cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Naheulband
Penn Kentañ an "Naheulband"
POC a grou neuze e strollad, dirak perzh e kanaouennoù doare « rolistichaotique », da lavaret eo e liamm bras gant ar saga Naheulbeuk, ur seurt "deverad" (dérivé) eus emañ, war sonerezh adimplijet, pe ijinet penn-da-benn (sonerezh elektrek 'zo ivez). Vechoù 'zo e oa memes ijinet war ar prim ar c'homzoù gant POC e-pad e sonadegoù.
Tigr
Annez hag emzalc'h
Ne c'hell ar parezed gouennañ nemet e-pad un nebeud devezhioù bep bloaz. Genel a reont 3 pe 4 c'hazhig 1 kg goude un dougen a 103 devezh. Ar barez a zesav anezho hec'h-unan. Galloud a ra ar pared lazhañ kizhierigoù ur barez da vroudañ o mamm da barat. Gouennañ a c'hall an tigred ober pa vez dalc'het gant an dud hag ar boblañs anezho er Stadoù-Unanet a zo ken bras hag hini en natur moarvat.
Garz
Gars
Implijet e vez ar ger evel anv-gwan, skrivet gars, d'ober anv eus un den nebeud a spered dezhañ, evel ar girzi. Lavaret e vez gars evel ur penton.
Emvuhezskrid
Un emvuhezskrid a zo ur skrid ma talc'h un den sevel ennañ un dibunadur eus ul lodenn eus e vuhez. A-wechoù e c'houlenn harp un den all ma n'eo ket asur war e stil pe e varregezh war ar skritur. Pa vez buhezskridoù a zo skrivet gant un den diwar-benn un all, an emvuhezskrid evel ma weler diouzh e gerdarzh (em + v/buhez + skrid) a dalvez evit ur buhezskrid savet gant un den diwar e benn dezhañ. Setu perak e rummataer an emvuhezskridoù dindan rummad lennegel ar buhezskridoù.
Confessionnes Sant Eosten, eskop Hippona er a zo o fal, koulz ha didamallañ ha klask prouiñ e c'hell un den diroll mont da du ar relijion kristen.
Emvuhezskridoù a-vremañ
Erfin e weler bremañ buhezskridoù a zo stumm ar romant dezhañ ken ne c'heller ket dilenn sklaer ar pezh a zo aparchant d'an emvuhezskriver hag ar pezh n'eo ket. Emvuhez-ha-faltaziskridoù a c'hell bezañ graet anezho.
Emvuhezskridoù brezhonek
Un nebeud levrioù emvuhezskrid a zo bet embannet e brezhoneg. Gant Hor Yezh, Al Liamm (embannadurioù), Imbourc'h (embannadurioù) ha Brud Nevez eo bet produet ar muiañ. Fonnusoc'h eo ar pennadoù embannet er c'helaouennoù (Gwalarn, Al Liamm, Hor Yezh, Brud Nevez, Imbourc'h). Sellet ouzh Roll an emvuhezskridoù savet e brezhoneg.
Dronten
Istor
An anv Dronten a voe dibabet d'ar 1añ a viz Genver 1972.
Apellas
Apellas (Ἀπελλᾶς) zo un anv gresianek, ha hini meur a zen:
Masashi Kishimoto
Masashi Kishimoto a zo un treser manga, anvet 'vez un treser a dres manga ur mangaka, ganet eo d'an 8 a viz Du 1974 e depatarmant Okayama e Japan. Ur breur gevell en deus, anvet eo Seishi Kishimoto a zo ivez treser manga, graet en deus e vreur ar manga 666 Satan.
1852
Diwar-benn bloavezh 1852 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Octodontidae
Genadoù
8 genad ha 13 spesad zo renket er c'herentiad-mañ:
Harry Martinson
Lakaet diaes e voe Harry Martinson gant kement-se hag e 1978 en em lazhas e Stockholm.
Marcus Aurelius
Meulet e oa e furnez hag e vuhezegezh gant istorourien e amzer. Ul levr, skrivet e gresianeg, en deus laaosket : Τὰ εἰς ἑαυτόν, Ta eis heauton, da lârout eo, ger evit ger, "Evitañ e-unan", a gaver aliesañ dindan an titl Prederiadennoù.
Montserrat (departamant)
Barcelona e oa ar pennlec'h anezhañ.
Turzhunell harlikin
Annez
Bevañ a ra al labous en Aostralia.
Penn (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen penn (saoz: head) evit komz eus ar morfem hag a dalvez da dermeniñ rummad kevreadurezhel ur ger kevrennek pe ar ger hag a dalvez da dermeniñ doare ar rannfrazenn pe sintagm (d.s., rannfrazenn anv, rannfrazenn verb...) ma vez kaver enni, da skouer:
Kolera
Ar barradoù kolera pennañ
Ar c'hentañ deskrivadenn istorel graet gant un europad a oa graet e 1503 gant un ofiser eus Vasco de Gama, a zeskrivas ur barrad red-kof taer-kenañ heuliet buan gant ar marv (en 8 eurvezh) hag a lazhas 20 000 den e Kalikut (Indez).
Alfred Wegener
Enorioù
Douget e vez bri dezhañ e Bro-Alamagn, e Bremerhaven, e-lec'h ma 'z eo bet savet e 1980 Ensavadur Alfred Wegener war an Enklaskerezh Pennahelel ha Morel.
François Falc'hun
François Falc'hun, pe Frañsez Falc'hun, bet ganet d'an 20 a viz Ebrel 1909 er Vourc'h-Wenn (Bro-Leon, Breizh) hag aet da Anaon d'an 13 a viz Genver 1991 e Brest, a oa ur beleg leonat, deuet da vezañ chaloni en Iliz, ha kelenner brezhoneg er Skol-Veur, e Roazhon da gentañ, hag e Brest da c'houde. Skrivet en deus levrioù e galleg diwar-benn ar brezhoneg.
Eus 1956 betek ar bloavezhioù 1959 e voe aluzenner-meur ar Bleun-Brug.
Filistinerezh
Dont a ra ar ger eus ar ger Philister, ur poz eus luc'haj ar studierien alaman en, a oa anv ar re na oant ket bet war ar studi er skolioù-meur. Savet eo diwar anv ar Filistined, enebourien an Hebreaned en Henamzer. Degemeret e voe e saozneg (philistine) gant ar barzh saoz Matthew Arnold (1822-1888 kent tremen d'ar galleg (philistin, 1832) hag alese d'ar brezhoneg.
François Falc'hun
Skritur
Hiziv ne vez implijet ar skritur-se nemet gant hiniennoù zo, evel Mikael Madeg. N'eus ket mui eus an embannadurioù Brud Nevez nag eus ar gelaouenn heñvel hec'h anv a oa bet krouet e 1955. Ne vez ket implijet ken e titloù ar skinwel abaoe m'eo aet Fañch Broudig war e leve.
Peneios
Evel e dri mil breur e oa mab da Okeanos ha Tethys. Gant an nimfenn Kreousa en doe ur mab, Hypseüs, roue al Lapited, ha teir merc'h:
Świnoujście
Świnoujście (distaget [ɕfinɔˈujɕʨɛ] e poloneg) zo ur gêr e gwalarn Polonia. Annezet eo gant 41 000 a dud.
A-raok an Eil Brezel-bed e oa en Alamagn hag anvet e oa Swinemünde. En em ledañ a ra en daou du d’ar stêr Świna, war an inizi Usedom (Uznam), Karsibór ha Wolin. Rakporzh Szczecin eo.
Republik Soviedel München
Dibabet fall e oa bet meur a ezel eus ar gouarnamant ha mont a reas da get a-benn c'hwec'h devezh ha staliet e oa bet ar c'homunour Eugen Levine e penn ar gouarnamant.
Ar roue Ubu
E zoare da skrivañ
Ijinañ a ra gerioù ha troioù-lavar o tistreiñ alies en e levr. Evit kemer un nebeud anezho ; "Kaoc'h Kri", "Dre va c'hantol gwer", "Kornjidouilh", "Niskouarn", "Czar", "Boufred", "an Aotrou Duk"... Gerioù 'zo zo adimplijet e skridoù all Alfred. Implijet e vez ivez kalz a c'herioù groñs all, anavezetoc'h ha klaseloc'h. Levezonet eo bet gant ur bern skrivagnerien all (gwelet e vez kalz a zamgerioù warno). Adkavet e vez da skouer "Aragon" (lec'h resis ma tremen Le Cid, Corneille, ha Ruy Blas, V. Hugo), pe "to be or not to be" evit Hamlet... C'hoarzet e vez ivez diwar-benn ar c'hoariva skrijus (pe dragediezh) pa varv roue Polonia (ar roue Vanceslas).
Thais (hetaira)
thumb|300px| Alessandro e Taide (Alesant ha Thais) gant [[Lodovico Carracci.]]
Thais (Θαΐς, e gregach) a oa un hetaira en Aten, er, ha serc'h da Alesant Veur. Ur vaouez kenedek e oa ken e vame an holl wazed outi. Orgediñ outi a reas ar barzh Menandros, ma roas hec'h anv d'ur pezh savet gantañ.
Cuculidae
Diouzh Doare 6.1 an IOC World Bird List ez a daou c'henad ha tregont d'ober ar c'herentiad hiziv an deiz :
1854
Rusia
Brezel Krimea:
Birgiteg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter B.1 eo ar birgiteg (birgit, bergit pe birgid) komzet gant tro-dro da 3.600 den e gevred Tchad (1952).
Vermont
E Bro-Saoz Nevez
Ar stad nemeti eo, e Bro-Saoz Nevez, ha n'he deus tamm aod ebet. Ouzhpenn-se n'eo ket ken stank ar boblañs, ha glasoc'h eo ivez, hervez hec'h anv (eus ar galleg “vert”+“mont”, menez glas), eget ar stadoù amezek. Nebeutoc'h a "vinorelezhioù gwelus" zo eno ivez.
Dan ar Braz
Hêrezh ar Gelted
E 1991 e oa deuet er-maez ar bladenn « Border of Salt », zo anv ur ganaouenn hag a oa deuet da vezañ arouezel tri bloaz war-lerc’h da vare « Hêrezh ar Gelted » (Héritage des Celtes). Da-geñver 70vet deiz-ha-bloaz Gouelioù-Meur Kerne, bet dalc'het e Kemper e 1993, en doa graet ur sonadeg gant 75 soner, en o zouez Alan Stivell eñ-e-unan, Donal Lunny Shotts Pipe Band Glasgow ha Bagad Kemper. Krouet e oa bet meizad Hêrezh ar Gelted ha pa oa bet roet lañs d’an abadenn da vat e oa bet plijet kalz an dud gant ar sonerezh keltiek, un tammig war-lerc'h berzh ar strollad Ar Re Yaouank er festoù-noz ha berzh Alan Stivell gant e bladenn « Hêrezh ar Gelted ».
Patrokles
Patrokles (e gregach Πάτροκλος / Pátroklos, pe Πατροκλῆς / Patroklễs, da lavaret eo « klod (κλέϝος) an tad (πατήρ) »), mab Menoitios a oa unan eus brezelourien Hellaz a gemeras perzh e brezel Troia a zo kontet en Ilias dreist-holl.
Honolulu
E-mesk an traoù brudetañ kavet e Honolulu emañ he c'harter touristel war draezhenn Waikiki ha Diamond Head, toull-diskarg ar menez-tan a zo en enezenn Oahu. Bez' emañ ivez Skol-Veur Hawaii e karter Manoa.
1855
Diwar-benn bloavezh 1855 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1855
Gwreg
Avoultriñ
Un avoultrerez eo ar wreg he deus darempredoù gant ur gwaz ha n'eo ket he fried.
Krems
Gevelliñ
Gevellet eo Krems gant ar c'hêrioù-mañ :
La Quotidiana
Daoust m'eo La Quotidiana ur gazetenn romañchek evit ar c'hanton a-bezh, ne ra ket kalz a verzh en Engiadina nag e Surmeir. Emañ an darn vrasañ eus al lennerien e Surselva, e kornôg ar c'hanton. Un dra all ivez n'eo ket gwall vat : daoust m'emañ ar pennadoù e romañcheg penn-da-benn, e vez an embannoù bruderezh en alamaneg hepken koulz lavaret.
Gouel an Erer Kozh
2007
Gouel an Erer Kozh 2007 :
Giorgio Porreca
Miroslav Filip - Giorgio Porreca (Zagreb, 1955)
Difenn izelvroat (A-84) 1.d4 d5 2.Mf3 e6 3.c4 c6 4.e3 f5 (Stonewall) 5.Fd3 Fd6 6.b3 Mh6 7.0-0 0-0 8.Fa3 Fxa3 9.Mxa3 Md7 10.b4 g5 11.b5 g4 12.Md2 Dg5 13.Tc1 Mf6 14.bxc6 bxc6 15.cxd5 cxd5 16.De2 Ce4 17.Tc7 Tb8 18.f3 Mxd2 19.Dxd2 gxf3 20.Txf3 Rh8 21.Txa7 Tb7 22.Txb7 Fxb7 23.Db4 Tg8 24.Tg3 Mg4 25.h3 Dh4 26.Tf3 Me5! (taol an trec'h) 27.Fe2 Mxf3+ 28.Fxf3 Fc8 29.Mb5 Fd7 30.Dd6 Dg3 (0-1) - Sellet ouzh ar bartienn
Eunuchus
Eunuchus (Ar Spazh) zo ur gomedienn gant ar skrivagner latin Terentius ha kaoz ennañ eus dizemglev en un tiegezh. Savet eo ar pezh diwar daou bezh gresianek, skrivet gant Menandros, Eunuchus ha Colax. C'hoariet e voe e 161 kent J.K.
An Ros Mhuileach
En hanternoz dezhi emañ Loch Scridain, hag er c'hreisteiz emañ An Linne Latharnach.
Bun Easain ha Fionnphort eo ar c'hêriadennoù anezhi.
Framm ar sinalunioù
An alc'hwez pe pennrann diazez pep lun
''Lodenn distag. Diverradur :''
A-benn ar fin, pa seller mat, e tenn an holl elfennoù, koulz lavaret, da unan eus an elfennoù-se anvet pennrann pe alc'hwez. Lenn ar peurrest eus ar pennad.
Virginia
An anv
Dont a ra an anv eus ar rouanez saoz Elizabeth Iañ a oa lesanvet “the Virgin Queen” war zigarez ne oa ket dimezet. Gant ar Virginia Company eus Londrez e vez krouet trevadenn Virginia e 1607. Mont a reas a-du gant stadoù ar c'hreisteiz da vare ar Brezel Diabarzh.
Koukoug beg du
Ar goukoug beg du a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae. Coccyzus erythropthalmus e anv skiantel.
Istor Mec'hiko
Ar maread trevadennel
Kerkent hag ar 17 a viz Ebrel 1535 e oa bet fiziet melestradur Spagn-Nevez en ur besroue. An hini kentañ e vo Antonio de Mendoza, anvet gant Charlez Pemp.
<br style="clear:left;" />
Koukoug beg melen
Anvet e voe Cuculus americanus da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Istor Mec'hiko
Gwarezveli Frañs
<br style="clear:left;" />
Menandros
Ur skouer e oa d'ar skrivagnerien latin Plautus ha Terentius a zrevezas e oberenn. Pan eas da Hellaz e troas Terentius 118 eus e gomediennoù, a-hervez.
Bourmatagileg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù tchadek ar reter B.1 eo ar bourmatagileg ((jonkor) bourmataguil pe karakir) komzet gant tro-dro da 1 500 den e Tchad (1993). Aet eo kalz war digresk an niver a dud a ra gant ar yezh-mañ e-kerzh ar 35 bloaz tremenet.
Yann
Daou sant kentañ
Anaout a reer da gentañ:
Anv-tiegezh : Yann-Vari ar Yann, skrivagner
Yann ar Yod
Diwar skouer ar galleg marteze eo deuet an anv Yann (ha Yannig dreist-holl) da vezañ arouez ar sotoni.
Na h-Eileanan Mora
Istor
E deroù an kantved e oa 8 den o chom e Na h-Eileanan Mora. Ar skrivagner ha politikour Compton MacKenzie an hini a oa perc'henn d'an inizi adalek 1925 betek 1937.
Neukölln
Karterioù
thumb|Karterioù an arondisamant
Politikerezh
thumb|Ti-kêr Neukölln Heinz Buschkowsky (SPD) eo ar maer. E parlamant an arondisamant e kaver (niver a zileuridi) : (dilennadegoù 2006)
Sergius Iañ
D'an 10 a viz Ebrel 689 e vadezas ar roue saoz Caedwalla, roue Wessex, a varvas dek devezh war-lerc'h.
Timbroù Brunswick-Nevez
Dek timbr zo bet embannet dindan anv ar Brunswick-Nevez, e 1851, 1860 ha 1863. Ar rummad kentañ zo heñvel-poch ouzh patrom timbr karrezek Skos-Nevez (fleurennoù ha kurunenn). A rummad warlerc’h zo poltred ar Rouanez Viktoria ha Priñs Kembre warno pe tresadenn ur marc’h-tan, ur vag “steamer”.
Toud penn-kazh
Rummatadur
Bet anvet Strix otus gwechall.
Tchakfemeg
Div rannyezh a zo:
Cambrai
Stummoù skrivet
Krennamzer
Karpatoù
thumb|220px|Ar C'harpatoù, diwar skeudennoù tennet gant loarelloù. Ar C'harpatoù zo menezioù en em led e meur a vro e reter Europa. Mont a reont d’ober al lodenn reter eus hollad menezioù kreiz Europa, tra ma’z an Alpoù d’ober al lodenn gornôg anezho. Stummañ a reont ur wareg vras, digor d’ar c’hornôg, adalek an Dorioù Houarn etre Serbia ha Roumania, a-dreuz Roumania, ul lodennig eus Ukraina, kreisteiz Polonia, ha Slovakia, betek tostaat da Alpoù Aostria. Ar c’hernioù uhelañ eo ar menez Gerlachovský (2.655 m) e Slovakia, ar menez Moldoveanu (2.544 m) e Roumania hag ar menez Rysy (2.499 m) e Polonia.
Belem
Belem eo anv al lestr teirgwern a voe savet e Naoned da vont betek Belém do Pará, e Brazil, e dibenn an. Bez' ez eo ar Belem (1896) an teirgwern diwezhañ e Bro-C'hall, an hini koshañ en Europa e stad vat a-walc'h da vont war vor hag an eil lestr-dre-lien brasañ a zo c'hoazh er Frañs. Bet eo implijet kalz e-kostez an Antilhez. Gwerzhet e voe da Saozon, Sir Arthur Guinness, da Italianed ha da C'hallaoued a-benn ar fin. Implijet e voe evel lestr-samm. Adkempennet e voe goude da bourmen tud. Adkavet e voe e foñs lenn-vor Venezia e fin ar bloavezhioù 1970 en ur stad fall-spontus. Ur c'hef-diazez a zo bet savet gant sikour ur bank brudet a-benn adprenañ hag adkempenn al lestr. Implijet e vez bremañ d'ober aocherezh, da bourmen tud, da zeskiñ merdeiñ dezho, da aozañ stajoù hag alies evel lestr diskouez e bodadegoù meur ar bageerezh giz-gwechall (Rouen, Brest...).
Ladon (stêr)
An doue-stêr
Hervez Ovidius e oa tad ivez da Sirinks, un hamadriadez a voe troet da raosklenn evit tec'hel rak an doue Pan, ha hennezh a reas ur fleüt anezhi.
Max Weber
E-pad ar brezel bed
E 1920 e varvas Max Weber a daol-trumm, diwar un danijenn skevent na oa ket bet pareet mat. Fin rummad kentañ ar sokiologourien eo rak Émile Durkheim ha Georg Simmel a varvas nebeut a-raok (1917 ha 1918).
Djortoeg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù angasek eo ar djortoeg (jorto) komzet gant 4 876 den e Plateau e Nigeria (1934).
1858
Diwar-benn bloavezh 1858 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1858
Lanngorrow
Lanngorrow eo an anv kernevek a-vremañ a vez graet eus kêriadenn “Crantock” (e saozneg), e pastell-vro Restormel e Kernev-Veur.
Arz ar c'hoariva
Termenadurioù
Ur wrizienn eo hiziv c'hoazh, pa c'heller termeniñ ur pezh-c'hoari evel-mañ : un oberenn e komz-plaen pe e gwerzennoù, azasaet evit bezañ c'hoariet war ul leurenn, ma vez dibunet un istor dre gendivizoù hag oberoù, hag a zo diskouezet gant fiñvoù, dilhad ha kinkladur a-ratozh, evel er vuhez wirion.
Perzh an arvesterien
Mont re bell ganti moarvat eo disklêriañ ez eo un abadenn c'hoariva ul lid mar termener "lid" evel oberoù arouezius a vez graet meur a vech e meur a lec'h en ur gevredigezh evit diogelañ he fivelezh. Tost-tre da lidoù e vez ar c'hoariadegoù koulskoude, pa c'hoarvezont dirak tud a zo bodet en-dro da dalvoudegezhioù a zo boutin dezho.
Dramatis personæ
Hervez un hengoun ker kozh hag amzer W. Shakespeare e vez meneget ar maouezed hag ar plac'hed da ziwezhañ, goude an tudennoù disterañ hag a-raok ar re zizanv, zoken pa vez pouezus o roll : ar rouanez Gertrude, mamm Hamlet, a zeu goude daou furlukin. An abeg da gement-se eo e veze berzet d'ar maouezed bezañ c'hoarierezed war leurenn ; gant paotred yaouank o mouezhioù skiltr e veze c'hoariet ar rolloù benel. Kemmet e voe an doare avat, pa voe fiziet roll Hamlet e Sarah Bernhardt e 1899]]
Al lusk
Bez' e vez c'hoazh eus al lusk-se pa vez un is-steuñvenn er steuñvenn bennañ, ha pa vez div steuñvenn genstur, ha zoken pa vez meur a steuñvenn er pezh-c'hoari
Trajediennoù
Diwar Oresteia (Ὀρέστεια), un trifezh gant Aesc'hulos, e teu "trajediennoù an dial". Enno e weler pegen drastus evit buhez ur gevredigezh eo hengoun dever an dial.
Komediennoù
Ar c'homediennoù ivez zo liammet ouzh azeulerezh Dionysos, dre e du drant ma veze lidet ar vuhez, ar yaouankiz, al levenez hag ar strujusted. Eus an henc'hresianeg κωμῳδία kōmōidía, diwar κῶμος kômos "fest", "ebatoù" ha ᾠδή ōidḗ "kan", "telenngan" e teu ar ger « komedienn ». Ur c'han da vont gant ul lidambroug laouen, gant fentigelloù ha plijadur ruz e oa ur gomedienn gwechall gozh.
Gwir Vretoned
Pozioù
Breizh da virviken, Breizh da virviken !
Kofyareg
Seizh rannyezh ez eus:
Marzahn-Hellersdorf
thumb|200px|Lec'hiadur 10vet arondisamant [[Berlin]]
Gauchin-Légal
Gauchin-le-Gal pe Gauchin-Légal (anv ofisiel hervez roll an INSEE) a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Titlo
Ur sin diakritek eo an titlo (diwar ar gresianeg: τίτλος, "titl") implijet gwechall evit skrivañ gant al lizherenneg hengirillek.
Yezekael, roue Domnonea
E anv
Paot eo an anv Yudikael e Breizh. Deuet eo da vezañ Yezek(a)el ha « Jézéquel » e Breizh-Izel, Jikel ha « Gicquel » e Breizh-Uhel.
E vuhez
Dindan an anv Iudichael eo meneget gant Gregor Teurgn en e Historia Francorum.
Gresianeg Calabria
Perzhioù yezhadurel
E-keñver morfologiezh an anvioù eo bet kollet peurliesañ an "-s" diwezhañ, merk gourel an dro-envel en unander, d.s. gresianeg unvan: γάιδαρος gaidaros (LFE: [yéðaros]) ('azen') > gresianeg Calabria: gadaro.
Lennegezh
E diwezh ar bloavezhioù 1970 e oa bet krouet gant ar gevredigezh sevenadurel Jalò tu Vúa ur strollad enklask dezhañ da gefridi sevel hentennoù hag ur yezhadur unvan evit kelenn ar yezh-se er skolioù. Embannet e oa e 1979 gant kumun Bova gant an titl La Glossa di Bova.
Deskadurezh
Evel ma ra gant an albaneg eo bet klasket gant Rannvro Calabria reiñ un tamm lusk da gelenn c'hresianeg Calabria er skolioù hag e 1993 e oa bet krouet ganti Istituto Regionale Superiore di Studi Ellenofoni ("Ensavadur uhelañ rannvroel evit ar studioù ar gresianeg") staliet e Marina.
Liran Niethammer
Liran Niethammer (Dryomys niethammeri) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Pakistan.
Action Directe
Berzet e oa bet ar strollad ez-ofisiel gant ar gouarnamant gall e 1982.
Bez' ez eus c'hoazh tud hag a stourm evit ma vefe leusket da zont e-maez eus an toull-bac'h izili Action Directe a chom eno c'hoazh. Hoel Mahe a skrivas ur pennad a-zivout ar strollad-se e kentañ niverenn Nidiad e miz Genver 2010.
Schwingen
Betek nevez zo ne veze pleustret ar Schwingen nemet gant ar baotred. Abaoe 1992 ez eus un aozadur evit ar merc’hed ivez, anvet « Frauenschwingverband ».
Doueed an Olimpos
Hervez ar c'hontadennoù hag ar barzhonegoù e seblante an doueed veur bevañ evel ur familh, ha chabouz etrezo alies. Ha koulskoude o doa galloudoù bras-tre, galloud da ren nerzhioù bras an Douar hag an Neñv, galloud da cheñch an traoù hag an darvoudoù, galloud an hud ivez.
Again (kanaouenn Alice in Chains)
"Again" a zo unan eus 4 single ar strollad embannet gant ar strollad grunge Alice in Chains war o 3de bladenn, memes anv gantañ.
Washington
Orin
E Washington (Tyne and Wear) e Bro-Saoz, emañ orin an anv-den brudet Washington: ac'haleno e teue hendadoù George Washington.
Allah's Kanañ
Allah's kanañ a zo ur strollad brezhonegerien yaouank a gan tonioù relijiel "a capella".
Pladennrolladur
Div bladenn a zo bet embannet gant Allah's Kanañ :
Un destenn skrivet evit Brud nevez
ALLAH’S KANAN : FEIZ, ALATO ! Setu eur strollad tud yaouank, tremenet oll dre Ziwan, bet katekizet e brezoneg doug o studiou e Diwan hag e Minihi Levenez ivez, estreged unan pe zaou. Plijet ganto kana, darempredi, c’hoarzin... beva kea, e brezoneg.
Tiberius Caesar Augustus
An impalaer fur ha pell
Muntret e oa ar 16 Meurzh 37 e Misen, porzh bras ar morlu roman e-kichen Naplez, lakaet da vezañ mouget hervez lod gant soudarded Makro, prefed ar pretordi, pe war urzh Caligula.
Eureujoù
- ar wech gentañ, dre garantez, gant Vipsania, merc'h Agrippa;
Laura Costantini
Ur vestrc'hoarierez echedoù italian eus Rimini eo.
Bécassine
thumb|Merc’hodennoù Bécassine
Gwelet eo Bécassine evel ar skouer eus hag an nemorant eus ar fae a raed war ar Vretoned e kêr-benn Bro-C'hall e-pad pell. A-vuzul ma tremene an amzer, ha da-heul ar berzh a rae, e oa taolennet en un doare gwelloc'h.
Istor
Savet da gentañ da leuniañ pajennoù gwenn, an istor, skrivet gant Jacqueline Rivière ha treset gant Joseph Pinchon, a reas kement a verzh ma oa embannet pajennoù nevez en un doare reoliek, atav e stumm tresadennoù da leuniañ pajennoù gwenn.
E 1913, seizh vloaz goude an istor kentañ, e teuas Bécassine da vezañ penntudenn istorioù muioc'h frammet. Treset atav gant Pinchon e oa skrivet an istorioù hiviziken gant Caumery (lesanv Maurice Languereau), unan eus kevelerien Gautier-Languereau, embanner La Semaine de Suzette. D'ar mare-se e voe diskuliet anv "gwirion" an harozez, Annaig Labornez, ha displeget e oa e teue he lesanv eus he c'hêriadenn c'henidik anvet Clocher-les-Bécasses.
Ang Lee
thumb|200px|right
An darn vrasañ eus e filmoù a zo diwar-benn darempredoù etre an hengoun hag ar vodernelezh.
Roll filmoù
(Titl brezhoneg troet eus an titl galleg)
Formulenn gimiek
Da skouer :
Éterpigny (Pas-de-Calais)
Éterpigny a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Maria De Rosa
Kampionez Italia eo bet e 2003.
Stefano Rosselli del Turco
Div bartienn
9. Md2 f5
29. Td2 Df5
30. Dxf5 Txf5
Lizherenneg c'hresianek
Araozañ e veze graet gant ur silabenneg anvet al linear B.
Deveret e vije bet eus un adstumm eus al lizherenneg semitek, bet degaset da C'hres gant marc'hadourion fenikian. N'eo ket boas al lizherenneg semitek da notenniñ ar vogalennoù, ar pezh zo ezhomm evit ar gresianeg evel evit an holl yezhoù indezeuropek. Azasaet eo bet al lizherenneg evit skrivañ ar gresianeg evel m'eo dleet. Evit se ez eus bet amprestet un nebeud arouezennoù fenikian diezhomm e gresianeg evit skrivañ ar vogalennoù. Diwar ar soñj-se eo bet aesaet kalz an treuzskrivañ ar yezhoù europat da-c'houde.
Stefano Rosselli del Turco
Div bartienn
32. Txg2 Texe5
Django Reinhardt
Ur yaouankiz war an hentoù
A-bouez bras eo bet kejadenn Django pa oa dek vloaz gant banjo e eontr. Abaoe an deiz-se en devoa poan diskregiñ gant ar benveg ha chom hep uzañ e vizied war ar c'herdin merglet, bammet ma oa gantañ. Deskiñ a reas dre selaou gant aked ar vuzisianed a dremene dre ar c'hamp, ha dont a reas a-benn buan da vezañ barrek en un doare souezus. Gant ar memes plijadur e teskas violoñs ha gitar ivez a-benn ar fin.
Stefano Rosselli del Turco
Div bartienn
37. Th2 Rf4
42. Txa7 Th2+
Django Reinhardt
Eñvor ha levezon
Ar pezh a chom ivez a zo e bersonelezh dibar, dispont ha didrubuilh, e tenadoù sodiñ ha dreist-ijin. Derc'hel a reer soñj e tonioù anavezetañ Reinhardt, Minor Swing, Nuages, Rythme futur, Anouman, Djangology pe c'hoazh Douce Ambiance. Un nebeud tonioù da Django a zo bet implijet evit sonerezh filmoù ha c'hoarioù video. Implijet eo bet e skeudenn e film Woody Allen Accords et désaccords et 1999 gant Sean Penn. Ar Festival de Jazz Django Reinhardt a zo bet krouet e 1983 e Samois-sur-Seine.
Stefano Rosselli del Turco
Div bartienn
5.Mxd4 Me7
8.Dxd4 Mbc6
Dubrovnik
A-viskoazh eo bet diazezet pinvidigezh Dubrovnik war ar c'henwerzh war vor. Er Grennamzer e oa Republik Ragusa unan eus ar pemp republik a oa er Mor Kreizdouar (gant Amalfi, Pisa, Genova ha Venezia), ha kendamouez a oa e Mor Adria etre Republik Ragusa ha Republik Venezia. Gant he finvidigezh e teuas da vezañ ur gêr a bouez er hag er.
1860
Diwar-benn bloavezh 1860 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Lot, niz Abraham
Lot el livadurioù
Gant div abadenn eus buhez Lot, dreist ar re all, eo bet awenet an arzourien.
Iatmouleg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù ndouek eo an iatmouleg (iatmul, ngepma kwundi pe gepma kwudi) komzet gant tro-dro da 8 442 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.
Alison Carroll
Buhez
En miz Eost 2008 e oa bet lakaet da batrom Lara Croft evit ar c'hoari nevez, Tomb Raider: Underworld. En amzer-se e laboure en degemer en ur c'hleub golf. Cakemer a reas lec'h Karima Adebibe neuze.
São Paulo (kêr)
São Paulo (distaget: [sɐ̃w̃ 'paw.lu]) (Sant Paol), eo kêr vrasañ Brazil, ha kêr-benn stad São Paulo, e gevred ar vro. Unan eus kêrioù brasañ ar bed eo, gant 20 milion a dud enni.
Harris
Harris zo un anv saoznek a gaver el lec'hanvadurezh hag evel anv-tiegezh, e Bro-Saoz ha Bro-Gembre a-orin. Dont a ra eus an anv Harry, hag a zeu eñ eus Henry.
Kulturforum
thumb|right|Berlin Philarmonie, ijinet gant [[Hans Scharoun]]
Kulturforum a zo un hollad savadurioù gouestlet d’ar sevenadur e Berlin, nepell eus Potsdamer Platz. Savet eo bet er bloavezhioù 1950 ha 1960 war harzoù Berlin ar C’hornôg. Unan eus perzhioù Kulturforum eo an doare m’eo bet savet an savadurioù a gaver ennañ : diazezet int war steuñvioù ha mennozhioù modern savourien evel Hans Scharoun pe Mies van der Rohe. Goude m’en defe bet Scharoun mennozh Kulturforum, e voe lakaet Rolf Gutbrod e karg eus ar raktres e 1968. Ar pal a oa sevel savadurioù a vefe mirdioù enno. Lakaat a reas sevel mirdi an arzoù-kinklañ (Kunstgewerbemuseum) ha kerkent e savas tabut abalamour d’e stumm postek an d’an aozañ diabarzh hag a oa luziet. Kenderc’hel a reas al labourioù e 1988, kaset gant ar savourien Hilmer ha Sattler. Klask a rejont aozañ un hollad savadurioù kenglotus hag e lakjont sevel ur mirdi nevez, hini al livouriezh (Gemäldegalerie). Peursavet e voe e 1998. Ouzhpenn an daou virdi-se e kaver hiziv an deiz al levraoueg arzoù (Kunstbibliothek) ha kambrig an engravadurioù (Kupferstich kabinett). E-touez an ensavaduriù sevenadur staliet e Kulturforum pe tro-dro emañ ar re da heul :
Mödling
thumb|left|250px|Ti-kêr Mödling Mödling (diwar slaveg Medlica), lec'hiet e runioù ar Wienerwald e stad kevredet Aostria-Izel, Aostria a zo ur rakkêr da Vienna.
Gregor Teurgn
E vuhez
E dad Florentius a oa un noblañs arvernat, hag a oa bet senedourien e dad hag e dad-kozh Georgius. E eontr Gallus Clermont a oa bet eskob Clermont (hiziv Clermont-Ferrand, en Alvern). Dre e vamm e oa kar da eskibien Lyon, Sacerdos ha Nizier Lyon, ha da eskibien Langres, Gregorius Langres (anezhañ e teu e anv-badez) ha Tetricus Langres.
Troad terminativel
Implijet e vez er yezhoù finnek-ougrek, da skouer:
Chuck Berry
Levezonet e oa gant ar blues, ar gospel ha sonerezh country kreisteiz SUA.
Lezenn Toubon
N'eus lezenn ebet evit gwareziñ ar yezhoù all.
Harpet eo al lezenn Toubon war mellad 2 ar Vonreizh c'hall, kempennet e 1992, hag a embann : « La langue de la République est le français » (Ar galleg a zo yezh ar Republik).
Danvez al lezenn
Hervez al lezenn ez eo gwir pep keodedour gall kaout keloù talvoudus en e yezh nemeti, ar galleg: kement-se a denn d'al lezennoù, d'ar c'hontradoù-labour, d'ar c'hemennoù kenwerzhel.
Iliz Santez Jenovefa Lokeored
Diabarzh an iliz koulskoude zo dreistoc’h c’hoazh gant he delwennoù. War ur c’hloc’h e weler an enskrivadur-mañ :
1861
Ganedigezhioù
Gwelet ivez : Rummad:Ganedigezhioù 1861
Porched:Bedoù henc'hresian hag henroman
Patromoù
Raktres ar bed henc'hresian ha henroman Mar fell deoc'h kemer perzh er raktres, lakait hoc'h anv :
Quiscalus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Presse-Océan
Presse-Océan zo ur gazetenn bemdeziek graet e Naoned, he zitl a voe La Résistance de l'Ouest etre 1945 ha 1960, kemeret he doa plas ar gazetenn naonedat vras Le Phare de la Loire goude ar brezel. Kuitaat a reas Presse-Océan ar stroll Hersant e 2004 ha prenet e voe gant an industriour Serge Dassault hag a werzhas anezhañ bloaz goude d'ar stroll Sipa - Ouest-France. Serret e voe meur a embannadur lec'hel goude se. Lakaet e voe ar gazetenn er vent tabloid e miz Genver 2009 evit terriñ digresk ar gwerzhioù abaoe un dek vloaz bennak. Dilojañ a reas skridaozerezh ha melestradurezh Presse-Océan e 2012 evit ar wech kentañ eus e istor, eus ar straed Santeuil d'ar straed Deshoulières e kreiz-kêr Naoned, hag e 2019 d'ar memes savadur ha Ouest-France, ar skingomz Hit West hag ar pemdezieg digoust 20 minutes, 2 kae François-Mitterrand en Enez Naoned. Ne chom nemet pevar embannadur hiziv, e Naoned ha Sant-Nazer dreist-holl.
Kanji Ishiwara
Yaouankiz
Kanji Ishiwara a oa bet ganet en ur familh ezel eus ur c'hlan samouraied eus kêr Shonai. Ofiser er polis e oa e dad. E glan en doa harpet ar chogun e-pad adaozadur Meiji a gollas kalz a draoù ha skarzhet e voent diouzh eus ar postoù dindan ar gouarnamant.
Preder Milourel ha strategiel
E 1905, trec'h Bro-Japan war Bro-Rusia, a zo ar c'hentañ trec'h eus ur vroad ket "gwenn" war ur galloudegezh oksidantel e barzh istor ar bed modern. Lakaat a reas ar Japan d'en em diforc'hañ eus ar meizadoù prusian implijet abaoe muioc'h ha tregont vloaz. An daremrpedoù etre an ofiserien hag an tudennoù politikel, chomet stabil betegen, a cheñchjont adalek 1912 evit en em gavout gant sten etrezo ha stenoc'h c'hoazh gant tabud an dioroadur milourel ha strategiel. Met p'o deus gouezet a pezh a en em gave e Europa, ha p'o deus gwelet ar wir gozni oc'h en em staliañ en arme, en o skiant eus ar breze hag en e zanvez, c'hoant o deus bet lakaat an traoù da cheñch ha d'en em arnevezat. E 1924 eo bet distalliet 4 rann eus an arme, daou-ugent mil den, evit ma ar ministr Ugaki Kazushige a c'helfe prennañ armoù ha binvidi brezel arnevez. Met n'eo ket awalc'h evit ar poent. Ar breder strategiel a gendalc'h da lakaat ar pouez war spered tagañ ar soudard japanat. Ar broadelouriezh sinaat a deu da vezañ un eneberezh ouzh Bro-Japan, Stadoù-Unanet-Amerika ha Japan a grogjont da gaout o daou un disach bras evit Bro-Sina. Hag a greiz holl, ur vegenn milourel nevez a grog d'en em zioroiñ, ur vegenn gant ur spered troet war an difuiñ broadel, enep-oksidantel, arnevesoc'h Er strollad tud-mañ, an ofisier ar muiañ selaouet ha plijet a zo Kanji Ishiwara.
Gant e studiadennoù, ar strategour japanat en oa remerket un nebeud elfennoù a lakas war-wel en e deorien: Da gentañ, dregantad ar c'hemer perzh eus ar boblañsoù sivil er brezelioù oa o kreskiñ. Ar fed da zistrujañ armeoù an enebour gant armoù dre dan a zae war raok (e-keñver an tizh tagañ hag an efedusted). Dre-se eo bet bihanet an unanen kadoniel (ar soudard pe un unanen milourel all) evit en em gavout gant un unanen bihanoc'h met galloudusoc'h, da skouer evit Ishiwara, arm an dazont oa ar c'harr-nij. Hag a-benn ar fin, un dra sklaer ha annat, an enklaskoù milourel int aet war-zu dizoloadur ur galloud hag a genaozfe an dachenn douarel, morel, aerel: ar vombezenn atomek.
E-barzh raktres ar strategour, un dra oa a bouez kennañ eo an diplomatiezh. Da gentañ toud e vefe ret da Vro-Japan klask kaout darempredoù mat gant Bro-Sina, a-benn krouiñ ur bloc'had pan-aziat. Ret e oa klask bezañ neptu awalc'h e keñver Rusia hag ar galloudegezhioù european. Bezañ gouest lakaat ar vro a bezh da stourm a-enep ar Stadoù-Unanet. Ma ar re-mañ a gouzfe, e vefe en un doare digudenn trec'h an Oriant. Da vefe bet da Japan lakat e pleustr ur bolitikerezh a broduadur prim eus an armoù, buhanat an enklaskoù skiantel, lakat e plas barregezhioù diblasañ kreizennoù gravitadur an armerzh ha staliañ labouradegoù war ar c'hevandir, rak hep troad war hemañ, Japan na c'helfe ket mont gwall pell er brezel. Hag evit echuiñ, krouiñ un aerlu didrec'hus. War sav-poent diabarzh ar vro, e vefe ret immorañ ha stummañ ar boblañsoù d'ur brezel hirbadus, adaozañ hag adframmañ ar vuhez bemdeziek e doare ma vefe prest da enebiñ ouzh forzh peseut degouez pe darvoud.
Memes ma z'eus mankoù en e deorien, lesanvet eo bet ar "Clausewitz japanat". Ha pa vez tamalet dezhañ bezañ nemet ur c'helenner, evel respont n'ez eus kemet sellet ouzh e labour e Manchouria, e lec'h e stalias ur galloud japanat gant nemet 10 000 soudard (Manchouria a zo ken bras ha Bro C'hall, poblet kennañ hag e lec'h ma veze kavet un arme gant binvioù brezel arnevez!). Ha ret eo gouzout Ishiwara a zo bet pedet gant Tojo, goude ma n'oa kaset anezhañ en harlu, da reiñ sikour dezhañ peogwir Japan oa o koll ar brezel. Ishiwara a respontas dezhañ e oa re ziwezhat ha ne chome nemet dezhañ gortoz an amerikaned.
Douaroniezh Mec'hiko
Hinad
An takadoù er su d’ar 24e ledenn :
Protogenoi
Listenn ar Protogenoi
Setu listenn glok ar Protogenoi:
Graphiurus
Graphiurus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
14 spesad huneganed eus Afrika a zo ennañ:
Timbroù ar Zoulouland
Lonket e voe ar vro gant trevadenn saoz Natal e 1896 hag implijet timbroù ar vro-se diwar neuze. Un tamm eus Suafrika eo hiriv.
Aozadur Dispac’hel 17 a viz Du
Anv ar strollad a glot gant an deiziad ma savas studerion Skol-Veur Boliteknikel Aten a-enep d’ar renad milourel pa voe lazhet daou studier. Soutenet e veze ar renad milourel gant ar Stadoù Unanet evit mirout d’ar gomunourion hag abalamour da se eo bet interesoù ar Stadoù Unanet palioù pennañ ar strollad
Ar strollad, anavezet ivez evel ‘’N17’’ diwar e anv e gresianeg, a zo kiriek da vezañ kaset da benn taolioù feuster abaoe 1975. Betek 2002 avat ne oa bet na dizoloet na harzet ezel ebet eus ar strollad. An taol kentañ a deuas e miz Kerzu 1975 pa voe lazhet gant ar strollad penn ar CIA e Aten. Er penn kentañ e veze lakaet gante da bal kargidi amarikan pe gresian, war war ledanaat a ae o falioù, o kas da benn taolioù a-enep da Unvaniezh Europa er bloavezhioù 80 e 90.
Renkadur ar maenadoù
Renkadur ar maenadoù a zo eur roll evit an holl maenadoù krouet gant Hugo Strunz ha meret gant ar Gevredigezh Etrebroadel Maenoniezh (IMA) (2004).
I. Elfennoù
Renkadur ar maenadoù/Elfennoù
Skoargenn
Yezh
Meneget eo ar ger e Geriadurig Ernault, ha merket evel ur ger eus Eusa. Adkemeret eo e Geriadur istorel ar brezhoneg hag e Geriadurig Roparz Hemon. Skoarchell zo ivez e Geriadur istorel ar brezhoneg, kemeret eus Geriadur Pelletier. Skoazgenn eo ar ger e Geriadur Favereau, "skoargenn"" o vezañ un adstumm ; "skoazgenn" eo e Geriadur Ménard ivez.
Meziant
Meziant a reer eus un hollad goulevioù (pe programmoù) rekis da lakaat un urzhiataer da vont en-dro hag evit implijout anezhañ. Kement tra n'eo na dafar na roadoù en un urzhiataer zo ur meziant.
Celia Cruz
Goude he marv
Un telenovela zo bet savet diwar he fenn anvet Celia. Ar ganerez kolombian Patricia Padilla an hini a glever o kanañ e-lec'h an aktourezed, Jeimy Osorio (eus Puerto Rico), hag Aymée Nuviola, eus Kuba.
987
Diwar-benn bloavezh 987 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Renkadur ar maenadoù
VIII. Silikatoù, Germanatoù
Elfennoù ha lieselfennoù gant silikat gwriziad [SiO4]4-
Yann Sohier
Ezel e voe eus kentañ strollad « Breiz Atao » etre 1923 ha 1932 dreist-holl. E-barzh meur a bennad e savas neuze a-enep d'an arme ha d'ar faskouriezh.
1873
Diwar-benn bloavezh 1873 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
GRAPO
Hervez ar polis e vefe damheñvel framm diabarzh ar strollad ouzh hini ur skarenn.
Mefeleg
Peder rannyezh a zo:
Octave Mirbeau
Buhez
E Kerispenn eo, e Kichenn an Alre, e skriv e 1887 L'Abbé Jules, en ur foetañ bro e-pad ur bloavezh hanter.
Mataleg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.5 eo ar mataleg (matal, muktele pe balda) komzet gant tro-dro da 18.000 den e norzh Kameroun (1982).
Kentelioù an Noz
Istor ar gevredigezh
E 2007 e oa deuet da vezañ ur gengevredigezh, enni Kentelioù an Noz - Gwinieg, Kentelioù an Noz - Chapel-Erzh, Kentelioù an Noz - Gwerzhav.
E 2011 : savet eo bet Kentelioù an noz - Reudied ha Kentelioù an noz - Kastell-Briant. Digoret ez eus bet kentelioù e Nozieg.
E 2015 eo tregont vloaz Kentelioù an Noz. A vloaz da vloaz eo aet ar gevredigezh war vrasaat, rak tost 300 ezel he deus. Gallout a ra ar re-se heuliañ kentelioù sizhuniek (24 c'hentel war 5 live e 2015) pe kemer perzh en obererezhioù niverus aozet ingal.
Ahmed Adly
Ahmed Adly a zo bet ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1987 en Egipt.
Mestr Meur eo.
2596 edo e renk Elo (Kevre Bedel An Echedoù - FIDE) d'ar 1añ a viz Genver 2022].
Timbroù ar Bechuanaland
Etre 1886 ha 1897 e vez implijet timbroù Kab ar Spi Mat soulgarget « British Bechuanaland ».
E 1887-1888 : timbroù gant an anv « British Bechuanaland Postage and Revenue ».
Proviñs roman
Ar Proviñsoù roman etre 300 ha 476
Ne badas ket pell ar framm dre ar munud-se ha buan ne voe ket mui anv eus ar Gaezared met adlakaet e voe e talvoud ar peder rann velestradurel e 318 gant an impalaer Kustentin I e mod prefetioù pretorian, a cheñche ingal ar pennoù anezho, evel er magistratelezhioù boas nemet hep skoazeller. Krouet e voe ivez un eil kêr-benn gant Kustentin anvet Nova Roma, hag a zeuas da vezañ Kergustentin war e lerc'h. Pep hini eus an div gêr-mañ a oa en o fenn ur gournour dreistordinal ar Praefectus Urbi. Dre vras, etre embannidigezh Diokletian ha dibenn ofisiel impalaeriezh ar C'hornôg e 476 eo bet degemeret e oa daouhanteret an impalaeriezh gant daou impalaer disheñvel evit ar c'hornôg hag ar reter. Savet e voe daouzek diosez gant Diokletian ivez, pep hini anezho gouarnet gant ur vikel. Teir all a voe krouet er dre zisrannañ : er c'hornôg e voe rannet Italia e daou, hag er reter e voe distaget Egipt eus Oriens.
Prefeti pretorian Galliae
E latin e veze graet gant Gallia a-wechoù da dermen hollek evit envel an holl pobloù kelt hag o zouaroù, evel an holl Vrezhoned met ivez evit poblañs mesket ar proviñsoù iberian pe c'herman enno ur muianiver kelt. Pa vez graet gant al liester Galliae e talvez evit an holl vroioù-se ha neket Gallia Jul Kaezar hepken (da lavaret eo meur a vro vodern a-vremañ).
Diosez Afrika
Enni lodenn greiz Afrika roman an Norzh :
Yezh varv
Yezhoù marv a c'hell leuskel war o lerc'h yezhoù bev, evel ar yezhoù bet diorroet diwar al latin.
Sul (deiz)
Ar Sul eo an deiz etre ar Sadorn hag al Lun. Hervez ar reizhiad a laka ar sizhun da gregiñ gant al Lun, ha homañ eo ar reizhiad erbedet gant ISO 8601, ez eo eta ar seizhvet deiz eus ar sizhun, hag an hini diwezhañ. Gant ar reizhiad a laka ar sizhun da gregiñ gant ar Sul, hengounel e meur a vro eus kornaoueg Europa, hag a-orin yuzev-kristen, ez eo ar c'hentañ deiz eta. Dont a ra an anv eus anv latin an heol, Sol (Helios e gregach), a oa ur blanedenn hervez soñj tud an Henamzer. E-pad an impalaeriezh-uhelañ e oa anavezet an deiz-se e latin: Sulius Dies, diwar anv an Heol (klotañ a ra al latin "s" gant ar predeneg "h"). Pa oa deuet an impalaeriezh da vezañ kristen (sened Nikea, +325) e oa bet kemmet anv an deiz-se e: Dies dominicus, deuet da vout dimanche e galleg. Met an anv latin a zo chomet e brezhoneg: Sul.
Partito Sardo d'Azione
Liammoù ofisiel
Lec'hienn ofisiel
São Paulo (Nuno Gonçalves)
São Paulo (Sant Paol) zo un eoullivadur war goad graet gant al livour portugalat Nuno Gonçalves. Gwelout a reer Sant Paol gwisket e ruz, ur c'hleze gantañ en e zorn, hag an Aviel en dorn all.
Armerzh Mec'hiko
Kevanstrolloù an armerzh meurgantel
PDK / annezad : 9600 dollar
Eil gennad
Ar greanterezh a ya d’ober 26,5% eus ar PDK (2004) hag a implij 24% eus an dud oberiat.
The Battle of Sealand
thumb|200px| Golo ar bladenn
Moskov
Ar boblañs
Hervez an niveradeg e 2010 ez eus 11,503,501 annezad e Moskov. Setu dasparzh an orinoù : Se zo evit an annezidi bad, met 1.8 milion annezad berrbad a zo hag a zo tud pedet en un doare ofisiel gant annezidi bad. Annezidi anofisiel a zo ivez, dreist-holl genidik eus Kreiz-Azia. Tro-dro 1 milion int.
Rijeka
Istor
En hag en  e oa Rijeka en Impalaeriezh Aostria (hag Aostria-Hungaria goude). Ur porzh bras e oa evit Aostria da neuze. Goude ar Brezel-bed Kentañ, pa oa goulennet gant Rouantelezh ar Serbed, Kroated ha Slovened hag Italia war un dro, e oa bet roet da Rijeka statud ur stadig dizalc’h, anvet Stad Dieub Fiume, a badas eus 1920 da 1924.
Simonne Peeters
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 1980, 1981, 1983 ha 1984.
Republik Sina
Sport
Ar baseball hag ar basket-ball zo an daou sport pennañ er vro. E baseball e oa renket skipailh broadel ar baotred ha skipailh broadel ar merc'hed niverenn 2 e renkadur etrebroadel an WBSC miz Kerzu 2021.
Alan Turing
Un den gae e oa Alan Turing ; e 1952 e voe kavet o kaout darempredoù reizhel gant ur gwaz all, ha dre ma oa an heñvelrevelezh un torfed e Bro-Saoz d'ar mare-se c'hoazh e voe barnet ha rediet da zibab etre an toull-bac'h hag ar spazhadur kimiek, da lâret eo implijout hormonoù ar maouezed, estrogenoù da skouer, evit izelaat live e lusk reizhel. Spazhet e voe neuze, met abalamour d'an hormonoù ne zeue ket a-benn ken da zihodiñ ha krog e oa e zivronn da vrasaat betek re. Goude daou vloaz o c'houzañv efedoù ar spazhadur kimiek en em lazhas Turing gant holenoù kianur (HCN) e 1954.
Alicia Keys
Pladennoù
E 2005 eo deuet er-maez Unplugged, he fladenn "live" kentañ ; Unbreakable a adkaver enni.
Baldamoueg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.5 eo ar baldamoueg (baldamu pe mbazla) komzet e norzh Kameroun.
Sciurinae
Genadoù
Gwiñvered-nij :
Iliz Sant Pêr Irvilhag
left|thumb|Iliz Irvilhag right|thumb|Iliz Irvilhag
Ruzenn logigoù mouezhiet
Pa gaver ar fonem [z] en ur yezh bennak e kaver atav enni ar gensonenn divouezh par [s].
Antonio Sacconi
Mestrc'hoarier echedoù italian.
Div bartienn
2.Mf3 e6
15.Fxc6 bxc6
25.Te1 Rd6
27.Tee3 Td2
28.Ted3 Txd3
34.g4 Fc2
35.Re3 Rb5
15.b3 Md5
16.Md3 Ff6
25.T1c2 f5
27.Md7 Txc4
43.Re5 Tc5+
49.Th1 a4
Fryne
He brud
Gant an istor-se eo e voe awenet al livour Apelles pa livas e Afrodite Anadyomene a vije bet Fryne patrom dezhañ, hag oberennoù arzel all eus ar mare a vije bet savet c'hoazh hervez he fatrom.
Prosez
Tamallet e voe dezhi disakrañ kevrinoù Eleusis. Prosez a voe, ha difennet e voe gant unan eus he serc'heged, ar prezegour Hypereides. Pa hañvalas edo o vont da goll e tirogas an alvokad sae Fryne ha dispakañ he brennid, ma voe bamet ar varnerien ha lezet ar vaouez digastiz. Douget e voe neuze gant engroez he mignoned betek templ Afrodite.
Hervez un doare all e tiwiskas hec'h-unan. N'eo ket abalamour ma voe bamet ar varnerien gant kened ar vaouez noazh eo e c'hounezas ar prosez, met dre ma veze gwelet kened ar c'horf evel ur merk eus bennozh an doueed gant Hellaziz an amzerioù-hont.
Brigitte
Berranvioù
thumb|[[Brigitte Bardot, e 1968]]
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
8. Ma3 b5
10. Md5 f5
14. Fxb5 Fd7
Stefano Tatai
Deut eo da vout Mestr Kevre Italian an Echedoù (FSI) e 1958 ha Mestr Etrebroadel e 1966. Daouzek gwezh eo bet Kampion Italia e-doug tregont vloaz, e 1962, 1965, 1967, 1970, 1974, 1977, 1979, 1983, 1985, 1990, 1991 ha 1994. N'eus bet nemetañ oc'h ober kement (Vincenzo Castaldi a voe seizh gwezh Kampion Italia).
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
19. Dg3 Rh8
Stefano Tatai
Div bartienn
31.Fb6 Mxc3
32.Mxe5 Fd6
Saint-Paul
E Breizh n'eo ket Paol Tarsos, met Paol Aorelian an hini a vez enoret a gozh, hag e anv eo a gaver
Stefano Tatai
Div bartienn
10.Tb1 h6
Louiziana
Yezh
Ar saozneg a vez komzet gant an dud. Hervez niveradeg 2010 e oa 3,45 % eus an dud a gomze galleg, kreoleg pe cajun, pa oant 4,79 % en 2000, e-skoaz 3,30 % a gastilhanegerien.
Istor Louiziana
Ergerzhet e oa diazad ha delta ar Mississipi gant René-Robert Cavelier de La Salle e 1682. Diazezet e oa Biloxi gant Pierre Le Moyne d'Iberville e 1699. Diwezatoc'h e teuas da vezañ kêr-benn kentañ Louiziana.
Gwelet ar pennad Prenadenn Louiziana.
Adelbert von Chamisso
Buhez
E 1803, gant Karl August Varnhagen von Ense (1785-1858), e savas ar gelaouenn Berliner. Musenalmanach hag ec’h embann enni e varzhonegoù kentañ. Freuz-stal a ra an daou zen siwazh ha paouez a reont ganti pa grog ar brezel e 1806. Brud en deus gounezet ar barzh yaouank avat e-touez an dud troet war al lennegezh.
Tars
Tars (Tarsus e latin hag e turkeg, Tarsos e gresianeg) zo ur gêr e Turki, war ar stêr Tarsus.
Tangaleg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù tangalek rik eo an tangaleg (tangale, tangle) komzet gant tro-dro da 200 000 den e Gombe e Nigeria (2006).
Tars
Istor
Unan eus lec'hioù meur ar stoikegezh e oa da vare Hellaz an Henamzer. Goude e voe kêrbenn proviñs roman Cilicia. Eno e oa ganet Paol Tars, yuzev ha keodedour roman, er Iañ kantved goude JK, hag a deuas da vout kristen ha sant. Unan eus an ilizoù kristen kentañ a voe savet enni.
Melos
Douaroniezh
Emañ enezenn Mêlos e penn pellañ mervent enezeg ar C'hikladez, ur 120 km eus aod Lakonia. Eus ar c'hornôg d'ar reter ez eus 23 km d'al ledanañ, ha 12 km eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz d'an hirañ ; 150,6 km² eo gorread an enezenn.
Yaou
Yaou a c'hall bezañ :
Melos
Istor
Adalek an e oa bet poblet an enez. Obsidian alese a veze gwerzhet en darn vrasañ eus Hellaz, betek Kiprenez, Kreta, hag Egipt. Ul lec'h a-bouez e oa da vare sevenadur Minos.
Stefano Tatai
Div bartienn
38.Dc2 Ta8
39.Dd3 Ta1
Melos
Istor
Eus an darvoud-se ez eus kaoz e pennad V, 85–103 levr Thoukydides (471-~400 KJK), ma'z eus un diviz etre tud Athena ha re Mêlos, ha ma'z eo displeget politikerezh Aten. En eñvor Hellaz e chomas pell evel un abeg da vagañ droug ouzh tud ar gêr vras.
Anne-Marie Maeckelbergh
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 1991.
Arc'heskopti katolik Southwark
4 eskopti a ya d'e ober:
Eost 2010 e Breizh
2010 e Breizh
Marco Beltrami
Studioù
Da-heul e studioù e Brown University (Providence, Rhode Island) hag er Yale School Of Music, lec'h m'en deus heuliet kentelioù Jacob Druckman. Da-geñver e brantad studi en deus labouret e Venezia, Italia, evit ar sonaozour arnevez Luigi Nono. Aet eo goude-se da Los Angeles d'ar University of Southern California Thornton School Of Music. Aze en deus heuliet kentelioù gant Jerry Goldsmith.
Eskopti anglikan Truru
Rannet eo an eskopti e 2 arc'hdiagonelezh, rannet o-unan e 12 deanelezh :
991
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 991
Meurlarjez
Treuzwiskañ
Chomet eo bev kustum an dic'hizañ, pe treuzwiskañ, hag e meur a gêr ha kêriadenn e weler dibunadegoù tud treuzwisket. Maskloù a vez gant an dud hag aozet e vez balioù gant maskloù ivez. Gouelioù Meurlarjez, pe gentoc'h ar Meurzh Ened, pe an Ened e Douarnenez a zo chomet bev-mat. E Breizh-Izel e veze lidet Meurlarjez. E Kerne-Izel e veze graet ivez gant an Ened hag e veze poazhet kouignoù anvet "kouignoù an Ened". Er Vro-Vigoudenn e oa giz ar chotenn.
Enez Sant-Paol (Meurvor Indez)
Istor
E 1928 e voe klasket sevel ul labouradeg da lakaat grilhed-mor e boestoù. Seizh den a voe dilezet eno pa voe graet freuz-stal gant ar gompagnunezh e 1931. Pemp a varvas, daou a voe saveteet, e 1934, 6 vloaz goude.
Pok
Meur a seurt pokoù zo, hervez an doare-ober, gant muzelloù stardet pe gant muzelloù digor, hervez al lec'h ma lakaer an diweuz, war ar jod pe war ar reizh, hervez an dud a boker dezho, serc'h pe kerent.
Soumarioupeg
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Timbroù Saarland
Melestradurezh Unvaniezh ar Broadoù
Etre an 19 a viz C'hwevrer 1921 ha ar 21 a viz Ebrel e teu er-maez timbroù a-ratozh evit ar Sarre. Tennet eo danvez ar rummad 16 timbr diouzh buhez ha lec’hioù brav ar vro, da skouer ar stêr Saar e-kichen Mettlach, labour an dir e Dillingen.
Ar boblgoulennadeg e 1935
Diwar ar 1añ a viz Meurzh 1935 eo timbroù ar Reich a vo graet gante betek diskar ar renad naziek.