cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Si tous les gars du monde
An danvez
Bet eo al Lutèce, ur chaluter eus Konk-Kerne, e Mor an Hanternoz ha tra m'emañ an akipaj o pesketa eno e klañva an daouzek martolod anezhañ, hag int skoet gant un droug a hañval bezañ ar votulegezh. N'a ket radio ar bourzh en-dro ken ha, koulskoude, ar c'habiten Le Guellec en deus bet amzer a-walc'h da gas ur galv sikour war-bouez ur skingaser gwagennoù berr. Tapet eo ar gemennadenn gant ur radioamatour hag a zeuio a-benn da sevel ur chadenn gengred etrebroadel da gas louzeier d'ar vartoloded lakaet o buhez en arvar bras.
Las Ventas de San Julián
Las Ventas de San Julián zo ur gumun e Spagn, e proviñs Toledo.
Sumba
Sumba zo unan eus inizi Indonezia, e proviñs Nusa Tenggara Timur.
Las Ventas
Las Ventas zo un anv-lec'h spagnolek, ha hini meur a gumun e Spagn.
Diwazh-Liger
Douaroniezh
E Biz Bro Gwiniegi Naoned emañ ar gumun, war ribl Su al Liger. Mont a ra betek an stêr Diwazh hag a ra an harzoù etre Breizh hag Anjev, e Bro-C'hall. E 18 km e Reter Naoned emañ.
Emdroadur ar boblañs
(Mammenn : Insee adalek 2014.)
Dem Bones
Dem Bones ("An Eskern-se"), anvet ivez Dry Bones ("Eskern Sec'h") ha Dem Dry Bones ("An Eskern Sec'h-se") zo un ton negro spiritual hengounel gant ar pozier ha sonaozer stadunanat James Weldon Johnson (1871-1938). Lod mammennoù a laka Dem Bones war anv e vreur J. Rosomond Johnson ivez. E 1928 e voe enrollet evit ar wech kentañ, gant al laz-kanañ The Famous Myers Jubilee Singers.
Un darvoudenn kontet er Bibl, e Yehezkel 37:1-14, eo orin ar c'homzoù, ma lenner penaos ez eas ar profed da weladenniñ "Traoñienn an Eskern Sec'h" hag e tiouganas eno e vijent adsavet a varv da vev war gourc'hemenn Doue, kement-se evit aroueziañ azginivelezh vroadel Israel.
Osmanville
Osmanville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Fleüt Pan
Fleüt Pan zo ur benveg seniñ dre c'hwezhañ savet gant un hollad meur a duellenn pep a hirder disheñvel dezho, pep hini o reiñ un notenn disheñvel. Ur benveg sonerezh kozh-tre eo hag a gaver en holl gevandirioù. Savet e vezont gant korz peurliesañ : raoskl, bambouz...
Eumyias indigo
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Naeretaer (steredeg)
An Naerataer (Ophiuchus, berraet en Oph diwar an henc'hresianeg Ὀφιοῦχος "an Naeretaer") zo ur steredeg vras a zo tro-dro d'ar c'heheder oablel, da lavaret eo e c'haller he gwelet koulz en hantervoul an Norzh hag en hantervoul ar Su.
Skeudenniñ a rafe Asklepios, ar medisin mojennel, en dije lazhet un naer a-raok gwelet un naer all o tasorc'hiñ a-drugarez da louzoù.
Calderón
Calderón zo un anv-tiegezh spagnolek.
Felix Baumgartner
Pa oa erru tost da 39,000 metrad uhelder en deus digoret Felix Baumgartner dor e spaslestr hag ez eo tostaet ouzh kantenn e baner. Kemeret en deus an amzer da saludiñ ur c’hamera a-raok lammat er goullonder.
Belfort
Belfort zo ur gêr e reter Bro-C'hall, pennlec'h an departamant Territoire de Belfort, e rannvro Bourgogne-Franche-Comté. E 2006 e oa 52 521 a dud o chom enni.
Istor
Brudet eo Belfort abalamour ma voe lakaet seziz warni dre deir gwech, e 1814, e 1815 hag e 1870, e-pad ar Brezel etre Bro-C'hall ha Prusia. Belfort hag an trowardroioù e voe an tamm nemetañ eus Elzas a chomas gant Bro-C'hall, goude ar brezel-se, hervez feur-emglev Frankfurt.
María Inés Calderón
María Inés Calderón (1611 - 1646), lesanvet «La Calderona» ha «Marizápalos», a oa un aktourez spagnol brudet er XVIIvet kantved, serc'h da Fulup IV, roue Spagn, ha mamm e vab bastard, Juan José de Austria.
Trevélez
Trevélez zo ur gumun eus Andalouzia, en proviñs Granada.
Atenaios (soner)
Atenaios (henc'hresianeg : Ἀθήναιος Athenaios) a oa ur soner ha sonaozer henc'hresian en II kantved kent JK. Mab e oa da Atenaios.
Ipanema
Ipanema zo ur ger tupiek, hag a dalv kement ha doureier fall, hag a zo anv meur a lec'h e Brazil.
Betws Cedewain
Betws Cedewain (skrivet Bettws Cedewain e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kontelezh Powys. Emañ en hanternoz da gêr Y Drenewydd.
Metro
Istor
E 1890 e voe digoret al linenn metro gentañ a ya en-dro gant tredan, ha neuze e voe diskoulmet kudenn an aezhenn. Staliet e voe an tredan en holl linennoù metro Londrez etre 1890 ha 1900. War an douar bras ez eo en Istanbul ma voe krouet ar metro kentañ, e 1871. Da-heul e voe krouet hini Budapest (1896) ha hini Vienna (1898). Linenn gentañ metro Pariz (lusket dre dredan kerkent ha krouet) a voe digoret e 1900, da-geñver an Diskouezadeg Hollvedel. E 1913 e voe digoret metro Buenos Aires. Ar metro kentañ en hanterzouar su e voe.
Eumyias panayensis
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ :
Bwlchtocyn
Bwlchtocyn zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e kumuniezh Llanengan. Emañ e mervent ledenez Llŷn, er gevred da gêriadenn Llanengan hag er c'hreisteiz da Abersoch.
Jack Kerouac
E vuhez
Galleg a gomze Kerouac hepken, kent stagañ da zeskiñ ar saozneg da 6 vloaz, neoazh ne oa ket ampart c'hoazh war ar saozneg a-barzh bout 10. Er feiz katolik e voe desket gant e vamm, devot ma oa hi.
Pa voe echu gant e garierenn melldroader amerikan, e yeas maez ar skol-veur. En em stummañ a reas d'al lennegezh ha d'ar sevenadur e unan. Bevañ reas neuze e Upper West Side e New York gant e vignonez Edie Parker. Dar c'houlz-hont e deroù ar bloavezioù 40 e reas anaoudegezh gant tudennoù ar Beat Generation, a voe ur skol evit 'n em stummañ. Kavout a raer alies anv anezho en e zanevelloù : Allen Ginsberg, Neal Cassady, John Clellon Holmes, Herbert Huncke, Lucien Carr ha William S. Burroughs.
Carmel (Gwynedd)
Carmel zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre. E Dyffryn Nantlle emañ, etre Groeslon hag Y Fron, e harz Mynydd y Cilgwyn.
Dont a ra an anv eus anv chapel ar vetodisted, kalvinourien a ziazezas eno e 1827, hag a oa anvet war-lerc'h Menez Karmel ar Bibl.
Emirelezh Treuzjordania
Istor
Pa voe echu gant ar Brezel-bed kentañ, ha da heul an emglevioù kuzh Sykes-Picot (1916), e voe dasparzhet trevadennoù an Alamaned hag an tiriadoù otoman d'ar Gevredidi gant Kevredigezh ar Broadoù.
Bohemond Taranto
Bohemond Taranto (ganet war-dro 1054 ha marvet d'ar 5 pe d'ar 7 Meurzh 1111), anavezet ivez evel Bohemond Iañ Antioc'heia, a oa priñs Taranto a 1089 da 1111 ha priñs Antioc'heia a 1098 da 1111. Ur penn bras ag ar c'hentañ kroaziadeg e oa, o sturiañ ur bagad Normaned davet ar reter. Impalaeriezh roman ar Reter a oa anavezet mat gantañ dre e vrezeliadennoù gant e dad, e skiant-prenet a reas anezhañ ar rener milourel ampartañ ag ar groazadeg.
Mindoro
Mindoro zo unan eus inizi Filipinez, en enezeg Visayas. Emañ er mervent da enez Luzon hag er biz da enez Palawan. Er su dezhi emañ Mor Sulu. Ar seizhvet enezenn vrasañ eo e Filipinez, gant ur gorread a 10,572 km². Poblet eo gant 1 238 573 a annezidi (e 2010).
Hayao Miyazaki
Bugaleaj ha yaouankiz
E zad, Katsuji Miyazaki, a zo neuze rener Miyazaki Airplane, un embregerezh sevel kirri-nij a oa d'e vreur (eontr Hayao) hag a produe gouarnoù ar Zero (Karr-nij japanat). Kavet e vez ur bern a daveoù d'ar c'hirri-nij pe d'an oabl dre vras e oberennoù Miyazaki, awenet gant endro labour e zad. .
Penn-kentañ e labour e studio Toei
Kregiñ a ra Miyazaki da labourat e miz Ebrel 1963 evel esaouener er studio Toei. Anavezet eo gant e labour war Garibā no Uchū Ryokō (1965) ; dre m'en deus ket kavet fin ar film dedennus e kinnig unan all, a zo asantet ha enbarzhiet er film. Goude ur gourdonadeg tri miz, labourat a ra war ar film Wan wan chushingura, ha war kentañ heulienn skinwel ar studio, Ôkami Shônen Ken, kevezer Tetsuwan Atomu eus Osamu Tezuka. Resev a ra ur gopr a 19500 yen (e randi e karter Nerima a goust dezhañ 6000 yen).
Pa grog e 1964 kudennoù sindikat er studio, kemer a ra Miyazaki penn ar manifesterien ha dont a ra da vezañ sekretour pennañ sindikad al labourerien. Isao Takahata a zo neuze besprezidant ar sindikat. D'ar c'houlz-se e kej gant Akemi Ota, hag a zo animatourez er studio ivez. Dimeziñ a rint e miz Here 1965 ; ar c'houplad yaouank a ziloj neuze da Higashi-Murama.
-17
737 Ab Urbe Condita / 17 Kent J.-K
Hayao Miyazaki
Goude Toei/A-raok Ghibli
Mont a ra gant Yutaka Fujiota (prezidant Tokyo Movie) e Sveden evit klask kaout ar gwirioù a-benn sevel ur film evit Pippi Långstrump (Nagakutsushita no Pippi), dre m'o doa dija savet storyboardoù evito, hag evit eskemm gant skrivagnerez al levr, Astrid Lindgren. Ne deuont ket a-benn da gaout ar gwirioù ha nullet eo ar raktres. , . Ar veaj-mañ a vo an hini kentañ e-maez Japan, ha gweledva Skandinavia a vo implijet en e filmoù, e-barzh Majo no takkyūbin da skouer, lec'h m'eo diazezet neuz Koriko war Stockholm.
Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau
Brudet eo e Breizh ar gerioù dismegañsus a lavaras da gannaded Breizh : Breizhiz oc'h? Ar C'hallaoued a c'hourc'hemenn, distaget er Vodadenn Vonreizhañ d'an 9 a viz Genver 1790.
Oberennoù all
thumb|180 px| Delwenn da Honoré Mirabeau, e [[Mirabeau (Vaucluse) : (2006).]]
Hayao Miyazaki
Emglev gant Disney ha berzh etrevroadel
E 1996 e vez sinet un emglev etre Walt Disney Company hag ar Studio Ghibli, hag a stummo ar strollad Disney-Tokuma, karget da dasparzhañ filmoù Ghibli (e diavaez an DVDoù) er bed, o kontaén ar Japan, met ket peurest Azia. D'ar c'houlz-se, Miyazaki en doa diaesterioù da choaz etre daou raktres, ha lâret en deus da Suzuki en doa c'hoant ober an daou er memes koulz. Ar raktresoù a oa Boro ar viskoulennig, istor beaj ur viskoulenn betek ar gwezenn e-kichen, ha Mononoke Hime. Suzuki a gendrec'h anezhañ d'ober Mononoke a-raok , dre ma z'eo diaesoc'h ober filmoù birvidik tremenet un oad. Miyazaki en doa neuze 54 bloaz. Marteze e oa e chañs ziwezhañ aozañ ur film evel Mononoke. Miyazaki a heuil kinnig e mignon hag embann a ra Mononoke Hime e 1997.
Albuñán
Albuñán zo ur gumun eus Andalouzia, en proviñs Granada.
Redadeg 2016
Liammoù diavaez
Lec'hienn Ar Redadeg
Luftstreitkräfte (disheñvelout)
Luftstreitkräfte a zo ur ger alamanek a dalv "nerzh aer". Implijoù:
Real Sitio de San Ildefonso
Real Sitio de San Ildefonso (anv ofisiel abaoe 2011 ), anavezet ivez evel La Granja de San Ildefonso, La Granja, pe San Ildefonso, zo ur gumun eus proviñs Segovia, e Kastilha ha León, e Spagn. Er gumun emañ kêriadennoù La Granja, Valsaín, Riofrío (gant Palez Riofrío) ha La Pradera de Navalhorno. Brudet eo abalamour d'ar palez anvet Palez La Granja de San Ildefonso.
Cyornis
Seizh isspesad ha hanter-kant (57) en holl.
Ljudevit Gaj
Berzh a reas al levr-se ha brudet e voe Gaj gantañ. E 1834 e voe roet aotre dezhañ, gant gouarnamant Vienna, da embann ur gazetenn bemdeziek e kroateg. D'ar 6 a viz Genver 1835 e teuas Novine Horvatske ("Keleier Kroatia") er-maez, gant ur stagadenn lennegel, Danicza horvatzka, slavonzka y dalmatinzka, adalek an 10 a viz Genver. E deroù 1836 e voe cheñchet anvioù ar c'hazetennoù-se hag a zeuas da vezañ anvet Ilirske narodne novine ("Keleier Pobl Illiria") ha Danica ilirska. En amzer-se e kave d'an dud e oa ar Groated diskennidi da bobl Illiria gozh.
Falc'hun penn ruz
Ar Falc'hun penn ruz (liester : Falc'huned penn ruz) a zo ur spesad evned-preizh deiz, Falco chicquera eus e anv skiantel.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Statte
Statte zo ur gumun italian e proviñs Taranto, e rannvro Puglia.
Martragny
Martragny a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Elis Regina
Graet e veze furacão (korventenn e brezhoneg) ha pimentinha (pimantennig e brezhoneg) anezhi abalamour ma oa douget-daonet da barfetaat he labour.
Roccaforzata
Roccaforzata zo ur gumun italian e proviñs Taranto, e rannvro Puglia.
Adolf Fredrik
E varv
Mervel a reas diwar ur regofad d'an 12 a viz C'hwevrer 1771 e palez Stockholm.
Nzinga Mbande
Dont da rouanez
Kentañ testeni istorel eus Nzinga Mande a c'hoarvezas e 1623, pa voe kaset gant he breur ngola Mbande, d'un emvod-peoc'h e Luanda gant ar gouarnour portugalat João Correia de Sousa. Tri fal a oa d'an emvod, diwar gourc'hemenn roue an Ndongo : lakaat Portugaliz da zistruj kreñvlec'h Ambaca a oa bet savet war tiriad ar rouantelezh e 1618 gant ar gouarnour Mendez de Vasconcelos, digabestrañ lod eus e sujidi a oa bet paket gant an hevelep gouarnour etre 1617 ha 1621, lakaat termen da varaoderezh gopridi imbangala a oa e servij Portugal. Diouzh e du, ar gouarnour a c'houlenne en anv Portugal ul le a feizleunder digant roue an Ndongo.
An diwezh
E 1657, d'an oad a 75 vloaz ha hi skuizh gant ar brezel hir, e sinas Nzinga un emglev-peoc'h gant Portugal ; pa ne felle ket dezhi e vije rouantelezh Ndongo ha Matamba etre daouarn an Imbangalaed e lakaas en emglev ur mellad a redie Portugal da sikour gant he ziegezh da virout ar galloud. Pa voe nac'het ur gador outi e lakaas unan eus e vevelien da azezañ war an tapis, ha hi a azezas war e zivskoaz a-hed an emvod evit bezañ a-live gant ar gouarnour kadoriet.
Daoust d'an Imbangalaed bezañ aloubet su ar rouantelezh ha klasket meur a wech he zidronañ e varvas ar rouanez Nzinga e peoc'h, d'an oad a 80 vloaz.
Hêrezh
"« Zingua, reine d'Afrique, immolait aussi ses amants². — ² Voyez l'Histoire de Zingua, reine d'Angola. »"
Chwilog
Chwilog zo ur gêriadennig e Gwynedd, en hanternoz Kembre. E gwalarn Eifionydd emañ, etre Pwllheli ha Llanystumdwy, war lez an Afon Wen, a ziskenn war-du Bae Tremadog. E kumuniezh Llanystumdwy emañ ar gêriadenn.
Cwm-y-glo
Cwm-y-glo (Traoñ ar glaou, e brezhoneg) zo ur gêriadennig e Gwynedd, en hanternoz Kembre, un hanter lev bennak er reter da Caernarfon, e tolead Arfon, etre Llanberis ha Llanrug, tost da benn hanternoz Llyn Padarn, e-lec'h m'emañ ar stêr Rhythallt o tont e-maez al lenn.
Pescopagano
Pescopagano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, e Basilicata.
Kevredigezh ar Broadoù
Palioù an SdN a oa an dizarmañ, mirout ouzh ar brezelioù a-drugarez da bennaenn ar surentez voutin, diskoulmañ an dizemglevioù dre zivizoù etre ar c'hostezennoù ha dre wellaat kalite ar vuhez.
Emzalc'h broioù zo
Setu perak e oa bet gwelet broioù o kuitaat an aozadur :
C'hwitadenn
Sellet e vez ouzh an SdN evel ur c'hwitadenn. Ar Stadoù-Unanet n'int ezel anezhi ha n'he deus ket nerzhioù armet dezhi hec'h-unan hag abalamour da se ne zeu ket a-benn da lakaat brezel Spagn da baouez ha kresk an naziegezh a zegasas an Eil Brezel-bed.
Daoust ma he deus gallet diskoulmañ un nebeud kudennoù (hini an inizi Åland da skouer), he deus c’hwitet an SDN peogwir n’eo ket deuet a-benn da enebiñ ouzh ar broioù bras (Italia, Japan, Alamagn, URSS…) a zo bet pennkaoz d’an Eil Brezel Bed.
Paterno (Basilicata)
Paterno  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
An Diskuizh
Al livourez Berthe Morisot en ur sae wenn eo ar vaouez a weler.
Narcís
Narcís zo un anv-badez katalanek a orin gresianek.
Elizabeth Stuart (1596-1662)
Dimeziñ a reas da Friedrich V, Dilenner Pfalz, hag a voe Roue Bohemia ur goañvezh-pad.
Fabrice Lentz
Fabrice Lentz, bet ganet e 1958, a zo ur c'hizeller emzesket o chom e Sant-Fieg.
Seziz Thionville (1792)
thumb|upright=2|Engravadur o taolenniñ Seziz Thionville Seziz a voe lakaet war Thionville gant un arme a ugent mil Aostrian ha c'hwezek mil a Zivroidi c'hall, Frederic-Louis a Hohenlohe-Ingelfingen en o fenn, adalek ar 24 a viz Eost 1792.
Falc'hun Aostralia
Falc'hun Aostralia a zo ur spesad evned-preizh deiz e-touez kerentiad ar Falconidae.
Longueville (Calvados)
Longueville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
How Green Was My Valley
How Green Was My Valley ("Na glas e oa ma zraoñienn") zo ur romant saoznek gant Richard Llewellyn, bet embannet gant Michael Joseph Ltd e Londrez e 1939. Ennañ e kont Huw Morgan e vugaleaj hag e vuhez en un draoñienn mengleuzourien e kreisteiz Kembre.
Anna Danmark (1574-1619)
Anna Danmark (1574–1619) a oa Rouanez Bro-Skos, Bro-Saoz, hag Iwerzhon, evel pried James VI, Roue Bro-Skos ha Roue Bro-Saoz (evel James Iañ).
Falc'hun Zeland-Nevez
Ar Falc'hun Zeland-Nevez (liester: Falc'huned Zeland-Nevez) a zo un evn-preizh deiz, Falco novaeseelandiae eus e anv skiantel.
Puebla de Zaragoza
Puebla de Zaragoza (pe  Cuetlaxcōāpan e nahuatl) pe Puebla de los Ángeles, pe Heróica Puebla de Zaragoza hervez hec'h anv ofisiel, eo kêrbenn Puebla, unan eus ar stadoù a ya d'ober Republik Mec'hiko, e kreisteiz ar vro. Pevare brasañ kêr Mec'hiko eo-hi.
Hermine Lecomte du Nouÿ
Hermine-Augustine-Eugénie Lecomte du Nouÿ, (Pariz, 10 a viz Meurzh 1854 – Pariz, 18 a viz Even 1915) a oa ur skrivagnerez c'hall. Brudet eo he darempred gant Guy de Maupassant.
Maschito
Maschito zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, e Basilicata.
Normaned
Dre Feur-emglev Saint-Clair-sur-Epte e oa bet krouet Dugelezh Normandi. E fin an e voe peuzvesket an Normaned gant ar bobl c'hall hag he sevenadur. Etre 1066 ha 1204 e voe aloubet Bro-Saoz gant an Normaned ha titl roue Bro-Saoz a voe douget ganto kement ha titl dug Normandi. E 1204 e voe aloubet Normandi gant ar roue Fulup II an Aogust. Diskrap a voe war ar vro c'hoazh betek Feur-emglev Pariz e 1259, daoust ma chomas an Inizi angl-ha-norman dindan ar gurunenn saoz. Hiziv an deiz eo Gwernenez ha Jerzenez an takadoù nemeto hag a vez anzavet evel douaroù dugelezh Normandi.
Claudius Bombarnac
Er romant e kont Jules Verne beaj ar c'hazetenner Claudius Bombarnac a-dreuz Azia, dre un hent-houarn a gasfe eus Mor Kaspia betek Beijing.
Alan Dipode
Meur a zanevell, a studi hag a varzhoneg diwar e bluenn zo bet embannet er gelaouenn lennegel Al Liamm.
Exilles
Ur c'hreñvlec'h istorel zo, Kreñvlec'h Exilles. .
John Ford
Oscar ar gwellañ sevener
Peder gwech eo aet "Oscar" ar gwellañ sevener gantañ, ha den n'en deus graet kement pe gwell:
Cyornis nicobaricus
Annez
Neizhañ a ra ar spesad e kreisteiz Sina (Guangxi) ha nijal kuit da Inizi Nikobar da c'hoañviñ.
Fredrik Iañ Sveden
E vuhez
E 1703 e voe faezhet en emgann Speyerbach, met bloaz goude e kemeras perzh en trec'h en Emgann Blenheim. En 1706 e voe trec'het adarre gant ar C'hallaoued en emgann Castiglione. E 1716 hag e 1718 e kemeras perzh e brezelioù Karl XII, roue Sveden, a-enep Norvegia, hag anvet e voe da bennjeneral arme Sveden.
Nemoli
Nemoli zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, e Basilicata.
Horacio Cartes
Horacio Manuel Cartes Jara (ganet d'ar 5 a viz Gouhere 1956) zo ur politikour ha den a afer eus Paraguay. Prezidant ar vro eo bet etre 2013 ha 2018.
Palazzo
Palazzo ("palez") zo un anv-lec'h italianek, anv meur a balez hag ivez hini meur a gumun.
Luftwaffe (Wehrmacht)
thumb|right|Nijerezioù [[Junkers Ju 87 Stuka o tibradañ da vont da dagañ Polonia, miz Gwengolo 1939.]]
E-pad ar mare etre an daou Brezel Bed, an nijourien alaman a oa gourdonet dre guzh o tremen e-biou eus ar feur-emglev e bazenn nij Lipetsk. Gant ma oa ar strollad Nazi o kemer nerzh ha dre torridigezh Feur-emglev Versailhez ganto, al Luftwaffe a oa bet krouet d'ar 26 a viz Ebrel 1935. Al Lejion Kondor eus al Luftwaffe a gemeras perzh e Brezel diabarzh Spagn. Ar brezel a zuio da vezañ ul lec'h gourdoniñ evit an nijerien, ar c'hirri-nij hag ar strategiezhoù brezel. An disoc'h a voe da lakaat al Luftwaffe da vezañ arbennikaet, ha gant ul lañs teknikel brasoc'h evit darn an nijluioù dre ar bed. Pouezus e voe an darvoud-se dre ma roio lañs bras da nerzhioù an Trede Reich e 1939.
Rummadoù kar
Rummad:Nijvaoù al Luftwaffe e Breizh
Drev
An drev, anvet ivez pertussis, a zo ur c'hleñved poreüs. Kiriek eo ar vakterienn Bordetella pertussis d'ar c'hleñved. Padout a ra ur 6 sizhunvezh bennak, well-wazh, a-raok steuziñ kuit. Ur seurt harzadenn a reer pa waskenner. Ur c'hleñved dousoc'h ma 'z eo kiriek ar vakterienn B. parapertussis, a dag ar vugale hag ar boupiged, met ne ra ket an dud-vras. E Chapel Itron Varia Penndrev Bear e vez pedet da bareañ diouzh ar c'hleñved-mañ
Castell Caereinion
Castell Caereinion (Castle Caereinion e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter kontelezh Powys. Emañ er c’hornôg da gêr Y Trallwng.
Rhun fab Urien
Rhun fab Urien, pe Rhun Ryfeddfawr (dibenn ar - deroù ar ), a oa mab da Urien Rheged (wd. 550-90), roue Rheged en Hen Ogledd.
Tri breur en doa: Owain, Rhiwallon ha Pasgen. Owain, ar mab henañ, an hini a voe roue war-lerc'h o zad, pa voe lazhet en emgann ouzh ar Saozon. Barzhonegoù a voe savet gant ar barzh Taliesin da Urien hag Owain, met hini ebet da Rhun.
Vincent Voiture
Gant Chaudebonne e voe lakaet da vout degemeret en otel Rambouillet. Kelenn ar yezh kaer a reas d'an dud.
Skridoù
Quand la nymphe divine, à mon repos fatale, Apparut, et brilla de tant d’attraits divers Qu’il semblait qu’elle seule éclairait l’univers Et remplissait de feu la rive orientale.
Ilha de Itamaracá
Poblañs
17 573 a dud a oa o chom eno e 2007.
Bardonecchia
Bardonecchia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte.
Jordan
Stêr
Ar Jordan pe Jourdan, e Palestina, eo ar stêr lec'h ma voe badizet Jezuz-Krist hervez ar Bibl.
Zenon
Zenon (Ζήνων e gregach) zo un anv eu Hellaz kozh.
Ford
Yezhoù all
Kar eo ar ger ford
Kompas Martolod (steredeg)
Ar C'hompas Martolod (Pyxis, berraet e Pyx) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Ford
Lec'hioù
Meur a anv lec'h zo savet diwar ar ger ford:
Cuorgnè
Cuorgnè (Corgnè e piemonteg) zo ur gumun italian, e Meurgêr Torino, e rannvro Piemonte.
Chapel Itron-Varia Dreminou
Chapel Itron-Varia Dreminou a zo ur savadur relijiel bet savet e Ploveur (Penn-ar-Bed, Breizh), adalek an, da zougen enor d'ar Werc'hez Vari. Brasaet e voe er ha renevezet en.
Da goulz emsavadeg ar Bonedoù ruz e talc'has ar chapel ur perzh pouezus-kenañ e red an darvoudoù kriz a c'hoarvezas er Vro-Vigoudenn : enni ec'h en em vode emsavidi ar c'horn-bro. D'an 2 a viz Gouere 1675 e voe peurechuet ha sinet enni ar C'hod Kouer savet gant dileuridi eus pevarzek parrez ar C'hab Kaval : taolennet eo bet kement-se gant ar skrivagner bigouter Yann Bijer en e romant Torrebenn ! (embannet e dibenn miz Gouere 2011).
Arignano
Arignano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Skilvaou Sulawesi
Annez
Kavout a reer ar spesad en inizi Buton, Muna, Peleng ha Sulawesi (Indonezia).
Plezhenn
Blev
Les premières traces de coiffure tressées, remontent a la préhistoire comme en atteste les statuettes de la dame de Dame de Brassempouy ou encore la Vénus de Willendorf, qui datent de plus de 20,000 ans avnt JC, qui prouve que la tresse est la plus vieille coiffure du monde. Puis aux premières grandes civilisations africaines, telles que l'Égypte antique, la civilisation nok, dont les membres hommes comme femmes, portaient différents types de coiffures tressées, parmi lesquelles les tresses collées ou tresses africaines, il en existe une multitudes de variétés parmi les différents peuples africains : Akan, Wolofs, Fangs, Peuls, Mandingues, Masaï, Oromo, Bantous, Yoruba, Haoussas, Bamilékés etc. Chaque coiffure, parfois très compliquée à réaliser, a une signification précise, suivant l'âge, la condition sociale ou les différents événements  de la vie, comme par exemple un mariage ou un enterrement. Les tresses collées sont très pratiquées aujourd'hui non seulement par les populations d'origine africaine, mais aussi par les autres communautés. C'est en partie le courant culturel d'origine afro-américain, hip-hop qui a popularisé cette coiffure dans le monde.
Rivoli
Rivoli zo anv meur a lec'h en Italia.
La Pobla del Duc
La Pobla del Duc zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Kurunenn an Norzh
Kurunenn an Norzh (Corona Borealis, berraet e CrB), pe a-wezhioù Arc'hantrod diwar ar c'hembraeg Caer Arianrhod, zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
Abdolonyme Ubicini
Jean-Henri-Abdolonyme Ubicini, ganet en Issoudun e 1818 ha marvet 1884, a oa un istorour gall.
Louis Jean Pierre Vieillot
E Hispaniola e tremenas Vieillot an darn vrasañ eus e yaouankiz dre m'he devoa e familh madoù eno. Da vare an Dispac'h Gall e voe forbannet eus Bro-C'hall hag eñ da glask repu er Stadoù-Unanet Amerika e-lec'h ma krogas da studiañ al laboused. Un oberenn diglok — Histoire naturelle des oiseaux de l'Amérique septentrionale an anv anezhi — a voe embannet gantañ (gant Louis Bouquet evel kenlabourer) e 1807.
Distroet da Vro-C'hall e penn-kentañ an e kavas fred er Bulletin des lois, en ur genderc'hel gant e damm labour war an evned. E 1816 ec'h embannas Analyse d'une nouvelle ornithologie élémentaire ha kenlabourat a reas da Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle adalek 1803 betek 1819.
Joanes Leizarraga
E miz Meurzh 1563 e voe goulennet ouzh Leizarraga treiñ an Testamant Nevez en euskareg, gant Sened protestant Pau ha gant ar rouanez Janed III Navarra. Embannet e voe e droidigezh, gant ti-moullañ Pierre Hautin, er Roc'hell, e miz Gwengolo 1571, dindan an titl Iesus Christ Gure Iaunaren Testamentu Berria,. En e droidigezh e kaver elfennoù eus meur a rannyezh euskarek, rannyezh Lapurdi, hini Nafarroa Beherea ha hini Zuberoa. Sellout a reer ouzh labour Leizarraga evel ar striv kentañ da sevel ur yezh skrivet unvan evit an euskareg.
Kaourintin an Ourz
Kaourintin an Ourz (Corentin Le Nours en ti-kêr), ganet d'an 19 a viz Ebrel 1865 e Ploveilh ha marvet d'ar 17 a viz Gouere 1925 e Brest, a voe kelaouenner ha rener Le Courrier du Finistère.
Evans
Evans zo un anv-tiegezh saoznek, stank e Kembre.
Gerdarzh
Diwar an anv kembraek Evan, hag ar merk perc'hennañ saoznek s. Bevan eo doare kembraek an anv.
Giuseppe Buonaparte
Giuseppe Buonaparte (Corti, 7 a viz Genver 1768 - 28 a viz Gouhere 1844, Firenze) a oa breur henañ an impalaer gall Napoleone Buonaparte ; e galleg eo anavezet evel Joseph Bonaparte.
Buhez
D'ar, da 26 vloaz, e timezas e Cuges-les-Pins (Bouches-du-Rhône) gant Julie Clary, merc'h d'ur marc'hadour pinvidik eus Marsilha, ha teir merc'h o doe : Julia Josefina Bonaparte, ganet e 1796 hag a varvas prestik goude, Zenaïde (1801-1854) ha Charlotte Napoleon (1802-1839). Gant e vreur Napoleone anvet da jeneral rannarme e 1795, ha jakobined o-daou, setu int da gaout kargoù uhel-oc'h-uhel en aozadur an Dispac'h gall.
Jean Baron
Jean Baron, ganet d'ar 26 a viz Gwengolo 1951 e Sant-Maloù, a zo un talabarder hag ur biniaouer breizhat. Pa oa 18 vloaz e krogas da zeskiñ ar sonerezh gant Jean-Yves Blanchard ha Jackez Philouze, daou soner eus Kelc'h Keltiek Roazhon ha «kampioned Breizh». Da gentañ e sonas Jean Baron asambles gant Georges Epinette hag e teuas da vezañ ur mestr war donioù Bro-Wened (Jean Magadur). Kejañ a reas gant Christian Anneix er c'helc'h Outre-Ille e Sant-Gregor war-dro 1975. Sevel a reas ar strollad La Godinette ha La Gallésie en Fête, fest bras Mousterfil, nepell diouzh Roazhon. E 1978 e krogas da seniñ asambles gant ur pianoour (Michel Téphaine) ha diwezhatoc'h gant un ograouer (Michel Ghesquière). Seniñ a ra ivez an okarina o tiskanañ gant an ograoù. «Kampion Breizh» e oa bet e 1974, 1975 ha 1976, setu perak e tilezas e vicher a liorzher e Kêr Roazhon evit kaout muioc'h amzer da seniñ. Etre 1981 ha fin 1986 e oa kelenner war ar sevenadur keltiek ha dañsoù Breizh e skol-rannvro Plañvour. E 1988 e tivizas mont da soner a vicher. Un diplom Stad sonerezh hengounel en deus tapet. Gant e gompered en deus graet troiadoù en Alamagn, en Aostria, e Burkina Faso, e Gres, en India, en Italia, en Iwerzhon, e Kebek, e Kembre, e Luksembourg, e Maroko, e Pologn, e Roumania, e Bro-Saoz, e Siberia, e SUA hag e Tchekia.
Silencio (Rafael Hernández)
Dont a reas brud dezhi goude ma voe kanet gant Ibrahim Ferrer hag Omara Portuondo a-gevret en teulfilm Buena Vista Social Club savet gant al filmaozer alaman Wim Wenders ha deuet er-maez e 1999.
David Letterman
David Michael Letterman a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 12 a viz Ebrel en Indianapolis, en Indiana.
Arondisamant Clermont-Ferrand
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Clermont-Ferrand e 25 kanton (betek 2014) hag e 119 kumun :
Isidoro Sevilla
Arc'heskob e voe e-pad tregont vloaz (599–636), hag e 1598 e voe anvet da sant. E 1722 e voe anvet da zoktor an Iliz gant ar pab Inosant XIII.
Helikon
Mitologiezh
Menez ar Muzezed e oa, koulz ha Menez Parnassos.
Alopochen sirabensis
Deskrivet e voe gant an henzenoniour breizhveuriat Charles William Andrews (1866-1924) goude ma voe kavet eskern fosil en Antsirabe, unan eus kêrioù douaroù uhel Madagaskar.
Santez Nolwenn
Santez Noal a vefe bet ur werc'hez verzherez vreizhat er a vefe bet dibennet nepell diouzh Begnen diwar urzh un tirant anvet Nezan pe Nizon. Maeron iliz Noal-Pondivi eo ; ur chapel zo gouestlet dezhi e Begnen, hag unan all e Kistreberzh. D'ar 6 a viz Gouere e vez lidet gant ar gristenien gatolik.
Die Moorsoldaten
En alamaneg
ist das Lager aufgebaut,
in das Moor zur Arbeit hin.
doch zur Heimat steht der Sinn.
E saozneg
But for us there is no complaining, Winter will in time be past. One day we shall rise rejoicing. Homeland, dear, you're mine at last.
E spagnoleg
'''Los Soldados del Pantano '''
De nada nos sirven los lamentos
E brezhoneg
Eil diskan, eil doare
Santa Cruz de los Cáñamos
Santa Cruz de los Cáñamos zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
Lantheuil
kantved
Eil brezel-bed: mervel a reas tri den nann soudard e Lantheuil abalamour d'ar brezel, ur vaouez e miz Eost 1944 ha daou baotrig e miz Ebrel 1945, lazhet gant un darzhadenn.
Barzhoniezh lourennek
Ar varzhoniezh lourennek a-vremañ zo ur stumm barzhoniezh hag a eztaol fromoù hiniennel, disklêriet er c'hentañ gour.
Vivien Leigh
Vivian Mary Hartley pe Vivien Leigh, bet ganet d'ar 5 a viz Du 1913 e Darjeeling (India) hag aet da Anaon d'an 8 a viz Gouere 1967 e Londrez, a oa un aktourez saoz, er c'hoariva kenkoulz hag er sinema.
Secchia
Ar  Secchia (skrivet  Sècia er rannyezhoù reggiano, modenese ha mantovano, Situla en latin) so ur stêr hag a red dre hanternoz Italia en Emilia ha goude e Lombardia. 172 km zo dezhi, adstêr eo d'ar Po.
Riwal Huon
Diverradur Ar Marc'h Glas
Er romant-mañ e kont istor ur paotr, Gwennole, eus e vugaleaj war ar maez betek e oad gour e kêr. Kregiñ a ra an istor e Kerango, un atant war ar maez. Graet e vez anaoudegezh gant e dud, tad, mamm, breudeur, hag ivez gant tud ar vro Treñvor, Garkamm... Siwazh e voe dismantret o baradozig gant ar bed diavaez pa zeuas plac'h an ti-bank da gemenn dezhe e rankent mont kuit alese peogwir e oant oc'h ober freuz-stal. Ur ranngalon e voe dezhe kuitaat o ziegezh ha dilojañ da vont da vevañ en kêr Garaez. Dizoloiñ a rejont neuze un doare da vevañ disheñvel a-grenn. Kuitaet o deus ur bed unvan a-walc'h ar gevredigezh evit mont war-du kêr e-lec'h e vev pep den evitañ e-unan. Gwenole evel e vreur Lan a ya d'ar skol met n'eo ket troet d'ober studioù hir. Un dro bennak e welas toerien o labourat da dresañ un doenn, ha diouzhtu e fellas dezhañ ober ar vicher-se. Marsou, ur mignon d'e dad, a zo a-du da zeskiñ dezhañ e vicher. Un dro bennak e c'hoanta da Varsou mont da skoazellañ an dud e-kostez Périgueux. Diwar neuze e vo kemmet da vat buhez Gwenole dre ma reas anaoudegezh gant tud nevez ha dreist-holl gant ur plac'h, Amandine, a voe sot ganti. Faltaziek eo an istor daoust ma 'z eus bet intret ennañ lodennoù eus buhez Riwal Huon pe dudennoù bet anavezet gantañ. Hag an titl ? Er penn-kentañ pa grogas gant ar skrivañ, e oa anvet al levr "Frond ar vuhez", met a-benn ar fin en deus heuliet alioù e verc'h, ha graet Ar Marc'h Glas anezhañ evit diskouez e vez bepred er vuhez un takad glas en oabl, hag evel a c'hoarvez pa vez goloet an amzer ec'hell bezañ koumoul tev war ar vuhez, e teu ar marc'h glas da vezañ un arouez o tiskouez dimp e ranker kaout spi bepred.
Un eil romant : Merc'hed gwisket e du
Ur romant berr (pe "danevell", 57 pajenn) embannet e 2015 gant Embannadurioù Al Liamm.
Pleg-mor Trieste
Pleg-mor Trieste zo unan eus plegoù-mor Mor Adria, etre enez Grado (Friuli-Venezia Giulia) ha Beg Salvore e Kroatia.
Maureen O'Hara
Maureen FitzSimons, anavezet evel Maureen O'Hara (17 a viz Eost 1920 e Raghnallach, kontelezh Dulenn en Iwerzhon - 24 a viz Here 2015 e Boise, Idaho en SUA), a oa un aktourez ha kanerez iwerzhonat.
Stefan George
Stefan Anton George (ganet d'an 12 a viz Gouhere 1868 e Büdesheim, Bingen am Rhein, ha marvet d'ar 4 a viz Kerzu 1933 e Locarno e Suis) a oa ur barzh lourennek alaman.
François Marie Falquerho
François Falquerho, pe François Marie Falquerho, bet ganet e 1854 e Kervignag hag aet da Anaon e Pleren e 1917, a oa ur beleg katolik hag ur skrivagnour.
Ober a reas gant anvioù-pluenn ivez, Ataù ha Fañch Bobelan peurgetket.
Krug (steredeg)
Ar Grug (Scorpius, berraet e Sco) zo ur steredeg eus ar zodiak.
Joey King
Joey Lynn King a zo un aktorez amerikan bet ganet d'ar 30 a viz Gouere 1999 e Las Vegas, e Nevada.
Timur
Moarvat e voe ganet e Shahrisabz (en Ouzbekistan bremañ), en ur familh uhelidi, diskennet eus Mongoled Jengis Khan o doa degemeret boazioù ha yezhoù turkek ha persek. Muzulmad e oa Timur.
Erna Solberg
E 1989 e voe anvet da gannadez, evit ar wech kentañ, er Storting, parlamant Norvegia. E 2004 e voe anvet e penn ar strollad Høyre. E dilennadeg kannaded an 9 a viz Gwengolo 2013 e voe gounezet sezioù gant he strollad (o tremen eus 30 da 48 sez) hag emglev a reas gant ur strollad all eus an tu dehou, ar Fremskrittspartiet, evit sevel ur gouarnamant. Evel-se ez eas Erna Solberg da gentañ ministr, e-lec’h ar sokial-demokrat Jens Stoltenberg. E penn ar gouarnamant e voe adalek ar 16 a viz Here 2013 betek ar 14 a viz Here 2021. E miz Gwengolo 2021, e dilennadeg kannaded ar Storting, ez eas ar maout gant an tu-enep, ha savet e voe ur gouarnamant nevez dindan renerezh Jonas Gahr Støre, eus Strollad al Labourerien.
Villars
Kumunioù
-e kanton Bern
Raspoutitsa
Raspoutitsa (rusianeg: распу́тица, "amzer an hentoù fall") eo an anv a vez graet e Rusia, Ukraina ha Belarus eus ar mare eus ar bloavezh pa ne c'heller ket implij an hentoù douar.
Thorgal
Bedoù Thorgal
Xavier Dorison ha Mathieu Mariolle (istor) ha Fred Vignaux (tresañ)
Son da Zont
Son da Zont a oa un abadenn skinwel e brezhoneg gouestlet da sonerezh Breizh. Kinniget e veze bep Sadorn da 10e25 war France 3 gant Youenn Chap. Skignet eo bet etre 2008 ha 2011, araok bout kinniget e doare ur gronikenn en abadenn Bali Breizh.
Skuilher-dour (steredeg)
Ar Skuilher-dour (Aquarius, berraet en Aqr) zo ur steredeg eus ar Zodiak.
Torralba de Oropesa
Torralba de Oropesa zo ur gumun e proviñs Toledo, e Kastilha-La Mancha. E 2022 e oa 193  a dud enni o chom.
Lavinia
Hervez mojennoù Hellaz e oa Lavinia merc'h da Ânio, mab da Apollo ha beleg en Delos.
Harpe noire (ed-du)
An anv
Roet e oa bet seurt anv d'an had-se dre ma oa bet dibabet ha gounezet da gentañ e ti-feurm La Harpe (e Villejean, Roazhon) d'ar mare ma talveze La Harpe e-giz ti-feurm pleustriñ hag enklask da Skol al Labour-douar Roazhon (1921-1969). An anv-lec'h gallaoueg La Harpe (La Herpe e kartenn Cassini e dibenn an XVIIIvet kantved) a zo da dostaat ouzh un droienn vrezhonek evel "ober un harp" hag ouzh ar verb kar o horellañ er memes mod etre herp-el ha harp-añ. Liamm ebet evel just gant ar benveg sonerezh anvet harpe e galleg.
Thiers
Er bloavezh 2014 e oa 11 588 a annezidi hag a reer Thiernois anezho e galleg.
Friedrich Wilhelm Iañ (Sachsen-Weimar)
Friedrich Wilhelm Iañ von Sachsen-Weimar (* 1562 en Weimar; † 1602 en Weimar) a voe Dug Sachsen-Weimar adalek 1573 betek e varv. mab e oa da Johann Wilhelm Iañ (Sachsen-Weimar) (1530–1575) ha d'e bried Dorothea Susanne von der Pfalz (1544-1592).
Div wech e timezas.
Sex Pistols
Sex Pistols a zo ur strollad sonerien bunk bet savet e Londrez e 1975. Ganto eo e voe lañset al luskad punk er Rouantelezh Unanet, ha meur a strollad punk all a voe levezonet ganto. Gwelet int ivez evel unan eus ar strolladoù sonerezh tredan pouezusañ, daoust ma ne badas ar strollad nemet 2 vloaz hanter, ha ma ne lakjont embann nemet peder fladenn vihan (singles) hag un albom anvet Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols.
Agde
Istor
Ur sened-iliz a zo bet enno, d'an 10 a viz Gwengolo 506.
Walter Arencibia
Mestrc'hoarier echedoù kuban.
Notennoù ha daveoù
Savet eo bet ar pennad-mañ diwar pennad ar Wikipedia italianek it:Walter Arencibia
Michael Gough
Michael Gough a oa un aktor saoz bet ganet d'ar 23 a Du 1916 e Kuala Lumpur, Malezia ha marvet e 2011 e Londrez.
Karabasenn
300px|thumb|right|''Matezh o peliat [[irvin, livet gant Jean-Siméon Chardin]]
Albrecht Iañ an Impalaeriezh santel
Albrecht Iañ Habsburg (1255 – 1308) a oa mab henañ ar roue Rudolf Iañ Alamagn hag e gentañ pried Gertrude von Hohenburg, ha Dug Aostria ha Stiria adal 1282, ha roue Alamagn adal 1298 betek an deiz ma voe muntret.
Puerto Serrano
Puerto Serrano  zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
Berenike II Egipt
Merc'h e oa da vMagas, roue Kirene ha da Apama II. Lakaat a reas lazhañ he fried kentañ, Demetrios Kallos, hantervreur da roue Makedonia Antigonos II Gonatas.
Troet e oa gant an doueez Bubastis a ziwalle ar merc'hed brazezed.
MIT Press
Orin an MIT Press a zo er bloavezh 1926 pa voe embannet gant an MIT un heuliad lennadurioù anvet Problems of Atomic Dynamics diwar prezegennoù roet gant ur fizikour alaman deuet da vezañ Priz Nobel, Max Born. 6 vloaz war-lerc'h, e 1932, e oa bet savet un ti-embann gwirion gant an MIT. Anvet e oa Technology Press. An ti-embann a oa bet savet gant James R. Killian, Jr., hag a oa pennrener kazetenn skolidi an MIT d'ar mare-se hag a voe prezidant ar skol goude-se.
Sifr Vigenère
Penaos enkriptañ ha digriptañ
An Alc'houez : V I V I A N A V I V I A N A
Y Wladfa
Adalek 1865 e krogas Kembreiz da zont da Arc'hantina ha sevel a rejont trevadennoù a-hed aodoù proviñs Chubut, e Patagonia. En hag e deroù an  kantved e veze atizet Europaiz gant gouarnamant Arc'hantina da zont da boblañ ar vro e-maez bro Buenos Aires. Etre 1856 ha 1875 e oa savet 34 c'hêriadenn gant tud a bep seurt broadoù etre Proviñs Santa Fe hag Entre Ríos. Ouzhpenn an drevadenn bennañ, e Chubut, e oa savet unan vihanoc'h e Santa Fe gant 44 C'hembread aet kuit eus Chubut, hag ur strollad all a yeas da chom da Coronel Suárez e su proviñs Buenos Aires. E deroù ar c'hentañ kantved warn-ugent e savfe an niver a dud a orin kembreat e Patagonia da 50 000. Kreizennet eo ar gumuniezh a orin kembreat en Arc'hantina e Gaiman, Trelew ha Trevelin. Kreiz kalon ar Wladfa eo Dyffryn Camwy, traoñienn ar stêr Camwy, anv kembraek ar Río Chubut. Hervez istimadenn proviñs Chubut hec'h-unan e vefe war-dro 1500 kembraeger eno, e-skoaz tu all a istim o niver da 5000. Lañs zo gant ar yezh en-dro, gant kantadoù a dud yaouank ouzh he deskiñ.
An drevadennerien gentañ
Tuta a reas trevadennerien hag arc'hantañ anezhe. Soñjal a reas en Aostralia, Zeland Nevez ha memes e Palestina da gas anezhe, met a-benn ar fin e oa choazet Patagonia abalamour d'he digenvezted ha dre ma kinnigas Arc'hantina, en un doare a seblante brokus, 260 km² douar hed-ha-hed ar stêr Chubut gant ma rafent o annez eno ha ma talc'hfent evit Arc'hantina ar vro-se o oa da gemer digant an henvroidi c'hoazh.
His Dark Materials
Anv an heuliad
"E zanvezioù teñval" a vefe amañ an traoù dianavezet, digomprenet, teñval ha du a-benn ar fin a oa bet implijet gant Doue evit sevel ar Bed.
A-raok soñjal e-barzh an dra-se en doa dibabet Pullman un titl-all, The Golden Compasses (Ar Gompasioù Alaouret) diwar linennoù-all Paradise Lost, e-lec'h ma implij Doue ur binvioù kelc'hiek evit sevel harzoù ar Bed :
Aon en doa rak an dud a gomprenfe an titl en un doare fall en ur erlec'hiañ kompas gant an naodez-vor, ar binvi implijet evit kavout hentoù war vor. Pa oa bet erlec'hiet titl saoz al levr kentañ (The Northern Lights) gant The Golden Compass (Ar Naodez Alaouret) diwar an aletiometr, un dra a denn d'un naodez-vor. E-barzh The Subtle Knife e vez anvet an aletiometr div wezh "naodez" pe "tra naodez" gant Mary Malone, dre youl ar skrivagner en doa c'hoant skiantekaat an titl amerikan.
Kere
Ur c'here (liester : kereon) zo un den a ra pe a dres boteier.
Llwydcoed
Llwydcoed zo ur gêriadenn vihan e traoñienn Cwm Cynon, tost da gêr Aberdâr, e kontelezh Rhondda Cynon Taf, e kreisteiz Kembre. Ul lec'h brudet eo bet Llwydcoed abalamour ma oa eno e oa labouradegoù houarn an draoñienn, digoret e 1800. Un hent-houarn zo c'hoazh hag a dremen dre Llwydcoed da gas glaou eztennet e mengleuz Hirwaun.
Lourdes Robles
Lourdes Robles zo ur ganerez puertorikan ganet en San Juan (Puerto Rico), d'an 18 a viz Here 1964. Brudet bras eo bet evel kanerez er bloavezhioù 1980 ha 1990, evel he c'henvroadezed Ednita Nazario ha Yolandita Monge. Dilezet he deus bed ar sonerezh abaoe ur pennad.
Saône
Redek a ra ar Saône dre an departamantoù-mañ : Vosges, Haute-Saône, Côte-d'Or, Saône-et-Loire, Ain, Rhône kent kemberiñ e Metropol Lyon.
Tez
Brasoc'h eget ar walenn e oa an tez. Implijet e veze e bro-C'hall ha portugal, ma vezze laret toesa ([tuˈezɐ]), hag en Amerika, e Louiziana c'hall ha Kebek, hag e Brazil.
Cleirwy
E 2011 e oa 781 a dud o chom e Cleirwy ha 67 a oa kembraegerien (8,8%).
Roskilde
Abaoe 1995 emañ iliz-veur Roskilde war roll lec'hiennoù ar Glad bedel, gant UNESCO. Kroget e voe d'he sevel en. En iliz-veur c'hotek-se e kaver bezioù 39 eus rouaned ha rouanezed Danmark.
Plounez
Monumantoù ha traoù heverk
thumb|left|liz Plounez
Keziom
Perzhioù
Ur metal blot-tre (hogos gludek) liv an aour eo ar c'heziom ; orjalennus-kenañ eo, da lavaret eo e c'haller e astenn hep na dorrfe.
Arver
War tachennoù all ez implijer keziom : En abeg da resisded uhel-kenañ an horolajoù atomek dre geziom ez int bet lakaet da stalon evit termenadur etrebroadel an eilenn (amzer).
Seveso (stêr)
Ar  Seveso (Séves e lombardeg) zo ur froud italian a 52 km hed hag a red dre Lombardia e proviñsoù Como, Monza e Brianza ha Milano. Eieniñ a ra e Cavallasca, e proviñs Como, war ar Monte Sasso, tost d'an harzoù etre Italia ha Suis, un 490 m a-us ar mor, er Parco Spina Verde di Como, etre Cavallasca ha San Fermo della Battaglia.
Llanarth (Sir Fynwy)
E 2011 e oa 892 a dud o chom er gumuniezh ha 69 anezho a oa kembraegerien (7,9%)
Aigas
Aigas zo ur ger okitanek (dourioù, e brezhoneg) hag a gaver e lec'hanvadurezh broioù Okitania.
Christian II Danmark
Mab e oa da Hans Iañ (Kong Hans) ha da Christina von Sachsen (1461–1521).
Terenura
Rummatadur
Betek 2012 e oa ar spesadoù callinota, humeralis, sharpei ha spodiopitla lod eus ar genad ivez : diblaset e oant bet er genad Euchrepomis da-heul labourioù an evnoniour stadunanat Gustavo A. Bravo hag e genseurted.
L'Ermite
L'Ermite (ar penitiour e brezhoneg) zo un anv gallek roet da veur a dra.
Dacs (disheñvelout)
Dacs pe ar gwreskanv DACS a c'hall bezañ:
Cantalupo in Sabina
Cantalupo in Sabina zo ur gumun italian e proviñs Rieti, e rannvro Lazio.
Jules Simon
Studiañ a reas e skolaj Gwened ha diwezhatoc'h er Skol-vistri. Mont a reas da gelenner war ar brederouriezh e Caen ha Versailles. Pedet e voe neuze gant Victor Cousin, hag a oa bet e gelenner, da eilañ anezhañ er Skol-vistri ha goude-se er Sorbonne (betek 1851 ma voe digarget).
Xalxal
Daou lec'h zo anvet Xalxal en Azerbaidjan:
Nazaré (Portugal)
Bremañ eo brudet Nazaré abalamour ma vez graet surf en tolead, war ar Praia do Norte dreist-holl, en hanternoz da veg Sítio. Brudet eo tarzhioù-mor an draezhenn-se, dre ma c'hallont stummañ gwagennoù uhel-kenañ er goañv, abalamour ma'z eus dirak an aod ur ganienn dindan an dour, anvet Kanienn Nazaré.
Myrmoborus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Nick Heidfeld
Nick Lars Heidfeld (bet ganet d'an e Mönchengladbach, Alamagn ar Ch'ornôg) a zo ur blenier redadegoù kirri alaman a red en Andur gant Rebellion Racing. Redet en deus ivez e Formulenn 1 etre 2000 ha 2011. Redet en doa gant Prost, Sauber, Williams, BMW Sauber ha Renault met daoust da se n'eo ket deuet a-benn da gaout un trec'h e-pad e red-vicher. Ar blenier en deus ar muiañ poentoù didrec'h eo.
William Morgan
William Morgan zo un anv brudet ha boutin e Kembre evel er broioù saoznek:
Aphra Behn
Aphra Behn (/ˈæfrə bɛn/) ganet e 1640 ha marvet e 1689, a oa ur varzhez saoznek hag unan eus ar c'hentañ skrivagnerezed saoznek a vicher. Gant he mignonezed Delarivier Manley hag Eliza Haywood, evel unan eus "The fair triumvirate of wit."
N'ouzer ket kalz a dra diwar-benn he buhez, nemet e oa skrivagnerez ha spierez evit Kurunenn Bro-Saoz. N'eus netra sur diwar-benn he 27 bloaz kentañ. Krediñ a raer e vevas e Surinam. Er bloavezhioù 1660 e labouras en Izelvroioù. Dle a reas ha bevañ a reas er baourentez. Stagañ a reas da skrivañ ha sevel ouzhpenn 19 pezh-c'hoari, barzhoniezh, romantoù ha troidigezhioù. Berzh a reas gant he skridoù met mervel a reas er baourentez.
Marcus Valerius Martialis
Oberennoù
Diskibien e-leizh en deus bet.
Gallipoli
Orin
Moarvat eus Kallipolis, "ar gêr vrav" e gresianeg.
Reddite ergo quæ Cæsaris sunt Cæsari et quæ Dei sunt Deo
Distaget e vije bet gant Jezuz d'ar Farizianed e-kerzh un tabut diwar-benn an tailhoù.
Stephen Vizinczey
Kemer perzh a reas en emsavadeg Budapest e 1956, ha rankout a reas tec'hel goude trec'h ar Rused. Mont a eure da chom neuze da Ganada.
Fernando Iañ León
E vuhez
Roue León e teuas da vezañ goude dimeziñ da Sancha León (1013-1067), c'hoar d'ar roue Bermudo III.
Afon Braint
Gallout a rafe an anv Braint dont eus hini an doueez Brigantia, a oa ivez en anv ar bobl vrezhon Brigantes a oa e reter Enez Vreizh en Henamzer.
El Golem
"El Golem" zo ur varzhoneg spagnolek diwar zorn Jorge Luis Borges, embannet e 1964 el levr  El otro, el mismo. Enni eo kontet istor Judah Loew (Judá León) a c'hanas ar Golem. Meneget eo gant Borges oberenn ar prederour alaman yuzev Gershom Scholem.
Azul...
Azul... ("Pers...") zo un dastumad kontadennoù ha barzhonegoù gant ar barzh Rubén Darío. Embannet e voe e Valparaíso d'an.
Paol Iañ
Paol Iañ zo anv meur a zen:
Kapitanskaia dotchka
N'eo ket bet troet an oberenn e brezhoneg.
Referendom war dizalc'hiezh Katalonia (2017)
Goulennet e oa bet gant dilennerien Katalonia : Ha fellout a ra deoc'h e vefe eus Katalonia ur Stad dizalc'h dindan stumm ur Republik ? e teir yezh : katalaneg, kastilhaneg hag okitaneg.
Abalamour m'eo bet berzet gant Lez-Varn Bonreizh Spagn en doa klasket gouarnamant Spagn miret ouzh ar Gatalaniz da votiñ, gant feulster a-enep ar voterien zoken. Daoust d'o enebiezh ez eus 42,4% eus an dilennerien o deus gallet votiñ ha dibabet o deus an dizalc'hidigezh a 90,18% eus ar mouezhioù.
Enebiezh Spagn
E-touez ar c'hêrioù o doa nac'het aozañ ar referendom ez eus kêrioù bras a-walc'h evel Lleida (140 000 annezad), Tarragona (130 000 annezad), Terrassa (215 000 annezad), Hospitalet de Llobregat (250 000 annezad), renet gant maered PSC. Maerez Barcelona, Ada Colau, a nac'has disklêriañ hag-eñ e roje sikour da aozerien ar referendom pe ket, met tamall a reas groñs "yezh an testosteron" hag ar gwask lakaet war ar c'hêrioù. Disklêriañ a reas war-lerc'h a raje e seizh gwellañ evit lezel an dud da votiñ ma felle dezho.
Priz Sten Kidna
Priz Lennegel Sten Kidna a zo ur priz lennegel savet e 2009 hag a vez roet bep bloaz gant ti-kêr ar Bonoù evit ul levr faltazi nevez-embannet e brezhoneg. Lennerien eus bro an Alre bodet gant Kerlenn Sten Kidna a ya d'ober ar juri. Betek 2015 e oa anvet "Priz Sten Kidna - Le long cours du Bono", met divizet en deus ti-kêr ar Bonoù paouez gant e skoazell.
Condé-sur-Noireau
Condé-sur-Noireau a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Du (anv-tud)
Gallekaet eo bet e Le Du, Le Dû ha Le Duff (hervez ar stumm krennvrezhonek). Le Duigou, Duedal, Penndu, Le Pendu zo adstummoù gallekaet.
Michael Morpurgo
Michael Morpurgo (ganet e 1943) zo ur skrivagner ha barzh saoz, brudet e romantoù evit ar yaouankiz. Etre 2003 ha 2005 e oa an trede Children's Laureate.
Frankiom
Un elfenn gimiek eo ar frankiom ; Fr eo e arouez kimiek, 87 e niver atomek ha 223 e mas atomek. Ur metal alkaliek eo.
Rafael Hernández Marín
A zeskard da vestr
Luego Rafael se registra como estudiante de estudios avanzados en música en el Conservatorio Nacional de Música de México, bajo la tutela del maestro Juan León Mariscal. Obtiene el grado de Maestro de Armonía, Composición, Contrapunto y Fuga. Defiende su tesis con su obra titulada "Danza capricho, Número 7" dirigiendo la Orquesta Sinfónica del Estado de Oaxaca, compuesta por ochenta profesores.
Lega Nord
Lega Nord pe Kevre an Norzh, pe Lega Nord per l'indipendenza della Padania a zo ur strollad politikel italian. Graet e vez Lega anezhañ nemetken abaoe 2018.