cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teodorig Veur
Istor
Dilennet e voe da roue war an Ostrogoted e 474. War c'houlenn Zenon, impalaer roman ar reter, ez eas Teodorig hag an Ostrogoted, e 488, da adkemer Italia, a oa bet aloubet gant pobloù german. E miz Meurzh 493 e voe kemeret Ravenna ganto ha gant Teodorig e-unan e voe lazhet ar penn german Odoaker (Audawakrs) en doa kemeret lec'h an impalaer roman diwezhañ, Romulus Augustus. Emanvet e voe Teodorig da b-princeps Romanus (penn ar Romaned) ha ren a reas e-lec'h an Impalaer war Italia, Sikilia, Dalmatia ha Pannonia. Er brezel-se e voe skoazellet an Ostrogoted moarvat gant ar Vizigoted, ar skourr all eus ar C'hoted.
Les Sœurs Rondoli
Les Sœurs Rondoli zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, embannet e 1884.
Vytautas Landsbergis
En amzer ma oa Lituania en Unvaniezh Soviedel e oa kelenner sonerezh el Lietuvos Muzikos Akademija (Akademiezh Sonerezh Lituania) e Vilnius. Laket e voe e penn ar parlamant da c'hortoz (Seimas), pa voe embannet dizalc'hiezh ar vro e 1990, hag evel-se e voe, er fedoù, kentañ prezidant Lituania, eus an 11 a viz Meurzh 1990 betek ar 25 a viz Du 1992. Diwezhatoc'h e voe e penn ar Seimas adarre, eus ar 25 a viz Du 1996 betek an 19 a viz Here 2000, ha kannad e Parlamant Europa eus 2004 da 2014.
Elisabeth Christine von Braunschweig-Wolfenbüttel
He buhez
Kentañ bugel Ludwig Rudolf, dug Braunschweig-Wolfenbüttel hag e wreg Christine Luise von Öttingen e oa, ganet e Braunschweig e 1691.
Phlegopsis
Phlegopsis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Direct-to-video
An doareoù film spont, manga, gore pe pornografek a zo ar re embannetañ e-stumm an direct-to-video.
Jerome David Salinger
Jerome David Salinger, pe J. D. Salinger (hervez a zo skrivet war goloioù e levrioù), ganet d'an 1 a viz Genver 1919 e New York ha marvet d'ar 27 a viz Genver 2010 e Cornish (New Hampshire), a oa ur skrivagner stadunanat, brudet gant e romant The Catcher in the Rye.
Olivier Bellin
Pennadoù kar
Keginerezh Breizh
Goulven Pennaod
An enklasker war ar yezhoù keltiek ha war an drouizelezh
E 1989, daoust d'un diouer a ziplom a zoktorelezh e teuas da vout kelenner war ar yezhoù indez-europat e skol-veur Lyon III kent bezañ skarzhet abalamour d'e gealioù kenel-werinelour ha d'ar brud fall a oa o ren war ar skol-veur-se peogwir e tutas-hi meur a gelenner o doa labouret gant an Nazied hag eus an tu-dehou pellañ.
Segusiavi
N’anavezer ket mat harzoù ar vro annezet ganto, dreist-holl en hanternoz, met diwar ar pezh a lenner e skridoù Julius Caesar hag an douaroniour Klaudios Ptolemaios e c’haller lavaret e oant war harzoù ar Provincia roman, gant ar pobloù-mañ en-dro dezho : Aedui en hanternoz, Ambarri er biz, Allobroges er reter, Vellavi er c’hreisteiz hag Arverni er c’hornôg. Goude aloubadeg ar Romaned e oa o c’hêr-benn e Forum Segusianorum (kêr Feurs bremañ).
Taifa Arcos
Savet e oa en-dro da gêr Arcos de la Frontera, a zo hiriv ur gumun eus proviñs Cádiz, en Andalouzia.
Goulven Pennaod
Labour a ouiziegezh
Embann a reas pennadoù-skrid, troidigezhioù ha studiadennoù keltiek ha yezhadurel er c'helaouennoù Al Liamm, Emsav, Preder, Ogam, Tradition celtique ("Hengoun keltiek"), Études indo-européennes ("Studioù indez-europat"), Nouvelle École ("Skol nevez"), Annales de Bretagne ("Dielloù Breizh"), Hor Yezh, Diaspad...
Bazh
Ur vazh zo ur benveg moan ha hir, e koad alies, a servij d'an dud da veur a dra: kerzhout, en em harpañ, en em gannañ, ha traoù all c'hoazh.
Turdus libonyana
Anvet e voe Merula libonyanus (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant al loenoniour skosat Andrew Smith (1797-1872).
Masimilian Habsburg
Masimilian Habsburg zo bet anv tri den:
Cave canem (Gérôme)
Cave canem zo un daolenn gant al livour gall Jean-Léon Gérôme, ma weler ur prizoniad en ur gaoued. War ziskouez emañ er Musée Georges-Garret e Vesoul, kêr c'henidik an arzour.
C'hoarioù Tarod
Kleuboù zo e Breizh ha brudet eo re Gwerc'h-Breizh, Felger ha Pazieg e Breizh-Uhel.
San Biagio Platani
San Biagio Platani zo ur gumun e proviñs Agrigento, e Sikilia.
Sophie Prusia (Dugez Kourland)
Sophie von Preußen pe Sophie von Hohenzollern (en alamaneg), pe Sophie Prusia (1582-1610), a oa ur briñsez eus dugelezh Prusia, eus an Tiegezh Hohenzollern.
Merc'h e oa da Albrecht Friedrich von Preußen, dug Prusia, ha d'e bried Marie Eleonore von Jülich-Kleve-Berg (1550–1608), a oa merc'h d'an dug Wilhelm von Jülich-Kleve-Berg.
Leonhard Hess Stejneger
Resped
E 1900 e voe kaset gant ar Smithsonian Institution da Buerto Rico da studiañ stlejviled ar vro. Berraet e voe ar gefridi avat en abeg ma klañvaas ar skiantour e-pad teir sizhunvezh. Disoc'hoù an enklaskoù a voe embannet dindan an anv Herpetology of Porto Rico e 1904, a zo ur patrom hiziv an deiz c'hoazh. Bloaz war-lerc'h e voe Leonhard Hess Stejneger kannad ar Smithsonian Institution ha Mirdioù Broadel SUA e 5 Kendalc'h Etrebroadel al Loenoniezh e Berlin. Goude ar c'hendalc'h e labouras e mirdioù Berlin, Hamburg, Dresden ha kêrioù prusat all. Pa gemeras perzh er 6 Kendalc'h e Bern e 1904 e tastumas bronneged, evned, stlejviled, divelfenneged, amprevaned, kresteneged, blotviled ha plant e Suis, Bro-C'hall hag Italia, da lavaret eo rann gornaouegel an Alpoù, evit o c'heñveriañ gant ar studioù a oa bet graet e Norzhamerika. E 1905 e voe kannad ar Smithsonian e 4 Kendalc'h Etrebroadel an Evnoniezh e London, ma voe lakaet da ezel trebad Kendalc'hioù Etrebroadel al Loenoniezh betek e varv. Tri mizvezh-pad e chomas en Europa evit studiañ ar standilhonoù stlejviled ha divelfenneged eus Japan hag eus an Antilhez a oa war ziskouez e mirdioù Bergen, Kristiania, Stockholm, København, Köln ha Hamburg.
Enorioù
Dindan an anv Leonhard Hess Steineger Dindan an anv Leonhard Hess Stejneger
Tequixquiac
Tequixquiac zo ur gumun e stad Mec'hiko, e Mec'hiko. 84 km eus kêr Kêr-Vec'hiko. Nahuatlek eo hec'h anv. Santiago de Tequixquiac eo pennlec'h ar gumun.
Harpagus
Annezva
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, daou (2) isspesad dezho en holl.
Willem Barentsz
Willem Barentsz, pe Barents hervez ar stumm saoznekaet (1550 - 20 a viz Mezheven 1597) a oa ur moraer hag ergerzher Izelvroat.
Le Roi Candaule
Orin
Ur gontadenn gant Jean de La Fontaine zo anvet Le Roi Candaule et le maître en droit. Awenet eo bet Théophile Gautier marteze gant an daolenn Le Roi Candaule et Gygès, livet gant e vignon Joseph Ferdinand Boissard de Boisdenier e 1841.
An danevell
Ar roue Candaule a zo mezevennet e benn gant kened e wreg Nyssia. Un deiz e sav c'hoant dezhañ rannañ e vamerezh rak ar gened-se ma kinnig d'ur paotr yaouank ha koant Gygès, penn gwarded ar palez, da zont e kuzh da welout e bried en he noazh.
Katelin Foix, Infantez Navarra
Bugale
Pevar bugel he doe
San Fernando
San Fernando (e kastilhaneg) pe São Fernando (e portugaleg) eo ar sant katolik anavezet ivez evel Fernando III Kastilha, roue Kastilha. Meur a anv-lec'h zo en enor.
Myrmochanes hemileucus
Boued
N'eus ket bet embannet kalz tra war an danvez ; gouzout a reer, koulskoude, e vev diwar amprevaned ha kevnid moarvat ivez.
Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Suamerika, er c'hornôg d'ar stêr Amazon.
Arondisamant Fontainebleau
Arondisamant Fontainebleau a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Seine-et-Marne hag e rannvro Enez-Frañs.
Linda Hamilton
Linda Carroll Hamilton a zo un aktourez stadunanat ganet d’ar 26 a viz Gwengolo 1956 e Salisbury, Maryland (SUA). Anavezet eo evit c'hoari tudennoù kalet ha harpant. Brudet eo dreist-holl evit bezañ enforfet ouzh ar skramm tudenn Sarah Connor er filmoù skiant-faltazi The Terminator (1984), Terminator 2: Judgment Day (1991) ha Terminator: Dark Fate (2019).
Anavezet eo ivez evit bezañ bet Catherine Chandler en heuliad skinwel Beauty and the Beast. E-barzh he filmadurezh e kaver ivez ar film Dante's Peak hag an telefilm The Color of Courage. Ur gomedianez c'hoariva eo ivez.
Capodimonte (Lazio)
Capodimonte (penn ar menez e brezhoneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Viterbo, e Lazio.
Premonición a la Muerte de Joaquín Murieta
Perzh eo eus ar bladenn vinil Adelante ! a oa bet enrollet gant ar strollad Quilapayún ha deuet er-maez e 1975 e Bro-C'hall. Kentañ kanaouenn tu B ar bladenn an hini eo, just a-raok Sonatina.
Capranica (Lazio)
Capranica zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Arondisamant Melun
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Melun e 10 kanton (betek 2014) hag e 91 kumun :
Loucelles
Loucelles a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Mel Gibson
Mel Columcille Gerard Gibson a zo un aktour, rener filmoù, produour stadunanat, ganet d'an 3 a viz Genver 1956 e Peekskill, Stad New York, er Stadoù-Unanet. D'an oad a 12 vloaz ez eas da Aostralia da chom gant e dud. Tapet en devoa brud gant an heuliad filmoù Mad Max ha Lethal Weapon. Goude en deus savet e di produiñ filmoù ha kaset da benn filmoù bet graet berzh bras ganto, Braveheart (1995), We Were Soldiers (2002) ha The Passion of the Christ (2004) en o zouez.
Coeligena
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, un isspesad ha tregont (31) dezhe en holl.
Arondisamant Provins
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-et-Marne d'ar 1 a viz Genver 2017. 179 kumun zo en arondisamant Provins bremañ.
Zonotrichia querula
Annez
Kavout a reer ar spesad e Norzhamerika, e hanternoz-kreiz ha kreiz Kanada.
Smicrornis brevirostris
Anvet e voe Psilopus brevirostris (kentanv) da gentañ-penn (e 1838) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881) : ar spesad nemetañ er genad Smicrornis an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha larvenned dreist-holl.
Tryleg
Ganet e voe Bertrand Russell e Tryleg e 1872.
Bismarck
Pennadoù kar
Bismarck
Le Mesnil-Patry
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant pemp kumun all d'ober ur gumun nevez: Thue-et-Mue.
Kloerdi
Ar c'hloerdioù zo deuet war wel adal ar 17vet kantved, da heul un dekred statudet gant Sened-Meur an Iliz katolik roman dalc'het e Trento (1545-1563). Betek neuze, e veze stummet an dañvez-beleien er skolioù-meur, e-giz ar vedisined hag an dud a lezenn (an holl aotrouien o saeoù du). Padal, deuet e oa ar skolioù-meur da vezañ kontammet gant ar menoioù nevez oc'h elbikat ouzh beli Rom. Sant Charlez Borrome (1538-1584) an hini oa a grouas ar c'hloerdi kentañ en eskopti Milano.
Claude Le Petit
Claude Le Petit (Pariz, 1638-1662) zo ur skrivagner libertin gall.
Atoll Lihou
Lihou zo un atoll er Mor Kouralek, er biz da Aostralia.
Malevil
Malevil zo ur romant gallek a skiant-faltazi bolitikel skrivet gant Robert Merle hag embannet e 1972.
Heliangelus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
Christian VII
Taolioù-stad
En 1784 eta e teuas mab yaouank Christian VII, Frederig (1768 - 1839), da gemer ar rejantiezh digant e lezvreur nammet (ha 15 vloaz koshoc'h) ar Frederig all. Neuze e voe kaset da benn un toullad kemmoù heñvelik ouzh ar re boulc'het gant Johann Friedrich Struensee, ha fall e krogas ar brezelioù ouzh Napoleon.
E varv
Klañv ha foll da vat e oa Christian VII pa varvas e kastell Rendsburg, e Schleswig, en 1808.
Kumuniezh kumunioù Koad Alan hag ar Menez
An anv
Dont a ra anv an etrekumuniezh eus hini Koad Alan, ur goadeg, ha hini ar Menez, ur vroig.
Rick Riordan
Familh
Bevañ a ra gant e wreg hag e zaou vab. Loened : Daou gazh du hag ur c'hi a zo dezhañ. E-pad e amzer vak : Plijout a ra dezhañ lenn, neuial, seniñ gitar ha beajiñ gant e familh. C'hoari a ra ivez c'hoarioù video gant e vugale.
Oberennoù lennegel
Levrioù plijusañ skrivet gantañ e-unan : Ur goulenn diaes evit ur skrivagner eo. Evel goulenn peseurt bugel a zo ho hini karetañ. Karout a ran anezho holl evit meur a abeg disheñvel.
Frederikshavn
thumb|240px|Un iliz e Frederikshavn
Frederikshavn kommuna
Fabrica di Roma
Fabrica di Roma  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Viterbo, e Lazio.
Tre'r-gaer
E parrez Llanfihangel Troddi emañ Tre'r-gaer.
Kandaules
Platon
Hervez Ar Republik, oberenn Platon, en devoa Gyges, ur mesaer yaouank, kavet ur walenn war gorf ur ramz marv. Hag eñ da gemer ar walenn hag a oa ur walenn hud (mojenn gwalenn Giges), dezhañ da vout diwelus. Ganti ez eas da gousket gant gwreg ar roue. Goude-se en em glevas gant ar rouanez da lazhañ ar roue ha da gemer ar galloud.
Kroaziadeg ar Vugale
Er Grennamzer e reer anv eus kroaziadegoù all ivez a oa bet graet gant tud eus ar bobl ha ne oant ket renet gant uhelidi, evel Kroaziadeg ar Vesaerien, e 1251 hag e 1320.
Jon Mirande
Buhez
Gant Txomin Peillen e krouas ar gealouenn Igela, euskaldun heterodoxoen errebista e 1962. C'hwec'h niverenn a yeas d'ober heuliad niverennoù ar gelaouenn-se hogen soñjal a rae dezho bout rakwelourion ha dispac'hourion el lennegezh euskarek.
Alix von Hessen-Darmstadt
Alix von Hessen-Darmstadt, pe Victoria Alix Helena Louise Beatrice von Hessen und bei Rhein, pe Aleksandra Fiodorovna Romanova (en ruseg : Александра Фёдоровна Романова), ganet d'ar 6 a viz Mezheven 1872, ha drouklazhet d'ar 17 a viz Gouhere 1918, a oa ur briñsez alaman, eus Hessen-Darmstadt, ha pried an tsar Nikolaz II. Brudet eo he mignoniezh ouzh Grigori Raspoutin. Lakaet eo bet da santez gant an Iliz reizhkredennek.
Trapani
Trapani (distaget [] en italianeg ; skrivet Tràpani e sikilianeg) zo ur gêr hag ur gumun e kornaoueg Sikilia, en Italia. Kêr-benn Proviñs Trapani eo. E dibenn 2013 e oa 69,293 a dud o chom enni. Ur porzh pesketa bras eo.
Anne Sofie von Otter
Merc'h eo d'an diplomat svedat Göran Fredrik von Otter (1907–1988), ha c'hoar d'ar skrivagnerez Birgitta von Otter.
Enna
En Enna ez eus ur skol-veur, unan eus ar peder skol-veur a zo e Sikilia.
Dugelezh Kourland
An dugelezh-se a voe anezhi adal 1562 betek 1569 evel rann eus Dugelezh Veur Lituania, hag adal 1569 da 1726 eus Kenunaniezh Pologn ha Lituania.
Accipiter
Kant pevar isspesad ha tregont (134) en holl.
Binn Bhán
Binn Bhán, hervez an iwerzhoneg, pe Benbaun, hervez ar saozneg, zo ur menez e kontelezh Gaillimh, en Iwerzhon. Ar menez uhelañ eo er gontelezh, gant 729 metr uhelder, hag an dekvet menez uhelañ eo en enezenn a-bezh.
Iliz-veur Kastell-Paol
Iliz ar C’hemenn da Varia a voe war aspadennoù un iliz-veur roman eus an. Enni ez eus un nev heverk eus an e maen-raz eus Caen, zo dibar pe dost e Breizh, hag ur c’heur e greunit eus ar. An tour nerzh zo ennañ tri c’hloc’h en tu-hont da dri c’hantved, en o zouez ar c’hloc’h-boud koshañ eus Breizh, zo div donenn a bouez ennañ, hag a voe teuzet e 1563. Ar c’horzennoù, a sav betek 50 m diouzh an douar, zo eus dibenn ar. Deuet e oa an iliz-veur d’he ment pa oa bet ouzhpennet chapelioù-kazel dezhi er. 80 m eo an iliz-veur en he hirañ, 16 m hec’h uhelder dindan ar volz, 44 m he led etre ar c’hroazennoù.
Galbiate
Galbiate zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
Wanborough (Wiltshire)
Istor
Meneget eo Wanborough er Gronikenn Angl-ha-Saoz, gant an anv Wôdnes-beorg, ur stumm hag a zo aet diwezhatoc'h da Wodnesborough ha goude-se da Wanborough, , ,.
Alan Heusaff
Goude an Eil Brezel-bed
E-pad e amzer vak ha war e leve e labouras evit ar yezhoù hag ar sevenadurioù keltiek, hag evit emrenerezh politikel ar broioù keltiek. Enoret e voe e 1986 gant priz an Phiarsaigh (Gradam an Phiarsaigh), roet dezhañ gant ar prezidant iwerzhonat Patrick Hillery. Er memes bloavezh e voe dilennet da varzh Goursez Kembre en Eisteddfod. Gouest e oa da gomz ar c'hwec'h yezh keltiek a-vremañ, koulz hag ar saozneg, ar galleg hag an alamaneg.
Yezhoniour breizhat
Tra ma oa Heusaff o stourm taer evit yezh ha sevenadur e vro nevez, n'en doa ket paouezet morse da vrudañ ar brezhoneg, ha da stourm evit dizalc'hiezh Breizh. Kentelioù brezhoneg a roe e-pad e amzer vak e Dulenn, ha dont a reas da vezañ ur c'hazetenner strujus evit ar c'helaouennoù Argoad (1957-1959), Breton News (1960-1972), Carn (adalek 1973). Kenlabourat a reas ivez gant kelaouennoù brezhonek e Breizh, evel Hor Yezh, Galv, Bremañ, Gwalarn, Arvor, Ar Bed Keltiek, An Amzer hag Al Liamm. Embannet e voe ar geriadur hollvrezhonek kentañ, Geriadur Brezhoneg, gant An Here e 1995, a-drugarez da genlabour Heusaff peurgetket. Embann a reas Heusaff e-unan ur geriadur eus e rannyezh dezhañ: Geriaoueg Sant Ivi.
Al-Hadi
Ar pevare kalif abbasit (785-786), war-lerc'h e dad, e voe Al-Hadi, ganet e 764 ha marvet e 786.
Rudolf Iañ Alamagn
Kont Swabia e oa, hag eñ an hini kentañ eus an Habsbourged da lakaat e zorn war dugelezhioù Aostria ha Styria, hag a chomas en tiegezh e-pad 600 vloaz.
Dimezioù ha bugale
E 1253 e timezas Rudolf von Habsburg en Elzas da Gertrud von Hohenberg (* 1225; † 1281), ha pevarzek bugel o doe:
Alexandre de Rhodes
Alexandre de Rhodes (Avinhon, 15 Genver 1591 - Isfahan, 5 Du 1660) a oa ur Jezuist gall hag a voe misioner en Azia.
Hervé Pellois
Resped
E miz C'hwevrer 2012 e voe taolet er-maez eus ar PS abalamour ma oa aet war ar renk a-enep emstriver ofisiel ar strollad. D'ar 17 a viz Mezheven avat e voe kaset da gannad, evit pastell-vro Gwened, trec'het gantañ François Goulard, gant Anne Phelippo-Nicolas da eilerez. Neuze e tilezas e garg a guzulier-kanton, hag an hini a vaer e 2014. Anne Gallo an hini a gemeras e lec'h e Sant-Teve.
Nag a Wad
Ar pezh-c'hoari
Goude brezeliñ e Troia (skrivet Troaz gant an oberour) ez eo distroet ar roue Agamemnon en Argos. Hag eñ manet kousket ez eo kontellet en e gambr da noz gant Aigistos (skrivet Egistes gant an oberour), kamarad kleiz ar rouanez Klytaimnestra (skrivet Klitemnestra gant an oberour). Padal, klemmoù ar roue war e dalaroù a zo bet klevet gant e verc'h Elektra a zegouezh er rakkambr e-lec'h m'emañ Klytaimnestra o c'hortoz. Buan a-walc'h ez eo diskoachet ar voualc'h war he neizh gant Elektra ez eo kinniget ur marc'had dezhi gant ar muntrer evit ma tavo-hi war gement-se.
Bretagne (Indre)
Bretagne zo ur gumun c'hall e departamant Indre hag er rannvro Centre-Val de Loire e Bro-C’hall.
Saint-Martin-de-Fontenay
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Iliz katolik Sant-Varzhin, 1962
Llanbadarn-y-garreg
Llanbadarn-y-garreg zo unan eus al lec'hioù diazezet gant sant Padarn e Kembre, hervez a gonter.
Oanez
Oanez zo un anv-badez brezhonek, ral a-walc'h. Implijet e vez dreist-holl da dreiñ an anv Agnes.
Angharad ferch Owain
Angharad ferch Owain (marvet e 1162) a oa ur briñsez vrezhon, mamm da Owain Gwynedd.
Beg Kêr Penn Hir
Beg Kêr Penn Hir, pe Beg Penn Hir, zo ur beg-douar lec'hiet e Lokmaria-Kaer hag a verk, a-gevret get tour-tan Porzh-Noaloù (gourenez Rewiz), ar strizh-mor a zigor àr pleg-mor ar Mor Bihan. Enni e kaver delwenn vras Intron-Varia Kêrdro, kizellet get Jules-Charles Le Bozec, ha Taol-vaen ar Vein Plat.
Edmond Jouhaud
Edmond Jules René Jouhaud, deuet er bed d'an 2 a viz Ebrel 1905 e Bousfer (Aljeria) ha tremenet d'ar 4 a viz Gwengolo 1995 e Royan (Charente-Maritime, Bro-C'hall), a oa ur jeneral en aerlu gall.
Else Hansen
Cathrine Marie Mahs (Else) Hansen (1720 – 4 a viz Gwengolo 1784), anavezet ivez evel Madam Hansen, a oa serc'h da Frederik V, roue Danmark ha Norge.
Eur
An eur zo ur muzul amzer. Peder eur warn-ugent zo en un deiz.
Itron Brassempouy
Intron Brassempouy, a vez graet anezhi an Intron he c'habell ivez, pe c'hoazh Gwener Brassempouy, zo un delwenn ivor mammout diglok. Unan a goshañ skeudenn un den eo. Kizellet eo bet e-kerzh Henoadvezh diwezhañ ar Maen (Sevenadur La Gravette, etre 29 000 ha 22 000 blez zo).
Varecia variegata
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, delioù, frouezh ha hugennoù.
Girolamo Frescobaldi
Dreistdonezonet e oa en e vugaleaj, ha heuliet en devoa kentelioù Luzzasco Luzzaschi (~1545-1607) e Ferrara kent bout levezonet gant sonaozourion all, en o zouez Claudio Merulo (1533-1604), Ascanio Mayone (~1565-1627) ha Giovanni Maria Trabaci (~1575-1647).
Buhez
D'an 18 a viz C'hwevrer 1613 e timezas gant e serc'h Orsola Travaglini, alias Orsola del Pino. Div verc'h ha tri mab o devoe etre 1612 ha 1619.
Payns
Payns (distaget [] e galleg) zo ur gumun c'hall, en departamant Aube, e reter Bro-C'hall.
Per Roy
Per Roy, ganet e Montroulez d'an 10 a viz Genver 1904 ha marvet e Roazhon d'an 21 a viz Mezheven 1984, a oa un emsaver breton hag ur skrivagner brezhonek.
Marie-Thérèse Bro-C'hall
Marie-Thérèse Bro-C'hall (pe Marie-Thérèse de France e galleg) zo anv teir friñsez c'hall, disklêriet evel Bugale Bro-C'hall :
Dedza (distrig)
Dedza zo un distrig eus Malawi.
Kampionad danat an echedoù
Kampionad danat an echedoù eo kampionad hiniennel broadel an echedoù e Danmark. E 1910 e voe krouet ar c’hampionad gant an Dan Skak Union ("Uniad Danat an Echedoù").
Kumuniezh kumunioù Kreiz Aodoù-an-Arvor Galloud 4
Edo he sez e Ploheg. He frezidant diwezhañ oa Joseph Le Vée, maer Pleneventer
Pandy
Pandy pe Y Pandy ("milin-gomm" e kembraeg) zo anv meur a lec'h e Kembre :
Kib vell-droad ar bed 1954
Kib vell-droad ar bed 1954 a zo ur gevezadeg-sport hag a oa bet dalc'het, evit ar pempvet gwech, e Suis eus ar 16 a viz Mezheven d'ar 4 a viz Gouere 1954.
Maria Theresia Aostria (1816–1867)
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Ferdinando II an Div Sikilia, intañv eus e bried kentañ. Daouzek bugel he deus bet:
Fernando (disheñvelout)
Fernando a c'hall bezañ meur a dra :
Lilongwe (distrig)
Lilongwe zo un distrig eus Malawi, ennañ kêrbenn ar vro, Lilongwe.
Kib vell-droad ar bed 1950
An eil gwech e oa da Gib ar bed bezañ aozet e Suamerika da-heul an dalc'h en Europa (Bro-C'hall) e 1938.
Sarnau
Sarnau zo un anv-lec'h e Kembre hag en Alamagn. Disheñvel eo distagadur an anvioù kembraek hag alamanek avat.
Llanbister
Llanbister zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreiz Powys, e Sir Faesyfed kozh. Emañ etre Llandrindod, er c'hreisteiz, hag Y Drenewydd, en hanternoz.
Den leon
An den leon zo un delwenn ivor mammout, 29,6 cm sav dezhi, kizellet 40 000 blez zo e-kerzh Henoadvezh diwezhañ ar maen (Sevenadur Aurignac). Skeudennet ez eus bet ur boud dezhañ korf un den ha penn ul leon. Koshañ skeudennadur loenheñvel eo ha koshañ kizelladur diarluniek eo.
Menez Du (disheñvelout)
Menez Du a c'hall ober dave da veur a venez dre ar bed :
Colleville-sur-Mer
Monumantoù ha traoù heverk
Nijour e oa er Royal Air Force. Mervel a reas d'an 28 a viz Du 1940 e-pad an Eil brezel-bed.
Pärnu
Er Grennamzer e oa Pärnu unan eus kêrioù Kevre an Hansa.
Abc'hazia
Poblet e oa gant war-dro 242 000 a annezidi (e 2012) ha 8 432 km2 eo gorread ar vro.
Bustillo de la Vega
Bustillo de la Vega zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
Eulemur albifrons
Eulemur albifrons a zo ur spesad primated eus kerentiad al Lemuridae.
Bustillo del Páramo de Carrión
Bustillo del Páramo de Carrión zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
Arondisamant Rochechouart
Arondisamant Rochechouart a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Haute-Vienne hag e rannvro Akitania-Nevez.
Dienn-skorn
thumb|Un dienn-skorn en ur c'hop, gant dienn trapet, siros chokolad hag ur c'halfrezennig. thumb|Un dienn-skorn flamboez. Dienn-skorn pe koaven-skorn zo boued skornet graet gant dienn (pe laezh), sukr hag un dra ouzhpennet evit he blaz: frouezh pe temz. Komz a reer eus ur skornenn ivez.
Miret e vez an dienn-skorn en ur skornerez. Kregiñ a ra da deuziñ pa vez lakaet er-maez anerzhi. Debret e vez da zibenn-pred alies, gant ul loa en un asied pe ur goupenn, met ivez lipet eeun war-bouez ur c'horned. Gallout a ra bezañ servijet gant un dibenn-pred all, da skouer un tamm gwastell, pe bezañ un aozenn eus ur wastell.
Vellezzo Bellini
Vellezzo Bellini zo ur gumun eus Italia,  e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia.
Einkommende Zeitungen
Goude 1652 e voe renet ar gazetenn gant Christoph Mühlbach ha cheñchet an anv, daoust ma kendalc'he da vezañ moullet gant T. Ritzsch. A-hed ar bloavezhioù e emdroas ar gazetenn hag e cheñchas an titl anezhi meur a wech, ma gallout a reer lavaret e teuas er-maez betek dibenn 1918. Setu titloù ar c'hazetennoù a zo deuet war-lerc'h an Einkommende Zeitungen :
Gladys
Tud
Un anv diouzh ar c'hiz eo bet Gladys er broioù saoznek e dibenn an XIXvet kantved.
Bustillo
Bustillo zo un anv-lec'h spagnolek, ha hini meur a gumun e Spagn.
Borgo San Siro
Borgo San Siro zo ur gumun eus Italia,  e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia, en tolead anvet Lomellina ar reter. 953 a dud zo enni o chom.
Ar c'hovel
Planedenn al livadur
Evel kalz eus ar poltredoù graet gant Goya eus tud ar bobl ne voe ket gwerzhet an daolenn e-pad e vuhez, ha chom a reas gant e vab ken na voe prenet gant ar roue gall Louis-Philippe Iañ evit ar Galerie Espagnole a oa e Mirdi al Louvre, ma voe war ziskouez eus 1838 da 1851, ha neuze e voe kaset da Vro-Saoz. E 1853 e voe gwerzhet e Christie's en Londrez, ha prenet evit mont da greskiñ an Dastumad Frick.
Llandrinio
Gouestlet eo iliz Llandrinio da sant Trunio (Trinio). E 1775 e oa bet savet ar pont kozh, dreist an Havren, a weler e-kreiz ar gêriadenn.
E kumuniezh Llandrinio emañ ivez kêriadennoù Sarnau, Arddlin ha Rhos.
Johannes Tauler
Johannes Tauler (Taulerus e latin), ganet eo bet e Straßburg war-dro 1300 hag aet eo da Anaon d'ar 15 a viz Mezheven 1361 er memes kêr, a oa un teologour ha prezeger dominikan kevrinek elzasat.
Bayona
Bayona zo un anv-lec'h spagnolek:
Fonoi
Er meurgan Skoed Herakles, lakaet war gont Hesiodos, e lavarer Fonos eus unan eus ar skeudennoù war skoed an haroz.
Epinecrophylla
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pemzek (15) isspesad dezhe en holl.
Arondisamant Kolmar-Rappoltsweiler
Krouet e oa bet an arondisamant d'ar 1 a viz Genver 2015 eus arondisamant Kolmar hag arondisamant Rappoltsweiler.
Bustillo del Páramo (León)
Bustillo del Páramo  zo ur gumun eus Proviñs León, e Spagn.
Villares de Jadraque
Villares de Jadraque zo ur gumun e proviñs Guadalajara
Koñchennou ar Gouelan Masklet
Koñchennou ar Gouelan Masklet zo anv ur gontadenn savet gant Yann Bijer, embannet e div levrennig, gant Emgleo Breiz e 2004 ha 2006, ha pladennoù enrollet d'o heul.
Eulemur albocollaris
Labourioù skiantel nevez a seblantfe diskouez e vije Eulemur albocollaris an hevelep taxon hag Eulemur cinereiceps.
Annez
Brosezat eo e Madagaskar.
Rakig melen
Ar rakig melen a zo un evn, Coturnicops noveboracensis an anv skiantel anezhañ.
Emgann Baghdad (1258)
An tu kreñv a voe gant penn bras ar Vongoled, Hulagu Khan e anv, e 1258 ouzh kêr Baghdad, bet kêrbenn impalàerded an Abbasided, kêrbenn Irak hiziv. Distrujet e voe kêr, ha roet lamm d'an eil tierniezh kalifed islamat : an Abbasided.
Velibor Vasović
Velibor Vasović, bet ganet d'an 3 a viz Here 1939 e Požarevac (Rouantelezh Yougoslavia d'ar mare-se) ha marvet d'ar 4 a viz Meurzh 2002 e Beograd, a oa ur melldroader etrebroadel ha gourdoner serb.
Radio Naoned
Istor ar radio
Krouet eo bet Radio Naoned diwar intrudu sipailh Radio Kerne e 2018 peogwir e vanke ur radio e brezhoneg er vro-mañ, e-lec'h ma oar brezhoneg 2 % deus ar boblans, kalzig tud yaouank en o zouez. Hervez selaouerien e oa ivez ur mod da lakaat an dud deus kornog Breizh da zerc’hel ul liamm gant ar brezhoneg en Naoned. Goude bezañ savet ar goulenn ouzh ar CSA evit kaout an droad da skignañ e oa bet gortozet bloaz hanter a-raok kaout ur respont pozitivel. Evit brudañ ar radio ez eus bet graet emvodoù publik gant skipailh Radio Kerne Naoned. Skignet eo bet an abadenn gentañ ur bloaz goude e vefe graet anaoudegezh gant ar studio, da lavaret eo e 2019. Podcastoù a oa dija skignet war internet abaoe miz Mae 2019. Ar studio zo e Sant-Ervlan, er greizenn Yezhoù ha Sevenadur, e-kichen ur skol Diwan, e bannlev Naoned. Ar radio zo skignet war an RNT peogwir eo saturet ar vandenn FM e Naoned. Ar radio kentañ war ur frekañs niverel en ur yezh vinorelaet e Frans eo.
Programmoù
Gellout a raer kavout podcastoù an abadennoù war lec’hienn Radio Naoned.
Arc’hantaouiñ
100.000€ eo budjed ar bloavezh kentañ. Ar Redadeg he deus roet 30.000€ hag ur c’houlzad crowfunding a oa bet lañset evit rastellat arc’hant da grouiñ ar radio. Sikouret eo gant Rannvro Breizh.
Lete
Lete (henc'hresianeg : Λήθη / Lếthê, « ankounac'h ») e oa doueez an ankounac'h e mojennoù Henc'hres.
Faustino Oramas
Faustino Oramas, ganet d'ar 4 a viz Mezheven 1911 e Holguín, ha marvet eno d'ar 27 a viz Meurzh 2007, zo ur c'haner ha sonaozour kuban, lesanvet El Guayabero. Brudet eo e sonioù fentus, daou ster dezho alies.
Calamanthus cautus
Calamanthus cautus (Hylacola cauta kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.
La Bretagne (kazetenn)
An deroù
Diwar atiz Jacques Guillemot, a oa rener ar fritur Chancerelle e Kemper hag ur stourmer eus an tu-dehou pellañ e voe krouet ar Société des éditions bretonnes (S. E. B.) e 1941 gant harp ar pennadurezhioù gall, p'en devoe ur yalc'had digant prefed an Il-ha-Gwilen. Hervez Y. Fouéré, n'eus bet emell ebet digant ar pennadurezhioù alaman en deroù, ar C'hallaoued o vout asur ne bouezje ket an S. E. B. war-du an disrann daoust da vezañs izili gozh al lusk L'Heure Bretonne er gevredigezh.
Llandysilio (Powys)
Llandysilio zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh eus Kembre, e biz Powys, e Sir Drefaldwyn kozh. Emañ war lez reter ar stêr Efyrnwy, war harzoù Bro-Saoz.
Margarete von Sachsen (1840-1858)
He zud
thumb|Margarete von Sachsen
Merc'h e oa d'an dug Johann Iañ von Sachsen (1801-1873), breur d'ar roue Friedrich August Saks, ha da Amalie Auguste Bavaria. Nav bugel o doa ha margeret e oa an eizhvet anezho. Kalz anezho a varvas yaouankik.
Dimeziñ
Dimeziñ a reas da 16 vloaz d'he c'henderv Karl Ludwig von Österreich, breur da Franz Joseph Iañ. Bugel ebet n'o doe.
Cuevas de Provanco
Cuevas de Provanco  zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Susurro
Susurro (Chuchumuchu e brezhoneg) zo ur pezh sonerezh-benveg, 2:49 e badelezh, bet savet gant ar c'haner-sonaozer chileat Rodolfo Parada.
Estreget ar gitar klasel e klever binvioù hengounel all eus an Andoù ivez evel ar charango hag ar zampoña.
Karl Ludwig Aostria
Karl Ludwig Joseph Maria Aostria, ganet e 1833 e kastell Schönbrunn ha marvet eno ivez e 1896, a oa arc'hdug Aostria, breur da Franz Joseph Iañ, Impalaer Aostria.
Maria Tereza Portugal (1793-1874)
He buhez
María Teresa a oa kentañ bugel ar priñs portugalat João, a voe Roue Portugal evel João VI, hag e bried an infantez spagnol Carlota Joaquina de Borbón, hag o doe nav bugel en holl.
Brezel-diabarzh
Ne oa ket troet Maria Tereza gant ar mennozhioù nevez, ha harpañ a reas he breur Miguel Iañ a-hed Brezel-diabarzh Portugal, eus 1826 da 1834. Kemend-all a reas gant he breur-kaer Carlos de Borbón e Spagn.
Michael Sata
E penn ar strollad politikel PF (Patriotic Front) e oa ha bet eo ministr e gouarnamant Frederick Chiluba er bloavezhioù 1990. Lakaat a reas e anv e dilennadeg prezidantel 2006 hag a gollas a-enep Levy Mwanawasa. Pa varvas hemañ e 2008 e voe aozet un dilennadeg evit envel ur prezidant da vont betek 2011. Trec'het e voe Sata gant Rupiah Banda.
Cwm Garw
E 2011 e oa 7,784 a dud o chom e kumuniezh Cwm Garw hag 713 anezho a oa kembraegerien (9,5%).
Théodore Pilven le Sévellec
E vuhez
Hiziv ne gaver ken an anv Pilven le Sévellec e Breizh.
Coracornis
Coracornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1918 gant an evnoniour stadunanat Joseph Harvey Riley (1873-1941).
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Gebweiler
Gebweiler zo ur gumun e departamant ar Roen-Uhel hag er rannvro Elzas, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Gebweiler e oa betek ar 1 a viz Genver 2015.
Milhau
Pennlec'h arondisamant Millau eo.
Emgann Tudela
C'hoarvezout a reas an emgann c'hwec'h miz goude emsavadeg an Dos de Mayo, e Mae 1808.
Tropaeum Alpium
Istor
Servijañ a rae an tour-se da verkañ an harzoù etre an div broviñs roman, Italia ha Narbonensis.
Rallina
Rallina a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1846 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Eskopti Kemper ha Leon
Roll eskibien an eskopti
Pennad pennañ : Eskibien Leon
Archosauria
An Archosauria zo ur gladenn amnioted diapsidek. An evned a vremañ hag ar c'hrocodilia eo ar nemetañ a chom bev hiziv an deiz. Emañ ivez holl an dinosaored na oant ket evned hag a zo aet da get er strollad-se, gant kalz strolladoù loened kar d'ar c'hrocodilia, hag ar pterosaored. Ur "strollad kurunenn" eo ar strollad-se hag a vod "hendadoù" kumun tostañ an evned a vremañ hag ar c'hrocodilia. Rannet eo e div gladenn : Crurotarsi, enni ar c'hrocodilia hag ar spesadoù kar aet da get, hag Avemetatarsalia, enni ar pterosaored hag an dinosaored (al laboused an hini eo kladenn vev diwezhañ an dinosaored).
Eulemur cinereiceps
Disklêriet eo bet al loen bezañ en arvar gant an International Union for Conservation of Nature (IUCN) ("Unaniezh Etrebroadel evit Mirerezh an Natur, UEMN").
Aerodramus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad warn-ugent a ya d'ober ar genad :
Gallgasaouriezh
Ar c'hallgasaouriezh eo ar gasoni ouzh ar C'hallaoued, ouzh Bro-C'hall, ouzh ar galleg, ha kement tra a zo gall. Enebet e vez alies ouzh ar c'hallgarouriezh. Broioù zo a vez brudet da vagañ kasoni ouzh Bro-C'hall (Bro-Saoz, Aljeria a-wechoù), met pa seller a dost n'eo nemet afer un nebeud tud, ha ken bras all, hogen didrousoc'h, e vez ar c'hallgarouriezh enne ivez alies.
Bro-Saoz e vije ar vro ma verv ar c'hallgasaouriezh, abaoe Janed Ark a vije bet lazhet ganto a-hervez, pa lavar istorourien zo e voe devet gant Gallaoued evelti.
Brezelioù Napoleon
Brezel ar C'hentañ Kenunaniezh, e 1809
Kentañ Kenunaniezh a vez laret eus an unaniezh a voe savet, entre 1792 ha 1797, gant ar broioù europat a-enep Republik Bro-C'hall, nevez disroueet.
Brezel ar Pempet Kenunaniezh, e 1809
D'an 2 a viz mae 1808 en em savas ar bobl e Spagn a-enep arme c'hall ar roue gall Joseph Bonaparte. Echuiñ a reas ar brezel en 1814 pa voe adlakaet en e lec'h ar roue spagnol Fernando VII, ha pa voe aloubet kreisteiz Bro-C'hall.
Hybris (mitologiezh)
Hervez Aesc'hulos e oa merc'h da Dyssebeia (an Dizeoliezh), hervez Caius Julius Hyginus e oa merc'h da Nyks, (an Noz) ha d'an Erebos.
Rhuthun
Ur c'hastell kozh zo e kêr, unan savet war-dro 1280, hag a voe distrujet e-pad Brezel Diabarzh Bro-Saoz hag adsavet en d'ober ul leti bras. E deroù ar Grennamzer e oa Rhuthun kêr bennañ bro Dogfeiling, unan eus ar c'hombodoù a oa e kantrev Dyffryn Clwyd.
Blue Öyster Cult
Anv hag arouez
Diwezhatoc'h e kinnigas Allen Lanier lakaat un daouboent war an O, daoust d'ar buruteller Richard Meltzer (ganet e 1945, hag ivez ur pozier evit BÖC) lavaret e kinnigas an Ö kerkent ha degemeret an anv gant ar strollad, "en abeg da neuz wagneriek an heavy metal". Diwezhatoc'h e teuas an daouboent da vout diouzh ar c'hiz en anvioù strolladoù heavy metal, evel Motörhead pe Mötley Crüe a-douez reoù all.
Dilma Rousseff
Dilma Rousseff, ganet d'ar 14 a viz Kerzu 1947 e Belo Horizonte, a zo ur bolitikourez eus Brazil, dilennet da brezidantez he bro e miz Here 2010, hag addilennet e miz Here 2014 gant 51,46% eus ar mouezhioù. Skarzhet e voe eus ar galloud d'an 31 a viz Eost 2016 dre abeg aferioù arc'hant ha breinadur.
Plom al Larzac
Unan eus an hirañ skridoù galianek anavezet eo. E welout a c'haller e mirdi kêr Millau.
Blue Öyster Cult
1987-bremañ : Imaginos ha troiadoù
E-pad dek bloavezh e chomas Blue Öyster Cult war leurennoù ar bed hep embann pladenn ebet, ha distabil e voe ar bagad tro-dro da D. Roeser, E. Bloom hag A. Lanier pa veze ret bepred kavout un taboulinaouer ha/pe ur soner gitar-boud.
Andreis
Andreis zo ur gumun eus  Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Sent Laurenç e Bretanha
Sent Laurenç e Bretanha e bearneg, Saint-Laurent-Bretagne  e galleg, a zo ur gumun en departamant ar Pireneoù-Atlantel e c'hall.
Sevenadur Acheulean
Teknikoù
An daouduegoù hag ar bouc'haligoù zo heverk ag an Acheulean.
Altkirch
Altkirch zo ur gumun e departamant ar Roen-Uhel hag er rannvro Elzas, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Altkirch eo.
Diana Spencer
Diana Spencer zo ur briñsez saoz. Ganet e oa bet d'ar 1añ a viz Gouere 1961 e Sandringham (Norfolk, Bro-Saoz) ha marvet d'an 31 a viz Eost 1997 en ur gwallzarvoud e Pariz (Bro-C'hall). Dimezet e oa da Charles, Priñs Kembre, mab da Elizabeth II ha da Philip, Dug Dinedin.
Aviano
Aviano  zo ur gumun eus  Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
L'Atalante
An danvez
Mestr ar gobar L'Atalante eo Jean hag eurediñ a ra da Juliette, ur gêriadennadez yaouank. Kenkent hag echu an eured e vage an dud nevez war-du Pariz, leuniet kalon Juliette a levenez. Koulskoude ne vo ket Jean evit bale e wreg e kêr-benn Bro-C'hall dre m'eo distroet Jules gozh, eilmestr ar vag, re ziwezhat ha... mezv-dall. An deiz war-lerc'h e c'hell ar vaouez yaouank mont dre straedoù Belleville gant he gwaz. Hag int deuet tre e-barzh un davarn e tañs Juliette gant ur martolodod : berr e votoù e wallgas Jean an dañser hag adkas a ra e wreg d'ar gobar. Petra bennak m'en divije gourc'hemennet Jean dezhi chom war vourzh ez a Juliette da gantreal d'ar fest nes. Dre na gav ket e wreg e L'Atalante ez a Jean en egar : sevel a ra an eor ha mont kuit. Hec'h-unan-penn ha hep gwenneg ebet en he c'hodelloù e klask fred Juliette e Pariz tra ma ya he gwaz war dristaat diouzh e du. Mont a ra Jules gozh da glask war he lerc'h ha, goude bezañ he c'havet, kas anezhi da Jean en-dro.
Brezel Viêt Nam
Ar Stadoù-Unanet o kuitaat brezel Vietnam (1973-1975)
Ne baouezh ket ar Brezel evit ar Stadoù-Unanet memestra ha kenderc'hel a ra da reiñ harp da Vietnam ar su dre an arc'hantaouiñ ha reiñ dafar brezel (betek ar c'hontammer Orañjez).
Eulemur coronatus
Eulemur coronatus a zo ur spesad primated eus kerentiad al Lemuridae.
Qwant
An embregerezh a embann e c'hounez arc'hant dre gweladennoù an implijerien o tont eus ar c'heflusker Qwant etrezek al lec'hiennoù evel eBay pa Tripadvisor.
Myrmotherula
Rummatadur
Bez' e veze renket ar spesad gularis er genad-mañ betek 2012.
Sevenadur Aurignac
Martezeadennoù
Soñjal a reer peurliesañ e oa sevenadur Aurignac hani tud Cro-Magnon, da lâret Homo sapiens gentañ Europa. Bout e oa c’hoazh a dud Neandertal en Europa da vare sevenadur Aurignac, neoazh, liammet e veze tud Neandertal diwezhañ get ur sevenadur arall : hani Châtelperron. Dishañval mat eo an daou sevenadur an eil douzh egile ha n’eo ket ganet hani Aurignac (krouet ex-nihilo) diàr hani Châtelperron (ganet diàr sevenadur Moustier).
Kastell Reoz
Gwechall e oa ur porzh e-harz ar c'hastell, en hanternoz dezhañ. Gwirioù a veze paeet dezho gant ar bagoù a dremene war ar Gwilen. Er c'hreisteiz d'ar c'hastell e oa ur pont koad, gwechall, da vont dreist ar stêr. Da aotrounez Reoz e veze paeet ar gwirioù-treizh. Kouezhañ a reas ar pont en e boull e 1543 ha lakaet e voe ur vag-treizh en e lec’h.
Anas albogularis
Anvet e voe Mareca albogularis (kentanv) da gentañ-penn (e 1873) gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912).
Annez
Brosezat eo ar spesad en Inizi Andaman (India) ha Coco (Myanmar).
Mor ar Struj
Mor ar Struj (豐饒の海, Hôjô no umi) zo pevar romant gant ar skrivagner japanat Yukio Mishima, hag a seller outo evel e « destamant lennegel »
Templ Tarzh-an-Deiz
En trede tamm e weler un den nevez : Ying Chan, ur briñsez a vro Dailand, hag a zo adenkorfadur nevez Kiyoaki. Anv zo eus sorc’hennoù an Honda kozh, trubuilhet gant e garantez evit ar briñsez. Echuiñ a ra ar romant adarre gant ur marv — hini Ying Chan.
Pinzano al Tagliamento
Pinzano al Tagliamento zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, e Traoñienn an Tagliamento.
Mor ar Struj
An Ael o Vreinañ
Ar pevare tamm a lak ac’hanomp da grediñ ez eo adenkorfet Kiyoaki ur wech all, ar pezh a seblant bezañ gaou. E fin ar romant ez a Honda da brezeg gant Satoko, hag a oa gwreg kleiz Kiyoaki, en ur manati. Klozañ a ra Mor ar Struj gant he frazennoù divinadel hag he furnez. En ul liorzh goullo ha peoc’hus, holl « wirionez » ar romant a zo kistionet.
Eusébio da Silva Ferreira
Meur a lesanv a voe roet dezhañ a-hed e vicher : O pantera negra (Ar banterenn du), O rei (Ar roue).
Molare
Molare (Morele e piemonteg) zo ur gumun e proviñs Alessandria, e Piemonte, e hanternoz Italia.
Juarros de Voltoya
Juarros de Voltoya zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Kalmar
Kalmar zo unan eus kêrioù koshañ Sveden. Emañ e mervent ar vro, e kontelezh Kalmar hag e proviñs istorel Småland. Sevel a rae poblañs Kalmar da 35 170 den e 2005.
Buteo burmanicus
Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad d'ar vaou voutin (Buteo buteo) kent.
Artichaod
An artichaod e Breizh
Tri seurtad a vez gounezet e Breizh:
Feur-emglev San Ildefonso
Feur-emglev San Ildefonso a vez lavaret eus meur a feur-emglev sinet e Palez la Granja de San Ildefonso, ma vez tiegezh roueel Spagn o chom, e kêr San Ildefonso, e proviñs Segovia :
San Adrián de Juarros
San Adrián de Juarros zo ur gumun e Spagn  e proviñs Burgos.
Arondisamantoù ha kantonioù Elzas
En departamant Bas-Rhin
Pevar c'hanton ha daou-ugent zo.
Arondisamant Wissemburg
5 kanton
Brezel an Orañjez
A-raok ar brezel
Portugal avat, gant he rouanez Maria Iañ, a glaske chom neptu, evit gwareziñ he c'henwerzh gant an div vro. Met Napoleon a felle dezhañ lakaat da darzhañ an emglev etre Saoz ha Portugal ha serriñ perzhier Portugal ouzh al listri hag ar c'henwerzh saoz, ha derc'hel a reas war roue Spagn evit ma'z afe da aloubiñ e amezeg, rak abaoe feur-emglev San Ildefonso (1796), hag a oa kuzh, e oa dorn-ha-dorn Spagn ha Bro-C'hall a-enep Bro-Saoz.
Ha setu Gall ha Spagn da unaniñ o nerzhioù war vor. Sinet ganto Emglev Aranjuez, ha kaset un ultimatom da roue Portugal, d'an 29 a viz Genver 1801, ma oa goulennet groñs digantañ:
Llanddewi yn Hwytyn
Llanddewi yn Hwytyn pe Hwytyn (Whitton e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter Powys. Emañ er c'hreisteiz da Drefyclawdd, tost da Gleuz Offa.
Le temps qui reste (kanaouenn)
Le temps qui reste (An amzer hag a chom) a zo ur varzhoneg c'hallek gant Jean-Loup Dabadie (1938-), lakaet da ganaouenn e 2002 gant ar c'hempenner sonerezh ha sonaozer Alain Goraguer (1931-).
Enrollet e oa bet gant Serge Reggiani (1922-2004) da gentañ-penn hag embannet e miz Kerzu 2002 gant Tréma war an eil pladenn-arc'hant eus Autour de Serge Reggiani, an dastumad savet da zougen bri d'an arzour gall. Adkanet eo bet gant arzourien all, Isabelle Aubret (1938-) ha Gérard Berliner (1956-2010) en o zouez.
Nena ha Polo, Foeterlukined
C'hoariet e vez ar pezhig-c'hoari — 40-45 munutenn e badelezh — gant Tifenn Linéatte hag he c'heneil Erwan Hemeury, a zo soner ivez, hag int-i izili eus ar strollad c'hoariva La Obra.
Izabel Iañ Kastilha
He buhez
Ur breur all he doa, pe gentoc'h un hantervreur, mab da Juan II de Castilla ha da Maria Aragon, Enrique e anv, breur dezhi dre o zad, a zougas ar gurunenn en 1454 hag a vo anavezet evel Enrique IV, lesanvet el Impotente.
Shetland (disheñvelout)
Gallout a ra bezañ ivez:
Caneva
Caneva (Càneva e veneteg, Cjànive e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Eburobrittium
Eburobrittium (Eburobrício e portugaleg) zo ur gêr roman e Lusitania entre Lisboa (Olisipo) ha Leiria (Colipo).
Columba palumboides
Anvet e voe Carpophaga palumboides (kentanv) da gentañ-penn (e 1873) gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912).
Brezel Diabarzh Bro-Saoz
Sellet a reer ouzh Brezel Diabarzh Bro-Saoz alies evel ul lodenn eus an heuliad brezelioù a anver Brezelioù an Teir Rouantelezh, asambles gant Brezel Diabarzh Bro-Skos (1644–1645) ha Brezel Kengevread Iwerzhon (1642–1649). Evit Kembre, ne oa d'ar c'houlz-se nemet ul lodenn eus rouantelezh Bro-Saoz, pa oa bet lakaet enni gant Lezennoù Unaniñ 1535 ha 1542.
Kentañ Brezel Dibarzh Bro-Saoz
Emgannoù a voe etre 1642 ha 1646, etre an div gostezenn. An emgannoù pennañ e vo Emgann Edgehill, Emgann Marston Moor hag Emgann Naseby. Flastret e voe arme ar roue gant ar Barlamanterien e Naseby ha Langport. Tec'hout a reas ar roue da glask repu gant an arme skosat e Southwell, e Nottinghamshire e miz Mae 1646. Roet e voe ar roue dar nerzhioù ar Parlamant gant an arme skosat ha toullbac'het e voe. Echu e oa gant ar brezel kentañ.
Budoia
Budoia (Budoie e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
San Cristóbal de Valdueza
San Cristóbal de Valdueza zo ur gêriadenn e Spagn, e kumun Ponferrada, e komark El Bierzo, e Proviñs León, e kumuniezh Castilla y León.
Lodève
Gerdarzh
Dont a rafe anv kêr eus an anv galianek Luteva, Luteua, diwar lut-, palud, fank, hag -eva, lec'h pe kêr, da lavarout eo « al lec'h geunek pe priek ».
Enez Avalon
Deveradurezh
Kavout a reer e Galia ur gêr anvet Avallon, e bro ar Vurgonded, a c'hellfe harpañ ar vartezeadenn-se. Evelato e c'hellfed lavarout e oa kemmesket an anvioù gant Jafrez Menoe pa ouzer e veneg an Historia ur gad gant Arzhur a-raok Camlann, kad a voe emgannet e Bro-Vurgondia e Saonenn Suzon, etre Autun ha Langres.
Lec'hierezh
E-pad an XIIvet kantved e oa lec'hiet Avalon e Glastonbury, Somerset, moarvat abalamour da venec'h an abati a felle dezho sachañ war ar berc'herined ha tapout grad vat ar roue Richard Iañ Kalon Leon gant klod meur ar brenin breton. Eürus e oa dezho dizoloadenn dic'hortozet ur vez ginklet gant ur groaz gizellet, ur bloaz nemetken goude kurunadur Richard. Skrivet e oa war ar groaz :
Janed Bro-C'hall (1343-1373)
He buhez
Ganet e oa e Châteauneuf-sur-Loire e 1343. Merc'h e oa da Yann, dug Normandi neuze, deuet da vout ar roue Yann II goude, ha da Bonne de Luxembourg e gentañ pried.
Hessen
Anv ar vro
Dont a rafe an anv eus ar bobl Chatt, diazezet eno. E-kichen an anv Hessen en alamaneg e kaver ivez Hessia, hogen rouez kenañ. Hesse eo e galleg hag e saozneg. Hessian eo an anv-gwan e saozneg, a c'haller kemer ivez e brezhoneg, ma ne reer ket gant hessat.
Vittoria Accoramboni
Barzhoniezh Vittoria Accoramboni
Barzhonegoù a savas Vittoria Accoramboni hervez testenioù Filippo Vecchietti (1735-1798) ha Tommaso Moro en XVIIIvet kantved
Arrows Grand Prix International
Redet o deus 368 redadeg hep trec'hiñ ur wezh, o disoc'h gellañ o vezañ eil e 1997 gant Damon Hill. Ur rekord eo bezañ ken pell e F1 didrec'h. N'o deus nemet ur plas pol ha nav fodiom. Goude ar prantad Footwork eo bet gwerzhet ar skipailh da dTom Walkinshaw met aet eo kudennoù armerzhiel ar skipailh war washaat ha divizet eo bet paouez e kreiz ar bloaz 2002.
Clauzetto
Clauzetto (Clausêt e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Sevenadur Moustier
Sevenadur Moustier, anvet Mousterian ivez, zo ur sevenadur ragistorel a Henoadvezh krenn ar maen, oberiant etre 300 000 ha 30 000 vlez avamañ. Dre vras e voe diorroet ar sevenadur-mañ get Homo neanderthalensis, neoazh binvioù « mousterian » zo bet savet get tud vodern (Homo sapiens) er Reter-Nesañ. Fedoù heverkañ sevenadur Moustier eo ar feson da zibezhiañ ar vein a vez graet hentenn Levallois anezhi, ar bezioù kentañ ha roudoù kentañ ar c’hoant heneuziañ an traoù (gober get okr, fosiloù, engravañ flañchadennoù mentoniel evit klinklañ objedoù).
Misia
Misia a oa ur vro istorel en Henamzer en Azia Vihanañ, en hanternoz da Lidia, hag er c'hornôg da Frigia ha Bitinia. En hanternoz e oa Propontis (hiriv mor Marmara) hag er c'hornôg mor Egea.
Aigues
Aigues, zo un anv-lec'h gallek, deuet diwar an anv okitanek Aiga (dour), Aigas el liester, hag a dalv kement ha doureier (da gompren evel feunteunioù a-wechoù), hag a gaver en anvioù-mañ:
Théophile Deyrolle
Théophile Deyrolle, bet ganet d'ar 16 a viz Kerzu 1844 e Pariz hag aet d'an Anaon d'ar 14 a viz Kerzu 1923 e Konk-Kerne, a oa livour, skeudennaouer ha priour. Gant Breizh dreist-holl e voe awenet.
Yann II Aragon
Dimezioù ha bugale
Digant e bried kentañ Blanca de Navarra (1386 - 1441) en doe:
Cordenons
Cordenons (Cordenòns e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Henriette von Nassau-Weilburg
Henriette von Nassau-Weilburg zo anv div briñsez alaman:
Tunak Tunak Tun
Ar ganaouenn kement hag ar video klip a reas berzh bras en India ha dre ar bed. Alies eo bet adkemeret gant fent war an internet.
Rakig Rouget
Ar spesad nemetañ eo er genad Rougetius.
La Vall de Laguar
La Vall de Laguar e katalaneg, pe Vall de Laguart  e spagnoleg, zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant.
Rouantelezh Nueva Vizcaya
Nueva Vizcaya e voe kentañ proviñs ergerzhet gant Spagnoled e besrouantelezh Nueva España, er stadoù anvet hiriv Durango, Chihuahua, Sinaloa, hag un darn eus Coahuila.
Frisanco
Frisanco (Frisanc e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Janed II Navarra
Jeanne de France, pe Janed II Navarra (1311-1349), a oa ur briñsez c'hall, merc'h da Loeiz X, Roue Bro-C'hall ha Navarra, ha da Marc'harid Bourgogn (1290-1315).