cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བྱང་ཀོ་རི་ཡ།
གཞན་ཡང་
སྟོབས་ཆེན་གྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་ནག་དང་ཉི་ཧོང༌། ཨུ་རུ་སུ་བཅས་ཀྱིས་ཀཱུ་རི་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ནང་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་ཤུགས་རྐྱེན་རླབས་ཆེན་ཐེབས་ཡོད། སོ་ཝེ་ཏའི་ལྷན་ཚོགས་Soviet Unionགྱེལ་བ་ནས་བཟུང་བྱང་ཀཱུ་རི་ཡིའི་འབྲེལ་མཐུན་གཙོ་བོ་བརླགས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་རིན་ཐང་ཅན་གྱི་ཚ་ལུད་དང་རྫས་སྦྱོར་དངོས་རིགས་མང་པོ་བརླགས་པ་རེད། བྱང་ཀོ་རི་ཡ་ནི་དམར་ཤོག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་དང་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཆོས་སམ་ཆོས་ལུགས་བཀག་སྡོམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཆ་སྙོམས་ཀྱི་མི་འབོར་ཀཱུ་རི་ཡའི་མི་རིགས་རྐྱང་པ་ལས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མི་དམངས་ལ་རིན་མེད་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་དང༌། སྡོད་ཁང་དང་ཤེས་ཡོན་སོགས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར། སྒེར་བདག་གིས་ཞིང་ལས་འདེབས་གཙུགས་བྱེད་ན་འཕྲལ་དུ་རྩ་མེད་གཏོང་གི་ཡོད། ཞིང་ལས་ཞིང་པ་ཚང་མ་མཉམ་ལས་ཐོག་ནས་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཞིང་ལས་ཀྱི་ཐོན་བསྐྱེད་རྣམས་གཞུང་གིས་ཞིང་པ་རྣམས་ལ་བགོ་བཤའ་རྒྱག་གི་ཡོད། འབྲས་ནི་ཟས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་གཙོ་བོ་དང༌། ལྕགས་ཀྱི་གཏེར་རྡཱུ་ནི་གལ་ཆེན་གྱི་གཏེར་ཁུངས་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
༡༨༧༤ལོ།
༡༨༧༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཇོའོ་ཏའེ་ལྦེ་སོན་རོའོ་ཀ་ཧྥེ་ལར།
ཇོའོ་ཏའེ་ལྦེ་སོན་རོའོ་ཀ་ཧྥེ་ལར་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: John Davison Rockefeller)ནི་༡༨༣༩ལོའི་ཟླ་བ་༧པའི་ཚེས་༨ཉིན་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་༡༩༣༧ལོའི་ཟླ་བ་༥པའི་ཚེས་༢༣ཉིན་ཚེ་ལས་འདས་པ་རེད། ཁོ་བོ་ནི་ཨ་རིའི་སྣུམ་བཟོ་སའི་མགོ་གཙོ་དང་གཞན་ཕན་བློ་ཅན་ཞིག་རེད།
ཟླ་༢ཚེས་༢༨ཉིན་
ཟླ་༢ཚེས་༢༨ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༥༩པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༣༠༦ཡོད།
རྡོ་རེད
ད་དུང་ཁོའི་བརྩམས་པའི་སློབ་བུ་དགྱེས་པའི་དགའ་སྟོན་(བོད་ཡིག་དབྱིངས་གསལ་གཉིས་ལ་སྦྱར་བའི་དབྱངས)གྱི་དབྱངས་ལ་ཐེངས་ལྔ་བའི་ཤར་བྱང་དང་ཀྲུང་ཧྭ་བྱང་རྒྱུད།ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་གྱི་ལྗོངས་དང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ན་ཆུང་བྱིས་པའི་རིག་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་ཁྲོད་གསར་རྩོམ་གྱི་གཟེངས་སྟོད་མཚན་སྙན་ཨང་གཉིས་པ་ཐོབ།འདི་དག་ནི་རྡུང་ལེན་པ་རྡོ་རེད་ཀྱིས་བརྒྱུད་མྱོང་བའི་ལམ་ཕྲན་གྱི་ཟུར་ངོས་ཙམ་རེད།དོན་དངོས་ཐོག་ནས་ཀྱང་ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་གླུ་བ་གླུ་མ་ཚོའི་ཁྲོད་ནས་གླུ་ཚིག་གི་སྲོག་དང་དབྱངས་ཀྱི་ལུས། རོལ་མོའི་རྒྱན། གར་གྱི་སྟངས་སྟབས་སོགས་ཉམས་འགྱུར་གྱི་ཐད་ནས་རང་སྐྱ་ཕེར་བའི་ཚབ་མཚོན་མི་སྣ་གཅིག་པུར་ངོས་བཟུང་ན་མི་ཆོག་རྒྱུ་མི་འདུག་པར་མ་ཟད། ཁོས་རིག་རྩལ་གྱི་གོམ་འགྲོས་ཁྲོད་ནས་བོད་རིགས་ན་གཞོན་རྡུང་ལེན་པ་མང་བོ་ཞིག་གསོ་སྐྱོང་བྱས་མྱོང་ལ་གཟེངས་སྟོད་ཀྱི་མཚན་སྙན་ཡང་མང་བོ་ཞིག་བླངས་མྱོང༌། དཔེར་ན། ད་ལྟ་བོད་ཁམས་ན་སྙན་གྲགས་རྒྱས་པའི་གླུ་བ་ཤེར་བསྟན་དང་། དགའ་ལྡན། བློ་བཟང༌། མགོན་པོ་དོན་གྲུབ(ད་ལྟ་ཕྱི་རྒྱལ་ན་ཡོད) རྡོ་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། གླུ་མ་སངས་རྒྱས་འཚོ་དང་ཆོས་འཛོམས་སོགས་མང་ཁ་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་ནི་དུས་རབས་གསར་བའི་བོད་རིགས་གླུ་གར་གྱི་གར་སྟེགས་ལ་སྙན་འཇེབས་དྲི་ཟའི་གླིང་བུ་གསར་བའི་ཆུན་པོ་ཞིག་གསར་དུ་བསྣན་པ་ཡིན་པས་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་།ད་ལྟ་ཁོས་མདོ་ལྷོ་ཁུལ་རྨ་ཆུ་རྫོང་དུ་བྱ་བ་སྒྲུབ་མུས་དང་མགོ་ལོག་གཅིག་སྒྲིལ་(གཉན་པོ་གཡུ་རྩེ)རྫོང་སྨིན་ཐང་རྡོ་རྗེ་བརྟན་ལག་རྩལ་སློབ་གྲྭ་རུ་ཉམས་མྱོང་དང་མཛུབ་སྟོན་གྱི་བཀའ་དྲིན་སྐྱོང་བཞིན་ཡོད།   །
སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་གསུམ་པའི་དུས་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད།
གསུམ།  དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཀྱི་ཆོ་ག
གསུམ་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར་ས་ཆོག་པ་རྣམས་རྗེ་གསེར་སྡོང་ཆེན་མོའི་ནང་འཚོགས་ཏེ། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཀྱི་ཆོ་གའི་གཙོ་གཏོར་དང་རྡོ་རྗེ་ཤུགས་ཀྱི་གཏོར་མ། སྲུང་མ་སྡེ་དྲུག་གི་གཏོར་མ། བུམ་གཏོར་དང་ཕུར་གཏོར་ལེགས་པར་བཞེངས་རྗེས། མཆོད་པ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་བཀོད་ལེགས་ཤིང་གྲལ་དག་པར་བཤམས།
བརྙན་ཡིག་ཚོགས་པ།
བརྙན་ཡིག་ཚོགས་པའི་གོ་དོན།
བརྙན་ཡིག་ཚོགས་པ(དབྱིན་ཡིག་ཏུFansub group)ནི་ཕྱི་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི་གློག་བརྙན་བརྙན་གཟུགས་ཐོག་ཏུ་རང་རེའི་ཡི་གེ་སྦྱོར་བར་སྤྲོ་བའི་ཚོགས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང་། དྲྭ་རྒྱའི་དུས་རབས་སུ་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་སྟེ།  དམངས་ཁྲོད་ནས་རང་འགུལ་གྱིས་རྩ་འཛུགས་བྱས་པའི་ཚོགས་པ་ལ་གོའོ། །
ཟླ་༣ཚེས་༧ཉིན་
ཟླ་༣ཚེས་༧ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༦༦པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༩༩ཡོད།
ཀུན་བཟང་དགོངས་པ་ཟང་ཐལ།
མིང་དོན།
ཀུན་བཟང་དགོངས་པ་ཟང་ཐལ་ཞེས་པ་ནི་གཏེར་སྟོན་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་རྒོད་ལྡེམ་ཅན་གྱིས་བྱང་ཟང་ཟང་ལྷ་བྲག་གི་བྲག་རི་དུག་སྦྲུལ་སྤུངས་འདྲའི་སྐེད་བསེ་སྒྲོམ་སྨུག་པོ་ནས་གཏེར་དུ་བཞེས་པའི་མན་ངག་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་སྐོར་གྱི་གཏེར་ཆོས་ལ་གོ
གཤང་།
གཤང་།
རྔ་བོ་ཆེ།
དེ་ཡང་"ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་"ལས་"དུར་གཤེན་མཚོན་ཆ་ཅན་གྱིས་གསོན་གཤིས་གྱི་རྩིས་བྱེད།ཐམས་ཅད་རྔ་གཤང་གི་སྒྲ་འཁྲོལ།འཇིམ་པའི་ཤྭ་བ་ནམ་མཁར་འགྲོ་བ་དང་།རྔ་ལ་བཞོན་ནས་འགྲོ་བ་སོགས་ཟག་བཅས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་མང་པོ་སྐད་"ཅེས་འཁོད་པས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་ཀྱི་གོང་ནས་བོད་དུའང་རྔ་ཡོད་པ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནས་ར་འཕྲོད་དོ།།
ཏིང་ཤགས།
ཏིང་ཤགས་ནི་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་ཟ་ཧོར་ནས་དར་བའི་བརྡུང་བའི་རོལ་ཆ་ཞིག་སྟེ། སྤྱིར་ཏིང་ཤགས་ཡིན་ན་སྦུག་ལྟར་ཆ་གཅིག་ཡོད་ཀྱང་བརྡུང་ལུགས་ནི་ཁ་ཕྱིར་གཏད་དེ་གཡས་གཡོན་ཟུར་བརྡུང་བྱེད་པ་ལས་སྦུག་སིལ་བཞིན་ཁ་སྦྱོར་བྱས་ཏེ་དཀྲོལ་དུ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་རྭ་ཏིང་ཞེས་ཏིང་ཤགས་ཡ་གཅིག་དང་དེ་རྡུང་བྱེད་ཀྱི་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ལྷན་དུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསུར་གཏོང་སྐབས་སྤྱོད་སྲོལ་མཆིས།།
ཤོ་ཏོ་ཀན་ཁ་ར་ཏེ།
ཤོ་ཏོ་ཀན་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 松濤館流)ནི་གི་ཆིན་ཧྥུ་ན་ཀོ་ཤི་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་ཁ་ར་ཏེའི་རིགསམཞིག་རེད།
བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རོལ་ཆས
དྲིལ་བུ།
དྲིལ་བུ་ནི་དཀྲོལ་བྱའི་རོལ་མོའི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ནང་འཁོད་པར་གཞིགས་ན་བོད་རྒྱལ་བཙན་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རིའི་གོང་དུ་བོད་ལ་དྲིལ་བུ་ཡོད་དེ། དེ་དུས་ཀྱི་དྲིལ་བུ་ནི་གཤང་དང་འདྲ་བར་སྔོན་ཆད་བོན་པོ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་ཆས་རོལ་མོ་ཞིག་ཡིན་ལ་སྐབས་དེ་དུས་བཟོས་པའི་དྲིལ་བུ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཁྲོ་དང་ལི་ནག་པོ་ལས་གྲུབ་པ་མ་ཟད། ལག་རྩལ་ཡང་དེ་ཙམ་མེད་པས་བཟོ་བཀོད་ལེགས་པོ་མེད། དེ་ནས་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་ཤིང་། མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་དྲིལ་བུ་མང་དག་བཟོས་ཀྱང་བཟོ་བཀོད་གོང་དང་མཐུན་པ་ཙམ་ལས་དེ་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་གང་ཡང་བྱུང་མེད་ཅེས་འཁོད་དོ། བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་རྒྱ་གར་ནས་དམ་པའི་ཆོས་དར་བ་དང་ཆབས་ཅིག་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་དྲིལ་བུའི་རིགས་འགའ་ཞིག་བྱུང་བ་མ་ཟད། བོད་དུའང་ཁྲོ་ནག་ལྕགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་རྫ་མའི་གཟུགས་འདྲ་བ་ཁ་ཕུབ་ཕྱང་འཕྲུལ་དུ་བྱས་པ་རྡོ་དང་དབྱུག་པས་བརྡུངས་ན་གླང་པོའི་སྐད་འདྲ་བ་འབྱུང་བའི་དྲིལ་ཆེན་དེ་འདྲ་དང་གདང་བུ་ལ་བཏགས་ནས་རླུང་སོགས་ཀྱིས་བསྐྱོད་ཚེ་ཅིག་ཅར་སྒྲ་འབྱིན་པའི་དྲིལ་གདངས་ཞེས་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་གི་བར་སྒོར་གདགས་བྱ་གཙུག་ཁང་གི་རྒྱལ་གྱུར་མ་རུ་གྲགས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ཡིན་འདུག་ལ་སྐབས་དེ་དུས་བོད་དུ་བཟོས་པའམ་རྒྱ་གར་ནས་དར་བ་གང་ཡིན་ཡང་དྲིལ་བུ་དེ་རིགས་གད་བརྡར་མི་གཙང་ལ་དབྱིབས་ཀྱང་ཆེ་ལ་མཛེས་པོ་དེ་ཙམ་མེད་ཚོད་འདུག
སྦུག་ཆལ།
སྦུག་ཆལ་ནི་སིལ་སྙན་དང་འདྲ་བར་དཀྲོལ་བའི་རོལ་ཆ་ཞིག་སྟེ། མཁས་པ་ལ་ལས་ཕེག་རྡོབ་ལ་དཔེ་བལྟས་ཏེ་རིག་པས་བསྐྲུན་ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་བོད་ལ་དར་བའི་རོལ་ཆ་ཞིག་ཡིན།
ཏིང་ཤགས།
ཏིང་ཤགས་ནི་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་ཟ་ཧོར་ནས་དར་བའི་བརྡུང་བའི་རོལ་ཆ་ཞིག་སྟེ། སྤྱིར་ཏིང་ཤགས་ཡིན་ན་སྦུག་ལྟར་ཆ་གཅིག་ཡོད་ཀྱང་བརྡུང་ལུགས་ནི་ཁ་ཕྱིར་གཏད་དེ་གཡས་གཡོན་ཟུར་བརྡུང་བྱེད་པ་ལས་སྦུག་སིལ་བཞིན་ཁ་སྦྱོར་ནས་བརྡུང་དཀྲོལ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་མེད། ཁྱད་པར་རྭ་ཏིང་ཞེས་ཏིང་ཤགས་ཡ་གཅིག་དང་དེ་རྡུང་བྱེད་ཀྱི་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ལྷན་དུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསུར་གཏོང་སྐབས་སྤྱོད་སྲོལ་ཡོད།
སྐད་བརྡ་རིག་པའི་བརྡ་ཆད་གཅིག་གྱུར་ལས་གཞི།
དེང་རབས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་བརྡ་ཆད་བོད་སྒྱུར་ཚོ་ཆུང་གི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
རང་ཅག་ཀུན་གྱི་མ་ཡུམ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འདིའི་སྒང་ལ། དེང་རབས་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་སྒོ་སྣ་ཚོགས་གྲ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བ་དང་། སྒོས་སུ་སྐད་ཡིག་རང་སྟེང་ལ་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ལག་ཆ་ལྟ་བུར་གྱུར་བའི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ནང་འདྲེན་དང་། ཡུལ་སྐད་ཞིབ་འབྲི། ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ལས་ཀ་དེ་འཐུས་ཚང་དང་། ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་སླད། ངེད་བོད་སྐད་དུ་ཞེས་པའི་དང་བླངས་ཚོ་ཆུང་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་འདི་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་དག་བོད་འགྱུར་བྱེད་པའི་ལས་གཞི་འགོ་བརྩམས་པ་ཡིན། ཚོ་ཆུང་འདིའི་ཁོངས་མི་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད། དེང་རབས་སྐད་བརྡ་རིག་པ་སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པའི་གཞོན་སྐྱེས་ཤ་སྟག་ཡིན།ཚོ་ཆུང་འདིའི་ཁོངས་མི་ཀུན་ནས་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་ཀྱིས་དེ་དོན་མངོན་འགྱུར་བྱ་ཐབས་སུ། དུས་ཡུན་གཏན་ཁེལ་གྱིས་མཉམ་ཞུགས་སློབ་སྦྱོང་དང་། བརྡ་ཆད་བོད་བསྒྱུར།ཚོགས་ཞུགས་བགྲོ་གླེང་སོགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བསམ་གྲོས་ལེགས་བསྡུར་གྱིས་བོད་འགྱུར་གྲུབ་མཚམས་བོད་སྐད་དུ་ཞེས་པའི་འཕྲིན་སྟེགས་སུ་སྤེལ་ཏེ་འབྲེལ་ཡོད་སློབ་གཉེར་བ་དག་གི་བསམ་འཆར་བསྡུ་ལེན་བྱའོ།། མཇུག་ཏུ་བསྐྱར་ཞུས་དང་མཐའ་ཞུས་བརྒྱུད་དེ་དང་བླངས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་སྙན་ཞུ་སྒྲོག་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
སྐད་སྒྲ་རིག་པ་དང་སྐད་སྒྲའི་མ་ལག་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་བརྡ་ཆད་སྐད་གསུམ་ཤན་སྦྱར།
ཕྱི་ལོ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ༤པའི་ཚེས༧ཉིན་ཡོངས་འགྲུབ་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།
ཐེག་པ་ཆེན་པོ།
ཐེག་པ་ཆེན་པོ་(ལེགས་སྦྱར་སྐད།: महायान)ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཙོ་གཉིས་ནང་གི་ཡ་གྱལ་ཞིག་རེད།
བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་
ཞིབ་འཇུག་སྡེ་ཁག
སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ《གེ་སར་སྒྲུང》ཞིབ་འཇུག་ཁང་དང༌། བོད་རིགས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌། བོད་ལྗོངས་མི་འབོར་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌། ཁོར་ཡུག་དངོས་ཁམས་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌། སྲོག་ཆགས་སྐྱེ་ཁམས་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌། སློབ་གསོ་སེམས་ཁམས་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌། དཔལ་འབྱོར་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌། རྩིས་ཚན་སློབ་གསོ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་བཅས་སློབ་གྲྭ་རིམ་པའི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ཁུངས8ཡོད། 2000ལོར། སི་ཁྲོན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་པའི“ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ཁང”དེ་སློབ་གསོ་པུའི་མི་རིགས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སུ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དང༌། 2001ལོར“མཐོ་སྒང་འཇིག་རྟེན་ཐིག་རིས་ལྟ་ཞིབ་ཁང”དེ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སུ་གཏན་འབེབས་བྱས། 2004ལོར་ཚོད་ལྟ་ཁང་དེ་གཉིས་སློབ་གསོ་པུའི་ལྟེ་གནས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དུ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་རེད། སློབ་གྲྭར་ད་ལྟ་བོད་རིག་པའི་ཆེད་ལས་མི་སྣའི་དཔུང་ཁག་ཅིག་ཆགས་ཡོད་པར་མ་ཟད། 《གེ་སར་སྒྲུང》དང༌། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། སྐད་ཡིག རྩོམ་རིག རོལ་དབྱངས། མཛེས་རྩལ་སོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་ཡོད།
ཐང་སྐོར
སློབ་གསོ།
མི་གྲངས།  ལོ་རེ་རེར་མི་མཚུངས་པ་དང་།  ལས་གཉེར་བ་དང་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཚང་མར་ཆ་སྙོམས་བྱས་ན་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་འདུ་ཐུབ།
རྒྱལ་ཐང
རི་དྭགས་གྲས་
ཤ་བ་དང་། མནའ་བ། ར་རྒོད། རྒྱ་བ་ལང་། རི་ཕག། གླ་བ། ཁ་ཤ། ནགས་བེ། འཕྱི་བ། ཟེ་མོང་། རི་བོང་། རྫབ་ར། བྱི་བ། སྤྲ་དང་སྤྲེའུ་སོགས་རིགས་མང་པོ་ཡོད།
ཟླ་༣ཚེས་༡༨ཉིན་
ཟླ་༣ཚེས་༡༨ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༧༧པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༨༨ཡོད།
ཡ་ཧོ་ཝཱ་
(དཔེར་ན་)
རོང་བྲག།
རོང་བྲག་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་རོང་ཆུ་བོའི་ཁར་ཆགས་ཡོད། རོང་བྲག་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱལ་རོང་རྒྱལ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པའི་ཤར་རྒྱལ་མོ་རོང་གི་ཕྱོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་གྱི་ནང་གསེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆེན་ཞིག་ཡིན། རོང་བྲག་དུ་བོན་པོའི་དགོན་པ་ཆུང་ཆུང་འགའ་དང་རྡོ་ལས་རྩིག་པའི་གནའ་བོའི་གཙན་རྫོང་མང་པོ་ད་ལྟའང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
ཧིང་ཧྲན་རི་བོ།
ཧིང་ཧྲན་རི་བོ་ནི་ཧྲན་ཞི་ཞིང་ཆེན་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཧུན་ཡོད་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨིས་༢༠༡༧ཡོད། ཧིང་ཧྲན་རི་འདབས་ཀྱི་ཞོན་ཁུང་དགོན་པའི་ཨར་སྐྲུན་ཚང་མ་གཡང་གཟར་བྲག་ངོས་སུ་བཞེངས་ཡོད་པས་འོག་ནས་ཡར་ལ་བལྟས་ཚེ་ནམ་མཁར་དཔྱངས་ཡོད་པ་དང་འདྲ་ལ། རྒྱ་སྐད་"ཞོན་ཁུང་"ཞེས་པ་ཡང་ནམ་མཁར་དཔྱངས་བའི་དགོན་པའི་དོན་ཡིན། དགོན་པ་དེའི་རྟེན་གཙོ་བོ་ལ་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་། ཏའོ་ཅའོ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྟོན་པ་ལའོ་ཙི། བཞུ་ལུགས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཁུང་ཙི་གསུམ་བཞུགས་སུ་གསོལ། ཆོས་ལུགས་གསུམ་པོ་ལྷན་དུ་མཆོད་པའི་སྲོལ་དེ་ཀྲུང་གོའི་དགོན་པའི་ནང་དུ་ཧ་ཅང་མཐོང་དཀོན་པ་ཞིག་རེད།
རྟ་རྒྱུགས།
སྔར་བཙན་པོའི་དུས་ནས་རྟ་ཐོག་སྤོ་ལོ་རྒྱག་སྲོལ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་རྟ་རྒྱུག་དུས་ཆེན་གྱི་སྲོལ་དེ་དར་ནས་དུས་ཡུན་ལོ་ངོ་སྟོང་ལྷག་ཕྱིན་ཡོད་པར་སྣང་། སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་ཚོས་རྟ་ལ་དཔྱད་རྩོམ་མང་པོ་འབྲི་གནང་ཡོད་པ་ནི། དཔེར་ན་《རྟ་དཔྱད་མཐོང་བ་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་》ལས་དེ་བཞིན་ཕྱོགས་རེར་ཡུལ་ལྔ་ནས། རྟ་མཁན་མཁས་པ་མི་དགུ་བསྡུས། དགུ་བོ་འདོད་ལུགས་སོ་སོར་བྱུང་། དགྱེ་བོ་འཇག་རྟ་རུ་རྔུ་གཉིས། སྒུར་པོ་གྱམ་ཤིང་མུ་ཆེན་གཉིས། དྲང་པོ་འདོ་བ་གྱི་ལིང་གཉིས།”ཞེས་འཁོད་པར་གཞིགས་ན། ཁྲི་སྲོང་གི་དུས་ནས་རྟའི་དབྱེ་བ་ཆེན་པོ་དྲུག་འབྱེད་སྲོལ་ཡོད་འདུག
བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ནས་རྟ་རྒྱུག་གི་སྒྱུ་རྩལ་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བར་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་།
__________2018/8/9ཉིན།
ཟླ་༣ཚེས་༢༥ཉིན་
ཟླ་༣ཚེས་༢༥ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༨༤པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༨༡ཡོད།
བྲག་འགོ་
ཞིན་ཧྭ་དྲ་བར་བཀོད་པའི་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། ཟླ4པའི་ཚེས10ཉིན་གྱི་ཆུ་ཚོད17དང་སྐར་མ02སྟེང་དུ་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་བྲག་འགོ་རྫོང་དུ་ཚད་རིམ5.3ཅན་གྱི་ས་ཡོམ་བྱུང་འདུག རྫོང་མཁར་ཡོངས་སུ་གློག་ཆད་པ་དང་། ཁང་བ་སྐོར་ཞིག་ལ་གས་ཁ་ཤོར་འདུག དཀར་མཛེས་དང་དར་རྩེ་མདོ་སོགས་སུ་ཡང་ས་ཡོམ་གྱི་ཚོར་བ་མངོན་གསལ་རེད་ཟེར།
ཁྱུང་མཆུ་
༣། མིང་གཞན་ལ་སྐ་ཁོག་གམ་རྐ་ཁོག རྨེ་བ་རྫོང་།
ཨིལ་ཀ་པི་ཏ་ནོ།
ཨིལ་ཀ་པི་ཏ་ནོ་ནི་ཀོ་མེ་དི་ཡ་དེལ་ཨར་ཏེའི་ནང་གི་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་རེད།
བོད་སྐད་སྒྲ་འབྱིན།
THE INTERNATIONAL PHONETIC ALPHABET(revised to 2015)
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་༤པའི་ཚེས་༡༢ཉིན།
ཀརྨ་པ་བདུད་འདུལ་རྡོ་རྗེ་
(ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ)ལྷོ་གནས་དགེ་རི་དང་ཉེ་སར་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆུ་གླང(༡༧༣༣)ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་སྦྲུལ(༡༧༩༧)ལོ་བར་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔ་བཞུགས། མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གསན་བསམ་མཐར་ཕྱིན་གནང་ནས་མཚུར་ཕུའི་གདན་ས་ཡུན་རིང་མཛད། རྣམ་ཐར་ཞིབ་པ་ད་ཕན་བདག་གིས་མ་མཇལ་ལགས།
བདེ་བ་ཅན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཡིད་བཞིན་དཔལ་སྟེར།
ན་མཿགུ་རུ་ཨ་མི་ཏཱ་བྷ་ཝ་ཡེ། རབ་འབྱམས་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་ངོ་མཚར་ཕུལ། །གཅིག་བསྡུས་ཡོན་ཏན་བཀོད་པ་ཕུན་ཚོགས་པ། །ཐུབ་པས་བསྔགས་པའི་ཞིང་ཁམས་ཁྱད་པར་ཅན། །བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་དེར་སྐྱེ་བར་ཤོག །༡
མཚོ་དང་རྫིང་བུ་ལྟེང་ཀ་ཆུ་ཀླུང་ཆེ། །རབ་འབབ་སྙན་པའི་སྒྲ་འབྱིན་མེ་ཏོག་དང་། །སྤོས་ཆུ་རིན་ཆེན་བསིལ་མའི་ཆར་འབེབས་པའི། །བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་དེར་སྐྱེ་བར་ཤོག །༦
ཀརྨ་པ་ཆོས་དབྱིངས་རྡོ་རྗེ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཐུའུ་སི
ཐུའུ་སི། ཡུལ་དཔོན། ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ།
སྤུ་རྒྱལ་
བོད་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའམ་འོ་ལྡེ་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་དུས་ནས་བཟུང་འབྱོར་བའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱིའི་མིང་སྟེ། སྤོ་བོའི་ཆོས་འབྱུང་ལས། སྤོ་བོ་ཞེས་པའི་མིང་དོན་ནི། སྔོན་ཚེ་བོད་རྗེ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྲས།། མཆེད་གསུམ་འབྲིང་པོ་བྱ་ཁྲི་འདིར་ཕེབས་ནས།། མི་ཡུལ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་དགའ་བའི་ཚལ།། ཡུལ་འདི་ཤིན་ཏུ་སྤྲོ་བོ་གསུངས་ནས་བཞུགས།། ཡུལ་མིང་སྤོ་བོ་ཐོགས་དོན་དེ་ལྟར་ལགས།། ཞེས་བྱུང་བ་ལ་སྤྲོ་བོ་སྤོ་བོར་འགྱུར་དོན་ནི་སྤོ་བོའི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ར་བཏགས་ཆད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དཔེར་ན། སྤྲེའུ་ལ་སྤེའུ་དང་། བྲག་རི་ལ་བག་རི། སྤྲད་པ་ལ་སྤོད་པ། འབྲས་དཀར་ལ་འབས་དཀར་སོགས་ཧ་ཅང་མང་བའོ།།
རོང་ཆེན་ཁ་བ་དཀར་པོ་
གཞན་ཡང
མདོར་ན་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༦༧༤༠ལྡན་པའི་གནས་ཆེན་ཁ་བ་དཀར་པོ་ནི་མགོ་ནག་བོད་མིའི་ཡིད་གཏིང་གི་གནས་མཆོག་དང་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་མིག་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་མཛེས་ལྗོངས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་ཁས་འཆེས་ཡོད། སླད་ཆར་གནས་ཆེན་ཁ་བ་དཀར་པོའི་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་ཡུལ་ལུང་ཀུན་ནི་སྔར་བཞིན་དྭངས་གཙང་དག་ཞིང་དུ་འགྱུར་ཞིང་། གནས་དེའི་བྱིན་གྱིས་སྲིད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་ནད་མུག་འཁྲུག་རྩོད་མི་འབྱུང་བའི་ལེགས་སྨོན་དང་བཅས་ཐལ་མོ་པངྨོའི་ཐིའུ་དབྱིབས་སུ་འཛིན་བཞིན་ཐོད་ལ་སྦྱར་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྨོན་ནོ།།
ཞེ་ཆེན་དགོན་པ་
ཞེ་ཆེན་དགོན་ནི་ཞེ་ཆེན་རབ་འབྱམས་དང་པོ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ་པ་ཡིན།
འོལ་མོ་ལུང་རིངས་
་ལྟའི་དུས་སུ་ཞང་ཞུང་ཟེར་བའི་མིང་གི་གདགས་གཞིའི་ལྟེ་བ་ནི་སྟོད་མངའ་རིས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་བོན་བསྟན་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་རྒྱལ་སའི་ལྟེ་བ་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཞེས་སུ་གྲགས།
བོད་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་བརྩི་སྲོལ་
གྲངས་གནས་དྲུག་ཅུ་བརྩི་སྟངས།
གཅིག་བཅུ་བརྒྱ་སྟོང་ཁྲི་འབུམ་དང་། ། ས་ཡ་བྱེ་བ་དུང་ཕྱུར་ཏེ། ། དགུ་པོ་རྐྱང་པའི་གྲངས་སུ་བརྗོད། ། ཐེར་འབུམ་ཁྲག་ཁྲིག་རབ་བཀྲམ་དང་། ། གཏམས་དཀྲིགས་མི་འཁྲུགས་ཁྱད་འབྱིན་དང་། ། སྤང་རྟེན་དེད་འདྲེན་མཐའ་སྣང་དང་། ། རྒྱུ་རིག་འོད་མཛེས་དབང་པོ་དང་། ། ལེགས་འབྱིན་རྟོགས་འགྲོ་འབྱིང་རྡུལ་དང་། ། རྒྱ་རྟགས་སྟོབས་འཁོར་བརྡ་ཤེས་དང་། ། རྣམ་བྱུང་སྟོབས་མིག་བྱམས་སྙིང་དགའ། ། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཏེ་ཆེན་པོར་བཅས། ། ལྔ་བཅུ་ཁུག་པའི་གྲངས་ཡིན་ཏེ། ། གྲངས་མེད་པ་ནི་ཐ་མའོ། ། གོང་ནས་གོང་དུ་བཅུ་འགྱུར་བསྒྲེ། །
ས་སྐྱའི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས།
གོ་དན་ཁཱང་དང་ས་པཎ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ།
ཤིང་ཡོས་ ༡༡༩༥ ལོར་བོག་ཏ་ཆིང་གེ་སེ་ཁཱང་གི་དྲག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་སླེབས་རྗེས། ས་མཚམས་ཀྱི་སྡེ་མགོན་ཁག་ནས་ཁཱང་གི་དམག་དཔོན་རྣམས་ལ་རྒྱུ་ནོར་རྒྱ་ཆེན་པོས་བརྔན་ཏེ་ང་ཚོས་བོག་ཏ་རྒྱལ་པོའི་ལག་པ་ལྟ་བུ་བྱས་ནས་དཔྱ་དང༌། ཁྲལ་འབུལ་ལོ་ཞེས་འཕྲིན་བཏང༌། དེ་རྗེས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་མེ་ཡོས་ ༡༢༠༧ ལོར་བོད་ནང་སོག་པོའི་དཔུང་དམག་བཏང་བ་འགོག་ཐབས་སུ་སྡེ་དཔོན་རྣམས་ནས་འདབ་ནོར་ཟེར་བའི་དངོས་ནོར་ཕྲན་བུ་རེ་བོག་ཏོ་ཁཱང་ལ་སྤྲོད་རྒྱུ་བྱས། བོག་ཏ་ཆིང་གེ་སེ་ཁཱང་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་ཐམ་པ་མེ་ཕག ༡༢༢༧ ལོར་ཚ་བའི་ནད་ཕོག་སྟེ་གཤེགས། ཁོང་གི་སྲས་གསུམ་པ་ཨུ་གེ་ཏའི་ཞེས་པ་ཁཱང་གི་གོ་སར་ཕེབས། ཆིང་གེ་ཁཱང་གཤེགས་པའི་གཏམ་ཏེ་བོད་ཕྱོགས་ནས་ཐོས་ཏེ་བོད་པས་འདབ་ནོར་ལོ་འགའ་ཤས་མ་སྤྲྤད་པས། གོ་དན་ཁཱང་ཁྲོས་ཏེ་ལྕགས་ཕྱི་ ༡༢༤༠ ལོར་དམག་དཔོན་ལི་ཅི་དང༌། དོར་ཐའི་འོག་ལ་སོག་དམག་ཁྲི་ཚོ་གསུམ་བཏང༌། རཱ་སྒྲེང་དང༌། རྒྱལ་ལྷ་ཁང་སོགས་མེར་བསྲེགས། སོ་སྟོན་སོགས་བཙུན་པ་ལྔ་བརྒྱ་བསད། ཅེས་སོགས་འཁོད་པ་ལྟར་བོད་མི་རྣམས་ལ་གསོད་འཕྲོག་གཏོར་གསུམ་གྱི་ལམ་ནས་བརྡབ་གསིག་ཚོད་མེད་བཟོས། དེ་ནས་གོ་དན་ཁཱང་གིས་ཧོར་སོག་གི་ཡུལ་དུ་ལམ་གྱི་གནད་སྟོན་ཤེས་པའི་བླ་མ་བཟང་པོ་ཞིག་དགོས་པས། དེང་དུས་དབུས་གཙང་ན་སུ་བཟང༌། ཞེས་དྲི་བ་འབྱོར་བར། དོར་རྟས། དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ནི་བཀའ་གདམས་པ་ཆེ། མི་ཆོས་ནི་སྟག་ལུང་པ་མཁས། གཟི་བརྗིད་ནི་འབྲི་གུང་པ་ཆེ། ཆོས་ཀྱི་ས་སྐྱ་པཌཎི་ཏ་མཁས། ཞེས་ལན་བཏང་བས། གོ་དན་ཁཱང་གིས། གསེར་ཡིག་པ་རྡོར་སྲི་མགོན་དང༌། དབོན་ཇོ་དར་ཅན་ཆེད་མངགས་ས་སྐྱ་པཌཎི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་ཞུར་བཏང་ངོ༌།། དེ་ཡང་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་ ༡༢༤༤ ལོར་ས་པཎ་ས་སྐྱ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལྷ་ས་དང༌། བྱང་མི་ཉག་སོགས་བོད་ཀྱི་སྡེ་མང་པོ་བརྒྱུད་དེ་མེ་ལུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༤༧ ལོར་ལང་ཇུ་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད། རང་གི་ཚ་བོ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ཕྱག་ཕྱིར་ཁྲིད། སྐབས་དེར་གོ་ཏན་ཁཱང་སོག་ཡུལ་ནས་ཚུར་བྱོན་པའི་ལམ་བར་སྐབས་དང་འཁེལ་ཏེ་དེར་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་མར་བྱུང༌། དེ་གར་རྒྱལ་བློན་འབངས་དང་བཅས་པར་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། ལས་འབྲས། དགེ་སྡིག་བླང་དོར། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་གསུངས་ནས་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤོང་གི་ལམ་དུ་འཇུག་པར་མཛད། ཕྱི་ལོ་ ༡༢༤༧ ནས་ ༡༢༥༡ བར་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས། དགུང་ལོ་ ༧༠ ཐོག་ལང་ཇུ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་དུ་མ་དང་བཅས་ཞི་བར་གཤེགས། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་སོང་བར་རྒྱལ་པོ་གོ་དན་ཁཱང་ཡང་གྲོངས།
ས་སྐྱ་པས་བོད་ལ་སྲིད་དབང་ཟིན་ཚུལ།
སྐབས་དེར་བོད་སྤྱི་ལ་མཚོན་ན་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་དབང་མེད་པས་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོར་ཡམ་ཡོམ་ཆེ་བ་ལས་བདེ་འཇགས་བརྟན་ལྷིང་གི་རྣམ་པ་མེད་པར་བརྟེན། སྟོབས་འབྱོར་ཆེ་ཙམ་ལྡན་པའི་འབྲི་གུང་བ་དང༌། ས་སྐྱ་བ། ཕག་མོ་གྲུ་པ། ཚལ་པ། གཡའ་བཟང་བ། སྟག་ལུང་བ་སོགས་ཀྱིས་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་སོ་སོའི་དབང་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས། ཁྱབ་ཁོངས་ཅུང་རྒྱ་ཆེ་བ་རེ་བདག་བཟུང་བྱས་ཤིང༌། མདོ་སྟོད་སྨད་དང༌། ལྷོ་མོན། སྟོད་མངའ་རིས་ཀྱི་ས་ཁུལ་སོགས་ཀྱི་མགོན་ལག་དང་འབྲེལ་བའི་སྡེ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཁོ་ཚོའི་ངག་བཀོད་ལ་ཉན་ཡང་བོད་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་བཟོ་ནུས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ནི་སུ་ལའང་མ་མཆིས་སོ།། གཞན་ཡང་བཀའ་གདམས་པ་ནི་དགོན་སྡེ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་གྲངས་འབོར་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཡིན་ནའང་ཇོ་བོ་རྗེ་དང་འབྲོམ་སྟོན་པ་ཡབ་སྲས་ནས་བརྒྱུད་པའི་གྲུབ་མཐའི་བཞེད་སྲོལ་གཙོ་བོར་ཉམས་བཞེས་མཛད་པ་ལས་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོབས་འབྱོར་གཅིག་སྡུད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་བྱུང་བར་སྙམ། དེ་བཞིན་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱང་གནས་བབ་དེར་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་ལས་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ད་དུང་ཆེར་སོན་མེད་པ་དང༌། བསམ་ཡས་བཙན་པོ་ཤཱཀྱ་མགོན་སོགས་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་མཆིས་མོད་ཀྱང༌། ཡུན་རིང་དུས་ཟིང་གི་ཀློང་འཁོར་དུ་འཁྱམས་སྟབས་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་ཙམ་ལས་དཔོན་པོའི་གོ་ས་ནོན་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འོག་ཏུ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་བའི་བདག་པོས་གླགས་དང་བསྟུན་ནས། ཚེ་རིང་གནམ་གྱི་ཤེ་མོང་ཅན་གྱི་ཆེན་པོ་ཧོར་དང་འབྲེལ་བ་བཟུང་བས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཐད་ནས་མཛད་འཕྲིན་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་སོ།། བོད་ལྕགས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༦༠ ལོར་ཧོར་རྒྱལ་པོས་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་དབུ་བླར་བཀུར་བ་དང་གཡང་ཊིའི་ཐམ་ག་དང༌། བོད་ཤིང་བྱི་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༦༤ ལོར་གོང་མ་སེ་ཆེན་ཧུ་པེ་ལིས་ཙོང་ཀྲི་ཡོན་ཞེས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལས་ཁུངས་བཙུགས་ཏེ་བོད་ཡོངས་ལ་བདག་སྐྱོང་བྱས། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་དབུས་གཙང་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་མཛད། དེའི་རྗེས་སུ་ས་སྐྱ་བས་ཧོར་གྱི་སྲིད་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ལ་ཁ་འཐོར་དུ་སོང་བའི་བོད་ཁུལ་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཤིང༌། ལོ་ངོ་ ༡༠༥ རིང་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས། ས་སྐྱ་པས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་དཔོན་ཆེན་དཔོན་རབས་ཉི་ཤུ་ནི། དང་པོ་ཤཱཀྱ་བཟང་པོ་དང༌། གཉིས་པ་ཀུན་དགའ་བཟང་པོ། གསུམ་པ་ཞང་བཙུན། བཞི་པ་ཕྱུག་པོ་བན་དཀར་བ། ལྔ་པ་བྱང་རིན། དྲུག་པ་ཀུན་གཞོན། བདུན་པ་གཞོན་དབང༌། བརྒྱད་པ་བྱང་རྡོར། དགུ་པ་ཨང་ལེན། བཅུ་པ་ལེགས་པ་དཔལ། བཅུ་གཅིག་པ་སེངྒེ་དཔལ། བཅུ་གཉིས་པ་འོད་ཟེར་སེངྒེ༌། བཅུ་གསུམ་པ་ཀུན་རིན། བཅུ་བཞི་པ་དོན་ཡོད་དཔལ། བཅོ་ལྔ་པ་ཡོན་བཙུན། བཅུ་དྲུག་པ་འོད་ཟེར་སེངྒེ༌། བཅུ་བདུན་པ་རྒྱལ་བ་བཟང་པོ། བཅོ་བརྒྱད་པ་དབང་ཕྱུག་དཔལ། བཅུ་དགུ་པ་ཡང་རྒྱལ་བ་བཟང་པོ། ཉི་ཤུ་པ་དབང་བརྩོན་བཅས་དཔོན་རབས་ཉི་ཤུས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༦༠ ལོ་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་གླང་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༤༩ ལོའི་བར་ལོ་དགུ་ཅུ་ཙམ་གྱི་རིང་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་ཞིང་མཐར་སྲིད་དབང་སྡེ་སྲིད་ཕག་མོ་གྲུ་པ་ཏཱ་སི་ཏུའི་ལག་ཏུ་ཤོར་ཚུལ་འཁོད་པ་ལྟར་རོ།
མི་རོ་རྩེ་སྒྲུང་
གསལ་བྱེད་སྒྱུ་མ་མཁན་སྤུན་བདུན་གྱི་སར་སྒྱུ་མ་སློབ་ཏུ་ཕྱིན། དེར་ལོ་གསུམ་འགྱངས་ཀྱང་ཁོ་ཚོར་གཡོག་ལས་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་བའི་མན་ངག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསླབས་པས་ནམ་ཞིག་ནུ་བོ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་རྒྱགས་བྲོ་བསྐྱལ་འོང་བའི་སྐབས་དང་བསྟུན་མཚན་མོར་སྒྱུ་མ་སྤུན་བདུན་གྱིས་སྒྱུ་སྦྱངས་སར་འཇབ་ཉན་བྱེད་དུ་ཕྱིན། དོན་གྲུབ་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་ཚུལ་ལ་ལྐོག་ལྟ་བྱས་པས་སྒྱུ་མའི་མན་ངག་ཤེས།
ཨ་ཧྥུའུ་རྒན་སི་ཐན་གྱིས་སྒྱུ་རྩལ།
ཨ་ཧྥུའུ་རྒན་སི་ཐན་གྱིས་སྒྱུ་རྩལ་ནི་ཨ་ཧྥུའུ་རྒན་སི་ཐན་གྱིས་གོམས་སྲོལ་གྱི་རིག་རྩལ་ལམ་སྒྱུ་རྩལ་ལོ།
ཕུར་པ་སྐྱབས།
སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ།
2007.1.29 ལ་“གྲགས་སྐར་གླུ་ཚོགས་གསར་པའི་རོགས་སྐྱོར་ཐེངས་དང་པོ་”ཞེས་པར་མཉམ་ཞུགས་ཀྱིས་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་ 11 ལ་“ཐེངས་དང་པོའི་རོགས་སྐྱོར་གླུ་ཚོགས་”ཞེས་མཉམ་ཞུགས་ཀྱིས་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་ཞིང་ཆེས་གྲགས་ཅན་གྱི་གྲགས་སྐར་ཞེས་པའི་བྱ་དགའ་ཐོབ།
2008 ལ་སི་ཁྲོན་ལུང་དགུའི་ས་ཡོམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་རྒྱ་སྒོར་འབུམ་གཅིག་ཞལ་འདེབས་ཕུལ་ཞིང་མ་ཟད་རང་གི་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོག་ནས་ཡུལ་དངོས་ལ་རོགས་རམ་བྱས།
མགར་སྟོང་བཙན་ཡུལ་སྲུང༌།
༢ གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྟོད་ཆ། དེབ་དཀར།
༡༡ གངས་ལྗོངས་གྲགས་ཅན་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས།
༡༢ མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ། པོད།༣པ། ༡༣ ལོ་རྒྱུས་བློ་གསར་འབབ་སྟེགས། ༡༤ བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ།
ཁྱད་ཡོན་སློབ་མ་ ༼ཐེ་ལན་བརྙན་འཕྲིན་འཁྲབ་ཚན་༽
ཟློས་གར་གྱི་བྱུང་རིམ་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་
པ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་མཐོ་འབྲིང་སློབ་མ་ཞིག་ཡིན།ད་ལྟ་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་སློབ་གྲྭ་དེར་རིམ་དབྱེའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡོད་པ་སྟེ།སློབ་མ་རྣམས་སློབ་སྦྱོང་གི་སྦྱངས་འབྲས་ལ་གཞིགས་ནས་གྲལ་རིམ་མི་འདྲ་བར་དབྱེ་ཡོད། པ་ཆེས་དམའ་རིམ་གྱི་འཛིན་གྲྭ་བརྒྱད་པར་བགོས་ཡོད་ཅིང་།སློབ་གྲྭའི་ནང་གི་ཐོབ་ཐང་ནི་ཐ་ཤལ་བ་དང་འདྲ་བར་རིམ་པ་མཐོ་རུ་འགྲོ་བའི་རེ་བ་མེད། འོན་ཀྱང་།པ་འཛིན་གྲྭ་ཁག་བགོས་ནས་རྒྱུགས་ལེན་སྐབས་སློབ་མ་མཐོ་རིམ་ལ་བར་སྟོང་ཡོད་པ་ཤེས་རྗེས།མཐར་ཁོ་རང་ཆེས་མཐོ་བའི་འཛིན་གྲྭ་རུ་རྒྱུགས་འཕྲོད་ནས་ཆེས་མཐོ་བའི་འཛིན་གྲྭ་རུ་ཞུགས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཉིན་དང་པོར་འཛིན་གྲྭའི་ནང་སློབ་ཁྲིད་བྱས་པ་ནས་བཟུང་།ཁོང་གིས་ཁྱད་ཡོན་ལྡན་པའི་སློབ་མའི་འཆར་གཞི་དེ་ཡ་མཚན་ཡིན་པ་མ་ཟད།ཁོང་གི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལྡན་པའི་སློབ་གྲོགས་དང་མཉམ་དུ་ཁོང་ཚོའི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་སྦས་སྐུང་བྱས་པའི་ཚད་བརྒལ་ནུས་པ་ཐོན་པ་དང་།ཁོང་ཚོའི་རང་གཤིས་དང་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་རང་བྱུང་ཁམས་ལས་བརྒལ་བ་དང་མིའི་རིགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལས་བརྒལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད། པ་དང་ཁོང་གི་སློབ་མས་ཁོང་ཚོའི་མི་མངོན་པའི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས་རྗེས།འཆར་གཞི་དེའི་རྒྱབ་ཀྱི་འཇིགས་སྐུལ་གསང་བ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་མ་ཟད།སློབ་མ་མི་རབས་དུ་མར་མནར་གཅོད་གཏོང་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱང་གཏོར་བ་རེད།
ཀརྨ་ཤག་
དཔལ་ལྷའི་དུས་ཆེན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
གཟི་
གཟི། གཟི་ནི་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་པའི་ཡུལ་དུ་ཐོན་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཤིག་ཡིན། ཕལ་ཆེར་ལོ་ངོ་བཞི་སྟོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཡོད། ཆེས་ཐོག་མའི་གཟི་རིན་པོ་ཆེ་འདི་གངས་རིས་བསྐོར་བ་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དུ་དར་ནས་རིམ་པར་བོད་ཀྱི་ལྗོངས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་གཟི་རིན་པོ་ཆེ་འདིར་སྤུས་ཀ་ཇེ་ལེགས་དང་དགོས་པ་ཇེ་ཆེ། མཛེས་ཆ་ཇེ་བཟང་། བཟོ་དབྱིབས་ཇེ་མང་། རི་མོ་ཇེ་ཡག་གི་རྣམ་པ་རུ་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྩིས་ཆེ་བ་རྙེད་དཀའ་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དངོས་མ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད། འགྱུར་རིམ་གཞན་ཞིག་ནི་དགོས་པ་ཉིད་ནས་མཚོན་པའི་གཟི་རིན་པོ་ཆེ་འདི་མཆོད་པའི་རྫས་ནས་གཡང་ནོར། རྒྱན་ཆ་བཅས་སོ། ། གཟི་ཞེས་པའི་མིང་། གཟི་ཞེས་པའི་མིང་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྡ་རྙིང་པའི་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་དོ། དོན་ནི་མཐོ་བ་དང་སྤ་དང་། སྟོབས་དང་སྤོབས་པ། རྒྱལ་བ་དང་བཙན་པ། བསོད་ནམས་དང་འབྱོར་བ་སོགས་གང་རུང་ལ་གོ་ཆོག དེ་མ་ཚད་པར་གཟི་ཞེ་ན་དཀར་ནག་ཅན་གྱི་རི་མོ་མིག་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་གོ་ཆོག་ཅིང་། དེས་ན་གཟི་རིན་པོ་ཆེ་དང་སྦྲེལ་བའི་མིང་དུ་མ་ཞིག་ཀྱང་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་རྟགས་སུ་གྱུར་ཡོད། དཔེར་ན། གཟི་བརྗིད། གཟི་མདངས། གཟི་དཔལ། གཟི་འོད་བཅས་སོ། རྗེས་སོར་བོད་སྐད་དུ་གཟི་ཡི་མིང་དུ་གཟི་ལྡན། གཟི་སྟོབས། གཟི་ཆེན་ཞེས་འབོད་ཡོད། དེ་མིན་ཞང་ཞུང་གི་ཕྱོགས་མཐར་གནས་པའི་མི་རིགས་ཁག་ནས་ཀྱང་སྐད་འདི་ལས་མ་ཡོལ་བ་གཟི་དང་སི། ཟི། ཉི་ཟི་བཅས་སོ། འདི་ལྟ་བུའི་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་ལོ་ངོ་བཞི་སྟོང་གི་གོང་རོལ་སྟོད་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དུ་ཐོག་མར་བྱུང་ཡོད། ཤིན་ཏུ་རིན་ཐང་གཞལ་བའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བརྒྱུད་ཀྱི་གཏེར་རྡོ་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ལ་བཀོད་པ་སྣ་ཚོགས་འགོད་དེ་བསྐྲུན་པ་བྱེད། འདི་ནི་གདོང་དམར་བོད་རིགས་ཀྱི་མེས་པོ་མེས་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བློ་རྩལ་དང་ལག་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོས་གནང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་ཐོག་མའི་གྲལ། མཆོང་གི་རྒྱུ་དང་ནུས་པ་ཕལ་ཆེར་མཐུན་པའི་གཟི་རྡོ་ནི་དཀོན་པ་དང་རྙེད་ཟོན་དཀའ་བ། བཟོ་དཀའ་བ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ལོ་ངོ་སྟོང་གི་ཡར་སྔོན་དུ་གང་རུང་ནས་འཐོབ་པར་དཀའ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག ཆེས་སྔ་མའི་སྐབས་སུ་གཟི་ཞིག་ལག་ཏུ་ལོན་ཏེ་མཛེས་རྒྱན་ནམ་སྲུང་རྫས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་བྱེད་ཐུབ་ན་མི་དེ་ཡི་བསོད་ནམས་དང་རིན་ཐང་ཆེ་བ་མཚོན་ཐུབ་ཅིང་། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཞང་ཞུང་མངའ་འོག་ཏུ་མ་བསྡུས་སྔོན་དུ་བོད་མིས་གཟི་གང་རུང་འདོགས་པའི་གོ་སྐབས་ཤིན་ཏུ་དཀོན། རིམ་པར་བོད་བཙན་པོས་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ནས་རིན་པོ་ཆེ་གཟི་ཡི་གཏེར་སྒོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་ནས་བོད་ཁམས་སུ་གཟི་ཡི་འགྱེད་ཀ་གནང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཤད་པ་འདི་ལྟ་བུ་རྗེས་སོར་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་དུ་བཙུད་དེ་ཨ་གྲགས་གཟི་རྫོང་ཞེས་སོ།
གཟི་ཆུ་མིག་དྲུག་པ
2011ལོར།      སྡེ་དགེ་ཉི་དགའ་ཡིས་གཡང་གཟི་ཆུ་མིག་དྲུག་པ་འདི་ཉོས།    དེ་དུས་གོང་ཚད་དམངས་སྒོར་ཁྲི་30་བྱིན་སྐད།      ཟླ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་རྫོགས་ཆེན་ཟླ་སྲས་ཀྱིས་དམངས་སྒོར་ཁྲི་80་བྱིན་ནས་སྡེ་དགེ་ཉི་དགའ་ལག་ནས་ཉོས།         ཉིན་དེར་རྫ་བ་དར་བློ་ཡིས་ཟླ་སྲས་ལག་ནས་དམངས་སྒོར་ཁྲི་130་བྱིན་ནས་ཉོས།     ཉིན་བཅུ་ཙམ་གྱི་རྗེས་ནས་རྫ་པ་དར་བློ་ལག་ནས་འཇོ་མདའ་བསོད་འཛིན་གྱིས་དམངས་སྒོར་ཁྲི་150་བྱིན་ནས་ཉོས།         ཟླ་གཅིག་གི་རྗེས་ནས་འཇོ་མདའ་བསོད་འཛིན་ལག་ནས་ཡུལ་ཤུལ་བརྟན་ཚེས་དམངས་སྒོར་ཁྲི་210་བྱིན་ནས་ཉོས།
2013་ལོར།    རྫོགས་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་ཟླ་བ་ལག་ནས་འཇོ་མདའ་པདྨ་དབང་འདུས་ལགས་ཀྱིས་དམངས་སྒོར་ཁྲི་3500་བྱིན་ནས་ཉོས།
གསུམ།
གཡང་གཟི་ཆུ་མིག་དྲུག་པ་ནི།    གཡང་གཟི་རྣམས་ལས་དམིགས་བསལ་གྱི་གཡང་གཟི་ཞིག་རེད།     དེ་ཅི་ལྟར་ཤེས་ཟེར་ན།      ཐོག་མར་གཡང་གཟི་ཆུ་མིག་དྲུག་པ་འདི་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དང་།    གཞན་གཡང་གཟི་འདི་ནི།     གཡང་གཟི་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཁྱད་ཆོས་མངའ་བ་དེའོ།།    གཤམ་དུ་ངས་གཡང་གཟི་ཆུ་མིག་དྲུག་པའི་ཁྱད་ཆོས་དེ་”རྒྱུ་མདོག་དབྱིབས་རྣམ་”བཅས་བཞིའི་སྟེང་ནས་བསྡོམས་ཚིག་ཅིག་འཇོག་འདོད་ཡོད།
ལར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ།    “གནའ་རྫས་ཉར་ཚགས་པ་”ཞེས་པ་དང་།    “ཁེ་ལས་པ་”བྱ་བའི་གོ་དོན་དེ་ལ།    རང་རེ་ལ་རྒྱུས་ཆེ་བའི་”མཁན་པོ་”དང་།    “དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་”ནང་བཞིན་གོ་དོན་ཁྱད་པར་བ་ཡོད་པ་དེ་ཤེས་མཁན་ཉུང་ཉུང་རེད།
ཤེས་རིག་དང་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་དར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་གང་ཡིན་ཡང་དེ་དག་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རིག་དངོས་ཀྱི་ཤུལ་བཞག་ཡོད།     ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རིག་གནས་ཡོད་པའི་མི་རིགས་དེ་ལ་ཉར་ཚགས་བྱེད་འོས་པའི་རིན་ཐང་ཅན་གྱི་གནའ་རྫས་དང་རིག་དངོས་ཡོད།         གནའ་རྫས་རིག་དངོས་ཡོད་ན་དེ་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་གྱི་”ཉར་ཚགས་པ་”གྲགས་ཅན་བྱུང་དང་འབྱུང་བ་ནི།        དཔལ་ཡོན་དར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་གནས་བབ་ཚང་མ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།
འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར་བསྡུས་པ་
རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ནི་བོད་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་མེ་བྱ༼༡༣༥༧༽ལོར་མདོ་སྨད་ཀྱི་སའི་ཆ་ཤར་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་༼དེང་སང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་སྐུ་འབུམ་དགོན་པ་ཆགས་ཡུལ་དེར་ཡིན་འདུག༽དུ་ཡབ་ད་ར་ཁ་ཆེ་ཀླུ་འབུམ་དགེ་དང་། ཡུམ་ཤིང་བཟའ་ཨ་ཆོས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་ཆོས་རྗེ་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཤིང་། མཚན་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོ་ཞེས་གསོལ།
(༢) དེ་རྗེས་ཚལ་པའི་སྨན་པ་མཁས་པ་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས་ཞེས་པའི་གམ་ནས《སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ》སོགས་ཐུགས་འཛིན་དང་ཕྱག་ལེན་སློབ་སྦྱོང་མཛད་ནས་རིང་མིན་ཉིད་དུ་གསོ་རིག་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པར་གྱུར།
མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་
དེ་ལ་མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་ནི་གངས་རིའི་ཞིང་འདིའི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང༌། དེ་ཡང་ཁོང་གིས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་མཛད་དུ་བཅུག་པ་དང་འབྲེལ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་མང་པོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་དུ་བཅུག་ཅིང༌། དེ་འབྲེལ་བོད་འབངས་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ལ་བླང་དོར་ལེགས་ཉེས་སྟོན་པའི་ཐབས་དམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་ལས་དང་ལམ་ལ་འཇུག་སྐུལ་གནང་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པར་གཟིགས་ཏེ། མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་དང༌། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤོང་ཏེ་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཀྱི་གོ་འཕང་བསྒྲུབ་པའི་ལས་ལམ་ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་འདི་ཀུན་གྱིས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་གཞིར་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་ཁྲིམས་སྲོལ་ཞིག་ཡིན།
ཀའུ་ཧིའི་རྒྱལ་ཁམས་
འདིའི་འགྲེལ་བཤད་གོང་གི་ཀའུལི་དཀར་པོ་ཞེས་པ་དེར་གཟིགས།
མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་
ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ཞེ་མཐོང་ཡོད་པ།
བཞི་པ། ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ཞེ་མཐོང་ཡོད་པ་ནི། ལུང་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མངའ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་གཞན་ལས་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བར་མཐོང་སྟེ་དམ་པ་དེ་དག་རང་གི་གོང་དུ་བཀུར་དགོས་པའི་དོན།
བུ་ལོན་དུས་སུ་འཇལ་ཞིང་བྲེ་སྲང་ལ་གཡོ་སྒྱུ་མེད་པ།
བཅུ་གཉིས། བུ་ལོན་དུས་སུ་འཇལ་ཞིང་བྲེ་སྲང་ལ་གཡོ་མེད་པ་ནི། གང་བྱུང་ཅལ་ཅོལ་གྱི་ངག་སྣ་ཚོགས་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོར་རྒྱུ་དངོས་བྲེ་སྲང་ལ་འཇལ་སྐབས་ལྐོག་བྱས་ངན་གཡོ་སོགས་བྱེད་མི་རུང་བའི་དོན།
ཐེག་པ་ཆེ་ཞིང་བློ་ཁོག་ཡངས་པ་བཅས་སོ། །
བཅུ་དྲུག ཐེག་པ་ཆེ་ཞིང་བློ་ཁོག་ཡངས་པ་ནི། ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་གཞག་ལ་འཇུག་པར་དཀའ་སྡུག་ཅི་བྱུང་ཡང༌། བློ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཁུར་ཐེག་པའི་བཟོད་སྒོམ་ཟབ་མོ་དགོས་པའི་དོན། འདི་དག་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སུ་རྒྱལ་འབངས་ཀྱི་ཚད་གཞི་འཛིན་བྱེད་དང་བོད་མི་སྤྱིའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་ཁོ་ནར་ངོས་འཛིན་གྱིན་ཡོད།
མོའུ་འགལ་བུ།
མོའུ་གལ་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སློབ་མ་གཙོ་བོ་ཞིག་རེད།
ཀལ་
ཁལ། (ཙ)
ཀི་བསྭ་ཧོ་གསུམ་
ཀི་སྒྲ་བསྭོ་སྒྲ་ཧོ་སྒྲ་གསུམ་ནི་གྲི་སོགས་འཕྱར་ནས་དཔའ་སྐད་སྒྲོག་སྟངས་ཤིག
མེ་ཏོག་ཧོང་ཀྲང་།
གསལ་བཤད།
མེ་ཏོག་ཧོང་ཀྲང་ནི་དྭ་བའི་ཚན་ལ་གཏོགས་ཤིང་ལོ་མང་སྐྱེ་བའི་ཞོར་སྐྱེས་རྟག་ལྗང་རྩྭ་རིགས་རྩི་ཤིང་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ནག་སྐད་དུ་མིང་གཞན་ཀྲུའུ་ཧོང་ཡང་ཟེར། མེ་ཏོག་དམར་སེར་རམ་དམར་པོ་ཡིན་ཞིང་། ལོ་གང་པོར་དུས་ཚིགས་རེ་ལ་ཐེངས་རེ་བཞད་ཅིང་འཆར་ཡུན་ཟླ་བ་༡ཙམ་ཡིན།
ཀིརྟི་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་དགེ་འདུན་རྒྱལ་མཚན་
རྗེཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་བསྟན་པ་ཕྱོགས་མཐར་སྤེལ་བའི་དར་ཆེན་བདུན་གྱི་ནང་ཚན་ཡོངས་གྲགས་སུ་རོང་པོ་ལྗགས་ནག་པ་ཟེར། མདོ་སྨད་བཞག་ཤོད་ཅེས་པའི་ས་ཆར་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་སྟག(༡༣༧༤)ལོར་ཡབ་ཀླུ་-འབུམ་དང་ཡུམ་ཨ་སྨན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་། བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་མཚན་ལ་ཆོས་འབུམ་ཞེས་ཟེར། དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དབུས་སུ་ཕེབས། ཞ་ལུར་བྱོན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཁྱུང་པོ་ལྷས་པའི་དྲུང་ནས་བོད་དུ་བཞུགས་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གསན། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དྲུང་དུ་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས་པའི་མཚན་ལ་དགེ་འདུན་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་གསོལ་བ་དང་། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་རྗེ་བླ་མ་ཉིད་ཀྱི་དྲུང་ནས་བཞེསཤིང་། མདོ་སྔགས་ཀྱི་ལུང་ཁྲིད་མན་ངག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གསན། ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ཐོག་མར་འཛུགསསྐབས་ཞབས་འདེགས་ཐུགས་ཟིན་ངེས་སྒྲུབ། ལྷོ་བྲགམཁན་ཆེན་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་དང་། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ལུང་བསྟན་ལྟར་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ལྕགས་ཡོས(༡༤༡༡)ལོར་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་བྱོན་ནས་དཔོན་སློབ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་དང་མཉམ་དུ་དགོན་པ་འཚོལ་བརཕེབས་ཏེ། ཐོག་མར་ཀ་ལ་རིའི་ངོས་སུ་སྒྲུབ་གནས་རི་ཁྲོད་ཕྱག་བཏབ་སྟེ་ལོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་དེར་བཞུགས། དེ་ནས་སྟག་ཚང་ལྷ་མོ་དགོན་པ་ཆགས་སའི་ས་གནས་དེར་ཕེབས་ནས་ལྷ་མོ་རི་ཁྲོད་ཕྱག་བཏབ་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་འཆད་ཉནགནང་བཞིན་པའི་མུ་ནས་འདུ་ཁང་ཆུང་ངུ་ཞིག་དངམགོན་ཁང་བཅས་བཞེངས། སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་འཆད་ཉནདང་། སྒྲུབ་པ་ཉམས་བཞེས་ཡ་མ་བྲལ་བའི་ངང་ནས་མཐར། དགུང་ལོ་དོན་བདུན་པ་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ལྕགས་རྟ(༡༤༥༠)ལོར་སྐུ་གཤེགས། 《སྟག་ཚང་ལྷ་མོ་ཀིརྟི་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས》གསར་རྩོམ་ནང་འདིའི་གསུང་རྩོམ་སྐོར། མདོ་སྔགས་སྨན་རྩིས། སུམ་རྟགས་དག་གསུམསྐོར་བཅས་ཁྱོན་པོད་བཅུ་ལྷག་ཡོད་ཚུལ་ཀིརྟི་དགོན་པའིདཔེ་མཛོད་ཁང་གི་དཀར་ཆག་ཤོག་དྲིལ་ནང་འཁོད་འདུག་ཅེས་གསལ། ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་པར་གོང་གསལ《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༧༡༤ནས༧༡༦བར་དང་། 《སྟག་ཚང་ལྷ་མོ་ཀིརྟི་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས》ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༥ནས༢༣བར་གསལ་ཞིང་། རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་ཀིརྟི་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པ་ལ་ཤོག་གྲངས༡༠༡ཡོད་ལགས།
ཆང་
ཆང་ནི་སྤྱིར་འབྲུ་རིགས་ནས་ལས་བཟོས་པའི་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་ནས་ཆང་ཞེས་བརྗོད། ཡིན་ཡང་ཆང་ཡིན་ཚད་ནས་ལས་བཟོས་པའི་ངེས་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གཏན་ནས་མེད། ནས་དང་གྲོ་མཉམ་བསྲེས་ནས་ཆང་བཟོ་མཁན་ཡང་ཡོད། ཆང་ནི་བོད་མིའི་འཚོ་བའི་ནང་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་བཟའ་ཆས་གཙོ་གྲས་ཤིག་རེད། དེ་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་ལ་བོད་རང་གི་ལག་རྩལ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།
འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་དང་པོ།
ཐེན་ཁི་གཡུལ་འཐབ་དང་འོབས་དོང་གཡུལ་འཐབ།
སྐམ་སའི་གཡུལ་འཐབ་ཀྱི་རྣམ་པ་གཙོ་བོ་ནི་ཐེན་ཁི་ཡིས་རྒོལ་བ་དང་འོབས་དོང་གིས་འགོག་པ་དེ་རེད། ༡༩༡༦ལོ་ནས་བཟུང་། དབྱིན་ཇིས་གསར་གཏོད་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཐེན་ཁི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གཡུལ་ངོར་རྒྱང་སྐྱོད་བྱས། ཐེན་ཁི་དམག་དཔུང་གི་རྒོལ་ཤུགས་དང་འགོག་ནུས་ཧ་ཅང་ཆེ་ནའང་། འཇར་མན་དང་ཐུར་ཁེའི་དམག་དཔུང་གིས་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱང་སྐྱོད་དམག་དཔུང་ལ་དཔའ་མཛངས་རྟུལ་ཕོད་ཀྱིས་འགོག་རྒོལ་བྱས། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གཡུལ་ས་རུ་ཧྥ་རན་སེའི་དམག་གིས་འོབས་དོང་ལ་བརྟེན་ནས་འཇར་མན་དམག་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱས།
རྒྱལ་ཁང་རྩེ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།
༈ རྒྱལ་ཁང་རྩེ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་སོགས་གང་ཡང་མ་མཇལ། ཕལ་ཆེར་རྒྱལ་ཁང་རྩེ་པས་སྐུ་འཕྲེང་མང་ཙམ་ཞིག་བྱང་ཕྱོགས་ཧོར་གྱི་ཆ་ལས་ཁལ་ཁ་གཡས་རུ་ཛ་སག་ཐུ་ཁང་གི་ཨས་མག་གི་བླ་མར་་་་་
ཟླ་༤ཚེས་༢༡ཉིན་
ཟླ་༤ཚེས་༢༡ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༡༡པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༥༤ཡོད།
ཀིརྟི་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྐྱིད་ཚལ་དགོན
ཆོས་འཁོར་ཡང་རྩེ་དགོན་ནས་མུ་མཐུད་སྤྱི་ལེ་བཅུ་གཅིག་ཙམ་སྣུམ་ནག་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སོང་ན་ཚ་རགས་ཞེས་པར་འབྱོར་ཞེང་དེ་ནས་བྱང་ངོས་སུ་སྤྱིར་བཏང་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལེ་གསུམ་ཙམ་སོང་ན་ཞབས་རིག་གྲོང་ཚོའི་སྟེང་དུ་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཞབས་རིག་ཅེས་པ་ནི་དགོན་དེའི་ཆགས་དབྱིབས་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་པང་ནང་དུ་ཆགས་པས་སྐྱིད་ཚལ་དང་། དེའི་འདབས་ཀྱི་གྲོང་ལ་ཞབས་རེག་ཅེས་སྒྲོལ་མའི་ཞབས་ལ་རེག་པས་ཞབས་རེག་ཅེས་པ་རིམ་བཞིན་ཞབས་རེག་ཅེས་པར་སྒྲ་འགྱུར། ཐོག་མར་ས་སྐྱའི་བླ་མ་པཎ་ཆེན་ལྷ་དབང་བློ་གྲོས་ས་སྐྱ་ནས་ཕེབས་ཏེ་གམ་པ་ལའི་རྩེ་ནས་་སྐབས་གནས་དེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་གཟིགས་ནས་དེར་དགོན་ཞིག་འདེབས་དགོས་ཐུགས་ལ་འཁྲུངས་ཏེ་དགོན་དེ་འདེབས་གནང་མཛད། དེ་རྗེས་པཎ་གྱི་སྐུ་སྐྱེ་རྒྱལ་བ་བློ་གྲོས་ཆོས་འཕགས་ལྷ་རྟོགས་གཞིས་ཀ་ཞེས་པར་འཁྲུངས་ཏེ་མཛད་པ་བསྐྱངས། དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཟིན་ཞེས་གསུངས། ས་སྐྱ་ངོར་ལུགས་ཕྱག་བཞེད་གནང་གི་ཡོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྙིང་ལུགས་བྱང་གཏེར་ཡང་ཟུང་འབྲེལ་གནང་ཡོད་འདུག སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་ཉེར་བཞིའི་ནང་རྟེན་གཙོ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཐུབ་དབང་ཐོག་སོ་གསུམ་ལྡན་གྱི་མཐའ་འཁོར་དུ་སྨན་འདམ་གྱི་ཉེ་སྲས་སྒོ་སྲུང་དང་བཅས་པ་དང་། རིན་ཆེན་ལས་བྲིས་པའི་འབུམ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ། བཀའ་འགྱུར་བྲིས་མ། ས་སྐྱ་བཀའ་འབུམ། རྙིང་མ་བརྒྱུད་འབུམ་ལ་སོགས་དང་། དབུ་རྩེ་ལྷ་ཁང་ནང་གདུང་རྟེན་མང་པོ། འདུ་ཁང་གི་རྒྱབ་ལམ་འབྲས་ལྷ་ཁང་ཀ་བ་བཞིའི་ནང་དུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་གདུང་རྟེན་དང་། ལི་མ་དང་གསེར་ཟངས་ཀྱི་བླ་བརྒྱུད་ཆ་ཚང་། གཞན་ཡང་གནས་བརྟན་ལྷ་ཁང་། མགོན་ཁང་ཤར་ནུབ་གཉིས་ལས་ཤར་མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་སོགས་དགེ་ལུགས་དང་། ནུབ་ས་ལུགས་ཀྱི་གུར་ཞལ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཤུལ་དུ་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བརྒྱད་ལྡན་ནང་རྟེན་གཙོ་ཐུབ་དབང་དང་། གཡས་སུ་སྤྱན་རས་གཟིགས། གཡོན་དུ་གུ་རུའི་སྐུ་བརྙན་སོགས་འཇིམ་སྐུ་ཐོག་སོ་གཅིག་ལྡན་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་། གཙོ་བོ་བྱང་གཏེར་ཕྱག་ལེན་གནང་གི་ཡོད། ཡང་དེ་ནས་བྱང་ཤར་གྱི་རི་ལྡེབས་སུ་གཏེར་སྟོན་པདྨ་གླིང་པས་ཕྱག་བཏབ་གནང་བའི་སྒོམ་ཆེན་ཞེས་པ་དང་། ཡང་རྐང་ཐང་མར་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་སོང་ན་འཁྲུལ་པོ་ཞེས་པར་བཙུན་མའི་དགོན་ཞིག་དང་། ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་སོང་ན་གཡའ་སྔོན་ཞེས་པར་བཙུན་མའི་དགོན་ཞིག་དང་། ཡང་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་སོང་ན་རི་སྣེ་ཞེས་པའི་གྲྭ་དགོན་སོགས་ཀྱི་རྗེས་ཤུལ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།།
ཕྱུག་རི།
ཕྱུག་རི་ཞེས་པ་ས་མིང་སྟེ། བོད་ཀྱི་རོང་ཆེན་སྡེ་རོང་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱ་བ་རོང་ཞེས་པའི་ཡུལ་གྱི་རི་ཁུག་ཅིག་རེད། ས་དེ་ནི་ལྷོ་ནུབ་བྱང་གི་ངོས་གསུམ་བྲག་རི་མཐོན་པོས་བསྐོར་ཡོད་ལ། ཤར་ངོས་ཕྱེ་བའི་དབེན་ས་ཡིན། དེ་རུ་རི་ཁྲོད་ཅིག་ཡོད་པར་ཕྱུག་རི་རི་ཁྲོད་ཟེར། ཆོས་པ་ཉམ་ཆུང་གི་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་བའི་ཁང་ཆུང་བཅུ་ལྷག་ཡོད། གནས་དེར་ཤིང་སྣ་མང་ཞིང་རྡོ་ཡང་འབེལ། ཤིང་རིགས་གཙོ་བོ་བེ་ཤིང་དང་ཐང་ཤིང་སྦྱར་པ་ཤུག་པ་ཡིན། ཕྱུག་རི་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡིན་ནམ་སྙམ།
ད་དུང་གཟིགས།
གོ་གོ་སྟེང་དགོན།་དགོན།
ཟླ་༤ཚེས་༢༤ཉིན་
ཟླ་༤ཚེས་༢༤ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༡༤པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༥༡ཡོད།
ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་
ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ(2001-2011)།
ཀིརྟི་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་དབངཕྱུག་
མདོ་སྨད་རེབ་གོང་གི་ཆུ་མ་ཞེས་པའི་ས་ཆར་ཀླུ་རྒྱལ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་དུ་ཡབ་ངག་དབང་རབ་བརྟན་དང་ཡུམ་སྙིང་མོ་ཐར་གྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་འབྲུག་(༡༧༧༣)ལོར་འཁྲུངས། 《སྟག་ཚང་ལྷ་མོ་ཀིརྟི་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས》གསར་རྩོམ་ནང་འདིའི་དགུང་རྙིང༡༧༥༧ལོ་སྟེརབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་གླང་ལོ་ཡིན་པར་བཤད་པནོར་བ་སྟེ། 9་གླང་དེ་ནས་རྩིས་པའི་ལོ་ཉེར་ལྔ་པ་ལྕགས་གླང(༡༧༨༡)ལོ་ཡིན་པས་དེ་ལོར་རྗེ་འདི་དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཟིན་དགོས། དེ་ལྟར་ན་དེ་ཡི་ཕྱི་ལོ་ཆུསྟག་ལོ་ནས་རྩིས་པའི་ལོ་བཅུ་པ་ལྕགས་ཕག(༡༧༩༡)ལོར་འཇམ་བཞད་བར་པ་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་དགོངས་པ་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་དགོངས་རྫོགས་ཀྱི་མཆོད་འབུལ་ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་གདན་དྲངས་ཐབས་མེདཔས་སོ། ། དགུང་ལོ་ལྔ་ལ་ཕེབས་པ་མེ་སྤྲེལ་ལོར་ངོསའཛིན་དང་བརྟག་དཔྱད་བཟང་པོ་བྱུང་བར་བརྟེན་ཀིརྟི་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་ཡང་སྤྲུལ་དུ་ཐག་བཅད་དེ་གདན་སར་བརྐད། མཛོད་དགེ་རི་ཁྲོད་དབང་སོ་མཁས་གྲུབ་བསྟན་འཛིན་དང་ཨང་སྨོན་སྤྲུལ་སྐུ་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་གསན་བསམ་མཛད། འཇམ་བཞད་བར་པ་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་དགོངས་པ་རྫོགས་པའི་མཆོད་འབུལ་གྱི་ཚོགས་དབུའི་གྲས་སུ་ཕེབས། དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་འབྲུག(༡༧༩༦)ལོར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས། གསུངརྩོམ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཚོད་འདུག་ཀྱང་དཔྱད་གཞི་མ་རྙེད། རྣམ་ཐར་ལོ་རྒྱུས་སྐོར《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས༧༡༩དང་། 《སྟག་ཚང་ལྷ་མོ་ཀིརྟི་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས》ཤོག་གྲངས༣༨ནས༣༩བར་གསལ།
ཀིརྟི་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་ཀུན་ངགའ་ཆོས་འཕགས་ཐུབ་བསྟན་ཉི་མ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན།
གཉེན་སྒྲིག
ཁྲི་སྲོང་ལ་བཙུན་མོ་ལྔ་ཡོད་པ་དང་སྐུ་དྲག་ཁྱིམ་ཚང་ནས་ཡིན་པ་རེད། :
རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད།
འདིའི་ལོ་རྒྱུས་སྔ་མ་དབང་ཕྱུག་འདུལ་ཆེད་མ་ཧེའི་ཞལ་དུ་སྤྲུལ་ནས་གསུངས་པ་ནི། གྲུབ་ཆེན་ཞི་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ན།། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཕྱི་མ་ནི། གྲུབ་ཆེན་དརྦན་གྱིས། ལྷོ་ཕྱོགས་ས་འོག་རིམ་པ་བདུན།། སྒོ་མེད་མུན་ཁང་བཅུ་དྲུག་ན།། ཞེས་སོགས་དང་མཐུན་པའི་བཤད་པ་ཡིན་ཀྱང་། གཞོན་ནུ་གདོང་དྲུག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ལྷ་མིན་རྒྱལ་བོ་རུ་ཏྲ་ཕམ་ཚུལ་སོགས་ལ་ཤེས་བྱེད་དཀའ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྙིང་མའི་མ་ཏྲཾརུ་ཏྲའི་དཔེ་བླངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་སོགས་རྒྱུད་དང་རྒྱ་གཞུང་ནས་ཟུར་ཅམ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྔ་མ་འགའ་ཞིག་མི་འཐད་ཚུལ་དང་། རང་ལུགས་དུས་འཁོར་ལྟར་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་དང་། དབང་ཕྱུག་འདུལ་ཆེད་ས་སྟེང་དུ་གསུངས་པ་དང་། གཤིན་རྗེ་འདུལ་ཆེད་ཐོད་པ་ལྕགས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གསུངས་པ་དང་། ལོངས་སྤྲུལ་གྱི་སངས་རྒྱས་གཞན་གྱིས་གནས་དུས་མཐའ་ཡས་པར་གསུངས་པའི་ཚུལ་སོགས་ཧ་ཅང་མང་བ་འདིར་མ་བྲིས་སོ།།
སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་དང་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོ་གཉིས་གང་ཟག་གཅིག་ཡིན་ནམ
[8]འོན་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཁག་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཕྱིས་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ཁག་ཏུ་འདི་གཉིས་གང་ཟག་གཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་དེ་དྲན་ནས་འདིའི་སྐོར་ལ་གླེང་སློང་ཞིག་བྱེད་འོས་སྙམ་མོད་དེ་མུར་ལུས་སོང་། ཉེ་ཆར་སླར་ཡང་རྐྱེན་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ལ་དོ་སྣང་གསར་པ་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན།
[10]གསུང་འབུམ། ཞོལ་པར་མ། ལ་ ༡༠༧ བ་ ༦
དུང་དཀར་གྱི་ལམ་བུ།
དུང་དཀར་གྱི་ལམ་བུའི་ངོ་སྤྲོད།
དུང་དཀར་གྱི་ལམ་བུ་ཞེས་པ་དེ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགོ་ཁྲིད་ཅིང་སློབ་ཆེན་སློབ་མས་གཙོ་བྱས་པའི་༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽འདི་གློག་ཀླད་ནང་བླུགས་པའི་འཆར་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་མིང་ཡིན།
དེར་བརྟེན། ད་ཐེངས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ཚོད་རིང་པོ་ཞིག་རིང་བསམ་བློ་བཏང་ནས། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་འདི་གློག་ཀླད་ནང་བླུགས་ནས། དྲྭ་རྒྱའི་སྟེང་འཇོག་ཐུབ་པའི་རེ་བ་རྒྱག་བཞིན་ཡོད་ལ། ལས་འགུལ་ཡང་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
རམས་ཚོས།
རམས་ཚོས་ནི་རླབས་ཀྱི་བར་ཐག་རྒྱ་ཁྱོན་ཕལ་ཆེར་མཚོ་ལི་༤༢༠-༤༥༠ཡི་ཚོན་མདོག་གཅིག་རེད།
ཟླ་༥ཚེས་༩ཉིན་
ཟླ་༥ཚེས་༩ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༢༩པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༣༦ཡོད།
ཀེན་ཤིན་ཨུའེ་སུ་གི
ཀེན་ཤིན་ཨུའེ་སུ་གི་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 上杉 謙信)ནི་སེན་གོའི་དུས་མཚམས་གི་ས་མུ་རའི།
དུང་ཕྱུར་
གྲངས་གནས་འཇལ་ཚད་ཅིག་སྟེ། ཁྲི་ཚོ་ཁྲི་ཐམ་པ། དཔེར་ན། དུང་ཕྱུར་1=100,000,000
ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་
ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་ Afghanistan 阿富汗 ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་ཁ་ཆེ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ། – Islamic Republic of Afghanistan
ཨན་གོ་ལ་
ཨན་གོ་ལ་ Angola 安哥拉 ཨན་གོ་ལ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Republic of Angola
གཞུང་མེད་ལམ་སྲོལ།
གཞུང་མེད་ལམ་སྲོལ་ངམ་སྲིད་གཞུང་མེད་པའི་རིང་ལུགས་ཞེས་པ་དེ་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་ཡིན། སྲིད་གཞུང་མེད་པའི་རིང་ལུགས་ནི་དུས་རབས་༡༩པའི་ནང་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་དེ་ནི་དབང་གྲགས་ཀྱི་ཁ་བལྟད་དུ་ལངས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཞིག་ དང་ལགས་ལེན་གཙོ་བོར་འཛིན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཡིན​། སྲིད་གཞུང་མེད་པའི་རིང་ལུགས་ནང་དབང་ཆས་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་པའི་རྩ་དོན་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་དེ་བས་རྩ་དོན་དེ་དག་གིས་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
འབྱུང་ཁུངས།
སི་ནོ་པེ་ཡིའི་དིའོ་ཇེ་ན་དང་མགོ་མཁྲེགས་གཞུང་ལུག་གི་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་གཞུང་མེད་རིང་ལུག་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། སྟོན་པ་ཡེ་ཤུ་ཡང་ཡི་ཤོའི་ཆོས་ལུག་གཞུང་མེད་རིང་ལུག་པ་ཐོག་མ་དེར་བརྩི་གི་ཡོད་པ་རེད། ཇོའོ་ཇེ་ལེ་ཆར་ཁྲེར་གྱིས་《གཞུང་མེད་རིང་ལུག་གི་གསར་གཏོད་པ་ཐོག་མ་སྟོན་པ་ཡི་ཤུ་ཡིན།》ཞེས་འབྲིས་ཡོད་པ་རེད།
སྐྱེས་དངོས་གནས་སྟངས་རིག་པའི་གཞུང་མེད་རིང་ལུགས།
སྐྱེས་དངོས་གནས་སྟངས་རིག་པ་གཞུང་མེད་ལམ་སྲོལ་ནི་དཔལ་འབྱོར་བཟོ་ལས་དང་རང་བྱུང་གི་བཤུ་གཤོག་ལ་ངོས་ལེན་བྱེད་གི་མེད་པ་རེད།
སྒྲུང་གཏམ༼གཙུག་གཡུ༽
ལེའུ་རེ་རེའི་བརྗོད་དོན་དང་མཚོན་ཐབས་མདོར་བསྡུས།
ཨ་ཅག་གསལ་སྒྲོན་དང་སྐུ་ངོ་མདའ་དཔོན་གྱི་ལྐོག་འབྲེལ་དང་། གཡོག་པོ་དཔལ་ལྡན་ཁ་ཉེས་ཁ་ཡོག་ཐེབས་ཏེ་ཕ་རྒན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་གཅར་རྡུང་གནང་བ། དཔལ་ལྡན་གྱིས་ཕ་རྒན་ཕུན་ཚོགས་ལ་བཅངས་པའི་བརྩེ་བ། ཁྱིམ་མཚེས་གྲོང་བའི་བུ་མོ་བདེ་སྐྱིད་དང་དཔལ་ལྡན་གྱི་བརྩེ་སེམས། སྐུ་ངོ་མདའ་དཔོན་དང་ཨ་ཅག་གསལ་སྒྲོན་གྱི་གཡོ་ཇུས་ཀྱིས་ཚོང་དཔོན་དགྲ་ལྷ་མགོ་སྐོར་བ་སོགས་སོ།།
ས་དབང་ཆེན་མོའི་གསོལ་སྟོན་ཐོག་ཨ་ཅག་གསལ་སྒྲོན་གྱིས་ལྷ་སྲས་དང་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་འཇིག་རྟེན་མཐུན་འཇུག་གི་ལམ་དུ་འཇུག་པར་རྩོམ་པ་སྐུ་ངོ་མདའ་དཔོན་གྱིས་མཐོང་བས་རང་གི་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུའི་སྔོན་གྱི་བྱས་ཉེས་དང་། ངན་སྤྱོད་དག་དྲན་ཏེ་གཉིད་མ་ཡོང་བ་དང་། རྨི་ལམ་འཁྲུགས་པ་སོགས་སོ།།
ལེའུ་བརྒྱད་པ། སེང་ཕྲུག་དང་ཁྱི་ཕྲུག་ཅེས་པ།
སྐུ་ངོ་མདའ་དཔོན་དང་ཨ་ཅག་གསལ་སྒྲོན་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས་དཔལ་ལྡན་ས་དབང་ཆེན་མོའི་གཙུག་གཡུ་རྐུ་བའི་རྐུན་མ་རུ་སྙོན་བཙུགས་ནས་བཙོན་དུ་བཅུག་པ། གྲོང་བའི་བུ་མོ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་སེམས་ཁྲལ་དང་མིག་ཆུ། དཔལ་ལྡན་གྱི་བློ་སྤོབས་སོགས་སོ།།
འདིས་ཁྲེལ་མེད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་མཚོན་པ་མང་།
ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌
དབྱིན་ཡིག་མིང་། Universal Declaration of Human Rights =ཐོག་མའི་ཟིན་བཀོད།= <<འགྲོ་བ་མིའི་ཡོངས་ཁྱབ་ཐོབ་ཐང་གི་གསལ་བསྒྲགས་>>ཀྱི་ཐོག་མའི་ཟིན་བཀོད་ཀྱི་ལས་ཀ་དེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༦ལོར་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་པའི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་འགན་བཞེས་པ་དང་། ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་དེ་མི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་མི་གཅིག་པའི་ལྷན་མི་༡༨ཀྱིས་གྲུབ་ཡོད། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཧྥུ་རན་ཁེ་ལིན་ རོ་སེ་ཝེལ་ཐིའི་(Franklin Roosevelt)ལྕམ་ཨེ་ལེ་ནོར་ རོ་སེ་ཝེལ་ཐི་(Eleanor Roosevelt)ལགས་ནི་དེ་གའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་རེད། རྒྱ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚན་ཉིད་རིག་པ་བ་དང་། འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ་ཀྲང་ཕེང་ཁྲུན་(张彭春)ལགས་ཀྱིས་དབུ་བཞུགས་ཟུར་པའི་འགན་བཞེས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེའི་གདན་ཞུ་ལྟར། ཁ་ན་ཊའི་ཧྥ་རིག་ཆེད་མཁས་པ་ཅོ་ཧན་ ཕེ་ཐེར་སི་ ཧུམ་ཧྥེ་རེ་(John Peters Humphrey)ལགས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཡིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཁང་གི་འགན་འཛིན་པ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་དེ་གའི་བསྒྲགས་ཡིག་ཀྱི་ཐོག་མའི་ཟིན་བཀོད་ཀྱི་ལས་ཀ་ལ་གཙོ་སྐྱོང་ཞུས། གཞན་ད་དུང་། ཟིན་བཀོད་ལས་ཀའི་ནང་བཞུགས་གནང་མཛད་པའི་མཁས་པ་ཁག་ནི། ལེ་པ་ནོན་ཡི་ལྷ་རིག་རིག་པ་བ་དང་། ཚན་ཉིད་རིག་པ་བ། སློབ་གསོ་བ། ཕྱི་འབྲེལ་བ་བཞི་ལྕོགས་ཀྱི་མ་རི་ཁེ་(查尔斯·哈比卜·马利克)ལགས་དང་། ཧྥ་རན་སིའི་ཧྥ་རིག་རིག་པ་བ་དང་། ཁྲིམས་དཔོན་ག་ཤིང་(瑞纳·塞缪尔·卡辛)ལགས་བཅས་རེད། མ་ཟད། ག་ཤིང་གིས་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཟིན་བཀོད་ནང་། ད་ལྟའི་བསྒྲགས་ཡིག་གི་སྤྱི་ཁོག་དེ་ཆགས་པ་རེད། བསྒྲགས་ཡིག་དེ་ནི་མི་སྤྱོད་རྣལ་མ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། དེ་ལ་ཁྲིམས་ཐོག་གི་ནུས་པ་མེད་པས། རྗེས་སོར་ཀྱི་<<དཔལ་འབྱོར་དང་། སྤྱི་ཚོགས། རིག་གནས་ཐོབ་ཐང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཆིངས་>>དང་། <<ཆབ་འབངས་མི་སེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང་། ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཆིངས་>>ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་གའི་བསྒྲགས་ཡིག་གི་དོན་ཚན་ཁག་ལ་ཁྲིམས་ཐོག་གི་གོ་ཐང་སྦྱིན་པར་རེད།འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་དང་། དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་དོན་གཅོད་ཁང་། ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་གསུམ་པས་གྲོས་འཆམ་འོས་འཕེན་གོང་དུ། ཁོངས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ཞུ་དག་དང་ལེགས་བཅོས་ཐད་ལ་བསམ་འཆར་མང་པོ་སྟོན་ཡོད་རེད།
འཐུས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོས་མཉམ་སྦྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དང་མཉམ་མཐུན་གྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་། གཞི་རྩའི་རང་དབང་ལ་སྤྱི་ཡོངས་ནས་མོས་བཀུར་དང་བརྩི་འཇོག་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་པའི་ལས་དོན་དེ་དག་ཁོང་ཚོ་རང་ཉིད་ནས་ལག་ལེན་ལེགས་པར་བསྟར་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད།
གནས་ལུགས་འདི་ལྟར་ལ་སོང་ད་ཆ་ཚོགས་ཆེན་ནས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུར། མི་མང་ཐམས་ཅད་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་འདི་དག་ཀུན་གྱི་མིག་དཔེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་མཐའ་དོན་སྙིང་པོ་ནི་སྐྱེ་བོ་རེ་རེ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་རེ་རེ་ནས་གསལ་བསྒྲགས་འདི་དོན་ཡིད་ལ་བརྟན་པོར་རྒྱུན་དུ་བཟུང་སྟེ་མྱོང་འཁྲིད་དང་། སློབ་སྟོན་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་ཐང་དང་། རང་དབང་འདི་དག་ལ་བརྩི་བཀུར་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཏུ་དེའི་གནས་ཚད་གོང་མཐོར་གཏོང་བ་དང་། དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པ་དང་། ཤེས་རྟོགས་དང་བརྩི་བཀུར་དངོས་སུ་འབྱུང་ཐབས་སུ་འཐུས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མི་མང་ཚོ་དང་། ཁོང་ཚོའི་ཁྲིམས་དབང་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་མངའ་ཁུལ་གྱི་མི་མང་བཅས་ཚང་མས་འདི་དོན་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།
སུ་ཡིན་རུང་ཚེ་གཡོག་དང་། བྲན་གཡོག་ཏུ་བཀོལ་བ་དང་། ཚེ་གཡོག་དང་བྲན་གཡོག་ཉོ་ཚོང་བཅས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ལག་ལེན་མི་ཆོག་པའི་བཀག་བསྡོམས་བྱས་ཡོད།
སུ་ཡིན་ཡང་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་འཛིན་བཟུང་དང་། དོ་དམ། ཡང་ན་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་མནར་གཅོད་མྱོང་དུ་བཅུག་མི་ཆོག
དོན་ཚན་བཅོ་ལྔ་པ།
༣ ལས་དོན་བྱེད་པོ་ཚང་མར་འགྲོ་བ་མིའི་ཆེ་མཐོངས་ཀྱི་དངོས་དོན་དང་འཚམས་པར་རང་ཉིད་དང་། རང་གི་ནང་མིར་འོས་ཤིང་འདོད་མཐུན་གྱི་གླ་ཕོགས་འགན་ལེན་ཡོང་བའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་དང་། གལ་ཏེ་དགོས་ངེས་བྱུང་ན་སྤྱི་ཚོགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དོན་གནད་གཞན་དག་ཐོག་ནས་ཀྱང་འཚོ་སྣོན་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།
༢ ཨ་མ་དང་། བུ་ཕྲུག་གི་གནས་སྟངས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ལྟ་རྟོག་དང་། རོགས་རམ་དགོས་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ཅིང་། ཆང་ས་བརྒྱབ་ནས་སམ། དེ་མིན་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་ལས་བཙས་པ་གང་ལྟར་ཡང་བུ་ཕྲུག་ཡོངས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་འདྲ་མཚུངས་དགོས་པའི་ཐོབ་དབང་ཡོད།
=ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།= =དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།= =ད་དུང་གཟིགས།=
སྤྱན་རས་གཟིགས།
（བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བའི་སྲས་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་ཞིག་）སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་ངོ་བོ་ཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་རྗེའི་རང་གཟུགས་ཡིན་པ་། རྣམ་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་རོལ་བ་སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་ཞལ་གཅིག་དང་།  ཕྱག་བཞི་ལྡན་།  སྤྱི་བོར་རིགས་ལྡན་བདག་པོ་རྒྱལ་བ་འོད་དཔག་མེད་པའི་དབུས་བརྒྱན་པ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་《སྒྲུབ་ཐབས་རིན་འབྱུང་བརྒྱ་རྩ་》དང་།  《སྒྲུབ་ཐབས་རྒྱ་མཚོའི་》ནང་དུ་གསལ་།།།
མཛོ།
མཛོ་ནི་འབྲི་དང་གླང་གི་ཁྲག་རྒྱུད་འདྲེས་ནས་བྱུང་བ་ཡིན། མཛོ་ནི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གོ་ཤིང་ཕོ་ལ་མཛོ་ཕོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་མཛོ་ཕོ་ནི་ཞིང་ལས་ས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སར་དཔྱིད་དུས་སུ་རྨོན་པ་བརྒྱབ་བྱེད་དང་མོ་ལ་མཛོ་མོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་མཛོ་མོ་ནི་ས་མ་འབྲོག་འམ་འབྲོག་པའི་ས་ཆར་འོ་མ་མཁོ་སྤྲོད་དང་རྨོན་མཛོ་ཡང་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།
ཧའོ་ཁུ་རའེ།
༡ཧའོ་ཁུ་རའེ། = ༡/༡༠༠༠ ༠༠༠སྟོང་ཁུ་རའེ།(kCi) = ༡/༡༠༠༠ ཁུ་རའེ།(Ci)
རྗེ་འཇམ་དབྱངས་ཉི་མ་རྒྱ་མཚོ།
ཡིག་ཆ།: བཀྲིས་སྒོ་མང་ཡིག་ཆ།
རང་དགོན་དུ་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་གི་མཛད་པ།
❀ སྤྱི་ལོ༢༠༠༢ལོའི་ཧོར་ཟླ་དང་བོའི་ཚེས་བཅུ་དགུའི་ཉིན་ནས་གྲྭ་མང་ཡོངས་ལ་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་མའི་སྟ་གོན་དང་བཅས་པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་ཉི་མའི་གསུང་གི་རྗེས་ཆོག་སྟེང་ནས་སྒྲུབ་ཐབས་རིན་འབྱུང་གནང་བའི་དབུ་བཟུང་ནས་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་གསུམ་ཉིན་སྒྲུབ་ཐབས་རིན་འབྱུང་གནང་ཟིན་ལ་ཟླ་དེའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་གསུང་གི་སྒྲུབ་ཐབས་རིན་འབྱུང་གི་ལུང་ཡང་གནང་ཟིན། ཚེས་ཉེར་གཉིས་ཉིན་གསང་འདུས་ཀྱི་དབང་ཡང་གནང་།
ཧེར་ཚི།
༡ཧེར་ཚི། = ༡/༡༠༠༠སྟོང་ཧེར་ཚི།(kHz)
དུང་དཀར་གྱི་ལམ་བུ་
དུང་དཀར་གྱི་ལམ་བུའི་ངོ་སྤྲོད།
དུང་དཀར་གྱི་ལམ་བུ་ཞེས་པ་དེ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་པའི་སློབ་ཆེན་སློབ་མས་གཅོ་བྱས་པའི་༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽འདི་གློག་ཀླད་ནང་བླུགས་པའི་འཆར་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་མིང་རེད།
དུང་དཀར་གྱི་ལམ་བུའི་དྲ་ཚིགས་ཁག
དུང་དཀར་གྱི་ལམ་བུ།
༢༠༡༡ ། ༩ ། ༡
༄༅།། ས་ག་ཟླ་བ།
བདག་ཅག་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གནས་སུ་འགོད་པའི་ཆེད་མཛད་པ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་བཞེང་ཤིང་། དེའི་ནང་ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར་།༡ དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་འཕོ་བའི་མཛད་པ།༢ ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་བཞུགས་པའི་མཛད་པ།༣ སྐུ་བལྟམས་པའི་མཛད་པ།༤ གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་མཛད་པའི་མཛད་པ།༥ བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་རོལ་བའི་མཛད་པ།༦ རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཛད་པ།༧ ལོ་དྲུག་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་མཛད་པ།༨ བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་གཤིགས་པའི་མཛད་པ།༩ བདུད་བསྟུལ་བའི་མཛད་པ།༡༠ སངས་རྒྱས་པའི་མཛད་པ། ༡༡ ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་མཛད་པ།༡༢ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཛད་པ་བཅས་༼ཞིབ་ཕྲ་མདོ་མཛངས་བླུན་སོགས་ལ་གཟིགས་གལ་ཆེ་བས་འདིར་བཀོད་ཐབས་ངལ་བ་བྱེད་རིན་མ་མཐོང་། དེ་ཡང་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་བཞེས་པའི་ནང་ཚན་།༣ སྐུ་བལྟམས་པའི་མཛད་པ་དང་།༦ རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཛད་པ།༡༠ སངས་རྒྱས་པའི་མཛད་པ།༡༢ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཛད་པ་བཅས་བཞི་ནི་ས་ག་ཟླ་བའི་ནང་འཁེལ་བ་ཡིན་པས་ཟླ་བ་འདིར་དམིགས་བསལ་རང་ཅག་ནང་པ་ཡོངས་ཀྱི་ཆེས་ཁྱེད་དུ་འཕགས་པའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དེ་རྣམ་དཀར་དགེ་སྦྱོར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞུ་སྲོལ་ཡོད་པ་བཅས།
དབྱི་སི་ལམ་ཆོས་ལུགས།
ད་དུང་གཟིགས།
ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས།
ཕག་གྲུའི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས།
ཕག་གྲུའི་སྡེ་སྲིད་དང་པོ། ཏཱའི་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན།  1349-1365
རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་སྟག་སྤྱི་ལོ་༡༣༠༢ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་གསུམ་པ་ནས་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་སློབ་འགོ་ཚུགས།   དགུང་ལོ་བདུན་པར་སྤྱན་སྔ་ཚེས་བཞི་པའི་མདུན་ནས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཞུས།  དགུང་ལོ་དགུ་པར་མཁན་ཆེན་ཚུལ་དར་པའི་དྲུང་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང༌།  དགུང་ལོ་བཅུ་བཞི་པར་ས་སྐྱ་ལ་བྱོན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད།  དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པ་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་ཁྱི་སྤྱི་ལོ་༡༣༢༢ལོའི་ཟླ་བ་དགུ་པའི་ཚེས་བཅུ་བཞིའི་ཉིན་སྣེ ་གདོང་རྩིས་བླངས་ཏེ་ཕག་གྲུའི་ཁྲི་དཔོན་མཛད། དགུང་ལོ་ཞེ་བརྒྱད་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་གླང་སྤྱི་ལོ་༡༣༤༩ལོར་བོད་ཁམས་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་ཐུབ་པའི་སྟོབས་འབྱོར་དང་དམག་དབང་ཐོབ། དོན་དངོས་ཐོག་བོད་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར།   དགུང་ལོ་ང་གསུམ་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་རྟ་སྤྱི་ལོ༡༣༥༤ལོར་བོད་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་དངོས་སུ་བྱེད་ཐུབ་པར་བྱུང༌།  དགུང་ལོ་རེ་བཞི་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ་༡༣༦༥ལོར་བསྙུན་བབ་ལྕི་སྟབས་ཤཱཀྱ་རྒྱལ་མཚན་ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བཀོད།  རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ལྕགས་ཕག་སྤྱི་ལོ་༡༣༧༡ལོར་དགུང་ལོ་བདུན་ཅུའི་ཐོག་སྐུ་གཤེགས།
ཀླུ་སྦྱིན་དགེ་བཤིས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར། སྟོད་ཆ། མཇུག་རྩོམ། བེ་རི་འཇིགས་མེད།
དད་གསུམ་རྦ་རླབས་འཕྱུར་བའི་ཆུ་གཏེར། དཔལ་འབྱོར་མཐུན་རྐྱེན་ཐད་ངའི་ཤག་རོགས་དམ་ཚིག་གཅིག་པའི་སྤུན་གྲོགས་ཨ་རི་གནས་སྡོད་ངག་དབང་བསོད་ནམས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་གནང་སྟེ། ཕྱི་རྒྱལ་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་དགེ་ཕྲུག་དང་དད་ལྡན་རྣམ་པས་དང་བ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་རུག་བྱས་པ་གཤམ་གསལ། མཚན། 				ཨ་སྒོར། དར་རྒྱས། 				$ 100/ ཚེ་དབང་ལྷ་རྒྱལ།			 $100 བཀྲ་རྡོར།				$50 $ 50/ བློ་ཕྲུག[དགུ་འཁོར་གྲོང་] 	$50 ཚེ་རིང་ཉི་མ།[ལྕོག] 			$100 བློ་དགའ་བཀྲ་ཤིས། 			$100 ཉི་མ་རྡོ་རྗེ།			 $100 བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེ། 			$50 ཚེ་རིང་ཉི་མ།(གདོང་ཐོག་) 		$10 ངག་དབང་བསོད་ནམས། 		$100/ རབ་དགའ།			 $100 བྱམས་པ་དབང་འདུས། 		$100 གོང་གསལ་ཨ་སྒོར་བསྡོམས།	 	$1060 སླར་ཡང་ངག་དབང་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཧིན་སྒོར་༢༥༠༠༠ དགེ་བཤེས་བསྟན་དགའ་ལགས་ཀྱིས་ཧིན་སྒོར། ༢༠༠༠
གསར་བརྗེའི་བགྲོ་གླེང་ཆེན་པོ།
གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད།* རྔ་བ་ཚེ་སྐྱིད་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཁ་ཤས་ལ་ངོས་ལེན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བསམ་འཆར་ཁ་ཤས་ལ་ངོ་རྒོལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ངོས་ལེན་ཞུ་འོས་པ། ༼ང་རང་བུད་མེད་ཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། གྲྭ་པ་དེ་ཚོས་འདིར་མཆན་བུ་བཏབས་ན། མོས་མཐུན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག གང་ཡིན་ཟེར་ན། གྲྭ་པ་གྲྭ་པར་སྡོད་གནས་ཤིག་དང་བཤད་སྟངས་ཤིག་ཡོད་རྒྱུ་རེད་བསམ་གི༽ ཚིག་འདི་ལ་ངོས་ལེན་བརྒྱ་ཆ་ལྔ་ཅུ་ཡོད། ངོ་རྒོལ་ཞུ་འོས་པ་ནི། ༼རྔམ་སྟུག་པའི་བག་ཆགས་དང་གུ་དོག་པའི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ཀྱི་དབང་གིས། འབྲི་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག འདི་ནི། ང་རང་བུད་མེད་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། སྙིང་སྟོབས་དང་ཆོད་སེམས་ཀྱིས་མ་འདང་བ་ཡིན་རྒྱུ་རེད་ལ། ཁོར་ཡུག་དང་བག་ཆགས་ངན་པ་དེའི་དབང་ཤུགས་ཀྱིས་ཡིན་སྲིད་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད།༽འདི་རེད། ཚིག་འདིའི་ཡང་དམར་སྲུང་དམག་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་ཡོང་གི་འདུག བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ནི་ཁྱོད་རང་གི་བཀག་རྡོ་རེད། དེ་མ་གཏོགས་ཁྱེད་རང་སླེབས་ས་ཞིག་ཏུ་སླེབས་རྒྱུ་འེ་རེད། ཁྱོད་རང་གིས་ཡི་གེ་འབྲི་མི་ཐུབ་པ་ནི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ཀྱིས་བཏགས་པ་འེ་རེད། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་གོང་དུ་གྲྭ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་འདིའི་སྐོར་ལ་ཡི་གེ་འབྲི་བ་འགོག་དོན་གང་ཡིན། གུ་ཡངས་དགོས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་འགོག་དོན་ཅི་ཡིན། དེ་ནི་ནང་འགལ་མ་རེད་དམ། ད་དུང་འཁོར་ཡུག་དང་བག་ཆགས་ངན་པ་ཟེར་བ་དེ་ཅི་རེད། ཁྱོད་རང་ལ་བོད་ཀྱི་འཁོར་ཡུག་དང་། བོད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཚང་མ་ངན་པ་ཡིན་ན། རྙིང་བཞི་རྩ་གཏོར་གྱི་དམར་སྲུང་དམག་གི་ཁུངས་སུ་སྡོད་དང་དེ་འོས་མཚམས་ཡོད་པ་རེད། ག་དུས་ཡིན་ན་ཡང་རང་གི་མི་རིགས་ལ་དམའ་འབེབས་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་ལ་དམའ་འབེབས། མི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ་དམའ་འབེབས། མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་དམའ་འབེབས་བྱེད་པ་འདིའི་རིགས་ལ་ངོ་རྒོལ་ཡོད།