cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
གསར་བརྗེའི་བགྲོ་གླེང་ཆེན་པོ།
རྔ་བ་ཚེ་སྐྱིད།* བཀུར་འོས་གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ལགས། གཅིག་ནས། རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་སྟངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་མེད་སྟབས། ངས་ཀྱང་ཉིད་ཀྱིས་ངོས་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་དེར། མོས་མཐུན་བྱེད་ཐུབ་མ་སོང་། གཉིས་ནས། ངོ་རྒོལ་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ལ་གཞིགས་སྐབས། བོད་རང་གི་སྐད་ཡིག་རིག་གནས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་སོགས་ལ་སླད་མེད་པའི་སྒོ་ནས་གཅེས་སེམས་ཤིག་བསྟན་འདུག་ཀྱང་། གཅེས་སྟངས་དང་སྲུང་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ། ཐབས་བྱུས་དང་རིགས་ལམ་མང་པོ་ཡོད་རྒྱུ་རེད་དེ། ངས་བསམ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས། བོད་མི་རིགས་དེ། བག་ཁུམས་ཤིང་རྗེས་སུ་ལུས་པའི་མི་རིགས་རིགས་ཤིོག་རེད་འདོད་ཀི། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། གསར་བརྗེའི་སྙིང་སྟོབས་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་རྣམ་དཔྱོད་སོགས་ཆེས་བུལ་ཞིང་ཞན་པས་རེད་བསམ་གི། རྒྱབ་རྟེན་གང་ཡིན་ཟེར་ན། གསར་བརྗེའི་བསམ་བློ་དུས་སྐབས་རེར་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། ལག་ལེན་དུ་བསྟར་བའི་གྲུབ་འབྲས་མེད་པ་བློ་སྤོམས་ཀྱིས་མ་འདང་བ་རེད། རྣམ་དཔྱོད་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བུ་རླབས་ཆེན་རེ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་ང་ཚོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་མ་འདང་བ་ནི། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་མ་རྙེད་པས་རེད། ད་དུང་། གསར་གཏོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་དང་བློས་བཏང་མེད་པ་ནི། ང་ཚོའི་རིག་གནས་ཀྱིས་བསྐྲུན་པའི་སྟོང་ཆ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། ལྷག་པར་དུ། འདུ་ཤེས་གཅིག་དང་ལམ་བུ་གཅིག་གི་ཐོག་ཏུ་མང་ཤོས་བསྐྱོད་དགོས་པ་ནི། ང་ཚོའི་རིག་གནས་ཀྱི་དགོས་དོན་ཞིག་ཀྱང་རེད། དེ་ནས། ང་ཚོའི་རིག་གནས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི། དཔེར་ན། རྩོམ་པ་པོ་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པར་བསྒྱུར་བ་རེད། གསར་གཏོད་པ་ལས་རྒྱུན་སྐྱོང་བར་བསྒྱུར་བ་རེད།
གཞོན་ནུ་་ཟླ་མེད། * རེད་ཡ། གསར་བརྗེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་དེ་འདྲ་དགོས་ངེས་ཞིག་ཀྱང་མ་རེད། དཔེར་ན་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་སྔར་གྱི་བླ་མའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཉིད། རིམ་གྱི་མང་གཙོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ལེགས་བཅོས་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་ཡང་གསར་བརྗེ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་། འདི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་གི་ལམ་ནས་འོང་བ་ཡིན་པས། མི་མང་ནང་དུ་བརྡབ་བསིག་མེད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་དེང་སང་གི་གསར་བརྗེ་བ་དག་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་གསར་བརྗེས་བློ་ཁ་ཁེངས་གི་མེད་པ་རེད། འདི་ལྟར་རིམ་གྱི་གསར་བརྗེ་བྱས་པས་བློ་ཁ་ཁེངས་གི་མེད་པ་རེེད། དེང་སང་གི་གསར་བརྗེ་བ་དག་གིས་ ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གསར་བརྗེ་གནང་སྟངས་དང་། འབྲུག་རྒྱལ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གསར་བརྗེ་གནང་སྟངས་དེས་བློ་ཁ་ཁེངས་ཀི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཧོབ་དེ་ལྭ་བ་གསར་རྙིང་བརྗེས་པ་ལྟར། ལུགས་སྲོལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བརྗེ་བོ་བརྒྱག་དགོས་ཀི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་ངས་བསམ་ན་ཉེན་ཁ་ཅན་ཞིག་རེད། ཀྲུང་གོའི་སྲིད་འཛིན་ཏིང་ཞོ་ཕིན་གྱིས་ཨུ་རུ་སིའི་སྐབས་གཉིས་པའི་གསར་བརྗེ་ལ་དགག་པ་རྒྱག་གི་ཡོད། དེ་ཡང་གྷོར་པ་ཆོ་ཧྥུ་སྲིད་འཛིན་དུ་ལངས་སྐབས། བློ་བུར་དུ་སྔར་ཡོད་དམར་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞུང་དེ་མང་གཙོ་ལམ་དུ་བརྗེ་བོ་བརྒྱབ་པ་ན། སྔར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་མང་པོ་ཞིག་རང་རང་སར་ཐོར་གཤིག་ཏུ་སོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མོ་སུ་ཁོ་གཞུང་ལ་མཚོན་ན་ཡང་མང་གཙོའི་ལམ་ནས་མི་མང་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བ་དང་། སྲིད་གཞུང་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་ཞིག་བློ་བུར་དུ་ཆགས་མ་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས། སྔར་གྱི་སྲིད་གཞུང་སྟོབས་ཤུགས་ཅན་དེ་ནུས་མེད་ཉམས་ཞེན་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིག་མི་འབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་འཛིན་ཏིང་ཞོ་ཕིན་ནས་གནམ་སྡེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་སློབ་ཕྲུག་བརྒྱ་ཕྲག་གསོད་པའི་དོན་རྐྱེན་དེ་སྐྲུན་མྱོང་བ་ཞིག་རེད། མ་རེད་དམ། ངས་བསམ་ན་ཏིང་ཞོ་ཕིན་གྱིས་གསར་བརྗེ་ལྟ་བ་དེས་དམར་ཕྱོགས་ལ་ཁྲག་དམར་གཅིག་ཀྱང་མ་འཛེགས་པར་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་ན་ཡང་། ཤིན་ཏུ་མགྱོགས་པའི་ལམ་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་གང་ཐུབ་བཀག་ཡོད་པ་རེད་བསམ། དེང་སང་རྒྱ་ནག་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་བཞིན་པ་འདི་ནི་ཀྲུང་གོ་བ་ཚོས་བཤད་ན༼མོའོ་ཙེ་ཏུང་མེད་ན། ཀྲུང་གོ་གསར་བ་མེད༽ཅེས་ངེས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ན་ཡང་། ངས་བསམ་ན་ཏིང་ཞོ་ཕིན་དེ་ཀྲུང་གོ་གསར་བའི་རྩ་བ་ཞིག་རེད་འདོད། དེ་བས་ན་ངས་བསམ་བཞིན་པ་ནི་མོའི་བྱེད་སྟངས་ཐད་ན་ང་ཚོ་བོད་པ་ལ་ལེན་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་ན་ཡང་། ཏིང་ཞོ་ཕེན་གྱི་ལྟ་བའི་ཐད་ན་ང་ཚོ་བོད་པ་ལ་ལེན་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད།
ཞི་ལུའི་
ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དེ། བུ་ཡི་དོན་ཡིན་ཞིང་། ཞི་མོ་ནི་བུ་མོ་ལ་གོ།
ཟ་འགྲོ་སྡོད་གསུམ་
འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟོ་གོས་གཏམ་གསུམ།
མི་དགེ་བ་བཅུ
༼ལུས་༽ ༡ སྲོག་གཅོད ༢ མ་བྱིན་ལེན་ ༣ མི་གཙང་སྤྱོད་ ༼ངག་༽ ༤ རྫུན ༥ ཕྲ་མ  ༦ ཚིག་རྩུབ ༧ ངག་འཆལ ༼ཡིད་༽ ༨ བརྣབ་སེམས ༩ གནོད་སེམས ༡༠ ལོག་ལྟ
ཨ་ཛེར་བྷ་ལྗན་
ཨ་ཛེར་བྷ་ལྗན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Republic of Azerbaijan
ཟ་མ་ཏོག་
༡.རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ལས་གྲུབ་པའི་སྣོད་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ལ་ཟེར། ༢.《མདོ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ》ཞེས་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་པོར་འཁོར་བར་འཁྲུངས་པ་ནས་མཐར་སངས་མ་རྒྱས་བར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྟོན་པའི་གཞུང་ཞིག
ཀོ་ས་ལའི་རྒྱན་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཟླ་༥ཚེས་༢༩ཉིན་
ཟླ་༥ཚེས་༢༩ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༤༩པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༡༦ཡོད།
ཀོག་རྩེ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་
ཕྱིའི་བཀོད་པ།
སྤྱིར་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཆགས་སྔ་ཞིང་དེང་དུས་ཀྱི་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོ་འདི་ཉིད་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌།   ཡུལ་འདི་སྐམ་སར་གྱུར་པ་ནས་དབུ་བརྩམས་ཏེ་སྟོད་མངའ་རིས་ནས།          སྨད་མདོ་ཁམས་བར་གྱི་སྤྱི་མིང་ལ་བོད་ཡུལ་ཞེས་པའི་ས་ཆ་འདི་བྱུང༌།      ཡུལ་འདི་ཐོག་མར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ་ལོ་གྲངས་དུང་ཕྱུར་མང་པོའི་རིང་ས་ཐམས་ཅད་འཕུར་ཞིང་བརྡབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་བཞིན་གྱེན་དུ་འཕར་ཏེ།        དེང་དུས་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་བྱུང་བ་ནི་ཚན་རིག་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་པ་གཅིག་མཐུན་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡང་རྩེའི་ཐོག་གི་གངས་རིའི་ལྗོངས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཆེན་པོ་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ནག་དང༌།    ལྷོར་རྒྱ་གར།     ནུབ་ཏུ་པ་ཀི་སི་ཐན།      བྱང་ཕྱོགས་ལི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ས་མཚམས་དང་འབྲེལ། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་》ལས།   ཤར་རྒྱ་ནག་དང༌།   ཁྲི་བརྟན།    ལྷོ་ན་རྒྱ་གར་དང་ཁ་ཆེ།    ནུབ་ན་སྟག་སྡེ་དང་གཟིག་འཕན་གཉིས།     བྱང་ན་ཁྲོམ་དང་གེ་སར་གཉིས།    དབུས་ན་བོད་ཡུལ་གངས་ཀྱི་ར་བ་དགུ་ཟེར།
ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་དུས་རབས།
རྒྱལ་རབས་སོ་བདུན་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་སྐབས་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས། བོད་ནང་རབ་བྱུང་གི་སྡེ་བཙུགས། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཐང་དར་བའི་རྩེ་མོར་སོན་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཕལ་ཆེར་ཤར་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་ཅིང༌། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་ཤར་རྒྱ་ནག་ཁྲང་ཨན་གྱི་ཕོ་བྲང་ཀེང་ཤིར་དབང་བསྒྱུར་གནང་བ་ དང༌། རྒྱ་ནག་ནས་བོད་ལ་ལོ་ལྟར་དཔྱ་ཁྲལ་གོས་ཡུག་ཁྱོན་ཆེ་འབུལ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ཞུས་པ་ སོགས་ཀྱི་སྐོར་བོད་ཀྱི་དམག་དཔོན་རྟ་ར་ཀླུ་གོང་གི་བྱས་རྗེས་སུ་ལྷ་ལྡན་རྩེ་ ཕོ་བྲང་ཆེན་པོའི་མདུན་ཞོལ་རྡོ་རིངཕྱི་མར་བརྗོད་ཚིག་ཁ་གསལ་འཁོད་པ་དུས་ད་ ལྟའི་བར་ཡོད་མུས་རེད། དེ་འབྲེལ་བོད་དམག་གིས་ཨ་རབ་ཡུལ་གྱི་ཨོག་སོ་ གཙང་པོ་ཡང་བརྒལ་བའི་སྔ་རྟགས་སུ། ཨོག་སོ་གཙང་པོའི་(Oxus River)བྱང་ངོས་ཨ་རབ་ཡུལ་སྐད་ཨལ་ཏུ་སྦག་(Al-Tubbat)ཅེས་མིང་ཐོགས་པའི་མཚོ་ ཞིག་ཡོད་འདུག ཨལ་ཏུ་སྦག་ཅེས་པའི་དོན་ནི་བོད་ཀྱི་མཚོ་ཆུང་ཟེར། དེ་མཚུངས་ཐའི་ལན་ཌ་ (Thailand-Siam)ལ་རྒྱ་ནག་ནས་ཡང་ཡང་བསུན་གཙེར་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཐའི་ལན་ ཌའི་རྒྱལ་པོ་ཀོ་ལོ་ཕིང་ (Kolo Feng) ཞེས་པས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་སྐྱབས་བཅོལ་ཞུས་ནས། བོད་དང་ཐའི་ལན་ཌ་དབར་དྲག་པོའི་མཐུན་ཕྱོགས་བཟོས་རྗེས་སླར་ཡང་རྒྱ་མིས་བཙན་ འཛུལ་བྱས་པར་ཚ་བ་རོང་ཡུལ་ཆུའི་བརྒྱུད་བོད་དམག་བཏང་སྟེ་རྒྱ་དམག་རྣམས་མཐར་ སྐྲོད་བཏང༌། དེ་རྗེས་ཐའི་ལན་ཌའི་རྒྱལ་པོ་ཀོ་ལོ་ཕིང་གི་རྗེས་འཛིན་ཨེ་མོ་ཤུན་( Imo Shun) གྱི་སྐབས་བོད་རྒྱལ་ལ་དམག་རོགས་གནང་དགོས་ཞུས་དོན་ཐའི་ལན་ཌ་དང༌། བོད་དམག་མཉམ་སྦྲེལ་གྱིས་ཕར་རྒོལ་བྱས། བོད་དམག་རྣམས་ཐའི་ལན་ཌར་ལོ་བརྒྱད་བསྡད་དེ་མཐར་རྒྱ་ནག་དང་ཐའི་ལན་ཌ་དབར་ཞི་བའི་མཐུན་འགྲིག་བྱུང་བ་དང་བོད་དམག་རྣམས་ཕྱིར་ལོག་བྱས་འདུག། གུང་ལོ་སོ་ལྔ་པའི་སྤྱི་ལོ་797པའི མེ་གླང་ལོར་མུ་ནེ་བཙན་པོ་ལ་ཚེ་སྤོང་བཟས་དུག་བརྒྱབ་ཏེ་བཀྲོང་པས་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་འཁོད།     སྐབས་དེར་དམག་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བས་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ལ་དཔུང་འཇུག་བྱས།        རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་པ་ལ་བོད་དུ་ཁྲིད་དེ་བཟང་བཙོན་བྱས་ཟེར་བའང་གྲགས།      དགུང་ལོ་ཞེ་གཉིས་པའི་ཤིང་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་804ལོར་ཕོ་ཡོངས་བཟའ་འམ་སྣ་ནམ་པས་ཇུས་ངན་བཏོན་ནས་བཀྲོངས་སོ། ཁྲི་ལྡེའུ་སྲོང་བཙན་དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་པའི་ཤིང་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་804 ལོར་གཅེན་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་འདི་ཉིད་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་སྲིད་བསྐྱངས། བཙུན་མོ་ཆེ་བ་ལ་སྲས་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་དང༌།     གཙང་མ།    དར་མ་གསུམ་དང༌།     བཙུན་མོ་ཆུང་བ་ལ་ལྷ་རྗེ་དང༌།      ལྷུན་གྲུབ་གཉིས་བཅས་ལྔ་འཁྲུངས།   དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་པ་སྤྱི་ལོ་815པའི་ཤིང་ལུག་ལོར་སྐུ་གཤེགས།
རིན་སྤུངས་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས། སྤྱི་ལོ་ 1481 ནས་ 1565
* རིན་སྤུངས་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས་སྐོར་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས། རིན་སྤུངས་པའི་སྡེ་པ་ནི་སྣེ་གདོང་གོང་མའི་ཞབས་འབྲིང་ནང་མར་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། རིན་སྤུངས་པ་ནོར་བཟང་གི་སྲིང་མོ་ཞིག་སྣེ་གདོང་གོང་མ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བདག་མོར་བཞེས་ཏེ། ཁོང་གཉིས་ལ་སྲས་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་དང་ཀུན་དགའ་ལེགས་པ་གཉིས་འཁྲུངས། རྗེས་སུའང་སྣེ་གདོང་པ་དང་རིན་སྤུངས་པའི་དབར་གཉེན་འབྲེལ་ཐེངས་ཁ་ཤས་བྱུང་བར་བརྟེན། སྣེ་གདོང་གི་སྲིད་དབང་ནང་རིན་སྤུངས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་སླེབས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་སྣེ་གདོང་གི་གདན་ས་པ་དགུང་ན་ཕྲ་བའི་སྐབས་རིན་སྤུངས་པ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་སོགས་ཀྱིས་དཔོན་ཚབ་དང༌། ཐེལ་གཏོང་བྱས་པ་སོགས་ཀྱིས་དབུས་ཁུལ་དུ་རིན་སྤུངས་པའི་དབང་ཤུགས་གང་ཆེ་སླེབས། རིམ་གྱིས་རིན་སྤུངས་ནོར་བུ་བཟང་པོ་ལ་སྲས་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་སྲས་བཞི་པ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེས་ཡར་ཀླུང་མཁར་ཐོག་གི་རྫོང་བཟུང་ཞིང༌། མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེས་ཕོ་བྲང་སྣེ་གདོང་རྩེའི་དཔོན་ཚབ་དང་ཐེལ་གཏོང་ཡང་མཛད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རིན་སྤུངས་པའི་དབང་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་ངོ༌།། ཕྱི་ལོ་ 1510 ལོར་རིན་སྤུངས་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་གྲོངས། རིན་སྤུངས་པ་ནོར་བཟང་གི་ཚ་བོ་གཉིས་ལས་ཆུང་བ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེས་རྫོང་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀ་བླངས་ཤིང༌། སྤྱི་ལོ་ 1480 ལོར་ཡར་ཀླུང་མཐིལ་དུ་རྟ་དམག་གཏོས་ཆེ་བ་དྲངས་ནས་གཞིས་ཀ་བྲག་དཀར་བ་དང༌། ཆུ་ཤུར་ལྷུན་པོ་རྩེ་རྫོང་སོགས་སྣེ་གདོང་པའི་ལག་ནས་འཕྲོགས། པོ་ཏཱ་ལ་སོགས་བདག་གིར་བླངས་ཏེ་བོད་ཡོངས་རྫོགས་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར། རིན་སྤུངས་པ་མི་རྒྱུད་རིམ་པས་སྤྱི་ལོ་ 148ནས་ 1566 བར་སྲིད་དབང་བསྒྱུར། རིན་སྤུངས་པའི་སྲིད་དབང་ཉམས་ཚུལ་ནི། རིན་སྤུངས་པ་རང་གི་ཞབས་འབྲིང་དུ་གཏོགས་པ་ཞིང་ཤག་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེས་རིན་སྤུངས་པར་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱས་པས་དགྲ་འཐབ་མང་པོ་བྱས། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མཐར་རིན་སྤུངས་པའི་མངའ་ཐང་རྣམས་རིམ་པས་སྣུམ་ཟད་ཀྱི་མར་མེ་བཞིན་གྱུར་ཏོ།།
1918 ལོ་ཆབ་མདོའི་ཆིངས་ཡིག།
མདོ་སྨད་ཞི་དྲག་སྤྱི་འདོམས་ཞབས་པད་བླ་མ་བྱམས་པ་བསྟན་དར་གྱིས་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་ལམ་ལྷོང་ཆེད་ཆབ་མདོ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱའི་དམག་སྤྱི་ཕིན་ཐུང་ལིང་དང་། འབའ་ཁུལ་དུ་སྡོད་པའི་དྲིན་ཐུང་ལིང་། དར་མདོར་ཡོད་པའི་ཅང་འུ་ལན་གསུམ་ལ་རེ་ཞིག་ཞི་འཇམ་དགོས་པའི་རེ་བསྐུལ་ཞུས་ཀྱང་ཉན་འཇོག་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་བར་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པ་དང་། བོད་དམག་རྟ་འཚོ་གཉིས་འཇུ་བཟུང་དང་དེ་གཉིས་རེ་བསྐུལ་བཞིན་ཕྱིར་སློག་མ་བྱས་པར་བརྟེན་བོད་དམག་གིས་རྒྱ་ལག་ནས་འཕྲོགས་པ་བཅས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་དམག་འཁྲུག་བྱུང་ཡོད། བོད་དམག་གིས་དམག་ཐབས་ཅི་འདྲ་ཞིག་བཟུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དམག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མིན་ནི་མདོ་སྤྱིས་བོད་དམག་ཚོ་ཁག་གསུམ་བྱས་ཏེ་ཁག་གཅིག་རི་བོ་ཆེ་དང་། ལྕགས་ཟམ་ཁ་བརྒྱུད། ཆབ་མདོའི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་སྡེ་དགེ་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་མིའི་དམག་སྣོན་ཡོང་ལམ་གཅོད་ཐབས་དང་། བོད་དམག་ཚོ་ཁག་གཅིག་ལ་གོང་རྔན་མདའ་དང་སླམ་མདའ་བརྒྱུད་ཐད་ཀར་ཆབ་མདོའི་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་བསྐོར་རྒྱུ། བོད་དམག་ཚོ་ཁག་གཅིག་ཚ་བ་དཔའ་ཤོད་བརྒྱུད་བྲག་གཡབ། རྨར་ཁམས་ཁུལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་དམག་མཐར་སྐྲོད་བྱས་ཤིང་འབའ་ཕྱོགས་ནས་དམག་སྣོན་ཡོང་ལམ་བཀག་སྟེ་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་ནས་ཆབ་མདོར་བསྐོར་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་འཐབ་བྱུས་བཟུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དམག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད། དེ་ལྟར་དམག་འཐབ་བྱས་པ་ལས་རྒྱ་བོད་དབར་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་ཕྱི་ལོ་ 1918 ཟླ་བ་ 8 ཚེས་ 19 ཉིན་ཆབ་མདོར་བཞག་ཡོད། དེ་ལྟར་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་དེར་དོན་ཚན་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པ་དང་དེའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་འབྲི་ཆུའི་ཆུ་རྒྱུད་ཀྱིས་བཅད་པ་སྡེ་དགེ་དང་དཔལ་ཡུལ་མ་གཏོགས་ཤར་ཕྱོགས་རྣམས་གནས་སྐབས་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཉར་རྒྱུ་དང་། འབྲི་ཆུའི་ཤར་རྒྱུད་དུ་ད་ལྟ་རྒྱ་མིའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་དགོན་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་བཀོད་བྱུས་སྟངས་འཛིན་ཚང་མ་བོད་གཞུང་ནས་གནང་རྒྱུ་སོགས་འཁོད་ཡོད་དོ།།
ལྷོ་བྲག་སྲས་མཁར་དགུ་ཐོག།
ལོ་རྒྱུས།
དེ་ཡང་བྱིན་རླབས་ཀྱི་གཏེར་ཆེན་པོ་མདོ་སྨད་གཙོས་སྲས་མཁར་དགུ་ཐོག་མཐོང་གྲོལ་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོའི་ལོ་རྒྱུས་རགས་བསྡུས་ཙམ་འགོད་པ་ལ།དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་ཁྲི་ཐོག་ང་གསུམ་པ་ཁྲི་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་སེང་གེའི་གདན་ས་ཀན་ལྷོའི་གཙོས་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་གླིང་འདིར་སྔོན་ཆད་སྲས་མཁར་དགུ་ཐོག་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོ་བཞེང་རྒྱུའི་རྟེན་འབྲེལ་དུ།མི་ལ་གཉིས་པ་གྲུབ་ཆེན་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ་སྔོན་ཆད་ཕྱོགས་འདིར་བྱོན་སྐབས།ཁོང་གི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་རྗེ་མི་ལ་རས་པའི་སྐུ་གསུང་འབྱོན་མ་དེ།ཉིད་ཀྱི་དངོས་སློབ་འབེ་ཤེས་རབ་མཆོག་ལྡན་ལ་གནང་ཞིང་།ཕྱིས་སུ་དམ་པ་དེས་རྟེན་འབྲེལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དགོངས་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་རྟ（སྤྱི་ལོ1678）ལོར་དགོན་འདིར་རྟེན་དེ་ནང་བཞུགས་ཀྱི་རྗེ་མི་ལའི་སྐུ་འབུམ་ཆེན་པོ་（ལྷ་ཁང་ཆུང་བ）ཞིག་བཞེང་རྒྱུའི་སྦྱོར་བ་བརྩམས་ཏེ་རྨང་གཞིའི་ས་སློག་པ་ན།ལྷོ་བྲག་མར་བའི་ཐུགས་སྲས་རྗེ་མི་ལ་རས་པའི་ཐང་ག་ཞིག་དང་།དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ་གཅིག་བཅས་ས་འོག་ནས་རྙེད་པ་དང་།ནམ་མཁར་འཇའ་ཚོན་ཤར་བ་སོགས་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་བཟང་མང་དུ་བྱུང་།དེའི་ཕྱིས་སུ་ཤོ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་སྤྲུལ་སྐུ་བྲག་དགོན་པ་བློ་བཟང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་དམ་རྟེན་གཙོ་རྗེ་ལྷོ་བྲག་མར་བའི་སྐུ་རང་བྱོན་ཞིག་བཞུགས་པའང་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དགོངས་ནས་སྐུ་འབུམ་ཆེན་མོ་དེའི་ནང་རྟེན་དུ་བཞུགས།རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་བྱ（སྤྱི་ལོ1777）ལོར་རྗེ་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་སྤྲུལ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས་སམ་ཆོས་དབྱིངས་རྡོ་རྗེ（མཚན་གཞན་བླ་མ་རྗེ་བཙུན་པ་ཡང་ཟེར）དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང་སྨོན་ལམ་དུས་སུ་བབ་པར་གཟིགས་ནས།སྔར་གྱི་རྗེ་མི་ལའི་སྐུ་འབུམ་དེ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་ནས།རྗེ་མི་ལ་རས་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་བཞེངས་པའི་དབུས་ཀྱི་ལྷོ་བྲག་སྲས་མཁར་དགུ་ཐོག་ལ་དཔེ་བྱས་ཏེ།དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཆད་ལྷག་མེད་པར་དགོན་འདིར་མདོ་སྨད་གཙོས་སྲས་མཁར་དགུ་ཐོག་ཅེས་པའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་གསར་དུ་བསྐྲུན། དེའི་སྐབས་སུ་ཡང་རྨང་གཞིའི་ས་འོག་ནས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར་བྲིས་ཐང་ཞིག་རྙེད་པ་སོགས་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་བཟང་པོ་དུ་མ་བྱུང་བ་དང་།ལྷ་ཁང་ཐོག་བརྩེགས་བདུན་པའི་སྤེན་ཁའི་སྟེང་ཁོང་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ལྕགས་ཐག་འཐེན་ཏེ་དད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཐོག་བརྩེགས་བདུན་པའི་སྤེན་ཁའི་པད་ཕྲེང་གི་ཐད་ལྕགས་ཐག་ལ་འཇུས་ཏེ་རྩེ་བསྐོར་ལ་ལན་གསུམ་སོང་ན་ཕྱི་མར་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་བདེ་འགྲོ་ཐར་བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་རྗེ་མི་ལ་གཉིས་པའི་ཞལ་གྱིས་བཞེས།ལྷ་ཁང་འདིའི་ནང་རྟེན་ཕལ་ཆེར་དམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་བཟོ་ཡིན་ཞིང་།ལྷག་པར་རྟེན་གཙོ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་སྐུ་བརྙན་ནི།ཉིད་ཀྱི་མཚན་ལམ་དུ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པར་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་སྐུའི་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བུར་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཞེངས་པ་ན་སྐུ་སྟོད་ཕལ་ཆེར་རང་བྱོན་དུ་བབས་པར་གསུངས།ཕྱིས་སུའང་རྟེན་གཙོ་མི་ལ་རས་པའི་སྐུ་བརྙན་དེ་དབུ་སྐྲ་རང་བྱུང་དུ་སྐྱེས་པ་ཀུན་གྱིས་མཐོང་ཐུབ་པ་དང་།སྐུ་བརྙན་གཞན་པ་ཕལ་ཆེར་ཀྱང་རང་བྱོན་དུ་བབས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མང་།གཞན་ཡང་ལྷ་ཁང་གི་ཕྱིའི་ལྕགས་རིའི་སྟེང་།ཁོར་ཡུག་ཀུན་ཏུ་མཆོད་རྟེན་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་བཞེངས་པ་སོགས་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པའི་ལྷ་ཁང་སྲིད་ཞིའི་མཆོད་སྡོང་ཆེན་མོ་བླ་ན་མེད་པར་བསྐྲུན།
ཀོང་ཐུང་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ནགས་ཚང་ཞི་ལུའི་སྐྱིད་སྡུག་
རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
●1993ལོ་ངལ་གསོས་རྗེས་ལོ་འགའི་རིང་། ཁོས་མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་བླ་སྤྲུལ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གྲོགས་པོ་སོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བརྒྱུད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་བླ་བྲང་དགོན་པའི་གསེར་ཁྲི་གུང་ཐང་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཐུགས་ཁུར་འོག་ཏུ། མ་དངུལ་བསྡུ་ནས་ཆུ་དམར་ལེབ་རྫོང་ཐོག་ཏུ་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་སའི་ས་ཚིགས་ཤིག་བཞེངས་པར་མ་ཟད། ད་དུང་བཀའ་འགྱུར་དང་། ཡིག་བརྒྱ། མ་ཎི། ཐར་མདོ་སོགས་ཀྱི་འཁོར་ཆེན་བཞི་དང་འཁོར་ཆུང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་བཞེངས་ཏེ་ཆོས་དད་མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་བ་བསྐངས།
ལེའུ་བཞི་པ། རང་ཡུལ་བཞག་སྟེ་བྲོལ་བྱོས་ཕྱིན་པ།
དེ་བཞིན་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་བཟུང་རིམ་པ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གིས་དམག་དཔུང་བོད་ལ་ཡོང་འགོ་ཚུགས་ནས་བོད་ས་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་མི་ཤི་རྒྱུ་གོད་ཇི་ལྟར་བྱས་པ་དང༌། རང་ཉིད་ཀྱི་དྲིན་ཆེན་ཨ་ཕས་གཙོས་རྒྱ་གཞུང་གི་བཙན་གནོན་ལས་གཡོལ་ཐབས་སུ། རང་ཡུལ་བཞག་ནས་མི་ཡུལ་དུ་བྲོས་བྱོལ་ལ་སོང་བ་དང༌། ལམ་བར་དུ་བོད་རིགས་ཤི་རྨས་ཇི་ལྟར་བྱས་པའི་རིམ་པ། ཁམས་ཡུལ་ཤུལ་ཆུ་དམར་ལེབ་ཀྱི་ས་ཆ་རུ་སླེབས་པའི་སྐབས་དྲག་དཔུང་གི་མཚོན་ཆའི་འོག་ཁོང་གི་ཕ་དྲིན་ཆེན་གྱི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བ་མ་ཟད། ཕ་ཡུལ་ནས་མཉམ་དུ་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཡོང་བའི་རོགས་པ་གང་མང་ཞིག་གི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བ། ཁོང་དང་ཁོང་གི་གཅེན་པོས་གཙོས་གང་མང་ཞིག་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་པའི་གནས་སྟངས་ཞིབ་ཕྲ་བྲིས་ཡོད་པ་རེད།
དེབ་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་དང་རིན་ཐང་།
༥
ཀོང་ཆུ་བརླག་
གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ཤོད་རྒྱུན་དུ། ཡར་ལུང་གཙང་པོ་འདི་བཞིན་ལྷོ་ཁ་ནས་དྭགས་པོ་རྒྱ་ཚ་བརྒྱུད་ཀོང་སྨད་རྩེ་ལྷ་སྒང་དུ་ཉང་ཆུ་དང་འདྲེས་ཏེ་རྒྱ་ལ་སེང་གཏམ་གྱི་བར་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ནས་རིའི་ཁོག་པ་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཨ་སམ་ཡུལ་ཐོན་འགྲོ་བར་བརྟེན་རིའི་ཁོག་པ་བརྒྱུད་མཚམས་སུ་ཆུ་འདི་ཕྱོགས་གར་སོང་མི་ཤེས་པར་བརླག་པ་ལྟར་གྱུར་པས་ས་ཆ་དེར་ཀོང་ཆུ་བརླག་ཟེར་སྲོལ་ཡོད།
མཚོ་རྟེའུ།
མགོ་རྟ་དང་མཇུག་མ་སྤྲེལ་དང་འདྲེ་ལ། མིག་མདོག་འགྱུར་འབྲུག་དང་མཚུངས་ཤིང་། ལུས་པོ་ནི་གྲུ་ཟུར་ཅན་གྱི་ཤིང་བསྐོས་ཤིག་དང་འདྲེ་བ་ནི་མཚོ་རྟེའུ་རེད། ཕྱི་ཚུལ་ནས་བལྟས་ན། མཚོ་རྟེའུ་དང་ཉ་ལ་ཁྱད་པར་ཆེ་ཡང་། དོན་དངོས་སུ་དེ་དང་དེའི་རིགས་མཐུན་མཚོ་འབྲུག་ལ་སོགས་པ་བྱུར་རྡོའི་ཉ་རིགས་ཡིན། མཚོ་རྟེའུ་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་སྟངས་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ། མཚོ་རྟེའུ་ཕོ་ཡི་ལྟོ་བར་སྐྱི་མོའི་གཉེར་མ་ལས་གྲུབ་པའི་ལྟོ་ཕད་ཡོད་ཅིང་། མཚོ་རྟེའུ་མོ་ཡིས་སྒོ་ང་ཕོ་ཡི་ལྟོ་ཕད་ནང་གཏོང་། སྒོ་ང་དེ་དག་མཚོ་རྟེའུ་ཨ་ཕའི་ལྟོ་ཕད་ནང་མཚོ་རྟེའུ་ཕྲུ་གུ་ལ་རུམ་འགྱུར་བྱེད།
སྟོང་པཱར།
༡སྟོང་པཱར། = ༡༠༠༠པཱར།(bar) = ༡༠༠༠ ༠༠༠ཧའོ་པཱར།(mbar)
ཟུར་དྲུག་མའི་སྐར་མ།
ཟུར་དྲུག་མའི་སྐར་མ་ནི་ཡིའུ་ཐའེ་རིགས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ཡིན།
ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་
ཉོན་མོངས་ཡོད་པའི་བདེ་བ་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བ། ཉོན་མོངས་མེད་པའི་བདེ་བ་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། དེ་ནི་གོ་བ་སྟབས་བདེ་ཙམ་ཞིག་གོ།
ཧའོ་པཱར།
༡ཧའོ་པཱར། = ༡/༡༠༠༠ ༠༠༠སྟོང་པཱར།(kbar) = ༡/༡༠༠༠པཱར།(bar)
རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གོས་ཁ་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་བའི་ཚོན་བརྒྱད།
དེ་ཡང་རབ་བྱུང་ལ་མི་རུང་བའི་ཚོན་བརྒྱད་དེ། ༡.ལི་ཁྲི་དམར་སེར། ༢.མཐིང་ཞུན་སྔོ་ནག་འོད་ཅན། ༣.རྒྱ་སྐྱེགས་ཚོས་དམར་སྨུག། ༤.མཚལ་དམར་ཆེན། ༥.གུར་གུམ་སེར་སྨུག། ༦.བཙོད་གཙང་ཆོས། ༧.སྨན་ཤིང་དམར་ནག། ༨.ལེ་བརྒན་ཙི་དམར་སེར་འོད་ཅན་བཅས་སོ། །༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟག་པ་བཞི་
འདོད་པའི་ཟག་པ། སྲིད་པའི་ཟག་པ། མ་རིག་པའི་ཟག་པ། ལྟ་བའི་ཟག་པའོ།
ཟག་པའི་སྒོ་དྲུག་
ཟག་པའི་ངོ་བོ། ཟག་པ་དང་འབྲེལ་བ། ཟག་པ་བཅིངས་པ། ཟག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ། ཟག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ། ཟག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་དྲུག་གོ །འདིའི་དང་པོའི་དོད་དུ་ཟག་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་དྲངས་ཚུལ་ཡང་ཡོད་དོ། །འདི་དང་ཟག་པ་རྒྱས་པའི་སྒོ་དྲུག་གཉིས་དོན་གཅིག།
ཟླ་༦ཚེས་༤ཉིན་
ཟླ་༦ཚེས་༤ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༥༥པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༡༠ཡོད།
ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་
ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་བཅས་ལྔའོ། །
ཕི་ཁོ་སྐར་ཆ།
ཕི་ཁོ་སྐར་ཆ་(ps)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
སྐར་ཆ།
༡སྐར་ཆ། = ༡ ༠༠༠ སྐར་ཆ་ཕྲ་མོ།(ms) = ༡༠༠༠ ༠༠༠ཝེ་སྐར་ཆ།(µs) = ༡༠༠༠ ༠༠༠ ༠༠༠ ༠༠༠ ཕི་ཁོ་སྐར་ཆ།(ps)
ཧའོ་སྐར་ཆ།
ཧའོ་སྐར་ཆ་(ms)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
མོ་ཆི་སོན་གཙང་པོ།
མོ་ཆི་སོན་གཙང་པོ་
སྤ་ལུང་རི་ཁྲོད་
སྤ་ལུང་རི་ཁྲོད་ གྲུབ་མཐའ་ དགེ་ལུགས་ ཆགས་ཡུལ་  སྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་ངོས་སེ་ར་དགོན་པའི་གཞོག་ཤར་སྤྱི་ལེ་བདུན་ཙམ་ཡོད་པའི་རི་ལྡེབས་  འདེབས་ལོ་   སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་ཡས་མས་  འདེབས་མཁན་  སེར་སྨད་མཁན་པོ་སྤང་ལུང་བློ་བཟང་ཐུགས་རྗེ་ སྤྱི་ལོ་༡༨༢༠ལོར་ བོད་ ཁམས་ རྒྱ་   སོག་བཅས་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་གྱི་སྐྱེ་ཕྲེང་དེབ་གཞུང་ནང་གསལ་བར་གཞིགས་ན་    རི་ཁྲོད་འདིའི་བླ་སྤྲུལ་གྱི་སྐྱེ་ཕྲེང་དང་པོ་དཔོན་སློབ་ངག་དབང་རབ་བརྟན་ཁམས་རྒྱལ་ཐང་དུ་འཁྲུངས་    དགུང་ལོ་ང་བཞི་པར་གཤེགས་  དེའི་སྐྱེ་བ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་  ལྷ་ལྡན་དུ་འཁྲུངས་   ད་ལྟ་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་དགུ་གྲྭ་སའི་སྐྱིད་སྡུག་ཁོངས་གཏོགས་ནི་སེ་ར་དགོན་གྲྭ་ཚང་སྨད་སྤོམ་འབོར་ཁང་ཚན་ཡིན་ནོ་
ལའེ་ཧྥན་ཐ།
ལའེ་ཧྥན་ཐ་ནི་སྔར་ཡོད་ཀྱི་ཏེ་ཀྲུང་ཧའེ་རྒྱ་མཚོའི་ཤར་ཕྱོགས་ཡིན།
མེ་ཀེ་ལན་ཇུ་ལོ།
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
mais oui evidemment
དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་གཅིག་པ་ཡ་ར་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན
དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་གཅིག་པ་ཡ་ར་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། མདོ་ཁམས་ཡ་རར་སྐུ་འཁྲུངས། དབུས་སུ་བྱོན་ནས་སེར་བྱེས་ལྭ་བ་ཁང་ཚན་དུ་ཆོས་ཞུགས་ཐོག་གཞུང་ཆེན་མོའི་སློབ་གཉེར་མཐར་སོན་ནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། རྒྱུད་སྟོད་དུ་ཞུགས་ཏེ་རིམ་བཞིན་བླ་མ་དབུ་མཛད་དང༌། མཁན་པོ། རང་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ས་ལུག་༡༩༡༩ལོར་ཤར་རྩེ་ཆོས་རྗེའི་ཁྲིར་ཕེབས། ལོ་དེའི་༡༩༡༩ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ནང་གོང་ས་རྒྱལ་དབང་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཁྲི་བྱང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྒྲུབ་བྱ་ཤིན་ཏུ་མང་པོར་བསྙྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་གནང་བའི་སྐབས་བདེ་ཡངས་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་འོད་ཟེར་ཀྱིས་གསང་སྟོན་དང༌། རྣམ་གྲྭ་དུས་འཁོར་སློབ་དཔོན་བྱམས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་དུས་བསྒོ་བ། བྱང་རྩེ་ཆོས་རྗེ་བློ་གླིང་ཏྲེ་ཧོར་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་དང༌། ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་སོགས་ཀྱིས་ལས་གྲྭ་གནང་ཚུལ་ཁྲི་བྱང་རང་རྣམ་འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར་དུ་གསལ། ཤིང་བྱི༡༩༢༤ལོར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་གྲྭ་སྐོར་བ་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཅོ་ནེ་གྲགས་པ་ངག་དབང༌། བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས། ལྭ་བ་ཡེ་ཤེས། ཏྲེ་ཧོར་བཀའ་འགྱུར་སྤྲུལ་སྐུ། སེར་སྨད་རྒྱལ་དབང་ཆོས་རྗེ་སོགས་ནོར་གླིང་གཟིམས་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་རྩོད་རྒྱུགས་ལ་རྒྱུགས་བཞེས་རྩོད་དཔང་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་དང༌། བྱང་རྩེ་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད། ཤར་པ་ཡ་ར་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་འདི་ཉིད། བྱེས་མཁན་པོ་བྱ་བྲལ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས། སྒོ་མང་མཁན་པོ་སོག་པོ་འོད་ཟེར་རྡོ་རྗེ། བདེ་ཡངས་མཚན་ཞབས་གཉལ་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་སོགས་ཕེབས་ནས་རྒྱུགས་བཞེས་གནང་བ་སོགས་སྔ་ཕྱིར་རྒྱུགས་བཞེས་ཐེངས་མང་ཕེབས། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཡོས་༡༩༢༧ལོར་ཁྲི་ཆེན་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་གསེར་ཁྲི་ལས་འཕོས་པའི་ཚབ་ཏུ་དགའ་ལྡན་གྱི་ཁྲིར་ཕེབས་པ་གསལ་ཏེ། གོང་ས་རྒྱལ་དབང་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། མེ་ཡོས་ལོ་ཞེས་པ་ནས། དགའ་ལྡན་ཁྲི་འཛིན་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་ལོ་དུས་འཕོས་ཚབ་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། དེ་ཚབ་རྒྱུད་སྟོད་མཁན་ཟུར་ཡེ་ཤེས་དབང་ལྡན། རྩེ་རིག་གནས་སློབ་གནས་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་ཐུབ་བསྟན་རབ་རྒྱལ་དགོངས་ཁྲོལ་ཚབ་སྔར་ཁུང་སྨིན་གླིང་གྲྭ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཛིན་བཅས་ལ་བསྐོ་བཞག་བཀའ་བསྒྱུར་རིམ་གྱིས་བསྩལ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ཁྲི་ལོ་དྲུག་བསྐྱངས་རིང་ཀྲི་པའི་བྱེད་སྒོ་ཀུན་འཐུས་ཚང་གནང་ཐོག་རྒྱུན་བཞུགས་གནང་ཡུལ་ཕུར་ལྕོག་བྱམས་མགོན་བླ་བྲང་དུ་མཛད་དེ། དེ་ན་ལྷ་སྔགས་ཏིང་འཛིན་གྱི་ཉམས་བཞེས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེར་གནང༌། གསེར་ཁྲི་སྐྱོང་བཞིན་པའི་མུར་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་སྤྲེལ་༡༩༣༢ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ནང་སྐུ་གཤེགས། རྗེ་འདི་ཉིད་རྒྱལ་མཆོག་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོས་གཟིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་སྐུ་གཤེགས་པ་གསན་མ་ཐག་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སྐུ་གདུང་སྤུར་སྦྱངས་སོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཀུན་འཐུས་ཚང་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་གནང་བ་ལྟར་སྐྱབས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་སྣང་སྟེ། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར་ལས། དེ་ལོ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་གཅིག་པ་སེར་བྱེས་ལཱ་བ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་སྐུ་གཤེགས་པར་ཀྲི་པའི་ཕྱག་མཛོད་སོགས་ ཀྱིས་དམིགས་བསལ་འབད་སྐུལ་མ་བྱུང་ཡང༌། ྋགོས་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དབྱིངས་དཔྱད་ནོར་གླིང་ནས་ཆིབས་གཡོག་ཆེད་སྩལ་གྱིས་འབོད་གནང་བྱུང་བ་ལྟར་ཞབས་བཅར་སྐབས་སྐུ་བཅར་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་འཕེལ་བརྒྱུད་བཀའི་ཕེབས་སྒོར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ཁ་ས་སྐུ་གཤེགས་འདུག་པར་སྐུ་གདུང་ཁྲུས་དང༌། སྤུར་བཞུར་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ལ་ཁྱོད་རང་བསྐྱོད་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཕབ་པ་ལྟར་དེ་འཕྲལ་ཁྲི་པའི་བཞུགས་གནས་ཕུར་ལྕོག་བླ་བརང་དུ་གཤེགས། ཞེས་པ་ནས་ཕུར་ལྕོག་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་གདུང་ཁྲུས་འབུལ་བ་ནས་བཟུང་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ཚང་མར་སྤྱན་ཞིབ་གནང་བར་ཕེབས། ༡༢༣༡༢༤ཞེས་གསུངས་པས་སོ།།
ཀུ་ན་ལ་མིག་གི་རྟོགས་བརྗོད་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀུ་ན་ལ་
རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་སྲས་ཡིན། བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་མང་ཆེ་བར་རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་སྔ་རྗེས་གཉིས་བྱུང་བའི་བཤད་སྲོལ་མི་སྣང་ཡང་། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོར་ཞིབ་འཇུག་མཛད་ནས་གསུང་དོན་དུ། བཙུན་མོས་དབྱེན་སྦྱོར་ཕྲ་མ་བཅུག་ནས་ཡབ་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་བཀའ་ཡིག་བརྫུས་མ་ཞིག་བཟོས་ཏེ་མིག་འདོན་དུ་བཅུག་པའི་སྲས་ཀུ་ན་ལ་ཟེར་བ་དེ་མྱ་ངན་མེད་རྗེས་མ་དེའི་སྲས་ཡིན་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་པ་ལྟར་ཁུངས་དག་གམ་སྙམ། བསྟན་འགྱུར་གྱི་འདུལ་བའི་སྡེ་ཚན་ནང《ཀུ་ན་ལ་མིག་གི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ》ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར་པོད[སུ]པའི་ནང་བཞུགས་ཤིང་། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་མཛད་པའི《རྒྱ་གར་ཆོསའབྱུང》གི་སྐབས་བརྒྱད་པ་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་བྲལ་གྱི་དུས་ཀྱི་གཏམ་ལས། ཀུ་ན་ལའི་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས་ཤིག་གསུངས་ཡོད།
བོད་ཀྱི་གནའ་མིའི་རུས་ཚན་གྱེས་ཚུལ་
བོད་ཀྱི་གནའ་མི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་པ་རིམ་བཞིན་འཕེལ་བ་ལས་བོད་ཀྱི་མིའུ་རིགས་བཞི་ཞེས་སེ་དང་  རྨུ་དང་  ལྡོང་དང་ སྟོང་སྟེ་རུས་ཚན་ཆེན་པོ་བཞི་ཆགས་པ་དང་    ཡང་དེའི་སྟེང་་དབྲ་དང་འགྲུ་གཉིས་བསྣན་པས་མིའུ་རིགས་དྲུག་བྱུང་ཞེས་ཀྱང་གྲགས་། བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་རུས་ཚན་གྱེས་ཚུལ་སྐོར་ལའང་བཤད་སྲོལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་མཆིས་ཀྱང་ རུས་ཚན་གྱི་མ་ལག་འདྲེན་ཚུལ་ཅུང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ལ་འདི་ལྟར་སྣང་སྟེ་ཕ་སྤྲེལ་རྒན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་རྒྱུད་རིམ་པར་འཕེལ་ཞིང་ རུས་རིགས་བཞི་རུ་དབྱེ་བ་ལ་ སེ་དང་ རྨུ་ ལྡོང་དང་ སྟོང་སྟེ་བཞིའོ་ དེ་ལས་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་ལ་ ལེ་ལས་བྱུས་ལེགས་བུ་བཞི་སྲིད་ རྨུ་ལས་ཀོད་ལེ་ཁྲ་བརྒྱད་སྲིད་ ལྡོང་ལས་རུས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་སྲིད་ སྟོང་ལས་རྗེ་བཞི་ཁོལ་བརྒྱད་སྲིད་ ཅེས་སེ་ལས་གྱེས་པའི་རུས་རིགས་ནི་ རྒྱལ་ནང་རྗེ་ གྲོ་ནང་ཉེད་བ་  འོ་གོག་བཙན་ དེ་སྟོང་སེ་དང་བཞིའོ་   སྟོང་ལ་རྗེ་བཞི་ཁོལ་བརྒྱད་སོ་སོར་གྱེས་པའི་རུས་ཀྱི་མིང་ནི་  ཅོག་ས་རྗེ་  ཆང་རྗེ་ཐོད་དཀར་རྗེ་   ཏེ་ཅོག་ཉལ་པོ་རྗེ་  སྙགས་རྗེ་ཐོག་སྒམ་རྗེ་དང་བཞིའོ་  འབངས་ནི་དམར་དང་ མར་མ་དང་  སྙལ་དང་      སྙལ་དབེན་ རྔོག་དང་ ཁྲོག་   རོག་དང་ སྦད་ཏེ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ་   རྨུ་ལས་ཀོད་ལེ་ཁྲ་བརྒྱད་སོ་སོར་གྱེས་པའི་རུས་ཀྱི་མིང་ནི་     ངབ་དང་  གཞུབ་དང་  བཞུ་དང་   སྨོན་དང་  འགར་དང་  དཀར་དང་      སྒོ་དང་  ངན་ལམ་སྟེ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ་   ལྡོང་གི་རུས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་སོ་སོར་གྱེས་པའི་རུས་ཀྱི་མིང་ནི་  ཅོག་དང་  ཅོག་རྩེ་ ཅོག་རོ་དང་ འབྲོམ་དང་  ཁྱུང་པོ་ ཟླ་བ་དང་  འབྲིང་ ལྷ་ལུང་ ལྷ་རྩེ་དང་ གྲང་དང་ དགེས་པ་ ཁུ་ན་དང་ ཉ་དང་ ཚེ་སྤོང་ འུ་ནག་དང་  སྙི་དང་ཕོ་གོ་ ཐག་བཟང་ལ་རུས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཟེར་བ་ཡིན་    སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་རུས་མིང་གི་རྩ་བ་དེ་རྣམས་ལས་མེད་ཀྱང་     ཕྱིས་ནས་མི་རྒྱུད་དང་ལུང་ཕྲན་གྱེས་པ་ལས་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱར་བའི་རུས་ཀྱི་མིང་དང་  ཡུལ་སྐད་སོ་སོའི་སྨྲ་གཏམ་གྱི་སྐད་ཟུར་ཆག་པ་དང་རིགས་རུས་ཀྱི་མིང་སོ་སོ་ལྟ་བུ་སྣང་བ་ཡིན་”ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་གནའ་དུས་སུ་རང་རེ་བོད་མི་ཚང་མར་རང་རང་གི་རུས་མིང་ཡོད་པ་ནི་ལུ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་མཐའ་དག་ལས་གསལ་པོ་མཐོང་ཐུབགཅིང་   བོད་སིལ་བུ་ཁ་ཐོར་གྱི་དུས་མཇུག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་མང་པོ་དར་རྒྱས་བྱུང་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་མཐུན་པའི་མི་མིང་འདོགས་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཏུ་གྱུར་པ་ནས་བཟུང་རུས་མིང་རྣམས་རིམ་བཞིན་འབོད་སྲོལ་མེད་པར་གྱུར་ འོན་ཀྱང་མདོ་སྨད་དང་ཁམས་ཁུལ་ས་ཁུལ་ལ་ལར་ད་ལྟའང་རུས་མིང་གི་འབོད་སྲོལ་མ་ཉམས་པའང་ཡོད་པར་སྣང་  དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་ནས་རང་ཅག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ས་གནས་འདི་རང་དུ་བྱུང་ཞིང་འཕེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཡོད་པ་གླེང་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ར་འཕྲོད་ཐུབ་པ་ཡིན་
ཚད་རིམས།
ཚད་རིམས་ནི་རིམས་ནད་གཅིག་རེད།
ས་དགྲ་སྲིན་མོ་གནོན་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་
བོད་རྗེ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་བོད་ཆགས་ཡུལ་གྱི་ས་དགྲ་སྲིན་མོ་གན་རྒྱལ་དུ་འགྱེལ་བ་ལྟ་བུ་དེའི་དཔུང་མགོ་དང་དཔྱི་མགོ་གནོན་པར་བྱེད་པ་ལ། གཡོན་རུ་ཁྲ་འབྲུག་གཡས་རུ་གཙང་འགྲམ། སྦུས་རུ་བཀའ་ཚལ། རུ་ལག་གྲུམ་པ་རྒྱང་གི་ལྷ་ཁང་སྟེ། མཐའ་འདུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་བཞི། དེའི་གྲུ་མོ་དང་པུས་མོ་གནོན་པར་བྱེད་པ་ལ་ཀོང་པོ་བུ་ཆུ། ལྷོ་བྲག་མཁོ་མཐིང༌། བྱམས་སྤྲིན་དགེ་རྒྱས།བྱང་པྲ་དུམ་རྩེ་སྟེ་ཡང་འདུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་བཞི། ལག་མཐིལ་རྐང་མཐིལ་གནོན་པར་བྱེད་པ་ལ། ཁམས་ཀློང་ཐང་སྒྲོལ་མ། སྤ་གྲོ་སྐྱེ་ཆུ། ཚལ་རིགས་ཤེས་རབ་སྒྲོལ་མ། ཚངས་པ་རླུང་གནོན་ཏེ། རུ་གནོན་གྱི་ལྷ་ཁང་བཞི་རྣམས་བརྩིགས་པར་གྲགས།།
ཧྥོར་ཅཱ་གཙང་པོ།
ཧྥོར་ཅཱ་གཙང་པོའི་(ཨུ་རུ་སུའི་སྐད།: Волга)རིང་ཚད་བསྡོམས་འབོར་ལ་སྟོང་སྨིས་༣༦༩༠ཡོད་ལ་གླིང་ཆེན་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཆུ་བོ་རིང་ཤོས་ཡིན། དེ་མའོ་སི་ཁོའི་ནུབ་བྱང་གི་ཝ་ཨུར་ཏེ་ས་མཐོ་ནས་བྱུང་ཞིང་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་བཞུར་ཏེ་མཐར་ནང་མཚོར་འབབ་ཀྱི་ཡོད། ཧྥོར་ཅཱ་གཙང་པོར་ཆུ་རྒྱུན་ཆེ་ཞིང་རྒྱུག་ཚད་དལ་ཕྱིར་འགྲམ་གཉིས་ཀྱི་མི་དམངས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བར་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་སྦྱིན་གྱི་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ཨུ་རུ་སུ་མི་དམངས་ཀྱིས་དེ་ལ་"མ་ཡུམ་གཙང་པོ་"ཞེས་བསྔགས་སྲོལ་ཡོད།
ལའུ་ཉིང་ཞིང་ཆེན།
ལའུ་ཉིང་(རྐྱ་མི་:辽宁)ནི་ཀྲུང་གོའི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད།
སྙན་ངག་གི་དཔེར་བརྗོད་དང་མཚུངས་པ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའི་དོགས་གཅོད་བཞུགས།།
སྙན་ངག་གི་དཔེར་བརྗོད་དང་མཚུངས་པ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའི་དོགས་གཅོད་བཞུགས།།
ཧའེ་ལུང་ཅང་ཞིང་ཆེན།
ཧེ་ལུང་ཅང་།(རྒྱ་ཡིག 黑龙江省)ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད།
བརྩེ་དུང་།
ད་དུང་གཟིགས།
མཛའ་བཅུགས།
མ་འགགས་གསལ་བ།
མ་འགགས་གསལ་བ།
རང་གི་སེམས་ལ་འཆར་སྣང་བཟང་ངན་བར་གསུམ་འགོག་པ་མེད་པར་གསལ་བ། །
སེ་ན་གཙང་པོ།
སེ་ན་གཙང་པོ་(ཧྥ་རན་སེའི་སྐད།: La Seine)
ཁ་སྐོང་གི་སྦྱིན་སྲེག་
ཁ་སྐོང་གི་སྦྱིན་སྲེག
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མོ་ན་ལི་ས།
མོ་ན་ལི་ས་
རབ་འབྱོར།
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་གསུངས་པའི་སྐབས་དོགས་གནང་ཡོད་པ་རྣམས་བཀའ་འདྲི་ཞུ་བ་པོ་དང་དྲི་བ་གནང་བ་རྣམས་ལ་ལན་བདེབས་མཁས་པའི་སློབ་མའི་གཙོ་བའི་གྲས་ཤིག་ཡིན།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཁ་སྐོང་གི་ཆོས་བཅུ་གསུམ་
ཁ་སྐོང་གི་ཆོས་བཅུ་གསུམ།
མི་འདུག་པར་འགྲེང་བྱ་མ་ཡིན། གང་ལ་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན། འདུན་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོ་ག་མ་ཡིན། བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན། ཉམས་པ་མ་ཡིན། མཚམས་མེད་བྱས་པ་མ་ཡིན། སྡིག་ལྟ་ཅན་མ་ཡིན། ས་གཞན་ན་གནས་པ་མ་ཡིན། ཐ་དད་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན། འཁྲུལ་བཅས་མ་ཡིན། མཚམས་གཞན་ན་གནས་པ་མ་ཡིན། དཀོན་མཆོག་གཞན་མ་ཡིན། ཤེས་པ་རང་བཞིན་དུ་མི་གནས་པ་མ་ཡིན། མཚན་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན། ཞེས་བཅུ་བཞི་ཡོད་པ་ལས་ཆོས་ཕྱོགས་པས་ལས་བྱེད་ན་ཐ་དད་དུ་གནས་པ་མ་གཏོགས་པ་བཅུ་གསུམ་དང༌། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་པས་ལས་བྱེད་ན་སྡིག་ལྟ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་བཅུ་གསུམ་མོ།
ཁ་འཁྱར།
ཁ་འཁྱར།
དར་གོས་གང་ཡིན་ཀྱང་གྲུ་བཞི་ངོས་སྙོམས་གཅིག་ལ་ཁ་གང་ཞེས་བརྗོད་སྲོལ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན།
ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན།
ཡུན་ནན་(རྐྱ་མི་:云南)ནི་ཀྲུང་གོའི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད།
རམ།
བོད་ཀྱི་གདུང་རུས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་མིང་། (ཙ）༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཀོང་ཙེ་གང་
རི་མོ་འབྲི་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཚོན་བླུགས་སའི་ཀོང་བུ་སྣ་ཚོགས་འཇུག་སའི་སྣོད་སྤྱད་གྲུ་བཞི་ཞིག་སྟེ་ཚོན་མདོག་རིགས་མི་འདྲ་བ་ཇི་དགོས་ཀོང་བུ་གཡའ་མེད་པ་རྫ་སྣོད་ལྟ་བུ་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་སྦངས་ཏེ་ཀོང་བུ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པ་དང་། ཁ་འཐོར། མགོ་མཇུག་ལྡོག་པ་སོགས་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཤིང་ལས་བཟོས་པའི་སྣོད་སྤྱད་དྲ་མིག་ཅན་ཞིག་ནང་དུ་འཇོག་ཀྱི་ཡོད།
ཀོང་རྩེ་འཕྲུལ་རྒྱལ་
འདི་ལ་བོད་ཡིག་ཐོག་བཤད་སྲོལ་འདྲ་མིན་མང་པོ་མཆིས་པ་ལས། 《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་ལྕགས་དཔར་མ་ཤོག་གྲངས༢༠༦ཐོག་རྒྱལ་པོ་ཐང་ཐའི་ཛུང་ངམ་ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་རྒྱལ་ཞེས་པ་དེ་དང་མཇལ་ཞེས་འཁོད་པ་འདི་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཐང་ཐའི་ཙུང་ལ་བཟོ་བོ་མཁས་པ་ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བའི་བསྟོད་བསྔགས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཆོད་ལས། ཐང་ཐའི་ཙུང་ལ་ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་རྒྱལ་ཞེས་པའི་མིང་སྒྲ་རྒྱ་སྐད་ཐོག་བརྗོད་སྲོལ་མི་སྣང་ལགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རལ་པའི་གླེགས་བུ།
ཆོས་གོས་དང་ཐོར་ཅོག་གི་མིང་།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཀོང་ཙེ་
འདི་ལ་བོད་ཡིག་ཐོག་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་སྣང་ཞིང་། ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་མཛད་པའི《གྲུབ་མཐའ་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང》གི་ནང་གསེས་མ་ཧཱ་ཙི་ནའི་ཡུལ་དུ་རིག་བྱེད་དང་གྲུབ་མཐའ་བྱུང་ཚུལ་གྱི་ཐད་ཤེའུ་འམ་བཞུ(儒)ཞེས་གྲགས་པའི་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ་ཁུང་ཧྥུ་ཙིའམ་ཁུང་ཙི(孔子)ཞེས་འབོད་པ་དང་། བོད་སྐད་ཐོག་ཀོང་ཙེ་ཞེས་སུ་གྲགས་པ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་བོད་སྐད་ཐོག་ཇི་བཞིན་མ་ཐོན་པར་ཀོང་ཙེ་ཞེས་ཟུར་ཆག་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤིང《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་གསུངས། འདི་ཉིད་བྱུང་བའི་དུས་ཚོད་སྐོར《ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ》ལས་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་ནས་ལོ་ཧ་ཅང་མི་མང་ཙམ་ན། ཊིའུ་ཝང(周王)ཞེས་པའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཇུག་ཙམ་ཊིའུ་ཝིང་ཝང(周文王)གི་དུས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་ཞིང་ས་ཆེན་པོ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཤན་དུང(山东)གི་ཡུལ་དུ་བྱུང་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་དང་རྣམ་ཐར་རྒྱ་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་ཞིང་སྐྱེས་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང་ཞེས་གསལ། ༡༩༧༩ལོར་ཧྲང་ཧེའི་ཚིག་མཛོད་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི《རྒྱ་ཡིག་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཤོག་གྲངས༡༡༡༩ཐོག་ཁུང་ཙི་ཞེས་པའི་འགྲེལ་བཤད་ནང་གསལ་བར། ཁུང་ཙི(སྤྱི་ལོའི་གོང༥༥༡ནས༤༧༩)ནི་ཁྲུན་ཆིའུ་དུས་མཇུག་གི་བསམ་བློ་མཁས་ཅན་དང་། ཆབ་སྲིད་མཁས་ཅན། སློབ་གསོ་མཁས་ཅན། རུ་ལུགས(儒家)ཀྱི་གསར་གཏོད་པ་བཅས་ཡིན་པ་དང་། མིང་གཞན་ཁུང་ཆིའུ(孔丘)དང་། ཀྲུང་ཉི(仲尼)ཡང་ཟེར། ཁྲུན་ཆིའུ་དུས་རབས་ཀྱི་ལུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་གནས་ཙོའུ་ཡེ་སྟེ་དེང་སང་ཧྲན་ཏུང་གི་ཆུས་ཧྥུ་གྲོང་ཚོའི་མི་རེད། གཞོན་ནུའི་དུས་སྐབས་སུ་ལུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནོར་ལུག་དང་འབྲུ་གཟན་དོ་དམ་བྱེད་མཁན་གྱི་དཔོན་ཆུང་བྱེད་མྱོང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ལུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་དཔོན་དང་། བློན་ཆེན་གྱི་ལས་ཚབ་ཀྱང་བྱས་མྱོང་། ལོ་ན་མཐོ་པོར་སླེབས་རྗེས་སློབ་གསོའི་ལས་ཀ་དང་། གནའ་རབས་ཀྱི་གཞུང་ཁག་གཅིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་ནང་ནས་ལུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཟིན་ཐོ《ཁྲུན་ཆིའུ》(春秋)ལ་བཅོས་སྒྲིགས་བྱས་པ་དེ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་ཐེངས་དང་པོའི་ཆ་ཚང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཆེད་རྩོམ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ལ་སློབ་མ་སུམ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་བྱུང་བའི་ནང་ནས་སྙན་གྲགས་ཡོད་པའི་སློབ་མ་བདུན་ཅུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གིས་བྱམས་སྐྱོང་དང་། གུས་བཀུར་སོགས་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་མང་པོ་ཞིག་བཤད་པ་རྣམས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་འགྲེལ་བྱས་པ་ལ་རྒྱ་སྐད་དུ་སི་ཧྲུའུ(四书)ཞེས་བོད་སྐད་དུ་དེབ་བཞིའམ་ཡིག་ཆ་བཞི་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན་པར་བཤད། རྒྱལ་ནང་གི་རྒྱལ་རབས་མང་པོའི་རིང་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་དང་། ཁྲིམས་ལུགས། མི་ཆོས་བྱེད་ལུགས་སོགས་ཁུང་ཙི་འདིས་བྱས་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་བཟུང་བ་དང་། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དུ་རྩིས་ནས་ཁུང་ཙིའི་འདྲ་བརྙན་དང་མིང་བྱང་ལ་རྒྱལ་པོ་རིམ་བྱུང་གིས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ཁུང་ཙིའི་མི་བརྒྱུད་ལ་གུང་གི་གོ་གནས་གནང་སྲོལ་ཡོད་པའི་ཐོག། ད་ལྟའི་གུང་འདི་ཁུང་ཙི་ནས་རྩིས་པའི་མི་རབས་དོན་གསུམ་པ་ཡིན་ཞེས《ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐར》གསལ། 《མཁར་ནག་ལོ་ཙཱ་བའི་ཆོས་འབྱུང》ལས་བྱམས་པ་འབུམ་གླིང(དེང་སང་ཀན་སུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཡུང་ཆིན་རྫོང་ཁོངས་རྨ་ཆུའི་འགྲམ་དུ་ཡོད་པ)གི་བྱམས་པ་དེ་ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོས་བཞེངས་ཚུལ་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཀོང་ཙེ་དང་མིང་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་དོན་མི་འདྲ། ཁུང་ཙིའི་ལྟ་གྲུབ་སྐོར་མདོར་བསྡུས་ཙམ《ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ》ཀན་སུའུ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བཏོན་པའི་ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས༣༩༤ནས༣༩༦དང་ཤོག་གྲངས༤༠༢ནས༤༠༤བར་གསལ་བ་དེར་གཟིགས།
བསམ་གཞིག
༤ གཙང་དགེ་བསྙེན་དཀོན་མཆོོག་གི་བྲིས་རྒྱུན་ནས་སྔོན་ཕྱིང་དཀར་སྟེང་དུ་ བཀྲམས་འདྲའི་དཔེ་རིས།
༧  འབྲེ་བ་ཡོན་ཏན་གྱི་བྲིས་རྒྱུན་ཉ་མོ་ཆུ་ནང་ནས་ཕྱུང་འདྲའི་དཔེ་རིས།
ལེགས་བཅོས་རང་བཞིན།
___________________ རང་ལ་ནད་པའི་འདུ་ཤེས། དགེ་རྒན་ལ་སྨན་པའི་འདུ་ཤེས། ཤེས་བྱ་ལ་སྨན་གྱི་འདུ་ཤེས། དགེ་རྒན་གྱི་སློབ་ཁྲིད་གནང་ བ་ལ་གནད་བཅོས་པའི་འདུ་ཤེས། རང་ཉིད་ཀྱིས་བསླབ་བྱའི་དོན་རྟོགས་པ་ལ་ནད་ལས་གྲོལ་བའི་འདུ་ཤེས། རྣ་བ་མི་བཏད་ཁ་སྦུབ་ལྟ་བུའི་སྐྱོན། །ཡིད་ལ་མི་འཛིན་ཞབས་བརྡོལ་ལྟ་བུའི་སྐྱོ། །ཉོན་མོངས་དང་འདྲེེས་དུག་ཅན་ལྟ་བུའི་སྐྱོན། གནམ་བཤད་རིག་པ་ལས། ང་རྒྱལ་དང་ནི་མ་དད་དང་། །དོན་དུ་གཉེར་བ་མེེད་པ་དང་། །ཕྱི་རོལ་གནམ་གཡེང་ནང་དུ་སྡུད། ། སྐྱོ་བས་ཉན་པ་དྲི་མ་ཡིན།། ཚིག་འཛིན་ལ་དོན་མི་འཛིན་པ། དོན་འཛིན་ལ་ཚིག་མི་འཛིན་པ།  བརྡ་མ་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ།  ལོག་པར་འཛིན་པ།  མ་ལུས་པར་མི་འཛིན་པ། གཞུག་མེད་དུ་སོང་ནས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡང་ཐོབ་མི་ཐུབ་པར་་ མ་ཟད། དུས་ཚོད་ཇི་སྙེད་ཆུད་ཟོས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཡར་ཐོན་ ཅི་ཡང་མེད་དོ།། སློབ་ཁྲིད་ཉན་པ་ལ་འདུན་པ་རབ་ཏུ་རྩེ་གཅིག་པས་ཉན་དགོས་ཏེ་དཔེར་ན། གཡག་ལྟོག་གིས་རྩ་ཟོས་པའམ་སྐོམ་པས་ཆུ་འཐུང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་དགོས་པར་གསུངས། དེ་ལྟར་སློབ་ཁྲིད་སྐབས་ཀྱི་སྤངས་བླང་ལེགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ ཡོན་ཏན་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་བའི་ཐབས་དམ་པ་ཞིག་གོ། གཞན་ཡང་སློབ་སྦྱོང་གི་སྐབས་སུ་བརྩོན་པ་ནམ་ཡང་ལྷོད་མི་ཉན། དཀའ་ བ་ཇི་ལྟར་འཕྲད་ནའང་སློབ་སྦྱོང་ལ་དཀའ་སྤྱད་དང་སྡུག་རུས་བྱེད་དགོས་ཏེ་ས་པཎ་གྱིས། མཁས་པ་སློབ་པའི་དུས་ན་སྡུག། །བདེ་བར་སྡད་ན་མཁས་ མི་སྲིད་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། སློབ་སྦྱོང་གི་སྐབས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་ ཞན་པའི་མི་ལ་ཡོན་ཏན་རྒྱུད་ལ་མི་འབྱོར་བ་དང་། མི་ཚེ་སྟོང་ཟད་དུ་འགྱུར་ བ་ཡིན། དེ་བས་ཤེས་བྱའི་ཕ་མཐའ་བརྒལ་བར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྟ་མཆོག་དང་ འགྲོགས་ནས་ད་གཟོད་མཁས་པའི་གོ་སར་སྙེགས་པ་ཡིན་པས། གང་ཞིག་མཁས་ པར་འདོད་པ་དེས་ཤེས་བྱའི་ཕ་མཐའ་བརྒལ་བར་བརྩོན་གྲུས་ཀྱི་རྟ་མཆོག་་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ།། ༢༠༡༠/༧/༩
ང་ཚོས་དེར་གཡོལ་གི་ཡོད་པ་རེད།
ཟློས་གར།
༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་བ་༥པའི་ཚེས་༢༩འི་ཉིན་༼ང་ཚོས་དེར་གཡོལ་གི་ཡོད་པ་རེད་༽ཞེས་པ་དེ་ཀྲུང་གོའི་ཝུའུ་ཧན་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་ཐོག་གི་ཟློས་གར་ཞེས་པའི་ནང་ཧུའུ་པེའི་སློབ་ཆེན་ གྱི་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་ཡིག་ཚན་ཁག་Dionysiaགྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་དེང་དུས་ཟློས་གར་དུ་བསྐྱར་བསྒྲིག་བྱས་ནས་སྤྱོད་ལམ་སྒྱུ་རྩལ་ཐོག་ནས་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པ་རེད། ཟློས་གར་དེ་འཁྲབ་སྟོན་བྱེད་པའི་སྐབས་ཧྥ་རན་སི་དང་ ཀྲུང་གོའི་བལྟད་མོ་བལྟ་མ་ཁན་ཚོ་དང་འདེང་འཇོག་བྱེད་མཁན་ཚོས་གར་སྟེགས་གི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་ནས་ལྕག་གི་རྭ་བ་དེ་མཐའ་སྐོར་ འཁྲབ་སྟོན་པ་རྣམས་ཆིག་ལབ་རྒྱབ་བཞི་ན་བལྟད་མོ་བ་ལྟ་མཁ་ན་རྣམས་ལ་ཁ་གཏད་ནས་མི་རྣམས་དབང་ཆའི་འོག་དཔའ་ཞུམ་དགོས་པ་ལ་སུན་འབྱིན་དྲག་པོ་བྱས་ཡོད་པ་དང་ བརླག་འགྲོ་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིག་གནས་སོགས་སྐད་ཆ་དང་ལུས་ཐོག་གླུ་གཞས་ལ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད།
སྙིང་བསྡུས།
(...)
དགུ་རོང་རྒྱལ་སྲས།
གཏེར་སྟོན་བསོད་རྒྱལ་ལས་སྔ་ཕྱི་རྣམས་སུ་སྒྱུ་འཕྲུལ་གསང་བ་སྙིང་པོ་དང༌། གྲུབ་ཆེན་ས་ར་ཧ་དང་བིརྦ་པའི་རྡོ་རྗེའི་དོ་ཧ། ཟབ་མོ་ལྟ་སྲོལ་དང་རྒྱ་ཆེན་སྤྱོད་སྲོལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྡོམ་སོགས་གསན་པས་ཐེག་ཆེན་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཐོག་མར་འཛུད་པའི་བཀའ་དྲིན་ཅན་ཡིན་ཞེས་ཐུན་མིན་རིགས་བདག་ཏུ་འཛིན། དགུང་ལོ་ལྔ་ལ་སོན་སྐབས་མ་ཡུམ་འཛོམས་སྐྱིད་ནས་ཀློག་གི་སློབ་དཔོན་མཛད་དེ་ཡི་གེའི་སྦྱོར་ཀློག་ལ་བྱང་ཆུབ་པ་བསླབ་པར་མཛད་ཅིང༌། གཞན་ཡང་རྩིས་དཀར་ནག་གི་རྒྱུན་ཤེས་དང༌། རི་མོ་ཐིག་རྩ། གདངས་དབྱངས་འདོན་རྟ་བཅས་ཐུན་མོང་རིག་གནས་ལ་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་ལོ་བརྒྱད་པ་ནས་གཟུ་ལུང་པ་མཁས་པའི་དབང་པོ་བློ་བཟང་དགེ་འདུན་ཆེད་དུ་ཡོངས་འཛིན་དུ་གདན་དྲངས་པ་ལས་དབུ་ཅན་དབུ་མེད་ཀྱི་བྲིས་དང༌། སི་ཏུའི་འགྲེལ་ཆེན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྐོར། སྙན་ངག་དོན་རྒྱན་སོ་ལྔ་དཔེར་བརྗོད་ཀྱི་སྟེང་ནས་རྒྱས་ཁྲིད་བཅས་དང༌། ཟུར་དུ་ཡབ་རྗེ་དགུ་རོང་རིན་པོ་ཆེ་ལས་མི་ཕམ་བཀའ་འབུམ་དང༌། དཔལ་སྤྲུལ་བཀའ་འབུམ། ཞབས་དཀར་བཀའ་འབུམ། རྗེ་སྣ་ཚོགས་རང་གྲོལ་གྱི་བཀའ་འབུམ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་བསྩལ།
ཀིཞུན ཨཨི
ཀིཞུན ཨཨི(ཉི་ཧོང་སྐད།:キズナアイ),ཉི་ཧོང་གི་མི། Virtual Youtuber
འདུན་པ་ནག་པོས།
འདུན་པ་ནག་པོས་(ཧྥ་རན་སེའི་སྐད།: Noir Désir)
པེའེ་ཐ་ལང་སྒང་ཟླ།
པེའེ་ཐ་ལང་སྒང་ཟླ་(ཧྥ་རན་སེའི་སྐད།: Bertrand Cantat)
ཁྲུང་ཆིང་གྲོང་ཁྱེར།
ས་ཁམས།
ཀ
སྤྱོད་ལམ་སྒྱུ་རྩལ་ཐོག
སྤྱོད་ལམ་སྒྱུ་རྩལ་ཐོག་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: performance art)
ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐད་བརྡ་
ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐད་བར(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: interlingue)
རས་ཡུག་གླེགས་པ་འཚལ་བ།
རས་དྲས་ནས་དུམ་བུར་བྱས་ཏ་གྱོན་པ།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་།
སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱངས་ཀྱི་ལྷ་གཅིག་རེད།
༄༅།། ཞྭ་མོ་དམར་ཆུང་།
༼ཞྭ་མོ་དམར་ཆུང་༽
རི་སྐྱ་བསམ་གཏན་གླིང་།
དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་རི་སྐྱ་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་མངའ་རིས་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་བཏབ། སྔོན་མ་དེ་གར་དགོན་ཤུལ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་རི་སྐྱ་བསམ་གཏན་གླིང་རི་ཁྲོད་དགེ་འདུན་སྡེ་དང་བཅས་པ་དང་ཆགས། དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱིས་འདུ་ཁང་དང་། བླ་བྲང་། གྲྭ་ཤག་སོགས་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་ཙམ་ཡོད། སེར་བྱེས་རི་སྐྱ་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་ནས་ཞལ་བདག་གནང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་འོས་སྤྲུལ་རེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་གར་བཞུགས་སྐད། རི་ལྡེབས་དེརཁམ་སྡོང་ཧ་ཅང་མང་ལ་འབྲས་བུ་རོ་མངར་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་དེ་གའི་བླ་བྲང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ལོ་ལྟར་ཁམ་བུ་འབུལ་སྲོལ་ཡོད་འདུག རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ལོ་བླ་བྲང་གི་ལས་བྱེད་ཕུད་གྲྭ་གྲངས༢༠ཡོད། དགོན་བདག་རི་སྐྱ་བླ་བྲང་ཡིན།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཁ་ཆར་གྱི་ལྷ་ཁང༌
ཁ་ཆར་གྱི་ལྷ་ཁང༌།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཡིག་བརྒྱའི་གོ་དོན་
འདི་ནི་བདག་གི་བླ་མ་དམ་པ་སྒང་བ་རྒྱ་ནག་མཁན་སྤྲུལ་བསམ་གཏན་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གིས་གཞུང་དོན་དང་མཐུན་པར་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ལགས་སོ།། གུས་སློབ་ལྡོང་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་ཡི་གེར་ཕབས།
གློག་རྡུལ་དཔེ་དེབ་
ཁྱད་ཆོས།
གཅིག སྟབས་བདེ་བ་དང་ནང་དོན་འཚོལ་བཤེར་བྱེད་བདེ་བ། ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་ཆེ་ཆུང་དང་དབྱིབས་གཟུགས་སོགས་བསྒྱུར་ཆོག་པ་མ་ཟད། ད་དུང་འཁྱེར་བདེ་བ། གཉིས། དུས་ཚོད་ཀྱི་སྟེང་ནས་སོས་ཚད་ཆེ་བ་དང་། ག་དུས་ཡིན་ཡང་དྲ་སྦྲེལ་བྱས་ཏེ་ཕབ་ལེན་བྱས་ཆོག་པ། ས་ཁོངས་ཀྱི་ཚོད་འཛིན་མེད་པ། བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱེད་པའི་མྱུར་ཚད་མགྱོགས་པ། གསུམ། ལྗིད་ཚད་ཀྱི་ཐོག་ནས་གློག་རྡུལ་དཔེ་དེབ་ཅི་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་ནང་འཇུག་བྱས་རུང་ཇེ་ལྕིར་མི་འགྲོ་བ་དང་། ཤོག་དེབ་དང་བསྡུར་ན་བཟང་ཆ་མང་པོ་འདུག བཞི། རིན་གོང་གི་ཐོག་ནས་ཤོག་དེབ་དང་བསྡུར་ན་མ་རྩ་དམའ་བ་དང་། རིན་གོང་བདེ་བ།
ས་སྐྱའི་གོང་མ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་
ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།
རྨི་ལམ་བརྟག་ཐབས་
གལ་སྲིད་རྨི་ལམ་ངན་པ་གཅིག་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་རྨིས་པ་བདེན་ཚེ་ད་ནི་ཕལ་ཆེར་སྔོན་བྱས་ཀྱི་ཉེས་སྒྲིབ་ལ་བསམ་པར་བྱ་རུང་སྟེ། གཡང་དུ་ལྷུང་བ་དང་། མེས་སྲེག་པ། གངས་ཀྱི་ཁུགས་ནས་གྲང་བས་གདུང་བ། གཞན་གྱིས་ཚུར་རྡུང་བ་དང་སྡོམ་པ་སོགས། ལན་གཅིག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བསྟུད་མར་རྨིས་ཚེ་ལས་སྒྲིབ་ཀྱི་སྣང་བ་དང་ཕལ་ཆེར་འབྲེལ་བར་གོ་ཆོག་ཕྱིར། ངེས་པར་དེ་དག་འདག་ཆེད་ལ་ཆོས་སྒྲུབ་ཉམས་ལེན་སོགས་བྱ་དགོས་ལ། འོན་ཀྱང་དེ་འདྲ་ལན་གཅིག་དང་གཉིས་ཙམ་ལས་མ་བྱུང་ན་ནི་སྔོན་བྱས་ཀྱི་ལས་སྒྲིབ་ལ་དགོངས་མི་རུང་།
རི་ཁྲོད་འཛིན།
དབེན་པའི་རི་ཁྲོད་ཅེས་པ་རིའི་ལྡེབས་ཀྱི་དགོན་པ་ཆུང་ངུའམ། བྲག་ཕུག་ལྟ་བུར་གཏན་དུ་སྡོད་ས་བྱེད་པ་ལ་རི་ཁྲོད་འཛིན་པ་ཞེས་ཟེར།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ །
དགུང་ལོ་བདུན་པའི་སྐབས་དེར་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་ལྷ་རི་སྔགས་རམས་པ་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས་རིན་པོ་ཆེ་གདོང་སྣར་གདན་དྲངས་ཏེ་བཀའ་ཆོས་གསུངས་པར་མཇལ་བར། ཁོང་གི་རྒྱུན་གྱི་ཕྱག་ཏུ་བསྣམས་བཞེས་གནང་བའི་དྲིལ་བུ་རྩེ་ལྔ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་ང་ལ་ཡང་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད། འདི་འདྲ་བ་ཡིན་ཟེར་ནས་སོར་མོ་རྣམས་བསྡུས་ནས་རིལ་བོར་བྱས་ཏེ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་ནས་སྟོན་པས་སྐུ་གོང་མའི་ཕྱག་དྲིལ་རྩེ་དགུ་བ་ཡིན་པའི་བརྡར་འདུག །དེ་ནས་སྔགས་རམས་པས་ཁྱོད་གང་གི་ཡིན་གསུངས་པར། ང་རྐ་ཕུག་ཁྱུག་ལི་ཚང་གི་ཡིན། ངའི་གོན་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་སྒམ་ནང་ན་བལྟེབས་ནས་བཞག་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ཁོང་གིས་རྐ་ཕུག་སྐུ་སྐྱེ་རེད་ཅེས་གསུངས།
དགུང་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་གི་དབང་གིས་སླར་བྱ་ཁྱུང་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་སྟེ་དགོན་དེར་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དང་ཐུན་མོང་རིག་པའི་གནས་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། ཁྱད་པར་དུ་བྲིས་འབུར་སོགས་ལྷ་བཟོའི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སྦྱངས་ཏེ་སྐབས་ཤིག ནས་འབྲུ་གཅིག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་སྐྱེ་མཆེད་གསལ་ཞིང་ལེགས་པར་དོད་པ་བཞེངས་པ་སོགས་མཛད་དེ་བཟོ་རིག་པའི་གནས་ལའང་མཁས་པའི་སྙན་པ་ཆེ།
དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་བཞེས་པའི་སྟེང་ཚ་གན་ནོ་མོ་ཧན་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་པའི་བཀའ་བཞིན་མགུར་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཁྲི་བསྐྱངས། ཚེས་གཏོར་དང་བླ་བྲང་གསར་བཞེངས་སོགས་འཛིན་སྒོ་ལེགས། དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་པ་ལ་ལ་མོ་བདེ་ཆེན་ནས་ལྷ་མདུན་བླ་མར་བསྐོས། དེ་ནས་སྔར་རྐ་ཕུག་སྒོམ་ཆེན་གྱིས་བཏབ་པའི་རྫོང་ནང་ཟེར་བའི་དགོན་པ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་ས་ཁུལ་དོག་པ་སོགས་ཅུང་མི་ལེགས་པས་ཁོང་དགུང་ལོ་ང་བཞི་བ་ཆུ་གླང་སྤྱི་ལོ1793ལོར་ད་ལྟའི་རྫོང་ནང་གི་དགོན་པ་འདི་གསར་འདེབས་མཛད་ཅིང་། ས་འདུལ་པ་དང་རྨང་འདིང་བ་སོགས་ཁོང་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་གནང་། བླ་བྲང་དང་སྤྱི་བ་འདུ་ཁང་བྱམས་ཁང་སོགས་ཐམས་ཅད་ལུགས་གཉིས་ཀྱིས་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོས་ལེགས་པར་བཞེངས་གྲུབ་བྱུང་། དེའི་སྐབས་སུ་ཆ་གན་ནོ་མོ་ཧན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཁོང་ལ་ཨེརྟི་ནི་ཤི་རེ་ཐུའི་ཆོ་ལོ་དང་ཐམ་ཀ །བླ་བྲང་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་དང་། དགོན་པ་ལ་གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་ཞེས་པའི་གཟེངས་བསྟོད་བསྩལ་པ་ཐོབ། དེ་ནས་དགོན་པ་དེ་ལ་ཡ་རབས་ཚུལ་མཐུན་གྱི་འགྲིག་ལམ་དང་། ཆོས་སྤྱོད་ཉམས་ལེན་ཀུན་སྤྱོད་སོགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་སྲོལ་བཟང་བོ་མང་པོ་བཏོད་ནས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ཟླ་མེད་པ་མཛད།
སྲིད་པ་འཁོར་ལོ་
ཡང་མཁས་གྲུབ་ཀོང་སྤྲུལ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་(པོད༑ ཉ༽པ)འདུལ་བ་མདོ་རྩ་ལས་འབྱུང་བའི་རི་མོའི་བྲི་ཡིག་ཚངས་པའི་པ་ཊར། འཁོར་ལོའི་དབུས་ཀྱི་ཟླུམ་པོ་དེར་ཕག་གིས་སྦྲུལ། དེ་ས་ཕུག་རོན་ཟ་བའི་ཚུལ་དེའང་ཟླུམ་པོར་བྲིས་ནས་བར་མཚམས་མེད་པར་འཁོར་བ་ལྟར་བྱ་ཡི༑ ལྗོན་ཤིང་བྲི་བ་སོགས་ནི་བཀའ་དགོངས་འགྲེལ་ཚད་ལྡན་ལས་མ་གསུངས་པས་རང་བཟོ་བྱེད་པ་མི་འཐད། ཅེས་གསུངས་པས། ལ་ལས་འདིར་བྱ་སྦྲུལ་ཕག་གསུམ་གྱི་དཀྱིལ་དུ་འབྲལ་ལྡན་གྱི་ཤིང་སྡོང་ཞིག་བྲིས་པ་ཡང་། ཡང་འགའ་ཞིག་ཏུ་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཞིག་བྲིས་པ་དག་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཐུན་མོང་བའི་ལུགས་སྲོལ་དང་ནི་མཐུན་པ་མིན་པར་སྣང་ངོ་།། འདུལ་བ་ལུང་རྣམ་འབྱེད་དུ་འཁོར་ལོ་ཆ་ལྔ་པ་དང་། དེར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་སོགས་བྲིས་དགོས་པར་གསུངས་པ་ཙམ་ལས་དེ་དག་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཇི་ལྟར་བྲི་དགོས་ཚུལ་མ་གསུངས་ལ། དེ་དག་བྲི་ཚུལ་ཞིབ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་བཤད་མཚོན་ཆེན་པོ་ན་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ། ཀུན་མཁྱེན་མཚོ་སྣ་བས། མདོ་རྩའི་རྣམ་བཤད་དུ། ཕུག་རོན་དང་སྦྲུལ་དང་ཕག་གི་རྣམ་པ་བྲི་བ་ནི་ལུང་ལས་དངོས་སུ་མ་གསུངས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་བཤད་མཚོ་ལས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལུང་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལས་གོའོ། །
ནཱ་ལེཎྜའི་པཎ་ཆེན་བཅུ་བདུན་
དེ་སྲས་ཐུ་བོ་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པའི་མཆོག །
་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་
ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༎
རྒྱན་གྱི་གཞུང་དོན་སྣང་བའི་སྒྲོན་མེ་སྦར༎
སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོར་གསོལ་བ་འདེབས༎
རྒྱ་ཆེན་གཞུང་དོན་ལེགས་བཀྲལ་འདུལ་འཛིན་མཆོག །
ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༎
ངོ་མཚར་ལེགས་བཤད་འབྱུང་གནས་མཆོག་རྣམས་ལ༎
སུམས་པ་
ཡོངས་སུ་གང་བ་དང་། ཁ་ཁེངས་ངེས་བླུགས་པ་།
ཀྱི་ཚོ་སྟོད་པ་
དེ་སྔོན་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་འགོ་ཚུགས་སྐབས་དབུས་གཙང་མཁས་པ་མི་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ལོ་སྟོན་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ལ་མཁན་བརྒྱུད་འཛིན་པའི་སློབ་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་བྱུང་བའི་གྲས་ནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོའི་སློབ་མ་ཨ་མེས་གཞུ་གཅིག་ལ་མཁན་བུ་བཞི་སྟེ། ༡ཁྲི་སྟོན་བརྩོན་འགྲུས་འབར་གྱིས་ཤོང་སྣ། ༢ས་རྦད་བཙུན་ཆུང་གིས་བྲང་ཆུང་། ༣རྒྱ་སྟོན་ཨ་རྱ་དེ་ཝས་སྤོ་རུ་སྣ། ༤འདར་ཤཱཀྱ་གཞོན་ནུས་སར་ཕུག་བཅས་བཟུང་སྟེ་ཚོགས་པ་བསྐྱངས་པ་ལས་རིམ་པ་བཞིན་ཁྲི་ཚོ་དང་། བྲང་ཚོ་རྒྱ་ཚོ་འདར་ཚོ་བཅས་བྱུང་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ལ་ཀྱི་ཚོ་སྟོད་པ་ཟེར་སྲོལ་ཡོད།
ཨཱན་དྷ་ར་མངའ་སྡེ།
ཨཱན་དྷ་ར་མངའ་སྡེ་(ఆంధ్ర ప్రదేశ్)ནི་རྒྱ་གར་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད།
ཀྱི་ཚོ་སྨད་པ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སིབ་བི།
སིབ་བི་ནི་རིམས་ནད་གཅིག་རེད།
ཨ་རབ་ཀྱི་མི་
ཨ་རབ་ཀྱི་མི་གཙོ་བོ་ཨ་རབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཁུལ་དུ་ཁྱབ་ནས་ཡོད་ལ། ཨ་རབ་ཀྱི་སྐད་ནི་ཨ་རབ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་ཕྱོགས་སྐད་རིགས་ཡིན། དེ་ནི་ཧྲན་ཧན་སྐད་ཁོངས་ཀྱི་ཧྲན་མི་ཐེའི་སྐད་རིགས་ལ་གཏོགས། རིགས་རྒྱུད་སོ་སོར་ལུང་སྐད་མང་དུ་བདོག་མོད། མང་ཤས་ཀྱིས་སྔར་བཞིན་ཨ་རབ་ཀྱི་སྐད་རྒྱག དུས་རབས6པ་ནས་བཟུང་ཨ་ལ་མིའི་གསལ་བྱེད་ཡི་གེར་བཀོལ་ལ། མང་ཤས་ཀྱིས་དབྱི་སི་ལན་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་མོས་བྱེད།
ངོ་སྤྲོད།
ཨ་རབ་ཀྱི་མི་ནི་ཡ་གླིང་ནུབ་མ་དང་ཧྥེ་གླིང་བྱང་མའི་ཨ་རབ་ཀྱི་སྐད་རིགས་རྒྱག་མཁན་གྱི་སྡོད་དམངས་ལ་བྱ། དེང་རབས་ཀྱི་ཨ་རབ་མི་ནི་རིག་གནས་ཐུན་མོང་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་རིགས་རྒྱུད་གཅིག་མིན། ཁྲག་རྒྱུད་རིང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་ལ་རྒྱ་རིགས་དང་འདྲ་བར་གཅིག་རྐྱང་གི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན། ཨ་རབ་ཅེས་པའི་མིང་འདི་ཆེས་སྔ་མོར་སྤྱི་ལོ་སྔོན་མའི་དུས་རབས་དགུ་བར་བྱུང་ཞིང་། ཡོ་རོབ་གླིང་གི་མིས་ཁོ་ཚོར་ས་ལ་སེང་གྱི་མི་ཟེར། ཤར་རྒྱུད་དབུས་མའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་དང་ས་ཁུལ་མང་ཆེ་བའི་སྡོད་དམངས་ནི་ཨ་རབ་ཀྱི་མི་ཡིན་ལ། ཨ་རབ་ཀྱི་མི་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལས་བརྒལ་བའི་མི་རིགས་ཆེས་མང་ཤས་ཡིན་ལ། གཙོ་བོ་ཡ་གླིང་ནུབ་མ་དང་ཧྥེ་གླིང་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་དང་། ཡང་སྐོར་ཞིག་ཐུར་ཁེ་དང་དབྱི་ལང་། ཨ་ཧྥུ་ཀ་ནི་སི་ཐན། ཧིན་རྡུ་ཉི་ཞི་ཡ། ཨེ་སའེ་ཨོ་པི་ཡ། སོ་མ་ལི་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་མང་དག་ཅིག་ལ་ཁྱབ་ཡོད། ཚོད་དཔག་བྱས་ན་མི་འབོར་དུང་ཕྱུར2.3ལྷག་ཡོད།
འཚོ་གནས།
ཨ་རབ་ཀྱི་མི་གཙོ་བོ་ཨ་རབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཁུལ་དུ་ཁྱབ་ནས་ཡོད་ལ། ཨ་རབ་ཀྱི་སྐད་ནི་ཨ་རབ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་ཕྱོགས་སྐད་རིགས་ཡིན། དེ་ནི་ཧྲན་ཧན་སྐད་ཁོངས་ཀྱི་ཧྲན་མི་ཐེའི་སྐད་རིགས་ལ་གཏོགས། རིགས་རྒྱུད་སོ་སོར་ལུང་སྐད་མང་དུ་བདོག་མོད། མང་ཤས་ཀྱིས་སྔར་བཞིན་ཨ་རབ་ཀྱི་སྐད་རྒྱག དུས་རབས6པ་ནས་བཟུང་ཨ་ལ་མིའི་གསལ་བྱེད་ཡི་གེར་བཀོལ་ལ། མང་ཤས་ཀྱིས་དབྱི་སི་ལན་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་མོས་བྱེད། དེའི་ནང་ནའང་མང་ཤས་ཞུན་ཉི་གྲུབ་མཐའ་ལ་གཏོགས། འགའ་རེ་ཧྲི་ཡེ་གྲུབ་མཐའ་ལ་གཏོགས། གཞན་ལི་པ་ནོན་དང་སི་རི་ཡ། ཕ་ལེ་སི་ཐན། ཅོར་ཏན་སོགས་ཀྱི་མི་འབོར་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལ་དད། མཛད་རྗེས། ཨ་རབ་ཀྱི་མི་ལ་འཛམ་གླིང་ལ་མངོན་རིན་ཡོད་པའི་མཛད་རྗེས་མང་དུ་བདོག་སྟེ། དཔེར་ན། རིག་གནས་བསམ་བློ་དང་རིག་གནས་བརྗེ་རེས། གྲངས་རིག་དང་རྩོམ་རིག གནམ་དཔྱད་རིག་པ། མཚན་ཉིད་རིག་པ། གསོ་བ་རིག་པ། དངོས་ལུགས་རིག་པ། རྫས་འགྱུར་རིག་པ། ས་ཁམས་རིག་པ། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ། སློབ་གསོ། སྒྱུ་རྩལ་དང་འཛུགས་སྐྲུན། ལོ་ཙཱ་སོགས་སྣ་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་འཛམ་གླིང་སྟེང་ལ་བྱས་རྗེས་མི་དམན་པ་བཞག་ཡོད།
ནད་ཡམས།
ད་དུང་གཟིགས།
ནད་པ་དེ་རིགས་ཕར་བལྟས་ན་འབུ་སྡོམ་དང་འདྲ་བར་ལུས་ཕུང་གི་མི་འདྲ་བའི་གནས་ནས་ཡན་ལག་མི་འདྲ་བ་སྐྱེས་ཀྱི་ཡོད། 7.ཤ་རུལ་འདྲུལ་བའི་ཁ་ཚད།
ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་
བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་དབུས་གཙང་གི་མཁས་པ་མི་དྲུག་བྱུང་བའི་ནང་ཚན་ལོ་སྟོན་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ལ་མཁན་བརྒྱུད་འཛིན་ཐུབ་པའི་སློབ་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་བྱུང་བའི་ནང་ནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོས་གཙང་སྟོད་ཁུལ་དུ་གནས་གཞི་བཟུང་སྟེ་ཚོགས་པ་བསྐྱངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཙང་གི་ཉང་སྟོད་ཁུལ་དུ་ཀྱི་ཚོ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་བྱུང་བ་ཡིན།
སེ་བདར་
སག་བདར་གྱི་མིང་ངོ་།
ཆ་མཉམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་
ཆ་མཉམ་པའི་ཐེ་ཚོམ།
སྒྲ་རྟག་གམ་མི་རྟག་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་ལྟ་བུ།
ཆ་བརྟུལ་
ཆ་བརྟུལ།
སྐད་ཆ་གསལ་པོ་བཤད་པ།
ལ་ཏིན་སྐད།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
ཆ་
རྒྱུས་མངའི་དོན་ཏེ།
(དཔེར་ན།) ཆ་མ་མཆིས། གར་སོང་ཆ་མེད། སང་ཕོད་ཐན་པ་གཏོང་མིན་ད་ལྟ་ཆ་མ་འཚལ་ལྟ་བུ།
མདོ་སྨད་དུ་འཁྲུངས་པའི་མི་སྣ་གལ་ཆེན་ཁག་ཅིག་
ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ།
ཞེས་དང༌།ཨེའི་ས་ཕྱོགས་དབེན་གནས་ཏེའུ་ར་ནས་སྤྲིངས་པ་དགེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག ། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། དེ་དུས་ངག་དབང་གྲགས་པས་དགོན་པ་རྣམས་བཏབ་ཚར་བ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཏོ། །
གཙང་པཎྜི་ཏ་བློ་བཟང་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ།
གཞན་གསུང་རབ་འཆད་ཁྲིད་རྒྱ་ཆེན་གནང་ཞིང་ལྷག་པར་སོག་ཡུལ་གྱི་སློབ་མ་མཁས་གྲགས་ཅན་མང་དུ་བྱུང༌། ཕྱིས་སུ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་བཞག་སྟེ་མཁས་གྲགས་ཀྱི་སྙན་པ་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་ཤིང༌། བོད་གཞུང་ས་མཆོག་ནས་ལོ་དེའི་ལྷ་རམས་པ་ཨང་དང་པོའི་བཀའ་ཤོག་དང་བདག་རྐྱེན་རྒྱ་ཆེར་གནང༌། ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་དམ་འཇོག་མ་མཛད་པའི་སྔོན་ཙམ་ནས་མཚོ་སྔོན་ཇ་སག་ཆིང་ཝང་རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་དཔོན་བློན་དང་ཡུལ་མི་བཅས་ཀྱིས་རང་ཡུལ་དུ་མྱུར་ཕེབས་དགོས་པའི་རེ་འདུན་ལྟར་དམ་བཅའ་གྲུབ་འཕྲལ་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས། ཕ་ཡུལ་ནས་ཨ་རིག་སེར་སྡེ་གཙོས་པས་མི་སྡེ་ཡོངས་ཀྱིས་དགོན་པ་ཞིག་འདེབས་དགོས་པས་སྙན་བསྐུལ་ཡང་ཡང་ཞུས་པས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་བྱ་སྤྱི་ལོ་༡༧༦༥ ལོར་དགོན་པ་ཕྱག་འདེབས་གནང༌། དགོན་པའི་མཚན་ལ་ལྷ་དང་བླ་མའི་ལུང་བསྟན་ལྟར་གཙང་དགོན་དགའ་ལྡན་དོན་གྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང་ཞེས་བཏགས། གཞི་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ལེན་དང་མདོ་སྔགས་ཀྱི་འཆད་ཉན་ལེགས་པར་བཙུགས། མདོ་ཕྱོགས་སུ་རྗེ་བཙུན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཡིག་ཆའི་སྟེང་འཛིན་སྐྱོར་གྱིས་གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་འཛིན་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་དང༌། སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་གི་ཕྱག་སྲོལ་ཇི་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས་ནས་གསང་འདུས་འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་སོགས་རྒྱུད་སྡེ་སོ་སོའི་འཆད་ཉན་དར་རྒྱས་སུ་བཏང༌། དེ་ལྟར་དགོན་པ་བཏབ་ནས་ལོ་བཅོ་ལྔའི་བར་དུ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་སློབ་ཚོགས་གྲངས་ལས་འདས་པར་ལམ་རིམ་ཆེ་ཆུང་གི་བཤད་ལུང་དང༌། གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་འཆད་ཁྲིད། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་གསང་འདུས་ཀྱི་རྩ་འགྲེལ་གཙོའི་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་དུ་མས་བཤད་ལུང་ཁྲིད་རྒྱུན། ཐུན་མོང་རིག་གནས་སྒྲ་གསོ་རྩིས་སྐར་ནག་སུམ་རྟགས་སྙན་ངག་སྡེབས་སྦྱོར་སོགས་ཀྱི་ཟབ་ཁྲིད་རྒྱུན་སྐྱོང༌། བསྟན་པའི་གཞི་མ་དགེ་ཚུལ་སློང་གི་སྡོམ་པ་འབུལ་བ་སོགས་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་བཤད་སྒྲུབ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་འབའ་ཞིག་གིས་དུས་འདའ་བ་མཛད། སྤྱི་ལོ་༡༧༧༩ ལོར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་སྐུ་འབུམ་དུ་བཞུགས་སྐབས་མཇལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཕན་ཚུན་ལ་ཆོས་ཀྱི་བཀའ་མཆིད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་གནང་ཞིང༌། སྐབས་དེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར་ཀྱང་བརྗོད་ལས་འདས། མདོ་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་ཆེན་མང་པོས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ཀྱི་གསར་རྩོམ་མང་པོ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་སྤྱན་འབེབ་གང་ཞུས་རྗེ་འདི་ཉིད་ལ་ཞུ་དག་གནང་བཅུག་པ་སོགས་རྗེས་བརྩེ་ཚད་མེད་བསྐྱངས་པ་དང་གནས་ལྔ་རིག་པའི་མ་ཧ་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་ཐམ་ཀ་དང་ཆོ་ལོ། གཞན་ཡང་མཁོ་རྫས་གྱ་ནོམ་པས་བདག་རྐྱེན་གནང༌། སྐབས་ཤིག་ཐུའུ་བཀྭན་རིན་པོ་ཆེ་ངྷ་རྨ་བཛྲ་ལས་མཁའ་སྤྱོད་མའི་ཆོས་སྐོར་ཡོངས་རྫོགས་ཞུས་ནས་མཚན་གཅིག་དེའི་འཕོ་ཁྲིད་གནང་བ་གསན་ནས་ཚུར་ཕེབས་དུས་གཟིམ་བརྡ་བཏང་བར་མཁའ་སྤྱོད་ཀྱི་བསུ་བ་ཡིན་གསུངས་ཏེ་ཡུན་རིང་མ་སོང་བར་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་བྱ་སྤྱི་ལོ་༡༧༨༠ ལོར་གཟུགས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན། རྗེ་འདིའི་གསུང་རྩོམ་ལ། ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་རྩོམ་སྐུལ་གནང་བའི་རྣམ་འགྲེལ་མཐའ་དཔྱོད་ཆོས་གྲགས་དགོངས་རྒྱན་དང་། བསྡུས་གྲྭ་རིགས་པའི་སྒོ་འབྱེད། སྒྲའི་སྐོར་ལ་ལྔ་བསྡུས་འགྲེལ་བ། རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་གོ་ལའི་རྣམ་བཤདསོགས་པོད་གསུམ་ཙམ་ད་ལྟ་བཞུགས་ལ། དུས་འཇིག་གིས་ཁ་འཐོར་དུ་སོང་བ་དང༌། སློབ་མ་ཚོའི་ལག་ཏུ་གྱར་ཏེ་པར་དུ་འཁོད་མ་ཐུབ་པའང་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྲགས་སོ། །
ས་འགུལ་སྨྲ་བ་
དེའི་ནང་ཉི་མ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟེ་བ་ཡིན་པ་ལས་སའི་གོ་ལ་མིན་པ་དེ་གསལ་པོ་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཡོད།
ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་
ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ།
མཚན་གཞན་ལ་རྩེ་པོ་ཏ་ལ། རྩེ་ཕོ་བྲང་། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། ཕོ་བྲང་དམར་པོ། རི་བོ་གྲུ་འཛིན་སོགས་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་མང་།
དཔལ་གྱི་ཆས་བཅུ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རྒྱལ་ཁང་རྩེ་སྤྲུལ་སྐུ་མེར་རྒེན་པཎྜིཏ་ཧུ་ཐོག་ཐུ་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པ་ཡར་འཕེལ།
༄༅།། །གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་ཁང་རྩེ་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་མེ་རྒེན་ཧུ་ཐོག་ཐུ་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པ་ཡར་འཕེལ་གྱི་ཡང་སྲིད་མྱུར་འབྱོན་གསོལ་འདེབས་ཞུ།། ཐུའུ་བཀྭན་3༽བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ།1737-1802 ༄༅།། །བསྐལ་བཟང་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པའི་བསྟན་པ་མཆོག །ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་བའི་མཛད་བཟང་གིས། །འགྲོ་རྣམས་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ལ་འགོད་པ། །དཔལ་ལྡན་བླ་མའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །གང་གི་གཟུགས་སྐུའིབཀོད་པ་རྟ་ལྗང་ཅན། །ཆོས་དབྱིངས་ནུབ་རིར་མནལ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཀྱང་། །སླར་ཡང་མཆོག་སྤྲུལ་ཟླ་གཞོན་མྱུར་གསལ་ཏེ། །སྐལ་བཟང་ཀུན་དའིདགའ་ཚལ་སྐྱོང་བར་ཤོག །རྗེ་བཙུན་བླ་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་བསམ་འཕེལ་དབང་། །བདག་ཅག་དད་པའི་རྒྱལ་མཚན་རྩེར་མཆོད་དེ། །ཆོས་སྲིད་འཕྲིན་ལས་འདོད་དགུའི་དགའ་སྟོན་གྱིས། །གདུལ་བྱའི་རེ་བ་ཡིད་བཞིན་སྐོང་བར་ཤོག །གངལ་གསོལ་བ་བཏབ་ན་མི་བསླུ་བ། །མཆོག་གསུམ་སྲུང་མའི་ཐུགས་རྗེ་ནུས་མཐུ་ཡིས། །བླ་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་མེད་མྱུར་གསལ་ཏེ། །བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་དཔལ་དུ་འགྱུར་བར་ཤོག །ཕྱོགས་འདིར་ཐུབ་བསྟན་སྙིང་པོ་དར་ཞིང་རྒྱས། །བསྟན་འཛིན་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་སྐུ་ཚེ་བརྟན། །སྦྱིན་བདག་རྣམས་ཀྱང་ཚེ་བསོད་སྟོབས་འབྱོར་འཕེལ། །སྐྱེ་རྒུ་བདེ་སྐྱིད་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པར་ཤོག། །། ཅེས་པ་འདི་ཡང་ཧལ་ཧ་གཡས་རུ་ཇ་སག་ཐུ་ཧན་གྱི་ཤོག །གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་ཁང་རྩེ་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མེ་རྒེན་ཧུ་ཐོག་ཐུ་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པ་ཡར་འཕེལ་གྱི་ཡང་སྲིད་མྱུར་འབྱོན་གསོལ་འདེབས་འདི་ལྟ་བུ་དགོས་ཞེས་དད་ལྡན་དགེ་སློང་བློ་གསལ་གྱིས་ལྷ་རྫས་གོས་ཡུག་བཅས་བསྐུལ་ངོར་༸གོང་མའི་ལུང་གིས་ས་མ་ཏི་པཀྴིར་བསྔགས་པའི་བཙུན་གཟུགས་ཐོས་པ་འཛིན་པ་༸དྷརྨ་བཛྲ་གྱིས་ཟི་ལིངདུ་གྲགས་པའི་རྒྱ་མཁར་གྱི་ལྟེ་བའི་ལྷ་ཁང་ཧོང་ཇཽ་ཟིར་ཕྲལ་མར་བྲིས་པའོ།། །།
ཚའོ་ཚའོ།
གདོང་རིས་སྣ་ཚོགས།
"རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་"ཀྱི་ཟློས་གར་ནང་གི་ཚའོ་ཚའོ་ནི་གཡོ་སྒྱུ་ལ་མཁས་པའི་དཔེ་ཡིན། དེའི་གདོང་རིས་ནི་གདོང་དཀར་གྱི་དཔེ་ཡིན། དེ་ཡང་༼དཔའ་བོའི་འདུ་ཚོགས་༽ཀྱི་ནང་དུ་དེའི་གདོང་རིས་ལ་མཁུར་ཚོས་གློ་ཁའི་འགྱུར་ལྡོག་ཡོད་པ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་གདོང་ཁྲ་དང་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ལྡན་པ་ཡིན​།
ཆང་གུའི་གུང་
ཆང་གུའི་གུང་།
(勤国公)རྒྱ་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ། ཡོན་རྒྱལ་རབས་དང་། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་གོང་མས་བོད་ཀྱི་བླ་མ་ཆེན་པོ་ཚོར་གནང་བའི་གོ་གནས་ཤིག
ཀྱེེ་རྡོར་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཡན་ལག་དྲུག་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཆད་པ་
ཆད་པ།
གྲོས་མཐུན་པ།
ཀྱེེ་རྡོར་ལྷ་བཅུ་བདུན་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་
ཀྱེེ་རྡོ་རྗེའི་ལྷ་ཚོགས་བཅུ་བདུན་ཡོད་པ་ནི་ཀྱེ་རྡོར་མཚོན་ཆ་ཅནཡིན་པས་གོང་དུ་ཀྱེེ་རྡོར་མཚོན་ཆ་ཅན་ཞེས་པ་དེར་གཟིགས།
བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་
བོད་གཞུང་ལ་མཚོན་ན་ཡང་། ཀརྨ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་རབ་བྱུང་རྡོ་རྗེའི་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ།  བུ་སྟོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྩིས་གཞུང་མཁས་བ་དགའ་བྱེད།  མཁས་གྲུབ་རྗེའི་དུས་འཁོར་ཊཱིཀ་བཤད་དེ་ཉིད་སྣང་བ།  གྲ་ཕུག་པ་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་རྩིས་གཞུབ་པད་དཀར་ཞལ་ལུང་མ་བུ། མཁས་གྲུབ་ནོར་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་དུས་འཁོར་སྤྱི་དོན་དྲི་མེད་འོད་རྒྱན།  སྨིན་གླིང་ལོ་ཆེན་ངྷརྨ་ཤཱིའི་ཉིན་བྱེད་སྣང་བ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་བེེ་དཀར་པོ་མ་བུ།  ཕྱག་མཛོད་གསུང་རབ་ཀྱི་རྩིས་གཞུང་རིགས་ལྡན་སྙིང་ཐིག    བྲག་དགོན་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱི་རྩིས་གཞུང་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་།  བདེ་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུལ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་རྒྱ་མཚོའི་རྩིས་གཞུང་དཔྱོད་ལྡན་ཡིད་ཀྱི་དགའ་སྟོན།   མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་ཚང་གི་སྐར་རྩིས་གཞུང་བསྡུས་མིའུ་ཐུང་སྒྱུ་མའི་གོམ་འགྲོས།  མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཚང་གི་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་༧་རྩིས་རམས་པ་བསམ་འགྲུབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི་སྐར་རྩིས་ཀུན་འདུས་ནོར་བུ། རྗེ་བསམ་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་འཇམ་དབྱངས་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་དང་སྐར་རྩིས་ཀུན་འདུས་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པས་གཙོར་མཚོན་པའི་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཁུངས་ཤིག་ཏུ་མང་ངོ་།།
རྒྱལ་ཁང་རྩེ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་འཁྲུངས་རབས་ཁྲུངས་ཐང་ཞུ།།
བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་རྒྱལ་ཁང་རྩེ་རྗེ་བློ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར
་ཞིག་ སོག་པོའི་མཁས་དབང་ཆེན་པོ་༸རབ་འབྱམས་པ་ངག་དབང་ཐུབ་བསྟན་གྱིས་མཛད་ཡོད་འདུག་པར་ད་ལྟ་ཐབས་ཤེས་བྱེད་བཞིན་་ཡོད།༢༠/༠༡/༡༤