cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrés Nin
E vuhez
Goude trec'h Talbenn ar bobl spagnol en dilennadegoù ha penn-kentañ Brezel Spagn e teuas Nin da vezañ kuzulier justis e Generalitat Katalonia. Goude ur pennad e voe lemet ar garg-se digantañ abalamour d'ar stalinourien (PCE, PSUC).
Skol Etrebroadel Lenin
Skol-Veur Gomunour Labourerion ar Reter a oa bet krouet e 1926 e Moskov gant ar C'homintern evit stummañ pennoù komunour Europa hag Amerika dreist-holl.
Zomeg
Skrivet e vez gant al lizherenneg latin.
Salomé
Iliz katolik Saint-Vaast
Distrujet eo bet e-pad ar Brezel bed kentañ, adsavet er bloavezhioù 1920, damzistrujet gant bombezadegoù an Eil Brezel Bed e miz Mae 1940, adsavet adarre ha digoret e 1949.
Amfitryon
An dial
Pa zistroas Amfitryon da Dhebai, hep bezañ kemennet e oa da erruout, e kavas iskis o welout ne oa ket souezhet e wreg Alkmene ouzh e welout. Rak hi a lavar e oa ganti en noz kent, hag ouzhpenn-se o deus lidet o eured a-benn ar fin en o gwele.
Strollad Komunour Benin
Pascal Fantodji eo Kentañ-Sekretour ar Strollad, embannet gantañ ar gelaouenn La Flamme.
Loberge
Loberge  (e galleg:Looberghe ) a zo ur gumun eus ar Westhoek e Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
Sant Briag
Sant Briag zo anv
Erc'h
An erc'h a zo ur rumm eus ar glaveier (pe kouezhadurioù) a gouezh diouzh ar c'houmoul dindan stumm kementadoù bras elfennoù dour kristalinet a reer fulennoù-erc'h (ha meur a c'her all: malvennoù-erc'h, pluennoù-erc'h...) eus outo. Ur wech kouezhet war an douar e e c'hellont ober ur gwiskad gwenn ha blot war al leurenn-douar hag an traoù savet warni ivez. Pa kouezh an erc'h e vez dañjer war an hentoù pe diwar ar seurt deñvalijenn a vez degaset gant rideoz ar fulennoù-erc'h pe diwar an dañjer riklañ (tud ha kirri).
Enneg MAC
H (hiniennel) = 0 / S (Strollad) = 1 / U (hollek) = 0 / L (load) = 1
Mibinell Liberia
Mibinell Liberia (Liberiictis kuhni) a zo ur bronneg hag a vev en Afrika ar C'hornaoueg. Ar spesad nemetañ eo er genad Liberiictis.
Stavelot
Dave ha notennoù
[[Daveoù}}
Vaipeieg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar vaipeieg (vaip(h)ei pe bhaipei) komzet gant 21 000 den pe war-dro (1997) en Assam, su Manipour, Meghalaya ha Tripura en India.
Penfell
Gerdarzh
Ar Penfell (gallekaet e Penfeld diwar levezon touristel an alamaneg feld), a weler en e anv ar ger penn hag an termen fell a adkaver en anvioù stêrioù all e Breizh. Diskenn a ra eus Gouenoù ha treuziñ ar gêriadenn anvet Penfell e Gwiler. Goude-se e tremen dre gêr Vrest hag e tegas he dourioù da lenn-vor Brest dindan ar c'hastell-kreñv. E-barzh he zraoñienn, serzh he c'hostezioù, eo bet staliet porzh milourel Brest hag an darn gentañ eus arsanailh ar Roue er.
Mickey
Mickey, evel Micky, a zo unan eus ar berranvioù deveret eus an anv-badez saoznek Michael. Savet eo diwar ar berrstumm all Mick, gant an dibenn -ey pe -y. Deuet eo da vezañ un anv-badez e-unan. Graet e vez dreist-holl eus Iwerzhoniz pe Amerikaned a orin iwerzhonat.
Jérôme-Marie Champion de Cicé
Jérôme-Marie Champion de Cicé, ganet d'an 3 a viz Gwenholon 1735 e Roazhon (Breizh), marvet d'an 19 a viz Eost 1810 en Aix-en-Provence, a oa un arc'heskob katolik hag ur politikour gall.
Eoul-maen
Teorienn nann-bevoniel
Hervez Thomas Gold hag un nebeud douarourien soviedel evel Nikolay Koudryavtsev en em furm eoul-maen don-tre dindan gorre an Douar. N'eo ket degemeret an deorienn-mañ gant ar darn vrasañ eus an douarourien ha ned a ket an embregerezhioù eoulmaenek a-du ganti.
Istor
Istor arnevez an eoul-men a zeraouas e 1846 pa zizoloas Abraham Pineo Gesner un teknik evit kenderc'hiñ kerozen gant glaou. E 1852 e kavas Ignacy Łukasiewicz un tu d'en ober gant eoul-maen, hag a oa diereoc'h ha gwelloc'h-marc'had. Er bloaz war-lerc'h e tigorer an "toull-kleuz" eoul-maen kentañ e Bóbrka, e-kichen Krosno e Polonia ar c'hreisteiz. An dizoloadenn-se a voe adpaket buan-tre gant ar peurrest eus ar bed hag ar burerezh kentañ a voe savet gant Meerzoeff e Bakou e 1861. D'an ampoent e kenderc'he Bakou 90% eus eoul-maen er bed.
Tizh a dap kresk ar prizioù deraouet e 1999, ha muioc'h-mui a dud a gred emaomp tost ouzh ar bikenn eoulmaenek. Ur vinorelezh int c'hoazh avat.
Guido Arezzo
Kemeret en deus perzh ivez e troidigezhoù tonioù gant e ijinadenn anvet «c'hwec'hkordenn», hendad ar "portée", ul lec'h resis da bep notenn, kontrol d'an "neumoù" eo.
Kastell Brest
Istor
Ur perzh a-bouez bras a zo bet gant kastell Brest p'emañ en ul lec'h bet evit ar wech ur plas kreñv pe sez ur veli vilourel a-hed triwec'h kantved.
Tu zo da grediñ zoken e oa dija ul lec'h kreñv pell a-raok ma voe savet ar c'hastell galian-roman a weler un tamm moger anezhañ ensterniet e-barzh moger-difenn an Norzh.
Millam
Millam  a zo ur gumun eus ar Westhoek e Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
Kastell Brest
Istor
Deiziet eo bet bezañs ar C'halianed-Romaned diwar pezhioù-moneiz dindan anv an impalaer Postumus (193-211 goude Krist)) hag e klot mat gant neuz ar voger c'halian-roman hag a zo bet adkavet a bep eil gant liveoù mein greuneg (pe gneiss) ha brikennoù kempennet diwar patrom an drein-pesk, ur patrom na weler ket implijet a-raok penn an eil kantved.
Sean Kinney
E 2005 e kemeras perzh Kinney e adstummadur Alice in Chains gant izili ar strollad (nemet ar c'haner Layne Staley, marvet dre ur speedball e 2003) evit un abadenn skoazell evit gouzañverien an Tsunami.
Make Me Bad
An doare klev eus ar ganaouenn-mañ kavet war ar bladenn MTV Unplugged: Korn a voe sennet e doare ur meskaj gant kanaouenn ar strollad The Cure "In Between Days", gant The Cure kouviet evit an taol.
Timbroù Diego-Suárez
thumb|right|Timbr 1892
Protein
Biochemistry
Proteins are linear polymers built from 20 different L -α-amino acids. All amino acids possess common structural features, including an α carbon to which an amino group, a carboxyl group, and a variable side chain are bonded. Only proline differs from this basic structure as it contains an unusual ring to the N-end amine group, which forces the CO–NH amide moiety into a fixed conformation. The side chains of the standard amino acids, detailed in the list of standard amino acids, have different chemical properties that produce three-dimensional protein structure and are therefore critical to protein function. The amino acids in a polypeptide chain are linked by peptide bonds formed in a dehydration reaction. Once linked in the protein chain, an individual amino acid is called a residue, and the linked series of carbon, nitrogen, and oxygen atoms are known as the main chain or protein backbone. The peptide bond has two resonance forms that contribute some double-bond character and inhibit rotation around its axis, so that the alpha carbons are roughly coplanar. The other two dihedral angles in the peptide bond determine the local shape assumed by the protein backbone.
Structure of proteins
A special case of intramolecular hydrogen bonds within proteins, poorly shielded from water attack and hence promoting their own dehydration, are called dehydrons.
Structure determination
Discovering the tertiary structure of a protein, or the quaternary structure of its complexes, can provide important clues about how the protein performs its function. Common experimental methods of structure determination include X-ray crystallography and NMR spectroscopy, both of which can produce information at atomic resolution. Cryoelectron microscopy is used to produce lower-resolution structural information about very large protein complexes, including assembled viruses; a variant known as electron crystallography can also produce high-resolution information in some cases, especially for two-dimensional crystals of membrane proteins. Solved structures are usually deposited in the Protein Data Bank (PDB), a freely available resource from which structural data about thousands of proteins can be obtained in the form of Cartesian coordinates for each atom in the protein.
Cellular functions
Proteins can bind to other proteins as well as to small-molecule substrates. When proteins bind specifically to other copies of the same molecule, they can oligomerize to form fibrils; this process occurs often in structural proteins that consist of globular monomers that self-associate to form rigid fibers. Protein-protein interactions also regulate enzymatic activity, control progression through the cell cycle, and allow the assembly of large protein complexes that carry out many closely related reactions with a common biological function. Proteins can also bind to, or even be integrated into, cell membranes. The ability of binding partners to induce conformational changes in proteins allows the construction of enormously complex signaling networks.
Structural proteins
Other proteins that serve structural functions are motor proteins such as myosin, kinesin, and dynein, which are capable of generating mechanical forces. These proteins are crucial for cellular motility of single celled organisms and the sperm of many sexually reproducing multicellular organisms. They also generate the forces exerted by contracting muscles.
Cellular localization
Other possibilities exist, as well. For example, immunohistochemistry usually utilizes an antibody to one or more proteins of interest that are conjugated to enzymes yielding either luminescent or chromogenic signals that can be compared between samples, allowing for localization information.
Nutrition
In animals, amino acids are obtained through the consumption of foods containing protein. Ingested proteins are broken down through digestion, which typically involves denaturation of the protein through exposure to acid and hydrolysis by enzymes called proteases. Some ingested amino acids are used for protein biosynthesis, while others are converted to glucose through gluconeogenesis, or fed into the citric acid cycle. This use of protein as a fuel is particularly important under starvation conditions as it allows the body's own proteins to be used to support life, particularly those found in muscle. Amino acids are also an important dietary source of nitrogen.
Tutorials and educational websites
-->
Agnès de Courtenay
Agnès de Courtenay, pe Agnes Edessa († war-dro 1184), a oa ur briñsez e kontelezh Edessa, er Reter Nesañ, en XIIvet kantved.
1053
Diwar-benn bloavezh 1053 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Thibaut Vandenbussche
Kampion Belgia (c'hoarierion dindan 20 vloaz) e miz Ebrel 2007.
Skramm strinkennoù liñvel
Hervez ar reizhiad lankañ implijet da vleinekaat ar strinkennoù e c'heller menegiñ daou rizh a skrammoù LCD :
Distrig Zlín
Distrig Zlín (Okres Zlín e tchekeg) a zo unan eus pevar distrig (okres) Zlínský kraj er Republik Tchek. Zlín eo ar gêr-benn. 1033,59 km² eo gorread an distrig, e 2007 e oa 193 019 annezad ennañ (stankter : 187 annezad/km²).
Wanli
Zhu Yijun, bet ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1563, marvet d'an 18 a viz Eost 1620. Dindan an anv Wanli e voe impalaer Sina eus an dinastiezh Ming adalek 1572 betek e varv e 1620.
Mickey Mouse
Arouez ar sevenadur amerikan
Hiziv e vez roet dilhad gant penn Mickey da vugale Irak gant o mignoned amerikan.
Kenverb
Daosut ha ma n'eo ket kevatal penn-da-benn mont en-dro-an araogennoù ha kenverboù, e sinaeg e vez implijet an hevelep termen 介詞 (pinyin: jiè cí) evit komz eus an div elfenn yezhadurel-se dre ma vez implijet er yezh-se ar c'henverboù evel ma vez implijet an araogennoù (pe ar lerc'hennoù) er yezhoù all.
Agnes Slott-Møller
Livet he deus taolennoù diwar-benn istor Danmark ha gwengelouriezh. Oberennoù savet ganti a zo war ziskouez e Diskouezva broadel Norvegia.
Lacaille 8760
Gwelet ivez
Roll ar stered tostañ
Skramm plasma
War un ec'hodiñ gouloù dre c'hras un isañ d'un aezhenn eo diazezet ar galvezouriezh plasma (PDP - Plasma Display panel). Ur meskad aezhenn e vez lakaet er skrammoù plasma kediet gant argon (90%) ha ksenon (10%). Aezhenn eo lakaet e pep kell e vez graet pikseloù gante. Enneget int gant un elektrod a-rez hag unan a-vann a ro an tu d'isañ pep hini anezhe.
Bieteg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar bieteg (biete, bete pe biateg) komzet gant tro-dro da 19.000 den (1997) e Meghalaya, Mizoram hag Assam en India.
César-François Cassini
César-François Cassini, bet ganet d'ar 17 a viz Even 1714 e Thury, bremañ e departamant an Oise (Bro-C'hall), marvet d'ar 4 a viz Gwenholon 1784, a oa steredoniour ha kartennour.
Aviel
Gerdarzh
Dont a ra ar ger "aviel" eus ar ger gregach εὐαγγέλιον (euaggélion), a dalvez kement ha "keloù mat", diwar eu, mat, hag a gaver en anvioù evel Eugenia.
Ernest Renan
Levezon
Berzh a reas e levr La Vie de Jésus a voe kondaonet gant an Iliz katolik. Kinniget e vez e skrid Qu'est-ce qu'une nation? da studiañ er skolioù-meur hiziv c'hoazh, ha gwelet eo evel unan eus tadoù ar Republik c'hall. E Breizh ivez e oa bras e vrud ha gwelet e veze evel unan eus ar re a rae enor d'ar vro, dre ma oa enoret e Pariz. Bras e voe e levezon war republikaned e amzer ha war ur brezhoneger ha gwerinour evel Fañch an Uhel, a gavas ul labour dindan ar Stad a-drugarez dezhañ.
Garreli gouzoug ruz
Boued
Debrer-glasvez eo ar spesad dreist-holl.
Partit Occitan
Un ezel eus Emglev Libr Europa hag eus Rannvroioù ha pobloù kengred eo. Embann a ra ur gelaouenn, Occitania, a zeu er-maez pep daou viz.
Sant-Maloù (disheñvelout)
Sant-Maloù-Gwersac'h zo ur gumun e kanton Mouster-al-Loc'h.
Tachennoù amezek da Vreizh zo bet levezonet ganti :
An inizi-mañ e su ar Meurvor Atlantel zo bet anvet o soñjal er vartoloded eus Sant-Maloù a oa eno d'ur mare bennak.
Zuienkerke
Zuienkerke (e flandrezeg: Zuunkerke) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en arondisamant Brugge hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Tedimeg
Div rannyezh a zo:
Verb amakuzativel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb amakuzativel evit komz eus ur verb amdranzitivel pa vez disheñvel ar rener yezhadurel diouzh ar graer yezhadurel, da lâret eo n'eo ket rener ar verk kiriek d'an ober displeget gant ar verb.
1054
Diwar-benn bloavezh 1054 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
1510
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1510
Listenn kumunioù Portugal
Ar c'h-concelhos pe municípios-se zo pazennoù eus ar velestradurezh hanter-hent etre ar strollegezh-diazez, ar barrez (freguesia en portugaleg) hag ar bazenn etre, hini an distrig (ur bazenn hag a oa, betek 1976, hini ar broviñs).
Verb tranzitivel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb tranzitivel pe verb tre evit komz eus ur verb a rank kaout d'an nebeutañ ur renadenn ouzhpenn ar rener.
Kervarc'h
Ardamezioù
Sturienn ː EGALE AUX AÏEUX
Araogenn
Un doare rannig yezhadurel eo an araogenn a dalvez da ziskouez natur al liamm etre ur renadenn (peurliesañ un rannfrazenn anv hag un elfenn all er rannfrazenn pe er frazenn. Alies a-walc'h e tenn al liamm-se pe d'al lec'h ma vez kavet ar renadenn pe c'hoazh d'ar prantad pa voe graet, da skouer:
Beg ar Raz
An anv
Dont a ra an anv raz (sellout ivez ouzh ar saozneg race) eus ur ger normanek tremenet e brezhoneg hag a ra dave d'ar froudoù kreñv a red etre ar c'hab hag Enez-Sun, 8 kilometr pelloc'h er C'hornôg.
Brezel Spagn
Deroù
Ar brezel a oa kroget goude ar pronunciamiento (diskleriadur enebiñ) embannet gant ur strollad jeneraled eus lu Republik Spagn. E-penn kentañ e oant dindan sujidigezh José Sanjurjo, a-enep ar gouarnamant dilennet. Ar gouarnamant a oa sturiet gant ar prezidant Manuel Azaña. Ar vroadelourien a oa harpet gant strolladoù lies mirour, e-touezh ar re-se e oa adkavet Kengevread Spagnol an dehoù emren (Confederación Española de Derechas Autónomas, CEDA), harperien ar vonarkiezh evel ar virourien relijiel (Karlisted) hag ar Falange Española de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista, ur strollad awenet gant ar faskouriezh. Sanjurjo a oa marvet en ur gwallzarvoud karr-nij pa oa o tistreiñ eus un harlu er Portugal, profitet en devoe Franco evit kemer penn an taol-stad.
Ividig
Taolioù
Droug a ra an taolioù war an ividig abalamour d'ar gwazhied ha nervennoù a dremen aze, hag aes e flistr ar gwad.
Toullañ
thumb|right|250px|Kleizhenn war-lerc'h toullañ an ividig Tud zo a blij dezho toullañ o ividig.
Д
Pempvet lizherenn al lizherenneg kirillek eo  Д, д  (de) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Darlongeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek ar c'hreiz eo an darlongeg (darlong) komzet gant tro-dro da 15.000 den en holl en Bangladesh (9.000 den) hag en India (6.000 den).
Edvard Grieg
Edvard Hagerup Grieg, bet ganet d'ar 15 a viz Even 1843 e Bergen (Norvegia), marvet d'ar 4 a viz Gwenholon 1907 e Bergen.
Ngawneg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek ar c'hreiz eo an ngawneg (ngawn) komzet gant tro-dro da 15.000 den (1984) e Myanmar.
Mea Culpa (Céline)
Ur skrid gallek 27 pajenn e oa, skrivet a-enep ar gomunouriezh war-lerc'h ur veaj graet gant Céline d'an Unaniezh Soviedel.
Antiquitates Judaicae
An oberenn
Savet eo ivez war batrom oberenn Dionysios Halikarnassos, Ῥωμαικὴ ἀρχαιολογία (Rhōmaikē archaiologia), a gonte istor Roma e gregach.
Gwynllyw Milwr
Etre istor ha mojenn
Anavezet eo Gwynllyw Milwr dre buhezskridoù daou sant brezhon, hini Kadog, savet war-dro 1100 gant Lifris ha hini Sant Gwynllyw (war-dro 1120).
Pa varvas ar roue Glywys e voe rannet e rouantelezh etre e vibien, ha Gwynllyw an henañ a oa uheloc'h e renk eget e vreudeur. Kreiz e c'halloud a oa e kantrev Gwynllwg, anvet diwar-lerc'h e anv-eñ, hag anavezet e saozneg evel Wentloog. Ur breur dezhañ a oa sant Petroc, sant brezhon e Kernev-Veur hag e Breizh.
Preizhadegoù a aoze ivez en hanternoz, da lavarout eo e Brycheiniog. E-kerzh unan eus e droioù eo e skrapas Gwynllyw merc'h e amezeg, ar briñsez Gwladus, abalamour ma ne felle ket d'ar roue Brychan he zad, he reiñ dezhañ. Brudet eo Gwladus evel unan eus pevar bigel warn-ugent ar roue Brychan.
Narbona
Douaroniezh
War ar ganol Narbona, emañ Narbona.
Henamzer
Aloubet eo bet gant ar Wizigoted er bloaz 462.
Agnes Poatev (impalaerez)
He zud
Merc'h e oa da Gwilherm V Akitania, kont Poatev ha dug Akitania, ha da Agnes Bourgogn, dugez Akitania. C'hoar e oa da Gwilherm VI Akitania,
Diftongenn
Er yezhoniezh e vez implijet an termen diftongenn (diwar an henc'hresianeg δίφθογγος difthongos "gant div sonenn", "gant div donenn" ; saozneg : diphthong) evit komz eus div vogalenn distaget renk-ouzh-renk o tremen an eil d'eben dre en em silañ betek krouiñ ur silabenn hepken.
Yezhoù zo, an hungareg en o zouez, n'o deus diftongenn ebet ha bewech ma weler div vogalenn skrivet renk-ouzh-renk e vezont distaget e div silabenn disheñvel gant ur stoksonenn (hiatus e latin), da skouer : kalauz ("bleinañ") distaget /'kɑlɑ:us/ kentoc'h evit /'kɑlɑws/.
Daou zoare diftongenn pennañ zo, hervez an elfenn vogalennek ma kouezh ar muiañ a bouez warni. (rising diphthong e saozneg) Kregiñ a ra gant ur vogalenn greñvoc'h pe brasoc'h he fouez evit eben, da skouer : /aɪ̯/ pe /aj/.
Hervez lod fonetikourion/ezed ne rank ket an diftongennoù war gresk bezañ dielfennet evel diftongennoù rik e yezhoù evel ar saozneg pe an italianeg met kentoc'h evel un heuliad ennañ ur vogalenn hag un hantervogalenn. (falling diphthong e saozneg) Echuiñ a reont gant ur vogalenn wanoc'h pe bihanoc'h he fouez evit eben, da skouer : /ɪ̯a/ pe /ja/.
An elfenn pouezet an nebeutañ warni a c'hall bezañ treuzskrivet gant un hantervogalenn, da skouer [ja]. Koulskoude, pa vez dielfennet un diftongenn en he fezh evel ur fonem nemeti e vez treuzskrivet an div elfenn enni evel vogalennoù en ur verkañ war be elfenn e vez pouezet dre skrivañ ur sin diakritek dindan ar vogalenn nann-silabennek peurliesañ, da skouer : <ɪ̯a>.
Villers-Sir-Simon
Villers-Sir-Simon a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Sumer
Keodedoù-Stad
Er IV milved kent J.K. e oa rannet Sumer etre un dousennad Keodedoù-Stad dizalc'h, bevennet gant kanolioù ha mein-bonn. Kavout a raed e pep hini un templ bras gouestlet d'an doue pe d'an doueez a oa he fatrom(ez) ha renet e oant gant pep a veleg gouarner (ensi) pe a roue (lugal) liammet a dost gant lidoù relijius ar geoded.
Fontaine-lès-Boulans
Fontaine-lès-Boulans a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Strollad Komunour Dispac'hel Aod an Olifant
Strollad Komunour Dispac'hel Aod an Olifant (e galleg: Parti Communiste Révolutionnaire de Côte d'Ivoire: PCRCI) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour oberiant en Aod an Olifant.
Brieg
Lec'hanv
Brieg a gaver ivez e meur a anv-lec'h:
Mank impalaerel
Annez
Bevañ a ra al labous en Antarktika.
Allier (stêr)
Ar stêr Allier zo ur stêr e kreiz Bro-C'hall, adstêr d'al Liger war he lez kleiz.
1513
Diwar-benn bloavezh 1513 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Léon Fleuriot
Léon Fleuriot zo ur c'helenner skol-veur eus Breizh, arbennigour war Istor Breizh hag ar Vrezhoned a-raok ar Grennamzer ha war ar yezhoù predenek (brezhoneg Enez Breizh).
Republik Poblel Mongolia
Dindan veli ar Sinaiz
Pennad istorel pennañ : Istor ar Vongolia
Pouez ar stalinouriezh
Koulskoude e voe savet nebeudig-tre a industriezh pa vane kazi holl pinvidigezhioù ar vro e kerz an noblañs hag ar savadurioù relijiel.
Kastell Ogwr
Bez' ec'h eo unan eus an tri c'hastell savet gant an Normaned er c'hornad, hag an daou all a oa re Kastell Coeti ha Castell Newydd (Pen-y-bont ar Ogwr).
Strollad Komunour Mec'hiko (Marksour-Leninour)
Sevel a ra a-du gant linenn bolitikel Enver Hoxha ha Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm).
Brest
Brest (, a-wechoù ) eo trede kêr Breizh goude Naoned ha Roazhon, e kornôg pellañ ar vro, e Breizh-Izel hag e Bro-Leon. E departamant Penn-ar-Bed emañ, Kemper o vezañ e bennlec'h. Ur porzh hag un diazezlec'h bras eus ar morlu gall eo. Kêr a oa enni 139 456 annezad e 2020, ha 202 060 er meurgêr e 2018.
Krennamzer hag Azginivelezh
Un darn eus Dugelezh Breizh e oa Brest e-pad ar Grennamzer. Goude stagidigezh Breizh ouzh Bro-C'hall e roas ar roue Herri IV an titl a gêr dezhi e 1593. E 1631 e lakaas Richelieu sevel ur porzh brezel eno. Ar porzh arnevez hag an arsanailhoù a oa savet neuze. Lojerisoù evit ar vicherourien a lakaas sevel ivez.
Meuse-Inférieure
Ar Meuse-Inférieure zo anv un departamant gall, krouet e 1795 er broioù aloubet gant ar Republik C'hall e Belgia hag an Izelvroioù, ha diskaret e 1814 pa voe distroadet an diktatour gall Napoléon Bonaparte.
Taol-mouezh
Taol-mouezh difiñv
E yezhoù all, al latin en o zouez, e vez taolmouezhiet silabennoù disheñvel en un doare rakwelus ha reizh hervez struktur resis an eil silabenn ziwezhañ.
Efedoù an taol-mouezh a-hed istor ur yezh
Alies a-walc'h e kemm ar silabennoù taolmouezhiet en un doare disheñvel diouzh ar silabennoù all keit ha m'emañ ur yezh war ziorren a-hed an amzer. Er yezhoù romanek, da skouer, e silabennoù taol-mouezhiet eo deuet vogalennoù berr al latin a orin /e/ hag /o/ da vezañ diftongennoù. Diwar ar c'hemm-se e savas un doare apofoniezh e displegadur verboù 'zo e meur a yezh romanek a-vremañ, da skouer e spagnoleg volver ("distreiñ") > volví ("distrois") met vuelvo ("distroan").
Olier Mordrel
Buhez
En hevelep bloavezh e savas gant Roparz Hemon ur seurt stagadenn, Gwalarn he zitl, d'ar gelaouenn Breiz Atao (niverenn 74, C'hwevrer 1925). D'ar mare-se e voe aozet ar c'hentañ Kuzul etrekeltiek e Dulenn, en Iwerzhon ; eno edo Taldir, Olier Mordrel, Morvan Marchal ha Youenn Drezen.
E-touez ar yaouankiz birvidik ha broadelour e voe er bloavezhioù 1930 ; perc'henn e oa d'an ampoent-se war ur stal arzoù kinklañ e Kemper, hag e klaskas un doare breizhat nevez. Ouzhpenn un tisavour hag ur skrivagner e oa un tresour ivez eus O. Mordrel, evit brudañ Breiz Atao dre gartennoù-post evel an hiniLisez Breiz Atao.
Levrlennadur
{{Porched Breizh}}
{{DEFAULTSORT:Mordrel, Olier}}
Bob Marley
Ar Wailers
E 1966 e timezas gant Rita Anderson ha mont a reas ivez da labourat d'ar Stadoù-Unanet, en Delaware, e lec'h ma oa e vamm addimezet o chom, e 1967. Labourat a ra en ostaleri Dupont ha drec'hel a ra da skrivañ kanaouennoù. Kemeret eo e lec'h er strollad gant Constantine "Dream" Walker e-keit-se. Goude e zistro, goude an hañv 1966, e kemmas kredenn hag a zeuas da vezañ rastafari ha da gaoud dreadlocks. Sevel a ra gant Peter Tosh ha Bunny Livingston al label dizalc'h "Wail'n Soul'm". O c'hentañ son produet gante o-unan er c'hiz rocksteady nevez zo anvet "Bend Down Low".
E-pad ur mare leun a ziaesterioù evito, Marley hag e strollad a yeas e darempred gant Chris Blackwell, rener al label Island, hag a embannas lodenn vrasañ e berzhioù niverus. War al label-se e voe savet « I Shot The Sheriff » gant Marley e 1973, ur ganaouenn a vo adkemeret gant Eric Clapton.
Soumieg
Ur yezh sinek-tibetek eus bloc'had ar yezhoù angamek-potchourek eo ar soumieg (sumi, sema, simi pe sumi) komzet gant tro-dro da 132.000 den (1997) e su-kreiz Nagaland hag en Assam en India.
Tchokrieg
Ur yezh sinek-tibetek eus bloc'had ar yezhoù angamek-potchourek eo an tchokrieg (chokri, chakrima naga pe chakhesang) komzet gant tro-dro da 20.000 den (1991) e Nagaland en India.
Kameled
Douaroniezh
E beg kornaoueg Gourenez Kraozon eo lec'hiet Kameled.
1515
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1515
Bob Marley
Bob Marley and the Wailers
Daoust d'an disparti e talc'has Marley da enrollañ evel "Bob Marley & The Wailers". E-ouez z sonerien nevez, menegomp ar breudeur Carlton hag Aston "Family Man" Barrett d'an taboulinoù ha d'ar gitar boud, Junior Marvin ha Al Anderson d'ar gitar, Tyrone Downie ha Earl "Wya" Lindo gat ar c'hlaouieroù, hag Alvin "Seeco" Patterson gant ar benvegoù-tos. An "I Threes", anezhe Judy Mowatt, Marcia Griffiths, ha maouez Marley, Rita, a gane.
Limnophila aquatica
Limnophila aquatica a zo ur blantenn-dour eus kerentiad ar plantaginaceae. Kavout a reer anezhi e Sri-Lanka hag India
Verona
Istor
E 489 e oa aloubet gant roue ar c'hoted, Teodorig Veur, a savas e balez enni. Etre daouarn ar C'hoted e chomas a-hed ar Brezel ar C'hoted, nemet e 541 pa antreas un ofiser armenian enni. Tabut e-touez ar jeneraled vizantinat a aotre ar c'hoted d'he mirout avat. En aner hec'h argasas Valerianus e 552 ha gant peurziskar ar galloud gotek en Italia e kouezhe ar gêr hepken.
Ш
C'hwec'hvet lizherenn war' n ugent al lizherenneg kirillek eo Ш, ш (cha pe sha) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Marquillies
Monumantoù ha traoù heverk
An iliz katolik Sainte-Geneviève: distrujet e voe e-pad ar Brezel bed kentañ, adsavet e voe goude 1918.
Beylik
prantad kentañ
Goude emgann Manzikert (pe emgann Malazgirt) (26 a viz Eost 1071) e voe trec’het impalaeriezh Bizantion gant an Durked seldjouk. Un emglev a voe etre impalaeriezh Bizans ha Süleyman Shah, penn ar Seldjouked. Ar re-se a stalias ur sultanelezh e Konya (ar sultanelezh Roum) gant Nikee (bremañ Iznik) evel kêrbenn (1081-1097) ha goude Ikonium (bremañ Konya) (1097-1302). Etre an div impalaerezh e voe staliet klanioù, renet gant beyed a doue ul le gwazoniezh d’ar Seldjouked.
Mammennoù
Troet diwar pennadoù Wikipedia galleg ha turkeg
Sinoù diakritek
Ur sin diakritek (diwar ar gresianeg: διακριτικός “diforc'hañ”) a zo anezhañ n'eus forzh peseurt merk implijet dre skrid evit diforc'h ur ger diouzh unan all heñvel outañ pe c'hoazh evit kemmañ an doare da zistagañ ul lizherenn resis.
Testimonium Flavianum
Débat sur l'authenticité
La question de l'authenticité du Testimonium flavianum se pose depuis le XVIe siècle et la prise de position de Lucas Osiander. En effet, Origène, dans son Contre Celse, affirme que Josèphe ne croyait pas que Jésus était le Christ. La controverse s'est intensifiée au XVIIe siècle puis au XVIIIe siècle où Voltaire et les encyclopédistes ont imposé l'idée d'un faux. Ernest Renan fut le premier savant moderne d'envergure, cependant après Henri Wallon, à défendre l'authenticité, sous réserve d'interpolations mineures. La thèse de l'interpolation totale a été prédominante entre les deux guerres, puis, à la suite de la publication des manuscrits syriaques par Shlomo Pinès, celle de l'interpolation partielle. Le développement récent des études sur le judéo-christianisme a renouvelé la façon de considérer le texte et relancé la thèse de l'authenticité complète. Aujourd'hui, les avis restent partagés et l'on trouve des partisans de chaque point de vue aussi bien chez les juifs, les chrétiens et les chercheurs qui n'ont pas de conviction religieuse.
Sinoù diakritek
Lec'h ar sinoù diakritek
Kemmañ kalz a c'hell lec'h ur sin diakritek, pe a-us pe a-is d'ul lizherenn, pe vogalenn pe kensonenn, pe diouzh un tu dezhi pe c'hoazh a-dreuz dezhi. Meur a sin diakritek a c'hell kaout ul lizherenn ivez, da skouer:
Testimonium Flavianum
Interpolation complète
Il suffit d'examiner les deux événements, reportés dans leur position originale, pour se rendre compte comment le passage concernant Jésus est une évidente insertion (maladroite) qui interrompt la relation séquentielle que Flavius Josèphe voulait donner à deux disgrâces qui arrivent aux Juifs à cette époque.
Après avoir terminé le récit d'un massacre d'habitants de Judée par des soldats romains, suite à une émeute parce que Pilate s'était servi de l'argent du Trésor Sacré pour réaliser un aqueduc, par la phrase : « Ainsi se termina l'émeute », Joseph Flavius raconte ensuite une autre disgrâce qui frappe les Juifs en commençant ainsi : « Dans la même période un autre événement terrible jeta le désordre parmi les habitants de Judée et simultanément eurent lieu des actions de nature scandaleuse en connexion avec le temple d'Isis à Rome... ». Il a suffit de mettre entre les deux phrases, que l'auteur réunit comme les anneaux d'une chaîne, le passage concernant Jésus qui commence par : « Au même temps, environ, vécut Jésus, un homme sage... » pour se rendre compte que cette phrase est une interpolation grossière entre deux faits qui l'excluent.
Interpolation partielle
Le texte serait partiellement remanié : une fois retirées les expressions à connotation chrétienne, apparaît un texte cohérent, conforme au style de Josèphe, où Jésus est simplement considéré comme « un homme sage ». C'est le point de vue qui avait été adopté par Ernest Renan et qui est aujourd'hui celui de la majorité des spécialistes.
Amzer-dremenet amstrizh
Galleg
E galleg evit sevel an amzer-dremenet amstrizh (passé composé) e reer gant ar verb-skoazell avoir "en devout" peurliesañ, ha gant ar verb-skoazell être "bezañ" e degouezhioù resis :
Euroscaptor grandis
Euroscaptor grandis, pe goz vras Sina, a zo ur spesad bronneged eus ar c'herentiad Talpidae hag a vev e Sina ha Vietnam.
Meloureg
Ur yezh sinek-tibetek eus bloc'had ar yezhoù angamek-potchourek eo ar meloureg (meluri pe anyo) komzet gant 4 den nemetken e 1961 e Nagaland en India.
Verb amdranzitivel
Verb tranzitivel-amdranzitivel
E yezhoù 'zo e kaver ivez verboù tranzitivel-amdranzitivel a c'hell bezañ implijet evel verboù tranzitivel pe evel verboù amdranzitivel, da skouer:
606
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 606
Timbroù Fiume
D’ar 24 a viz Ebrel 1921, ez eo dreistmoullet timbroù 1919 gant "24 - IV - 1921" ha "Costituente Fiumana". Ar bloaz war-lerc’h ez eo ouzhpennet "1922" war an timbroù.
Karanteg (kumun)
Anv
Gerdarzh
Mart Amerika
Hir ha moan eo korf mart Amerika ha goloet gant ur vlevenn c'hell. Sklaeroc'h eo e c'houzoug eget ar peurrest eus e gorf. E lost zo hir ha blevek. Begek eo e vin ha damguzh eo e skilfoù, evel re ar c'hizhier, ar pezh a lak anezhañ da bignat aes er gwez. Bez' ez eus torchennigoù dindan e bavioù hag a harp anezhañ da gerzhout war an erc'h.
Volusianus
Muntret e oa gant e soudarded, asambles gant e dad, e 253 en Interama.
Verb gwan
War dachenn ar yezhoniezh hag ar yezhadur e vez implijet an termen verb gwan evit komz eus meur a doare verb disheñvel:
Wulverdinge
Wulverdinge , Wulverdinghe he anv ofisiel, zo ur gumun er Westhoek e Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
Timbroù Anjouan
E 1892 e teu er-maez timbroù boutin ar rummad “Navigation et Commerce” a Vro-C’hall gant ar meneg “Sultanat d’Anjouan”.
Ger kevrennek
Kevrennadur dibenn
Ouzhpenn-se ne denn ket dre ret rummad yezhadurel ar ger kevrennek da hini ebet eus rummadoù ar morfemoù a zo ennañ. Da skouer, e saozneg ur must-have a vez renket e-touez an anvioù-kadarn daoust ha ma 'z eo must ha have verboù o-daou.
Ж
Skeudenn:Cyrillic letter Zhe.png Seizhvet lizherenn al lizherenneg kirillek eo Ж, ж (je pe zhe) hervez urzh al lizherenneg rusek.
1058
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1058
Kensonenn kevig taravat dre strakal
Divouezh eo an holl gensonennoù dre strakal.
Dimmu Borgir
Spiritual Black Dimensions ha Puritanical Euphoric Misanthropia
Goude sonadegoù evit Enthrone Darkness Triumphant, eo degemeret Mustis er strollad, da seniñ gant an douchennaoueg hag Astennu d'ober gant ar gitar. Dimmu Borgir a embann neuze Spiritual Black Dimensions e 1999 ha Puritanical Euphoric Misanthropia e 2001. Cheñchamantoù zo er strollad goude, Nagash az a kuit, ar soner giter-boud ICS Vortex a gemer e blas, hag a ra ivez ar c'han sklaer. Mont a ra kuit Tjodalv ivez (en abeg da gudennoù gant e familh hag evit krouiñ ar strollad nevez Susperia), erlec'hiet eo gant Nicholas Barker, a zeu eus Cradle of Filth. Astennu a guita ar strollad, skarzhet abalamour d'e live gitar re izel.
Gevrezeg
Ardamezioù
En glazur e c'hwec'h kanochenn en argant, 3, 2, 1 ; e gab ivez en glazur, karget gant teir zirenn ivez en argant.
608
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 608
Kim Le Quang
C'hoari a ra e Kelc'h Roueel Echedoù Charleroi.
Ъ
Ne vez ket implijet nag e serbeg nag e makedoneg met gwelet e vez ar roudoù bet laosket war he lerc'h e stumm al lizherennoù palatized њ ha љ.
1518
Diwar-benn bloavezh 1518 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Rouantelezh Wei
En em gevredañ a reas Wei gant Han da vrezeliñ a-enep Qin, met o lu a oa faezhet e 293 kt J-K e emgann Yique
Eudyptula
Eudyptula a zo ur genad e rummatadur an evned. Unan eus ar 6 genad a ya d'ober ar c'herentiad Spheniscidae (hini ar manked) eo.
Likoud
Ur strollad politikel eus an tu-dehoù bet krouet e 1973 en Stad "Israel" eo Likoud. Kement hag "Emglev" e talvez likoud (ליכוד) en hebraeg.
Hobart
Douaroniezh
Lec'hiet eo Hobart e gevred an enez, war aber an Derwent River, nepell diouzh Mount Wellington (Menez Wellington), dezhañ 1 271 m uhelder.
Raganv kreñvaat
Daoust ha ma c'hall kenglotaat o stumm e yezhoù zo, ec'h eo disheñvel eo ar raganvioù kreñvaat diouzh ar raganvioù emober rak ne raent nemet pouezañ war un elfenn resis kentoc'h evit talvezout da gemmañ ster ar verb, da skouer e saozneg:
1060
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1060
Job an Irien
Oberennoù
Ober a ra gant ar skritur anvet skolveurieg.
Triftongenn
Bez' e c'heller pouezañ muioc'h war n'eus forzh peseurt elfenn eus un triftongenn,
Gwereg II
E 587 ec'h aloubas Bro-Naoned. Sikouret e voe gant ar rouanez Fredegunda e 590.
Atlas (loarenn)
Dizoloet e voe gant Richard Terrile e 1980 dre studiañ luc'hskeudennoù graet gant Voyager hag anvet e voe S/1980 S 28. E 1983 e tegemeras an anv ofisiel Atlas, hervez ar ramz mitologel a zalc'he an oabl war e zivskoaz. Sadorn XV eo anvet ivez. Ul loarenn vêsaer eur ar walenn A eo war a seblant. Ouzhpenn-se e voe dizoloet ur walenn dev-tre, R/2004 S 1 hec'h anv, e-barzh he c'helc'htro. Luc'hskeudennet e oa bet Atlas e 2005 gant ar sontenn Cassini.
Stanley Kubrick
War-zu an dizalc'hidigezh
Etre 1950 ha 1951, ez eas gant ur mignon war tachenn ar sinema (n'eo ket bet en ur skol sinema james) en ur labourat war daou film-berr : Day of the fight hag a zanevell istor ur bokser, an eil film, anvet Flying padre, un istor beleg. E 1953, e sevenas e gentañ film, Fear and desire. Ar film-mañ, savet gant arc'hant roet gant tud tost da Gubrick, a zo diwar-benn ur strollad soudarded zo e karg da vont a-dreñv talbenn an enebourien, a-benn tagañ ur strollad soudarded all. Met diwezhatoc'h, Kubrick a glaskas adtapout holl gopiennoù ar film-mañ. Hervezañ, ne oa ket mat a-walc'h ar film (sin e youl da dizhout palioù peurvat).
Monchy-Cayeux
Monchy-Cayeux a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Stanley Kubrick
Ur sell war ar rouestl denel
Evit e film diwezhañ, Kubrick a labouras e New York. Eyes Wide Shut, gant Nicole Kidman ha Tom Cruise, a zo ur film tennet en un doare dieub-kenañ eus un danevell skrivet gant Arthur Schintzler. Pa oa o seveniñ A clockwork orange, Kubrick a zisplegas : "Tem an istor eo an dud o deus c'hoant kaout stabilded, boazioù, urzh en o vuhez met er memes koulz o deus ur c'hoant a drioù-kaer, ur c'hoant distruj. Al levr a c'hoari da lakat tal-ouzh-tal oberoù ar gwaz gant huñvreoù e vaouez ha goulenn a ra hag-eñ ez eus ur wir diforc'h etre huñvreal un doganiñ pe en ober evit gwir ? ha n'eo ket un istor aes da gontañ met me gav din eo unan eus bravañ istorioù Schintzler [...]". Kubrick a varvas ar 7 a viz Meurzh 1999, a-raok ma vefe skignet ar film er salioù sinema, amzer dezhañ da zamechuiñ an urzhiañ eus ar film.
Levezon Kubrick
E-keñver an teknikoù skrivañ evit ar senario, Kubrick en oa un damkaniezh personel ispisial-kenañ. Evitañ e-barzh istor ur film e oa ret kaout "unanennoù diveuzus" (pa labouras war A.I e lavaras da Vadis e oa ret evit ar fim-mañ kaout c'hwec'h) hep ober van ouzh al liammoù etrezo. Pa ouezer-se e komprener gwelloc'h frammoù filmoù evel 2001 : A Space Odyssey pe Full Metal Jacket, savet war patrom kenglotadurioù bloc'hadoù ar senario kentoc'h eget lakaet war-zu psikologiezh pe diorroadur dramael an tudennoù. Evit an tachenn-se, e vez gwelet e levezon war filmoù evel The Deer Hunter savet gant Michael Cimino, pe Apocalypse Now gant Francis Ford Coppola. E varregezh evit ar flemmgan (dreist-holl e barzh Dr. Folamour) en eus bet ul levezon bras-kenañ war sevenerien evel ar breudeur Coen gant filmoù evel Fargo pe Barton Fink.
Timbroù Labuan
An timbr diwezhañ embannet e 1902 evit al Labuan zo ar meneg LABUAN COLONY warnañ ha diskouez a ra ur gurunnenn. Goude bezañ bet staget ouzh Tiriadoù ar Strizh-mor (“Straits Settlements” e saozneg) e 1906 e paouez Labuan a embann timbroù nevez dindan e anv. Ar restadoù a vo implijet e-pad ur prantad-amzer c’hoazh, un tamm mat anezho o vezañ lakaet e gwerzh evit an dastumerion. N’int ket priziet kêr bremañ neuze.
XVIvet kantved
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar kantved
Association Sportive Nancy-Lorraine
An Association Sportive Nancy-Lorraine a zo ur c'hlub mell-droad gall krouet e 1967 diwar an unaniezh gant an AS Lorraine.
Karaez-Plougêr
Gerdarzh
Kalz a draoù zo bet kinniget evit an anv se, darn iskis ha fentus ː
Forró
Levezon
Poblek da vat eo ar forró e kêrioù Caruaru, Mossoró ha Campina Grande, ma'z eo arouez Gouel Yann (Festa de São João), hag e Fortaleza, Aracaju, Natal ha Recife ma vez aozet abadennoù a-hed an noz. Ha just a-walc'h, forró eo ivez an anv a vez graet eus an noziadoù-se ivez.
Bodad Marksour-Leninour Dispac'h
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Revolusjon ("Dispac'h").
Partitu di a Nazione Corsa
Ar Partitu di a Nazione Corsa (Strollad ar Vroad Korsikat) a zo ur strollad emverour korsikat. Krouet e oa bet d'ar 24 a viz Gouere 2002 e Corte dre unvaniezh Unione di u Populu Corsu, A Scelta Nova hag A Mossa Naziunale. E Furiani eo bet dalc'het e gendalc'h diazezañ d'ar 7 a viz Kerzu 2002. Enep ar feulster politikel emañ ha stourm a ra evit emrenerezh Korsika kentoc'h eget evit he dizalc'herezh.
Aleksandr Petrov
thumb|125px|Aleksandr Petrov Aleksandr Dmitrievich Petrov, Александр Дмитриевич Петров a zo bet ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1794 e Biserovo (Rusia) ha marvet d'an 22 a viz Ebrel 1867 e Varsovia (Polonia).
Dainville
Bered ar C'hommonwealth : Dainville British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Digoret e voe e miz Ebrel 1918. Implijet e voe betek miz Here 1918.
Ave Maria
Ur bedenn gristen a lavarer d'ar Werc'hez Vari eo an Ave Maria, a zo "Me ho salud Mari" e brezhoneg. Diazezet eo war un arroud eus Aviel Lukaz.
Skrid ar bedenn
Setu an destenn orin e henc'hresianeg :
Corrèze
Corrèze (Corresa en okitaneg) zo un anv-lec'h gallek:
Falc'hun-roc'h
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika ha mervent Eurazia.
Bleiz-stêr
Doareoù pennañ
Ar bleizi-stêr a c'hell tizhout 180 cm ha pouezañ 34 kg. Ar parezed zo bihanoc'h ha pouezañ a reont 26 - 27 kg hepken. Ur vlevenn stank ha c'hwek, gell-du he liv, en deus. Un tarch gwenn disheñvel he stumm evit pep loen zo war e c'houzoug. Ront eo e benn ha berr e zivskouarn. Gant kreoñ eo goloet ar fri hag an divfron hepken a c'haller gwelet. E zaoulagad ledan a ro tro dezhañ da hemolc'hiñ dindan an dour. Berr ha palvezek eo e bavioù. 12 vloaz e c'hell bevañ en ur gwarezva, kalz nebeutoc'h en natur moarvat.
Liammoù diavaez
Ar bleiz-stêr war lioncrusher.com
Harry Potter
Kerambreoù
Rannet eo Hogwarts dindan pevar c'hoskoriad :
Ar gelennerien zo : Minerva McGonagall evit Gryffindor, Pomona Sprout evit Hufflepuff, Filius Flitwick evit Ravenclaw, ha Severus Snape evit Slytherin.
Listenn al levrioù
1- Harry Potter and the Philosopher's Stone (1997) - Harry Potter ha Maen ar Furien (2012)
7- Harry Potter and the Deathly Hallows (2007)
Ishi
thumb|Ishi e [[1914]] Ishi (ganet e 1860 – marvet d'ar 25 a viz Meurzh 1916) eo an anv roet d'an diwezhañ Indian Yana eus ar meuriad Yahi e Kalifornia. E yezh, ar Yahi e talvez "Ishi"kement ha "den". Lâret e vez e oa Ishi an diwezhañ indian e Kalifornia an hanternoz hag en doa bevet e vuhez leun er-maez eus ar sevenadur european.
Drogon (mab Karloman)
Drogon (?-† war-lerc'h 753), a oa mab da Garloman, maer ar palez en Aostrazia, ha mab-bihan da Garl Martel.
Dilezel ar galloud a reas e dad da vont da vanac'h. Drogon an hini a zlee kaout ar garg neuze, met kemeret e voe gant e eontr, Pepin Grenn.
Hesiodos
Ar fedoù
Treuziñ ar mor a reas neuze, ha mont da chom da Askra ma prenas un tamm douar e-harz ar Menez Helikon. Eno e timezas gant Pykimede, ha daou vab o doe: Hesiodos ha Perses.
Parzheneg
Parzheneg (Parthenay-de-Bretagne e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen, e Kanton Roazhon-Gwalarn betek 2015, diwar-vremañ e kanton Meled.
Kastelodenn
Meur a seurt hag a stumm kastelodenn zo, hervez ar pezh a boazher enne pe hervez penaos e poazher. Ur seurt kastelodennoù zo hag a vez graet paelonoù anezho.
Keoded ar Vatikan
Riez Keoded ar Vatikan diouzh e anv ofisiel (Stato della Città del Vaticano en italianeg, Status Civitatis Vaticanae e latin hag ar Vatikan evit berr) eo ar riez vihanañ er bed (0.44 km²) hag un enklozadur eo e-kreiz Roma, ar gêr nemeti ma'z eus div gêr-benn. 932 annezad a gaver er Vatikan, met nebeutoc'h a geodedourien, darn anezho evit un amzer berr. A-wechoù e vez anv eus ar Sez Santel, met eus sez ensavadurioù an Iliz katolik roman staliet eno ez eus kaoz er mod-se. Ar Pab, eskob Roma, Vikel ar C'hrist, eo penn ar riez, hemañ dilennet gant ar gardinaled, pennoù uhelañ an iliz. Hiziv eo Frañsez, dilennet e 2013, ar pab o ren.
Eno e kaver meur a vonumant relijiel ha sevenadurel : Penniliz Sant-Pêr, ar Chapel Sistina ha mirdioù a bep seurt. Gwerzhañ timbroù, eñvorennoù ha levrioù, ha mont-tre ar mirdi a ya d'ober armerzh ar Vatikan.
Liammoù diavez
Lec'hienn ofisiel
Monceau-Saint-Waast
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Carolus
Carolus zo un anv-badez latin, savet diwar an anv germanek Karl, pe Carl.
Shu Han
Istor
Kañseler Shu-Han, Zhuge Liang a sinas ar peoc'h gant Wu rak krediñ a rae e oa pouezusoc'h da aloubiñ Cao Wei hag adsevel an Tierniezh Han. Meur a wech e aloubas an norzh met c'hwitañ a reas pep gwech. E erlerc'hier, Jiang Wei a gendalc'has gant e bolitikerezh met n'en-doe ket muioc'h a berzh.
Tri Bleiz Die
Pladennoù
Graet o deus paotred Tri Bleiz Die muioc'h eget 200 sonadeg e Breizh met ivez e Bro-C'hall hag e Belgia.
Liammoù diavaez
Lec'hienn internet kozh ar strollad O fajenn war Myspace
Henc'hutneg
Ur rannyezh eus an norseg komzet en enez Gotland e oa an henc'hutneg. Disheñvel a-walc'h eus eilstummoù arall an norseg evit bezañ kavet ur yezh wir.
An hevelep gwrizienn *gut a gaver en hec'h anv hag hini ar C'hoted ha, hervez ar yezhourien Elias Wessén ha Dietrich Hofmann, an henc'hutneg eo ar yezh tostañ ouzh ar goteg.
POUM
Darvoudoù miz Mae 1937 e Barcelona
D'an 3 a viz Mae 1937 e Barcelona e klaskas rener ar polis (Rodriguez Salas e anv) ha daou c'hant den adtapout dre heg ar greizenn pellgomz, hag a oa dindan dalc'h izili CNT abaoe penn-kentañ ar brezel. Tenn e teuas an traoù da vezañ, ha derc'hel a reas izili CNT. Met aon o doe e vefe taget savadurioù all, neuze e rojont armoù a-benn o difenn. Savet e voe bardelloù er gêr a-bezh : diouzh un tu e oa izili CNT ha re POUM, poliserien ha stalinourien diouzh an tu all. Pennoù-bras CNT ha ministred CNT a c'houlennas gant ar stourmerien chom a-sav gant an emgann, ha heñvel e reas pennoù-bras POUM. Daoust ma renent war ar gêr a-bezh e rankas al labourerien dilezel ar bardelloù. D'ar 6 a viz Mae e paouezas an emgannoù ha distrujet e voe ar bardelloù. Met profitañ a reas izili PCE ha gouarnamant Juan Negrín (kemeret en doa plas Francisco Largo Caballero) eus an darvoudoù-se evit gwaskañ an anarkourien ha re POUM, hag a voe lakaet er-maez lezenn.
Gwask ha berzidigezh
Divodet e voe an unvezhioù brezel ha lod brasañ o fennoù-bras a voe bac'het. Ul lodenn anezho a voe jahinet pe drouklazhet peogwir n'o doa ket heuliet politikerezh ar gouarnamant a oa dindan beli URSS Stalin. Andreu Nin az eas diwar wel e-pad meur a zevezh, hag adkavet e voe e gorf e-kostez Madrid : drouklazhet e oa bet gant izili spagnol ha rusian GPU.
Frederig II (Loren)
Kenren a reas gant e dad en dugelezh adalek 1019. Pa varvas an impalaer Herri II (impalaer santel) en 1024 en em savas a-enep an impalaer nevez, Konrad II, war-un dro gant Ernest II, dug Swabia. A-benn ar fin e plegas d'e anzav da impalaer. Mervel a eure e 1026.
1063
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1063
Yezhoù akaek
Un isskourr eus ar yezhoù loloek ar su eo ar yezhoù akaek.
Bérengère
Pennad kar
Berengario
Luís de Camões
E vuhez
E dud a oa eus Chaves, e hanternoz ar vro, e-kichen Galicia. E dad Simão Vaz a guitaas e diegezh da glask pividigezh da India, ha mervel a eure e Goa goude un toullad bloavezhioù. Addimeziñ a reas an in tañvez. E Coimbra en defe studiet. E 1553 e vefe lestret hag aet kuit betek Goa, en Indez, ma chomas betek 1569.
Falc'hun sakr
Boued
Bevañ a ra diwar grignerien ha laboused dreist-holl.
1601
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1601
Yezh enteuzel
An darn vrasañ eus ar yezhoù komzet en Europa a zo yezhoù enteuzel anezhe mui pe vui.
Bulgaria
Bulgaria (e bulgareg България, LFE: //) a zo ur riez e gevred Europa. Harzoù he deus gant Turkia ha Gres er Su, Serbia ha Makedonia an Norzh er c'hornôg ha Roumania en Norzh. Er Reter emañ-hi war riblenn ar Mor Du.
Istor
Gant feur-emglev Berlin (1878) e voe krouet un diernegezh emren hag en em astenne war Moesia ha rannvro Sofia, Alexander Battenberg a oa he ziern kentañ. Evel-se e voe lakaet un harz da vennozh Bulgaria vras a vounte Rusia evit e sevel ha chom a rae meur a vulgareger dindan beli ar broioù nes. An darn vrasañ eus Trakia a yeas e dalc'h tiernegezh emren Roumelia ar Reter tra ma voe adroet ar peurrest da Durkia.
Goude hec'h unvaniezh gant Roumelia ar Reter e 1885 goude ar brezel serbek-bulgarek ez eas an diernegezh d'ur rouantelezh wir e 1908. He roue kentañ a oa Ferdinand Iañ Bulgaria en-doa kemeret ar galloud goude ma oa bet ret da Alexander Battenberg dilezel an tron.
Politikerezh
Kuzul ar vinistred a zo reolet gant ar ministr kentañ Sergey Stanichev adalek 17 a viz Eost 2005 hag a zo ar c'horf pennañ eus skourr-oberiant ar gouarnamant. 20 ministr a zo ennañ. Gant ar strollad brasañ er parlamant eo anvet ar ministr kentañ.
Amzer-beurdremenet
Brezhoneg
E brezhoneg e saver ar peurdremened diwar ur verb-skoazell ("kaout/bezañ") displeget en amdremened mui un anv-gwan-verb. Pa vez displeget gant ar verb-skoazell "ober" e van stumm ar verb pennañ en anv-verb ha neuze ec'h implijet anv-gwan-verb "ober" ("graet") displeget d'e dro gant ar verb-skoazell "kaout", da skouer:
Bulgaria
Relijion
Relijionoù arall ez eus e Bulgaria, avat : an islam, ar gatoligiezh hag ar brotestantiezh. Erruet eo an islam e Bulgaria gant an durked er. Skignañ a reas etre ar hag ar  kantved a-drugarez d'an embroadeg durkat. Un darn vras eus ar Vulgared a gemmas o feiz ivez. E 1878, pa yeas da zieub ar vro, e oa muzulman 40% eus ar boblañs. An darn vrasañ o deus divroet, avat, hag e 2001 ne chome nemet 967 000 muzulman (12,2% ar boblañs) er vro.