cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pieter Coecke van Aelst
E vuhez
E-pad ur veaj da Gergustentin e 1533-1534 ec'h engravas ur rummad seizh koadengravadur anvet Mœurs et fachons de faire des Turcz.
Vleteren (Ieper)
Vleteren (e flandrezeg kornôgel: Vletern) a zo ur gumun a Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Agnès
Orin
Deuet eo an anv-badez da vout Hagnes e gresianeg, Hagnos evit ar baotred.
Pressy (Pas-de-Calais)
Pressy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Tinamou gell
An tinamou gell a zo un evn, Crypturellus obsoletus an anv skiantel anezhañ.
An Arzhanaou
Anv
Ewan Vallerie ː Arthnou, 1167; Arznou, 1327; Arzenou, 1380, 1382; Arznou, 1387; Arzennou, 1448; Arzenou, 1516; Arzano, 1536; Arsanno, 1630.
Tinamou bihan
Annez
Bevañ a ra al labous e Kreiz ha Suamerika.
Shintoegezh
Orin
Er pevare kantved e voe aloubet Japan gant marc'hegourion gantreer deuet eus kreiz Azia ha un doare beziadur nevez a zeuas war wel : ar c'hofun (古墳, kofun), pe krugell. Evit ambroug aotrounez ar brezel aet da anaon en e veaj etrezek ar bed all e veze postet delwennigoù-gouestl kezeg pe vrezelourion, an hanniwa, tro-dro d'an tuchennigoù tolzennek-se, stumm toulloù alc'hwezioù.
Diorren
E dibenn an XVIIIvet kantved evelato, da heul luskadenn uhelidi shinto zo, Motoori Norinaga (本居宣長, Motoori Norinaga, 1730-1800) en o zouesk, e voed dedennet a-nevez d'ar C'hojiki, d'an Nihon Shoki ha da skridoù kozh ar shintô arall. A-drugarez d'ar c'hoshitsû shintô (古史通神道, koshitsû shintô) e teuas en-dro mennozh ma'z e c'hell an impalaer, evel diskennad eeun an doueez Amaterasu, bout adlakaet e penn ar jeu er sistem politikel ha bout gwarant ar galloud seveniñ, ar pezh a gasas d'ar shintoegezh Stad (国家神道, shintoegezh Stad) gant ar renevezerezh Meiji.
Panjab (India)
Panjab (ਪੰਜਾਬ e pandjabeg, पंजाब e hindieg, پنجاب en ourdoueg) zo unan eus stadoù India, er gwalarn. Un tamm eus rannvro gozh Panjab eo, zo rannet bremañ etre Pakistan hag India.
Ar pandjabeg, skrivet gant ar skritur gurmukhi, eo yezh ofisiel ar stad. Komzet e vez gant tremen 90% eus an annezidi. An hindieg hag an ourdoueg eo an div yezh all a gomzer ar muiañ.
Heiz
Istor
Pouezus e oa an heiz en Hengipt ma veze implijet d'ober bara pe bier.
Manav
An Tinvaal
Div gambr a zo ennañ : Yn Chiare as Feed (The house of Keys e saozneg), gant tud dilennet war-eeun hag ar C'huzul lezennel anvetYn Choonceil slatttyssagh (The legislative council e saozneg) dilennet dieeun.
Politikerezh
Ur strollad politikel, Mec Vannin, a c’houlenn e teufe an enez da vezañ ur republik dezhi ur riegezh vroadel leun. Ur Strollad al Labour zo ivez, distag diouzh Strollad Labour Breizh-Veur. D’ur poent e oa ivez ur Strollad Broadel Manavat hag ur Strollad Komunour Manavat. Ar c’haozioù politikel pouezusañ a denn d’ar plas zo gant gennad an arc’hant hag ar bankoù war an enez, da briz an douaroù hag an tiez ha d’ar manaveg. An darn vrasañ eus izili House of Keys/Chiare as Feed n’int ezel eus strollad ebet (votadeg 2006), unan anezho zo ezel eus Strollad al Labour Manav ha daou zo izili eus an Alliance for Progressive Government, ha daou all eus ur strollad nevez anvet Liberal Vannin Party.
Jean-Baptiste Lully
E vuhez
6 bugel en doe, tri a sone: Louis, Jean-Baptiste II ha Jean-Louis. Hogen paotretaer e oa ivez.
Franz Kafka
Darempredoù
E vignoned wellañ a voe Max Brod, ar prederour Felix Weltsch, ar sionour Hugo Bergman hag ar soner piano Oskar Baum.
Yec’hed
E-pad ar mizioù diwezhañ e voe sikouret gant e vignon, ar mezeg Robert Klopstock, hag a rae war e dro. Met re ziwezhat e oa.
Skrivañ, ur vicher
Hervez Kafka e oa ar skrivañ ur redi don ha nes, ur seurt “obererezh spontus”, a redie anezhañ da zigeriñ penn-da-benn e gorf hag e ene.
1598
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1598
Loeiz VI (Bro-C'hall)
Loeiz VI, lesanvet Loeiz an Tev, ganet e 1081 ha marvet e 1137 a voe roue Bro-C'hall eus 1108 betek 1137. Mab e oa da Fulup Iañ ha da vBertha Holland, e wreg gentañ.
Lundy
4.5 km hed zo dezhi hag 1 km led.
Talaieg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù nilotek eo an tailaieg (tailai) komzet gant tro-dro da 	25.000 - 30.000 den (1987) e Kenya.
Purmerend
Transportoù
Tri zi-gar a zo e Purmerend : Purmerend Weidevenne, Purmerend ha Purmer Overwhere. "Tramplein" eo anv ti-gar kirri-boutin Purmerend.
Enez Capri
Brudet eo he c'hened abaoe a Grennamzer.
1599
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1599
Kalendjineg
Peder rannyezh pennañ ez eus:
Marcel Roofthoofd
Kampion "junior" Belgia ha mestr FIDE e 1970.
RSS Latvia
Dont a reas Latvia da vezañ 15 Republik an Unaniezh Soviedel ez-ofisiel d'ar 5 a viz Eost 1940. Trec'h a oa bet Alamagn warni da geñver an Eil Brezel Bed e 1941, met adtapet e oa bet gant URSS hag adsavet ar Republik Soviedel adarre e 1944-1945.
Richarzh Iañ
Daou zen zo bet anvet Richarzh Iañ:
Okiekeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù nilotek eo an okiekeg (ákíeek) komzet gant tro-dro da 500 den e Kenya ha Tanzania.
Teir rannyezh pennañ ez eus:
Pornizh
Gouelioù
thumb|right|300px|Lec'hiadur Pornizh el Liger-Atlantel
Brezhoneg
Un nebeud anvioù a orin brezhonek a gaver e Pornizh hag e bro-Raez. Koulskoude ne voe ket ar brezhoneg evit chom pell er c'horn-se eus ar vro ma voe mouget abred. N'eo ket anavezet-kaer istor ar brezhoneg e bro-Raez.
D'ar 1añ a viz Meurzh 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun. Kentañ kumun Breizh-Uhel o sinañ ar garta eo bet Pornizh.
Stephane Hautot
Stephane Hautot a zo bet ganet e 1959.
Karl Veur
Karl Veur (742- Aachen, 28 a viz Genver 814), anvet Charlemagne e galleg, Charlemagne pe Charles the Great e saozneg, Karl der Große en alamaneg, ha Carolus Magnus e latin, a voe roue ar Franked (771-814) hag Impalaer ar C’hornôg (800-814). Sellet e vez outañ hiziv, koulz e Bro-C'hall hag en Alamagn, evel unan eus diazezourien pep hini eus an div vro-se.
E vuhez
Tagañ a reas al Lombarded annezet en hanternoz Italia (774). Gant ar brezel aloubidigezh-se e voe diskouezet e oa deuet galloud ar rouaned frank da vezañ bras : Karl Veur a gemeras an anv a roue al Lombarded. A-hed e vuhez e voe Karl-Veur o vrezeliañ. Aloubiñ a reas bro ar Saksoned en hanternoz Alamagn ha lakaat anezho da dreiñ da gristenien. Lakaat a reas, goude se, ar Friziz da sujañ hag aloubiñ a reas Panonia. Klask a reas aloubiñ Spagn, met ne voe ket trec’h a-enep ar vuzulmaned a oa eno. Dont a reas a-benn koulskoude da grouiñ un takad anvet Marca Hispanica (Marz Spagn), war an harzoù etre e impalaeriezh ha Spagn. En hevelep doare e klaskas aloubiñ Breizh ha dont a-benn da grouiñ Marz Breizh (789-790), un takad evit mirout ouzh ar Vretoned da vont pelloc’h war-zu ar reter, hag ennañ broioù Naoned, Roazhon ha Gwened. Dindan beli ur c’hont e oa bet lakaet Marz Breizh. Unan anezho e voe Rolant, un niz da Garl Veur, an hini a voe lazhet e Roncevaux (771), pa oa armeoù an impalaer o klask aloubiñ Spagn.
Richarzh II
Daou zen zo bet anvet Richarzh II:
Brizhraganv
Peurliesañ e vez implijet ur brizhraganv evel rener frazennoù ampersonel met kavet e vezont ivez evel renadenn, ma vez graet brizhrenadennoù oute.
Torr-dimeziñ
An torr-dimeziñ (pe dizimeziñ pe dibriediñ) a zo diwezh lezennel ar stad a briedelezh etre daou zen dimezet.
Tryo
Biografiezh
E 2005 e vez embannet gant Tryo un DVD live nevez anvet Au Cabaret Sauvage evel an eil pladenn embannet ar bloavezh a-raok. Adkavet e vez ar memes kanaouennoù eget war ar bladenn gant kanaouennoù ouzhpenn : Babylone (kanaouenn er bladenn gentañ) ha daou zuo gant Les Ogres de Barback : Mam'zelle Bulle (ur c'henlabour etre an daou strollad) hag Accordéon pour les Cons, un adkemeradenn eus an « Ogres ».
Sogoeg
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Muzell
Pa gomzer eus muzell pe muzelloù e komzer:
RSS Lituania
Krouet e oa bet evel Republik Soviedel Lituania (RSS) d'ar 21 a viz Mezheven 1940.
Tougeneg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù nilotek eo an tougeneg (tugen) komzet gant tro-dro da 144,000 den (1987) e Kenya.
Samuel Beckett
Skridoù
Romantoù
Danevelloù
Kemmadur an anv-gwan
Kemmadur dre vlotaat
Ne c'hoarvez ket ar c'hemmadur D>Z nemet e doare Leon (anavezet ivez en hanternoz Kerne) hag en un nebeud gerioù : E brezhoneg komzet pe skrivet eo ral eta. Ne c'hoarvez ket e brezhoneg komzet Treger na Gwened, nag en darn vrasañ eus Kerne.
Terikeg
Ur rannyezh kalendjinek eus skourr yezhoù nilotek eo an terikeg (terik).
RSKS Treuzkaokazek
Bodet e veze er Republik-mañ a-raok ma voe roet ur statud Republik Soviedel Sokialour dezhe, Jorjia, Armenia hag Azerbaidjan.
Toullañ muzelloù ar c'hourzh
Astennet e c'hell bezañ an toullañ, koulz er muzelloù bras hag er re vihan, evit staliañ enne bravigoù brasoc'h.
Anveliouriezh
Krennamzer
Ne oa Stad ebet en Europa ar Grennamzer e gwirionez, ken stlabezet ma oa an tiriadoù, ar galloud politikel hag an hini armerzhel. An Iliz hepken a oa galloudus-kenañ, koulz war an teir zachenn-se ha, dreist-holl, war an dachenn sevenadurel ; an Iliz e oa ar bennaenn-unaniñ, ne veze tamm galloud politikel ebet e-maez anezhi. En Europa a-bezh ar mare-se avat e kaver testenioù eus ul luskad a zo bet anvet "Spered-Frank" pe "Frankiz Speredel" ; heskinet e voe gant an Iliz, a lakae al luskad-se da zisivoud. Gnostiked e oa izili ar Frankiz Speredel, n'o devoa pal ebet estreget o silvidigezh-i, hogen ur silvidigezh anveliour a nac'he kement redi ha kement harz a oa. Dre ur manac'h koulskoude e teuas ul luskad all, anvet ar "Ar Re Speredel". Gant Gioacchino da Fiore (* c. 1130, † 1202) e oa bet savet un damkaniezh doueoniel istorel a zegasas heuliadoù pouezus. Tri fredad stummet diouzh an Drinded kristen zo en istor ar Gristeniezh, hervezañ : an Testamant Kozh, ma oa an Tad o ren hag o c'hourc'hemenn ur sujidigezh divrall ; an Testamant Nevez, ma c'houlenn ar Mab ma vije fur an dud ; ha, da zont, an "Trede Ren", hini ar Spered Santel, da lavaret eo donedigezh ar frankiz c'hourzrec'hus. Er Bibl e-unan e kavas ar manac'h skor d'e vennozh, pa lenner en Testamant Nevez, dindan pluenn an abostol Paol Tars : « Hogen an Aotrou eo ar Spered, hag el lec'h m'emañ Spered an Aotrou emañ ar frankiz. ».
20px Max Stirner
An hiniennelouriezh diharz, da lavaret eo bezoud pep den evel boud gwirion ha dibar, eo diazez sonjoù Max Stirner (Johann Caspar Schmidt, 1806-1856). Ar me hepken a zo gwirion hag a rank chom er-maez eus an arbennoù diavaez evel "Doue", "an denelezh", "ar wirionez", "ar frankiz" hag all : ret eo d'an den bevañ drezañ e-unan hag ober evitañ e-unan, arabat eo bevañ evit arbenn pe arbenn all. Teir fazenn zo e buhez pep den, hervez Max Stirner : beziadek e vez en e vugaleaj, pa vez dedennet gant traezoù ar bed ; eorizhour e vez en e yaouankiz, pa vez dedennet gant ar soñjoù ; emgariat e vez en e oad gour. [An den en e oad gour] ''a gemer ar bed evel m'emañ, hep gwelet droug pe zireizhder da reizhañ e pep lec'h, ha hep lavaret e stummañ diouzh e uhelvennad. Kreñvoc'h-kreñvañ e teu ennañ ar gredenn start ma rank an den ober gant ar bed diouzh e zeur ha n'eo ket diouzh e uhelvennad.''
Hiniennelouriezh
Ar veañs eo pennaenn preder Max Stirner. Dav eo d'an den diskouez e veañs a-wel d'an holl ha nac'hañ pep dever e-keñver Doue, an denelezh, ar gevredigezh, hag en e geñver-eñ zoken. Aze emañ alc'hwez ar frankiz wirion, emezañ. Ar frankiz n'eo ket ar galloud difetis d'ober ar pezh a garer evel ma karer, ar galloud-se lakaet e pleustr war ar pemdez eo. Ret eo bezañ kent ober diouzh e c'hoant.
Ar vuhez hag ar skiant
Kanmeuliñ ar vuhez a ra Bakounin, ha diskouez disfiz bras diouzh ar skiant rak da enebourezed e laka emdarzhegezh an eil ha gouiziegezh aozer heben. Ne c'hall ket an dud bezañ dindan beli ur gouarnamant "skiantel", pa rankfent sentiñ ouzh lezennoù na gomprenfent ket. Dav eo e vefe klok gouiziegezh ar skiant evit genel hevelep gouarnamant, ha dic'houest eo ar skiant da veizañ « boud diabarzh » kement tra a zo, da lavaret eo o hiniennelezh wirion er bed danvezel. Ne c'haller ket deskrivañ an hiniennelezh, emezañ. Rekis eo ar ouiziegezh hag ar skiant da zigaezhadur ar broleterien, emezañ ivez koulskoude, met pa c'hall ar skiant kompren preder ar veziadelezh hag ar vuhez ne c'hall ket meizañ ar veziadelezh hag ar vuhez o-unan. « Atav e vez ar vuhez a-raok ar preder », hervez Bakounin.
Ar frankiz
N'eus ster ebet d'ar frankiz hep ar vuhez kevredigezhel, da lavaret Bakounin. Hogen kenderc'het gant e vetoù e vez an den, da heul ar c'hengred e teu e frankiz neuze, a zo denekadur ar c'hengred. A-enep an hiniennelouriezh e sav Bakounin, pa vez an den kenderc'her youl hag oberiantiz ar gevredigezh ha, war an dro, kenderc'het ganto. Liammet gant frankiz an holl dud eo frankiz pep den, rak ret eo e vefe an dud en o frankiz evit anzavout frankiz pep den. « Ne c'hallan bezañ em frankiz wirion nemet pa vez an holl dud a zo tro-dro din, gwazed ha maouezed, en o frankiz ivez », eme Vakounin.
Ar gravez hag an divezouriezh
Andoue e oa Mic'hail Bakounin, met hervezañ ec'h eo ar gravez « ur fazi istorel rekis » abalamour m'he deus tennet an dud er-maez eus stad al loened ; bremañ avat ec'h eo ker rekis all terriñ « yev vezhekaus ha poanius an doueelezh » rak n'eo Doue nemet an disoc'h eus galloud divent spered mab-den da c'houbarañ : krouet eo bet gant an dud, ha bremañ e kred d'an dud ec'h int bet krouet gantañ, ha dindan beli o c'hrouadur e vevont. Evel Hegel e soñj Bakounin ec'h eo bet savet ar gravez d'he feurvadelezh gant ar gristeniezh.
Amrenererezh
Amrenererek e c'hell bezañ ar brezhoneg en holl degouezhioù ma n'eo ket ezhomm pouezañ a-ratozh-kaer war rener ar frazenn, da skouer:
Anveliouriezh
Ar berc'henniezh
A-du e sav Tolstoy gant Proudhon : « Laeroñsi eo ar berc'henniezh » ; digembez kenetrezo eo ar berc'henniezh hag ar gristeniezh, emezañ, pa lavaras Jezuz Nazaret : Eürus oc'h-chwi, ar re baour, rak deoc'h eo rouantelezh Doue. Met gwa c'hwi, ar re binvidik, rak ho frealz hoc'h eus. Hervez Tolstoy ec'h eo an douar un elfenn naturel evel an aer hag an dour, arabat eo e vefe perc'hennet gant den pe zen estreget Doue. Un torfed eo ar berc'henniezh c'hladel neuze.
Denny Island
History
Denny Island was, in 2004, subject to an unsuccessful appeal under Section 6(1) of the Countryside and Rights of Way Act 2000 against it appearing on a map of registered common land.
Korn (strollad)
See you on the other side
D’ar 6 a viz Kerzu e vez embannet pladenn diwezhañ Korn : ur wech ouzhpenn e vez souezhet an holl gant ar bladenn-se a ginnig sonioù e spered Untouchables, gant hensonioù hag un aergelc’h labouret-kenañ, See you on the other side a lak memestra da sonjal er sonerezh indezat kentoc’h eget en heavy, hag a oa stil pennañ Untouchables. E-pad an enrolladenn, kuitaat a ra Head ar strollad, blamm en deus kavet hervezan ar feiz e Doue. Adalek an deiz-man, laosk a reas ar strollad a-gostez evit en em rein penn-da-benn d’e gredenn. Div ganaouenn a voe c’hoariet e „a-raok-kentan“ (euh... nan?) e-kerzh an troiad european en hanv 2005 : Twisted transistor, single kentan ar bladenn, hag Hypocrites, ur ganaouenn a gomz eus an Iliz, ar pezh a dalv n’eo ket c’hoazh echu an istor gant Head. Ar ganaouenn Twisted transistor, single kentan, a zo bet anavezet dre e c’hlip, e-lec’h e vez o mignoned x-zibit, lil'jon, David Banner ha snoop dog o zrevezan anezho. Ar ganaouenn Coming undone a zo bet dibabet da vezan eil single ar bladenn.
Nandieg
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Jakez Konan
Oberenn lennegel
Modern eo ivez spered e skridoù, pa 'z int graet evit an amzer o ren, lod anezhe zo savet evit ar radio, evel e bezhioù-c'hoari da skouer.
Aberogwr
Eus an aod e weler Craig y Sger hag aod Devon ha Somerset en tu all da Vor Havren, pa vez amzer vrav. En tu all d'an aber e weler erinoù Merthyr Mawr.
Wellin
Wellin (e walloneg:Welin) a zo ur gumun eus proviñs Luksembourg e Belgia.
Dingad
Dingad (Dingé e galleg) zo ur gumun e Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Emañ e Bro Sant-Maloù, war ar vevenn gant Bro-Roazhon.
1225
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1225
Jean-Jacques Eydelie
Ur c'hoarier mell-droad a-vicher eo Jean-Jacques Eydelie.
Dongdjoleg
Ur rannyezh dinkek eus skourr yezhoù nilotek eo an dongdjoleg (dongjol) komzet e Soudan.
Yezhoù witotoek
Isrannet e vez ar yezhoù er familh-mañ evel-hen:
Politikerezh yezh
Politikerezh evit kreñvaat ur yezh ofisiel
Politikerezhioù yezh a seurt-mañ a vez kavet er broioù mañ, da skouer :
Politikerezh hervez gwirioù hiniennel stag diouzh un takad resis
Gant ur politikerezh troet war-du an divyezhegezh diazezet war gwirioù hiniennel met stag ouzh un takad resis e vez anavazet gwirioù pep hini d'ober gant yezhoù resis disheñvel hervez al lec'h m'en em gav er Stad-se.
Ofisoù Yezh
Setu un nebeud liammoù da lec'hiennoù web ofisoù yezh
Bertha, merc'h Konan III
Distro da Vreizh
Pa varvas he fried Alan e Bro-Saoz e 1146 e tistroas Berta da Vreizh gant he mab Konan. Addimeziñ a eure da Eudon II, beskont Porhoët. E 1148 e varvas he zad, an dug Konan III, ha dishêriñ a reas e vab bastard Hoel. Anavezout a reas e vab-bihan Konan evel pennhêr, hag e vab-kaer Eudon evel kulator. Berta a oa dugez. Hoel a nac'has plegañ ha bec'h a voe.
Bléquin
Bléquin e galleg, Belken e flandrezeg, a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Saskatchewan
An anv
Dont a ra an anv eus hini ar stêr Saskatchewan, un anv kriek hag a dalv kement ha « (froud) herrek » (kisiskatchewan).
Gweuz
Diweuz livet
Tud zo a liv o muzelloù: ruz-muzelloù e vez peurlieasañ, met a bep seurt livioù all zo.
Cadell Ddyrnllwg
Mojenn
Aliet e voe gant ar sant da lakaat e dud da vont e-maez kêr. Ha neuze e kouezhas ar c'hurun war ar palez ha tan a grogas e kêr ma voe lazhet ar baganed. Goude e c'hallas Cadell adkemer penn e rouantelezh.
Devezh al labourerien
Dibunadegoù, manifesdagoù, sonadegoù ha darvoudoù a vez savet d'an deiz-se. An hengoun eo da brofañ ur boked louzaouenn-an-hañv ivez.
Orin
En Europa e voe divizet gant an Eil Etrebroadel, hag a oa bet bodet e Pariz e 1889, sevel un devezh harz-labour etrebroadel d'ar a viz Mae evit stourm evit an devezh labour 8 eurvezh. D'ar c'houlz-se e pade an devezh labour 10 eurvezh pe muioc'h e tost holl ar broioù industrialaet.
E Republik Pobl Sina e vez lidet Gouel al Labour (劳动节 Láodòngjié) e-pad tri deiz. .
Katalaneg
Pelec'h e vez komzet?
Graet e vez Broioù Katalanek (Katalanek: Països catalans) eus an holl lec'hioù-mañ, dreist-holl gant ar vroadelourion.
Istor ar yezh
Etre an XIIIvet kantved hag ar e teu ar c'hatalaneg da vezañ ur yezh pennañ tro-dro d'ar Mor Kreizdouar. Barselona a oa anezhi dija ur gêr a-bouez rak servijout a rae dreist-holl da borzh evit Impaelouriezh Aragon.
Skouerioù
Sed un nebeud frazennoù implijet alies e katalaneg:
Timbroù Chamba
Timbroù soulgarget CHMABA zo bet moulet, met rouez-tre int avat.
Eudromia
An anv
Eudromia a sinifi kement ha redadenn vat. Dave a ra eus o barregezh da achap kuit diouzh o freizhataerien o redek.
Paliseul
Paliseul (e walloneg:Palijhoû) a zo ur gumun eus proviñs Luksembourg e Belgia.
Mell (korf)
Melloù zo e korfoù al loened mellkeinek etre an izili hag ar c'horf, pe en diabarzh pe en diavaez, ha pa vezont koublet daou-ha-daou e c'hellont kaout tu da fiñval pep hini en e du.
Ur skouer splann a zo gant ar pavioù koublet d'ar c'horf hag int graet gant lodennoù dezho un doare fiñval e meur a du. Dornioù an den hag ar primated a zo graet gant pemp biz a c'hell bezañ pleget ha dibleget hervez intent o fiaourien dre implijout tri mell war bep biz. Melloù zo e bizied an treid ivez.
Daousistem
Un termen o tennañ da tachenn studioù ar rannyezhoù eo daousistemek.
1227
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1227
Peurunvanidigezh
Ar glaskerien o deus graet berzh p'o deus unvanet teorienn an elektromagnetouriezh hag an etreober gwan evit sevel an teorienn elektrogwan.
Eudromia elegans
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (dreist-holl e-pad an hañv), delioù, frouezh ha greun.
Wijtschate
Bered ar C'hommonwealth : Cabin Hill Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Digoret e voe e miz Even 1917 gant an 11th Division, implijet e voe da vered talbenn betek miz Meurzh1918,.
Bered ar C'hommonwealth : Croonaert Chapel Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Digoret e voe e miz Even 1917 gant an 19th Division Burial Officer hag implijet betek miz Du 1917. Seizh eus ar vilourion douaret enni a chom dianav. Daou vez all a voe degaset, unan e 1918 hag an hini all e 1919. 51 bez alaman a voe tennet goude an arsav-brezel eus an 11 a viz Du 1918.
Bered ar C'hommonwealth : Somer Farm Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Digoret e voe Somer Farm Cemetery No. 1 e miz Even 1917 hag implijet betek betek miz Meurzh 1918 hag e miz Here 1918 en-dro. Bezioù ar vered Somer Farm Cemetery No.2 a voe lakaet e Wytschaete Military Cemetery,.
Bro-Ereg
Bro-Ereg eo an anv roet d'ar vro aloubet gant Brezhoned rouantelezh Kerne diwar-goust Franked Gwened er VIvet kantved, war-lerc'h ma voe kemeret Gwened gant ar penn-kadour brezhon Gwereg (anavezet evel Warok pe Waroch e galleg) a voe roue kentañ ar vro. Bro-Ereg a vez graet eus Bro-Wened ivez a-wechoù.
Basel
Ardamezioù
En argant, e gammell eskob en sabel
Istor
- e 1449, etre Maximilian Iñ hag ar Suised
Boreg
Ur rannyezh dinkek eus skourr yezhoù nilotek eo ar boreg (bor) komzet e Soudan.
Muzelloù bihan
Toullañ ha troc'hañ
Tud zo a wri ar muzelloù bihan da virout ouzh pep embaradenn.
Nothoprocta
Krouet e oa bet e 1873 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).
Wrecsam
Wrecsam zo ur gêr e biz Kembre, tost d'an harzoù gant kontelezh saoz Cheshire. Penn kontelezh Wrecsam eo ivez.
Morvran vras
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar vorvran vras en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.
Regina (serc'h)
Regina, ganet war-dro 780, a oa serc'h da Karl Veur ha daou vab he doe digantañ. O-daou ez ejont da veleien.
Irmgard
Steredoniezh
591 Irmgard, anv ur gorrplanedenn.
Moel Famau
Pa vez sklaer an amzer e c'haller gwelet diwar e lein yr Wyddfa, Manav, Cadair Idris hag ul lodenn vat eus gwalarn Bro-Saoz betek Cumbria.
Digain
Hervez a gonter e oa mab da Gustennin Gorneu,roue brezhon Dumnonia. Mar deo gwir e c'hallfe bezañ breur da Erbin ha eontr da Geraint fab Erbin, unan eus harozed Y Tair Rhamant.
Arras
Impalaeriezh roman diwezhañ
Aloubet gant ar Vrañsizien er bloaz 1640;
Nothura
Nothura a zo ur genad e rummatadur an evned : unan eus an nav genad a ya d'ober ar c'herentiad Tinamidae an hini eo.
Marcus Silbannacus
N'eo anavezet nemet dre ur pezh kavet e Loren. Warnañ e lenner IMP MAR SILBANNACVS AVG (impalaer Marcus Silbanicus) ha VICTORIA AVG (trec'h).
Okaineg
Div rannyezh a zo:
Charlotte
Charlotte zo un anv-badez a gaver koulz e galleg evel e saozneg hag en alamaneg. Seblantout a ra bezañ savet diwar an anv Charlez, met tost eo d'ar stumm latin anezhañ, Carolus, ivez.
Crug Hywel
Crug Hywel (a vez graet Table Mountain anezhañ e saozneg ivez) a zo un duchenn 451 m a uhelder e Mynydd Du Menoe, e gevred Kembre, en aradennad Pen Cerrig-calch (701 m), e-kichen kêr Crucywel anvet diwar e lerc'h.
Rhynchotus
Rhynchotus a zo ur genad e rummatadur an evned : unan eus an nav genad a ya d'ober ar c'herentiad Tinamidae an hini eo.
Sant-Nazer
Krennamzer
Hervez an istorour Alain Bouchart ( kantved) eo di e oa aet ar roue mojennel Brutus Breizh da ziazezañ e vroad nevez.
Ekonomiezh
Unan eus div sez Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Naoned ha Sant-Nazer an hini eo.
1230
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1230
Coulomby
Coulomby a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kumuniezh kumunioù Aod ar Meurvein
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro ar Meurvein a yae 3 c’humun d'ober anezhi :
Rouantelezh Breizh-Veur
Rouantelezh Breizh-Veur a oa ur stad eus kornôg Europa, etre ar 1añ a viz Mae 1707 ha 1800. Krouet e voe dre unvaniezh Rouantelezh Bro-Saoz ha Rouantelezh Bro-Skos gant Skrid unvaniezh 1707. Ur parlamant hepken, lec'hiet e Westminster, e Londrez, a rene ar rouantelezh nevez. Ar rouantelezhioù a Vro-Saoz hag a Vro-Skos a oa an hevelep den en o fenn abaoe ma oa aet Jakez VI Bro-Skos da Jakez I Bro-Saoz e 1603.
Apokoptenn
Degouezhout a ra apokoptenn a-hed an amzer tra ma'c'h a ur yezh oc'h en em diorren, da skouer :
E yezhoù zo e c'hell talvezout an apokoptenn da reolenn yezhadurel, da skouer e spagnoleg :
Regina Coeli
Regina Coeli zo ur c'hantik latin, berr a-walc'h, d'ar Werc'hez Vari, anvet amañ Rouanez an Neñvoù. Kanet e vez en ilizoù katolik en Amzer Bask.
Heñvelsonerezh
A-wezhoù e c'heller diforc'hañ gerioù heñvelson dre o jener er yezhoù ma vez anezhañ, da skouer:
Implijet vez an termen "heñvelson" ivez evit ober dave da c'hrafemennoù (da lâret eo lizherennoù ha/pe strolladoù lizherennoù) disheñvel distaget en hevelep doare, da skouer e gresianeg a vremañ: ι, η, ει, οι, υι, ηι distaget [i] pe "ae" hag "ê" distaget [ɛ] e rannyezhoù brezhonek 'zo, da skouer "kaer" ha kêr".
Cuthred Wessex
Cuthred Wessex a voe roue Wessex eus 740 (739 hervez Simeon Durham, 741 hervez John Worcester) betek 756. War-lerc'h Æthelheard Wessex - ur c'har dezhañ, e vreur matreze - e teuas. En ur mare ma oa Mercia rouantelezh galloudusañ bro-Saoz ez eas da roue Cuthred ha posupl eo e voe skoazelet Cuthred gant Æthelbald Mercia e deroù e ren Stourn a rejont alies an divv riez avat met sujet da Æthelbald Mercia e chomas war a seblant ha rediet e voe da vrezeliñ evitañ ouzh ar gembreiz e 743.
Foulk
Gerdarzh
Dont a rafe eus ur ger frankek, Folker, a dalvezfe stourmer (!) evit ar bobl, deuet da vezañ Folcus e latin.
Amzer-da-zont (yezhoniezh)
Gouezeleg Skos
E gouezeleg Skos e saver amzer-da-zont ar verboù reizh dre stagañ an dibenn "-aidh" (pe "idh" goude "i-", da skouer:
Koazhadur (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen koazhadur  (saoz : elision) evit komz eus un doare metaplasmenn ma vez argaset ur sonenn pe zoken ur silabenn a-bezh diwar dibenn ur ger, peurliesañ evit ma vije aesoc'h da zistagañ pe c'hoazh evit abegoù o tennañ d'an eufoniezh.
Peurliesañ e c'hoarvez dre zegouezh dre gomz pa gaozer buan pe buanoc'h hag hep teurel re a bled ouzh al live yezh, met e degouezhioù all e c'hell bezañ implijet a-ratozh-kaer ha dre skrid zoken, dreist-holl evit an eufoniezh, da lâret eo efedoù hesonoc'h, pa saver barzhoniezh, da skouer e latin (tennet diwar Catullus 3) :
Bez' e c'hell dont da vezañ degemeret furm koazhet ur ger er yezh unvan ma vez implijet alies a-walc'h hag gant meur a hini a-hed ar wezh, da skouer e saozneg :
Nipodeg
Ur yezh witotoek eus isskourr ar yezhoù nipodek eo ar nipodeg (ni+pode) komzet gant tro-dro da 100 den e Perou (1991).
1043
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1043
Strollad al Labour (R.U.)
Ur strollad politikel breizhveuriat a-gleiz, pe a-gleiz kreiz, eo Strollad al Labour (diverret e Labour pe Lab e saozneg). Memes ster hag ar ger brezhonek heñvel. Ezel an Etrebroadelenn sokialour eo. Tony Blair a zo en e benn ha 3 gwezh da heul e oa aet ar maout gantañ e 1997, 2001 ha 2005. Koll a reas ar votadegoù war-lerc'h pa oa renet gant Gordon Brown, bremañ eo kaset war-raok gant Ed Miliband.
Kreizennoù sevenadurel Breizh
Kreizennoù sevenadurel a zo bet savet neuze e Lannuon, an Oriant, Sant-Brieg, Gwengamp, Roazhon, Brest, Tregastell... Kalz anezho a zo bev c'hoazh.
Vichy
Vichy (Vichèi en okitaneg) zo ur gêr e departamant an Allier e-kreiz Bro-C'hall. E e oa annezet gant 0 a dud.
Crypturellus
Crypturellus a zo ur genad e rummatadur an evned : unan eus an nav genad a ya d'ober ar c'herentiad Tinamidae an hini eo.
An anv
Crypturellus a dalvezfe kement ha lostig kuzh.
O c'havout a reer e Kreiz ha Sumaerika, pemp isspesad ha hanter-kant (55) dezhe en holl.
Berrien
Berrien a zo ur gumun eus Breizh e kanton Karaez e Bro-Gerne.
Ardamezioù
En argant e deir eilenn en gul, e c'hrenngonk en aour karget gant ul leon e sabel
Eadberht III Præn
Eadberht III Præn a oa roue dizalc'h diwezhañ Kent. Ren a reas eus 796 da 798, e-pad un emsavadeg a-enep Mercia. War a seblant en-doa renet Offa Mercia Kent en un doare reizh eus 785 da 796 met goude e varv e perc'hennas Eadberht ar vro. En harlu e oa bet dindan gwarez Karl-Veur ha skoazellet e oa e emsavadeg gant ar Franked moarvat.
Bronn (kumun)
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Marvet eo e miz Mezheven 1940, e-pad an Eil brezel-bed.
Nyangieg
Ur yezh varv an hini eo.
Tinamus
Krouet e oa bet e 1783 gant an naturour gall Jean Hermann (1738-1800).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad tinamoued a zo er genad :
Anne Boleyn
He buhez
Plac'h a gompagnunezh ar rouanez Catalina de Aragón e voe, hag e 1526 e krogas ar roue da redek war he lerc'h. Nac'h a reas Anne reiñ e c'hoant d'ar roue keit ha ma ne vije ket nullet e eured. O vezañ ma ne seblante ket ar pab Klemez VII bout troet da reiñ e asant e savas bec'h etre an Iliz katolik hag ar roue.
Yezhoù kirek-abaiek
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
Osami Nagano
Nagano a oa lakaet marichal jeneral eus ar morlu e 1943 (gensui kaigun-taishō). E 1944 avat en doa gouzañvet Bro-Japan kolloù bras er brezel, ha Nagano a gollas fiziañs an impalaer Hirohito. Gant asant an impalaer, ar c'hentañ ministr Hideki Tojo ha ministr nevez ar morlu, Shigetaro Shimada, a dennas e bost digant Nagano. Shimada a gemeras e lec'h. Servijout a reas ar gouarnamant evel kuzulier betek dibenn ar brezel avat.
Devnon
Devnon, pe Domnonea (Dumnonia e latin), zo ur vro hag a oa en hanternoz Breizh adalek ar, a-raok ma voe unvanet ar vro gant Nominoe e 845. Diwar ar memes anv e teu anv an Devon, ur gontelezh saoz.
Aozadur Komunour Gres
Aozadur Komunour Gres (e gresianeg: Κομμουνιστική Οργάνωση Ελλάδας: ΚΟΕ) a 'zo anv ur strollad komunour maoour bihan oberiant e Gres bet krouet e 2003.
Cesare Borgia
Fellout a rae d'e dad ez aje Giovanni d'ober micher an armoù, hag anvet e voe kabiten an Iliz ha dug Gandia, hag e teuje Cesare da vezañ un den a Iliz. Da 17 vloaz e oa eskob Pamplona, hag arc'heskob Valencia, ha da 18 vloaz e voe anvet da gardinal.
Beaj da Vro-C'hall
Krediñ a reer e lazhas e vreur Giovanni, evit kemer e lec'h evel kabiten ha dug, dre ma tisplije dezhañ an Iliz. Kaset e voe gant ar pab da reiñ da roue Bro-C'hall, Loeiz XII, e aotre da derriñ e zimeziñ kentañ evit ma c'hallje addimeziñ gant an dugez Anna Vreizh.
Jezuz
Kontet e vez gant lod arbennigourien war istor an arz e oa deuet da vezañ ur c'hiz gant livourien an amzer da boltrediñ ar C'hrist gant tresoù Cesare Borgia. Alese e teu ar c'hiz d'ober un den barvek anezhañ.
Kaoc'hdebrerezh
thumb|[[Scarabaeus laticollis, debrer-kaoc'h anezhañ. ]] Ar c'haoc'hdebrerezh a zo un ober hag a gaver e-touez loened zo ha tud zo.
Elektrokardiografiezh
Elektrokardiografiezh (ECG pe EKG) a zo enrolladur ur skeudennadur grafikel eus aktivelezh elektrek ar galon diouzh an amzer dre elektrodennoù staget ouzh ar c'hroc'hen. Dont a ra elektrografiezh deus ar gresianeg elektro, kardio evit kalon, ha graf evit "skrivañ".
Aktivelezh ar galon hag a c'han diwarni he stegnadennoù a c'hell bezañ enrollet gant elektrodennoù lec'hiet e lodennoù disheñvel eus ar c'horf ; diskouez a ra an diforc'hioù voltadur etre div elektrodenn diwar aktivelezh kigenn ar galon, ar miokard. Anavezet eo abaoe labourioù Carlo Matteucci e 1842.
Ya !
Ya ! zo ur gazetenn vrezhonek sizhuniek.
Bruzivili
Ardamezioù
Diouzh ardamezioù familh la Vallée, kizellet e-barzh iliz ar barrez. Ardamezioù se a zo douget ivez gant familh Rocher de Quengo.
Istor
Bruzivili e oa ur barrez eus eskopti Sant-Maloù
Louarn debrer-kranked
Genel a ra ar parezed un torad pe zaou bep bloaz. E koubladoù padus e vev al lern ha hemolc'hiñ a reont asambles.
Ya !
An danvez
En daouzek pajenn e kaver pennadoù a bep seurt : politikerezh, diorren ar brezhoneg, diduamant, skiantoù, kronikennoù, sportoù, deiziataer (gouelioù, programmoù skinwel, darvoudoù sevenadurel).
RSS Persia
Ur Republik Soviedel berrbad e oa Republik Soviedel Sokialour (RSS) Persia, anvet ivez alies Republik Soviedel Gilan, bet krouet e Gilan e Persia (bremañ Iran) e miz Gouere 1920 hag aet da get e miz Gwengolo 1921.
D'an 9 a viz Gouere 1920 e kuitaas Mirza Koutchak ar gêrbenn Rasht ha kas a reas da benn ar Strollad Komunour un taol-stad. Lakaet e voe e pleustr gant ar gouarnamant nevez ur politikerezh kreñv a-enep d'ar re binvidikañ.
Dodo
An dodo (Raphus cucullatus pe Didus ineptus pe Struthio cucullatus) a oa un evn reder, kar d'an dubeed ha d'ar c'houlmed, en Enez Voris (Maskaregnez) ha diouennet gant an dud er kantved.
Pen-y-bont ar Ogwr
40,000 a dud zo o chom enni.
Chug-frouezh
Chug ar suraval hag ar suraval glas a vez implijet e kalz broioù da geginañ.
Mogeriadur
Istor ar mogeriadur
War-dro - 1300 kent Jezuz-Krist eo bet savet mogeriadur Mikenas a zo bet lesanvet ar "mogeriadur kiklopel" pa lavare ar vojenn e oant bet savet gant ar Gigloped, ramzed hantezoueed ar vitologiezh gresian. En Egipt, e mare an Henamzer, eo bet savet ivez meur a vogeriadur evit diwall ned aje an dud da lec'hioù 'zo (palezioù, temploù) hep bezañ aotreet. E Bro-C'hres koulz hag e Henroma ha e broioù ar Mor Kreizdouar ez eus bet savet mogeriadurioù tro-dro d'ar c'hêrioù pennañ. Savet en deus an impalaerien Bro-Sina ur mogeriadur, anvet Moger Vras Sina, an hini hirañ a zo bet, evit difenn Norzh Sina diouzh an aloubadegoù (savet a-frapadoù etre ar 7vet kantved kent Jezuz-Krist hag ar 7vet kantved goude Jezuz-Krist. Deskrivet en deus Kezar ur seurt mogeriadur a save ar C'halianed evit difenn o c'hêrioù, ar murus gallicus, graet gant prenn ha douar-barr.
Begoeg
Ur yezh nilez-saharek eus isskourr ar yezhoù kirek eo ar begoeg (bego) komzet gwechall e su Darfour e Soudan.
1233
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1233
Verb
Ar verb zo unan eus div elfenn ar frazenn, hag ar rummenn yezhadurel karget da verkañ an ober (d.s degas, lenn), pe un darvoud (d.s. kreskiñ, lugerniñ), pe ur stad (d.s. bezañ, bevañ).
Verb-stagañ
E meur a yezh ez eus ur rummad verboù ispisial evit ober war-dro ar perzhioù-se hag a vez verboù-stagañ oute.
Emglevioù ar verb
Yezhoù evel an euskareg a ra gant un doare displegadur liespersonel, d.l.e e vez displeget ar verb hervez perzhioù yezhadurel ar rener met ivez re ar renadennoù.
1047
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1047
23
776 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) / 0023 goude Krist
Skrav beg tev
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav beg tev er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015) ) pe e Sternidae.
Anvet gwechall Sterna nilotica.
Euskareg
Ur yezh digenvez eo an euskareg, pe euskara pe euskera, pe baskeg, yezh c'henidik Euskal Herria (pe Bro-Vask) etre mervent ar Stad c'hall e departamant gall ar Pireneoù-Atlantel ha biz Spagn, e kumuniezhoù emren Euskadi ha Nafarroa.
Pelec'h e vez komzet?
Komzet e vez, e meur a zoare disheñvel, e Kumuniezh Emren Euskadi (Spagn) dreist-holl el lec'h m'he deus ar yezh-se ur statud ispisial hag emañ ar Gouarnamant Damemren (Eusko Jaurlaritza / Gobierno Vasco), ar strollad broadelour EAJ-PNV (Euzko Alderdi Jeltzalea / Partido Nacionalista Vasco) en e benn, o klask lakaat ar yezh da vont war-raok dre lakaat e pleustr ur politikerezh yezh efedus-tre.
Yezhadur
Da lâret eo: Martin a bren kelaouennoù din. Rener ur frazenn gant ur verb trazitivel eo Martin ha neuze e vez merket ez-morfologel dre ouzhpennañ al lost-ger -(e)k > Martinek. Ergativel eo an anv kadarn-mañ neuze.
Kalanel
Ekonomiezh
Ur grampouezherezh zo bet staliet en ti-post kozh, ha gwerzhet e vez ar c'hrampouezh dindan an anv brezhonek Korn ar c'hoat.
Andoeg
Daveoù
Peeke, Catherine and Mary Sargent. 1959. "Pronombres personales en shimigae," in Estudios acerca de las lenguas huarani (auca), shimigae y zápara, Quito, 18-28.
Bruce Willis
E vuhez
Distreiñ a reas d'ar vicher aktour hag e heulias kentelioù e Montclare State University. Goude-se ez eas da New York. Eno e labouras e West Bank Cafe. Meur a wech en em ginnigas evit c'hoari e filmoù, hag a-benn ar fin e voe degemeret evit perzhioù bihan en heuliad skinwel Miami Vice, hag en ur film bruderezh evit Levi's. Kuitaat a reas New York, hag ez eas da Galifornia. Dibabet e voe evit c'hoari en heuliad skinwel Moonlighting (1985-1989) e-touez tri c'hant aktour all. Berzh a reas an heuliadenn ha kinniget e voe da Willis labourat evit ar merk evajoù Seagram.
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela a oa bet ganet d'an 18 a viz Gouhere 1918 e Mvezo, e Proviñs ar C'hab, e Suafrika, ha marvet eo d'ar 5 a viz Kerzu 2013 e Johannesburg. Brudet eo evit bezañ bet unan eus stourmerien bouezusañ a-enep reizhiad politikel an apartheid e Suafrika. Da c’houde ez eo bet prezidant Suafrika etre 1994 ha 1999.
Familh ha studioù
E 1927 e varvas e dad diwar an dorzhellegezh, pa oa Mandela nav bloaz. Advabet e voe gant Jongintaba Dalindyebo. Mandela a yeas d’ar skol, an hini kentañ eus e familh ; eno e voe anvet anvet "Nelson" gant e skolaerez Miss Mdingane. Heuliañ a reas Mandela ar sevenadur Thembu. Mont a reas d'ar skol vetodour Clarkebury Boarding Institute e Engcobo. Tremen a reas e Junior Certificate e daou vloaz, e-lec’h an tri a oa rekis peurliesañ. Mont a reas da skol Fort Beaufort, ma veze studiet gant al lodenn vrasañ eus ar familh Thembu. Goude bezañ bet gantañ e ziplom ez eas da skol-veur Fort-Hare, ur skol-veur evit ar Re Zu e Proviñs ar C'hab bepred, evit ober studioù war ar gwir. Eno e reas anaoudegezh gant Olivier Tambo hag a zeuas da vezañ e geneil. Er skol-veur ivez e tizoloas broadelouriezh Afrika ; ne savas ket N. Mandela a-du gant marksouriezh ar South African Communist Party (SACP), strollad komunour Suafrika, met a-du e savas gant mennozhioù Gandhi, da lavaret eo ar stourm difeuls. E dibenn e gentañ bloavezh e kuzul ar studierien e kemeras perzh e boikot reolennoù ar skol-veur. Ha skarzhet e voe.
Goude-se, Jongintaba Dalindyebo a gemennas da Nelson Mandela en devoa prientet un dimez ragaozet evitañ. Nelson Mandela droukkontant a yeas kuit da Johannesburg. Kavout a reas eno ul labour gward en ur vengleuz, met skarzhet e voe nebeut amzer goude, pa ouezas e implijer e oa tec'het eus e di. E ti un alvokad e labouras goude-se, a-drugarez da vignoned dezhañ. Kentelioù dre lizher a heulias evit echuiñ e aotreegezh e Skol-veur Suafrika, ha da-heul e kendalc'has gant e studi war ar gwir e Skol-veur Witwatersrand e Johannesburg, ma kejas ouzh tud a save enep an apartheid.
An apartheid
Abaoe 1913, an Native Land Act a verze ouzh an henvroidi bezañ perc’henned war douaroù ha na oant ket en ul lec’h a-ratozh evito, da lavaret eo 7% hepken eus douaroù Suafrika a-bezh a oa d’an dud du. Al lezenn-mañ a lakaas kalz a labourerien du da goll o douaroù. E 1923 e voe embannet ul lezenn a roe ar gwir d'an tiez-kêr da sevel karterioù a-ratozh evit ar Re Zu. E 1936 e voe dilamet anvioù ar Re Zu eus listennoù dilennel Proviñs ar C’hab, hag adenskrivet e voent war listennoù disheñvel, evit ma vefe dilennet tri den gwenn d’an nebeutañ. E 1942 e voe berzet d’al labourerien du ober harz-labour.
Mandela en ANC
E 1951, Olivier Tambo ha Nelson Mandela a voe ar c’hentañ alvokaded du e Johannesburg. Bloaz goude, Nelson Mandela a voe dilennet da gadoriad an ANC e Transvaal ha da veskadoriad broadel. Dre e luskad defiance campaign ("kabalerezh disfiz") e savas an ANC a-enep al lezennoù direizh. Ur vanifestadeg a voe aozet gant an ANC d'ar 6 a viz Ebrel 1952 da-geñver 300 deiz-ha-bloaz krouidigezh Cape Town gant Jan van Riebeeck ha kentañ staliadur an drevadennerien wenn e Suafrika. Bez' e voe 10 000 a dud o vanifestiñ, 8 500 a voe harzet, Nelson Mandela en o zouez. Goude ar vanifestadeg-se e kendalc'has an defiance campaign da aozañ manifestadegoù. Nelson Mandela a voe kondaonet da nav mizvezh toull-bac'h gant goursez, ha berzet e voe dezhañ kemer perzh en emvodoù, hag evezhiet e voe e di e Johannesburg. Dre guzh e voe lakaet an ANC da vont en-dro, gant berzh bras : 100 000 a dud a emezelas er strollad. Mandela hag e vignon Olivier Tambo a grouas ur burev alvokaded evit sikour an dud du na c’hallent ket paeañ alvokaded all.
En toull-bac'h
E deroù ar bloavezhioù 1980 e voulc'has an MK, skourr armet an ANC, bombezañ enep an apartheid : e 1983 e voe lazhet 19 den ha gloazet 217 den gant ur vombezenn a darzhas e Pretoria. E miz Meurzh 1982 e voe kaset Nelson Mandela da doull-bac'h Pollsmoor, e bannlev Cape Town, ma chomas betek 1988 ; gantañ e voe kaset ar re oa bet toullbac'het abalamour ma a oant izili eus an ANC. E miz C'hwevrer 1985, ar C'hentañ ministr Pieter Willem Botha (1916-2006) a ginnigas da N. Mandela bezañ lakaet en e frankiz evezhiet gant ma ve paouezet da stourm dre feulster. Nac'h a reas Mandela. E miz Du 1985 e c'hoarvezas kentañ kejadenn etre Mandela hag ar gouarnamant. Bombezennoù a voe lakaet da darzhañ adarre avat : da Nedeleg 1985 en Amanzimtoti (Natal), e 1986 e Durban, e 1986 e Newcastle, e 1987 e Johannesburg, a-douez reoù all. Muioc'h a gejadennoù a voe etre Mandela hag ar gouarnamant e-kerzh tri bloaz diwezhañ e vac'hadur, evit kavout un emglev : 11 en holl etre 1987 ha 1990, atav dre guzh ha gant Ministr ar justis, Hendrik Jacobus "Kobie" Coetsee (1931-2000) pa nac'he Botha kejañ ouzh Mandela.
Herri Iañ (Bro-Saoz)
Marv hag hêrezh
Daoust ma tlee Matilda bezañ anavezet da rouanez Bro-Saoz, niz Herri, Steven a c'houlennas ar gurunenn ha diwar an dra-se e tarzhas ar brezel-diabarzh.
Gant priñsez Nest
Nest ferch Rhys a oa ganet war-dro 1073 e Kastell Dinefwr, Carmarthenshire, merc'h d'ar priñs Rhys ap Tewdwr, eus Deheubarth, ha d'e wreg Gwladys, merc'h Rhywallon. Eurediñ a reas gant Gerald Windsor e 1095. Meur a serc'h he doe, en o zouez Stephen of Cardigan, Constable of Cardigan (1136) ha diwar-se bastarded.
Gant Isabel de Beaumont
Isabel (Elizabeth) de Beaumont (goude 1102; goude 1172), merc'h Robert de Beaumont, c'hoar Robert de Beaumont. Eurediñ a reas gant Gilbert de Clare e 1130. Anavezet ivez gant an anv Isabella de Meulan.
C'hoarioù Olimpek
C'hoarioù Olimpek an henamzer
Program ar c'henstrivadegoù a zo redadegoù war varc'h hag embregerezh korf (redadeg war droad war hedoù disheñvel, bannañ ar bladenn, lammm pell, bannañ ar speg, pentathlon, gouren). Coroebos a voe an hini gentañ o c'hounit un titl Olimpek. Gounit a reas ar redadeg war droad e 776 a-raok J.-K. Adalek ar 7vet c'hoarioù Olimpek, an den a zo trec'h a c'hounezh ur gurunenn Olivez.
Kaka (evn)
Anvet e voe Psittacus meridionalis (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Konted ha duged Anjev
tradition légitimiste
Notons néanmoins que si les descendants de Philippe V d'Espagne n'ont plus porté le titre de duc d'Anjou (apanage réservé à la branche aînée, qui s'est éteinte en 1883) depuis l'accession de Philippe V au trône d'Espagne, ils ont toujours conservé sur leurs armes le blason d'Anjou (que porte toujours l'actuel roi d'Espagne), sauf en ce qui concerne les aînés successifs depuis 1883, qui portaient quant à eux les pleines armes de France (que portent actuellement Louis de Bourbon (1974-), son épouse, María Margarita Vargas, et sa grand-mère paternelle, Emmanuelle de Dampierre).
Lennoù Meur
An anvadur Lennoù Meur a roer da zaou strollad lennoù er bed :
Robert Merle
E vuhez
Ez-studier e klasoù prientiñ al lise Louis-le-Grand, e khâgne hag hypokhâgne, aotreeg e oa war ar brederouriezh ha skolveurieg war ar saozneg. Sevel a reas un dezenn doktorelezh diwar-benn ar skrivagner saoz Oscar Wilde. Kelenner lise e voe e Bourdel ha Neuilly-sur-Seine, e lec'h ma en em gav gant Jean-Paul Sartre. Pa voe soudardaet e 1939 e voe kaset da labourat gant an arme saoz e Dukark (Dunkerque), evel ar Breizhad Roparz Hemon ha prizoniet e voe e 1940 gant an Alamaned, evel ar skrivagner saoz P. G. Wodehouse. Chom a reas bac’het betek 1943. War-lerc’h ar brezel e voe anvet da vestr-prezegenner e Roazhon, ha goude e Tolosa (Toulouse), Caen, Rouen, Aljer, ha neuze Nanterre, e-lec’h ma laboure e miz Mae 1968.
Rummad « Fortune de France » (romantoù istorel)
Mont a ra an heuliad romantoù-se eus 1547 da 1661. Ar 6 levr kentañ, a ya da ober lodenn gentañ an oberenn vras-se, a zo kontet ennañ darvoudoù hervez ma vezont gwelet gant Pierre de Siorac, un dudenn krouet gant ar skrivagner, a zo noblañs e lez ar roue gall. Re an eil lodenn a zo kontet eus sellboent e vab Pierre-Emmanuel.
Kevread Hungariz Voivodina
E dilennadegoù lezennel 2007 en deus gounezet 3 c'hannad.
Alba (anv-badez)
*Gwelout ivez Alba evit an anv-lec'h.
Bailleul-aux-Cornailles
Bailleul-aux-Cornailles a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Neidermeyer's Mind
Neidermeyer's Mind eo pladenn demo kentañ ar strollad Kalifornian Korn. Enrollet e 1993 eo ar bladenn-mañ un esae a-raok ar bladenn wirion hag a voe embannet ar bloavezh war-lerc'h. Produet e voe gant Ross Robinson hag a broduo pladennoù kentañ ar strollad, "Korn" ha "Life Is Peachy". Holl ar c'hanaouennoù eus an demo-mañ war-bouez "Alive" a zeuas war-wel war ar bladenn-kentañ ha war-bouez "Blind" emañ chomet damheñvel ar c'hanaouennoù.
Titouroù all
Tammoù eus ar ganaouenn "Alive" a voe implijet evit ar ganaouenn "Need To" war ar bladenn gentañ. Er memes mod, un demo all eus ar strollad anvet "Layla" a zo tost-kenañ eus ar ganaouenn "Clown" (bepred war ar bladenn gentañ).
Aethelheard Wessex
Pa zilezas Ine e dron e 726 na lezas hêr ebet. Goude e zisparti da Roma e oa un tabud er rouantelezh etre Aethelheard hag ur priñs arall, Oswald e anv. Hervez ar C'hronik Angl-ha-Saozon e oa Oswald un diskennad Ceawlin met Aethelheard a c'hounezas, abalamour da skoazell Æthelbald Mercia moarvat. Dezhañ e oa sujet,war a seblant ha gant Mercia e voe skrapet kalz tirioù e 733.
Frank Belknap Long
Frank Belknap Long (27 a viz Ebrel 1901 - 3 a viz Genver 1994), a oa ur skrivagner amerikan brudet evit bezañ skrivet istorioù skiant-faltazi ha spont, romantoù gotek, met ivez barzhonegoù ha comics. Brudet eo dreist-holl evit ar pezh a zegasas d’al lennegezh skiant-faltazi ha spont, hag an istorioù a skrivas. E-pad e vuhez e resevas meur a briz : World Fantasy Award for Life Achievement (e-pad ar World Fantasy Convention e 1978), Bram Stoker Award for Lifetime Achievement (a-berzh an Horror Writers Association, e 1987), hag ar First Fandom Hall of Fame Award (e 1977).
Frank Belknap Long ha Lovecraft
The Genius of Mr. Long is a spontaneous and self-expressive one. —H. P. Lovecraft
Er bloavezhioù 1930 e voe ezel Frank Belknap Long eus Lovecraft Circle, ennañ meur a skrivagner skiant-faltazi evel Robert Bloch, August Derleth, Robert Ervin Howard, Henry Kuttner, Clark Ashton Smith, C.M. Eddy, Jr., ha Donald Wandrei. Kenskrivañ a rejont, ha skoazellañ an eil egile a rejont ivez.
Associazione Calcio Milan
Associazione Calcio Milan S.p.A. zo lesanvet AC Milan pe Milan AC ivez.
Gravitadur
Evit ar fizik klasel
Al lezenn-se zo bet gwiriet ez arnodel. Ez teknikel ez eo mat a-walc'h evit lakaat traoù pounneroc'h eget an aer da nijal, hag evit kas tud betek al loar. Hiriv an deiz ne vez ket kemeret mui nemet da gaout un tostadur da deoriennrelativour ar gravitadur.
Moger Berlin
Moger Berlin (alamaneg Berliner Mauer), anvet ivez « ar Voger» pe « Moger ar vezh », a oa ur voger a voe savet e-kreiz Berlin e-pad an noz etre an 12 hag an 13 a viz Eost 1961, diwar urzh gouarnamant Republik Demokratel Alamagn, rak fellout a rae da bennoù-bras DDR e paouezfe hec'h annezidi da dec'hout kuit war-du Alamagn ar C'hornôg). Gant ar Voger e oa troc'het Berlin e div lodenn : Berlin ar Reter ha Berlin ar C'hornôg. Chom a reas ar Voger war-sav betek an 9 a viz Du 1989. Ouzhpenn bezañ ur voger e oa ur c'hempennadur arme luziet ennañ div voger 3,6 metrad uhelder dezho, hentoù-ged, 302 virador, alarmoù, 14 000 gward, 600 ki hag orjal dreinek. Meur a annezad eus DDR a varvas pa glaskjont tremen ar Voger, rak e veze implijet o armoù gant ar soudared alaman ha rusian a ziwalle anezhi. Gant URSS o vont war wanaat ha dalc'hegezh Alamaned ar reter hag a aozas manifestadegoù e voe diskaret ar Voger d'an 9 a viz Du 1989. Da-heul e voe adunvanet Alamagn buan a-walc'h, ha diskaret ivez stadoù Bloc'had ar reter. Hiziv an deiz ne chom tost netra eus ar Voger, un nebeud tammoù a zo bet dalc'het e Berlin memestra. Meur a virdi a zo gouestlet dezhi. Un arouez eus ar Brezel yen eo bet ivez, hag implijet eo bet da zanvez meur a oberenn arzel (lennegezh, sinema, sonerezh).