus ar balumed lazhet gant porzh Prioiro hag a oa perc'hennet gant ar manati. E Ferrol, war douaroù aotrouien Andrade, edo La Reparada ; neuze e klaskas bepred an aotrouien ledanaat o domani dre berc'hennañ e vadoù. Kent aloubadenn Pedro Fernández de Andrade, ar roue Juan Iañ Kastilha en devoa e rediet da reiñ an atant d'ar venec'h, hag a-hed kantvedoù e klaskas diskennidi Andrade perc'hennañ La Reparada pe, da neubeutañ, al lodennoù gwellañ anezhañ : porzh ha Menez Prioiro. Skuishaat a reas ar venec'h diwar stourm ouzh lignez Andrade hag e deroù an e tilezjont o forzh pa voe torret gwirioù an aotrouien.
Orsara Bormida
Orsara Bormida (L'Orsera e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria,.
Balumeta e Galiza
Oadvezh modern
En hanterenn gentañ ar, e perzhier evel San Cibrao, Foz pe Vurela, greanterezh ar balumeta a droas d'ur c'henwerzh frouezhus gant ar peurrest eus Kantabria, betek tizhout Bro-C'hall. Hogen diwezhatoc'h, etre dibenn ar marevezh ha deroù an, ez eas ar balumeta war ziskar e Galiza evit meur a abeg, an hini pennañ o vout dreistkorvoadur ha peuzsteuzidigezh ar balumed frank : muioc'h-mui a berzhier a voe savet, mui-ouzh-mui a listri a voe (ar C'hallaoued zoken a erruas), betek ma 'z eas an hemolc'h da get.
kantved
E 1924 e voe addiazezet ar balumeta e Galiza, en un doare greantel ar wech-mañ. Div gompagnunezh em stalias er vro.
Ankounac'h
Disterdra a chom e Galiza eus ar balumeta, petra bennak ma voe pouezus ha daoust d'an niver bihan a vloavezhioù hag a zo aet hebiou abaoe e steuzidigezh. A-boan un nebeud dismantroù eus labouradegoù ha kaeoù, hag a zo o vont da get tamm-ha-tamm, hag un nebeud binvioù liammet gant hemolc'h ha dispennañ al loened meur-se.
Kordenn (geometriezh)
Peurliesañ e pleder gant kerdin ar c'helc'hioù, met studiet eo bet ivez kerdin ar c'honikennoù all (an ellipsennoù, ar parabolennoù, hag an hiperbolennoù).
Liammoù diavaez
円 (数学)
Marielle Franco
Marielle Franco, ganet Marielle Francisco da Silva d'ar 27 a viz Gouhere 1979 ha marvet d'ar 14 a viz Meurzh 2018, a oa ur bolitikourez, ur venelourez ha stourmerez evit Gwirioù Mab-Den eus Brazil. Goude bezañ bet diplomet e skol-veur kevredadel Fluminense war ar velestradurezh foran, e oa bet kuzulierez e kuzul-kêr Rio de Janeiro, evel ezel eus ar Partido Socialismo e Liberdade (PSOL) eus Genver 2017 betek he marv.
Birgitte Gøye
Birgitte Gøye (1511-1574) a oa un itron eus noblañs Danmark. Ober a reas war-dro kelenn merc'hed an noblañs. Sevel a reas skol Herlufsholm.
Jenovefa a Vraban
Jenovefa a Vraban zo ur briñsez eus ur vojenn grennamzerel. Anavezet eo e meur a skrid brezhonek.
Jean Brochard
A-gevret gant e vreur, ar greantelour naonedat Marcel Brochard, hag an den a sinema Léo Joannon e krouas Studioioù Boulogne (e Boulogne-Billancourt, Hauts-de-Seine a-vremañ) e 1940-41.
Krk
Yezh
E Krk e veze komzet veilhoteg, unan eus ar yezhoù dalmatek. Mont a reas ar yezh-se da get e dibenn an, pa varvas he c’homzer diwezhañ, Tuone Udaina e 1898.
Marz
Dre astenn-ster e lavarer marz eus ur broviñs a zo evel an harzoù etre div vro.
Valeri Polyakov
Valeri Vladimirovich Polyakov (rusianeg: Валерий Владимирович Поляков), ganet Valeri Ivanovich Korshunov d'ar 27 a viz Ebrel 1942, zo un egoraer rusian war e leve. Betek-henn ez eo an den chomet ar pellañ en egor diouzh renk. Chomet e oa en arsav egorel Mir e-pad 14 miz (437 devezh ha 18 eurvezh). En holl ez eo chomet 22 viz en egor e-pad e vuhez. Polyakov, choazet evel egoraer e 1972, a nijas evit ar wech kentañ en ur Soyouz TM-6 e 1988. Distroet e oa war an Douar 240 devezh war-lerc'h en un TM-7. Polyakov en devoa echuet e eil nijadenn en egor e 1994–1995, p'en doa tremenet 437 devezh en egor etre lañs ar Soyouz TM-18 ha distreiñ gant ur Soyouz TM-20. Dre-se e oa bet tapet gantañ rekord ar badelezh diouzh renk en egor.
Erwan ar Menga
Meur a destenn en doa skrivet, koulz e galleg hag e brezhoneg ha kenlabourat a reas evit er c’helaouennoù kristen Barr-Heol ha Imbourc’h. Peurliesañ e troe e destennoù brezhonek e galleg pe e destennoù gallek e brezhonek. Hogozik e holl levrioù a gaver en div yezh.
Le Menteur
Goapaat a ra ar c'haouiaded ha doareoù-bevañ gadal ar re gozh, evel Géronte. Gwerzennoù zo a ra fent eus Le Cid.
Homo heidelbergensis
Lavar
Evit ul lod ag an henzenoniourion ne vije ket bet gouest tud Heidelberg d’ober kement-mañ (relijiusted, hemolc’h, ijinerezh ar vein,…) hep ur stumm kentidik ag al lavar. Gouzout a ouier e oa duac’h Homo ergaster da broduiñ soniadoù kemplezh pe gemplezhoc’h ha, sur a-walc’h, ez eo aet pelloc’h e ziskennidi (Homo heidelbergensis en o zouesk).
Morbello
Morbello zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Valdeprado (Soria)
Valdeprado  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Saltator
Saltator a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Loxigilla
Loxigilla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Crithagra
Crithagra a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Danvez-tarzh
Istor
Bet ijinet gant Sinaiz war-dro an IXvet kantved e-kerzh ren an Dierniezh Tang (618-907) e voe ar poultr-tarzh an danvez-tarzh galloudus nemetañ a implijed er C'hornôg betek an XIXvet kantved.
Trogon kolierek
Annez
Bevañ a ra al labous e Kreizamerika hag Amazonia.
Janed Bro-Saoz (1165-1199)
Janed Bro-Saoz (1165-1199) a oa ur briñsez saoz, deuet da vout rouanez Sikilia ha kontez Toloza.
Pòrt Cròs
Karta
Ganet eo bet ar garta-se diwar ul labour a-stroll etre ar C’huzul Armerzhel, Sokial ha Sevenadurel (CESC), ar C’huzul melestradurel (43 ezel a vot ar budjed hag a evezh labour ar rener hag e skipailh), ar C’huzul skiantel ha kannaded ar c’humunioù asantus (26 ezel a ro o ali evit lakaat programm an enklask e pleustr er Park).
Aozañ
Ostizezed a vez e tiez degemer ar Park evit reiñ ditouroù d’an dud diwar-benn pinvidigezh naturel ha sevenadurel ar Park.
Heterospingus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Valdecasa
Valdecasa zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
Borgaro Torinese
Borgaro Torinese (Borghi e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Danvez-tarzh
Reolennoù e Bro-C'hall
• Code pénal - Article 322-11-1 Liamm oberiant 01/10/2012 • Code de la Défense - Article L2352-1 Liamm oberiant 01/10/2012
Carnin
Carnin a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Le Guérisseur
Le Guérisseur (Ar Pareour e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Yves Ciampi e 1953.
Cinnyricinclus leucogaster
Anvet e voe Turdus leucogaster (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).
Tiaris
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Daoued
Daoued zo ur porzhig e Breizh, en aber ar stêr Flora, e Pleneg-Nantraezh, e Pentevr.
Caprasius
Caprasius (Caprais e galleg) zo ur c'hristen merzheriet e kêr Agen, war un dro gant santez Alberta, c'hoar da Santez Fides.
San Felices (Soria)
San Felices zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Aplopelia larvata
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, blotviled, frouezh bihan ha greun.
Trogon Massena
An trogon Massena a zo un evn, Trogon massena an anv skiantel anezhañ.
Adil Giray
Adil Giray a oa khan Krimea er kantved.
Germain-François Poullain de Saint-Foix
Germain-François Poullain de Saint-Foix, ganet e Roazhon d'ar 5 a viz C'hwevrer 1698, ha marvet d'ar 25 a viz Eost 1776, a oa ur soudard ha skrivagner breizhat.
Breur e oa da Auguste-Marie Poullain-Duparc, gwiraour e Roazhon. Betek e c'hwec'h vloaz ha tregont e voe mousketaer, ha perzh a gemeras en emgann Guastalla, e Piemonte, en 1734. Neuze e kuitaas an arme hag e prenas ur garg a vestr doureier ha koadoù, e kêr Roazhon.
A-raok se avat, e 1721, en devoa embannet ur gomedienn, Pandore. En 1740 e reas e soñj skrivañ pezhioù, ha mont a reas da Bariz da chom ha da sevel pezhioù evit ar c'hoariva, hag un tamm brud a dapas eno. Un ugent komedienn a savas, didalvoud hiriv.
San Mauro Torinese
San Mauro Torinese zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Chrysothlypis
Chrysothlypis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1912 gant an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.
Danny DeVito
Daniel Michael Devito Jr., anavezetoc'h evel Danny DeVito, bet ganet e Neptune Township (New Jersey, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 17 a viz Du 1944, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Mehmed IV Giray
Mehmed IV Giray a oa mab da Selamet I Giray ha khan Krimea div wech er XVIIvet kantved.
La Fenêtre (Maupassant)
La Fenêtre zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.
Poultr-tarzh
Poultr-tarzh pe c'hoazh poultr du a reer eus un danvez-tarzh entanus a vez implijet evit luskañ bannadelloù dre armoù-tan ha da sevel ardivinkoù tezgalvezel evel an tanioù-arvest.
Istor
E-kerzh an XIIIvet kantved e veajas rekipe ar poultr-tarzh betek an Arabed, hep mar dre India, Syria hag Egipt
Notennoù yezh
<references group="Y" />
Lenn Laach
Goude an darzhadenn
Lakaet eo bet an darzhadenn da unan eus abegoù marevezh an Dryas Nevez (-12 850 – -22 650), ma voe yenoc'h hin an Douar. Er bloaz 2021 avat e voe embannet ur studiadenn hag a ziskouez e krogas an Dryas Nevez un 200 vloaz bennak goude an darzhadenn.
Ally McBeal (stirad skinwel)
Skignet eo bet e Frañs adalek ar 24 a viz C'hwevrer 1998 war Téva, adalek ar 25 a viz Du 1998 war M6 hag adalek ar 25 a viz Eost 2014 war RTL9.
Ni ho salud, Steredenn-vor
Ni ho salud, Steredenn-vor zo ur c'hantik brezhonek d'ar Werc'hez Vari, gwelet evel steredenn ar vartoloded.
David Guetta
Skrid Buhez
Kregiñ a ra ar muzik d'e 17 vloaz, evel Disc Jockey e meur a voest-noz lec'hel evel ar Factory, e Bro-Bariz. Dont a ra d'en em staliañ e Pariz, ha stagañ a ra gant c'hoari er Broad, ur voest-noz gay. Dont a ra ar Broad da vezañ re vihan abalamour d'ar berzh a ra gouelioù David Guetta. Krouiñ a ra nozvezhiadoù Unity er Rex-Club a zegas brud dezhañ.
Anna Sforza
Anna Maria Sforza
Sèvres
Sèvres a zo ur gumun e departamant Hauts-de-Seine.
Iliz Itron Varia a Wir Sikour
Istor
En 1093 e oa Stevan a oa kont Gwengamp pa varvas e vreur henañ Geoffroy, ha pa deuas da vout kont Pentevr. Treién a reas chapel ar c'hastell en un iliz-parrez brudet.
Camphin-en-Carembault
Camphin-en-Carembault a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Patagioenas
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seitek spesad a ya d'ober ar genad :
Les Soirées de Médan
Les Soirées de Médan zo un dastumad danevelloù gallek embannet d'ar 15 a viz Ebrel 1880 e ti an embanner Georges Charpentier e Pariz, savet gant Émile Zola, Guy de Maupassant, J.-K. Huysmans, Henry Céard, Léon Hennique hag Paul Alexis.
Kazh ha Logodenn
Kazh ha Logodenn zo titl ur pezh-c'hoari gant ar skrivagner tregeriat Jarl Priel. Embannet e voe an tri arvest anezhañ e 1962 en niverennoù 90, 91 ha 92 eus ar gelaouenn lennegel Al Liamm.
Les Soirées de Médan
Danvez al levr
C'hwec'h danevell zo ennañ :
Kazh ha Logodenn
Daoust d'ar pezh-c'hoari bezañ bet savet e brezhoneg en devoa divizet an oberour silañ divizoù 'zo en alamaneg — troet e brezhoneg pellikoc'h — pa gomz an tudennoù a gustum ober gant ar yezh-mañ.
Certhidea
Certhidea a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Kazh ha Logodenn
Trivet arvest (e-barzh Al Liamm, Mae-Maezheven 1962)
Ar c'houlzad : miz diwezhatoc'h adarre, d'enderv. Al lec'h : en un ti-hañv war ar maez.
Baldissero Canavese
Baldissero Canavese (Bausser e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Veni, Sancte Spiritus
Doare brezhonek
An Ebestel en eur sal unanet,
Ha d'hon c'halon o mirout goude se.
Pellgomz
Pa vez anv eus ar benveg e reer ivez gant ar ger pellgomzer. Pep pellgomzer en deus ur mikrofon evit komz, ur selaouell evit klevet, peadra da seniñ pe da reiñ da c'houzout evit diskouez e vez un den o klask pellgomz, hag un douchennaoueg evit ober an niverenn bellgomz a-benn tizhout an den a venner komz gantañ. Evit gallout kehentiñ e oa ret tremen dre orjal gwechall, bremañ e c'haller tremen ivez dre wagennoù radio. Pep linenn bellgomz he deus un niverenn disheñvel.
Erbiom
Izotopoù
C'hwec'h izotop eus Er a gaver en natur : Er-162, Er-164, Er-166, Er-167, Er-168 hag Er-170. Skinizotopoù zo bet kevanaozet, 29 anezho, 169Er o vezañ an hini stabilañ gant un hanter-vuhez a 9,4 devezh.
La Petite Roque
An danevell
Ur plac'hig zo bet gwallet ha lazhet.
Une vendetta
Istor
Embannet e voe er gelaouenn Le Gaulois d'ar 14 a viz Here 1883. Adembannet e voe en dastumad Contes du jour et de la nuit en 1885.
Coco (Maupassant)
Coco zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1884.
Cherbourg-en-Cotentin
Cherbourg-en-Cotentin a zo ur gumun nevez savet d'ar 1añ a viz Genver 2016 diwar kendeuz Cherbourg-Octeville, Équeurdreville-Hainneville, La Glacerie, Querqueville ha Tourlaville.
Skol-veur Oxford
Renket eo Skol-veur Oxford e-touez gwellañ skolioù-meur ar bed, gant Cambridge, Stanford, ar MIT pe Harvard, e renkamant an Times Higher Education,. E Skol-veur Oxford o deus graet ur bern tud brudet o studioù : en o zouez 29 den hag o deus tapet ur Priz Nobel, 27 Kentañ Ministr eus ar Rouantelezh Unanet ha kalz pennoù stadoù pe pennoù gouarnamantoù all dre ar bed.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2014
Kevezadeg bed Formulenn 1 2014 zo 65 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. N'eo ket krog an abadenn-se met traoù evel deiziataer ar redadegoù da c'hortoz a zo bet diskouezet dija. Ar cheñchamantoù pennañ a zo re ar c'helfuskerioù, eus ur V8 aergelc'h mui ur c'hKERS (Sistem Adtapout an Nerzh Kitenikel) d'ur V6 turbo mui un ERS (Sistem Adtapout an Nerzh) a ra ur sistem daou-nerzh, hag ivez ar cheñchamantoù e keñver aerodinamiezh.
Isla del Carmen
Isla del Carmen zo anv spagnolek div enezenn.
Xuetes
Bet int lakaet a-gostez, ha betek deroù an XXvet kantved, e timezent kenetrezo. Entre 18.000 hag 20.000 eus an dud-se a zoug darn eus an anvioù-tiegezh-se e Mallorca.
An anvioù-tiegezh
Bezañ bet kristenaet n'eo ket trawalc'h da vezañ xuete eta; ret eo ivez bezañ anavezet evel xuete en eñvor an dud all, dre an orin hag an tiegezh. Ar xueted eta, a zo holl diskennidi eus yuzevien kristenaet, hogen an holl ziskennidi eus yuzevien kristenaet n'int ket xueted.
Valdemorillo
Valdemorillo zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
Monteille
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant trizek kumun all d'ober ur gumun nevez: Mézidon-Vallée-d'Auge.
Asnières-en-Bessin
Armerzh
left|thumb|An iliz katolik
Fernando Pessoa
E vuhez
E miz Gouhere 1893, pa oa pemp bloaz ar paotrig, e varvas e dad, Joaquim de Seabra Pessoa, gant an droug-skevent. C'hwec'h miz goude, e miz Genver, e varvas e vreurig Jorge, da ur bloaz. E vamm, Maria Madalena Pinheiro Nogueira, ac'h addimezas e miz Kerzu 1895. E deroù 1896 ez eas gant e vamm da chom da gêr Durban, kêr-benn trevadenn Natal, a oa d'ar Saozon, ma oa bet anvet e leztad João Miguel dos Santos Rosa, ofiser en arme, da gonsul Portugal. Fernando Pessoa a voe skoliet da gentañ e skol Sant Joseph, renet gant leanezed gall hag iwerzhonat. Alese ez eas d'an Durban High School e miz Ebrel 1899, ma teuas da vout saozneger mat ha ma teuas da vout douget d'al lennegezh saoznek. E miz Du 1903 e voe un arnodenn aozet gant skol-veur ar Goanag Mat (hiziv University of Cape Town), ma voe roet dezhañ ar priz nevez-aozet Queen Victoria Memorial Prize gant e arnodenn saoznek. En ur brientiñ mont d'ar skol-veur e heulias kentelioù-noz e skol kenwerzh Durban e-pad bloaz. D'ar c'houlz-se eo e krogas da skrivañ istorioù e saozneg, darn a sine gant an anv David Merrick, met n'echuas ket ar pep brasañ.
San Carlo Canavese
San Carlo Canavese zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Le Père Milon
An danevell
Un danevell brezel eo. Ar Milon kozh a ro bod da soudarded prusian en e atant.
Lenn Ladoga
Lenn Ladoga (Ладожское озеро e rusianeg, Laatokka e finneg, Luadogu e karelieg) a zo ul lenn dour dous e gwalarn Rusia nepell diouzh kêr Sankt-Peterbourg. Brasañ lenn Europa an hini eo (17 870 km²), an eil e Rusia goude Lenn Baikal, hag ar pemzekvet hini er bed.
François-Auguste Biard
E vuhez
Eurediñ a reas da Léonie d'an 23 a viz Gouere 1840 e Pariz. Torret e voe o dimeziñ e 1855. Embann a reas Léonie hec'h oberennoù dindan hec'h anv.
Geospiza
Brosezat int en Inizi Galápagos (Suamerika), c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.
Lenn Ladoga
Istor
Harzoù a dreuzas anezhi en Istor : etre Rusia ha Sveden etre 1617 ha 1721 hag gant Finland etre 1812 ha 1940.
François-Auguste Biard
E vuhez
Meur a vedalenn en deus bet (teir gwech hini ar Saloñs). Resevet en deus ar Groaz a Enor e 1838.
Katekiz ar vugale vihan
Katekiz ar vugale vihan evit Kemper ha Leon zo ul levr katekiz embannet e Kemper e 1911. Ul levrig 40 pajenn eo, "moullet e ti Arsène de Kerangal, mouller an eskopti" evel ma z'eo skrivet war ar golo melen, gant ar "priz: 4 guennek".
Diglossa
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, pevar isspesad ha daou-ugent dezhe en holl.
Geotrygon
Geotrygon a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an naturour saoz Philip Henry Gosse (1810-1888).
Enez Ellesmere
E-keñver melestradurezh emañ Ellesmere e tiriad Nunavut. Ur park natur, Park Broadel Quttinirpaaq, en em astenn war ul lodenn vras eus an enezenn.
Deroptyus accipitrinus
Anvet e voe Psittacus accipitrinus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778) : ar spesad nemetañ eo er genad Deroptyus.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh.
Chapel Santo André de Teixido
Santo André de Teixido zo ur chapel e parrez Teixido, e kumun Cedeira, e proviñs A Coruña, e Galiza. Brudet eo evel lec'h pirc'hirinañ, ha hervez ar c'hrennlavar galizek : Vai de morto quen non foi de vivo – "Neb n'eo ket bet pa oa bev a yelo pa vo marv". D'an 8 a viz Gwengolo e vez lidet ar pardon, petra bennak ma 'z eus pirc'hirinerezhioù disteroc'h e-kerzh pep bloavezh, evel hini an 30 a viz Du hag a zo liderezheloc'h, muioc'h a dalvoudegezh denoniezhel ennañ. Diouzh an tu arzel ez eo heverk Kañsell Santo André de Teixido dre he stern-aoter barok.
Agapornis canus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Madagaskar :
Lenn Nyos
Lenn Nyos, pe Lenn Lwi, zo ul lenn eus Kameroun e Proviñs ar Gwalarn. Ul lenn zon eo, ouzh tor ur menez-tan ha n’eo ket oberiant ken, nepell diouzh Menez Oku, ur menez-tan all hag an eil menez uhelañ er vro goude Menez Kameroun.
Daniel Sanders
Treiñ a reas ivez Kanenn ar C'hanennoù en alamaneg (1866) ha sevel a reas barzhonegoù, embannet dindan an titl Heitere Kinderwelt (1868). E 1887 e savas ar Zeitschrift für die Deutsche Sprache, a voe renet gantañ betek e varv en Altstrelitz e 1897.
San Miguel de la Ribera
San Miguel de la Ribera zo ur gumun e Spagn, e proviñs Zamora.
Sant Mechell
Sant Mechell, pe Fechell Sant e kembraeg, a oa ur manac'h brezhon eus ar VIvet kantved hag a savas manati Llanfechell en Enez Mon, e gwalarn Kembre, e-lec'h ma vefe beziet. Lavaret e vez e oa Breizhad a orin.
En un dornskrid eus ar (Llanstephan MS. 125) ez eus meneg eus ur varzhoneg kembraek anvet "Cywydd i Fechell Sant" ma lenner diwar-benn Mechell e oa mab da Echwys ab Gwyn Gohoew, hag en doa graet burzhudoù: reiñ buhez en-dro d'ur ramz marv, d'ober dezhañ dont da gristen, treiñ laeron e peulvanoù, dallañ rener al laeron ha paraeañ anezhañ goude. Abalamour da se e voe roet douar dezhañ da sevel e vanati.
Inês Ferreira
Inês Ferreira, bet ganet e 1982 e Lisboa, a zo ur gizellerez. Savet he deus he stal e Trelez.
Pogoniulus makawai
Annez
Brosezat eo ar spesad e Zambia ma oa bet kavet ar standilhon nemetañ e 1964.
Tockus
Daou (2) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Afrika.
Brosso
Brosso (Bròss e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
San Pedro de la Nave-Almendra
San Pedro de la Nave-Almendra zo ur gumun e Spagn, e proviñs Zamora.
Aglaiocercus berlepschi
Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv.
Carlo Gesualdo
Bugaleaj
E Naplez, e lez e dad, e oa sonerien evel Scipione Dentice, Pomponio Nenna, ha Giovanni de Macque, ha kelennerien evel Mutio Effrem11. Adalek e denerañ yaouankiz e studias Carlo Gesualdo ar sonerezh, seniñ lud hag aozañ sonioù.
Haplophaedia lugens
Dont a ra da vezañ rouez dre ma'z a e endro naturel war strishaat.
Bubo ascalaphus
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus gwalarn Afrika da Ledenez Arabia.
Karl Iañ Braunschweig-Wolfenbüttel
Karl Iañ Braunschweig-Wolfenbüttel (1713 en Braunschweig - 1780 en Braunschweig) a oa dug Braunschweig-Lüneburg ha priñs Wolfenbüttel adal 1735 betek e varv.
Villanueva del Duque
Villanueva del Duque zo ur gumun eus proviñs Córdoba,  en Andalouzia, e Spagn.
Isabella von Tauffkirchen-Engelberg
Merc'h e oa d'ar c'hont Josef Maximilian von Tauffkirchen zu Guttenburg und Engelburg ha d'e bried italian ar gontez Maria Anna di Lodron-Laterano ha Castell Romano (1756 - 1825). En Ebrel 1830 e timezas d'ar c'hont Hektor Julian Roman von Kwilecky, eus Kwicz, e dugelezh-veur Posen (e Prusia neuze, e Pologn hiriv). Mervel a reas he gwaz d'an 30 a viz Eost 1843. Hi a varvas d'an 13 a viz Mezheven 1855.
Villanueva del Rey
Villanueva del Rey zo ur gumun eus proviñs Córdoba,  en Andalouzia, e Spagn.
Carmencita
Poltredet e voe gant livourien brudet evel John Singer Sargent, William Merritt Chase ha James Beckworth.
Repentigny
Repentigny zo un anv-lec'h gallek e meur a vro.
Saint-Aubin-des-Bois
Saint-Aubin-des-Bois zo anv meur a gumun e Bro-C'hall.
Phaps chalcoptera
Annez
Bevañ a ra al labous en Aostralia (Tasmania enni).
Saint-Aubin-sur-Mer
Saint-Aubin-sur-Mer zo anv meur a gumun e Bro-C'hall.
Villaralto
Villaralto zo ur gumun eus proviñs Córdoba,  en Andalouzia, e Spagn.
Villa del Río
Villa del Río zo ur gumun eus proviñs Córdoba,  en Andalouzia, e Spagn.
Santurce
Santurce zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro, hogen euskarek a orin.
Rhyticeros
Rummatadur
E rummatadurioù 'zo e vez renket e holl spesadoù er genad Aceros.
Otiz du
An otiz du (Eupodotis afra pe Afrotis afra) a zo ur spesad evned eus kerentiad an Otididae.
Éléonore
Éléonore zo un anv-badez gallek,
Gallicolumba luzonica
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Sant Tremen
Mont d'an oferenn da Sant Tremen zo kement ha tremen hep oferenn.
Jacques Villeret
Jacky Boufroura pe Jacques Villeret war al leurenn, ganet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1951 in Loches hag aet d'an Anaon d'an 28 a viz Genver 2005 in Evreux, a oa un aktour gall er sinema koulz hag er c'hoariva.
Tanga
Adster pe yezhoù all
E yezhoù 'zo e vez graet "tanga" eus kement slip bihan-bihanik, kenster mui-pe-vui gant string, met cheñch a c'hell ober hervez ar broioù, memes er re ma vez komzet an hevelep yezh. Tanga e spagnoleg Spagn n'eo ket tre ar memes tra ha "tanga" e spagnoleg Suamerika: e Bro-Spagn e talvez kement ha string, tra ma vez lavaret "colaless" eus ur string en Amerika ar Su.
Patrice Le Guen
Patrice Le Guen, bet ganet d'an 19 a viz Even 1948 en un tiegezh breizhat e Pariz, zo ur c'hizeller breizhat.
Kos
Kos, (en henc'hresianeg Κῶς, e gresianeg Κως, en turkeg Istankoy) zo un enezenn eus Bro-C'hres e su an inizi Sporades, e-kichen pleg-mor Gökova. An enezenn zo 40 km a hed hag 8 km a led dezhi. Emañ 4 km diouzh aod Bodrum, e Turkia, er vro anvet Karia en henamzer. Ur gumun eo e diabarzh unanenn beriferel Kos, anezhi ul lodenn eus periferia Enezvor ar Su. Emañ kêr bennañ an enezenn ha sez ar gumun e kêr Kos. 30 947 den zo o chom en enezenn.
En Impalaeriezh otoman e voe an enezenn etre 1525 ha 1912. D'ar mare-se e voe aloubet gant Italia, evel ul lodenn vras eus inizi an Dodekanesa. Goude diskar Italia Mussolini e 1943 e oa roet lañs da emgann an Dodekanesa gant Breizhveuriz e miz Gwengolo 1943, mes o soudarded a gollas emgann Kos e 1943 hag ul lodenn eus an Dodekanesa. Adkemeret e oa Kos neuze gant an arme alaman betek 1945. Goude ma kodianas an Alamanted e teuas Kos da vezañ ur vro warezet dindan Breizh-Veur e-doug daou vloaz a-raok dont da vezañ ul lodenn eus Bro-C'hres e 1947 evel Dodekanesa a-bezh.
Maria d'Avalos
Ur gaer a intañvez
Brudet e oa kened ar vaouez yaouank e Naplez. Hogen n'eo ket kened ar maouezed a roe c'hoant dimeziñ d'ar wazed atav, ha ma oa kemeret gant priñs Venosa e oa abalamour m'he devoa Maria, « goude bet daou bried a-raok, diskouezet e c'halle dougen frouezh ».
Bubo coromandus
Anvet e voe Strix coromanda (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837). Dont a ra e anv eus hini Aod Koromandel (gevred arvor India).
Vega de Ruiponce
Vega de Ruiponce zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Chaetocercus berlepschi
Chaetocercus berlepschi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Anvet e voe Chaetocercus Berlepschi (kentanv) da gentañ-penn (e 1889) gant an evnoniour gall Eugène Simon (1848-1924) da zougen bri d'an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).
Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii
An  Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii (Diwar purgator sant Padrig) zo ur skrid latin e gwerzennoù savet war-dro ar bloavezhioù 1180-1184 gant ur manac'h sistersian saoz eus Huntingdonshire, anavezet evel H. (marteze « Henry ») de Saltrey (hiziv e skriver Sawtry).
Cafasse
Cafasse zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Anthocephala
Spesadoù
O c'havout a reer e Suamerika.
Henri Dyèvre
Henri Dyèvre a oa un ofisour uhel eus Morlu Frañs, ijinour hidrografour jeneral a gentañ klas (eilamiral), dastumer lec'hanvioù brezhonek.
E vuhez
E Tunizia edo etre 1940 ha 1942.
E penn Servij Hidrografiezh ar Morlu eo bet betek fin e amzer labour (adalek 1946 hervez Akademiezh Skiantoù Tramor, adalek 1953 pe war-dro evit EspaceTraditions/École Navale)
Enorioù
Roet dezhañ medalenn a eil klas servijoù soudardel a-youl-vat e 1936.
Myrmeciza
Myrmeciza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Kalvez (anv-tiegezh)
Yezhoù all
E gevatal a gaver e yezhoù all :
Brezel Korea
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|E deroù ar brezel e oa cheñch-dicheñch an talbenn, met monet a reas war stabilaat e 1951.
Lybius chaplini
Annez
Brosezat eo ar spesad e savanennoù koadek (miombo) kreisteiz-kreiz Zambia.
Brezel Korea
Rannadur al ledenez
Pennden Norzhkorea a oa Kim Il-sung, sekretour meur Strollad Labourerion Korea (cf. Juche) hag ez-stourmer enepjapanat (adalek 1930) bet stummet en URSS etre 1941 ha 1945. Syngman Rhee, ur politikour enepkomunour a rene war Sukorea.
Baou jave gwenn
Ar vaou jave gwenn a zo un evn-preizh, Buteo albigula an anv skiantel anezhañ.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar baoued en urzhiad Accipitriformes pe Falconiformes.
Lazhadeg ar Merc'her 7 a viz Genver 2015 e ti Charlie Hebdo
Lazhadeg all
Antronoz e oa bet kendalc'het gant al lazhadegoù e Pariz, pa voe muntret pemp den all gant Amedy Coulibaly, ur c'hamarad d'an daou vreur Kouachi.
Tricholaema frontata
Tricholaema frontata a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Crèvecœur-en-Auge
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Crèvecœur-en-Auge Communal Cemetery
Private e oa er York and Lancaster Regiment, The Hallamshire Bn.. Mervel a reas d'an 20 a viz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
Lavand-bras
Lavand-bras (Lavandula latifolia) a zo plant eus ar c'herentiad Liamaceae.
Ec'ho
Mojenn
Zeus ivez a gare he mouezh hag a zeue d'he gwelout alies. E wreg Hera avat a vage disfiz ouzh doareoù he fried doue, hag a ziskennas eus Menez Olympos da dapout mestr an doueed a-greiz e c'hoarioù gant an nimfezed.
A-wechoù e chome Hera da selaou Ec'ho o kontañ istorioù hir-mat tra ma veze Zeus o redek war-lerc'h an nimfezed all. Pa gomprenas Hera penaos e veze c'hoariet an dro-gamm dezhi e kastizas ar goantennig Ec'ho o lemel he mouezh diganti, nemet e oa kondaonet da adlavarout gerioù diwezhañ kaozioù an dud.
La Grève (Vande)
La Grève a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Lybius dubius
Lybius dubius (Pogonornis dubius kent) a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Lybiidae.
Chaumont-sur-Tharonne
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Pascal Goubert de Cauville da vaer.
Sabbia
Istor
Paouezet e voe da vout kumun emren d'ar 1añ a viz Genver 2018.
Madison (anv-tud)
Gerdarzh
Madison zo un anv-tiegezh, skrivet Maddison e biz Bro-Saoz, ha n'eo nemet un adstumm d'an anv Mathieson, da lavarout eo mab da Matthew, met marteze ivez, a-wechoù, mab da Maddy, pa vez lakaet Maddy da verrstumm evit Maud, anv-badez roet d'ar merc'hed.
Afrotis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad otized a ya d'ober ar genad :
Fuente el Olmo de Íscar
Fuente el Olmo de Íscar zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Marquis de Sade (sonerien)
Marquis de Sade (1977-1981) a oa ur strollad sonerien new wave eus Roazhon, savet gant Franck Darcel ha Christian Dargelos.
Luísa Margarida de Barros Portugal
Lez Bro-C'hall
E Pariz e taremprede kont ha kontez Barral lez ar roue Loeiz-Fulup Iañ. Mignonez e teuas ar gontez da vezañ mignonez d'ar briñsez Francisca de Bragança, c'hoar da Pedro II, impalaer Brazil, ha pried priñs Joinville. Diwar-se e teuas ar gontez da vout itron a gompagnunezh gant ar briñsez.
William Salesbury
William Salesbury (war-dro 1520 – war-dro 1584) a oa ul lenneg kembreat eus ar. Gantañ e voe graet an droidigezh kentañ eus an Testamant Nevez e kembraeg, embannet e 1567.
Lophotis
Lophotis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1848 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Enezeg Campana
Rannet int etre Rannvro Aysén en hanternoz ha Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile er c'hreisteiz.
Andros
En em astenn a ra war ur gorread a 380 km², gant un 40 km bennak a hed ha betek 16 km a led. Meneziek eo an enezenn met frouezhus eo an douar en traoñiennoù. Andros, pe "C'hora", eo ar gêr-benn, war aod ar reter. 9 221 a dud a oa o vevañ en enezenn, hervez niveradeg poblañs 2011. Gwechall e oa kalz muioc’h a dud o vevañ enni : 18 000 a dud a oa e 1900.
Adalia
Adalia zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Surville
Surville zo un anv-lec'h gallek hag un anv-den.
Julie-Victoire Daubié
Julie-Victoire Daubié (raloc'h Victoire Daubié, pe Julie Daubié dre fazi), ganet d'ar 26 a viz Meurzh 1824 e Bains-les-Bains (Vosges) hag aet d'an Anaon d'ar 26 a viz Eost 1874 d'an oad a 50 vloaz e Fontenoy-le-Château, a oa ur gazetennerez c'hall.
Arondisamant Les Andelys
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Eure d'ar 1 a viz Genver 2017. 187 kumun zo en arondisamant Les Andelys bremañ.
Roasio
Roasio (Roaso e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Arremonops
Arremonops a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1896 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).
L'Âne (Maupassant)
An danevell
Labouise, lesanvet Chicot, hag e gomper Maillochon zo o pourmen war ar stêr. Laerezh a reont war al lezioù, bigi, pa c'hallont, ha bigriañ. Un deiz, ur vaouez zo o kas un azen bev d'al lazhti.
Riva Valdobbia
Riva Valdobbia (La Riva e piemonteg, Riifu er rannyezh alemanek lec'hel) a oa ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Arondisamant Bernay
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Bernay e 16 kanton (betek 2014) hag e 263 c'humun :
Hans Geiger (fizikour)
Johannes Wilhelm Geiger, bet ganet e Neustadt an der Haardt (Impalaeriezh alaman d'ar c'houlz) d'an 30 a viz Gwengolo 1882 hag aet da Anaon e Potsdam (Alamagn gouzalc'het gant ar Gevredidi) d'ar 24 a viz Gwengolo 1945, a oa ur fizikour alaman brudet da vezañ ijinet ar c'honter Geiger e 1928 gant Walther Müller.
Takahe
An takahe (Porphyrio hochstetteri) a zo un douryar.
Ferdinand du Puigaudeau
Ferdinand du Puigaudeau, bet ganet en Naoned d’ar 4 a viz Ebrel 1864, ha marvet er Groazig d’an 19 a viz Gwengolo 1930, a oa un livour breizhat.
Buhez
E Belgia e 1889 e skoulmas Ferdinand du Puigaudeau darempredoù gant strollad « An Ugent » (Groupe des XX), James Ensor (1860-1949), Guillaume Vogels (1836-1896) ha Jan Toorop (1858-1928) en o zouez. Kejañ a reas ivez ouzh ar c'hizellour ha livour gwirvoudelour Constantin Meunier(1831-1905).
Harpactes
Harpactes a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ trogoned.
Livorno Ferraris
Livorno Ferraris zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Méry-Corbon
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant Bissières d'ober ur gumun nevez: Méry-Bissières-en-Auge.
Puras de Villafranca
Puras de Villafranca a oa ur gumun e Spagn, stag hiziv ouzh Belorado, e proviñs Burgos.
Sant Titus
Gresian a orin e oa, ha treiñ da gristen, se zo kaoz ne oa ket trodroc'het evel ar yuzevien (Galated 2:3). Eusebius Kaesarea an hini a lavar e oa Tit eskob Kreta. Hervez an hengoun avat, e oa eskob Gortyna, er c'hreisteiz da g-Knosos, ma'z eus ur benniliz gouestlet dezhañ.
Naboukadnesar II
Buhez
N'eo ket gwall sklaer fin ren Naboukadnesar. Gouzout a reer e varvas e 562 e Babilon, diwar ur barrad kleñved marteze. E vab Amêl-Mardouk (Evil-Merodach) ne chomas nemet daou vloaz war an tron. Heuliet eo ren Naboukadnesar gant ur prantad distabilded. Daou daol-Stad zo sevenet e -560 ha -556, ha kalz eneberezh zo ouzh ar roue nevez. Koulskoude ne gouezh ket an impalaeriezh savet gant Naboukadnesar hag e dad en he foull. E -539 e kemer Kirus II, roue Persia, kêr Babilon ha da-heul holl an impalaeriezh. Ren Naboukadnesar zo bet ur bazenn e kreñvadur hag e stabiladur an impalaeriezhioù brasoc'h-bras a ziwan er Reter-Kreiz adalek ar c'hentañ milved a-raok J.-K., etre hini an Asirianed hag hini ar Bersed.
Eil lizher da Dimoteoz
Istor
Titoz ha Timoteoz a oa e-touez diskibled fealañ an abostol.
Rakskrid Maodez Glanndour d'e droidigezh
Cheñch a reas an traoù goude marv an Ebestel hag o c'hannaded.
Mollia
Mollia zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Apaloderma
Apaloderma a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ trogoned eus Afrika.
Dark Angel (stirad skinwel)
Raktres ar c'houlzad 3
Displegañ a reas Charles H. Eglee, kenkrouer ar stirad, en DVD m'emañ "Freak Nation", rann ziwezhañ an eil koulzad, petra oa ar raktres evit ar c'houlzad 3. Ar pal oa stagañ istor ar c'houlzad 1 (Manticore) ouzh hini ar c'houlzad 2 (ar sektenn) ha diskoachañ mojenn Dark Angel.
Alper
Tud
thumb|right|Alper Çağlar
Vouzon
Douaroniezh
78,25 km2 eo gorread Vouzon.
Melozone
O c'havout a reer e Norzhamerika, Mec'hiko ha Kreizamerika, pemp isspesad warn-ugent (25) dezhe en holl.
Emine
Tud
thumb|200px|Emine Çaykara
Cilurnum
Cilurnum pe Cilurvum a oa ur c'hreñvlec'h roman war Moger Hadrian en Enez Vreizh. Moarvat ez eo ar c'hreñvlec'h a zo e-kichen Chesters (anvet ivez Walwick Chesters) nepell diouzh kêriadenn Walwick, e Northumberland, e hanternoz Bro-Saoz. Savet e voe er bloavezh 123, pa voe echuet sevel ar voger.
Sent Nectari
Sent Nectari (Saint-Nectaire e galleg hag ent-ofisiel) a zo ur gumun e departamant Puèi Domat e rannvro Arvern en Okitania. 722 a dud a oa o chom eno e 2011. Ur gêr douristel eo lec'hiet e Park natur rannvroel menezioù-tan Arvern. Er vro e reer ur fourmaj brudet gwerzhet gant an anv gallek "Saint-nectaire".
Fresno de Torote
Fresno de Torote zo ur gumun e Spagn e proviñs Madrid.
Liu Xiaobo
Toullbac'het e oa bet evel prizoniad politikel ha "disrannour" e Jinzhou (Liaoning). D'ar 26 a viz Mezheven 2017 e voe dieubet evit abegoù yec'hed dre ma oa bet kavet ur c'hrign-bev marvus dezhañ. Marvet eo en ospital d'an oad a 61 bloaz.
Lybius rubrifacies
Anvet e voe Pogonorhynchus rubrifacies (kentanv) da gentañ-penn (e 1892) gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941).
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus mervent Ouganda da reter Rwanda ha gwalarn Tanzania.
Christmas Hymns In the Vannes dialect of Breton
Bloavezh
War embannadur 1982 eo skrivet: "First published 1956".
El Fresno
El Fresno zo ur gumun e Spagn e Proviñs Ávila.
Oskar
Oskar zo un anv-badez brezhonek, euskarek hag alamanek kar d'an anv gouezelek Oscar.
DLC
DLC ar c'hoarioù video
C'hoarioù video digoust da c'hoari war an Internet a c'hell bezañ ur vammenn arc'hant dre ma vez lakaet lod DLC e gwerzh dre bellgargañ.
Skouerioù DLC
E Battlefield: Bad Company 2 e c'heller prenañ ar Battlefield Bad Company 2: SPECACT Kit Upgrade pe an hini dre klasoù soudard, evit kaout armoù ha dilhad disheñvel diouzh re ar c'hoarierien all. Gallout a reer ivez prenañ un DLC evit kaout liveoù c'hoari disheñvel, evel ar mod Onslaught ("Argad")
Korn-butun
Danvezioù
Kornioù-butun a bep seurt zo hervez gant petra int graet: koad brug, pri, silikat.
Gwened Tolpad
Gwened Tolpad, a oa anvet Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Wened a-raok ar bloaz 2010, a oa ur gumuniezh tolpad-kêrioù e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Krouet e voe e 2000. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant div etrekumuniezh-all.
Mostar
Mostar abaoe ar brezel
E-pad ar brezel e oa bet dispartiet Mostar e daou du gant Boulouard an Dispac’h Pobl (« bulevar narodne revolucije ») :
Servijoù
Ur c’hreiz-bank eo Mostar ivez : 2 eus an 3 bank pouezusañ ar vro zo staliet e Mostar. Kavout a reer embregerezhoù pellgehentiñ pouezus ouzhpenn :
Melldorn
Pouezus e oar skipailh Zrinjski ha c’hoari e live broadel ivez.
Tinamotis pentlandii
Tinamotis pentlandii a zo ur spesad evned eus kerentiad an Tinamidae.
Bolchevik
Ar Volcheviked, krouet gant Vladimir Lenin hag Alexander Bogdanov, a oa e 1905 un aozadur galloudus gant un diaz kreñv a labourerien renet gant ur hierarkiezh demokratel kreizennet. An izili en em wele evel begenn ar reveulzi a oa da zont evit klas al labourerien e Rusia. An doareoù d'ober hag o mennozhioù a vez graet bolchevouriezh anezho.
Karta Europa ar yezhoù rannvro pe bihanniver
Karta Europa ar yezhoù rannvro pe bihanniver pe Karta europat ar yezhoù rannvroel pe bihanniver pe Karta europat evit ar yezhoù rannvro pe bihanniver pe Karta europat evit ar yezhoù rannvroel pe bihanniver zo ur feur-emglev europat (CETS 148) degemeret e 1992 war atiz Kuzul Europa evit gwareziñ ha kas war-raok ar yezhoù rannvroel (distad) pe minorel (yezhoù komzet hag a zo ofisiel e stadoù 'zo met n'int ket ofisiel e stadoù all). E miz Kerzu 2017, pa n'eo ket peurwiriekaet c'hoazh ar garta gant ar stad c'hall e tisklêr ministrez c'hall an aferioù europat n'emañ ket ar gwiriekaat e program Emmanuel Macron, dilennet da brezidant
Enebourien
Enep dezhi eo savet ar FNLP ha tud evel Françoise Morvan. D'an 10 a viz Mae 2014 e voe ur vodadeg veur e Pariz a-enep d'ar Garta,.
Treron griseicauda
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Indonezia :
San Pietro
San Pietro zo un anv-lec'h italianek.
Cerano
Cerano zo un anv-lec'h italianek.
Les Essarts
Hag ivez :
Peucaea
Rummatadur
Renket e voent er genad Aimophila betek 2009.
The Mentalist
Kalz a verzh a reas ar stirad ha gounit prizioù.
Terdobbiate
Terdobbiate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara, e rannvro Piemonte.
Gymnobucco calvus
Gymnobucco calvus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Mafe
Mafe pe Maafe pe tigadèguèna pe tigadenena a zo ur chaous graet gant toaz arachidez a farder en Afrika issahara. Lakaet e vez kig pe pesk ennañ ha debret e vez gant riz alies.
Olympia (film 1938)
Ar film
Div lodenn a ya d'ober ar film : Fest der Völker (Gouel ar pobloù) ha Fest der Schönheit (Gouel ar vraventez). Pemzek miz e padas ar frammañ. Riefenstahl ne zalc'has nemet 10% eus ar pezh he doa filmet, diskouez kened ar c'horfoù eo a felle dezhi ober. Implijout a reas teknik ar filmañ war-grec'h da greskiñ korfoù ar sportourien. He doare da filmañ skeudennoù-fiñv ha da implijout an travelling a oa nevez d'ar mare-se, ha dont a rejont da vezañ teknikoù diazez ar filmañ kenstrivadegoù sportoù.
Skignañ ha degemer ar film
D'an 20 a viz Ebrel 1938 e voe skignet ar film evit ar wech kentañ, da-geñver deiz-ha-bloaz ar Führer. Plijet-bras e voe Goebbels gant labour Riefenstahl ha divizout a reas reiñ 100 000 Reichsmark dezhi, ouzhpenn an 250 000 RM he doa bet a-raok.
Da-heul darvoudoù 1939 e voe berzhet filmoù Riefenstahl gant tud Hollywood.
Antoninus
Antoninus zo un anv latin ha hini meur a zen.
Pierrot
Pierrot zo un anv gallek, un adstumm d'an anv-badez gallek Pierre. Gallout a ra ober dave ivez da meur a dra :
Julien Carette
Kemeret en devoa perzh en ouzhpenn kant film ma veze anavezet diouzhtu taol-mouezh ar Parizian anezhañ.
Risweer Le Conte
Annez
Bevañ a ra e mervent Stadoù-Unanet ha gwalarn Mec'hiko.
John Goodman
Jonathan Stephen Goodman anavezet evel "John Goodman" zo un aktour amerikan bet ganet d'an 20 a viz Mezheven 1952.
Ammodramus
O c'havout a reer en Amerika, tri isspesad ha tregont (33), bev c'hoazh, dezhe en holl.
Josep Irla
E 1981 e voe kaset e relegoù da Sant Feliu de Guíxols, ma oa bet ganet, ha beziet e voe en-dro gant ul lid bras.
Fuente Palmera
Fuente Palmera zo ur gumun eus proviñs Córdoba,  en Andalouzia, e Spagn.
An Oriant tolpad-kêrioù
An Oriant tolpad-kêrioù (berraet a-wechoù en an Oriant Tolpad ) a zo anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Krouet e voe e 2000.
Emgann Blaen
Emgann Blaen a c’hoarvezas d’ar 24 a viz Mae 843 e-kichen Blaen, e Bro-Naoned, etre un arme Bretoned, renet gant Erispoe, priñs Breizh, ha gant Lambert II, kont Naoned, ha soudarded frank Renaud d’Herbauges, kont Poitiers ha kont Naoned. Faezhet e voe ar Franked hag astennet e voe domani ar Vretoned war-zu ar gevred, e kontelezh Naoned.