cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marie von Württemberg
Dimeziñ a reas e Kerzu 1832 d'hec'h eontr an dug Ernest Iañ, intañv a 48 vloaz, ha hi 33 bloaz, rak c'hoar d'an dug e oa he mamm Antoinette.
Cala d'Hort
Cala d'Hort zo  unan eus traezhennoù Eivissa. Ac'hano e weler div enezennig : Es Vedrà hag Es Vedranell.
Pride (film, 2014)
An darvoudoù
Harz-labour ar film zo unan gwir, hini ar vengleuzerien er bloavezhioù 1984-1985 e Breiz-hVeur evit plas ar sindikad. Ar strollad LGSM, bet krouet e 1984 gant Mark Ashton, a zo ur strollad tud heñvelreizhat o deus dastumet arc'hant evit an harz-labour-se, da sikour ar vengleuzierien. Bresford, ar skrivagner, en deus adkavet izili ar strollad war ar rouedadoù, dastumet en deus o zestenioù.
Galliavola
Galliavola zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pavia  e rannvro Lombardia.
Tro-vrezel Italia (1796-1797)
Dont a reas a-benn da sevel un toullad stadoù tost-kar da hini Bro-C'hall. E fin e droiad e voe sinet Feur-emglev Campo Formio, ma voe anat e drec'h personel war Aostria, ha levezon Bro-C'hall war dud uhel Italia.
Charlotte von Sachsen-Hildburghausen
Katharina Charlotte Georgine Friederike Sophie Therese von Sachsen-Hildburghausen, anavezetoc'h evel Charlotte von Sachsen-Hildburghausen (1787-1847), a voe priñsez Württemberg.
Lomello
Lomello  zo ur gumun en Italia, e  Proviñs Pavia  e rannvro Lombardia.
461
Ganedigezhioù 461
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 461
Le Bonheur (Maupassant)
Ar gontadenn
Un den, un noz, dirak aod Korsika, a deu soñj dezhañ eus ur veaj graet en enezenn, hag eus un nozvezh e ti tud kozh. Pinvidik e oa bet ar vaouez ha kontaén a ra d'ar beajour pegen evurus eo bet he buhez gant an ofiser en devoa he skrapet eus ti he zud.
Patrice Marquand
Patrice Marquand zo un troour brezhonek genidik eus Bourgogne, ezel eus ar Société française des traducteurs. Savet en deus an embregerezh treiñ Eog.
Mac'hagnadur politikel en Impalaeriezh Bizantion
Boaz e oa Impalaeriezh Bizantion da vac'hagnañ an dorfedourien, met implijet e veze ivez evit pinijennañ war an dachenn bolitikel. Un diazez prederiet a oa a-dreñv ar binijenn bolitikel, da skouer : dallañ un enebour politikel hag a nac'h fiñval evel a-raok met ouzhpenn-se a nac'h bezañ e penn ul lu e-pad un emgann, ar pezh a oa diazez evit kemer ar galloud en impalaeriezh (en Impalaeriezh Bizantion, bezañ sparlet evit un den a dalveze evitañ e oa hanter varv) ; spazhañ un den hag a nac'he kaout bugale hag o defe gellet bezañ un dañjer evit an impalaer hag e vugale.
Ur binijenn prederiet
Mac'hagnañ an enebourien bolitikel, ha dreist-holl kevezerien an impalaer, a veze gwelet evel un doare lezennel hag efedus da beurzistrujañ o lañs. Ur wech sparlet un den, ne rae forzh an nerzh a oa bet dastumet gantañ, ne oa mui un dañjer gwirion evit ar galloud. Un toullad tizhoged a oa bet lakaet e postoù uhel, dreist-holl el lez impalaeriel hag er velestradurezh. Hervez sevenadur an impalaeriezh, an impalaer a oa unan dre c'hras Doue ha dre-se e ranke bezañ disi. Doue hag a zo peurvat n'en deus mac'hagnadur ebet, dreist-holl war e zremm. Un den hag a c'hoantaje bezañ impalaer ne oa ket sañset bezañ mac'hagnet. Unan memestra a oa deuet a-benn : an Impalaer Justinian II (ὁ Ῥινότμητος, "an difri"), a oa bet troc'het e fri dezhañ (gresianeg : rhinokopia) pa oa bet skarzhet eus e dron e 695 met deuet e oa a-benn da zistreiñ warnañ e 705.
Sebadoh
Istor
Goude un droiad gant fIREHOSE e 1991 e voe degmeret Sebadoh gant an ti-embann Sub Pop (Domino er Rouantelezh-Unanet ha City Slang en Alamagn) e 1992 ha dinda daou viz ec'h embannjont div bladenn EP : Rocking the Forest ha Sebadoh vs. Helmet. Diglok ha mesk-divesk e oa roll tonioù an div bladenn EP, hag a voe adembannet asambles dindan an titl Smash Your Head on the Punk Rock. An albom Bubble and Scrape a voe enrollet etre an hañv hag an diskar-amzer 1992 hag embannet e miz Ebrel 1993. 10 000 skouerenn anezhi a voe gwerzhet dindan ar sizhunvezh goude ma vefe deuet er-maez.
L'Aveu (Maupassant)
L’Aveu (Anzav e brezhoneg) zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, embannet en 1884.
Guardian: The Lonely and Great God
Guardian: The Lonely and Great God (koreaneg 쓸쓸하고 찬란하신 – 도깨비, Sseulsseulhago Chanlanhasin – Dokkaebi) zo ur stirad skinwel eus Sukorea, produet ha skignet gant tvN.
Alan-Vari Drezen
Ur saver buhezioù sent e voe, beleget d'an 9 Eost 1868 hag anvet kerkent da gure e Kersent-Plabenneg ; bloaz goude e voe kure e Gwiseni kent bout anvet e Kledenn-ar-C'hab ha Plozeved e 1879. Er bloaz-se end-eun e kuitaas e garg da emezelañ e Breuriezh ar Galon Sakr a Vari. Pevar bloaz goude ez eas da Anaon, oadet a 40 vloaz.
454
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener
Margodenn
Ar margodennoù dre ar bed
Tudennoù brudet : Pulcinella ha Scaramuccia en Italia, tudennoù commedia dell'arte ; Arlequin e Bro-C'hall, Guignol krouet e Lyon e 1808.
Astenn-ster
Pa vez lavaret diwar-benn unan bennak ez eo margodenn d'unan all e talv eo meret gantañ. Er politikerezh e komzer eus ur puppet state e saozneg, ur stad vargodenn, evit komz eus ur Stad dizalc'h de jure ha dindan dalc'h unan all de facto.
Leidy Carolina Salgado
Leidy Carolina Salgado zo un akordeoñserez ha kanerez kolombian.
The World of the Married
The World of the Married (koreaneg 부부의 세계, Bubuui segye) zo ur stirad skinwel eus Sukorea, produet ha skignet gant JTBC.
Vòrs e Bar
Vòrs e Bar a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Bronn (disheñvelout)
Un anv brezhonek pe bredenek
Dre astenn-ster e ra dave d'un dorgenn en anvioù-lec'h.
Menegomp ivez :
Nguyễn Du
Nguyễn Du (阮攸 ; 1766-1820) a oa ur barzh hag ur skrivagner vietnamek brudet, hag a rae gant an chữ nôm, doare-skrivañ kozh ar vietnameg. Ganet e voe e 1766 e Bích Câu, Thang Long, en ur familh nobl. E dad, Nguyễn Nghiễm, a oa bet kentañ ministr evit rouaned an tiegezh Lê, hag 21 bugel en doa bet gant 8 gwreg.
Skridoù all a savas Nguyễn Du, e vietnameg hag e sinaeg.
Alan Raude
Yezhoù Breiz
Aozer ar pennadoù Bretagne romane e kelaouenn ar c'hengevread Kendalc'h e voe Alan Raude, koulz hag ezel eus Ar Falz ha Skol Vreizh. War skritur etrerannyezhel ar brezhoneg e labouras ivez, ha war ar geriaouiñ e bodad TermBret OPAB. Gantañ e voe ijinet doare-skrivañ nevez ar gallaoueg, anvet Écrire Le Gallo (ELG).
453
1206 Ab Urbe Condita = 453 goude J.-K
Dugelezh Aremberg
Dugelezh Aremberg pe Arenberg(en alamaneg : Herzogtum Arenberg) a oa ur stad vihan en Alamagn ha Belgia, adal 1789 betek 1918. Perzh a gemeras e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman. E Nordrhein-Westfalen emañ hiziv.
Douaroniezh
Emañ bourk ha kastell Aremberg, pe Arenberg un 50 km er gwalarn da gêr Koblenz, en Eifel. Eno e oa konted ha duged Tiegezh Arenberg o chom.
Kim
Anv-tiegezh en Azia
Tud brudet Sukorea :
Anv-badez
Un anv-badez flandrezek, saoznek ha svedek eo ivez, roet d'ar baotred kenkoulz ha d'ar merc'hed, da skouer :
Piculus callopterus
Annez
Brosezat eo ar spesad e koadeier gleb Panamá.
Filandari
Filandari    zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Menoued
Anv latin
Galium odoratum
Uhelder
0,10 - 0,30 m
Daveoù
Ya ! Sizhuniek nn 528 - 24 a viz Gouere 2015 pennad gant Joseph Tanguy
Filadelfia (Calabria)
Filadelfia    zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Androy
Androy zo ur rannvro eus Madagaskar, e su ar vro. Ambovombe eo ar pennlec'h.
Relijion norzhek
Liesdoueegel eo. Dispartiet e oa an doueelezhed etre daou rummad, an Æsir hag ar Vanir. Ur brezel a oa entrezo betek ma komprenjont e oant ken galloudus an eil hag egile. Ar re vrudetañ a oa Odin ha Thor. Meur a ouenn liesseurt zo meneget, en o zouez ramzed, korrred, elfed, speredoù an douar (Landvættir) hag all. Ar hollved-mañ zo frammet diouzh Gwez ar Bed, Yggdrasil el lec'h m'emañ Midgard, bed an denion etre bedoù all. Pep hini zo melestret gant un doueegezh dibar.
Martin Garrix
Martin Garrix, bet ganet Martijn Gerard Garritsen d'ar 14 a viz Mae 1996 en Amstelveen, zo un DJ ha produer sonerezh elektronek izelvroat, anavezet evit e ganaouennoù evel Animals, Wizard (gant Jay Hardway), In the Name of Love (gant Bebe Rexha) ha Like I Do (gant Brooks ha David Guetta).
Ján Kollár
Ján Kollár (29 a viz Gouere 1793 - 24 a viz Genver 1852) a oa ur skrivagner, barzh, arkeologour ha politikour slovak hag a gemeras ur perzh bras en emsav hollslavek.
E vuhez
Ganet e voe e Mošovce ha mont a reas da lise luterat Pressburg (Bratislava bremañ). E 1817 ez eas da Skol-veur Jena. Gouzout a reer e oa bet o kemer perzh er Wartburgfest (18 a viz Here 1817). Moarvat e oa bet levezonet gant ar vodadeg studierien alaman-se, ma voe goulennet ur stad vroadel evit Alamagn hag ur vonreizh hag a rofe kalz a frankiz d’an dud. Evel-se moarvat e voe heñchet war-zu an hollslavegezh. Beleget e voe ha mont a reas da b-Pest da labourat evel pastor luterat a-raok mont da gelenn, adalek 1849, e skol-veur Vienna, en Aostria, gant ur post kelenner arkeologiezh. Meur a wech e voe kuzulier gouarnamant Impalaeriezh Aostria evit ar pezh a denne da aferioù ar Slovaked.
Tetraogallus
Annezva
O c'havout a reer en un takad hag a ya eus ar C'haokaz d'an Himalaya, pemzek (15) isspesad dezhe en holl.
Tragopan
An tragopaned eo an evned, kar d'ar fazaned, a ya d'ober ar genad Tragopan, krouet e 1829 gant ar skiantour gall Jean Léopold Nicolas Frédéric Cuvier (1769-1832).
Cessaniti
Cessaniti zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Tragopan Cabot
Tragopan Cabot (Tragopan caboti) a zo un evn eus kerentiad ar Phasianidae.
Pavol Jozef Šafárik
Pavol Jozef Šafárik (13 a viz Mae 1795 - 26 a viz Mezheven 1861) a oa ur yezhour, prederour, istorour ha barzh slovak.
Trefriw
Istor
Nepell diouzh Trefriw emañ kreñvlec'h roman Canovium (Caerhun). Tremen a rae an hent roman kozh Sarn Helen dre Drefriw, daoust ma ne weler roud ebet anezhañ bremañ. Kouronkañ a rae ar Romaned e dourioù karget a houarn ar stêr.
Argus kribennek
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
Crazy Horse
Crazy Horse ("marc'h sot"), Tȟašúŋke Witkó e lakotaeg (distaget: ), "sot-e-varc'h", ganet war-dro 1840-marvet e 1877) a oa ur penn amerindian, eus ar bobl Oglala Lakota, hag a stourmas ouzh arme ar Stadoù-Unanet en . Perzh a gemeras en Emgann Little Bighorn e miz Mezheven 1876.
Tragopan ar c'hornôg
Tragopan ar c'hornôg (Tragopan melanocephalus) a zo un evn eus kerentiad ar Phasianidae.
Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall
Trede Republik c'hall
Dilennet e veze ar prezidant gant ar muiañ-niver er Parlamant.
Tragopan satir
Anvet e voe Meleagris satyra (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Māoried
Hervez niveradeg 2018 ez eus 775 836 Māori er vro, da lavaret eo 16,5 % eus ar boblañs.
Anzavadur ar sevenadur māori
Embannet he deus kentañ ministr Zeland-Nevez d'ar 4 a viz C'hwevrer 2021 e vo hiviziken un devezh-gouel dilabour ouzhpenn er vro, anvet Matariki, diwar anv maoriek steredeg ar Yar hag he foñsined a weler en oabl d'ar poent-se eus ar bloaz du-hont hag a verk ar bloaz nevez evit ar Vāoried.
Gwengelouriezh lec'hlennat
Er wenngelouriezh lec'hlennat e aozet an hollved hervez ur wezenn ramzel, ar wezenn-ved, anvet Yggdrasil, lies a ved a zo ennañ, en o-zouez e astenn Midgard (bed ar Mibien-den), Asgard (bed an Aesed), pe Muspelheim ivez (bed an tan), ha c'hwec'h bed all.
Étienne Marcel (skrivagnerez)
Anna-Henriette-Caroline Thuez-Malimuska (Le Bignon, 7 a viz Gwengolo 1832 – 1915) a oa ur skrivagnerez hag un droourez c'hall. Étienne Marcel ha Madame Étienne Marcel e oa he anvioù-pluenn.
Cachoeira
Kumunioù :
Ovaro
Ovaro zo ur gumun eus proviñs Udine, e Friuli-Venezia Giulia en Italia.
Tragopan Temminck
An tragopan Temminck a zo ur spesad evned, kar d'ar fazan, Tragopan temminckii an anv skiantel anezhañ.
Pocenia
Pocenia zo ur gumun eus proviñs Udine, e Friuli-Venezia Giulia en Italia.
Amour
Kêrioù pennañ
War ribl an Amour e gaver Heihe, e proviñs Heilongjiang e Sina, hag a-dal dezhi ar gêr rusian Blagovechtchensk. En argrec'h dezho emañ C'habarovsk, kêr vrasañ Reter-Pellañ Rusia, ha Komsomolsk-war-an-Amour.
Manuel Belgrano
Meur a lec'h zo bet lakaet en e anv en Arc'hantina, hag ul lestr brezel, an ARA General Belgrano, hag a voe kaset d'ar strad e Brezel an Inizi Maloù, e 1982.
France 2
An eil chadenn eo a-fed niver a arvesterien ; skignet e vez dre an TNT, dre loarell, dre neudenn niverennel, dre skinwel IP ha dre ar rouedad internet. An tu a zo da arvestiñ ar chadenn en un nebeud broioù tost da Vro-C'hall ; ul lodenn eus ar programmoù kinniget gant France 2 a vez addskignet war TV5 Monde.
Joachim du Bellay
Joachim du Bellay, pe  Joachim Du Bellay (Liré, war-dro 1522 – Pariz, 1añ a viz Genver 1560) a oa ur barzh gall.
Marevezh Heian
Er bloaz 794, a-c'houde meur a wallreuz en e gêr-benn Heijō-kyō (Nara hiziv), an impalaer Kanmu (736-806, ren 781-806) en em stalias gant e lez e Heian-kyō (Kyōto hiziv), a chomas annez an impalaer betek 1868. ; diwezh ar Marevezh Nara ha deroù ar Marevezh Heian e voe.
A-hed ar Marevezh Heian e skañvaas levezon sevenadurel Sina war Japaniz tra ma vevent "Oadvezh Aour" o sevenadur dezho dre ar varzhoniezh, al lennegezh hag al livouriezh ; d'ar mare-se e voe ijinet ar silabennaouegoù hiragana ha katakana gant maouezed al Lez, na oant ken desket e sinaeg hag ar wazed — en eil hanterenn ar Marevezh Heian e voe skrivet Genji Monogatari gant Murasaki Shikibu (紫式部, c. 978 – c. 1019 ).
Istor
Er bloaz 858, Fujiwara no Yoshifusa (804-872) en em lakaas da sesshō (摂政 "rejant") an [impalaer [Impalaer Seiwa|Seiwa]], a oa 8 vloaz. E vab Fujiwara no Mototsune (836-891) a grouas ar garg anvet kanpaku (関白), a oa e gwirionez karg ur pennkuzulier hag ur pennsekretour a c'helle ren e-lec'h un impalaer en e oad, hogen re gozh pe re glañv. Adalek ar bloaz 936 betek 939 e voe ur stirad emsavadegoù enep galloud Heian-kyō, kaset er Reter gant ar samurai hag un aotrou lec'hel (大名, daimyō) anvet Taira no Masakado (? – 940), harpet gant ar samurai ha uhelad el Lez Fujiwara no Sumitomo (? – 941) er C'hornôg. Ne zeujont ket a-benn da ziskar an impalaer hag e lez avat.
Goude bout bet war zisteraat e-pad kantvedoù, poblañs Japan a stabilaas e diwezh ar Marevezh Heian.
Priz Bras kirri Bahrain
E e oa bet nullet ar redadeg abalamour d'ar manifestadegoù a-enep ar gouarnamant. Distroet e oa e daoust ma oa tamallet d'ar vro chom hep doujañ da wirioù an dud.
Le Morte d'Arthur / 5vet istor
The Fyrst and the Secunde Boke of Syr Trystrams de Lyones, "Kentañ levr hag eil levr Sir Tristan a Lyones", eo pempvet istor Le Morte Darthur ar skrivagner saoz Sir Thomas Malory (c. 1416 – 14 a viz Meurzh 1471), a skrivas pa oa bac'het e London adalek 1468 betek 1470.
Dornskrid ha henvoulladur
Setu amañ penaos e voe rannet pempvet istor Le Morte Darthur gant William Caxton, hag ar pezh a zo kontet ennañ.
Sachsen-Hildburghausen
Dugelezh Sachsen-Hildburghausen zo un dugelezh alaman hag a badas 146 vloaz, etre 1680 ha 1826. C'hoarvezout a reas eus rannidigezh Dugelezh Sachsen-Gotha gant an dug etre e vibien.
William Owen Pughe
Buhez
E 1806 en devoe da hêrezh ti an aotrou Rice Pughe, eus Nantglyn, e Sir Ddinbych, hag a oa kar a-bell dezhañ. Neuze e ouzhpennas "Pughe" d'e anv William Owen. Diwar neuze e vevas en e aez hag e c'hallas gouestlañ e holl amzer vak d'e enklaskoù ha d'e skridoù. Pa'z eas kozh e tistroas da vevañ da Gembre, e 1825. Mervel a reas dek vloaz goude, e-kichen Llyn Mwyngil.
Charpai
Charpai, Charpaya pe Charpoy (Hindi : चारपाई, Urdu, Saraiki, Pandjabeg, Pachtoueg چارپائی; char "forn" + paya "troadet") zo ur gwele plezhet implijet en India.
Long John Silver
Long John Silver zo ur morlaer a faltazi krouet gant ar skrivagner skosat Robert Louis Stevenson en e romant Treasure Island (1883). Lakaet eo bet da dudenn e meur a oberenn all gant skrivagnerien all.
Clément Marot
Ar mab Clément en em lakaas da sevel barzhonegoù ivez, ha mont a reas da servijañ ar rouanez Marc'harid Navarra. Gant hounnezh e voe kinniget d'he breur Frañsez I, roue Bro-C'hall, a voe plijet gant skridoù Clément Marot. E lez ar roue e voe degemeret ar barzh ha mont d'e heul ivez.
Eurillas
Eurillas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1899 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).
Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er genad Andropadus kent.
Piculus litae
Anvet e voe Chloronerpes litae (kentanv) da gentañ-penn (e 1901) gant an loenoniour breizhveuriat Lionel Walter Rothschild (1868-1937). Dont a ra e anv eus hini kêr Lita (Imbabura, Ecuador).
Romantelezh
Ar romantelezh a voe ul luskad arzel, lennegel, sonerezhel ha kefredel, hag a blantas e wriziennoù e Europa er degbloavezhioù diwezhañ an XVIIIvet kantved, met e yeas da vezañ pouezus etre 1800 ha 1850. Pouezet e veze gant ar romantelourien war ar santadoù hag ar spered hiniennel ha ken all war liderezh an amzerioù tremenet hag an Natur ivez, pa kave dezho e oa kenedusoc’h traou ar Grennamzer eget re ar prantad klasel.
Gerdarzh
P'eo bet deuet ar ger eus ar galleg e endalc'h romant hag al lostger "elezh" war ur patrom heñvel-rik. Ne vet ket kavet el lennegezh brezhonek a-raok an XXvet kantved. Kentañ gwezh ma voe gwelet ar ger orin, romantism, e voe e Bro-Saoz, war-dro 1650, hag deveret eus ar ger galleg "roman" evit lakaat ar romantoù savet e yezh romanek e-tal ouzh ar skridoù latin. Daou ster a ya gantañ, eus un tu, krennamzerel ha gotek, eus un tu all, marvailhus, romantek, mojennel ha faltazius. Mont a ra da "romantisch" e alamanek, met e mir ur ster un tammig negativel pa lakaa da soñj ar sorc'hennoù broudet gant ar romantoù. E-doug ar XVIIIvet kantved e teu da Vro-C'hall hag implijet e vez gant Jean-Jacques Rousseau gant un adster o tennañ d'al livouriezh : evel ma vije gwelet en un daolenn. Er mare-se e voe deuet da Vro-C'hall giz ober liorzhoù mod-Bro-Saoz a zo ur seurt mod aozañ an traoù naturel evel pa vije graet o sevel un daolenn, ken e voe goveliet an anv-gwan "pittoresque", da lavared eo "evel savet gant al livour". Ma n'eo bet renablet an anv-kadarn a-raok 1931 e kaver an anv-kadarn "romenteler" e 1914 hag a zo, koulz hag ar ger romantelezh, treuzlakadur ar gerioù gallek "romantique" ha "romantisme".
Hedvig Catharina De la Gardie
Hedvig Catharina De la Gardie, bet ganet Hedvig Catharina Lillie (20 a viz Gwengolo 1695 – 13 a viz Here 1745) a oa ur gontez svedat hag a voe oberiant e politikerezh he bro, dre ar stollad Hattarna, harpet gant Bro-C'hall.
Documenti umani
Documenti umani zo un dastumad kontadennoù italianek gant Federico De Roberto, embannet e 1888.
Nanometr
Alies e vez implijet an nanometr da reiñ muzulioù e skeul an atom : treuzkiz un atomenn heliom, da skouer, zo war-dro 0.06 nm, hag hini ur ribozom zo war-dro 20 nm. Implijet e vez an nanometr da reiñ hirder gwagenn ar skinoù tredanwarellek tost da lodenn welus ar spektr tredanwarellek : ar gouloù a c'haller gwelet a ya eus 400 da 700 nm. An angström, a dalvez 0.1 nm, a veze implijet a-raok evit ar muzulioù-se.
Clarice Lispector
He buhez
Karout a reas ar skrivagner heñvelreviad Lucio Cardoso. Dimeziñ a reas e 1943 d'un diplomat ha mont gantañ da Italia ha da Suis. Torret e voe an dimeziñ e 1959. Etre 1967 ha 1973 e skrive ur gronikenn e-barzh Jornal do Brasil, eus kêr Rio.
Milizag-Gwiproñvel
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Gwiproñvel ha Milizag.
Aer (disheñvelout)
Aer a c'hall bezañ :
Mynydd Llysiau
Mynydd Llysiau zo unan eus kernioù uhelañ ar Mynydd Du (Mynwy) e Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, e Powys, e reter Kembre. 663 m zo dezhañ. E welout a reer etre Llanymddyfri ha Trefynwy.
Metropolitan Police
Ar Met en deus ivez kargoù a live broadel evel kenurzhiañ ha ren an enep-sponterezh er Rouantelezh-Unanet, difenn pennoù uhel ar familh roueel saoz kement ha pennoù uhel ar gouarnamant. E miz Meurzh 2016, ar Metropolitan Police Service a implije 43 272 implijad leun-amzer. E penn an aozadur e kaver ar Commissioner of Police of the Metropolis, brudetoc'h dre an anv Metropolitan Police Commissioner berraet dre the Commissioner. Karget eo da ren an holl nerzhioù polis war e dachenn. Emañ ar C'homiser (Commissioner) dindan urzhioù ar rouanez, an Home Office ha Maer Londrez, dre skourr an ti-kêr evit ar polis hag an torfedoù.
Einar Benediktsson
Bevañ a reas e-pad pell e Höfði, un ti e hanternoz Reykjavík, ma c'hoarvezas e 1986 Kuzuliadeg Reykjavík a lakaas fin d'ar Brezel Yen.
Jakana Madagaskar
Anvet e voe Parra albinucha (kentanv) da gentañ-penn (e 1832) gant al loenoniour gall Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805-1861).
Jean-Charles Gicquel
Jean-Charles Gicquel a zo un atletour breizhat, bet ganet d'ar 24 a viz C'hwevrer 1967 e Ploermael, al lamm uhel e ziskiblezh.
Victoria von Sachsen-Coburg-Gotha
Dimeziñ ha bugale
Eizh bugel o doe Friedrich ha Victoria, daou anezho a varvas a-raok o c'hrennoad:
Magnus Julius De la Gardie
Magnus Julius De la Gardie (1668-1741) a oa ur jeneral ha politiker svedat, e penn ar strollad politikel Hattarna.
Ultimate Epic Battle Simulator
Doare c'hoari
Doare ar c'hoari a zo ur sandbox pe poull-traezh. An tu a zo d'ar c'hoarier da sevel emgannoù gant betek 100 000 soudard memes ma z'eo kuzuliet gant saver ar c'hoari chom e-tro 10 000. An tu a zo da gemmeskañ unvezhioù soudard eus mareoù istorel disheñvel mik evel: lejionerien Roma a-enep soudarded eus an Eil Brezel-bed, ul lu yêr a-enep marc'heien ar Grennamzer.
Jean Malléjac
thumb|right|200px|Jean Malléjac Jean Malléjac a oa ur marc'hhouarner breizhat (ha brezhoneger), bet ganet d'an 19 a viz Gouere 1929 e Dirinonn hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Gwengolo 2000 e Landerne.
Stoke-on-Trent
Gevellet eo gant Erlangen en Alamagn.
Auguste zu Mecklenburg
Merc'h e oa da Gustav Adolf von Mecklenburg-Güstrow. C'hoar e oa d'ar rouanez Louise Danmark
Jeremy Corbyn
Yaouankiz
Pa oa 7 vloaz, e tilojas familh Jeremy Corbyn da bPave Lane e Shropshire. Eno e voe prenet gant an tad ar Yew Tree Manor (kemmet e anv en Yew Tree Guesthouse), o treiñ ar savadur en un ti familh.
José Alfredo Jiménez
José Alfredo Jiménez, ganet e 1926 en Dolores Hidalgo, Guanajuato, ha marvet e 1973 e Kêr Mec'hiko, a oa ur c'haner ha sonaozour mec'hikan en doare ranchera, hag unan eus brudetañ kanerien ar vro.
Banniel Kenya
thumb|Banniel Kenya Banniel Kenya eo banniel broadel Kenya abaoe dizalc'hiezh ar vro d'an 12 a viz Kerzu 1963.
Celeus obrieni
Dougen a ra anv an evnoniour stadunanat Charles E. O'Brien (1905-1987).
F. Z. Maldonado
Sevel a reas sonioù ivez dindan an anv Fred McDonald.
Colaptes aeruginosus
Annez
Kavout a reer ar spesad e reter Mec'hiko, eus stad Tamaulipas da hini Veracruz.
Jakana eskell arem
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus douaroù izel India da vervent Sina, Azia ar gevred, Sumatra ha Jawa.
Chlorocichla
Chlorocichla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1882 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).
Pleiades
Pleiades, pe M45, eo an anv roet e steredoniezh d'un gronnad digor stered hag a c'haller gwelet e steredeg an Tarv. Meur a anv pobl a zo d'ar gronnad-se e brezhoneg: ar Yarig, ar Yarig wenn, ar Yarad poñsined, ar Yar hag he foñsined, ar Yar (wenn) hag hec'h evned, Yarig wenn he c'hwec'h evn. Brudet eo ar stroll stered-se e hengoun meur a sevenadur abaoe pell, pa dalvezent da verkañ amzer ar mediñ. Ar gronnad stered splannañ da welet eus an Douar an hini eo, ha betek un 12 a steredennoù a c'haller tapout gwelet gant al lagad diglav (7 an hini a weler dre vras).
Anjouan
Digevrediñ a reas diouzh Komorez e 1997 ha dont da vezañ Stad Anjouan d'an 3 a viz Eost, gant Abdallah Ibrahim prezidant. E 1999 e roas Ibrahim e zilez ha kemeret e voe ar galloud gant Mohamed Bacar dre un taol-nerzh. E 2002 e voe adunanet an enez ouzh Komorez. Hervez Bonreizh nevez Unaniezh Komorez e oa pep a brezidant gant an teir enezenn emren hag ur prezidant evit an Unaniezh. Bacar a voe dilennet da brezidant Anjouan evit pemp bloaz. Goude e dermen ec'h aozas un dilennadeg e-maez lezenn hag embann adarre dizalc'hiezh Anjouan e miz Gouere 2007. E miz Meurzh 2008 e voe aloubet an enez gant an arme komorian ha Bacar a zeuas a-benn da dec'hel kuit da enez Mayotte. Moussa Toybou a c'hounezas an dilennadeg aozet e miz Even ha mont da brezidant an enez emren.
World of Tanks
World of Tanks a zo bet azaset war savennoù liesseurt e-touez ar c'hoñsolennoù c'hoarioù video. Sevenet e oa ar c'hoari war an Xbox 360 gant Wargaming West studio. An titl a oa World of Tanks: Xbox 360 Edition. Ar c'hoarierien war Xbox 360 a implij servijerien disheñvel evit re ar c'hoarierien a c'hoari war ar savenn Windows. Hervez ar savenn choazet o deus ar c'hoarierien kontoù disheñvel, unan evit pep savenn.
Embannet e oa bet ar c'hoari war ar PlayStation 4 er bloavezh 2016. World of Tanks a zo bet azasaet ouzh ar pellgomzioù hezoug dindan an anv World of Tanks Blitz. Ouzhpenn-se ez eus bet savet ur c'hoari-daol anvet World of Tanks Rush ha World of Tanks: Generals, ur c'hoari kartoù da-heul berzh mat ar c'hoari.
Anwar el-Sadat
Hent soudard
Pa oa ofisour yaouank e tostaas d'al luskad Breuriezh muzulman
Cleveland Cavaliers
Amzer adsevel (2017–)
E-pad ar bloavezh 2017, e oa bet anvet pal ar Cleveland Cavaliers da chom hepken e kavout un doare evit tremen dre an emgav eus an NBA Finals e-pad tri bloaz warn-ugent. Met evit se, e oa ret dezho dalc'hañ da sikour anezhi da zont en-dro e-barzh ar prantadoù pinvidikoc'h.
Cavaliers a-raok ar Bedreuziad COVID-19
E-pad ar bloavezh 2020-2021, an NBA en deus bet implijet un doare nevez evit adpren dreist-holl an emglev COVID-19. Gant ar bloaz-se, e oa bet skarzhet seurt mogerioù evit sevel un "bubble" e Orlando, Florida, a oa enni ar strolladoù pinvidikoc'h, evit gouzout pezh a oa ar yalc'hadoù all.
Jacana
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika.
Istor Albania
Krennamzer
En e voe aloubet an arvor gant tud Venezia, tra ma oa stag ul lodenn vat eus ar vro ouzh Serbia. E dibenn ar hag e deroù ar  e voe aloubet ar su eus ar vro gant an Impalaeriezh Otoman. Sevel a reas Albaniz a-enep an aloubadeg, etre 1443 ha 1478, dindan ren Gjergj Kastrioti Skanderbeg, hag a zo chomet un haroz broadel evit tud Albania betek an amzer vremañ. Skoazellet e voe Skanderbeg gant Venezia ha kêrioù italian all ha gant ar Vatikan. Met trec’h e voe an Durked a-benn ar fin, hag aloubet e voe Albania e 1479, goude marv Skanderberg. Etre dibenn ar ha deroù an  e oa Albania e-barzh an Impalaeriezh Otoman. En amzer-se e troas an darn vrasañ eus tud ar vro a-du gant an Islam ha kemer a reas ar relijion-se ur plas bras e buhez ar vro, er vuhez sevenadurel dreist-holl. Ul levezon vras o devoe an Durked war ar savouriezh.
Colaptes auricularis
Anvet e voe Chloronerpes auricularis (kentanv) da gentañ-penn (e 1889) gant an daou skiantour saoz Osbert Salvin (1835-1898) ha Frederick DuCane Godman (1834-1919).
Annez
Brosezat eo ar spesad e Mec'hiko, eus kreisteiz stad Sonora da greiz hini Oaxaca.
439
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sul
438
Bloavezh boutin o kregiñ ag hoc'h echuiñ gant ur Sadorn
Oxylabes madagascariensis
Anvet e voe [Motacilla] madagascariensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804). Ar spesad nemetañ er genad Oxylabes an hini eo.
Vittorio Veneto
Vittorio Veneto zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
Emgann Catraeth
Emgann Catraeth zo un emgann, meneget en oberenn ar barzh Aneurin, zo bet en Hen Ogledd Enez Vreizh, war-dro ar bloaz 600, etre ar bobl vrezhon Gododdin hag Angled Bernikia ha Deira.
Redadegoù kirri
Meur a ziskiblezh a zo e redadegoù kirri, an hini brudetañ o vezañ ar Formulenn 1, war girri un-plas ha troiadoù serret. E Stadoù-Unanet eo an NASCAR hag an IndyCar ar re vrudetañ. En Andur, ar redadeg vrudetañ a zo 24 eurvezh ar Mañs e Bro-C'hall. War hentoù e vez redet kevezadeg bed ar rallioù (gant ralli kirri Monte-Carlo krouet e 1911), ar ralli kerc'hadenn gant Ralli Dakar.
Hunvre Jakob
Hunvre Jakob (El sueño de Jacob e spagnoleg) zo un eoullivadur krouet e 1639 gant an arzour spagnol José de Ribera (lesanvet Lo Spagnoletto). War ziskouez emañ e Mirdi ar Prado e Madrid.
Heidi
Brudet e voe dre ar bed dre ar plac'hig a zo harozez ar romant Heidi (romant) gant Johanna Spyri e 1880, dreist-holl goude ar film embannet e 1937.
Merengue
Ar merengue zo ur sonerezh eus an Antilhez hag a vez sonet gant an tambora, ar güiro, hag an akordeoñs.
Max Joseph in Bayern
E varv
Mervel ar reas d'ar 15 a viz Du 1888, da 81 bloaz. E bried Ludovica a vevas pevar bloaz c'hoazh.
Burton (Sir Benfro)
Burton zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Sir Benfro. Evel ma c'hoarvez aliezik er c'horn-se eus Kembre, ez eo "Burton" un anv-lec'h saoznek ha n'eus anv kembraek ebet gant ar gêriadenn.
Leuconotopicus borealis
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned-koad, biskoul, c'hwiled, kevnid ha merien hep ober fae ouzh frouezh ha hugennoù gwech an amzer.
Ottaviano
Ottaviano zo un anv-badez italianek, hag un anv-lec'h.
Disheñvelout gwer diouzh glas er yezhoù
E meur a yezh all dre ar bed emañ kont evel-se, pe neuze eo dishañval c'hoazh an traoù : lakaet e vez "gwer" da vont gant "melen", da skouer. Hervez ar sevenadur ez eo dreist-holl, ha hervez an amzer.
Homo sum: humani nil a me alienum puto
Heñvel dra a vez lavaret e yezhoù all e doareoù tostik :
Alberta, Let Your Hair Hang Low
Lead Belly (1888-1949) a enrollas meur a zoare anezhañ er bloavezhioù 1930. Enrollet e voe ivez gant Bob Dylan, Doc Watson ha re all.
Nadoz-Vor embannadurioù
Nadoz-Vor zo un ti-embann staliet e Brest ha savet e Plabenneg e 2013 gant al Leonad Jeremi Kostiou.
Porched:Egipt
Tudennoù arouezius
Mohammed Naguib
Mohamed Morsi
Burhinus senegalensis
An anv
Kement ha "bourlagad Senegal" e talvez e anvadur skiantel, koulz hag e anv en alamaneg, arabeg, azerieg, bulgareg, euskareg, esperanteg, galleg, italianeg, katalaneg, nederlandeg, rusianeg, saozneg, spagnoleg ha svedeg.
Annez
Brosezat eo al labous e traoñienn an Nil ha glannoù lennoù ha stêrioù Afrika issahara.
Llangwm (Sir Benfro)
Evel en daou lec'h all anvet Llangwm e Kembre, eo gouestlet an iliz-parrez da sant Jerom.
Machu Pikchu
Istor
Goude marv Tupac Inca Yupanqui e 1493 e voe gorrekaet buhez kêr. Mab Tupac Inca Yupanqui, Huayna Capac, a renas eus 1493 betek 1525 pe 1527 ; pa varvas e savas brezel etre e vab Inti Cusi Huallpa Huascar hag e hanter-vreur Atahualpa, a voe dibabet gant uhelidi Qusqu ; brezel diabarzh a savas neuze, a voe gounezet gant Atahualpa, met rivinet e voe an impalariezh hag aes e voe da Spagnoliz he zrevadenniñ. Ur c'hantved goude he ganedigezh, e 1572, e voe dilezet Machu Pikchu gant he annezidi : petra bennak ma ne voe biskoazh kavet kêr gant ar gonkistadored spagnol da vare he finborte e teuas beajourien estren betek enni, hag ar vrec'h ganto, ar pezh a lazhas an darn vuiañ eus an dud.
E 1981, gouarnamant Perou a lakaas lec'hienn Machu Pikchu hag he zrowardroioù – 325,92 km² en holl — da Santuario Histórico, "neved istorel".
Saverezh
Eno e krogas an Inkaed da sevel tiez diwar c'hreunit a dennjont eus ur vengleuz a oa war ar gribenn-se. Un taol-kaer eo e vefent deuet a-benn da sevel tiez ken brav-se rak kalet eo ar greunit ha ne implijent na skritur na houarn na rodoù. Evit ober e kemerent mein bras da skeiñ war ar greunit betek ma torrje. Ur wech torret e kemerent ur maen bihan all evit levnañ ar roc'h. Goude echu e kasent ar roc'hell d'al lec'h rekis war-bouez kefioù gwez. He lakaat a raent war an ti etre ar reier all. Evit enboestañ mat ar roc'helloù evel brikennoù e veze kizellet ar roc'hell ur wech diwezhañ ha lakaet un doenn blouz. Kalz tammoù mein zo bet kenderc'het a-hed bloavezhioù kizellañ : betek tri metrad eo donder ar gwelead anezho e kreiz kêr. Gwevnaat a ra kêr neuze, ha silet e vez gwelloc'h an dour glav.
Ur gêr e kedveved gant an natur
Kêraozerien Machu Pikchu o deus he savet hervez elfennoù an natur a zo tro-dro dezhi. Hervez an Heol eo savet an tiez ; da skouer, tro-dro d'ar 24 a viz Even (goursav-heol an hañv) e teu daou dric'horn kenkreizek war wel war azeuldi an Heol.
Gubbio
Gubbio  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Pierre Dac
E vuhez
E dud a oa Elzasiz yuzev, eus Niederbronn, aet da chom da vro-C'hall goude faezhadenn 1870. Kiger e oa e dad e Châlons-sur-Marne. Kaset e voe d'ar brezel e miz Eost 1914, en deiz war-lerc'h ma oa bet bloaz warn-ugent. Pa zistroas e oa bet gloazet div wech, ha berraet e oa e vrec'h kleiz eus 12 cm gant un obuz.
Savet en doa ur gelaouenn fentus, L'Os à Moelle, ha kenlabouret gant Francis Blanche.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2018
Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien kefluskerioù o doa redet e 2018.
Montone
Montone  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Haas F1 Team
Haas Formula LLC, a red dindan an anv Haas F1 Team, zo ur skipailh Formulenn 1 amerikan liammet kreñv ouzh ar skipailh NASCAR Stewart-Haas Racing ha perc'hennet gant ar memes den Gene Haas. Sañset e oa komañs gant ar redadegoù e 2015 met divizout a reas daleañ e redadeg kentañ betek 2016. Redek a ra gant Romain Grosjean ha Kevin Magnussen e 2020.
El Manisero
El manisero (Ar marc'hadour kraoñ-marmouz) zo ur ganaouenn spagnolek savet en 1928 gant ar sonaozour kuban Moisés Simons (1890- 1945). Unan eus tonioù brudetañ Kuba eo.
Kanerien
Deuet eo ivez da vout ur pezh jazz sonet gant tud e-leizh, evel Louis Armstrong, Stan Kenton , , Pérez Prado , Chucho Valdes , kanet gant Anita O'Day.
Picumnus fulvescens
Annez
Brosezat eo ar spesad e reter Brazil (eus reter stad Piauí da greisteiz reoù Ceará, Paraíba, Pernambuco hag Alagoas).
Brian David Josephson
thumb|Brian Josephson
Leuconotopicus stricklandi
Leuconotopicus stricklandi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Caterina Valente
Derou
Goude ar brezel e oa krog da ganañ jazz en ur seniñ gitar. En em gavout a ra gant Gilbert Bécaud, a glask dont da vezañ kaner.
Picumnus castelnau
Dougen a ra anv an ergerzher ha naturour gall Francis de Laporte de Castelnau (1810-1880).
Jean Guéhenno
Ezel an Académie Française e oa.
Sellano
Sellano zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Dugelezh-veur Frankfurt
Istor
E 1810 e voe tennet priñselezh Regensburg digant Dalberg gant Napoleon, d'he reiñ da Rouantelezh Bavaria. Neuze e voe staget ar pezh a chome eus e stadig, douaroù priñselezh Aschaffenburg, Wetzlar, Fulda, Hanau, ouzh Dugelezh-veur Frankfurt d'ober Priñselezh Frankfurt.
Missing (film, 1982)
E penn e vro e oa an diktatour chilean c'hoazh pa voe kroget gant ar film, ken kizidik an danvez anezhañ ma voe divizet e dreiñ e Mec'hiko dre guzh. Nathaniel Davis, bet kannadour Stadoù-Unanet Amerika e Chile (1971-1973), a savas klemm ouzh Costa-Gavras hag Universal Pictures evit gwallvruderezh : ne zalc'has al lez-varn karg ebet en o enep avat.
Duolingo
Ul lec'hienn zigoust da zeskiñ ar yezhoù eo Duolingo. Gallout a reer deskiñ ouzhpenn 100 yezh dre 40 yezh dre an urzhiataerezioù, an tablezennoù hag ar pellgomzerioù hezoug (iOS, Android, Windows) gant ouzhpenn 100 milion a implijerien enskrivet er bed. E-touez ar yezhoù bihan e c'heller menegiñ ar gouezeleg hag ar c'hembraeg a c'heller deskiñ dre ar saozneg hag ar c'hatalaneg a c'hellor deskiñ dre ar spagnoleg.
Picumnus nigropunctatus
Annez
Brosezat eo ar spesad e biz Venezuela.
Mareno di Piave
Mareno di Piave zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
Picumnus pumilus
Picumnus pumilus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e reter Kolombia, kreisteiz-tost Venezuela (kreisteiz stad Amazonas) ha gwalarn Brazil.
Nicolas Lunven
Mab eo da vBruno Lunven ha niz da zDominique Lunven, bageerien ivez.
Thinornis
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Antonio Aparicio
Antonio Aparicio Herrero (Sevilla, 30 a viz Genver 1916 - Caracas, 10 a viz Gouhere 2000) a oa ur skrivagner spagnol, barzh, dramaour ha sridvarnour c'hoariva. Difenn a reas ar Republik e-pad ar brezel diabarzh.
Claude Michel (melldroader)
E vicher
Siwazh dezhañ en devoa tennet e-maez diwezhañ tenn er pal da geñver gourfenn Kib vell-droad Bro-C'hall 1996-97 o lezel OJK Nisa da vezañ trec'h a-benn ar fin.
Manuel Altolaguirre
Manuel Altolaguirre Bolín (Málaga, 29 a viz Even 1905 - Burgos, 26 a viz Gouhere 1959) a oa ur skrivagner spagnol, Barzhonegoù, pezhioù-c'hoari ha senarioioù a voe savet gantañ. Embann a reas e levrioù hag ar c'hazetennoù Ambos (1922) ha Litoral (1920-1929). E penn ar gazetenn Poesia (1934-1935) e Pariz e voe hag e penn ar gazetenn 1616 e Londrez. A-raok hag e-pad ar Brezel Diabarzh ec'h embannas ar gazetenn Caballo verde para la poesia renet gant Pablo Neruda. E penn an Emnbannadurioù Ediciones Héroe e voe. Moulañ a reas ar gazetennHora de España. E 1933 ez eas Priz Broadel Lennegezh gantañ. Difenn a reas ar Republik e-pad ar brezel diabarzh ..
Vilanòva (Avairon)
Vilanòva a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Picumnus steindachneri
Picumnus steindachneri a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Puffinus
Puffinus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ torted, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).
Trizek (13) isspesad en holl.
Rouantelezh Valencia
Doujet e voe ouzh relijion ha doareoù-bevañ an dud gant ar roue aragonat. Dre vras e klote gant kumuniezh Valencia hiriv.
Pelecanoides
Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Pevar spesad evned-mor a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Meurvor ar Su evit ar spesadoù georgicus hag urinatrix hag e Suamerika evit ar spesadoù garnotii ha magellani.
Penrhyn
An anv Penrhyn a vez roet e kembraeg da veur a veg-douar
Butorides
Butorides a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ kerc'heized, krouet e 1852 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
Inis Córthaidh
Ur gêr gozh eo, unan eus kêrioù koshañ Iwerzhon, pa gaver meneg anezhi er bloavezh 465. Enezenn eo ster ar ger "inis" met ne ouzer ket gwall vat petra eo ster an eil elfenn a zo en anv-lec'h. Hervez niveradeg 2011, e oa 10,883 a dud o chom e kêr Inis Córthaidh.
Monsieur Joseph
Monsieur Joseph a zo ur film. Ur gomedienn war gan, da gentañ. Savet eo bet ar skrid gant Yannick Nedelec hag ar sonerezh gant Pierre Bloch.
Michael Jackson's This Is It
Danvez ar film
19. "Man in the Mirror"
Bridgeport (Connecticut)
Bridgeport a zo kêr vrasañ stad Connecticut e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 144,229 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Bridgeport en ur mod ofisiel e 1821.
Ernst Kaltenbrunner
Ernst Kaltenbrunner, ganet d'ar 4 a viz Here 1903 ha marvet d'ar 16 a viz Here 1946, a oa unan eus pennoù uhel ar Strollad Nazi alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Obergruppenführer (jeneral) er Schutzstaffel (SS), etre Genver 1943 ha Mae 1945 e oa e penn burevioù surentez an Trede Reich ar Reichssicherheitshauptamt (RSHA). Bez e voe an ezel uhelañ eus an SS o vezañ barnet e-pad Prosez Nürnberg. Kondaonet e voe e prosez Nürnberg evit torfedoù-brezel ha torfedoù a-enep an Denelezh ha lakaet d'ar marv dre ar groug.
Heuryou brezonec ha latin
E gwirionez ez eus anezhañ adembannadur Canticou spirituel var an oll exerciçou eus a ur guir gristen, a oa bet embannet e 1698, ha kresket gant an oberour.
Stamford (Connecticut)
Stamford zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Connecticut e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 122,643 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Stamford en ur mod ofisiel e 1641.
Melanerpes chrysauchen
Melanerpes chrysauchen a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Payada
Istor
Labour Bartolomé Hidalgo (ganet en Montevideo d'ar 24 a viz Eost 1788) a vefe orin arn doare arz-mañ, er Río de la Plata. Hidalgo a vez gwelet evel ar c'hentañ barzh gaucho. Deiz e c'hanedigezh eo "Deiz ar Payador" en Uruguay,.
Mon âne
Mon âne zo ur ganaouenn c'hallek evit ar vugale. Un diskan zo, o vont war gresk tamm-ha-tamm. Doareoù spagnolek ha brezhonek zo ivez.
Komzoù gallek
Une paire de boucles d'oreilles Un bonnet pour sa fête Et des souliers lilas, la, la, Et des souliers lilas.
Cwm yr Eglwys
Cwm yr Eglwys zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, war aod hanternoz Sir Benfro, etre Abergwaun ha Trefdraeth. Emañ e Park Broadel Arvor Penfro ha tremen a ra Gwenodenn Arvor Sir Benfro hebiou ar gêriadenn.
Melanerpes cruentatus
Melanerpes cruentatus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Sandra Levenez
Sanda Levenez (ganet d'ar 5 a viz Gouere 1979) zo un atletourez hag ur gampionez vreizhat eus ar redek war ar maez, genidik eus Karaez. Abaoe 2007 eo troet gant an duatlon.
Knout
Knout bras
Diwisket e veze korf an den kondaonet, ha staget ouzh ur peul pe un treust pe dalc'het gant un den all. Gant an taolioù e veze drailhet ar c'hroc'hen, adalek ar gouzoug betek ar vandenn.
Criniger
Criniger a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1820 gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).
Bernieria madagascariensis
Boued
Bevañ a ra diwar artropoded a bep seurt.
José Bergamín
José Bergamín Gutiérrez (Madrid, 30 a viz Kerzu 1895 – Donostia, 28 a viz Eost 1983) a oa ur skrivagner spagnol, barzh, dramaour hag arnodadennour. Difenn a reas ar Republik e-pad ar brezel diabarzh.Goude trec'h Franco e dibenn Brezel Spagn e rankas tec'hout. En harlu e vevas e Mec'hiko (1939-1947), Venezuela, Uruguay ha Bro-C'hall. Ne faotas ket dezhañ degemerout distro ar vonarkiezh goude marv Franco, chom a reas feal d'ar Republik betek fin e vuhez.
Melanerpes pulcher
Annez
Brosezat eo ar spesad e hanternoz Kolombia (traoñienn Magdalena).
Cortés
Cortés zo un anv spagnolek ha hini meur a zen, ha hini meur a lec'h ivez.
Die Bremer Stadtmusikanten
Ar gontadenn
Kaoz zo enni eus pevar loen, un azen, ur c'hi, ur c'hazh, ur c'hilhog, hag a zo deuet da vout sonerien.
Gavriniz
Monumantoù ha traoù heverk
Brudet eo karn Gavriniz hag an engravadurioù ennañ.
Markiz Pontkalleg
Chrysogone-Clément de Guer, Markiz a Bontkalleg, (1679-1720) a voe unan eus an noblañsoù a gemeras perzh en un irienn vihan da vare Montesquiou.
Jacob ha Wilhelm Grimm
E brezhoneg
Doareoù berr pe verroc'h darn eus ar marvailhoù zo bet embannet en dastumad levrioù ar vugale, hep anvioù an oberourien orin nag an droourien peurvuiañ, hag unan bennak eeunaet, evel Gwennerc'h, gant TES.
Nanoteknologiezh
Anavezet eo bet an nanodanvezioù evel danvezioù pistrius evit gwiadoù an Den hag ar c'helloù gounezet in vitro. Studiañ a ra an nanopistrioniezh ar riskloù evit an endro hag ar yec'hed liammet ouzh an nanoteknologiezh.
=Notennoù=
Dugelezh-veur Oldenburg
Teir lodenn a oa anezhi, evel a weler war ar gartenn:
Lucien Rault
Kroget e oa gant an atleterezh d'e 15 vloaz o sinañ e gentañ aotreadur e Gward A-raok Rostrenenn e 1951. 24 bloaz anezhañ, e 1960 eta, en devoa lakaet e anv e kleub Janed Ark Plougonwaz pa oa bet krouet ur rann redek a-dreuz maezioù ennañ. Ha bloaz goude e oa aet ar maout gantañ e kampionadoù redek a-dreuz maezioù Breizh (henad), un titl hag a vo tapet 15 gwech diouzh renk gantañ, eus 1961 (e Saozon-Sevigneg) betek 1975 (e Landerne). Krez melen ha glas ar Janed Ark en-dro dezhañ en devoa kemeret perzh en 28 kampionad redek a-dreuz maezioù Breizh, an hini diwezhañ e Gentieg e 1982…46 vloaz anezhañ ha renket da 4re memestra !
Llandysilio (Sir Benfro)
Hervez George Owen, naturour hag istorour marvet e 1613, e oa bevenn yezh Sir Benfro, anvet "linenn Landsker", o tremen dre Llandysilio en amzer-hont.
Kendalc'h Pariz (Dubufe)
Kendalc'h Pariz zo un eoullivadur graet e 1856 gant al livour gall Édouard Dubufe (1819-1883). Emañ war ziskouez e Mirdi Broadel Kestell Versailhez ha Trianon. Urzhiet e voe gant gant ar gouarnamant gall goude Kendalc'h Pariz, dalc'het etre ar 25 a viz C'hwevrer hag an 30 a viz Meurzh 1856 evit sinañ ar peoc'h goude Brezel Krimea (1853-1856).
Campethera maculosa
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus Senegal ha Ginea-Bissau da greiz Ghana ha Liberia.
Anabazenops
Anabazenops a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant an evnoniour gall Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).
Rhyme Stew
Dre ma'z eus damvenegoù reizhel ez eus kemenn d'al lenner n'eo ket graet al levr evit ar re vihan.
Mearnsia
Daou (2) isspesad en holl.
Kevredigezh vrezhon
Ar Gevredigezh vrezhon zo ur gevredigezh krouet gant Rafael Urien.
Maui
Tud
Charles Lindbergh a varvas e Maui e 1974, hag eno eo beziet.
Damon Hill
Damon Graham Devereux Hill (bet ganet d'ar e Hampstead, Bro-Saoz) a zo ur blenier kirri saoz e rede e Formulenn 1 etre 1992 ha 1999. Kampion 1996 gant Williams-Renault eo, ha mab Graham Hill, kampion 1962 ha 1968 eo ivez. An hini nemetañ eo Damon Hill en deus gounezet ur gevezadeg o vezañ mab ur c'hampion all.
Campethera notata
Campethera notata a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Annez
Brosezat eo ar spesad en aodoù kreisteiz Suafrika (eus proviñs Kab ar C'hornaoueg da greisteiz-pellañ hini KwaZulu-Natal).
Brynberian
Brynberian zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Sir Benfro, e Kembre.
Enez Marmara
E -493 e voe devet gant Darios Iañ, roue Pers.
Roud Folk Song Index
Roud Folk Song Index zo un diazva 200,000 menegenn evit 25,000 kan-pobl saoznek a veur a vro, savet gant Steve Roud, a oa levraoueger er London Borough of Croydon. Savet eo diazva Roud diwar ar Broadside Index (skridoù embannet a-raok 1900) hag enrolladurioù dastumet gantañ a bep tu. Enlinenn eo bet lakaet gant an English Folk Dance and Song Society.
Menura
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Pobol y Cwm
An istor
Pobol y Cwm a gont buhez pemdez annezidi ur barrouz faltaziet e Cwmderi, en ul lec'h bennak e mervent ar vro, e traoñienn Gwendraeth. N'eo ket pal an heulienn reiñ ur skeudenn hendraour deus an identelezh lec'hel 100 % rik e-giz ma oa, pe ma rankfe bezañ. N'eus nemet un nebeudig a c'hoarierien a gaoze gant pouez-mouez Sir Gaerfyrddin. Pa gave bod an istoriou kentañ en un ospital, kentoc'h, e c'hoarveze goude an darn vrasañ eus emdroadur an istor e tavarn bennañ ar barrouz, Y Deri. Ouzhpenn ez eus staliou tro-dro, ha tiegezhioù. A-wechoù evit degouezhioù 'zo, e c'hoarvez an traoù er skolaj, Ysgol y Mynach, hag en tiegezh lec'hel, Penrhewl. Div barrouz empennet a gaver nes da Cwmderi, anvet Llanarthur ha Cwrt Mynach. Abaoe 2012 eo bet filmet ar program e Roath Lock e-tal pleg-mor Kerdiz. Lies tennoù filmet a vez graet e diabarzh studiooù Roath Lock. Ar skeudennoù filmet en diavaez zo troet e Llanbedr-y-fro.
Telacanthura
Telacanthura a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ glaouered, krouet e 1918 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Montserrat Caballé
Montserrat Caballé — hec'h anv klok Maria de Montserrat Viviana Concepción Caballé i Folc — a zo ur ganerez (soprano) katalanat. Ganet eo bet d'an 12 Ebrel 1933 e Barcelona.
Cas-blaidd
Cas-blaidd, pe Casblaidd (Wolf's Castle pe Wolfscastle e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e-kreiz Sir Benfro, e Kembre. Emañ hanter-hent etre Abergwaun ha Hwlffordd, el lec'h m'en em daol an Afon Anghof er stêr Cleddau Ddu. Div lodenn zo d'ar gêriadenn : Cas-blaidd e-unan ha Penybont en tu all d'ar stêr.
Saint-Mathurin (Vande)
Saint-Mathurin a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Chaetura
Chaetura a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ glaouered, krouet e 1826 gant ar skiantour saoz James Francis Stephens (1792-1852).
Efflam Koed Skaù
E vuhez
Mervel a reas e Lengadok e 1938.
Arroudenn
(Ar Vro, miz Kerzu 1904)
Tachornis
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus an Antilhez ha Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.
Michael Morhaime
= E Oberennoù = - The Lost Vikings (1992), Interplay Productions, Inc.
Melanopareiidae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad.
Mojenn Kêr-Is er bannoù-treset
E-barzh "Les huits jours du Diable "
Gant Didier Convard (Le Lombard, 1983) an istorioù-mañ : 3. Le jour du Diable (Kêr-Is) ; 4. Le jour de la Pentecôte ; 5. Le jour des Korrigans ; dastumad Histoires et Légendes.
Hydrochous gigas
Hydrochous gigas a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Apodidae.
Leiopicus mahrattensis
Leiopicus mahrattensis (Dendrocopos mahrattensis kent) a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Picidae. Ar spesad nemetañ er genad Leiopicus an hini eo.
Bingo (kanaouenn)
Komzoù
Setu penaos e vez kanet bremañ :
There was a farmer, had a dog, and Bingo was his name-o. B-I-N-G-O B-I-N-G-O B-I-N-G-O And Bingo was his name-o.