cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bourbon-l'Archambault
Istor
Gwechall edo Bourbon e bro ar v-Bituriged, a roas o anv da gêr Bourges (Avaricum). Meur a hent roman a dremene drezi, hag a liamme Bourges ouzh Autun, Lyon ha Clermont-Ferrand. Roud zo eus un templ roman kozh d'an doue Apollon, el lec'h emañ an iliz Saint-Georges. Keêr-benn aotrouien Bourbon e oa, a-raok Moulins. Dont a ra an anv Archambault eus anv nav aotrou a oa en anv-se, etre an Xvet hag an XIIvet kantved (ar 1añ a veve en 959 ; an eil en 1018 ; an 3de en 1064 ; ar 4e en 1075 ; ar 5vet en 1096 ; ar 6vet en 1099 ; ar 7vet en 1177 ; an 8vet en 1200 ; an 9vet en 1249).
André Cayatte
André Cayatte, bet ganet Marcel Truc e Carcassona (Aude) d'an 3 a viz C'hwevrer 1909 hag aet da Anaon e Pariz IV d'ar 6 a viz C'hwevrer 1989, a oa ur filmaozour ha skriver senario gall. Un nebeud romantoù ha dastumadoù barzhonegoù a oa bet embannet gantañ ivez.
Moulin-Neuf (Dordogne)
Moulin-Neuf (Molin Nuòu en okitaneg) zo ur gumun eus Bro-C'hall en departamant Dordogne.
Sternenberg (Elzas)
Sternenberg zo ur gumun vihan eus Elzas, e kanton Dammerkirch‎, en arondisamant Altkirch. 156 a dud a oa eno o chom e 2012.
Saint-Pierre-la-Vieille
Saint-Pierre-la-Vieille a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant pemp kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Condé-en-Normandie.
Moulin-Mage
Moulin-Mage (Lo Molin Màger en okitaneg) zo ur gumun eus Bro-C'hall en departamant Tarn.
Parma bicolor
Ar Parma bicolor zo ur pesk eus kerentiad ar Pomacentridae.
Bezares
Bezares zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Dicaeum
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged ha daou-ugent a ya d'ober ar genad :
Caius Cilnius Mæcenas
Caius Cilnius Mæcenas a oa ur politikour roman pinvidik en amzer an impalaer roman Augustus. Gant e arc'hant e roas skoazell d'ar barzh Vergilius, ha da veur a hini all.
Medea (Friuli-Venezia Giulia)
Medea  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Gorizia e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia hag a oa e proviñs Gorizia  betek  2018,  pa voe diskaret ar broviñs.
Canillas de Río Tuerto
Canillas de Río Tuerto zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Dicaeum virescens
Annez
Brosezat eo ar spesad en Inizi Andaman.
Cañas (La Rioja)
Cañas zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Myrmophylax atrothorax
Myrmophylax atrothorax a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.
Terentia (Cicero)
Terentia (ganet en -98 e Roma ha marvet en 6) a oa ur vaouez pinvidikn hogen a renk izel, e Henroma, eus ar gens Terentia, ha pried ar politikour Cicero. Hanterc'hoar e oa d'ar vestalenn Fabia. Madoù he devoa, ma c'hallas dimeziñ, war-dro -80--79 d'an alvokad Cicero, ha daou vugel o doe : Tullia, ganet war-dro -78, ha Marcus, ganet en Eost -65.
Castañares de Rioja
Castañares de Rioja zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Romans d'Isonzo
Romans d'Isonzo  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Gorizia e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia hag a oa e proviñs Gorizia  betek  2018,  pa voe diskaret ar broviñs.
Macaca tonkeana
Macaca tonkeana a zo ur spesad makaked eus kerentiad ar Cercopithecidae.
Cidamón
Cidamón zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Barbara Bach
Barbara Bach, bet ganet Barbara Goldbach d'ar 27 a viz Eost 1947, zo un aktourez ha top model stadunanat. Dreistbrudet e voe gant roll ar James bond girl Anya Amasova er film The Spy Who Loved Me (1977) hag evit roll ar spierez Maritza Petrović er film Force 10 from Navarone (1978). Dimezet e voe e 1981 gant Ringo Starr, bet ezel eus ar strollad The Beatles.
Ramon Mercader
Drouklazhañ Trotsky : an oberiad Utka
E miz Meurzh 1939 e resevas Pável Sudoplátov, a oa rener departamant an Oberiadoù Arbennik dija, digant Stalin an urzh fraezh da echuiñ gant buhez Trotski. Nahum Eitingon, a oa o paouez erruout e Moskva, a voe karget gant Sudoplátov da aozañ an oberiad Утки Utka, "Houad". Ne voe ket peuraozet an taol a-raok miz Gouere, ha e deroù miz Eost hepken e voe aprouet gant Stalin e-unan. Meur a rann a voe en Utka, enno komunourion spagnat ha mec'hikan bet tutaet e-kerzh Brezel diabarzh Spagn. Unan eus ar rannoù-se, renet gant al livour mec'hikan David Alfaro Siqueiros, a oa da vuntrañ ar marc'h-blein harluet ; unan all, Caridad ha Ramon Mercader hepken enni, a oa da eveshaat ha da zastum titouroù — adalek kentañ doare ar raktres e oa bet soñjet lakaat mamm ha mab da gemer perzh.
An oberiad Gnomo
E miz Mae 1943 e c'hourc'hemennas Jozef Stalin ma vije aozet ur raktres evit divac'hañ Ramon Mercader. E dibenn 1943 e tigoras an URSS ur c'hannati e Mec'hiko, ar pezh a bourchase ur gwasked lezennel da rezidentura an NKVD er vro. Div kefridi bennañ an NKVD eno a voe spiañ SUA evit dastum titouroù diwar-benn o bombezenn nukleel, ha divac'hañ Ramon Mercader.
Tarcento
Tarcento zo ur gumun eus proviñs Udine e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Troilo Orsini
Arz
Troilo Orsini a weler en un daolenn gant Anastasio Fontebuoni hag a zo anvet  Troilo Orsini che soccorre Caterina de’ Medici e Carlo IX, hag a voe urzhiet gant Maria de' Medici (rouanez Bro-C'hall) e 1620 evit lakaat e Palez al Luxembourg e Pariz.
A Little Pond
Istor
Kregiñ a ra ar film gant un devezh boas en ur gêriadennig korean o vevañ doare mod kozh. Ar vugale a vez o c'hoari, ar gwazed a vez astennet tro-dro da c'hoarioù taol. Ur c'helnner yaouank a vez o teskiñ ur ganaouenn d'ar skolidi evit kanañ anezhi e-pad ur sonadeg. Siwazh dezho an talbenn hag a oa pell dioute abaoe sizhunioù ma oa krog Brezel Korea a erru trumm gant ma vez al lu sukorean o kilañ bountet kreñv gant nerzhioù Norzhkorea.
Gotthard Heinrici
Gotthard Heinrici, ganet d'ar 25 a viz Kerzu 1886 hag aet da Anaon d'an 10 a viz Kerzu 1971, a oa un ofiser uhel alaman e-pad an Eil brezel-bed. Heinrici a zo bet brudet pa voe lakaet evel penn Strollad Arme ar Vistula, ar peurrest eus ar Strollad Arme Kreiz, war talbenn Berlin e miz Ebrel 1945.
Sidney Bechet
Buhez
Sidney Bechet a zo ganet d'ar 14 a viz Mae 1897 e Orlean Nevez
Gotthard Heinrici
Talbenn Berlin
Strollad Arme ar Vistula a oa savet gant div arme: an 3e Arme Panzer renet gant ar jeneral Hasso von Manteuffel hag an 9vet Arme renet gant ar jeneral Theodor Busse. Heinrici a oa bet kefridiet da dalañ ouzh an tagadennoù soviedel war ar stêr Oder en desped da vezañ e penn un armead didud hag isdafaret. N'eus nemet an tiriad a roe harp da Heinrici; toullet e voe gant fozioù difenn ha kuzhet an 9vet Arme war teir linenn difenn war uhelderioù Seelow. Staliet mat e oa an alamanted a-us da douaroù traez, ha bouilhennek ribloù an Oder. 3de Arme Panzer Manteuffe,dafaret gant nebeutoc'h ha kirri hobregonet evit an 9vet Arme, a oa bet staliet dammheñvel met en norzh evit talañ ouzh un dagadenn a-gostez gant ar Marechal Konstantin Rokossovsky hag e 2vet Talbenn Bielorusian.
D'ar 16 a viz Ebrel e oa kroget Emgann an Oder-Neisse. An Arme Ruz a dage gant 1 500 000 soudard evit ar pezh a anvent "Oberiadur argadiñ Berlin".
Beowulf
Enklasket ez eus bet heñvelegezhioù en Europa : Saga Grettir en Island, Hrólfr Kraki e Danmark hag e Skandinavia, ar vojenn etrebroadel Mab an Arzh a gaver tremen 200 doare anezhi en Europa, hag istor iwerzhonat The Hand and the Child ("An dorn hag ar bugel").
An dornskrid
Niverelaet eo bet Cotton MS Vitellius A XV gant ar gouizieg stadunanat Kevin Kiernan evit ar British Library ; gant kilc'houlaouiñ dre wienn optikel ha gouloù uslimestra e reas evit adkavout ar pezh a oa bet kollet dre ar c'heinañ, diverket pe kuzhet gant tarchoù liv. Rannyezh saksoneg kornôgel diwezhat an hensaozneg eo yezh an darn vrasañ eus Beowulf, met ur c'hemmesk meur a rannyezh all a zo enni : re Anglia, Kent, Mercia, Northumbria ha stummoù rannyezh saksoneg kornôgel abred. Kement-se a laka da soñjal ez eo hir ha kemplezhek istor treuzkas ar varzhoneg dre Vro-Saoz.
Framm
Frammet-start eo ar varzhoneg. An istorour iwerzhonat E. Carrigan en deus dikouezet ar framm-se, en ur verkañ abadennoù a zo kenstur etre penn ha dibenn an istor :
Gwerzadurezh
Estreget kenganez zo e Beowulf ; setu amañ ar perzhioù pennañ.
Dark Horse Records
Pa dremenas Harrison e 2001 e kemeras e wreg Olivia (1948-) hag e vab Dhani (1978-) penn an embregerezh.
Diego Maradona
Kib vell-droad ar bed (evel gourdoner)
E 2008 e voe anvet da zibaber La Albiceleste, skipailh mell-droad Arc'hantina, ha gantañ e kemeras perzh e Kib vell-droad ar bed 2010 a voe dalc'het e Suafrika. Skubet e voe e skipailh er-maez 0-4 gant hini Alamagn e kardgourfenn hag erlec'hiet Maradona gant Sergio Batista kerkent ha miz Gouere 2010.
Peroked dremm velen
Ar peroked dremm velen (liester : peroked dremm velen) a zo ur spesad evned trovanel, Alipiopsitta xanthops an anv skiantel anezhañ.
Foncea
Foncea zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Lauco
Lauco  zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
Livarot-Pays-d'Auge
Livarot-Pays-d'Auge a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016. Pennlec'h kanton Livarot eo.
Veria
Istor
Ur gêr veur eus hanternoz Bro C'hres eo, brudet dija en Henamzer.
Eno e oa bet, d'an 31 a viz Eost 384, emglev etre Theodosius, impalaer roman ar Reter, ha Magnus Clemens Maximus, impalaer ar C'hornôg, goude bet lazhet Gratianus d'ar 25 a viz Eost 383.
Herce
Herce zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Empidonax
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Wet Dreams (film 2002)
Wet Dreams (Hangul: 몽정기; RR: Mongjeongki) zo ur film fent sukorean embannet e 2002. Awenet eo bet gant an heuliad filmoù stadunanat American Pie. Er film e vez heuliet avanturioù fall reizhel pevar faotr el lise hag er skol-veur. Gant ma oa bet American Pie ur c'hwitadenn e Korea, Wet Dreams a voe ur film o tesachañ kalz arvesterien. Betek ma vefe savet un eil lodenn, anvet, Wet Dreams 2
Le Pélégrin
Le Pélégrin zo ur bladenn gant Tri Yann e 2001.
Argantael
Argantael, pe Arc'hantael, zo un anv-badez brezhonek.
Macaca maura
Annez
Brosezat eo al loen e mervent enezenn Sulawesi.
Macaca munzala
Annez
Luc'hskeudennet e oa bet e 2006 e Trashiyangtse (Bhoutan) ivez.
The New York Times
The New York Times zo ur gazetenn bemdeziek saoznek embannet e kêr New York e Stadoù Unanet Amerika. Pouezusañ pemdezieg SUA eo. Savet e oa bet d'an 18 a viz Gwengolo 1851, gant Henry Jarvis Raymond (krouer an ajañs Associated Press e 1856) ha gant George Jones. En e oa bet tapet brud gant ar gazetenn, betek en estrenvro. E-pad Brezel Vietnam e oa bet o furchal e teulioù kuzh pe damguzh an arme hag ar gouarnamant, ha diskuliet he doa ar wirionez war ar brezel-se, pa glaske gouarnamant ar Stadoù Unanet livañ an traoù en un doare tuek. Da-heul ar pennadoù-se, embannet e miz Mezheven 1971, e voe kaset an New York Times dirak al lez-varn.
Brasañ kazetenn bemdeziek ar Stadoù Unanet eo, goude The Wall Street Journal, a-fet niver a skouerennoù gwerzhet, hag an 39vet kazetenn eo er bed. Diskennet eo an niver a skouerennoù-se avat, abaoe ar bloavezhioù 1990, ha ne sav ket en tu-hont d'ur milion a skouerennoù war ar sizhun. The New York Times, lesanvet "The Gray Lady", zo he ger-stur "All the News That's Fit to Print". Adkavet e vez e korn kleiz ar gazetenn war ar golo.
Zac'hariaz
Brud
Brudet eo an anv dre an Aviel dreist-holl, dre ma oa anv ar beleg Zec'haria, pried da Elizabed (kenitervez Mari, mamm Jezuz), ha tad da Yann ar Badezour.
Thonon-les-Bains
Thonon-les-Bains zo ur gumun en departamant Savoia-Uhel hag er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Thonon-les-Bains eo.
Rouantelezh Italia (1861-1946)
Rouaned Italia etre 1861- ha 1946
Goude-se e voe embannet Republik Italia.
Triangolo Lariano
An Triangolo Lariano (pe Penisola Lariana) eo ar beg-douar, anvet ivez "Lario", etre daou skourr lenn Como, hag etre kêrioù Como ha Lecco; deverañ a ra anv an tric'horn eus an anv Lario-se.
Menezioù
Sede menezioù uhelañ an Triangolo Lariano :
Acapulco
Acapulco pe Acapulco de Juárez eo kêr vrasañ stad Guerrero e kreisteiz Mec'hiko, lec'hiet war ribl ar Meurvor Habask, 304 km eus Kêr Vec'hiko. Poblet e oa gant war-dro 688 000 a dud e 2012. Kêr vrasañ stad Guerrero eo, brasoc'h eta eget ar gêr-benn, Chilpancingo de los Bravo. Bras eo pouez an douristelezh.
Vesti
E 1996 e veze lennet Vesti gant 200 000 den. Abaoe ar bloavezhioù 1990 ez eo digresket a-galz ar gwerzhañ kazetennoù rusianek en israel, rak digresket eo ivez an niver a zivroidi eus broioù rusianek, hag ar divroidi gent a zo en em lakaet da lenn kazetennoù hebraek. Gwerzh Vesti a zo digresket a galz, ha ranket ez eus bet lakaat ar frejoù da zigreskiñ ivez : bihanaet e voe ment ar gazetenn e 2004. E 2005 e lavare tud ar gazetenn e veze gwerzhet 55 000 skouerenn. 50 kazetenner a veze implijet e 2001.
Ur gazetenn eus an tu-dehou eo Vesti, evel ar media rusianek all en Israel. E 1999 e voe deskrivet evel "tost ouzh Likoud." Sevel a reas a-du skipailh ar gazetenn gant Natan Sharansky da vare dilennadegoù 1996. Hervez Tamar Horowitz e c'hoarias ar gazetenn, hag ar c'hazetennoù rusian dre vras, ur perzh bras en dilennadegoù-se : " Vesti eo a sikouras trec'h Netanyahou e dilennadegoù 1996. Ne voe ket embannet savboent Strollad al labour er c'hazetennoù rusianek. Ma vije bet ur gazetenn heñvel ouzh Vesti eus tu Likoud e vije bet disheñvel disoc'h an dilennadegoù." E 1997 e voe lakaet Avigdor Lieberman da bolitikour ar bloaz gant lennerien Vesti. Bemdeze e kaver ur stagadenn er gazetenn : yec'hed, buhez er gêr, sportoù, hag all.
Leonor Portugal (impalaerez)
He bugale
Pemp bugel he doe:
Maner Kerverder
Deiziadoù
1593 - An aotrou François de Cresolles, mab an itron Françoise de Kerderien, a voe hêr.
Yves Coppens
Gariered
D’ar 30 a viz Du 1974 e Hadar (Etiopia) vez kavet ur fosil kazi klok eus un aostralopitek gant Donald Johanson, Maurice Taied ha Yves Coppens. Ar fosil zo anvet Lucy peogwir e oant o selaou ar ganaouenn « Lucy In The Sky With Diamonds » kanet gant ar Beatles.
Gourc’hemennoù
Ar skolaj Yves Coppens e Lannuon zo bet savet e 2001 en e enor.
Oberiadur brezel Barbarossa
Digoradur talbenn pouezusañ an Eil Brezel-bed
Engouestlet en ur brezel kevan gant URSS, greanterezh milourel Alamagn a voe rediet da vrasaat betek penn-kentañ ar bloaz 1945. Ar Reich a implijas 35% eus e arc'hant e 1940, betek 65% e 1944, evit ar mizoù milourel. Ar Reich, kentañ nerzh greantel ar c'hevandir, a boste darn eus e nerzh ekonomikel war ar broduadur brezel, ha rediet e voe da gorvoiñ an holl nerzhioù greantel, ekonomikel, denel en Europa dalc'het (daou vilion a brizonidi c'hall korvoet en Alamagn) evit talañ ouzh ar c'holloù ramzel war Talbenn ar Reter.
Leza de Río Leza
Leza de Río Leza zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Oberiadur brezel Barbarossa
Brezel ar propaganda
An Alamaned o devoa dija labouret-don ar poblañsoù en Trede Reich evit ma vefent tommet mat d'un argadenn enep-komunour. Adkemeret o devoa nemetken ar propaganda sevenet betek 1939 met lakaet a-gostez pa oa bet sinet ar feur-emglev gant URSS. Skritelloù, traktoù da vezañ bannet gant an troadegiezh pe gant ar c'hirri-nij, kemennadennoù dre skingomz, holl zoareoù ar propaganda modern a oa bet prientet a-raok oberiadur brezel Barbarossa.
Brezel saoz-hag-irakian
Abegoù
E 1939, gouarnamant Breizh-Veur a bouezas war ar rejant Abdul Illah evit ma tisklêrfe ar brezel d'an Trede Reich goude aloubadeg Polonia. Koulskoude e lavaras ar c'hentañ ministr Rachid Ali al Gaylani, a-enep Breizh-Veur, ne oa ket evit terriñ an darempredoù diplomatek gant Alamagn. Goude bezañ bet rediet da reiñ e zilez e reas un taol-Stad e 1941 mes ne ziskaras ket ar vonarkiezh. Abdul Illah a oa kemeret e lec'h gant ur rejant all, na oa ket ken a-du gant ar c'hevredad gant Breizh-Veur. Ali, deuet kentañ ministr en-dro, a glaskas strishaat gwirioù ar Vreizhveuriz divizet e skrid-emglev 1930. Ne oa ket a-du gant an Nazied en un doare disklêriet, met kroget e oa d'en em glevet gant an Trede Reich. Nebeut amzer goude ma oa kemeret ar galloud gantañ, unan eus e zivizoù kentañ a oa nac'hañ dilestradeg an eil brigadenn eus an 10vet rannarme indian e Bassorah.
Komandant arme Breizh-Veur er Reter-Kreiz a roas an urzh da gas an 10vet rannarme troadegiezh indian eus Breizh-Veur, renet gant ar jeneral Edward Quinan. Dilestrañ a reas ar soudarded e Bassorah d'an 18 a viz Ebrel 1941. Ar pal kentañ a oa kemer ha difenn porzh Bassorah a oa sellet gant Churchill evel ur porzh n'hallent ket dioueret da verañ an dafar a zeue eus ar Stadoù-Unanet. Ur gefridi all a oa cheñch gouarnamant Irak ha gwareziñ mad Breizh-Veur er vro.
Krater
Kraterioù an Douar
Koulskoude e teu ar c'hraterioù da vezañ labezet buan abalamour d'an endro a gaver war an Douar :
Ar stokadennoù o deus lezet kraterioù bras (en tu all da gant kilometr treuzkiz) o deus pouezet moarvat war emdroadur ar spesadoù bev. Ar stokadenn he deus savet Krater Chicxulub, da skouer, he deus bet ur roll bras er steuziadur spesadoù a-vloc'h c'hoarvezet e diwezh ar C'hretase, a lakaas ar pep brasañ eus an dinosaored da vont da get. Marteze e oa ur maen-kurun eus an tiegezh asteroidennoù Baptistina a oa bet kaoz anezhi, 65 milion a vloavezhioù zo.
Lod eus ar gweleadoù metal zo liammet ouzh ar stokadennoù-se evel ar gweleadoù aour ha platin zo e Sudbury e Kanada.
Définitions des termes
Lorsque la météorite arrive au sol, elle y pénètre rapidement en se vaporisant sous l’énorme énergie de l’impact. Le sol se comporte comme une matière élastique – à sa mesure – et s’enfonce profondément, tout en se vaporisant et en se fracturant. Au bout de quelques secondes, le trou parvient à sa dimension maximale, c'est le cratère transitoire (transient crater).
C'est l'angle avec lequel la météorite percute le sol qui influe sur la circularité du cratère, et non la forme de la météorite. Plus l'angle est rasant, plus le cratère sera allongé, mais c'est en dessous d'un angle de 45° que l'allongement sera notable.
Leonor Aragon
An anv
Un anv diouzh ar c'hiz e oa Leonor er Grennamzer. Se zo kaoz e kaver meur a briñsez all en anvioù-mañ:
Klion
Klion zo ur gumun gozh a Vreizh en arvor Bro-Naoned, stag bremañ ouzh Pornizh.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Le Clion-sur-Mer Communal Cemetery
Marvet int e-pad an Eil Brezel-bed. An darn vrasañ eus ar vilourion douaret er vered (33 diwar ar 44 milour anavezet hag an darn vrasañ eus ar re chomet dianv) a varvas d'ar 17 a viz Even 1940 pa voe kaset d'ar strad ar mordreizher RMS Lancastria eus ar Rouantelezh-Unanet e donvor Sant-Nazer. An daou vartolod a varvas e miz Meurzh 1942 goude an Oberiadenn Chariot.
Yuhina
Naontek (19) isspesad en holl.
Guelma
Guelma (arabeg: ڨالمة) zo ur gêr eus Aljeria. Poblet e oa gant war-dro 120 000 a dud e 2008.
Iquique
Iquique zo ur gêr en hanternoz Chile. Kêr-benn Rannvro Tarapacá eo. Poblet e oa gant war-dro 180 000 a dud e 2012.
Lenn Lugano
Lenn Lugano, pe Lenn Ceresio (italianeg : Lago di Lugano,  Lago Ceresio), zo ul lenn rannet etre kanton Ticino e Suis ha rannvro Lombardia en Italia. E Suis emañ kêr Lugano.
Jarabe Tapatío
Ar Jarabe Tapatío ("Siros Guadalajara") zo un dañs eus Mec'hiko, anvez "dañs an tog mec'hikan" ivez, sonet gant sonerien mariachi eus Guadalajara, eil brasañ kêr Mec'hiko, e stad Jalisco. A-wezhioù e vez droukvesket gant ar Raspa, un dañs mec'hikan all.
Arondisamant Marmande
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Marmande e 10 kanton hag e 98 kumun :
Rivignano Teor
Rivignano Teor  zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
Ocón
Ocón zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Drongo Komorez
Drongo Komorez (Dicrurus fuscipennis) a zo ur spesad evned eus kerentiad an Dicruridae.
Rouantelezh Haiti
Rouantelezh Haiti ( Ini an Ayiti e kreoleg) zo ur rouantelezh savet gant Henri Christophe e dibenn Meurzh 1811 pa embannas bezañ ar roue Henri Iañ goude bout bet prezidant.
Kampionad rugbi Kòrsou
Kluboù kampionad rugbi Kòrsou 2011
President's : skipailh aozet da geñver c'hoariadegoù etrevroadel war an enezenn, gant mignoned eus penn ar c'hevredad.
Kastell an Tarv
Labourioù Vauban
Adalek 1721 e teuas kastell an Tarv da vezañ ur prizon hepken. Ennañ e voe bac’het prokulor Breujoù Breizh, Loeiz ar Chalotez, e 1756, dre m’en doa kemeret penn an eneberezh ouzh penngomandant Breizh, an dug d'Aiguillon. E-pad an Dispac'h gall e voe toullbac’het beleien didou ennañ, kenkoulz ha dispac’herien na blijent ket d’ar galloud. Da-heul emsavadeg Kumun Pariz, e 1871, e teuas di Louis Auguste Blanqui (1805-1881), ar prizoniad brudet diwezhañ e Kastell an Tarv. Dilezet e voe prizon an Tarv e 1890 met lakaet e voe ar savadur e rummad ar Monumantoù istorel e 1914.
Amzer vremañ
E-pad an Eil Brezel-bed e voe aloubet gant an arme alaman. Dilezet e voe goude ar brezel, ha n’eo nemet e 1960 e teuas advuhez d’al lec'h, gant ur gevredigezh bageerien. War o atiz e voe feurmet gant kêr Vontroulez ha staliet e voe ur skol-vageal ennañ, betek 1980.
Valentin Ivanov
Kemeret en devoa perzh e div Gib vell-droad ar bed :
Samoa (disheñvelout)
Samoa a c'hall bezañ:
Carly Simon
Carly Elisabeth Simon, bet ganet d'ar 25 a viz Mezheven 1945 e New York, zo ur ganerez-sonaozerez hag un aktourez stadunanat.
Anavezet eo ivez evit bezañ kanet Nobody Does It Better, kanaouenn bennañ ar film The Spy Who Loved Me (deuet er-maez e miz Gouere 1977).
Drongo louet
Annez
Al labous a gaver ar bemzek isspesad anezhañ en Azia.
Bretigny
Bretigny pe Brétigny zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
Charlez II Navarra
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe en 1352 da Janed Bro-C'hall (1343-1373). E kastell Vivier, e-tal Fontenay-Trésigny, en Brie, e voe lidet an eured. Eizh bugel o doe:
Priedoù kleiz en doe:
Spinus thibetanus
Spinus thibetanus (Serinus thibetanus kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Comment peut-on être breton ? Essai sur la démocratie française
Levezon
Ul levezon vras en deus bet betek bremañ. E 2007 e voe embannet Morvan Lebesque, le masque et la plume d'un intellectuel en quête de Bretagne gant Erwan Chartier. E 2010 c'hoazh e voe pennadoù diwar-benn skrid Morvan Lebesque,.
Maen Bath
Maen Bath a zo ur maen-raz oolitek tammoù greunennek karbonat kalkiom ennañ, eztennet da gentañ diouzh mengleuzioù Combe Down, e Somerset. Reiñ a ra he liv aroueziek da gêr Bath (ur gêr eus ar glad bedel), ul liv melek ha tomm.
Ur maen-ben eo ivez.
Macaca nemestrina
E-pad pell amzer e soñjas d'al loenoniourien e oa Macaca pagensis ha Macaca siberu daou isspesad dezhañ.
Quel (La Rioja)
Quel zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Marmaduke
Marmaduke zo un anv-badez saoznek, a orin gouezelek marteze.
Priñs Kembre
Arouezioù
Evel pennhêr ar ri e toug Priñs Kembre an armoù real gant ul liketenn a dri fik. Evit reprezañtiñ Kembre e toug skoed-armoù Priñselezh Kembre, kurunennet gant kurunenn ar pennhêr. Implijet e voe da gentañ gant ar Priñs Edouarzh adalek 1910 ha kendalc'het da c'houde gant an eil Priñs diwezhañ Charles.
Kastell Champtoceaux
Hiziv ne chom nemet rivinoù eus kastell kozh Champtoceaux.
Brigantes
N'ouzer ket hag un darempred zo etre Brigantes ha Brigantii an Alpoù, war-dro Bregenz.
Enez Bouvet
Enez Bouvet (pe Enez-Vouvet), Bouvetøya e norvegeg, a zo un enezenn e Meurvor Atlantel ar Su, perc'hennet gant Norvegia. 49 km² eo gorread an enez ha goloet eo 93% anezhi gant ur skorneg. Didud eo.
Pierre Bernard
Pierre Bernard (1931-2011) a oa ur politiker breizhat bet kelenner war ar brederouriezh en Oriant hag a labouras en-dro d'ar brezhoneg ha da sevenadur Breizh.
Vertonne (Breizh)
Ar Vertonne a zo ur stêr e gevred Breizh, hag en em daol er Sevr.
San Torcuato
San Torcuato zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Gwerz Skolvan
Koulmkell
Al "levr bihan" meneget er werz en dije da welet neuze gant an dornskrid bet adskrivet diwar hini Sant Finnian a Moville, a vije bet kaoz hervez lod da emgann Cul Dréimhne. En abeg d'al lazhadeg-se e vije bet roet pinijenn da Sant Koulm kuitaat e vro, ha mont da dreiñ ouzh Doue kement a eneoù estren evel ma oa bet lazhet en emgann.
Drongo Mayotte
Annez
Bevañ a ra al labous e Mayotte.
Dallentez
Mont dall a reer gant an oad, ar c'hleñved, pe dre wall. Lod tud zo dall abaoe o ganedigezh ; dall-ganet int neuze.
Brezel Laponia
Notennoù
<References/>
Nechtan nepos Uerb
Hervez Kronik ar Bikted e renas e-pad 20 pe 21 bloaz. Hogen, goude ma kaver e Bloazdanevelloù Tigernach e varvas Gartnait, ar roue pikt en e raok, e 597, ne gaver mann fraezh diwar-benn e hini. Eñ marteze eo an Nechtan mab da g-Canu a zo meneget e Annaloù Ulaid evit ar bloaz 621.
Longvillers
Longvillers a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Joseph Fouché
Joseph Fouché, dug Otranto, kont Fouché, moranvet Fouché de Nantes ha Le mitrailleur de Lyon, a oa ur politiker gall a orin breizhat, ganet d'an 21 a viz Mae 1759 er Pentelloù e-tal Naoned, ha marvet d'ar 26 a viz Kerzu 1820 e Trieste. Brudet eo an doare kriz ma vougas emsavadeg roueelourien Lyon e 1793, a voe kaoz dezhañ da c'hounit al lesanv Le mitrailleur de Lyon. Ministr ar Polis e voe adalek amzer Ren ar Gonsuled betek dibenn an Impalaeriezh C'hall Kentañ (1815).
Buonaparte
Joseph Fouché a oa deuet a-benn da dremen hebiou an holl ziskaroù strolladoù pe c'halloudoù abaoe penn-kentañ an Dispac'h, betek bezañ skarzhet eus Bro-C'hall dre m'en devoa votet marv ar roue Loeiz XVI. E-kreiz ar jeu politikel e veze dibaouez.
Humble drame
An danevell
Damheñvel eo an istor ouzh an danevell Rencontre, embannet en 1882 : amañ e c'hoarvez en Aovergn e-lec'h ar c'h-Côte d'Azur, ha disheñvel eo tudennoù an div zanevell.
Chlamydosaurus kingii
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag a bak er gwez pe war al leurenn.
Vigo di Cadore
Vigo di Cadore a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Sant-Jord
Pennadoù kar
Gwelet ivez ar pennadoù disheñvelout :
Emgann Cul Dréimhne
Koulmkella lakeas klan Uí Néill d'en em sevel ouzh ar roue Diarmait. Emgann a voe, ma voe lazhet 3,000 den.
Leonor Aostria
Dimezioù ha bugale
Politikerezh an Tiegezh Habsburg e oa klask an dimezioù gwellañ evit o folitikerezh ha dazont o ziegezh.
Ospitale di Cadore
Ospitale di Cadore a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Perarolo di Cadore
Perarolo di Cadore a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Leroy Jethro Gibbs
Skipailh an NCIS a zo bet kemmet gant an amzer, hag ar c'houlzadoù, o tremen. Er skipailh ez eus Timothy McGee, Ellie Bishop, Nick Torres ha Jacqueline Sloane.
Valdemadera
Valdemadera zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Ventosa (La Rioja)
Ventosa zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Gourinizi Breizh
Sed anvioù gourinizi pennañ Breizh, eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz:
Zavier
Zavier zo un anv-badez brezhonek distank a-walc'h.
Gerdarzh
Dont a ra eus anv anv-lec'h euskarek Xabier, deuet da vout anv-badez (gwelout Xabier), anavezet e spagnoleg evel Javier.
Sylvia althaea
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Iran, kreisteiz Turkmenistan da hanternoz Pakistan ha kreiz Azia.
Marlène Jobert
Gevelled he deus bet gant ar svedat Walter Green : Eva Green, aktourez ivez, ha Joy Green, saverez kezeg en Italia.
Pradeg vras Europa
Douaroniezh
War ur c'horreenn a 994 000 km² en em led Pradeg vras Europa. Eus ar sav-heol d’ar c'huzh-heol en em astenn eus Roumania ar sav-heol da venezioù an Oural, dre su Moldova, Ukraina ha Rusia ha gwalarn Kazakstan.
Ría
Rías
En Spagn ec'h anavezer ar Rías Baixas hag ar Rías Altas en Galiza. Koulskoude e kaver aberioù heñvel en Asturiez, Cantabria, Euskadi ha Huelva, e Spagn, hag an aberioù e Breizh. En Portugal n'eus nemet unan, ar Ría de Aveiro.
Xenornis setifrons
Xenornis setifrons a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae. Ar spesad nemetañ er genad Xenornis an hini eo.
Llangynidr
E 2011 e oa 1,036 a dud o chom e kumuniezh Llangynidr hag 155 anezho a oa kembraegerien (11,3%).
Spitfire
Spitfire, un anv saoznek hag a dalvez “tufer tan”, a c'hall bezañ meur a dra:
Berjelenn
Ur verjelenn zo ur seurt kador-vrec'h don, skouarnek peurvuiañ, a veze graet e Pariz adal ar.
Caius Marius
Buhez
- koñsul evit ar seizhvet gwech, e -86, da heul Lucius Cornelius
Parlez-moi d'amour (kanaouenn)
Krouet e voe gant ar saver pozioù ha sonaozer gall e-pad an noz da-heul ur pennad sach-blev gant e vignonez Mistinguett (1875-1956). Ankouaet e voe ar sonenn gantañ a-raok he reiñ d'ur ganerez yaouank o kregiñ gant he micher. Klevet e voe Parlez-moi d'amour e 1930 gant Lucienne Boyer (1901-1983) tra m'edo an deskardez ouzh he c'hanañ war leurenn L'Européen, ur sal-abadennoù e Pariz XVII. Ken entanet e voe Boyer ma yeas da gaout Lenoir evit ma vije roet an aotre dezhi d'he lakaat en he sac'h kanaouennoù.
Enrollet e voe ganti eta hag embannet, e 1930, war ur bladenn-goar daou ditl (Dans La Fumée titl eben) : Mlle Lucienne Boyer ‎– Dans La Fumée / Parlez-Moi D'Amour. Berzh bras a reas ar ganaouenn ha hi troet en ouzhpenn tregont yezh disheñvel.
Benjamin Biolay
E 2010 eo bet loreet Benjamin Biolay gant ar Victoires de la Musique (albom La Superbe, daou bladenn ennan). La Superbe a oa anvet pladenn platinium, ma oa bet gwerzhet 100.000 skouerenn anezhan.
Peter May
E Bro-C'hall emañ o chom. Skrivañ a ra e saozneg ha gwiskañ a ra e gilt a-wechoù.
Elisabeth von Württemberg (1767–1790)
He marv ha goude
Mervel a reas e 1790, pa ne oa ket 23 bloaz c'hoazh, o c'henel he bugel kentañ. Daou zevezh goude e varvas an impalaer. Evit he merc'hig Louise Élisabeth, a varvas un toullad mizioù goude.
Flavius Victor
Lakaet dindan gwarez ar jeneraled Quintinus ha Nannienus, e Trier, e-kerzh ma oa Maksim o vrezeliñ en Italia.
Al-Ittihad
Istor
E 1988 e voe berzet e-pad ur sizhunvezh diwar urzh ar gouarnamant, c'hwec'h devezh a-raok Devezh an douar, ,.
(I Love You) For Sentimental Reasons
"(I Love You) for Sentimental Reasons" zo ur ganaouenn saoznek skrivet gant William "Pat" Best, ur soner a savas al laz The Four Tunes. Ur soner all, Deek Watson, a savas The Ink Spots, a vije kensaver ar ganaouenn, hogen Best en deus embannet n'en devoa Watson kemeret perzh ebet er savidigezh. Best a oa soner e laz Watson, The Brown Dots, hag ar ganaouenn a voe embannet gant pevarad Watson, ha Joe King an hini a oa pennkaner, e 1945.
Éditions du Rouergue
2014
Brudet eo bet an ti-embann e miz C'hwevrer 2014 gant ar politikour gall, Jean-François Copé, en devoa lavaret e oa ur vezh reiñ d'ar vugale al levr skeudennaouet Tous à poil !.
Maria Teresa di Borbone-Napoli
Merc'h henañ Ferdinando Iañ, Roue an Div Sikilia, hag an Arc'hdugez Maria Carolina Aostria, e oa.
Marc'heger ar Gergoad
Marc'heger ar Gergoad a zo ur gontadenn gant Yeun ar Go (1897-1966), klevet gant ar skrivagner brezhonek, pa oa-eñ yaouank, digant "eun dardoup yaouank hag a oa mevel e ti" e "vamm, e Pleiben".
Saguinus mystax
Isspesadoù
Daou spesad a vefe dezhañ : Saguinus mystax mystax ha Saguinus mystax pluto.
Dita Parlo
He buhez
Siwazh dezhi en devoa kendalc'het ar sinema da vont war-raok, hepti, ha ne gemeras ket perzh nemet e daou film diwar neuze.
Macaca nigrescens
Bez' emañ e-touez ar seizh spesad makaked brosezat en enezenn Sulawesi (Indonezia).
Nat King Cole
Nat King Cole eo anv-micher Nathaniel Adams Coles (1919 – 1965), zo ur soner ha kaner stadunanat. Da gentañ e oa soner piano jazz. Met ur vouezh baritone en devoa hag a reas berzh. Brudet eo hiziv evel unan eus gwellañ kanerien SUA.
Siboney (pobl)
Siboney Kuba ha re Hispaniola a oa disheñvel o sevenadur; re Cuba a oa anvet Guanajatabey, ha komz a raent ur yezh arawak, disheñvel diouzh hini ar bobl taino.
Doulon
Anv
Gerdarzh ː da dostaat sur-awalc'h ouzh Dol = kildroenn, glebienn
Energiezh nevezadus
Er bloavezh 2011 e voe ar gremmoù adnevezadus 19% eus ar bevezadur gremm er bed a-bezh. Ar bevdolz (9,30%) hag an dourdredan (3,78%) eo ar gremmoù adnevezadus pennañ a zo bet arveret. Buan e kresk arver ar gremmoù adnevezadus all er bed evelato. Un drederenn eus Stadoù ar bed a ra gant hevelep gremmoù evit bastañ da dremen 20% eus o ezhommoù, ha muioc'h-mui a vo en dazont. Ar gremm aerluzel, da skouer, zo o kreskiñ eus 30% bep bloaz : 282,482 MW a dredan a c'halle bout kenderc'het e dibenn ar bloavezh 2012 dre nerzh an avel.
Raktresoù bras zo bet savet evit tapout hag implijout gremmoù adnevezadus, hogen reoù vihanoc'h zo bet aozet evit ar broioù war ziorren hag ar rannvroioù maeziat. Hervez Aozadur ar Broadoù Unanet e c'hall ar gremmoù adnevezadus pinvidikaat ar broioù paourañ.
Istor
Adnevezadus e oa hogos an holl c'hremmoù implijet gant mab-den kent diorroadur ar mengleuzioù glaou e kreiz an. Hep mar ez eo koshañ testeni eus arver ur gremm adnevezadus an tammoù keuneud glaoudennet a zo bet kavet e Gesher Benot Ya'agov en Israel, a voe devet 790 000 a vloavezhioù zo. N'eo nemet etre 400 000 ha 200 000 a vloavezhioù zo ma teuas mab-den boas da arverañ ar bevdolz war ar pemdez, pa ouezas mestroniañ an tan.
E 1873 e krogas an dud da glask tapout gremm an Heol, gant aon na yaje ar glaou da get. Betek deroù ar Brezel-bed kentañ e voe kaset arnodennoù. Ken abred ha 1911 e voe rakwelet pouez ar gremm heolel en dazont. E 1956 e voe kemennet stroñs tireoulel 1973 gant M. King Hubbert ; er bloavezhioù 1970 e krogas al luskad ekologour da stourm evit ma vije erlerc'hiet ar gremmoù adnevezadus ouzh an tireoul, ha fardet e voe an aerluzelloù kentañ. Abaoe pell dija e veze arveret gremm an Heol evit tommañ ha yenaat, hogen ret e voe gortoz ar bloavezhioù 1980 evit ma vije lakaet panelloù fotovoltaek marc'hadmat a-walc'h er c'henwerzh.
Macha hag an Arzh
Skinwel
Un heuliad skinwel evit bugale zo bet graet diwar ar gontadenn, gant ar studio rus Animaccord en 2009, anezhañ 52 filmig. Un toullad tudennoù nevez zo bet krouet, ha klasket reiñ lañs d'ur marc'had a broduioù deveret, mergodennoù dreist-holl.
Energiezh nevezadus
Gremm heolel gwrezel
Pal an holl wikefreoù-se eo tommañ ul liñvenn a servijo da genderc'hañ tredan pe da voniañ gremm.
Redioù
Alies e vez droukvesket "gremm adnevezadus" ha "gremm naet" ; gant ar gremmoù naet ne vez kenderc'het saotradur ebet, pe re nebeut evit noazout d'an endro, padal e c'hall ar gremmoù adnevezadus louzañ an natur : dre zastum ha deviñ ar bevdolz e c'haller kemmañ an endro ha saotrañ an aer. Noazus eo an holl c'hremmoù adnevezadus eta, en un doare eun pe ameeun.
Lev Yachin
Lev Ivanovitch Yachin (e rusianeg: Лев Иванович Яшин), bet ganet d'an 22 a viz Here 1929 e Moskov (URSS) hag aet da Anaon er memes kêr d'an 20 a viz Meurzh 1990, a oa ur melldroader etrebroadel rusian-soviedat.
Bae Douarnenez
thumb|right|300px|Aod kornaouek Breizh
Saguinus melanoleucus
Saguinus melanoleucus a zo ur spesad primated eus kerentiad ar Cebidae.
Eleonora di Garzia di Toledo
He buhez
Da 15 vloaz e voe dimezet da Pietro de' Medici, kenderv dezhi, ur mab da Cosimo Iañ de' Medici hag Eleonora di Toledo, un den feuls anezhañ, gastaouer, daou vastard dezhañ e Spagn ma oa bet kaset da gannad.
Saguinus melanoleucus
Annez
Kavet e vez e gwalarn Brazil ha reter Perou.
Raising the Flag on Iwo Jima
Tri Marines eus ar poltred, ar serjant Michael Strank, ar c'haporal Harlon Block (soñjal a raed e oa ar serjant Hank Hansen betek miz Genver 1947), hag ar soudard kentañ klas Franklin Sousley a voe lazhet e-pad ar stourm un nebeud devezhioù goude ma voe tennet ar poltred. Ar soudarded all a chomas bev a oa ar gaporaled (ha goude-se Private First Class) Rene Gagnon, Ira Hayes, hag Harold Schultz (soñjal a raed e oa un Ezel eus korf an hospitalioù, John Bradley betek miz Even 2016).
Reachlainn
Gant an Italian Guglielmo Marconi e voe graet al liamm kentañ dre skingomz, er bed, etre Baile an Chaistil ha Reachlainn d'ar 6 a viz Gouere 1898.
Batara cinerea
Batara cinerea a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.
Varvara von Engelhardt
Varvara von Engelhardt, pe Varvara Golitsyna (1757–1815), a oa ur gontez rus en XVIIIvet kantved. Evel he c'hoarezed Aleksandra von Engelhardt‎ ha Yekaterina von Engelhardt e oa dimezell a enor e lez en impalaerez Katelin II. Eno e oa uhel o renk, ken e veze lavaret e oant hogos dugezed-meur, da lavarout eo eus tiegegezh an impalaerez, ha braverioù he lez.
Kastell Perzell
Kastell Perzell a reer e brezhoneg eus ur c’hreñvlec’h a zo en aod Plougonvelen, e Bro-Leon. Emañ war un enezennig a zo stag ouzh an douar-bras war-bouez un dreuzell. Talvezet en deus ar c’hreñvlec’h-se, e-pad pell, da ziwall mulgul Brest.
Varvara von Engelhardt
Notennoù
-
Neville
Neville zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh, hag ivez anv-badez saoznek.
Giovanni di Cosimo Iañ de' Medici
Mervel a eure e 1562, da 19 vloaz, pe gant an droug-skevent pe gant ar malaria, tapet en arvor, etre Pisa e Livorno, evel e vamm hag e vreur, a varvas an eil goudeegile, evel a oa c'hoarvezet ivez gant e c'hoar henañ Maria.
Torri in Sabina
Torri in Sabina zo ur gumun italian e proviñs Rieti, e rannvro Lazio.
Silvia
Tud
thumb|250px|[[Silvia Abascal.]]
Garzia de' Medici
Mervel a eure da 15 vloaz gant ar malaria, tapet gantañ evel gant e vamm, p'edont o vont da gêr Pisa, un toullad deizioù war-lerc'h e vreur, ar c'hardinal Giovanni, a varvas ivez gant ar c'hleñved-se.
Perisserosa
Spesadoù
Spesad Perisserosa guttata (Gmelin, 1791)
Yekaterina von Engelhardt
He buhez
Merc'h e oa da Wassily von Engelhardt ha d'e bried Marfa Yelena Potemkin, ur c'hoar d'ar priñs Grigory Potyomkin.
Que la bête meure
An danvez
Veñjet e vo Thénier a-barzh fin ar gont rak ampoezonet e vo Decourt, muntrer e vab, gant e vab Philippe e-unan : n'halle ket hunvreal en un diluz ken peurvat. Kas a ra Charles d'an enklaskerien ul lizher ma tidamall Philippe a-raok mont d'en em goll gant ar vag en devoa nevez-brenet a-drugarez da...zDecourt.
Roll ar gomedianed pennañ
Roet e oa bet eilroll Paul Decourt da Jean Yanne gant Claude Chabrol : bloaz diwezhatoc'h en devoa tapet Yanne pennroll Popaul e film Chabrol da-heul, Le Boucher an titl anezhañ.
Bogatyr
Ur  bogatyr ( богатырь e ruseg) zo un haroz rus, marc'heg bale-bro er Grennamzer.
E-touez ar re vrudet: Aliocha Popovitch, Dobrynya Nikititch, Ilia Mouromets, holl diwallerien ar bobl.
Loch Bhraoin
Loch Bhraoin (Loch Broom e saozneg) zo ul loc'h dour-mor en arvor gwalarn Bro-Skos. En em astenn a ra a-hed 14,5 kilometr, etre Inbhir Làthail ha Rubha Cadail.
Stefan Wul
Buhez
E Pariz e 1922 e voe ganet Pierre Pairault. Er skol dija e skrive istorioù, a lenne dirak e gamaladed kent o gwerzhañ dezho evit ur gwenneg. Goude tapet gantañ e vachelouriezh war ar brederouriezh e 1940 e voe dizaliet gant e dad da studiañ al lennegezh. War-zu ar vezegiezh e troas neuze, hag e diwezh an Eil Brezel-bed e 1945 e voe diplomet evel dentour.
Airola
Airola zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Isabel Maria de Bragança, rejantez Portugal
He buhez
E 1822 e voe embannet dizalc'hiezh Brazil gant ar priñs Pedro.
Anouk Ferjac
Anouk Ferjac, bet ganet Anne-Marie Fanny Levain e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'ar 25 a viz Mae 1932, a zo bet un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
Gianluigi Buffon
Gianluigi Buffon (pell anavezetoc'h evel Gigi Buffon), bet ganet d'an 28 a viz Genver 1978 e Carrara (Toskana, Italia), zo ur melldroader etrebroadel italian.
Tro Menez Are
Fazi
Dre fazi e vez skrivet ha lavaret gant lod An Dro Menez Are.
Chantenay
Douaroniezh
Emañ an Duchenn Santez-Anna a-us al Liger. Pelloc'h a-hed al Liger ez eus un takad greantel.
Crinifer
==Spesadoù == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Marie-Octobre (film, 1959)
Marie-Octobre a zo ur film gallek, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Julien Duvivier (1896-1967) e 1958.
Sigerig
Diskouez splann a reas diouzhtu petra a oa en e benn pa lakaas lazhañ c'hwec'h bugel da Ataulf, kement ha kas ar ouenn da get, ha pa zismegañsas Galla Placidia, intañvez Ataulf ha c'hoar d'an impalaer roman Honorius, ouzh he lakaat gant prizonidi all da gerzhout dirak e varc'h betek daouzek miltir eus kêr. Kement-se a zisplijas kaer da harperien Walia, hag int da lazhañ Sigerig da seizhvet deiz e ren.
José, Priñs Brazil
José, pe José Francisco Xavier de Paula Domingos António Agostinho Anastácio de Bragança (1761-1788), a oa ur priñs portugalat. Priñs Brazil, Priñs Beira, ha Dug Bragança, e oa, hab mab henañ Maria Iañ Portugal (1734-1816), rouanez Portugal, hag he fried Pedro III. Evel mab pennhêr e ranke ren war-lerc'h e vamm, met mervel a reas araoki.
Cacomantis leucolophus
Annez
Kavout a reer ar spesad e Ginea Nevez ha Salawati.
Anicet
Anicet zo un anv-badez gallek hag a vez roet d'ar baotred dreist-holl.
Michel Duchaussoy
Michel René Jacques Duchaussoy, bet ganet e Valenciennes (Norzh, Bro-C'hall) d'an 29 a viz Du 1938 hag aet da Anaon e Pariz d'an 13 a viz Meurzh 2012, a oa un aktour sinema ha c'hoariva gall.
Ronciglione
Ronciglione zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Traoñienn ar Rouanezed
Traoñienn ar Rouanezed (anvet ivez Ta-Set-Neferu "lec'h bugale ar faraon") e oa bered-veur gwragez ar faraoned.
Père Fouettard
Ar Père Fouettard (/pɛʁ fwɛ.taʁ/ e galleg) zo un dudenn eus mojenn c'hallek Sant Nikolaz; Père Lapouque a vez lavaret anezhañ e Normandi. E gevatal a gaver e yezhoù all pe broioù all : Hans Trapp, en elzaseg, Zwarte Piet en Izelvroioù hag e Flandrez, Knecht Ruprecht e Norzhalamagn, Houseker e Lusembourg, Klaubauf e Bavaria hag Aostria, Belsnickel pe Pelznickel e mervent Alamagn, Schmutzli e Suis, ha re all c'hoazh.
Cruces
Cruces zo un anv-lec'h spagnolek, hag a dalv kement ha kroazioù. Anv meur a lec'h eo.
Việt Minh
Việt Minh, Viet-Minh, Viêt-Minh pe Vietminh, berradur eus Việt Nam Độc Lập Đồng Minh Hội "Kevread evit Dizalc'hiezh Viêt Nam", a oa ur c'hevread broadel evit dizalc'hiezh Viêt Nam savet e Pác Bó d'an 19 a viz Mae 1941. Ar Việt Nam Độc Lập Đồng Minh Hội a oa bet ganet e Nanjing, Sina, etre miz Eost 1935 ha fin ar bloavezh 1936 pa voe kavet an tu gant broadelourien nann-komunour Viêt Nam da gejañ gant holl nerzhioù broadelour ar vro evit sevel un talbenn unvan enep-impalaeriel. An aozadur a gouezas goustadik en e boull betek ma voe adlañset da vat gant ar Strollad Komunour Indezat-sinat, Hồ Chí Minh en e benn e 1941. Ar Việt Minh en em roas evel pal pennañ deubiñ ar vro diouzh an Impalaeriezh Trevadennel C'hall. E-pad an Eil Brezel-bed, ar Stadoù-Unanet kement ha Republik Sina a roas harp d'ar Viêt Minh a-enep an alouberien japanat. Goude ar Brezel-bed, pa grogas ar stourm a-enep an drevadennerien c'hall, e voe harpet ar C'hallaoued gant SUA a-enep ar Viêt Minh. Ur wech kollet ar brezel gant ar C'hallaoued en em gavas ar Viêt Minh o stourm kement a-enep nerzhioù SUA evit re Republik Su Vietnam.
Gwengolo 2011 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2011 e Breizh
Stêr Camwy
Douaroniezh
Tremen a ra dre kêrioù ha kêriadennoù Trelew, Rawson, Gaiman ha Dolavon. War lez ar stêr Camwy e tiazezas Kembreiz kentañ Arc'hantina, deuet da sevel ar Wladfa e 1865.
Kevread Etrebroadel Football Association
Staliet he devoa ar KEFA he sez e Zürich (Suis) adalek 1938 hag, hiziv an deiz, ez a daou c'hant eizh kevredigezh vroadel d'hec'h ober ha renet eo gant ar Suis Josef Blatter (abaoe an 8 a viz Mezheven 1998).
Marc Di Napoli
Degemeret er gComédie-Française d'e zaouzek vloaz, en devoe tro da gemer perzh er pezhioù-c'hoari evel La Reine morte (gant Henry de Montherlant) pe Macbeth (gant William Shakespeare).
Leontopithecus rosalia
Leontopithecus rosalia a zo ur spesad primated e-touez kerentiad ar Cebidae.
Léon Douay
Dizoloadenn Nisa ha levezon Brasseur de Bourbourg
Diwar se, goulakaat a c'haller ober ne grogas Douay da vezañ dedennet da vat gant ar yezhoù indian nemet goude brezel 1870, moarvat e-pad e chomadenn e Nisa, meur a vloaz goude dezhañ bezañ distro da Vro-C'hall neuze. Evit gwir, e studiadennoù koshañ ne vint embannet nemet pell war-lerc'h, e-tro fin ar bloavezhioù 1880. Displegañ a ra Douay deomp e pleustras war levrioù an abad Brasseur de Bourbourg a oa anezhañ unan eus arbennigourein veur ar mayaeg d'an ampoent.
Léon Douay an Amerikaour
Mard eus un dalvoudegezh bennak gant labourioù Léon Douay hiziv c'hoazh, ouzhpenn 100 vloaz war-lerc'h, eo hep mar ebet abalamour d'ar gerioù gwambiaek roet gantañ a-drugarez d'e chomadenn er C'hauca e-tro ar bloavezhioù 1860. Evit gwir, dibaot-kaer eo an testenioù eus ar yezh-se a-raok kreiz an. Setu perak e voe implijet kalz labourioù Douay gant ar yezhoniourien a zeuas war e lerc'h, evel ar C'hallaoued Beuchat ha Rivet, da skouer, a studias an nasaeg hag ar gwambiaeg e-doug hanterenn gentañ an.
Chrysococcyx
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Trizek spesad a ya d'ober ar genad :
Toomas Hendrik Ilves
thumb Toomas Hendrik Ilves (ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1953 e Stockholm) zo ur politikour estonian, prezidant ar vro etre 2006 ha 2016.
Goude dizalc'hiezh Estonia e 1991 e krogas gant ar politikerezh ha mont da gannadour e vro e SUA, Kanada ha Mec'hiko. Ministr an aferioù estren e voe etre 1996 ha 1998 hag etre 1999 ha 2002.
Breudeur vuzulman
Er penn kentañ, evel luskad hollislamek, relijiel ha sokial, e prezege ar Vreudeur vuzulman an Islam en Ejipt, kelenn a raent d'an isleeien ha sevel a raent ospitalioù hag embregerezhioù kenwerzhel. Diwezhatoc'h ez ejont war an dachenn bolitikel, o fal herzel reoladur Breizh-Veur war ar vro ha staliañ ur Stad reoliet gant ar Charia. "An diskoulm eo an Islam" zo unan eus o luganoù brudetañ.
Mouchouer
Mouchouer-godell
Ur mouchouer-godell zo graet evit lakaat er c'hodell. Komzet e veze eus mouchouerioù brodet.
Skouted
Unan eus arouezioù ar skouted eo ar mouchouer lakaet e kerc'henn izili ar gevredigezh.
Distro
E dibenn an XXvet kantved eo deuet ar c'hiz en-dro da Gornogeuropa, eus ar Reter Nesañ ar wech-mañ, ha kar eo d'an niqab.
Macaca pagensis
E-pad pell amzer e voe sellet outañ evel isspesad da vMacaca nemestrina, a-gevret gant Macaca siberu.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl.
-68
Diwar-benn ar bloavezh 68 kent JK en deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ. 686 Ab Urbe Condita = 68 kent J.-K.
Calypte
Calypte a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1856 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Hypoedaleus guttatus
Hypoedaleus guttatus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.
Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Suamerika : reter, gevred Brazil, Paraguay ha biz Arc'hantina.
Hải Phòng
Hải Phòng, pe Hai Phong, pe Haiphong, (distaget [] e vietnameg) zo ur gêr vras e Vietnam, an deirvet kêr vrasañ er vro. Ur porzh bras eo hag ur greizenn a bouez evit an ekonomiezh, ar sevenadur, an deskadurezh, an deknologiezh, ar c'henwerzh.
Koua Coquerel
Koua Coquerel (Coua coquereli) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Villa medicea di Castello
Meur a anv a vez graet anezhi: Villa Reale, L'Olmo, Il Vivaio. Hiriv n'haller ket gweladenniñ an ti, nemet ral-ral a wech, pendeogwir eo sez an Accademia della Crusca hag hini an Istituto Opera del Vocabolario Italiano, hag al liorzhoù zo dindan ar Soprintendenza per il Polo Museale di Firenze.
Aktour
Istor
Ar c'hentañ mammenn a zo eus un den o vezañ aktour a oa bet e 534 a-raok Jezuz-Krist (diaes eo kavout an deiziad resis rak kemmoù lies a zo bet en deiziataerioù) pa oa bet an aktour gresian Thespis o vont war leurenn C'hoariva Dyonisos, o tibunañ frazennoù evel un dudenn en ur pezh-c'hoari.
Mary Livingston
Mary Livingston a oa un dimezell eus noblañs Bro-Skos, dibabet gant ar rouanez Mary of Guise da vezañ kompagnunez d'he merc'h Mary Stuart, hag unan eus ar Peder Mary a oa peder dimezell a enor d'ar rouanez vihan, gant Mary Fleming, Mary Beaton ha Mary Seton. Merc'h e oa da Alexander Livingston, 5vet Aotrou Livingston, ha diwaller ar rouanez Mary Stuart,.
Koua kuch
Annez
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Pandion (mab Kekrops)
Arabat droukveskañ e anv ha hini e dad-kozh Pandion, mab Eric'hthonios ha Filomele ha Prokne.