cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neuquén (proviñs)
Proviñs an Neuquén (Provincia del Neuquén, e spagnoleg) zo unan eus an 23 froviñs a ya d'ober Republik Arc'hantina e kornôg kreiz ar vro, e Patagonia Arc'hantina. Kêr Neuquén eo ar gêr-benn anezhi.
Houad penn ruz
Doareoù pennañ
Etre 42 ha 52 cm eo hirder al labous, 71–80 cm e zigorded ha 500-1100 g e bouez. Gris eo kostezioù ha kein ar par, du eo e lost, gwer teñval e bluñv askell ; un takad gwenn skedus a weler war laez e zivaskell dispak. Roz eo e vruched, gwenn e gof, rous e benn gant ur gurunenn liv ar c'hoaven. Pa ne vez ket mare ar gouennañ ez eo neuz ar pared tostoc'h da hini ar barez, a zo gell sklaer he fluñv.
Emgann Arfderydd
Hervez Annales Cambriae e c'hoarvezas Emgann Arfderydd e 573 etre Gwenddolew ap Ceidio ha roue Ebrauc hag e gevridi en Hanternoz Kozh Enez Vreizh. N'eo ket sklaer e pelec'h e c'hoarvezas an emgann, met krediñ a reer edo war-dro Arthuret, e-kichen Longtown, e Cumberland, pe Cumbria hiziv.
Mic'hail Fradkov
E 1997 e voe anvet e penn Ministrerezh ar c'henwerzh diavaez.
Brittany
Er broioù saoznek
Anavout a reer :
Mario Monticelli
Kemer a reas perzh pemp gwezh ivez en Olimpiadoù Echedoù gant skipailh broadel Italia adalek 1927 betek 1935.
Div bartienn
6. e4 cxd4
11. Tfd1 a6
14. b3 Dc7
24. Fc1 Fxc1
32. Rh2 Df6
35. Mf4 d5
38. Tg4 g6
14.Tb1 Tdg8
16.e4 h4
Knister
E vuhez
Dibab a reas Knister e anv pluenn dre ma'z eo gwall entanet gant ar sonerezh rock. Sonerezh a vez implijet gantañ evel doare da ezteurel pa aoz abadennoù evit ar vugale, hag an abadennoù-se a ro c'hoant dezhañ da sevel istorioù didrouz.
Smashing Pumpkins
E-pad an droiad seniñ e 1996 e varv paotr ar c'hlaouier gant un overdos heroin, Jonathan Melvoin oa e anv. Ha Jimmy Chamberlain, tapet e-barzh an afer, zo kaset d’an toull-bac'h.
Japa mala
E Tibet, pa reer ouzhpenn ur wezh un dro gant ar mala e konter an troioù-se gant greunioù riz. En India e vez implijet kordennoùigoù bihan staget ouzh ar mala, pep a 10 boulenn all warne evit kontañ pep tro.
Yukio Mishima
Buhez prevez
Goude bezañ lakaet embann Kamen no Kokuhaku e stagas Mishima gant an embregrezh-korf. E 1955 e tapas kaout korf ur sportour hag e pleustras da chom evel-se betek fin e vuhez. . Barrek-tre e teuas da vezañ war a c'hendo. Daremprediñ a reas an tavarnioù evit an dud heñvelreizh. E-pad ur pennad e soñjas dimeziñ gant Shoda Michiko hag a zeuas da vezañ gwreg an impalaer Akihito. E 1958 e timezas gant Yoko Sugiyama ha daou vugel a voe ganet. E 1968 e c'hoarias er film Ar Glazard du, asambles gant e garedig treuzwisket Akihiro Miwa. Er bloavezhioù 1960 ec'h embannas mennozhioù broadelour. E 1967 e voe ezel eus Nerzhioù Emzifenn Japan ha goude-se e savas ur milis prevez anvet Tatenokai (kevredigezh ar skoed), e bal gwareziñ an impalaer. E fin e vuhez e c'hoarias e meur a film hag e reas war-dro ur film diazezet war e zanevell Karantez-Vro (憂国, Yūkoku).
Ruzenn gostez kilbleg divouezh
Skeudenn:Lateral fricatives.svg
Mars Reconnaissance Orbiter
He c’hefridi a zo luc’hskeudenniñ pizh gorre ar blanedenn hag, e-touez traoù all, kavout lec’hioù mat da egorlistri da zouarañ. Klask a ray dour ivez, studiañ perzhioù hec’h atmosfer hag he geologiezh.
Piramidenn (Egipt)
Arouezelezh ar piramidennoù
Daoust ma'z eo ali an holl e oant savadurioù da veziañ ar Faraoned, e sav dizemglev etre ar skiantourien diwar ar pennaennoù teologel o defe broudet Henegiptiz da sevel anezhe. Hervez un damkan e vezent aozet evel un doare "ardivink da zasorc'hiñ".
Gizah
Diwar an deir vrasañ, hini C'hefren hepken he deus miret ul lodenn eus he gwiskad orin e maen-raz levnet, tost d'hec'h apex. Seblantout a ra brasoc'h ar biramidenn-se evit hini C'houfou zo en he c'hichen abalamour ma oa bet savet en ul lec'h uheloc'h, ha dre ma'z eo sershoc'h speurennoù ar savadur. E gwirionez ez eo bihanoc'h koulz e-keñver he ment hag he zolzennad.
Sakkara
Er su d'ar strollad piramidennoù pennañ ez eus ur strollad all, savet diwezhatoc'h, ennañ piramidennoù bihanoc'h, en o mesk re Isesi, Pepi I, Merenre, Ibi, Pepi II ha Chepseskaf. Emañ ar pep brasañ en ur stad fall.
Parataksis
Implij war dachenn al lennegezh
Implijet e vez ar parataksis war dachenn al lennegezh evel un elfenn stiloniezh evit sevel frazennoù gante ul lusk reis hep rankout implijout stagelloù yezhadurel dre ma c'hell bezañ komprenet gant al lennerion/ezed emañ liammet an eil frazenn ouzh eben hepte.
Binche
Binche a zo ur gêr eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Nirvana (strollad sonerezh)
Savet e oa bet ar strollad ba Aberdeen ba Stad Washington. Ar re gentañ bar strollad oa: Kurt Cobain (kan ha gitar), Krist Novoselic (gitar-boud) ha Chad Channing (batiri). Sevel a raont an albom Bleach gant 600$ en o yalc'h, gant ur label dizalc'h ba Seattle (Sub Pop), evit-fed ar c'hoñvers n'eo ket rustaj, met "barnet" mat eo a-benn 'r fin.
Etre an Nevermind hag In Utero e oa bet embannet un daspunerezh kanaouennoù anvet Incesticide, ur seurt meskaj eo gant kanaouennoù chomet diembann betek-neuze, pe fasoù B ivez. An dra-se oa evit lakat ar selaouerien da basiantiñ un tamm.
Orin ar Bed
Orin ar Bed zo ul livadur brudet gant al livour gall Gustave Courbet e 1866. War ziskouez emañ e Mirdi Orsay e Pariz. Diskouez a ra kof ha kourzh ur vaouez, en he gourvez noazh war ur gwele, skaret he divesker.
Kerneveureg
An distro
A-c'houde penn-kentañ an ez eus tud hag a glask lakaat ar yezh-se da vevañ en-dro, dreist-holl e lidoù kristen, kentelioù evit an dud vras pe evit ar vugale er skolioù kentañ-derez hag er skolioù eil-derez. Evel-se, meur a gantad tud o deus desket un tammig kerneveureg da nebeutañ, ha miliadoù o deus bet darempred gant an traoù-se. Bep bloaz e vez skrivet muioc'h a levrioù er yezh-se ; bremañ ez eus muioc'h a levrioù e kerneveureg nevez eget a levrioù kozh e kerneveureg.
Émile Souvestre
E vuhez
E meur a gelaouenn e skrivas, sevel a reas kontadennoù "An oaled vreizhat", pezhioù-c'hoari farsus, reuzc'hoarioù.
Kazeg a reas war dachenn ar politikerezh e 1848 pa glaskas mont da gannad.
Akiba Rubinstein
Degasadennoù
8.Mxd4 Db6.
Émile Souvestre
Emvuhezskrid
Meur a skrid a denn d'e vuhez
Akiba Rubinstein
Degasadennoù
2 d4 d5
Corvus
Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged ha daou-ugent a ya d'ober ar genad :
Nieuwendam
thumb|right|200px|Nieuwendam Nieuwendam a oa ur gêriadenn eus proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ur c'harter eus Amsterdam-Noord eo bremañ.
Abousir
Kavout a reer seizh piramidenn en dachenn-se, a dalvezas da vered-veur bennañ ar faraoned e-pad ar pempvet tierniezh. Disteroc'h eo perzh mat piramidennoù Abousir evit hini piramidennoù ar pevare tierniezh. Diskouez a ra marteze un digresk e galloud ar faraoned pe un ekonomiezh gwanoc'h. Bihanoc'h int evit ar re a oa bet savet diagent, ha savet int bet gant maen-raz lec'hel, izel o c'halite.
Hexe Lilli
Filmoù
Tresadennoù bev a zo bet graet hag ur film gant Walt Disney zo deuet er-maez e 2009. Graet eo ar film gant an Aostrian Stefan Ruzowitzky, ha tammoù a c'haller gwelout amañ: Offizielle Seite zum Film. Deuet e oa er-maez e Spagn e miz Even 2009. Goude eo bet tro ar broioù all en Europa. Skignet eo ar film gant Walt Disney Pictures.
Angola
Istor
E traoñienn uhel ar Zambeze ez eus bet kavet bili hag a voe stummet tremen ur milion a vloavezhioù zo ; aspadennoù binviadurioù eus ar Sangoen (–40 000) zo bet kavet e Reter ar vro, ha re eus al Lupemban (–15 000) e traoñienn ar stêr Gongo. E deroù an amzervezh kristen e krogas pobladoù bantouek da zifraostañ ar frankizennoù ; war-dro an en em stailhjont war glannoù ar stêr Gongo, ma savjont rouantelezhioù.
Japaneg
Yezhadur, kevreadur hag implij
E dibenn ur frazenn e vez he c'halonenn peurliesañ, evel en alamaneg ; ur verb e vez ar galonenn-se, a zistager goude bezañ distilhet an holl elfennoù all : rener ar verb, renadenn, resisañ an amzer hag al lec'h ; nemedennou zo dre gomz koulskoude. Un anv pe un anv-gwan a c'hall bezañ e kalon ar frazenn a-wechoù. N'eus na reizh na niver d'an anvioù-kadarn e japaneg, ha ne vez ket displeget ar verboù hervez ar gour ; ar rannigoù digemm a ro da anaout karg ar gomz er frazenn.
Bez' ez eus tri live a enorioù : ar stumm eeun (kenjōgo, "yezh an uvelded"), ar stumm seven eeun pe (teineigo, "yezh ar gourtezi") hag ar stumm seven uhel (sonkeigo , "yezh ar bri"), gant argemmoù kreñvder e pep live.
Morilhon penn ruz
Ar morilhon penn ruz a zo un evn palvezek, Aythya ferina an anv skiantel anezhañ.
Filipinez
Republik Filipinez eo anv ur Stad a ya un enezeg d'hec'h ober e kornôg ar meurvor Habask e-tro 100 km e gevred kevandir Azia. Bez' eo strollad inizi en norzh da Indonezia. Bevennet eo er reter gant mor Filipinez, er c'hornôg gant Mor Sina ar Su, hag er su gant Mor Sulawesi. Un nebeud kantadoù a gilometradoù alese emañ Malaysia gant enez Borneo er mervent ha, dres en norzh, enez Taiwan dispartiet diouzh enezenn filipinezat Luzon gant strizh-mor Luzon. Un tamm mat pelloc'h er su emañ inizi indonezian ar Molukez hag ar Selebez, hag er reter pellañ da mor Filipinez emañ enez Stad Palau.
Filipinez hiziv
Ganto eo bet merket al levezonioù diavaez kreñvañ war sevenadur ar vro. Bez' eo inizi Filipinez, asambles gant Timor ar Reter) dres, div vroad katolik pennañ gevred Azia hag unan eus re bet kornôgelaet ar muiañ, ur meskaj hep e bar etre ar c'huzh-heol hag ar sav-heol.
SCR 1845-6357
SCR 1845-6357 he deus ur geneilez : ur gorrez c'hell a renk T, SCR 1845-6357 B hec'h anv. Lec'hiet emañ 4.5 US diouti hag ur mas etre 9 ha 65 gwech hini Yaou. Un temperatur a 750°C he dije.
Plouilio
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Ploulec'h; Ploubêr; Plouared; Plouzelambr; Lomikael; Tredraezh-Lokemo
Anv
B. Tanguy : ''Eccl. de Ploemyliau, fin XIVvet; Ploumilliau, 1426; Ploemiliau'', 1481
Boued
Brudet eo joskenn Plouilio, hag ar c'hilhevardon all.
Pluskelleg
Ardamez
Kebrennet etre argant ha gul a c'hwec'h pezh; e gab en glazur karget gant div c'housourin en aour
diwar ardamez familh Ploësquellec (siell 1416)
Naer-biton Children
Naer-biton Children (Antaresia childreni) a zo ur stlejvil hag a vev en Aostralia.
Spagn
Istor
Distaget e voe an trevadennoù diwezhañ (Kuba, Filipinez, Puerto Rico, Guam) diouzh ar rouantelezh e 1898, goude ar brezel a voe etre Spagn hag ar Stadoù-Unanet.
Spagn, n’he doa kalz a zarempredoù gant broioù all Europa, a voe warlerc’hiet evit a sell ouzh an armerzh hag ar politikerezh.
Politikerezh
Ezel eus Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel hag eus Unaniezh Europa eo Spagn.
Poblañs
40 499 799 annezad a oa e Spagn d’ar 1añ a viz Genver 2000] ha 46 005 127 annezad d’ar 1añ a viz Genver [[2006. N’eo ket ken uhel stankted ar boblañs e Spagn (87,41 annezad/km2) hag en darn vuiañ eus ar broioù all e kornôg Europa. N'eo ket ingal-kenañ dasparzh an dud er vro a-bezh. Muioc'h a dud zo o chom war an aod pe en trowardroioù da Vadrid, tra ma'z eus nebeut-tre a dud o chom en diarbarzh.
Tibeteg
Ur yezh tibetek-burmek eo an tibeteg (བོད་སྐད་ bod skad) komzet gant tro-dro da 6 milion a dud e Tibet, Qinghai, Gansu, Sichuan ha Yunnan e Sina hag e Ladakh ha Sikkim en India hag e Bhoutan ha norzh Nepal.
Sarkeg
Displegadur ar verboù
Sklaer e c'heller gwelet ar fed m'eo diorroet diwar jerzenezeg Saint Ouën o keñveriañ displegadur ar verboù en amzer dremenet strizh ma kaver an dibenn -dr, aet da get e yezh Saint ouën hiziv zoken e-touez ar gomzerion yaouankañ:
System of a Down
Toxicity
Anavezet mat e teuas ar strollad da vezañ e 2001, gant Toxicity. Ar bladenn a zo anavezet a-drugarez d'ar c'hanaouennoù "Aerials" ha "Chop Suey!". Savet eo bet ar c'hlipoù gant Odadjian, an hini a son ar gitar boud. Kanaouennoù Toxicity eo ar re a vez c'hoariet an aliesañ er sonadegoù, Bounce, Prison Song pe Forest dreist-holl.
Mezmerize/Hypnotize
Klip B.Y.O.B. zo bet savet gant Jake Nava (bet dreist-holl war-dro klipoù Britney Spears, Mariah Carey hag ar Spice Girls).
Sonic Youth
Sonic Youth a zo ur strollad rock bet savet e New York e 1981. Alies e vez liammet o stil gant luskad ar rock dazeilat. Mont a ra Sonic Youth war-hanter gant kalz stiloù sonerezh abaoe ar bloavezhioù 1980 : da gentañ tout No wave (1981-1983), ha Hardcore (1983-1986), grunge (1989-1992), post-rock (1998-2001). Abalamour d'o stil(où) dezhe o-unan eo start renkañ anezhe en ur stil ledan : savet ha maget int bet gant levezonoù a bep seurt, sed pezh a laka anezhe da gaout ur spered dezhe o-unan. Sonerezh ar strollad a vez sellet outañ evel ur seurt diampradur a-fed sonerezh pop dre implij kement diskordañs pe disgwiadenn a zo e-barzh kanaouennoù savet a-ziwar hesonioù pop. Izili Sonic Youth a gemer perzh e raktresoù arz all (sonerezh, kleweled, ...) ha paeroniaet o deus meur a strollad dizalc'h (an heni brudetañ eo Nirvana, e penn-kentañ ar bloavezhioù 90). Tro o deus bet ivez da genlabourat gant Brigitte Fontaine e 2000.
Paris (mab Priamos)
Barnadenn Paris
Teir doueez a felle dezho kaout an aval: Athena, Hera hag Afrodite. Dre ma oa savet chao etre an teir, dre ma ne felle ket da Zeus dibab, e voe kaset Hermes da c'houlenn digant Paris tennañ tud an eured eus ar gwall blegenn ma oant bet lakaet gant an drougoberourez Eris. Rak war ar menez edo Paris o tiwall e zeñved.
Brezel Troia
Peurvuiañ e vez diskouezet Paris evel ur c'haer a baotr, boned Frygia war e benn, rak brud en deus da vezañ eus ar vro-se.
Évelyne Brisou-Pellen
Ditouroù diwarni, he mennozhioù hag he doare da labourat :
Labourat a ra un dek eurvezh bemdez. Mennozhioù evit gwellaat, klokaat pe kenderc’hel gant an istorioù a zeu dezhi e-kerzh an noz. Kavout a ra da Évelyne Brisou-Pellen eo pouezus-tre an aergelc’h en istor. Plijout a ra dezhi splujañ davet mareadoù all, evit o lakaat da vevañ en-dro, met ivez e broioù disheñvel diouzh ar pezh a anavezomp (L'Héritier du Désert da skouer) pe c’hoazh en endroioù faltazi (La Griffe des Sorciers). N’eo ket dedennet gant ar bed a-vremañ dre ma'z eus nebeutoc’h a draoù da adkrouiñ. Tro he deus bet memestra d’ober un nebeud levrioù eus ar mare-mañ, met atav gant ur sell disheñvel (La plus Grosse Bêtise, e bed ar chas). Plijout a ra dezhi pa vez kevrinoù, suspense, troioù-kaer, trivliadoù.
Michel Zévaco
E vuhez
Mervel a reas e miz Eost 1918, gant ar c'hrign-bev a soñjer.
Naer-biton Angola
Naer-biton Angola (liester: naered-piton Angola), Python anchietae eus hec'h anv skiantel, a zo ur stlejvil hag a vev e mervent Afrika (Angola ha Namibia).
Die Leiden des jungen Werthers
Die Leiden des jungen Werthers, pe Poanioù Werther yaouank e brezhoneg, a zo ur romant-lizhiri alamanek skrivet gant Goethe hag embannet evit ar wech kentañ e 1774. Un tammig hiroc’h e oa an eil embannadur e 1787, pa voe embannet oberenn glok Goethe. Romant kentañ Goethe eo, hag a-boan e oa dezhañ dont er-maez ma lakaas ar skrivagner da vezañ hollvrudet, en Alamagn da gentañ, hag en Europa a-bezh da heul. Dianv e voe an embannadur kentañ, kinniget e foar al levrioù e Leipzig e diskar-amzer 1774. An destenn orin a zo stag ouzh al luskad anvet Sturm und Drang, ul luskad alaman rakromantel eo. An eil hini a c’haller renkañ e luskad klaselezh Weimar. Oberoù an haroz, koulz hag e emzalc’h, a laka ivez an oberenn da vezañ gwelet evel unan arouezius eus al luskad anvet Empfindsamkeit.
Sant-Jili
Sant-Jili zo anv meur a gumun e Breizh:
Abul-Abbas
Treuziñ a eure ar Mor Kreizdouarel gant ul lestr a zegouezhas e Portovenere e miz Here 801. Kaset e oa an olifant gant ur mahout anvet Izaag, ur Yuzev norzafrikat anezhañ. Tremen a eurejont ar goañv e Vercelli, ha d'an nevezamzer e voe kroget gante o ergerzh dreist an Alpoù betek Aachen, m'edo an Impalaer o chom, ha ma erruas d'ar 1añ a viz Gouhere 802.
Norvegia
Gerdarzh
War unan eus mein Jelling e Danmark e voe engravet e runoù (c. 980) an anv Nuruiak, a vez treuzskrivet Norveg.
Istor
Neptu e chomas Norvegia e-pad ar Brezel bed kentañ ha klask a reas chom neptu ivez da vare an Eil brezel bed, met taget hag aloubet e voe gant an Alamaned e miz Ebrel 1940 e-pad Emgann Norvegia. Ar Roue Haakon VII hag ar gouarnamant a c'hellas tec'hout da Vreizh-Veur. E 1942 e voe savet ur gouarnamant kenlabourer gant Vidkun Quisling. Dieubet e voe e 1945. Goude m'he doa klasket chom neptu diagent, ar wech-mañ e teuas ar vro da vezañ unan eus diazezourien an AFNA hag an ABU (da Aozadur ar Broadoù Unanet e roas e sekretour kentañ, Trygve Lie). Deuet eo ar vro da vezañ unan eus ar re binvidikañ er bed (gant an tireoul a zo bet kavet e Mor an Hanternoz. Dre ziv wech he doa nac'het Norvegia mont en Unaniezh Europa (e 1972 hag e 1994).
Rannadur melestradurel
Rannet eo Norvegia e 11 kontelezh (fylker) hag e 5 rannvro (landsdel). War ar gartenn-mañ e weler anezho gant pep a niverenn (n’eus niverenn 13 ebet, a-ratozh) : Kontelezh 2017:
Banniel Iwerzhon
Banniel ofisiel Republik Iwerzhon eo. Ar vroadelourien eus Hanternoz Iwerzhon a sell ouzh an triliv ivez evel arouez an enezenn a-bezh. Abalamour d'an dra-se e vez gwelet kalzik er rann-se eus an enezenn, ha pa ne blijfe ket d'an holl eno.
Norvegia
Armerzh
Emañ ar gapitalouriezh sokial e pleustr er vro. 2.1% oa ar feur dilabour e miz Du 2006, ha 3.3 % e 2014. Eoul-maen ha gaz a oa 35% eus an ezporzhioù e 1999. Ar pesketaerezh zo pouezus ivez.
Poblañs
Er bloavezhioù diwezhañ eo kresket kalzik an niver a dud divroet eus broioù all : Pakistan, Irak, Vietnam, Somalia, Sveden ha Danmark. Mont a raent d’ober 7,9% eus poblañs Norvegia d’ar 1añ a viz Genver 2005.
Fama (doueez)
Mojennoù
A pesar de los problemas que causaba en todas las ciudades, Feme era querida por gran parte de la población, porque era la que se encargaba de que los hechos de los héroes fueran conocidos, y de abrir al conocimiento público las grandes gestas y las desgracias de los pueblos, fomentando la comunicación. Por esto era invocada a menudo por aquellos que estaban orgullosos de sus actos, que apelaban a su fama para hacerse notar y distinguirse del resto.
Mirdi
Hollegezhioù
Kavet e vez meur a seurt mirdioù, bihan ha bras, e kêrioù, e kêriadennoù pe war ar maezioù. Lies, hollek pe arbennig e c'hall bezañ donn pe zodennoù ur mirdi. Darn mirdioù a zo dezho ar gefridi kendastum ha diskouez traezennoù pe obererezhioù ar pastell-vro pe ar vro m'emaint, lod all a zo war un dachenn arbennik pe war un diskiblezh hollek evel ar arzoù pe ar skiantoù. Peurvuiañ ne c'heller ket lakaat en diskouez kement tra a zo e kerz ar mird,i hag ar peurrest a vez miret en ul lec'h kloz ha gwarezet mat, ar mirva. Ne vez aotreet mont ennañ nemet da implijidi an ensavadur, d'ar studierien ha d'ar glaskerien a zo bet degemeret o goulennoù gweladenniñ. Meur a obererezh a vez aozet evit tapout pled ar weladennerien hervez o oad pe o ezhommoù. Kinniget e vez diskouezadegoù amzeriat, prezegennoù, arvestoù sinema, sonerezh, diskouezadurioù teknologiezh, kentelioù, hag all. Meur a draezenn viret a zle bezañ studiet hag adaozet zo en ul lec'h a-ratozh anvet labourva ar mirdi. Eno e vez implijet teknologiezhioù arbennik evel an arnodennoù dre skinoù X, an deiziadadur dre garbon 14, al luc'hskeudenniñ, adaozidigezh an enlivadoù, erlec'hiadur al lodennoù diank hag all.
Klytaimnestra
Eureudiñ a reas gant Agamemnon, roue Mykenai ha breur Menelaos, roue Sparta. Pevar bugel he deus bet : Ifigeneia, C'hrysothemis, Orestes, hag Elektra. Aberzhiñ a reas Agamemnon e verc'h Ifigeneia, broudet gant an doueez Artemis, evit kavout avel a-walc'h da vont da Droia. Da-heul an dra-se, Klytaimnestra a gemeras ur serc'heg anvet Aigisthos ha pa zeuas he fried Agamemnon en-dro goude Brezel Troia e savas un irienn evit lazhañ anezhañ. Hi pe he serc'heg Aigisthos a vuntras Agamemnon pa oa o kibellat, gant e serc'h Kassandra.
Garv lagad aour
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
Aleksey Chirov
Mestrc'hoarier echedoù latviat, soviedat ha spagnol.
Spont e Naoned
« Dénoncé par le premier misérable venu, l'on pouvait être emprisonné, puis déposé à l'Entrepôt ; là, l'on mourrait du typhus qui régnait alors dans cette prison ou l'on succombait sous le plomb meurtrier, ou l'on terminait sa carrière dans la Loire : c'était ce que Carrier appelait prendre un bain, boire à la tasse des calotins.
Varan
Spesadoù
E-touez ar spesadoù varaned emañ : ...
Hermann Hesse
E vuhez
Paouez a ra gant e vicher er stal-levrioù. Dimeziñ a ra e 1904 gant ur plac'h eus Basel, Maria Bernoulli. Ganti en do tri bugel, Bruno, Heiner ha Martin. En em staliañ a ra Hermann Hesse hag e familh e Bro-Suisda vat. Mennet start eo da vevañ war ar maez, pell eus ar c'hêrioù. Kavout a ra bod e Gaienhofen, war vord al Lenn Konstanz e-kichen Bern. Eno e skriv un eil romant Unterm Rad [Ar rollec’h] a zeu er-maez e 1906. Danevelloù ha barzhonegoù, mui ur romant nevez Gertrud (1910) a vo savet warlerc’h, gant poan war a seblant, o vezañ n’eo mui awenet. Diwezhatoc’h e anzavo e oa ur c’hwitadenn da vat. Ar pennabeg a gaver en darempredoù gant e wreg : reuz zo en tiegezh, kement hag e kuit Hesse an ti e 1911 evit beajiñ en Azia (Sri Lanka hag Indonezia) gant e gamalad Hans Sturzennegger. D’an distro e tiviz Hesse dilojañ da vBern, pezh na zegaso netra gwelloc’h evit unded ar c’houblad.
(Da vezañ kendalc'het emberr)
Routaer
Arc'hwelañ ur routaer
Taolennoù routa :
Galloud a ra un daolenn routa bezañ hizivaat gant un doare diasavel pe dialuskel.
Routa dialuskel :
Gant ar c'heal koust e vez kempouezet ar c'harg. Ar c'houst a zo ennañ an arventennoù tizh ha soliusted etre daou trehentad, an hevelep niver a lamm etre daou routaer enne.
Ar c'homenadoù routa
Ar c'homenadoù-se e vez efedet ar routa gante hervez unan eus an treolioù deskrivet a-us.
Montebelluna
Montebelluna zo ur gumun eus Italia e Proviñs Treviso, e rannvro Veneto.
Hugo Chávez
Buhez
D'ar 24 a viz Gouere 1983 e oa bet krouet gantañ ar Movimiento Bolivariano Revolucionario 200 (Luskad Disapc'hour Bolivarour) : 200vet deiz-ha-bloaz Simón Bolívar e oa. Venezuela ha broioù all en Amerika ar Su a oa bet dieubet gant al Libertador (Dieubour). Sokialour e oa strollad Chávez.
Bezhin
Ar biologour, ha dreist-holl ar biologour mor, a ra bezhin eus kement seurt goumon a zo pe algae o kreskiñ er mor o vezañ lieskelligek ha makrotallek pe gant treujoù bras, o tiforc'hañ bepred diouzh ar re vikroskopek dre o ment. Ur c'halz a fikologourien pe vbezhinourien a vez gwelloc'h gante implijout ar ger "Mikroalgae" evit ar re vikroskopek ha "makroalgae" e-lec'h ar gerioù "goumon" pe "vezhin".
right|thumb|[[Storan, Favaj pe Chiron, un doare bezhin a gresk war an aod-vev]]
Implijoù
Ar bezhin a vez implijet evit teilañ an douar.
Varan an Nil
Annez
thumb|left|250px|Tiriad varan an Nil
Luc'heilerez
Luc'heilerezioù kemblac'hel
Gant ar reizhiad-mañ, m’hon eus c'hoant da gaout muioc'h evit ur skouerenn deus un teul, e ranko ar c'hwilerver (pe skanner) lenn kement a wech ha ma oa goulennet a niver a luc'heilennoù.
Aécio Neves
E 1960, e Belo Horizonte (Brazil) e oa bet ganet Aécio Neves.
Luc'heilerez
Dibarzhioù
Un gartenn belleiler a vez kavet muioc'h mui bremañ a-gevret gant al luc'heilerezioù arnevez. Se a ginnig an tu da gas ur faks adalek un urzhiataer eo bet luget al luc'heilerez outañ.
An dalc'hen a-ratre (pe an trezerc'hel)
Al luc'heilerezioù 'zo ardivinkoù e vez ret c'hoazh ober dezhe un dalc'hen e-ratre (pe kas en dro) alies. Pezhioù 'zo da vezañ kemmet ingal (ar c'helorn, an unvez digelañ, ruilhioù ar forn) hag e ranker naetaat ur wech an amzer ar ruzerezioù (a gemer ar paper er c'hasedoù) kuit e vefe re a stonkadurioù a-hed amred ar paper (stonkadur 'vez graet deus ur follenn baper o teukañ e-kerz he amred e-barzh al luc'heilerez). Tud 'zo 'vez stummet a-ratozh evit al gefridi-se : kalvezourien pe teknikourien Servij Goude ar Werzh (pe SAV e galleg).
Spesad
Er vevoniezh e vez implijet an termen spesad evit unan eus ar renkoù rummouriel diazez a reer ganto evit sevel renkadurezh ar bevien. Termenet e vez ar spesadoù evel strolladoù ar bevien (plant ha loened) a c'hell gouennañ etrezo ha genel distaoladennoù distag ha strujus. Graet e vez al labour rummata gant daou seurt bevoniourien, al loenoniourien hag al louzawourien (ar re-se evit rummata ar plant).
Fañch an Uhel
Skrivet diwar-benn Fañch an Uhel
Skrivet gant Françoise Morvan er goudeskrid d’al levr Contes Bretons de Luzel (PUR/Terre de Brume, 1994).
Testamant Nevez
Embannet gant Minihi Levenez
E 2002 e oa bet embannet, gant Minihi Levenez, An Testamant Nevez. Kelou Mad Jezuz or Zalver, lakaet e brezhoneg gant Pêr Guichou diwar ar gresianeg.
Colm Daly
Colm Daly a zo bet ganet e 1967.
Kaoued
Sportoù
Kaouedoù a vez e sportoù zo, diwallet gant ur porzhier, pe  difenner.
Metro Manila
Kêrioù ha kumunioù
right|thumb|250px|Kartenn Metro Manila a ziskouez ar c'hêrioù hag ar c'humunioù.
Christian Troadec
E miz Kerzu 2010 e oa bet krouet gant Kristian Troadeg ha tud all a-du gantañ ar strollad Mouvement Bretagne et Progrès/Breizh War-Raok.
Here 2006 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Karl MacPhillips
Karl MacPhillips a zo bet ganet e 1988.
Kanton Sains-en-Gohelle
Kanton Sains-en-Gohelle a oa ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Depeche Mode
Pladennaoueg
(gant deiziad an embannadur orin)
Abati Sant-Gwenole Landevenneg
Etimologiezh
Ennañ e kaver an elfennoù Lann a veze roet d'ar manatioù ha d'al lec'hioù sakr, diwar ur ger proto-keltiek *landa a oa evit un dachenn da zifraostañ.
An eil elfenn a zeu eus un droienn henvrezhoneg a roe to - winnoc, an eil elfenn o vezañ ul lesanv d'an anv-den Uinualoe (/winwaloi/) en deus roet "Gwenole" e brezhoneg modern. Uinualoe zo savet diwar ar wrizienn uinn (gwenn e brezhoneg modern, med a dalvez glann hag hael ivez) ha diwar ar wrizienn-se e oa bet savet al lesanv Uinnoc a gaver e Lantouuinnoc ha diwar-neuze e Landevenneg. .
Lec'hiadur
Gourdisten, abad Landevenneg en, en doa skrivet e-barzh e Vita et miracula sancti Winwaloei ("Buhez Sant Gwenole") :
Kreñvlec'h
M'eo graet ar c'hreñvlec'h gant mogerioù uhel hag un tour pe veur a hini eo anvet ur c'hastell pe ur c'hastell-kreñv peurvuiañ.
Liverpool
Armerzh
Eil porzh ezporzhiañ ar Rouantelezh-Unanet eo. Ar greanterezhioù a-bouez eo ar chanterioù bigi hag ab tangarrerezh gant Jaguar.
Marie Sebag
right|thumb Marie Sebag a zo bet ganet d'ar 15 a viz Here 1986.
Legazpi
thumb|right|250px|Leurgêr an iliz e Legazpi
Kenurzhierezh (yezhoniezh)
War dachenn ar yezhoniezh hag ar yezhadur dreist-holl e implijer an termen kenurzhierezh pe kenlavarenniñ (e saozneg: coordination) evit komz eus savadennoù kevrennek ma vez liammet daou gedrann pe muioc'h (frazennoù, rannfrazennoù...) an eil re ouzh ar re all.
Gwelit ivez:
קואורדינציה
Ruzenn staon-gouel divouezh
Deskrivet e vez alies ar gensonenn gensonenn-mañ evel ur gensonenn kendistaget ma vez distaget ar ruzenn drek-logigoù divouezh hag ar ruzenn ouel divouezh  war un dro, daosut ha n'emañ ket an holl yezhonourion/ezed a-du gant an deskrivadur-mañ.
Treiñ ha troidigezh
Un tamm istor
Skridoù skiantel zo bet troet a-gozh, evel labourioù an Arabed war ar gimiezh hag ar vezhegiezh (eus an arabeg e teu ar gerioù "algoritm" hag "alkool") ; skridoù relijiel zo bet treuzyezhet ivez, evel an Testamant Kozh e henc'hresianeg, ar Bibl e latin (ar Vulgat), ar Bibl c'hoazh en alamaneg gant Martin Luther pe e kembraeg gant William Morgan, hag e brezhoneg gant meur a zen.
Varan Komodo
Emzalc'h
Ar re yaouank a vev er gwez, er rannvroioù koadek, betek an oad a 8 miz, kuit da vezañ preizhet gant ar varaned koshoc'h. Ar re-se, diouzh an noz pe pa vez tomm an amzer, a ya da ziskuizhañ en un douarenn kleuziet gante. Gouest eo ar par da ouennañ adalek an oad a 10 vloaz hag ar barez adalek 9 bloaz.
Tacitus
Publius (pe Gaius) Cornelius Tacitus (ganet e 55 pe 57 ha marvet e 118) a vevas da vare an impalaerien Vespasian, Titus, Domisian, Nerva, ha Trajan a oa anezhañ hag a oa ur politikour roman, a zo bet senedour ha gouarnour Azia, a zo brudetoc'h evel istorour.
Naer
Rummatadur
Rannet eo an naeron e daou infraurzhiad :
Spesadoù naeron zo
Darn anezho hepken zo binimus.
Nicolas Perruchot
Disoc'h eil tro an dilennadegoù-kêr
Emziouer : 39,31% (tro gentañ : 46,60%)
Droma
An Droma (distagadur: ['drumɔ]; galleg: Drôme) a zo ur stêr eus Okitania, e Daofinez, 110 km dezhi, hag a zo un adstêr d'ar Ron, war e lez kleiz. Doare gallek hec'h anv en deus roet anv un departamant, an Drôme.
Listenn olifanted istorel
Un toullad olifanted brudet zo en istor:
Kanton Campagne-lès-Hesdin
Kumunioù
Kanton Campagne-lès-Hesdin a yae 23 c'humun d'ober anezhañ.
Soav
Soav a zo un danvez a c'haller ober pa lakaer druzoni pe lard da deuziñ, druzoni diwar deñved pe ejened peurvuiañ, diwar moc'h pe kezeg a-wechoù. Pa vez graet tammoù anezhañ e vez komzet eus soavennoù.
Klopenn
Ar c'hlopenn eo al lodenn askornek pe migornek eus ar penn, heñvelik ouzh ur voest. Perzh boutin an holl loened rummataet en takson Craniata eo. E roll pennañ eo gronnañ ha gwareziñ ar reizhiad nervel kreiz.
Demi-contretemps
E barrez klasel ec'h implijer an termen demi-contretemps evit deskrivañ ur pas ma krog dres evel ur contretemps hep kemmañ a droad da droad met oc'h implijout ar c'har dirak atav (pe c'hoazh ar c'har a-dreñv pa gaser da-benn un demi-contretemps en arrière) evit eil rann ar contretemps.
Torrer-kraoñ
An torrerien-kraoñ eo an evned a ya d'ober ar genad Nucifraga.
Gha
Gha eo anv ul lizherenn ispisial eus al lizherenneg latin skrivet Ƣ, ƣ. Implijet e eo bet gwech ha gwechall evit skrivañ meur a yezh turkek, en o zouez an azeri pe an tatareg evit ober diouzh ar son [R].
Los Compadres
Goude 1993
E 1994 e savas Reinaldo ar Vieja Trova Santiaguera.
Rijkevorsel
Rijkevorsel a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en Arondisamant Turnhout hag e proviñs Antwerpen.
Speg brizh bihan
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an trizek isspesad anezhañ :
Nafanreg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skour ar yezhoù senoufoek eo an Nafanreg (nafaãra) komzet gant tro-dro da 61.000 den e gwalarn Ghana.
Strizh-mor Malaka
Pouez douarstrategel
Ul liamm bedel eo pa 'z eus 4 riez eus ar re galloudusañ ha plobetañ, tal e benn kornôg India ha Indonezia war e riblenn Su ha pelloc'h Sina ha Japan.
Pliosen
Ar Pliosen eo ar prantad eus skeuliad an amzerioù douarouriezh a ya eus 5333 milion da 2,58 milion a vloavezhioù KB. An eil hag an diwezhañ prantad eus ar marevezh neogenel eo. Dont a ra ar Pliosen goude ar Miosen hag heuliet eo gant ar Pleistosen. A-raok adweladenn skeuliad an amzerioù douarouriezh e 2009, lakaet ganti ar pevar marevezh skorn bras nevesañ er Pleistosen, ez ae ar Gelasian, etre 2588 ha 1806 milion a vloavezhioù zo, d'ober ul lodenn eus ar pliosen ha bremañ emañ er Pleistosen.
Enez Vreizh
right|thumb|350px|Enez Vreizh er bloaz 802. Graet eo bet ar gartenn e Skol-veur [[Austin, e Texas (gant studierien?). En 802 ne oa ket unanet Iwerzhon na savet kêr Dulenn. Ne oa ket unanet Kembre, ha biskoazh n'eo bet ken bras hanternoz Kembre! ]]
Enez Vreizh, Britannia e latin, zo unan eus an anvioù a vez roet da Vreizh-Veur evit ober anv eus ar vro ma oa diazezet ar Vrezhoned betek aloubidigezh ar Saozon.
Rouantelezhioù Enez Vreizh
Diwezhatoc'h e teuas tud all da sevel rouantelezhioù nevez:
Pliosen
Endro hag emdroadur hendadoù Mab-den
Gwelladennoù degaset en hentennoù amzeriañ hag en implij eus merkerioù hinoù an amzer dremenet o deus pourchaset d'ar skiantourien benvegoù da amprouiñ o martezeadennoù diwar-benn emdroadur hendadoù Mab-den. Martezeadennoù diwar-benn emdroadur perzhioù Mab-den o deus diskouezet pegen pouezus e oa bet gwaskoù metoù zo war ar selektadur naturel. Da skouer, kalz skiantourien zo aet a-du gant martezeadenn ar savanenn e-pad pell. Hervez houmañ, emdroadur ar varregezh da gerzhed war daou droad ha perzhioù all a oa respontoù en em reizhañ da gemm hin ar Pliosen en doa treuzsfurmet kalz koadoù e savanennoù. Difennet e oa ar vartezeadenn-se gant Grafton Elliot Smith en e levr embannet e 1924, The Evolution of Man, a gomze eus "ar bed dianav en tu-hont d'ar gwez", hag e oa diorroet en un doare ledanoc'h gant Raymond Dart evel "martezeadenn ar marmouz lazher". Skiantourien all, evel Sherwood L. Washburn a zifenne ur patrom eus emdroadur an hominini a-ziabarzh. Hervez ar patrom-mañ, cheñchamañtoù c'hoarvezet abred gant an emdroadur a zegasas cheñchamantoù all diwezhatoc'h. Ar patrom-mañ ne roe ket kalz a bouez da levezon an endro. Douget e oa an antropologourien da zifenn patromoù emdroadur a-ziabarzh e-skoaz ar c'heologourien ha ar baleontologourien a oa douget da reiñ muioc'h a bouez d'an endro.
Aigeüs
Gwragez ha bugale
A-raok e zisparti da vont da Aten e c'houlennas Aigeüs digant Aithra desevel o mab, m'he dije unan, hervez e renk. Dindan ur roc'h e lakaas ur c'hleze ha sandalennoù aour, arouezioù roueel a ziskuilhfe e orin d'an deiz ma c'hallfe gorren ar pezh roc'h-se. Pa zistroas da Aten e voe aozet gantañ c'hoariadegoù, a voe gounezet gant Androgeos, mab Minos, roue Kreta.
En pointe
Gwelit ivez:
ポワント Пуант Шпиц-патике
Wim Barbier
Ezel eo eus ar c'hleub "Schaakclub Boey Temse".
Beg ar vronn
A-hervez eo dre biñsañ anezho e c'haller gouzout ha van a ra paotr pe blac'h da vout semplet.
Anatomy
In the anatomy of mammals, a nipple or mammary papilla is a small projection of skin containing the outlets for 15-20 lactiferous ducts arranged cylindrically around the tip. The skin of the nipple is rich in a supply of special nerves that are sensitive to certain stimuli. The physiological purpose of nipples is to deliver milk to the infant, produced in the female mammary glands during lactation. In the male, nipples are often not considered functional with regard to breastfeeding, although male lactation is possible.
Krennlavar
Ha beg an ibil pa vez sonn.
Gwrac'h (pesk)
Teñvaloc'h eo liv ar pared (etre gell ha glas), sklaeroc'h hini ar parezed (etre ruz hag orañjez). Betek 66 cm hed e c'hallont ober.
Plijout a ra dezhi kuzhat dindan ar bezhin hag en toulloù. Debriñ a ra kregin bihan, meskl dreist-holl, a vez malet ganti etre he dent munut.
Dardania
Dardania a zo
Gaztelu (Gipuzkoa)
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Gaztelu, e [[Gipuzkoa]] Gaztelu (anv ofisiel euskarek ha spagnolek), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Penngamm Eurazia
Ar penngamm Eurazia a zo ur spesad evned, Jynx torquilla an anv skiantel anezhañ.
Amerakseg
Gwelet ivez
Yezh savet a-ratozh
Oeren (Flandrez Belgia)
left|thumb|220px|An iliz katolik ''' Sint-Apollonia Oeren en izelvroeg,  Oern e flandrezeg kornôgel, a zo ur gumun a-wechall e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez er Westhoek. Staget eo bet ouzh kumun Alveringem e 1971.
Emdroadur ar boblañs
Dave: NIS ha kumun Alveringem
Yogh
Heñvel-poch e oa stumm al lizherenn-se ouzh stummoù dornskrivet zo al lizherenn z ha kemmesket e veze an div lizherenn-se e skoteg alies a-walc'h ha moullet e veze z e lec'h yogh dreist-holl.
Clint Eastwood
Sonerezh
Produet en deus ivez un teulfilm (Straight no Chaser, 1989) diwar-benn Thelonious Monk.
Pluton
Pluton — Ploudon e brezhoneg —, a zo ul lesanv, a dalv kement ha pinvidigezh, a veze roet da Hades, doue an Ifernioù hag ar re varv e relijion Hellaz kozh, dre ma oa perc'henn war pinvidigezh an douar, ar speriusted, fonnusted an trevadoù; Dis Pater a veze graet anezhañ ivez, ha heñvelekaet e veze ouzh an doue Ploutos.
Vosges
Vosges zo un anv-lec'h gallek:
Alcubilla de las Peñas
Alcubilla de las Peñas (67 annezad) a zo ur gêr e kornôg Spagn e proviñs Soria,  e  kumuniezh emren Kastilha ha León.
Anguissola
An tiegezh Anguissola a oa un tiegezh italian eus Cremona, e Lombardia da vare an Azginivelezh italian.
Testosteron
An testosteron zo un hormon steroidel, eus stroll an androgenoù. An hormon gourel pouezusañ eo, hag ar steroid « orin ».
Un hormon gourel eo a labour er groueell da fardañ fenotip gourel ar c'hroueelloù paotred. Aozet eo e-barzh kelligoù Leydig.
Aigina (enezenn)
Melestradurezh
13 056 a dud a oa o vevañ en enezenn e 2011.
Istor
Dont a ra an anv eus hini an nimfenn Aigina, mamm ar roue Aiakos. E-pad ur pennad e oa kevezerez Aten da ren war ar mor.
Listenn ar gerioù muzuliañ
Amañ e kavor ul listennad anvioù a denn d'ar muzuliañ e-maez ar sistem metrek, ha koshoc'h egetañ. Evit ar sistem-se gwelout ar pennad metr.
Alamagn
Alamagn, Republik Kevreadel Alamagn ent-ofisiel, zo ur vro eus Kreiz Europa. Bevennet eo en norzh gant Mor an Hanternoz, Danmark hag ar Mor Baltel, er reter gant Polonia hag ar Republik Tchek, er su gant Aostria ha Suis, hag er c’hornôg gant Frañs, Luksembourg, Belgia hag an Izelvroioù.
Kanton Plistin
Kanton Plistin zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. Brasaet e oa bet da 17 kumun gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.
Alamagn
Deskadurezh
Ar Stadoù eo dreist-holl zo e karg da c’hoursellout an deskadurezh en Alamagn, ha ne c’hoari ar gouarnamant kevreadel nemet ur roll dister. Pourchaset e vez deskadurezh diret d’ar vugale etre tri ha c’hwec’h vloaz e “liorzhoù bugale” (Kindergarten). Goude-se eo ret mont d’ar skol e-pad daouzek vloaz. Un niver bihan a dud a ra c’hoazh gant ar skol er gêr ha danevellet ez eus bet e oa bet prosezet gant ar gouarnamant ouzh ar pleustr-se.
Zayeg
Ur yezh semitek eus is-skourr ar yezhoù harariek-gouragek eo ar zayeg (zay) komzet gant tro-dro da 4.880 den tro-dro da lennoù ar Stêr Zway en Etiopia.
Kambrian krenn
Seblantout a ra en-deus kemmet kenaozadur kimiek ar meurvorioù e-pad ar c'hambrian krenn. Tra ma oant kenaozet eus aragonit e deroù ar maread ez eas da razek goueledoù ar c'hambrian krenn dreist-holl. An dra-se a zamveneg e oa pinvidik e magneziom ar morioù. War a seblant e tigreskas live ar meurvorioù goude 501 milion bloavezhioù'zo ha feur a vagneziom a yeas war gresk. Da get e lakaas ar c'hemm-se an arc'heoyathided hag e pad meur a vilion a vloavezhioù ne oa organeg ebet barrek da sevel kerreg war an Douar.
Narvik
E-pad an Eil brezel bed e voe emgannoù bras e Narvik. Ul lec’h strategel e oa ar porzh-se. Soudarded eus Breizh-Veur ha Bro-C'hall a roas dorn da arme Norvegia evit adkemer ar porzh goude aloubadeg Norvegia gant an Nazied (9 a viz Ebrel 1940). Pa voe taget Bro-C’hall gant an Alamaned, ez eas ar soudarded estren kuit e miz Mezheven 1940, ha lezel soudarded Norvegia o-unan. Re wan da c’hellout en em zifenn, e rankjont kodianañ gant an Alamaned.
Baiji
Ar Baiji, pe delfin Sina (Lipotes vexillifer) (Sinaeg: 白鱀豚) a zo un delfin dour dous kavet e stêr Yangtze e Sina. Arabat droukveskañ anezhañ gant delfin gwenn Sina (Sinaeg 中华白海豚). Roll ruz an IUCN a lak anezhañ da critically endangered ha disklêriañ a ra e c'hell bezañ aet da get
Emgann Dunnichen
Oc'h en em astenn war du an norzh edo Northumbria ha gant hec'h arme e oa bet aloubet Dinedin, kêr-benn gozh Gododdin war-dro 638, hag e-pad an tregont vloaz war-lerc'h o devoa sujet rouantelezhioù Strat Clut, Dal Riada ha Fortriu.
Errezil
thumb|300px|Errezil, gwelet adalek ar menez [[Hernio.]] thumb|300px|Errezil. Kreiz ar vourc'h.
Romanekadur
Sinaeg
Savet ez eus bet meur a sistem a-hed an amzer, en o zouez ar re bennañ-mañ:
Kastilha
Pa gomzer eus Kastilha e c'haller komz eus traoù disheñvel a-walc'h hervez an amzer hag an istor.
Troad distributivel-amzeriañ
Implijet e vez an droad-mañ gant ar yezhoù finnek-ougrek, da skouer:
Feskenn
Kig
Komzet e vez eus feskenn un ejen ivez pa gomzer eus boued.
Emgann Crecganford
Istor
N'eo anavezet an emgann nemet dre un arroudenn eus ar C'hronik angl-ha-saoz : "Her Hengest 7 Æsc fuhton wiþ Brettas in þære stowe þe is gecueden Crecganford 7 þær ofslogon .iiiim. wera, 7 þa Brettas þa forleton Centlond 7 mid micle ege flugon to Lundenbyrg. 'Neuze e stourmas Hengest hag Æsc gant ar vrezhoned en ul lec'h anvet Crecganford. Eno e lazhjont 4 000 a dud. Dilezet e voe Bro-Gent gant ar Vrezhoned ha, mantret, war-du Londrez e tec'hjont kuit.'" Trec'h e voe ar Saksoned war a seblant, ha barrek e voent da zerc'hel Rouantelezh Kent betek Emgann Wippedesfleot e 465. Un emgann-difenn e oa, avat, hervez John Morris (Piv eo ?), rak c'hwitet e oa bet an argadeg saoz war-du Londrez dija en Emgann Aegelesthrep.
Toullañ pod ar vezenn
Par eo d'an toullgorferezh pa vez toullet goloenn ellig ar merc'hed.
Kabiten Alatriste
Biografía
Con 18 años de edad, y cinco que lucha en Flandes, participa en la Batalla de las Dunas y en el asedio de Ostende con su tercio. Combate primero bajo el mando del viejo conde de Guadalmedina, Fernando de la Marca, y luego con Spínola en la toma de Ostende y Linghen frente a Mauricio de Nassau. A los 24 años participa en la encamisada del río donde gana el apodo de capitán.
Lágrimas Negras
Film
Anv ar ganaouenn zo bet roet d'ur film savet diwar-benn ar Vieja Trova Santiaguera‎.
Dinarzh
Dinarzh a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen e Bro-Sant-Maloù, war aber ar Renk e-tal Sant-Maloù. Ur c'houronklec'h brudet eo, roet ar brall dezhañ gant ar Saozon e fin an.
Eil Brezel-bed
Mervel a reas 60 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel. D'an 11 a viz Eost 1940 e kouezhas un nijerez Blenheim IV, marilhet T1850 ha kodet OM-?, eus ar 107 th Squadron eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force]]) bet kaset e gefridi war-zu Dinarzh; he zri nijour a varvas, o c'horfoù ne voent ket adkavet. D'an 11 a viz Meurzh 1943 e kouezhas daou garr-nij Mosquito NF.Mk.II marilhet DD661 ha DD721 eus ar 264st Squadron eus ar Royal Air Force Volunteer Reserve (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) e donvor Dinarzh; lazhet e voe ar pevar nijour, unan anezhe a voe beziet e Dinard English Cemetery, ul lodenn eus bered nevez kumun Dinarzh, ne voe ket adkavet ar c'horfoù all . D'ar [[7 a viz Even 1944 e voe taolet ur c'harr-nij Typhoon Ib marilhet MN515 eus ar 263rd Squadron eus ar Royal Canadian Air Force (aerlu Kanada) d'an diaz gant ar Flak nepell diouzh enez Sezambr; implijet e voe e harz-lamm gant ar sturier ha gwelet e voe o neuial tro 500 m diouzh kêr-gozh Sant-Maloù a-raok ma'z eas diwar wel; ne voe ket adkavet e gorf . D'an 29 a viz Gouere 1944 e kouezhas ur c'harr-nij P-38J (marilhet 42-67304) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (United States Army Air Forces) er Rue des Vergers e kêr Dinarzh; e sturier a voe tapet d'an Alamaned, gallout a reas achap d'an 3 a viz Eost 1944 . E-doug un nebeud deizioù (9 a viz Eost 1944 - 12 a viz Eost 1944) e voe kollet pemp karr-nij anavezedenniñ Piper L4 gant tirlu SUA e Dinarzh: Dieubet e voe Dinarzh d'ar 15 a viz Eost 1944 gant ar 83rd Infantry Division hag ar 121st Infantry Regiment eus ar 8th Infantry Division eus tirlu ar Stadoù-Unanet.
Cambré (barrez)
E barrez klasel ec'h implijer an termen cambré evit deskrivañ ur fiñvadenn kaset da-benn adalek an dargreiz oc'h en em stouiñ da n'eus forzh peseurt tu, met peurliesañ en avant ("dirak") pe en arrière ("a-dreñv").
Kanton Bully-les-Mines
Etre 1991 ha 2015
Kanton Bully-les-Mines a yae 2 gumun d'ober anezhañ.
Mnemosyne
He merc'hed
E Theogonia ar barzh Hesiodos e teu galloud ar rouaned ha barzhed da gomz a-berzh Mnemosyne hag he darempred gant ar Muzezed.
Sigered Essex
Goude Emgann Ellendun e voe skarzhet kuit eus ar vro gant Egbert Wessex. N'eo ket sklaer an deiziata avat, ha marteze e chomas e karg beteg 829. Rankout a reas mont da repuiñ da Vercia.
1372
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1372
Frank Miller
E vuhez
Frank Miller en deus skrivet senariooù evit ar sinema: Robocop 2 ha Robocop 3. Asambles gant Robert Rodríguez en deus graet war-dro film Sin City e 2005.
Mesmeseg
Tost a-walc'h eo da c'hourageg ar c'hornôg.
Gwespetaer boutin
Annez
Kavout a reer al labous a-dreuz an ekorannved palearktikel hag Afrika ar Su.
Kanton Carvin
Etre 1982 ha 2015
Kanton Carvin a yae 2 gumun d'ober anezhañ.
Chenareg
Ur yezh senoufoek eus skourr ar yezhoù senarek eo ar chenareg (syenara pe shenara).
Postumus
Gwelet ivez
Impalaeriezh c'halian
Pita
thumb|Pita fritet war an tan Ar pita pe bara pita (arabeg:كماج Kmaj pe خبز عربي "bara arab", gresianeg: πίτα, hebraeg: פִּתָּה pe פיתה Pitta, roumaneg: pită, turkeg: pide) a zo ur seurt bara ront, ennañ goell. Debret e vez gant kebab, gyros ha kig-yar. Ar rekipe a c'hall cheñch hervez ar vro. Marteze e teu ar ger pizza eus pita. Anvet e vez ivez bara Liban, bara Siria pe bara arab.
Gourageg ar c'hornôg
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù etiopek ar su eo gourageg ar c'hornôg (gurage; saozneg: West Gurage) komzet gant 798 202 evel yezh kentañ mui 58 694 den evel eil yezh e Ranndir Kornôg Gurage en Etiopia (1998).
Leon (loen)
Ur bronneg kigdebrer eo al leon, Panthera leo eus e anv skiantel. Ar c'hazh brasañ goude an tigr eo. Pouezañ a ra ar par etre 150 ha 225 kg. Ar parezed a zo un tamm bihanoc'h gant 120 - 150 kg. 10 - 14 vloaz a c'hell bevañ al leon, ha betek 20 vloaz er mirvaoù. P'eo unan eus ar brasañ loened war zouar (nemet an olifant hag ar frikorneg) hag ur seurt emzalc'h roueel dezhañ e vez lesanvet al leon, roue al loened.
Poblañs hag annez
Gwechall e kaved leoned en darn vrasañ eus Eurazia, eus Portugal da Indez hag en Afrika a-bezh. War-dro deroù ar marevezh kristen e oa aet da get en Europa ar C'hornôg, hag en Europa a-bezh adalek an eil kantved. Etre an ha deroù an  ez eas da get en Afrika an Hanternoz ivez. An darn vrasañ eus ar boblañs a vev en Afrika ar Reter hag ar Su bremañ ha war zigresk emañ o niver. Istimañ a reer ez eus etre 16 000 ha 30 000 leon tra ma oant 100 000 e 1990.
Leon Azia a veve gwechall eus Turkia betek Indez, met hogozik aet da get eo. Ne gaver anezhañ nemet e Koad Gir (Gwalarn India) hiziv ma treuzvev 300 anezho war 1 412 km².
Emzalc'h
Holl izili ar bagad a zifenn o ziriad ouzh an nostanted. Ar pared ne c'houzañvont ket ar pared all hag ar parezed a gas kuit an holl barezed n'int ket ezelezed eus ar bagad.
Hironed gant kizhier meur arall
Gouennañ a c'hell al leoned gant tigred ha panterennoù. An hironed a oa boutin gwechall e zooioù hag o c'havout a c'heller c'hoazh e-barzh un nebeud zooioù prevez e Sina.
Emgann Barranco del Lobo
Kan
a morir como corderos.
Mouna Campbell
Ar vouna Campbell (liester : mounaed Campbell) a zo ur primat, Cercopithecus campbelli an anv skiantel anezhañ.
Écarté (barrez)
Un tammig a-veskell eo korf an dañserez e-kenver an arvesterion/ezed, troet he fenn war ar skoaz dirak. Savet en e sav emañ ar vrec'h eus tu ar c'har oberiant hag en eil emstumm (divrec'h) emañ eben.
Strollad Komunour Iran (Marksour-Leninour-Maoour)
Strollad Komunour Iran (Marksour-Leninour-Maoour) (e farsieg:حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست) a zo anv ur strollad maoour oberiant en Iran ma stourm a-enep d'ar Republik Islamour.
Pyrrhocorax
Pyrrhocorax a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad kavaned.
Glaouer du
Boued
Bevañ a ra diwar aerblankton (artropoded peuvuiañ) hag a bak er gwiskadoù izelañ eus an troposfer.
Kameleon boutin
Ar c'hameleon boutin (Chamaeleo chamaeleon) zo ur stlejvil a vev en Europa, e Norzhafrika hag er Reter-Nesañ.
Marie-Renée Oget
Marie-Renée Oget a zo ur bolitikourez vreizhat ganet e Rostrenenn d'ar 26 a viz Genver 1945. Kannadez e oa bet er pevare pastell-vro Aodoù-an-Arvor. Ezel eo eus ar PS.
1375
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1375
Relijion
Relijionoù ar bed
]]
Kaaskerke
Kaaskerke en izelvroeg, Koaskerke e flandrezeg-kornôgel, a oa ur gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Lakaet eo bet e kumun Diksmuide e 1965.
Pevare pastell-vro Aodoù-an-Arvor
Dilennadegoù lezennel 2002
Gounezet eñ-deus Marie-Renée Oget en eil dro.
Xvet milved kt JK
Lodek eo an milved kent JK eus ar mezolitek, anezhañ ur marevezh tremen a ya eus an  betek an neolitek, e-tro ar.
1107
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1107
Lemojez
Istor
Adalek an e voe Lemojez rannet etre div gêr vogeriet, an eil enep eben ː ar Gêr, azezet war Krec'h Sant-Stefan, ha Kastell Sant-Marsial, en-dro d'an abati Sanctus Martialis, diazezet er bloaz 848, hag annezlec'h ar c'hont.
Kanton Harnes
Etre 1973 ha 1991
Kanton Harnes a yae 4 c'humun d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Ar c'hanton a ya bremañ 6 kumun d'ober anezhañ:
Cunobelinos
Istor
Mat e oa e zarempredoù gant an impalaeriezh roman. Ren a reas betek aloubadeg an impalaer Glaoda I, e 43 kent J.-K.. Hervez Cassius Dio e oa tad da Garatacos a gasas ar brezel a-enep lejionoù Aulus Plautius, ha da Dogodumnos, lazhet e-kerzh emgann-veur Medway, e 43.
Kafe turk
thumb|right|275px|Penaos fardañ ur banne kafe turk