cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kendalc'h Keltiek
Savet e oa bet e 1917 en Eisteddfod Penbedw, war harzoù Kembre, hag abaoe e vez bodet bep bloaz pe dost. E gwirionez e oa bet klasket sevel aozadurioù heñvel o fal en (Celtic Association ha Pan-Celtic Congress) ha div wech dija, e 1838 hag e 1867, e oa bet bodet dileuridi eus ar broioù keltiek.
Stevie Nicks
E miz Kerzu 1974 e oa kroget da ganañ gant Fleetwood Mac, gant he c'hompagnun eus ar mare, ar gitarour Lindsey Buckingham. Berzh a reas o albom Rumours, 31 sizhunvezh pad e voe niverenn 1 e SUA, ha tost da 42 milion a skouerennoù zo bet gwerzhet en holl, ha gant se eo an 8vet albom muiañ gwerzhet biskoazh.
Syrmaticus
Syrmaticus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ fazaned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
Denis (Maupassant)
Istor
Da gentañ e oa bet embannet er gelaouenn Le Gaulois, d'an 28 a viz Mezheven 1883. Adembannet e oa bet goude, e 1883 ivez, en dastumad Miss Harriet.
Ploiești
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Ploieşti gant ar c'hêrioù-mañ :
Pizzoli
Pizzoli  zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
American Broadcasting Company
Abaoe 2007, ha gwerzh an ABC Radio (anavezet ivez evel Cumulus Media Networks) da Citadel Broadcasting, ABC en deus bet diskennet a galz e holl oberiadurioù er-maez eus bed ar skinwel. O vezañ ar pemvet rouedad skignañ koshañ er bed met an hini yaouankañ eus an tri rouedad skinwel pennañ er Stadoù Unanet (Big Three television networks), ABC a vez lesanvet alies The Alphabet Network, dre ma vez ar berradur oc'h adimplij teir lizherenn gentañ al lizherenneg en urzh.
Beyer
Beyer [ˈbai̯ɐ] zo un anv-tiegezh alamanek. Adstummoù zo dezhañ: Beier, Bayer, Baier.
Alexander Dubček
Nevez-amzer Praha
E miz Ebrel 1969 e rankas Dubček reiñ e zilez eus e garg pennsekretour e Strollad Komunour Tchekoslovakia ha kemeret e voe e lec’h gant Gustáv Husák. E 1970 e voe skarzhet eus ar Strollad Komunour ha koll a reas e sez e Parlamant Slovakia hag e sez e Parlamant Kevreadel Tchekoslovakia. Kaset e voe da labourat evit melestradurezh ar c’hoadoù e Slovakia.
Cartagena
Cartagena zo un anv-lec'h spagnolek, a orin fenikek.
Amikuze
thumb|150px|Amikuze e Nafarroa Beherea.
San Vincenzo Valle Roveto
San Vincenzo Valle Roveto zo ur gumun eus Italia, e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Maouez en glas
Maouez en glas zo ur poltred graet gant al livour saoz Thomas Gainsborough entre 1770 ha 1780, hag a zo war ziskouez e Mirdi ar Peniti e Sant Petersburg, e Rusia. En amzer-se e oa distro al livour eus kêr Bath, ma oa bet o chom e-pad 15 vloaz.
Mister Ed
Mister Ed a zo ur stirad skinwel amerikan produet gant Filmways. 6 koulzad ha 143 rann a gaver ennañ. Krouet eo bet gant Walter R. Brooks. Skignet e voe da gentañ gant meur a skigner (en doare anvet "syndication" er Stadoù-Unanet) eus ar 5 a viz Genver 1961 betek an 2 a viz Gouere 1961. Skignet e voe goude war CBS eus ar 1añ a viz Here 1961 betek ar 6 a viz C'hwevrer 1966.
Awenet eo bet ar stirad gant istorioù berr evit ar vugale savet gant Walter R. Brooks hag embannet evit ar wech kentañ e niverenn an 18 a viz Gwengolo 1937 Liberty Magazine (The Talking Horse).
Saint-Martin-de-Bonfossé
Saint-Martin-de-Bonfossé a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
En voyage (danevell, 1883)
An danevell
Ur medisin eus Cannes a gont an dro c'hoarvezet d'ur glañvourez dezhañ, ar gontez Marie Baranov, tapet gant an droug-skevent. E Sant-Petersbourg e oa bet lavaret dezhi gant ur medisin mont da glask ar pare da greisteiz Bro-C'hall.
Maria Theresia
Maria Theresia, pe  Maria Tereza  e brezhoneg, ganet e Vienna e 1717 ha marvet eno e 1780, a oa dugez-veur Aostria, rouanez Hungaria, rouanez Bohemia, hag a oa pried da Franz Iañ, Impalaer santel, ha kenimpalaerez.
Artres
Artres a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Caradog Prichard
Caradog Prichard (3 a viz Du 1904 – 25 a viz C'hwevrer 1980) a oa ur barzh hag ur romantour kembraek.
Labour
Armerzh
Al labour zo un obererezh graet en eskemm d'ur gopr, evit produiñ ur mad pe ur servij. Eñ hag ar c'hevala a ya d'ober ar faktorioù produiñ. Kavet e vez war marc'had al labour.
Arsailhadeg Cartagena (1697)
Diwezhañ emgann bras etre Rouantelezhioù Bro-C'hall ha Spagn e voe a-raok feur-emglev Ryswick e 1697, e-kerzh Brezel an Nav Bloaz.
Ar roue gall a roas seizh lestr ha teir fourgadenn. Ha kuit ar bagad-listri eus Brest, d'ar 7 a viz Genver 1697. D'an 3 a viz Meurzh e tegouezhjont e Saint-Domingue. Jean-Bernard de Pointis a zeuas a-benn da gendrec'hiñ Jean-Baptiste du Casse da gemer perzh, daoust ma voe diaes bodañ flibusterien. Ducasse en devoa c'hoant da gemer Porto Bello, evit gallout treuziñ strizh-douar Panama didrabas, met re bell ac'hano e oa Cartagena, a gavas ar flibusterien.
François Georges-Picot
Buhez
Goude bout studiet ar gwir e voe alvokad e Lez engalv Paris e 1893. Daou vloaz war-lerc'h e troas war-du an diplomatiezh pa voe prezour kannad er Renerezh politikel kent mont da sekretour ar c'hannadour e København (Danmark). E 1897 e timezas gant Marie Fouquet ; ur mab ha div verc'h o devoe. Goude København ez eas da Veijing (Sina) kent bout anvet da Bennkoñsul Bro-C'hall e Beirout (Liban) nebeud a-raok deroù ar Brezel Bras.
L'Heure Bretonne
Evit an Europa Nevez
Ar gelaouenn L'Heure bretonne a oa a-du gant mennozh an Europa Nevez. Talvezout a ra e oa kavet testennoù o vrudañ stourm politikel an Alamanted dreist-holl gant ur sell enep-komunour, bep sizhun e veze kavet ivez un istor eus ar stourm kaset da benn gant ar Wehrmacht a-enep d'an URSS.
Doare skridoù L'Heure Bretonne
Meur a bennad-skrid gouennelour hag a-enep ar Yuzevien a oa bet embannet enni.
Fagnano Alto
Fagnano Alto  zo ur gumun eus Italia,  e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Cerchio
Cerchio  zo ur gumun eus Italia,  e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Cefn-y-bedd
Cefn-y-bedd zo ur gêriadenn vihan e reter Sir y Fflint, e biz Kembre.
David McCallum
David Keith McCallum, Jr., bet ganet d'an 19 a viz Gwengolo 1933 e Glasc'ho, a zo un aktour hag ur soner skosat.
Er bloavezhioù tremenet e tapas ur vrud etrebroadel evit perzh ar medisin-lezenn Dr. Donald "Ducky" Mallard er stirad NCIS.
Phacellodomus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Dek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Ovindoli
Ovindoli   zo ur gumun eus Italia,  e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Lucoli
Lucoli  zo ur gumun eus Italia,  e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Pavo
Pavo a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Louisa Breizh-Veur (1749-1768)
Louisa Breizh-Veur (19 Meurzh 1749 – 13 Mae 1768) a oa ur briñsez saoz, merc'h-vihan da George II ha c'hoar da George III.
Sahle-Work Zewde
Sahle-Work Zewde (Amhareg: ሳህለወርቅ ዘውዴ), ganet d'an 21 a viz C'hwevrer 1950, zo un diplomatez etiopian deut da vezañ prezidantez Etiopia d'ar 25 a viz Here 2018. Ar c'hentañ maouez eo da vezañ bet dilennet prezidantez ar vro. Dilennet eo bet gant an holl vouezhioù e bodadeg parlamant kevreadel Etiopia.
Soulles
Soulles a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Penisilin
Da bareañ ar vilimadurioù bakteriennoù o orin e vez implijet ar penisilinoù, dreist-holl ar reoù bakteriennoù Gram-Ya o orin.
E 1940 e voe dizoloet gant ur skipailh skiantourien vreizhveuriat penaos produiñ trawalc'h a benisilin da lazhañ ar bakteri o vilimañ ur voud-bev.
Istor
E 1897 ez eo bet embannet gant un medisin gall, Ernest Duchesne, un dezenn e ditr Skodenn a zivoud studi ar c'hevezerezh buhezek e touez ar mikro-organegoù : enebiezh etre ar vilimadurioù hag ar mikroboù (e galleg : "Contribution à l’étude de la concurrence vitale chez les micro-organismes : antagonisme entre les moisissures et les microbes"). En dezenn-se e studi dre ar vunud interaktadennoù etre Escherichia coli ha Penicillium glaucum. Daoust dezañ bezañ diaraoger ar pareañ dre an antibiotikoù, ha dreist pep tra, gant ar penisilin, e chomo dianavezet e labour.
Georgiana Cavendish
Bugale
Meur a golladenn a reas Georgiana a-raok genel div verc'h, hag ur mab a-benn ar fin.
Impalaeriezh Aostria
D'ar mare-se e oa impalaeriezh vrasañ Europa goude Impalaeriezh Rusia hag an deirvet bro bobletañ goude Rusia ha Frañs.
Avezzano
Istor
10 700 a dud (95 % eus ar boblañs neuze) a voe lazhet gant kren-douar an 13 a viz Genver 1915.
Montereale (Abruzzo)
Montereale  zo ur gumun eus Italia,  e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Gallus (genad)
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pëvar spesad a ya d'ober ar genad :
San Vincenzo La Costa
San Vincenzo La Costa  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Sophia ar Rouantelezh-Unanet
Sophia ar Rouantelezh-Unanet (3 a viz Du 1777 - 27 a viz Mae 1848) zo ur briñsez saoz, merc'h da George III ha d'e bried Charlotte von Mecklenburg-Strelitz.
Valentinianus
Valentinianus zo anv latin tri impalaer roman :
Boyacá
Boyacá zo anv meur a lec'h e Kreisteizamerika, un anv deuet eus ar muiakaeg, yezh ar bobl muiaka, e Colombia.
Anna Katharina Emmerick
Gwenvidikaet e voe e 2004 hag emañ Breuriezh velegel Sant-Pêr o studiañ he santelezhadur.
Caldas
Caldas zo un anv-lec'h spagnolek, portugalek ha katalanek a gaver e meur a vro.
Dreistbevouriezh
Dreistbeverien milourel
Ar re brudetañ a vez an dreistbeverien milourel, ar bezenioù brogarourien stadunanat a zo ar re a vez klevet ar muiañ kaoz anezho. Gant ur mennozh sevel strolladoù armet ha gourdonet mat, gant stumm ul lu vihan, an darn eus an dreistbeverien milourel a vez awenet gant ar pal talañ ouzh tagadenn o bro gant ul lu enebour, pe talañ ouzh ar sponterezh o tegas lamm d'o kevredigezh pe c'hoazh talañ ouzh ur brezel diabarzh.
Kroget e oa bet gant ar skourr-se d'al lusk dreistbevourien er bloavezhioù 1950. Gant ar Brezel yen o sevel muioc'h-mui, gouarnamant Stadoù Unanet Amerika a droas da enep komunour a-grenn o lakaat da sevel ur barrad aon e-touez ar bobl. Ul lod tud niverus a voe kroget da gentañ gant prientiñ kreñvlec'hioù enep nukleel. Goude-se gant ar riskl a brezel nukleel o vont war sioulaat e voe kroget gant lod d'en em brientiñ d'un dagadenn milourel prim. Gant an oan-se e voe roet nerzh da bezenioù brogarour prest da reiñ harp da lu SUA, pe d'an nebeutañ da zifenn o tiez.
Adkemer er sevenadur
An dreistbevouriezh a zo bet hag a chom ur vammenn d'ar sevenadur. Adkemeret eo bet gant kalz stummoù disheñvel, filmoù stiradoù skinwel, bandennoù-treset hag abadennoù skinwel nepell 'zo.
Carl von Clausewitz
Carl Philipp Gottlieb Clauswitz, goude Clausewitz, ha von Clausewitz adal 1827 (ganet d'ar 1añ a viz Gouere 1780 e Burg, aet d'an anaon d'ar 16 a viz Du 1831 e Breslau) a oa ur jeneral major prusian, adreizher an arme hag amkanour ar brezel.
Bartrès
Bartrès (pe Bartrés en gwaskoneg hag okitaneg) zo ur gumun waskonek e Bigòrra, a-stok ouzh kêr Lourdes e Bro-C'hall, en departamant Hautes-Pyrénées.
Thomas Gee
E 1837 ez eas da Londrez da beurzeskiñ ar vicher mouller ha distreiñ da Zinbych er bloavezh war-lerc'h evit plediñ gant e vicher e Gwasg Gee. Stagañ a reas ivez da brezeg en ur chapel bresbiterian. Anvet e voe da bastor presbiterian e Bala e 1847, ha diwar neuze e roas kalz amzer d’an Ysgol Sul (un doare katekiz, da Sul) ha d’ar stourm a-enep ar boeson.
Stephanie von Hohenzollern
Merc'h e oa da Charles Antoine de Hohenzollern-Sigmaringen ha da Josephine von Baden, ha roet e voe dezhi anv he mamm-gozh, Stéphanie de Beauharnais.
Quidditch
Ar c'h-Kiditch a zo ur c'hoari sportel a faltazi deuet eus an heuliad romantoù skrivet gant J. K. Rowling diwar-benn istor Harry Potter.
Evit diaesaat ar c'hoari div volotenn all anvet Sklofoù a zo diskroget en aer, an div se a zo strobinellet evit reiñ bec'h d'ar c'hoarierien da dizhout ar palioù. Ur mod all evit gounid a zo tapout ur volotenn bihan anvet fich aour, a lak ar c'hoari da echuiñ met diaes spontus eo tapout anezhañ.
Freuzadeg Pfalz
Freuzadeg Pfalz a vez lavaret a-wechoù eus ar freuz ha reuz lakaet e Pfalz, en Alamagn, e 1674, gant an armeoù gall dindan urzhioù ar jeneral Henri de La Tour d'Auvergne en amzer ar roue gall Loeiz XIV.
Istor
En 1674 n'edo ket Turenne a-du gant doare-brezeliñ ar roue Loeiz XIV. Ar braz eus an arme a oa pe en Izelvroioù pe e Franche-Comté, tra ma edo Turenne, o klask derc'hel penn ouzh arme an Impalaeriezh santel roman german, en Elzas gant nebeud a dud.
Georg V Hannover
Skoazeller ar sevenadur
Ar roue Georg a oa frañmason ha Mestr Bras strollad Hannover (''Großloge von Hannover') adalek 1857 betek e zivodadur e 1866.
Satanig ar C'hab Glas
Satanig ar C'hab Glas a zo un evn-mor, Oceanodroma jabejabe an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous er Meurvor Atlantel : kavet e vez en-dro da inizi ar C'hab Glas dreist-holl.
Rummatadur
Betek nevez 'zo e veze soñjet e oa un isspesad eus hini Satanig Madeira.
Cherchez la femme
Cherchez la femme e Les Mohicans de Paris
Dont a ra ar bomm-se eus ar romant gallek Les Mohicans de Paris gant Alexandre Dumas, ma lenner :
Meur a wech e kaver ar frazenn er romant; hec'h adkavout a reer er pezh-c'hoari a voe savet diwar ar romant e 1864, ma lenner :
Rota Greca
Rota Greca  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Priz ar Yaouankiz
Doare ar priz
Evel priz eo disheñvel diouzh ar prizioù lennegel all. Peurvuiañ e vez aozet prizioù evit oberennoù a zo bet embannet gant embannerien a bep seurt. Amañ e vez roet ar priz da oberennoù, hag a oa diembann er bloavezhioù kentañ, hag a vez embannet gant ar memes embanner, Keit Vimp Bev, atav.
Kseniya Anatolyevna Sobchak
Meskañ
Un diskouezerez-c'hiz anvet Ksenia a weler war golo ar bladenn This is Hardcore gant Pulp. Daoust d'ar pezh a vez soñjet gant lod n'eo ket Kseniya Sobchak met ur plac'h all he deus an hevelep raganv.
Rovito
Rovito  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Goraj
Doareoù gorajoù
Karbon a vez er gorajoù. Evit ar pezh a sell ouzh an hidrogen e komzer eus "danvez helosk". Gwerzhet e vez ar gorajoù e stumm liñvennoù, ral a wech e stumm gazoù. E kibenn ar c'harbedoù e vez lakaet ; boaz e c'hell kibenn ur c'harr-tan derc'hel 50 litrad.
Emgann ar C'hentroù Aour
Abaoe
Gant ar skrivagner Hendrik Conscience eo bet kontet an emgann-se el levr De leeuw van Vlaanderen (« Leon Flandrez »), embannet e 1838. Kalz en deus graet al levr-se da zihuniñ an emskiant vroadel e Flandrez.
Jean Giraud
Gant an anvioù Jean Giraud ha Gir e krouas istorioù Blueberry, evel treser, a-gevret gant ar senarier Jean-Michel Charlier. War-lerc'h marv hemañ e kendalc'has e-unan, koulz treser ha saver istorioù. En albomoù kentañ e oa levezonet bras gant e vestr Jijé, a drese ar rummad western Jerry Spring, met tamm-ha-tamm e kavas e stil dezhañ e-unan.
San Demetrio Corone
San Demetrio Corone   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Rose (Calabria)
Rose    a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Mor Koural
thumb|right|Sede pelec'h emañ ar Mor Kouralek. thumb|right|Sede pelec'h emañ ar Mor Kouralek.
Koural en arvar
Petra bennak ma'z eo bet lakaet ar Mor Kouralek war roll Glad an denelezh gant an UNESCO e vez lakaet emañ ar c'houral o vervel diwar efedoù ar mengleuziañ .
La Ficelle
An danevell
Deiz ar marc'had e Goderville e Normandi. Hauchecorne, kouer, a ya di. Dastum a ra un tamm fiselenn dindan selloù ur c'houer all, Malandain, un enebour dezhañ.
Ur yalc'h zo bet kollet, ha tamallet da Hauchecorne bezañ kavet anezhi, ha miret.
Kab Kolka
Kab Kolka (Kūolka nanā e livoneg, Kolkasrags e latveg) zo ur beg-douar war aod ar Mor Baltel, e digor pleg-mor Riga, e Latvia.
Vincent Peillon
E vuhez
Tapet en deus e vachelouriezh da 16 vloaz. Graet en deus studioù prederouriezh er skol-veur Panthéon-Sorbonne. N'ae ket re alies d'ar c'hentelioù met tapout a reas e aotreegezh da 20 vloaz. Goude bout arsailhet e kuita ar skol-veur. Labourat a ra evit ar Compagnie des wagons-lits war al linenn Pariz - Copenhague. Sevel a ra un embregerezh enporzhiañ eoged norgeat a ra war-dro gwerzhañ eoged d'ar c'homiteoù-embregerezh.
Proviñs Savona
Proviñs Savona zo unan eus proviñsoù Italia, e rannvro Liguria, ha kêr Savona eo ar pennlec'h anezhi.
Carpanzano
Carpanzano  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Diagnostig
diagnostic
Zweihänder
Ar Zweihänder, pe Bidhänder, zo ur c'hleze a veze implijet en Europa e-pad ar Grennamzer hag an Azginivelezh, gant un dornell hir 40-50 cm hed. Embreget e c'halle bezañ gant an daou zorn. Skouerennoù eus ar 16vet kantved a oa nebeutoc'h eget 3 c'hilogramm a bouez enno.
Kumuniezh kumunioù Pleiben-Kastellin-Porzhe
Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 17 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù:
Linchañ
Linchañ zo ur c'hastiz graet gant un engroez tud, krougañ un den peurvuiañ, evit spontañ an dud all. Aliezik e c'hoarveze kement-se en amzerioù ma klaske an niver brasañ lakaat an niver bihanañ da blegañ da lezennoù pe d'un urzh kevredigezhel direizh.
Eil Brezel-bed
E-pad an Eil Brezel-bed e voe linchet ur bern tud, da skouer gant an Nazied.
Daniel Doujet
Dalc'het en doa ivez e-pad pell ar pennad sizhuniek brezhonek e La Liberté du Morbihan dindan an anv-pluenn "Tadevab" goude e vignon Job Jaffre ("Mabedad"), aozer Etrezomp e brezhoneg, hag a-raok ma 'z afe ar gelaouenn-se da get.
Ferdinando (III) de' Medici
War e lerc'h
En 1723 e varvas Cosimo III, ha Gian Gastone de' Medici a voe anvet da zug-meur.
Jacques Daret
E Tournai e voe ganet Jacques Daret. E 1427 e voe deskard e stal-labour Robert Campin, ma chomas e-pad 15 vloaz. Goude-se e labouras evit duged Bourgogn, hag ivez evit abad abati Saint-Vaast e-pad 20 vloaz.
E 1454 e labouras war ginklañ kêr Lille gant pevar deskard. E 1468 e labouras war ginglañ kêr Brugge gant arzourien all evel Hugo van der Goes da-geñver eured Charlez Valois-Bourgogn ha Marc'harid York.
The Man from U.N.C.L.E.
An istor
Kontañ a ra ar stirad avanturioù daou wazour, Napoleon Solo, un amerikan c'hoariet gant Robert Vaughn hag Illya Kuryakin, ur jeorjian c'hoariet gant David McCallum a labour evit un aozadur etrevroadel kuzh a enep-spierezh anvet U.N.C.L.E. (United Network Command for Law and Enforcement). Leo G. Carroll c'hoariet gant Alexander Waverly a zo penn breizhveuriat an aozadur(Number One of Section One). Lisa Rogers, c'hoariet gant Barbara Moore a gemeras perzh adalek ar c'houlzad 4.
Bezen Perrot
Ar Bezen Perrot pe Der bretonische Waffenverband der SS, lesanvet Perrot Gruppe pe Die bretonische SS, a oa un unvez-soudard alaman en Eil brezel-bed, Breizhiz enni o stourm, bet diazezet ez-ofisiel d'an 11 a viz Du 1943 da-geñver sinadur ur c'hendivizad etre Célestin Lainé hag ar c'horonal Hartmut Pulmer da grouiñ ar Bretonische Waffenverband der Sicherheitsdienst.
The Man from U.N.C.L.E.
An istor
Ne lavarer ket er stirad ar pezh a dalv T.H.R.U.S.H. met reiñ a ra David Edward McDaniel en unan e romantoù tennet eus ar stirad (The Dagger Affair, 1965, Ace Books) an displegadenn-mañ : Technological Hierarchy for the Removal of Undesirables and the Subjugation of Humanity.
Berzh en deus graet ar stirad ha gounezet en deus un toullad prizioù.
Bezen Perrot
Tro-dro d'ar Bezen Perrot
Ken troet e oa soudarded ar Bezen Perrot a-enep ar C'hallaoued ha neuze dre o sell a-enep paotred ar strouezheg ma sikourent ofiserien ar Gevredidi hag a oa trapet er makizoù da dec'hel diouzh an Alamaned. Ar Major J.D Mac Leod eus an USAF a voe harzet ganto goude ma vije distrujet ur c'hamp paotred ar strouezheg. Sikouret e voe da dec'hel etrezek harzoù Frañs gant Spagn gant tud ar Bezen Perrot. Siwazh dezhañ, pa glaskas prouiñ kement-mañ goude ar brezel e vankas prouennoù eus e lavar ha ne voe ket dalc'het e kont e barnadenn ar Bezen Perrot.
Ferenc Kazinczy
Buhez
War-dro 1780 e troe muioc'h-mui a skridoù lennegel estren en hungareg. Evel-se e teuas da genskrivañ gant skrivagnerien evel Salomon Gessner, Johann Kaspar Lavater ha Daniel Chodowiecki. E 1779 e reas anaoudegezh gant Miklós Révai e Nagyvárad. Révai a oa ur yezhadurour a studie an hungareg. Dont a rejont da vezañ mignoned e-ser kendivizoù stank diwar-benn al lennegezh hag ar yezh.
ArMen
Ar skipailh
Renerezh Rener an embann, kevelet pennañ : Jacques Fitamant Renerezh :
Diazezadur glad sevenadurel Prusia
Diazezadur glad sevenadurel Prusia (alamaneg : Stiftung Preußischer Kulturbesitz) a zo unan eus diazezadurioù sevenadurel brasañ ar bed. Diazezet eo e Berlin. Krouet eo bet gant ul lezenn bet votet e BRD d'ar 25 a viz Gouere 1957. Lakaet e voe da bal an diazezadur prenañ ha gwareziñ hêrezh sevenadurel Prusia.
Jimmy Briand
Jimmy Briand, bet ganet d'an 2 a viz Eost 1985 e Vitry-sur-Seine (Val-de-Marne, Bro-C'hall), a zo ur melldroader etrebroadel gall.
Mohoidae
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
Edo brosezat an holl en Hawaii.
Tezcatlipoca
Kalz anvioù all en deus zo deuet eus tuioù disheñvel e zoueelezh : Titlacauan ("E sklaved omp"), Ipalnemoani ("Hemañ a laka ac'hanom da vevañ"), Necoc Yaotl ("Enebour an daou du"), Tloque Nahuaque ("Aotrou ar pezh zo tost ha nes") ha Yohualli Èhecatl ("Noz, Avel"), Ome Acatl ("Div raosklenn"), Ilhuicahua Tlalticpaque ("Perc'henn an oabl hag an Douar").
Ebba Stenbock
Eured
Brudet e oa Ebba Stenbock abalamour d'hec'h emzalc'h dispont dirak an Dug Karl. Pa grogas ar brezel diabarzh en 1595 etre Sigismund III Vasa hag e eontr Karl, a renas evel Karl IX, edo he fried e-touez harperien Sigismund III Vasa a-enep e eontr Karl. Derc'hel a reas proviñs Finland, e rouantelezh Sveden, a-enep an dug Karl.
Thomas Stearns Eliot
Diwezhatoc’h e savas Eliot ul levr barzhonegoù evit ar vugale, Old Possum's Book of Practical Cats (1939) hag a voe implijet goude gant Andrew Lloyd Webber evit sevel ur gomedienn war gan anvet Cats ("Kizhier").
Patrick Denieul
Entanet bras eo gant ar skrivagnerien Arzhur Bernede ha Lewis Carroll.
Labourat e Brezhoneg
Er bloavezh 2017 en deus bet labouret gant skolajidi an hentenn Brezhoneg e Skolaj ar C'hleuz Sant-Jozeb e Redon evit sevel senario un heuliad filmigoù e brezhoneg war Belfegor, anvet Met piv eo Belfegor ?. Ma n'eo ket brezhoneger an aozour, labouret en deus e galleg o teskiñ d'ar re yaouank na penaos skrivañ ur senario ha sevel ur story-board. Ar skolajidi a sikouras anezhañ ivez da lakaat e Brezhoneg frouezh al labour. Ar steuñv a zo ledanoc'h dre ma vez kêr Redon o lakaat pouez evit reiñ brud en-dro d'an dudenn Belfegor e Redon kêr Arzhur Bernede,.
Marc'hhouarnerezh e Pluveleg
Tro Frañs e Pluveleg
{|border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" class="wikitable" style="font-size: 90%;" !Bloaz !Tennad !Redad !km !Trec'hour an tennad ! Roched melen !style="text-align:left"|1982 !style="text-align:left"|1982 !style="text-align:left"|1985 !style="text-align:left"|1997 !style="text-align:left"|1997 !style="text-align:left"|2008
Vicq (Norzh)
Dave ha notennoù
fro:Vicq (Nord)
Moho (genad)
Moho a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Michelle Nic Pháidín
Dedennet-kenañ eo Michelle gant ar pezh a denn d'an iwerzhoneg ha prezidantez bodad "Comhairleach na nÓg" eo hag ezel eus Coimisiún na Gaeltachta.
Rogier van der Weyden
Levezon
Bras e voe levezon doare livañ van der Weyden en Europa a-bezh, dreist-holl e Frañs, Alamagn, Italia ha Spagn. D'e heul e teuas Hans Memling, met ne c'haller ket pruiñ en dije desket ar vicher gant van der Weyden. Bras e voe ive levezon van der Weyden war al livour hag engraver alaman Martin Schongauer.
Cerzeto
Cerzeto    a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Paola (Calabria)
Tud
Brudet eo ar sant Francesco di Paola.
Samantha Davies
Emañ o chom e Tregon ha bageal a ra e Porzh ar Forest.
François Séverin Marceau
Buhez soudard
Pa grog an Dispac'h gall, emezeliñ a ra er Gward broadel parizian d'ar 14 a viz Gouhere 1789. E miz Here ez eo kabiten gwarda broadel Chartres. E 1791, emezelet eo er 1añ batailhon emouestlidi Eure-et-Loir. Dilennet eo kabiten eus an eil gompagnunezh d'ar 6 a viz Du. Graet e vez adjudant-major anezhañ d'ar 1añ a viz Kerzu, goude-se ez eo enoret letenant-koronal a eil d'ar 25 a viz Meurzh 1792.
Gwerz ar Seizh Sant
Ar werz
Var an ton ordinal
Dielfennadur
Den ne oar resis petore lidoù a veze kaset gant an drouized kozh dirak ar feunteun, anez komz eus abeg savidigezh an daol-vaen. Gwerz ar Seizh Sant avat a veze kanet pell-bras a-raok savadur ar chapel, pa hañval bout rakkristen ha koshoc'h eget mare ar c'hrennvrezhoneg (1100-1659) dre ma tiouer klotennoù diabarzh.
Bep bloaz gwechall e veze aozet gant kloer Plûned ur brosesion da bardon ar Seizh Sant evit klask an absolvenn a-c'houde un darvoudenn hag a oa c'hoarvezet e-kerzh savidigezh ar chapel : unan eus parrezianiz Plûned en devoa laeret ur sac'had ed a-douez ar profoù a veze degaset evit arc'hantaouiñ ar savidigezh; meneget eo al laeroñsi e poz 47 ar werz.
Dipignano
Dipignano   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Zenaida auriculata
Zenaida auriculata a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Yann-Vari Nikolaz
Yann-Vari Nikolaz, ganet d'an 23 Kerzu 1849 e Plougerne ha marvet d'ar 27 Mae 1899 e Ploudiern, oa ur beleg, troer ha skrivagner breizhat. Persoun e voe e Lanrieg hag e Ploudiern.
Philip José Farmer
Oberennoù
Tost da 60 romant, tremen 100 istor berr, 2 vuhezskrid ijinet a voe skrivet gant Philip J. Farmer adalek 1946 betek 2000, anez kontañ arnodskridoù, pennadoù e kelaouennoù, hag all.
Dolan
E dibenn an e oa ur porzh-sardineta oberiant, gant ur c'hant bennak a vagoù-sardineta ha pevar fritur. An hini anavezetañ a voe savet e 1865 war ar ribl kleiz gant an Oriantad Pierre Bois ; adprenet e voe e 1895 gant René Béziers, ha gant Paul Larzul goude an Eil Brezel-bed. Ar stal a oa anvet neuze La Doëlanaise, ha Capitaine Cook da c'houde. Betek 1950 e veze graet boestadoù legumaj ivez. En amzer-se e veze labouret hervez ar c'houlzioù-amzer : sardin ha toun eus miz Mezheven da viz Du, brizhilli eus miz C'hwevrer da viz Mae. Serret e voe al labouradeg e 1998.
Alan Lee
Skeudennaouiñ
Levrioù klasel evit ar re yaouank a voe skeudennaouet gantañ. En o zouez emañ an Iliad hag an Odysseia, adkontet gant Rosemary Sutcliff hag anvet Black Ships Before Troy (Oxford, 1993) ha The Wanderings of Odysseus (Frances Lincoln, 1995), ha Metamorfozoù Ovid adkontet gant Adrian Mitchell (Frances Lincoln, 2009).
Landsknecht
Al laskaneded a veze pleget d'an hutinadeg pa ne vezent ket gopret e koulz, ha dispartiet etre ar gatoliked hag al lutherianed, hogen armet mat e oant, ha skiant-prenet kement ha kalonegezh a oa ganto. Dre un doare emgannañ nevez ha kenurzhiet e oant gwelet evel stourmerien da zoujañ, hag evel laeron ha preizherien. Barr o brud a voe tizhet e-pad aotroniezh Karl V Habsburg, ha dindan ren ar general Georg von Frundsberg ha Nicholas Salm, ha daet eo an uhelvrud ganto pa voe bac'het roue Frañs Frañsez Iañ en emgann Pavia e 1525, kement hag o rezistañs a-enep an Ottoman Suleiman ar Meurdezus e seziz Vienna (1529), tra ma voent kiriek a breizhadeg Roma e 1527.
Allan Pinkerton
Allan Pinkerton ha Brezel diabarzh Amerika
Allan Pinkerton en deus bet kemeret perzh e brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika, engouestlet e oa e tu an Norzh pe unvaniezherien. Ijinañ a ra doareoù ha teknikoù spiañ a vez implijet hiziv-an-deiz c'hoazh.
Johanna Wolf
D'an 22 a viz Ebrel 1945 e tivizas Hitler chom e Berlin hag en em zistruj. Goulenn a reas gant Wolf ha Christa Schroeder mont betek e di e Berchtesgaden e Bavaria; dezho da gavout ha da zistruj an dielloù a oa eno a-raok m'en en gavje an Amerikaned. Wolf ha Schroeder a voe tapet en deiz war-lerc'h e Bad Tölz, pa oa an Amerikaned oc'h aloubiñ Berchtesgaden. Dieubet e voent d'ar 14 a viz Genver 1948.
Goude-se e tilojas da Gaufbeuren hag e varvas e München e 1985.
Sekretourezed zo evel Schroeder pe Traudl Junge a asantas komz diwar-benn o labour pe diwar-benn Hitler. Wolf a nac'has en ober a-hed he buhez. Er bloavezhioù 1970 e voe kinniget ur sammad argant bras dezhi evit ma skrivfe hec'h eñvorennoù, met nac'hañ a reas hag e lavaras ne oa nemet ur sekretourez prevez.
Marie von Hessen-Darmstadt
Marie Hessen-Darmstadt, en alamaneg Marie von Hessen-Darmstadt (1824-1880), pe Mariya Aleksandrovna ( en ruseg : Мари́я Алекса́ндровна), zo ur briñsez alaman hag a voe impalaerez Rusia.
Familh Trump
Melania Trump
Melania Trump (ganet Knavs), a zo trede gwreg Donald Trump, ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1970 e Novo Mesto, Yougoslavia (Slovenia hiziv-an-deiz). Bet he deus bet ur vuhez vicherel hir evel maouez evit ar poltredoù ; an eil gwreg d'ur prezidant stadunanat eo a orin estren.
Brein-krign
Brein-krign Buerger
Brein-krign Buerger pe kleñved Buerger a zo ur brein-krign ral hag a dap ar baotred yaouank dreist-holl, dre un aergelc'h yec'hed troet da fall gant a butuniñ sot.
Hussein Iañ Jordania
Yaouankiz (1935-1952)
En Amman d'ar e voe drouklazhet Riad Bei al-Solh, kentañ ministr kozh Liban, rak brud a rede e oa emglevioù kuzh etre Liban ha Jordania evit sinañ ar peoc'h gant Israel.
Oad gour (1952-1999)
D'ar 25 a viz Mae 1961 e timezas ar roue un eil gwech, gant Antoinette Avril "Toni" Gardiner (Chelmondiston, Suffolk, Bro-Saoz, 25 a viz Ebrel 1941), anezhi merc'h un ofiser el lu vreizhveurat. Muna al-Hussein a voe graet anezhi keit ha ma voe pried Hussein Iañ Jordania, da lavaret eo betek ma voe torret an dimeziñ d'an 21 a viz Kerzu 1971.
Pevar bugel a zeuas d'ar c'houblad :
Alia Baha al-din Touqan (Kaero, 25 a viz Kerzu 1948 - Amman, 9 a viz C'hwevrer 1977) e voe trede pried Hussein Iañ Jordania d'ar 24 a viz Kerzu 1971 ; ur Balestinadez e oa-hi. Ganti e voe krouet Burev Rouanez Jordania, a ra war-dro diorroadur ar gevredigezh jordanian : kelennadurezh, sevenadur ha yec'hed an dud e oa palioù pennañ ar rouanez. Drezi e voe staliet levraouegoù dre ar vro, an Haya Cultural Center(ur Greizenn sevenadurel evit ar vugale, an National Folklore Troupe, an Alia Art Gallery, ur Gouel an Arzoù e Jerach, hag all.
D'ar 15 a viz Mezheven 1979 e timezas ar roue ur pevare gwech, gant Elizabeth "Lisa" Najib al-Halabi (Washington, D. C., 23 a viz Eost 1951). Goude hec'h andreiñ d'an Islam e voe anavezet evel Nour al-Hussein, ha rouanez Nour Jordania.
Klask ar peoc'h
E 1956, pa voe rebechet dezhañ bezañ levezonet betek re gant doareoù ar Gornaoueg, ez erlerc'hias ofisirien jordanian ouzh ar re vreizhveurat a oa e penn lu ar rouantelezh.
Hussein Iañ Jordania a ginnigas da Aozadur ar Broadoù Unanet (ABU) ma vije diac'hubet Sisjordania en eskemm ouzh anzavadur gwir Israel da vezañ ur Stad. D'an 22 a viz Du 1967 ez embannas ABU e ratozhiad niv. 242 a c'houlenne groñs digant Israel lemel he nerzhioù milourel diouzh an tiriadoù ac'hubet ganti e-kerzh Brezel ar C'hwec'h Devezh. Biskoazh ne deurvezas Israel plegañ d'an disentez 242.
Dek vloaz diwezhatoc'h, d'an 31 a viz Gouere 1988, e tisklêrias Jordania ent-ofisiel e tileze adc'hounit Sisjordania.
Urzh milourel
An urzhioù milourel zo urzhioù leaned kristen gouestlet da wareziñ ar relijion dre an armoù. Savet e voe an urzhioù kentañ er grennamzer da vare brezelioù santel ar c'hroaziadegoù hag ar Reconquista.
Marvailh an ene naonek
Marvailh an ene naonek a zo anv ur pezh-c'hoari gant Tangi Malmanche. Gwelloc'h marteze e vefe skrivañ : anv daou bezh-c'hoari, disheñvel a-walc'h o deiziad, o doare, o danvez hag o c'hentel.
Savet int o-daou en-dro d'an hevelep tem kreiz : ar c'hiz kozh a gont e teu ar re varv d'ober un dro er gêr e nozvezh Ouel an Hollsent hag e vez ret kaout koan prest evito (ha da heul un nec'hamant teolojek a-bouez : hag e c'hell un ene kaout naon hag e walc'hañ). A se ar framm : "pezh-c'hoari e div nozvezh", div nozvezh Ouel an Hollsent daou vloaz diouzh renk. War al leurenn : Yann Vareg, bambocher daonet, hag e vamm, intañvez. Mervel a ra Yann e dibenn an nozvezh kentañ ha sañset eo dont en-dro en eil nozvezh, bloaz war-lerc'h. Sed aze, dre vras, ar pezh zo boutin d'an div oberenn. Feson pep hini bremañ.
Stumm gentañ
Skrivet e voe er bloavezh 1900 hag embannet (brezhoneg ha galleg) er gelaouenn L'Hermine. E bezh kentañ e brezhoneg e oa, heuliet a-dost gant Gwreg an toer (na vo embannet nemet e 1942). C'hoariet e voe e Maner ar Rest e Plabenneg (ti-familh ar re Malmanche) da-geñver Gouel an Hollsent 1901, gant Malmanche e-giz Yann Vareg hag e roll e vamm Mari 'r Rouz, an amezegez en doa desket brezhoneg diganti.
E gwerzennoù libr eo skrivet an destenn vrezhonek : 593 gwerzenn en holl. C'hoariet e vez c'hoazh gwech pe wech gant Strollad ar Vro Bagan (Roazhon, d'ar 15 a viz Meurzh 2016).
An eil stumm
Ha diwar ar poent-se, setu aet diwar wel an eil destenn vrezhonek-se e-pad ouzhpenn hanter-kant vloaz. Kavet eo bet en-dro, n'eus ket ken pell 'zo, gant Morgan ar Menn ha Herri Caouissin e dielloù hemañ hag embannet evit ar wech kentañ e niverenn 18 ar gelaouenn Aber e 2004.
Tokarn kelt
Tokarnoù Tintignac
En o zouesk, unan zo en houarn ha nav en arem. Daou anezho zo sebezus, mes int a glot mat get deskrivadur Diodoros Sikilia hag a lara eo kinklet tokarnoù ar Gelted gant arouezioù loened. Unan zo kinklet gant un alarc'h, hag anvet e vez tokarn-alarc'h. Ar pezhioù-mañ zo dibar ha kontet da vezañ eus an IIIvet kantved kent J.-K.
Dug
Un dug (eus al latin dux, tiern brezel en Impalaeriezh roman) zo un titl noblañs implijet en Europa. E galleg e vez skrivet duc, e saozneg duke, e spagnoleg duque, en italianeg duca, en alamaneg Herzog, en hungareg herceg, e portugaleg duque hag e poloneg wojewoda.
Sulpicius
Sulpicius zo un anv-badez latin.
Pasko
Pasko zo un anv-tiegezh slavek ivez : e makedoneg (Паско), e rusianeg hag ukraineg (Пасько).
Longobardi (Calabria)
Longobardi     a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Harnez (houarnwisk)
Tipologiezh
Gant e ster ledan e talv "Harnez" tout an hollennoù dilhad a vez implijet evit diwall ar c'horf dre vras.
Jan van Amstel
Soñjal a reer e oa van Amstel Unarouezer Brunswick, rak ar sinadur J. V. AMSL a vez gwelet e div oberenn savet gantañ (Boueta ar re baour ha Boueta pemp mil den).
Claude Le Duigou
Claude Le Duigou zo un istorour. Noter eo bet eus e vicher.
Gorre-Leon Kumuniezh
Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 14 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù:
Maierà
Maierà  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Sel
A-wechoù e vez gwelet an treustoù.
Chloropseidae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :
Saint-Philbert-du-Pont-Charrault
Saint-Philbert-du-Pont-Charrault  a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
David Gwenallt Jones
Mont a reas da gelenn kembraeg e skol-veur Aberystwyth met ne voe ket anvet e penn rann ar c’hembraeg war-lerc’h T.H. Parry-Williams.
Emgann Toro
Trec'het e voe arme Portugal a stourme da zifenn gwirioù Janed Trastamara a-enep arme he hanterc'hoar, Isabel Kastilha.
Los Payos
En 1969 e voe embannet ar ganaouenn María Isabel, a deuas da vout kanaouenn an hañv, hag a reas berzh bras.
Else Krüger
Notennoù ha daveennoù
Daveoù
La negra Tomasa
Ouzhpenn ur ganaouenn eo deuet da vezañ peogwir e vez sonet gant kalz sonerien Latin Jazz.
Karoline von Pfalz-Zweibrücken
Landgravez Hessen
E miz Eost 1741, da 20 vloaz, e timezas e Zweibrücken da Ludwig IX von Hessen-Darmstadt. Ur falldimeziñ e voe: Karoline a oa troet gant ar sonerezh hag al lennegezh, he fried a oa ur jeneral prusian ha ne wele nemet dre arz ar brezel. Dispartiañ a rejont abred: hi a oa o chom e Bouxwiller, ha Ludwig e Pirmasens, en tu all d'ar Roen.
Elsie Masson
D'ar 26 a viz Eost 1902 e timezas da Émile Masson, skrivagner gallek ha kelenner e Pondi.
Kelorn
Ur c'helorn, pe ur sailh, pe ur bailh, a zo ur benveg da zougen dour pe laezh peurvuiañ. Graet e veze e koad, pe lêr gwechall, ha hiziv en houarn pe plastik. Un dorn zo da gregiñ ennañ.
Rouantelezh Fes
« Rouantelezh Fes » a raed gwechall eus hanternoz Maroko adalek an betek mare Gwarez ar C'hallaoued hag ar Spagnoled, a voe boulc'het dre an Entente Cordiale (8 a viz Ebrel 1904) hag a voe ofisiel dre Emglev Fes (30 Meurzh 1912).
Levr Ruth
Diverrañ
Priediñ a reas Boaz da Rout. Genel a reas ur mab, Oved, hag a voe tad Yese (pe Ishai), tad David.
Helene Elisabeth von Isenburg
He buhez
Helene Elisabeth priñsez von Isenburg a oa merc'h d'ar c'hont Alfred von Korff (anvet Schmising-Kerssenbrock), hag eñ enseller an dour hag ar c'hoadeier e Hatzfeld ha d'e wreg Helene (ganet Freiin von Hilgers).
He yaouankiz a gasas en ur familh a oa tomm-tre ouzh ar gatoligiezh. Er bloavezhioù 1920 ha 1930 e labouras evel pareerez anavezet gant ar Stad. D'an 30 a viz Ebrel 1930 e timezas gant Wilhelm Prinz von Isenburg und Büdingen (1903–1956). E 1937 e voe lakaet da gelenner war ar meuriadoù hag en enklaskoù diwar-benn ar familhoù e München, ma savas a-du penn-da-benn gant menozioù gouennelour NSDAP. Helene Elisabeth a veze gwelet evel „feal a-fet politikerezh“ gant NSDAP.
Castel Gabbiano
Castel Gabbiano  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Charles de Foucauld
Douaroniour
A-hed ar veaj e savas Charles de Foucauld notennoù ha tresadennoù, betek enrollañ ker bras un niver a ditouroù douaroniezhel ha tudoniezhel ma voe deroet dezhañ medalenn aour Kevredigezh an Douaroniezh Paris d'an, hag ar Palmes académiques e Skol-veur ar Sorbonne. Chom a reas e Paris e ti e voereb, hogen buan e kavas hir e amzer.
Manac'h
Fromet-don c'hoazh an tamm anezhañ gant e gejadenn ouzh an islam e tarempredas metoù ar gristenien e Paris ; a-c'houde kendivizoù relijiel gant e geniterv Marie de Bondy e tistroas tamm-ha-tamm d'ar feiz kristen, betek kofes e hiraezh ouzh an abad Henri Huvelin (1830-1910) ha beuziñ er skridoù kristen klasel. Buan e teuas an abad da vout e dad speredel ; gantañ e voe erbedet dezhañ habaskaat e c'halvidigezh relijiel, prederiañ don war an Aviel ha lenn L'Imitation de Jésus-Christ kent kemer disentez pe zisentez. Goude bout graet diouzh an alioù-se e-pad daou vloaz pe dost ez embannas Charles de Foucauld e savboent : mennet e oa da emezelañ « en un urzh hag a zrevez buhez uvel al labourerien baour e Nazaret », pa gave dezhañ e oa dizellezek da vout beleget ha da brezeg.
Ken aketus e klaskas Charles Foucauld ar barfeted en Akbes ma c'hounezas buan brud ur sant. Daoust dezho bout nec'het gant e emgastizoù niverus, e superior hag e dad speredel e Paris a welas ennañ danvez ur superior da zont, ha goulenn a rejont digantañ adstagañ gant e studioù a-benn bout beleget. Petra bennak ma vije kement-se ouzh e bellaat diouzh ar beurizelegezh a oa o klask e sentas an danvez-lean hag e krogas da studiañ an doueoniezh dindan ren an abad Huvelin. D'an e voe beleget ha kerniet. Bloaz goude, en ul lizher d'e dad speredel deiziadet, ez embannas bout mennet da ziazezañ un urzh nevez, strishoc'h c'hoazh a-fed paourentez ha ma vije dibunet ar pedennoù e yezh ar vro. Klouar e voe ar respont, met e 1895 e krogas ar beleg nevez da sevel ur reolenn. Pa nac'has pennadurezhioù an Trap m'en devije e vennad e kinnigas drevezañ paourentez Nazaret dre vont da benitiour ouzh troad an abati.
Broudet e voe gant e dad speredel e Paris ha superiorez leanezed santez Klara e Jeruzalem da c'houlenn bout beleget gant patriark Jeruzalem ; pa responstas hennezh gortoz hep kas keloù ken e tivizas an askezour en em brientiñ evit ar velegiezh e Bro-C'hall. E 1900 bepred ez eas da Roma da c'houlenn aotre, ha d'an e voe beleget, d'an oad a 42 vloaz ha 9 miz. Kerkent e tivizas mont d'ar Sahara.
Penitiour
D'ar, preizherien deuet eus Libia hag a oa mennet da skrapañ Charles de Foucauld evit kaout un daspren a zeuas a-benn da vont tre er c'hreñvig m'edo ar penitiour, a voe fiziet e gward ur c'hrennard. Pan erruas daou dennataer aljerian eus al lu c'hall e seizhfollas ar yaouankiz hag e fourras ur boled e penn ar beleg. Da noz e voe beziet nepell diouzh an nor gant an Douareged, e-kichen ar arsailherien vuzulman. Pemzektez goude ez erruas al lu c'hall, a zilec'hias ar c'horf marv.
Urbino
Urbino (Urvinum Mataurense en amzer Henroma), zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche ; 13 944 a dud a oa o chom eno d'an.
Stêr Teifi
Ar stêr Teifi (Afon Teifi e kembraeg) zo ur stêr eus Kembre, e kreiz ar vro. Redek a ra eus Llyn Teifi, e hanternoz Ceredigion, d’en em deurel er mor e Bae Ceredigion e-kichen Aberteifi. Gant he naoz e vez merket ar vevenn etre kontelezhioù Ceredigion ha Sir Benfro.
Tremen a ra an Teifi dre gêrioù Pontrhydfendigaid, Tregaron, Llanddewi Brefi, Llanbedr Pont Steffan, Llanybydder, Llandysul, Castell Newydd Emlyn ha Cenarth a-raok en em gavout e-kichen Aberteifi. A-raok Pontrhydfendigaid e tremen ar stêr hebiou rivinoù abati Ystrad Fflur. A-raok Tregaron e tremen dre un tolead geunioù anvet Cors Caron pe Cors Goch Glan Teifi. E kornad Cenarth e vez stank an eoged er stêr.
Koumoulenn vihan Magellan
Koumoulenn vihan Magellan a zo ur c'halaksienn gorr direolek, tost d'an Hent Sant-Jakez, lec'hiet e steredeg an Toukan.
Charlotte Augusta Kembre
Dimeziñ
Dimeziñ a reas d'an 2 a viz Mae 1816 d'ar priñs alaman Leopold von Sachsen-Coburg-Saalfeld, a zeuas da vout roue Belgia diwezhatoc'h.
Torricella del Pizzo
Torricella del Pizzo   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Menez Are Kumuniezh
Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ Kumuniezh kumunioù Menez Are ha Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez.
Laetitia
Laetitia ( pe Laetitia, Lætitia, Laëtitia, Laeticia, Lœtitia, Letizia) zo un anv-badez a orin latin, a gaver e galleg hag e saozneg, hag a vez roet d'ar merc'hed. Kar eo d'an anv-badez brezhonek Levenez.
Vescovato (Italia)
Vescovato  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
San Vicente
San Vicente zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh spagnolek.
Cruzeiro Esporte Clube
Titloù
Kevezadegoù e Brazil :
Annicco
Annico zo ur gumun en Italia, e Proviñs Cremona ha rannvro Lombardia.
Glenn Jegou
Glenn Jegou, ganet d'an 13 a viz C'hwevrer 1973, zo un animatour radio brezhonek, animatour gant ar gevredigezh Skeudenn, ha kuzulier-kêr e Roazhon (gant ar PS).
Kerentiezh
Mab eo da Yann Jegou ha Lena Louarn. Niz eo da vMalo Louarn, ha kenderv d'ar ganerez Gwennyn.
Requila
Dimeziñ a reas da verc'h Walia.
Raoul (eskob Treger)
Gantañ e oa bet diazezet div abati en eskopti Treger ː
Gentile Brancaleoni
Gentile Brancaleoni (1416 – Urbino, 27 Gouere 1457) a oa dugez Urbino.
Philippe Égalité
Louis Philippe Joseph d'Orléans (1747-1793), dug Chartres, ha goude dug Orléans (1785-1792), a gemmas e anv e Philippe Égalité goude 1792, ganet e kastell Saint-Cloud d'an 13 a viz Ebrel 1747, a zo ur priñs gall hag a voe dibennet e Pariz d'ar 6 a viz Du 1793.
E vuhez
Mab e oa da Louis Philippe d'Orléans (1725-1785).
Kustentin XI Palaiologos
Kustentin XI (pe XII ) Palaiologos, lesanvet Dragases (e gresianeg : Κωνσταντίνος ΙΑ' Δραγάσης Παλαιολόγος, Kōnstantinos XI Dragasēs Palaiologos, e serbeg: Konstantin XI Dragaš Paleolog), bet ganet d'an e Kergustentin, bet lazhet d'an  war mogerioù Kergustentin eo an Impalaer roman (pe bizantat) diwezhañ etre 1448 ha 1453. Gantañ ez echu ar mare ma oa bet roet an titl-se, 1500 bloaz goude Aogust.
Druilhad an Aouredenn
Druilhad an Arouadenn a zo un druilhad galaksioù lec'hiet e steredeg an Aouredenn.
Arnaldo Otegi
Arnaldo Otegi Mondragon a zo ur politikour euskarat, stourmer dizalc'hour. Mouezh ar strollad Sortu eo. Ganet eo d'ar 6 a viz Gouhere 1958 e Elgoibar, ur gêriadennig eus proviñs Gipuzkoa e bro Euskadi su.
Ilse
Gerdarzh
N'eo nemet unan eus stummoù niverus an anv-badez Elisabeth, anv meneget er Bibl.
Ar-Men (bier)
Ar bier rous zo bet tapet gantañ ur vedaalenn arc'hant e Kenstrivadeg al labour-douar e Paris (Concours général agricole) e 2007.
Dilestradeg Kiberen
Ar morlu
Roll al listri ː
Boureverezh
Ar boureverezh, pe boufonerezh, pe jahinerezh, eo an droug a vez graet da gorf un den bev. En Istor eo bet implijet evel kastiz. Hiziv eo kontrol ar boureverezh da wirioù Mab-Den.
Istor
Gwechall e veze boureviet an dud en anv ar justis hag al lezenn. Hiziv an deiz e vez graet e-kuzh e stadoù zo, diktatouriezhioù anezho peurvuiañ, pe e-pad brezelioù. Hiniennoù zo a blij dezho boureviañ, pe boufoniñ, pe jahinañ tud all, dre fallagriezh pe dre gleñved-spered.
Efed hag efedusted
«Ar poanioù gouzañvet a vez alies muioc'h bredel eget korfel. Degas a ra ar boureverezh kalz a gasoni ha a c'hoant bezañ digollet.», hervez Robert Bonnaud e-barzh an Inrockuptibles. Alies e vez gwashoc'h ar boureviañ dre gomz eget ar bresañ korf.
Gondioc
Gondioc (pe  Gundioc, Gundowech, Condioc) (? - marvet e 473) a voe roue Burgonded Worms.
Dugelezh Parma
Dugelezh Parma ha Piacenza zo unan eus ar Stadoù kozh dizalc'h a oa en Italia etre 1545 ha 1861. Etre 1345 ha 1512 e oa e-barzh dugelezh Milano, a-raok bout staget e 1512 ouzh Stadoù ar Pab. E 1861, pa voe graet unvaniezh Italia, e voe staget ouzh Rouantelezh Italia.
Dendragapus
Annezva
O c'havout a reer e Norzhamerika, eizh (8) isspesad dezho en holl.
Padmāsana
Ar stumm
Pa vezer azezet e lakaer un troad war ar vorzhed enep gant ar sol war-zu an nec'h hag ar seul stok ouzh an abdomen. Lakaat a reer neuze an troad all war ar vorzhed enep en un doare simetrek.
Stok eo an daoulin ouzh al leur. Lakaet eo ar c'horf-bras eeun ha kempouez e doare ma vefe skoret gant al livenn-gein gant an nebeutañ a striv a-berzh ar c'higennoù. Kreizennet eo ar c'horf-bras a-us d'an divlez. Evit diskuizhañ ar penn hag ar gouzoug e c'heller lezel ar javed da ziskenn ha tu a-dreñv ar gouzoug da astenn. Sachet e vez an divskoaz war-gil ha savet kest ar brusk. Chom a ra an teod ouzh ar staon. Gallout a ra an daouarn chom war bleg ar varlenn er stumm dhyānamudrā pe war an daoulin er stumm cinmudrā pe jñānamudrā. Distegn eo an divrec'h gant an daouilin dambleget un disterañ.
Casaletto Ceredano
Casaletto Ceredano  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Campeonato Mineiro
Campeonato Mineiro, pe Campeonato Mineiro de Futebol, zo ur c'hampionad mell-droad a vez bep bloaz e stad Minas Gerais, e Brazil.
Teodorig II
E vuhez
O chom e oa en Toloza. Emglev a eure gant Valentinian III.
Casaletto di Sopra
Casaletto di Sopra  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Teodorig II
Dizalc'h diouzh Roma
Pa varvas Aetius, en 455, e roas Teodorig harp da Avitus en ur vodadeg pennoù bras galian-roman e Beaucaire, ma voe anvet Avitus da impalaer ar C'hornôg en Arle, hag anavezet en Italia ; harp a roas ivez da Peonius da vezañ prefed ar pretordi.
Etrekumuniezhioù ar Mor-Bihan
D'ar 1 a viz Genver 2017 ez eus, en departamant:
Xipe-Totec
E miz Genver 2019, arkeologourien eus Mec'hiko a laboure evit Skol-uhel vroadel an antropologiezh hag an Istor a gadarnaas o doa dizoloet ar c'hentañ templ anavet a oa gouestlet da Xipe Totec e stad Puebla e Mec'hiko. Kavet e oa an templ dre ma oad o studiañ aspadennoù eus ar pobloù popolucat. Savet e oa bet an templ ganto en un tolead anvet Ndachjian-Tehuacan etre 1000 ha 1260 goude J.-K. a-raok aloubadeg an Azteked.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1965
Blenierien ha kirri
Goude nemet un nebeud sizhunioù etre-mareoù, o rakwelout ur cheñchamant teknikel evit 1966, a grog ar gevezadeg 1965 e Suafrika d'ar gant tost ar memes kirri hag e 1964.
Mirout a ra Ferrari e vlenierien John Surtees ha Lorenzo Bandini, evel Lotus a gendalc'h kaout fiziañs e Mike Spence (Peter Arundell a zo gloazet c'hoazh) evit bleniañ e-kichen ar c'hampion skos Jim Clark. Cheñchamant ebet ivez gant Brabham, kaset gant ar blenier-rener Jack Brabham (a vlein mui pe mui, evit mirout ul lagad war aferioù e skipailh, erlec'hiet gant ar blenier zelandnevezat Denny Hulme) ha gant Dan Gurney.
Diverradenn ar gevezadeg 1965
Kerkent a ma krog ar gevezadeg e Suafrika e c'hounez Jim Clark, gant ur pol, hag un tro wellañ ouzhpenn, o vezañ er penn penn-da-benn gant ar kirri 1964.
María Mercader
María Mercader (pe María Asunción Mercader Forcada), ganet e Barcelona d'ar 6 a viz Meurzh 1918 ha marvet e Roma d'ar 26 a viz Genver 2011, a oa un aktourez katalan. Gwelet eo bet en un 40 film entre 1923 ha 1992.