cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kembre
Lezenn
Ez hengounel e oa bet bodet Lezenn Kembre e-pad un emvod e Hendy-gwyn ar Daf war-dro 930 gant Hywel Dda, a voe roue Deheubarth ha roue ar brasañ eus Kembre etre 942 ha 950. Cyfraith Hywel (Lezenn Hoel) a vode lezennoù pobl ha kustumoù a oa diorroet e Kembre a-hed ar c'hantvedoù. Lakaat a rae pouez war paeamant ur sammad arc'hant d'an hini en doa gouzañvet un torfed, pe d'e gerent, e-lec'h bezañ kastizet gant an tiern. War-bouez e Marz Kembre, e-lec'h ma oa lezennoù dibar, e oa chomet Lezenn Kembre e plas betek ma voe lakaet Statud Rhuddlan e plas e 1284. Da c'houde marv Llywelyn ap Gruffudd e voe staget Priñselezh Kembre ouzh Rouantelezh Bro-Saoz gant Edouarzh I hag erlec'hiet Lezenn Kembre gant Lezenn Bro-Saoz evit an torfedoù. Chom a reas Lezenn Kembre (evit ar prosezoù sivil) ha Lezenn ar Marzioù en implij betek ma voe peuzstaget Kembre gant Herri VIII dindan Aktoù Lezennoù e Kembre 1535 ha 1542 (a vez alies anavezet evel Aktoù Unaniezh 1536 ha 1543), da c'houde e voe Lezenn Bro-Saoz en implij hepken. Akt Kembre ha Berwick e 1746 a embannas e talvezje kement lezenn votet e Bro-Saoz evit Kembre ivez (ouzhpenn d'ar gêr Saoz ha Skos Berwick, war an harzoù), nemet ma vije lavaret ar c'hontrol el lezenn. Nullet e voe an Akt-se, evit Kembre, e 1967.
Relijion
E niveradeg 2021 e voe enrollet 46.5% eus an dud dindan ar c'hombod "relijion ebet", muioc'h eget pep respont all ha kresket abaoe 2011 (32.1%). Ar relijion bennañ e Kembre eo ar Gristeniezh, gant 43.6% eus ar boblañs oc'h embann int kristen.
Lennegezh
Kembre he deus unan eus an hengounioù lennegel koshañ en Europa, ken kozh hag ar ha gant aozerien evel Llywarch Hen pe Jafrez Menoe ha Gerallt Gymro – an daou ziwezhañ a vez gwelet lod eus ar skrivagnerien latin gwellañ a oa bet er Grennamzer. N'eo ket bet treuzkaset barzhoniezh goshañ e kembraeg, hini Taliesin pe Aneirin, digemm met dre stummoù cheñchet kalz er Grennamzer. Hengoun ar varzhoniezh gembraek a oa bet dalc'het bev dre ar Grennamzer Uhelañ betek mare Barzhed ar Briñsed (w.d. 1100 – 1280) hag hini Barzhed an Noblañs (w.d. 1350 – 1650). Ar re gentañ a oa barzhed a-vicher a aoze kanoù-meuliñ ha kanoù-kañv evit o mestr tra ma aoze ar re ziwezhañ barzhoniezh gant gwerzennoù cywydd. Er mare-se e voe aozet e oberenn gant unan eus gwellañ barzhed Kembre, Dafydd ap Gwilym. Pa voe saoznekaet ar vro avat ez eas an hengoun-se da get.
Daoust ma oa aet linenn ar varzhed a-vicher e voe digoret hentoù all d'al lennegezh pa voe ebarzhet uhelidi Kembre en ur rouedad sevenadurel brasoc'h. Labourerien-spered an Azkivinelezh, evel William Salesbury pe John Davies, a zegasas an dengarouriezh er vro diwar ar skolioù-meur saoz. E 1588 e voe William Morgan an den kentañ o treiñ ar Bibl e kembraeg. Ur bazenn a-bouez e voe evit ar varzhoniezh gembraek er pa voe brudet ar barzhonegoù gant gwerzennoù dieub met adalek kreiz ar  e tapas ar metroù taol-mouezhiet deuet eus Bro-Saoz muioc'h a vrud c'hoazh. Adalek an e voe krouidigezh un hanez kembraek unan eus palioù skrivagnerien a vro, broudet gant an esteddfod. Lennegezh ar mare-se a voe puilh, met ne oa ket atav a-galite. Luskadoù relijiel a zeuas da vezañ mestr war ar c'henstrivadegoù, goude bezañ bet skarzhet eus outo e penn-kentañ.
Skrivagnerien ar bloavezhioù 1930 a gendalc'has da skrivañ goude an Eil brezel bed, evel Gwyn Thomas, Vernon Watkins pe Dylan Thomas, a voe skignet e oberenn vrudetañ Under Milk Wood e 1954, goude e varv. Thomas a oa unan eus brudetañ skrivagnerien Kembre an. Cheñchet e voe selloù skrivagnerien Kembre saoznek war o bro goude an Eil brezel bed e-keñver ar remziad a-raok, o vont muioc'h war-zu ar vroadelouriezh ha meuliñ ar c'hembraeg. Liammet e voe ar cheñchamant-se ouzh broadelouriezh Saunders Lewis ha gwalldan ar Bombing School Ledenez Llŷn e 1936. Evit ar varzhoniezh e voe R. S. Thomas unan eus an tudennoù pennañ a-hed eil lodenn an XX kantved. Ne zeskas ket kembraeg a-raok bezañ 30 vloaz ha skrivañ a reas e varzhonegoù e saozneg. E-touez romantourien an eil lodenn eus an XX kantved e c'heller menegiñ Emyr Humphreys, a embannas ouzhpenn tregont romant, ha Raymond Williams. A-drugarez d'an Eisteddfod e chom bev hengoun ar barzhonegoù cynghanedd e kembraeg, gant liammoù ouzh Breizh a-drugarez d'ar barzh Aneirin Karadog da skouer.
Yezhoù madeirek
Yezhoù en arvar da vont da get int-i holl.
Kembre
Arouezioù broadel hag identelezh
"Hen Wlad fy Nhadau" (Bro Gozh ma Zadoù) eo kan vroadel Kembre, sonet a-raok darvoudoù sportel evel krogadoù mell-droad pe rugby pa vez skipailh Kembre o c'hoari, hag a-raok digoradurioù ar Senedd ha darvoudoù ofisiel all. "Cymru am byth" (Kembre da viken) zo ul lugan brudet. Ul lugan all – "Y Ddraig Goch Ddyry Cychwyn" (an aerouant ruz a vroud an ober) – a oa bet implijet war Skoed real Kembre pa oa bet krouet e 1953.
Arouezioù breizhveuriat e-liamm ouzh Kembre
Pa oa bet treset an Union Jack (banniel ar Rouantelezh-Unanet e oa Kembre perzh eus Rouantelezh Bro-Saoz abaoe 1543, hag aroueziet e oa bet gant kroaz Sant Jorj. Banniel ar Rouantelezh-Unanet a ziskouez arouezioù Bro-Saoz ha Bro-Skos neuze, a-raok ouzhpennadenn arouez Iwerzhon e 1801. Displeget e vez alies gant ar mediaoù abalamour da betra ne'z eus arouez ebet evit Kembre en Union Jack a-vremañ.
Sportoù
Reolennet hag aozet eo ar sportoù e Kembre gant ouzhpenn 50 aozadur. Ar brasañ anezho, pa vezont o plegañ gant sportoù kevezel, a choaz, a skoazell hag a aoz tud pe skipailhoù a reprezanto o bro e-pad darvoudoù etrebroadel a-enep broioù all. Kembre a c'heller gwelet o c'hoari e darvoudoù meur evel Kib vell-droad ar bed, Kib rugbi ar bed pe C'hoarioù ar C'hommonwealth. Er C'hoarioù Olimpek avat e c'hoari atletourien Kembre asambles gant o c'henseurted eus Bro-Skos, Norzhiwerzhon ha Bro-Saoz e-barzh skipailh Breizh-Veur. Gant Kembre e oa bet aozet darvoudoù sportel etrebroadel evel C'hoarioù ar C'hommonwealth e 1958, Kib ar bed e rugbi e 1999 ha gourfenn Lig ar Gampioned e 2017.
Arc'hantina
2,780,400 km2 eo he gorread, ar pezh a ra Arc'hantina eizhvet brasañ stad ar bed. Eil ekonomiezh c'halloudusañ Amerika ar Su eo. Ezel diazezer eo eus an ABU, ar Bank bedel, an ABK, ar Mercosur, an UNASUR, Kumuniezh Stadoù Latinamerika hag ar C'harib ha Aozadur ar Stadoù Iberoamerikan.
Kemenez
right|400px|Enezeg Molenez Kemenez a zo un enezennig eus enezeg Molenez, etre Molenez ha Konk-Leon. Stag eo ouzh kumun Konk-Leon.
Iteneg
Ur rannyezh a oa:
Irish Republican Army
Orin
Ірляндзкая Рэспубліканская Армія (1919—1922) Óglaigh na hÉireann (1919-1922)
छ
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
ह
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
ड
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Helios
Helios (Ἥλιος Hếlios e gregach) eo skeudenn doueel an Heol, an tommder hag ar sklêrijenn, e relijion Hellaz kozh. Mab eo da Hyperion ha Theia, breur eo da Selene hag Eos.
Mali
Torosennadur ha meteier
Tri doare hin zo e Mali. • En norzh, er Sahara, e vez un hin dezerzhel, gant glaveier izel-tre ha tamm struj ebet. • Trovanel ha sec'h eo an hin e kreiz ar vro. Bez' ez eus glaveier etre 100 ha 700 mm dre vloavezh ; eno e kaver ar stepenn. • Trovanel gleb eo an hin e su ar vro. Bez' ez eus glaveier etre 1000 ha 2000 mm dre vloavezh ; eno e kaver ar savanenn.
Bayburt (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 80.000 annezad a oa e Bayburt e 2007.
Taol-Lañs
Loreidi
Taol-Lans 2021 - Langoned
. Trec'h : Silwink
Roeland Verstraeten
Roeland Verstraeten a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Robert Willaert
Kampion Belgia eo bet e Gent e 1954 (6,5/9), e Brusel e 1962 (8,5/11), e Brusel adarre e 1968 (7/11)(a-gevred gant Albert Vandezande) hag en Oostende e 1973(7,5/11).
थ
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo थ, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [th].
Donostia
Douaroniezh
Teir aod zo e kêr Donostia, a gornôg da reter: Ondarreta, Kontxa ha Zurriola.
Gevelliñ
Gevellet eo Donostia gant c'hwec'h kêr:
Uru-Pa-Ineg
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
ष
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Bartın (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 180.000 annezad a oa e Bartın e 2007.
1542
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1542
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1542
Claudia Quinta
Istor
Skrivet ez eus bet diwar he fenn gant Titus Livius, Ovidius (200 vloaz diwezhatoc'h), Silius Italicus, Seneca (Matrimonio) ha Propertius.
An darvoudoù hervez barzhoneg Ovidius
Kentañ anv eus ur vestalenn a gaver en ur varzhoneg gant Ovidius, en e Fasti (Darvoudoù).
Aison
E vab Iason
Tra ma oa Iason o veajiñ, hir e dro gantañ, e soñjas Pelias e oa aet al lestr, an Argo, d'ar strad. Kement-se ez eas da gontañ da Aison ha Promac'hos. En em lazhañ a rejont o lonkañ pistri, pe o muntrañ a reas e-unan, hervez an doareoù.
Ardahan (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 110.000 annezad a oa e Ardahan e 2007.
Şırnak (proviñs)
thumb|350px|Lec'hiadur proviñs Şırnak
Pas (barrez)
Kevatal e c'hell bezañ ivez ouzh ar ger variation.
Curt von Bardeleben
Diwar e vuhez hag e varv e voe savet pennañ tudenn ar romant The Defense gant Vladimir Nabokov.
Sant-Albin-an-Hiliber
Istor
Ur c'hastell a voe savet e Sant-Albin evit gwareziñ kêr Roazhon.
Cremona
Brudet eo evel kêr ar violin hag al ludaouer Antonio Stradivari (e-tro 1644 – 1737).
Newareg
Skrivet e vez an newareg gant ar skritur devanagari ha goût a oar lenn ar yezh-mañ tro-dro da 60% eus ar boblañs.
Forn
thumb|Ur forn, en un daolenn gant [[Jean-François Millet]] Ur forn zo ur c’hombod, gant un nor vihan outañ, ma lakaer meuzioù da boazhañ (bara, kig ha kement zo). Implijet e vez fornioù ivez evit poazhañ pe sec’hiñ traezoù poderezh.
Ouzbekeg
Amzer-da-zont
Al lostger –(y)ajak eo merk an amzer-mañ, da skouer:
Frazennoù talvoudus
Mar plij Marhamat / Iltmos
Nann Yo’q
Goulennoù
Penaos?Qanday?
Arzh
Un arzh a zo ur bronneg palvgerzher renket en urzhiad ar c'higdebrerien, e kerentiad an arzheged (Ursidae).
Ouzbekeg
Devezhioù ar sizhun
Dimeurzh Seshanba
Bro-Saoz
N'eus yezh kefridiel ebet, met ar saozneg eo ar yezh vehikular ha yezh an dud dre vras. Al lur sterling (£) eo ar moneiz kefridiel.
Jaques Lebaudy
Jacques Lebaudy, anvet Jakez Iañ pe Impalaer ar Sahara (1868 - 1919), a oa ur c'horvroour a savas, e 1903, Impalaeriezh ar Sahara, rouantelezh anavezet gantañ e-unan.
Ouzbekeg
An niveroù
C'hwec'h Olti
Seizh Yetti
Düzce (proviñs)
Proviñs Düzce zo ur proviñs e gwalarn Turkia, o skeiñ war ar mor Du.
1544
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1544
Ouzbekeg
An niveroù
Naontek O’n to’qqiz
Hanterkant Ellik
Teodoald
En 714 pa varvas Pepin, e dad-kozh, e teuas da vout maer palez Aostrazia, Neustria ha Bourgogn, hervez youl an hini kozh, daoust ma ne oa nemet 6 vloaz, dindan evezh e vamm-gozh Plektrudis, a oa ar galloud en he daouarn.
Kameroun
Istor
Ur vro sioul ha stabil a-walc’h eo Kameroun ha diorroet eo al labour-douar hag an hentoù, kenkoulz ha greanterezh an tireoul. El lodenn eus ar vro a oa bet e dalc’h Breizh-Veur ez eus un emsav a stourm ouzh ar stad kreiz avat.
Ouzbekeg
An niveroù
Kant Yuz
W (lizherenn)
23 lizherenn al lizherenneg latin eo W, w.
Ouzbekeg
An niveroù
C'hwec'hvet Oltinchi
Eizhvet Sakkizinchi
Frants Cornelis
Kampion Belgia e Brusel e 1966 (7,5/11).
Thailand
Skolioù e bro Dhailand
Ur bochad skolioù a zo e bro Dhailand : skolioù e Thailandeg, pe Saozneg, pe Galleg. Kavout a reer skolioù e taieg ha saozneg e pep lec'h mes e-barzh Bangkok, Pattaya ha Koh Samui nemetken emañ ar re a zo e galleg.
Poseidon
Ar vojenn
Bugale all en deus bet avat digant doueezed pe maouezed arall.
Anllech
Anllech a oa mab Tutgual map Rhun ha roue Manav. Diarbenet e voe eus e rouantelezh gant Edwin Northumbria a felle dezhañ hec'h implijout da aloubiñ Gwynedd. Faezhet e voe hemañ gant Cadwallon Gwynedd e Emgann Meigen d'an 12 miz Here 633, avat, hag adkavout a reas Anllech e dron.
1546
Diwar-benn bloavezh 1546 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Tolpad-kêrioù
Aozadur an tolpad-kêrioù
Alies a-walc'h e vez bodet ar gêr greis hag ar gêrioù en ur strollegezh publik. E Bro-C'hall e vez aozet kumuniezhoù-kêr ha kumuniezhoù tolpadoù-kêrioù.
Weytoeg
Ar weytoeg a zo ur yezh a vefe bet komzet e rannvro Lenn Tana, en Etiopia gant ur bagad bihan ag hemolc'herien eus dourvarc'hoù a ra gant an amhareg hiziv.
Er geriadur dastumet gant Griaule n'eus, hervez Cohen, nemet c'hwec'h ger a vefe o etimologiezh disklaer : šəlkərít "skantenn", qəntat "askell", čəgəmbit "pikerez", annessa "skoaz", ənkies "morzhed a zourvarc'h", wazəməs "livenn-gein a zourvarc'h."
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Yaumaeg
Gwelet ivez
Yezhoù Angola
Xinkaeg
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Loupard an erc'h
Loupard an erc'h, anvet ivez oñs, (Uncia uncia pe Panthera uncia) a zo ur c'hazh bras eus menezegoù kreiz-Azia. Betek n'eus ket pell'zo e ranket anezhañ er genad Panthera gant meur a gazh meur arall. En ur c'henad ispisial e lakaer anezhañ hiziv. Evel al loupard koumoulek eo un hanterour etre ar c'hizhier meur ar re vihanoc'h o ment rak na ruoc'hal na rouzmouzat a c'hell. Brudet eo evit e greoñ hag a zo gris sklaer gant saotroù du. Blevad e lost a zo stank tre ha gant kreoñ eo goloet e pavioù.
Yenieg
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Jitomir
Jitomir (ukraineg: Житомир; poloneg: Żytomierz; ruseg: Житомир), zo ur gêr ag Ukraina, 132 km er c'hornôg da g- Kiev. 272 200 a dud a oa eno e 2007.
1547
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1547
Kalymnieg
Ar c'halymnieg a zo maread kentañ ar mezoproterozoeg. Eus ar gresianeg καλυμνα e teu. En em astenn a ra eus 1.600 milion bloaz'zo betek 1.400 milion bloaz'zo. Evel kalz mareadoù ar proterozoeg n'eo ket diazezet war ar gronologiezh met war ar stratigrafiezh.
Liammoù diavaez
Ar c'halymnieg war GeoWhen
Roue ar Vrezhoned
Roue ar Vrezhoned
Ugent roue da vihanañ zo bet anvet Roue ar Vrezhoned, ha re all o deus bet titloù tost-kar.
Sant-Kristol-Gwalen
Sant-Kristol-Gwalen (Saint-Christophe-de-Valains e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Felger-1 e departamant Il-ha-Gwilen.
Heidelberg
Heidelberg zo ur gêr eus Alamagn, e stad Baden-Württemberg. 150 000 a dud zo o chom enni (2012). Kêr Heidelberg zo pennlec'h un distrig (Kreis). Dont a rafe an anv Heidelberg eus Heidelbeerenberg (Menez al lus). Emañ Heidelberg war lez ar stêr Neckar, un adstêr d'ar Roen.
Daniel Harrwitz
right Daniel Harrwitz, bet ganet d'an 29 a viz Ebrel 1823 e Breslau (bremañ Wrocław, Polonia), marvet d'an 9 a viz Genver 1884 e Bozen e Su Tirol.
Mestrc'hoarier echedoù alaman.
Jagoar
Rummatadur
Ar c'hazh meur nemetañ en Amerika eo ar jagoar hag an dielfennadennoù genel a ziskouez en em ziforc'has diouzh ar Felidae arall c'hwec'h milion a vloavezhioù zo. Ar c'harrekaennoù kavet a laka ar skiantourien da grediñ e veve o hendad boutin diwezhañ tri milion a vloavezhioù ’zo. War a seblant e teuas hendad ar jagoar eus Europa.
Perzhioù
Kreoñ gell-louet a vez gant an darn vrasañ eus ar jagoared met reou'zo a zo gell-du pe peurzu. Brizhelloù o deus a reont ganto da guzhat er janglenn.
Emzalc'h
Evel an darn vrasañ eus ar c'hizhier e vev ar jagoar en e-unan. En em gejañ a ra ar re vras nemet evit gouennañ. O zachennadoù a vuzul etre 25 ha 50 km², hervez puilhentez ar preizhioù. Beajiñ a ra ar pared muioc'h eget ar parezed ha tachennadoù brasoc'h a zo ganto. Tachennadoù ar parezed a c'hell damc'holoiñ an eil eben met ar pared a dec'h an eil diouzh egile. An troazh hag ar mon a vez implijet da verkañ an tachennadoù. Evel ar c'hizhier arall e ruoc'h ar jagoared da lakaat ar re all da dec'hout.
1550
Diwar-benn bloavezh 1550 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1550
Milan Vidmar
Milan Vidmar a zo bet ganet d'an 22 Mezheven 1885 ha marvet d'an 9 Here 1962 e Ljubljana, e Slovenia, (Yougoslavia).
E vuhez
Kregiñ a reas da studial an ijinerezh mekanik e 1902, tapout a reas e ziplom e 1907 e skol-veur Vienna. Tapout a reas e ziplom doktor prederouriezh e 1911 e skol-veur teknik Vienna. Ne grogas ket e studioù ijinerezh an tredan er skol-veur teknik araok 1904, neuze e tremenas arnodennoù-ispisial evit ar c'hentelioù pouezusañ. <!--
Moskeenn
Ar vuzulmaned a zeu diarc'hen tre er sal-bediñ, ha treiñ a reont war-du ar mihrab hag a ziskouez tu Mekka.
Cynan (mojenn)
En oberenn Jafrez Menoe e tiougan Merzhin e teuy Cynan eus Breizh. Krediñ a reer, hep bezañ peursur, ez eus anv aze eus Konan Meriadeg.
औ
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
ध
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
1551
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1551
Himalia (loarenn)
E miz Kerzu 2000 e reas ar sontenn Cassini luc'hskeudennoù eus Himalia met ne ziskouezont munud ebet.
Gu Xiaobing
Mestrc'hoarierez echedoù sinaat.
Himalia (loarenn)
Perzhioù fizikel
Luc'hskeudennoù Cassini a ziskouez e vuzuilh Himalia 150 ± 20 ha 120 ± 20 km. Gris eo evel loarennoù arall he strollad. He spektr a ro tro da grediñ ez eus dour war he gorre.
Timbroù Sina - Burevioù gall
thumb|left|130px|Timbr gall evit Sina – 1922 thumb|right|130px|Timbr Indez-Sina evit Mongzeu - 1908
फ
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo फ, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ph].
Poto Bosman
Doareoù pennañ
En em vagañ a ra diwar frouezh, sev pe loened bihan. Gouest eo da chom difiñv eurvezhioù-pad. Pa vez taget e stou e benn hag e sko e enebour gant begoù melloù e c'houzoug.
Pessinos
Pessinus
...The Kybele Archaeological Culture Center, located in Ballihisar Village of Eskişehir's Sivrihisar district, has on display artifacts dating to the Phrygian and Roman eras from the ancient city of Pessinus.
ए
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi).
Sant-Yann-ar-C'houenon
Sant-Yann-ar-C'houenon (Saint-Jean-sur-Couesnon e galleg) a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Sant-Albin-an-Hiliber e departamant Il-ha-Gwilen.
Chennai
Ur greizenn genwerzhel ha c'hreanterel vras eo ar gêr. Brudet eo evit he legadenn sevenadurel hag hec'h azeuldioù. Kêrbenn greanterezh an c'hirri-tan en India eo. He zraezh pennañ Traezh Marina a zo unan eus ar re hirañ er bed gant 12 km.
Portugaliz hag Izelvroiz
Pa erruas Portugaliz e 1522 e savjont ur porzh a anvjont São Tomé, hervez Sant Toma, abostol an Indez, hag en-defe prezeget aze etre 52 ha 70.
D'an 22 miz Eost 1639 e roas Damerla Venkatadri, Nayak Vandavasi, tiriadoù Kompagnunezh Vreizhveurat Indez ar Reter evito da sevel ur gêr-werzh enno. Madrasemen e voe anvet, war a greder. Ur bloaz diwezhatoc'h e vo savet Fort Saint-George hag a yeas da greizenn ar gêr drevadennel.
Rhys ap Dafydd Llwyd ap Llywelyn Lygliw
Ur barzh kembraek eus ar Grennamzer, eus kreiz Kembre war a hañval, e oa Rhys ap Dafydd Llwyd ap Llywelyn Lygliw (war-dro diwezh ar - deroù ar  ?).
Tra ne ouzer diwar e bouez nag e benn nemet e tlee bezañ eus tiegezh al Llygliwiaid, un tiegezhiad barzhed eus hanternoz Powys ha Meirionnydd, a zeuas anezhañ Gruffudd Llwyd ha Hywel ab Einion Lygliw.
Tre
Hag ivez: Hag ivez:
ऋ
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Arned
Anv
* Dauzat & Rostaing (1963-1978) : "Arnet, 1104; Arnetz, XIIè s.; Arnetum, 1219 : peut-être d'un pré-latin *ar-n, eau, et suffixe obscur. Voir aussi Arné".
Rolloù ar brederourien
Rummad ar brederourien
Jelada
Doareoù pennañ
70 cm eo hirder e gorf ha 50 cm hini e lost. E bouez zo war-dro 20 kg.
Koala
Doareoù pennañ
War-dro 70-80 cm eo ar c'hoala, gant ur pouez etre 5 ha 15 kg.
Hemon
Hemon zo skrivadur galleg an anv Haimon e mojennoù Hellaz kozh
Broioù keltiek
A-wechoù e reer gant Keltia ivez evit komz eus hollad an douaroù poblet gant ar Gelted en istor, e-pad eil oadvezh an houarn, da lavarout eo Galia, Preden, Hibernia, Norika dreist-holl.
Kolobouz
Spesadoù
E-touez ar spesadoù kolobouzed emañ :
Cynan ab Owain Gwynedd
Cynan ab Owain Gwynedd (marvet e 1174) a oa ur mab bastard da Owain Gwynedd, ur priñs eus rouantelezh kozh Gwynedd, e Kembre. Dougen a rae an titl a "Aotrou Meirionnydd".
A-raok marv e dad e 1169 en doa kemeret perzh e muntr ur priñs eus Deheubarth ha tennet e voe e zouaroù digantañ gant e vreur henañ Hywel.
Enderun
Kaset e veze enni mibien familhoù kristen a veve en impalaeriezh. Danvezioù liesseurt a veze kelennet evel ar relijion, al lennegezh, ar yezhoù (arabeg, perseg...), ar matematik, an douaroniezh, an arzoù...
Adalek ren Süleyman ar Meurdezus e voe degemeret ivez bugale turk en Enderun.
Arvier
Arvier a zo ur gumun ag Italia e rannvro emren Valle d'Aosta.
Gruffudd ap Cynan
Skrid
Pezh a ouzomp anezhañ a deu dreist-holl eus Hanes Gruffudd ap Cynan, ur buhezskrid savet war-dro 1160 marteze, e-kerzh ren e vab Owain Gwynedd.
We Are the World
An arzourien a gemere perzh er raktres a zo en em bodet en A&M Recording Studios e Hollywood, Kalifornia, d'an 28 a viz Genver 1985. Graet en doa Kragen an dibab e-pad an American Music Award evit kaout ar muiañ posupl a dud. Quincy Jones en deus skrivet « Check your egos at the door » (« Laoskit ho me e dor ar studio ») er bedadenn
Bro-Roazhon
Brezhoneg
Roazhoneg a vez graet eus ar brezhoneg komzet e Bro-Roazhon.
Forte dei Marmi
Forte dei Marmi a zo ur gumun eus Italia e proviñs Lucca, e Toskana.
Selim Iañ
Pa 'c'h eas e dad da sultan e voe kaset Selim da dTrabzon evit gwellaat e varregezh a-fed ren ha merañ.
Maout (loen)
Un diforc'h a vez graet etre ar meot : pa 'z int deuet en oad gouennañ, hourzed int ha pa vezont implijet evit ar gouennañ, tourzed int.
Kolobouz ruz Kornôgafrika
Kolobouz ruz Kornôgafrika (Piliocolobus badius) a zo ur marmouz hag a vev e kornôg Afrika, eus Senegal betek Ghana.
Plouneour-Menez
Douaroniezh
Er gumun-mañ emañ menez uhelañ Breizh: ar Roc'h Ruz (385,01 m) hag eien ar Peñzez.
Robert Morton Nance
Ganet e voe e Kerdiz, e Kembre, en ur familh eus Kerne-Veur. Goude studioù uhel e Bro-Saoz hag e Pariz ez eas da Gerne-Veur da chom e 1906 hag eno e reas e annez e kêriadenn Nankledra etre Pennsans ha Porth Ia.
Mervel a reas e Heyl d’an 28 a viz Mae 1959.
Neoproterozoeg
Nevezh a-walc'h eo meziad an neoproterozoeg. Krediñ a rae paleontologourien an kantve e teraoue ar vuhez lieskellek gant an trilobitoù hag an arc'heocyazhided gentañ, e-pad ar c'hambrian. E-pad an kantved e krogjod da gavout fosiloù koshoc'h, avat. Ur faon liesek a gavjod e mervent Afrika e 1920 hag unan arall e su Aostralia, hag eñv ne seljod ket pizh outañ kent ar bloavezhioù 50. Perc'hennañ a reont da ekosistemoù liesek na gomprener ket mat c'hoazh.
Llywarch ap Hyfaidd
Llywarch ap Hyfaidd (marvet e 904) a oa roue Dyfed, e mervent ar vro a zo Kembre hiziv. Mab e oa d'ar roue Hyfaidd ap Bledrig.
Maen-torbez
thumb|right|300px
Alexandre Deschapelles
Jeneral ha meurc'hoarier echedoù gall, breizhat ag orin.
Houplines
thumb|310px|Lec'hiadur Houplines e [[Kanton Armentières hag en Arondisamant Lille]] Houplines a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall an Norzh e Bro-C'hall.
Bered ar C'hommonwealth: Ferme Buterne Military Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Implijet e voe e 1915, adalek miz Genver betek miz Here, gant ar 6 Rannlu dreist-holl. Chomet eo dianv daou eus ar soudarded douaret enni. Goude an arsav-brezel e voe degaset enni bezioù eus beredoù arall er gêriadenn.
Refleks (poltrejer)
Mont en-dro
thumb|left|300px|Troc'h a-gostez ur refleks
Pa baker ar skeudenn e sav ar melezour just a-raok digoradur ar stanker (3). mont a ra neuze ar gouloù da skeiñ ouzh ur gorread kizidik ouzh ar goulou (4) (film pe paker niverel).
Plouigno
Douaroniezh
Plouyann; Garlann; Lanneur; Bodsorc'hel; Plegad-Gwerann; Tremael; Plegad-Moezan; Ar Pontoù; Lanneanoù; Plougonven;
Bro-Skos
Levezon ar Romaned
Al Limes Britannicus a oa harz hanternoz an Impalaeriezh Roman e-pad 288 bloaz, hag a heulie Moger Hadrian daoust ma voe bet savet ur voger-all, Moger Antoninus, a voe miret gant an arme meur a wezh, an hini diwezhañ etre 208 ha 210 dindan ren Septimius Severus.
Eus Scotia da Alba
Heñvel a oa tachenn ar rouantelezh piktek deskrivet gant Beda er ouzh hini Rouantelezh ar Skosed dindan ren Alesant I (1107–1124). Koulskoude e-pad ar prantad-se a veskas sevenadur ar Bikted gant sevenadur ar C'houezeled he devoe lakaet anezho da vont da get. Da vare Alesant I en doa ouzhpennet ar riez d'he istor un hengoun diwar-benn orin gouezelek Coinneach mac Ailpein, roue kentañ ar Skosed evito. Evit gwir e oa roue ar Bikted ha ne voe nemet goude-se e voe bet mesket da vat rouantelezh Dál Riata gant rouantelezh ar Bikted. Diazezet a voe rouantelezh ar Bikted war tachennoù er Reter Bro-Skos, en hanternoz ster Forth, met gounezet e voe bet e-pad an tachennoù-all en hanternoz hag e C'hornôg. En e voe bet gounezet rouantelezh brezhon Strat Clut. E-pad an e voe bet aloubet tachennoù o komz saozneg e kreisteiz ar vro ha peur-aloubet an tachennoù gouezelek ha d'an  e voe bet tizhet he harzoù a-vremañ. Koulskoude a zeuas ar cheñchamantoù brasañ e-pad ar Grennamzer diwezhañ e Bro-Skos.
Gouarnamant ha politikerezh
Un emrenerezh a-zarn a zo da Vro-Skos e-barzh ar R-U, ha roet eo da welout e Parlamant Westminster ivez. Rannet eo tammoù eus ar galloudoù oberiant ha lezennat d'ar Gouarnamant Skos ha d'ar Parlamant Skos e Holyrood e Dinedin. Mirout a ra Parlamant ar Rouantelezh-Unanet galloudoù deskrivet e-barzh ar Scotland Act 1998 evel sujedoù miret. Ar galloudoù-mañ a zo, da skouer, sevel tailhoù ar R-U, diwallerezh sokial, an arme, ar darempredoù etrevroadel ha skignañ ar skinwel hag ar skingomz. Emañ Parlamant Skos e penn ar jeu evit ar sujedoù-all ha galloud a ra cheñch an tailhoù un nebeud. Meneget eo bet da BBC Scotland gant Gordon Brown, ez-Kentañ Maodiern, e vije roet da Vro-Skos muioc'h a c'halloudoù e-keñver an tailhoù.
Rannadurioù melestradurel
En istor ez eus bet meur a rannadur evit Bro-Skos evel ar mormaerdomoù, ar "stewartries", an earldomoù, ar burghoù, ar parrezioù, ar c'hontelezhioù, ar rannvrioù hag an distrigoù. An anvioù roet amañ a c'hall bezañ meneget gant douaroniourien c'hoazh pe gant istorourien evit komz diwar-benn douaroniezh skos.
Armerzh ha danadeilad
Da Vro-Skos a zo un armerzh digor ha mesket heñvel ouzh re Gornôg Europa ha liammet tost ouzh peurrest Europa hag ar bed a-bezh. E-pad ar c'hantved diwezhañ he doa un armerzh mestret gant ar greanterezh pounner (sevel listri e Glasc'ho, mengleuzioù ha greanterezhioù dir). Abaoe ar bloavezhioù 1970 ez eus bet ivez ar greanterezhioù liammet ouzh an eoul-maen o reiñ kalz labour disac'hañ eoul-maen Mor an Norzh, dreist-holl e biz Bro-Skos.
Daoust ma ra poblañs Bro-Skos nemet 8.4% eus hini ar R-U a ra Bro-Skos 9.6% eus korvoderioù ar rouantelezh en ur gaout 9.3% en-dro gant Westminster. E miz Kerzu 2012 a oa bet muzuliet feur an dud dilabour a oa 7.6% pa oa 7.8% er Rouantelezh-Unanet a-bezh.
Gwened
Brezel-bed kentañ: Eil Brezel-bed
Ainoued
Douaroniezh
According to the 2002 Russian Federation census, no responders gave the ethnonym Ainu in boxes 7 or 9.2 in the K-1 form of the census,, , though some still might exist.
Aleksandr Kotov
2620 e oa e renk Elo.
Hywel ab Owain Gwynedd
thumb|250px|right|Maen-koun da Hywel ab Owain Gwynedd, e Traeth Coch, [[Ynys Môn, e-kichen tachenn emgann Pentraeth.]]
Ar barzh
Ur barzh meur e oa Hywel, ha miret ez eus eizh eus e werzioù. An hini brudetañ anezho moarvat eo Gorhoffedd Hywel ab Owain Gwynedd, a gan enno meuleudi d'e vro Gwynedd, d'he c'haerded ha da goantiz he merc'hed.
Gwineventer
Ardamezioù
- ouzh 1, en glazur e eilenn en aour, kommek ha gingommek ouzh kondon, heuliet gant div flourdilizenn ivez en aour,
- e gab en argant karget gant pemp brizhenn erminig en sabel,.
E vevenn en argant e deir c'hebrenn en glazur.
Enklozadur
Stadoù arvorel
Stadoù zo a c’hall bezañ enklozet e Stadoù all, war-bouez ul lodennig arvorel bennak eus ar vro a c’hallont drezi en em zigeriñ war-du ar mor bras. Un tamm trepasig n'eo ken koulskoude. Ha pa vefe stok Portugal, Korea hag Iwerzhon ouzh ur Stad all hepken, ez eo bras a-walc’h an digor anezho war an doureier etrebroadel evit na vefe ket sellet outo evel ouzh damenklozadurioù. Kemend-all a c’haller lavaret diwar-benn Breizh e-keñver Frañs.
Panakeia
Sikour a rae he zad gant he c'hoarezed ha pareañ a rae an holl gleñvedoù gant he louzoù, he c'hoar Iaso o vezañ doueez ar pare ha Hygieia hini ar yec'hed hag an diwall diouzh ar c'hleñvedoù.
Enklozadur
Enklozadurioù isvroadel
Kanton Lanventie e departamant ar Pas-de-Calais a zo enklozet e departamant an Nord ivez.
Parasaurolophus
Dizoloadenn
<!-- Meaning "near crested lizard", the name Parasaurolophus is derived from the Greek para/παρα "beside" or "near", saurus/σαυρος "lizard" and lophos/λοφος "crest". It is based on ROM 768, a skull and partial skeleton missing most of the tail and the hind legs below the knees, which was found by a field party from the University of Toronto in 1920 near Sand Creek along the Red Deer River in Alberta, Canada. These rocks are now known as the Campanian-age Upper Cretaceous Dinosaur Park Formation. William Parks named the specimen P. walkeri in honor of Sir Byron Edmund Walker, Chairman of the Board of Trustees of the Royal Ontario Museum. Parasaurolophus remains are rare in Alberta, with only one other partial skull from (probably) the Dinosaur Park Formation, and three Dinosaur Park specimens lacking skulls, possibly belonging to the genus. In some faunal lists, there is a mention of possible P. walkeri material in the Hell Creek Formation of Montana, a rock unit of late Maastrichtian age. , This occurrence is not noted by Sullivan and Williamson in their 1999 review of the genus, and has not been further elaborated upon elsewhere.
Boued
Evel an Hadrosauridae all, Parasaurolophus a oa geotdebrerien bras. E zent a veze nevezet dibaouez en ur sichenn a oa enni kantadoù dent, daoust ma ne veze implijet nemet un nebeud war un dro bewezh. . Debriñ a rae moarvat a-rez an douar ha betek 4 metr a-us. Evel ma oa gwelet gant Bob Bakker, al Lambeosaurinae o deus ur genoù strishoc'h evit an Hadrosaurinae, ar pezh a dalvez e c'halle ar Parasaurolophus hag ar spesadoù kar dibab o boued muioc'h evit o c'hendirvi o genoù bras ha digribell.
Vieja Trova Santiaguera
Film
Ur film izelvroat, Lágrimas Negras, a oa bet graet diwar o fenn e 1998. Eno e weler anezho o vont war vez 'Carlos Marx' evel gwir dispac'herien guban.
Utrecht (kêr)
E 1579 e voe sinet eno un emglev anvet Unaniezh Utrecht (Unie van Utrecht e nederlandeg) etre dileuridi eus seizh proviñs d’o unaniñ a-enep galloud Spagn. Sellout a reer an emglev-se evel diazez Republik ar Seizh Izelvro Unanet.
New Jersey
Armerzh
Labour-douar, greanterezh kimiek hag apotikel.
The Who
Brudet eo
Brudet eo o sonerezh, disheñvel diouzh re ar strolladoù all, nerzhus ha gouez, hag a zo aet war binvidikaat dre ma koshae izili ar strollad. Anavezet eo o opera Tommy. Goude bezañ bet dispartiet emaint adarre asambles abaoe 1996, met n'eus ken nemet daou soner orin, Peter Townsend ha Roger Daltrey.
Goudelin
Goudelin a zo ur gumun eus Bro Dreger e kanton Gwengamp, e departamant Aodoù-an-Arvor, e hanternoz Breizh.
Kasteller
Ardamezioù
Ardamezioù familh du Chestellier (XVvet)
Kengereg
Ur frapadig istor
hiriv an deiz e komzer eus kedrannioù ul liv hag eus spektr goulou. Spektr goulou an heol a zo ur spekt kendalc'hus, padal spetr ar skignadennoù atomek (gouleier merkur ha sodiom da skouer) o deus barennoù o klotañ gant hirderioù gwagenn resis. Ar c'hoarvoudenn-se he deus lakaet Niels Bohr da ijinañ kementadur energiezh an atomoù, fizik nevez anavezet dindan an anv a fizik kantik.
Morfologiezh amzibun
Doareoù morfologiezh amzibun
Meur a zoare morfologiezh amzibun ez eus, en o zouez:
Reunig Greunland
Anv
Savet eo bet e anv skiantel Pagophilius groenlandicus diwar ar gerioù henc'hresianek πάγος (págos : erc'h) ha φίλος (phílos : karout).
Annezva
thumb|center|upright 1.8|{{Legend|#ed1b23|A-hed ar bloaz}}{{Legend|#2e3092|Gouennañ}}
Kirgizeg
Frazennoù talvoudus
Trugarez Рахмат
Devezhioù ar sizhun
Disadorn Ишенби
Ar mizioù
Miz Gwengolo Айак ѳна
An niveroù
Unan бир
Pemp беш
Dek-ha-tri-ugent жетимиш
Pevar-ugent сексен
Disklêriadur gwirioù mab-den
Mellad 1: Бардык адамдар өз беделинде жана укуктарында эркин жана тең укуктуу болуп жаралат. Алардын аң‐сезими менен абийири бар жана бири‐бирине бир туугандык мамилекылууга тийиш.
Ordovices
Istor
N'eus ket kalz evelto en Enez Vreizh a zalc'has penn ouzh ar Romaned. Kaset e voe ar stourm gant Caratacos, a oa harluet en o bro goude ma oa bet trec'het en emgann ar Medway e 43. Dont a reas Caratacos da vout rener an Ordovices ha hini o amezeien Silures, ha brasañ enebour ar Romaned en amzer-se, er bloavezhioù 50.
Kirgizstan
Politikerezh
Hervez ar Vonreizh (1993) ez eo Kyrgyzstan ur republik demokratel, gant ur prezidant hag ur c'hentañ ministr en he fenn.
E miz Meurzh 2002, pemp den a varvas e kêr Ak-Suu e rannvro Chui e norzh ar vro pa voe bet tennet warne gant ar polis ha neuze e voe reuz er vro a-bezh. Rankout a reas ar prezidant Akayev lakaat kemmoù politikel e pleustr hag e 2003 e voe kaset da benn ur boblvouezhiadeg. A-benn ar fin ar c'hemmoù-se a roas muioc'h a c'halloud d'ar prezidant, avat.
Poblañs
Da 6 018 789 a dud e save poblañs Kyrgyzstan e miz Gouere 2021. An darn vrasañ eus an dud a vev war ar maez, gant un drederenn hepken anezho e kêrioù bras ar vro.
Sevenadur
Ar c'hyrgyzeg eo yezh ofisiel Kyrgyzstan abaoe an dizalc'hiezh diouzh URSS. Abaoe 2001 ec'h eo ar rusianeg kenofisiel er vro.
Muzulmaned zo eus 75% eus poblañs Kyrgyzstan ha kristenion reizhkredennourien eo hogozik an holl re all.
Caridad Hierrezuelo
Kregiñ a reas da ganañ e 1947 en Trio Baraguá, ha goude ar c'h-Conjunto Beltrán, betek 1950, pa zilezas ar strollad da ganañ hec'h-unan. Da gentañ e oa guarachera, da lavarout eo kanerez guaracha. Kanet he deus el lazoù Los Taínos de Mayarí, Rumbavana ha Conjunto Caney. Meur a wech ivez he deus kanet gant ar Vieja Trova Santiaguera, Ibrahim Ferrer, Eliades Ochoa ha Manolito Simonet.
Lampetia
Puplienn
Pa voe lazhet he breur Faethon ne oa den evit he frealziñ, ha troet e voe, hag he c'hoarezed ganti, e gwez-pupli.
He
Distaget e vez (LFE) [h].
Jozef (Testamant Nevez)
Sant
Enoret e vez evel "patron al labourerion" hag an "tadoù a familh".
Crucible
Ur bladenn savet gant Rob Halford eo Crucible.
Zayin
Dont a ra hec'h anv diwar ar fed ma veze heñvel he stumm ouzh hini ur c'hleze.
Ajaed
Diouzh an hengoun e vije divroet an Ajaed eus Tado war ribl ar stêr Mono da Su Benin en XIIvet kantved pe. Tri breur, Kokpon, Do-Aklin, ha Te-Agdanlin, a vije bet oc'h en em gannañ e deroù ar evit ren ar rouantelezh a voe rannet etrezo o-zri. Kokpon a gemeras penn ar geoded vleunius bennañ a oa eus Ardra vras (Adlada). Do-Aklin a savas kêr Abomey ha Te-Agdanlin Adra Vihan, anavezet ivez dindan an anv Ajatche ha Porto Novo gant ar genwerzhourien bortugalat.
Pevar Mab Emon
thumb|right|Ar pevar mab Emon war ar marc'h Boyard Ar Pevar mab Emon zo tudennoù eus lennegezh Europa hag a gaver da gentañ en ur romant marc'hegiezh eus an, anvet "Renaud de Montauban". An istor-se zo ul lodenn eus ar c'helc'hiad romantoù marc'hegiezh awenet gant impalaeriezh frank Karl Veur.
इ
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo इ, implijet evit skrivañ ar son vogalennek [i] treuzskrivet peurliesañ i.
Tiranosaor
Ha pluñv o doa?
Gallout a rafe ar c'hentpluñv bezañ bet kollet da-c'houde e-kerzh emdroadur an tiranosaorided bras evel an tiranosaored, en hinoù tomm ar c'hretace peurgetket. Soñjal a ra skiantourien zo e c'hallje an tiranosaored yaouank bezañ bet marbluñv, evel pologed an evned a-vremañ, met ur vartezeadenn n'eo ken.
Nupirau
Nupirau eo anv bro Gwambiaiz en o yezh. Ur bobl indian eus mervent Kolombia eo Gwambiaiz. Savet eo an anv diwar an elfennoù nu (bras) ha pirau (douar). Adkavout a reer an anv-se en anv Novirao unan eus kumunioù Kolombia e mervent Silvia.
Setu da heul ar vro a sell Gwambiaiz outi evel o hini, an nupirau : "ar bevennoù anezho (hon douaroù) a groge en Alto de Chapas, tost d'ar pezh zo bremañ Santander de Quilichao, ac'hano ez ae betek al lenn Chapas, o tiskenn gant ar stêr Suárez ha, goude-se, o tremen dre Honduras (e kumun Morales), e pignent betek Pico de Aguila ha Tierras Blancas; diskenn a raent, da-heul, dre El Tambo (anv kumun), o kemer tout ar "pubenenses" betek degouezhout e Pupayán. Adalek Pupayán ez aent o pignat gant ar stêr Palasrø (Palacé) evit tizhout Totoró ha tremen dre Yerbabuena (e kostez diabarzh ar menezioù dre du Malvazá), dre menezioù parentsik løstik kekau, koadegi gouez anvet ivez Kuskuru, ha chadenn Guanacas (e kumun Inzá). Oc'h heuliañ an hevelep kribenn sko ouzh Yaquivá e tremenent dre Granizal, Boqueró, Piedra Ensillada, Peñas Blancas ha kern Pitayó (e Kumun Silvia). Gouez da lod e endalc'hent ivez kernioù Mosoco, en tu all d'ar chadenn. Mont a raed dre stêr Pitayó da zifourkañ e Jambaló, Lomagorda ha Pioyá (e Kumun Caldono); ac'halese, war-draoñ ar gribenn, da Munchique, dre andonioù Mondomo. Eus Munchique ez aent da Santander (de Quilichao) ha da lenn Chapas da glozañ".
Lamed
Distaget e vez (LFE) [l].
Gwerc'hez Vari
Ar Werc'hez Vari pe an Itron Varia eo an anv a reer e brezhoneg, hervez doare ar gristenien, eus Mari (diwar an hebraeg Miriam), mamm Jezuz a Nazaret, an den a zo kontet e vuhez er Pevar Aviel.
Yod (lizherenn)
Diwar stumm al lizherenn fenisek-mañ e oa bet diorroet al lizherennoù gresianek iota I, etruskek, latin I ha kirillek I (implijet evit skrivañ an ukraineg hag ar belaruseg).
Bourdel
Henamzer
Evit gwir eo bet savet Bourdel en gant Bituriged Vivisk ('Bituriged dilec'hiet'), ar re-se ur bobl c'halian o tont eus takad Bourges. Staliet e oa war un adstêr gleiz d'ar Garona, an Dévèze, met ne oa ket al lec'hienn eus ar c'hentañ pa veze geunioù flaerius tro-war-dro.
Lavarenn
E yezhoù zo, anvet "yezhoù Amrenererel",e c'heller sevel lavarennoù hep rener ebet atav pe e degouezhioù kevreadurezhel resis.
Roll skrivagnerien Breizh
H
Job an Habask • Konogan an Habask • Padrig an Habask • Haelog • Kristian Hamon • Marcel Hamon • Jean L'Helgoualc'h • Melena Helias • Pêr-Jakez Heliaz • Jord Helori • Louis Hémon • Roparz Hemon • Neven Henaff • Yann Mari Ewan Heneu • Eflamm an Henoret • Jean-Marie Henry • Pêrig Herbert • Gwenole Herri • Gwenael Herrieu • Loeiz Herrieu • Théodore Hersart de la Villemarqué (Kervarker) • Paskal Hervio • Antony Heulin • Alan Heussaff • Reun an Hir • Loeiz an Hircoet • Christophe Honoré • Germain Horellou • Gwenael Huon • Herve Huon • Lanwenn Huon • Riwal Huon • Ronan Huon • Tudual Huon • Erwan Hupel • Jakez Hurault
1529
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1529
Malaysia
Yezhoù
Kontet ez eus bet 134 yezh vev e Malaysia, en o zouez 112 yezh henvroat ha 22 yezh deuet a bellvro. Meur a yezh henvroat zo e Malaysia ar Reter, ibaneg ha kadazaneg o vezañ ar re a vez komzet gant ar muiañ a dud.
Roll skrivagnerien Breizh
K
Kabiten • Kabitenn Mayne-Reid • Yann-Fañch Kaba • Bernez Kadored • Filomena Kadored (Koulmig Arvor) • Mathilde Kaer • Jean-Yves Kallag • Yann-Bêr Kalloc'h • Paol Kalvez • Sandrine Kalvez • Tugdual Kalvez • Loig Kampion • Fañch Kaorel • Koulizh Kedez • Paol Keineg • Reun-Menez Keldreg • Narsis Kelien • Yann-Bêr Kemener • Mari Kemerc'h • Gwilhou Renan Kerambrun • Keranro • Ani Kerembelleg • Lukian Kergoat • T. Kerhoaz • Yann-Lug Kerian • Jacques Kéridry • Awen Kerin • Maguy Kerisit • Kl. Kerlean • Yannig Kerleon • Pêr-Vari Kerloc'h • Ronan Kermene • Joël Kermoal • Pierrette Kermoal • Daniel Kernalegenn • Yann-Kel Kernalegenn • Yves G. Kernalegenn • R. J. Kernoa • Kernu • Aziliz Kerouanton • Fañch Kerrain • Herve Kerrain • Mark Kerrain • Jakez Kerrien • Goulven Kersante • Loeiz Kersanton • Alan Kersaudy • Pierre-Yves Kersulec • T. Keruzore • Soaz Kervahe • Kervalan • Youenn Kervalan (Ronan an Henaff) • Anna-Gwenola Kervella (Annaig Kervella) • Divi Kervella • Erwan Kervella • Frañsez Kervella (Dewi Geldwin, Divi-Kenan Kongar, Pêr ar Maenour) • Goulc'han Kervella • Riwanon Kervella • Valérie Kervella • F.C. Kervella-Kernu • Frañseza Kervendal • Ronan Kervene • Eflamm Kervilio • Yann Kervoc'h • Kevin • Yann-Vari Kerwerc'hez • Sten Kidna • Kivijer • Jord Kler • Marsel-Mari Klerg (Klerg, KlergLLydaw, Kloareg ar Menez) • M. Klerk • Gwion Kloareg • Kloareg ar Veuzid • Iwan Klodig • Klopstock • Donan Koilh • Gireg Konan • Herve Konan • Ivona Konan • Jakez Konan • Aogustin Konk (Potr Treoure) • Nolwenn Korbell • Xavier Koseg • Job Kotel • Andreo Koulouarn • Ivon Kraf • Yan Kraffe • Guy Kreac'h • Milena Krebs • Ivon Krog • Jos Kuilhandr • Marivonig Kudenneg
R
Dominique Radufe • Paskal Rannou • Lukian Raoul • Lus Rastell • Alan J. Raude • Ar Rebedour • Ernest Renan • Dominique Renard • Annaig Renault • Annaig Renoux • Yann Reun • Jean-Daniel Richard • Claude Riou • Jakez Riou • Kaourintin Riou • Yann-Ber Rivalen • Urien Riwallon • Alain Robbe-Grillet • Armand Robin • Roc'h-vur • Bleuenn Roc'hoù • Viviana de Rohan-Chabot • Charlez Rolland • Gwion Rolland-Gwalc'h • Pol Rolland-Gwalc'h • Danièle Rondeau • Erwan Ropars • Anna Roparzh • Erwan Rouger • Fant Rozeg (Fant ar Rouz, Fant R. Meavenn, Meavenn) • Eujen ar Rouz (Evnig Penn-ar-C'hoad) • Loeiz Napoleon ar Rouz • Reun ar Rouz (Meven Mordiern) • Marijo ar Rouz-Tudoret • Renea ar Rouzig • Bernez Rouz • Yann-Loeiz Rozeg (Brogarour) • Naig Rozmor • Jorj ar Rumeur (Mathaliz) • Beltig ar Ruskeg • Mikael A Rusunan
T
Paskal Tabuteau • Tad Juluan Maner • Tad Medar • Tad Mikael an Nobletz • Tad Turiav • Yann Talbot • Alan Tangi • Bernez Tangi • F. R. Tangi • Lan Tangi • Lukian Tangi • Yann-Rene Tangi • Alice Tartivel • Remont Tassel • Marc'harid Thebault • Alan Thibault • F. Thoer • Yann Thomas • Yann-Varc'h Thorel • Thos • Yann Thomas • Vonig an Ti All • Yann-Bêr Tillenon • Jean-Michel Tilly • An Timeur • Alan Toravel • G. Toublanc • An Touseg • Erwan Tranvouez • Mikael Treger • Karadeg Tregomel (Bleun Benal) • Anna-Mari Trellu • Charlez-Jozeb-Mari Tremel (Jarl Priel) • Fañch Tremel • Pêr Trepos • Treveur • Job Trider • Erwan Troal • Youenn Troal • Yann Trocheris • Amable-Emmanuel Troude • Colette Trublet • Pier Tual • Erwan Tymen
Rob Halford
Abalamour d'al levezon en deus bet war ar rock dre vras hag ar metal end-eeun eo 'Metal God' e lesanv.
Sonerezh rock
Rock and roll
Kerkent hag en deroù e oa bet lañset gant ar rock 'n' roll is-doareoù sonerezh all, evel da skouer ar rockabilly, ur meskaj rock ha sonerezh country mod hillbilly sonet hag enrollet da gustum e-kreiz ar bloavezhioù 1950 gant arzourien gwenn evel Carl Perkins, Jerry Lee Lewis, Buddy Holly ha, gant ar berzh brasañ, Elvis Presley. Er memes koulz e save ul luskad rock latino e mervent ar Stadoù-Unanet, da skouer gant ar soner Ritchie Valens evit mont er-maez eus an is-doare-se zoken evel gant Al Hurricane gant e vreudeur, o veskañ ar rock 'n' roll gant country-western ha sonerezh hengounel New Mexico. Stiloù all, evel an doo wop a lakae pouez war kanoù heson ha pozioù harpañ (alese e anv) ha nebeud a vinvioù-sonerezh, diwar skouer strolladoù kanerien afrikan-amerikan eus ar bloavezhioù 1930 ha 1940. Kanaouennoù brudet-kenañ a oa bet graet gant strolladoù evel The Crows, The Penguins, The El Dorados peotramant The Turbans, met ar strolladoù The Platters gant o c'hanaouenn The Great Pretender (1955) ha The Coasters gant o c'hanaouenn-fet Yakety Yak (1958) o doa bet ar muiañ a verzh.
Jazz rock
D'ar memes mare e oa deuet arzourien breizhveuriat war-wel hag a implije tu seniñ war ar prim ha modoù ar jazz en o sonerezh, evel Nucleus, Graham Bond ha strollad John Mayall Colosseum. Diwar ar rock psikedelek ha leurenn Canterbury e oa deuet Soft Machine, a zo bet gwelet evel ar strollad en doa produet ar sonerezh a veske ar gwellañ daou du ar sonerezh. Lod all a lavar e teu ar sonerezh meulet ar muiañ eus tu al leurenn jazz, gant Miles Davies, levezonet kalz gant oberenn Jimi Hendrix da veskañ binvioù rock en e albom Bitches Brew (1970). Ul levezon bras e oa bet war arzourien jazz awenet gant ar rock, evel Herbie Hancock, Chick Corea ha Weather Report. Diwar-wel ez eas an doare-sonerezh-mañ e fin ar bloavezhioù 1970 tra ma rae berzh ur stumm blotoc'h da deuziñ an daou met arzourien zo evel Steely Dan, Franck Zappa ha Joni Mitchell o doa enrollet alboù jazz rock a-bouez d'ar mare-se, ha kendelc'her a reas da gaout ul levezon bras war ar sonerezh rock.
1530
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1530
Razh
« Razhed » a vez graet ivez eus loened ha n'int ket er genad Rattus, evel ar razh-goz, ar razh-godell, ar razh-kangourou, ar razh moueek pe ar razh-musk.
Sark
Tremen d'an demokratelezh
Kregiñ a reas Sark da zisavelañ e reizhiad gladdalc'hel d'ar 4 a viz Gouere 2007 evit mont diouzh Kendivizad Europa war Gwirioù Mab-den. Ret eo lâret eo deuet ar vreudeur Sir David ha Sir Frederick Barclay, pec'henned pinvidik-mor an Daily Telegraph, da vezañ perc'henned nevez an enezennig Brecqhou (prenet 2,3 million a lurioù e 1993) hag ar reizhiad gladdalc'hel ne glotfe ket a-feson gant o aferioù.
Lennegezh
D'ar 6 a viz Mezheven 1919 e voe embannet al lodenn gentañ eus ar romant polis L'Île aux trente cercueils gant Maurice Leblanc er gazetenn c'hallek Le Journal. Ennañ e c'haller gwelout un dresadenn eus an enezenn faltaziek « Sarek » hag a denn kalz da hini Sark, ur wech eilpennet.
Butlletí d'Escacs
Butlletí D'Escacs a zo ur gazetenn echedoù katalan ha katalanek. Embannet e vez gant ar Federação Catalã de Xadrez - Kevre Katalan an Echedoù.
Anvioù gouelioù ar bagoù
War ar bagoù-dre-lien e kaver meur a ouel ha war ul lestr liesgwern ez eus degadoù anezho, met un nebeud seurtoù. Graet e vez gant ar ger gouel-lien ha gant lien pe lien-gouel ivez. Ar fardaj a vez graet eus ar gouelioù hag ar pezhioù (kerdin, gwernioù, delezioù, gwibl, kastell...) evit o lakaat da gregiñ e-barzh an avel.
1531
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1531
1552
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1552
Verb termen
En darn vrasañ eus ar yezhoù indezeuropek e rank pep frazenn pe lavarenn reizh e-keñver ar yezhadur bezañ enne ur verb termen, tra ma vez graet rannfrazennoù eus tammoù frazennoù hep ur verb termen enne. E latin hag un nebeud yezhoù romanek hag ivez e brezhoneg ha kembraeg avat, ez eus un nebeud gerioù arbennik a c'hall bezañ implijet evit sevel frazennoù diverb, keñveriit da skouer:
Gwelit ivez:
Conjugación
1553
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1553
1555
Diwar-benn bloavezh 1555 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1555
581
Diwar-benn ar bloavezh 581 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 581
Tonieg
E-pad ar maread-se e teraouas disrannidigezh an dreistkevandir Rodinia. E-pad an tonieg ez eas da voutinoc'h ha liesekoc'h an akritarc'hed.
Gwiñver
Spesadoù
סנאי
Frazenn gevrennek
Enebet e vez lavarenn gevrennek ouzh lavarenn eeun, ma n'eus nemet UR verb.
582
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 582
Thetis
Mojenn
C'hiron, en doa desavet Peleüs, a zisplegas penaos lakaat Thetis da vont a-du ganto. Rak evel Proteüs e c'helle honnezh kemmañ he neuz pa gare evit tec'hel rak unan bennak pe en em dennañ pa veze dañjer. Peleüs eta he dalc'has start pa oa o kemm he neuz, ken e oa aet skuizh Thetis ken e prometas dimeziñ gantañ. Da zeiz an eured e oa unan a oa droug enni war menez Olympos : Eris, doueez an dizemglev, ne oa ket bet pedet. Ha hi neuze da vont ha da deurel war un daol un aval a oa evit « an hini gaerañ », ken e voe ret aozañ ur varn war Menez Ida, Barnadenn Paris.
Skoazellerez
Skoazell a roas da veur a zoue :
Skrav
Roll ar spesadoù
Gwechall er genad Sterna ha lakaet er genad Hydroprogne bremañ:
Genad Phaetusa :