cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
དགའ་ལྡན་སུམ་རྩེན་གླིང་
བྲག་གཡབ་ཁང་ཚན།
བྲག་གཡབ་ཁང་ཚན་གྱི་འདུ་ཁང་གི་ཐོག་ཏུ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་གཉྫི་ར་ཆེ་ལེགས་གཅིག གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཆ་གཅིག  ཐུག་དང་སྤེན་རྒྱན་སོགས་ཁང་ཚན་སྤྱི་མཚུངས་དང་། འདུ་ཁང་གི་ནང་དུ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་སྐུ་བརྙན་ཆེ་ལེགས་གསུམ། ལོ་ཆེན་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་བྱིན་ཅན་གཅིག  ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྐུ་བརྙན་ཆེ་ལེགས་གཅིག  བཀའ་འགྱུར་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་སྐུ་གཉིས། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྲས་སྤྲས་པའི་དངུལ་གདུང་་གཉིས། རྒྱ་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་གཅིག  བཀའ་གདམས་མཆོད་རྟེན་གྲངས་མང་། གསེར་ཟངས་དང་ལི་མ་སྨན་འདམ་བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་འདོད་ལྷ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་གྲངས་མང་། ཞལ་ཐང་གསར་རྙིང་དང་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་པའི་གྲས་ཤིན་ཏུ་གྲངས་མང་བཞུགས། རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་སྣར་ཐང་དཔར་མ་ཆ་ཚང་གཅིག  ལྷ་ལྡན་ཞོལ་དཔར་ཁང་ཆེན་མོའི་དཔར་གསར་བཀའ་འགྱུར་ཆ་ཚང་གཅིག  ཡུམ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་ཆ་ཚང་བཞི་སྐོར། རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གསུང་འབུམ་སོགས་གསུང་རྟེན་མང་རབ་གཅིག་བཞུགས། མགོན་ཁང་དུ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་དང་། མགོན་ཆོས་ལྷ་རྣམ་བཞི། བསྟན་སྲུང་ཆེན་པོ་བསེ་ཁྲབ་པ། འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བའི་བསྟན་སྲུང་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་ཤུགས་ལྡན་བཅས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དང་། ཞལ་ཐང་ཞལ་འབག་སྣ་ཚོགས་སྤྱན་གཟིགས་དང་གོ་མཚོན་སོགས་མགོན་ཁང་སྤྱི་མཚུངས་ཡོད། གསེར་དངུལ་ཟངས་རག་ལི་སོགས་ཀྱི་མཆོད་ཀོང་ཆེ་ཆུང་དང་རྒྱུན་འཛུགས་ཆུ་ཏིང་བཅས་གྲངས་མང་། རྒྱ་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤི་རྫས་རྟགས་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན།  འདོད་ཡོན་སྣ་ལྔ་བཅས་སོ་སོའི་ཞབས་སྟེགས་དང་བཅས་པར་དཀྲོལ་ཚགས་འབུར་དོད་ཅན་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་སྐོར། དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད་ཁག་དང་། རབ་གནས་ཆེན་མོའི་སྐབས་སུ་དགོར་པའི་ཡོ་བྱད་ཆ་ཚང་སྤུས་ལེགས་ཡོད། བཟང་གོས་གསར་རྙིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཀ་འཕན་དང་འཕན་མགོ་ཕྱེ་ཕུར་བཅས་ཆ་ཚང་གཉིས་རེ། གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་འཕན་མགོ་ཆ་ཚང་གཅིག  དབང་རྫས་ཆ་ཚང་སུམ་ཅུའི་སྐོར་གསར་རྙིང་ཆ་ཚང་གཉིས།  རྟེན་ཁེབས་གྲངས་མང་། སྦུབ་ཆལ་དང་སིལ་སྙན་གསར་རྙིང་གྲངས་མང་། རྒྱ་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་རྣམ་བུམ་ལས་བུམ་དང་ཆུ་བཞི་དཀྲུགས་སྣོད་རང་འགྲིགས་ཆ་ཚང་གཉིས། རྒྱ་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་དུང་ཆེན་ཆ་གཉིས། ཟངས་ཀྱི་དུང་ཆེན་ཆ་གསུམ། རྒྱ་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་རྐང་གླིང་ཆ་གཉིས། ཟངས་དང་རག་གི་རྐང་གླིང་ཆ་གསུམ་སྐོར། ཚོགས་གདན་གཙང་རུམ་ཆ་ཚང་། གོས་འབོལ་དང་གོས་ཁ། རྒྱབ་ཡོལ། ཡུ་རིང་ཡུ་སྐྱག་སོགས་ཁྲི་ཆས་བཅས་ཕལ་ཆེར་ཁང་ཚན་ཚང་མ་འདྲ་མཚུངས་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་ཁང་ཚན་དང་པོའི་སྐབས་སུ་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བརྗོད་ཟིན་པས་འདི་མན་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ལས་རྒྱས་པར་འཆད་མི་དགོས་པར་སེམས།
ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད།
རབ་བྱེད་དགུ་པ། ཆོས་བརྟགས་པ།
འཚོ་བྱེད་ཟས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས། །སྨན་གྱིས་ནད་ཆེན་གསོ་བ་ལྟར། །འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། །བདག་གིས་དམ་པའི་ཆོས་འདི་བསྟན། །ཐོས་པ་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་ལས་ལེགས་འཁྲུངས་ཤིང་། །བློ་གྲོས་ཀླུ་ཡི་དབང་པོས་ལེགས་བཟུང་བའི། །དཔལ་ལྡན་ལེགས་པར་བཤད་པའི་རིན་ཆེན་གཏེར། །བློ་གསལ་བློ་ཡི་བང་མཛོད་དགང་བ་དང་། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་དགུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ། །བཟང་པོས་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་བརྟགས་ནས། །ཕྱོགས་རྣམས་གསལ་བར་བྱ་ཕྱིར་འདི་ཕྱེའོ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་དྲི་མ་མེད། །བསིལ་ཟེར་བྱེད་པའི་འོད་ལྟར་རབ་གསལ་བས། །སྐྱེ་བོའི་སྙིང་གི་མུན་པ་ཕྱིར་བསལ་ཏེ། །བློ་གསལ་བློ་ཡི་ཀུ་མུད་རྒྱས་གྱུར་ཅིག །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་རབ་སྦྱངས་པས། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། །དེས་ན་བདག་གི་བསྟན་བཅོས་འདི། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཕྱིར་བྱས༎ ༎
ས་ཁམས་རིག་པ།
ས་ཁམས་རིག་པ་ནི་ས་ལྒང་དང་ས་གཞིའི་དབྱིབས་ས་གནས་ཁག་དུ་གནས་མཁན་བཅས་ཤེས་གཏོགས་བྱེད་ཆེད་ཞིག་ཡིན།
༡༧༡༧ལོ།
༡༧༡༧ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
སྡེ་དགེའི་ལྔ་བརྒྱ་ཞིང་ཁམས་
གོ་གནས་འཕར་ཚུལ་ནི་ཕྱི་ལ་དམག་བརྒྱག་སྐབས་དང་ནང་ནས་འཇོན་ཐང་ལ་བལྟ་ནས་བྱས་རྗེས་ཅན་རྣམས་ལ་རིམ་བཞིན་ཧོར་འདྲ་དང་མདུན་སྐོར་སོགས་གོ་གནས་གསར་སྤྲད་གནང་གི་ཡོད།
མདོར་ན་སྡེ་དགེའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་དབུ་བླ་ཁག་ལྔ། དཔོན་མགོ་ཁག་བཞི། དགོན་ཁག་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ། མདུན་སྐོར་སུམ་ཅུ། དམག་དཔོན་ཁག་གསུམ། ཧོར་འདྲ་བརྒྱད་ཅུ། དཔོན་སྐྱ་དྲུག་ཅུ། རྫོང་ཆེན་རྫོང་ཆུང་དོན་དགུ །འབྲོག་དཔོན་སོ་དྲུག །ཤར་སྡེ་ཡིད་ལྷུང་ཁོག །ལྷོ་སྡེ་དཔལ་ཡུལ་དང་ས་ངན། འབྲི་ཆུ་ནུབ་རྒྱུད་སྟོད་སྨད། ལྷོ་སྡེ་ཕྱི་འབྲོག་ཁག །ཉག་ཤིས་ཤོག་ཁ་བཅུ་གཅིག །ནུབ་སྡེ་འདན་མ་ལུང་པ། བྱང་སྡེ་ཉི་མ་རྫ་ཆུ་ཁ། ཁྱིམ་དུད་བདུན་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ལྷག་ཡོད་པའི་ཆོས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ཡིན།
བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་བཞེས་རས་ཕུད་ཀྱི་དུས་ཚོད་
འགྲོ་མགོན་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་བཞེས་དམིགས་བསམ་ཅན་ནམ། ཁྱད་པར་ཅན་དགུན་དུས་ནམ་ཟླ་གྲང་དུས་སུ་ཟབ་ཆོས་ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག་གི་གཏུམ་མོའི་བདེ་དྲོད་ཀྱི་ལང་ཚོ་ངོམ་པ་ཞེས་པ་ལས་འཕྲོས་ཏེ། དགུན་ཁ་ཨ་ཧྲང་ད་ཧྲང་གི་སྒང་ལ་རས་ཕུད་དམ། རས་འབུད་ཅེས་བྱ་བ། ཕྱིས་སུ་རས་ཆོས་ཞེས་ཀྱང་གྲགས་པ། སྒོམ་ཆེན་དག་གིས་རས་གོས་ཁོ་ན་བནམ་ཏེ་གངས་ཁྲོད་དམ་ཐང་སོགས་སུ་གཏུམ་མོ་བསྒོམ་པས་བདེ་དྲོད་འབར་བས། གྲང་ངར་གྱིས་མི་གནོད་པའམ་མི་འཁྱགས་པར་རླངས་པ་འཚུབ་བེར་བཞུགས་པ་དང་། ཉེ་ཁོར་ཡང་དྲོད་ཐུབ་པའི་ངང་ཚུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཅིག་ཡིན་འདུག་ལ། དེ་ནི་བོད་ཡུལ་འདིར་བཀའ་བརྒྱུད་པ་ཁོ་ནའི་ལུགས་ཀྱང་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་རྗེ་བཙུན་ཆེན་པོ་མིད་ལ་རས་པ་ཡབ་སྲས་སོགས་རས་པ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལས་རིམ་པར་བྱུང་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་ནའང་། རས་ཕུད་དམ་རས་ཆོས་ཞེས་པའི་མིང་ངམ་ཐ་སྙད་ནམ་བྱུང་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཚུལ་དེ་ཉིད་ག་དུས་ཙམ་ལ་བྱུང་བ་ཡིན་ནི་མཁས་པ་གཟུ་བོ་དག་གིས་ལོགས་སུ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། བདག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་ནམ་ཟླ་ག་དུས་ཙམ་ན་རས་བུད་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་གཉེར་གྱི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་ཙམ་དཔེ་ཀློག་གི་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཞུ་ན། མཉམ་མེད་དྭགས་པོ་ལྷ་རྗེའི་གདན་ས་དཔལ་དྭགས་ལྷ་སྒམ་པོར་རྒྱལ་ཟླའི་ཉ་ལ་ཟངས་ལུང་ཆོས་སྐུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུའི་མཆོད་པ་ཞེས་པའི་རས་ཕུད་མཛད་པ་དང་། མགུར་དང་བྲོ་ཡི་མཆོད་པ་བྱ་སྲོལ་ཡོད་ཚུལ་རིག་འཛིན་ཆོས་རྗེ་གླིང་པའི་རང་གི་རྣམ་ཐར་ན་གསལ་ཡང་། ཐོག་མར་ག་དུས་ཙམ་ན་བྱུང་བ་ཡིན་མིན་ཁ་གསལ་ནི་མ་ཤེས།
ལབ་ཙེ་བཅའ་བའི་སྔོན་འགྲོ་
ས་སྦྱང་བའམ་འདུལ་བ།
ཆོ་ག་འདི་ནི་རྟེན་གསུམ་སོགས་མ་བཞེངས་པའི་ཡས་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་སྟེ།    ཕྱིའི་སྔོན་འགྲོ་ནང་གི་རྗེས་མ་ཡིན་ལ། འདི་བསྒྲུབས་ཚར་པ་ནས་བཟུང་། ལས་ཀ་པ་རྣམས་ཀྱང་ལག་ལེན་པ་དང་བཟོ་བཀོད་པའི་བཀོད་སྒྲིག་ལྟར་ལས་ཀ་བྱེད་པའི་མགོ་བརྩམས་པ་རེད།  དེ་ཡང་ཆོ་ག་འདི་ལ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་དུ་ཡོད་པས་འདིར་སྣེ་སྟོན་པ་ཙམ་དང་སྟབས་བདེ་བའི་ཕྱིར་མདོ་ཙམ་བཀོད་ན།《ས་དཔྱད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》སུ།   ས་སྦྱང་བ་ལ་གསུམ། ས་བརྐོས་ནས་སྦྱང་བ། རྫས་སྔགས་ཏིང་འཛིན་གསུམ་གྱིས་སྦྱང་བ།  བླ་མེད་ཀྱིས་སྦྱང་བའོ།། ས་བརྐོས་ནས་སྦྱང་བ་ལ་ས་བརྐོས་ཏེ་ཟུག་རྔུ་བསལ་ནས་སྦྱང་བ་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་བརྟག་ནས་བརྐོས་ཏེ་སྦྱང་བ་སྟེ།  གང་དུ་བྱེད་པའི་སའི་གཞི་ཁྱོན་ལས་ཅི་ཙམ་དགོས་པའི་ཚད་དང་ཤིན་ཏུ་འཚམ་པ་ཞིག་བརྐོས་ཏེ། རུས་པ།  གྱོ་དུམ། ཐལ་ཐ། སྡོང་དུམ། ཚེར་མ། ཕུབ་མ། རྡོ་སོལ་ལ་སོགས་པའི་ཟུག་རྔུ་གང་ཡོད་བསལ་ནས། ས་ལྷག་མ་དེ་ཉིད་དྲི་ཞིམ་པོའི་ཆུ་དང་སྦྱར་ནས་དོང་དེ་བཀབ་ཅིང་།ས་དེས་མ་བཀང་ན་ས་གཞན་ཟུག་རྔུ་མེད་པ་སྣོན་པའོ།། གལ་ཏེ་ས་བསལ་བྱས་ཀྱང་བསལ་བྱ་མང་དྲགས་ན་ལག་པས་ས་ལ་རེག་ཅིང་སྔགས་བཟླས་ཏེ་ཉེས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།། དེ་ནས་རང་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་བགེགས་མཐར་བྱེད་དུ་གྱུར་བའི་ཐུགས་ཀའི་ས་བོན་གྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་བགེགས་ཐམས་ཅད་མདུན་དུ་བཀུགས་པར་སེམས་ཤིང་། མཆོད་གཏོར་འབུལ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྔགས་སོགས་བཟླས་ཏེ། གནས་འདིར་རྟེན་གསུམ་བཞེང་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་བགེགས་ཀྱི་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་གཏོར་མ་འདིས་ཚིམ་པར་གྱིས་ལ། ཞེས་པ་དང་། མཇུག་མཐར། སུམ་བྷ་ནི་བརྗོད་དེ། གུ་གུལ་གྱིས་བདུག་ཅིང་། ཡུངས་ཀར་གྱིས་བྲབ། རོལ་མོ་དྲག་ཏུ་བྱ་བ་སྟེ། ཞི་བ་དང་། ཞི་དྲག་ཕྱེད་མ་དང་། དྲག་པས་རིམ་བཞིན་བགེགས་སྦྱང་ངོ་།།
༡༧༡༣ལོ།
༡༧༡༣ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཝ་ར་ནཱ་སི་
རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཆུ་བོ་ཝ་ར་དང༌། ནཱ་སི་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་དེའི་སྤྱི་མིང་སྟེ། ནཻ་པཱ་ལའི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་མཚམས་ཆུ་བོ་གངྒཱའི་འགྲམ་དུ་ཡོད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་ཞིག་ཡིན། འདི་རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་ག་ཡའི་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། དེ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སོང་ན་ཀ་ཤིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སླེབས་ཤིང༌། དེ་ནས་ཀྱང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སོང་བ་ན་གནས་དེ་ཡོད། དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྲོང་ཁྱེར་ཀུན་གྱི་ནང་ནས་རྙིང་ཤོས་སུ་གྲགས་ཤིང༌། སྲང་ལམ་འོག་ཆུ་འགྲོ་དང༌། གངྒཱའི་སྒོ(གངྒཱ་ས་གར)ཞེས་གྲགས་པ་ཆུ་བོ་གངྒཱའི་འོག་གི་ས་ཕུག་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་འགྲམ་ལ་མ་སླེབས་ཙམ་བར་འགྲོ་ས་ཡོད་པ་སོགས་ངོ་མཚར་ཅན་མང་པོ་དང༌། སྲང་ལམ་གཡས་གཡོན་ཀུན་ཏུ་ཁྲོམ་རས་ཁེངས་པའི་ཚོང་འདུས་སོགས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀུན་ཚང་ཞིང་། ཕྱི་རོལ་པའི་ལྷ་ཁང་བི་ཤ་ན་ཐ་སོགས་འཇིག་རྟེན་མཐུ་བོ་ཆེར་གྲགས་པའི་ལྷ་འདྲེ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོའི་ལྷ་ཁང་དང་གཟུགས་བརྙན་ཡོད་པར་གྲགས། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ནས་མེ་འཁོར་ནང་ཞུགས་ཏེ་ཆུ་བོ་ཝ་ར་ནཱ་བརྒལ་བ་ན་ས་ར་ན་ཐ་སྟེ་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་བྱ་བ་སྟོན་པས་འཁོར་ལྔ་སྡེ་ལ་བདེན་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་ཐོག་མར་བསྐོར་བའི་གནས་དེ་ཡོད་ཅིང་། དེར་སྔོན་དུས་སུ་ཐང་ཟན་ཙང་ཕེབས་སྐབས། རྟ་བབས་དང་། ཁང་བརྩེགས་ཡང་ཐོག་བཅས་ཀྱིས་མཛེས་པའི་དགོན་སྡེ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ནང་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པའི་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་དང་།  རྟེན་གཙོ་སྐུ་རྒྱུ་ར་གན་ལས་བྱས་པའི་ཐུབ་དབང་ཆོས་འཁོར་མའི་སྐུ་བརྙན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་ཚུལ་ཁོང་གིས་མཛད་པའི་ལམ་ཡིག་ནང་གསལ་ཡང་། དེང་སང་དགོན་སྡེ་ཆགས་པའི་ཤུལ་དང་། ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་ས་མིག་དེར་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ངུ་རྡོའི་དྲ་མིག་གིས་བསྐོར་བ་ཞིག་དང་དེའི་མདུན་དུ་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ད་ལྟའི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་ཝ་ར་ནཱ་སིའི་བློན་པོ་སྡིག་ཅན་གྱིས་བཤིག་སྟེ་ཁང་རྡོ་འཁྱེར་བ་དེའི་ཤུལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་དང་ཉེ་བ་ན་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་ཆག་གྲུམ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་སྟེང་གི་ཡི་གེ་རྣམས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ཙམ་གོང་གི་སྔ་དུས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན། ཚུར་ངོས་སུ་རྡོའི་མཆོད་རྟེན་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་དྷརྨི་ཀའི་མཆོད་རྟེན་ཟེར་བ་གུཔྟའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཞེངས་པ་དང་། ལྷོ་ངོས་ལམ་ཟུར་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་པོ་དེ་ཙོ་གན་དིའི་མཆོད་རྟེན་བྱ་བ་འཁོར་ལྔ་སྡེས་སྟོན་པ་ཐོག་མར་མཇལ་བའི་ས་ཡིན་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། བོད་ས་གནས་སུ་ཀུན་མཁྱེན་བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་པའི་དུས་ཙམ་ནས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དབུས་སུ་བསྟན་པ་ལྷག་མེད་དུ་ཉམས་ཤིང་། རྡོ་རྗེ་གདན་ཙམ་མ་གཏོགས་གནས་གཞན་དག་གར་ཡོད་ཙམ་ཡང་མི་ཤེས་པར་གྱུར། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་མཇུག་ཙམ་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་སིངྒ་ལའི་དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་དྷརྨ་པཱ་ལ་ཕྱོགས་འདིར་བྱོན་ནས་གནས་འདིས་མཚོན་པའི་ས་གནས་མང་པོར་གཙུག་ལག་ཁང་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་བཙུགས་པར་མཛད། གནས་འདིར་ཁོང་གིས་བཞེངས་པའི་མུ་ལ་ནན་དྷ་ཀུ་ཊིའི་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་རྡོ་འཇོག་གི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རུས་གཅིག་དང༌། ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་གྱི་རི་ནས་རྙེད་པའི་སྐུ་རུས་གཅིག(འདི་གཉིས་ཀའི་འཇུག་སྣོད་རིན་པོ་ཆེའི་གའུ་དང་རྡོ་སྒྲམ་ཡོད་པ་དང་། སྒྲོམ་གྱི་ཕྱི་ལ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རུས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཁོད་པའི་ཁ་བྱང་ལོ་ཉིས་སྟོང་གོང་གི་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན) བཅས་གཉིས་ཀ་རྒྱུན་དུ་མུ་ལ་གན་དྷ་ཀུ་སིའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་གྱི་བཞུགས་ཁྲིའི་ནང་བཞུགས་ཤིང་། ལོ་རེ་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་འཆར་ཅན་གྱི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་ཉ་གང་བ་ན་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྱན་དྲངས་ནས་དད་ལྡན་ཚང་མས་དངོས་སུ་མཇལ་ཐུབ། ཉེ་འཁོར་དུ་མགྲོན་ཁང་དང་། གསར་དུ་བཞེངས་པའི་བོད་དགོན་དང་།  བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་བཅས་ཀྱང་ཡོད།
ཐེམ་ཕུ་
འབྲུག་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ས་ཐེམ་ཕུ་། Thimphu
བཀའ་ཤག་བཙུགས་ཚུལ།
ཝང་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་བཀྲོངས་ཚུལ།
ཝང་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ལྷ་སྡོད་མན་ཇུའི་ཨམ་བན་མེ་ཏཱ་ཞིན་དང་སིང་ཏཱ་ཞིན་གཉིས་ཀྱིས་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་བཀྲོངས་པ་དང་དེ་ལྟར་བཀྲོངས་དོན་ནི་ཁོང་གི་ཕ་ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གཤེགས་རྗེས་མེ་ཡོས་ ༡༧༤༧ ལོར་ཕའི་གོ་ས་ཤུལ་འཛིན་བྱས་ནས་ལས་དོན་ཕ་དུས་ལྟར་བསྐྱངས་ཤིང་། དུས་སྐབས་དེར་ལྷ་སྡོད་མན་ཆིང་དཔོན་དམག་གིས་བོད་མིར་བརྙས་གཙེ་དང་རྒྱུ་ནོར་ཧམ་འཕྲོག་བྱས་པར་བརྟེན་མན་ཆིང་དཔོན་དམག་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པ་ཕྱིན་འཐེན་དགོས་ཚུལ་ཨམ་བན་གཉིས་ལ་ཡང་ཡང་ཞུས་པར་བརྟེན་ལྕགས་རྟ་ ༡༧༥༠ ལོར་བཀྲོངས་པའོ། ཁོང་བཀྲོངས་རྗེས་གནས་སྐབས་རིང་སྲིད་སྐྱོང་དབང་འཛིན་པ་༸གོང་ས་མཆོག་ནས་དགའ་བཞི་རྡོ་རིང་གུང་པཎ་ཌི་ཏ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་ཡོད་པ་དང་། ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱི་དགྲ་ཤ་ལེན་མཁན་ནི་མགྲོན་གཉེར་བློ་བཟང་བཀྲིས་སོགས་ཡིན། ཁོང་གི་ཇི་ལྟར་དགྲ་ཤ་བླངས་ཚུལ་ནི་ཕོ་ལྷ་བ་བཀྲོངས་པའི་གཏམ་ངན་དེ་ཐོས་མ་ཐག་མགྲོན་གཉེར་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་སོགས་ནས་བཟོད་ཐབས་དཀའ་བས་དམག་ཁྲིད་དེ་ཨམ་བན་ཏཱ་ཞིན་གཉིས་དམར་གསོད་བཏང་བ་དང་སྐུ་སྲུང་དང་ཞབས་འབྲང་བ་བརྒྱ་ལྷག་བསད་ཅིང་མང་པོ་ཞིག་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་བྲོས་ཏེ་༸རྒྱལ་དབང་མཆོག་ལ་སྲོག་སྐྱབས་ཞུས་ཏེ་གསོད་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་སྩལ་ཡང་རྒྱ་མི་མཐོང་ཚད་བསད་པར་གྲགས་སོ།།
རྣ་བླགས་
རྣ་བ་གཏད་པ། རྣ་བ་ཉན་པའམ། རྣ་བ་ཕྱིར་བཀྱེད་ནས་ཉན་པའི་དོན།
མེ་ཏོག་མཆོད་པ་
མེ་ཏོག་མཆོད་པ་ནི་རང་རྒྱལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་སྟེ་མཚོ་སྔོན་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་སྒྱུ་རྩལ་མཆོག་གྱུར་གསུམ་ནང་གི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་ལ།   ད་ལྟའི་བར་ལོ་ངོ་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན།   གྲྭ་བ་ལྷ་བཟོ་སྒྱུ་རྩལ་པས་ཚོན་མདངས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷ་སྐུ་དང་མི་སྣ།   རི་ཆུ།   རྩི་ཤིང་སོགས་བཞེངས་མར་གྱི་བཞེངས་པ་ཡིན།  མེ་ཏོག་མཆོད་པ་ལ་གསོན་ཉམས་ལྡན་ཞིང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པས།    གངས་ལྗོངས་ཀྱི"ཨུ་དུམ་བཱ་ར"ཞེས་མིང་དུ་གྲགས།
མདའ་དར་གྱི་བཤད་པ་
༈ མདའ་དར། སྦ་སྨྱུག་བཟང་པོ་ཚིགས་གསུམ་བདུན་དགུ་བཅུ་གསུམ་གང་རུང་ལྡན་པར་བྱ། དེ་ལ་དར་མཚོན་སྣ་ལྔ་བཅིངས་ལ། རྩེ་མོར་རྒོད་སྒྲོ་བཞི་སྒྲོམ་དང་། དེའི་ཤམ་བུར་མེ་ལོང་གཡུ་ཆུང་བཏགས། རྩ་བ་མདུང་གི་དབྱིབས་སུ་བཀོད་པའི་ལྕགས་སྦུབས་ཅན། དཀྱིལ་འཁོར་རམ་མཆོད་སྟེགས་ཀྱི་ལྷོ་སོགས་གང་བདེར་བཀོད།  བླ་ཚེ་འགུགས་པར་བྱེད་པའི་མདའ་དར་འདི་ལྟར་དགོས། གཡང་འགུགས་པར་བྱེད་པའི་མདའ་དར་དར་མཚོན་དཀར་པོ་ཁོ་ནས་ཀྱང་ཆོག་པ་ཡིན།   མཚོན་དོན། སྦ་སྨྱུག་ཚིགས་གསུམ་མའི་ཐེག་པ་གསུམ་དང་། ཚིགས་བདུན་མའི་མཐོ་རིས་ཡོན་ཏན་བདུན། ཚིགས་དགུ་མའི་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ། ཚིགས་བཅུ་གསུམ་མའི་ས་བཅུ་དང་སྐུ་གསུམ་མཚོན། ཡང་ན་བཅུ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ས་མཚོན་པ་བཅས་སོ། དར་མཚོན་སྣ་ལྔས་རིགས་ལྔའི་མཁའ་འགྲོ་དང་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཕྲིས་ལས་ལྔ་གང་རུང་ལ་སྦྱར་ཆོག རྒོད་སྒྲོས་གནས་ལུགས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ལྟ་བ་རྟོགས་ཤིང་རྒོལ་བ་གང་གི་ཀྱང་གླགས་མི་རྙེད་པ་མཚོན།  མེ་ལོང་གི་ཁམས་གསུམ་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ས་ལེར་མ་འདྲེས་པ་ཤར་བ་མཚོན། གཡུ་ནི་མི་ཡི་བླ་རྡོ་ཡིན་ལ། བླ་ཚེ་འཁྱམས་པ་དང་ཡར་བ་རྣམས་གསང་སྔགས་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་གསོ་བར་བྱེད་པ་མཚོན།  རྩ་བ་གདུང་ཚུགས་སུ་གནས་པ་ནི་ཚེ་སྲོག་འགྱུར་བ་མེད་པ་མཚོན། མདའ་སྨྱུག་དྲང་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་དང་ལས་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་ཞིང་དད་པས་དགེ་བཅུའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་མཚོན།
ཡབ་སྲས་རྣམ་གསུམ་
༡༽ བར་འབྲུག་གི་གི་བསྟན་པའི་བདག་པོ་ཆོས་རྗེ་འགྲོ་བའི་མགོན་གཙང་པ་རྒྱ་རས།
༣༽ སྨད་འབྲུག་གི་བསྟན་པའི་བདག་པོ་རྒྱལ་བ་ལོ་རས་པ།
༡༽ སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རྒྱལ་དབང་འབྲུག་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མཆོག
མི་ཎི་ཡིག་དྲུག་
སྒོམ་སྡེ་ལྷ་རམས་པས་མཛད།
སྟོད་པ་རྙིང་བའི་དགོན་པ་པདྨ་སྨིན་གྲོལ་གླིང་
དགོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། མཚོ་ནུབ་ཁུལ་ཐེམ་ཆེན་རྫོང་སུ་རུའི་ཡུལ་ཚོའི་ཁོངས་སུ་ཡོད།
འོད་རིག་པ་
རྨད་བྱུང་འོད་རིག
ཚད་རྡུལ་འོད་རིག་འཕེལ་རྒྱས་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་ལ། འོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གཙོ་བོ་ནི་རྨད་བྱུང་གློག་སྡུད་ར་བའི་གཞུང་ལུགས་དང་དེའི་འོད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཟློས་མཐོ་ཉེ་མཚུངས་བྱ་བ་ཡིན། རྨད་བྱུང་འོད་རིག་ནི་རྩ་ལག་གཙོ་བོ་གཉིས་སུ་བགར་ཆོག་སྟེ། དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་དང་དངོས་ལུགས་འོད་རིག་ཡིན།
དངོས་ལུགས་འོད་རིག་
དངོས་ལུགས་འོད་རིག ཡང་ན་རླབས་འགུལ་འོད་རིག་ཀྱང་ཟེར། ཧུའུ་ཀེན་སི་རིགས་པ་གཞིར་བཟུང་ནས་བཙུགས། འདུས་བསྲེས་རླབས་མགོ་ནི་འོད་རིག་མ་ལག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་དཔེ་དབྱིབས་བཙུགས་ཆོག ལག་རྩལ་འདི་ཡིས་རྩིས་འཁོར་གྲངས་ཀ་ཡིས་འདྲ་བཟོ་ལད་ཟློས་སམ་སྐོར་འཕྲོ་དང་། རྐྱེན་ཐེབས། ཡོ་འདར་ཀྱི་ཁྱད་གཤིས། བརྙན་ཁྱད་སོགས་འོད་རིག་པའི་སྣང་ཚུལ་དཀའ་མོ་རྣམས་རྩིས་རྒྱག་ཐུབ། སྔར་བཞིན་ཉེ་མཚུངས་ཐབས་བཀོལ་ཡོད་པས་དངོས་ལུགས་འོད་རིག་གིས་གློག་སྡུད་རླབས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་དབྱིབས་བཞིན་དུ་འོད་མཆེད་ཚུལ་ཡོངས་སུ་ཞིབ་བརྗོད་བྱེད་མི་ཐུབ། དོན་དངོས་ཀྱི་གནད་དོན་མང་པོའི་ཐད་ལ། གློག་སྡུད་རླབས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་དབྱིབས་ཆ་ཚང་གིས་རྩིས་བརྒྱབ་ན་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས། དེང་གི་སྤྱིར་བཏང་གི་རྩིས་འཁོར་སྲ་ཆས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ནང་བཀོལ་མི་གཏུབ། འོན་ཀྱང་ཚད་གཞི་ཆུང་བའི་གནད་དོན་ནི་རླབས་འགུལ་དཔེ་དབྱིབས་ཁ་ཚང་གིས་རྩིས་རྒྱག་ཐུབ།
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
1.光学：http://zh.wikipedia.org/wiki/光学
རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་
དེ་སྔོན་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཤིངཁྱི་（༡༥༧༤）ལོར་སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ་ཨལ་ཏན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་གྲངས་སྐབས་ཆུ་ཤུལ་དུ་ཡོད་པའི་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་པ་ཟེར་བའི་དགོན་པ་དེ་ནས་གྲྭ་པ་ཉི་ཤུ་ཙམ་མཉམ་དུ་འཁྲིད་དེ། ཁོ་ཚོར་ཉིན་ལྟར་ལྷ་མོ་རྣམ་རྒྱལ་མའི་ཚེ་ཆོག་འདོན་དུ་བཅུག་ཐོག་མིང་ལ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ཞེས་བཏགས་ཏེ་སྐུ་ཞབས་གྲྭ་ཚང་དུ་བསྒྱུར། དེ་ནས་བཟུང་སོག་པོ་ཇུན་གར་ཚ་དབང་རབ་བརྟན་གྱི་དམག་དཔུང་བོད་དུ་མ་འབྱོར་བར་ལོ་མང་རིང་དགེ་ལུགས་དང། ས་ལུགས། རྙིང་ལུགས་བཅས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྣ་ཚོགས་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་ལ། ཇུན་གར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་གྱིས་བོད་ས་གནས་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་སྐབས་བོད་དུ་ཡོད་པའི་རྙིང་མའི་ཆོས་ལུགས་རྩ་མེད་དུ་བཟོས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མེད་པ་བཟོས་ཤིང། དེ་ནས་སླར་ཡང་ལོ་ཤས་རིང་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་ཡང། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཡུང་ཊིང་གིས་སྲིད་དབང་བཟུང་རྗེས་བོད་དུ་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་གཙོ་བོར་བྱེད་དགོས་པ་དང་ཆོས་ལུགས་གཞན་དག་ཆེད་དུ་མེད་པ་མ་བཟོས་པར་ཆུ་མིག་རང་སྐམ་ལ་འགྲོ་བ་ལྟར་གྱི་བྱ་ཐབས་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཕབ་པ་ལྟར། སྐབས་དེའི་བོད་ས་གནས་ཀྱི་སྲིད་དབང་འཛིན་མཁན་དའི་ཆིང་སྦ་དུར་རམ་ཁང་ཆེན་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོས་པོ་ཏ་ལར་ཡོད་པའི་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་གྲྭ་པ་རྣམས་རྩེད་ཐང་ཨོ་རྒྱན་གློང་དུ་གནས་སྤོ་བྱས་ཏེ། གསར་དུ་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་ནས་གྲྭ་པ་ཁག་གཅིག་བསྡུས་ནས་དགེ་ལུགས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གསར་དུ་བཙུགས། གཞུང་དགོན་དུ་གཏོགས་པས་དགོན་བདག་ཡིག་ཚང་ནས་བྱེད་ཅིང། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ལོར་གྲྭ་གྲངས་༡༢༥སྐོར་ཡོད་ལགས། ཞིབ་པར་（སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《བཻཊྱཱརྱ་སེར་པོ་》དང་《མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད་》སོགས་ལ་གསལ།）
༡༧༠༧ལོ།
༡༧༠༧ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཨུ་བཱོན་ར་ཊི་ཅ་ཐ་ནི་ཞིང་ཆེན།
ཨུ་བཱོན་ར་ཊི་ཅ་ཐ་ནི་ཞིང་ཆེན་(อุบลราชธานี)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཨུ་བཱོན་ར་ཊི་ཅ་ཐ་ནི་རེད།
ཨུ་ཌོན་ཐ་ནི།
ཨུ་ཌོན་ཐ་ནི་(อุดรธานี)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
གྲངས་འཛིན་པར་ཆས་
ཞན་ཆ།
1.བརྙན་གྲུབ་ལྷུ་ལག་དང་བརྙན་རིས་སྒྲིག་གཅོད་ཉིང་ལྷེབ་ཀྱི་བརྗེ་སྤོར་བརྒྱུད་པར་བརྟེན། བརྙན་གྲུབ་སྤུས་ཚད་འོད་རིག་པའི་པར་ཆས་དང་བསྡུར་ཚེ་བང་རིམ་གྱི་ཚོར་སྣང་མི་ལྡན་པ་རེད། 2.བཟོ་གྲྭ་སོ་སོའི་བརྙན་རིས་སྒྲིག་གཅོད་ཉིང་ལྷེབ་ཀྱི་ལག་རྩལ་མི་མཚུངས་པའི་དབང་གིས། བརྙན་གྲུབ་འདྲ་པར་གྱིས་མཚོན་པའི་མཚོན་མདོག་དོན་དངོས་དངོས་གཟུགས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་རེད། 3.རང་རྒྱལ་ལ་སྲོག་ཤིང་ལག་རྩལ་དཀོན་པས། མཐའ་མའི་བེད་སྤྱོད་ཉམས་གསོའི་མ་གནས་ཅུང་མཐོ་བ་རེད།
སྐད་བརྡ་རིག་པ།
བརྡ་སྤྲོད་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཅན།
སྤྱིར་བོད་སྐད་དུ་བརྡ་སྤྲོད་ཞེས་པ་ནི་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དག་ལ་གོ་ཞིང་།དེ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཐ་སྙད་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཞེས་པའི་སྐད་དོད་ཡིན་ཏེ།ལུང་སྟོན་པའམ་དོན་གསལ་བ་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།དེང་རབས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ངོས་ནས་བལྟས་ན།དེ་ནི་སྒྲའི་མ་ལག་དང་།རྣམ་དབྱེ།བྱ་ཚིག་གི་འགྱུར་བ་སོགས་སྐད་ཆའི་བརྗོད་བྱ་མང་བོ་ལ་གོ་བ་བླངས་ཆོག་ལ།དབྱིན་སྐད་དུ་གྲམྨར(grammar)ཞེས་པ་ནི་གནའ་བོའི་གྷི་རིག་གི་སྐད་ལས་བྱུང་ཞིང་།དེ་ནི་སྒྲ་ཡངས་འཇུག་ཏུ་སྐད་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་གོ་བ་དང་།སྒྲ་དོག་འཇུག་ཏུ་སྐད་རིགས་གང་རུང་གི་ཚིག་གྲུབ་དང་།ཚིག་དུམ།མིང་ཚིག་སོགས་གྲུབ་ཚུལ་དང་།ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བའི་རྩ་དོན་ནམ།ཁྲིམས་སྲོལ་ལ་གོ
གཅིགབརྡ་སྤྲོད་ཅན་གྱི་རིགས།    (grammatical categories)
སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྐད་བརྡ་རིག་པ་བ་ཚོས་དེ་ལ་མིང་གི་རིགས་དབྱེ་(word class)ཞེས་བརྗོད་ཀྱང།ཁག་གཅིག་གིས་བརྗོད་པའི་གྲུབ་ཆ་(parts of speech)ཞེས་ཀྱང་ཟེར།རྒྱ་ཡིག་ལའང་མིང་གི་རིགས་དབྱེ་ཞེས་པར་བསྒྱུར་འདུགབོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ལ་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་བྱ་ཚིག་དང་ཚིག་ཕྲད་རྣམས་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་བརྗོད་ཡོད་ལ།ཚིག་ཕྲད་རྣམས་ནི་མིང་གི་ཁྲོད་དུ་བགྲངས་མེད།བོད་སྐད་ལ་ལེགས་སྦྱར་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་མེད་པ་དང་།རྣམ་དབྱེ་རྣམས་ཚིག་ཕྲད་ལ་བརྟེན་ནས་སྟོན་་པ་ཡིན་པས།སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བྱེད་ཐབས་དེ་ནི་བོད་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བཤད་ན།བོད་སྐད་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་སྙིང་བོ་དེ་གཉིས་རེད་ཅེས་བརྗོད་ནའང་ཆོགཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ཞིབ་འབྲི་ཆ་ཚང་ཞིག་བགྱི་མི་ཐུབ་པས།འདིར་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་བརྡ་ཆད་དང་གོ་དོན་སྤྱད་པ་ཡིན།
གསུམ།བརྡ་སྤྲོད་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ།(grammartical relation)
ག ཤིང་དེ་བཅད་བཏང་ཟིག
དེ་བཞིན་བོད་སྐད་ནི་མངོན་པར་གསལ་བའི་བྱེད་སྒྲ་ཅན་གྱི་སྐད་(eragtive- absolutive)ཡིན་ལ།དེའི་ནང་དོན་ནི་བོད་སྐད་ཁྲོད་དུ།བྱ་བྱེད་ཐ་དད་པའི་ཚིག་གི་བྱེད་པ་པོ(A)་ལ་རྣམ་དབྱེ་སྦྱར་བ་དང་།བྱ་བྱེད་ཐ་མི་དད་པའི་ཚིག་གི་ཆོས་ཅན་གཙོ་བོ(S)དང་བྱ་བྱེད་ཐ་དད་པའི་ཚིག་གི་བྱ་བའི་ཡུལ(P)་ལ་རྣམ་དབྱེ་གང་ཡང་མི་སྦྱོར་བར།བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མཚུངས་པ་ལ་གོའདི་ནི་ཌི་ཀ་ཟོན་(1979)དང་ཁོམ་རིའེ(1978)གཉིས་ཀྱིས་བཏོན་པའི་བརྗོད་དོན་དང་ཚིག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་དབྱེ་སྟངས(semantico-syntactic role)་ཡིན།སྐད་རིགས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ལྷོ་མའི་ནང་དུ་ཁྱབ་ཆེ་ལ།ཁྱད་ཆོས་དེ་ནི་A/SPའདི་ལྟར་མཚོན།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་སྐད་ཀྱི་ཚིག་གཙོ་བོའམ་དྲང་བོར་བརྗོད་པའི་ཚིག་(Main clause)གི་གོ་རིམ་ནི་APV/SVཡིན་པ་དང་།བྱ་བའི་མིང་མཇུག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཆོགབོད་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས།བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བརྡ་སྤྲོད་ལ་བྱ་བྱེད་ཐ་དད་མིན་དང་།ཐ་དད་པའི་རིགས་ལ་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཁ་གསལ་བ་དང་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ངོས་འཛིན་ལེགས་པར་བྱས་པ་རེད་སྙམ།
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་དང་མཆན་འགྲེལ།
[⑨]འདི་ལ་རྒྱུན་ལྡན་དུ་མིང་ཚིག་གི་རིགས་ཞེས་བྱ།
ཁྲོ་སྐྱབས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་
རྔ་བ་ཁུལ་ན་ཡོད་པའི་སྤྱན་རིས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་བྱིན་ཅན་ཞིག་
བློ་བཟང་དར་རྒྱས
དར་རྒྱས་ཁེ་ལས
༣ པོ་ཏ་ལ་གྲོང་། Potala Village ཆེ་ཆུང་། 180000+ ft2 =16722.5472+ m2
རྣམ་སྣང་གི་ཁྱད་ཆོས་བདུན་
༡．རྐང་པ་སྐྱིལ་ཀྲུང། ༢．ལག་པ་མཉམ་བཞག ༣．སྐེད་པ་དྲང་པོར་བསྲང། ༤．ལྕེ་རྩེར་རྐན་ལ་སྦྱར། ༥．མགོ་བོ་མ་ཡོ་བ། ༦．མིག་སྣ་རྩེར་ཕབ་པ། ༧．དཔུང་པ་ཐད་ཀར་བརྐྱངས་པ།
རྣམ་བདེན་པའི་དབྱེ་བ་
དེ་ལ་དབྱེ་ན་། གཟུང་འཛིན་གྲངས་མཉམ་པ། སྒོ་ང་ཕྱེད་ཚལ་པ། སྣ་ཚོགས་གཉིས་མེད་པ་དང་གསུམ་（འདི་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་འགའ་ཡོད）ཡོད་ཅིང། སྒྲ་བཤད་ཙམ་ཞིག་བྱས་ན། དང་པོ་ནི་ཁྲ་འཛིན་དབང་ཤེས་ཀྱིས་ཁྲ་བོ་འཛིན་པའི་ཚེ་སྔོ་སེར་ལ་སོགས་པའི་བཟུང་བ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དེ་སྙིད་དུ་གྲངས་མཉམ་པས་ན་གཟུང་འཛིན་གྲངས་མཉམ་པ་དང། གཉིས་པ་ནི་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་ཚེ་རྣམ་པ་བཟུང་བའི་ཡུལ་དང། འཛིན་པ་ཤེས་པའི་ཡུལ་གཉིས་སྒོ་ང་གཤགས་པ་ལྟར་ཕྱེད་མ་ཡིན་པས་སྒོ་ང་ཕྱེད་ཚལ་པ་དང། གསུམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་ཚེ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་དུ་མར་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྣང་བས་ན་སྣ་ཚོགས་གཉིས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན།
རྣམ་སྣང་ཆོས་བདུན་
རྐང་པ་སྐྱིལ་ཀྲུང། ལག་པ་མཉམ་བཞག སྒལ་ཚིག་དྲང་པོར་བསྲང་བ། མགྲིན་པ་ཅུང་ཟད་གུག་པ། དཔུང་པ་རྒོད་གཤོག་ལྟར་བརྐྱངས་པ། མིག་སྣ་རྩེར་ཕབ་པ། ལྕེ་རྩེ་ཡ་རྐན་ལ་སྦྱར་བ་སྟེ་བདུན་ནོ།།
ཏན་ནེ་སི་སྤོ་ལོ།
རྩེད་མོ་འདི་ཐོག་མར་དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པར་ཧྥ་རན་སིའི་ཕོ་བྲང་ནང་གི་རྩེད་མོ་ཞིག་ལས་བྱུང་ཞིང་ཕྱིས་སུ་དབྱིན་ཇི་རུ་དར། ༡༨༥༨ལོར་དབྱིན་ཇིའི་པོ་མིང་ཧན་དུ་འཛམ་གླིང་གི་སྤང་རྩཱའི་ཏན་ནེ་སི་སྤོ་ལོ་རྩེད་རྭ་ཐོག་མ་བྱུང་། ༡༩༡༢ལོར་རྒྱལ་སྤྱི་ཏན་ནེ་སི་སྤོ་ལོ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་བྱུང་ནས་ལུས་རྩེད་དེ་འཕེལ་རྒྱས་དང་དར་ཁྱབ་མགྱོགས་པོ་བྱུང་། དུས་རབས་༡༩པའི་མཇུག་ལ་རང་རྒྱལ་དུ་དར།
རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་
སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་གནོད་འཚེ་བྱེད་འདོད་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་བྱུང་ངོ་།།
ཐེའུ་རང་
མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་འབྱུང་བོའི་རིགས་ཤིག 1.དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས་ལས། འབྱུང་བོ་ཞིག་གི་མིང་། 2.བོད་ཡིག་ཚིག་གཏེར་རྒྱ་མཚོ་ལས། མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་འབྱུང་པོའམ།    ཡི་དྭགས་ཀྱི་རིགས་ཤིག 3.སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལས།   མིང་ཚིག  མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་འབྱུང་བོའི་རིགས་ཤིག་སྟེ།  འདི་ལ་ཐེའུ་རང་སྤུན་དགུ་སོགས་ཡོད། 4.བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལས།  མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་འབྱུང་པོའམ།    ཡི་དྭགས་ཀྱི་རིགས་ཤིག  独脚鬼. 一种飞行饿鬼.
རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་གི་བཤད་སྲོལ་ལ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས་ལས་སེམས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟེར་ཞིང་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་ལས་གཉིས་པ་སོགས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེིའི་རྒྱུན་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་  དཔེར་ན། ནས་གྱི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་ནས་ནས་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་། འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་སྐབས་གྱི་ལྗོན་ པ་དང་། སྤྱི་ཟླ་བདུན་པ་དང་། ལྔ་པའི་སྐབས་གྱི་མྱུ་གུ་རྣམས་དང་པོ་སྐྱེས་སྐབས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུན་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།
རྣམ་བྱང་བཞི་
རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་བྱང་དམིགས་པའི་རྣམ་བྱང་། རྣམ་དག་གིའམ་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་བྱང་། ཐོབ་པའི་རྣམ་བྱང་།།
ཐུའུ་ཅ་མི།
ཐུའུ་ཅ་མི་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཞེས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་མི་རེད།
བཙན་ལྟ་རྫོང་
Tsanlha Dzong རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་རྫོང་ཞིག་སྟེ་མཁས་དབང་བཙན་ལྷ་ངག་དབང་མཆོག་ུཡལ་ལུང་འདི་ནས་ཡིན་པར་སྙམ་
རྒྱལ་རོང་
​འཁྲུག་རྩོད།
སྲོང་བཙན་དང་ཐང་འཁྲུགས་ཏེ་བོད་དམག་གིས་བཅོམ་པའི་མཁར་ཤུལ་ནི་རྔ་བའི་མཁར་ཤུལ་དག་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་ནས་ཐོན་པའི་སོ་ཕག་དང་། ཁྲོ་ཟངས་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཡི་གེ་འདུག་ཅེས་ཟེར། གཞན་ཡང་ལུང་ཟིའི་མཁར་ཆག་ཅེས་གྲགས་པའི་མཁར་ཤུལ་དང་། ལུང་ཟིའི་ཉག་གའི་ལྷོ་ངོས་ཀྱི་ཆུ་དང་འོམ་བུའི་ཆུ། གསེར་ཐང་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པའི་ཆུ་འདྲེས་མཚམས་ཀྱི་གད་ཐོག་གི་རྒྱ་མཁར་ཞེས་གྲགས་པའི་ས་དེ་ཡང་དེ་དུས་ཀྱི་མཁར་ཤུལ་རེད། དེ་བཞིན་དུ་མཛོད་དགེ་རུ་རྒྱ་གྲོང་ཆགས་ནས་ཞིང་བཏབ་ཤུལ་གསལ་པོ་ཡོད། འོན་ཀྱང་མཁར་ཤུལ་ཡོད་ཚད་སྲོང་བཙན་སྐབས་བཅོམ་པའི་མཁར་ཤུལ་མ་ཡིན་ཏེ། བོད་རྒྱལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཉམས་ནས་བོད་སིལ་བུར་འཐོར་བའི་དུས་སུ་ཡང་། རྒྱ་མཁར་འགའ་ཞིག་ཆགས་པ་གླིང་སེང་ཆེན་ནོར་བུ་དགྲ་འདུལ་གྱིས་གཏན་བཅོམ་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། མཛོད་དགེ་བཞག་ལྡོམ་གྱི་ཁང་གསར་དགོན་གྱི་མདུན་ངོས། བྲ་བོ་སྡེ་བའི་དགུན་ས་ཡོད་སའི་མཁར་ཤུལ་དེ་ནི། གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་དུས་སུ་བཅོམ་པའི་མཁར་ཤུལ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུ་ས་གཞན་དུའང་ཡོད་ལ་རི་སྒང་དུ་རྒྱའི་དགོན་ཤུལ་ཡང་ཡོད་དོ། །
སྐར་མ་དགོན།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་པའི་དགོན་སྡེའི་ཐོ།
སྨོན་ལམ་བོད་ཀྱི་བརྡ་འཕྲིན་ཞིབ་འཇུག་ཁང་།
ལས་རིམ།
སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།
དཔེ་མཛོད་འཛིན་སྐྱོང་མ་ལག༼སྐར་ཁུང་མ་ལག༽
རྒྱ་བོད་ཚིག་མཛོད།
སྨོན་ལམ་བོད་ཡིག་ཡིག་གཟུགས།
ནང་གསེས་ཡིག་གཟུགས།
སྨོན་ལམ་ཨང་སྒྲིག་དབུ་ཅན་༡༑
རྒྱལ་རོང་རྒྱལ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་
རྒྱལ་རོང་རྒྱལ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ The Eighteen Principalities Of Gyalrong
སྡེ་བཞིའི་ལུང་
སྡེ་བཞིའི་ལུང་ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་གསུངས་པའི་ཐེག་དམན་གྱི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞུང་བཞི་སྟེ། 《འདུལ་བ་རྣམ་འབྱེད》དང་། 《འདུལ་བ་ལུང་གཞི》དང《འདུལ་བ་ཕྲན་ཚེགས》དང《འདུལ་བ་གཞུང་དམ་པ》བཅས་ཡིན་ལ། ཡོངས་གྲགས་སུ་འདུལ་བ་ལུང་སྡེ་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །
སྐྱེ་བྲལ་གྱི་རྐྱེན།
སྐྱེ་བྲལ་གྱི་རྐྱེན། (ཨིན་སྐད།: abiotic factor) ―― སྐྱེ་དངོས་ཀྱིས་སྐྱེད་པའམ་སྐྱེ་དངོས་ནས་བྱུང་བ་མིན་མོད། སྐྱེ་དངོས་ཤིག་གམ་དེའི་ཁོར་ཡུག་ ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ནམ། ཁྱད་ཆོས། ཡང་ན་རྒྱུད་རིམ་ཞིག་ལ་གོ དཔེར་ན། ཉིན་ མོའི་དུས་ཡུན་དང། གནམ་གཤིས། བྲག་རྡོའི་རིགས་ལྟ་བུའོ།།
ལྷོ་པ།
ལྷོ་པ་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཞེས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་མི་རེད།
ཐིག་སྟོང་ཡི་གེ་དྲུག་
ཐིག་སྟོང་ཡི་གེ་དྲུག་ནི་ཨེ་ཡིག་ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་འགྱུར་མེད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དེ། ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་དང་པོ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སོགས་དྲུག་རང་བཞིན་སྒྲིབ་མེད་ཀྱི་ཆ། ཀ་སྡེའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རི་མོས་མཚོན་པ་དབུས་ཀྱི་གྲི་གུག་སྟོང་དུའོ། ། ཐིག་སྟོང་གཉིས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་སོགས་དྲུག་གི་སྒྲིབ་མེད་ཀྱི་ཆ། ཙ་སྡེའི་རི་མོ་ཤར་གྱི་དབྱུག་པའི་ཤར་དུའོ། ། ཐིག་སྟོང་གསུམ་པ་ཚོར་ཕུང་སོགས་དུག་གི་སྒྲུབ་མེད་ཀྱི་ཆ། ཊ་སྡེའི་རི་མོ་ལྷོའི་ཚེག་དྲག་གི་ལྷོ་རུའོ། ། ཐིག་སྟོང་བཞི་བ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སོགས་དྲུག་གི་སྒྲིབ་མེད་ཀྱི་ཆ། པ་སྡེའི་རི་མོ་བྱང་གི་ཐིག་ལེ་བྱང་དུའོ། ། ཐིག་སྟོང་ལྔ་བ་གཟུགས་ཕུང་སོགས་དྲུག་གི་སྒྲིབ་མེད་ཀྱི་ཆ། ཏ་སྡེའི་རི་མོ་ནུབ་ཀྱི་ཐོང་བའི་ནུབ་ཏུའོ། ། ཐིག་སྟོང་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སོགས་དྲུག་གི་སྒྲིབ་མེད་ཀྱི་ཆ། པ་སྡེའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རི་མོས་མཚོན་པ་དབུས་ཀྱི་གྲི་གུག་གི་རྣམ་པའི་འོག་ཏུའོ། །
པེ་ཅིང་གི་བྱ་གག་སྲེག་མ།
པེ་ཅིང་གི་བྱ་གག་སྲེག་མ་ནི་པེ་ཅིང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཟ་མ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་༣༠༠ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། དེ་ནི་པེ་ཅིང་གྱི་བྱ་གག་སོལ་མེས་བསྲེགས་ནས་བཟོ་བ་དང་། ཁྱད་ཆོས་ནི་མདོག་དམར་ཞིང་ཕྱི་སོབ་ཅིང་ནང་མཉེན་ལ་བྲོ་བ་ཞིམ་པ་བཅས་ཡིན། ཟ་དུས་གྲིས་ངང་ཤ་སིལ་བུར་གཏུབ་རྗེས། ཙོང་དང་། ཧོང་ཀྭ་ལ་སོགས་བག་ལེབ་སྲབ་མོའི་བར་དུ་བསྒྲིལ་ནས་ཟ་གི་ཡོད།
སྣོན་སྡེར།
སྣོན་སྡེར་ (ཨིན་སྐད་: accretion disk) ―― འཐེན་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐོར་བ་བྱེད་ཅིང་སྡེར་དབྱིབས་སུ་གྲུབ་པའི་དངོས་ཕུང་ལ་གོ
སྒྲ་
ང་ཚོའི་འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་རེད། དཔེར་ན། བྱ་བྱིའུ་འབའ་འབུའི་སྐད་སྒྲ་དང་། ཆར་པ་དང་རླུང་གི་སྒྲ། རླངས་འཁོར་གྱི་དུང་སྒྲ། མིའི་སྐད་ཆའི་སྒྲ་དང་གླུ་སྒྲ་སོགས་ལྟ་བུ་ཡིན། སྒྲ་ནི་རླབས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་དངོས་གཟུགས་འདར་འགུལ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྒྲ་རླབས་དེ་ད་དུང་སྒྲ་མིན་ཏེ། སྒྲ་རླབས་རྣ་བར་འཛུལ་རྗེས་རྣ་སྐྱི་འདར་དུ་བཅུག་ནས་སྒྲ་རླབས་སྒྲ་འཛིན་གྱི་དབང་པོར་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱེད་ཅིང་། དེ་ནས་ཀླད་པའི་སྒྲ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་ཚོར་བའི་རྣ་ཤེས་དེ་ད་གཟོད་སྒྲ་ཡིན​།
དཔལ་སྤུངས་དགོན།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་པའི་དགོན་སྡེའི་ཐོ།
བོད་ཁམས་འདིར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་དུ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་
རི་ལུང་ཐམས་ཅད་ཆུས་གང་ནས་ཡོད་པར་བཤད་ལ།དེ་རྗེས་ཆུ་འཁྱིལ་སའི་ཡོལ་གོ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ཤོར་ཏེ་ཆུ་རྣམས་རྒྱ་མཚོར་བཞུར་བའི་ཤུལ་དུ་རིམ་གྱིས་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་རྒྱས།དེ་ནས་རིམ་གྱིས་སྲོག་ཆགས་དག་འཕེལ་བའོ།།
ཁྲབ་ལྡན་འཁོར་ལོ།
ཁྲབ་ལྡན་འཁོར་ལོ་ལ་འགོག་སྲུང་གི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཟད། མང་ཆེ་བར་འཐབ་འཁྲུག་གི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ལྡན་པ་རེད། སྐམ་དམག་གི་ཁྲབ་སྡན་འཁོར་ལོ་གཙོ་བོར་ཐན་ཁེ་དང་། རྐང་དམག་ཁྲབ་འཁོར། བཀོད་འདོམས་ཁྲབ་འཁོར། སྐྱེལ་འདྲེན་ཁྲབ་འཁོར། འཕྲིན་སྐྱེལ་ཁྲབ་འཁོར། ཁྲབ་ཅན་གྱི་འཕུར་མདེལ་འཁོར་ལོ་སོགས་དང་། གཞན་ཡང་འཐབ་འཁྲུག་འགན་སྲུང་བྱེད་ཆེན་མྱུར་སྐྱོབ་དང་མྱུར་བཅོས། ཁ་གསབ། ཟམ་པ་འཛུགས་པ། ས་འབོམ་སྦེད་སེལ་བཅས་ཀྱི་ཁྲབ་ལྡན་འཁོར་ལོ་ཡང་ཡོད།
བོད་ལ་རུས་མེད་ཟེར་བའི་བཤད་ལུགས་དེ་བདེན་ནམ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་
མི་བདེན་ཏེ་བོད་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མིང་འདོགས་ལུགས་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་རུས་ནི་ད་ལྟའི་བར་དུ་གནས་སོ།།
བོད་རྒྱལ་ལོ་ཞེས་པ་དེ་གང་འདྲ་བརྩིས་པ་དང་།ད་ལྟར་བོད་རྒྱལ་ལོ་ག་ཚོད་སོང་རེད་
སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ༡༢༦ལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་རྒྱལ་ཐོག་མ་བྱས་ཤིང་།དེ་ནས་བོད་རྒྱལ་ལོ་བརྩིས་པ་རེད་ལ།༢༠༠༨ལོའི་བར་བོད་རྒྱལ་ལོ་༢༡༣༥སོང་བའོ།།
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གདུང་རབས་
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གདུང་རབས་ནི་གྲུབ་ཆེན་གླིང་རས་པ་དང་། གཙང་པ་རྒྱ་རས་པ་ནས་བརྒྱུད་པའི་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདུང་རབས་ཏེ། འདིའི་ནང་གསེས་ལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་ཕྱེ་ཡོད་དོ། །
ཆོས་རྒྱལ་ཟླ་བཟང་
ཆོས་རྒྱལ་ཟླ་བཟང་ནི་ཆོས་རྒྱལ་ཟླ་བ་བཟང་པོ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཤམྦྷ་ལའི་རྒྱལ་པོ་ཉི་མའི་འོད་དང་བཙུན་མོ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པར་གྲགས། རྒྱལ་པོ་འདིས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ལ《དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད》ཤོ་ལོ་ཀ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཞུས། རྒྱལ་པོ་འདི་དང་། འདིའི་སྲས་ས་སྙིང་སྤྲུལ་པ་རྒྱལ་པོ་ལྷ་དབང་། དེའི་སྲས་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་རྒྱལ་པོ་གཟི་བརྗིད་ཅན། དེའི་སྲས་སྒྲིབ་སེལ་སྤྲུལ་པ་རྒྱལ་པོ་ཟླ་བས་བྱིན། དེའི་སྲས་རྨུགས་བྱེད་སྤྲུལ་པ་རྒྱལ་པོ་ལྷའི་དབང་ཕྱུག དེའི་སྲས་ཁེངས་བྱེད་སྤྲུལ་པ་རྒྱལ་པོ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས། དེའི་སྲས་ནམ་སྙིང་སྤྲུལ་པ་རྒྱལ་པོ་ལྷའི་དབང་ལྡན་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་བདུན་ཟེར་རོ། །
སད་སློང་ནུས་པ།
སད་སློང་ནུས་པ་ (ཨིན་སྐད་: activation energy) ―― རྫས་སྦྱོར་ཞིག་འབྱུང་བར་མཁོ་བའི་མ་མཐའི་ནུས་པ་དེ་ལ་གོ
རྫོང་ཆེན་དགོན།
ཆོས་ལུགས།
སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ་རྫོགས་ཆེན་པ་སྟེ་དགོན་འདི་འདེབས་པ་པོ་རྫོགས་ཆེན་པ་པདྨ་རིག་འཛིན་གྱི་གསུངས་ཆོས་དང་གཏེར་སྟོན་ཉི་མ་གྲགས་པའི་གཏེར་ཆོས་ལ་གཙོ་བོར་ལག་ལེན་བྱེད་དགོས་ཡིན་རུང་། ད་ལྟའི་བར་མཇའ་ཚོན་དང་མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་གཙོ་བོ་མ་གཏོགས། ཉི་གྲགས་གཏེར་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྲོལ་ཉམས་པ་འདྲ།
སེམས་ཁམས་རིག་པ།
གཉེན་སྒྲིག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཐུན་འགྲིག་ཚོགས་པའམ་མི་དང་མིའི་བར་ལ་ལུགས་མཐུན་གྱི་གཉེན་ཚན་གི་འབྲེལ་བ་བཙུགས་པ་ཞིག
ཞེ་ཆེན་དགོན།
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
www.shechen.org
ཧི་མ་ལ་ཡ
བོད་ཡིག་གཏག་ཆས་ཀྱི་མིང་།
༢ ཧི་མ་ལ་ཡ་བོད་ཡིག་གཏག་ཆས་ཞེས། 2007ལོར་Microsoftནས་བཟོས་པའི་གློག་ཀླད་ཐོག་བོད་ཡིག་གཏམ་ཆས་ཀྱི་མིང་། དེ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཅིག་འགྱུར་ཨང་རྟགས་Unicodeལས་བཟོས་པའི་བོད་ཡིག་གཏག་ཆས་ཐོག་མ་ད་རེད་ལ་བོད་ཡིག་འདི་ཉིད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་དྲྭ་རྒྱལ་ཅན་ལ་ཁ་ཕྱོགས་པའི་གོམ་པ་དང་པོ་དེ་ཡང་རེད། དེ་རྗེས་གྲྭ་པ་སྨོན་ལམ་ལགས་ཀྱིས་བཟོས་གནང་བའི་Monlamཐོན་རིམ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཅིག་འགྱུར་ཨང་རྟགས་ཀྱི་གཏག་ཆས་དང་ཡིག་གཟུགས་ཤ་སྟག་རེད། གློག་ཀླད་མཉེན་ཆས་དེ་དག་གིས་བོད་ཡིག་དྲྭ་རྒྱའི་ཐོག་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་པར་ཕན་ནུས་ཤུགས་ཆེན་ཐོན་ཡོད། དེས་མི་ཚད་སྤྱི་ཚོགས་དང་སློབ་གྲྭ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་དང་། འདུ་འཛོམས། བགྲོ་གླེང་སོགས་ཀྱི་སྐབས་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་བྱང་དང་། སྒོ་བྱང་། བརྡ་ཁྱབ། འགྲེམས་ཡིག་སོགས་དཔར་སྒྲིག་བྱས་པར་ཡང་སྟབས་བདེ་དང་འཐུས་ཚང་གི་ཆ་རྐྱེན་ཤུགས་ཆེན་བསྐྲུན་ཡོད། ་་་་་་ཆ་མི་ཚང་བ།
དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་
གཞན་ཡང་ཁོང་གིས་གསོ་བ་རིག་པའི་སྐོར་དང་སྐར་རྩིས།འབྱུང་རྩིས་སོགས་རིག་གནས་གཞན་དག་ཐད་ལའང་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་གཡུར་དུ་ཟ་བ་ཐོབ་ཡོད།ཁོང་གིས་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་གྱི་རིང་དུ་བསྟན་བཅོས་དེབ་མང་པོ་བརྩམས་ཡོད་པ་འདི་ལྟར་ཏེ།བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དོན་པད་མ་ར་གའི་ལྡེ་མིག སྟོད་སྨད་གཉིས།རྩིས་གཞུང་རིན་ཆེན་སྙིང་བོ།སུམ་རྟགས་ཀྱི་དྲི་བ་དྲིས་ལན།གསོ་རིག་སྙིང་ནོར་གཅེས་བཏུས།གསོ་བྱ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་བཤད།གསོ་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་བཤད།ངོས་འཛིན་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་བཤད།བསྒྱུར་རྩོམ།ཟླ་བའི་གོ་ལའི་སླ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་བཤད།རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་རྩ་རླུང་འཕྲུལ་འཁོར།བཅས་ནི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་དཔེ་ཆ་རུ་གྱུར་ཡོད།སྤྱི་ལོ1973ནས1980ལོའི་བར་ཁོང་གིས་ལོ་ཐོ་ཐེངས་བདུན་ཕབ་པ་དང་།ཕྱིས་སུ་ལོ་ཐོ་ཐེངས་མང་ཕབ་ནས་ཁ་ཤས་དབྱིན་ཡིག་སོགས་ལའང་བསྒྱུར་ཡོད།ད་དུང་ལས་ཞོར་གྱི་དུས་ཚོད་སྤྱད་ནས་བོད་རྒྱ་དབྱིན་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་བྲིས་པའི་རིག་གཞུང་དཔྱད་རྩོམ་སུམ་ཅུ་ལྷག་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་དུས་དེབ་དང་ཚགས་པར་ཐོག་བཀོད་ཡོད་ལ།རྩོམ་ཡིག་ཁ་ཤས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བྱ་དགའ་ཐོབ་ཡོད།ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི་གསོ་རིག་སྐོར་གྱི་དཔེ་དེབ་ཚང་མ་ད་ལྟར་དབྱིན་ཡིག་དང་དབྱི་ཐ་ལིའི་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བསྒྱུར་ཟིན་པས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཀློག་པ་པོས་ཀྱང་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
ལི་ཝང།
ལི་ཝང་ནི་རླབས་ཀྱི་བར་ཐག་རྒྱ་ཁྱོན་ཕལ་ཆེར་མཚོ་ལི་༥༧༠-༥༨༠ཡི་ཚོན་མདོག་གཅིག་རེད།
རིན་ཆེན་སྡེ་
རིན་ཆེན་སྡེ། ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་མོ། ༼ བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་ཤེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྫོགས་སོ༎༽ ཞེས་པ་ཡིག་སྒྱུར་བྱས༎
ཟིང་སྐྱ །
ཟིང་སྐྱ​་ཚོན་མདོག་གཅིག་རེད།
དམར་སྨུག་གི
དམར་སྨུག་གི་ཚོན་མདོག་གཅིག་རེད།
མཚམས་ཁུང་དགོན
མཚམས་ཁུང་དགོན་ནི། བར་སྐོར་ལྷོ་ངོས་གླིང་སྐོར་ལམ་སྟེ། རོང་དགའ་བདེའི་ནུབ་ངོས་རབ་གསལ་བཙན་ཁང་གི་ཤར་ངོས་བཅས་སུ་བཙུན་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཐོག་མར་གནས་དེར་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུ་འགོག་ཆེད་དུ་ས་འོག་ཏུ་རྡོ་སྐས་སེའུ་ཁ་ཤས་བབས་དགོས་པའི་ས་ཁུང་ཞིག་ནང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་ཡུན་རིང་སྐུ་མཚམས་སུ་བཞུགས་པས་མཚམས་ཁུང་ཞེས་པའི་མཚན་ཡང་དེ་ལྟར་བྱུང་། དེའང་ཉིན་ཞིག་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་“དེ་རིང་འདོད་ཁམས་རྒྱལ་མོའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་འོང་”གསུངས་པར། བློན་པོ་ཚོས་གཟིགས་པས་གཞན་གང་ཡང་མེད་པར་ཁམས་མོའི་རོ་ཞིག་མདོག་མི་ཉམས་པར་ཆུས་འཁྱེར་ནས་འོང་པས་དེར་ཆུ་རགས་ལ་འཁར་ནས་བསྡད། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཆུ་ཡང་འཇགས། ཐུན་མོང་སྣང་ཚུལ་དུ་ཁམས་མོའི་རོ་ཞིག་མཐོང་བ་ལས་དོན་དུ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་སྟབས་བམ་རོ་དེ་མཚམས་ཁུང་དུ་བཞུགས་ནས་ཕྱག་མཆོད་གནང་། རྗེས་སུ་ལྷ་མོའི་ཞལ་འབག་དམ་འབྱར་མ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་ཡིན་ཞེས་ཞུ། དེ་རྗེས་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་གྲུབ་ཐོབ་ཀུ་ཅོ་རྟོགས་ལྡན་གནས་དེར་སྐུ་མཚམས་སུ་བཞུགས་པ་དང་། དེར་བཙུན་མ་བཅུ་ཙམ་འདུས་པར་བརྟེན་དེ་ནས་བཟུང་མཚམས་ཁུང་བཙུན་མའི་དགོན་དུ་གྱུར། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་རིང་གཉིས་དང་ཀ་ཐུང་བཅུ་བཞིའི་སར་རྟེན་གཙོ་ལྷ་མོའི་ཞལ་འབག་དམ་འབྱར་མ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཕྱག་སྟོང་[page 31] སྤྱན་སྟོང་། ཆོས་རྒྱལ་གྱི་མཚམས་ཁུང་དུ་རྡོ་ནག་ལས་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྒྱལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་བཟོ་ཆོས་རྒྱལ་ང་འདྲ་མ། གཞན་ཡང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། སྔོན་བཙུན་མ་༡༢༧གྱིས་ལོ་ལྟར་ས་ག་ཟླ་བར་བསྙུང་གནས་དཀར་པོ་ཆ་བརྒྱད་ཀྱིས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རི་བོ་དགེ་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཁག་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པ་ཡིན། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཉམས་གསོ་གནང་བའི་ནང་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་། ཆོས་རྒྱལ་གྱི་མཚམས་ཁུང་ནང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་ཕྱག་བཟོ་ཆོས་ཆོས་རྒྱལ་ང་འདྲ་མའི་སྐུ་བརྙན་གསར་བཞེངས་གནང་བ། འདུ་ཁང་ནང་ལྡེབས་རིས་རྙིང་མ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ལོ་གྱོན་མའི་གཟུངས་
ལྷ་མོ་གང་གིས་བསྒྲུབས་པའི་ནད་གདོན་བགེགས།།
ཁང་ནེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།
༄༅། །ན་མོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི་ཡེ། བདེ་ཆེན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ཁ་སྦྱོར་བདུན་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། དབང་བཅུ་བརྙེས་པ་རྒྱལ་བའི་མྱུ་གུ་རིགས་གསུམ་མགོན་སོགས་སྲིད་ཞིའི་གཉེན། ། གཅིག་འདུས་མཉམ་མེད་མར་མི་དྭགས་དང་འབའ་རོམ་བཀའ་བརྒྱུད་གསེར་རིའི་ཕྲེང་།། ཁྱད་པར་ཆོས་རྗེ་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་སྲས་དང་བཅས་ལ་གུས་ཕྱག་འཚལ།། གངས་ལྗོངས་མདོ་སྟོད་ས་ཡི་ཐིག་ལེར་ཐུབ་པའི་བསྟན།། སྤོང་ཀློག་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འགྲོས་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གྲྭ།། སྐྱོ་བྲག་གནས་ཀྱི་ཕང་པར་འཁྱུད་པ་ཁང་ནེ་དགོན།། སྔོན་རབས་རྣལ་མའི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་པོར་བསྡུས་ཏེ་འགོད། །
༈ དོན་དང་པོ་ནི།
རྗེ་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་འབའ་རོམ་པ་ཆེན་པོའི་བརྒྱུད་འཛིན་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་མཆོག་ཕྲིན་ལས་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བ་༧ཏི་ཤྲི་ཤེས་རབ་སེང་གེ་ལ་བླ་མ་དང་ཡི་དམ་གྱིས་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན་གནས་འདིར་ཕེབས་ནས་སྒོ་དབྱེ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་མངོན་དུ་མཛད་སྐབས་ཉམས་གཟིགས་དག་སྣང་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོའི་གླུ་འདི་ལྟར་གསན་པ་སྟེ། དཔལ་ཤཱཀ་ཐུབ་ཀྱི་ཐུགས་རྗེས་བྱིན་བརླབས་ཤིང་། །མགོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་ཐུགས་རྗེ་སྤྲོས། །རྗེ་པད་འབྱུང་ཆེན་པོས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས། །སེམས་སྐྱོ་བའི་བྲག་རི་དཀར་པོ་འདི། །གནས་སེང་གེ་གནམ་མཆོོང་མཚན་གསོལ་ནས། །ཡུལ་སྤྱི་འབྱམས་ཟུང་འབྲེལ་གནས་མཆོག་འདི། །བྲག་དཀར་གསལ་དར་དཀར་ཡོལ་བྲིས་འདྲ། །ཞེས་དང་།  གནས་ས་སྤྱོད་དག་པ་མཁའ་སྤྱོད་གནས། །སྐུ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཕ་རྩ་གསུམ་འཇའ་བཞིན་འཁྲིགས་པའི་ལྗོངས། །མ་མཁའ་འགྲོ་སྤྲིན་ལྟར་འདུ་བའི་གནས། །མགོན་ཆོས་སྐྱོང་ཁྲོམ་ལྟར་འཚོགས་པའི་གུར། །བྲན་སྡེ་བརྒྱད་རྡུལ་བཞིན་འཚུབས་པའི་མཁར། །མི་ལས་དག་ངོ་མཚར་སྐྱེ་བའི་གནས། །བུ་དད་ལྡན་ཉམས་རྟོགས་འཁྲུངས་པའི་ཡུལ། །དཔལ་ཕུན་ཚོགས་ལྔ་ལྡན་རྒྱལ་བའི་ཞིང་། །ཞེས་དང་།   ཤར་རི་བོ་ཏ་ལའི་ཕོ་བྲང་དང་། །ལྷོ་དཔལ་གྱི་རི་དང་ཙཱ་རི་ཏྲ། །ནུབ་གངས་དཀར་ཏི་སེའི་གནས་མཆོག་དང་། །བྱང་ལ་ཕྱི་ཆུ་དབར་དགོན་གནས་དང་། །དོན་ཁྱད་པར་མེད་པ་ངོ་བོ་གཅིག །ཅེས་སོགས་དང་།   ཁྱད་པར་གནས་འདིའི་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་ཡི་དམ་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གསལ་ལ་རྫོགས་པའི་བཀོད་པ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པས་མཚོན་དག་སྣང་འབྱམས་སུ་ཀླས་ཤིང་། གནས་འདིར་ཕྱག་མཆོད་རྐང་བསྐོར་གྱིས་འབྲེལ་ཚད་ངན་འགྲོའི་དུཿ ཁ་ཁེགས་པ་དང་།  སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་གྲུབ་གཉིས་དབང་དུ་འབྱོར་བའི་བསྟི་གནས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ།  མ་འོངས་པའི་དུས་ན་བསྟན་དང་བསྟན་འཛིན་དར་རྒྱས་སུ་འབྱུང་བའི་ལུང་བསྟན་སོགས་མཛད་དོ། །དུས་ཕྱིས་ཡོངས་དགེ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ།  མཁས་གྲུབ་ཀརྨ་ཆགས་མེེད།  རིག་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ།  གཏེར་ཆེན་འབར་བའི་རྡོ་རྗེ་སོགས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་དུ་མས་གནས་འདིའི་ཕྱི་ནང་གསང་བའི་ཆེ་བ་དང་རང་བྱོན་གྱི་བཀོད་པ་ཕྲ་ཞིབ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་ལ་གནས་ཤིང་རྟོགས་པར་འདོད་ན་སྐྱོ་བྲག་གནས་ཀྱི་དཀར་ཆག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དོན་བསྡུ་ན་ཨོ་རྒྱན་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་གུ་རུ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་བསིལ་ལྡན་ཁ་བའི་ལྗོངས་འདི་གདུལ་བྱའི་ཞིང་དུ་དགོངས་ཏེ་རྗེས་ཆགས་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་རོལ་ཅི་ཡང་བསྟན་པའི་སྐབས་སྒྲུབ་གནས་མཛད་དེ་གུ་རུ་དྲག་པོ་རིགས་ལྔ་དང་རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཀྱི་སྐུར་བཞེངས་ནས་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷ་སྲིན་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་དམ་ལ་བཏགས་ཤིང་ཐ་ཚིག་བསྒྲགས་པའི་ཀེའུ་ཚང་། དཔལ་ཆེན་དྲ་བ་སྡོམ་པའི་གནས་མཆོག་ཁམས་ཀྱི་སེང་ཧ་རྫོང་ཞེས་སུ་གྲགས་པ། མཉམ་མེད་འབའ་རོམ་པ་དང་འགྲོ་མགོན་ཏི་ཤྲི་རས་ཆེན་ཡབ་སྲས་ནས་བཟུང་རླངས་རས་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་བར་གྱི་གྲུབ་བརྙེས་སྤྱི་དང་།  ཁྱད་པར་སྐྱོ་བྲག་ཆོས་རྗེ་བསོད་ནམས་བཟང་པོ་ནས་ཆོས་རྗེ་འཕུར་ཤེས་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་ཡུལ་དུས་ཆོས་བརྒྱུད་གཅིག་ལ་བྱོན་པས་མཚོན་འཇིགས་མེད་བརྟུལ་ཞུགས་གྲུབ་པའི་རིག་འཛིན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྡོ་རྗེའི་ས་མཆོག་བགྲོད་པ་དུ་མས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གདན་ས།  ངོ་མཚར་རང་བྱོན་གྱི་བཀོད་པ་བརྗོད་པར་མི་ལོང་བ་ལྟ་བུས་ཁེངས་ཤིང་།  ཉམས་རྟོགས་ཡོན་ཏན་གྱི་རྩལ་ཁ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་རྫོགས་པས་མཁས་བཙུན་གྲུབ་པའི་ཁྱུ་ཚོགས་སྤྲིན་བཞིན་དུ་འདུ་བའི་སྤོ། ལྷོ་ཟླ་དལ་འབབ་ཀྱི་ཀླུང་འགྲམ།  ཆོས་འབྱོར་དབེན་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ཚང་བ་མེད་པ།  ས་སྤྱོད་སྐུ་ཡི་འཁོར་ལོ།  ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་མཚན་ཁམས་ཀྱི་སེང་གེ་རྫོང་ངམ།  སྐྱོ་བྲག་གནས་རྒན་མ་ཞེས་འབོད་པའི་ཤར་ངོགས་བདེ་མཆོག་ལྷ་རྩེའི་རི་ཞོལ་དངོས་ནི་རྩ་བའི་དགོན་གཞི་གང་ལ་ཆགས་པའི་གནས་ཏེ་མདོར་བསྟན་པའོ། ། ༈ དོན་གཉིས་པ་ལ། སྔར་བྱུང་དང་།  ད་ལྟ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་བསྟན་བདག་༧སྐྱབས་རྗེ་ཨ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་རིན་པོ་ཆེ་སྔར་བྱོན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་གྱི་མཛད་བསྡུས་རིམ་བཞིན་འབྲི་བ་ལ།
ལྟུང་བཤགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ལ་བརྟེན་ནས་སྟོབས་བཞིའི་བཤགས་སྡོམ་བྱ་ཚུལ་འགྲེལ་པ་
3 སུན་འབྱིན་པའི་སྟོབས།
གསུམ་པ་སུན་འབྱིན་པའི་སྟོབས་ལ་གསུམ། སྡིག་ལྟུང་བཤགས་པའི་ཡུལ་ལ་དབང་པོ་མཛད་པར་གསོལ་བ་དང་། བཤགས་བྱའི་སྡིག་པ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། སྡིག་ལྟུང་ཇི་ལྟར་བཤགས་པའི་ཚུལ་ལོ།
4.3.1) དང་པོ་དངོས་ནི།
====4.3.2) གཉིས་པ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི།
སྣར་ཐང་མཁས་པ་མཆིམས་ནམ། མཆིམས་འཇམ། མཆིམས་བློ་གསུམ་
ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་མངོན་པའི་རྒྱན་མཛད་པ་པོ་མཆིམས་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ནི། སྣར་ཐང་གི་མཁས་པ་བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་དང་མཆིམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སོགས་ཀྱི་སློབ་མ་དང་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཡིན། མཚན་ལ་འཇམ་གག་པཀྵི་འམ་མཆིམས་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཞེས་བྱ།
འབྲི་ཏ་ས་འཛིན།
འབྲི་ཏ་ས་འཛིན་ནི་ཤིང་ཏོག་རིགས་གཅིག་རེད།
ཁྱི།
ཁྱི་སེམས་ཅན་རེད།
སྣར་ཐང་དགོན།
ཆོས་སྡེ་འདེབས་པའི་དགོས་པ
རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་ལས་ཇི་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་ཇོ་བོ་རྗེ་བཀའ་གདམས་པའི་ཚང་ལ་མ་ནོར་བའི་བསྟན་ཁྲོ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་ཉིད་གཙང་ཕྱོགས་སོགས་སུ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཡོན་ནོ
ཆོས་སྡེ་འཕེལ་རྒྱས་འབྱུང་ཚུལ་གྱི་ལུང་བསྟན་
དང་པོ་བཞི་གྲྭ་ནས་བཟུང་སྟེ། །
འདུ་ལྡན་དཔག་མེད་འདུ་བར་འགྱུར། །
གདན་རབས་གཉིས་པ་
མ་རྙེད་མ་རྙེད་མ་རྙེདམ་རྙེད་མ་རྙེད་མ་རྙེདམ་རྙེད་མ་རྙེད་མ་རྙེདམ་རྙེད་མ་རྙེད་མ་རྙེདམ་རྙེད་མ་རྙེད་མ་རྙེདམ་རྙེད་མ་རྙེད་མ་རྙེདམ་རྙེད་མ་རྙེད་མ་རྙེདམ་རྙེད་མ་རྙེད་མ་རྙེད
གདན་རབས་བཞི་བ་གྲོ་སྟོན་བདུད་རྩི་གྲགས་ཀྱི་སྐུ་དུས
གདན་རབས་འདིའི་སྐུ་དུས་སུ་ཐུབ་དབང་གསུམ་སྦགས་མ་ཞེས་པའི་རྟེན་གྲགས་ཅན་དེ་བྱུང་། རྟེན་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་གྲོ་སྟོན་བདུད་རྩི་གྲགས་དང་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གསོལ་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞེས་སྐབས་ཕུད་མཆོད་ལས་གྲུབ་ཅིང་རྟེན་དེས་གསུངས་པར་མ་འོངས་པ་ན་ལས་ངན་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་ང་ཟས་ཡོང་བ་དང་། འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཚོགས་གསོག་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱི་ལ་གསེར་ཟངས་སྒྲོན་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཟིན་པ་དང་ཡང་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཚོང་འགྱུར་བྱེད་ཡོང་བས་ཕྱི་ལ་འཇིམ་པས་ཞལ་བར་བྱོན་གསུངས་པ་ལྟར་འཇིམ་པ་བསྒྲོན་པས་ཐུབ་དབང་གསུམ་སྦགས་མ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཆགས་སོ། འཇང་ཀ་ནུབ་མའི་སྟེང་གི་ཐུབ་དབང་གསུམ་སྦགས་མའི་ལྷ་ཁང་དེ་དུས་ཕྱིས་བཞེངས་པར་མངོན་ཞིང་། རྒྱ་ཁྱོན་ཀ་བ་བཞི། རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཐུབ་དབང་གསུམ་སྦགས་མ་དང་། གཡས་གཡོན་དུ་སྨན་འཇིམ་ལས་གྲུབ་པའི་ཇོ་བོ་འབྲོམ་ཡབ་སྲས་མི་ཚད་མ་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་སོགས་ལི་སྐུ་མང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། ད་དུང་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་ཕྱག་མཛུབ་ཀྱིས་འབྲི་གནང་མཛད་པའི་མ་ཎིའི་གཟུགས་དབྱིབས་དོད་པའི་རྡོ་ནག་གཅིག་ཀྱང་བཞུགས། གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་འགྱུར་གསེར་ཆོས་ཆ་ཚང་བཞུགས། ཁང་སྟེང་དུ་ཐུགས་བཞི། གསེར་ཟངས་ཀྱི་གཉྫི་ར་གཅིག་བཅས་ཡོད། འཇང་ཀ་དཀྱིལ་མའི་སྟེང་གི་ཁམས་གསུམ་ལྷ་ཁང་(དུས་ཕྱིས་རྒྱལ་པོ་མི་དབང་གི་གཟིམ་ཆུང་དུ་བྱས་པར་གྲགས)ནི་རྒྱ་ཁྱོན་ཀ་བ་དྲུག། རྟེན་གྱི་གཙོ་བོར་མཆིམས་ལྷ་རྗེ་གོ་ཆའི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་ལི་མ་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་བ་མི་འཁྲུགས་མགོན་པོའི་སྐུ་བརྙན་མི་ཚད་ལྷག་ཙམ་དང་།  གཡས་གཡོན་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁ་སར་པ་ཎི་དང་། བྱམས་མགོན་མི་ཚད་མ་བཞེངས་སྐུ་གཉིས་སོགས་དང་ལི་སྐུ་མང་པོ། བསྟན་འགྱུར་སྐྱ་ཆོས་པར་མ་ཆ་ཚང་ཡང་བཞུགས། ཁང་སྟེང་དུ་ཐུག་བཞི་དང་གསེར་ཟངས་ཀྱི་གཉྫི་ར་གཅིག་ཡོད། པར་ཁང་ཆེན་མོའི་ནང་གི་མགོན་ཁང་ནི་རྒྱ་ཁྱོན་ཀ་བ་གཉིས། ནང་རྟེན་དུ་སྨན་འཇིམ་ལས་གྲུབ་པའི་མགོན་པོ་གུར་(སྣར་ཐང་གི་དཔལ་མགོན་ཞེས་པའི་རྟེན་གྲགས་ཅན་ཞིག)དང་། ཨེ་ཀཛཱ་ཏི། དུད་གསོལ་མ་བཅས་ཐོག་ཚད་ཅན་གྱི་གཙོ་འཁོར་གསུམ་བཞུགས་ཤིང་ཕྱག་མཚན་བསྐང་རྫས་བཅས་པ་ཡང་བཤམས་ཡོད།
མཁན་ཆེན་བཟོད་པ་དཔལ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས།
མཁན་ཆེན་བཟོད་པ་དཔལ་གྲུབ་ནི་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ལྕགས་སྦྲུལ(1401) ལོར་ཆུ་སྒོ་གཞུང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། གདུང་རུས་གྲོ་ཡིན།  མཁན་ཆེན་གྲུབ་པ་ཤེས་རབ་ནས་རབ་བྱུང་བཞེས།  མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་དང་།  རྗེ་ཤེས་རབ་སེང་གེ།  ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོ་ཡོངས་འཛིན་དུ་བཞེས་ནས་སྡེ་སྣོད་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པར་གྱུར། སྣར་ཐང་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཤད་ཉན་ཡང་མཛད།  དགུང་ལོ་68བཞེས་པ།  རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་བྱི་(1468) ལོར་གདན་སའི་ཁྲིར་ཕེབས།  གདན་ས་ལོ་གསུམ་བསྐྱངས་ཏེ་དགུང་ལོ་70བཞེས་པ།  རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ལྕགས་སྟག་(1470) ལོར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས།
པར་བརྐོའི་བཀོད་འདོམས་དང་དངོས་པོའི་སྟ་གོན་བྱས་པའི་སྐོར།
དེ་ཙམ་རང་དབང་ཐོབ་པའི་ལས་བྱས་ཏེ།
དངོས་གཞིའི་ལས་གྲྭ་འགོ་འཛུགས་པའི་དུས་དང་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐོར །
རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་ཁྱི་(1730)ལོ་ཧོར་ཟླ་8ཚེས་14ཉིན་རྒྱལ་ཕུར་འཛོམས་པའི་འགྲུབ་སྦྱོར་བཟང་པོར་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཤེལ་དཀར་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་རྫོང་གི་འདབ་རོལ་པར་ཁང་བདེན་བཞི་ཆོས་འཁོར་ཁང་དུ་བཙུགས་ཤིང་། ཉིན་དེར་དཀོན་མཆོག་རྗེས་དྲན་གྱི་མདོ་དང་། ཤིས་བརྗོད་ཀྱང་མཛད་དེ་ཐོག་མའི་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲིགས་སོ  །   །
བཀའ་བརྒྱུད་གྱི་གསུང་པར་རྣམས་སྣར་ཐང་ཆོས་སྡེར་ཇི་ལྟར་ཕེབས་ཚུལ །
གངས་ལྗོངས་སྐལ་ལྡན་ཡོངས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རྒྱས ། །
འགྲོ་སོང་གི་སྐོར །
རྣམ་པར་དཀར་བའི་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདི་དབུ་ཚུགས་པ་ནས་མཐར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་ལ ། འགོ་པ །  ལས་བྱེད །  བཟོ་རིགས་དང་བཅས་པར་ཟུར་གཟོས་སུ །  འཛུགས་སྒང་གྲོལ་གསུམ་ཐེ་བའི་སྟོན་མོ་ཐེངས་ལྔ །  ཡོན་ཀུན་བསྡོམས་པ་དངུལ་ཐུར་སྲང་ཁྲི་ཚོ་བདུན་དང་ཉིས་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་དང་ཞོ་ལྔ་ལ་སྐབས་དེའི་ཡུལ་ཐང་ལྟར་བརྩིས་པའི་འབྲུ་ཁལ་ས་ཡ་གཅིག་དང་བཞི་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་སོང་ཞིང་ །  གཞན་ཡང་སེར་སྐྱ་མཆོག་དམན་བར་བཅས་ནས་བར་སྟོན་དང་ཞལ་འདེབས་ཀྱི་རིམ་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་རྒྱས་པར་ཤེས་འདོད་ན །  བསྟན་འགྱུར་དཀར་ཆག་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས་མཛོད །    །
པར་ཤིང་དེ་དག་སྣར་ཐང་ཆོས་སྡེར་ཇི་ལྟར་ཕེབས་ཚུལ་སྐོར །
ད་རེས་སྣར་ཐང་ཆོས་སྡེའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་རོབ་ཙམ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་ང་ཚོར་ཕྱི་ནང་གི་ཆ་རྐྱེན་ཤིན་ཏུ་ཞན་པ་དང་ ། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་དཀོན་ཅིང་ཉམས་མྱོང་ཆུང་བ་དང་ །  ཆ་རྒྱུས་ཞིབ་པའི་རྒན་རབས་དཀོན་པ །   ཁྱད་པར་ལྷ་ཁང་རྣམས་ཀྱི་དུས་ཚིགས་མི་གསལ་བ་དང་ །   གདན་རབས་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་དང་ །  ཡབ་ཡུམ་སོགས་ཀྱི་གསལ་ཁ་མ་རྙེད་པ་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས་མ་འདང་བའི་གནས་ཚུལ་དུ་མ་ལྷག་ཡོད་པས་རྗེས་སུ་ཁ་སྐོང་དང་དགོངས་འཆར་ཡོད་པ་ཞུ །   །
སླར་སྨྲས་པ ། རྩོམ་པའི་ཁུར་བཞེས་མཁས་མང་བགྲང་ལས་འདས །  །   ངེད་ཅག་དེ་གྲལ་སྙེགས་པ་གད་མོའི་གནས །   །   འོན་ཀྱང་རང་འཁྲིའི་བགོ་སྐལ་རྡོ་ཡིན་ཡང་ །  །  མུར་བའི་དཔེ་ལྟར་བསམས་ནས་འདི་བྱས་སོ །   །   མགྲིན་པ་གཡས་འཁྱིལ་དུང་གི་ཁོག་པ་ནས །    །    ཐོན་པའི་ང་རོའི་སྒྲ་ཡི་རྫིང་བུའི་ནང་ །   །   ཡོད་རྒུ་བདུད་རྩིའི་བཅུད་དང་མི་ལྡན་ཡང་ །   །  སྤྱོད་པར་འོས་པའི་ཆ་ཡང་འགའ་རེ་མཆིས །   །
མི་ཉག་སྨུག་རོང་གི་མཚོ་དཀར་མ་
མཚོ་དཀར་མ་ཞེས་སྔོ་ཞིང་དྭངས་ལ་རྒྱང་ནས་བལྟས་ན་ཅུང་དཀར་འོད་ཡོད་པས་མཚོ་དཀར་མ་ཞེས་ཟེར་ཡང་ལྟ་ལུགས་གཅིག་བྱས་ན་ཕྱེད་དཀར་ལ་ཕྱེད་སྔོ་བ་འཆར་ལ་ཉི་འོད་དང་ཁོར་ཡུག་གི་འགྱུར་ཟློག་གི་དབང་གིས་འོད་སྣ་ཚོགས་འཚེར་བ་ངོ་མཚར་བའི་མཚན་མ་གང་མང་ཡོད།མཚོ་དེའི་མཐའ་འཁོར་རྫ་རི་དང་ནགས་རི།སྤང་ལྗོངས་དང་མེ་ཏོག་སོགས་རི་མོ་མཁན་ཞིག་གིས་ཆེད་དུ་བྲིས་པའི་མཛེས་ལྗོངས་ཀྱི་ཐང་ཀ་ཞིག་དང་འདྲའོ།།སྤྱིར་ཀོ་ཀོས་ཁྱ་རའི་ལུང་པ་འདི་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་མཛེས་ལྗོངས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ལ།སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་དབང་པོ་བླ་མ་དར་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ནས་ཀྱང་སྦས་ཡུལ་དབང་དྲག་གུར་ཁང་གཡུང་དྲུང་དགའ་འཁྱིལ་ཚལ་ཞེས་པའི་ས་མིང་གསོལ།ལུང་པ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་ལ་རི་ཐང་ཀུན་མེ་ཏོག་སྣ་མང་གིས་གང་བ།གདོད་མའི་ནགས་ཚལ་གྱིས་མཐའ་བསྐོར་ནས་ཡོད་པ།དབུས་ན་དྭངས་གཙང་ཆུའི་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་ཞིང་དྭངས་གཙང་ཆབ་རྒྱུན་གྱི་གཡུ་འབྲུག་ཀུན་ནས་འཁྱིལ་བ།སྟོད་ན་ནོར་བདག་འཛམ་ལྷ་རང་བྱུང་གི་རི་བཞུགས་ཤིང་མདུན་དུ་མཚོ་མོའི་ཡོན་ཆབ་འབུལ་འདྲ།རྐེད་ལ་སྟག་མ་སོགས་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོ་ཤལ་མཛེས་པ།གཡོན་ཟུར་ན་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གླེགས་བམ་བརྩེགས་པའི་རང་བྱོན་བྲག་རི་ཡིས་དད་པའི་དྭངས་བ་འདྲེན་ཞིང་ཐར་བའི་ལམ་སྣ་འདྲེན་པ་བཞུགས་སོ།།ས་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་དང་ནགས་ཚལ་གྱི་རྩེ་ན་བྱ་དང་བྱེའུས་དབྱངས་སྙན་ཀུན་ནས་སྒྲོག་པ།མཚོ་མོའི་ནང་ངང་ངུར་གྱིས་རྩེད་དགས་མྱོས་ཤིང་ཀུན་གྱི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པ་སོགས་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་མཛེས་ལྗོངས་སྦས་ཡུལ་དག་པའི་ཞིང་མཆོག་མངོན་སུམ་དུ་འདྲེན་བྱེད་ལམ་དུ་འཆར་བ་འདི་ཡང་སྔོན་བསགས་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་ལས་གྲུབ་པ་ཅིས་མ་ཡིན་སྙམ་པ་ཡོད་དོ།།
བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་བཞེས་རས་ཕུད་
གཞན་ཡང་གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་དཱུ་ཀུ་ལའི་གོས་བཟང་ཞེས་པའི་པོད་དང་པོའི་༣༢༦ལས། མ་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་མཁས་གྲུབ་ཚོའི་ཕྱག་ལེན་ལ་གཏུམ་མོ་སྒོམ་པའི་ཚེ་མེ་དང་ཉི་མ་སྤང་ཞིང་། དུས་ཀྱང་རབ་དགུན་དང་རླུང་འབྱོངས་ཚད་ཀྱང་གྲང་བའི་དུས་སུ་མཛད་ལ། བོད་འདིར་་ཉི་མ་ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་པ་དང་རི་རབ་ཀྱི་ཚངས་ཐིག་ནས་བརྩིས་པའི་ཉི་ལྡོག་བཅུ་གཉིས་པར་འབྱུང་བས། དེ་གཉིས་གཏུམ་མོ་སྒོམ་པའི་ཟླ་བར་ངོས་བཟུང་བའི་ནང་གསེས་གང་ཡིན་ལ་མིག་དང་ཟླ་བ་ཞེས་ས་རིས་ཀྱི་སྐབས་ལྟར་ཨང་ཀི་བྲིས་པས་བཅུ་གཉིས་པར་ཡོང་བ་རྗེ་བླ་མའི་དགོངས་པ་ཡིན་པས། ཙན་དན་གྱི་སྡོང་པོ་ལ་ཆུ་ཤིང་གི་ཡལ་ག་མ་སྐྱེས་པ་ཅིག་གལ་ཆེ་བར་གདའ། ཞེས་གོ་བ་ཟབ་མོ་དང་བཅས་བཀོད་འདུག་པ་འང་། བཀའ་བརྒྱུད་གོང་མའི་ཕྱག་སྲོལ་ལས་འཕྲོས་པ་ཅིག་ཡིན་འདུག་པས། ངེས་པར་དུ་དོ་སྣང་བྱ་དགོས་པའི་གནད་ཅིག་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །
རིན་སྤུངས་གཡུ་བུ་རྫ་ལུང་
རིན་སྤུངས་རྫོང་བྱམས་ཆེན་དགོན་ནས་སྤྱིར་བཏང་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལེ་༩༠ཙམ་སོང་ན་རྫ་ལྷུང་ཨ་ནིའི་དགོན་དུ་འབྱོར་བ་དང་། དེ་ནས་རྐང་ཐང་མར་ཆུ་ཚོད་ཁ་ཤས་སོང་ན་གནས་མཚོ་དེར་འབྱོར་བ་ཡིན། གནས་མཚོ་འདི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་༥༤༠༠ལྷག་ཙམ་ཡོད། དེའང་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེས་རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་བཞོན་ནས་འགྲོ་ཐུབ་པའི་གནས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ནས་སྒྲིབ་མི་དག་ཅེས་གསུངས་ཏེ་མཚོ་དེ་ནས་ཆུ་ཀ་ལི་གང་བསྣམས་ཏེ་སྐས་རིང་སྐས་ཐུང་ཞེས་པའི་གྱེན་ལམ་གཟར་པོ་གཉིས་（གྱེན་་ལམ་འདི་གཉིས་འཛེགས་སྐབས་ཕྱི་བསྟས་མ་སློག་ན་ཉེས་ལྷུང་ཆེན་པོ་དག་ཐུབ་ཅེས་ཟེར་）འཛེགས་། དེ་ནས་གཡམ་ཧྲུག་གི་འཕྲེད་ལམ་བརྒྱུད་ལ་ཆུང་ཞིག་བརྒྱབ་པའི་ཤར་ངོས་རྫ་རོང་ནང་གཤོས་གནང་བས་མཚོ་དེ་ཆགས་ཞེས་དང་། ཡང་གསུང་སྲོལ་གཞན་ཞིག་ནི་མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་གྱིས་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གསེར་གྱིས་བཀང་པའི་ཀ་ལི་ཞིག་ཕུལ་བ་དེ་ལ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་དེ་གཤོས་གནང་བས་མཚོའི་དབྱིབས་ཀྱང་ཀ་ལིའི་དབྱིབས་སུ་ཡོད་པ་དང་མཚོ་མདོག་ནི་མཐིང་ནག་ཡིན། གནས་མཚོ་དེ་ནི་ཚེ་རིང་མཆོད་ལྔའི་བླ་མཚོ་ཡིན་ཞེས་དང་། མཚོ་བདག་ཀླུ་མོ་མཚོ་སྨན་དཀར་མོ་ཞེས་སུ་གྲགས། མཚོ་མཇལ་ཞུ་བའི་དུས་ཚོད་ནི་ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་༤ཚེས་༡༥གཡས་གཡོན་ལ་དར་ཁ་ཞིག་ཅིང་མཚོ་ཞལ་ཕྱེ་བ་ཞེས་མཚོ་མཇལ་འགྲོ་བ་དང་བོད་ཟླ་༨ཟླ་མཇུག་དུ་སླར་ཡང་དར་འགྲིག་པ་ཡིན། གནས་དེར་མཚོ་མཇལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་དད་གུས་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཐོག་མཚོ་རྫས་སུ་འབུལ་བྱེད་ཀྱི་རྫས་འབྲུ་སྣ་དང་།
སྨྱུག་རྩ།
སྨྱུག་རྩ་ནི་སྔོ་ཚལ་གྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
ཁཱར་ལ་མར་ཁེ་སི།
མི་ཚེ།
དོན་དངོས་དང་མཐུན་དགོས།
སྲན་དམར།
སྲན་དམར་ནི་སྔོ་ཚལ་གྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
ཞན་འགྱུར་
གཅིག་འདྲའམ་རིགས་འདྲའི་སྒྲ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མཐུད་དུས། དེའི་ནང་གི་སྒྲ་གཅིག་གྱུར་ནས་སྒྲ་གཞན་ཞིག་དང་མི་འདྲ་བའམ་རིགས་འདྲ་མིན་པར་གྱུར་བའི་འཕོ་འགྱུར་དེ་ལ་གཞན་འགྱུར་ཟེར། གཞན་འགྱུར་ནི་ཅིའི་དོན་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཀློག་བདེ་བོ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། གཅིག་འདྲའམ་རིགས་འདྲའི་སྒྲ་བསྟུད་མར་འདོན་དུས་ཀློག་བདེ་བོ་མེད་པ་དང་ནོར་འཁྲུལ་འབྱུང་སླ་མོའི་རྐྱེན་གྱིས་རེད། གཞན་འགྱུར་དེ་ལ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་འབྱུང་ཐུབ་པ་དང་དབྱངས་ཀྱི་བར་དུ་འབྱུང་ཐུབ་པ་གཉིས་ཡོད།
༢༠༡༤ལོའི་འཛམ་གླིང་བུམ་པའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་མགྲན་སྡུར།
小组赛
分组赛的首名及次名可晋级十六强， 而分组排名依照下列準则: 若有球队在上述三项仍无法分出名次，将会照下列方式计算:
淘汰赛
淘汰赛阶段的比赛，若正规比赛时间内未分胜负，则必须进行上下半场各 15 分鐘的加时赛，如依然平手，则需举行互射十二码决定「胜方」.
མིང་གི་ཚོགས་པ་
མིང་ཚོགས་ལ་འཕྲེད་ངོས་སུ་བཅད་པའི་ཚོགས་པ།
ཡན་ལག་གི་མིང་ལ་བར་སྣང་གི་གྱེས་ངོས་སམ་འཕྲེད་ངོས་སུ་ནང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་རིགས་སུ་དགར་བའི་ཚོགས་པ་མང་པོ་གྲུབ་ཡོད། དེ་ཡང་དཔེར་ན་གཡར་མིང་གི་ཚོགས་དང་མ་སྐད་ནང་གི་མིང་གི་ཚོགས། ཡུལ་སྐད་རང་བཞིན་གྱི་མིང་གི་ཚོགས་དང་སྤྱི་སྐད་རང་བཞིན་གྱི་མིང་གི་ཚོགས། ཁ་སྐད་རང་བཞིན་གྱི་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཡིག་གི་སྐད་རང་བཞིན་གྱི་མིང་གི་ཚོགས། ད་དུང་རིག་ཚན་སོ་སོ་ནང་ཕན་ཚུན་ལོགས་ཀར་བཅད་པའི་མིང་གི་ཚོགས། ལས་རིགས་ཁག་སོ་སོའི་ཆེད་བརྡ་ལོགས་ཀར་ཕྱེ་བའི་མིང་གི་ཚོགས་སོགས་མིང་གི་ཚོགས་སྡེ་མང་པོ་ཡོད།
(1) གཡར་མིང་། གཡར་མིང་ནི་མ་སྐད་རང་ངོས་ནས་གཞིར་གྲུབ་པའི་མིང་དང་འབྱུང་ཁུངས་ཁ་གཏད་དུ་སོང་བའི་སྐད་རིགས་གཞན་ལས་གཡར་པའི་མིང་གི་རིགས་ཏེ། མིང་གང་དེ་དག་ཕྱི་སྐད་ནས་བླངས་ཕྱིར་མིང་དེ་དག་ལ་ཕྱི་སྐད་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་སྟངས་མ་འདྲ་བའི་རིགས་འགའ་ཡོད།
ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་
ཚུལ་དེས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་སྐོར་རྣམས་འཛམ་གླིང་གི་ཤེས་རིག་དང་ལོ་རྒྱུས་གར་སྟེགས་མཐོན་པོའི་སྒང་ལ་ལེགས་པར་འདེགས་ཤིང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་རྣམས་ནས་སློབ་གཉེར་དང་འབྲེལ་བས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་ངེས་པ་ཤིག་ཏུ་ཆགས་ཤིང་དེའི་མཐུ་དབང་གིས་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་འདིའང་ཤེས་རིག་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ཚད་རིང་ཐང་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་སྐོར་ལ་ངེས་ཤེས་རྙེད་ཐུབ་པ་དང་། དེའི་བདེན་དཔང་མངོན་གསལ་དུ་སྟོན་ཐུབ་པ་ཞིག་འབྱུང་བ་ཡིན།
ཁེད་ཚིག་
ཚིག་རྐང་གཅིག་གི་ལུས་ཅན།
ཁེད་ཚིག་རྐང་གཅིག་མ་ལ་འབྲུ་གྲངས་མང་ཉུང་ཅི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་། ཉུང་མཐའ་བཞི་དང་མང་མཐའ་བཅུ་གཉིས་ཅན་ཡང་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལས་མང་བ་དཀོན་པ་ཡིན་ནོ། ། དཔེར་ན། གཤོག་ཅན་བླ་མ། (སྦྲང་མ)  ང་མ་ཐུག་འཐོར་འགྲོ(ཟིལ་བ) མི་བརྒྱས་སྐེ་རགས་གཅིག་བཅིངས། (ཕྱགས་མ) ཆུ་ཁ་ནས་འཐུང་ན་ཁ་ནས་སྐྱུགས།(ལྕགས་སྨྱུག)   ར་ཤི་བའི་རྐུབ་ལ་ལྕགས་ཀྱི་མཆུ་ཏོ་སྐྱེས(སྦུད་པ) ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།  ལུས་འབྲུ་གྲངས་སྡེབ་སྟངས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འབྲུ་གྲངས་གཅིག་འདྲ་ཡིན་པ་ལ་སྡེབ་སྦྱོར་བྱེད་སྟངས་མ་འདྲ་བ་རེ་ཡང་ཡོད་དེ།  འབྲུ་མ་བཅུ་ཅན་པོ་ལ་བྲག་ཕུག་གཅིག་ལ་དཀར་གོང་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཅེས་ཚེ་འབྲུ་མ་ཆ་ཆ་བྱས་པའི་སྒྲིག་སྟངས་ཅན་དང་།  མཐའ་འགོ་མཇུག་འགྲིལ་གྲབས་ཡོད་ལ་འགྲིལ་རྒྱུ་མེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཐོག་མཐའ་གཉིས་ཡ་གྲངས་སུ་བཞག་པ་ཅན་ལྟ་བུ་སོགས་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་ཡོད།
ཚིགག་རྐང་གཉིས་ཀྱི་ལུས་ཅན།
ཚིག་རྐང་གཉིས་མ་ལ་ཚིག་རྐང་རིང་བོ་ཅན་དང་ཐུང་བ་ཅན་གང་རུང་ཡོད་ལ། རྐང་བ་དག་ནང་ཕན་ཚུན་དོ་མཉམ་ཡིན་མིན་ཅི་རིགས་ཡོད་དོ། ། དཔེར་ན། ཉིན་རྒྱག་མ། མཚན་སྟོང་མ།(ལྷམ) བླ་མ་བརྒྱ་ཡོད། རྒྱུ་མ་གཅིག་ཡིན། (ཕྲེང་བ) རྩ་ཁ་ནས་ཟ། ལྕི་བ་ཀླད་ནས་གཏོང་།(ཤིང་བཟོའི་འབུར་ལེན) ཕ་ཉམ་ཆུང་ཤིག་ལྟ་བུ།  བུ་རྒོད་པོ་སྟག་ལྟ་བུ།(ལ་ཕུག) ཤིང་གི་ལུས་ལ་ལྕགས་ཀྱི་སོ།  ཁ་ནས་ཟ་ཞིང་ཀླད་ནས་སྐྱུག(ཤིང་བཟོའི་འབུར་ལེན) ཕྲུ་གུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཁང་ཆུང་གཅིག་ལ་བསྡད།  བན་ཆུང་གཅིག་གིས་ཟ་མ་བགོ་བྱ་བྱེད(སོ་དང་ལྕེ) ཅེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མདོར་ན་རྐང་བ་གཉིས་ཀའི་འབྲུ་གྲངས་བཅུ་ལས་བརྒལ་བ་ཅན་དཀོན་པ་ཡིན་ནོ། །
འདུས་མིང་འབྲུ་མང་མ་
ཕྲད་ཀྱི་བརྡ་ཐབས་ཅན།
3. སྣོན་པའི་བརྡ་ཐབས་ཅན།
3 སྣོན་པའི་བརྡ་ཐབས་ཅན།
(4) འདུས་མིང་མཐའ་ན་བདག་སྒྲ་མཐན་ཅན། བླ་བཙོང་མཁན། གཏོར་བརླག་མཁན། མཚོན་ཆ་མཁན། ཁྲ་མ་མཁན་ཞེས་པ་སོགས་ལྟ་བུའོ། །
ཁ་ཀུབ།
ཁ་ཀུབ་ནི་སྔོ་ཚལ་གྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
གོ་སྙོད་ཟུར་བརྒྱད།
གོ་སྙོད་ཟུར་བརྒྱད་ནི་བྲོ་རྫས་ཞིག་རེད།
དྲི་ཞིམ་ལྡན་པའི་རྩྭ།
དྲི་ཞིམ་ལྡན་པའི་རྩྭ་ནི་བྲོ་རྫས་ཞིག་རེད།
ཚོན་མདོག་གི་ཐོ།
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
Color
ཥིང་ཏ་ལ་
ཥིང་ཏ་ལ་རྩི་ཥིང་རེད།
འབྲ་གོ་དམར་པོ།
འབྲ་གོ་དམར་པོ་ནི་ཤིང་ཏོག་རིགས་གཅིག་རེད།
ཆུ་འབྲུམ།
ཆུ་འབྲུམ་
ཉམས་སྒྲ་
ཞེ་ཚིག
དེ་ཕལ་ཚིག་གུས་ཚིག་ལ་སྒྱུར་བ་དང་འབོད་ཡུལ་གྱི་མིང་དང་དེའི་མཇུག་ཏུ་གུས་ཚིག་གི་རྐྱེན་སྦྱར་ནས་གྲུབ་པ་སྟེ་རིགས་གཉིས་སོ། །
ཚེམ་བཟོ།
ཚེམ་བཟོ་ནི་ལས་རིགས་གཅིག་རེད།
དཔའ་དམ།
དཔའ་དམ་ནི་མཚོན་ཆའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་སྟེ་གྲི་རིང་པོ་ལ་ཟེར།
མཁའ་སྐྱོད་བུ་མོ།
མཁའ་སྐྱོད་བུ་མོ་ནི་ལས་རིགས་གཅིག་རེད།