བོད་ཡིག་གི་ཆ་འཕྲིན
གསལ་བྱེད།དབྱངས།རྟགས་གཞན།བོད།ལེགས།བོད།ལེགས།ཿ ༚ ྉཀ་ཁ་ག་ང༌།ཅ་ཆ་ཇ་ཉ།ཏ་ཐ་ད་ན།པ་ཕ་བ་མ།ཙ་ཚ་ཛ་ཝ།ཞ་ཟ་འ་ཡ།ར་ལ་ཤ་ས།ཧ་ཨ།གྷ་ཌྷ་དྷ་བྷ་ཛྷ་ཊ་ཋ་ཌ་ཎ་ཥ་ཀྵ།ི ེོུཨཱ་རྀ་ཨ྅་ཨཻ་ཨཽགཞན་བོད་ཡིག་ལ་སྲོག་དང་རྐྱེན།ཕ་མ་བུ་ཚའི་ཡི་གེ་རུ་དབྱེ་རྒྱུ་ཡོད་ལ།སྲོག་གི་ཡི་གེ་ནི་དབྱངས་བཞི་དང་ཚེག་༼་༽ཡིན་ཏེ།བོད་ཡིག་ཚེག་གིས་མ་བཅད་ན་ཚེག་ཁྱིམ་མི་འགྲུབ་ཅིང༌།ཚེག་ཁྱིམ་མེད་ན་སྔོན་རྗེས་རྣམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་བས་བརྗོད་བྱ་སྟོན་པའི་བྱ་བ་སྟོན་མི་ནུས་ཟེར་ལ།དེང་སྐུ་ཞབས་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་鉄བསྟན་འགྱུར鉅གྱི་ཡི་གེའི་རྒྱུགས་ཚད་སྡོམ་རྩིས་བྱས་པའི་གཞི་འཛིན་གྲངས་ལ་གཞིགས་ན།བོད་ཡིག་ཚེག་ཁྱིམ་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཆ་སྙོམས་གྲངས་ནི་2.54ཡིན་ཟེར[ ]།དེའི་ཕྱིན།བོད་སྐད་ཀྱི་བརྗོད་པའི་ཁྲོད་དུ་ཕལ་ཆེར་ཡིག་འབྲུ་གཉིས་རེའི་རྗེས་སུ་ཚེག་རེ་དགོས་པས།ཚེག་གིས་བྱེད་ནུས་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་ཁྲོད་དུ་གལ་ཆེ་ལ།ཚེག་གི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་རྒྱུ་དེ་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་རྨང་གཞིའི་ལས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། རྐྱེན་གྱི་ཡི་གེ་ནི།དབུ་དང་ཤད་གཉིས་ཡིན་ཏེ།དབུ་དང་ཤད་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་དེ་ནས་གཞུང་ཡིག་རྣམས་བྲི་དགོས་སོ །རིམ་པར་བཀོད་ན། ༼༄༅༽འདི་ལ་དང་ཀྱོག་གམ་བེརྒ་དང་དབུ་ཁྱུད་ཀྱང་ཟེར།༼།༽འདི་ལ་ཕུར་ཤད།འདི་ལ་ཉིས་ཤད་དང་བཞི་ཤད་ཀྱི་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་མོད།ཡིག་རྟགས་ཀྱི་ངོས་ནས་གཅིག་གིས་་ཆོག་པར་བྱས་སོ།༼༈༽འདི་ལ་སྤྲུལ་ཤད༌།༼༽འདི་ལ་རིན་ཆེན་སྤུངས་ཤདབཅས་བསྡོམས་པའི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཡིག་རྟགས་5ཡོད། སྤྱིར་ན་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་ལས་ཨ་ཡིག་མ་དང༌།ལྷག་མའི་གསལ་བྱེད་ཉེར་དགུ་ཕ་ཡིན་ཞེས༌།གསལ་བྱེད་ཀ་ནས་ཧའི་བར་གྱི་ཡི་གེ་ཉེར་དགུའི་དོན་སྟོན་པའི་ལས་གཙོར་བཟུང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང༌།མའི་ཡི་གེ་ནི་གསལ་བྱེད་ཉེར་དགུའི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་རུང་ལ།དེ་དག་གི་རྩ་བ་དང་བུ་ཡིག་རྣམས་ཀྱི་སྒྲའི་འབྱུང་ཁུངས་མ་ལྟར་གྱུར་ཡོད་པས་ན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གྲངས་ཀྱི་ངོས་ནས་གཞི་རྩའི་ཡི་གེ་ལ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུར་ངོས་དགོས་སོ། བུ་ཡིག་ལ་སྟེང་ན་ཞྭ་ལྟར་མཛེས་པ་གསུམ་དང་འོག་ན་གདན་ལྟར་མཛེས་པ་གསུམ་དུ་་་་་་འདྲེན་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང༌།ཞྭ་ལྟར་མཛེས་པའི་ཡི་གེ་གུག་གུ ཞབས་ཀྱུ། འགྲེང་བུ་གསུམ་གོང་ནས་ཡིག་་རྟགས་ཀྱི་གྲས་སུ་བཞག་ཟིན་པས།འདིར་འོག་ན་གདན་ལྟར་མཛེས་པ་གསུམ། དབྱངས་ལས་ཞབས་ཀྱུ་བཞག་པའི་ཡིག་རྟགས་རིམ་པར་བཀོད་ན།ཡ་སྟ༼ྱ༽དང་ར་སྟ་༼ྲ༽དང༌།གཞན་༼ྭ༽ཝ་བཏགས་ཀྱི་དོད་དང་༼༽ར་མགོ་ཅན་གྱི་ཡིག་རྟགས་སོགས་གཟུགས་འགྱུར་ཞིང་མགོ་འདོགས་ལ་མཁོ་བའི་ཡིག་རྟགས་བཞི་ཡོད་ལ།བསྡོམས་པའི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད།ཚིག་རྟགས།མགོ་འདོགས་ལ་མཁོ་བའི་ཡིག་རྟགས་་རེ་གཅིག་ཡོད།འདི་རྣམས་སྲོལ་རྒྱུན་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་དུ་བཀོད་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཆ་འཕྲིན་སྒྲིག་གཅོད་ལ་མཁོ་བའི་གཞི་རྩའི་ཡི་གེ་ཡིན་ལ།འདི་དག་དེང་གི་བོད་ཡིག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་ལྡན་ཡི་གེར་བཀོད་པའི་ཡིག་རྟགས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་ལ།སྤྱི་ལོ་1988ལོའི་ཟླ་7པའི་ཚེས་12ཉིན་དབྱིན་ཇུས་ཚད་ལྡན་ཅུས་ཀྱིས་ཐོག་མར་འདོན་སྤྲོད་བྱས་པའི་བོད་ཡིག་གིས་ཡིག་རྟགས་རེ་གསུམ་དང་རྩ་བ་ནས་མཐུན་པ་ཡིན། ༼གཉིས༽ ཡན་ལག་གམ་རྐྱེན་གྱི་ཡི་གེ ཡན་ལག་གམ་རྐྱེན་གྱི་ཡི་གེ་ཟེར་བ་ནི་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་དག་ལ་འཇུག་པའི་མགོ་འདོགས་འཕུལ་རྟེན་གྱི་ཡི་གེ་དག་ཡིན།འདིའི་འཇུག་ཚུལ་གྱིས་གཞི་འཛིན་གྲངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་ལས་ཀ་དང༌།བོད་ཡིག་གི་ཕབ་གཞོང་བཀོད་སྒྲིག་སོགས་ལ་ཚན་རིག་གི་རྒྱུ་ཆ་འདོན་སྤྲོད་བྱས་པ་ཡིན། ཆ་འཕྲིན་སྒྲིག་གཅོད་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྐབས་སུ་ཐོག་མར་བོད་ཡིག་གི་གཞི་རྩའི་ཡིག་རྟགས་གཏན་ལ་ཕབ།དེའི་གྲངས་ཀྱིས་འདུས་ཚད་ལ་ཨང་ཡིག་བཀོད་ནས་ཆ་འཕྲིན་གྱི་བྱ་བ་མངོན་་་འགྱུར་བྱེད་དགོས་པ་དང༌།བོད་ཡིག་གི་གཞི་རྩའི་ཡི་གེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་བསྟུན་ནས།དེའི་ཡན་ལག་གི་ཡི་གེ་ལ་གྲངས་ཚད་ལེན་ཐུབ་ཚེ།ཡི་གེའི་རྒྱུགས་ཚད་དང༌།མིང་གི་གྲུབ་ཚུལ།ཡིག་མཛོད།ཕབ་གཞོང་ངོས་ཀྱི་བོད་ཡིག་གི་གནས་གཏན་ཁེལ་བགྱི་ཐུབ་པར་རམ་འདེགས་བྱེད་ཐུབ་པས།འདིར་སྔ་མའི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་གི་ཡི་གེ་རྣམ་བཞག་ལས་ཡན་ལག་གི་ཡི་གེ་གང་དག་གནས་པ་དང༌།དེ་དག་ལས་གང་དག་ཅུང་ཙམ་རྒྱུགས་ཆེ་བའི་གྲངས་བརྗོད་པར་བྱའོ། བོད་ཡིག་གི་ཡན་ལག་གི་ཡི་གེའམ་རྐྱེན་གྱིས་ཡི་གེར་ལུས་ཡིག་དང་ཡན་ལག་གི་ཡི་གེ་དབྱེ་སྟངས་དང་གཅིག མིང་དང་མིང་གི་ཆ་ཤས་སུ་གཉིས་དབྱེ་སྟངས་དང་གཉིས།སྒྲ་གདངས་མི་འདྲ་བར་དབྱེ་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་གསུམ།ཡིག་གཟུགས་དབྱིབས་འདྲ་བ་ཙམ་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་དབྱེ་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་དང་བཞི་བཅས་སོ།[ ]ཞེས་གཞི་འཛིན་ས་མི་འདྲ་བའི་ངོས་དབྱེ་སྟངས་ཡོད་པས།འདིར་བྱེ་བྲག་གི་ལུས་ཡིག་དང་ཡན་ལག་གི་ཡི་གེ་དབྱེ་སྟངས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གཞི་རྩའི་ཡི་གེ་ལས་ལོགས་སུ་བོད་ཡིག་གི་སྦྱོར་ཀློག་གི་ཆོས་ཉིད་གཞིར་བཟུང་ནས་མགོ་འདོགས་འཕུལ་ཡིག་གི་ཡི་གེར་ཡན་ལག་གི་ཡི་གེ་ཅེས་གཙོ་བོ་ཡི་གེའི་ཕན་ནུས་སམ་རྒྱུགས་ཚད་ལ་གཞི་བཅོལ་བ་ཡིན།སྤྱིར་གཞི་རྩའི་ལུས་ཡིག་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་ནི་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་ཡིན་ནའང་དེར་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་ན་ཡན་ལག་གི་ཡི་གེར་མཁོ་བ་(ད་དྲག་དོར་ཤུལ་ན)ཁྱོན་ཡི་གེ་བཅུ་གཉིས་དེ།དེ་ཡང་ག་ང་ད་ན་བ་མ་འ་ར་ལ་ས་དང་འདོགས་ཅན་ལ་མཁོ་བའི་ཡ་ཝ་རྣམས་སོ།འདིའི་ནང་ཕན་ནུས་གཉིས་ནས་བཞི་ལྡན་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད།དཔེར་ན།ཕན་ནུས་གཉིས་ལྡན་པ་ང་ན་ཡ་ཝ་བཞི་ཡིན་ཏེ་ང་ན་གཉིས་ནི་མིང་གཞི་དང་རྗེས་འཇུག་གཉིས་ལ་དགོས་བ་དང་ཡ་ཝ་གཉིས་ནི་མིང་གཞི་དང་འདོགས་གཉིས་ལ་དགོས་པ་རེད།ཕན་ནུས་གསུམ་ལྡན་པ་ག་ད་བ་མ་འ་ལྔ་ཡིན་ཏེ་འདི་དག་མིང་གཞི་ཡིན་ལ་སྔོན་རྗེས་གཉིས་ཀའང་ཡིན།ཕན་ནུས་བཞི་ལྡན་པ་ར་ལ་ས་གསུམ་ཡིན་ཏེ།ར་ལ་གཉིས་ནི་མིང་གཞི་ཡིན་ལ་མགོ་ཡང་ཡིན།ད་དུང་རྗེས་འཇུག་ཡིན་ལ་འདོགས་ཀྱང་ཡིན།ས་ནི་མིང་གཞི་ཡིན་ལ་རྗེས་འཇུག་ཀྱང་ཡིན།མགོ་ཅན་ཡིན་ལ་ཡང་འཇུག་ཀྱང་ཡིན།དེ་ལས་གཞན་ཕན་ནུས་གཅིག་ལྡན་པ་ཀ་ཁ་ཅ་ཆ་ཇ་ཉ་ཏ་ཐ་པ་ཕ་ཙ་ཚ་ཛ་ཞ་ཟ་ཤ་ཧ་ཨ་བཅས་བཅོ་བརྒྱད་མིང་གཞི་རྐྱང་བ་ཉིད་དོ །[5]ཞེས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་དེའི་མིང་འགྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་ཡི་གེ་རྐྱང་བའི་ངོས་ནས་དོན་སྟོན་པ་དང༌།ཡང་ན་ཡི་གེ་གཉིས་དང་གསུམ་སོགས་འདུས་ནས་མིང་འགྲུབ་པ་སོགས་མིང་གཞིའི་འཇུག་ཡུལ་གྱི་ངོས་ནས་གསལ་བྱེད་གང་དག་རྒྱུན་པར་འབྱུང་ལ་གང་དག་ཕལ་བར་འབྱུང་བ་སོགས་སྲོལ་རྒྱུན་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཆོས་ཉིད་གཞིར་བཟུང་ནས་བརྗོད་ཡོད་དེ།རྩ་བ་ལས།མིང་གཞི་གཉིས་སམ་སུམ་སྦྲེལ་ལམ།དེ་ལ་དབྱངས་ཀྱི་བཞི་ལྡན་ཡང༌།།གང་དུའང་འཇུག་མིན་སྦྱར་བ་མིན།།ཞེས་སྔོན་རྗེས་གཉིས་ཀའི་དོར་བའི་ཤུལ་གྱི་ཡི་གེ་རྐྱང་བ་ཉི་ཤུ་ནི་སྔོན་རྗེས་ཡང་གསུམ་དང་དབྱངས་ཀྱི་འཇུག་ཡུལ་ཡིན་མོད།འོན་ཀྱང༌།དེ་དག་རང་རང་ནང་ཁུལ་ཏུ་ཚེག་ཁྱིམ་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་ནས་དོན་སྟོན་པའི་ཐ་སྙད་མི་འགྲུབ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་དབྱངས་སྦྱར་ནའང་སྐབས་དེར་དོན་སྟོན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་མི་འགྲུབ་པས་རྐྱང་ཡིག་ཉི་ཤུ་རུ་འགྲང་རྒྱུ་ཡོད་དེ།རིམ་པར་བཀོད་ན།ཀ་ཁ་ཅ་ཆ་ཇ་ཉ་ཏ་ཐ་པ་ཕ་ཙ་ཚ་ཛ་ཝ་ཞ་ཟ་ཡ་ཤ་ཧ་ཨ་བཅས་སོ།འོན་ཀྱང༌།རྐྱང་ཡིག་གི་ཡི་གེ་ཡིན་ན་བོད་སྐད་ཁྲོད་རྒྱུགས་ཚད་ཉུང་བའི་མ་ཁྱབ་སྟེ།སྐུ་ཞབས་ཅང་ཏུས་ཀྱིས་ལྷ་སའི་ཁ་སྐད་ཚིག་མཛོད་སོགས་ལས་མིང་གི་རྒྱུགས་ཚད་བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པའི་འབྲས་བུར་ལྟོས་ཚེ།སྔོན་དུ་ཚུད་པའི་མིང་སུམ་ཅུའི་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་༼པོ་༽དང་༼པ་༽ཡིན་པར་[ ]གཞིགས་ན་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་དུ་བསྟན་པའི་མགོ་འདོགས་འཕུལ་རྟེན་ཡི་གེ་རྒྱུགས་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད་དོ། དེ་བཞིན་དུ་མིང་སྔོན་རྗེས་གསུམ་དང་མིང་རྗེས་གཉིས་ལ་འཇུག་པ།མིང་རྗེས་ཡང་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་ཡི་གེ་ཡོད་ལ།མིང་སྔོན་རྗེས་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་ཡི་གེ་ལྔ་ཡོད་དེ།དེ་མིང་གི་སྔོན་རྗེས་ལས་གཞན་མིང་གཞིར་འཇུག་སྟེ།དེ་དག་རེའུ་མིག་ཏུ་ཕབ་ན་གཤམ་ལྟར་རོ།