cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Louis Massignon
Buhez
E miz Genver 1953 ez eas da New Delhi da geñver deiz-ha-bloaz marv Mahatma Gandhi. E miz Mezheven e voe beskadoriad ar Gevredigezh Frañs-Maroko bet krouet gant he frezidant François Mauriac. E miz Gouere e voe er C'houerc'had adarre hag e verzas ar gerentiezh tost etre gwerz ar Seizh Sant ha souratenn 18 ar C'horan. Bloaz war-lerc'h, d'an oad a 71 vloaz, e tilezas e garg a gelenner da vont war e leve.
Burutelladennoù
Trubuilhet un tamm e voe koulz pennadurezhioù ar gatoligiezh ha re an islam gant mennozhioù Louis Massignon.
Trivia arctica
Bevoniezh
Oranjez-gell eo liv mantel, proboscis, brec'helloù ha troad al loen bev. Gell-roz eo ar grogenn.
Taksonomiezh
Anv ar genad Trivia a dalv "boutin" hag hini ar spesad "arctica" a dalv Arktika.
Kanton Brest-2
Kanton Brest-2 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.
Trivia arctica
Implij
N'int ket boued evit Mab-den, met dibaoe pell int dastumet evel objedoù brav da vezañ implijet evit kinkladurioù. Kavet eo bet troioù-gouzoug graet ganto e bez Tevieg (korfoù div vaouez bet douaret gant objedoù etre 5000 ha 7000 bloaz a-raok Jesus-Krist e Krennoadvezh ar maen) e enezenn Tevieg war gumun Sant-Pêr-Kiberen.
Llanddewibrefi
thumb|250px|Iliz sant Dewi, e Llanddewibrefi Llanddewibrefi zo ur gêr vihan e reter Ceredigion, er c'hreisteiz da Dregaron. Savet e voe war-dro ar. War-dro 500 a dud zo o vevañ eno.
Klein Vrystaat
Klein Vrystaat (stad vihan dieub, en afrikaneg) a oa ur stad izelvroek en Suafrika (1886 - 1891), er biz da gêr Piet Retief.
Ceann Chill Mhantáin
Al lec’h reterañ eo e douar-bras Republik Iwerzhon. Met enez Reachrainn, el lark da Zulenn, zo pelloc’h c’hoazh er reter, ha ledenez Aird, e Hanternoz Iwerzhon a dap pelloc’h c’hoazh er reter.
Junkers Ju 87
C'hwitellerez-tro
Ar son skiltr-se kendeuzet buan gant ur bombezadeg spluj a oa ar pal da lakaat da sevel ur barrad aon d'an drevourien ha da saozaniñ ar soudarded a-raok ma grogfe ar bombezadeg. A-wechoù ez eus bet laret e veze implijet a-benn gouzout, evit ar blenier karr-nij, peseurt tizh a oa gant e garbed en ur selaou ouzh an trouz met hep tennañ e zaooulagad diouzh an enebourien.
Cepphus
Spesadoù
3 spesad ereved a zo ennañ:
Krouzh
Krouzh a reer e brezhoneg eus ur benveg dre gerdin kar d'al ludoù ha d'al lourennoù. Emdroet eo eus al lourenn e gwirionez, en ur vont war-du ar violin dre e wareg. En Europa a-bezh e veze sonet gwechall kent mont hogozik da get nemet e Kembre ma'z eo chomet hengounel abaoe an, ur 400 vloaz bennak kent ganedigezh ar violin e Lombardia.
Emdroadur
Daou gef-dasson plat pe waret a oa, gant ur speurenn etrezo ; digor e oa traoñ ar c'hef. Div vrec'h (unan verr hag unan hir a-wechoù) a oa stag ouzh ar c'hef ha kenstaget dre ur yev. Hervez ar mare e voe etre 4 hag 20 kordenn, evit gallout seniñ er mozoù niverus a oa er sonerezh henc'hresian ; katgut, kanab, seiz a c'helle bezañ implijet evit o fardañ. Piñset pe skrabet e veze ar c'herdin, hag an daou zoare a-bep-eil alies : ar bizied evit an eztaol hag ar skraberig (πλῆκτρον plíktron, eus πλήσσειν plíssein "skeiñ") evit sklaerder ha kreñvder ar son ; un dorn a lakae er c'herdin da seniñ dre ur skraberig, an dorn all o vougañ ar c'herdin na zleent ket froumal.
Deskrivadur
Ur c'hrouzh zo ur voest kleuz hirgarrezek vihan (ar c'hef-dasson), dezhi div vrec'h yevet, un troad er c'hreiz etre an div vrec'h hag etre ar yev hag ar c'hef-dasson. En un tamm prenn hepken e veze fardet ar benveg gwechall ; kleuz e oa ar c'hef-dasson evel-just, evit amplaat ar son, ha kleuz ivez e veze an troad evel m'eo bet kavet dre zielfennañ krouzh Sain Ffagan dre skinoù X. Daou zoare prenn avat a zo bet implijet evit sevel krouzh Boston : skavenn-wrac'h (Acer sp.) ha pruñsenn (Picea abies). Hiziv e vez implijet tri zoare prenn alies, da skouer : onn (Fraxinus sp.) evit ar c'hef-dasson, pruñsenn evit an daol-zasson ha skavenn-wrac'h evit an troad. N'eus plezhell ebet ouzh an troad, lenkr eo evel hini ur violin, ha daou doull ront zo er an daol-zasson evit lezel ar son da zont er-maez. A-vent eo krouzhioù Sain Ffagan (hirder : 55 cm ; ledander : 24 cm ; donder : 7 cm) ha Boston (57,5 x 24 x 7 cm). C'hwec'h kordenn e reun loen-kezeg zo, stag ouzh 6 alc'hwez-kendoniañ metalek sanket er yev war ul linenn pe ziv (lod zo 3 + 3, pe 3 + 2 ouzh krouzh Boston). Dre gein ar yev e vezont lakaet da dremen dre doulloù ha stegnet e vezont a-us an daol-zasson dreist ur pont betek ur marc'h e traoñ ar benveg ; war an daol-zasson emañ ar pont, ur penn anezhañ stok ouzh an daol hag ar penn all en toull a zo dindan an div gordenn voutañ ; plat eo ar pont, setu e c'heller taravat ar 6 kordenn war un dro gant ar wareg. E-maez an troad e vez stegnet an div gordenn voutañ ; ar peder c'hordenn all zo stegnet a-us an troad dre ur genn a zo er penn anezhañ.
Seniñ
Edward Jones, Bard to the Prince of Wales, a zispleg en e Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards penaos kentoniñ benveg an Aboriginal Brittons, eus ar gordenn skiltrañ d'an hini voutañ. Ur benveg dibar eo ar c'hrouz e gwirionez : ne c'hall seniñ nemet sonerezh a zo bet aozet evitañ, dres evel pib veur Bro-Skos. War-dro un eizhvedell ha hanter (Sol-Re) eo skalfad ar benveg.
Gevell
thumb|Daou vreur gevell. thumb|Kerez "gevell". Ur gevell, pe ur c'hevellenn (pe gevellez), eo anv an eil eus daou vugel ganet eus ar memes gwilioud.
Kanton Dunkerque-1
Kanton Dunkerque-1 (kanton Dukark-1 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Amédé Ardoin
Amédé Ardoin (1898-1942) a oa un akordeoñser louizianat er Stadoù Unanet. Gwelet eo evel krouer an doare zydeco. Gantañ e sone ar violoñser Dennis McGee. En Kerzu 1929 e voe sonenrollet ganto c'hwec'h kanaouenn c'hallek en Orleañs Nevez. Ur morian e oa (The First Black Zydeco Recording Artist hervez a lenner war e bladennoù). Mab-kuñv e oa d'ur sklav.
Giba (Sardigna)
Giba zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
Kasketenn
Ur gasketenn a zo un tog graet pe e danvez gwiadet, pe e lêr, pe en ur materi kenaoz, ha dezhañ ul lerbenn da wareziñ an daoulagad diouzh an heol. Kar eo d'ar c'hepi douget en arme, met meur a seurt kasketenn zo, hag a zo bet, abaoe deroù hec'h istor.
Giz
Deuet e oa da vezañ diouzh ar c'hiz adalek penn-kentañ an kantved ha douget e veze gant ar vicherourien. Er bloavezhioù 1960 ha 1970 avat e oa aet e maez a c'hiz e Kornogeuropa, dre ma seblante bezañ doare diwar ar maez. Koulskoude e veze gwelet ur seurtkasketenn gant ar merc'hed, evel gant Diana Riggs, e The Avengers. Deuet eo en-dro ar gasketenn en e stumm stadunanat, evel gwisk-penn sportourien ar baseball pe ar golf, dre levezon ar filmoù stadunanat.
Jamie Oliver
Buhezskrid
E 2003, eo bet lakaet da ezel eus ar Most Excellent Order of the British Empire.
Synthliboramphus
Spesadoù
5 spesad godoged a zo ennañ:
Omnes
Eus Omnes an toger d'an omnibus
Stanislas Baudry, bet ofiser en arme Naoleon, a grouas ur gompagnunezh e Naoned gant daou garr sachet gant kezeg a c'halle dougen 16 den. Dont a ra an anv Omnibus eus an arsav graet gant ar c'hirri dirak stal an toger Omnes, el leurgêr Port-au-Vin, hiziv Leurgêr ar C'henwerzh.
Pêr-Vari Kerloc'h
Ganet eo bet e 1952 e Douarnenez. Labouret en deus Pêr-Vari Kerloc'h evit La Poste e-pad bloavezhioù, ha dileuriad ar sindikad Force Ouvrière eo bet en embregerezh-se. Un toullad pennadoù en deus skrivet e kelaouennoù brezhonek evel Al Lanv ha Brud Nevez. Un dastumad barzhonegoù ha kanaouennoù savet gantañ zo bet embannet gant Mouladurioù Hor Yezh (dastumad “Skrid”) dindan an titl E-kreiz Breizh ha Reizh.
Ponterwyd
250px|thumb|"Yr Hen Bont", « ar pont kozh », war ar stêr [[Rheidol.]] Ponterwyd zo ur gêr vihan e menezioù Ceredigion, un 20 km bennak er reter da Aberystwyth, war an hent etre ar gêr-se ha Llangurig. En hanternoz da Bonterwyd emañ pikernioù Pumlumon. Ar stêr Rheidol zo o redek er c'hreisteiz d'ar gêriadenn.
Boned Balmoral
thumb|Boned Balmoral, du penn-da-benn. thumb|Kasketenn, e doare boned Balmoral, gant al livioù marellet ruz ha gwenn tro-dro. Boned Balmoral, bet anvet boned Kilmarnock, zo ur boned skos e gloan, gant ur vechenn, hag a deufe eus ar, hag a vez gwisket da Sul evel da bemdez. A-wechoù e vez ur seizenn marellet en-dro dezhañ, ha div seizenn a-istribilh en a-dreñv.
Uria
Uria a zo ur genad e rummatadur an evned.
Himantopus melanurus
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus su Perou ha Brazil da Arc'hantina ha Chile.
Priz Alex Wedding
Ar Priz Alex Wedding (alamaneg : Alex-Wedding-Preis) a zo ur priz lennegezh evit ar vugale a vez roet da-geñver deiz-ha-bloaz ar skrivagnerez Alex Wedding. Krouet eo bet ar priz e 1968, hag izili Akademiezh arzoù Berlin (alamaneg : Akademie der Künste) eo a ra war-dro. 5 000 euro a vez roet d'an hini a dap ar priz.
Arielli
Gwiniegi hag olivezegi zo tro-war-dro.
Viorica Dăncilă
Aet e oa Viorica Dăncilă e-barzh ar Strollad Sokialdemokrat rouman e 1996. A-hed ar bloavezhioù eo pignet er strollad-se. A-benn 2009 e oa dilennet e meur a guzul pa voe dilennet da gannadez europat.
Naer-zour Lerna
Naer-zour Lerna (henc'hresianeg : Λερναία Ὕδρα / Lernaía Húdra) a oa un euzhvil hag a rae freuz ha reuz e Lerna, ur c'heun er su da gêr Argos e Peloponnesos, hervez mojennoù Henc'hres. Meur a benn he devoa, hag unan anezho a oa divarvel, hag adkreskiñ a rae daou all outi kerkent ha ma vezent troc'het unan. Ken flaerius e oa hec'h alan, a deue eus he lies genaouioù eta, ma veze kontammet an dud ha pa veze kousket al loen. Den ne zeue a-benn anezhi, ha lazhañ anezhi a voe an eil eus Daouzek trevell Herakles.
Merc'h e oa an naer da Difon hag Ec'hidna, ha savet e voe gant an doueez Hera dindan ur wezenn e-tal feunteun Aminone ha lenn Lerna, en Argolis. Ur penn hepken he devoa pa oa bet ganet, met re all a greskas outi, betek meur a gantad hervez lod skrivagnerien.
Tomáš Masaryk
Bevañ a reas ar c’houblad e Vienna hag e Praha, a-raok ma voe anvet Tomáš Garrigue Masaryk da gelenner, e 1882, e Skol-veur Vienna a oa nevez-rannet etre div lodenn, an eil e veze graet skol en alamaneg hag en eben e veze graet e tchekeg. E 1879 en doa tremenet un dezenn diwar-benn an emlazh. En dezenn-se (Der Selbstmord als sociale Massenerscheinung der modernen Civilisation) e tisplege Masaryk e oa liammet an emlazh ouzh diskar ar feiz er gevredigezh. Diazezet e oa kredennoù Masaryk war an doueouriezh protestant, evit darn, ha pouezañ a rae war enkadenn vodern mab-den ha hini ar gevredigezh. Pa oa kelenner prederouriezh e skol-veur Praha e savas Athenaeum, ar gelaouenn gentañ e tchekeg diwar-benn ar sevenadur hag ar skiant e Bohemia. Embann a rae soñjoù enep an Iliz katolik hag enep broadelourien zo, ha kavout a reas abeg e meurganoù Rukopisy královedvorský a zelenohorský, a oa sañset bezañ eus ar Grennamzer uhelañ hag a oa lakaet da ziazez d’ar sevenadur tchek gant brogarourien zo. Difenn a reas ur Yuzev a oa bet tamallet ur muntr dezhañ e 1899 (prosez Hilsner). Kannad e voe er Reichsrat, parlamant Impalaeriezh Aostria, eus 1891 da 1983 hag eus 1907 da 1914, met da neuze ne c’houlenne nemet un emrenerezh ledan evit Tcheked ha Slovakiz. Diwezhatoc’h, e 1914, e teuas da soñjal e oa ret sevel ur stad evito distag diouzh Aostria,
Gwalennoù a c'halloud
Istor
Pa oa savet ar Walenn Nemeti oc'h ober gant ar yezh du, e komprenas diouzhtu an Elfed petra e oa pal gwirion Saoron. Pa lakaas Saoron ar Walenn Nemeti war e viz e kuzhas an Elfed o gwalennoù a-dizh. Celebrimbor a fizias unan eus an Teir e Galadriel, hag a gasas an daou all da C'hil-galad ha da Gírdan. Saoron a esaeas neuze lakaat an dorn war holl ar gwalennoù a c'halloud o tagañ an Elfed. Distrujañ a reas Eregion ha lakaat an dorn war an Nav. Goude bezañ bet bourreviet e tiskulias Celebrimbor e pelec'h e oa ar Seizh, met nac'hañ a reas lâret e-men e oa an Teir.
Seizh Gwalenn ar Gorred
Adkavout a reas Saoron ar Seizh gwalenn a-drugarez d'an titouroù roet gant Celebrimbor, hag o frofas da bennoù ar seizh klan Korred: Pobl Durin, ar "Firebearded", ar "Broadbeamed", ab "Ironfisted", ar "Stiffbearded", ar "Blacklocked", hag ar "Stonefooted", daoust ma lavare Pobl Durin e oa bet roet da Zurin gant govien an Elfed. Dont a reas Saoron a-benn da adkemer teir eus ar Seizh gwalenn digant ar Gorred. Kemeret e oa an hini diwezhañ anezhe digant Thráin II pa oa prizoniet e Dol Guldur. Kontañ a ra Gandalf da Frodo e oa pulluc'het ar re all gant erevent. A-raok deroù Brezel ar Walenn e klaskas ur c'hannad eus Saoron goubrenañ Dain II Ironfoot eus ar Menez digenvez gant an teir gwalenn ziwezhañ ha rouantelezh kollet ar Moria en eskemm eus titouroù da adkavout ar Walenn Nemeti, Dain avat a nac'has ar c'hinnig.
Nav gwalenn an Dud
Saoron a roas nav eus ar gwalennoù a c'halloud da bennoù eus an Dud hag a zeuas da vezañ "galloudus en o deizioù, rouizion, sorserien, ha brezelourien anezhe". Gounit a rejont buhezioù hir-hir, hag ar galloud da welet traoù e bedoù diwelus d'an dud varvel. Unan hag unan e kouezhas an dud-se dindan galloud ar Walenn Nemeti. E diwezh an Eil oadvezh, holl an nav a oa deuet da vezañ teuzed diwelus – an Nazgûl, servijerien spontusañ Saoron. Sikour a raent ispisial e klask ar Walenn Nemeti, hag a zesache anezhe.
Ar Walenn Nemeti
Breinañ a ra ar Walenn ene he douger. Evitañ da gaout ar gwellañ mennozhioù er penn kentañ, e oberoù o do heuliadoù fall ha noazus evit echuiñ. Galloudoù ar Walenn a hañval kenfeuriek ouzh re e zouger. Temptus-kenañ eo implijout anezhañ o soñjal e gaou e vo tu da vestrañ e du drougoberus ha fall) hag un nebeud tud fur hepken (Gandalf, Galadriel pe Aragorn) o deus an nerzh spered da nac'hañ ar Walenn p'he frofer dezhe, rak kompren a reont an dañjer anezhi. Tom Bombadil eo an hini nemetañ n'eo ket kizidik ouzh galloud ar Walenn. Ne zianad ket pa laka anezhañ war e viz zoken.
La Gaubretière
La Gaubretière a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Kanton Fourmies
Kanton Fourmies a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Oriks Arabia
Oriks Arabia (Oryx leucoryx) a zo un antilopenn hag a vev en Israel, Oman, Arabia Saoudat ha Bahrein.
Castiglione Messer Marino
Castiglione Messer Marino zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Grete Weiskopf
Oberenn
200px|thumb|Bez Alex Wedding e bered [[Zentralfriedhof Friedrichsfelde e Berlin]]
Saint-Maurice-des-Noues
Saint-Maurice-des-Noues a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Santez Marc'harid (Zurbarán)
Taolenn all
An daolenn Santa Apolonia (Zurbarán) a denn un tamm da homañ.
Charles Gwathmey
Adkempennet en deus ar mirdi Guggenheim e New-York.
Niver pementadel eilrenk
El loc'honiezh pementadel e reer niver pementadel eilrenk pe niver pementadel azimutel, aroueziet dre \ell ("ell"), eus unan eus ar pevar niver pementadel a zeskriv stad pementadel un elektronenn en un atomenn. Un niver naturel null pe vuiel (0, 1, 2, 3...) eo \ell, a dermen lankad fiñvad un elektronenn hag a zeskriv stumm e amestez en atomenn.
Bae Baffin
Bae Baffin (Baffin Bay e saozneg, Baie de Baffin e galleg ha Saknirutiak Imanga en inuktitut) zo ul ledennad dour en en astenn etre Greunland er reter, Enez Baffin er c'hornôg hag Enez Ellesmere en norzh. Liammañ a ra ar Meurvor Atlantel, er su, ouzh Meurvor Arktika en norzh ; 1130 km eo e hirded vuiañ eus an norzh d'ar su. E-pad ul lodenn vras eus ar bloavezh ne c'haller ket merdeiñ ennañ dre m'eo skornet an dour.
Leo Africanus
Buhez
A-zivout buhez Leo Africanus ne ouzer nemet ar pezh a skrivas e-unan en e labourioù. Kenglev zo etre al lenneien evit lakaat bloaz ganedigezh Al-Hasan ibn Mohammed tro-dro da 1494, diouzh ar pezh a skrivas an douaroniour a-zivout e oad a vare da vare.
Hippolyte
Herakles
En un doare eus ar vojenn e weler Hippolyte, pitilh gant Herakles, o reiñ dezhañ he gouriz. En un doare all e skrap an haroz unan eus he c'hoarezed, Melanippe, hag e c'houlenn ar gouriz en eskemm, ha pa'z eo roet dezhañ e laosk ar c'hoar da vont. Goude-se, setu Theseüs, unan eus kompagnuned Herakles, da skrapañ Antiope, ur c'hoar all da Hippolyte. Hag an Amazonezed war e lerc'h. An doueez Hera, enebourez veur Herakles, he deus savet ur vrud diwar-benn Herakles a vije deuet da skrapañ Hippolyte, rouanez an Amazonezed. Met dont a ra Theseüs ha Herakles a-benn da dec'hel gant ar gouriz hud hag Antiope. Hervez un doare all eo lazhet Hippolyte gant Herakles. Evit dieubiñ Antiope, setu an Amazonezed o kouezhañ war gêr Aten, met tro wenn a reont. E doareoù all eus ar vojenn e varv Antiope en emgann.
Geriadur Hemon-Huon
Arabat droukveskañ ar geriadur-se gant an Nouveau Dictionnaire Breton-Français/Français-Breton, ur geriadur all a zo bet embannet gant Al Liamm e miz Kerzu 2014, hep anv oberour war ar golo.
Austrasiatica hirasei
Austrasiatica hirasei a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Austrasiatica e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral a vev er Meurvor Habask etre Japan, Filipinez ha Norzh Aostralia en dour don an hini eo.
Taksonomiezh
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Austrasiatica hirasei o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Johanna Berglind
Un emzivadez e oa Berglind hag advabet e voe gant un intañvez. E-pad meur a vloaz e voe gwanaet he yec'hed goude terriñ he gar d'an oad a 3 bloaz. Etre 1834 ha 1840 e kelennas e skol savet evit ar re vouzar hag ar re vut gant Pär Aron Borg. Mirout a reas he gopr a-benn sevel he skol dezhi. Ne reas ket berzh betek ma vefe brudet ar pezh a rae gant Fredrika Bremer, hag a zisplegas he labour er c'hazetennoù hag a c'houlennas ma vefe sikouret. A-benn ar fin e voe sikouret he skol gant gouarnamant Sveden, hag e penn ar skol e voe etre 1860 ha 1882.
George R. R. Martin
George Raymond Richard Martin ganet George Raymond Martin d'an 20 a viz Gwengolo 1948, lesanvet GRRM, zo ur skrivagner stadunanat romantoù moliac'h, spont ha skiant-faltazi. Bez eo ivez ur skrivagner senario hag ur produour skinwel. Brudet e voe evit oberennoù moliac'h eus an heuliad, A Song of Ice and Fire, a zo bet savet gant stumm ur stirad skinwel gant ar chadenn HBO titlet Game of Thrones.
Gerd von Rundstedt
Roet e voe e sac'h dezhañ gant Adolf Hitler e miz Kerzu 1941, dres goude kiladenn an Alamanted e Rostov, galvet e voe hag-un-dro e 1942 gant ar garg Penn-uhelañ talbenn ar C'hornôg.
Margherita di Savoia (rouanez Italia)
He buhez
Dimeziñ a reas d'he c'henderv Umberto Iañ Savoia (1844-1900), e 1868, hag a voe anvet da roue dek vloaz goude, e 1878. Ur mab o doe, Vittorio Emanuele, priñs Naplez (1869-1947), a voe anvet da roue evel Vittorio Emanuele III.
En enor dezhi e skrivas Giosuè Carducci un Ode alla regina d'Italia.
Pseudozonaria annettae
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Dall e 1909 dindan an anv genad Cypraea hag an anv spesad Cypraea sowerbyi.
Pseudozonaria arabicula
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 22 mm ha 30 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 16 mm gour pe ramz, betek 37 mm.
Skej
Lizherennerezh
Talvezout a ra da skrivañ an niveroù degel ivez hag ar wech-mañ ne vo esaouenn ebet.
El lennegezh vrezhonek
Gant Jarl Priel e c'haller kaout ur gentel war ar poentaouiñ (Kazh ha Logodenn, Al Liamm, niverenn 90, Genver-C'hwevrer 1962, pajenn 38) pa laka e dudenn WULLFEN da zezrevell ul lizher d'e sekretourez : [...] ?... Kabiten Schellenberg, skej, ha war al linenn-all... N' eus nemet naontek anv war ho roll, pik-skej ; dibabet am eus ur brogarour all, skej, ha setu amañ e anv, daoubik : Lindblad Erik, skej, niverenn trizek ha pevar-ugent war al levr bras. Pik. [...].
Familh Pont-Gwenn
Maner Pont-Gwenn (Pont-Blanc e galleg) zo 900 m er gwalarn da iliz Plouared, war hent Plouilio.
Aegotheles cristatus
Anvet e voe Caprimulgus cristatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813).
Ralph Milner
Lidet e vez d'ar 7 a viz Gouhere.
Gilles de Kerampuil
Gilles de Kerampuil (Gilles de Saisy de Kerampuil), ganet e 1530, marvet d'an 29 a viz Gwengolo 1578 e Roazhon, oa ur beleg breizhat, chaloni, ha person parrezioù Motrev, Kleden, ha Treogan.
Petite-Forêt
Petite-Forêt a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Sapayoidae
a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 2006 gant an evnoniour svedat Martin Irestedt (1968-) hag e genlabourerion.
Liorzh-iliz
Karnel
Ar senennoù kizellet er mein a ra ul liamm etre bed ar re vev ha rouantelezh an neñv.
Kanton Saint-Amand-les-Eaux
Kumunioù
Kanton Saint-Amand-les-Eaux a ya 19 kumun d'ober anezhañ:
Pseudozonaria nigropunctata
Pseudozonaria nigropunctata a zo unan eus ar pevar spesad a vez renket er genad Pseudozonaria e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral a-walc'h a vev e meurvor Habask ar reter etre an aod ha nebeut metroù donder etre Inizi Galápagos hag Ecuador.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Gray e 1828 dindan an anv genad Cypraea.
Fürst
Kar eo an anv d'ar ger saoznek first, kentañ.
Kanton Ploneour-Lanwern
Kanton Ploneour-Lanwern a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.
Norman
Anv-badez
Bez e oa eus an anv-se e Bro-Saoz araok aloubidigezh Gwilherm Normandi e 1066, met signet e voe muioc'h c'hoazh er vro goude se. Bremañ ne vez ket roet ken koulz lavaret (da daou vabig hepken e 2005).
Berrstummoù : Normie, Norm.
Janisar
Ur janisar a oa ur soudard eus rejimantoù an Impalaeriezh Otoman. Dibabet e veze bugale laeret er broioù kristen evit o sevel er relijion muzulman ha deskiñ dezho micher an armoù.
Fin marevezh ar janisared
E Mezheven 1826 e c'hoarvezas ar Vaka-i Hayriye (« darvoud evurus ») pa voe divodet ar janisared, ha serret an tekke, ar manatioù derviched bektachi, gant ar sultan ottoman Mahmoud II.
Sten Charbonneau
Embanner Bemdez
E 1990 en deus savet ar gevredigezh Bemdez gant Armel Morgant, Yvette Cabellic ha Christine Heranval. Meur a gasedig kontadennoù evit ar vugale zo bet enrollet, gant mouezhioù tud vrudet : Per-Jakez Helias, Remi Derrien, Patrik Ewen, Mona Jaouen, Martial Menard, Yann-Fulup Dupuy, Lilianne Thoraval, Maryvonne Berthou, Guy Berthou, Jakez ar Born, ha fleüt Jean-Michel Veillon. Adembannet eo bet ar c'hontadennoù-se gant TES, Ti-Embann ar Skolioù, etre 2001 ha 2012
Kenlabour gant Astrakan Project
E 2020, da vare ar c'hognañ, e oa deuet ar soñj gant Astrakan Project adtapout son Kate Bush "Running up that hill". Lakaet eo bet e brezhoneg gant Sten Charbonneau, ha filmet un 40 den bennak eus ar bed a-bezh o vouskanañ ar pozioù : "Redek war ar run". E 2021 en deus kemeret perzh er son "Seizh Devezh", ur "protest song"
Mouezh levrioù ha filmoù
Perzh en deus kemeret, gant ar gevredigezh Dizale, en eilmouezhiañ filmoù : Braveheart, Marion ar Faoued, An Afer Sezneg, Marc'h al Lorc'h, Short Cuts ha Café du Coin.
Houarner arz
A-raok dont da labourat er radio eo bet houarner arz a-vicher, ha dalc'het en doa ur c'hovel e Landelo
Knut II Danmark
Knut II, pe Knut Veur, Knud den Store e daneg, Knútr inn ríki e norseg, marvet e 1035, a oa roue Danmark, roue Norge ha roue Bro-Saoz ha darnoù eus Sveden (war-dro 994-1035). Brudet e oa da vezañ ur roue fur, petra bennak ma 'z eus bet savet mojennoù diwar e benn maz konter e krede en devoa galloudoù dreistnaturel.
Zezé Di Camargo
Film
Em 2005 e voe kontet istor e vuhez ha hini e labour en daouad Zezé di Camargo & Luciano er film Dois Filhos de Francisco, gwelet gant ouzhpenn 5 milion a dud er bloavezh-se.
Sabotaj
Doareoù nevez
Gwelet ivez : siberargad.
Philydor
Philydor a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1824 gant an evnoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826).
Virginia della Rovere
He buhez
E 1560 e voe dimezet da Federico Borromeo, dug Camerino, priñs Oria ha kont Arona, met bugel ebet n'o doe.
Dañsadeg Dukez Richmond
Levezon sevenadurel
If ever more should meet those mutual eyes,
Elisabetta Gonzaga (1471-1526)
Eured
Mont a eure Elisabetta da-heul Lucrezia Borgia da Ferrara rak o paouez dimeziñ e oa merc'h ar pab da Alfonso Iañ d'Este. Mignonez e oa Elisabetta da Isabella d'Este, pried d'he breur Francesco II Gonzaga.
Makabeed
Gant Youdas e voe glanaet an Templ e 164 kent JK. En darvoud-se e kaver orin gouel Hanouka.
San Jose (Kalifornia)
San Jose zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 971 372 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Santa Clara eo ivez.
Dulle Griet (kanol)
300px|thumb|Dulle Griet war ziskouez e Gent
Oposom gloanek
Spesadoù
3 spesad zo :
Mariza
Ganet eo e Lourenço Marques (hiriv Maputo), e Mozambik, ha merc'h eo da José Brandão Nunes, ur Portugalad, ha da Isabel Nunes, Mozambikanez. Pa oa ganet goude seizh miz dougen e soñjed ne vije ket chomet bev.
Luar na Lubre
Luar na Lubre zo ul laz sonerien eus A Coruña, e Galiza. En 1992 e oant bet pedet gant Mike Oldfield d'ober un droiad dre ar bed, hag evel-se eo o deus tapet brud etrebroadel.
Yann-Vari Deguignet
Oberennoù
Brudet eo abalamour d'an eñvorennoù skrivet gantañ, Mémoires d'un paysan Bas-Breton.
Mazarinettes
Rimadell diwar o fennoù
Mazarinades a veze lavaret eus ar flemmganoù ha flemmskridoù niverus a-enep Mazarin etre 1648 ha 1653. Setu a lenner en unan : E pezhioù all e vez lavaret "priñsezed lous ha naered flaer anezho".
Roll armoù Douar ar C'hreiz
Herugrim
Herugrim ("Kleze ferv" e hensaozneg ) eo anv kleze Théoden.
Narsil
Narsil (e Quenya : Flammenn ruz ha gwenn ), zo ur c'hleze en Aotrou ar Gwalennoù hag er Silmarillion. Levezonet eo gant kleze ar roue Arzhur, Kaledvoulc'h.
Les Landes-Genusson
Les Landes-Genusson a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Bonneville-sur-Touques
Bonneville-sur-Touques a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Korinna
Korinna (Κόριννα / Kórinna e gregach) a oa ur varzhez eus ar VIvet kantved kent JK en Hellaz kozh.
Jack Pinoteau
E vuhez
Breur eo d'ar ganourez ha komedianez c'hall Arlette Merry (1918-) ha d'ar filmaozer ha saver senario gall Claude Pinoteau (1925-2012).
Kanton Lille-3
Kumunioù
Kanton Lille-3 a ya ur gumun hag ul lodenn eus kumun Lille d'ober anezhañ :
Francesca Salviati
Jacopo Salviati ha Lucrezia de' Medici e oa he zud ; c'hoar da Varia Salviati e oa eta, ha d'ar gardinaled Giovanni ha Bernardo Salviati.
Vanity Fair (romant)
E 2003 e oa meneget Vanity Fair er roll The Big Read aozet gant ar BBC.
Civitella Messer Raimondo
Civitella Messer Raimondo''' zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Gisela Aostria
Gisela Aostria (19856-1932) a oa ur briñsez aostrian, merc'h d'an impalaer Franz Joseph Iañ ha d'e bried Elisabeth von Österreich-Ungarn.
Tro Breizh 2019
Tro Breizh 2019 (pe Tour de Bretagne ez-ofisiel) war varc'h-houarn, an 53vet hini, zo bet eus ar 25 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae 2019.
Kanton Lille-4
Kanton Lille-4 (kanton Rijsel-4 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Hébécrevon
Marigny a zo ur gumun a-wezhall eus departamant gall Manche e Bro-C'hall.
Treglio
Treglio zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Nikolai Iejov
E penn an NKVD e voe eus Gwengolo 1936 betek miz Du 1938, ha gantañ e voe kaset da benn ar Spurjadennoù Bras en amzer Stalin. A-benn ar fin e voe harzet eñ ivez, kondaonet ha lakaet d'ar marv e 1940.
Marmosops
Marmosops zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ 15 spesad oposomed.
Ludwig Klages
Klages a voe e penn ul luskad hag a rae gant an eneoniezh neuzidoniel (Charakterkunde) ha "prederouriezh ar vuhez" (Lebensphilosophie). E brederouriezh a enlakae: an enebiezh etre an ene (Seele, hag a zegemer mat ar vuhez) hag ar spered (Geist, hag a glask pellaat eus traoù ar vuhez); an etik kreizennet war an natur (Biozentrismus); diogeladur an erotegezh a-benn burutellat an ozac'hmeuriezh kristen; un damkaniezh eneoniel hag a sipe war ar c'homzerezh, ha dielfennadur an dornskritur; ha skiant an neuzidoniezh. Klages a oa a-enep al "logocentrismus", ar ger ijinet gantañ evit dielfenniñ ar fed e vez lakaet ar pouez war ar gerioù o-unan, kentoc'h eget war an traoù e reont dave dezho. Klages zo gwelet evel tad an damkaniezh vurutellel, hag an ekologiezh don.
Mallièvre
Mallièvre a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Hôtel des Menus-Plaisirs
Ar savadur a oa bet lakaet war listenn ar savadurioù istorel d'an 21 a viz Mae 1927. Talbennoù ar savadur a voe lakaet da dalvezout evel monumant istorel d'ar 16 a viz Gwengolo 1929.
Maria Teresa
Maria Teresa zo un anv-badez italianek ha portugalek, savet diwar an anvioù Maria, anv italianek ha portugalek, ha Teresa, anv-badez ar santez spagnol Teresa de Ávila.
Maria Dorothea Aostria
Maria Dorothea Amalie Aostria (Alcsút, Hungaria, 17 a viz Mezheven 1867 - idem, 6 a viz Ebrel 1932) a oa ur briñsez aostrian.
Monodelphis
Monodelphis a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ 20 spesad oposomed.
An Anduilhenn
Embannet eo bet e peurunvan el levrig Gwir Vretoned e 1964.
Hyperun
Hyperun a zo ur c'hoari video embannet d'an 11 a viz Gouere 2017 gant ar studio roazhonat Concrete Games. Ur c'hoari redadeg gant un oto an hini eo, lec'h ma rank ar c'hoarier dont a-benn da vont e penn ul live ar buanañ posupl. Troet eo bet ar c'hoari e brezhoneg e-touez yezhoù all.
Kanton Roubaix-1
Kanton Roubaix-1 (kanton Robaais-1 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Canosa Sannita
' Canosa Sannita  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Priz lennegezh Kuzul an Norzh
Loreidi
thumb|Per Petterson, 2009 thumb|[[Sigurjón Birgir Sigurðsson|Sjón, 2005]] thumb|[[Tua Forsström, 1998]] thumb|[[Kjartan Fløgstad, 1978]] thumb|[[William Heinesen, 1965]]
Friedrich von Baden
Friedrich von Baden zo anv meur a zen.
Memoria da noite
Memoria da noite zo ur ganaouenn e galizeg gant al laz Luar na Lubre savet gant Bieito Romero diwar-benn peñse al lestr Prestige. Da gentañ e oa bet kanet gant ar ganerez Rosa Cedrón, a guitaas al laz diwezhatoc'h, e 2005.
Celenza
Celenza zo un anv-lec'h italianek, ha hini div gumun en Italia:
Kanton Tourcoing-1
Kumunioù
Kanton Tourcoing-1 a ya 3 c'humun hag ul lodenn eus kumun Tourcoing d'ober anezhañ :
João W. Nery
E familh a zo chomet enebet ouzh ar c'hemm reizhel betek hiziv. E-pad bloavezhioù e stourmas evit gwirioù ar gumuniezh LGBT, dreist-holl an dreuzreviaded. E anv zo bet roet d'un danvez-lezenn douget gant an dilennidi João Wyllys hag Erika Kokay.
Loeiza an Duigoù
Loeiza an Duigoù, bet ganet e Kemperle d'ar 24 a viz Meurzh 1993, zo ur skrivagnerez vrezhonek. Sekretourez bodad-lenn brezhonek Kemper eo abaoe 2022.
Skol (kelaouenn)
Skol a oa ur gelaouenn renet gant Armañs ar C'halvez er bloavezhioù 1950 ha bloavezhioù 1960, gouestlet d'ar brezhoneg ha da lec'h ar brezhoneg en deskadurezh.
Ouzhpenn pennadoù a zeskadurezh e kaved divinadelloù, rimadelloù ha kanaouennoù.
Islavarenn
Ar seurtoù islavarennoù
E meur a yezh e talvez ar gerioù stagañ da stagañ un islavarenn ouzh ul lavarenn dizalc'h, gantañ an hevelep arc'hwel hag un anv-gwan hervez framm kevreadurezhel ar frazenn, da skouer e saozneg :
Danelaw
An Danelaw pe Danelagh (Dena lagu en hensaozneg, Denelage e krennsaozneg, Danelagen e daneg bremañ) a oa ul lodenn eus Enez Vreizh ma rene lezenn (law) an Daned (Dane), peogwir e oa bet aloubet gant Vikinged deuet eus Danmark, dreist-holl, hag eus Norvegia ivez, en. Er vro-se e voe lakaet lezenn an Daned da dalvezout e-lec'h lezennoù an Angled-ha-Saozon.
Izelvroioù ar Su
Izelvroioù ar Su (nederlandeg : Zuidelijke Nederlanden) pe Izelvroioù katolik pe c'hoazh Izelvroioù belgiat a veze lavaret da envel an tiriadoù a ya d'ober Belgia hiziv an deiz (nemet Priñselezh Liège), hag ivez Luksembourg ha Hauts-de-France, hag a oa chomet dindan beli ar Spagnoled goude disparti ar Proviñsoù-Unanet (Izelvroioù hiziv an deiz) e 1581.
Prosulfokarb
Kontet eo da vezañ dañjerus d'ar yec'hed hag aezhennus kenañ. Ar senedour breizhat Joël Labbé en deus goulennet e vefe lakaet berz warnañ.
Jacob
Jacob zo un anv-badez hag un anv-tiegezh a gaver e meur a yezh, par d'an anv brezhonek Jakob. Dont a ra eus al latin Iacobus, eus ar gresianek Ἰάκωβος Iakobos, eus an hebraek יַעֲקֹב‎ (Yaʿaqōḇ), anv an ozhac'h Jakob, mab da Izaag ha da Rebeka.
Anv meur a zen eo Jacob en Testamant Nevez (Jakez e brezhoneg) : Jakez, mab Zebedea (abostol), Jakez, mab Alfae (abostol) ha Jakez, eskob Jeruzalem.
Gallinago
a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ an darn vrasañ eus ar gioc'hed, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).
Herve ha Nora
Adembannet e voe gant Mouladurioù Hor Yezh e 1996. Dreist-holl evit kentelioù Skol Ober, rak ne vez ket implijet nemeur ken.
Stankioc'h
Spesadoù
3 spesad stankioc'hed a zo:
Amanda Swisten
American Wedding (2003) eo ar film kentañ ma voe gwelet. Ennañ e c'hoari perzh Fraulein Brandi. Goude-se e c'hoarias e filmoù all evel The Last Run (2004), The Girl Next Door (2004) ha Freezer Burn (2005). Perzhioù bihan he deus e stiradoù skinwel evel I'm with Her, Two and a Half Men, Quintuplets ha Joey.
Shilling
Shilling hiriv
Implijet eo ar shilling evel moneiz er broioù-mañ : Kenya, Somalia, Ouganda, Tanzania.
Ewlo
Ewlo (distaget [] e kembraeg), pe Ewloe e saozneg (distaget []), zo ur gêriadenn e biz Kembre, e Sir y Fflint. Emañ e-kichen Queensferry ha Shotton, tost d'ar vevenn etre Kembre ha Bro-Saoz, e tolead Glannau Dyfrdwy.
Charlotte Sophie Bentinck
Skourr besterd
Anton Gunther (1583-1667) a oa an diwezhañ eus konted dizalc'h Oldenburg. Pa varvas ez eas e zouaroù, Oldenburg ha Delmenhorst dreist-holl, gant roue Danmark, Frederick II a oa e penn skourr Oldenburg. Met divugel e oa pried ar roue, ur briñsez Oldenburg eus skourr Sondenburg. Anton Gunther a legadas e zouaroù eus Varel ha Kniphausen da Anton Iañ Aldenburg (1633-1681), mab d'e serc'h, ar varonez Elisabeth Margareta Ungnad zu Sonnegg (c.1605-1683), a zeuas a-benn da reiñ dezhi ar renk a gontez impalaerel e 1653. Merc'hed Anton, diwar e bried kentañ, a zimezas e-touez uhelidi Lec'hlenn, et addimeziñ a reas da Charlotte Amélie de la Trémoïlle (1652-1732), ur briñsez c'hall protestant kar d'ar politiker izelvroat Willem an Tavedeg, ma voe skoulmet evel-se liammoù gant an Tiegezh Oranje-Nassau.
Bugeliezh
Merc'h e oa da Anton II (1681-1738), kont Aldenburg ha d'e bried Wilhelmine Marie von Hessen-Homburg. Anton II a oa ar gwaz diwezhañ eus an tiegezh a leuskas e vadoù gant e verc'h nemeti, Charlotte Sophie. Kont Varel ha Kniphausen e oa, e zouaroù etre Alamagn ha Friz, en arvor alaman Mor an Hanternoz.
Maurice Labro
Maurice Labro, bet ganet e Courbevoie (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 21 a viz Gwengolo 1910 hag aet da Anaon e Pariz IV d'an 23 a viz Meurzh 1987, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.
Dinan Tolpad-kêrioù
Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar vod Dinan Kumuniezh, kumuniezh-kumunioù Plangoed-Plelann-Vihan, kumuniezh kumunioù Bro Kaon, 7 kumun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Matignon, 3 c'humun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin ha 3 c'humun a oa e kumuniezh kumunioù ar Renk hag ar Froudveur.
Kumunioù
Abaoe 2023, 65 kumun zo enni:
Rudolf Hess
Rudolf Walter Richard Heß (distaget ), skrivet a-wezhioù Rudolf Walter Richard Hess, a oa ur politiker alaman ezel eus an NSDAP, ganet en Aleksandria, d'ar hag aet da anaon e Berlin, d'ar. Anvet e voe daofin ar Führer ha Reichsminister "hep doug-paperoù" e 1933 hag ezel eus Kuzul ar Vinistred evit Difenn ar Reich. Mirout a reas ar garg-se betek e zilec'h e 1941. En em ziskouez dirak ar bed a reas evel un difennour kreñv gant ar mennozh diorren un azeulerezh ouzh ar Führer hag anvet e voe besführer ar strollad nazi e 1933 gant Adolf Hitler. D'an 10 Mae 1941 e kemeras un c'harr-nij da vont d'ar Rouantelezh-Unanet gant ar soñj da dizhout un emglev evit ober ar peoc'h. Hogen chom a reas toullbac'het evel karcʼhariad brezel a-raok bezañ kaset da Nürnberg dirak al lez-varn milourel e 1945. Unan eus 24 zamallad Prosez Nürnberg e voe ha barnet e voe d'ar 1añ a viz Here 1946 evel kablus eus daou diwar ar pevar zorfed rebechet outañ. Toullbac'het e voe betek m'en em lazhas e 1987 e karc'har Spandau.
Charlotte Sophie Bentinck
Skinwel
Diwar he fenn e voe savet 6 abadenn ar stirad skinwel Charlotte Sophie Bentinck e 1996.
Anna Magdalena Godiche
I oktober 1771 flyttede forlaget og trykkeriet fra lokalerne i Skindergade til Gammeltorv. Her forblev forretningen til hendes død i 1780. Anna Magdalenas datter Elisabeth Christine Godiche (bestyrer af det Berlingske Forlag efter at hendes mand Johan Christian Berling døde 1778) stod for afviklingen og salget af boet, hvor blandt andet Frederik Wilhelm Thiele har købt udstyr til sit nysanlagte trykkeri.
Virgulino Ferreira da Silva
Virgulino Ferreira da Silva, lesanvet Lampião, ganet d'ar 4 a viz Mezheven 1898 en Serra Talhada, e Pernambuco, ha marvet d'an 28 a viz Gouhere 1938 en Poço Redondo, e Sergipe, a oa cangaceiro er sertão, e Nordeste Brazil. E penn ur vandennad laeron e oa, ha bevañ a raent er gouelec'h. Degemer a reas ur vaouez en e vandenn, Maria Gomes de Oliveira, lesanvet Maria Bonita (1911-1938). Lazhet e voent gant ar boliserien.
A Modest Proposal
Kinnig a ra ar skrivagner aotren an Iwerzhoniz paour da aesaat o buhez o werzhañ o bugale d'an dud uhel d'o debriñ. Gant ar flemmskrid-se e klaske ober goap ouzh an dud kriz e-keñver ar beorien hag ouzh politikerezh ar Saozon en Iwerzhon.
Σkiant
Liamm
Gerva ar gelaouenn Σkiant
Gwaz India
Ar waz India (liester : gwazi India) a zo ur spesad gwazi, Anser indicus an anv skiantel anezhañ.
Rouanez Margherita
Margherita di Savoia (rouanez Italia)
Vauville (Calvados)
Vauville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega
Pell amzer eo bet enebet ouzh ar Real Academia Gallega, gwelet evel un aozadur ha ne rae netra evit ar yezh.
Republik napolitan (1647)
Ar Republik napolitan a voe krouet e miz Here 1647 gant emsavadeg Masaniello ha Giulio Genoino a-enep besroue Spagn ; ne badas ket ur bloaz (1647-1648). E penn ar Republik edo dug Guisa, eus tiegezh ar roue kozh Renato I.
Kanton Sin-le-Noble
Kanton Sin-le-Noble a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Historia de Mix, de Max y de Mex
Historia de Mix, de Max y de Mex zo ul levr spagnolek gant ar skrivagner chileat Luis Sepúlveda, embannet da gentañ en italianeg e 2012.
Saint-Martin-des-Tilleuls
Saint-Martin-des-Tilleuls a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Lars Saabye Christensen
Lars Saabye Christensen (21 a viz Gwengolo 1953 en Oslo) a zo ur skrivagner norvegiat. Meur a briz lennegel en deus bet gant e oberennoù. E-touez ar re vrudetañ emañ Beatles (1984) ha Halvbroren. E 1976 e kalaas embann e zastumad barzhonegoù kentañ, titlet Historien om Gly. Ezel eus Akademiezh Norvegia ar yezh hag al lennegezh eo.
Sans-culottes
Istor
Implijet e oant bet gant ar Jakobined evit lakaat o enebourien da devel er vodadeg vroadel, paneveken evit lazhañ anezho. Jean-Paul Marat a oa unan eus pennoù gwir al luskad gant Jacques-René Hébert.
Kanton Templeuve
Kumunioù
Kanton Templeuve a ya 32 gumun d'ober anezhañ :
Grand-Prix Ploue amatourien
Grand-Prix Ploue amatourien a zo unan eus an teir redadeg war varc'h-houarn aozet bep miz Eost e Ploue (Mor-Bihan). Digor eo Grand-Prix Ploue d'an amatourien abaoe 2002 gant ur redadeg aozet d'ar Sadorn diouzh ar mintin. Aet eo ar maout meur a wech gant marc'hhouarnerien vreizhat.
Cersei Lannister
Cersei Lannister zo un dudenn ijinet e bed an heuliad romantoù fantasy A Song of Ice and Fire gant ar skrivagner stadunanat George R. R. Martin, hag an adsevel doare stirad skinwel Game of Thrones. Un dudenn bouezus eo en holl romantoù eus an heuliad ; hec'h adkavout a reer en holl anezho. Ar wech kentañ ma vez anv anezhi zo er romant A Game of Thrones (1996). Cersei a zo rouanez Rouantelezh ar seizh kurunenn. Ezel eo eus an Tiegezh Lannister, unan eus ar re bpinvidikañ ha kreñvañ eus Westeros. Dimezet eo bet dre heg d'ar roue Robert Baratheon, ur wech trec'het gantañ ar renad Targaryan. Da gentañ e oa bet klasket gant he zad dimeziñ anezhi gant Rhaegar Targaryen roue diwezhañ al lignez met dre ma voe nac'het gantañ e voe roet harp gant ar re Lannister d'an emsavadeg gant Baratheon. Ur breur gevell he deus Jaime Lannister hag an daou a zo e karantez. Tri bugel a zo bet ganto met ent-ofisiel ez int re ar roue. Sevel a raio kudenn vras pa varvo ar roue Baratheon ha degas a raio brezel ar pemp roue ('War of Five Kings'). Cersei a zo ur vaouez sot gant ar galloud ha mennet a-grenn da zifenn he bugale.
Jacky Flippot
Buhez
Pa oa o chom e Kastell-Briant, hag eñ emzivad goude marv e dad e 1949, e voe desavet gant e vamm rediet da vont da vicherourez uzin. E-pad e studioù ez eas da labourat en ostalirioù er Baol. Resevet e voe evel bredklañvdiour hag anvet e Bredospital Blaen e 1966. Entanet gant istor ar Vro e ren kalz a obererezhioù tro-dro da istor ar bastell-vro, ratreerezh kastell ar Groulais (lec'h-kreñv ar Grennamzer a-us Blaen), an hini pennañ. Ezel eo eus kuzul-kêr Blaen ha eil-maer eo hiziv. Goude m'eo aet war e leve, kemeret en deus plas prezidant Skol Uhel ar Vro, e-lec'h ma oa bet oberiant-tre, bloavezhioù-pad.
Glíma
Gant ar c’hourenerien e vez gwisket dilhad hag un doare gouriz a dalvez dezho da dapout krog an eil en egile. An hini kentañ eus an daou emganner a zeu a-benn da ziskar an hini all eo a c’hounez.
Anavezet eo ar glíma abaoe an d’an nebeutañ. Menegoù zo, er sagaoù islandek kozh, a laka da soñjal eo koshoc’h c’hoazh.
A la lanterne!
Dre ma tremene ar reveulzi e voe paouezet gant al lazhadegoù amreizh ouzh al leternioù hag implijet ar guillotine hervez lezenn. . Evit lod istourourien e oa krog mare ar Spont bras gant bodadegoù "A la lanterne!".
Aelia Pulcheria
He buhez
E 408 e varvas he zad Arcadius hag anvet e oa bet ar prefed Anthemius da rejant. E 414 e voe anvet Pulcheria da Augusta ha da gulatorez he breur Theodosius, daou vloaz yaouankoc'h egeti. Ur gristenez deol e oa, ha gouestlet he doa chom gwerc'hez. Dre ma oa gwan he breur edo ar galloud etre he daouarn hag anal ar manati a oa el lez. Embann a reas reolennoù a-enep ar baganed hag ar yuzevien, ha diwar-se e voe lazhadegoù en Egipt, renet gant Kirillos Aleksandria, eskob Aleksandria ; enne e varvas ar brederourez Hypatia e 415.
Pulcheria
Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger latin pulcheria, ur bihanadur eus pulchra "koant", "hoalus".
Rosello
Rosello   zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Scum (c'hoari video)
Istor
An istor a dremen e Kroatia, a-benn nebeut bloavezhioù. Un studio skinwel,TEC1, a zo prest da embann un eil koulzad eus "Scum" un abadenn skinwel gwirion feuls. Prizonidi a zo kaset war un enezenn hag a rank dreistbevañ evit dont a-benn da derc'hout diouzh al lec'h.
Carl Gustaf Wrangel
Carl Gustaf Wrangel (1613-1676) a oa ur brezelour svedat e-pad ar Brezel Tregont Vloaz.
Programm Artemis
Kefridioù SLS
Artemis 1 (2022) zo un test hep akipaj eus an SLS ha eus Orion, hag an nijadenn-glask kentañ evit an daou lestr. Pal Artemis 1 eo kas Orion tro-dro d'al Loar ha distreiñ d'an Douar. Implijet eo gant an SLS an eil estaj ICPS, a raio war-dro ar gasadenn treuz-loar da gas Orion betek an Loar. Stardañ a raio Orion en un orbit tro-dro da boloù al Loar en ur chom c'hwec'h devezh a-raok distreiñ war-zu an Douar. Dispartiañ a raio kapsulenn Orion diouzh ar vodulenn-skoazell, mont en-dro en aerglec'h ha morañ gant sikour harz-lammoù.
Kefridioù skoazell
Dindan programm ar Servijoù Loar Karg Talvoudus Prevez ("Commercial Lunar Payload Services" CLPS) e vezo kaset gant robotoù binvioù skiantel a bep seurt war al Loar goude Artemis 1. Kefridioù CLPS ouzhpenn a zo raktreset a-hed ar programm Artemis da gas kargoù d'an diazlec'h-Loar, en o zouez modulennoù-annez evit ar c'hefridioù gant akipaj.
Pazennoù kentañ
D'ar e kaozeas ar prezidant Obama e Kreizenn Egor Kennedy da embann e raktresoù evit an NASA. Freuziñ a reas an elfennoù eus programm Constellation ne oant ket liammet ouzh Orion war digarez ne oa ket bevidik ar programm. Kinnig a reas e-lec'h 6 milion dollar da sevel ur fuzeenn bounner nevez da vezañ prest a-benn 2015 gant ar pal kas tud betek orbit Meurzh a-benn kreiz ar bloavezhioù 2030.
Adheñchañ ar programm anvet Artemis
D'an e voe cheñchet politikerezh an NASA gant ar prezidant Trump, da gas war-raok ur programm da vont betek al Loar asambles gant embregerezhioù prevez, gant kefridioù da Veurzh ha pelloc'h da c'houde. Klask a raed kenaozañ strivoù an NASA, embregerezhioù prevez ha kenlabourerien etrebroadel da adkas tud war al Loar ha lakaat e plas pazennoù kentañ ergerzhadeg tud war Meurzh. Gant an diviz-se e voe lakaet e plas redioù ar programm (anvet Artemis da c'houde) liammet ouzh al Loar, gant programmoù bet labouret dija evel an egorlestr Orion, ar stasion-Loar Gateway, ar Servij Treuzdougen prevez ouzhpenn da grouiñ programmoù nevez evel ar Sistem Loarañ Tud. Choazet e oa bet diorren ar Sistem Loc'hañ Egor evel lestr pennañ da gas Orion tra ma vije kaset elfennoù all ar programm gant fuzeennoù prevez.
Kiyaksares
Kyaksares, anavezet ivez evel Uvar Kshatra, a oa roue ar Veded adalek 625 kent JK betek 585 kent JK, ha tad Astiages.
Alcide De Gasperi
Alcide de Gasperi (3 a viz Ebrel 1881 - 19 a viz Eost 1954) a oa ur politiker eus Italia hag a voe Kentañ Ministr e vro etre 1945 ha 1953. Sellet a reer outañ evel unan eus diazezerien Kumuniezh Europa, a-gevret gant tud evel Robert Schuman, Jean Monnet pe Konrad Adenauer.
E vuhez
D'ar mare-se ivez e voe savet Kumuniezh Europat ar Glaou hag an Dir, stumm kentañ Kumuniezh Europa, e 1951. Ur perzh bras a gemeras De Gasperi en dra-se, gant tud evel Robert Schuman, Altiero Spinelli, Jean Monnet, Konrad Adenauer pe Paul-Henri Spaak. E 1955 e voe anvet De Gasperi da brezidant Kumuniezh ar Glaou hag an Dir. Bez e voe ivez unan eus ar re a glaskas kas war-raok ar soñj da sevel ur politikerezh difenn europat.
Pierre Brice
Da 19 vloaz ez eas da vrezeliñ en arme c'hall e brezel Indez-Sina, ha goude e brezel Aljeria. Etre 1962 ha 1968 en doa c'hoariet e-barzh unnek film alaman savet diwar levrioù ar skrivagner Karl May, hag enno e c'hoarie Winnetou.
Cichlocolaptes
Cichlocolaptes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Pier
Pier zo un anv-badez en italianeg ha nederlandeg roet d'ar baotred. Ur stumm gwenedek eus Pêr e c'hall bezañ ivez.
Petaluma (Kalifornia)
Petaluma zo ur gêr e kontelezh Sonoma e Kalifornia, e Stadoù-Unanet Amerika. 61 917 annezad a oa e 2018.
Raismes
Raismes a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù: Cassini hag EBSSA
Premnoplex
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, eizh (8) isspesad dezho en holl.
Ulrike
Ulrike zo un anv-badez alamanek roet d'ar merc'hed.
Mortagne-du-Nord
Mortagne-du-Nord a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Ulrika
Ulrika pe Ulrica, zo un anv-badez svedek.
Avosetenn
Notennoù
Recurvirostra
Ferruccio Lamborghini
thumb|Ferruccio Lamborghini Ferruccio Lamborghini, ganet d'an 28 Ebrel 1916 e Cento ha marvet d'an 20 C'hwevrer 1993 e Perugia, oa ur greantour italian, savet gantañ ar merk kirri sport Lamborghini.
Amy Winehouse
Buhez ha micher
E 2003 ec'h embannas Amy Winehouse he fladenn gentañ Frank he devoe un degemer brav gant ar vurutellerien hag a voe anvet evit ar priz Mercury. E 2004 e c'hounezas ar priz Ivor Navello e rummad ar Gwellañ kanaouenn evit Stronger Than Me.
Cladorhynchus
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Federico III da Montefeltro
E vuhez
Ganet e oa e Gubbio. Mab bastard e oa da Guidantonio da Montefeltro, a oa kont Urbino, Gubbio ha Casteldurante, ha dug Spoleto. E vamm e oa Elisabetta degli Accomanducci. Hantervreur e oa da Oddantonio II da Montefeltro, a oa kont ha goude kentañ dug Urbino. En e yaouankiz e vevas e Venezia ha Mantova ma oa gouestlad.