cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བཻ་རོ་ཙ་ན་
བོད་ཀྱི་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བདག །འཇིག་རྟེན་འཁོར་བའི་ཆོས་ལ་ཐུགས་ཕྱུངས་ཏེ།  །མ་ནོར་ཡང་དག་བདེན་པའི་ཆོས་འདོད་ནས།  །གསེར་ཕྱེ་བརྫངས་ནས་བདག་ཅག་འཚོལ་དུ་བཏང་།  །དམྱལ་སྤྱོད་ལམ་བཅད་མཐའ་ཡི་ཁ་བསྐོར་ཏེ།  །ལས་འཕྲོ་དག་པས་མཁས་ཞལ་མང་པོ་འཁུམ།  །བཟོ་དང་བསྟན་བཅོས་གསོ་དཔྱད་སྨན་ལ་སོགས།  །ཚེ་འདིར་དགོས་པའི་ཕན་བྱ་སྣ་ཚོགས་པ།  །དམ་ཉམས་སྒྲོལ་བའི་བསྟན་སྲུང་སྣ་ཚོགས་དང་།  །ཕྱིར་རྒོལ་བཟློག་པའི་ལུང་རིགས་མཚོན་ཆ་དང་།  །དབང་པོའི་རིམ་འཇུག་ལམ་སྟེགས་རང་རང་ལམ།  །རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་།  །བདེ་ཆེན་ལྷུན་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས།  །རྨད་བྱུང་བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་ཐེག་པའི་མཆོག  །རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་མེད་རྩོལ་མེད་རྫོགས་པ་ཆེ།  །མ་ལུས་ལུས་པ་མེད་པ་བདག་ལ་མཆིས།  །ཞལ་གཡར་མཆིས་ནས་བཀའ་མཆིད་གསན་དུ་གསོལ།  །ཡུན་དུ་མ་མཇལ་གཡར་ཁམས་སྙོམ་ལགས་སམ།  །མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་ཞལ་མཇལ་ཞེ་ས་འབུལ།  །ཞེས་ཕུལ་བར་རྒྱལ་པོས།  །འཁོར་པའི་རྫིངས་ཆེན་འདྲ་བའི་ཁ་དཔོན་བདག  ཅེས་སོགས་ཀྱི་ལན་གནང་སྟེ་མ་འགྱངས་པར་མངའ་བདག་གི་དབུ་སྐྲ་ཐེམ་པར་བཀྲམས་ཏེ་དེའི་སྟེང་ནས་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་སྤྱན་དྲངས།  རྟ་མཚའ་ལུ་མེ་སྟག་དང་།  ངང་པ་གསེར་ལྡོངས་གཉིས་གསེར་སྒ་གཡུ་ཡིས་སྤྲས་པ་དང་།  གསེར་དངུལ།  དར་ཟབ།  གཡི་སྤྱང་གི་ཐུལ་པ།  བཟང་སྐྱེམས་ལ་སོགས་པ་དྲངས་ཏེ་བཀུར་བསྟི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གནང་།  ཕན་ཚུན་གསུང་གླེང་མཛད་པས་བཻ་རོའི་མཁྱེན་དཔྱོད་ལ་རྒྱལ་པོ་ངོ་མཚར་སྐྱེས་ནས་རྒྱལ་པོས་མན་ངག་གི་རྒྱ་མཚོ་ལྷའི་རྗེ་ཞེས་མཚན་གསོལ།  །
ཡང་བཻ་རོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྐོར། བསམ་ཡས་བཻ་ཙ་གླིང་གི་གྱང་ལྡེབས་སུ་བྲིས་པའི་བཻ་རོའི་རྣམ་ཐར་རི་མོ་དང་།  གསལ་བཤད་ནང་འཁོད་པར།  མྱང་ཆབ་དང་།  གཙང་ཆབ་འཛོམས་པ་སྨད་ཟངས་དཀར་གྱི་ཡུལ་གྲོང་ཡབ་སྦ་གོར་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ།  ཡུམ་སྒྲོན་ས་སྒྲོན་སྐྱིད་ཀྱི་སྲས་སུ་གན་ཇག་ཐང་ཏ་ཞེས་པ་སྐུ་འཁྲུངས།  སྐུ་གཞོན་ནུའི་དུས་སུ་ནག་པོ་རི་དང་།  བྲག་པོ་ཆེའི་བྲག་གཉིས་སུ་ཉི་ཟེར་ལ་ཆིབས་ནས་ཕར་འབྱོན་ཚུལ་འབྱོན་མཛད་ཅིང་།  ཡུལ་དེར་རྡོ་ལ་ཞབས་རྗེས་བཞག་པ་ད་ལྟའང་ཡོད།  སྒྲ་བསྒྱུར་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་མ་བསླབས་པ་ཐུགས་ལ་འཁྲུངས།  ཡབ་འདས་རྗེས་ཨ་ཁུ་སྦ་གོར་ཧེ་འདོད་ཀྱིས་བསྐྱངས།  དེ་ནས་མྱང་སྨད་ནས་ཡུལ་འཕོས་ཏེ་སྙེ་མོར་བྱོན།  བྱེ་མཁར་ལ་བཞུགས་ཡུལ་མཛད་དེ།  ཕྱིས་བྱོན་ནས་ཡུལ་དེའི་ཤར་སྨད་ན་སྒྲུབ་ཕུག་སྐུ་རྗེས་དང་བཅས་པ་ཡོད།  །
སྡེ་རོང་ཚེ་རིང་དོན་འགྲུབ་
མི་རིགས་རང་རྩིས་རང་རྟོན་ཡོད་པ་ནི་བག་ཆགས་ལེགས་པོ་འཇོག་པའི་གཞི་རྩའི་འབྱུང་ཁུངས་རེད།
ད་ལྟའི་མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཤེས་ཡོན་ལ་བརྟེན་ནས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་བསྐྱོད་པར་མ་ཟད། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཀྱང་ཉིན་རེ་ནས་ཉིན་རེར་གསར་རྟོགས་དང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་དང་། མི་རིགས་མི་འདྲ་བ། རུས་རྒྱུད་མི་འདྲ་མང་བོས་དགའ་བསུ་དང་ཞིབ་འཇུག་གིས་དོ་སྣང་བྱ་དོན། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འདི་ཡིས་མིའི་རིགས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཁ་ཕྱོགས་སྟོན་ཐུབ་པ་དང་ཕྱོགས་སྟོན་མཁན་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པས་ཡིན། བོད་མི་རིགས་ནི་རླབས་ཆེ་བའི་ཀྲུང་གོ་སྐྲུན་མཁན་གྱི་ནང་གསེས་གཅིག་སྟེ། ཀྲུང་གོའི་འདས་མ་ད་གསུམ་གྱི་ཆབ་སྲིད་དང་རིག་གནས། དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས། ཚན་རྩལ། སློབ་གསོ། སྐྱེ་ཁམས། རྒྱལ་སྲུང་སྟེ་མེས་རྒྱལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་ཆ་ཚང་བ་དང་མཐའ་མཚམས་སུ་བདེ་འཇགས་སོགས་མདོར་ན་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་ལ་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བོད་པའི་ཆོས་པ་དག་གིས་བོད་པ་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱ་དང་སོག་པོ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་མང་པོར་དམ་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་མྱོང་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། ཡོན་དང་མིང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་ལ་ངོ་སྲུང་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་དང་མཐའ་མཚམས་བདེ་འཇགས་ལ་དྲག་པོའི་དམག་བཤམས་པ་ལས་ཀྱང་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད། དེར་བསྟུན་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཆོ་ག་དང་། རིག་གནས་སྣ་ཚོགས་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་སོགས་གྲོང་ཁྱེར་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྤེལ་ཡོད་པ་ནི་ད་ལྟ་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བ་མ་ཟད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲན་ཤིང་དང་ཚབ་མཚོན་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།
གཞི་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཉིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ལྡན་པའི་གངས་ཅན་ཁ་བའི་ལྗོངས་ནི་ཀྲུང་གོ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཨེ་ཤ་ཡའི་རིག་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་འབྱུང་ས་དང་། ཆུ་སྣ་མང་པོའི་གཏེར་མཛོད། གཏེར་ཁ་དངོས་རྫས་ཀྱིས་ཕྱུག་པ། སྐྱེ་ཁམས་ལ་གནོད་པ་ཐེབས་མེད་པའི་རང་བྱུང་གི་ཁོར་ཡུག་ལྟ་ན་སྡུག་ཅིང་མེས་རྒྱལ་གྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་གནས་ཡོད།
གཉིས། ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པའི་བོད་མི་རིགས་དག་གིས་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་འགྲོགས་འདྲིས་བྱེད་སྐབས་ཁེངས་ཆུང་བག་ཡོད་དང་གཞུང་དྲང་བྱམས་ལྡན་བྱ་རྒྱུ།
མི་དམངས་དང་། མི་རིགས། རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་བར་གཟི་བརྗིད་དང་བརྙས་བཅོས་སོགས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་ཡོད། ང་ཚོ་ཚང་མ་བོད་ཡིན་པར་མ་ཟད་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་རེད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་མི་དམངས་དཀྱུས་མ་རེ་རེ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་ཁབ་ནི་མི་དང་མི་རིགས་མང་པོ་ལས་གྲུབ་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་མཚུངས་པས་ཕན་ཚུན་བར་འགལ་ཟླ་དང་དམའ་འབེབ། མི་མཐུན་པ་སོགས་ཡེ་ནས་བྱ་རྒྱུ་མེད་ལ་བྱའང་མི་རུང་། མི་དམངས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་ཡིན་པ་དང་། སྤྱི་དམངས་དང་མི་རིགས་སུ་དང་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཐོབ་ཐང་དང་འགན་འཁུར་རང་དབང་བཅས་ཡོད། དེར་དབང་བའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་རྒྱུའི་འགན་འཁུར་ཡོད། མི་རིགས་གང་དང་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་མི་རིགས་ཀྱི་མཚན་སྙན་སྲུང་བ་དང་ཁེ་ཕན་བསྐྲུན་པར་འགན་འཁུར་ཡོད་པར་མ་ཟད།  དོན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚན་སྙན་དང་། ཁེ་ཕན་སྲུང་བ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པས་དེ་ལ་རྒྱལ་གཅེས་པར་འབོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་མི་རིགས་མང་པོ་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་མཚོན་ན་མི་དམངས་དང་། མི་རིགས་ལས་བྲལ་བའི་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཞིག་གཞི་མི་གྲུབ་པ་དང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་དེ་འདྲའི་རྒྱལ་གཅེས་པ་དེ་ནི་ལྟག་ཆུ་ཆད་པའི་རྫིང་བུ་དང་རྩ་བ་མེད་པའི་སྡོང་བོ་དང་མཚུངས་པའི་བརྩེ་བ་སྐྱོན་ཅན་ཞིག་རེད། ཡུལ་གཞན་ན་བྱེས་པའི་སྤུན་ཟླ་རྣམ་པས་གནས་བབ་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་ཁེངས་སྐྱུངས་ཚུལ་མཐུན་དང་གཞུང་རྒྱུད་དྲང་མོར་འཚོ་བ་སྐྱེལ་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་ཀྱང་གལ་ཆེ། མི་རིགས་གཞན་ལ་བོད་ཆེན་པོའི་དར་རྒུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་སོགས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་སྐབས་མི་ཤེས་ཤེས་ཁུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་ཀ་ཁ་དང་། མཛོ་བདག་ལ་མཛོ་རྒྱུས་ལྟ་བུའི་ཉ་དང་ཉུང་མ་བསྲེས་ནས་རང་བསྟོད་དང་འུར་སྒྲོག་གིས་རང་མཚང་མི་སྟོན་པ། རང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་མི་རིགས་དང་དེའི་རིག་གནས་སོགས་ལ་དགག་པ་དང་འཁྱོག་བཤད། དམའ་འབེབ་སོགས་འདྲེ་གདོན་གྱི་ལས་ལྟ་བུ་བྱ་མི་རུང་། ལྷག་པར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་འདེབས། མགོ་བཙོང་སོགས་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་མཚན་སྙན་ལ་གནོད་པའི་བྱ་སྤྱོད་གཏན་ནས་སྤེལ་མི་རུང་། དེ་འདྲའི་འཛད་སྤྱོད་པ་ཉུང་ཉུང་ཡིན་ཀྱང་ང་ཚོས་དུས་ནམ་ཡིན་ཡང་རིམས་ནད་བཞིན་དུ་འཛེམ་དགོས། དེ་འདྲའི་སྤྱོད་ངན་དེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མི་གཞིའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་ལས་འགོངས་པར་མ་ཟད། ཡུལ་མི་སྤུན་ཟླ་དག་གིས་གོ་ན་ཡིད་སྐྱོ་བའི་གནས་དང་མི་རིགས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མཐོང་ཆུང་བྱ་ངེས་པའི་གནས་སོ། །  ཡུལ་གཞན་དུ་བྱེས་པའི་བོད་མི་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་གཏན་དུ་སེམས་ལ་འཛིན་རྒྱུ་གཅིག་ཡོད་པ་ནི། ཁྱེད་ལ་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་དང་གཟི་བརྗིད་བསྐྲུན་པའི་འགན་འཁུར་ཡོད་པ་ལས་རང་མི་རིགས་ལ་དཀའ་ལས་གཏོར་ཞིག་སོགས་བྱེད་པའི་ཁུར་ནི་སྤུ་ཙམ་ཡང་མེད།
ལྔ་བ། ཡུལ་གཞན་དུ་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་དག་ལ་ཞུ་བའི་རེ་བ་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་ནི།
ཚོང་གཉེར་བ་ཡིན་ན་རྒྱུ་རྫས་ལ་ལྷད་མེད་པ། རྣམ་དག་ཟོལ་མེད་ཀྱིས་ཉོ་འཚོང་བྱ་བ། ངན་རྫུན་གཡོ་ལྷད་ཀྱིས་ངན་ཚོང་ནག་ཚོང་མི་བྱ་བ། མ་རྩ་ཆུང་བའི་ཉོ་ཚོང་ལ་སྣང་མེད་མི་བྱེད་པར་གཙོ་བོ་ཚོང་ཟོག་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་རྒྱུན་སྐྱོང་བཞིན་རིམ་གྱིས་ཆེན་པོར་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེའོ།།
རེ་ནིམ།
རེ་ནིམ་ནི་བར་བརྒལ་ལྕགས་རིགས་ཞིག་རེད། དེའི་འབྱུང་རྒྱུའི་མཚོན་རྟགས་ནི་Reརེད།
༥༢ (གྲངས་ཀ།)
༥༢ནི་རང་བྱུང་གི་གྲངས་ཞིག་སྟེ་༥༡པའི་རྗེས་མ་དང་༥༣པའི་སྔོན་དུ་ཡིན།
སྨྱུང་གནས།
སྨྱུང་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ།
སྨྱུང་གནས་སྐབས་སུ། ལུས་དཀའ་ཐུབ་དང་།  ངག་སྨྲ་བཅད།  ཡིད་རྣམ་རྟོག་གིས་མ་བསླད་པར།  གཙང་སྦྲ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་སྦྱོར་ལ་བརྩོན་དགོས་ལ།  ནང་དགོས་སུ།  ཡན་ལག་བརྒྱད་པོའི་ཁྲིམས་དེ་མིག་འབྲས་བཞིན་སྲུང་བ་གནད་དུ་ཆེ།  དེ་མིན།  ཁྲིམས་བརྒྱད་པོ་སྣང་མེད་བཞག་སྟེ།  སྤྱོད་ལམ་ཙག་ཙིག་རྩད་གཅོད་པ་དང་།  རུང་མི་རུང་གལ་བོ་ཆེ་འཛིན་པ་ནི།  རྩ་བ་བོར་ནས་ཡན་ལག་ལ་འཇུ་བའི་དཔེ་ཡིན། སྨྱུང་གནས་ལ་ངག་གི་སྨྲ་བ་བཅད་ཡོད་པས། དགོས་མི་དགོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་གཏམ་ཟེར་བའང་མ་སྨྲས་ན་བཟང་།  ཐ་ན།  གཉིད་དང་གླལ་བ།  འོག་རླུང་སོགས་ཀྱང་བསྡམས་དགོས།  ནང་དགོང་གི་སྡོམ་ཇ་ཡང་།  འོ་རྐྱང་མི་རུང་ལ།  འོ་མའི་ནང་སུམ་ཆའི་གཅིག་འོ་མ་བླུགས་ན་རུང་།  གཞན་ཇ་རྐྱང་དང་།  སིལ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་ཧ་ཅང་དྭངས་པ་འཐུང་རུང་།  རྩིགས་རོ་རྣམས་ངེས་པར་དུ་ཚགས་ཀྱིས་སེལ་དགོས།  རུང་ཆུ་ངེས་པར་སུ་འདེབས་དགོས་ལ།  དེ་ཡང་ཆུ་གྲང་མོ་ལས།  ཆུ་ཁོལ་འཁྱག་པ་སོགས་མི་རུང་། ནངས་སྔ་མོའི་ཐོ་ཐུག་ཀྱང་ལུས་ལ་གནས་པའི་སྲིན་འབུ་རྣམས་གསོ་ཆེད་ཡིན་པས། འབག་ཐང་ཙམ་དུ་འཐུས་པར་བྱ་དགོས་པར་གསུངས་ཡོད། དམིགས་བསལ་ལ། ཞབས་དཀར་བས།  གལ་ཏེ།  ན་བ་བྱུང་ནས་མ་ཐུབ་ན་སྡོམ་པ་འཆོར་བ་མིན་པ་དང་།  བརྗེད་དེ་རྩམ་པ་ཟོས་པ་སོགས་ཀྱང་།  བཤགས་པ་བྱས་ཏེ་མུ་མཐུད་སྡོམ་པ་ལ་གནས་ན་འཆོར་བ་མིན་པ་དང་།  ཚོགས་རྫས་ཟོས་ནའང་སྡོམ་པ་འཆོར་མེད་པར་བཤད་ཡོད་དོ།།
འཇུ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོ།
སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཚུལ།
ཆུ་བྱི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ལ་སྐུ་མཚམས་གྲོལ། དེའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད་སྐོར་ནས་འགྲུལ་ངན་འགའ་རེས་ཐུགས་སུན་བྱུང་རྐྱེན་གྱིས་ཚེས་ཉེར་གཅིག་ཉིན་གློ་བུར་དུ་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ་འདི་ལྟར། ན་མོ་མཉྫའི་ས་ཏྭ་ཡ། མངོན་དགའ་ལ་སོགས་དག་པའི་ཞིང་རྣམས་སུ། །རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོར་དབང་ཐོབ་ནས། །མཁའ་ཁྱབ་འགྲོ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས། །ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་འཛིན་པར་དམ་བཅའ་འོ། །ལས་ཀྱིས་མནར་བས་སྙིགས་དུས་ཆོས་སྨྲ་བདག །མི་ལོ་བཅུ་བདུན་ནང་རྩའི་ནད་དྲག་པོས། །བར་མེད་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་ཡང་ད་བར་དུ། །སྒྱུ་ལུས་གཟེབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞིང་འདིར་བསྡད། །ད་ནིཤི་ལ་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། །ཐ་མའི་གཏམ་ཚིག་ཡི་གེའི་རིས་སུ་བྲི། །ཞེས་སོགས་ཞལ་ཆེམས་ཕྱག་བྲིས་སུ་གནང་ནས་སྦས་ཏེ་འཇོག་པར་མཛད། ཟླ་བ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ནང་དུ་མི་འཁྲུགས་པའི་གཟུངས་འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་ལྗགས་བཟླས་གནང་ཞིང་། ཉེ་གནས་བླ་མ་འོད་གསལ་ལ་བསླབ་བྱ་ཞལ་འཕྲོས་ཅི་རིགས་དང་། སྐབས་ཤིག་ན་དེང་སང་སྤྱིར་བདེན་པར་བཤད་ན་ཉན་མཁན་མེད། རྫུན་པར་བཤད་ན་ཐམས་ཅད་བདེན་པར་འཛིན་པས། དེ་སྔོན་སུ་ལའང་མ་སྨྲས། ཕྲན་སོ་སྐྱེ་ཐ་མལ་པ་ཞིག་མིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་བླངས་པ་ཞིག་ཡིན། ད་རེས་ཀྱིས་རྟེན་འདིར་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་བའི་བསྟན་པ་ལ་ཕན་ཆེན་འདོགས་དགོས་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིར་རྙིང་མ་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་དམན་པས་བར་ཆད་ཀྱི་འཚེ་བ་མང་བ་དང་། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གནད་ཁ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་ཚབ་ཆེ་བ་སོགས་གང་ཅིས་ཕན་ཐོགས་བསམ་པ་ཙམ་མ་བྱུང་། འོན་ཀྱང་འགྲེལ་ཊཱིཀ་སོགས་ཅི་རིགས་གྲུབ་སོང་། ད་དབུ་མའི་སྤྱི་དོན་གསལ་རྒྱས་ཞིག་བྲི་འདུན་ཡོད་ཀྱང་མ་གྲུབ་མོད། དེ་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཁྱད་ཆེན་པོ་མེད་ཅིང་། གཉུག་སེམས་སྐོར་དེ་མཐའ་རྫོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་རིས་མེད་བསྟན་པ་ཡོངས་ཀྱི་སྲོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་དོན་གནད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་ཨེ་འགྲུབ་སྙམ་ཡང་ད་རེས་མ་གྲུབ་ལ། ད་ནི་དུས་ཀྱི་ཐ་མ་མཐའ་འཁོབ་ཀླ་ཀློས་བསྟན་ཞབས་སྡུད་ཉེ་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་སྐྱེ་བ་དངོས་ལེན་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཅི་ཡང་མི་འདུག སྔོན་སྨིན་གླིང་སྐུ་མཆེད་བཞུགས་པའི་དུས་ཙམ་ཡིན་ན་བསྟན་འགྲོ་ལ་ཕན་པ་ཅི་རིགས་འབྱུང་སྲིད་མོད། ད་ནི་དུས་དབང་གིས་དེ་འདྲའི་རིགས་དཀའ་གཤིས་འདིའི་འོག་ཏུ་མ་དག་པའི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བ་གཏན་ནས་ལེན་རྒྱུ་མིན། དག་པའི་ཞིང་ཁམས་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྡོད་ནས་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་གང་འདུལ་སྤྲུལ་པའི་རོལ་གར་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་དུས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་བར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཅེས་སོགས་ཕེབས། ཚེས་ཉེར་གཉིས་སྐོར་ནས་བཟུང་ད་ནི་འདུ་འཁྲུགས་ཀྱི་ནད་སོགས་དྲག་ཟིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་གཏན་ནས་མེད། ཉིན་མཚན་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྣང་བ་འཇའ་ཟེར་ཐིག་ལེ་སྐུ་དང་ཞིང་ཁམས་ཀྱི་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་འཆར་གྱིན་འདུག་གསུངས། ཕྱོགས་ཀྱི་དད་འདུས་སློབ་མ་དང་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་ཞིང་སྨོན་ལམ་མཛད། བསྟན་འགྲོའི་དོན་དུ་ཞབས་པད་བརྟན་དགོས་ཚུལ་ཞུས་པས། ད་ནི་མི་སྡོད་ངེས་ཅན་ཡིན། སྐྱེ་བ་ཡང་མི་ལེན། བྱང་ཤམ་བྷ་ལར་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་ཏེ། དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་པ་ཆུ་བྱི་ས་ཟླའི་ཚེས་ཉེར་དགུ་ལ་ཞབས་སེམས་སྐྱིལ་ཕྱག་མཉམ་གཞག་ཆོས་འཆད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མཛད་དེ་ཐུགས་ཟག་མེད་གདོད་མའི་གཞི་དབྱིངས་སུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །དེར་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་ཞུགས་ལ་ཕུལ་བས་འཇའ་འོད་ཀྱི་གུར་སོགས་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་བཟང་དེར་འདུས་ཀུན་གྱི་མཐུན་སྣང་དུ་བྱུང་ཞིང་། གཤེགས་རྗེས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་བླ་མ་འོད་གསལ་ནས་ཐུགས་དགོངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པར་མཛད་དོ། །
༥༥ (གྲངས་ཀ།)
༥༥ནི་རང་བྱུང་གི་གྲངས་ཞིག་སྟེ་༥༤པའི་རྗེས་མ་དང་༥༦པའི་སྔོན་དུ་ཡིནmy།
ཨ་ཡོང་ཚེ་རིང་།
ཨ་ཡོང་ཚེ་རིང་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
རྒྱལ་ཁམས་བསྐོར་བའི་སྣང་ཚུལ་
རྒྱལ་ཁམས་སྤྱི་པའི་བྱ་གཞག་ཐག་གཅོད་པ། །
ཡོངས་ལ་གནོད་པའི་ལྟས་ངན་ཆོ་འཕྲུལ་གཉིས། །
ཤེས་རབ་རལ་གྲིའི་རྣོ་ཕྱོགས་རེ་རེའི་སྣེ། །
ཅ་
ཅ 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་ལྔ་པ་འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་རྐན་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་དབུས། ནང་གི་རྩོལ་བ་རྐན་ལྕེར་ཕྲད་པ་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་མེད། 1.མིང་གཞིའི་ཕོ་ཡིག་ཅིག 2.མིང་མཐའ་ལ་འཇུག་ཚེ་སྐབས་འགར་གསལ་བྱེད་ཆ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། (དཔེར་ན།) བྲག་ཅ། ལག་ཅ། མཚོན་ཅ། རྒྱན་ཅ་ལྟ་བུ།
ཀུན་སློང་གཉིས་
ལས་བཟང་ངན་འབྲིང་གསུམ་གང་བརྩམས་ཀྱང་ཐོག་མར་ལས་དེ་བྱ་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་ཞིག་སྐྱེས་ནས་ལས་དེ་བརྩམ་གྱི་ཡོད་པས། དེ་འདྲའི་བསམ་པ་དེ་ལ་ཀུན་སློང་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱིས་དབྱེ་ན་གཉིས་ཏེ། ༡་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དང་། ༢དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་གཉིས་ཡོད། དེའི་དང་པོ་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་ཞེས་པ་ནི། བྱ་བ་དེ་མ་བརྩམས་གོང་གི་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བསམ་བློ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། གཉིས་པ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཞེས་པ་ནི། བྱ་བ་དེ་དངོས་སུ་བྱེད་དུས་ཀྱི་བསམ་བློ་དེ་ལ་ཟེར། དེ་འདྲའི་ཀུན་སློང་རིགས་གཉིས་པོ་དེ་ཡི་ནུས་པ་མི་འདྲ་བ་ནི། རྒྱུ་ཡི་ཀུན་སློང་གིས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཞུགས་པའི་འབད་བརྩོན་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་གིས་བྱ་བ་དེ་མཐར་ཐོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། དེའི་ཞར་བྱུང་ཀུན་སློང་དེ་གཉིས་གཙོ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་དང་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དང་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ལ་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་རིགས་འདྲ་བ་གསུམ་དང་། རིགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་ཚུལ། དེ་གཉིས་བར་མུ་བཞི་ཡོད་ཚུལ་བཅས《མཆིམས་མཛོད》ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས༣༥༡ནས༣༥༣བར་གསལ་བ་དེར་གཟིགས།
ཀུནྡ་ལྟ་བུའི་བྱང་སེམས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བཞང་བཞའ་ཀོ་ཝོའུ་སོ་
བཞང་བཞའ་ཀོ་ཝོའུ་སོ་(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་དུ། Jean-Jacques Rousseau)ལགས་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༧༡༢ལོའི་ཟླ་༦ཚེས་༢༨ཉིན་ཇི་ནི་ཝེ་རུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ་༡༧༧༨ལོའི་ཟླ་༧ཚེས་༢ཉིན་པེལ་རེས་སི་རུ་གྲོང་པ་རེད། ཁོང་ནི་སུད་སི་ལས་སྐྱེས་པའི་ཧྥ་རན་སིའི་བསམ་བློ་བ་དང་། ཚན་ཉིད་རིག་པ་བ། ཆབ་སྲིད་ཤེར་རྟོགས་རིག་པ་བ། རོལ་མོའི་དབྱངས་རྩོམ་མཁན་བཅས་རེད། ཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཐད་དུ། ཁོང་གིས་<<མི་དང་མིའི་དབར་འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་གཞིའི་རྩའི་རྣམ་བཤད་>>དང་<<ཚན་རིག་དང་སྒྱུ་རྩལ་བསྐྱར་དར་དེས། མིའི་ཀུན་སྤྱོད་གཙང་མར་བཏང་འདུག་གམ། ཡང་ན་རུལ་པར་བསྒྱུར་འདུག>>ཅེས་པའི་གྲགས་རྩོམ་གཉིས་སྤེལ་བ་དང་། རོམ་མོའི་ཐད་དུ་ཁོང་གིས། <<དེང་རབས་རོལ་མོའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་>>ཞེས་པའི་ལྗགས་རྩོམ་བཀོད་ནས་རོལ་མོ་མཁན་གྱི་རྟགས་མཚན་མངོན་པ་རེད། འཆབ་སྲིད་གཞུང་ལུགས་ཐད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་<<སྤྱི་ཚོགས་གན་ཆིངས་>>ནང་གི་དཀྱུས་དམངས་ཀྱི་བདག་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ཚན་ཉིད་རིག་པའི་ལྟ་སྒྲུབ་ཀྱིས། ཧྥ་རན་སིའི་བློ་འབྱེད་ལས་འགུལ་དང་། གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ། དེ་ནང་བཞིན་དེང་རབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། ཚན་ཉིད་རིག་པ། སློབ་གསོའི་བསམ་བློ་བཅས་ལ་སྐུལ་བཅག་མི་དམན་པ་ཐེབས་ཡོད་རེད།
ཆབ་སྲིད་ཚན་ཉིད་རིག་པ།
ཁོང་གི་ཆབ་སྲིད་ཚན་ཉིད་རིག་པའི་ལྟ་སྒྲུབ་ཀྱིས་རྗེས་སོར་གྱི་མ་ཁེ་སིའི་རིང་ཤུགས་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་རེད།
བུ་ཕག་སྐྱག།
བུ་ཕག་སྐྱག་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
ཙ
ཙ 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་བཅུ་བདུན་པ། འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་རྐན་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་དབུས། ནང་གི་རྩོལ་བ་རྐན་ལྕེ་གཉིས་ཕྲད་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་མེད། 2.མིང་གཞིའི་ཕོ་ཡིག་ཅིག
ཀེང་ཤུའི་འབྲས་བུ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བྱེས་འབྱོར་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རིམ།
༨》 བྱེས་འབྱོར་དུ་བོད་ཀྱི་སྙན་གཞུང་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རིམ།
༡༦ བྱེས་འབྱོར་དུ་དཔྱད་གཏམ་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རིམ།
ཕ་ལ་བུ་སྐྱེས་བུ་ལ་སྙིང་ཡོད་ཅིང༌།། སྙིང་ལ་སྙིང་གི་རུས་པ་ལྡན་གྱུར་ན།། རང་རིག་རང་གིས་གསལ་པའི་རྩོམ་རིག་ལ།། བརྩོན་པའི་མཚོ་རླབས་གཡོས་ཤིག་ན་གཞོན་ཚོ།། མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཚོགས་ཁང་ནང་དུ།༢༠༠༧།༠༣།༠༤ ལ་བྲིས། སླར་ཡང་ ༢༠༡༡ ལོར་བསྣན་འཕྲི་ཅུང་ཟད་བྱས།
གཙུག་གཡུ།
བརྩེ་དུང་གི་མཚོན་དོན་དུ་གྱུར་བ།
《ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད》དུ་ཧོར་གུར་དཀར་རྒྱལ་པོའི་བླ་བྱས་འབྲུག་མོའི་དངོས་པོ་གཞན་མ་བརྐུས་པར་ཆེད་དུ་སྐྲ་འཁྲུད་སྐབས་ཟུར་དུ་བཞག་ཡོད་པའི་གཙུག་གཡུ་བརྐུ་དོན་སོགས་ནི་དོན་མེད་ཀྱི་བྱ་བ་ཞིག་མིན་པར་མཚོན་དོན་ཟབ་མོ་ལྡན་པ་རེད། གཡུ་ཆུང་དེ་མགོ་ལ་བཏགས་པ་ནས་བཟུང་བུ་མོ་དེ་གཉེན་རྟགས་བརྒྱབ་པའམ་གཉེན་སྒྲིག་པའི་དོན་མཚོན་ཐུབ་ལ། “མོ་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་བཟའ་ཟླར་བཅངས་པའི་འགྱུར་མེད་བརྩེ་སེམས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། དེང་གི་ཆར་ཡང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་བུད་མེད་ཁྱོ་བོ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མགོ་འཁྲུད་དུས་ཙམ་མ་གཏོགས་གཡུ་ནི་མགོ་མགོ་དང་བྲལ་མི་རུང་བར་བརྩི་གི་ཡོད”⑤ཅེས་བོད་རིགས་བུ་མེད་ཀྱི་གཙུག་གཡུ་དང་མདོ་སྨད་ཀྱི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྲ་ལུང་སོགས་ནི་རང་གི་བཟའ་ཟླའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཡིན་པ་ཤེས་སླ། རང་གི་བཟའ་ཟླ་ཚེ་ལས་མ་འདས་ན། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་གཙུག་གཡུ་དང་སྐྲ་ལུང་མི་ལེན་པའི་སྲོལ་འདི་ང་ཚོས་ཡིག་ཆ་དང་རྒན་པའི་ངག་ལས་མཐོང་ཐོས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་མ་ཟད། ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་ནག་ཚང་ཁུལ་གྱི་འབྲོག་གླུ་ཞིག་ཏུའང་།“བྲག་དམར་ཡམས་ཁ་བ་མ་ལེན་ཟེར།  །སྟག་ཤར་པས་མི་ཁ་མ་ལེན་ཟེར། །བག་གསར་གཡུ་ཐོད་མ་ལེན་ཟེར། ། ཁྱི་གསར་འདོགས་ཐག་མ་ལེན་ཟེར། ། འབྲི་ཐུལ་མས་ནུ་འཇོ་མ་ལེན་ཟེར། ། མ་གསར་ནུ་ཁ་མ་ལེན་ཟེར། ། མཛོ་གསར་སྣ་གཅུས་མ་ལེན་ཟེར། ། གཡུ་ཆུང་ལུང་ཐག་མ་ལེན་ཟེར། ། རྟ་གསར་ཁ་རུ་མ་ལེན་ཟེར། །”⑥ཞེས་བག་མ་གསར་བས་རང་གི་ཡ་ཐོད་ཀྱི་གཡུ་ཆུང་ལེན་མི་རུང་བ་དང་། དེ་ནི་དེང་གི་དཔའ་ལུང་ས་ཆའི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སྐྲ་ལུང་དང་། འབྲོག་ཁུལ་གྱི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་སྣ་སྣེརམཐུད་པའི་བལ་སྐུད་དཀར་པོ་རང་གི་བཟའ་ཟླའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ལ་བཞག་ནས་མཐོང་ཆེན་ཆེས་ཆེར་བྱེད་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་།  ད་དུང་བག་མ་རྟ་ཐོག་ནས་འགྱུར། གཡུ་ཆུང་རྟ་ཐོག་ནས་ལྷུང་ཞེས་པའི་གཏམ་དཔེ་འདིས་ཀྱང་དམན་བུ་མོ་ཞིག་གནས་ལ་འགྲོ་བའི་ནངས་མོར་གཉེན་དེ་ལ་མ་འཐད་པར་བླ་ཁ་འགྱུར་བ་མ་ཟད། གཡུ་ཆུང་མགོ་ཐོག་ནས་ལྷུང་ཞེས་སྐེ་རྒྱན་དང་། རྣ་ཏོག  བཞོ་ལུང་སོགས་མིན་པར་ཆེད་དུ་མགོའི་གཙུག་གཡུ་བླངས་པར་བརྗོད་པ་དེས་ཀྱང་གཡུ་ཡིས་མཚོན་པའི་གཉེན་དེ་ལ་རྩ་བ་ནས་འཇུག་འདོད་མེད་པ་མཚོན་ཐུབ།
༡༩༣༩ལོ།
༡༩༣༩ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
གཡུང་དྲུང་བོན།
༡ ངག་དོན་འཕྲུལ་ངག་སོགས་ཀྱི་གོ་དོན་ནི།
ཁམས་བརྒྱད་ལས། འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུས། མན་ངག་གི་དོན་བསྟན་པ། ཁམས་བརྒྱད་གཏན་ལ་ཕབས་པ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་མཚོན་བོན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ཁག་ལས། འཕྲུན་ངག་བདེན་པའི་བོན་ཞེས་བྱུང་བས་རྗོད་བྱེད་འཕྲུལ་ངག་དང༌།བརྗོད་བྱ་བདེན་པ། དེ་གཉིས་འབྲེལ་བའི་བསྟན་དོན་གཡང་དྲུང་གི་བོན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ། འཕྲུལ་ངག་ཅེས་པ་དཔེ་དོན་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་མཚན་དུ་གསོལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་མཛོད་ཀྱི་ཐ་རམ་འབྱེད་པ་ལྟར། འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུའམ་བཞི་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཚིག་གིས་བརྡ་སྤྲོད་ཅིང་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེ་ནས་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ལམ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པས་ན་འཕྲུལ་ངག་སྟེ། དེའང་བརྡ་ལས་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་ནི་བརྗོད་བྱ་དང༌། དོན་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་བརྡ་ནི་རྗོད་བྱེད་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་གསུམ་འདུས་པའི་བརྡ་ཐབས་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱ་འཁོར་འདས་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་མཚོན་པ་སྟེ། ཡི་གེ་ལས་མིང་དང༌། མིང་ལས་ཚིག་དང༌། ཚིག་ལས་དོན་སོ་སོར་མཚོན་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་བརྗོད་འཇུག་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དོན་གྱི་ངེས་པ་སྟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འཕྲུལ་དང་འདྲ་བའི་ངག་སྟེ་བར་གྱི་དྲུག་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའོ། །དེས་ན་འཕྲུལ་ངག་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོར་རྗོད་བྱེད་ལུང་གི་བོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྨོས་པའོ། །
ཀེའུ་ཚང་ནུབ་རི་ཁྲོད་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མཱུན་སི། (ཨིན་ཌི་ཡཱ་ན།)
མཱུན་སི་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Muncie)ནི་ཨིན་ཌི་ཡཱ་ན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
དབྱང་གཉིས་སོལ་འགྱུར།
དབྱང་གཉིས་སོལ་འགྱུར་ནི་དབྱང་འགྱུར་རྫས་ཞིག་རེད།
ཨོ་སི་ཁྲི་ལི་ཡའི་བོད་མི
ཨོ་སི་ཁྲི་ལི་ཡར་བོད་མི་གཞིས་སྤོར་བ་ཐོག་མ་ཕྱི་ལོ ༡༩༧༢ལོར་སླེབས་ཡོད། ཁོང་གི་མཚན་ལ་རྣམ་རྒྱལ་ཚེ་རིང་འབོད་ཅིང་། ཁོང་གི་ཡབ་ནི་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བཟང་བཤད་ངན་བཤད་སྐྱ་འཐབ་པའི་མི་སྣ་སྐད་གྲགས་ཅན་ཨ་ལོ་ཆོས་མཛད་ལགས་རེད། དེ་ནས་རིམ་པས་མི་གྲངས་བཅུ་སྐོར་གཅིག་ལྷག་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་ཚོགས་སྡེ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གྲོང་ཁྱེར་སིའི་ནེའུ་ནང་གཞིས་ཆགས་འདུག
ཡ
ཡ 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་ཉེར་བཞི་པ་འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་རྐན་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་དབུས། ནང་གི་རྩོལ་བ་རྐན་ལྕེ་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་ལྡན། 2.མིང་གཞིའི་མོ་ཡིག་ཅིག 3.མིང་གཞི་འགའ་ཤས་ཀྱི་མས་ནས་གདགས་བྱའི་སྨད་འདོགས་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཞིག 4.གོང་དང་སྟེང༌གི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) ཡ་སོ། ཡ་མཆུ། ཡ་རྐན། ཡ་མགལ། ཡ་གི་གངས་རི་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 5.ཆ་མིན་པ་སྟེ། (དཔེར་ན།) ལྷམ་ཡ་གཅིག དོ་པོ་ཡ་གཅིག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ། 3.ཟླའམ་ཁ་གཏད་ཀྱི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) དགྲ་ཡ། འཐབ་ཡ། འགྲན་ཡ། གཉེན་ཡ། ཡ་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 4.འགྱོད་ཉམས་ཀྱི་ཚིག་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཡ། དེ་འདྲ་མ་བྱས་ན་ཆོག་པ་ལ། ཡ། དེ་འདྲའི་ཕངས་པ་ལ། ཡ། དོན་དག་གཅོད་རྒྱུ་གཅིག་བརྗེད་བཞག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ། 5.གོ་རྟོགས་ཤར་བའི་ཚིག་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཡ། ཚིག་དེའི་དོན་འདི་འདྲ་ཡིན་པ་རེད་ཨང༌ལྟ་བུ། 6.འབོད་སྒྲ་ཡ་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཁྱོད་གང་ལ་འགྲོ། ཡ་ལགས། འོ་ཡ་ལྟ་བུ། 7.ལས་ཚིག་ལ་ལའི་མཐར་སྦྱར་བས་ལས་ཀ་དེ་བྱེད་པར་སྐུལ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། (དཔེར་ན།) ད་འགྲོ་ཡ། སོང་ཡ། རྐོས་ཡ་ལྟ་བུ།
ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ་
ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1648ལོར་ད་ལྟའི་ཀན་ལྷོའི་ཞཱ་ཧྭོ་རྫོང་གི་རྒན་གྱ་ཞང་དུ་ཡབ་དཔལ་འབུམ་རྒྱལ་དང་ཡུམ་ཐར་མོ་བྱམས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆུ་ཕོ་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1722ལོར (《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་》དུ་ལྕགས་མོ་གླང་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1721ལོར་འདས་ཞེས་གསུངས) སྐུ་གཤེགས། དགུང་ལོ་བདུན་པར་ཁུ་བོ་དགེ་སློང་བསོད་ནམས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་སྦྱངས། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་འདུལ་འཛིན་ཁྱུ་མཆོག་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོའི་དྲུང་དུ་རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མནོས། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པར་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཤིང་། དགུང་ལོ་ཉེར་དགུའི་བར་དུ་མཁས་རྒུའི་ཞབས་པད་བསྟེན་ནས་བཀའ་པོད་ཆེན་པོ་ལྔས་མཚོན་པའི་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལ་གསན་སྦྱོང་ལྷུར་བཞེས་གནང་། དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བའི་སྐུ་མདུན་ནས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མནོས། དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་བར་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ཏེ་སྔགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་མཛད། དགུང་ལོ་སོ་གསུམ་པར་གྲུབ་པའི་གནས་མཆོག་རི་བོ་དགེ་འཕེལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུའི་རིང་དུ་ཐོས་དོན་སྒྲུབ་པས་ཉམས་སུ་བཞེས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་པར་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་བླ་མ་མཛད། རྒྱལ་པོ་ལྷ་བཟང་ཧན་དང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་འགལ་ཟླ་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་བའི་བར་ཆིངས་མཛད། དགུང་ལོ་རེ་གཉིས་པར་དཔོན་ཇུ་ནང་གིས་དགོན་པ་གསར་འདེབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་གདན་དྲངས་པ་ལྟར་མདོ་སྨད་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱེལ་བ་འདི་ཉིད་ཕྱག་འདེབས་མཛད། དགུང་ལོ་དོན་གསུམ་པར་གོང་མ་ཁང་ཤིས་རྒྱལ་པོས་བསྟན་པ་འཛིན་ཅིང་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་པཎྜི་ཏ་ཨེ་རྟི་ནི་ནོ་མིན་ཧན་ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་དང་གསེར་ཐམ་གསེར་ཡིག་སོགས་གནང་བར་འབྱོར། ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེ་གང་བོར་ཆོས་ཀྱི་གྲུ་ཆར་ཕབ་པས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་བསྟན་འཛིན་གྱི་བུ་སློབ་མང་དུ་བྱུང་སྟེ། བསྟན་པའི་མངའ་བདག་ཏཱ་ལའི་པད་དཀར་འཛིན་པ། རྒྱལ་བ་གཉིས་པའི་གདན་   སར་བཞུགས་པའི་ཁྲི་ཆེན་བཞི། འགྲོ་བ་དུ་མའི་འདྲེན་པར་གྱུར་པའི་བླ་ཆེན་བཅུ། ཆོས་ཀྱི་གདན་ཁྲིས་མཐོ་བའི་མཁས་ཆེན་ལྔར་གྲགས་པ་སོགས་བྱོན་ནོ། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ《དྲང་ངེས་རྣམ་འབྱེད》དང་། 《སེམས་གཟུགས་མཐའ་དཔྱོད་ཆེན་མོ། 》 《གྲུབ་མཐའི་རྩ་འགྲེལ》  《འཇིགས་བྱེད་ཆོས་འབྱུང་》བཅས་པོད་བཅོ་ལྔ་ལོངས་པ་ཡོད། །
ཤེར་བསྟན།
གླུ་གར་གྱི་ལམ་བུ།
ལོ་ན་བདུན་ཙམ་ནས་བཟུང་སྟེ་དཔེ་ཁུག་ལེབ་ལེབ་ཞིག་ཕྲག་ཏུ་གཟར་ཞིང་འབྲི་དེབ་འབྲི་སྨྱུག་སོགས་གྲོགས་སུ་བསྟེན་ནས་སྨིན་ཐང་ཡུལ་ཚོའི་བཅའ་སྡོད་སློབ་ཆུང་འགྲིམ་མགོ་བརྩམས། སློབ་གྲྭ་འགྲིམ་པའི་ཞོར་དུ་བྱམས་ལྡན་ཨ་མས་མཛུབ་ཁྲིད་ཀྱི་འོག་ནས་བོད་ཀྱི་པི་ཝང་རྡུང་ལེན་སྦྱང་མགོ་བཟུང་སྟེ་རྡུང་ལེན་ཕྱོགས་སུ་གོམ་པ་སྤོས། ཕྱིས་སུ་རྒན་རྡོ་རེ་ལགས་ཀྱི་མདུན་ནས་སྦྱང་བ་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་པི་ཝང་རྡུང་ལེན་ལེགས་པར་སྦྱངས་ནས་སྒྲ་སྙན་རྡུང་ལེན་གྱི་རྨང་གཞི་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང༌། ལོ་ངོ་བཅུ་གཉིས་སྟེང་མདོ་ཁམས་ཡུལ་གྱི་སྐབས་དང་པོའི་དམངས་གླུ་དང་རྡུང་ལེན་འགྲན་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་རྡུང་ལེན་གྱི་བྱ་དགའ་ཨང་དང་པོ་ཐོབ༌། དེ་ནས་བཟུང་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་སློབ་ཞོར་དུ་རྡུང་ལེན་སྒྲ་ཐག་འགའ་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་པ་ལ་རྒྱ་ཆེའི་ཉན་མཁན་གྱིས་དགའ་བསུ་མི་དམན་པ་ཐོབ།
ཨེ
ཨེ 1.བྱ་ཚིག་གི་སྔོན་དུ་སྦྱར་ཞིང་དྲི་བ་སྟོན་པའི་ཚིག་གྲོགས་ཤིག་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཨེ་ཚར། ཨེ་དྲན། ཨེ་ཡིན། ཨེ་འདྲ་མི་འདྲ་བསྡུར་བ། ཉམ་ཆུང་སྦྲང་བུའི་ལས་བསྐོས་འདི་འདྲ། ཀྱེ་ཧུད་མཐོན་པོའི་གནམ་གྱིས་ཨེ་དགོངས། ཨེ་སྦྱར་མི་སྦྱར་བྱེད་རྒྱུ་མེད། རྡོ་ལ་སྦྱིན་སྦྱར་བྱེད་རྒྱུ་མེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ། 2.ས་མིང་ཞིག་སྟེ། ཆུ་གསུམ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་ཨེ་ཡིག་གི་གཟུགས་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པས་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས། (དཔེར་ན།) ཨེ་ལྷ་རྒྱ་རི། ཨེ་ཆུ་མདོ་སྒང་གི་མི་ལུས་ལས། ལུང་པ་རྩྭ་ཆུ་འཛོམས་སའི་རི་དྭགས་སྐྱིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ། 3.བོད་ཡིག་གི་འགྲེང་བུ་མཚོན་པའི་དབྱངས།
བོད་ཀྱི་རོལ་རྩེད།
ཤོ་སྐོར་རེའི་ཤོ་ཐེངས་དང་པོ་རྒྱག་དུས་ལག་ཁྱི་གཉིས་རེ་བཙུགས་ནས་ཤོ་མོ་ཟེར་རུང་། ཤོ་པ་རྗེས་མའི་ཤོ་མིག་ཤོ་པ་སྔོན་མ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ཚེ། ཤོ་མོ་བསད་པ་ཞེས་ཤོ་པ་སྔོན་མའི་ལག་ཁྱི་གཉིས་བཙུགས་ཤུལ་དུ་ལག་ཁྱི་གསུམ་སྟེ་གཅིག་གིས་མང་བ་བཙུགས་ཆོག་གི་ཡོད་པ་དང་། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་ཁ་གཏད་ཀྱིས་ཤོ་རྒྱབ་སྟེ་ཤོ་མོ་སྐྱར་དུ་འཛུགས་པ་ཞེས་རེས་མོས་སུ་རྒྱག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་ཤོ་དང་པོ་དེ་ཤོ་མིག་གཉིས་སམ་པ་ར་ལངས་ན་གཉིས་འཛིང་དང་གསུམ་འཛིང་གང་ཡིན་མ་ལྟོས་པར་ཐད་ཀར་ལག་ཁྱི་གསུམ་འཛུགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། གསུམ་འཛིང་སྐབས་ཤོ་མིག་གསུམ་ལངས་ཚེ་དེ་དང་འདྲ་བར་ལག་ཁྱི་གསུམ་འཛུགས་སྲོལ་ཡོད། དེ་ལྟར་སོ་སོའི་ཤོ་མོ་གཏན་འཁེལ་བྱུང་རྗེས་ཀྱི་ཤོ་རྒྱབ་ཚད་ལ་ལག་ཁྱི་གཅིག་རེ་ལས་འཛུགས་སྲོལ་མེད། རྒྱུད་རིམ་དེའི་ནང་ཤོ་མིག་ཐེབས་ན་རང་གི་ལག་ཁྱི་ཕན་ཚུན་རྩེག་ཆོག་པ་དང་ཁ་གཏད་ཀྱི་ལག་ཁྱི་བསད་ཆོག དེ་ལྟར་རང་གི་ལག་ཁྱི་རྩེག་པའམ་ཁ་གཏད་ཀྱི་ ལག་ཁྱི་བསད་ཚེ་རང་ལ་མུ་མཐུད་ཤོ་བརྡབ་དབང་རག་པ་ཡིན། ལག་ཁྱི་བསོད་སྐབས་གཅིག་ཁྱིས་གཅིག་ཁྱི་བསོད་པ་དང་། ཉིས་ཁྱི་ཉིས་ཁྱི་དང་གཅིག་ཁྱི་བསོད་པ་ལྟར་མང་ཁྱིས་ཉུང་ཁྱི་བསོད་པ་ལས་ཉུང་ཁྱིས་མང་ཁྱི་བསོད་ཐབས་མེད་པར་ཁ་བརྡབ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། རང་གི་ལག་པའི་ནང་ལག་ཁྱི་ཡོད་རུང་འཛུགས་ས་མེད་པར་ཁ་བརྡབ་ན་བཙུགས་ཟིན་པའི་ལག་ཁྱི་གང་རུང་གཏོང་དགོས་པ་དང་། ལག་ཁྱི་དེ་དག་ཡང་སོ་སོར་ཁ་བརྡབ་ཀྱི་ཡོད་ཚེ་རང་སོར་བཞག་སྟེ་ཤོ་མུ་མཐུད་ཁ་གཏད་ཀྱིས་རྒྱག་པ་ཡིན། །ལག་ཁྱི་དགུ་ཚང་མ་མཉམ་དུ་རྩེག་ཐུབ་ན་དགུ་མོ་ཞེས་ཡག་ཤོས་སུ་བརྩི་བ་དང་། སུའི་ལག་ཁྱི་དགུ་ཚང་མ་ཤོ་མིག་གཞིར་བཟུང་སྔོན་ལ་རྡེའུ་གང་ཡོད་འགྲོལ་ཚར་ན་དེར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པར་བརྩི་ཡི་ཡོད།
=འུར་རྡོ།= འུར་རྡོ་ནི་བོད་ཀྱི་རོལ་རྩེད་ནང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། འུར་རྡོ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱང་འཕེན་སྤྱོད་ཆས་ ཡོངས་ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་ད་ཆའི་བར་དར་ ནས་ཁྱབ་པའི་འུར་རྡོའི་སྤྱོད་སྟངས་རྣམས་དང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཁ་རོབ་ དང་ཆུ་གོང་སོགས་ནས་ཐོན་པའི་འབོར་ཆེ་བའི་རྡོ་རིལ་གྱི་གནའ་རྫས་ རྣམས་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་བརྟག་སྐབས། རྡོ་ཆས་གསར་པའི་དུས་ནས་ བོད་རིགས་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་འུར་རྡོ་དག་བེད་སྤྱོད་ བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཆོག་པ་དང་། གཞན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་ མོ་ཡི་ནང་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ནང་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་ དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ལག་ཆ་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལམ་ཙམ་གསལ་བར་ གྲགས་པའི་ནང་།། ལྔ་པར་སྨུ་རྒྱལ་ཁོ་རྗེ་ཞེས་བྱས་བཟུང་།།  ད་ཕྲང་ཅང་ ཕྲང་ལག་ཆར་ཞགས་པ་འཕེན།། དྲུག་པར་ཀྲོག་ཀྲོག་འདྲེ་ཡིས་དབང་བྱས་ཏེ།། ལང་ཏང་ལིང་དང་བར་ཁ་འུར་རྡོ་འཕེན།། ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་འུར་རྡོའི་འཕེན་ རྩལ་དེ་ཉིད་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དུས་ནས་བྱུང་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། དེ་ནི་གནའ་བོའི་མི་རབས་རྣམས་ཀྱིས་ལག་རྡོ་འཕེན་པ་དང་། དབྱུག་པ་བེད་ སྤྱོད་བྱེད་པ་བཅས་ལས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་གསར་གཏོད་ཀྱི་ལག་ཆ་ ཞིག་ཡིན་གཤིས། ཐོག་མར་རི་དྭགས་རྔོན་བྱེད་དང་།  གཡུལ་འགྱེད་བྱེད་སྐབས་ ཀྱི་རྒྱང་འཕེན་དྲག་ཆས་སྟབས་བདེ་ལ་གོ་ཆོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆགས། ཐོན་སྐྱེད་དང་གཡུལ་འགྱེད་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱས་པའི་རྒྱུན་རིང་གི་ཉམས་མྱོང་ལས་ འུར་རྡོ་འཕེན་རྒྱུ་དེ་ལའང་ལུས་ཀྱི་རྩལ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་བྱུང་སྟེ་ ལས་བྲེལ་ཆུང་བའི་སྐབས་འུར་རྡོའི་འཕེན་རྩལ་སྦྱོང་བ་དང་འགྲན་སྡུར་བྱེད་ པའི་བྱེད་སྒོ་དར་བ་ཡིན།
=ཨ་ལྕུག= སློང་མོང་འམ་ཨབ་ལྕུག་ནི་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རོལ་རྩེད་ནང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན།
ཀོང་པོ་བསྟན་འཛིན་ལེགས་བཤད་
ཀོང་པོ་བསྟན་འཛིན་ལེགས་བཤད་	ཁོང་གི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་མི་གསལ། འཁྲུངས་ཡུལ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཀོང་ཡུལ་ཡིན། ཁོང་དྭགས་པོ་གྲྭ་ཚང་དང་། དཔལ་ལྡན་སྨད་རྒྱུད་སོགས་སུ་ཞུགས་ནས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་སྦྱངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་མཛད་ཅིང་མཁས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ། རྒྱུད་པ་དང་བྱང་རྩེ་རིམ་བཞིན་ཁྲི་ཐོག་པ་ལོ་བདུན་གྱི་རིང་དུ་མཛད། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་ཕོ་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1638ལོར་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲིར་ཕེབས་ཀྱང་དགའ་ལྡན་རྩེ་ཤར་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཁྲུགས་རྩོད་བྱུང་རྐྱེན་ཤར་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་བཙན་འཕྲོག་མཛད་པས་གསེར་ཁྲི་ལས་ཐོག་པ་བཞུགས་མ་བདེ་ནས་བྲོས་སྟབས་ཀྱིས་ཁམས་དཔལ་འབར་དུ་བྱོན་ཏེ་འགྲོ་དོན་མཛད། འདིའི་ཡན་ལ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་རྩེ་ཤར་རེ་མོས་བྱེད་ཀྱང་ལོ་གྲངས་སོགས་ལ་ངེས་ཅན་མེད་ན་ཡང་། འདིའི་མཚམས་ནས་བཟུང་གཙང་པ་རྒྱལ་པོས་ཁྲིམས་བཅད་པས་ཁྲི་པའི་ལོ་གྲངས་ངེས་ཅན་གྱི་སྲོལ་ཚུགས་སོ། ཁོང་ནི་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་འཛིན་པའི་ཁྲི་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །
ལེ་ལོ་ཅན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཅན།
ལེ་ལོ་ཅན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཅན།
ལེ་ལོ་ཅན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཅན།
རྨི་ལམ་དུ་རྟ་བོ་ཞོན་པ་རྨིས། །
རྐང་པ་གཅིག་ཡོབ་ལ་ཐོགས་པ་རྨིས། །
ཆོ་འབྲང་ལ་བཟང་ངན་མེད་ན་ཡང་། །
བྱ་བྱིའུ་རྣམས་གླུ་དབྱངས་ཅི་དགར་སྒྲོག །
ཚང་ཚིང་གི་ལྗོན་ཤིང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ། །
ལེ་ལོ་ཡི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་ཞིང་། །
ལེ་ལོ་ནི་གླེན་པ་གཅིག་པུར་ལུས། །
ཀོ་ལྤགས་ཀྱི་གཞི་
བཀའ་འགྱུར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ལུང་གཞི་ལ་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཡོད་པ་ལས་གཞི་ལྔ་པ་ཀོ་ལྤགས་ཀྱི་གཞི་ཞེས་པའི་ནང་གཙོ་བོར་ཆུ་ལ་འཁྱགས་པ་ཆགས་པའི་ཡུལ་དུ་ཞྭ་དང་ལྷམ་སྒྲོ་གུ་ཅན་འཆང་ཆོག་པ་དང་། གཅན་གཟན་གྱི་པགས་པའི་ནང་ནས་དོམ་ལྤགས་ནི་མིག་ནད་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་གིས་གདན་དུ་བཏིང་ཆོག་པ་ལས་གཞན་གཅན་གཟན་གྱི་པགས་རིགས་ལོངས་སྤྱོད་མི་ཆོག་པ་དང་། རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པ་ལས་བཟོས་པའི་ལྷམ་ཡང་ས་རྩུབ་ཅིང་གཟར་ཟུག་ཆེ་བའི་ཡུལ་དུ་འཆང་ཆོག་པ་དང་། མཐིལ་རྡོལ་ན་རྡོག་པ་རྒྱག་རྒྱུར་མཁོ་བའི་ཀོ་གྲི་ཆུང་ངུ་དང་སྨྱུང་བུ་བཅས་འཆང་ཆོག་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་སྐོར་གསུངས་པ་དེར་ཀོ་ལྤགས་ཀྱི་གཞི་ཞེས་ཟེར། བཀའ་འགྱུར་སྡེ་དགེ་དཔར་མའི་འདུལ་བ[ཀ]པའི་སྨད་ནས[ཁ]པའི་སྟོད་བར་ཡོད།
ཀོ་བྲག་གི་དགོན་པ་
ཀོ་བྲག་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ་པའི་དགོན་པ་ཞིག་སྟེ། མྱང་སྟོད་རྒྱལ་རྩེ་དུ་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
འབྲུག་རྒྱུད་བུ་ཕྲུག།
འབྲུག་རྒྱུད་བུ་ཕྲུག་ནི་བོད་ཀྱི་མཉམ་གཞས་རུ་ཁག་ཞིག་རེད།
རྒྱལ་རོང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཆེན་བདུན
མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ། སྤྱི་ལོ1776ལོར་རྒྱ་ནག་གོང་མས་བོན་དགོན་གཡུང་དྲུང་ལྷ་སྟེང་དེ་དགའ་ལྡན་ཞེས་པའི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པར་མ་བསྒྱུར་བའི་གོང་དུ། རྒྱལ་རོང་ཡུལ་དུ་བོན་ཆོས་དང་གྲུབ་མཐའ་རྙིང་མ་དར་ཆེ་ལ། དེ་ནས་བཟུང་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའི་གྲུབ་མཐའ་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་དུ་དར་འགོ་ཚུགས་པ་རེད།　དེ་ཡང་སྤྱི་ལོ1784ལོར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་བའི་ཁྲི་ཆེན་དང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་རེ་གཉིས་པ་བློ་བཟང་སྨོན་ལམ་ནས་སྤྱི་ལོ1959ལོའི་བར་དུ། ཁྲི་རབས་ལྔ་རེའི་ནང་དུ་རྒྱལ་རོང་བ་གཅིག་བྱུང་གི་ཡོད་ལ། རྒྱལ་རོང་ཡུལ་ནི་གནའ་དུས་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཧ་ཅང་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨྲོས་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།།
ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན།
དེ་རྗེས་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ཟླ་བ་ ༡༡ ནང་ཞྭ་སྒབ་པས་སྣེ་འཁྲིད་འོག་མཁན་ཆུང་ཆང་ཁྱིམ་པ་ཐུབ་བསྟན་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་དཔལ་དང༌། གྲོ་སྤྱི་རིམ་བཞི་སྤོམ་མདའ་བ་བློ་བཟང་ཡར་འཕེལ། སྐད་སྒྱུར་དབུས་མདའ་ཟུར་ཁང་སྲས་ལྷ་དབང་སྟོབས་རྒྱལ་བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་བོད་ཀྱི་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་ཐོག་མ་དེ་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་རྒྱ་གར་དབང་འཛིན་པ་དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ Viceroy Lord Mountain དང༌། སྲིད་བློན་ Jawaharlal Nehru དང༌། ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ K.. P. S Menon དང༌། ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཞོན་པ་སྐུ་ཞབས་ D.H Dayal དང༌། Mahatma Gandhi བཅས་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་དང་བོད་གཉིས་ཀྱི་བར་ཚོང་འབྲེལ་མ་ཚུགས་སྔོན་ཆིངས་ཡིག་འཇོག་དགོས་པའི་བསམ་ཆུལ་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོར་གསུངས་ཤིང༌། སྐུ་ཞབས་ཞྭ་སྒབ་པས་ལྷ་སར་ཏར་བཏང་སྟེ་བོད་གཞུང་ལ་འབྲེལ་གཏུགས་གནང་བར་བཀའ་ལན་དངོས་གང་ཡང་མེད་པར་ཁོང་ཨ་རིར་ཕེབས་དགོས་སྐོར་གསུངས་པ་རེད།
སྙིང་བོའི་ལྷ་ཆོས་བྱེད་པར་གདམས་པ།
སྙིང་བོའི་ལྷ་ཆོས་བྱེད་པར་གདམས་པ།
སྡུག་པའི་དུས་སུ་སྐྱིད་པའི་ཐབས་ལ་རེ།།
གཅེས་པར་བསྐྱངས་ཀྱང་ནད་དང་གཅོང་གི་གཞི།།
སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན།།
སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ལམ་དེ་ཐག་མི་རིང།།
སྟོན་པ་གཤེན་རབ།
རྩོད་ལྡན་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་འདྲེན་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཛད་ཆེན་རྣམ་པ་མཛད་པའི་ཚུལ་ཞིབ་རྒྱས་སུ་སྟོན་པའི་གཞུང་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མདོ། གླེགས་བམ་བཅུ་གཉིས། ལེའུ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་པ། མདོ་འདི་སྟོར་ཆེན་དམུ་ཚ་གྱེར་མེད་ཀྱིས་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་ལྡན་སྙིང་བོ་ལ། ༡༣༦༠ལོར་སྙན་དུ་བརྒྱུད་པ་ཡིན། འབྲིང་པོ་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་གཟེར་མིག གླེགས་བམ་གཉིས། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ། མདོ་འདི་གཏེར་སྟོན་དྲང་རྗེ་བསྡུས་པ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་ཡི་སྐད་ལས་སྙ་ཆེན་ལི་ཤུ་སྟག་རིང་གིས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུད་བ། མདོ་འདི་ཡང་བསྟན་པ་དར་ནུས་ཀྱི་དུས་སུ་གཏེར་ཏུ་སོང་ནའང་། ཕྱིས་སུ་ཨ་ཙ་ར་མི་གཉིས་ཀྱིས་བསམ་ཡས་ཅ་ཏི་དམར་པོ་ནས་༢༦༡ལོར་གཏེར་ནས་བཞེས། གསུང་རང་འདི་རྣམས་ནས་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་མམ། སྤྱི་ཡི་མཛད་པ། སྒོས་ཀྱི་མཛད་པ། བྱེ་དྲག་གི་མཛད་པ་སོགས་མཐའ་ཡས་པ་གསལ་ཞིང་གཟིགས་ན་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་ཐུབ་པ་ཡིན།
ཁ་ཆེ་ཟླ་མགོན་
ཁ་ཆེ་ཟླ་མགོན།
གོང་དུ་གསལ་བའི་ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཟླ་བ་མགོན་པོ་ཞེས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དེར་གཟིགས།
ཁྱོད་ཅ་ང་ཅ་ཁ།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།
ཁ་ཆེ་ཛྙཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་
ཁ་ཆེ་ཛྙཱ་ནཱ་ཀཱ་ར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
༡༩༢༨ལོ།
༡༩༢༨ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཁ་ཆེམས་དྲན་པ་གསལ་དུས་
ཁ་ཆེམས་དྲན་པ་གསལ་དུས།
འཆི་རན་པའི་སྐབས་མི་ཕལ་ཆེ་བ་དྲན་ཤེས་གསལ་པོ་མི་ཡོང་བས་རང་ཉིད་དྲན་པ་གསལ་བའི་དུས་སྐབས་སུ་ཁ་ཆེམས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་རྣམས་བཤད་དགོས་པའི་དོན།
ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་
ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ།
སྐབས་དེར་བོད་དང་ཐག་ཉེ་བའི་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཀསྨི་ར་སྟེ། དེང་སང་ཀ་ཤི་སྨིར་དུ་འབོད་པ་དེ་ནི་སྟོད་མངའ་རིས་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན་ཞིང༌། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་དང་དམག་འཐབ་བྱེད་མཁན་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་དེ་སུ་ཡིན་རྗེས་སུ་བརྟག་དགོས།
གློ་སྐད།
གློ་སྐད་ནི་བལ་ཡུལ་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གཅིག་ཡིན།
ཁྲོག་པའི་སྒོ་ལའི་སྐད།
ཁྲོག་པའི་སྒོ་ལའི་སྐད་ནི་བལ་ཡུལ་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གཅིག་ཡིན།
ཀླུ་འབུམ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་
ཀླུ་འབུམ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཤིང་མོ་ཕག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1635 ལོར་ཨ་མདོ་ཀླུ་འབུམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1688 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གཞོན་ནུའི་དུས་ནས་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཤིང་མདོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་རྣམས་ལ་ཐོས་བསམ་ནན་ཏན་དུ་མཛད། དེ་ནས་རྒྱུད་སྨད་དུ་ཞུགས་ཏེ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དང་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་བཅས་ལ་སྦྱངས་པ་དཔྱིས་བྱིན་པར་མཛད། སྒོ་མང་དང་། རྒྱུད་སྨད། བྱང་རྩེ་བཅས་ཀྱི་འཆད་ཉན་པ་ཡུན་རིང་དུ་མཛད། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བརྒྱད་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་ཕོ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1682 ལོར་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་དུ་གསེར་ཁྲི་བསྐྱངས་ཤིང་དགའ་ལྡན་འདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་ཨར་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་སོགས་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་གདན་ས་ཆེན་པོའི་ཕན་བདེའི་རྩ་ལག་དམ་པར་གྱུར། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཉིས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་མེ་ཕོ་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1686 ལོར་སོག་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཧལ་ཧ་དང་ཨོ་རོད་བར་གྱི་ཁ་མཆུ་བསྡུམས་ཤིང་ཆིངས་ཚོ་མཛད་དེ་སྤྱི་བླ་ལྟ་བུར་གྱུར། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་མེ་མོ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1687 ལོར་གོང་མའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་མོ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ཏེ་གོང་མ་ཁང་ཞི་དང་མཇལ་འཕྲད་མཛད་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱ་ཆེན་བསྐོར། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་བཞི་པར་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་ལམ་ཁར་སྐུ་གཤེགས། དགོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་དངུལ་གདུང་སྒོ་མང་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་ཏེ་བདེ་གཤེགས་ལྷ་ཁང་དུ་བཞུགས་སོ། འདིའི་དུས་ནས་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཁག་མེས་རྒྱལ་ནང་ཁུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྲོལ་དངོས་སུ་དར་སྟབས་ཁོང་གི་མཚན་ལ་ཡང་ཁྲི་རྒྱ་ནག་པ་དང་། རྒྱ་ནག་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་བཅས་ཞུའོ། ཁོང་ནི་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་འཛིན་པའི་ཁྲི་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །
ཟླ་༡༢ཚེས་༡༦ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༡༦ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༥༠པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༥ཡོད།
འཇང་དགུན་ཆོས་
ཞར་བྱུང་།
ཇང་དགུན་ཆོས་ཀྱི་གོ་དོན་ནི་སྔར་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་བཅས་པ་དེང་གི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆུ་ཤུར་རྫོང་ཁོངས་གནམ་ཤང་འཇང་གྲོང་ཚོའི་ཕུ་རུ་ཡོད་པའི་འཇང་དགོན་པར་གདན་འཛོམས་ནས་བགྲོ་གླེང་གནང་སྲོལ་ཡོད་ལ། བོད་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་དུ་འཚོག་དགོས་པས་དགུན་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། ། ཕྱིས་མདོ་སྨད་ཁག་ལ་དེའི་སྲོལ་བཟང་དར་དུས་ནམ་ཟླ་དང་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་གི་དགོས་མཁོའི་དབང་གིས་བོད་ཟླ་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་བའི་ནང་འཚོག་དགོས་བྱུང་ལ། ཕྱག་སྲོལ་འདི་ཆེ་བའི་དབང་གིས་སྔར་གྱི་མིང་འཇང་དགུན་ཆོས་སོར་བཞག་བྱས་ཡོད། དགུན་ཆོས་ཀྱི་རྩོད་གཞུང་ནི་རྒྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ཡིན་ལ། ལེའུ་གཉིས་པའི་བདེན་བཞིའི་སྐོར་དེ་ཕར་ཕྱིན་ལ་འབྲེལ་ཞིང་། ལེའུ་གསུམ་པའི་མངོན་རྗེས་ཀྱི་སྐོར་དབུ་མར་འབྲེལ་བ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐོར་དེ་མཛོད་ལ་འབྲེལ་བ། གཞལ་བྱ་ཤིན་ལྐོག་གི་སྐོར་དེ་འདུལ་བ་ལ་འབྲེལ་བ། གཞན་སེལ་སོགས་དྲང་ངེས་ལ་འབྲེལ་བས། རིགས་པའི་བརྡར་ཤ་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་གཅོད་པ་ལ་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་བོ་ལ་ངེས་པར་དུ་བྱང་ཆ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས། འདི་ནི་རྒྱལ་ཕམ་དང་མཚན་སྙན་གྲགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཞིག་གི་ཆེད་མ་ཡིན་པར། རིགས་སྨྲ་སོ་སོའི་རིགས་པའི་གསང་ཚིག་དང་། རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྣོ་མྱུར། གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གོ་བས་ཕན་ཚུན་ལ་བློ་བསྐྱེད་དང་། གཞུང་ལུགས་ལ་ཞུན་ཐར་གཅོད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ཡིག་ཆ་ཡང་གྲྭ་ས་སོ་སོ་རང་གི་ཡིག་ཆ་ལས་བརྒལ་ནས་འཇམ་མགོན་ཡབ་སྲས་ཀྱི་གསུང་ཚད་མར་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། ཐད་ཀར་རྒྱལ་བའི་གསུང་དང་རྒྱ་གར་པན་གྲུབ་ཀྱི་ཕྱི་མོའི་གཞུང་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། སྔ་མའི་བོད་ཀྱི་དགེ་བཤེས་ཆེ་ཁག་དག་ནི་འཇང་དགུན་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་རའི་ནང་ནས་རིམ་གྱིས་འཚར་ཏེ་ཆེན་པོའི་གོ་སར་སྙེག་པ་ཡིན་ལ། ཤོག་ལྷེ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཐེལ་ཐམ་ཀ་ཞིག་མནན་ནས་མིང་རྫིག་པོ་འཁུར་བ་དག་དང་མི་འདྲ་བར། མཁས་པ་མཁས་པའི་དྲུང་དང་། ཆེན་པོ་ཆེན་པོའི་དྲུང་ནས་ཁས་ལེན་དང་ལེགས་སོ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས། མི་རབས་དང་མི་རབས་སུ་འཇིགས་མེད་སེང་གེའི་ང་རོ་ཉམས་མེད་དུ་གནས་པ་འདི་བཞིན་ལགས་སོ། །
མཚོ་ལྷོ་ཁུལ
ཆབ་ཆ་ཞེས་པ་ཆུ་དཀར་དང་ཆུ་ནག་ཅེས་པའི་ཆུ་བོ་ཆ་གཅིག་གནས་བདག་ཨ་མ་ཀླུ་མོའི་མདུན་དུ་འདྲེས་ནས་འབབ་པའི་རྒྱུད་དེ་ལ་ཆབ་ཆ་ཞེས་འབོད། ཡུལ་འདིར་བོད་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་གྱི་བློན་མཁར་སྟོང་བཙན་གྱི་གནས་རི་བློན་པོ་གསེར་ཆེན་ཞེས་པའི་རི་རྒྱུད་ཡོད་ལ། བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་བློན་ཆེན་ཁྲི་འབྲིང་གིས་སྟག་ལ་རྒྱ་དུར་དུ་རྒྱ་ནག་དམག་དཔོན་ཝང་ཞོ་ཅེ་ཧྲང་ཧྲུའུ་ཞེས་པར་དམག་རྒྱག་སའང་ཆབ་ཆའི་ས་ཁོངས་འདི་ཡིན་སྐད། འ་ཞ་རྒྱལ་ཕྲན་ཕམ་ཉེས་སོང་རྗེས་ཐང་བོད་གཉིས་ཀྱིས་འ་ཞའི་ས་ཁོངས་བརྩད་དེ་སྤྱི་ལོ་ 670 ལོར་མཚོ་ལྷོ་ཆབ་ཆའི་ཆོས་རྗེ་འགག་གི་རྒྱ་སྐོར་དུ་ཐང་བོད་དམག་འཁྲུག་ལངས་ཏེ་ཐང་གི་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་ཞོ་རིན་ཀོས་ཕབ་པར་བྱས་པའི་སྐོར་རྒྱའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ཏུ་གསལ། སྤྱི་ལོ་709 ལོར་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་མནའ་མར་འགྲོ་དུས་ཆབ་ཆའི་རི་བོ་ཉི་ཟླ་བརྒྱུད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་ཐང་ཡིག་རྙིང་བར་གསལ་བ་བཅས་མཚོ་ལྷོ་ས་ཁུལ་འདི་ཐང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་ཆེ་ས་ཞིག་ཡིན་འདུག དུས་རབས་བཅུ་དགུའི་དུས་སྟོད་དུ་མན་ཇུ་གཞུང་གིས་བོད་ཁུལ་དུ་དུད་གྲངས་རྩིས་ཏེ་སྟོང་དཔོན་དང་བརྒྱ་དཔོན་གྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ཤིང། སྟོང་ཁྱིམ་འོག་ཏུ་བརྒྱ་ཁྱིམ། དེའི་འོག་ཏུ་སྡེ་བ་དང་ཚོ་བ་བགོས། སྤྱི་ལོར་ 1958 ལོར་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ས་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ་དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དུས། མཚོ་ལྷོ་ས་ཁུལ་དུ་བོད་རིགས་སྟོང་དཔོན་བཅུ་བཞི་དང་བརྒྱ་དཔོན་བརྒྱ་དང་དྲུག དེ་མིན་གྱི་ཚོ་ཁག་བཞི་བརྒྱ་བཅུ་བཞི་ལྷག་ཡོད་འདུག
༡༩༢༦ལོ།
༡༩༢༦ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ལས་ལྕེའི་མདོག་ལ་བརྟག་ཐབས་
ཉེས་གསུམ་འཕེལ་ཟད་འཁྲུགས་གསུམ་དུ་གྱུར་ཚེ་རྗེས་མཐུན་གྱི་ནད་རྟགས་ལྕེ་ལ་ཤར་བས་ལྕེ་མདོག་ལ་འགྱུར་ལྡོག་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་། རྒྱུན་མཐོང་གི་ལྕེའི་མདོག་ནི་དམར་པོ་དང་། སེར་པོ། སྔོན་པོ། དཀར་པོ། ནག་པོ་བཅས་རྩ་བའི་མདོག་ལྔ་དང་ལྡན་ལ། གཞན་ཁམ་མདོག སྨུག་མདོག སྐྱ་མདོག་བཅས་ནི་གོང་གི་ཁ་དོག་དེ་དག་འདུས་འདྲེས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་དག་ཕལ་ཆེར་ནད་རྐྱང་པ་དང་ལྡན་འདུས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པར་སྙམ།
གཉིས། ལྕེ་མདོག་སེར་པོ།
གསུམ། ལྕེ་མདོག་སྨུག་པོ།
གོ་མེར། (གསུང་རབ།)
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
Яфетиды
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༣ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༣ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༥༧པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༨ཡོད།
ཁ་མཆུ་འོས་བཙུགས་བྱེད་པ་
ཁ་མཆུ་འོས་བཙུགས་བྱེད་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཏོ་རི་ལུང་བཙན​།
ཏོ་རི་ལུང་བཙན་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
འབྲས་ལྗོངས་སྐད།
འབྲས་ལྗོངས་སྐད་ནི་རྒྱ་གར་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གཅིག་ཡིན།
ལོ་རྒྱུས།
སྦས་ཡུལ་འབྲས་མོ་ལྗོངས་ནི། ཨོ་རྒྱན་གུ་རུས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྔགས་པའི་གནས་མཆོག་ཡིན། དེ་ཡང་འདོད་དགུའི་ལོ་འབྲས་གང་ཡང་སྐྱེས་བས་འབྲས་མོ།  ཡངས་གཤོངས་ཆེ་བས་གཤོངས་ཞེས་དེ་ལྟར་ལགས།
ལྡེ་སྣོལ་ནམ།
ལྡེ་སྣོལ་ནམ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཚོན་མདངས་ཡན་ལག་སོ་གཉིས་
དཀར་པོ་དཀར་སེར་དཀར་དམར་ཆུ་ཤེལ་མདོག། །སེར་པོ་སེར་སྐྱ་དམར་སེར་ལི་ཁྲི་མདོག། །དམར་པོ་དམར་སྐྱ་དམར་སྨུག་རྒྱ་སྐྱིག་མདོག། །སྔོན་པོ་སྔོ་སྐྱ་མཐིང་ནག་གཡུ་ཁ་མདོག །ལྗང་ཁུ་ལྗང་སེར་ལྗང་སྐྱ་ལྗང་ནག་གོ །ཤ་ཁ་ཇ་མོན་ཁ་ཐལ་ཁ་དང། །སྨུག་པོ་སྨུག་ནག་ན་རོས་གློ་བ་ཁ། །དུད་ཁ་རེ་ཁ་རུས་ཁ་མུན་མདོག་གོ །
གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་
གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ།
གཉིས་པ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་པའི་སྲས་ཟེར་བའི་ཐད།  འཕགས་ཡུལ་དུ་རྩོད་ལྡན་གྱི་ཐོག་མ་རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་པ་ (Karowa) དང་།  སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་ (Pandowa) དབར་རྒྱལ་སྲིད་འཐབ་པའི་ཚེ།  རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་པར་བུ་བརྒྱ་ཡོད་པ་ནས་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་བསད་ཅིང་།  ཐ་ཆུང་རུ་པ་ཏི་ (Rupati) མཚན་བཟང་དང་ལྡན་པ་གསོད་པར་ཕངས།  ཁོང་གི་འཁོར་དང་བཅས་པ་བུད་མེད་ཀྱི་ཆ་ལུགས་བྱས་ཏེ་གངས་ཅན་རི་ཡི་གསེབ་ཏུ་བྲོས་པ་ལས།  བོད་ཀྱི་རྗེ་བོ་བྱེད་ཚུལ་བཤད་པ་དེ་དང་དུས་འཁོར་ནས་གསུངས་པ་གཉིས་ནང་འགལ་དུ་སྣང་།  རྒྱུ་མཚན་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་སུ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་རྒན་གཞོན་མགོ་མཇུག་ལྡན་ལ།  ཡ་རབས་དྲང་བདེན་སོགས་མིག་ལྟོས་ཡར་བལྟའི་བསླབ་བྱར་དམིགས་ཏེ་གྲགས་ཆེའི་སྙན་ངག་མཁན་དྲང་སྲོང་རྒྱས་པས་ (Viyaasa) རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་པ་དང་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔ་འཐབ་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ (Mahabharata) རྩོམ་འབྲི་བྱས་པ་ཞིག་ལས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་སུ་བྱུང་བ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཀྱི་མེད།  དེ་ལྟར་ན་མ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ལ་ཁུངས་གཏུགས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་ཏུ་མ་མངོན།  འོན་ཀྱང་རིག་བྱེད་ཧིན་དུའི་ཆོས་ལུགས་པའི་ངོས་འཛིན་གནང་སྲོལ་ལ་ང་ཚོས་གུས་བརྩི་ཞུ་བ་ལས་དགག་རྩོད་བྱེད་དོན་མེད། ཡང་། ལྷ་ལས་ཕུལ་བྱུང་གི་བསྟོད་འགྲེལ་ནང་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་གཏམ་རྒྱུད་ཁུངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་བོད་རྗེའི་འབྱུང་ཁུངས་གསུངས་པ་ནི།  སྔོན་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་མཐོ་བཙུན་གྲུབ་རྗེ་དང་བདེ་བྱེད་བདག་པོ་གཉིས་ལྷ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་མཆོག་ཏུ་དད་པའི་བྲམ་ཟེའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས་པའི་སྤུན་གཉིས་ཀྱིས་བདག་ཅག་གི་ཁྱིམ་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་གཙོ་བོར་མཆོད་པ་དང་།  སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་སྣང་ན།  དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཕུལ་བྱུང་གང་ཡིན་བརྟག་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་རི་བོ་ཏི་སིར་ (Mount Kailash) སོང་བའི་ཚེ།  ལྷ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལྷ་མོ་ཨུ་མ་འཁོར་དང་བཅས་པས་མ་དྲོས་མཚོའམ།  མཚོ་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ་ (Manasarowar) ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཕེབས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་མཆོད་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་ཚད་མེད་པ་བྱས་ནས་ཆོས་ཉན་པ་མཐོང་བ་དང་།  དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཁོང་གཉིས་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བླ་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་དེའི་གསུང་རབ་ལ་མཆོད་པར་བྱའོ།  ཞེས་སྨྲས་པ་ཐོས་ནས་རང་ཡུལ་དུ་ལོག་སྟེ་ནང་པའི་བསྟན་པར་ཞུགས་ཤིང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས།  བསྟན་འགྱུར་གྱི་གཞུང་གི་ཐོག་མའི་གྲས་སློབ་དཔོན་མཐོ་བཙུན་གྲུབ་རྗེས་ཁྱད་པར་འཕགས་བསྟོད་དང་།  སློབ་དཔོན་བདེ་བྱེད་བདག་པོས་ལྷ་ལས་ཕུལ་བྱུང་གི་བསྟོད་པ་མཛད་དེ་དོན་སྙིང་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྷ་དང་བསྟན་པ་ལས།  ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་སྟོན་པ་དང་བསྟན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཚུལ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་འདི་ཁོང་གཉིས་ཐོག་མར་མུ་སྟེགས་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མུ་སྟེགས་པའི་གཞུང་ནང་གསལ་བའི་བཤད་སྲོལ་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ཏེ་ཁྱད་པར་འཕགས་བསྟོད་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ།
བོད་ཡིག་གི་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད།
བོད་ཡིག་གི་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ནི་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ཀྱི་བོད་ཡིག་དཔར་མ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོའི་ཟླ་བ་༢པའི་ཚེས་༩ཉིན་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༢ལོའི་དགུན་ཁར་ཁྱོན་བསྡོམས་ཚིག་ཚན་༥༦༠༠ལྷག་ཟིན།
ལོ་རྒྱུས།
སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩་ལོའི་ཟླ་༤ཚེས་༢༩ཉིན། ཚིག་ཚན་གྱི་གྲངས་༢༥༠རུ་སླེབས།
ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་
འགའ་ཞིག་གིས་འདི་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མིང་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། འགའ་ཞིག་གིས་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་ནང་གི་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མིང་ཡིན་ཟེར་བའི་ཤོད་ཚུལ་གཉིས་འདུག་ཀྱང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི《གསེར་གདུང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག》ནང་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མིང་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ཁུངས་བཙན་པར་སེམས།
མིང་གི་གོ་རིམ།
མིང་གི་གོ་རིམ་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Word order)
ཁེངས་རློམ་དང་ཕྱོགས་རེས།
རྩོམ་པ་པོས་སྒྲུང་རྩོམ་འདིའི་ནང་གི་པན་ནཱ་ཊི་ཚང་གི་བུ་མོ་ལྔའི་རང་རང་གི་གཉེན་དོན་ལ་ལྟ་སྟངས་མི་འདྲ་བ་བཟུང་ཡོད་པ་དེ་འབྲི་བཞེང་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་འབྲིང་རིམ་ཁྱིམ་ཚང་ནས་སྐྱེས་པའི་གྲོང་གེསབ་བུད་མེད་དག་གིས་གཉེན་དོན་དང་བརྩེ་དུང་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་བཟུང་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་མཚོན་ཡོད། ཟུར་གཞན་ཞིག་ནས་རྩོམ་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་དང་གོ་གནས་གཅིག་པུར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གཉེན་སྒྲིག་པ་ནི་གཞི་ནས་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པ་དང་རྒྱུ་ནོར་དང་གོ་གནས་སོགས་ལ་གཞི་ནས་དོ་སྣང་མ་བྱེད་ན་འང་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པའི་གཉེན་དོན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད།དེ་བས་རྩོམ་པ་པོས་རྒྱུ་ནོར་གྱི་ཆེད་དུ་གཉེན་སྒྲིག་པར་དགག་པ་དང་གཉེན་དོན་ལ་སྣང་ཆུང་བྱས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལའང་ངོ་རྒོལ་གཏོང་བཞིན་ཡོད། མོས་གཉེན་སྒྲིག་གི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་ལ་ནན་བཤད་བྱས་པ་དང་ཕོ་མོ་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་བརྩེ་བ་ནི་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་གཉེན་དོན་གྱི་རྨང་གཞི་ཡིན་པར་འདོད།སྒྲུང་རྩོམ་གྱི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ཡེ་རེ་སི་པཱ་ནི་ཞིང་བདག་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་ཁྱིམ་ནས་སྐྱེས་ཤིང་། ཕྱུག་བདག་གི་བུ་དཱ་སེ་ཡིས་བརྩེ་བ་ཆགས་ཡོད། དཱ་སེ་ཡིས་ཁོ་གཉིས་བར་གྱི་གྲལ་རིམ་དང་འབྱོར་ཕྱུག་ལ་སོགས་ལ་གནམ་ས་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་ཤོར་ཡོད་པར་མི་འཛེམ་པར་ཡེ་རེ་སི་པཱལ་གཉེན་སློང་རུང་མོས་དང་ལེན་མ་བྱས་པ་རེད།ཡེ་རེ་སི་པཱ་ཡིས་སྐུ་ཞབས་དཱ་སེ་ལ་གོ་བ་ལོག་ཡོད་པ་དང་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་ཡོད་པ་ནི་གཉེན་སློང་པ་དང་ལེན་མ་བྱས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཟོད་ཐབས་བྲལ་བ་ནི་དཱ་སེ་ཡི་ཁེངས་རློམ་གྱི་གཤིས་ཀ་དེ་རེད། ་སྐུ་ཞབས་དཱ་སེ་ཡི་ཁེངས་རློམ་དེ་ནི་ཁོང་གཉིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གནས་མི་གཅིག་པའི་སྣང་ཚུལ་དེ་ཉིད་བསམ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་དང་གཞི་ནས་མཚུངས་པས། གཏན་དུ་ཡལ་མི་སྲིད་པའི་ཁེངས་རློམ་དེས་ཁོ་དང་ཡེ་རེ་སི་པཱ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཐུན་མོང་གི་བསམ་བློ་དང་བརྩེ་བ་ཆགས་རྒྱུ་དཔེ་མི་སྲིད། དེ་ལས་ལྷག་པར་བསམ་ཐོག་དུ་གནས་པའི་གཉེན་སྒྲིག་རྒྱུ་གཞི་ནས་ཡོད་ས་མ་རེད།འབྱུང་འགྱུར་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཡེ་རེ་སི་པཱ་ཡིས་སྐུ་ཞབས་དཱ་སེ་ཡི་བྱ་བ་སྤྱོད་པ་སོགས་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་པ་བརྒྱུད། སྒོས་སུ་ཁོས་སྔོན་ཆད་ལྟར་གནས་པའི་ང་རྒྱལ་ཁེངས་རློམ་གྱི་གཤིས་ཀ་དང་རྣམ་འགྱུར་སོགས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་ཚོར་བྱུང་། དེ་བས་ཁོར་བཟུང་ཡོད་པའི་ལྟ་སྟངས་རྙིང་བ་དང་ཕྱོགས་རིས་སོགས་རིམ་བཞིན་བསྐྱུར་ནས་བསམ་དོན་ལྟ་བུའི་གཉེན་སྒྲིག་རྒྱུ་བྱུང་བ་རེད།ཡེ་རེ་སི་པཱ་ཡིསསྐུ་ཞབས་དཱ་སེ་ཡི་སྔ་གཞུག་ཐེངས་མང་པོར་གཉེན་སློང་བ་ལ་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་དུས་སྐབས་དེར་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མི་གཞི་སྒེར་ཚུགས་ལ་རེ་སྙེག་དང་ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ་གྱི་དབང་ཆ་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ། འདི་ཡང་ཡེ་རེ་སི་པཱ་བྱ་བའི་མི་སྣ་འདི་ཉིད་འབྲི་བཞེང་བྱེད་པའི་ཁྲོད་སྔོན་ཐོན་གྱི་ཆ་རུ་མཐོང་།
འཁྱོངས་
（བྱེད་འབྲས་ལས་ཚིགས）ནི། 1. ཐུབ་པའི་དོན་ཏེ། གང་སྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ལས་རྣམས་ཀུན་མཐར་འཁྱོངས་ཏེ་འཕྲོ་ལུས་བྱུང་བ་མེད།  རང་མགོ་རང་གིས་འཁྱོངས་པའི་བུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།  2. བར་ཆད་པའམ་མུ་མཐུད་པའི་དོན་ཏེ། སློབ་གཉེར་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ནས་མཁས་གྲགས་ཐོབ་ལྟ་བུ།  3.མཐར་ཕྱིན་པའམ་ལེགས་པོ་ཡོང་བའི་དོན་ཏེ། མཐུན་སྒྲིལ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པར་གལ་ཆེ་ལྟ་བུ།  4.སྐད་ཆ་སྒྲ་དག་པའི་དོན་ཏེ། སྨྲ་བརྗོད་འཁྱོངས་ན་ཉན་ཡང་བདེ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
མའེ་ཁོའོ་ཅས་ཁ་ཤུན།
མའེ་ཁོའོ་ཅས་ཁ་ཤུན་ནི་(སྤྱི་ལོ་༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་༢༩ནས་༢༠༠༩ལོའི་ཟླ་བ་༦པའི་ཚེས་༢༥བར་) ཨ་མེ་རི་ཁའི་རོལ་དབྱངས་མཁས་ཅན་ཞིག་དང་མི་ཚེ་གཅིག་རིང་འཁྲབ་སྟོན་ལེགས་གྲུབ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།
ཨུ་རུ་སུའི་ནང་བསྟན་
ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ལས་ར་སྤྲོད་བྱུང་བ་སྟེ། ཧྲ་ཧོང་གོང་མའི་སྲིད་དབང་དང་དབྱིན་ཇིའི་མི་སེར་སྤེལ་མཁན་གང་ཡིན་ཡང་ཞི་པོ་ལི་ཡྰའི་ནང་ཆོས་ལ་ཇི་འདྲ་ཡི་མི་རང་བ་ཡིན་ནའང་སྐབས་འགར་གནས་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་བྱུང་བར་དམིགས་ནས་ནང་ཆོས་སྔར་བཞིན་གནས་ཐུབ་པ་བྱུང་།   སྤྱི་ལོ་༡༩༡༧ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་བའི་གསར་བརྗེ་ཡི་རྗེས་སུ་ཧ་ཅང་ཡ་ང་བའི་གནས་ཚུལ་ཨུ་རུ་སུའི་ནང་བ་བའི་མདུན་དུ་བཤམས།  ཨུ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་མཚོན་ན་འདས་ཟིན་པའི་དུས་རབས་མང་པོའི་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་སྣ་མང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་།  ཆོས་ལུགས་ལ་གནོད་འཚེ་ཐེབས་པའང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་གོ
ཧྥི་ལོའོ་ཞིས་ལོའོ་ཧྥི་ཡི་དྲི་བར་ལན་འདེབས་སྐབས་པུ་ལི་ཡྰ་ཐིི་སོག་པོ་རང་སྐྱོང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཏང་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅུའུ་ཡེ་པ་ནོ་ཧྥི་བཤད་དོན། གསར་བརྗེ་ཡི་སྔོན་ལ་དགོན་པ་བཞི་བཅུ་ཡོད་ཅིང་ད་ལྟ་དགོན་པ་དྲུག་དངོས་སུ་སྒོ་རྒྱག་ཏུ་བཅུག་ཡོད།   དགོན་པ་བཅུ་གཉིས་རང་འགུལ་གྱིས་གཏོར།   དེའི་ནང་གི་གྲྭ་བ་དགོན་པ་གཞན་དུ་བྲོས་སོང་ལ་དགོན་པ་ཉེར་དྲུག་ད་དུང་གནས་ཡོད།    གསར་བརྗེའི་སྔོན་ལ་གྲྭ་བ་ཆིག་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཡོད་ཅིང་ད་ལྟའི་དགོན་པ་ཉེར་དྲུག་པོའི་ནང་ན་ལྷག་མ་གྲྭ་བ་དགུ་བརྒྱ་ཙམ་ལས་མེད་ལ་ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་ན་ན་གཞོན་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག     སྤྱི་ལོ་༡༩༢༥ལོ་ནས་བཟུང་ན་གཞོན་དག་སུའུ་ལེན་གཞུང་གི་སློབ་གྲྭ་འགྲོ་བ་ལས་དགོན་པའི་ནང་ལ་འགྲོ་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མེད་དེ་འདི་ནི་ང་ཚོ་ནང་བསྟན་ལས་རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཡིན།  གཏམ་གླེང་དང་སྤྱོད་ཚུལ་འདི་དག་ལས་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༦ལོར་ད་དུང་ནང་བསྟན་ལ་རྒོལ་བའི་བྱ་བ་གནས་ཡོད་ལ་ཆོས་ལུགས་ལ་དགག་པ་རྒྱག་པའི་ལས་འགུལ་སྔར་ལྟར་སྤེལ་བཞིན་པ་རྟོགས་ཐུབ་བོ། །
སྡེ་པ་གཙང་པའི་དུས་སྐབས
ལྷག་པར་དུ་དེ་བས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ཀརྨ་ཆོས་དབྱིངས་རྡོ་རྗེས་གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་ལ་དབུས་གཙང་བདག་པོའི་ལུང་གནང་སྟེ་ཤེལ་དམ་དམར་ནག  སྐྱ་དར་རྒྱ་གླིང་སོགས་ཆེ་བ་མཚོན་པའི་རྟགས་ཅན་དང་བཅས་དབུས་གཙང་གི་བདག་པོར་ཤེས་སུ་བཅུག་པ་དང༌།   ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོར་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ལུང་ཐོབ་པར་བརྟེན་དུས་སྐབས་དེའི་ཚེ་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་གཙང་པར་སུས་ཀྱང་འགྲན་མི་ཕོད་པར་གྱུར་ཅིང༌།   དེ་བཞིན་གཙང་པས་སྲིད་དབང་སྐྱོང་ལུགས་ཀྱི་སྟེང་སྔར་ཕག་མོ་གྲུ་པ་དང༌།   ཚལ་པ་སྡེ་སྲིད་སོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་ཞལ་ལྕེ་བཅོ་ལྔའི་ཐོག་ཀླ་ཀློ་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཞལ་ལྕེ་བསྣན་པས་ཞལ་ལྕེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གཏན་ལ་ཕབ་དང༌།   འབྲུ་རིགས་གཤོལ་འཇལ་གྱི་ཚད་གཞི་བར་སྐབས་གཅིག་གྱུར་མེད་པ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཁ་རུ་ཟེར་བའི་མཁར་འབོའི་ཚད་གཞི་གཅིག་གྱུར་བཟོས་པ་དང༌།   གཞན་ཡང་གཙང་པའི་མཛད་ཆེན་ལྔ་ཞེས་སྒྲིག་སྲོལ་དོན་ཚན་ལྔ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སོགས་སྲིད་སྐྱོང་ཐབས་ཀྱི་བྱ་བ་མང་པོ་ལག་བསྟར་དུ་བཞེས།
སྨུག་རྡུལ་
སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐབས།
༼ ༢ ༽ ཁ་ལོ་བས་རླངས་འཁོར་སོགས་གཏོང་སྐབས་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས།
ཧ་ཝ།
ཧ་ཝ་ནི་གསུང་རབ་ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད།
སོ་ཁྲི་བཙན་པོ།
སོ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཀ་ཡིན་མིན་གྱི་མུ་བཞི་
ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཀ་ཡིན་མིན་གྱི་མུ་བཞི།
ཁ་དོག་ཡིན་ལ་དབྱིབས་མ་ཡིན་པའི་མུ(སྔོ། སེར། དཀར། དམར། གྲིབ་མ། ཉི་འོད)དབྱིབས་ཡིན་ལ་ཁ་དོག་མ་ཡིན་པའི་མུ(རིང་བ། ཐུང་བ། ལྷམ་པ། ཟླུམ་པ། མཐོ་བ། དམའ་བ། ཕྱ་ལེ་བ། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ)ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ(སྤྲིན། དུ་བ། རྡུལ། ཁུག་སྣ)དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་མུ(སྒྲ། དྲི། རོ། རེག་བྱ)
ཁ་དྲག་པ་མ་སྐྱེངས་ཤིང་ཞན་པ་ཡི་མི་ཆད་པར་གཅོད་པ་
ཁ་དྲག་པ་མ་སྐྱེངས་ཤིང་ཞན་པ་ཡི་མི་ཆད་པར་གཅོད་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧམ །
ཧམ་ནི་ནོ་ཨའི་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ཡ་ཕེད།
ཡ་ཕེད་ནི་ནོ་ཨའི་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་
དུས་རིམ་གོང་མའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དབུ་མ་བརྙེས་པའི་གོང་དེར་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དུ་མི་རབས་དུ་མ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། བོན་གྱི་ལུགས་འགའ་ཡང་དར་སྲོལ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ན། དུས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ཡི་གེའི་སྒོ་ནས་ཕན་ཚུན་བརྡ་སྤྲོད་པའམ་དེ་དང་ཕྱོགས་འདྲ་བའི་ཤེས་རིག་འགའ་རེ་བྱུང་མེད་པའི་ངེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། སྨོན་པའི་མི་བོ་ལུམ་ལུམ་ནས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་ཡབ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་གྱི་བར་དམུ་རྒྱལ་གྱི་གདུང་རབས་བཅོ་བརྒྱད་བྱོན་ཡོད་པའི་ཚུལ། ཡ་ཐོག་ཞང་ཞུང་གི་བོན་རབས་བཤད་པའི་སྐབས་གསལ་བར་སྤྲོས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་རབས་དེ་རྙེད་ཀྱི་རིང་ལ་ཕན་ཚུན་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཆ་རྐྱེན་དང་། རྒྱལ་ཁམས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ཅི་རིགས་ཤིག་བེད་ སྤྱོད་བྱས་ཡོད་དམ་མེད་པའི་སྐོར་འདི་རིགས་ནི་ཆེས་སྔ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་དེ་རིགས་ཀྱི་ཁུངས་སྟོན་བྱེད་གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང་འགའ་ཞིག་ཀྱང་འཐོབ་ཏུ་མེད་པར་བརྟེན། ད་ལྟའི་དུས་སུ་རྟོགས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཡིན། དེ་ལྟར་ནའང་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་བོན་བསྟན་ཅིང་། ཡི་གེའི་སྲོལ་གསར་དུ་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ནི་བོན་གྱི་ཡིག་ཆ་ཕལ་མོ་ཆེར་ཡོངས་གྲགས་པ་ཡིན་སྟབས། གཤེན་རབ་བྱོན་པ་ནས་བཟུང་རང་རེས་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་བྱུང་ཡོད་པའི་ཚུལ་ངེས་པར་དུ་ལབ་ཆོག་ལ། ལུང་དང་རིག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནའང་ཚུལ་མཐུན་ཞིག་ཏུ་མངོན་ཐུབ། ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད〔པེ159ཕ12〕ལས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་དང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་དེ། མདོ་ལས། ཡི་གེ་སུམ་ཅུས་བོན་གྱི་ཁོག་ཡང(ཀྱང་)ཕུབ། མགོ་ཡིས་ལམ་དྲངས་ཤད་ཀྱི་མདོ་ཡང་བཅད། །ཚིག་གིས་བར་ཕྱེ་མི་འཁྲུགས་གསལ་བར་སྙོམས། །གུག་འགྲེང་ན་རོ་ཞབས་ཀྱུ་ཡ་སྟ་ཡིས། །སྐབས་སྦྱར་དོན་དུ་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཏགས། །ཞེས་པས། དང་པོ་དག་པ་ལྷའི་ཡི་གེ་སྟག་གཟིག་སྤུངས་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། དེ་ནས་ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་རྒན་དུ་བསྒྱུར། དེ་ནས་སྨར་སྦྲག་ཏུ་བསྒྱུར། དེ་ནས་སྨར་ཆེ་ཆུང་དུ་བསྒྱུར། སྨར་ཆེན་དབུ་ཅན་ནམ་གཟབ་ཏུ་བསྒྱུར། སྨར་ཆུང་འབྲུ་མར་བསྒྱུར། ཡིག་སྣ་འབྲུ་མ་ལས་བརྩམས་ཞེས་གྲགས་སོ། །ཞེས་ཤིན་ཏུ་ཞལ་གསལ་བར་བསྟན་ལ། ཡི་གེའི་ཐོག་མའི་བྱུང་ཁུངས་ནི་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ལ་གཏུགས་འདུག
དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་རུ་གྲགས་པ་དེ་རྣམས་ནི༼ཨཱོྃ་རཾ་སྲུ་ཁཾ་ཡཾ༽ལྔ་པོ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུ་བོ་རྣམས་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་ལས་ཤར་བ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་ཉི་ཤུ་བདུན་པའི་རང་འགྲེལ〔ཐོབ392ཤ5ན5〕ལས་བར་སྐབས་སུ་དཔོ་བཟའ་ཐང་མོ་བདུད་ཁྱབ་པས་བསླུས་སྐབས་གཏོ་སྒྲོམ་མེས་བསྲེགས་ཏེ་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་ལས་མ་ལོན་པར་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔའི་ཁོངས་ནས་འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུ་བྱུང་ཞིང་སྟོན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་མཛད་དོ། ཞེས་པས་ངེས་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། གཏོ་སྒྲོམ་མེས་བསྲེགས་པ་དང་། གཤེན་རབ་ཀྱི་ཕྱག་ཏུ་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་བྱུང་བ་ལས་འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་བྱུང་བའི་ཚུལ་འདི་ནི་གཤེན་རབ་ཀྱི་མཛད་མདོ་གཟེར་མིག〔ཐོབ་ག690ཤ65ན1〕ལས་སངས་པོ་འབུམ་ཁྲིའི་ཐུགས་ཀྱི་བཅུད། ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་དང་འབུམ་ཡོད་པའི་། ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ལ་བསྐུར་ནས། གཏོ་ཡི་བཀའ་སྒྲོམ་ཡང་ཆུང་ན། ཐ་རམ྇་རྒྱ་ཡིས་བཏབ་ནས་ཡོད། བོན་གྱི་ཕུག་ནི་འདི་ལ་ཐུག ཅེས་པས་གཏོའི་བཀའ་སྒྲོམ་ཞེས་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་ནས་ཡང་〔65ན5〕ལས་བདུད་ཀྱིས་བཙུན་མོའི་སྙིང་དུ་ཞུགས། དུག་ཚེར་མང་པོའི་མེར་བཏང་ནས། གཏོ་སྒྲོམ་ཡང་ཆུང་ཞུགས་ལ་གཞེན(ཞེངས)། ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ཕྲད་ཀྱིས་སད། སྙིང་རྩ་འབྲེང་ཞིང་ལུས་པོ་འགུལ། ཅི་ཉེས་སེམས་ནས་བལྟས་ཙ་ན། བཙུན་མོ་དཔོ་ཟ་རྐོང་ཟ་དང་། བདུད་རྗེ་ཁྱབ་པ་ལག་རིང་གསུམ། དུག་ཚེར་མང་པོ་མེ(མེར)སྤུངས་ནས། གཏོ་སྒྲོམ་ཡང་ཆུང་སྲེག་ཅིང་སྣང་། ཁུས་བཏབ་དམག་བཟློག་བརྒྱུགས་ཙ་ན། བདུད་རྗེ་ཁྱབ་པ་ཡུལ་དུ་བྲོས་ཏེ་སོང་། ཁྱེའུ་ཆུང་གིས་མེ་ལ་རྙབས་པ་ལ། བེ་བུམ་ཚིག་འཕྲོ་སྤར་གང་ཐོབ། ཕྱི་མ་དུག་ཚེ(ཚེར)མེ་ཡིས་ཚིག ཅེས་པས་བཙུན་མོ་གཉིས་བདུད་ཀྱིས་བསླུས་ཏེ་གཏོ་སྒྲོམ་བསྲེགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ལ་ཚིག་འཕྲོ་སྤར་གང་ཐོབ་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་ཡང〔694ཤ67ན3〕ན་དེ་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་གིས་བདུད་ཀྱི་མེ་ནང་ནས། བེ་བུམ་ཚིག་འཕྲོ་གཅིག་ཐོབ་པ། སྟོན་པ་ལ་ཕུལ་ཞེས་དང་ཡང〔695ཤ67ན3〕ལས་བེ་བུམ་ཚིག་འཕྲོར་གཟིགསས་པས། ཡི་གེ་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་མ་ཚིག་པར་གསལ་བར་སྣང་། ཞེས་དང་〔695ཤ67ན3〕ལས་ཡི་གེའི་ས་བོན་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་ལས། འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་གྱེས་སོ། ཞེས་གསུངས་པས་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད་པ་དེ་རེད། ཚུལ་འདི་ཡི་གེའི་ཐོག་མ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཁུངས་མཛད་སྲོལ་བྱུང་ཡོད་ནའང་ལེགས་པར་དཔྱད་ན་བདུད་ཀྱིས་གཏོ་སྒྲོམ་དུ་ཡོད་པའི་ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་དང་འབུམ་བསྲེགས་པ་དེ་ཀུན་ཡི་གེ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དུས་སུ་ཡི་གེ་ཡོད་པ་ཡིན་སྟབས་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་ལས་ཤར་བའི་འཕྲུལ་ཡིག་འདི་རྣམས་ཡི་གེའི་ཐོག་མར་བཞག་མི་རུང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ནའང་ཞང་ཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་ནས་བཟུང་ཡི་གེར་བཀོད་པའི་དཔེ་འདི་ནི་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་ལས་ཤར་བའི་འཕྲུལ་ཡིག་དེ་རྣམས་ཡིན་སྟབས། དུས་རིམ་གོང་མའི་སྔོན་ན་ཡི་གེ་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཚུལ་འདི་ནི་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེའི་ཁུངས་སུ་བརྩི་འོས་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་པ་རེད།