cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Rescuers (film, 1977)
The Rescuers (Ar Saveteerien) a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an tri filmaozer stadunanat John Lounsbery (1911-1976), Wolfgang Reitherman (1909-1985) hag Art Stevens (1915-2007). Diazezet eo senario ar film diwar ar romant The Rescuers, savet evit ar vugale gant ar skrivagnerez saoz Margery Sharp (1905-1991) hag embannet e 1959.
Afan (stêr)
Ar stêr Afan (Afon Afan e kembraeg) zo ur stêr a 20km bennak e Cwm Afan, a dremen dre Aberafan hag a ya da aberiñ e Port Talbot. Eieniñ a ra en Abergwynfi, e kornôg Cwm Rhondda.
Kaldeira
Kaldeiraoù tarzhus
Abalamour ma c'hall ar c'haldeiraoù-se dislonkañ war gantadoù pe zoken miliadoù a gilometradoù karrez danvez da-geñver un darvoudenn hepken, e c'hallont degas heuliadoù drastus evit an endro. Tarzhadennoù bihan zoken o deus savet kaldeiraoù, evel hini ar C'hrakatau e 1883, pe hini Menez Pinatubo e 1991 , a c'hall degas distrujoù bras tro-dro hag ur "goañv volkanek", un digresk {{Gwrezverk|gwrez]], er bed a-bezh. Kaldeiraoù brasoc'h a c'hall degas heuliadoù brasoc'h c'hoazh. Gallout a reer gwelet efed tarzhadenn ur c'haldeira bras pa seller ouzh istor tarzhadenn Lenn Toba.
János Arany
János Arany (distaget [] en hungareg), ganet d'an 2 a viz Meurzh 1817 ha marvet d'an 22 a viz Here 1882, a oa ur barzh, kazetenner, skrivagner ha troour eus Hungaria. Skrivañ a reas gwerzioù e-leizh en hungareg, hag a zo bet troet e meur a yezh. Brudet eo e veurgan e tri fezh diwar-benn an haroz hungarat Miklós Toldi.
Dael
Un dael a zo ur vodadeg kevareizhañ dezhi an aotrouniezh evit sevel lezennoù ma vo implijet gant ur c'horf politikel, evel ur Stad, ur rannvro pe ur gêr vras. Lodennoù a-bouez e vezont eus ar sistemoù gouarnamant. Pa vez staliet rannadur ar galloudoù ez eont war ventel ar galloudoù gant an div skourr all : ar galloud erounit hag ar galloud barn.
Hal
E brezhoneg
E brezhoneg eo hal un danvez liammet mui pe vui gant an holen :
Ficarra
Ficarra (Ficarra e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Le Breuil-en-Auge
Le Breuil-en-Auge a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Loened Fall
Ar strollad
E 2001 he deus kinniget Marthe Vassalo hec'h arvest "Ar Solier" gant ar c'houplad Bugel Koar, hag a zo bet garedonet gant priz bras Produit en Bretagne. Goude se eo aet Marthe Vassalo e-barzh strollad Loened Fall. Da 27 bloaz e vez klevet ha gwelet an Dregeriadez-se e strolladoù sonerezh all, evel Skaliero pe Sula Bassana. Kanañ a ra ivez gant an triad Trio Empreintes asambles gant Jean-Michel Veillon ha Gilles Le Bigot. Kanañ a ra ivez en un triad all gant Nolwenn Buhe hag Annie Ebrel.
Edward Moore Kennedy
Edward Moore Kennedy, Sr., ganet d'an 22 a viz C'hwevrer 1932 e Boston ha marvet d'ar 25 a viz Gouere 2009 e Hyannis Port, a zo ur politikour amerikan.
Loened Fall
Ar strollad
Ronan Guéblez eo eil kaner kan-ha-diskan ar strollad. Kanañ a ra ivez e-unan gant Marthe Vassallo e-kerzh festoù-noz.
Brian W. Aldiss
Brian Wilson Aldiss OBE (East Dereham, Norfolk,  – Oxford, ) a oa ur skrivagner, ur barzh, un dramaour, ur skridarnodour, un aozer torkadoù hag ul livour saoz. Brudet-meurbet eo e oberennoù war dachenn ar skiant-faltazi, a embannas dindan an anvioù "Brian W. Aldiss", "Brian Aldiss", hag un nebeud anvioù-pluenn er bloavezhioù 1960.
Lise (anv-badez)
Lise zo un anv-badez gallek hag alamanek.
Konikl ar geunioù
Konikl ar geunioù (Sylvilagus aquaticus) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e gevred ar Stadoù-Unanet.
The History of the Decline and Fall of the Roman Empire
An danvez
Dre ma klaskas sevel un oberenn istorel onest ha skiantel en ur implijout skridoù distank ar mare e voe adkemeret hentenn Edward Gibbon d'ober gant an istorourien a labouras war e lerc'h. Setu penaos e voe lesanvet Gibbon "ar c'hentañ istorour modern eus Henroma".
Tour-tan ar Forn (ar Groazig)
Savet e voe war reier ar Forn, 3,5 mil diouzh douar-bras ar Groazig. Divizet e voe e sevel e 1816 ha kroget e voe gant al labourioù, renet gant an ijinourien Plantier ha Rapatel, e 1819. Echuet e voe ar chanter e 1821, hep re a ziaesterioù, ha lakaet e voe an tour-tan da vont en-dro d’ar 1añ a viz Genver 1822. Ar wech kentañ e oa e vije savet un tour-tan en donvor er Stad C'hall : 17 metr uhelder e oa, war 5 metr treuzkiz. Betek neuze e oa bet savet an holl dourioù-tan war an aod. Uhelaet e voe an tour eus 6 metr un nebeud bloavezhioù diwezhatoc’h, e 1846.
Sées
Douaroniezh
War ar stêr Orne emañ Sées, 25 km er biz da Alençon.
Luise
Loened
thumb| Luise e 1986
Collège de France
Ar Collège de France, anvet gwechall skolaj ar roue, zo un ensavadur kelenn hag enklask, diazezet gant Fransez Iañ e 1530. Emañ plasenn Marcelin-Berthelot er V arondisamant Pariz, e-kreiz ar c'harter latin.
Longi
Longi (Lonci e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Eugène Sue
Buhez
Les Fils de famille, ar romant diwezhañ gant Eugène Sue hag a voe embannet a-bennadoù pa oa bev c'hoazh an aozer, a voe lennet adalek miz Meurzh betek miz Gouere 1856 ; er bloaz-se ez eas E. Sue da veajiñ en Alamagn, en Izelvroioù hag e Bro-Saoz kent distreiñ da Annecy.
C'hwez
Ar c'hwez, pe c'hwezenn, pe dour-c'hwez, eo an dourenn a vez kenderc'het gant ar gwagrennoù c'hwezpar a zo e kroc'hen ar bronneged. Dont a ra ar c'hwez eus ar c'horf hag e tiver warnañ a-benn e yenaat pa vez tomm an amzer pe goude ur strivadenn.
Méry-Bissières-en-Auge
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Bissières ha Méry-Corbon.
Mongiuffi Melia
Mongiuffi Melia (Miciuffi Melìa e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Louis Gallouédec
Louis Gallouédec (Montroulez 1864-1937 Saint-Jean-de-Braye, Loiret) a oa un douaroniour ha politikour gall, bet enseller en deskadurezh c'hall.
Santa Ana (Paraguaná)
Istor
Savet e voe Santa Ana e 1538 gant beleien frañsiskan, anezhi ur gêriadenn indianed "caquetíos", ha dre-se unan eus koshañ kêriadennoù stad Falcón, ha Venezuel zoken.
Corrientes (kêr)
Corrientes eo kêr-benn Proviñs Corrientes, e biz Arc'hantina war lez ar Paraná, 50 km izeloc'h eget kember ar stêr Paraná hag ar stêr Paraguay, hag ur 1150 km bennak eus an aber er Río de la Plata. Gant ar c'hêrioù tro-dro ez a d'ober ar Gran Corrientes.
Charlotte Amalie (Inizi Gwerc'h)
Charlotte Amalie eo kêrbenn an Inizi Gwerc'h Stadunanat er Mor Karib, en Enez Saint Thomas. 19 000 a dud a zo o chom enni.
Don Michael Paul
Don Michael Paul, ganet d'ar 17 a viz Ebrel 1963, zo un aktour, filmaozer, skrivagner ha produer stadunanat. C'hoariet en deus er filmoù Heart of Dixie ha Rich Girl gant Jill Schoelen ha gwelet en Aloha Summer. Skrivet en deus senario Harley Davidson and the Marlboro Man. C'hoariet en deus ivez er stirad skinwel detektiv berrbad The Hat Squad e 1992 war ar chadenn CBS. C'hoariet en deus ivez ur roll penn Models Inc. ha Robot Wars.
Tortorici
Tortorici zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Konikl an Appalachoù
Konikl an Appalachoù (Sylvilagus obscurus) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e reter ar Stadoù-Unanet.
Lepus starcki
Annez
Emañ brosezat ar spesad e pladennoù uhel Etiopia.
Konikl Bachman
Konikl Bachman (Sylvilagus bachmani) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e kornaoueg ar Stadoù-Unanet ha Mec'hiko.
Savoca
Savoca zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Maná
Maná zo ul laz-seniñ rock latino mec'hikan eus kêr Guadalajara, savet e 1987.
Black
Black zo ur ger saoznek hag a ra dave d'al liv du. Kavout a reer anezhañ en anvioù-lec'h, anvioù-familh, anvioù aozadurioù, strolladoù hag oberennoù.
Proviñs Medio Campidano
Istor
Adsavet e voe e miz Ebrel 2021.
Kabal gant an norvegeg
E Rouantelezh Danmark ha Norvegia e oa an daneg hag an alamaneg ar yezhoù ofisiel. Ar renkad uhel a gomze an daneg-norvegeg (dansk-norsk), da lavaret eo an daneg gant un distagadur norvegek ha kemmoù dister, tra ma chome pep pobl lec'hel gant he rannyezh dezhi. Goude an digevrediñ e chomas an dansk-norsk evel yezh ofisiel ar vro betek 1885.
Marevezh ar Stadoù Brezelour
Goude dibenn marevezh ar Stadoù Brezelour ha ren ar remziad Zhou e teuas ar remziad Qin (秦朝, qín cháo, "remziad Qin") a unanas ar Stadoù hag a ziazezas un impalaeriezh a voe anvet Qin evel-just, alese Sina.
An andonioù istorel
Un eil andon eo ar Shiji (史记, shǐ jì, "Kounskrid an Istorour") bet skrivet gant an istorour meur SIMA Qian (~145-~86 KJK). E korf ar Shiji emañ tregont levrenn ar Shijia ma tanevell an istorour marevezhioù an Nevezamzerioù ha Diskar-amzerioù hag ar Stadoù Brezelour.
Gloster Meteor
Kentañ nijadenn ar Meteor a oa bet d'ar 5 a viz Meurzh 1943, lakaet e voe e servij hag implijet adal ar 27 a viz Gouhere 1944 gant ar skouadrenn No. 616 Squadron RAF. Lesanvet ar "Meatbox", ar Meteor ne oa ket ur c'harr-nij luziet e-keñver doare nijal, met berzh a reas memestra evel karr-nij brezel. Gloster a embannas e 1946 ar Meteor F.4 trevour bez e voe ar c'hentañ karr-nij jet degemeret evit an trevourien dre ar bed.
Kabal gant an norvegeg
Adreizhadurioù kentañ
Kenderc'hel a reas an adreizhadurioù a-hed an amzer. E 1892 e voe roet gant ar Stad ar gwir da zibab evit pep skol petore yezh a vije implijet en o reizhiad deskadurel, ar riksmål pe al landsmål.
Marevezh ar Stadoù Brezelour
Kevredigezh
A-hed marevezh ar Stadoù Brezelour e voe ar c'hemmoù bras a oa c'hoarvezet e dibenn marevezh an Nevezamzerioù ha Diskar-amzerioù sanket-don e buhez Sinaiz da zont.
Politikerezh
Pep hini eus ar seizh Stad c'halloudus a glaske brasaat diwar goust he amezeien, ha pep hini anezho a rene he folitikerezh dezhi da-geñver an aferioù diabarzh hag an aferioù diavaez. Kement a nerzhioù a zegasas kemmoù brasoc'h c'hoazh er vuhez politikel, armerzhel, kevredigezhel ha speredel. Betek hiziv an deiz e c'haller merzout an efedoù anezho.
Feur-emglev Fulda
Feur-emglev Fulda a voe sinet d'an 2 a viz Du 1813, e Fulda, en Hessen, gant ar roue Friedrich Iañ Württemberg hag ar ministr aostrian evit an aferioù diavaez Klemens Wenzel Nepomuk Lothar von Metternich goude emgann Leipzig (1813). Hervez an emglev e paoueze rouantelezh Württemberg da gemer perzh e Kengevread ar Roen.
Marevezh ar Stadoù Brezelour
Politikerezh
A-feur ma kreske ment ha galloud ar Stadoù Brezelour e kreske skod an emgannoù, ha buan e kemmas meizad ar brezel e-unan : mont e-kevez etre tudjentil zesket e oa bet da vare an Nevezamzerioù ha Diskar-amzerioù, em gannañ dilezenn ha didruez dre armeadoù seul vrasoc'h seul welloc'h e voe da vare ar Stadoù Brezelour.
Emiliano Sala
Naoned
En 2015 e sinas gant kleub Football Klub Naoned, ma c'hoarias tremen kant krogad e Ligue 1 ; dre m'en devoa merket kalz palioù e voe treuzkaset da C.P.D. Dinas Caerdydd e miz Genver 2019, evit ar sammad a 18 milion a euroioù.
Jean Le Dû
Enebiezh
Enebet e oa ouzh krouidigezh an aotreegezh vrezhonek e skol-veur Roazhon hag ouzh an diplom CAPES brezhonek dre ma oa un diplom broadel gall ha n'halled ket soñjal kelenn brezhoneg e Provañs.
Kriegsmarine
Ar c'hentañ gwech ma voe implijet ar morlu alaman a voe e-pad Brezel Spagn, pa voe kaset lod eus ar bigi brezel tro-dro ar vro e-pad ar brezel diabarzh spagnol. An digarez a oa evit ma vefe talet ouzh broioù all da gemer perzh er brezel. E gwirionez e oa ar morlu alaman ad-u gant Franco en oberiadur-brezel Ursula.
Marevezh ar Stadoù Brezelour
Armerzh
Tamm-ha-tamm e kemeras an houarn lec'h an arem da fardañ armoù, evel-just, ha binvioù al labour-douar a-benn kenderc'hiñ muioc'h a voued da vagañ an armeadoù.
Inizi Gwerc'h ar Stadoù-Unanet
Istor
En 1493 e voent dizoloet gant Christophe Colomb e-kerzh e eil beaj. O enveal a reas Las Virgenes (« Ar Gwerc'hezed ») en enor da vojenn Santez Ursula hag ar gwerc'hezed merzheriet war un dro ganti. Da neuze, eo Inizi ar Gwerc'hezed eo e tlefent bezañ anvet e brezhoneg, ha Virgins Islands e saozneg.
Kabal gant an norvegeg
Krec'h ar c'habal ha reizhadur 1959
Ar samnorsk a voe brudet evit na rediañ da voullañ meur a zoare disheñvel eus levrioù-skol ha klask kompeziñ an traoù etre ar re "radikal", ar "virelourion" hag ar re "gerreizh". Kensonennoù doubl a voe arveret da dalv eo berr ar vogalenn ; an "h" mut a steuzias ; ar stummoù "radikal" e bokmål a vo' lakaet da stummoù pennañ ; tra ma vez arveret meur a stummoù gant an nynorsk e gwirionez.
Finvezh ar samnorsk
E 1981 e voe anzavet ez-ofisiel gourc'hemenn 1973 gant ar Parlamant dre ar pezh a voe anvet liberaliseringsvedtaket, "disentez ar frankizekadur". War-bouez un nebeud "gerioù-arouez" evel (riksmål) nu kentoc'h eget (bokmål) nâ "bremañ", efter kentoc'h eget etter "goude", sne kentoc'h eget snø "erc'h" ha sprog kentoc'h eget språk "yezh", e voe peurzegemeret ar stummoù riksmål hengounel gant ar bokmål a-vremañ, petra bennak ma voe miret an holl benngefioù.
Amalie
Gerdarzh
Diwar Amal
Bradypterus
Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù er c'herentiad Sylviidae kent.
Mare (anv-lec'h)
Mare zo un anv-lec'h gallek, diwar an anv-kadarn mare, a dalv kement ha poull. En italianeg e talvez kement ha mor, ha kavet e vez el lec'hanvadurezh ivez.
Hag ivez:
Astérix ar Galian
Astérix, e vignon Obélix hag e gi Idéfix eo tudennoù pennañ ar stirad.
Ehan
Ehan zo ur ger brezhonek,
Inizi Gwerc'h Breizhveurat
An inizi
Bez' ez int: N'eus tud nemet en ur 15 anezho.
Yoav
Lazhañ a reas Avner hag Amasa daou benngadour a Israel.
Passage de la Déroute
Douaroniezh
En em astenn a ra ar Passage de la Déroute adal ar raz Blanchard en hanternoz, entre Beg La Hague hag enez Aldernez, betek Bae Menez-Mikael hag an Inizi Chausey er c'hreisteiz. Er c'hornôg eo bevennet gant an inizi Êcrého.
Bez Frañsez II, dug Breizh
thumb|right|350px|'''Bez
Truttemer-le-Petit
Truttemer-le-Petit a oa ur gumun eus departamant gall Calvados.
Rodríguez
Arabat droukveskañ gant Rodrigues, an anv portugalek, kenorin ha kenster.
Aquara
Aquara zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Ascea
Ascea zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
San Rafael Cedros
San Rafael Cedros zo ur gumun eus kreiz El Salvador, e departamant Cuscatlán, hag ur 45,6 km eus San Salvador, kêr-benn ar vro.
Baronissi
Baronissi zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Kristenion Breizh
Etre 1976 ha 1993
E 1991 e voe savet ur gevredigezh-verc'h da Gristenion Breizh, "Breuriezh Sant Ildud", evit skoazellañ, keit ha m'eo bet o chom e Kistinid, Tiegezh Santez Anna, ur gumuniezh vrezhonek kristen bet savet gant lod eus hec'h izili.
Samuel Arnold
Samuel Arnold zo un anv saoznek ha hini meur a zen.
Guanyu Zhou
Guanyou Zhou (周冠宇, Zhōu Guànyǔ) zo ur blenier redadegoù kirri eus Sina. Abaoe 2022 e red gant Alfa Romeo e-kichen Valtteri Bottas. A-raok e oa bet perzh eus akademiezh Alpine F1 Team ha blenier esaeoù Renault F1 Team hag Alpine e oa bet. Redet en doa e Formulenn 2 ivez.
Buonabitacolo
Buonabitacolo zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Simón Díaz
Brudet eo e ganaouenn  Caballo viejo ("Marc'h kozh").
Louzaouenn-ar-plac'h-koant
Louzaouenn-ar-plac'h-koant (Chelidonium majus) zo ul louazaouenn implijet ouzh ar gwenaennoù.
Iwan
Iwan a c'hall bezañ ivez un doare-skrivañ all eus Ivan e yezhoù germanek ha slavek.
Casal Velino
Casal Velino zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Felishtiz
Meneget e vezont e Levr ar Varnerien, Kentañ Levr Shmouel hag Eil Levr Shmouel peurgetket.
Galveston
Galveston zo ur gêr lec'hiet e reter stad Texas e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 47 743 a annezidi o chom enni.
Amalia Wilhelmina von Königsmarck
Amalie Wilhelmine von Königsmarck (en alamaneg), pe Amalia Wilhelmina Königsmarck (e svedeg), ganet e 1663 ha marvet e 1740, a oa ur gontez svedat, livourez, barzhez svedek, hag aktourez.
He buhez
Merc'h e oa da Kurt Christoph von Königsmarck (1634-1673) ha da Maria Christina Wrangel. C'hoar e oa da Philipp Christoph von Königsmarck, Aurora von Königsmarck ha Carl Johan von Königsmarck, ha nizez e oa da Otto Wilhelm von Königsmarck. Dimeziñ a reas d'ar c'hont Carl Gustaf Lewenhaupt (1662-1703) e 1689.
Celle di Bulgheria
Celle di Bulgheria zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Phalcoboenus australis
Phalcoboenus australis a zo ur spesad evned-preizh deiz e-touez kerentiad ar Falconidae.
Natan (profed)
Ober a reas rebechoù garv da Zavid goude e avoultrerezh gant Bat-Sheva ha marv Ouria an Hitiad, gwaz Bat-Sheva.
Eñ eo a c'houlennas goude e vefe anvet Salaun, an eil mab ganet da Zavid gant Bat-Sheva « Yeddya », mignon d'an Aotrou.
Prosez Nürnberg
Dalc'het etre an 20 a viz Du 1945 hag ar 1añ a viz Here 1946, al lez-varn a oa bet kefridiet da varn 24 eus pennoù bras milourel hag armerzhel an Trede Reich. E gwirionez, Martin Bormann a voe barnet hep bezañ war al lec'h, ha Robert Ley a oa en em lazhet ur sizhun a-raok ma voe kroget gant ar prosez meur.
Therion
Sonerezh Therion a zo levezonet gant mitologiezhioù disheñvel ha diazezet eo war meziadoù o tont eus ar skiantoù kuzh, an hudouriezh hag an hengounoù. Lodenn brasañ ar c'homzoù a zo skrivet gant Thomas Karlsson, penn-bras ha krouer an urzh hudouriezh Dragon Rouge. Kalzig a cheñchamantoù line-up a zo bet abaoe krouadur ar strollad.
Ferrante Gonzaga
Ferrante Gonzaga zo bet anv meur a zen
Szolnok
Szolnok a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Thorn (lizherenn)
Kavet e vez c'hoazh a-wechoù ur stumm heñvel ouzh an y ha droukkemmesket gantañ evit lakaat anv ur stal da hañvalat bezañ kozh, dreist-holl e lec'hioù touristel e Bro-Saoz.
Establishment
E Bro-C'hall
Er vro-se e vez gwelet alies ar bolitikerien, ar renerien embregerezhioù, ha tud ar media, evel ur renkad tud o ren a diegezhioù, a dad da vab, goude bet o pleustriñ skolioù cheuc'hañ Pariz.
Tatabánya
Tatabánya zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Zaragoza
Dont a ra anv ar gêr eus an anv latin Caesar Augusta, aet da Saraqusta en arabeg ha da Zaragoza e spagnoleg. Emañ Zaragoza war ribl ar stêr Ebro, 199 metr a-us live ar mor. Hanter hent emañ etre Madrid, Barcelona, València, Bilbo ha Toloza, un 300 km diouzh pep hini eus ar c'hêrioù bras-se.
Békéscsaba
Békéscsaba a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Gazelenn Tibet
Ar c'hazelenn Tibet (liester : gazelenned Tibet) a zo ur spesad antilopenned, Procapra picticaudata an anv skiantel anezhañ. Goa a reer anezhañ ivez.
Giungano
Giungano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Attila e Cabrita
Ar romant
Kontañ a ra an oberour istor ur paotr daou vloaz ha tregont, Fañch An Dorner e anv, o chom e ti e dud.
Hic sunt leones
Hic sunt leones (Amañ ez eus leoned), pe Hic abundant leones (Amañ ez eus kalz leoned), zo ul lavar latin a vije bet kavet war ar c'hartennoù kozh da verkañ broioù dianav brudet da vezañ dañjerus dre ma oa leoned e-leizh enno. Implijet e vez ar bommoù-se ivez, dre fent a-wechoù, da gomz eus tud hag a vefe drouk ha dañjerus.
Brozh verr
Sportoù
Adalek ar bloavezhioù 1940 da vihanañ e voe gwelet brezhier berr gant ar sportourezed.
Inizi Amirante
An Inizi Amirante, pe Inizi an Amiral, zo un enezeg er Sechelez. 24 enezenn zo anezhe, hag an Enez Desroches eo ar vrasañ. 9,9 km2 eo ar gorread en holl, ha 100 den zo o chom enne.
Bragoù
Ar bragoù ( bragaouioù, brageier el liester) zo ur pezh dilhad da wiskañ traoñ ar c'horf adalek an dargreiz betek an daouufern. Ur pezh dilhad evit ar baotred eo bet pell amzer : e dibenn ar bloavezhioù 1960 e veze difennet c'hoazh d'ar skoliadezed gwiskañ brageier da vont da skolioù a zo e Breizh.
Bragaouioù merc'hed
Hiziv e plij d'ar merc'hed gwiskañ bragaouioù a bep seurt, berr pe verroc'h, hervez an amzer, pe a-wechoù hervez pezh a fell dezho diskouez.
Częstochowa
Częstochowa zo unan eus kêrioù bras Polonia, e rannvro velestradurel Śląskie.
Radom
Poblañs
War-dro 201 606 a dud a zo o chom eno e 2015.
Aviyam
Ren a reas Asa, e vab, war e lerc'h.
Frederig II (Prusia)
Troet-kenañ e oa gant ar galleg hag ar brederouriezh. Daremprediñ a reas Voltaire e-pad ur pennad. Troet e oa gant ar soudarded yaouank ivez.
Krez ar gwellañ reder yaouank
Da geñver Tro Breizh war varc'h-houarn 2012 e oa Daan Olivier (Izelvroioù) gwellañ reder yaouank ar redadeg-mañ, da skouer.
Amalberga Maubeuge
He buhez
Goude ganet Gudula e tivizas Amalberga ha Witger dispartiañ da vont da servij Doue. Witger a eas da vanac'h hag a varvas prestik goude, hag Amalberga da leanez da vanati Maubeuge, diazezet gant ul leanez kar dezhi, Aldegonde Maubeuge. Sant Aubert Cambrai, eskob Cambrai, an hini a roas ar ouel leanez dezhi.
Roman de Renart
Ul loen anvet Renart, anv-den a orin germanek (Reinhardt), eo an dudenn greiz, ul louarn anezhañ.
Amalberga Gent
right|210px| Amalberga Gent Amalberga Gent (pe Amalberga von Temse, Amalberga von Munsterbilzen, Amalberge hag Amalia; marv war-dro 772) a oa ul leanez. Arabat e vije droukveskañ hec'h anv gant hini Amalberga Maubeuge, kontez ha leanez eus Gent.
Unan eus he burzhudoù e voe treuziñ ur stêr vras war gein ur pesk bras.
Vinstrihreyfingin - grænt framboð
Strollad glas an tu kleiz (islandeg :Vinstrihreyfingin - grænt framboð) a zo ur strollad politikel islandat bet krouet e 1999 gant un nebeud dilenndi en Alþingi a savas a-enep kendeuziñ strolladoù an tu kleiz islandat e Samfylkingin. Diazezet eo programm ar strollad war ar sokialouriezh demokratel, ar wregelouriezh ha difenn an endro. Stourm a ra ivez evit ma kemerfe perzh ar geodedourien e merañ o bro war-eeun. Sevel a ra a-enep emezeliñ Island e NATO, a-enep ma'z afe Island en UE, hag a-enep aloubadeg Iraq hag Afghanistan gant arme SUA. Sevel a ra ivez a-du gant stourm ar Balestiniz. Ezel eo eus Unvaniezh c'hlas ha kleiz an Norzh.
Marie-Louise Aostria
Marie-Louise Aostria, pe Maria Ludovica Leopoldina Francisca Theresa Josepha Lucia von Habsburg-Lothringen en alamaneg (Wien 1791-1847 Parma), a oa arc'hdugez Aostria, priñsez Hungaria ha Bohemia, eil pried Napoleone Buonaparte, impalaerez ar C'hallaoued (etre 1810 ha 1814), ha mamm da Napoleon II, ha dugez Parma, Piacenza ha Guastalla betek 1847.
Parma
Goude faezhet Napoleon Iañ e 1815 ha harluet da Sainte-Hélène, e tegouezhas Marie-Louise e Parma, Piacenza ha Guastalla ha ganti Neipperg, a oa da vezañ kentañ ministr.
Koad Princé
Brezel Vendée
D'ar 5 a viz Mae 1794 e eas tud da repuiñ d'ar c'hoad, da dec'hout diouzh an Arme Republikan e-pad Brezel Vendée. Lazhet e voe ennañ 2000 vandead eus arme Charette. E 1962 e oa savet "Kroaz Vandeiz" e koun ar re bet lazhet eno, gant kevredigezh ar Souvenir Vendéen.
Mercato San Severino
Mercato San Severino zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Maria Theresia Elisabeth Aostria
Maria Theresia Elisabeth Aostria (1762-1770 e Vienna) a oa merc'h kentañ Joseph II an Impalaeriezh Santel hag e bried Maria Isabella Bourbon-Parma.
Morigerati
Morigerati zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Duged Modena
E 1814 e voe adsavet an dugelezh evit al lignez Asburgo-Este.
E 1859 e voe staget an dugelezh ouzh Rouantelezh Sardigna.
Atalia
Lakaet e voe Atalia d'ar marv "dre ar c'hleze" e ti ar roue dre urzh ar beleg-meur (2R 11, 15-20).
Nono
E vuhez
E 2015 e voe e-touez an dreserien a enoras ar re vuntret gant ar gwalldaol a-enep Charlie Hebdo.
Novi Velia
Novi Velia zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Ferrante Iañ Gonzaga
E 1534 e timezas da Isabella di Capua, merc'h pennhêrez Ferdinand, dug Termoli ha priñs Molfetta. E 1535 e voe anvet da vesroue e Sikilia (1535-1546) gant an impalaer Karl V ha goude-se gouarnour dugelezh Milano (1546-1554). En 1539 e prenas aotrouniezh Guastalla, war lez kleiz ar stêr Po, evit 22280 skoued aour, digant an dugez Ludovica Torello, hag an impalaer a savas an douar da gontelezh.
Gudula
Istor ha mojenn
Troet e oa gant ar relijion, yunañ, pediñ Doue, ha mont d'an oferenn. Bep beure ec'h ae d'an iliz a oa div lev diouzh he zi, e Moorsel. Mont a rae gant ul letern hag an diaoul farser a glaske lazhañ he gouloù, evit ober dezhi koll he hent. Met un ael a veze kaset gant Doue d'e enaouiñ en-dro.
Julien Charles Dubois
Jules Charles Dubois pe Julien Charles Dubois, bet ganet d’ar 24 a viz Here 1806 e Roazhon hag aet d’an Anaon e 1891 e Pariz, a oa ur c’hizeller breizhat.
Dialog etre Arzur Roe d'an Bretounet ha Guinclaff
An Dialog etre Arzur Roe d'an Bretounet ha Guinclaff zo ur skrid krennvrezhonek a vefe bet savet gant Gwenc'hlan e-unan. E gwirionez eo bet savet war-dro 1450, ha meneget eo bet gant Dom Le Pelletier ha Gregor Rostren. Miret e oa en abati Landevenneg met kollet e voe da vare an Dispac'h gall.
Dorian Gray (aktorez)
Dorian Gray a oa anv micher an aktorez italian Maria Luisa Mangini, ganet e Bolzano d'an 2 a viz C'hwevrer 1936, ha marvet d'ar 15 a viz C'hwevrer 2011.
Den Loschbour
Al Loschbour-Mann en doa bevet 8000 vloaz 'zo, ar pezh a ra eus outañ ar c'horf eskern koshañ adkavet el Luksembourg
Stadoù ha tiriadoù India
Istor
Da vare Impalaeriezh Breizh-Veur e oa broioù all en Indez, ouzhpenn India, broioù zo aet abaoe d'ober stadoù Pakistan ha Bangladesh (Nepal, Bhoutan ha Birmania a oa bet stag ouzh Indez ivez da vareoù zo). En Indez vreizhveurat e oa meur a zoare stad : ar proviñsoù a oa renet gant ur gouarnour anvet evit se gant Breizh-Veur hag ar stadoù priñsel a oa renet gant ur priñs pe ur roue, emren a-walc'h diouzh Breizh-Veur ha pa asantfe ober gwazoniezh da roue Breizh-Veur.
Pellezzano
Pellezzano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Christian Cabrol
D'ar 27 a viz Ebrel 1968, e teue a-benn d'ober ar c'hentañ dreuzplantadenn kalon e Bro-C'hall hag en Europa. E 1982 e treuzplante evit ar wech kentañ ur galon ha skevent. Pevar bloaz war-lerc'h e treuzplante evit ar wech kentañ ar c'hentañ kalon kalvezel da c'hortoz gellout treuzplantañ ur galon wirion. E holl vuhez vicherel a lakaas anezhañ ivez da vezañ e penn a-raok an teknikoù a-fet surjianerezh ar valvennoù.
Lovisa von Burghausen
Skrapet
War o hent da gamp an arme rus e fellas d'ur soudard all kemer anezhi, hag e lavaras an hini kentañ e oa en sell d'he reiñ d'e gabiten. Hag ar soudard all d'he gloazañ gant un taol sabrenn en he bruched. Ma semplas ar plac'h. Disemplañ a reas en un deltenn, gouelañ ha garmal, gervel he mamm ken e raoulias he mouezh ha ma kollas hec'h anaoudegezh.
Jean Lemonnier
Jean Lemonnier, bet ganet d’an 2 a viz Gwengolo 1950 e Saint-Aubin-sur-Mer (Normandi), a zo ur c’hizeller.
Jean-Baptiste Joseph Debay
Ober a reas e studi e Skol an Arzoù-Kaer e Pariz etre 1824 ha 1829. Mont a reas Priz Roma gantañ e 1829, ha neuze e voe degemeret e Villa Medici etre 1830 ha 1834.
Charles-Auguste Lebourg
Charles-Auguste Lebourg, bet ganet d’an 20 a viz C'hwevrer 1829 e Naoned hag aet d’an Anaon e 1906 e Pariz, a oa ur c’hizeller breizhat.
Nerzhioù ispisial
Oberiantizoù
Kefridioù an nerzhioù ispisial a c'hell bezañ lies evel :
Framsóknarflokkurinn
Prezidanted ha kentañ ministred
Steingrímur Steinþórsson a voe e penn ar gouarnamant etre 1950 ha 1953.
Junio Valerio Borghese
Marv
Lakaet a gostez a-fed politikerezh met ivez gant e familh, gwelet e oa evel "falskredour" ha paotr ar penn pellañ a lakae diaes ar peurrest eus ar familh nobl. Junio Valerio Borghese a zo marvet en un doare iskis ha trumm e Cádiz, Bro-Spagn, dres goude koan d'ar 26 a viz Eost 1974, pa oa 68 vloaz Hervez an testenniñ marv, orin ar marv a oa "pancreatitis kreñv"; iskis eo rak ur mezeg a oa tremenet da welet ar priñs un nebeud devezhioù a-raok hag en doa embannet e oa yac'h. Posupl eo e vefe bet ampoezonet Borghese gant arsenik. . Beziet eo bet e chapel ar familh Borghese er Basilica di Santa Maria Maggiore, e Roma.
Marina Severa
Marina Severa (marvet a-raok 375) a oa impalaerez Roma ha pried kentañ an impalaer roman Valentinian Iañ ; dimezet e oant a-raok ma'z eas he fried da impalaer. N'ouzer ket piv e oa he zud.
Goblin Slayer
Istor
En ur bed fantasy, avanturourien a zeu eus pep lec'h evit dont da vezañ ezel eus ur c'houch. Kevratoù lies a zo hag hervez an dañjer e vez paeet mat. Ur velegez yaouank a 15 vloaz, diskiant eus ar bed-se a vez degemeret en ur skipailh kefridiet da chaseal goblined. Ur c'hwitadenn eo ar chase, an holl a zo lazhet nemeti. Savetaet eo gant un c'hadour iskis anvet Goblin Slayer, hag a zo mennet gant ar c'hoant da lazhadegañ an holl goblined dre an holl zoareoù memes ar re euzhusañ.
François Méheut
François Méheut, bet ganet d’an 23 a viz Meurzh 1905 e Sant-Brieg hag aet d’an Anaon d’ar 24 a viz Even 1981 e Naoned, a oa ur c’hizeller hag ul livour breizhat.
Karv Calamian
Karv Calamian (Axis calamianensis) a zo ur c'harv hag a vev e Filipinez.
Jújols
Jújols (Jujols e galleg) zo ur gumun eus Katalonia an Norzh, e komark Conflent. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ.
Enez Tasmania
Enez Tasmania eo an enezenn vrasañ a zo stag ouzh Aostralia. Gant ur mil enezennig bennak ez a d'ober stad Tasmania, unan eus stadoù Aostralia. Er c'hornog emañ Meurvor Indez, er reter emañ Mor Tasman.
Dugelezh-veur Toskana
Kement-se a c'hoarvezas goude ma oa bet kresket galloud kêr Firenze tamm-ha-tamm, ha dreist-holl goude unanet outi Republikoù Pisa ha Siena.
Duged-veur Toskana
Amzervezh Napoleon
Diskaret e voe an dugelezh-veur entre 1801 ha 1814, en amzervezh Napoleon, pa voe krouet Rouantelezh Etruria e 1801. Daou roue a voe neuze: E 1807 e voe staget ar rouantelezh ouzh an Impalaeriezh c'hall, ha Maria Anna Buonaparte‎ 1809 - 1814 an hini a renas betek 1814.
Jean ha Joël Martel
Un nebeud oberennoù
Labouret o deus an arzourien war meur ar dachenn (skritelloù, monumantoù, kinklañ diabarzh, izelvosoù, stouvoù-distaner otoioù,...)
Emziviz (filozofiezh)
Dialogoù dre skrid en Henamzer
Goude Platon, e hañval giz an emziviz filozofek mont da hesk buan a-walc'h. Aristoteles en dije skrivet un nebeud dialogoù, met kollet int : ne chom ganeomp digantañ nemet notennoù (fonnus !) e selaouerien. Diwezhatoc'h, e Rom hag e latin, Cicero a embannas meur a ziviz, diwar-benn ar retorik (Dialogi tres de Oratore, Tri dialog a-zivout ar prezeger) ha dreist-holl war sujedoù filozofek : De Republica (ar Stad), Academica (diwar-benn luskad an Akademiidi nevez ha kistion ar ouiziegezh), Tusculanæ disputationes (Burutelladeg e Tusculum)… Gantañ e teu an emziviz da vezañ un doare displegañ kentoc'h eget un hent a enklask gwirion. Daou gantved war-lerc'h, liv ar godiserezh a zeu d'an emziviz gant Lukian Samosata a ra goap ouzh ar filozofourien dre vras en e Dialog an doueed pe Dialog ar re varv hag all.
Tierniezh Xin
An Dierniezh Xin (Sinaeg 新朝 ; pinyin: Xīn Cháo) a oa un dierniezh sinaat a badas eus 9 da 23; Un impalaer hepken a oa ennañ Wang Mang (王莽). Goude e varv e keremeras ar galloud ardarre an dierniezh Han.
Eso no es na
Eso no es na (Se n'eo netra) zo anv div ganaouenn spagnolek (da vihanañ):
Kren-douar ar 1añ a viz Du 1755 e Lisbon
Kren-douar ar 1 a viz Du 1755 e Lisbon zo ur gwallzarvoud c'hoarvezet en deiz-se da 9 eur, hag a zistrujas kêr-benn Portugal. Diouzh ar mammennoù e vije bet etre 50 000 ha 70 000 den lazhet e-touez an 275 000 a dud o chom eno. Da-heul ar grenadenn e voe un tsunami ha tanioù-gwall, kement ha ken bihan ma voe peurzistrujet Lisbon war-bouez nebeut.
Krennsaozneg
Ne chom ket kalz skridoù eus mareoù kentañ ar c’hrennsaozneg, rak da neuze e veze komzet normaneg ha skrivet galleg gant an dud uhel ha n’eo ket saozneg. Er e teuas ul lennegezh krennsaoznek war wel, gant skrivagnerien evel John Wycliffe ha Geoffrey Chaucer, ken brudet e Canterbury Tales hag a vez lennet ha studiet c’hoazh. Tud zo a gred a-wechoù e oa bet skrivet krennsaozneg gant William Shakespeare, met skrivet en doa e yezh deroù mare ar saozneg modern.
Seregenn-vras
Ijin
Lavaret e vez eo diwar welout frouezh ar seregenn-vras o pegañ ouzh an dilhad eo bet ijinet ar Velcro.
Kontelezh Caerffili
Kontelezh Caerffili, Sir Caerffili hervez ar c'hembraeg, zo ur gontelezh eus Kembre, abaoe 1996, bet krouet gant un tamm eus Morgannwg kozh ha kêr Caerffili.
Melopsittacus undulatus
Annez
Kavout a reer ar spesad en Aostralia a-bezh.
Scafati
Scafati zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Israel Kantor
Israel Kantor, pe Israel Sardinas, pe Wilfredo Israel Sardiñas Domínguez (1949-2006) a oa ur c'haner salsa kuban, marvet e Miami (SUA). Bet oa o kanañ el laz Los Van Van.
Cyriades
Cyriades, anvet Mareades, Mariades pe Mariadnes ivez, a oa ur Roman emsavet hag a drubardas kêr Antioch evit mont a-du gant ar roue pers   Shapur Iañ er bloavezhioù 250.
Serre (Italia)
Serre zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Fort Sainte-Anne (Vermont)
A-benn diwezh 1665 e voe graet ar peoc'h gant teir eus ar pemp pobl Iroquois e kêr Kebek. Daniel de Courcelle, gouarnour Kanada, a gasas Tracy, e diskar-amzer 1666, gant 1 200 soudard, ha ganto Huroned hag Algonkined, da argadiñ an div bobl Iroquois all ha zalc'he da stourm, hag ivez ar pobloù Mohawk hag Oneida.
Shuko Akune
Shuko Akune zo un aktourez film, skinwel ha c'hoariva stadunanat ganet e miz Ebrel 1959. Brudet eo dre filmoù ha filmoù skinwel E/R, Come See the Paradise, Alien Nation, Cruel Intentions 2, G.I. Joe: The Movie, Murphy Brown, ha The Steve Harvey Show.
Rives de l'Yon
Rives de l'Yon a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Sphecotheres vieilloti
Sphecotheres vieilloti a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Oriolidae.
Dougen a ra anv an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Mestr stern-aoter Ortenberg
Levezon Robert Campin a weler en e oberennoù. Dont a ra e anv eus ur stern-aoter bet livet etre 1410 ha 1420 hag a voe lakaet en iliz Ortenberg. War ziskouez emañ hiziv an deiz e Hessisches Landesmuseum e Darmstadt.
Robsonius
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2006 gant an evnoniour saoz Nigel J. Collar (1946-). Dibabet e oa bet an anv Robsonius evit enoriñ un evnoniour saoz all : Craig R. Robson (1959-).
Kib vell-droad ar bed 2014
Strollad D
Dispartiet e vez ar skipailhoù rampo war-bouez ar gwellañ diforc'h palioù da gentañ-penn.
Ti-plouz
Skeudennoù
Toerien o sevel un ti-plouz e Ploneour-Lanwern
Sphecotheres
Sphecotheres a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Goulag
Ar Goulag el lennegezh
Skrivagnerien rusian en deus lakaet ar bed da zizoleiñ sistem ar Goulag dre o skridoù. Ar romant Un devezh eus Ivan Denisovitch gant Aleksandr Soljenitsyn eo an oberenn gentañ hag a ra trouz bras, ha roet eo Priz Nobel al lennegezh d'e aozer e 1970. Daoust d'ar gontrollerezh e laka da embann Enezeg ar Goulag e Pariz e 1973, un arnodskrid hag a ra berzh bras er bed a-bezh.
Muntr Appin
Istor
Tamallet e voe Allan Stewart (Alan Breck Stewart), a oa tec'het, hag ar barzh James Stewart (anavezet ivez evel Seumas a' Ghlinne "James of the Glens"), a voe harzet ha barnet.
Gwenneg (disheñvelout)
Gwenneg zo
Samuel Doe
Mont a reas Doe a-du gant SUA er brezel yen. Degemeret e voe ur Vonreizh nevez e 1984 hag aozet un dilennadeg prezidantel e miz Here 1985. Trec'h e voe Samuel Doe gant 51% eus ar mouezhioù met lod eus e eneberien a oa bet lazhet a-raok ar votadeg hag amreizh e voe disklêriet an dilennadeg gant arsellerien estren. Doe a gemeras e garg a brezidant d'ar 6 a viz Genver 1986.
Jenny Rakotomamonjy
Diskouezet he doa he raktres dezhañ, Pink Diary, un oberenn he doa hunvreet enni abaoe 10 vloaz, hag he doa sinet buan-tre he rummad kentañ. E Genver 2005 he doa savet Jenny Rakotomamonjy Pink Diary a-benn ar fin, he bann-dreset kentañ, doare ur manga dezhi. Dre m'eo levezonet Jenny Rakotomamonjy gant sevenadur Azia e eztaol he sonjoù en ur mod naturel e-barzh ar stil manga.
James Stewart of the Glen
Levrlennadur
E meur a levr eo meneget Seumas a' Ghlinne, pe James Stewart of the Glen, pe James of the Glens.
Mestr Meßkirch
thumb|Gouel ar Rouaned (e-tro 1538)
Poul Anderson
Dindan e anv gwir e voe embannet e oberennoù, met lod anezho a sinas "P. Sanders" ha lod all "A. A. Craig".
Vallenato
Ar vallenato, pe musica vallenata,  zo un doare-seniñ eus Colombia, ha da gentañ-penn eus arvor ar Mor Karib, e proviñs kozh Padilla (hiriv rannet etre meur a zepartamant). Levezonet eo gant enbroidi europat, evel an Alamaned a zegasas an akordeoñs da Riohacha, e La Guajira, e dibenn an XIXvet kantved.
Poul Anderson
Buhez
P'edo Poul Anderson war e studi e Skol-veur Minnesota e voe embannet daou istor gantañ e 1947 er gelaouenn Astounding Science Fiction. E 1948 e voe diplomet war ar fizik hag e tivizas bezañ ur skrivagner a-vicher. Un trede istor a voe embannet er bloaz-se end-eeun en hevelep kelaouenn. Gant e stummadur skiantel hag e ouiziegezh war yezhoù ha lennegezh Skandinavia e voe maget e oberennoù a-hed 60 vloaz.
Vallenato
Orin
Dont a ra an anv eus El Valle (an draonienn), dre ma teufe ar vallenato eus kêr Valledupar (diwar Valle de Upar).
Audrey Diwan
Buhezskrid
Roet e voe Priz René-Fallet 2008 d'he romant kentañ La Fabrication d'un mensonge.
Mor Sulawesi
En em astenn a ra Mor Sulawesi war 280 000 km² ha 6 200 metr eo e zonder brasañ.
Albany
Albany zo un anv-lec'h saoznek, skignet dre ar bed gant an drevadennerien saoz.
Indianapolis 500
Roll ar « polemen »
Dre ma zo roet ar plasoù war ar gael hervez deiz an abadenn ditriñ ne vez ket dre ret ar "poleman" an hini en deus graet an amzer gwellañ e-pad holl an abadennoù titriñ. Arie Luydendyk en doa graet e 1996 an geidenn wellañ e-pad eil zeiz an abadennoù titriñ, met n'en doa kroget gant ar redadeg nemet e 22 plas.
Glycichaera fallax
a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Glycichaera.
Die goldene Gans
An haroz eo ar yaouankañ eus tri breur. Kaset eo ar mab henañ da geuneuta, gant ur wastell hag ur voutailhad win. War e hent e kav un denig bihan hag a c'houlenn un tamm da zebriñ, hag ur banne d'evañ, met kaset eo da sutal. Kouezhañ a ra ar breur henañ eus ur wezenn, torret e vrec'h. Ha kaset d'ar gêr. Heñvel dra a c'hoarvez gant ar breur etre-henañ.
Bernabò Visconti
War hent ar galloud
Bernabò a lakaas kregiñ da sevel gwikadell Bergamo. D'ar 26 a viz Gwengolo 1355 e varvas Matteo II Visconti ha Bernabò a gemeras gwikadelloù Lodi, Parma, Bologna, ha Pontremoli. Goude dichekadennoù graet d'an impalaer santel Karl IV gant ar baotred Visconti e teuas Markward von Raudeck, vikel an impalaer, gant un arme dirak kêr Vilano d'ar 4 a viz Here 1356. D'an 12 a viz Du e voe prizoniet vikel an impalaer gant soudarded Bernabò a oa renet gant Lodrisio Visconti, un niz da Vatteo Iañ Visconti.
Bec'h warnañ a bep tu, poent e oa da Vernabò cheñch penn d'ar vazh, ha setu eñ, e miz Kerzu 1362, da gas kannaded da-gaout ar pab da zibunañ kudenn Bologna gant skoazell ar roue gall Yann II Bro-C'hall, lesanvet le Bon ha hini roue Kiprenez, Pierre Iañer de Lusignan.
Gwenvred Latimier-Kervella
Studioù
Tapet he deus ur vachelouriezh lennegel e lise Diwan Karaez, goude bezañ bet e Skol Diwan Roazhon hag e Skolaj Diwan Bro-Dreger e Plijidi, Bro-Dreger. Goude se he deus tapet un DEUST (diplôme d'études universitaires scientifiques et techniques) war micherioù al levraouegoù hag an diellañ e skol-veur Roazhon 2. War ar memes tro he deus heuliet an daou vloavezh aotreegezh war arzoù an abadennoù hag ar sinema, ha bremañ eo bet tapet an aotregezh ganti. E 2008 e oa o prientiñ ivez an arnodennoù evit dont da vezañ skoazellerez bro doareet war ar glad hag al levraouegoù (« assistant territorial qualifié du patrimoine et des bibliothèques » (live B)) a-benn gallout kavout ul labour en ul levraoueg departamant pe kêr er bloavezhioù a-zeu. Un aotreegezh vicherel war vetoù al levraouegoù he deus ivez.
La cucaracha (film)
La cucaracha zo ur film mec'hikan, e spagnoleg, er bloaz 1959, renet gant Ismael Rodríguez, c'hoariet gant Dolores del Río ha María Félix, hag ivez Emilio Fernández, Antonio Aguilar, Flor Silvestre ha Pedro Armendáriz. Lakaet eo bet da 96vet gwella film mec'hikan.
The Lion King
Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'ar 7 a viz Mae 1994 e Brazil ha Mec'hiko. Dalc'het e voe ar gentaenn e New York (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 12 a viz Mezheven da-heul avat. Eil film bevaat ha tregont ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h Aladdin (e miz Du 1992) hag a-raok Pocahontas (e miz Mezheven 1995).
Brezel ar bigi-kanoliata
Brezel ar bigi-kanoliata zo ur brezel war vor a zo bet etre 1807 ha 1814 entre Rouantelezh Danmark ha Norvegia hag ar Rouantelezh-Unanet e-pad Brezelioù Napoleon. Dont a ra an anv eus an doare-brezeliñ implijet gant an Daned : mont a raent gant listri bihan, bigi-kanoliata, da dennañ war listri bras ar Royal Navy. E broioù Lec'hlenn e vez gwelet ar brezel-se evel diwezh ar Brezelioù saoz, kroget gant emgann Copenhagen en 1801.
John Galt
En 1825 ez eas da Ganada, e penn ar c'h-Canada Company, ur gompagnunezh savet evit poblañ ar pezh a oa neuze Kanada Uhel (Ontario bremañ).
Agnes Sampson
Agnes Sampson (marvet d'an 28 a viz Genver 1591) a oa ur bareourez skosat brudet da vezañ sorserez. Lesanvet e oa bet The Wise Wife of Keith. Unan eus maouezed prosezioù North Berwick e voe.
Evid eur Speredelez breizad ha keltieg
Ennañ e kaver pennadoù diwar-benn gwrizioù keltiek ar feiz kristen, skouer ar venec'h ha sent vrezhon hag iwerzhonat eus ar ha  kantved, speredelezh Iwerzhon, ur sell all war an natur, ar veuleudi, ar ster roet d’ar vuhez ha d’ar marv, hag ar garantez ouzh ar Werc'hez Vari ha Santez Anna.
Saint Corentin, vie et culte
Ennañ e kaver troidigezhioù e galleg ha brezhoneg diwar destenn latin ar Vita Chorentini (12vet pe 13vet kantvet) ha "Buhez kozh Sant Kaourantin", ha studioù diwar-benn an devosion da sant Kaourantin en istor, e relegoù, hag an ilizioù ha chapelioù gouestlet dezhañ.
Libonig
Ober a ra e labour e kêr, er straedoù, o c'hervel an dud da zont da reiñ o c'hontilli da lemmañ.
Das Narrenschiff
Hollwashaour eo spered an oberenn, ne gred ket an oberour e c'hall an dud gwellaat met n'hall ket mirout a vazhata nag a genteliañ. Ne glask ket reizhañ ar sioù na gwalldechoù a ziskuilh didrabas hep ober kemm etre pec'hedoù bras ha bihan : an holl a gas mab-den da goll.
Istor
Doareoù gallek zo bet entre 1497 ha 1499, evel La Nef des Folz du Monde, moullet gant Guillaume Balsarin e Lyon e 1498, troet diwar doare latin Locher gant Jean Drouyn. E 1625 e voe graet an embannadurioù alamanek diwezhañ, en 1635 en flandrezeg, ha goude e voe peuzankouaet.
Fort Christian
Ar c'hoshañ savadur eo en enezeg. Bet eo ur savadur gouarnamant, un toull-bac'h, ha hiriv eo ur mirdi.
Wiliam Owen Roberts
Tremenet en deus e yaouankiz e Garndolbenmaen, e hanternoz Kembre, hag emañ bremañ o vevañ e Kerdiz gant e wreg hag o zeir merc’h. Goude studioù war al lennegezh e skol-veur Aberystwyth en deus labouret gant ar strollad c’hoariva Cyfri Tri ha goude-se gant ar chadenn skinwel HTV a-raok mont da skrivagner leun-amzer e 1989.
Aet e oa priz Llyfr y Flwyddyn gantañ adarre e 2009, gant ar romant Petrograd.
512
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 512
Melilestes megarhynchus
Annezva hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ — 	Melilestes megarhynchus megarhynchus ha M. m. vagans — e Ginea Nevez hag en enezennoù tro-war-dro.
Herri VIII
Herri VIII zo anv daou zen
Kastell Caerffili
Savouriezh
Daou rummad mogerioù kengreizek a gaver e kastell Caerffili. Kelc’hiet eo gant fozioù dour. En em astenn a ra ar c’hastell en holl war 120 000 m² ha gant se ez eo unan eus kestell brasañ Europa. Savet e voe e-pad pevar bloaz hepken, ha ne voe ket degaset kalz a gemmoù dezhañ war-lerc’h.
Urvoas
Urvoas zo un anv-tiegezh brezhonek hag a zeufe eus daou c'her : an iwerzhonek orb hag a dalv hêrezh ha voa hag a dalv galloudus, stoñs, pinvidik.
Furtei
Furtei zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Sud Sardegna.
Llanelwy
Gerdarzh
Dont a ra an anv "Llanelwy" eus anv ar stêr Elwy. Asaph, pe Asa, eo anv ar sant brezhon a voe eil eskob Llanelwy war-lerc'h Kentigern.
America (Izelvroioù)
Eus America eo al laz-seniñ Rowwen Hèze a gan en limbourgeg. Savet e voe e 1985 ha kanañ a reont kanaouennoù a bep seurt, en doare folk pe tex-mex.
Mor Gwenn
Ar Mor Gwenn (Бе́лое мо́ре, Bièloie more e rusianeg) zo ur pleg-mor er gwalarn da Rusia. Rannet eo diouzh Mor Barents gant ledenez Kola. En-dro d'ar Mor Gwenn emañ neuze ledenez Kola en hanternoz, Karelia er c'hornôg, ha ledenez Kanin er biz.
Galápagos
Galápagos zo un anv-lec'h spagnolek, brudet gant an Inizi Galápagos.
Ancilotto, re di Provino
Ar gontadenn
Dimezet int hervez o c'hoant. Ar rouanez, mamm d'ar roue, zo displijet-bras gant he merc'h-kaer. Ret d'ar roue mont d'ur vro all : ha Chiaretta he bugale. Er c'heit-se ivez ez eus ganet tri c'hi bihan du, pep a steredenn wenn ouzh o zal, a voe degaset d'ar rouanez gant div c'hoar Chiaretta. Hag ar rouanez d'o lakaat e-lec'h ar babigoù. Hag ar babigoù en ur c'hased lakaet war ar stêr. Kavet int gant ur miliner, Marmiato. E wreg Gordiana, a anv an daou baotr Acquirino ha Fluvio, hag ar plac'h Serena.
Pinta
Pinta zo ur ger spagnolek, ha dezhañ meur a implij.
Chissay-en-Touraine
Chissay-en-Touraine a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Civitas sine suffragio
Evel-se e voe dalc'het d'ober a-hed an Impalaeriezh Roman pa veze ebarzhet ar broioù aloubet en impalaeriezh.
Josef Terboven
En NSDAP
Kuitaat a reas ar skol-veur e 1923, hag emzelañ en NSDAP gant an niverenn 25247. Kemeret en doa perzh en Hitlerputsch e München. Pa voe lakaet an NSDAP e-maez lezenn, ez eas da glask labour en un ti-bank ; skarzhet e voe e 1925.
E penn Norvegia
Lakaet e oa bet Terboven da Reichskommissar evit Norvegia d'ar 24 a viz Ebrel 1940, tra ma ne oa bet peuraloubet ar vro nemet d'ar 7 a viz Even 1940. Erruet e oa e lojeiz ar familh roueel e Skaugum e Gwengolo 1940 hag en em stalias e Stortinget (savadur parlamant Norvegia) evel lec'h penn.
Thury-Harcourt
Bodet e oa gant 4 c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Le Hom.
Friedrich Robert Faehlmann
Abaoe e yaouankiz e oa troet gant sevenadur Estonia hag e 1838 e voe unan eus ar re a savas Kevredigezh Ouiziek Estonia.
Montecchia di Crosara
Montecchia di Crosara  zo ur gumun eus Veneto e Proviñs Verona.
Inizi Gwerc'h Danat
Istor
Dont a reas Kompagunezh danat an Indez kornôk ha Ginea da en em ziazezañ war Enez Sant Tomaz e 1672. Mont a rejont betek Enez Saint John a voe staget ouzh Danmark e 1683, ha bec'h a savas neuze gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1718. Prenet e voe Sainte-Croix digant Kompanunezh c'hall an Indez Kornôk e 1733. E 1754 e voe gwerzhet an inizi da roue Danmark ; trevadennoù ar gurunenn e voent adal neuze.
E miz Kerzu 1916 e voe gwerzhet an inizi da SUA, evit 25 milion a zollaroù.
You Rascal You
Ar son
Ur son fentus eo, savet diwar-benn un dogan fuloret a zo o klask an hini zo tec'het gant e wreg evit e lazhañ. Spered ar sonioù-pobl zo ennañ.
Tonioù all damheñvel
Dafydd Iwan a gane al luskellerez Gee ceffyl bach war an ton You rascal you.
José María
Gerdarzh
Savet eo diwar furmoù spagnolek anvioù tad ha mamm Jezuz, José ha María.
How the Dragon Was Tricked
How the Dragon Was Tricked (Penaos e voe tapet an aerouant) zo ur gontadenn saoznek embannet en dastumad The Pink Fairy Book gant Andrew Lang. Troet e oa diwar ur gontadenn eus Griechische und Albanesische Märchen, ul levr alamanek gant Johann Georg von Hahn.
Bussolengo
Bussolengo (Busolengo e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Caldiero
Caldiero (Caldièr e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Thoré-la-Rochette
Thoré-la-Rochette a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
10,78 km2 eo gorread ar gumun.
Chémery
Poblañs
War-dro 983 a dud a zo o chom eno e 2016.
Tomos
Tomos zo un anv-badez kembraek, a orin hebreek, Tomaz e brezhoneg.
Ìosaigh
Emañ er gwalarn da enez Sgitheanach. En em astenn a ra war ur gorread 0,6 km² ; tapout a ra 28 metr a uhelder d'ar muiañ.
James Sie
James Sie, ganet d'an 18 Kerzu 1962 e Summit, New Jersey, zo un aktor ha mouezhier stadunanat.
Hans Leonhard Schäufelein
Soñjal a reer e studias gant Wohlgemut ha goude-se e teuas da vezañ skorer Dürer. E 1512 ez eas da Augsburg hag e 1515 ez eas da Nördlingen.
Tour-tan an Ejon Bras
Istor
E 1987 e voe tredanaet hag emgefreekaet an tour-tan.
Gwerz Loeiz C'houezek
Gwerz Loeiz C'houezek zo ur ganaouenn bet dastumet gant Frañsez Vallée e Landerne e-tro 1912 ha kanet gant an itron Riou (he devoa desket anezhi gant he mamm). Ul lodenn eus ar ganaouenn anvet Testamant Loeiz XVI a oa bet embannet e 1847 e-barzh Ar feiz hag ar vro gant an abad Durand eus Gwened. Sujed ar ganaouenn a zo Lazhadenn Loeiz XVI d'an 23 a viz Genver 1793.
Pozioù
Mes, pa em eus e zinet, n'en em eskuzan ket, A galoun gant an Iliz atao 'n em uniset. C'houi, va bugale, 'mezan, mar ho peus ar c'hlac'har Da goll ho mamm eveldoun, m'ho rekommand d'am c'hoar, Pini 'vo d'ec'h eun eil-vamm abalamour d'in-me ; A beb amzer evidoun 'oa bras lie c'harante.
Holbein
Pennadoù kar
Holbein (surname)
Thomas Evans
Thomas Evans zo un anv stankik e Kembre, poent zo bet: