བྱེས་འབྱོར་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རིམ།
བྱེས་འབྱོར་དུ་ཁོ་བོར་མཐོང་ཐེངས་དང་པོའི་བསྒྱུར་རྩོམ་ནི་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆའི་ཁྲོད་ནས་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མང་པོ་ཞིག་《རྒྱའི་ཡིག་ཚང་ནང་གསལ་བའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》བོད་བསྒྱུར་གནང་ནས་བོད་གཞུང་དཔེ་མཛོད་ཀྱིས་དཔེ་བསྐྲུན་གནང་འདུག་པ་དེ་རེད། སྒྱུར་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱ་མིང་ལ་བན་ཤིན་སིག་ཟེར་ཞིང༌། རྒྱ་ནག་གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་གི་སྐབས་ནན་ཅིང་དུ་རྒྱའི་སློབ་གྲྭ་ལོ་མང་འགྲིམས་མྱོང་ཞིང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་དང་བྱེས་འབྱོར་དུ་བཀའ་བློན་གནང་མྱོང་བའི་མཐོང་ཐོས་ཉམས་མྱོང་གསུམ་ལྡན་གྱི་མི་སྣ་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་བསྒྱུར་རྩོམ་དེའི་ཐོག་ནས་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་སྔ་རྗེས་སུ་བོད་རྒྱའི་གནས་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་གསལ་བཤད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཚིག་སྦྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་བཤད་ནའང༌། གོ་བརྡ་འཕྲོད་ངེས་ཀྱི་ཐོག་སེམས་ལ་འཇུག་ཅིང་རྣ་བར་བབ་པའི་གནས་ཚད་ངེས་ཅན་སླེབས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཆོག་ལ། གཅིག་བྱས་ན་འདི་ཉིད་བྱེས་འབྱོར་ཁྲོད་ཀྱི་བསྒྱུར་རྩོམ་ཐེངས་དང་པོ་དེ་ཡིན་སྲིད་སྙམ། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་ནང་། འཕགས་ཡུལ་གྱི་མི་དབང་དམ་པ་ཇོ་ལ་ནེེ་རུའི་གཟིགས་སྐྱོང་འོག བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་རྨང་གཞི་ཙམ་མིན་པར།་ཆོས་རིག་གཉིས་ཀའི་ཚད་མཐོའི་ཤེས་བྱའི་སྲོལ་རྒྱུན་མི་ནུབ་པའི་ཆེད་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཝཱ་ཎའི་མཐོ་སློབ་དུ། ལོ་ཙཱ་བའི་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་ཀྱིས། དེ་སྔོན་བསམ་ཡས་ཆོས་སྡེའི་སྒྲ་བསྒྱུར་གླིང་དང་ཕྱོགས་འདྲ་བའི་ཕྱག་ལས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བཙུགས། འཕགས་བོད་ལོ་པཎ་གཉིས་འཛོམས་ཀྱི་བསྟི་གནས་དེ་ནས། གསུང་རབ་དུ་མ་འཕགས་བོད་ཕན་ཚུན་སྒྲ་བསྒྱུར་མཛད་པའི་སྲོལ་འཛུགས་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་དཔེ་དེབ་མི་ཉུང་བ་ཞིང་ཕན་ཚུན་ཕབ་རྒྱུན་གནང་འདུག་སྟེ། ཝཱ་ཎ་མཐོ་སློབ་གཅིག་པོར་མཚོན་ནའང་། ཨཱཙཱརྱ་ཐུབ་བསྟན་ཕྱོགས་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་1974ལོར་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་པའི་གཞུང་། 《དབང་ཕྱུག་ནག་པོས་བྱས་པའི་གྲངས་ཅན་གྱི་ཚིག་ལེའུ་བྱས་པ།》སྤྱི་ལོ་1966ལོར་《 ཁྱབ་འཇུག་གིས་མཛད་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཁྲོད་ནས་མན་ངག་ལས་མཛའ་གྲོགས་ཐོབ་པའི་ལེའུ།》 ཨཱཙཱརྱ་རྒྱལ་མཚན་རྣམ་གྲོལ་གྱིས་སྤྱི་ལོ་1982ལོར་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་གཞུང་། 《སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ།》 སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་སེམས་པ་རྡོ་རྗེས་སྤྱི་ལོ་1983ལོར་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་གཞུང་། 《སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་མཛད་པའི་རིགས་པ་འཇུག་པའི་མདོ་》དང་། དེའི་སྡེ་པ་རིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་ལྷ་ལྡན་གྱིས་མཛད་པའི་《སློབ་མ་ལ་ཕན་པ་》ཞེས་བྱ་བ་གཉིས། སྤྱི་ལོ་1987ལོར་པཱལི་ནས་བོད་སྐད་དུ་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུས་པའི་གཞུང་། 《སློབ་དཔོན་མ་འགག་པས་མཛད་པའི་ཆོས་མངོན་པ་བསྡུ་བ་དང་དེའི་འགྲེལ་པ་ཆོས་མངོན་པ་ཀུནྡ་མཛེས་པའི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ》སྤྱི་ལོ་1994ལོར་སླར། 《སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་མཛད་པའི་རྟོག་གེའི་ཐེམ་སྐས》ལེགས་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར། ལོ་ཙཱ་བ་བློ་བཟང་ནོར་བུ་ཤཱསྟྲི་ནས་སྤྱི་ལོ་1996ལོར་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་གཞུང་། 《 སློབ་དཔོན་བགྲོད་དཀའ་སེངྒས་མཛད་པའི་ཀལཱ་པའི་ཨུཎ྄འི་རྩ་འགྲེལ་ལེའུ་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་གཉིས》། སྤྱི་ལོ་1996 ལོར་ལེགས་སྦྱར་ལས་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར《ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲའི་གཞུང་དགའ་བྱེད་ཟླ་ཟེར་ནས་མཚམས་སྦྱོར་ལྔ་པའི་ལེའུ།》 སྤྱི་ལོ་ 2006ལོར་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་《སྨན་གཞུང་ཙ་ར་ཧ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ།》བསྒྱུར། སྤྱི་ལོ་1996ལོར་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་བཟང་ནོར་བུ་ཤཱསྟྲི་ནས་དང་བསྟན་འཛིན་དོན་ཡོད་གཉིས་ནས། 《རྒྱ་གར་སློབ་དཔོན་བྷཊ྄་ཧ་རི་མཛད་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཚིགས་སུ་བཅས་པ་བརྒྱ་པ།》 	སྤྱི་ལོ་ 2006ལོར་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་བཟང་ནོར་བུ་ཤཱསྟྲི་དང་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་རབ་གླིང་གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་སྦྱར་དང་པཱལི་ཡི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ། 《སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྡོ་རྗེ་ཁབ་དང་གསང་དབང་བའི་རྡོ་རྗེ་ཁབ།》 《 སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་གནས་འཇོག་མདོ》། སྤྱི་ལོ་1999ལོར་སློབ་དཔོན་ཆེན་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་ལགས་ནས་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ། 《སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་མཛེས་དགའ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་པོ》། སྤྱི་ལོ་2011ལོར་ཌོཊར་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་རབ་གླིང་ནས་པཱལི་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ། 《འཕགས་པ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ཆོས་སྐོར་གྱི་མདོ་རྒྱས་པ་དང་རྡོ་རྗེ་མོའི་མདོ། འཁུར་གྱི་མདོ། ཝུ་བ་རྡོལ་བ་དཔལ་གྱི་མདོ་》གཞན་ཡང་། 《འཕགས་པ་ཕལ་ཆེར་སྡེ་པའི་མཆོད་འཁོར་གྱི་མདོ་》ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བས་མཚོན། བཙན་བྱོལ་གྱི་མི་འབོར་ལ་དཔག་པའི་བསྒྱུར་གཞུང་ཉུང་ཉུང་མིན། གོང་གསལ་ལེགས་སྦྱར་ཐོག་ཡོད་པའི་གསུང་རབ་དགོངས་འགྲེལ་ཀྱི་སྐོར། བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་གཞུང་ཚན་དང་ཆོས་ཚན་དེ་ཚོ། དེ་སྔོན་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁྲིམས་གསེར་གྱི་གཉའ་ཤིང་མ་ཆགས་པའི་གོང་། ཆོས་ཁྲིམས་དར་གྱི་མདུད་པ་མ་ཞིག་པའི་སྔོན་ནས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རིམ་པ་དང་སྒོ་མཐུན་པའི་ཚིག་གི་སྒྲོས་དང་དོན་གྱི་གནད་ཀུན། བརྡ་སྤྲོད་རང་བཞིན་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་རང་བཞིན། གང་ས་ཅི་ཐད་ནས་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་གཏོགས། མེས་པོའི་བཀའ་བཅད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། དེ་ལྟར་ནའང་བསྒྱུར་གཞུང་དཔེ་དེབ་དེ་རིགས། ཞུས་དག་དང་ཆོག་མཆན་ཞུས་ནས་དཔར་བསྐྲུན་ཟིན་རྗེས། དཔེ་དེབ་རེ་རེ་བཞིན་ཕྱི་གླིང་ཁག་གི་དཔེ་མཛོད་འགའ་རེའི་ནང་རྒྱུན་ལྡན་འབྲེལ་མཐུད་ཀྱི་འགྲོས་སྐྱོང་བ་ཕུད། དེ་བྱིངས་དཔེ་དེབ་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་ནག་ཉེས་མེད་པའི་བཟང་བཙོན་བཞིན། དོན་གི་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པའི་ནོར་བུ་བསམ་འཕེལ་དངོས་དང་མཉམ་ནའང་། འཕྲིན་ལས་ཀྱི་འོད་སྣང་སྤྲོ་བའི་གདེང་ཆ་མ་བསྐྲུན་པའམ་གང་ཞིག་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་མི་ཤེས་མོད། རིན་ཐང་ཆེ་བའི་བསྒྱུར་གཞུང་དེ་རིགས། ས་གནས་དང་ཁོར་ཡུག་གཞན་ན་མཇལ་རྒྱུ་དང་ཐོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་དཀོན། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཝན་ཝལཊ་ཝན་པ་རག་གིས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་གནས་བབ》ཞེས་པ་དེ་བོད་བསྒྱུར་བྱས་འདུག ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་དེ་ནི་བོད་རྒྱའི་གནས་བབ་ཐོག་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་སུ་ཞིག་ཡིན་ནའང་མི་གཟིགས་ཐབས་མེད་ཀྱི་གལ་ཆེན་རང་གཞིན་ལྡན་པའི་དེབ་ཐེར་གལ་ཆེ་ཞིག་ཆགས་འདུག འཇར་མན་ཧི་རི་ཧ་ར་ནས་བརྩམས་པའི་བོད་ནང་ལོ་བདུན་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་ལྗོངས་གནས་སྡོད་བྱ་མ་རྟ་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་གྱིས་བོད་བསྒྱུར་གནང་ཞིང་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་དཔེ་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་དེའི་ནང་། ཧི་རི་ཧ་ར་རང་ཉིད་(༡༩༣༩--༡༩༤༥)བོད་ནང་ལོ་བདུན་བསྡད་རིང་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གལ་ཆེ་མང་པོ་ཞིག་འཁོད་པ་རྣམས་དེ་སྔོན་སྐད་ཡིག་མང་པོའི་ཐོག་བསྒྱུར་ཡོད་ན་ཡང༌། སྐད་ཡིག་གཞན་མི་ཤེས་པའི་བོད་པ་ཚོར་ས་ཕག་དུས་འགྱུར་སྔོན་གྱི་གནས་སྟངས་རྣམས་མི་རིགས་གཞན་དག་ཅིག་གིས་མཐོང་ཐོས་གང་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་བདེན་དཔང་འཕེར་ངེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཁྱེན་ཐུབ་པའི་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལོ་ཙཱ་བ་ཁོ་པ་བོད་དབྱིན་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ལ་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རྩལ་དང་ཉམས་མྱོང་གི་འགྲོས་ལྡན་པས། བསྒྱུར་དེབ་འདི་ཉིད་བོད་རིགས་མཁས་བླུན་སུ་ཞིག་གིས་ཀློག་ནའང་ཚིག་སྦྱོར་གོ་བདེ་ཞིང་བརྗོད་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ཀློག་པ་ཙམ་གྱིས་མཁྱེན་ངེས་ཡིན། རྔ་པ་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་བའི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་ཐེ་ཀོར་གྱི་རྩམ་སྒྲུང་《གྷོ་ར་》ཞེས་པ་དེ་བོད་བསྒྱུར་གྱིས་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་པར་བསྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་འདུག བསྒྱུར་པ་པོས་ལོ་མང་རིང་ཟས་བཅད་གཉིད་བཅག་གིས་དཀའ་ལས་དང་དུ་བླངས་པའི་མཐའ་མའི་རྒྱལ་ཁར་སྒྲུང་རྩོམ་དེ་ཉིད་འགྱུར་མཐར་སོན་པའི་བོད་སྐད་ཐོག་དེབ་ཆེན་གསུམ་ལངས་འདུག་པ་དེ་ཉིད་བཙན་བྱོལ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་གཞིས་སུའང་ཁྱབ་སྤེལ་ངེས་ཅན་ཞིག་བྱས་པ་ཡོད་པ་འདྲ། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༥ལོར་འབའ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་ཝང་ལི་ཞུང་གིས་བརྩམས་པའི་《རྒྱ་རིགས་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་གིས་བོད་ཀྱི་དོན་དངོས་གླེང་པ》ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཁ་བ་དཀར་པོ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲི་ཞུ་ཁང་གིས་དཔེ་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་འདུག འདི་ཉིད་སྒྱུར་པ་པོ་ཁོང་ཉིད་དེ་སྔོན་བོད་དུ་བཞུགས་སྐབས་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཡིག་བསྒྱུར་ལས་ཁུངས་ནས་ཕྱག་ལས་ཡུན་རིང་གནང་མྱོང་བའི་ཉམས་མྱོང་ཐོག བྱེས་འབྱོར་དུ་སླེབས་རྗེས་སུའང་བདེ་སྲུང་ཉམས་ཞིབ་ལས་ཁུངས་སུ་ཕྱག་ལས་རྒྱུན་རིང་གནང་པས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ལྟ་གྲུབ་བཅས་གསལ་བ་མཁྱེན་པ་དང་ཡིག་བསྒྱུར་ཉམས་མྱོང་དམིགས་བསལ་ལྡན་པས། བསྒྱུར་རྩོམ་འདི་ཉིད་བསྒྱུར་སྟངས་ཀྱི་ཐད་གཞན་ལས་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་སྨོས་མ་དགོས་པ་རེད། བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོས་བསྒྱུར་བའི་ཁྲིན་ཧྲུའེ་པེན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་《ཐའེ་ཝན་གྱི་བུ》ཉིད་སྒྱུར་པ་པོ་ལ་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀའི་ཤེས་ཚོད་ཚད་མཐོ་ལྡན་པ་དང་ཉམས་མྱོང་གང་ལེགས་ལྡན་པས་ཀློག་ན་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་ཞིང་བསམ་ན་དོན་ལ་འཇུག་པ་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ལྡན་པ་ཀློག་པ་པོ་སུ་ཞིག་གིས་བལྟས་ནའང་མཁྱེན་ངེས་སྙམ། ཉེ་ཆར་ཨ་རི་བ་གྷོ་སི་ཊན་གྱིས་བརྩམས་པའི་འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས《བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག》ཅེས་པའི་དེབ་དེ། ཆུང་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་དབྱིན་ཡིག་ལས་བོད་བསྒྱུར་གནང་འདུག ལོ་ཙཱ་བ་ཁོང་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གྲངས་ནང་བོད་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་ཏེ་དབྱིན་ཡིག་སློབ་མགོ་བཙུགས། མི་རིང་བར་མཚན་ཉིད་སློབ་གྲྭའི་ཁོངས་སུ་ཞུགས། དེ་རྗེས་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་རིང་འབྲེལ་ཡོད་ཕྱག་ལས་གང་ཞིག་གནང་ནའང་དམིགས་བསལ་གྱིས་ཚགས་ཚུད་རང་བཞིན་ལྡན་པ་དང༌། ངང་རྒྱུད་རིང་བ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཞན་ལས་འབུར་དུ་ཐོན་པས། བསྒྱུར་དེབ་འདི་ཉིད་ཀྱང་མཚན་མོ་ཁོ་ནར་བརྩོན་པ་བསྙུག་བསྲེངས་ནས་འགྱུར་མཐར་ཕྱིན་པ་གནང་འདུག གང་ཞིག་བསྒྱུར་བ་དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་བོད་མི་ཤེས་ཚད་མཐོ་དམན་སུ་ཞིག་གིས་ཀློག་ནའང་གོ་བདེ་ཞིང་འཇུག་སླ་བ། ཚིག་སྦྱོར་བབ་ཆགས་པ། བརྡ་སྤྲོད་དང་མཐུན་ཞིང་གྲོང་ཚིག་དང་མ་འདྲེས་པ། དངོས་གནས་དེང་སང་གི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ལ་བསྒྱུར་རྩོམ་གནང་སྟངས་འདིའི་གོང་ན་མེད་ངེས་སྙམ་པའི་བློ་ངང་གིས་སྐྱེ་བ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་བྱེས་འབྱོར་དུ་སྔ་ཕྱིར་བསྒྱུར་རྩོམ་དུ་མའི་ཁྲོད་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་བབ་དང་བསྟུན་ན་བསྒྱུར་རྩོམ་འདི་ཉིད་འབུར་དུ་ཐོན་པ་ཞིག་རེད་སྙམ། ག་ཤ་དངོས་གྲུབ་གྱིས་རྒྱ་གར་བའི་སྙན་ངག་པ་གྲགས་ཅན་ཐེ་ཀོར་གྱི་སྙན་ངག་《གླུ་ཐལ་སྦྱར་མ》དང་《ཞལ་ཟས་མ》གཉིས་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ལོར་བསྒྱུར་གྲུབ་ནས། ཟམ་གདོང་པཎྜི་ཏས་མཇུག་རྩོམ་ཡང་གནང་པ་དེ་བཞིན། ཝཱ་ཎ་མཐོ་སློབ་ཀྱིས་པར་བསྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས། མཚན་ཉིད་སློབ་གྲྭའི་《ལྷག་བསམ་བརྩེགས་པ》ཞེས་པའི་དུས་དེབ་འདི་ཉིད་ ༡༩༧༤ ལོར་གསར་དུ་འདོན་སྤེལ་གྱིས་ཐོག་མར་ལོ་རེར་ཐེངས་རེ་འདོན་འགྲེམས་དང༌། བར་སྐབས་ནས་ལོ་གཉིས་རེའི་མཚམས་ཐེངས་རེ་འདོན་གནང་མཛད་པ་ད་ལྟར་ཡང་མུ་མཐུད་བཞིན་པ་ཡིན། སྒོ་དམར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་《གཙང་འགྲམ་གྱི་ཁང་ཆུང་》སོགས་སྔ་ཕྱི་བསྒྱུར་རྩོམ་གྱི་རིགས་རིང་ཐུང་ངེས་མེད་དང་གནས་ཚད་མཐོ་དམན་ཅི་རིགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཤིན་ཏུའང་མང་བ་དེ་རིགས་བྱེས་འབྱོར་ཁྲོད་ཀྱི་བསྒྱུར་རྩོམ་རིག་པའི་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རིམ་གྱི་ཆ་ལག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཆོག་སྙམ། གཞན་ཡང་གདོང་ཐོག་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་《སྡེ་གཞུང་སྤྲུལ་སྐུའི་རྣམ་ཐར་དད་གསུམ་པད་མོ་བཞད་པའི་ཉིན་བྱེད》དབྱིན་ཡིག་ལས་བོད་བསྒྱུར་དང༌། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་《གདོང་ཐོག་ཚིག་མཛོད》། ནོར་བུ་དོན་ལྡན་གྱི་《གོམ་པ་དང་པོ》། ཤེས་ལྷན་ནས་བཏོན་པའི་ཕག་པ་དཀར་པོར་གྲགས་པ་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ནང་ཨ་སྒོར་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་འགྲོ་གྲོན་བཏང་པའི་《དབྱིན་བོད་ཚིག་མཛོད་གསར་མ》། ཚེ་དཔག་རིག་འཛིན་གྱི་《དབྱིན་བོད་ནང་ཆོས་ཚིག་མཛོད》། ཤེལ་དཀར་གླིང་པ་དང་ཨ་རི་བ་གྷོ་སི་ཊན་སོགས་ཀྱིས་སྒྲིག་པའི་《བོད་དབྱིན་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》སོགས་བྱེས་འབྱོར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་བསྒྱུར་རྩོམ་དང་བསྒྱུར་རྩོམ་གྱི་ཆ་ལག་ཏུ་གཏོགས་པའི་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རིམ་ཡང་ངེས་ཅན་ཞིག་བྱུང་འདུག་སྙམ།