cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་
སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་དེ་ལས་ཞང་ཞུང་གི་ཐོག་མའི་ཡིག་གཟུགས་བྱུང་བའི་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་འདུག་པ་འདི་ནི་དུས་ཕྱིས་ཀྱི་བོན་པོ་ཚོས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་གང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཁོང་གིས་བོན་བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་གཙོ་བོ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དུ་གྲགས་པ་དེ་སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་དུ་ཡོད་པར་བཤད་སྲོལ་ཡོད་པ་དེའི་ལུགས་སུ་བྱས་ཏེ་སྐབས་འདིར་ཡང་སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་དེ་ཞང་ཞུང་ཡིག་རྒན་གྱི་ཁུངས་སུ་བཤད་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། གཞན་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགའ་ཡང་མེད། ཆོས་ཀྱི་ལུགས་སུ་ལེགས་སྦྱར་ལ༼ལྷའི་སྐད༽ཅེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་པ་དེའི་ཤན་ཞུགས་ནས། འདིར་དག་པ་ལྷའི་ཡི་གེ་ཞེས་ཆེ་བརྗོད་པ་བཅས་ཏེ་བཤད་ཡོད་པའང་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ། གང་ལྟར་ཡང་བཤད་ཚུལ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རིག་པ་དང་འགའ་བ་ཞིག་ཏེ། སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་ཏུ་གྲགས་པའི་ཡིག་གཟུགས་འདི་ནི་དེང་དུས་རྒྱ་གར་དུ༼ ཨུདྡྷུ༽ཞེས་བྱ་བར་ཨ་རབ་དང་པར་སིག་གི་ཡུལ་སོགས་ཁ་ཆེའི་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་ཡིག་གཟུགས་འདི་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་ལ་དབྱངས་གསལ་གྱི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ངུ་ཞིག་ལས་སུམ་ཅུའི་གྲངས་མེད་ཅིང་། ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་རྒན་ལ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ལུས་ལྟ་བུ་སུམ་ཅུ་དང་དབྱངས་རྟགས་རྒྱན་ཆ་ལྟ་བུ་བཞི་རུ་གྲངས་ངེས་པ་དང་། སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་ཏུ་དབྱངས་དང་འདོགས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ཡི་གེའི་རང་ལུས་ཡིན་པ་ལས། སྟེང་འོག་ཏུ་སྦྱོར་སྲོལ་མེད་ལ་ཞང་ཞུང་ཡིག་རྒན་གྱི་དབྱངས་དང་འདོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལུས་ཀྱི་མཛེས་རྒྱན་བཞིན་སྟེང་འོག་གང་འོས་སུ་སྦྱོར་དགོས་པ་དང་། སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་དེ་གཡས་ངོས་ནས་གཡོན་ངོས་སུ་འབྲི་དགོས་པ་དང་ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་རྒན་ནི་ཡིག་རིགས་གཞན་དག་ལྟར་གཡོན་ངོས་ནས་གཡས་ངོས་སུ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་། སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཡིག་མགོ་འབྲི་བའི་སྲོལ་མེད་ལ། ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་རྒན་དུ་ཤོག་ལྡེབ་རེ་བཞིན་ཡིག་མགོ་འབྲི་དགོས་པ་དང་། སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་ལ་ཚིག་ཕན་ཚུན་མཚམས་གཅོད་པ་ཙམ་ལས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚེག་འབྲི་སྲོལ་མེད་ལ། ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་རྒན་དུ་ཚིག་ཕན་ཚུན་མཚམས་གཅོད་པའི་ཆེད་ཚེག་ཡོད་པ་སོགས་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་ངེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལ་ཆ་རྒྱུས་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་བློ་གསར་བ་ཞིག་གིས་བལྟས་ནའང་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ་པ་ཡོད། དཔེར་ན་བོད་སྐད་དུ༼ཞིང་བཟང་མི་ཡི་ནོར་བུ་ཡིན། ༽ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྒྲུབ་དེ། ཞང་ཞུང་གི་སྐད་དང་ཡིག་རྒན་གྱི་འབྲི་ཚུགས་སུ
ཨུ་རུམ་ཆི་གྲོང་ཁྱེར།
ཨུ་རུམ་ཆི་(ཡུལ་གོར་སྐད།: ئۈرۈمچى)གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཤིན་ཅང་གི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་རེད།
ཁུང་ཙི།
མི་ཚེ།
ཁུང་ཙིའི་མཚན་ལ་ཆིའུ་དང་མཚན་གཞན་ལ་ཀྲུང་ཉི་ཞུ་ཞིང་ལུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་ཡིན​། སྐུ་ན་གཞོན་དུས་དཔོན་ཆུང་ཙམ་མཛད་མྱོང་། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུར་བུད་པའི་གཞུག་ཏུ་ད་གཟོད་ལུའུ་རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་སི་ཁུའུ་ཞེས་པའི་ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་གོ་ས་ཐོབ་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བ་གཞན་དང་མི་མཐུན་པས་ཅང་མ་འགོར་པར་ལུའུ་རྒྱལ་ཁབ་དང་བྲལ། སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཁམས་ཡོངས་སུ་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་ཅིང་ཉམས་པར་གྱུར་ཏེ་རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོ་གནམ་སྲས་གོང་མ་ལས་སྟོབས་ཀྱིས་དྲེགས་ཤིང་ཏ་ཧྥུ་(དཔོན་གནས་ཤིག)རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོ་ལས་མངའ་ཐང་རྒྱས་པ་བྱུང་བའི་ཁར། བློན་པོ་དང་རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོས་རྒྱུན་པར་གྱེན་ལོག་བྱས་ནས་གནམ་སྲས་གོང་མའི་དབང་ཆ་སྤྱོད་པ་བྱུང་། གནས་ཚུལ་དེ་དག་བསྒྱུར་བའི་ཆེད་དུ། ཁུང་ཙི་རྒྱལ་ཕྲན་ཀུན་ཏུ་འགྲིམས་པ་གནང་ནས་ཀྲོའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གུས་སྲོལ་སྤེལ་ཀྱང་ཕམ་ཁ་ཡང་ཡང་བཞེས་དགོས་བྱུང་། ཁོང་ཉིད་ཕྱིར་ལུའུ་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་ཕེབས་རྗེས། སློབ་བུ་བསྡུས་ནས་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་བརྒྱུད་དེ་མུ་མཐུད་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཕུགས་བསམ་ཁྱབ་སྤེལ་མཛད་པས་རླབས་ཆེ་བའི་བསམ་བློ་པ་དང་སློབ་གསོ་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
ཁ་བའི་རྡུལ་བརྩེགས་
ཁ་བའི་རྡུལ་བརྩེགས།
གངས་རིའི་མིང་གི་མངོན་བརྗོད།
གཟའ་པ་སངས།
གཟའ་པ་སངས་ནི་གཟའ་འཁོར་གྱི་རེ་གཟའ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་གཟའ་ཕུར་བུ་ཡི་རྗེས་དང་གཟའ་སྤེན་པ་ཡི་སྔོན་དུ་རེད།.
རོང་བོ་བླ་མ་ཆོས་པ་རིན་པོ་ཆེ་
རོང་བོ་བླ་མ་གྲུབ་ཆེན་ཆོས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་རོང་ཆེན་མདོ་སྡེ་འབུམ་གྱི་རྒྱུད་རོང་བོ་མཁར་འབུམ་རྒྱལ་ལ་འབྱུང་འགྱུར་མངོན་པར་མཁྱེན་པ་ཞིག་གིས་སྲས་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བ་གསུམ་འཁྲུངས་པར་ལུང་བསྟན་པ་ལས་རྗེ་འདི་གཉིས་པའི་ཚུལ་དུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་ལྕགས་སྤྲུལ་སྤྱི་ལོ༡༥༨༡ལ་ཡབ་དེ་དང་ཡུམ་གླིང་རྒྱ་བཟའ་མཁར་མོ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས།ཆུང་དུས་ནས་ཡིག་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྲི་ཀློག བྲིས་འབུར་གྱི་བཟོ་རྩལ། གཞུང་ཆེན་མོ་ཐུགས་འཛིན།ཉམས་ལེན་སོགས་གཞན་གྱིས་མཚོན་ནུས་མིན་པ་ཞིག་ཡིན། དགུང་ལོ་བཅུ་བཞིའི་སྟེང་འདུལ་འཛིན་ཆེན་མོ་ཆོས་རྗེ་བསམ་འགྲུབ་རིན་ཆེན་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་།དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་བར་ཅོ་ནེ་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས།པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་དང་།པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ།གོང་ས་ལྔ་བ་ཆེན་པོ།སྟག་ལུང་འབྲུག་པ་ཆོས་རྗེ།ཁྲི་ཆེན་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དབང་ལུང་མན་ངག་ཁྲིད་ཀྱི་བླ་མ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དང་རྗེས་གནང་།བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་སོགས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ལེགས་པར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་ཁྲིད་མན་ངག་རྒྱས་བཤད་སོགས་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཐུགས་ཀྱི་བང་མཛོད་དུ་བསྐྱིལ།དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིའི་སྟེང་དབུས་སུ་བྱོན་ནས་རྭ་སྟོད་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཏེ་མདོ་ཕྱོགས་ལ་སྦྱངས།དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ཏེ་རྒྱུད་སྡེའི་གཞུང་ལ་སྦྱངས།དབུས་གཙང་ལ་ལན་གཉིས་པ་ཕེབས་སྐབས་ཀྱང་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྒོ་མང་བོར་ཞུགས་ཏེ་སྦྱང་བ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་གནང་།ཕྱིར་ཕེབས་ནས་ཀྱང་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་དང་བསྟན་འཛིན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་སྔར་སྦྱང་པའི་བསྡུས་སྦྱོར་ནས་བཟུང་སྟེ་དཔལ་ལྡན་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་བར་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ཞིབ་ཅིང་དཔྱད་པའི་སྒོས་དོགས་མེད་དུ་མཁྱེན་པར་མཛད།
གཟའ་སྤེན་པ།
གཟའ་སྤེན་པ་ནི་གཟའ་འཁོར་གྱི་རེ་གཟའ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་གཟའ་པ་སངས་ཡི་རྗེས་དང་གཟའ་ཉི་མའི་སྔོན་དུ་རེད།
ཁ་བཏགས་
ཁ་བཏགས།
གསུམ། ཁ་བཏགས་ཀྱི་མིང་།
རྒྱུན་པར་ཁ་བཏགས་གཏོང་སྐབས་ཞིང་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཉིས་ལྟེབ་བྱ་ཞིང་གཏོང་ཡུལ་ལ་ལྟེབ་ཁ་འཁོར་བ་དང་། རང་ལ་ལྟེབ་ཁུགས་འཁོར་བར་བྱས་ནས་འབུལ་དགོས། དེ་ནི་གཙོ་བོའི་མཚོན་དོན་དེ་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བས། ཁ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་དང་བསོད་ནམས། ཕྱྭ་གཡང་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་བཅས་ལེགས་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཁ་བཏགས་ཀྱི་ལྟེབ་ཁུགས་སུ་བཞག་སྟེ་གཏོང་ཡུལ་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ནས་འབུལ་བ་དང་། དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་ནང་དུ་གསེར་དངུལ་བླུགས་སྟེ་སྣོད་ཀྱི་ཁ་འབུལ་ཡུལ་ལ་ཕྱོགས་ནས་ཕུལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། གུས་པ་མཚོན་དགོས་རིགས་ལ་ལུས་ཅུང་མདུན་དུ་གུག་པ་དང་། ལག་ཟུང་གིས་ཁ་བཏགས་མཐོ་སར་འདེགས་དགོས།
ཨོ་བྷ་མ་
གྲངས་ཉུང་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་གནད་དོན།
ཆབ་སྲིད་ནི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་འགྲན་སྡུར་ཞིག་ཡིན་ལ། དམངས་གཙོའི་སྒྲིག་གཞིའི་འཆར་འགོད་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན། འོན་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་རེ་རེ་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་ལྟ་ཚུལ་མེད་ཅིང་། བརྡ་འཕྲིན་གསར་པ་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་མོས་མེད། འགྲན་ཟླས་བཏོན་པའི་བསམ་འཆར་གནས་ལུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ངོས་ལེན་མི་བྱེད། ཚན་རིག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་རིག་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཞིགས་མི་བྱེད་ན། རྩོད་གླེང་དེ་ཡི་ཁྲོད་དུ་ཉན་མཁན་མེད་པར་འགྱུར་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་ཐུན་མོང་གི་ལྟ་ཚུལ་དང་མཐུན་ཐབས་འབྱུང་མི་སྲིད།
བཀའ་དྲིན་ཞུ་ཚིག
མེ་ཤིལ་ལགས། འདས་ཟིན་པའི་ལོ་ངོ་ཉེར་ལྔའི་རིང་། ཁྱོད་ནི་བདག་གི་ཆུང་མ་དང་བྱིས་པའི་མ་ཡུམ་ཡིན་པས་མི་ཚད། བདག་གི་གྲོགས་ཆེས་བཟང་ཤོས་དེའང་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་ལེན་བྱས་པ་མིན་པའི་འགན་འཁྲི་དང་དུ་བླངས། འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་དང་སྙིང་སྟོབས། རྩེད་མཚར་བཅས་ཀྱིས་ཐོབ་ཐང་འདི་ལ་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ཐམ་བཞག་ཡོད།
༼ཨོ་བྷ་མ་རང་གི་བུ་མོའི་ཕྱོགས་སུ་འཁོར་ནས།༽ བུ་མོ་ཁྱེད་གཉིས་བློ་རིག་བཀྲ་ཞིང་མཛེས་སྡུག་ལྡན། ཆེས་གཙོ་བོ་ནི་ཁྱེད་གཉིས་ལ་བྱམས་བརྩེ་ལྡན་ཞིང་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ། འདས་ཟིན་པའི་ལོ་ངོ་འགའི་རིང་ལ། ཁྱེད་གཉིས་འོད་འདུའི་གློག་ཞུས་ངལ་བར་མ་བྱས། ངའི་མི་ཚེའི་ཁྲོད་དུ། ང་རང་ཁྱེད་གཉིས་ཀྱི་ཨ་ཕར་གྱུར་བར་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་ཡོད།
འདྲེ་ཚེར་མ།
འདྲེ་ཚེར་མ་ནི་ཤིང་ཏོག་རིགས་གཅིག་རེད།
ཁ་མང་བྱུར་གྱི་སྣ་འདྲེན་
ཁ་མང་བྱུར་གྱི་སྣ་འདྲེན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་
མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ Federation ཡིན་ན་འདྲ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་confederation ཡིན་ན་འདྲ། ཚང་མ་ཐུན་མོང་གི་ཁེ་ཕན་ལ་དམིགས་ནས་བཙུགས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཆབ་སྲིད་ཚན་རིག་སྦྱངས་མ་མྱོང་མཁན་ཞིག་གིས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་རྒྱུ་ལས་སླ་པོ་མེད་པས། འདིར་བདག་གིས་དེའི་སྐོར་ལ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བཤད་ཆོག
མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བམ་མནའ་མཐུན་ལམ་ལུགས་༼Federal system༽འདིའི་ཁྱད་ཆོས་ནི།
༣༽ འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་པ།
བྲག་དཀར་སྤྲེལ་རྫོང་གི་གནས་ཡིག
སྨན་བླ་བདེ་གཤེགས་བརྒྱད་ཀྱི་སྒྲུབ་གནས་ནི།མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས་ཁང་གི་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུང་བའི་བྲག་གཡུ་མདོག་ཆགས་པའི་སར་ཡོད་ལ།སྒྲུབ་ཕུག་བརྒྱད་ཀྱི་མདུན་ཕྱོགས་ནས་བེེཌྰུརྱའི་ལྷུང་བཟེད་ནང་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྨན་སྣ་གང་བ།མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱ་རིམ་པ་བདུན་གྱིས་བཏབ་པ་ལ།དེར་མཇལ་བ་ན་ནད་དང་མུ་གེ་ལས་གྲོལ་ཐུབ་ཟེར།སྟེང་གི་བྲག་ངོས་ལ་སྨན་བླ་བདེ་གཤེགས་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བྱོན་གསལ་བོར་བཞུགས་པས་དེའི་མདུན་དུ་གཏེར་སྦས་ཤིང་མཆོད་མེ་སོགས་ཕུལ་ན་བཞི་བརྒྱ་ནད་ལས་ཐར་བར་བཤད།དེར་ཕུག་སྒོ་ཤར་ལྷོ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་དྲག་པོ་ཕུར་བ་ཕུར་སྲུང་བཅུ་དྲུག་བཅས་བཞུགས།གོང་གི་གཡོན་ལོགས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་དང་རྟ་བབས་སྒོ་ཁང་ཀ་བ་བཅས་ནང་དུ་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་སྒོ་སྲུང་དང་བཅས་བཞུགས།ཕུག་པ་དེའི་སྟོད་དུ་འདོད་འཇོ་བ་ཡི་ནུ་མ་ལས་དུས་ཀུན་ཏུ་འོ་མའི་རྒྱུན་བཟང་འབབ་པས་ཀུན་གྱིས་རྟེན་སྐལ་དུ་ལེན་པའི་ཕྱག་སྲོལ་ཡོད།
༦ཡང་རྫོང་འདུ་མོའི་གནས།
སེར་མོ་བའི་རྒྱལ་ཁམས་འཇིག་པ་
ལུང་ཤར་གྱི་རྐྱེན་ངན།
=ས་བཅད་༧=
སྟོད་ཆའི་མཇུག་བསྡོམས། རྭ་སྒྲེང་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་དུས་སྐབས།
=སྨད་ཆ། རྒྱལ་ཚབ་སྟག་བྲག་དང་རྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པའི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་སྐབས།(༡༩༤༡–༡༩༥༡)= =ས་བཅད་༡༡=
ཨ་རིས་བསྐྱར་དུ་བོད་ལ་འཇུག་པའི་སྲིད་ཇུས་ལ་དཔྱད་བསྡུར་བྱས་པ།
=ས་བཅད་༡༧=
དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་གྲོས་མོལ་གནང་བའི་མི་དམངས་ཚོགས་འདུ་ལྷ་ས་རུ་སྐོང་འཚོགས་བྱས་པ།
=ཟུར་བཀོད་༤ བོད་ཀྱི་དཔོན་གནས་གཙོ་བོ་དང་། དམིགས་གསལ་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་མིང་གི་མཆན་འགྲེལ།=
ཁ་རྩོད་འཁྲུག་འཛིངས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
དཔའ་རིས་
མིང་ཐོགས་ཚུལ
དེ་ཡང་དཔའ་རིས་ཞེས་པའི་མིང་གི་ཐོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། གནའ་མིའི་བཤད་རྒྱུན་ལ། ཕྱོགས་འདིའི་བོད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཐོག་མ།ཨ་ཕྱུག་དང་། དཔའ་ཕྱུག།ཅེས་པའི་བོད་མི་སྤུན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ཕུ་བོ་ཨ་ཕྱུག་གིས་བཟུང་བའི་ས་ཆ་ལ་ཨ་རིག་དང་། ནུ་བོ་དཔའ་ཕྱུག་གིས་བཟུང་བའི་ས་ཆ་ལ་དཔའ་རིས་ཐོགས་སོ་ཞེས་བཤད་ཚུལ་གཅིག་དང་། ཡང་ཕྱོགསའདིའི་རི་རྣམས་མཐོ་ཞིང་གཟར་ལ། འཇིགས་རྔམ་ཆེ་ཞིང་། དཔའ་བོས་ཁྲབ་རྨོག་འཁོར་གསུམ་གོན་ནས་དགྲ་ལ་ཆས་པ་ལྟར་སྣང་བས། དཔའ་རིར་ཐོགས་སོ་ཞེས་བཤད་ཚུལ་གཅིག་དང་ཡང་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སོགས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ། དབུང་གཙང་སོགས་ནས་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྱི་ས་མཚམས་སྲུང་བའི་དམག་སྡེ་མངགས་གཏོང་བྱས་པ་དེ་དག་རྒྱུན་སྡོད་བྱས་པ་ལས་མཆེད་པས། དཔའ་བརྟུལ་དམག་གི་རྒྱུད་པ་ཡིན་པས་ན། དཔའ་རྒྱུད་དམ་དཔའ་བོའི་སྡེའམ། པོའི་རིས་སུ་གཏོགས་ཏེ་དཔའ་རིས་ཞེས་སུ་ཐོགས་སོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ།
ཁང་ཆེན་དམར་པོའི་རྨི་ལམ།
ཁང་ཆེན་དམར་པོའི་རྨི་ལམ་(རྒྱ་སྐད།:红楼梦)ནི་ཀྲུང་གོའི་རིག་གནས་ཀྱི་དེབ་གཙོ་གྲས་ཆེན་པོ་བཞིའི་ནང་གི་གཅིག་རེད།
༡༩༡༢ལོ།
༡༩༡༢ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཁ་ཟས་བསྙེམས་པ་
ཁ་ཟས་བསྙེམས་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཕུག་མོ་ཆེ་དགོན་པ།
ཕུག་མོ་ཆེ་དགོན་པ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༨ ལོར་ཉང་རིགས་བླ་མ་ངག་དབང་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་ཕྱག་བཏབ་པའི་གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན། དགོན་པ་འདི་ཤར་ཁུམ་བུ་རྫོང་གི་མངའ་འོག་འོ་མའི་མཚོའི་གྲོང་སྡེ་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་ས་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཕུག་མོ་ཆེ་དགོན་པ་ཞེས་གྲགས་ཀྱང་། དགོན་པ་འདིའི་མིང་དངོས་ནི་ཀརྨ་ཆོས་གླིང་ཡིན། འདིའི་སྐོར་གྱི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་སེར་དགོན་བླ་མ་སངས་རྒྱས་བསྟན་འཛིན་མཆོག་གིས་མཛད་པའི་ཤར་པའི་ཆོས་འབྱུང་ནང་གསལ་ཡོད།
ཁ་ཟས་སྤྱོད་ཚུལ་ཉེར་གཅིག་
ཉེས་བྱས་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་ལ་གཟིགས།
ཁ་ཟས་བསོད་པ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་ར་འུ་སུ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་ཟས་རག་པ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མྱི་ཟུར་
འཛམ་གླིང་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་དང་པོ་མྱི་ཟུར་ཡུལ་གྱི་མཐོང་ཐོས་
ཟླ11པའི་ཚེས2ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར་ལས་མཚམས་གྲོལ་རྗེས་ང་ཚོ་གསར་འགོད་པ་རྒྱལ་ཐང་གྲོང་ཁྱེར་རམ་ཤམྦྷ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལུའོ་ཅི་ཤང་མྱི་ཟུར་གྲོང་སྡེར་བསྐྱོད་པའི་ལམ་ལ་ཆས་ཤིང་། ལམ་ཕྱེད་ལ་ཐོན་དུས་ས་ཡང་རུབ་འགོ་བརྩམས། གསར་འགོད་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་རྒན་པདྨ་ཚེ་རིང་ལགས་ནི་མ་གཞི་ནས་མྱི་ཟུར་བ་ཡིན་པས་ལམ་ལ་ཆ་རྒྱུས་ལྡན་ཞིང་། ཉེ་འཁོར་གྲོང་ཚོའི་ཆགས་རིམ་ལོ་རྒྱུས་དང་རི་ཆུའི་མིང་ཐོགས་ཚུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་སོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་བྱང་ཆ་ལྡན་པས་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རེ་རེ་ལ་ཉན་བཞིན་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ལྷག་གི་འགྲུལ་བཞུད་བྱས་པ་ན་དགོང་མོའི་དུས་ཚོད་དགུའི་སྟེང་ང་ཚོ་མྱི་ཟུར་སྡེ་བར་བསླེབས། སེམས་ཀྱི་ཉི་ཟླ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་མྱི་ཟུར་བར་གྱི་ལམ་དེ་འདྲའི་བདེ་མོ་མིན་པར་ཀྱག་ཀྱོག་ཆེ་ནའང་ལམ་བར་དུ་གདོད་མའི་ནགས་ཚལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་དང་། རྫ་ཆུ་སྔོན་མོ་ལྷང་ལྷུང་དུ་རྒྱུ་བ། མཚམས་རེར་མིང་མི་ཐོགས་པའི་བྱིའུ་རེ་འགས་སྐད་སྙན་མོ་སྒྲོག་ཡོང་བ་ཡང་ཐོས་ཐུབ་པས་སེམས་ལ་སྨྲ་མི་ཤེས་པའི་དགའ་སྣང་ཞིག་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་སྟེར་བར་བྱེད། ལུའོ་ཅི་ཤང་ནས་མྱི་ཟུར་གྲོང་ཚོའི་བར་དུ་ཆེ་ཆུང་མི་གཅིག་པའི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཞེངས་ཡོད་ལ། ཕར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྫ་རི་དང་ཆུ་ཕྲན་གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་དང་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དུ་མ་བཞེངས་ནས་ཡག་ཐོག་ལ་ཡག་བསྣན་འདུག ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་ནས་ལུས་ལ་བོད་ལྭ་གྱོན་པའི་གྲོང་མི་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་བྱེད་པ་མཐོང་ཐུབ་ཅིང་། གྲལ་དག་པའི་བོད་ཁང་གི་རྩེ་ལ་གནའ་བོའི་དར་ལྕོག་བཙུགས་ནས་ལྷབ་ལྷུབ་ཏུ་བསྐྱོད་བཞིན་འདུག་པས་སྡེ་འདི་ནི་བོད་རང་གི་རིག་གནས་ཀྱི་རྫོང་མཐུག་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་ཡིན་པ་ཚོར་ཐུབ།
བྷ་ལི་གླིང་ཕྲན་
ནོ་ཟ་ལམ་བྷོ་གཱན་ Nusa Lembongan
ཁ་རག་སྐོར་གསུམ་
༡སྦ་སྒོམ་པ་ཆེན་པོ་ནས་བརྒྱུད་པའི་སེམས་ཕྱོགས། ༢ཇོ་བོ་རྗེ་ནས་བརྒྱུད་པའི་ལམ་རིམ་གྱི་གདམས་པ། ༣དེ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་དུ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྦྱོང་ཞེས་པ་སྟེ་དོན་དུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་ཀྱི་བརྒྱུད་པའི་ཆུ་བོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྦྱོང་ཞེས་མཚན་གསོལ་ཏེ་སློབ་མ་སྐྱོང་བའི་ཁ་རག་སྒོམ་ཆུང་དབང་ཕྱུག་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཁྲིད་སྲོལ༌ཞིག་ཡིན།
གཙང་འགྲམ་ལྷ་ཁང་
དེ་ཡང་། གཙང་འགྲམ་ལྷ་ཁང་ངམ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ནི་སྲིན་མོའི་དཔྱི་གཡས་པ་གནོན་བྱེད་དུ་བཞེངས་པར་འདོད་པ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་རུང་། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་གྱི་དུས་སྨད་དུ་ནེའུ་པཎྡི་ཏ་གྲགས་པ་སྨོན་ལམ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་ཞེས་པར“རྐང་པ་གཡོན་པ་གནོན་པའི་ཕྱིར། གཙང་འབྲང་གི་<འགྲམ་གྱི་>གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས།”(བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་ལྔ་ཞེས་པའི་ནང་བཏུས། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོར། ཤོག་ངོས་17) ཞེས་གཙང་འགྲམ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ནི་སྲིན་མོའི་རྐང་པ་གཡོན་པ་གནོན་ཕྱིར་བཞེངས་པར་འདོད་ཀྱང་དེ་ནི་ཧ་ལམ་འཁྲུལ་ནོར་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ཐག་ཆོད།
སྲིད་པའི་འཁོར་ལོའི་བྱུང་ཚུལ་
གསུམ་པ། སྲིད་པའི་འཁོར་ལོའི་མཚོན་དོན།
ཆོས་ལུགས་་གཤིབ་བསྡུ་རིག་པ།
ཆོས་ལུགས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་དུས་རིམ་གྱིས་རིག་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།  རིག་པ་འདིའི་ཤིང་རྟ་སྲོལ་འབྱེད་པ་ནི་འཇར་མན་གྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་པའི་མཁས་དབང་མཱ་ཁེ་སུ་མུའུ་ལེའུ་ཟེར་བ་དེ་རེད།   ཁོང་གི་དགོངས་པ་ལྟར་ན།  ཆོས་ལུགས་ཞིབ་འཇུག་ནི་ངེས་པར་གཤིབ་བསྡུར་གྱི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པ་དང་།   གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་པའི་ཡང་སྙིང་ནི་གྲུབ་མཐའ་དང་ཆོས་ཕྱོགས་སོ་སོ་དམིགས་སུ་བགར་ནས་ཕྱོགས་རེས་བཟོ་བ་མ་ཡིན་པར།   གཞན་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ལ་དོན་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཞིགས་གཏོང་བ་དང་།  ཀུན་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་དག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཆོས་ལུགས་སྤྱིའི་ཆོས་ཉིད་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པའི་རིག་ལམ་ལ་ཟེར།
ཏེ་ལོ།
ཏེ་ལོ་(ཚན་རིག་གི་མིང་།: Mephitis mephitis)ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་
starboy
སྔ་འགྱུར་མཐོ་སློབ་མདོ་སྔགས་རིག་པའི་འབྱུང་གནས་གླིང་།
མཐོ་སློབ་འདིའི་ལོ་འཁོར་མོ་གཅིག་གི་མཛད་རིམ།
བོད་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ ལ་ལས་བྱེད་འཕོ་ལེན།
མཐོ་སློབ་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་ཚིགས།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ལོར་༧གོང་ས་མཆོག་དང་། ༧སྐྱབས་རྗེ་གྲུབ་དབང་པད་ནོར་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པ་རྣམས་ལ་ཕྱག་ཁྱེར་ཐེངས་བཞི་པ་སྩལ།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ལོར་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པ་རྣམས་ལ་མཁན་པོའི་ཕྱག་ཁྱེར་ཐེངས་གཉིས་པ་གནང་།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ལོར་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པ་རྣམས་ལ་མཁན་པོའི་ཕྱག་ཁྱེར་ཐེངས་གསུམ་པ་གནང་།
བདེ་གཤེགས་མཆོད་རྟེན་ཆ་བརྒྱད་
ཡོངས་གྲགས་ལ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། པད་སྤུངས་མཆོད་རྟེན། བྱང་ཆུབ་མཆོད་རྟེན། སྒོ་མང་མཆོད་རྟེན། ཆོ་འཕྲུལ་མཆོད་རྟེན། ལྷ་བབས་མཆོད་རྟེན། དབྱེན་ཟླུམ་མཆོད་རྟེན། རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན། མྱང་འདས་མཆོད་རྟེན་བཅས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་ཆེན་བརྒྱད་མཛད་པའི་གནས་སུ་བཞེངས་པ་སྟེ། གཤམ་ནས་རེ་རེ་བཞིན་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གླེང་ན། བོད་དུ་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ནི། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་རྒྱ་གར་དུ་མཛད་པ་གཙོ་བོར་བསྟན་པའི་གནས་ཆེན་བརྒྱད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་བོད་ལུགས་སུ་བཞེངས་པ་སྟེ།
པད་སྤུངས་མཆོད་རྟེན
པད་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་ནི་སྟོན་པ་སེར་སྐྱར་སྐུ་བལྟམས་མ་ཐག་ཕྱོགས་བཞིར་གོམ་པ་བདུན་རེ་སྤོས་པ་ན་མེ་ཏོག་པད་མ་བདུན་རེ་སྐྱེས་པ་དེའི་རྗེས་དྲིན་གྱི་ཆེད་དུ་གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་ལུམ་བིའི་ཚལ་དུ་ཡབ་ཟས་གཙང་སོགས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་པད་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་ཟེར། མཚན་གཞན་བཀྲ་ཤེས་འབྱུང་པའི་མཆོད་རྟེན་སྟེ་ཟླུམ་པོ་པདྨའི་འདབ་མ་ཅན་གྱི་བང་རིམ་བཞིའམ་བདུན་དུ་བརྩེགས་པའོ། 一【聚莲塔】 纪念佛陀在蓝毗尼降生时行走七步，地生莲花的殊胜经过.
རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས།
རང་རང་སོ་སོའི་རིགས་རུས་དེའི་ནང་གི་རྒན་རབས་དང་། རིགས་རུས་གཞན་དག་གི་མི་རྒན་རྒན་རབས་བགྲེས་སྲོང་གྲས།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
མཐུ་བ་སྔགས་ཁང་ཨོ་རྒྱན་མཁའ་སྤྱོད་གླིང་།
མཐུ་བ་སྔགས་ཁང་ཨོ་རྒྱན་མཁའ་སྤྱོད་གླིང་། མཐུ་བ་སྔགས་ཁང་ཨོ་རྒྱན་མཁའ་སྤྱོད་གླིང་། རེབ་གོང་ཀོའུ་སྡེས་བན་སྔགས་རྡོ་རྗེ་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ནས་བཞེངས་པ་དང་རྗེས་སུ་སྡེ་འདིིའི་དད་ལྡན་པས་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་གདན་དྲངས་ནས་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་སུམ་ཐོག་མ་གྱན་༣༩ཅན་ཞིག་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྨན་སྐུ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མའི་འབག་སྐུ་སོགས་བཞེངས།༡༩༥༨ལོའིསྔོན་ལ་སྔགས་པ༦༣ཡོད། ༡༩༨༩ལོའི་ཟླ་བ་༡༢པར་ཆོས་སྒོ་ཕྱེས་ཏེ་སྔ་མའི་སྔགས་ཁང་ལ་ཞིག་གསོ་དང་ནང་རྟེན་ཞིག་བཞེངས།༡༩༩༠ལོར་སྔགས་ཁང་ལ་ར་བ་བསྐོར་བ་དང་བྱང་ཆུབ་མཆོད་རྟེན་ཞིག་བཞེངས།ལྔ་བའི་རྟ་མགྲིན་གསང་སྒྲུབ་དང་།ལྔ་བའི་ཚེས་བཅུ་ལ་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ། བཅུ་གཅིག་པའི་གདུགས་དཀར་བཟློག་ཆེན། ཨོ་རྒྱན་སྟོང་མཆོད།ད་ལྟ་སྔགས་པ་༤༠ལྷག་ཡོད།
མཐུ་བ་ཚང་སྡེ་བ
དགོན་སྡེ་འཛུགས་སྐྲུན
རེབ་གོང་ཀོའུ་སྡེས་བན་སྔགས་རྡོ་རྗེ་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ནས་བཞེངས་པ་དང་རྗེས་སུ་སྡེ་འདིིའི་དད་ལྡན་པས་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་གདན་དྲངས་ནས་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་སུམ་ཐོག་མ་གྱན་༣༩ཅན་ཞིག་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྨན་སྐུ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མའི་འབག་སྐུ་སོགས་བཞེངས།༡༩༥༨ལོའིསྔོན་ལ་སྔགས་པ༦༣ཡོད། ༡༩༨༩ལོའི་ཟླ་བ་༡༢པར་ཆོས་སྒོ་ཕྱེས་ཏེ་སྔ་མའི་སྔགས་ཁང་ལ་ཞིག་གསོ་དང་ནང་རྟེན་ཞིག་བཞེངས།༡༩༩༠ལོར་སྔགས་ཁང་ལ་ར་བ་བསྐོར་བ་དང་བྱང་ཆུབ་མཆོད་རྟེན་ཞིག་བཞེངས།ལྔ་བའི་རྟ་མགྲིན་གསང་སྒྲུབ་དང་།ལྔ་བའི་ཚེས་བཅུ་ལ་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ། བཅུ་གཅིག་པའི་གདུགས་དཀར་བཟློག་ཆེན། ཨོ་རྒྱན་སྟོང་མཆོད།ད་ལྟ་སྔགས་པ་༤༠ལྷག་ཡོད།
འཀོར་ལོ།
འཁོར་ལོ་ནི་བོད་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་གཅིག་ཡིན།
ཁ་སརྤཱ་ཎི་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཡའོ་ཁེས་འོ་ཧ་ཐའོ་ཡ་མ།
ཡའོ་ཁེས་འོ་ཧ་ཐའོ་ཡ་མ་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 鳩山由紀夫)ནི་(སྤྱི་ལོ་༡༩༤༧ལོའི་ཟླ་བ་༢པའི་ཚེས་༡༡ཉིན་འཁྲུངས་པ་དང་)ཁོང་ནི་རི་པིན་གྱི་ཆབ་སྲིད་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།
ཁ་ཊམ་ཀ།
ཁ་ཊམ་ཀ་ནི་བོད་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་གཅིག་ཡིན།
བོད་རིགས་ཁ་ཆེ
མཚན་འགྲེལ།
(5) Iran / ཏ་ཟིག  (ཨེ་རན།)
མའ་མའོ་སྒྲི་ཨ་མ་སྒྲེན་ཅ་ཊི།
མའ་མའོ་སྒྲི་ཨ་མ་སྒྲེན་ཅ་ཊི་(محمود احمدی نژاد)ནི་(སྤྱི་ལོ་༡༩༥༧ལོའི་ཟླ་བ་༡༠པའི་ཚེས་༢༨ཉིན་འཁྲུངས་པ་དང་)ཁོང་ནི་ཡི་ལང་ གྱི་ཆབ་སྲིད་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།
རིགས་སྒོ།
ཚད་མ་རིགས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་པའི་བསྡུས་མིང་། དེ་ནི་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་མཛད་ཅིང་། རྒྱ་གར་གྱི་ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དཔལ་བསྲུང་བ་དང་བོད་ཀྱི་ཤྰཀྱའི་དགེ་སློང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ཀྱིས་དཔལ་ས་སྐྱའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོར་བསྒྱུར་བའོ། །འདི་དང་རིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱ་ནག་འགྱུར་དང་འགྱུར་ཁྱད་ཙམ་མ་གཏོགས་གཞུང་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་
ཉིད་ཀྱིས་བྲིས་པ་དང་། གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པ། དག་སྒྲིག་བྱས་པ། མཉམ་འབྲི་བྱས་པར་ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་གི་ལྗགས་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《འབོལ་རྩོམ་པད་མའི་སྐྱེད་ཚལ》 ། 《སྙན་རྩོམ་ཅོ་ཀའི་དྲུག་འགྱུར》 །  《དཔྱད་རྩོམ་རིག་པའི་རྩེད་འཇོ》 །  སྒྲུང་རྩོམ་ག྄ེ་སར་དགོངས་རྒྱན》 །  《སྒྲིག་རྩོམ་མུ་ཏིག་ཕྲེང་མཛེས》 །  དེབ་ལྔ་དང་།  གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་མཚོ་ལྷོའི་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་དཔེ་ཚོགས་ལ《ཁེད》 །  《བཤད་པ》 །  《རོགས་འཐེན》 །  《མ་ཎི་ཁང་》 །  《བསང་མཆོད》 །  《ལབ་ཙེ》 །  《གཏམ་དཔེ》 །  《ངག་རྒྱུན》 །  《མཆོད་རྟེན》 །  《གཏམ་རྒྱུད》 །  དེབ་བཅུ།  གེ་སར་སྒྲུང་གི་བྱིས་པའི་དཔེ་ཚོགས་ལ《འཇང་ཕྲུག》 །  《ཨ་སྟག་ལྷ་མོ》 །  《ལྷ་གླིང་གབ་ཙེ་དགུ་སྐོར》 །  《རྟ་རྒྱུག་རྒྱལ་འཇོག》 །  《གེ་སར་འཁྲུངས་རབས》 །  《ཤན་འདན་ནང་འཁྲུག》 །  དེབ་དྲུག་དང་། 《ཡ་མཚན་ཆེ་བའི་གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་བའི་གསང་བ》 །  《གངས་རིའི་བརྩེ་དུངས》 །  《ཆབ་འགག་ལོ་རྒྱུས》 །  《སྙན་རྩོམ་ངག་གི་ལྷ་མོ་དགྱེས་པའི་མཆོད་པ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ》 །  《ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་གི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》 ། 《མཚོ་ལྷོའི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིག་གནས》  ། 《བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས》དང་།  རྒྱ་ཡིག་གི《བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ཉི་མའི་རྟོགས་བརྗོད》 ། 《དག་གཙང་གི་བོད་ཡུལ་མཛེས་སྡུག་གི་མཚོ་ལྷོ》དེབ་གཉིས་དང་།  སྒྲིག་རྩོམ་ལ་གེ་སར་གྱི་སྒྲུང་《བཀྲ་ཤིས་སྨོན་ལམ་ལྔ》 དང་།  གེ་སར་སྒྲུང་དེབ་སྤུས་ལེགས《སྒ་བདེའི་ཤེས་རབ་རྫོང་》སྟོད་སྨད་ཆ་དེབ་གསུམ་བཅས་དེབ ༣༣ པར་དུ་བསྐྲུན་ཡོད་པ་དང། ད་དུང་འཁྲབ་གཞུང་བོད་རིགས་ཀྱི་གླུ་གར་ཆེན་མོ《འཇང་ཕྲུག》 །  བོད་རིགས་ཀྱི་གླུ་གར་ཆེན་མོ《རྒྱ་ཚ》 །  བོད་རིགས་ཡུལ་སྲོལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གླུ་གར་ཆེན་མོ།  《གསེར་གྱི་ཉི་ཟླ》 །  བོད་པའི་ཡུལ་སྲོལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གླུ་གར《ལྷ་ཆབ་སྔོན་མོའི་མཆོད་པ》 །  གེ་སར་སྒྲུང་གི་ཡུལ་སྲོལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གླུ་གར་ཆེན་མོ《སྐྱ་ལོའི་སྟོན་འཇོག》 །  བོད་རིགས་ཀྱི་གླུ་གར་ཆེན་མོ《མཚོ་སྔོན་པོའི་གཏམ་རྒྱུད》 །  གེ་སར་སྒྲུང་གི་ཡུལ་སྲོལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གླུ་གར《སྐྱ་ལོའི་སྐྲ་སྟོན》བཅས་བྲིས་ཡོད་པ་འདི་དག་ཕ་ཟས་ཡུན་རིང་ཟོས་པའི་རིན་པའོོ། ། ད་ལྟ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་དམིགས་བསལ་གྱི་གྲོན་དངུལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་མཁན་ཆེད་མཁས་པ་དང་། རིམ་པ་དང་པོའི་རྩོམ་པ་པོའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད།
བསྟན་པ་འཇིག་པའི་སྔ་ལྟས་
༩ དཔེ་ཁྲིད་དཔེ་བལྟས་དང་གནས་ལུགས་འཚོལ་རྒྱུ་ལས་གླུ་གར་གྱི་བརྙན་པར་དང་གློག་ཀླད་ཁ་པར་ལ་བལྟ་བར་འབད་པ། ༡༠ དགོས་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་དབེན་གནས་དང་འདུ་འཛི་མེད་ས་ལས་ཁྲོམ་ཆེན་ཚོགས་ས་དང་རྒྱ་གྲོང་ལ་སྤྲོ་བ།
རིགས་ལྔའི་སྐུ་ལྔ།
སངས་རྒྱས་སྐུ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན། ཁྱབ་བདག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག །སངས་རྒྱས་ལྔ་བདག་ཅོད་པན་ཅན། །སྤྱན་ལྔ་ཆགས་པ་མེད་པ་འཆང་། །ཞེས་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐའ་ཡས་པ། །བདག་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཆོག་གོ །སྒྲ་ཡི་ཕུང་པོ་མཐའ་ཡས་པ། །བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་མཆོག །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐའ་ཡས་པ། །བདག་གི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རབ་བསྒྲགས། །ཡེ་ཤེས་ཕུང་པོ་མཐའ་ཡས་པ། །བདག་གི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་རབ་བསྒྲགས། །བདེ་བའི་ཕུང་པོ་མཐའ་ཡས་པ། །བདག་གི་བདེ་སྐུ་འགྱུར་མེད་མཆོག །ཅེས་གསུངས་སོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟེ་མོ་སེར་པོ།
ཟེ་མོ་སེར་པོ་(ཚན་རིག་གི་མིང་།:    Mustela)ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
རིགས་ལྔ།
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལས་བཤད་ཚུལ་ལ། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་མ་དག་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གནས་འགྱུར་ཏེ་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་ངོ་བོར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་འགྱུར་བའི་དག་ཆ་ལྷ་སྐུར་འཆར་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡིན་པས་དེའི་སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གནས་འགྱུར་བའི་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཡིན་པས་དེའི་སྐུ་མདོག་སེར་པོ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་འགྱུར་བའི་སངས་རྒྱས་འོད་དཔག་མེད་དང་དེའི་སྐུ་མདོག་དམར་པོ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་འགྱུར་བའི་སངས་རྒྱས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་དེའི་སྐུ་མདོག་ལྗང་ཁུ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་འགྱུར་བའི་སངས་རྒྱས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་དེའི་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་ཡིན་པ་བཅས་ནི་རང་རང་གི་སྒྲུབ་གཞིའི་རླུང་གི་ཁ་དོག་དེའི་རང་མདངས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། ཞིབ་པར་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་སུ་གསལ་ལ། ཡང་འདྲེན་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། མངོན་པའི་རིགས། རིགས་མེད་པ་བཅས་ལྔའོ། ཡང་ན། མི་བསྐྱོད་པ། རིན་འབྱུང་། འོད་དཔག་མེད། དོན་གྲུབ། རྣམ་སྣང་སྟེ་ལྔའོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསངས་ཀྱི་སྲོལ་དར་ཚུལ་
ཀྱེེ། ལྡོང་ལྷ་ཁྲོམ་ཁྲོམ་ལ་སོགས་པའི། ། གདོང་རིགས་སྲིད་པའི་དགྲ་བླ་བསངས།  །འགྲུ་མོ་ཕྲོམ་ཕྲོམ་ལ་སོགས་པའི། ། འགྲུ་རིགས་སྲིད་པའི་དགྲ་ལྷ་བསངས། ། དབྲ་མོ་དབྲ་དཀར་ལ་སོགས་པའི།   །དབྲ་རིགས་སྲིད་པའི་དགྲ་བླ་བསངས། ། སྒ་མོ་ལེགས་ཕྲོམ་ལ་སོགས་པའི། ། སྒ་རིགས་སྲིད་པའི་དགྲ་བླ་བསངས། ། དགུ་རྒྱུད་དགུ་སྤྲུལ་ལ་སོགས་པའི། ། དགུ་རིགས་སྲིད་པའི་དགྲ་བླ་བསངས། ། མཚལ་སྟག་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི། ། དབལ་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་དགྲ་བླ་བསངས། ། སྨན་མི་དབུ་ལ་སོགས་པ་ཡི། ། ཡང་མྱེས་བཙུན་རྒན་ཐམས་ཅད་བསངས། ། ཡབ་ལྷ་སྡེ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི། ། མེས་མཚུན་གཉན་པོ་ཐམས་ཅད་བསངས། ། རྒྱལ་བུ་འཐིང་གེ་ལ་སོགས་པའི། ། ཕ་མཚུན་གཉན་པོ་ཐམས་ཅད་བསངས། ། སྟག་ཆས་དཔལ་བུ་ལ་སོགས་པའི། ། གྲི་མཚུན་གཉན་པོ་ཐམས་ཅད་བསངས། ། དེ་མོ་གངས་དཀར་ལ་སོགས་པའི། ། མ་མཚུན་གཉན་པོ་ཐམས་ཅད་བསངས། ། དེ་རྣམས་བསངས་བའི་ཡོན་ཏན་གྱིས། ། བདག་ཅག་ཡོན་མཆོད་འཁོར་བཅས་ཀྱི། ། མི་ལ་ན་ཚ་མ་བཏང་ཅིག ། ཕྱུག་ལ་གོད་ཁ་མ་བཏང་ཅིག ། ཞིང་ལ་བཙའ་སད་མ་བཏང་ཅིག ། བསམ་པ་ཆོས་བཞིན་འགྲུབ་པར་མཛོད། ། ཅེས་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་སོག་གི་ཆུ་ལ་ལྕགས་ཟམ་བཙུགས་པའི་དུས་སུ་མཛད་པའོ། ། སརྦ་མངྒ་ལ། །
ས་སྐྱའི་ལེགས་བཤད་རྩ་འགྲེལ་
ས་སྐྱའི་ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་ཞེས་བྱ་བ། མཁས་པ་བརྟགས་པ། ཡ་རབས་བརྟགས་པ། བླུན་པོ་བརྟགས་པ། སྤེལ་མ་བརྟགས་པ། ངན་སྤྱོད་བརྟགས་པ། རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་བརྟགས་པ། མི་རིགས་པའི་ཚུལ་བརྟགས་པ། བྱ་བ་བརྟགས་པ། ཆོས་བརྟགས་པ་སྟེ་རབ་བྱེད་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དེ་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པར་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས་མཛད་པའོ།
མཁས་པ་ཡོན་ཏན་ཀུན་བསླབས་པ། །མཐར་ཕྱིན་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གསལ།། བློ་ངན་ཤེས་པ་མང་ན་ཡང་། ། རྒྱུ་སྐར་བཞིན་དུ་གསལ་མི་ནུས། །
མཁས་པ་དག་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་ལེགས་པར་བསླབས་ནས། མཐར་ཕྱིན་པ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གསལ་བར་བྱེད་ནུས་ཤིང་། བློ་གྲོས་ངན་པ་དག་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་མང་ནའང་སྐར་ཚོགས་ལས་རྒྱུ་སྐར་གསལ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གསལ་མི་ནུས་སོ། །
ཁ་ལན་ཀན་གྱིས་བསྐོར་
ཁང་པའི་སྟེང་ཐོག་གི་མཐའ་བསྐོར་དུ་ལྕགས་རི་ལྟ་བུའི་རྩིག་པས་མཐའ་བསྐྱོར་བཏང་བ་དེང་སང་ཡོངས་གྲགས་སུ་གོང་ལ་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན།
བ་རག་ཨོ་པྰ་མ།
གྲངས་ཉུང་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་གནད་དོན།
མི་ནག་དང་གྲངས་ཉུང་རིགས་རྒྱུད་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཐད་ནས། མཉམ་གཅིག་ཏུ་འབད་བརྩོན་བྱས་ནས་ཨ་རིའི་མི་མང་པོ་འཕྲད་ཀྱིན་པའི་གནད་དོན་དག་ཐག་གཅོད་དགོས། འདི་དཀའ་དམངས་དང་སྤོས་དམངས། ཞིང་གྲོང་གི་དབུལ་པོ་དང་ལུས་པོ་གཞན་བསྒྱུར་གྱི་མི་ཁོ་ན་ཙམ་མིན་པར། ཕར་བལྟས་ཚོད་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་སྐྱོང་སྣ་ཚོགས་མྱོང་རོལ་བྱེད་བཞིན་པའི་མི་དཀར་དར་མའང་གཏོགས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོའི་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས། ཚན་རྩལ་བཅས་ལ་བྱུང་བའི་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོའི་འགྲན་རྩོད་ལ་གདོང་གཏུག་དགོས་པས་ཡིན།
གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་
གུ་རུ་བློ་ལྡན་མཆོག་སྲིད།
རྒྱ་གར་པན་ཆེན་བོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ།། པདྨ་འབྱུང་གནས་སྐུ་ལ་འདས་འཁྲུངས་མེད།། ད་ལྟ་ལྷོ་ནུབ་སྲིན་པོའི་ཁ་གནོན་མཛད།། ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།
རི་ཞི།
རི་ཞི་(ཚན་རིག་གི་མིང་།: Prionailurus bengalensis)ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
ཁ་ཤུགས་སུ་བཏང་
ལྐོག་ཏུ་འཕྱ་སྨོད་ཀྱི་གཏམ་གླེང་མཁན་བྱུང་བ།
ཁ་ཤྱའི་ཡུལ་
རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་སྡེ་ཞིག་གི་མིང༌།
གཞོན་ནུ་མ་ཝི་ས་ཁ་
༢༽ཁྱིམ་ཚང་གཞན་གྱི་རྩོད་རྙོག་སོགས་ལ་ཉན་མི་རུང་།
༦༽རང་ཉིད་ས་ལ་འདུག་སྐབས་བག་ཡོད་ཚུལ་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་འདུག་དགོས་ཤིང་། རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱོ་ག་དང་གྱོས་སྒྱུག་སོགས་ཕེབས་སྐབས་རྐུབ་སྟེགས་སམ་གདན་ལས་ཡར་ལངས་ཏེ་ཁོང་ཚོར་གུས་བཀུར་ཞུ་དགོས།
༧ ༽ རང་གིས་ཟ་མ་མ་ཞུས་པའི་སྔོན་དུ། རང་གི་ཁྱོ་ག་དང་གྱོས་སྒྱུག་སོགས་ལ་ཞལ་ལག་ཕུལ་ཡོད་མེད་ལེགས་པར་ལྟ་དགོས་པར་མ་ཟད། ཞབས་ཕྱི་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཟབ་ནན་ཕྲ་ཞིབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞབས་ཕྱི་སྒྲུབ་ཀྱིན་ཡོད་མེད་ལ་ཡང་བརྟག་དགོས།
༨ ༽ རང་ཉིད་མལ་ཁང་དུ་གཉིད་ཉལ་བར་མ་ཕྱིན་གོང་། སྒོ་དང་སྒེའུ་ཁུང་ཚང་མ་བརྒྱབ་ཡོད་མེད་ལེགས་པར་བརྟག་དགོས་ཤིང་། ཅོག་ཙེ་དང་རྐུབ་སྟེགས་སོགས་ནང་ཆས་རྣམས་ཉར་ཚགས་ཚུལ་བཞིན་བྱས་ཡོད་མེད་དང་། ཞབས་ཕྱི་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ཕྲག་པར་བབ་པའི་འགན་འཁྲི་རྣམས་ལེགས་པར་སྒྲུབ་ཡོད་མེད། ད་དུང་གྱོས་སྒྱུག་གཉིས་མལ་ཁང་དུ་ཕྱིན་ནས་གཟིམ་ཚར་ཡོད་མེད་སོགས་ལ་ལྟ་དགོས། རང་ཉིད་ནད་ཀྱིས་མནར་ན་དམིགས་བསལ་ཡིན་པ་ལས། དུས་རྒྱུན་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཇི་བཞིན་ཞོགས་སྔ་ལངས་དང་དགོང་ཕྱི་ཉལ་བྱེད་དགོས་པར་མ་ཟད། ཉིན་གུང་གི་དུས་སུ་ཉལ་ན་གཏན་ནས་མི་རུང་བ་ཡིན།
༩ ༽ རང་ཉིད་ཚ་ཞིང་སྲེག་པའི་མེ་ལ་འཛེམས་པ་ཇི་བཞིན། རང་གི་གྱོས་སྒྱུག་དང་ཁྱོ་ག་ལ་འབྲེལ་བ་གཟབ་ནན་བྱེད་དགོས།
སྤྱང་ཚེར་
སྔོ་སྨན་རིགས་ཤིག་། སྤྱང་ཚེར་དཀར་པོ་དང་།  ཚེར་སྦོམ་སྤྱང་ཚེར་ནག་པོ་།  ཚེར་ཉུང་སྤྱང་ཚེར་སོགས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ།།
ན་གར་བྷི་རུ་ནི་རྡ་རུ་ས་ལམ་
ན་གར་བྷི་རུ་ནི་རྡ་རུ་ས་ལམ་ Negara Brunei Darussalam 文莱达鲁萨兰国
ཞང་ཞུང་ཡུལ་གྱི་སྣོད་བཅུད་
གཉིས་པ་དེ་ལ་ཆགས་པའི་ཡུལ་ཁག་ནི་བྱང་རོང་གཉིས་ཏེ། བྱང་རིགས་ནི་རུ་ཐོག སྤུ་ཧྲེང་། གུ་གེ སེ་རིབ། རྐང་ཕྲན། སེང་ཐ། ཨ་ནམ། རྒེ་གྱེར། རྒེ་རྩེ། དང་ཅུང་། གུ་རིབ། གང་ཟག གྲོ་ཤོད། ནག་ཚང་། དོ་སྒྲོ། དྲུམ་ཡག ཤིང་གྱེར། གནམ་རུ། ཨམ་དོ། ས་ཅ་སོགས་དང་། ༧ རོང་རིགས། ལ་དག བལ་ཏིས། ཟང་གལ། གར་ཞ། ཉུང་ཏི། པི་ཏི། ཁུ་ནུ། ཚང་ཟ། དྲུག་ཉི། ཉི་ཏི། ཅོ་ནམ། ཤ་ཁོག ལྷའུ། གློ་བོ། མང་ཡུལ་བཅས་ཡུལ་ཆེ་ཆུང་གྲངས་མང་ལ་སྔར་དུས་སྟོད་ལ་ཁྲི་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད། བར་ལ་སྟོང་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད། སྨད་ལ་བརྒྱ་ཤོག་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ཡུལ་འབྲོག་གི་ཁྱིམ་ཉིས་འབུམ་ལྷག་ཙམ་ལ་མི་གྲངས་འབུམ་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད། དེར་གནས་པའི་བསྟན་འཛིན་འདུས་སྡེ་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད། བོན་སྲིད་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱ་རུ་ཐོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ས་དབུས་ཀྱི་མཁར་བཞི། (༡ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མོ་མཁར། ༢སྤུ་ཧྲོང་སྟག་ལ་མཁར། ༣མ་པང་སྤོས་མོ་མཁར། ༤གད་ཀྱི་བྱི་བ་མཁར།) ཕྱོགས་ཀྱི་རྫོང་གསུམ་(༡དྭང་ར་ཁྱུང་ཆེན་རྫོང་། ༢མང་ཡུལ་སྟག་མོ་རྫོང་། ༣རུ་ཐོག་སེང་གེ་རྫོང་།)སོགས་ཏེ་གནས་དང་འདི་དག་རྒྱས་བཤད་ཞང་ཞུང་གི་དཀར་ཆག་ལ་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་བར་སྐབས་བསྟན་པ་དང་རྒྱལ་སྲིད་ལ་འཕོ་འགྱུར་རྣམ་པ་མང་དུ་བྱུང་རྗེས། དེང་སྐབས་ཡུལ་མི་ཡང་ཆེས་ཉུང་། འདུས་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཞིག སྲིད་སྐྱོང་གི་རྒྱལ་པོ་ཡང་མེད། རོང་ཡུལ་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་གར་དང་། བྱང་འབྲོག་ཐམས་ཅད་བོད་ཀྱི་འབངས་སུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདི་དུས་འཚོ་སྐྱོང་གི་རྗེ་དཔོན་སེར་སྐྱ། སྟོད་ལ་སྒར་རྫོང་དྲུག(སྒར་དཔོན་གཉིས། རུ་ཐོག རྩ་ཧྲེང་། སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་གསུམ། མདའ་བ་མཁར་དཔོན་བཅས།) བར་སྨད་སྤྱི་འགོ་བདུན་(འབྲོང་སྤྱི། ནག་ཚང་འགོ་པ་གཉིས། ས་ག་འགོ་པ་གཉིས། གནམ་རུ་འགོ་པ། འདམ་སྤྱི་བཅས།)བཅས་བླ་གཞུང་གཉིས་སྐོས་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ས་གནས་སུ་སྡོད། འབབས་ཕྲལ་བསྡུ་བའི་འགྲུལ་འགྲོའི་དཔོན་རིགས་ཀྱང་མང་དུ་ཡོད། རིམ་བཞིན་དུས་མཚམས་རྣམས་སུ་འགོད་པར་འདོད།
ཐབས་གཅིག་དང་གཉིས་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་
གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་འཆད་ཐབས།
བློ་ཅན་རྣམས་ལ་ཟབ་རྒྱ་ཆེ། ། བློ་ཆུང་གཟུང་བདེ་གོ་སླ་བ། ། ཕྱིས་ནས་ཚིག་དོན་འབྲེལ་ཆགས་ནས། ། དོན་ཕྲ་འགལ་འབྲེལ་དཔྱད་ཅིང་བཤད། ། ཅེས་པ་འདི་ས་པཎ་གྱི་མཁས་འཇུག་གི་ལེའུ་གཉིས་པ་ལས་གསུངས་པའི་འཆད་ཐབས་ཤིག་རེད། འདི་ལས་སློབ་དཔོན་ཏེ་དགེ་རྒན་གྱིས་སློབ་མའི་བློ་ཁ་ཡི་མཐོ་དམན་ལྟར་འཆད་བྱ་འཆད་པ་སྟེ་དཔེ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས་པ་བསྟན་ཡོད་ཕྱིར། འདིར་གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་འཆད་ཐབས་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་བ་ཡིན། འཆད་ཐབས་འདིས་གནས་སྐབས་གསུམ་བསྟན་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་དང་པོ་ནི་བློ་ཅན་ཏེ་བློ་ཁ་མཐོན་པོ་ཅན་དང་། གཉིས་པ་ནི་བློ་ཆུང་སྟེ་བློ་ཁ་དམའ་མོ་ཅན་དང་། གསུམ་པ་ནི་བློ་ཆུང་བློ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་སོ། ། དེ་ཡང་དང་པོ་བློ་ཅན་རྣམས་ལ་འཆད་བྱ་དག་གཏིང་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་འཆད་དགོས་པ་དང་། གཉིས་པ་བློ་ཆུང་རྣམས་ལ་འཆད་བྱ་དག་གཟུང་བདེ་བ་དང་གོ་སླ་བའི་སྒོ་ནས་འཆད་དགོས་པ་དང་། གསུམ་པ་བློ་ཆུང་བློ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་འཆད་བྱ་དག་གི་དོན་ཕྲ་མོ་དང་འགལ་འབྲེལ་བཅས་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་སྟེ་བཤད་དགོས་པ་བསྟན་ཡོད། དེའི་ཕྱིར། ང་ཚོས་སྔོན་དུ་བཤད་རྒྱུ་རྗེས་སུ་མི་འདོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་བཤད་རྒྱུ་སྔོན་དུ་མི་ལེན་པ་སྟེ་གོང་འོག་གོ་རིམ་མི་དཀྲུག་པར་བཤད་པ་ལ་འབད་པ་བྱ་དགོས།
བྷོལ་ག་རི་ཡ་
བྷོལ་ག་རི་ཡ་ Bulgaria 保加利亚
ལེ་ཉིན།
ལེ་ཉིན་(ཨུ་རུ་སུའི་སྐད།:Влади́мир Ильи́ч Улья́нов)ནི་ཨུ་རུ་སུའི་ཆབ་སྲིད་མཁས་ཅན་ཡིན་ཞིང་(ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༨༧༠ལོའི་ཟླ་བ་༤པའི་ཚེས་༢༢ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༤ལོའི་ཟླ་བ་༡པོའི་ཚེས་༢༡བར་བཞུགས།)
སྤུར་རྒྱལ་བཙན་པོའི་དུས་རབས།
དྲ་བའི་ལས་སྣེ་བ་རྣམས་ལ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་བཀའ་དྲིན་ཞུས་པ་ཡིན། གཞན་ཞུ་དོན་དུ་སྤུར་རྒྱལ་སྐོར་གྱི་རྒྱས་པའི་ལོ་རྒྱས་ནང་དོན་མེད་དམ།
སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཕན་ཡོན་བརྒྱད་
སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཕན་ཡོན་ལ་བརྒྱད་དེ། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པར་ཚུད་པ་དང་། སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྔར་བྱས་ཀྱི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་བར་ཆད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་དང་། བསམ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་དང་། རྒྱུ་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བ་དང་། མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའོ།།
ལིའུ་པོལ་ཌི་བོན་ཪཱན་ཀེ།
ལིའུ་པོལ་ཌི་བོན་ཪཱན་ཀེ(Leopold von Ranke)ནི་(སྤྱི་ལོ་༡༧༩༥ལོའི་ཟླ་བ་༡༢པའི་ཚེས་༢༡ནས་སྤྱི་ལོ་༡༨༦༦ལོའི་ཟླ་བ་༥པའི་ཚེས་༢༣བར་བཞུགས།)ཁོང་ནི་ལྗོར་མན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།
རྒྱ་གར་སྐད།
རྒྱ་གར་སྐད་ནི་རྒྱ་གར་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྐད་དེ། སྔོན་དུས་བོད་དུ་གྲགས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལ་རིགས་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད། དེ་དག་ནི་སཾ་སྐྲྀ་ཏ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དང། པྲ་ཀྲྀ་ཏི་རང་བཞིན་གྱི་སྐད། པི་ཤ་ཙི་ཤ་ཟའི་སྐད། ཨ་བ་བྷྲཾ་ཤ་ཟུར་ཆག་གི་སྐད་བཅས་ལ་ཟེར།
བལ་པོའི་སྐད།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
༡༩༠༡ལོ།
༡༩༠༡ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཚད་མ་རིག་པའི་ཤེས་བྱ་
ཆ་པ་ཆོས་ཀྱི་སེངྒེའི་སློབ་མ་རིག་པའི་སེང་ཆེན་བརྒྱད་གང་དག་ཡིན་ནམ།
ལན། དེ་ནི་གཙང་ནག་པ་བརྩོན་འགྲུས་སེངྒེ། དར་བག་སྨྲ་བའི་སེངྒེ། བྲུ་ཤ་བསོད་ནམས་སེངྒེ།རྨ་བྱ་རྩོད་པའི་སེངྒེ། རྩེགས་དབང་ཕྱུག་སེངྒེ། ཉང་བྲན་ཆོས་ཀྱི་སེངྒེ།འདན་མ་དཀོན་མཆོག་སེངྒེ། གཉལ་པ་ཡོན་ཏན་སེངྒེ་བཅས་སོ། །
ཅི་ཞིག་ལ་རྩོད་གཞི་ཆོས་ཅན་ཟེར་རམ།
ལན། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྩོད་གཞིར་བཟུང་བ་རྩོད་གཞི་ཆོས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད། ཡོད་མེད་གང་རུང་ཡིན་ན་རྩོད་གཞིར་བཟུང་རུང་བས་ཁྱབ། དཔེར་ན། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུའི་ཐལ་འགྱུར་ལ་མཚོན་ན། བུམ་པ་ཆོས་ཅན་ཞེས་བུམ་པ་རྩོད་གཞི་པའི་གཞི་རུ་བཟུང་བ་དེ་ལ་གོ་དགོས། དེས་ན་ཆོས་ཅན་དང་། རྩོད་གཞི། དཔག་གཞི། ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་རྣམས་དོན་གཅིག་ཡིན་ནོ། །
ཅི་ཞིག་ལ་རྟགས་ཟེར་རམ།
ལན། རྟགས་སུ་བཀོད་པ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། གཞི་གྲུབ་མ་གྲུབ་གང་རུང་ཡིན་ན་རྟགས་སུ་འགོད་རུང་བས་ཁྱབ། དཔེར་ན། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་ཡིན་པར་ཐལ། བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བུའི་ཐལ་འགྱུར་གྱི་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་བྱས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཡིན། ཕྱིར་ནི་བྱས་པ་ཡིན་པའི་སྟབས་ཀྱིས་སམ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཞེས་པའི་དོན་དུ་གོ་དགོས།དེས་ན་རྟགས་དང་། གཏན་ཚིགས། རྒྱུ་མཚན་རྣམས་དོན་གཅིག་གོ །
ང་རྒྱལ་གསུམ་
ང་རྒྱལ་གསུམ།
ང་རྒྱལ་གྱི་ང་རྒྱལ། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ།
དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་
དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། Gedun Chupel
ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།
ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་ནི་ཧྥ་རན་སི་དང་ཁ་ནའ་ཏ་ཀོང་ཀོ་ད་དུང་མའེ་ལོ་ཀོ་བཅས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།
དོན་ཚན་གཉིས་པ། མུ་སི་ལིམ་གྱི་རྫོགས་ལྡན།
གཅིག་ཤོས་ཡུ་རོབ་ཏུ་སི་པན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལ་མུ་སི་ལིམ་གྱིས་ལོ་བདུན་བརྒྱའི་རིང་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་ལ། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་གྲགས་ཅན་ཞིག་གིས་དུས་སྐབས་དེར་ཡུ་རོབ་ལུང་པ་ཧྲིལ་པོ་མུན་ནག་དང་ཀླ་ཀློའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་ཀོར་ཌོ་རྦ་གཅིག་པུ་ལ་སློབ་གསོ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་ཡོད། བདེན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དར་སའི་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ས་ཁུལ་རྣམས་སུ་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་ཤེས་མཁན་ནི་བླ་མ་དང་དཔོན་པོའི་རིགས་མཐོ་བ་འགའ་ཤས་ལས་ཐ་ན་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིག་རྨོངས་ཡིན་ན་ཡང་། སི་པན་ལུང་པར་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་མི་ཤེས་མཁན་ནི་ཕལ་ཆེར་མེད་སྐད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡེ་ཤུའི་དགོན་པ་ཆེ་བ་རྣམས་སུ་ཡང་དེབ་བཅུ་ཕྲག་ཙམ་ལས་མེད་པ་ལ་ཀོར་ཌོ་རྦའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གཙོ་བོ་དེར་དཔེ་དེབ་འབུམ་བཞི་ལྔ་ཙམ་ཡོད་པར་གྲགས་ཤིང་། དཔེ་མཛོད་ཁང་དེའི་མགོ་ལ་ལྟ་མཁན་ལུབ་ན་ཟེར་བའི་མུ་སི་ལིམ་བུད་མེད་དེ་ནི་རིག་པའི་གནས་མང་པོར་མཁས་པའི་བུད་མེད་སྙན་གྲགས་ཅན་ཞིག་རེད། ལུང་པ་དེར་གྲགས་ཅན་གྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས་མི་དམངས་སྐྱོ་བོའི་ཕྲུ་གུ་ཚོའི་ཆེད་དུ་རིན་མེད་ཀྱི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཡང་ཡོད། ཤེས་ཡོན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྟོབས་འབྱོར་གཉིས་ཀ་ཆེ་བས་རྒྱལ་ས་རང་ལ་སྡོད་མཁན་གྱི་མི་ས་ཡ་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། མི་དམངས་ཀྱིས་གཟུགས་པོ་འཁྲུ་ས་ཁོ་ན་ཡང་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པར་གྲགས་ཤིང་། མུ་སི་ལིམ་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཙང་སྦྲ་བྱེད་སྟངས་སྐོར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མཛད་ཡོད། དེ་ལ་ལྟོས་ན་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་དང་གཟུགས་པོ་འཁྲུ་བ་གཉིས་ཀ་ལ་བཀག་འགོག་ནན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་སྐབས་དེར་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ལུང་པ་མང་པོར་གཟུགས་པོ་འཁྲུ་བ་ནི་ཁྲིམས་འགལ་ཡིན་སྐད། ད་དུང་མུ་སི་ལིམ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་སུ་མཚན་མོ་སྲང་ལམ་དུ་སྒྲོན་མེས་འོད་ཆིམ་མེ་ཡོད་ཅིང་། གཅིག་ཤོས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དར་སའི་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་སུ་མཚན་མོ་སྲང་ལམ་དུ་ནག་དོང་ངེ་ཡོད་པས་དེས་ནི་ཕྱི་རོལ་ལ་འོད་ཡོད་མེད་མཚོན་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ནང་དུ་རིག་གནས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་མཚོན་པ་ཡིན།
བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་བདམས་བཀོད། ༤༣
བོད་ཡིག་གི་ཚིག་མགྲེལ།
གཤམ་གསལ་གྱི་ནི་བོད་ཡིག་གི་ཚིག་མགྲེལ་གྱི་རེའུ་མིག་ཞིག་ཡིན།
སོག་པོའི་སྐད།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
བོད་ཀྱི་དུས་ཆེན་ཁག་མཚམས་སྦྱོར་མདོར་བསྡུས་
བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅུ།
ཉིན་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་པདྨ་བོད་ནས་སྲིན་ཡུལ་དུ་བྱོན་པའི་དུས་སུ་གྲགས་པས་རྙིང་མ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་སོགས་ཀྱིས་ཚེས་བཅུའི་འདོན་འཚོགས་དང་འཆམ་སོགས་རྒྱས་པ་བྱེད། ཚེས་བཅུ་བདུན་ནས་ཉེར་ལྔའི་བར་དམངས་ཁྲོད་དུ་ལྷ་རྩེད་དང་ཀླུ་རྩེད་བྱེད། མདའ་རྩལ་འགྲན་པ། རྟ་རྒྱུགས་འགྲན་པ། གོས་བཟང་པོ་གྱོན་པ། ཤིང་སློང༌། བསང་གཏོང༌།
ཅང་ཝེ།
ཅང་ཝེ་(༢༠༢-༢༦༤)(རྒྱ་སྐད།: 姜维)
རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས།
རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས་ (World Health Organization, WHO) ནི། རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་གནད་དོན་ཐོག་འགན་ཁུར་བྱེད་པའི་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ U.N. Sustainable Development Group གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན། སྒྲིག་འཛུགས་འདིའི་བསྟི་གནས་གཙོ་བོ་ཇི་ནེ་ཝ་དང་། སུའི་ཛར་ལེཎྜ་དུ་ཡོད་ཅིང་། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༥༠ ནང་འདིའི་ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཡོད།
ཨ་བྲ་མཆུ་ནག
ཨ་བྲ་མཆུ་ནག་(ཚན་རིག་གི་མིང་།: Ochotona curzoniae)ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
སྣང་ས་འོད་འབུམ་
གཞིས་ཀ་རྩེའི་མངའ་ཁོངས་གཙང་མྱང་སྟོད་རྒྱལ་རྩེའི་ཡུལ་གྱི་ཞིང་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡབ་ཀུན་བཟང་བདེ་ཆེན་ དང་ཡུམ་མྱང་ཚ་གསལ་སྒྲོན་ཞེས་པ་གཉིས་ལ་བུ་མོ་གཟུགས་མཛེས་ལྷ་ཡི་སྲས་མོ་འདྲ་བ་ཞིག་འཁྲུངས། བུ་མོ་སྣང་ས་འོད་འབུམ་ དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་གྱི་ཚེ་གཡོག་མོ་འཛོམས་པ་སྐྱིད་དང་ལྷན་དུ་གནས་སྙིང་གཟུངས་སྒྲུབ་ཀྱི་གར་འཆམ་ལ་གཟིགས་མོ་གཟིགས་ སྐབས། དཔོན་པོ་སྒྲ་ཆེན་གྱིས་སྣང་ས་འོད་འབུམ་མཐོང་སྟེ་གཟིམ་དཔོན་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་བཏང་ནས་སྣང་ས་འོང་འབུམ་ ལ་རང་དབང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་སྲས་གྲགས་པ་བསམ་གྲུབ་ཀྱི་མནའ་མ་ཡིན་ཞེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ནས་མདའ་དར་བཙུགས། དེ་ནས་ལོ་བདུན་ཙམ་སོང་མཚམས་སྣང་ས་འོད་འབུམ་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྲུ་གུ་ཞིག་འཁྲུངས་པར་ལྷའུ་དར་པོ་ཞེས་ མཚན་གསོལ། སྣང་ས་འོད་འབུམ་བྱམས་བརྩེ་ཆེ་བས་ཨ་ནེ་སྙིད་མོ་ཕྲག་དོག་གི་མེ་ལྕེ་འབར་ཏེ་དཔོན་པོ་སྒྲ་ཆེན་དང་སྣང་སའི་ བར་ཕུ་དཀྲུག་མདའ་དཀྲུག་བཏང་ནས་གནས་བཟོད་མི་བདེ་བ་བཟོས། ཉིན་ཞིག་སྣང་སས་བཙས་མ་བརྔ་སར་རས་པ་དཔོན་ སློབ་གཉིས་ལ་སློང་མོ་ཏོག་ཙམ་སྟེར་བར་ཨ་ནེ་སྙིད་མོས་མཐོང་སྟེ་ཉེས་རྡུང་ཚད་མེད་བཏང༌། ཡང་ཉིན་ཞིག་བླ་མ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་ མཚན་གྱིས་སྤྲང་པོ་སྤྲེལ་རྩེད་རྩེ་མཁན་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས་མགུར་གླུ་བླངས་ནས་སློང་མོ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཕ་མས་གནང་བའི་ནོར་བུའི་ རྒྱན་ཆ་སྟེར་ཏེ་སྣང་ས་ལྷ་ཆོས་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་པའི་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་གནང་རོགས་ཞུས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཨ་ནི་སྙིད་མོས་མཐོང་ མ་ཐག དཔོན་སྒྲ་ཆེན་དང་སྲས་གྲགས་པ་བསམ་གྲུབ་ལ་ཞུས་པས་དེ་འཕྲལ་ཁ་རྡུང་དང་ཉེས་རྡུང་སོགས་ཀྱི་ལམ་སེང་དགོངས་པ་རྫོགས། སྣང་སའི་སྐུ་ཕུང་མྱང་སྟོད་རི་ནང་པའི་ཤར་རིའི་སྟེང་དུ་ཉིན་བདུན་བཞག་པའི་སྐབས་སུ་སྣང་ས་འོད་འབུམ་འདས་ ལོག་བྱུང་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཆ་བྱད་བཞེས་ནས་མྱང་སྟོད་ཡུལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་མི་རྣམས་ངོ་མཚར་སྐྱེས་པ་དང་དཔོན་པོ་སྒྲ་ཆེན་དང ་ཨ་ནེ་སྙིད་མོ་སོགས་ཀྱིས་སྔར་གྱི་ལས་ངན་ལ་འགྱོད་བཤགས་བྱས།  འོན་ཀྱང་སྣང་ས་འོད་འབུམ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བར་ཞེན་པ་ ལོག་ཡོད་པས་སེ་ར་གཡའ་ལུང་གི་བླ་མ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དྲུང་དུ་ལྷ་ཆོས་ཞུ་བར་ཕེབས། དཔོན་སྒྲ་ཆེན་དང་སྲས་གྲགས་པ་ བསམ་གྲུབ་སོགས་ཀྱིས་དམག་དྲངས་ནས་དགོན་པ་སེ་ར་གཡའ་ལུང་མཐའ་བསྐོར་ནས་བླ་མ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་མཚན་གསོད་རྩིས་དང་ སྣང་ས་འོད་འབུམ་འཕྲོག་རྩིས་བྱེད་སྐབས། བླ་མ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བར་སྣང་སྟོང་པར་སྐྱིལ་ཀྲུང་བྱས་ཏེ་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་ བསྟན་པ་དང་བསླབ་བྱ་གནང༌། སྣང་སས་ཀྱང་བར་སྣང་མཐོངས་སུ་བཞུགས་ནས་བསླབ་བྱ་གནང་བ་སོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་རྣམས་ ཨ་ནེ་སྙེད་མོ་སོགས་ཀྱིས་མཐོང་བས་དད་པ་དང་ཡིད་ཆེས་སྐྱེས་ནས་བློ་སེམས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཁུག་སྟེ་དགེ་བའི་ཆོས་བྱས། རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་བཞིན་བསྐྱངས་སོ།།
ཧ་སག་སི་ཐན།
རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས།
ཧ་སག་སི་ཐན་ལ་རྡོ་སྣུམ་དང་རང་བྱུང་རླངས་གཟུགས། གཏེར་ལས་ཧ་ཅང་འབོར་ཆེན་ཡོད། སྤྱི་ལོ༡༩༩༣ལོ་ནས་བཟུང་། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མ་རྐང་ལས་ཨ་སྒོར་ས་ཡ༤༠ལྷག་ཚུར་འདུས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཟོ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ༥༧ཡིན་པ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡིས་ཡིན། ཚོད་དཔག་འགའ་ལ་གཞིགས་ན། ཧ་སག་སི་ཐན་ནི་ཡུ་རཱ་ནི་ཡཱམ(Uranium)དང་ཁཱི་རོ་མཱི་ཡཱམ། (Chromium)ཞ་ཉེ། ཏི་ཚ་བཅས་ཀྱི་གསོག་འཇོག་ཆེས་ཆེ་ཤོས་ཨང་གཉིས་པ་དང་། (Manganese)མཱན་གྷ་ནེ་སི་གསོག་འཇོག་ཆེ་ཤོས་ཨང་གསུམ་པ། ཟངས་གསོག་འཇོག་ཆེ་ཤོས་ཨང་ལྔ་པ་ཡིན་ལ། རྡོ་སོལ་དང་ངར་ལྕགས། གསེར་གྱི་ཐད་ནས་རྩེ་གྲ་བཅུ་ཡི་གྲལ་དུ་ཚུད་ཡོད།
ཁྲ་འབྲུག་དགོན།
ཀརྨ།
བྲི་ལ་ནོར་སླ་བའི་ཡི་གེ་སྐོར་ཞིག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་
བདུན་པ། དབྱངས་ཡིག་ནོར་བ།
དབྱངས་ཀྱི་ང་རོ་ལྔ་ལས།ཨ་ནི་དྲང་བ་སྟེ། སྒྲ་མཉམ་པར་བྱས་ནས་འདོན་པ་དང་། གུག་གུ་ནི་བཀུག་པ་སྟེ།སྒྲ་སྤྱི་བོའི་ཆ་ནས་གུག་པར་བྱས་ནས་འདོན་པ་དང་། ཞབས་ཀྱུ་ནི་སྨད་པ་སྟེ། སྒྲ་འཕང་མར་ལ་ཕབ་ནས་འདོན་པ་དང་།འགྲེང་བུ་ནི་སྒྲེང་བ་སྟེ། སྒྲ་གྱེན་ལ་བཀྱགས་ནས་འདོན་པ་དང་། ན་རོ་ནི་བསྟོད་པ་སྟེ།སྒྲ་འཕང་མཐོན་པོར་བྱས་ནས་འདོན་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལེགས་པར་མ་ཕྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནོར་བ་ཡིན།བཀལ་བའི་ད་ལྟ་བ་ལ་ཁལ་འགེལ་བ་དང་། ཁལ་འགལ་བ་འབྲི་ཚུལ་གཉིས་བྱུང་བ་ལས།འགལ་ནི་འགྲེང་བུའི་སྒྲའི་ཟུར་ཆག་པའི་སྐྱོན་ཡིན། དེ་བཞིན།ཁ་ཟས་ལ་ཞལ་ཚུས་དང་ཞལ་འཚུས་དང་ཞལ་ཚོས། ཁྲལ་གྱི་གཡོག་ཏུ་བཀོལ་བ་ལ་ཁྲལ་འཁོལ་བ་དང་ཁྲལ་འཁུལ་བ།དེ་རིང་ཡན་གྱི་ཉིན་བཞི་བ་ལ་གཞེས་ཉིན་དང་གཞིས་ཉིན། ཤ་རིད་པ་ལ་རྗུད་པ་དང་། རྗིད་པ།ངེས་པར་བརྟན་པ་ལ་རག་ལས་པ་དང་རག་ལུས་པ།རྒྱུན་དུ་སྔོ་བའི་ཤིང་ཚིགས་མ་ཅན་ལ་སྨྱུག་མ་དང་སྨྱིག་མ།གྱོལ་བོ་ལ་འཇོན་ཐེང་མ་དང་འཇོན་ཐིང་མ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་ཕྱི་མ་ནོར་རོ། །
བརྒྱད་པ། གདངས་མཐུན་ནོར་བ།
འགྲོན་པོ་དང་མགྲོན་པོ། སྒྲ་སྤྱི་འདྲ་ཡང་དོན་ལ་ཁྱད་ཆེ། བྱ་བའི་མིང་། འགྲོ། ཞེས་པར་རྗེས་འཇུག་ན་སྦྱར་ན།དངོས་པོའི་མིང་དུ་གྱུར་པས། ལམ་འགྲོ་ལ་འགྲོན་པོ་ཟེར། སྟོན་མོར་གདན་དྲངས་པའི་མི་ལ་མགྲོན་པོ་ཟེར། དེས་ན་འགྲུལ་བ་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འགྲོའི་འདུག་ས་ལ་འགྲོན་ཁང་ལས། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་མཐའ་མ་དང་། རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་གྱི་ཐ་མ་གཉིས། ཁྱད་མེད་དུ་བྲིས་པ་མི་འགྲིག་སྟེ། དབུས་མཐའ་དང་། ཐ་ཆད། ཅེས་པས་གསལ། སྡོངས་གྲོགས་དང་སྟོངས་གྲོགས་གཉིས་ལའང་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ།འགྲོགས་པའི་གྲོགས་ལ་སྡོངས་གྲོགས་དང་། ཕན་པའི་གྲོགས་ལ་སྟོངས་གྲོགས་ཟེར།འཇུག་ཡུལ་ལ་མ་བལྟོས་པར་གང་རུང་དུ་སྦྱར་མི་རུང་ངོ་། །
ཨིན་སྐད།
ལོ་རྒྱུས།
དབྱིན་ཇི་== བརྡ་སྤྲོད། ==
ནོར་ནག་
དྲུག་པ། ནོར་ནག་གི་མ་འོངས་པ།
ནོར་ནག་ནི་འཛམ་གླིང་གི་སྲོག་ཆགས་སྒོ་ཕྱུགས་གཡུང་དྭགས་རྨིག་པ་ཁ་བྲག་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གྲངས་ཀ་ཉུང་ཤས་ཀྱི་གྲས་ཡུལ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པ་རིན་ཐང་ཆེ་ལ་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། མེས་རྒྱལ་གྱི་ཕུག་ནོར་དང་བོད་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནོར། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རྨང་གཞི་དང་ཚོང་རྫས་ཀྱི་འབྱུང་གཞི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་།  དེའི་འཕེལ་འགྲིབ་ལེགས་ཉེས་ནི་བོད་འབྲོག་པ་དབུལ་ཕྱུག་ཅི་ཡིན་ལ་ཐད་ཀར་རག་ལས་པས།  འབྲོག་པའི་འཚོ་གཞི་རང་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱུགས་དང་།  ཕྱུགས་ཀྱི་འཚོ་གཞི་རི་ལ་ཡོད་པའི་རྩྭ་ཆུ་ཡིན།  དེ་ཡང་རྫི་སྐྱོང་བདག་གཉེར་བཟང་ངན་ལ་རག་པས།  ཡུལ་དུ་ཁྱད་ཆོས་དང་དུས་བཞིའི་རྣམ་པར་བསྟུན་ནས་རུ་སྤོ་སྐྱས་འགེལ་གྱི་རྣམ་པས་འཚོ་སྐྱོང་བྱས་དང་བྱེད་མུས་སུ་གདའ།  དེ་འདྲའི་ནོར་བུ་རང་ལས་གཞན་ལ་དཀོན་པ་ངོས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་དུས་བསྟུན་སྔོན་གོམས་ཀྱི་འཚོ་སྐྱོང་གི་རྣམ་པ་ལེགས་ཤོས་དག་གནའ་བཟང་དེང་སྤྱོད་དང་།  ད་ལྟའི་ཚན་རིག་དང་བསྟུན་པའི་རྫི་སྐྱོང་གི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་དག་དེང་བཟང་རྒྱུན་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་ནམ་ཟླ་དུས་བཞིའི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་གཞིགས་ནས་རྩྭ་ཆུ་གཙང་མ་འཛོམས་སར་ཕྱུགས་རྒྱུད་བཟང་པོའི་འཕེལ་ཁ་རྒྱས་པ་དང་། ཕྱུགས་རྫས་གཙང་མའི་རང་བཞིན་མི་འགྱུར་བར་འབྲོག་པ་ཕྱུག་ཁྱིམ་ཡོང་བའི་ཐོན་སྐྱེད་ཐབས་ལམ་ལེགས་ཤོས་རེ་བསྟར་བ་ནི་སྤྱི་སྒེར་གཞུང་གསུམ་ལ་ཕན་པའི་བྱ་བ་བཟང་རབ་ཅིག་རེད་སྙམ་
བཤང་སྒོའི་ཆགས་སྦྱོར།
བཤང་སྒོའི་ཆགས་སྦྱོར་ཞེས་པ་ནི་ཕོ་མཚན་བཤང་སྒོའི་ནང་བཅུག་ནས་ཆགས་སྦྱོར་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཞིག་རེད།
ཨུ་སུག་སྲབ་མོ།
ཨུ་སུག་སྲབ་མོ་ཞེས་པ་ནི་རྐེད་པ་ནས་རྐང་པའི་ངར་དུང་བར་སླེབས་པའི་གྱོན་གོས་ཞིག་རེད། དེ་ནི་མང་ཆེ་བ་བུ་མོས་གྱོན་པ་དང་བུ་ཉུང་ཤས་ཀྱིས་ཀྱང་གྱོན་སྲིད། དེའི་རྒྱུ་ཆ་ནི་སྲིན་བལ་དང་། ལུག་གི་བལ། ཉི་ལུང་ལ་སོགས་ཡོད།
བེ་རི་དགོན།
གཞན་ཡང་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གིས་དཀར་མཛེས་མཐིལ་ཤུག་རིང་གླིང་ལ་དགེ་རྟག་བཤམས་སྟོན་ཁང་ཆེན་པོ་སྤུས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བཞེངས་ཡོད། དེའི་རྒྱ་ཕིབས་ལ་གྱོ་མོ་སེར་པོ་བཀོད་ཡོད་པས་རྒྱང་ནས་བལྟས་ན་ལྷག་ཏུ་མཛེས་ཤིང་། ནང་དུ་གཙོ་བོ་ཏེ་ཙུང་སི་ལིང་དང་དགེ་རྟག་ལྔ་བ་རྣམ་གཉིས་གླེང་མོལ་མཛད་བཞིན་པའི་རག་སྐུ་བཞུགས་ཁྲི་དང་བཅས་པ་ཁང་བརྩེགས་ཕྱེད་གཉིས་ཙམ་དང་གྱང་ངོར་ཕྱོགས་བཞི་ལ་དམར་དམག་དཀར་མཛེས་བརྒྱུད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡེབས་རིས་ཡོད་པས་མཛེས་རྩལ་རབ་ཏུ་ལྡན།
ཐོའུ་ཅ།
ཐོའུ་ཅ་ནི་རྒྱ་ནག་ཞེས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་མི་རེད།
ལམ་སྒྲོན།
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།
Atraas dee tiiii sigueee tu honooooooooorr
ཝའི་ལི་སྒྲ་སྒྱུར།
རྒྱ་བསྐྱེད་ཝའི་ལི་སྒྲ་སྒྱུར།
རྒྱ་བསྐྱེད་ཝའི་ལི་སྒྲ་སྒྱུར་ (Extended Wylie Transliteration) ནི། བོད་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་རྐྱེན་ཡིག་དང་སྔགས་ཡིག་སོགས་འབྲི་ཐུབ་པའི་ཆེད་སྔར་གྱི་འགྲོ་ལུགས་གཞིར་བཞག་པའི་ཐོག་ནས་རྒྱ་སྐྱེད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།
༢༠༤༤ལོ།
༢༠༤༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
དོན་འགྲུབ་དབང་རྒྱལ།
དོན་འགྲུབ་དབང་རྒྱལ་ནི་གཙན་ཚ་རྫོང་དོ་རྒྱ་ཞང་ནས་སྐྱེས་ཤིང་། བོད་ཕྱི་ནང་གཉི་གར་སློབ་གྲྭར་འགྲིམས་མྱོང་བ་དང་། རྡ་སའི་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་རྒྱ་ཡིག་སྡེ་ཚན་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་བལ་ཡུལ་ས་ཡོམ་ཆེན་མོ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་བལ་ཡུལ་ས་ཡོམ་ཆེན་མོ་ནི། བལ་ཡུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཧ་ཅང་གཏོར་སྐྱོན་གྱི་གནོད་ཚབས་ཆེ་བའི་ས་འགུལ་དོན་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན། ས་འགུལ་འདིའི་ལྟེ་བ་གོརྑཱ་རྫོང་གི་བཱར་པཱཀ་ལ་ཁེལ་བས། གོརྑཱའི་ས་ཡོམ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས། ས་ཡོམ་འདིས་མི་གྲངས་དགུ་སྟོང་ལྷག་རྐྱེན་ལམ་དུ་བཏང་ཞིང་། ཉིས་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་བ་ ༠༤ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་གུང་བལ་ཡུལ་གྱི་དུས་ཚོད་ ༡༡ དང་སྐར་མ་ ༥༦ ཐོག་བརྒྱབས་པའི་ས་ཡོམ་འདིའི་ཤུགས་ཚད་ ༨.༡ ཡིན། ས་ཡོམ་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༤ ལོའི་བལ་ཡུལ་བི་ཧཱར་ས་ཡོམ་གྱི་དོན་རྐྱེན་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་ས་ཡོམ་གནོད་ཚབས་ཆེས་ཤོས་སུ་ངོ་འཛིན་བྱས།
བཀྲ་ཤིས་བརྒྱད་པ
རིན་ཆེན་རྟགས་མཆོག་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱག་འཚན་ཅན།
ས་གསུམ་གནས་སུ་དགེ་ལེགས་བཀྲ་ཤིས་སྤེལ།
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཤོག
ཧྥ་རན་སིའི་མི།
ལོ་རྒྱུས།
ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ།(མདོ་སྨད་རེབ་གོང་སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ།) མདོ་སྨད་རེབ་གོང་གསེར་ལྗོངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དབུས་རྒྱལ་ཐང་དུ་རོང་བོའི་རིགས་རྒྱུད་དུ་ཡབ་འབུམ་རྒྱལ་དང་། ཡུམ་ནག་ཡུ་སྙིང་མོ་དཔལ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་མེ་ལུག་སྤྱི་ལོ་༡༦༠༧ལོར་སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་དྲུག་གི་སྟེང་དགེ་བསྙེན་དང་། དགུང་ལོ་བཅུ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་སྟེང་དབུས་སུ་ཕེབས་ནས་དགའ་ལྡན་དགོན་པར་སློབ་གཉེར་གནང་། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་བ་ལ་གསང་ཕུར་ས་དགེ་གྲྭ་ཚང་བཅུ་ལྷག་གི་མཁས་མང་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་དཀའ་ཆེན་བཅུ་ལས་བརྩམས་པའི་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་གནང་། དེ་ནས་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་ལས་བསྙེན་རྫོགས་བྱས། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པར་མདོ་སྨད་དུ་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིའི་སྟེང་རོང་བོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དུ་ཐོས་བསམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་གསར་འཛུགས་མཛད། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ལྕགས་སྦྲེལ་སྤྱི་ལོ༡༦༤༡ལོར་བློན་ཆོས་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་གླིང་ཁྲིར་བཀོད་ནས་གནས་ངེས་མེད་དུ་བཅུད་ལེན་དང་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཁོ་ནར་བརྟེན་ཏེ་གནས་མང་པོ་དགེ་སྦྱོར་ལ་ཞུགས། དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་པ་ཆུ་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་༡༦༤༢ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཡུལ་ལ་ཕེབས་པའི་ཚེ་ལྔ་བ་ཆེན་པོའི་དྲུང་ནས་རྗེས་གནང་དང་བཅས་གསན། དགུང་ལོ་དོན་གཅིག་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་མེ་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ་༡༦༧༧ལོར་ཞི་བར་གཤེགས། བཀའ་རྩོམ་གྱི་སྐོར་ལ་སྐྱབས་ཁྲིད་དང་། མགུར་མ། ལོ་རྒྱུས། ནང་རིག་སོགས་པོད་ལྔ་བཞུགས། རྣམ་ཐར་ཆ་ཚང་བར་ཤེས་འདོད་ཡོད་ཚེ་ཡབ་རྗེ་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས་རོགས་ཞུ།
མེལ་ཀིན་སི་ཐེན་
༼༡༡༽དེང་རབས་བོད་ཡིག་གི་སྙིང་བཅུད།
༼༢༤༽བོད་ཀྱི་སངས་ཆོས་དགོན་པའི་འཚོ་བ།
ཁེར་གད་འཁོར་ལོ་གྲགས་པ་
ཁེར་གད་འཁོར་ལོ་གྲགས་པ་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་དུས་སྟོད་ཙམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་དགུང་ལོ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་ཡི་གེའི་སྦྱོར་ཀློག་བཅས་ལ་བྱང་བར་མཛད་ཅིང་། རབ་བྱུང་དང་། དགེ་ཚུལ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་བཞེས་ཏེ་འདུལ་བའི་ཆོས་གཞུང་སོགས་ལ་ལེགས་པར་སྦྱངས། དེ་ནས་ཁ་ཆེ་དང་། བལ་ཡུལ། རྒྱ་གར་སོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་པཎ་གྲུབ་མང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀའི་གཞུང་ལ་ཐོས་བསམ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་མཛད་ཅིང་། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ལ་ཡང་བྱང་[153]ཞིང་ཆུབ་པར་བསླབས་ཏེ་རྒྱ་གཞུང་དུ་མ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བར་མཛད། ཁོང་གི་བསྒྱུར་རྩོམ་ནི《བཀའ་འགྱུར》ལས《དཔལ་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཁྲོས་པའི་མགོན་པོ་གསང་བ་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད》ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་དང་། 《བསྟན་འགྱུར》ལས《རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ》། 《དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྡོམ་ཚིག》། 《དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ》བཅས་བཞུགས་སོ།།
གུར་འབུམ།
ཕྱི་ལོ་༡༨༥༠ལོའི་ནང་སྐྱེས་པའི་གུར་འབུམ་དགྲ་འདུལ་གྱི་བུ་པད་མ་གཡུལ་རྒྱལ་ལམ་མིང་གཞན་ཨུ་ཅིག་ཟེར་བ་དེ་རང་ལོ་བཅུ་བདུན་བཅོ་བརྒྱད་ནས་དགྲ་རྒྱག་གྱོད་གཏུག་གི་ལས་ཐེ་ཇུས་བྱེད་པར་དགའ་བ་དང་ལྟོ་གོས་ཀྱི་ཕོངས་པའི་མི་ལ་རོགས་ཕན་བྱེད་འདོད་ཆེ་ཞིང་དབང་ཆ་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་གཞན་གནོན་བྱེད་མཁན་ལ་སྡང་སེམས་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་ཡིན།  ནར་སོན་པ་དང་ཕྱི་ནང་གང་སར་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཙམ་བྱུང་།  རང་ལོ་གསུམ་ཅུའི་སྐོར་གྱི་དུས་མདོ་སྨད་ཀྱི་བེ་ཧུ་དབང་ཆེན་མགོན་པོ་དང་འགྲིག་མིན་བྱུང་ཏེ།  མདོ་སྨད་བེ་ཧུ་དབང་ཆེན་མགོན་པོའི་སྲས་པོས་དམག་དཔོན་བྱས་པའི་དགེ་རྒྱས་ཤོག་དམག་དང་ཨ་མདོའི་གུར་འབུམ་པད་མ་གཡུལ་རྒྱལ་གྱིས་གཙོས་པའི་དམག་གཉིས་ཛི་མིན་གོང་ཁ་རུ་འཐབ་འཛིང་བྱས།  རྒྱལ་ཁ་ཨ་མདོ་གུར་འབུམ་པད་མ་གཡུལ་རྒྱལ་གྱི་དམག་ལ་ཐོབ།   དགེ་རྒྱས་དམག་ཕམ་ནས་བྲོས་ཕྱིན།དམག་འཁྲུག་དེར་མང་ཚོགས་ཚོས་གཏམ་དཔེ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད་དེ།   ཕྱི་དབང་ཆེན་མགོན་པོའི་ཕ་དམག་དེ།  མུག་གཞུང་རྐྱང་ལས་གྱོང་གི་གདའ།  རྒྱལ་སྲས་བྲོས་སོང་།  རྐྱང་སྐྱིད་ཤི་སོང་།  དམ་དམར་ལྷུང་སོང་།  ཞེས་པའོ། དེ་མཚུངས་པད་མ་གཡུལ་རྒྱལ་གྱིས་གདོང་ལེན་བྱས་པའམ་འགོ་བྱས་པའི་བྱ་བ་ཚང་མ་ལམ་ལྷོངས་ཡོང་གི་ཡོད་པར་བརྟེན་མང་ཚོགས་ཚོས་གུར་འབུམ་པད་མ་གཡུལ་རྒྱལ་ནི།  ཕྱི་དགྲ་རྡུང་གི་ཐོ་བ།  ནང་ནོམ་གཅོད་པའི་ལྦེར་མ།  དུས་རྒྱུན་དུ་ཉམ་ཆུང་གི་ཕ་མ་རེད།  ཅེས་གླེང་བའི་སྙན་གྲགས་བྱུང་།   གུར་འབུམ་པད་མ་གཡུལ་ཨམ་སྟོད་ཀྱི་དཔོན་མིང་ཁུར་མྱོང་མེད་རུང་། དབང་ཚད་དཔོན་ལས་མི་ཞན་ཁར་ཨམ་ཤོག་བརྒྱད་སྤྱི་དང་གཞན་ཤོག་གི་མཐོང་བརྩི་ཨམ་དཔོན་ལས་ཆེ་བ་ཡོད་ཅིང་སྐབས་ཤིག་ཨ་མདོའི་འབྲོག་གླུའི་ནང་ལའང་།  གནམ་ཨ་སྔོན་ཨ་མདོ་སྟོད་མ་རེད།  འབྲུག་ཕོ་གདོང་པད་མ་གཡུལ་རྒྱལ་རེད།  ཆར་སིལ་མ་རྒན་པོ་སྤོས་ཕྲུག་རེད།  ཟེར་གྱི་ཡོད་དོ།།
སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པ་
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ་བཅུ་པར་རེབ་གོང་རྒྱལ་པོ་ཕྱེ་རུ་རུ་ཡབ་ཤ་བོ་ཚེ་རིང་དང་། ཡུམ་བུ་མོ་ཅོག་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ1962ལོར་རེབ་གོང་རོང་བོ་དགོན་ཆེན་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་འདོན་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་སྐོར་བློར་འཛིན་པ་དང་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་སོགས་ཐ་སྙད་རིག་གནས། ལམ་རིམ་ཚིགས་བཅད་མ་དང་སྤྱོད་འཇུག་སོགས་ལ་སྦྱངས་པར་མ་ཟད། ཚད་མ་རིག་པའི་རིགས་ལམ་གྱི་འགྲོས་ལའང་སྦྱངས།
སྤྱི་ལོ1978ལོར་རྨ་ལྷོ་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་བྱས་ཏེ་ན་གཞོན་དགེ་རྒན་རྣམས་དང་སློབ་མའི་ཚོགས་བཅས་ལ་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་དང་སྙན་ངག གནའ་རྩོམ། བློ་གསལ་རིགས་སྒོ་སོགས་གང་ལ་གང་འཚམ་གྱིས་འཆད་པའི་འཕྲིན་ལས་བསྐྱངས་ཏེ་བོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གོང་དུ་སྤེལ་བ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་ཆེན་གནང་། བྱ་བར་ཞུགས་རྗེས་ཀྱང་རོང་བོ་དགོན་ཆེན་གྱི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྗེ་དགེ་འདུན་བསྟན་འཛིན་དང་། དགེ་འདུན་ཕུན་ཚོགས། དགེ་འདུན་བསམ་གཏན། དགེ་རྒན་ལྷ་མོ་སྐྱབས་བཅས་ཀྱི་མདུན་ནས་སྔ་ཕྱིར་མཁན་ཆེན་བསྡུས་གྲྭ་དང་། མི་ཕམ་མཁས་འཇུག བྱང་རྩེའི་བློ་རྟགས་གཉིས། སྡེ་བདུན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ། རྣམ་འགྲེལ་ཊཱིཀ་ཆེན་ལེའུ་གཉིས་པ། ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང་། རྒྱན་འགྲེལ་སྤྱི་དོན་རོལ་མཚོ། དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ། སྤྱོད་འཇུག་དར་ཊཱིཀ ལམ་རིམ་ཆེན་མོ། གྲུབ་མཐའ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ། ས་ལམ་ཐེག་གསུམ་མཛེས་རྒྱན། ཡབ་རྗེའི་མགུར་མ། སྙན་ངག་རྩ་འགྲེལ། དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ་བཅས་ཀྱི་ཁྲིད་རྒྱུན་བླངས་ཏེ་གང་ཐུགས་ནོར་བུའི་བང་མཛོད་གཞུང་དོན་རིན་ཆེན་གྱིས་བྱུར་བུར་གཏམས།
པཎྜིཏ་སྨྲྀ་ཏི་ལ་རྒྱ་གར་བས་གདེང་འཇོག་ཇི་ཙམ་གནང་མིན་སྐོར།
ད་ལྟའི་དུས་རབས་འདིར་རྒྱ་གར་བ་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་ལྷག་དོན་སྔོན་བྱོན་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་བྱེ་བྲག་རེ་རེ་ཚུན་ལའང་ཞིབ་འཇུག་ནན་པོའི་ལུགས་སུ་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་ཡིན་པས། ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཞིབ་དང་། མི་སྣ་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་དཔེ་དེབ་གཅིག་པོ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ལྡན། དེ་འབྲེལ་དྲ་རྒྱ་འདྲ་མིན་ཡང་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ལྡན་ནའང་། དེ་དག་གི་ནང་དུ་བོད་ནས་ཆད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ལས་གྲུབ་པའི་སྨྲྀ་ཏིའི་ལོ་རྒྱུས་ཟུར་ཆ་རེ་གཉིས་ཐོན་པ་མ་མ་གཏོགས། རྒྱ་གར་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ནས་ཐོན་པའི་དཔྱད་གཞི་ཡིག་ཆ་དང་དངོས་པོའི་དཔང་རྟགས་རུང་བ་ཞིག་ད་ཕན་མཐོང་མ་བྱུང་དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་མེད་པའམ། ཡང་ན་ཁོ་བོ་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་ཆུང་བས་མིག་ལམ་དུ་མ་སོན་པ་ཡིན་ཡང་སྲིད། གང་ལྟར་ད་ཕན་རྒྱ་གར་རང་ནས་གསར་དུ་ཐོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་སྨྲྀ་ཏིའི་སྐོར་གྱི་མཐོང་ཆོས་གང་ཡང་མ་བྱུང་། བུ་སྟོན་དང་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ན་ཐའི་ཆོས་འབྱུང་ཁག་གཉིས་ནས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐོར་ཉུང་ཤས་རེ་ནི་རྒྱ་གར་བ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཞིབ་པ་ཚོས་ཡང་ཡང་བགྲངས་གི་ཡོད་པའི་ཁྲོད་དུ་སྨྲྀ་ཏིའི་མཚན་ཡང་རེ་གཉིས་གསལ་གྱི་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡ་མཚན་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། མྱང་ཆོས་འབྱུང་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། དུས་རབས་བཅུ་པའི་ནང་རྒྱ་གར་དུ་སྒྲ་ཚད་ནང་དོན་གང་ཅིའི་ཐོག་ནས་མཚན་སྙན་ཆེ་བ་ཙམ་མ་ཟད། མུ་སྟེགས་མཁས་པ་འགྲན་ཟླ་མེད་མཁན་ཚོ་ཡང་རིགས་པས་བཅོམ་པས་དེ་དག་གིས་མཐུ་ངན་བརྒྱབས་ཏེ། བོད་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་རབས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ནས་སྐབས་དེར་ནང་པའི་ཁ་གཏད་ཕྱི་རོལ་པ་ཚོས་སྨྲྀ་ཏི་རྒྱ་གར་མུ་མཐུད་ནས་བཞུགས་ན། ཁོང་ཚོའི་བསྟན་པ་ལ་གད་ཆག་ཡོང་ཉེན་གྱི་དོགས་པ་དགོས་སའི་མི་གཏེ་བོ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་འདུག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་བས། སྐབས་དེའི་ཕྱི་རོལ་པ་ཚོས་པཎྜི་ཏ་སྨྲྀ་ཏི་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པའི་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད་པ་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཡན་མན་དུ་བྲིས་པའི་འབྲོམ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལས། ཡང་ཇོ་བོ་ཆེན་པོ་ཨ་ཏི་ཤ་བོད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུས་སྤྱན་དྲངས་སྐབས། ཇོ་བོས་གར་བཞུགས་གསུངས་པས་བོད་སྟོན་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲྀ་ཏི་བོད་ཀྱིས་མ་ཤེས་ནས་རྫི་བོ་མཛད་ཚུལ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་གསོལ་བས། ཇོ་བོའི་ཞལ་ནས། བོད་བསོད་ནམས་ཆུང་། ངེད་རྒྱ་གར་ཤར་ནུབ་གཉིས་ན་པཎྜི་ཏ་སྨྲྀ་ཏི་ཛྙཱན་ལས་ལྷག་པ་མེད། བོད་བསོད་ནམས་ཆུང་གསུངས་ནས་སྤྱན་ཆབ་བསིལ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་བལྟས་ན། སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་བའི་ནང་པ་མཁས་པ་ཚོས་སྨྲྀ་ཏི་ལ་གདེང་འཇོག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པ་དེ་ཚད་དཔག་བཟོ་ཐུབ། འཇམ་མགོན་ས་པཎ་གྱིས་པཎ་ཆེན་དཱ་ན་ཤྲཱི་ཡའི་ལྷག་པའི་ལྷ་གང་ཡིན་བརྟག་པའི་ཆེད། པཎ་ཆེན་དཱན་ཤྲཱི་ལ་དྷདུ་རའི་སྨན་གཏང་བས་སྨན་ནད་ལྡང་བར། ས་པཎ་གྱིས་བཅོས་སུ་མི་གཏུབ་གསུངས་པས། དེར་པཎྜི་ཏས་བོད་མ་དག་པའི་ས་ཆར་འཆི་དགོས་གསུངས་ནས་མྱ་ངན་མཛད་པ་ལ། ས་པཎ་གྱིས། རྒྱ་གར་པའི་པཎ་ཆེན་མང་པོ་བོད་དུ་འདས། ཁྱད་པར་མཁན་ཆེན་བོ་དྷི་སཏྭ། དཱིཔཾ་ཀར། ཕ་དམ་པ་རྣམས་བོད་དུ་འདས་པས་སྐྱོན་མེད་ཞུས་པ། བིཀྵུ་སྡོམ་གཙང་། སེམས་བཟང་བ། ཇོ་ཀི་གདམས་ངག་མང་པ་གསུངས། འོ་ན་སྨྲྀ་ཏི་ཛྙཱན་བོད་དུ་འདས་གསུངས་པས། ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱར། དེའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཆ་ཙམ་ཡང་ང་ལ་མེད་པས་འདས་ཆོག་པར་གདའ་གསུངས་ཐུགས་ངལ་སངས། ཀྱལ་ཀ་དཀྲོལ་ནས་བསྙུན་དྭང་བའི་ལོ་རྒྱུས་འབྱུང་བས། འདི་དག་ལ་བལྟས་ན་དུས་རབས་དེའི་ནང་དུ་གྲགས་ཅན་པཎྜི་ཏ་མཁས་པ་དེ་ཚོས་ཀྱང་པཎྜི་ཏ་སྨྲྀ་ཏི་ལ་གུས་བརྩི་དང་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་དེ་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།
གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔ།
གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་ངོ་སྤྲོད།
དེ་ལྟར་བཀའ་པོད་ལྔ་ལས་ཕྱེ་བའི་གཞུང་ལུགས་མང་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། སློབ་གཉེར་བྱ་ཡུལ་གྱི་གཞུང་གཙོ་བོ་གྲགས་ཆེ་བ་རྣམས་ནི་གཤམ་གསལ་རེའུ་མིག་ལྟར། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་མཛད་པའི་དབུ་མའི་གཞུང་ལུགས་དང་། དེ་དག་གི་འགྲེལ་བ་ཁག་དང། རྗེ་བཙུན་བྱམས་མགོན་དང་འཕགས་པ་ཐོག་མེད། འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེ། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཛད་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྩ་འགྲེལ་རྣམས་དང། ཐོམ་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་མཛད་པའི་མངོན་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་འགྲེལ་ཁག་དང། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་དང་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་མཛད་པའི་ཚད་མའི་གཞུག་ལུགས་རྩ་འགྲེལ་ཁག་བཅས་ཡིན་ལ།