cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བྱམས་མ་ཆེན་མོའི་སྐུ་བརྙན་གྱི་བཞེངས་ཚུལ་
དེ་ཡང་བྱམས་མ་ཆེན་མོ་རྩ་བའི་འབུམ་ལས། བཅུ་གཅིག་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས་ལ་ནི། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་སྐྱེད་བྱེད་ཡུམ་དེ་ཡང་། སྐུ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་བྱམས་མ་དང་། ནམ་མཁའི་ལྷ་མོ་དང་། ཐུགས་རྗེ་བྱམས་མ་དང་གསུམ་དུ་བཞུགས་སོ། །སྐུ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་རིགས་ཀྱི་བྱམས་མ་ལྟར་ཡང་བཞུགས་སོ། །འཕྲིན་ལས་རྣམ་བཞིའི་ཚུལ་དུ་ཚད་མེད་བཞིའི་ཡུམ་ཐུགས་རྗེ་དབྱིངས་གྲུབ་དང་། ས་ཏྲིག་ཨེར་སངས་དང་། མཁའ་ལ་གདུག་མོ་དང་། སྲིད་པ་རྒྱལ་མོ་དང་བཞི་ཡང་བཞུགས་སོ། །སྐུ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་འབུམ་ཏིག་ཡུམ། ཐབས་ཀྱི་བྱམས་མ། སྨོན་ལམ་བྱམས་མ། ཐུགས་རྗེ་བྱམས་མ། སྟོབས་ཀྱི་བྱམས་མ་དང་ལྔར་ཡང་བཞུགས་སོ། །དེ་དག་གང་ལྟར་སྣང་ཡང་། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་གདུལ་བྱའི་དོན་ལ་དགོངས་པ་ལ། མཚན་མའི་བག་ཆགས་ཅི་ཡང་མེད་དེ། འབྲས་བུའི་རྟགས་བཅུ་གཅིག་ལ་གནས་སོ། །39ཞེས་གསལ་བས། དོན་ལ་ཤེས་རབ་བྱམས་མ་དང་ས་ཏྲིག་ཨེར་སངས། འབུམ་ཏིག་ཡུམ་མམ་ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་མ་ཞེས་པ་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འབབ་པ་ཡིན་ལ། ཡོངས་གྲགས་སུ་བྱམས་མ་ཆེན་མོ་ཞེས་བརྗོད་དུས་ཀྱང་ཤེས་རབ་བྱམས་མ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། དེ་དང་ཐུགས་རྗེ་བྱམས་མ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། བྱམས་མ་རྩ་བའི་འབུམ་ལས། རྒྱུ་ལྔའི་བླ་མེད་ལྔ་རྫོགས་འབྲས་བུ་ལྔ། །མ་རྩལ་ལྷུན་གྲུབ་རྩལ་ཆེན་སྟོབས་དང་ལྡན། །སྔར་སྦྱངས་ལྔས་འཕངས་རང་ལ་རྩོལ་མེད་ཡོད། །ལྷུན་གྲུབ་སྐུ་དང་ཞིང་ཁམས་བསམ་ཡས་འགྱེད། །རྩལ་ཆེན་སྟོབས་ལྡན་འགྲོ་བ་མ་ལུས་འདུལ། །དགེ་རྒྱས་ཡུམ་ཆེན་སྲིད་པ་རྒྱལ་མོ་ཡིན། །དོགས་མེད་སྨོན་ལམ་མི་འགྱུར་རེ་དོགས་མེད། །ཉོན་མོངས་གཞི་བཅོམ་དགོངས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ། །སྨོན་ལམ་རྣམ་དག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན། །མི་འགྱུར་བརྟན་ཐོབ་ཡང་དག་ས་ལ་གནས། །རྣམ་དག་ཡུམ་ཆེན་གནམ་ཕྱི་གོང་རྒྱལ་ཡིན། །ཐུགས་རྗེའི་གཙོ་མོ་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཐུགས་རྗེ་ཚད་མེད་བཞི་ལྡན་འགྲོ་བར་བསྣུན། །གཙོ་མོ་ཡུམ་ཆེན་སེམས་ཅན་དོན་ལ་དགོངས། །ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་གཞན་ཕྱིར་གནས། །ཡེ་གཤེན་ཡུམ་ཆེན་ཐུགས་རྗེ་བྱམས་མ་ཡིན། །མ་ཆགས་པད་མ་གཉིས་མེད་ཐབས་དང་ལྡན། །མ་ཆགས་ཚོགས་བསགས་དོན་བཞིན་སྦྱོར་ལམ་གསལ། །གཉིས་མེད་མཐོང་ལམ་དོན་སྟོན་ཐབས་ལྡན་སྒོམ། །ལམ་ལྔའི་བྱམས་མ་ཐབས་ཀྱི་བྱམས་མ་ཡིན། །ཤེས་རབ་གསལ་བ་ཀུན་གྱི་ཡུམ་ཅིག་མ། །གཙོ་མོ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མོ་དྲི་མ་མེད། །གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་ཇི་སྙེད་མཁྱེན། །ཀུན་གྱི་ཡུམ་ཅིག་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་མ། །40ཞེས་དང་། བྱམས་མ་ཆེན་མོ་རྩ་བའི་གཟུངས་ལས། བོན་ཉིད་མི་འགྱུར་བའི་དབྱིངས་ནས། དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ཆེན་མོ། ཤེས་རབ་བྱམས་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འོག་མིན་འདའ་བ་མེད་པའི་ཞིང་ནས། ཡེ་གཤེན་བཀོད་པ་དོན་གྱི་ཡུམ་ཆེན་མོ། ཐུགས་རྗེ་བྱམས་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །41ཞེས་སྐུ་ལྔའི་སྐབས་སུ་སོ་སོ་ཡིན་པ་དང་ཕྱིན་བཅུ་སྐབས་སུའང་ཁ་ཁ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་དེང་སྐབས་མང་ཆེ་བས་བྱམས་མ་ཞེས་ཟེར་དུས་ཐུགས་རྗེ་བྱམས་མར་གོ་བ་མང་ལ། སྔོན་ཆད་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འདིའི་དོན་མ་ཤེས་ནས་གཞན་ལྟར་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་སྐབས་(大悲佛母)འདྲར་སྒྱུར་མྱོང་ཡོད་པས། འདི་རིགས་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་ཤེས་པའི་སྐྱོན་དུ་འདུག་པས། སྔར་ནོར་བ་ལ་བཤགས་པ་དང་རྗེས་སོར་ཡང་དག་པར་བསྒྱུར་རྒྱུའང་རང་ལ་གསལ་བཏབ་པ་ཡིན།
སྣ་ནམ་ཞང་རྒྱལ་ཚན་ལྷ་སྣང།
སྣ་ནམ་ཞང་རྒྱལ་ཚན་ལྷ་སྣང་ཡང་ན་ཞང་རྒྱལ་ཆ་ལྷ་སྣང་།ནི་བོད་ཀྱི་བློན་ཆེན་ཞག་རེད།ཁོང་གིས་སྤེལོ་༧༨༣ནས་༧༩༦བར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་རེད།
བྲན་ཀ་དཔལ་གྱི་ཡོན་ཏན།
བྲན་ཀ་དཔལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་བྲན་ཀ་ཡོན་ཏན་།ནི་བོད་ཀྱི་བང་ཆེན་པོ་ཞག་རེད།ཁོང་གིས་སྤེལོ་༧༩༨ནས་༨༣༨བར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་རེད།
ལི་པོ་ཡ་ན།
ལི་པོ་ཡ་ན་(Ljubljana)ནི་སི་ལོ་ཝེ་ནི་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཨ་ཧྥི་རི་ཀ་གླིང་ཆེན་
ཨ་ཧྥི་རི་ཀ་གླིང་ཆེན་ Africa 非洲 གླིང་ཆེན་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་ང་བཞི་༼༥༤༽ཡོད་ལ་སྤྱིའི་ས་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་བྱེ་བ་གསུམ་དང་འབུམ་གསུམ་ཁྲི་བདུན་༼༣༠༣༧༠༠༠༠༽ཡོད། འདི་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཆེས་ཚ་བ་ཆེ་བའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་དང་། འཛམ་བུ་གླིང་གི་བྱེ་ཐང་ཆེས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡུལ་ཡིན། ས་ཧ་ར་བྱེ་ཐང་གིས་ཨ་ཧྥི་རི་ཀ་གླིང་ཆེན་སྤྱིའི་བརྒྱ་ཆའི་ཉེར་ལྔ་༼༢༥％ ༽ཟིན་ཡོད།
ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེ་དམར་མོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་མ་
《ཀྱེེའི་རྡོ་རྗེའི་རྩ་རྒྱུད་རྒྱས་པ》བརྟགས་པ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་པའི་བཅུ་གཉིས་པར་རྒྱས་པར་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་དུ། 《ཀྱེེའི་རྡོ་རྗེའི་རྩ་རྒྱུད་བརྟག་གཉིས》ཀྱི་བརྟག་པ་དང་པོའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པར་གསུངས་པའི་ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེ་ཕྱི་སྒྲུབ་ཕྱག་བཞི་མ་སྟེ། འདིའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱ་གཞུང་སློབ་དཔོན་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་ཚིགས་བཅད་དུ་བསྡེབས་པ《སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར》སྔགས་ཕྱོགས་པོད[མུ]པའི་ནང་ཡོད།
ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེ་ལྷ་བཅོ་ལྔ་མ་
སློབ་དཔོན་ཨ་བྷྱ་ཀ་རས་མཛད་པའི《དཀྱིལ་ཆོག་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ》ནས་གསུངས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རིགས་མི་འདྲ་བ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་ཚན་བཅུ་གཉིས་པ། གཙོ་བོ་ལྷ་མོ་ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེ་ལ་འཁོར་ལྷ་མོ་བཅུ་བཞི་སྟེ། རིམ་པ་དང་པོའི་ཕྱོགས་བཞི་དང་། རིམ་པ་གཉིས་པའི་ཕྱོགས་མཚམས་བརྒྱད། སྟེང་འོག་གཉིས་བཅས་ལ་ལྷ་མོ་རེ་ཡོད་པ། བདག་མེད་ལྷ་མོ་བཅོ་ལྔའི་འཁོར་དང་འདྲ་བས་བསྐོར་བ་ཞིག་ཡིན། ཞིབ་པར《དབང་རྡོ་རྗེ་དབང་ཆོག》ལྕང་སྐྱ་ངག་དབང་ཆོས་ལྡན་གྱི་གསུང་འབུམ་པོད[ག]པའི་ནང་དུ་ཡོད་པ་དེར་གསལ།
ཀུ་ལུ་ཏ་
ཀསྨི་རའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་མངའ་རིས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ཐག་ཉེ་བར་ཡོད་པ་དང་། མངའ་རིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉུང་རྡའི་ཡུལ་ཞེས་འབོད་པའི་ནང་ཚན་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁུ་མང་པོ་རྗེ་ལྷ་ཟུང།
ཁུ་མང་པོ་རྗེ་ལྷ་ཟུང་ནི་བོད་ཀྱི་བློན་ཆེན་ཞག་རེད།
ལུང་རིན་ཆེན
ཁོའི་བྲིས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་ཟློས་གར་ཁང་ཆེན་མོ།
“འགོ་པ་ལགས། ངས་ཤེས་སོང་།”
“ཡ། ད་མི་འཐུང་།” དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྨྲ་བཞིན་དུ་རང་དབང་མེད་པར་མར་རྐང་མགོའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟ་ཙམ་བྱེད་ཅིང་། ད་དུང་ཁ་ཕྱེ་མེད་པའི་ཝུ་ཆང་ཤེལ་དམ་གཉིས་ལྷག་ཡོད།
གདུགས་དཀར་གྱིས་ད་དུང་ཅི་དང་གང་ཞིག་ཡོད་ན་ལེགས་སམ་སྙམ་སྟེ་ཡར་ལྟ་མར་ལྟ་ཞིག་བྱས་པས། ཁོས་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་ལག་མགོའི་ཕྲེང་བ་མཐོང་། མྱུར་བར་ཡར་ལངས་ཏེ་དཀའ་ཐུབ་ལ། “ཁྱོད་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དེ་ང་ལ་ཐེངས་གཅིག་གཡར་རོགས”ཞེས་སྨྲས།
“མྱུར་བར་གནས་ཤིག་བཙལ་ཏེ་འཁྲབ་སྦྱོང་བྱེད་དུ་སོང་། ང་ལ་བལྟས་ནས་ཅི་བྱེད།” གདུགས་དཀར་གྱིས་དེ་ལྟར་བཤད།
སྨན་ཤར་ཚོ་ལྟད་མོ་པའི་འདུག་སྟེགས་རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་ས་སྟོང་ཞིག་གི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་འགོ་བརྩམས། དཀའ་ཐུབ་གདུགས་དཀར་གྱི་འཁྲིས་ནས་ཕར་སོང་། “ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་སྦྱོང་བ་བྱོས།”གདུགས་དཀར་གྱིས་ཁོ་ལ་དེ་ལྟར་སྨྲས།
དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་མོས་མཐུན་གྱི་མགོ་བོ་སྒུར་ཙམ་བྱས་ཏེ། སྔོན་ལ་ཁོ་རང་མཐའ་བསྐོར་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཙོག་བསྡད་ཡོད་པའི་མི་དེ་ཚོའི་ཕྱོགས་སུ་སོང་།
ཁོ་རང་ཡང་བསྐྱར་ས་གདན་དམར་པོའི་ཐོག་འགྲོ་དུས། ད་ནི་ཁ་བ་མཐུག་པོའི་ནང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྣང་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡེ་ནས་ཚོར་མ་བྱུང་།
དྲུག་འདུག”ཟེར།
ལྟད་མོ་པའི་རེ་འདུན་ཞུས་པ་ལྟར་དུ། དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་སླར་རོལ་མོ་ཞིག་དཀྲོལ་འཁྲབ་བྱས།
དཀའ་ཐུབ་མཇུག་མཐར་སྟེགས་རྒྱབ་ཏུ་སླེབས་དུས། གདུགས་དཀར་ཚུར་ཡོང་སྟེ་དཀའ་ཐུབ་ལ་ན་རེ། “ཨ་ཡ་མཚན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཆང་འཐུང་ཡོད་དམ”ཟེར།
ལི་པའེ།
ལི་པའེ་(༧༠༡-༧༦༢)(རྒྱ་སྐད།: 李白)ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།
སྙག་ངག
ཉི་མས་ཞང་ལུའུ་རི་ལ་སྨུག་སྤྲིན་དཀྲིགས།། ས་འཛིན་ཕང་བའི་རྦབ་ཆུ་རྒྱང་ནས་མཐོང་།། ཁྲུ་ཚད་སྟོང་དུ་ཤར་མར་འབྱོ་བ་ནི།། དགུ་ཚིགས་རིང་མོ་ས་ལ་འབབ་པར་འཕྲུལ།། ལི་པའེ་ཡི་༼ལུའུ་ཧྲན་རྦབ་ཆུའི་གཟིགས་མོ་༽ལས།
ཧོང་ཧོ་ཐོག་ཁང་།
རྩོ་མ་རིག
ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྙན་ངག་པ་ལི་པའེ་ཡིས། གྲོགས་རྙིང་ཧོང་ཧོ་ཐོག་ཁང་ནས།། /   故人西辞黄鹤楼， དཔྱིད་ཟླར་དབྱང་ཀྲོའུ་མཁར་དུ་བཞུད།། /  烟花三月下扬州. གྲུ་གཟིངས་མཐོན་མཐིང་དབྱིངས་སུ་ཡལ།། /  孤帆远影碧空尽， འབྲི་ཆུ་གནམ་མཐར་རང་འཇགས་འབབ།། /  唯见长江天际流
ས་འགུལ་རྒྱུན་ཤེས།
༣རྨ་ཁ་ཡོད་ན་ལམ་སང་རྨ་ཁའི་ ཉེ་ཁོར་གྱི་ས་རྡུལ་གཙང་ཕྱིས་བྱེད་ཅིང་གཅུད་ཆས་སོགས་རས་རྒྱུ་གཙང་མས་རྨ་ཁ་ གཅུད་དེ་ཁྲག་གཅོད་དགོས།ས་འགུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་རྨས་མའི་རྨ་ཁར་གཉན་ཚད་དེ་ཐབ་ རྒྱག་ཤུགས་ཆེ་བས་ལམ་སང་སྨན་ཁང་དུ་སོང་ཞིང་རྨ་ཁ་གཙང་ཁྲུས་བྱེད་པ་དང་ཐབ་མི་ རྒྱག་པའི་འགོག་སྨན་རྒྱག་དགོས།
༥ ས་འགུལ་སྐབས་སུ་སྒལ་ཚིགས་ལ་དཀྱོག་སྐྱོན་ཤོར་བའི་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་མོད་ཀྱང་། གང་དུ་སྐྱོན་ཤོར་ཡོད་པ་གོ་དཀའ་བས།སྤོ་འགུལ་དང་གནས་གཞན་དུ་འདྲེན་སྐབས་ངེས་ པར་ཏུ་དོགས་ཟོན་བྱེད་དགོས།སྐེ་ཚིགས་ཕུད་པའི་ནད་པ་བྱམས་ནས་འགྲོ་དུས་མགོ་དང་ ལུས་པོ་དྲང་ཐད་དུ་འཇོག་དགོས། སྙིང་ཁ་དང་སྐེད་པའི་རུས་པར་སྐྱོན་བྱུང་བའི་ནད་པའམ། ལུས་ཕྱེད་ཞ་བའི་ནད་པ་བྱམས་སྐབས་ངེས་པར་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་ན་སྒལ་ཀླད་ལ་སྐྱོན་ ཕོག་སྲིད།སྐེ་ཚིགས་ཕུད་པའི་ནད་པ་ཡིན་ན་སྐེ་འོར་གྱིས་བརྟན་ཆགས་བྱས་རྗེས་ འདྲེན་སྤོར་བྱེད་དགོས།སྒལ་ཚིགས་ལ་སྙད་ཕོག་པའི་ནད་པ་ཡོད་ཚད་བྱམས་ཁྲིའི་སྟེང་ འཁྱེར་དུས་ངེས་པར་ཏུ་བྱམས་ཁྲི་ཁོད་སྙོམ་ཡིན་དགོས་ཤིང་།སྐ་རགས་སོགས་ཀྱིས་ སྟེང་ནས་གཡོ་འགུལ་དང་སྤྲུག་སྡེབ་མི་བྱེད་པ་དགོས།
མྱུར་སྐྱོབ་པ་རྨས་མའི་ཟུར་དུ་ལངས་ཏེ།ནད་པའི་ལག་ཡ་མྱུར་སྐྱོབ་པའི་ སྐེ་ཐོག་ནས་འཁྱེར་དགོས་ལ།མྱུར་སྐྱོབ་པས་ལག་ཡ་ཡིས་སྐེ་ཐོག་ནས་ཁྱེར་བའི་ནད་ པའི་ལག་ཡ་ནས་བཟུང་ཞིང་། ལག་ཡ་ཡིས་ནད་པའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ནས་བསྐྱོར་ཏེ་དལ་མོས་ངང་འགྲོ་དགོས།
༡༨༣༠ལོ།
༡༨༣༠ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཡང་རི་སྒར
མཚན་རྒྱས་པར་ཡང་སྒར་དགོན་ཐུབ་བསྟན་སྡེ་བཞི་རབ་རྒྱས་གླིང་ཞེས་ཞུ། ཉི་མ་ལྕང་རྭ་ནས་སྤྱི་ལེ་༡༠ཙམ་འབྲི་གུང་ནང་སོང་ན་དགོན་དེར་སླེབས་ཀྱི་རེད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་འབྲི་གུང་གདན་རབས་བཅུ་བདུན་པ་རྒྱལ་དབང་རིན་ཆེན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད། ཐོག་མར་གནས་དེར་དགའ་ཚལ་སྤྲོ་ལུང་ཞེས་གཞིས་ཀ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་རྗེས་སུ་དགོན་དུ་བསྒྱུར། ཡང་རི་སྒར་ཞེས་པ་ནི། དང་ཐོག་འབྲི་གུང་མཐིལ་ཡང་རི་སྒར་ཞེས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་ཁང་ཞིག་ཡོད་པ་རྗེས་སུ་གནས་དེར་སྤོས་པས་མཚན་དེ་ལྟར་ཐོགས། སྒར་ཞེས་པ་ནི། གནས་ངེས་མེད་དུ་སྒར་བཏབ་ནས་ཕེབས་པས་ཡིན། སྔོན་མགོན་དེར་ཨ་ཕྱིའི་དཀོར་མཛོད་ཀ་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། ལྷ་ཆེན་ཁང་ཀ་བ་བཞི། གདན་རབས་ཁང་ཀ་བ་དྲུག དངུལ་གདུང་ཁང་ཀ་བ་བརྒྱད། ཁྱབ་འཇུག་ཁང་ཀ་བ་ཉེར་བཞི། འདུ་ཁང་ཀ་བ་ཞེ་བརྒྱད་བཅས་ཐོག་སོ་ལྔ་ཐོག་དང་། ཕོ་བྲང་རྒྱ་ཁྱོན་ཀ་བ་ཉི་བརྒྱ་དྲུག་བཅུ་ཙམ་ཡོད་གསུངས། རྟེན་གཙོར་ཐུབ་དབང་ཁམས་གསུམ་གཟིལ་གནོན་ནི་འབྲི་གུང་མཐིལ་ཇུན་གར་དུས་གཏོར་བཤིག་སོང་སྐབས་ཆུ་ལ་བསྐྱུར་བ་རྗེས་སུ་གནས་དེར་བཞུགས་པས་མཚན་ལའང་ཐུབ་པ་ཆུ་གདན་མ་ཞེས་ཞུ། སྔོན་དགོན་དེར་དགེ་འདུན་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་སྐོར་གྱིས་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཕྱག་བཞེད་ཀྱིས། བོད་ཟླ་བཞི་པའི་ནང་ཆོས་སྲུང་སྐོར་གྱི་གར་འཆམ་སོགས་གནང་སྲོལ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་ཡང་རི་སྒར་དགོན་ཤུལ་དུ་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཅུ་གཉིས་ནང་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ལ་དྭགས
ལོ་རྒྱུས།
ལ་དྭགས་Ladakhནི་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་ཡུལ་དེ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ནས་བོད་ཀྱི་ས་ཁོངས་ཡིན་ཞིང་། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ནང་གསེས་སུ་ཚུད་ཡོད། འོན་ཀྱང་བོད་སུལ་བུར་ཐོར་རྗེས་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་འགྱུར་ཡོད་པ་དང་རྒྱལ་ས་སླེལ་列城། ད་ལྟ་རྒྱལ་ཁོངས་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོཌ།
མང་ར་རྫོང
བོད་མདོ་སྨད་མང་འབའ་བྱ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་མང་ར་གསེར་གཞུང་རིང་མོར་ཆགས་པའི་དེང་གི་བཅད་བགོས་ཀྱི་རྫོང་ཞིག
སྒྲ་མཚོན་ཡི་གེ།
སྒྲ་མཚོན་ཡི་གེ་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Phonogram)
མགོ་ལོག་ཨ་སྐྱོང་།
ཨ་སྐྱོང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།
འགག་སྒྲ།
ལོ་རྒྱུས།
במהלך הפקת העיצורים הסותמים ניתן להבחין בשלושה שלבים עיקריים: בשלב הראשון מתבצעת סתימה מוחלטת של ערוץ זרימת האוויר בבסיס החיתוך (ומכאן השם "סותמים"), בשלב השני נוצר לחץ חיובי בחלל הפה כתוצאה מהצטברות האוויר ובשלב הסופי נפתחת הסתימה והאוויר משתחרר בבת אחת תוך יצירת קול נפץ (מכאן השם המקובל האחר, "פוצץ"), זאת להבדיל מעיצורים מחוככים שבמהלך הפקתם חסר השלב השלישי של שחרור האוויר לאחר הגיית החלק הפוצץ והאוויר משתחרר במהלך הגיית החלק החוכך בצליל חיכוך. העיצורים הסותמים קיימים ברוב השפות, ורק במספר שפות מעטות אין אף לא עיצור סותם אחד.
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
במספר שפות, לדוגמה באיטלקית, ניתן להבחין ששני עיצורים סותמים נבדלים ביניהם במשך הגייתם. עיצור סותם מוארך מופק באמצעות הארכת ביצוע השלב השני של הצטברות האוויר לפני השחרור, והגיית אותם עיצורים סותמים מוארכים יכולה להימשך עד פי שלושה מאשר הגיית סותם רגיל.
ཨར་ཧྥ་ཀོ་
ཨར་ཧྥ་ཀོ་འཕྲུལ་ཆས་མི་སྣ་དེས་་ཆེད་ལས་ཀྱི་མིག་མངས་བདམས་ཐོན་པ་ཞིག་ཐོག་མར་ཕམ་དུ་འཇུག་ཡོད་ལ། འཛམ་གླིང་ཝེ་ཆེ་མིག་མངས་ཀྱི་མི་བཟོས་རིག་ནུས་གོ་རིམ་ལས་རྒྱལ་ཏེ་ཨང་དང་པོ་ལེན་མཁན་དེ་ཡང་ཀུའུ་ཀའེ་འོག་གི་ཀུང་སི་DeepMindཡིས་གསར་སྤེལ་གནང་ཡོད།  ༢༠༡༦ལོའི་ལོ་མཇུག་ནས་༢༠༡༧ལོའི་ལོ་འགོའི་བར་དུ་མ་ལག་དེས་ཀྲུང་གོའི་མིག་མངས་དྲྭ་ཚིགས་ཐོག་སློབ་དཔོན་ཞེས་པའི་ཐོ་མིང་འགོད་ནས།  ཀྲུང་གོ་དང་འཇར་པན་་དེ་བཞིན་ལྷོ་ཁོ་རེ་ཡ་བཅས་ཀྱི་མིག་མངས་མཁས་པ་རྣམ་ས་དང་འགྲན་བསྡུར་གནང་ནས་ཚར་དྲུག་བཅུའི་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་བར་གྱུར་།    ༢༠༡༧ལོའི་ཟླ་བ་༥པའི་ཚེས་༢༧ཉིན།  ཧོ་ཅེའི་དང་འགྲན་བསྡུར་གནང་རྗེས་ཨར་ཧྥ་ཀོ་རྒྱལ་བས། ཕྱིས་སུ་མིག་མངས་འགྲན་བསྡུར་ནང་མི་ཞུགས་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་ཡོད།    བྱ་བའི་ལས་རིམ་ཀུན་རྫོགས་ནས།   གཏམ་དང་གྲག་ས་པ་ཀུན་ལ་སྦས།
ཡོ་ས་བུ་སོན།
ཡོ་ས་བུ་སོན​་ངམ་བུ་སོན​་(ཉི་ཧོང་སྐད།与謝 蕪村)ནི་རི་པིན་གྱིས་སྙན་ངག་པ་ཞིག་རེད།
མི་ན་སི་ཇེ་རའི་སུ་
མི་ན་ས་ཇེ་རའི་སུ་(པོ་ཅུ་གྷལ་གྱི་སྐད། Minas Gerais) ནི་པུ་རུ་ཟིལ་ གྱི་ལོག་ཤར་ས་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་རྡལ་གཅིག་རེད། པེ་ལོ་ཨོ་རི་ཟོང་ཏེ་རྒྱལ་ས་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་ཤོས་དེ་རེད།
ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་དམག་འཁྲུག
ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་དམག་འཁྲུག་ནི་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་མི་མཆམ་པའམ་ཡང་ན་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་ཕྱོགས་འགལ་བ།
གངས་འདབས་ཀྱི་རོལ་དབྱངས།
ཀ་མ་ཏ་ནའི་སྒྲ་དབྱངས་རྣ་བའི་དཔྱིད།། ཁ་དོག་རབ་དཀར་ཉ་གང་ཟླ་བའི་མདོག། ག་ནས་བལྟས་ཀྱང་ཡིད་འཕྲོག་དབྱངས་ཅན་ལྷར།། ང་ཡིས་བསྟོད་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་སྙན་འཕྲིན་འབུལ།།
དཀར་མཛེས་ཟླ་གཞོན་མདངས་འཕྲོག་མཚན་དཔེའི་སྐུ།། སྙན་འཇེབས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་མགྲིན་པའི་གསུང།། མཁྱེན་གཏེར་ཡེ་ཤེས་མཆོག་མངའ་བརྩེ་བའི་ཐུགས།། ཨེ་ཝཾ་བདེ་ཆེན་ལ་གནས་ཚངས་སྲས་ལྷ།།
འཇໆམ་དབྱໆངས་བླ་མའི་གསང་གསུམ་གྲུ་ཆར་གྱིས།། བློໆ་གྲོໆས་པདྨོའི་ཁོ་ལག་ཡོངས་རྫོགས་ནས།། ས་གསུམ་སྐྱེ་དགུའི་འདྲེན་མཆོག་རིໆན་ཆེໆན་ནོར།། དད་གསུམ་སྙིམ་པའི་འདབ་མ་ཁྱོད་ལ་ཟུམ།།
དུམ་བུ་གཉིས་པ།  མི་སྐད།
རྙིང་ཞེན་ཨུ་ཚུགས་མཁན་པོ་མང་ན་ཡང་།། ལེགས་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་པ་ཉུང་ཉུང་ཙམ།། གསར་ཞེན་གཡམ་ལ་རྒྱུག་པ་མང་ན་ཡང་།། གསར་བྱུང་ཚུར་ལེན་བྱེད་པ་ཉུང་ཉུང་ཙམ།།
རྒྱ་སྐད་འཁྱལ་མ་འཁྱོར་ཞིག་མ་ཤེས་ཀྱང་།། དབྱིན་སྐད་ད་མ་དིག་འགའ་མ་ལོབས་རུང་།། རང་སྐད་ལྷད་མེད་སྨྲ་བའི་སྙིང་སྟོབས་ཞིག། ཡོད་ན་མི་རིགས་འདི་ཡི་བདག་པོ་ཡིན།།
ཆེ་མདོག་མཁས་པའི་གྲལ་དུ་མ་ཚུད་ཀྱང་།། ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་གོ་ཐོབ་མེད་ཀྱང་རུང་།། འགྱུར་མེད་ལྷག་བསམ་གཙང་མ་ཞིག་ཡོད་ན།། མ་འོངས་མི་རིགས་འདི་ཡི་བརྒྱུད་འཛིན་ཡིན།།
ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་སྐྱོང་བའི་སྟོབས་མེད་ཀྱང་།། གཞན་དོན་རྒྱ་ཆེན་བསྒྲུབ་པའི་རྩལ་ཞན་རུང་།། རང་དོན་རང་གིས་བསྒྲུབ་པའི་སྟོབས་ཡོད་ན།། ཁ་བ་གངས་ཅན་པ་ཡི་ཤུལ་འཛིན་ཡིན།།
སྐྲ་སེར་མཛེས་མ་བསུ་བའི་ཐབས་མེད་ཀྱང་།། རྒྱ་མོ་གནའ་མར་ལེན་པའི་མཐུ་ཞན་ཡང་།། ལྷད་མེད་རིགས་ཞེན་གཙང་མ་ཞིག་ཡོད་ན།། མ་འོངས་གངས་རིའི་སྲས་མོའི་བདག་པོ་ཡིན།།
རིག་ནོར་གཅེས་འཛིན་བྱེད་པའི་རྩལ་ཞན་ཡང་།། གསར་བྱུང་ལེགས་ཆ་ཚུར་ལེན་མ་ཐུབ་རུང་།། རང་ཉིད་བོད་རིགས་ཡིན་པའི་བློ་ཡོད་ན།། ཡབ་མེས་ཐུ་བོད་བཙན་པོའི་བརྒྱུད་འཛིན་ཡིན།།
མཛེས་པའི་མེ་ཏོག་བཞད་པའི་སྐྱེད་ཚལ་དུ།། བེའུ་རེའུ་ལུ་གུ་གར་ལ་བརྩེན་པའི་ཁྲོད།། བསམ་མེད་བྱིས་པའི་སྣང་ཤས་གུམ་བཞིན་དུ།། རྐང་བཞིའི་ལད་མོ་བྱེད་བཞིན་གོག་འགྲོས་བྱས།།
མི་བཟོས་རིག་ནུས།
འཕྲུལ་མིས་སའི་གོ་ལར་དབང་སྒྱུར་བྱ་སྲིད་དམ།
མི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཁེལ་འདི་འདྲ་བྱེད་པར་རྒྱུ་མཚན་ཡོད། ཚན་རྩལ་གྱིས་འཕྲུལ་ཆས་རིག་ནུས་ཅན་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་འགྲོ་བར་སྐུལ་མ་གཏོང་བ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཉེན་ཁའི་མཐའ་གང་དུ་ཡོད་མི་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས། ཉུང་མཐར་ཡང་མིག་སྔའི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་ནས་འགྱིར་མཚམས་ཀྱོ་གནད་འདི་ད་དུང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ། མ་ཟད་དེ་བས་གལ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། ང་ཚོས་འདས་སོང་ལ་འཛིན་པའི་མཐོང་རྒྱར་བརྟེན་ནས། དེ་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་བྱ་དངོས་ལ་གོ་བ་ལེན
གངས་འདབས་ཀྱི་རོལ་དབྱངས།
དགའ་སྡུག་སེམས་གཏམ་གླེང་བའི་གཉེན་གྲོགས་རྣམས།། དགའ་བའི་འཛུམ་དཀར་ངོགས་ནས་ལྷན་དུ་འཛོམས།། སྐྱོ་བའི་མིག་ཆུའི་ཁྲོད་ནས་སོ་སོར་གྱེས།། ཉིན་ཞག་འཛུབ་རྩེར་བགྲངས་བཞིན་ཕར་ཕར་འདས།།
སྲོལ་རྒྱུན་རྙིང་པ་ཡོད་ཚད་ངས་མ་དོར།། གསར་བྱུང་ཚན་རྩལ་ཐམས་ཅད་ངས་མ་བླང་།། བཟང་ངན་སྙིགས་དོར་བཅུད་བཟང་ལེན་པ་དེ།། ཁོ་བོ་ཅག་གི་མཐར་ཐུག་སྤྱོད་པ་ཡིན།།
མི་བཟོས་རིག་ནུས།
འཕྲུལ་མིས་སའི་གོ་ལར་དབང་སྒྱུར་བྱ་སྲིད་དམ།
ཤེས་བྱ་སྦྲེལ་མཐུད།
འཕྲུལ་མིའི་ངོས་སྲོལ་གསུམ།
གངས་འདབས་ཀྱི་རོལ་དབྱངས།
ཆོས་པ་མ་ཡིན་འཇིག་རྟེན་ལས་ལ་འཇུག། འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་ཕྱི་ཚུལ་ཆོས་པའི་གཟུགས།། ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གང་ལ་མི་གཏོགས་པའི།། ཆོས་མིན་ སྲིད་མིན་ཕུང་གསུམ་པ་ཡི་ལམ།།
མཁས་པ་མ་ཡིན་བླུན་པོ་བ་གླང་སྤུན།། བླུན་པོ་མ་ཡིན་མཁས་པའི་ཁྲི་ལ་འགྱིང༌།། མཁས་དང་བླུན་པོ་གང་ལ་མི་གཏོགས་པའི།། མཁས་མིན་བླུན་མིན་ཕུང་གསུམ་པ་ཡི་ལམ།། ༢༠༠༩/༡༡/༢༨
རྒྱལ་བུ་དོན་གྲུབ་བཙུན་མོ་ལྔ་བརྒྱར་རོལ།། ཟ་ཧོར་སྲས་པོ་མཁའ་འགྲོ་མང་པོས་བསྐོར།། ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་ལྷ་སའི་ཆང་མ་བསྟེན།། ས་སྐྱ་བླ་མས་རིག་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།
འདོད་ལྡན་སྐྱེ་བོའི་རང་དབང་བདེ་བ་ལ།། ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་གོ་སྐབས་ཡོངས་འཕྲོག་ནས།། མི་འདོད་སྡོམ་པས་བསྡམ་བཅུན་བྱེད་པ་འདི།། སྡིག་པ་མ་གཏོགས་དགེ་བར་ག་ལ་རིགས།།
སྐྱེས་པའི་ལིང་ག་རྩད་ནས་མ་ཆད་ཅིང་།། བུད་མེད་བྷ་གའི་ཁ་སྒོ་མ་ཟུམ་པའི།། སུས་ཀྱང་འཁྲིག་པའི་བདེ་བ་མི་བསྟེན་པ།། འཇིག་རྟེན་འདི་རུ་སྐྱེས་པའི་དོན་གོ་ཆུང་།།
དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་སྒྱུ་རྩལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས།། འདོད་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བས་ཚིམས་བྱེད་པའི།། འགའ་ཡིས་བདེ་བའི་རིན་ཐང་སྤྱོད་པ་དག། མཐོང་དང་ཐོས་པས་ཡིད་སེམས་དགའ་བས་སྨྱོས།། སྐྱེས་པས་བུད་མེད་མི་ལོན་ག་ཆད་འཚོལ།། བུད་མེད་སྐྱེས་པ་མི་འཕྲད་ཨ་ཐང་ཆད།། དེ་ལྟར་སྐྱོ་གདུང་ཚོར་བས་གདུང་བའང་།། ཞིབ་ཏུ་བསམ་ནས་འཁྲིག་པའི་དོན་མིན་ནམ།།
ཕ་གི་སྨྱུག་གཟེབ་ནང་གི་བྱིས་ཆུང་གཅིག།། མ་གི་སྦྲ་ནག་འདབས་ཀྱི་སྒོ་ཁྱི་གཉིས།། འདི་གའི་གཞན་དབང་ཁྲོད་ཀྱི་ང་རང་གསུམ།། རང་དབང་མེད་པ་འགྲོ་བ་རྣམ་གསུམ་ལགས།།
ཆེན་པོས་འབྱོར་ཕྱུག་དབུས་ནས་སྡུག་རེ་བསྔལ།། དམའ་མོས་ཐང་སྟོང་དཀྱིལ་ནས་འོ་རེ་བརྒྱལ།། བར་མ་བར་མའི་བྲལ་ནས་ཡིད་རེ་སྐྱོ།། འཇིག་རྟེན་མི་ཚེ་སྐྱོ་གར་རིང་མོ་ཡིན།། ༢༠༡༠/༥/༢༣ ཉིན་ཕ་ཡུལ་ནང་ཆེན་ནས།
བྱམས་ལྡན་མ་ལོ་དྲན་པའི་སྐྱོ་གླུ་བྱེའུ་ཆུང་ འཇོལ་མོའི་མིག་ཆུ།
ལོ་ཆུང་སེའུ་ལྔ་པའི་བགྲངས་བྱ་ཡི་དུས་སུ།། མ་ལོའི་བྱམས་བརྩེའི་འོག་ནས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ།། ད་ལྟ་དྲན་པའི་ཚེ་ན་སྐྱོ་གདུང་གི་སྣོན་མ།། ཉམ་ཆུང་བུ་ངན་ང་ཡི་ལས་དབང་འདི་སྐྱོ་ཨང་།།
བྱམས་བྱམས་བརྩེ་བས་སྐྱོང་བའི་དྲིན་ལྡན་གྱི་མ་ཡུམ།། རིང་རིང་ས་མཐར་གནས་པའི་དུང་ལྡན་གྱི་བུ་ངས།། ཡང་ཡང་དྲིན་ལན་མ་འཇལ་ཡུན་རིང་ཞིག་འགོར་བས།། དྲན་དྲན་དམར་ཆུང་སེམས་པ་འགས་སྙམ་ཞིག་ལུས་བྱེད།།
མཐོ་དམན་བར་མའི་སྐྱེ་འགྲོ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་།། གློ་བུར་མ་ངེས་འཆི་བ་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་དུས།། ཉིན་བཞིན་སྐྲ་ལོའི་འདབ་མ་ཇེ་དཀར་དུ་གྱུར་པའི།། བརྩེ་ལྡན་ཨ་མ་ལྷག་པར་དྲན་པ་ཞིག་བྱུང་ངོ་།།
དེ་སྐད་ཁམས་ཕྲུག་གངས་སྐྱེས་མེ་ཏོག་ཏུ།། འབོད་པ་གང་དེས་སྙིང་གི་རེ་སྨོན་བཅས།། ལྔ་ཟུང་ཤེས་རིག་འཛུམ་པའི་སློབ་གླིང་ནས།། སྙིང་གི་གྲོགས་པོར་སྐྱེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཏེགས།། ནམ་ཡང་དུང་བ་འགྱུར་མེད་ཡིད་མཐུན་སྙིང་གི་སྤུན་གྲོགས་གང་ལ་བོད་རྒྱལ་ལོ་༣༡༣༣ཟླ་༡༠ཚེས༡ཉིན་གུས་ཕུལ།
མི་རིགས་མི་གཅིག་སྐད་རིགས་མི་འདྲ་བའི།། རྒྱུས་མེད་མི་ཡུལ་ས་མཐའི་ཡུལ་གྲུ་ནས།། རེ་འདུན་ཕུགས་བསམ་ལྷུན་པོ་རབ་བརྟན་ཞིང་།། མི་འདོད་འགལ་རྐྱེན་བྲལ་བཞིན་བཞུཊ་ལཊ་སམ།།
ཅ་ཅོ་བྲལ་བའི་སྐད་ངག་སྙན་མོ་ཁུ་བྱུག་དབྱངས་རྟ་ལ་འགྲན་ཞིང་།། ཆ་བྱད་མཛེས་པའི་ལང་ཚོའི་མེ་ཏོག་སི་ཏཱའི་རྗེས་འགྲོ་ཁྱོད་གམ་དུ།། ཇ་ཡུན་ཙམ་ལ་འདུག་པའི་དུས་ཀྱི་ལྷད་མེད་བརྩེ་བ་ཟབ་མོ་དེས།། ཉ་མོ་ཆུ་ལ་དགའ་བ་བཞིན་དུ་བདག་སེམས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་བརྟས།།
སྟོན་མཚན་དུང་གི་ཟླ་བར་འོད་སྣང་གིས་དབེན་ཞིང༌།། འདབ་བརྒྱའི་མེ་ཏོག་ཚོགས་ཀུན་མཛེས་ཉམས་ཀྱིས་སྟོང་པའི།། དེ་རིང་དྲན་འཛིན་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་གི་ངོས་སུ།། མཛའ་མཐུན་སྙིང་གི་དུམ་བུ་བྲལ་ཐབས་རང་མི་འདུག།
ཁ་སང་འདས་པའི་ལོ་ཟླ་རྨི་ལམ་གྱི་ཞིང་ཁམས།། དེ་རིང་དངོས་སུ་མྱོང་བའི་གྱེས་བྲལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ།། སང་ཉིན་གཅིག་པུར་ལུས་པའི་སྣང་ཚུལ་ལ་བསམ་ན།། སུས་ཀྱང་མཚོན་དུ་མེད་པའི་སེམས་ཅོང་གིས་མནར་སོང༌།།
དུས་དགའ་སྟོན་ཉིན་མོར་ཁྱོད་ཉིད་དྲན།། སེམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་དུས་ཁྱོད་རང་དྲན།། ལར་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཡང་།། ཁྱོད་དྲན་པའི་དུས་ཤིག་གླེང་ཚོད་མེད།།
གཉོམ་ལྷུང་ལྷུང་དུ་འབབས་པའི་ཆུ་བོ་ ཆབ་རོམ་གྱི་སྒྲོག་གིས་བཅིང་དུས་ དཀར་ཞིང་གཙང་བའི་  གངས་ཁྲོད་དུ་ ལྷག་རླུང་གི་དཔུང་འཇུག་རྒོད་ཚེ་ ངས་    རྒྱང་བཞུད་ཀྱི་ཁུ་ལོ་དྲན།
ཕོན་ཕོན་དུ་སྐྱེས་པའི་འཇག་རྩྭའི་ཕུང་པོ་ ལྷོ་འུར་དང་འགྲོག་པའི་ སྐྱོ་གདུང་གི་     ཤུག་གླུ་རེ་རེ་ ཡིད་སེམས་སྐྱོ་བའི་སྣོན་མ་རུ་བྱུང་ཚེ་ ངས་    རྒྱང་བཞུད་ཀྱི་ཁུ་ལོ་དྲན།
ཁྱོད་ཀྱི་བཞུར་རྒྱུན་རིང་མོ་ཆད་པ་མེད་ན།། ང་ཡི་ཕུགས་འདུན་རིང་མི་དེ་ཡི་ཟླ་ཡིན།། ཁྱོད་ཀྱི་དངས་གཙང་ཆུ་ལ་སྙོགས་པ་མེད་ན།། ང་ཡི་ལྷག་བསམ་གཙང་མ་དེ་དང་གཅིག་ཡིན།།
དགོང་གི་ཉི་ཟླ་སྐར་གསུམ་གླིང་བཞིར་འཐོར།། གདོང་དྲུག་བཙན་པོའི་བུ་རྒྱུད་རྒྱང་དུ་འཐོར།། གདོང་དམར་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཕྱོཊ་བཞིར་འཐོར།། འཐོར་བ་གསུམ་གྱིས་རང་རིགས་རྗེས་སུ་ལུས།། ༡༠༠༩/༩/༢
མདུན་བསྐྱོད་ལམ་བུ་གཅིག་པའི་ཡིད་མཐུན་གྱི་གྲོགས་ལ།། འགྱུར་མེད་མ་བཅོས་དུང་བ་འགོག་ཐབས་རང་མེད་པས།། ད་ལྟ་རྒྱུས་མེད་ས་མཐའི་ཡུལ་གྲུ་རུ་གྱར་ཡང་།། དྲན་གདུང་སེམས་ཀྱི་རི་མོ་བསུབ་ཐབས་ཞིག་མི་འདུག།
སྐབས་རེར་སྐུ་དྲག་ངོ་སོ་ཤོག་དངུལ་གྱིས་བསྟོད་ཅིང་།། ཐེངས་རེར་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁེ་དབང་སྒོར་མོ་ཡིས་བསླུ་བའི།། དེང་གི་འཇིག་རྟེན་མི་ཡི་སྤྱོད་པ་ལ་བསམ་ན།། དྲང་པོའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའི་མི་བུ་ཞིག་འདུག་གམ།།
བདག་གི་སྙིང་གཏམ་དཔྱིད་དཔལ་འགྱུར་ཁུག་གྲོགས་ཀྱི་རྣ་བའི་ གསོས་སུ་ལྷུང་།། གྲོགས་ཀྱི་གསང་གཏམ་འཇོལ་མོའི་གྲེ་འགྱུར་བདག་གི་སྒྲ་འཛིན་ དཔྱིད་དུ་འཇོ།། ཕན་ཚུན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་བར་ན་བརྩེ་དུང་མིག་ཆུ་སྙོམས་པོ་ ཞིག། མིག་ཆུ་དེ་ཡང་བཟོད་མེད་ཡིད་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་ གྱུར།།
ཕར་ལ་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་བྱས་ན་ཡང་།། ཚུར་ལ་གཡོ་སྒྱུའི་བསླུ་བྲིད་བྱེད་པའི་ཚེ།། ཁྲེལ་དང་ཕྱི་ཐག་གཏོར་བའི་གྲོགས་པོ་ལ།། ད་ནས་ཡིད་གཏད་མེད་པའི་སེམས་ཐག་ཆོད།།
གབ་ཚིག་རིག་པའི་རྩེ་འཇོ་། ༡ སྲིད་པའི་ས་འཛིན་མཐོན་པོའི་གཡས་གཡོན་གྱི།། ཚང་ཚིང་སྟུག་པོར་སྐྱེས་པའི་ནགས་འདབས་དང་།། ཕྲ་རགས་སྒྲ་སྐད་འཛིན་པའི་སྒོར་བཞུགས་པའི།། མཁའ་ལྡིང་བྱུ་རུའི་གཤོག་པ་ཅན་དེ་ཅི།། ནགས་འདབས་ཀྱི་གླ་བོ་ཁེར་ཉལ། ཅི་ཁེད། ༢ གནམ་རུའི་གཟུགས་འཆང་ཕོ་བྲང་མཛེས་པའི་དབུས།། གྲངས་མེད་དམག་གིས་བསྐོར་བའི་ལྟེ་བ་རུ།། ཆེ་ཕྲའི་གཟུགས་བརྙན་འཛིན་པའི་རྒྱལ་པོ་སྟེ།། ཉ་གང་སོལ་བའི་རང་མདངས་འཛིན་པ་གང།། དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ནང་ཚན། གཟུགས་བརྙན་འཛིན་པའི་རྒྱལ་པོ།  ཅི་ཁེད། ༣ རྐོ་བའི་སློག་པ་གྱོན་པའི་ཕ་རྒན་ལ།། ཕྱིང་དཀར་ཞྭ་མོ་གྱོན་པའི་བུ་ཆུང་གིས།། བརྩེ་མེད་རྟག་ཏུ་རྡུང་བས་མ་བཟོད་པར།། ངུས་མོ་འབྲུག་གི་སྒྲ་ཆེན་སྒྲོགས་པ་གང་།། བུ་ཡིས་ཕ་རྡུང་།  ཕ་ཡིས་ཆོ་ངེ་འདེབས།   ཅི་ཁེད། ༤ དང་པོ་མཛོ་བོ་ཞིག་གི་ར་དང་འདྲ།། བར་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཞིག་གི་ཐིག་དང་འདྲ།། ཐ་མར་དངུལ་དཀར་མེ་ལོང་དབྱིབས་འདྲ་བའི།། རི་དྭཊ་གཟུཊ་བརྙན་འཛིན་དེའི་མིང་ལ་ཅི།། ཨ་སྔོན་ཐང་གི་ཐང་དཀྱིལ་ན། དངུལ་གྱི་ཟོར་བ་ཡུ་མེད་ཅིག། ཅི་ཁེད། ༥ རབ་དཀར་དུང་གི་གོས་བཟང་གྱིས་བཀླུབས་ཤིང་།། བརྒྱ་ཕྲག་གསེར་གྱི་རྩིབ་མ་ལྡན་པ་དང་།། ཀ་བ་གཅིག་གིས་གནམ་ལ་བཏེགས་པ་དེས།། ནོར་འཛིན་ཐང་མར་བརྡལ་བ་འདི་ཀོ་ཅི།། ཕྱི་དཀར་པོ་གུར་ཞིག་ཕུབ་འདྲ། ནང་དམ་པའི་ཆོས་ཞིག་རྩེགས་འདྲ། དཀྱིལ་ཀ་བ་ཅིག་གིས་ སྟེགས་འདྲ། ཅི་ཁེད། ༦ གླིང་བཞི་རི་རབ་བརྩེཊ་པའི་ཁོང་གསེང་ནས།། འདོད་འཇོའི་བུམ་པ་འཛིན་པའི་ལྷ་བཞི་ཡིས།། ན་ཆུང་བུ་མོའི་འཛུབ་རྩེའི་རེག་དང་ལྷན།། རབ་དཀར་དུང་གི་དངོས་གྲུབ་སྟེར་དེ་གང་། རི་རབ་གླིང་བཞིའི་ཁོང་གསེང་ན། འདོད་འཇོའི་བུམ་འཛིན་ལྷ་མོ་བཞི།  ཅི་ཁེད།
༡༠ གསེར་གྱི་ཅོད་པན་མཛེས་པས་དབུ་ལ་རྒྱན།། སྣ་ཚོགས་ཚོན་མདངས་བཀྲ་བའི་གོས་བཟང་བཀླུབས།། དུས་ཀྱི་ཅོང་བརྡ་བསྒྲོགས་པའི་ལྷ་ཡིན་ལ།། སྣ་ཚོགས་ཐང་མར་བརྡལ་བའི་འདྲེ་རུ་འབོད།། ནམ་ཚོད་འཛིན་པའི་ལྷ། ཐང་མ་བརྡལ་བའི་འདྲེ།  ཅི་ཁེད།
རིགས་གཅིག་བློ་གཅིག་ཆོལ་གསུམ་སྤུན་ཟླ་རྣམས།། ང་ཆེ་ཁོ་ཆེའི་ཕྱོགས་རིས་མ་བྱེད་པར།། ཨ་མཉམ་འདྲ་མཉམ་ལྟ་བ་དེ་བཟུང་ནས།། བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་དཔུང་རྡང་མཉམ་དུ་སྦྲེལ།།
མ་དྲིན་ཆེན་རེ་མདུན་མ་ལུས།། བུ་ང་ཡི་སེམས་ལ་བཅིང་བཞིན།། ས་རི་ཆུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་ནས།། གནས་ལྔ་རིག་གླིང་ལ་སོང་ཡིན།།
ར་བ་ལྕགས་རིའི་སྐོར་བའི་རྩྭ་ཆུའི་དོན།། ལ་འུར་རྡུང་རེས་བྱེད་ལ་མ་བྲེལ་བར།། ཤ་རུས་གཅིག་པའི་རིགས་མཐུན་སྤུན་ཟླ་ལ།། ས་ཆ་གང་དུ་སོང་ཡང་མཐུན་སྦྲེལ་བྱོས།།
ལྷུང་ལྷུང་མིག་ཆུ་དེ་བཞུར་ཡང་།། སྙིང་ནས་བརྡོལ་མིན་དེ་སུས་ཤེས།། ཤུབ་ཤུབ་སྙིང་གཏམ་རེ་བཤད་ཀྱང་།། བསླུ་བྲིད་གཡོ་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་ངེས།།
ཁྲེལ་གཞུང་མི་འདུག་མ་ཟེར།། སེམས་ཁྲལ་ཆེ་གི་མ་གསུང༌།། དམར་ཆུང་སྙིང་གི་གཏད་སོ། སྙིང་གྲོགས་མཛེས་མ་ཁྱོད་ཡིན།།
བྲལ་དགོས་བྱུང་སོང་མ་གསུང༌།། ཐུགས་སེམས་སྐྱོ་བ་མ་གནང་།། སྔོན་གྱི་ལས་དབང་ཡོད་ན།། མི་རིང་ལྷན་དུ་འཛོམས་ཡོང༌།།
ཁ་ལག
༣ ཡུལ་སྐད་དུ་ཁ་ལག་ཁྲིད་ཅེས་པ་ཟས་མགྲོན་ཁྲིད་པ་ལའང་འཇུག་སྟེ། ངས་རྒན་དོན་ལྡན་ཁྱིམ་དུ་ཁ་ལག་ཁྲིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
ཐང་ཀའོ་ཙུང་།
ཐང་ཀའོ་ཙུང་(༦༢༨-༦༨༣)(རྒྱ་སྐད།: 唐高宗)
གསོ་རླུང་།
གསོ་རླུང་ནི་Oགི་ས་མཚོན་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
ཀྲོའུ་ཡིའུ་ཀོང་།
རྒྱ་ཡིག་སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་ཡབ་ཆེན།
ལོ་༥༠ཙམ་ལ་ལས་སྒྱུར་བྱས། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཡི་གེ་སྒྱུར་བཅོས་གྲོས་ཚོགས་ལ་ཞུགས་རྗེས་རྒྱ་ཡིག་སྒྱུར་བཅོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དུ་བསྡད་པ་མ་ཟད།《རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱོར་རྣམ་གཞག》བཟོ་བའི་ལས་ལ་ཞུགས། ཕྱིས་སུ་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱོར་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་སློབ་ཆུང་གི་ངེས་པར་དུ་སྦྱོང་དགོས་པའི་སློབ་ཚན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ༡༩༨༢ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་གཞི་ཅན་གྱི་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་འདེམས་ཤོག་འཕངས་ཏེ།《རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱོར་རྣམ་གཞག》དེ་རྒྱ་ཡིག་གི་ཚིག་འབྲུ་དེད་ནས་འབྲི་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་གཞིར་གཏན་འཁེལ་བྱས།
གྲི་གུ་རྩྭ་ཐང་
ད་དུང་གྲི་གུའི་འབྲོག་དམངས་གཏན་སྡོད་བྱ་ཡུལ་གྱི་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ན་རི་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་སྟེང་གི་བྱང་ཤར་ན་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ནོར་བུ་ཡིད་བཞིན་དུ་འཇོ་བའི་ཇོ་བོ་བསམ་འཕེལ་ནོར་བུ་བཞུགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་བརྗིད་ཆགས་གེར་འགྱིང་ཞིང་། རི་ཆུའི་དེའི་སྟེང་གི་ནུབ་བྱང་ངོས་ནི་མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བརྩམས་སྒྲུང་རིང་གྲས་ཨང་དང་པོ་ཡིན་པའི་གྲགས་རྩོམ《གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད》དབུ་རྩོམ་སའི་བྱིན་ཆེའི་གནས་མཆོག་ལྕགས་རྩེ་གྲི་གུའི་རྫོང་ཤུལ་ཡིན། གྲི་གུ་གྲོང་ཚོའི་བྱང་ངོས་ནས་ལྷོག་ལྷོག་ཏུ་འཁོལ་བའི་རང་བྱུང་ཆུ་ཚན་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། མི་ཚོས་ཆུ་ཚན་དེར་ཁྲུས་ལ་ཞུགས་ན་གྲུམ་བུ་སོགས་ཀྱི་ནད་བཅོས་ཐུབ་པར་གྲགས།
དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ང་བཞི་བ་ཁྲི་ཆེན་ངག་དབང་མཆོག་ལྡན།
དགུང་ལོ་དོན་ལྔ་པ་ལྕགས་ལུག༡༧༥༡ལོར་གསེར་ཁྲི་ལས་ཟུར་ནས་ར་སྒྲེང་དུ་ཕེབས་པའི་སྔ་ཞོགས་ནམ་སེང་ཙམ་ལ་གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཚུར་གཟིམ་ཤག་ཏུ་ཕེབས་ཡབ་སྲས་གཉིས་གསུང་གླེང་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དང་ཕན་ཚུན་འབྲལ་མི་ཕོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱན་ཆབ་མང་དུ་བསིལ་ནས་བྱིན་རླབས་ཞུ་རེས་མཛད་དེ་རྗེ་རང་གི་འབྲལ་སྤང་ལྟ་བུའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་རྗེ་བཙུན་མཁའ་སྤྱོད་མའི་སྐུ་བྱིན་རླབས་ཅན་ཞིག་གོང་ས་རིན་པོ་ཆེར་ཕུལ་ཏེ། མགོན་པོ་ཁྱེད་ཞབས་པད་བརྟན་པ་དང༌། འཕྲིན་ལས་ད་ལྟའི་མུ་བཞིན་རྒྱས་པ། བདག་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྲལ་མེད་རྗེས་སུ་གཟུང་དུ་གསོལ། བན་རྒན་གྱི་སྨོན་ལམ་འདེབས་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཐུགས་རྗེས་ཟུངས་ཞེས་ཞུས་ཤིང་རྒྱལ་བ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ཞལ་བཞེས་བཟང་པོ་གནང༌། སྐུ་ཧར་གྱི་བཞེངས་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་མདོ་བར་དུ་ཕེབས་སྐྱེལ་མཛད་སྐབས་གོང་ས་མཆོག་གི་དབུ་རྗེ་འདི་པའི་ཐུགས་ཀའི་ཐད་དུ་གཏད་ནས་ཐུཌ་སྨོན་ཡུན་རིང་གནང་ཞིང་སྤྱན་ཆབ་བསིལ། །ཕོ་བྲང་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྒོའི་ཉེ་འགྲམ་ནས་ཕེབས་བྱམས་ལ་གདན་དྲངས། གསོལ་དཔོན་ཆེན་མོ་གྲགས་པ་མཐའ་ཡས་སོགས་རྩེ་དྲུང་ནང་མ་རྣམས་ལ་བསླབ་བྱ་ཞལ་གདམས་མང་དུ་གནང༌།
ཨུམ་བེར་ཏོ་ཨེ་ཀོ།
ཨུམ་བེར་ཏོ་ཨེ་ཀོ་(ཨི་ཏ་ལིའི་སྐད།: Umberto Eco)ནི་ཨི་ཏ་ལིའི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།
ཀྲོའུ་ཝུའུ་ཝང་།
ཀྲོའུ་ཝུའུ་ཝང་(རྒྱ་སྐད།: 周武王)ནི་ཝུན་ཝང་གི་སྲས་ཡིན། ཁོང་གིས་ཡབ་ཀྱི་ཁྲི་བཟུང་དུས་ཧྲང་བསྣུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་འཛོམས་ཡོད་ན་ཡང་ཁོང་གིས་སྔར་བཞིན་སེམས་ཆུང་བྱས། དེ་ནས་ཡང་ལོ་༡༠ལ་གྲ་སྒྲིག་བྱས་རྗེས་ས་གཟོད་ཁྲའོ་ཀོ་ལ་དམག་དྲང་ས་ཏེ། མུའུ་ཡེ་ནས་ཀྲོའུ་ཝང་དང་རྒྱལ་ཕམ་འགྱེད་པའི་གཡུལ་བཤམས། སྐབས་དེར་ཧང་རྒྱལ་རབས་ནི་ཁ་ཐོར་སྣ་ཐོར་དུ་སོང་ཡོད། གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་མགོ་བརྩམས་མ་ཐག ཝུའུ་ཝང་གིས་འཐབ་འཁོར་ཤིང་རྟ་༣༠༠དང་དཔའ་ཐུལ་༣༠༠༠གི་སྣེ་དྲངས་ཏེ་ཀྲོའུ་ཝང་ལ་དྲག་རྒོལ་བྱས་པར​། ཀྲོའུ་ཝང་གིས་འགོག་མ་ཐུབ་པར་ཕྱིར་ཕོ་བྲང་དུ་བྲོས་ཤིང་། ལུའུ་ཐའེ་ནས་རང་ཉིད་མེ་རུ་བསྲེགས་ཏེ་ཤི། དེ་ནས་དབྱིན་ཧྲང་གི་དབང་སྒྱུར་མཇུག་རྫོགས་སོང་བ་རེད།
ཞིང་ཆེན
ཨང་གོ་ལ་ལ་ཞིང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་གཤམ་གསལ།
ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་སྐུ་འོད་ཟེར་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སློབ་མས་བླ་མ་བསྟེན་ཚུལ་
1 བསམ་པ་དད་པས་བསླང་བ།
བླ་སློབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བརྟགས་ཏེ་སློབ་མས་བླ་མ་བརྟག་པ་དེའང་། སྔར་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མ་ཞུས་པའི་གོང་དུ་བརྟགས་ནས། བླ་མའི་མཚན་ཉིད་ཚང་བར་འདུག་ན་བསྟེན་ཞིང་། མ་ཚང་ན་མི་བསྟེན་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་འབྲེལ་ཞུས་ཏེ་བསྟེན་ཚར་ནས་བླ་མས་ཅི་མཛད་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས། རྒྱུ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་ལས། བླ་མ་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུར་གསུངས་ལ། གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་དབང་བསྐུར་ཞུས་པའི་བླ་མ་དེ་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། འཇམ་མགོན་ས་པཎ་གྱིས། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་ལུགས་ལས།། བླ་མ་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུ་རུ།། བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་མོད་ཀྱི།། སངས་རྒྱས་དངོས་སུ་གསུངས་པ་མེད།། བླ་མ་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་ཞེས།། བྱ་བ་དབང་བསྐུར་ཐོབ་ནས་ཡིན།། ཞེས་གསུངས་སོ།། དེས་ན་དབང་ཆོས་ཞུས་པའི་བླ་མ་དད་པ་ནི། གདུལ་བྱ་ཐབས་ཀྱིས་དྲང་བའི་ཆེད་དུ་འཕྲལ་གྱི་མཛད་སྤྱོད་སོགས་རང་བཞིན་གྱི་མི་ཀུན་དང་མཚུངས་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་། ངེས་པའི་དོན་དུ་དགོངས་པ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་མཐུའི་རང་བཞིན། དཀོན་མཆོག་གསུམ་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། བླ་མ་སངས་རྒྱས་བླ་མ་ཆོས།། དེ་བཞིན་བླ་མ་དགེ་འདུན་ཏེ།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།། དེས་ན་རང་གི་བླ་མ་དེ་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དངོས་ཡིན་སྙམ་པའི་དད་པ་བཅོས་མིན་འཕྲོག་ཏུ་མེད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་བྱེད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་གལ་ཆེ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེའི་མདོ་ལས། དད་པ་སྔོན་འགྲོ་མ་ལྟར་བསྐྱེད་པ་སྟེ།། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད།། དོགས་པ་སེལ་ཞིང་ཆུ་བོ་རྣམས་ལས་སྒྲོལ།། དད་པ་བདེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་མཚོན་པ་ཡིན།། སོགས་རྒྱ་ཆེན་གསུངས་སོ།། བླ་མ་སངས་རྒྱས་སུ་མ་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་མི་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུད་རྡོར་ཕྲེང་ལས། བླ་མ་དང་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས།། ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོག་པ།། དེ་ཡིས་དེ་ཉིད་དངོས་གྲུབ་ནི།། ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་མི་ཐོབ།། ཅེས་གསུངས་སོ།། གཞན་ཡང་བླ་མ་བྱང་སེམས་ཉན་རང་ནས་སོ་སྐྱེའི་བར་གང་དུ་མཐོང་ཞིང་མོས་པ་དེ་དང་དེའི་བྱིན་རླབས་ལས་མི་འབྱུང་བར་གསུངས་ཤིང་། དེ་དག་གང་དུའང་མོས་པའི་དད་པ་མེད་ན་ནི། བླ་མ་དཀོན་མཆོག་གང་གིའང་བྱིན་རླབས་མི་འཇུག་ཅིང་། དཀར་པོའི་ཆོས་གང་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། བཅུ་པའི་མདོ་ལས། དད་པ་མེད་པའི་མི་རྣམས་ལ།། དཀར་པོའི་ཆོས་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ།། ས་བོན་མེ་ཡིས་འཚིག་པ་ལ།། མྱུ་གུ་སྔོན་མོ་ཇི་བཞིན་ནོ།། ཞེས་གསུངས་པས། དེས་ན་སྤྱིར་དཀོན་མཆོག་དང་བདེན་བཞི་བླང་དོར་རྒྱུ་འབྲས་ལ་དད་པ་དང་། ཁྱད་པར་བླ་མ་སངས་རྒྱས་སུ་ཤེས་པའི་དད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེའོ།།
ཚ་བ་སྒང་ཡེ་ཆེན་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།
༤༽ ཚ་བ་ཡེ་ཆེན་འགྲོ་གླིང་རི་ཁྲོད། ཚ་བ་ཡེ་ཆེན་དགོན་པའི་ཕྱོགས་བཞིར་རི་ཁྲོད་བཞི་ཡོད་པའི་ལྷོ་ཡི་རི་ཁྲོད་ཡིན་ལ།   དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་སྨད་དུ་གྲུབ་དབང་བསོད་ནམས་རང་གྲོལ་གྱིས་ཚ་བ་སྒང་ཆུ་བྲག་ལུང་པའི་འཕེལ་ཕྱུག་སྐེད། སྔར་བང་ཆེན་ཚང་གི་གཞིས་སྤོས་མལ་ཡོད་པའི་གནས་དེར་ཕྱག་བཏབ། མཚན་ལ་རིན་ཆེན་འགྲོ་འདུལ་བྱང་ཆུབ་ཆོས་གླིང་ཞེས་གསོལ། ཁོང་གིས་པདྨ་བཛྲའི་བསྙེན་པ་དུང་ཕྱུར་དུ་མར་བསགས་པ་སོགས་མཛད་ནས་ཡུན་རིང་དུ་བཞུགས་ཤིང་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་བསྐྱངས། ཡུལ་མི་ཚོས་ཁོང་གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་དང་སྐུ་གཤེགས་པའི་གནས་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི། དུས་འགྱུར་སྐབས་ཉམས་ཆག་བྱུང་བས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ཡས་མས་སུ་ཡེ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་བཀོད་ལྟར། པདྨ་རྡོ་རྗེས་གཙོ་འགན་ཁུར་ནས་རུ་ཁག་ལ་དངུལ་སློང་བྱས་ཏེ་འཁོར་ཁང་ཀ་མིག་བཞི་ཙམ་ཞིག་སྐུ་གོང་མའི་གཟིམས་ཤག་མལ་དུ་བཞེངས། དེ་རྗེས་ཡེ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་བླ་མ་བཤད་སྒྲུབ་དེར་བཞུགས་དགོས་གསུངས་ནས་ཡེ་ཆེན་སྒྲུབ་ཁང་དུའང་དབང་དང་གདམས་ངག་གང་མང་རེ་ཞུ་བཅུག་པ་སོགས་མཛད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལོར་བླ་མ་སྙན་པའི་འབྲུག་གྲགས་ཀྱིས་འདུ་ཁང་བསྐྱར་གསོ་དང་། རྟེན་གསུམ་བཞེངས་པ། དུས་མཆོད་འཛུགས་པ་སོགས་མཛད་དེ་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ཙམ་ལ་བསྟན་པའི་བྱ་བ་གནང་། ཕྱིས་ཡེ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ད་ཡོད་ཀྱི་འདུ་ཁང་གསར་བཞེངས་དང་། རྒྱ་རི་སྙི་དགའ་རྒྱལ་མཚན་བླ་བསྐོས་གནང་བ་སོགས་མཛད་ཅིང་། ད་སྐབས་བླ་མ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱིས་དབུ་མཛད་དེ་བཙུན་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐང་གསོལ་དང་དུས་མཆོད་མ་ཆག་པའི་ཐོག་གང་འཚམ་གྱི་བསྙེན་སྒྲུབ་རེའང་གནང་བཞིན་ཡོད། ༥༽ ཚ་བ་ཡེ་ཆེན་ཁྲིབ་ལུང་རི་ཁྲོད།
གནམ་གྱིས་བསྐོས་པའི་ས་ཡི་འཇེར་འཇིག་
གནམ་གྱིས་བསྐོས་པའི་ས་ཡི་བརྒྱ་སྦྱིན་ཞེས་པའི་དོན།
གོ་ཡུག།
གོ་ཡུག་(༡༢༠༦-༡༢༤༨)(སོག་པོའི་སྐད།: )ནི་སོག་ཡུལ་ཀྱི་ག་གན་ཞིག་རེད།
༡༨༢༡ལོ།
༡༨༢༡ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་རིམ་བཞིན་རྒྱལ་པོ་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་བྱུང་བའི་མིང་ནི། མུ་ཁྲི། དིང་ཁྲི། སོ་ཁྲི། མེར་ཁྲི། གདགས་ཁྲི། སྲིབས་ཁྲི་བཅས་བྱུང་བ་རང་རང་སོ་སོའི་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་གྱི་མིང་ནས་གྲས་ཏེ་མཚན་གསོལ་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱལ་པོ་འདི་རྣམས་འདས་སྐབས་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་ཡོད་པའི་འོད་དཀར་པོའི་རྨུ་ཐག་ལ་འཇུས་ནས་ནམ་མཁར་གཤེགས་ཏེ་འཇའ་ཚོན་ལྟར་ཡལ་ནས་འགྲོ་བ་ལས་རོ་མེད་པའི་དབང་གིས་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བོན་གྱི་བཤད་སྲོལ་ཡིན།
ཨ་ཡང་དགོན
མཚན་རྒྱས་པར་ཐང་སྐྱབས་ཨ་ཡང་དགོན་ནམ་ཨེར་ཝམ་དགོན་ཞེས་ཞུ། ཐང་སྐྱབས་ནས་སྤྱིར་བཏང་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལེ་གཉིས་ཙམ་སོང་ན་རྩ་སྨད་གྲོང་ཞེས་པར་འབྱོར་ཞིང་དེ་ནས་འཁོར་ལམ་མེད་སྟབས་རྐང་ཐང་མར་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་སོང་ན་དགོན་དེར་སླེབས་ཀྱི་རེད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་གཡག་སྡེ་པཎ་ཆེན་གྱིས་༡༣༥༩ལོར་ཕྱག་བཏབ་པས་ཨེ་ཝམ་དགོན་ཞེས་དང་དེ་རྗེས་དགའ་ལྡན་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཏུ་འགྱུར། ཨ་ཡང་ཞེས་པ་ནི། འབྲི་གུང་ནང་ཀ་མད་སུམ་བཅུའི་རིམ་པ་ལྟར་གྱི་དགོན་པ་ཡོད་པ་ལ་འདི་ནི་གསལ་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་མ་ཨ་ཡིག་མིང་ཅན་གྱི་དགོན་དེ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། དེ་རྗེས་མཚུངས་མེད་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཞུ་བས་དགོན་དེ་བསྐྱངས་གནང་མཛད། དགེ་འདུན་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་གྱིས་རི་བོ་དགེ་ལུགས་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པར་གྱུར། སྔོན་དགོན་དེར་རྟེན་གཙོ་ཨ་ཡང་སྒྲོལ་མ་གསུང་བྱོན་མ་ཞུ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཐོག་མར་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་ནང་ཡོད་པ་ལ་དེ་རྟག་ཏུ་ཞལ་ཤར་དུ་ཕྱོགས་པས་སྐུ་གཉེར་གྱིས་སྒྲོལ་མ་འདི་ཅི་ཡིན་ཞལ་སྒྱུར་བཞིན་འདུག་ཅེས་གསུངས་པར་སྒྲོལ་མས་ཡང་ང་སྡོད་ས་ཨ་ཡང་དགོན་དུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པས་རྗེས་སུ་དགོན་དེར་གདན་དྲངས་ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་རྟེན་སྐུ་ཇི་སྙེད་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། རྒྱབ་རི་བདེ་མཆོག་གི་གནས་རི་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། ཆུ་མིག་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་བདེ་མཆོག་གི་ཞབས་ཆུ། དུར་ཁྲོད་ལའང་པུས་མོ་དུར་ཁྲོད་ཅེས་བདེ་མཆོག་གི་ཞབས་པུས་སྟེང་དུ་ཡོད་ཅེས་པ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་གྱང་གོག་སྟེང་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་འདུ་ཁང་ནང་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་། ཡང་དེ་ནས་རྐང་ཐང་མར་ཆུ་ཚོད་གསུམ་ཙམ་སོང་ན་གཡུ་བུ་དགོན་ཞེས་པ་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་ཡུལ་གྱི་དབུས་སུ་ཆགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་རྡོ་རིང་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་གང་མགྱོགས་རྩ་བསྐོག་བཏང་སྟེ་མིག་གི་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པར་བཟོ་འཆར་འདུག  རྡོ་རིང་དེར་ཐང་བོད་འབྲེལ་བ་ཙམ་མ་ཟད།  བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིན་ཐང་ཅན་ ཞིག་རེད།   ད་ཤོག་བུའི་སྟེང་བཞག་ན་མ་གཏོགས་ལྷག་མ་སོང་།  ཚང་མས་ཐུགས་སྣང་གནང་རོགས།   ཉེ་ཆར་མི་དམངས་དྲ་བ་ཞེས་པའི་ཐོག་གསར་འགྱུར་ཞིག་ནང་ཐོན་འདུག་པས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་བོད་རིགས་པ་ཡིན་མདོག་མ་བྱས་པར་དེ་ལ་ལྟ་རོགས་གནང་།
ཞར་བྱུང་
གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང་ནི་ཐང་ཁྲང་ཡོན་ལོ་དང་པོ་དང་ལོ་གཉིས་པ་སྟེ་བོད་ཆེན་པོའི་སྐྱིད་རྟག་ལོ་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྤྱི་ལོ་༨༢༡་ནས་༨༢༢ཐང་བོད་བར་ཕོ་ཉ་མངགས་ནས་ཁྲང་ཨན་དང་ལྷ་སར་མཇལ་འདུམ་ཆེན་པོ་བྱས་པའི་རྗེས་དྲན་དུ་བཞེངས་པ་རེད། ལོ་རྒྱུས་སུ་ཁྲང་ཆིན་མནའ་འབྲེལ་དང་དབོན་ཞང་མནའ་འབྲེལ་ཞེས་འབོད། ལོ་གསུམ་པར་ཐང་བོད་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཁྲང་ཨན་དང་ལྷ་སར་རྡོ་རིང་དུ་ཡི་གེ་བརྐོས་ནས་ནམ་ཞར་མི་འགྱུར་བར་བྱས། ཡི་གེར་ཐང་བོད་རྒྱལ་བོ་རིམ་བྱོན་རིང་གི་མཛའ་འབྲེལ་ནན་བཤད་དང་ཁྱིམ་མཚེས་མཉམ་མཐུན་དགོས་པའི་ཐུན་མོང་གི་རེ་འདོད་བསྟན་ནས། སླར་ཐང་བོད་ཕྱོགས་གཉིས་སོ་སོར་དབང་བའི་ཡུལ་དང་ས་མཚམས་སྲུང་ཞིང་། དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ནི་རྒྱའི་ས་ཆ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནི་བོད་ཆེན་པོའི་ས་ཆ་ཡིན་པ། ཕན་ཚུན་དགྲར་མི་ལངས་པ་དང་། དམག་མི་འདྲེན་པ། ས་ཆ་མི་འཕྲོག་པའི་དམ་བཅོས། མཇུག་ཏུ་ཐང་བོད་ཕྱོགས་གཉིས་ཆབ་སྲིད་གཅིག་ཏུ་མཐུན་ཞིང་། འདུམ་འགྲིག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་མཛད་པས་དབོན་ཞང་གཉིས་ཕན་ཚུན་དགའ་བའི་འཕྲིན་བཟང་ཡང་ཕར་ཚུར་གཏོང་རེས་བྱེད་དགོས་པའི་རེ་བ་བཏོན། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ནི་བོད་གནའ་བོའི་སྲིད་འཛིན་དང་རིགས་རུས། སྐད་ཆ། ཐང་བོད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་བཅས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རྒྱུུ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། རྡོ་རིང་དེ་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་དུ་ཡོད་པ་དང་། རྡོ་རིང་གི་རྩེ་མོ་ཆར་ཁེབས་དང་ཏོག་ཞབས་འོག་ཏུ་རྡོའི་རུས་སྦལ་གྱི་སྟེགས་བཅས་ཡོད། རྡོ་རིང་གི་ཡིག་འབྲུ་རེ་འགའ་སུབ་པ་ལས་བོར་བརླག་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད། རྡོ་རིང་གི་ཤར་ངོས་བོད་ཡིག་རྐྱང་བ་དང་། བོད་རྒྱལ་རིམ་བྱོན་གྱི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པ་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་ཡོད། ནུབ་ངོས་སུ་འདུམ་འགྲིག་གི་གཞུང་ཡིག་དངོས་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་དུ་བཀོད་ཡོད། ལྷོ་བྱང་གཉིས་སུ་ཆིངས་འགྲིག་ལ་ཞུགས་པའི་རྒྱ་བོད་དཔོན་སྣ་བོད་ཕྱོགས་ཀྱི་བཅུ་བདུན་དང་། ཐང་ཕྱོགས་ཀྱི་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རེའུ་མིང་རྒྱ་བོད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནས་བཀོད་ཡོད།
ཁིང་སི་ཐོན། (ཇ་མའི་ཀ།)
ཁིང་སི་ཐོན་(Kingston)ནི་ཇ་མའི་ཀ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཕྱེ་མ་ལེབ་
འཚོ་བའི་གོམས་གཤིས།
ཕྱེ་མ་ལེབ་ལ་འཛམ་གླིང་སྟེང་རིགས14000ལྷག་ཡོད་པ་དང་མང་ཆེ་བ་མེ་གླིང་དང་ཡཱ་མཱ་ཞུན་གཙང་པོའི་བཞུར་རྒྱུན་དུ་རིགས་མང་། ཀྲུང་གོ་ནས་རིགས1200ལྷག་ཡོད། ཕྱེ་མ་ལེབ་ནི་རྣམ་འགྱུར་ཆ་ཚང་གི་འབུ་སྲིན་ཡིན་ཏེ། ཚེ་གང་བོར་བརྒྱུད་རིམ་བཞི་ལ་ངེས་པར་བརྒྱུད་དགོས་སྟེ། སྒོ་ང་དང་འབུ་ཕྲུག ཉལ་འབུ། འབུ་དར་མ་བཅས་ཡིན།
སྨན་རྒྱུ་ལས་སྣོན།
སྨན་ལ་ལུས་ཧྲིལ་པོ་དགོས་ཤིང་ཡོས་ཚ་པོའི་ནང་དུག་འདོན་བྱས་ནས་སྤྱོད་དགོས།
ཆ་ག་པ་
རིགས་དབྱེ།
ཆ་ག་པ་ལ་ཚོགས་སྡོད་དང་ཐོར་སྡོད་བྱེད་པའི་སྐྱེ་ཁམས་དཔེ་སྲོལ་ཅན་རིགས་གཉིས་ཡོད། དེ་ལས་ཚོགས་སྡོད་ཆ་ག་པའི་ཁྱུ་ཚོགས་ཆེན་པོ་ནི་ཁ་བ་བུ་ཡུག་འཚུབ་པ་ལྟར་ལངས་ཡོང་ནས་གར་སླེབས་ས་ནས་ཞིང་ལས་ལོ་ཏོག་དང་རྩྭ་ལྡུམ་ལ་སོགས་ལྷག་མ་མེད་པར་ཟས་འགྲོ་བ་རེད། དཔེར་ན་སྤྱི་ལོ1988ལོར་ཧྥེ་གླིང་དབུས་ཁུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆ་ག་པའི་གོད་ཆགས་ནང་དུ་ཆ་ག་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ལྗིད་ཚད་ཏུན་ཁྲི་ཚོ50ཡོད་ཚོད་འདུག་སྐད། ཆ་ག་པ་ལ་འཕུར་རྩལ་ཆེན་པ་ལྡན་པ་སྟེ། ཉིན་མཚན་ཁ་སྤྲོད་དུ་འཕུར་ཐུབ་པས་མཚོ་འགག་དང་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་མཐར་བརྒལ་ནས་གང་ས་གང་དུ་གནོད་འཚེ་བཏང་ཡོང་གི་ཡོད།
ཁྱབ་ཡུལ།
ཆ་ག་པའི་གྲངས་འབོར་ཧ་ཅང་མང་ལ་གསོན་ཤུགས་ཐུམ་མེད་ཅིག་ཡིན། ས་གནས་སྣ་ཚོགས་ནས་འཚོ་ཐུབ་ཀྱང་རི་སྡེ་དང་ནགས་ཚལ། གཤོང་སའི་ས་ཁུལ། ཕྱེད་སྐམ་ཁུལ། ཡིན་ཡང་རྩྭ་ཐང་ནས་ཆེས་མང་བ་ཡིན།
ཏུའུ་ཧྥུ།
ཏུའུ་ཧྥུ་(༧༡༢–༧༧༠)(རྒྱ་སྐད།: 杜甫)
རིན་ཆེན་གླིང
མཚན་རྒྱས་པར་བཀྲ་ཤིས་སྒང་ཤར་རིན་ཆེན་གླིང་ཞེས་ཞུ། ལྷ་སའི་ཕྱིའི་གླིང་བཞིའ་ཁོངས་ཡིན་ཞེས་ཙ་རིར་གནས་སྐོར་དུ་མ་འགྲོ་གོང་དགོན་དེར་དགོན་པོ་ཕྱག་བཞི་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མཇལ་དུ་ཡོང་སྲོལ་ཡོད། རུ་ཐོག་དགོན་ནས་སྤྱི་ལེ་༡༩ཙམ་མར་ཡོང་ན་བཀྲ་ཤིས་སྒང་གྲོང་དབུས་སུ་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དགེན་དེ་ནི་ཐོག་མར་འབྲི་གུང་བླ་བརྒྱུད་བྱང་སེམས་དགེ་འདུན་རིན་ཆེན་ཞེས་པས་ཕྱག་འདེབས་གནང་མཛད་པ་ལ་ཐོག་མར་གླིང་སྟོད་གླིང་སྨད་ཅེས་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་ནས་པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་དུས་རི་བོ་དགེ་ལྡན་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པར་གྱུར། སྔོན་དགེ་འདུན་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་སྐོར་གྱིས་སྔགས་ཆོག་ཁོ་ན་ཕྱག་ལེན་མཛད། བོད་ཟླ་༧ཚེས་༡༥སྲུང་སྤྱིའི་བསྐང་གསོ་དང་འབྲེལ་གར་འཆམ་གནང་སྲོལ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་མགོན་ཁང་གི་ཤུལ་དུ་འདུ་ཁང་ཀ་དྲུག་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་ནང་འཇིམ་གྱི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་སེམས་དགེ་འདུན་རིན་ཆེན་གྱི་སྐུ་བརྙན་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཡང་དགོན་དེ་ནས་བྱང་ངོས་སུ་ཆུ་ཕར་ཐོན་ནས་སོང་ན་ཟར་ཞེས་པའི་ནང་སེ་རའི་དགོན་ལག་ཟར་དགོན་ཞེས་པའི་རྗེས་ཤུལ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
པའེ་ཅུས་དབྱི།
སྙག་ངག
ཐང་གི་རྩྭ་དང་རྩི་ཏོག། ལོ་རེར་དར་རེས་རྒུད་རེས།། རི་མེས་སྲེག་པས་མི་ཟད།། དཔྱིད་རླུང་ལྡིང་བས་སྐྱེ་ཡོང་།
པའེ་ཅུས་དབྱིའི་༼རྩྭ་ཐང་གི་གྱེས་གདུང་༽ལས།
སྐུད་མེད་གློག་གསོག་
དེང་དུས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ང་ཚོ་ནི་གློག་རྡུལ་ཐོན་རྫས་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཆགས་ཡོད།དཔེར་ན།ལག་ཐོགས་ཁ་པར་དང་ངོས་ལེབ་གློག་ཀླད།ལགས་འཁྱེར་གློག་ཀླད་སོགས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་འཚོ་བར་སྟབས་བདེ་གང་མང་བསྐྲུན་ཡོད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་དཀའ་གནད་ཀྱང་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་དེ། གློག་གསོག་གློག་སྐུད་མང་བས་སྤྱོད་སྐབས་གནས་གང་དུ་བཞག་མིན་མ་དྲན་པ་དང་མི་གཞན་གྱིས་གློག་གསོག་གློག་སྐུད་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁ་པར་དང་གློག་ཀླད་སོགས་ལ་མི་འཚམ་པ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོན་གྱི་ཡོད།འོན་ཏེ་སྐུད་མེད་གློག་གསོག་ལག་རྩལ་གྱིས་གནད་དོན་དེ་རིགས་ཐག་གཅོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།དེས་ན་སྐུད་མེད་གློག་གསོག་གིས་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་གནད་དོན་དེ་རིགས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དམ་ཞེ་ན།
གློག་ཁབ་ལེན་བལྟོས་འབྱུང་རྣམ་པ་ནི་རྒྱུད་ཁོངས་མ་ལག་གི་གཞོགས་གཅིག་ཏུ་གློག་སྤྲོད་སྐུད་སྒོ་བཞག་པ་དང་གཞོགས་གཞན་ཞིག་ཏུ་གློག་ལེན་སྐུད་སྒོ་བཞག་གི་ཡོད།
འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས།
འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས།
དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་
དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་ནི་ལུས་མཉེན་སྲོག་ཆགས་ཁོངས་ཀྱི་གསུས་སུག་ཡོད་པའི་སྐོར་ཡིན། བཟའ་བཅའ་ནི་རྩི་ཤིང་ཡིན། སྒོ་ང་སྡོང་པོའི་སྟེང་དང་ས་ནང་དུ་གཏོང་བ་ཡིན། ཚ་ཁུལ་གླིང་ཕྲན་ནས་རྒྱུན་ཏུ་མཐོང་ཐུབ། འོན་ཀྱང་གྲང་ངེར་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་ནས་འཚོ་སྡོད་བྱས་ཡོད་པའང་ཡོད། སྡོང་མགོར་ཡོད་པའི་དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་ཀྱི་ཁ་དོག་ཅུང་བཀྲག་མདངས་ལྡན་ལ་ས་སྟེང་ནས་འཚོ་སྡོད་བྱས་ཡོད་པའི་དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་ཀྱི་ལུས་སྟེང་དུ་ཁྲ་ཐིག་ཡོད།
སེ་ར་ཕུར་མཇལ་
ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་ཉེ་ཤུ་བདུན་ཉིན་ནི་སེ་ར་དགོན་པའི་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་ཡོད་པའི་དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་ཕུར་མཇལ་པའི་དུས་ཆེན་དེར་ཡོངས་གྲགས་སུ་སེ་ར་ཕུར་མཇལ་ཞེས་ཟེར་། བྱེས་མཁས་མང་འདུས་པའི་གྲྭ་ཚང་གི་རྟེན་གཙོ་རྟ་མགྲིན་ཡང་གསང་ཡབ་ཡུམ་དང་། དཔའ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་ཕུར་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཀུན་མཁྱེན་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་སེང་གེ་གཞིས་ཀ་དཔའ་འབྱོར་ལྷུན་པོར་བཞུགས་སྐབས་ཡབ་རྟོགས་ལྡན་ཡོན་ཏན་མགོན་པོས་ཁྱེད་ཡི་དམ་འདི་དང་ཕུར་པ་འདི་མ་བྲལ་བ་གྱིས་ཞེས་ཕུལ་བར་གྲགས་། དེའང་དང་ཐོག་ཕུར་པ་འདི་ནི་གྲུབ་ཐོབ་འདའ་འཕྱར་བ་གཏེར་མ་བྱིན་རླབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་སྐོར་སྔར་སྦོབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཙན་པོ་དབང་རྒྱུད་གདམས་པ་དང་བཅས་གནང་ནས་རྟ་མགྲིན་ཡང་གསང་གི་ཆོས་སྐོར་དང་ལྷན་ཅིག་ཡེར་པ་སེ་བ་ལུང་གི་བྲག་ལ་གཏེར་དུ་སྦས་པ་གྲུབ་ཐོབ་འདས་འཕྱར་བས་གཏེར་ལས་བྱུང་། དེ་ནས་གཙང་དུ་བྭྱོན་། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་སྐྱིད་གྲོང་དུ་ཕེབས་པ་དང་མཇལ་། འདས་འཕྱར་བས་ཞལ་འཆོལ་ནས་ཨོཾ་བཛྲ་ཀྱི་ལི་ཀྱི་ལ་ཡ་ཞེས་གསུངས་པའ་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་དེ་མ་དག་བཛྲ་ཀི་ལི་ཀི་ལ་ཡ་ཟེར་བ་ཡིན་གསུངས་པར་འདས་འཕྱར་བས་། སྔར་ཡང་བཛྲ་ཀྱི་ལི་ཡ་། ད་ཡང་བཛྲ་ཀྱི་ལི་ཡ་། སྔགས་མ་དག་ཀྱང་འདི་བཞིན་བྱེད་པ་ཡིན་གསུངས་ནས་བྲག་ལ་ཕུར་པ་བཏབ་པ་འདམ་ལ་ཟུག་པ་དང་ཁྱད་མེད་པ་བྱུང་བས་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་ཁོང་གྲུབ་ཐོབ་ཏུ་མཁྱེན་ནས་མུ་སྟེགས་པ་དང་རྩོད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་དེའི་གྲོགས་སུ་ཁྱེས་འབྱོན་དགོས་གསུངས་ཏེ་མཉམ་དུ་ཕེབས་། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་དང་མུ་སྟེགས་འཕྲོག་བྱེད་དགའ་བོ་གཉིས་བལ་བོད་ས་མཚམས་སུ་ཉིད་བཅུ་གསུམ་གྱི་བར་རྩོད་ནས་མཐར་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་རྩོད་པ་ལས་རྒྱལ་ཡང་གྲུབ་རྟགས་འགྲན་ཟེར་ནས་ནམ་མཁར་འཕུར་བས་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་འདའ་འཕྱར་འབོད་། འདས་འཕྱར་གྱིས་ཕུར་པ་བཏབ་པས་མུ་སྟེགས་པ་བྱ་ལ་རྡོ་ཕོག་པ་བཞིན་ས་ལ་ལྷུངས་ཤིང་རིང་མིན་ལྔ་ལམ་དུ་བཏང་། རྗེས་སུ་མུས་སྲད་དུ་བྱོ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་ཕུར་པ་འདི་བཞག་དེ་ནས་རིམ་བརྒྱུད་ཀྱིས་རྟོགས་ལྡན་ཡོད་ཏན་མགོན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་བྱུང་བ་རང་གི་སྲས་ཀུན་མཁྱེན་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་སེང་གེར་བསྩལ་། ཀུན་མཁྱེན་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་སེང་གེ་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་རྣམ་དཔྱོད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཁས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན་པ་དེས་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་མཁས་མང་བྱེས་གྲྭ་ཚང་བཏབ་ཅིང་། ཕུར་པ་དེ་ནང་རྟེན་དུ་བཞུགས་། རྗེས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དུས་སུ་ཕུར་མཇའ་གནང་བའི་སྲོལ་དར་། དེ་ཉིད་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་གི་འདུ་ཁང་ནང་རྟ་མགྲིམ་ཡང་གསང་གཙོ་བཞུགས་ཀྱི་གོས་ཐང་ཆེན་པོ་ཞིག་བཀྲམས་། སྒོ་མཆོར་ལ་མཆོད་རྫས་ཟབ་རྒྱས་སྤྲས་། སྒོ་མཆོར་འོག་ནུབ་ངོས་བརྩིགས་འགྲམ་དུ་བཞུགས་ཁྲི་རྒྱབ་ཡོལ་བླ་བྲེ་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤམས་། ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ནས་སེར་བྱེས་དབུ་མཛད་སོགས་ལས་སྣེ་རྣམས་གཟའ་མཆོར་གྱོན་ཞིང་རྟ་ཧྲག་སྒྲིག་སྟེ་ཕུར་པ་དེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་བླ་དཔོན་ཆེ་ཁག་གི་སར་མཇའ་ཁ་ཕུལ་རྗེས་སེ་རར་ལོག་། སེར་བྱེས་མཁན་པོ་སྒོ་མཚོད་འོག་གི་ཁྲི་དེའི་སྟེང་གོས་བེར་དང་པཎ་ཞཱ་སེར་པོ་མནབས་ཏེ་བཞུགས་ནས་ཕུར་པ་ཕྱག་ཏུ་ཐོགས་། མཇལ་ཞུ་བ་རེ་རེ་བཞིན་གྱི་མགོ་བོར་བྱིན་བརླབས་གནང་བ་ཡིན་ཅིང་། ཕུར་པ་འདིའི་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་རྙིང་མ་རྒྱུད་འབུམ་གྱི་དཀར་ཆག་ཏུ་གསལ་ཞིང་གང་ལྟར་ཕུར་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་བྱིན་ཅན་ཞིན་ཏུ་བརྩིས་ནས་ལོ་ལྟར་གོང་ཚེས་ཉིན་མཇལ་ཁ་གཏོང་སྐབས་ཉེ་འདབས་གྲོང་གསེབ་པ་དང་། ལྷ་ས་བ་མང་པོ་མཆོད་མཇལ་དུ་བསྐྱོད་སྲོལ་ཡོད་།
དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་བློ་
ཞལ་གདམས་
སྙིགས་མ་ལྔ་བདོའི་ཐན་རྟགས་བཤད་པ།
མཐུན་པ་སྤུན་བཞི་
མཐུན་པ་སྤུན་བཞི་ནི་ Brothers of Harmony
མཐུན་པ་སྤུན་བཞི་ནི་སྲེག་པ་དང༌། རི་བོང༌། སྤྲེའུ། གླང་ཆེན་བཅས་སྲོག་ཆགས་བཞིས་གྲུབ་པའི་རི་མོ་ཞིག་རེད། རི་མོ་དེའི་མཚོན་དོན་ནི་ཕན་ཚུན་མཛའ་མཐུན། གཅིག་ཕན་གཅིག་གྲོགས། རྒན་པར་བརྩི་བཀུར། ཆུང་བར་བྱམས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་སྟོན་པ་དེ་ཡིན།
སྡོམ་
འཚོ་བའི་གོམས་གཤིས།
སྡོམ་གྱིས་འབུ་སྲིན་བཟུང་ནས་ཟ་བ་ཡིན་ལ། ཆུ་འགྲམ་ནས་སྡོམ་རིགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེས་ཆུ་ནང་གི་ཉ་ཆུང་བ་དང་ཆུ་འབུ་གློ་ཉ་ཡང་བཟུང་ནས་ཟ་བ་ཡིན། བྱ་རིགས་འཛིན་པའི་སྡོམ་རིགས་ཀྱང་ཡོད། མེ་གླིང་ལྷོ་མའི་གཟུགས་གཞི་རིང་ཚད་ལི་སྨི7.5ཡོད་པའི་སྡོམ་རིགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེས་དུག་སྦྲུལ་མཇུག་སྒྲ་ཅན་ཆུང་བ་དག་འཛིན་ཐུབ། སྡོམ་དྲ་འཐེན་པའི་སྡོམ་གྱིས་རྒུམ་འབུ་མ་ཟོས་གོང་ལ་སྡོམ་སྐུད་ཀྱིས་དཀྲིས་འགྲོ་བ་རེད། སྡོམ་ལ་ལའི་སུག་རྭ་ལ་སོ་མེད་པར་སུག་ཚེར་ཡོད་པ་དེ་སྤྱད་དེ་རྒྱུན་འབུའི་ལུས་བརྟོལ་ནས་འཇུ་བྱེད་རྩབས་ཉིད་ཁ་ནང་ནས་རྒྱུན་འབུའི་ལུས་ཐོག་གི་རྨ་ཁ་བརྒྱུད་དེ་བརྒྱབ་ཐོག རྒུམ་འབུ་གཤེར་གཟུགས་སུ་འཇུ་རུ་བཅུག་རྗེས་གཤེར་ཁུ་འཇིབ་ནས་འཐུང་གི་ཡོད། སྡོམ་ཕོ་མོ་སྡེབ་སྦྱོར་བྱེད་དུས་ཕོ་སྡོམ་ལ་ཉེན་ཁ་ཆེ་སྟེ། སྡེབ་སྦྱོར་བྱས་ཚར་རྗེས་ཕོ་སྡོམ་མང་ཆེ་བ་མོ་སྡོམ་གྱིས་བསད་དེ་ཟས་འགྲོ་བ་རེད།
མཆིན་ཚད་ཁ་པ་
མཆིན་ཚད་ཁ་པ་ནི་མཆིན་ཚད་ཁ་པའི་ནད་དུག་གིས་བསླངས་བ་ཡིན་ཞིང་། མཆིན་པར་གཉན་ཚད་རྒྱས་བ་དང་ནུས་པ་ཉམས་པ་གཙོ་ཡིན་པའི་འགོས་ནད་ཅིག་ཡིན། ནད་འདི་གཙོ་བོ་ཁྲག་ལས་འགོ་བ་དང་ཨ་མ་ལས་བྱིས་པར་འགོ་བ། ཕོ་མོའི་ལུས་འབྲེལ་ལས་འགོ་བ་བཅས་ཡིན་ལ། དེའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་མཆིན་ཚད་ཁ་པ་བྱུང་སྐབས་དམིགས་གསལ་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་བྱིས་པ་དང་ན་གཞོན་ལོ་ཆུང་གི་རིགས་ལ་འགོས་ནད་དེ་བྱུང་བ་མང་བ་དང་། འགོས་ནད་དེ་ཡོད་པའི་ནད་པ་ནི་བུད་མེད་ལས་སྐྱེས་པ་མང་།
པེ་གལ་མཚེའུ།
པེ་གལ་མཚེའུ་ནི་སེ་པོ་རི་ཡའི་མཚེའུ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ལ་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་གཏིང་ཟབ་ཤོས་ཀྱི་མཚེའུ་ཡང་ཡིན། སྐམ་སའི་ལོགས་སུ་འཁྱིལ་བའི་མཚེའུ་དེའི་ནང་དུ་རྒྱ་མཚེའུ་སྐྱེ་དངོས་དང་ཧ་ཅང་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་པའི་སྐྱེ་དངོས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གནས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མཚོ་གཟིག་དང་དུང་དཀར་སོགས་སོ།
དཔྱིད་དཔལ།
སིལ་ཞིང་འཇམ་པའི་རླུང་པོ་དེས། གཉིད་དུ་ཡུར་བའི་ས་གཞི་དེ་མལ་ལས་དཀྲོག་ཞིང་། གཏིང་འཛིན་དུ་ཡོད་པའི་རྩེ་ཤིང་ལྗོན་པ་རྒྱས་སུ་བཅུག དེ་ཙ་ན། ས་གཞི་དེར་གྲང་རེག་གི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ལ། འཁྱགས་རོམ་གྱི་བཙན་གཤེས་མེད། ས་གཞི་དེས་འཐུག་ཞིང་གྲང་བའི་ཁ་བའི་ལྭ་བ་ཕར་ལ་གཡུག་ནས། མཛེས་པས་རྒྱན་པའི་སྔོན་ལྗང་གི་ལྭ་བ་ཚུར་ལ་གྱོན། མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེད་ཀྱིས་ཁེངས་ཞིང་། བྲེལ་བྲེལ་འཚུབ་འཚུབ་ཀྱིས་ལས་ལ་བཞུགས། དབྱར་སྐྱེས་རྔར་སྒྲ་ཡང་མི་རྣམས་ལ་མགྲན་དུ་འདོད་ནས་འུར་འུར་དུ་སྒྲོག མི་རྣམས་ལ་མགྲན་རྩོད་ཀྱིས་སྤོབས་པས་ཁེངས་ཤིང་། ཡིད་ཆེད་ཀྱི་སྤྲོ་བས་ཉོས་སྟབས། ལས་གླུ་ལེན། གར་ལ་རོལ། སུམ་རྩེན་ཡུལ་དུའང་འཇིགས་སྣང་གིས། དཔྲལ་བའི་རྔུལ་ཆུ་དབང་མེད་དུ་ས་གཞིའི་སྟེང་ཤོར། དཔྱིོད་དཔལ། ཁྱེད་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། ཁྱེད་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ས་བོན་ཀྱང་ཡིན། དཔྱིད་དཔལ། ཁྱེད་ནི་རིན་པ་མཇལ་དུ་བྲལ་བའི་ནོར་འཛིན་གྱི་རྒྱན་ཆའང་རེད། ཁྱེད་ནི་འཁྱགས་རོམ་བཞུར་དུ་ཐུབ་པའི་ཚ་གཟེར་གྱི་འབར་མེ་ཡང་རེད།
གནས་བསྐལ་གྱི་དུས་བཞི་
རྫོགས་ལྡན་དུས། གསུམ་ལྡན་དུས། གཉིས་ལྡན་དུས། རྩོད་ལྡན་དུས་སོ།།
ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་།
ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ། རྒྱལ་པོ་ཧྭན་ཀའོ་ཙུའུ་ཕུད་པའི་རྗེས་སུ། ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་(༡༣༢༨-​​༡༣༩༨)(རྒྱ་སྐད།: 朱元璋)ནི་མི་སེར་ནས་ཐོན་པའི་གོང་མ་གཅིག་པུ་ཡིན། ཁོང་གིས་ཞིང་པའི་གྱེན་ལོག་དམག་མི་ཞིག་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་མཐར་གནམ་འོག་ཞོད་འཇགས་སུ་བཏང་ནས་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་རེད། ཁོང་གོང་མའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་རྗེས་བཅོས་བསྒྱུར་ཆེན་པོ་གཉིས་མཛད་པ་ནི། གཅིག་ཏུ་སྲིད་བློན་གྱི་ལམ་ལུགས་དོར་ནས་རྒྱལ་པོ་རང་གི་དབང་ཆ་ཇེ་ཆེར་བཏང་བ་དང་། གཉིས་སུ་གོང་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་རྒྱལ་སའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཕུད་པར་མ་ཟད་ཁོ་ཚོའི་དབང་ཆ་ལ་ཚོད་འཛིན་ངེས་ཅན་བྱས་ཏེ་གོང་མའི་སྲིད་དབང་ལ་གཡོ་འགུལ་མེད་པ་བཟོས། ཁོང་གིས་ད་དུང་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་གང་མང་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ་ཞིང་ལས་དང་ཚོང་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བས། ཁོས་སྲིད་བསྐྱངས་པའི་རིང་ལ་"ཧུང་ཝུའུ་ཁྲི་ལོའི་སྲིད་ཀྱི་བཅོས་སྐྱོང་"ཞེས་བསྔགས་སོ།
སེམས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
༡༨༡༤ལོ།
༡༨༡༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ལེགས་རྩོམ་ཁུལ་དུ་བསྐྱོད་པ།
ཕ་ཡུལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པོ་སུ་ཞིག་གིས་བྱེད་དམ།
རང་རྩོམ་ཐར་ཐོར།
དྲན་འཆར་ནི་སྟོན་རླུང་འདང་ཞིང།
བསིལ་བསིལ་སྟོན་གྱི་རླུང་བུས།
འདས་དོན་གྱི་ལོ་མ་བདག།
བྱིས་དུས་ཀྱི་དཔྱིད་ཀ་དེ།
ལོ་འབྲས་འབྲས་བུ་སྨིན་དུས་ཀྱི་སྟོན་ཁ།
ལྗོན་ཤིང་ལོ་མ་ཟགས་དུས་ཀྱི་སྟོན་ཁ།
ཁྱེད་ཚོས་མཇུག་མཐའི་དུས་འདིར་ཡང་སྔར་བཞིན་གཏི་མུག་གཉིད་ལ་ཡུར་ན།
ཧང་ཀྲོའུ།
ཧང་ཀྲོའུ་(རྒྱ་སྐད།: 杭州)ནི་ཀྲེ་ཅང་ཞིང་ཆེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
སྟོན་ཁ་ལགས །༼ སློབ་ཐོན་གྱི་སློབ་མར་འཕུལ་བ། ༽
འཆར་སྣང་གི་ཡོལ་བའི་དབུས་སུ།
མེ་ཏོག་དུས་ཀྱི་དྲི་ཞིམ་འཐུལ་འདྲའི།
ཁྱེད་རྣམས་ནི་སྟོན་མགོའི་འབྲས་ཤིང་དང་འདྲ་བར།
འཁྲུངས་སྐར་ལ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཚིག་ཁྱོར་མོ་ཞིག།
མི་ལོ་དུ་མའི་སྔོན་གྱི་དེ་རིང།
ཁྱེད་ཨ་མའི་མངལ་ནས་ཐོན་ཏེ།
འཇིག་བརྟེན་འདི་རུ།
སྐྲག་མདངས་ཀྱིས་གཟི་མདངས་དེ་ཡིས།
ངས་རང་གློག་ལས་ཀྱི་མདུན་དུ།
དྲང་སྲོང་བཙུན་མོའི་སྐར་ཚོམ་
དྲང་སྲོང་བཙུན་མོའི་སྐར་ཚོམ་ Cassiopeia དྲང་སྲོང་བཙུན་མོའི་སྐར་ཚོམ་ནི་ནམ་མཁའ་བྱང་མའི་སྐར་ཚོམ་ཚོགས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་དྲང་སྲོང་རྒྱལ་པོའི་སྐར་ཚོམ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་ལྷ་མོའི་སྐར་ཚོམ་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ན་གནས་ཡོད།
བཙུན་མོ་ཚལ
མཚན་རྒྱས་པར། རབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ཞེས་ཞུ། སྣོན་མདའ་ནས་སྤྱི་ལེ་ལྔ་ཙམ་སྣུམ་ནག་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སོང་ན་འབྱེད་གྲོང་ཚེ་ཞེས་པའི་རི་ཁུག་ཏུ་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། བཙུན་མོ་ཚལ་ཞེས་པ་ནི། སྔོན་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་བཙུན་མོའི་སྤྲོ་སྐྱིད་ཁང་ཡིན་པ་དང་། འབྱེད་ཅེས་པ་ནི། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྲོད་གཏུམས་སུ་འཁྲུངས་པ་ལ་ཡུམ་སྐྲག་སྟེ་ཆུ་ལ་བཤམས་པས་གླིང་ལག་ཏུ་ཐོན་པ་ཕོ་རོག་གཅིག་གིས་འཁྱེར་ཡོང་སྟེ་བྱན་ཁོག་ནང་རི་ཟུར་དུ་རྡོ་ལྷ་སྤུན་གསུམ་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་སྟེང་དུ་བྲོད་པ་ཁ་འབྱེད་པས་འབྱེད་ཅེས་པ་དེ་ལྟར་བྱུང་། དེ་རྗེས་འདུལ་འཛིན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གནས་དེར་དགོན་བདག་མཛད་པ་ནས་བཙུན་མོ་ཚལ་དེ་དགོན་པར་འགྱུར། དགེ་ལྡན་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པ་ཡིན། བཀྲས་ལྷུན་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཡིན། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཅུ་དྲུག་ནང་འདུལ་འཛིན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དང་སྨར་གདུང་། ཐུ་མི་རང་གིས་རྡོ་ལ་བརྐོས་གནང་བའི་ཡིག་ཕུད། སྲོང་བཙན་གྱི་བསྟོད་པ། ཤར་ལིའི་ཇོ་བོ་ཐོག་ཚད་མ། སྒྲུབ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་གདུང་། མགོན་ཁང་ནང་ར་ལོའི་ཕྱག་བཟོ་སོགས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། འདུལ་འཛིན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ནི། ཐོག་མར་འབྲི་གུང་བྲག་མདའ་ཞེས་པར་སྐུ་འཁྲུངས། འབྲི་གུང་མཐིལ་ནས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དང་མཇལ། དགའ་ལྡན་དུ་རྒྱལ་ཚབ་རྗེ་དང་ལྷན་དུ་ཡངས་པ་ཅན་བསྐྱོན། དེ་ནས་གནས་དེར་ཕེབས་ཏེ་དགོན་དེ་བཏབ་གནང་མཛད། སྤྱིར་ན་མདོ་སྔགས་གང་ལ་མཁས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ་འདུལ་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་འདུལ་འཛིན་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་བྱུང་། དགོན་དེར་ཐོག་མར་མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀ་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པ་ལ་རྗེས་སུ་སྔགས་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ཕྱག་ལེན་གནང་བ་ནི་འཇིགས་བྱེད་དང་། ཀུན་རིག སྨན་བླ་སོགས་ཡིན། གཞི་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ལེན་ཡང་མི་ཉམས་པ་ཡོད། བོད་ཟླ་༩ཚེས་༣༠དཀར་མེ་ཞེས་མགོན་ཆོས་དང་ཚངས་པ་སོགས་གར་འཆམ་གནང་བ་ཡིན། ཚངས་པ་མ་ཐོན་ཙམ་དུ་བརྒྱ་མ་བས་མར་ཕྲན་བུ་རེ་ཕུལ་བ་དང་། སྐུ་གཉེར་གྱིས་བཞུ་སྣོད་ལ་མེ་བརྒྱབ་སྟེ་མར་ཁུ་བཞུར་མཚམས་མཆོད་མེ་འབུལ་གནང་སྲོལ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཉམས་གསོ་གནང་བའི་ནང་གོང་གསལ་ཡིག་ཕུད་རྡོ་བརྐོས་དང་། སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ། ལྡེབས་རིས་རྙིང་མ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ།
ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནིདགེ་ལུགས་པ་ཀྱི་པན་ཆེན་བླ་མ་ཞིག་རེད།
ལ་མོ་དགོན
མཚན་རྒྱས་པར། ལ་མོ་མི་འགྱུར་བྱང་ཆུབ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལྕོག་ཞེས་ཞུ། བཙུན་མོ་ཚལ་ནས་སྣུམ་ནག་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་མུ་མཐུད་སྤྱི་ལེ་བཞི་ལྔ་ཙམ་སོང་ན་དགོན་དེར་སླེབས་ཀྱི་རེད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་རྗེ་ཀླུ་མེས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད། བཙུན་མོ་ཚལ་དང་འདྲ་བར་གཙང་བཀྲས་ལྷུན་གྱི་དགོན་ལག་ཡིན། དགོན་དེའི་དཀོར་བདག་ལ་མོ་ཚངས་པ་ཞུ་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ལ་མོ་ཚངས་པ་ནི། ཐོག་མར་ཚེར་གསེབ་དགོན་དུ་ཡོད་པ་ལ་དེ་རྗེས་ཡུལ་དེ་བདུད་ལུང་ཡིན་པས་དེའི་ཁ་གནོན་དུ་གནས་དེར་ཕེབས་དགོས་ཞེས་གསུངས། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཅོ་བརྒྱད་སར་ཇོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཆོས་འཕེལ་ཞུ་བ་དང་། ཚངས་པ་ལྕོག་ནང་ཚངས་པ་སོགས་སྲུང་མ་བཞུགས། དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་ལྷག་གིས་རི་བོ་དགེ་ལྡན་ཕྱག་ལེན་མཛད། ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་༡༠ཚེས་༢༥.༢༦.༢༧བཅས་སོ་སོར་ལ་མོ་ལྔ་མཆོད་ཅེས་ལ་མོ་དགོན་ཚན་གསུམ་མཉམ་དུ་འཛོམས་ནས་ཚངས་པའི་སྒོ་ནས་གར་འཆམ་བསྐྱོན་སྲོལ་ཡོད། ཚེས་༢༧ཉིན་གྱི་མཛད་སྒོ་གཙང་བཀྲས་ལྷུན་དང་མཚུངས་ཞེས་དང་དེའི་རིང་བཀྲས་ལྷུན་པཎ་ཆེན་ནང་མ་ཁང་ནས་སྐུ་ཚབ་དཔོན་རིགས་ཕེབས་སྲོལ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཉམས་གསོ་གནང་བའི་ནང་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་། ལྡེབས་རིས་རྙིང་མ་མང་པོ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
མིའི་རིགས་རྣ་ལྷན་འབུར་ནད་དུག་
བུ་སྣོད་སྐེའི་ངན་སྐྲན་ཕོག་ཚད་༩༩.༧%དང་། བཤང་སྒོའི་སྐྲན་ཕོག་ཚད་༩༠% མཚན་མའི་ཕྱི་དང་མཚན་མའི་ན་ཚ་ཕོག་ཚད་༤༠% མཇིང་པའི་སྐྲན་ཕོག་ཚད་༡༢%
མངལ་སྐེའི་འབྲས་སྐྲན།
དུས་རྒྱུན་དུ་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་བུ་སྣོད་སྐེའི་ངན་སྐྲན་སྔོན་འགོག་བྱེད་དམ།
༼ ༢ ༽ གཙང་སྦྲར་དང་དོད་བྱེད་པ། ཆགས་སྤྱོད་བྱེད་སྐབས་གཙང་སྦྲ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ཟླ་མཚན་འབབ་སྐབས་རང་ཉིད་ལ་དེ་བས་ཀྱང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས།
དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ་
དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ། བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་ལྔ་ཉིན་ནི་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་དགོངས་རྫོགས་ཀྱི་དུས་མཆོད་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན། དེའང་ས་ཕག༡༤༡༩ལོའི་སྟོན་དུས་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་སྟོད་ལུང་དང༌། འབྲས་སྤུངས། ལྷ་ས། སེ་ར་སོགས་སུ་ཕེབས་ནས་ཆོས་མང་དུ་གསུངས་ཤིང༌། དེ་རྗེས་སླར་དགའ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་ཐུབ་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་མའི་སྐུ་མདུན་དུ་མཆོད་འབུལ་དང་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེར་མཛད། སྐུ་བེར་དང་དབུ་ཞྭ་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་དར་མ་རིན་ཆེན་ལ་གནང་སྟེ་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་གཞག་མཛད་ནས་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉེར་ལྔར་གཟིམ་ཁང་འོད་གསལ་སྦུག་ཏུ་སྐུ་གཤེགས། དེའི་ཕྱི་ལོ་ལྕགས་བྱི་༡༤༢༠ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཉིན་དགའ་ལྡན་དུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་གསང་བདེ་འཇིགས་གསུམ་དང༌། ཀྱཻ་རྡོར། དུས་འཁོར། ཚེ་དཔག་མེད། ཀུན་རིགས་སོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་དང༌། དགོངས་རྫོགས་རྒྱ་ཆེ་སྨིན་སྒྲུབ་མཛད་པ་དང་དུས་མཚུངས་སྣེའུ་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་ཁུ་དབོན་གྱིས་ཀྱང་ར་ཁ་བྲག་ཏུ་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་གདན་དྲངས་ཏེ་དགེ་འདུན་མང་པོས་མཆོད་འབུལ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པ་ནས་བཟུང་དེང་སང་གི་བར་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ་ཞེས་རྒྱ་བོད་ཧོར་སོགས་ཀྱི་དད་ལྡན་སྐྱ་སེར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་དཀར་ལ་བརྩོན་ཞིང༌། གླིང་མེ་སྤོར་བའི་རྒྱུན་བྱུང༌། དེ་ཉིན་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་དྲུང་བཞེས་འཆར་ཅན་ཐོག དགུན་ཆས་ན་བཟའ་བརྗེ་བཞེས་ཀྱི་མཚམས་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཞབས་གསར་བ་ནས་གསར་མཇལ་ཞུ་བ་སོགས་དྲུང་བཞེས་གྲུབ་འཕྲལ་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་སླད་གོང་ས་མཆོག་དང་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དབུ་བཞུགས་ཀྱི་ཆོག་གྲ་སྐུ་བཅར་རྣམ་གྲྭའི་དགེ་འདུན། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ་རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་རྟེན་གཙོ་འཕགས་པ་ལོ་ཀི་ཤྭ་རི་སོགས་རྒྱལ་མཆོག་གོང་མ་རིམ་བྱོན་གྱི་གསེར་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་པའི་མཆོད་ཁང་སོ་སོར་ཕེབས་ཏེ་མཆོད་འབུལ་མཛད། པོ་ཏ་ལ་ཞོལ་གྱི་མི་མང་ནས་དེ་ཉིན་དགའ་ཉེ་བློ་དཀར་རྣམས་མགྲོན་འབོད་ཀྱི་སྤྲོ་སྐྱིད་གཏོང་སྲོལ་དང༌། དགོང་མོ་ཕོ་བྲང་ཡས་མས་ལྷ་ཞོལ་དགོན་ཁག་དེ་བཞིན་མི་ཁྱིམ་ཡོངས་རྫོགས། སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ། རྒྱ་ཁྱབ་སེར་སྐྱའི་དགོན་ཡུལ་ཚང་མའི་ཡང་སྟེང་མར་མེའི་ཕྲེང་བ་བསྒྲིགས་པའི་གླིང་མེའི་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབུལ་སྲོལ་ཡོད། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ནི་བོད་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་མེ་བྱ་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༣༥༨ལོར་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་ད་ར་ཁ་ཆེ་ཀླུ་འབུམ་དགེ་དང་། ཡུམ་ཤིང་བཟའ་ཨ་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་། རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འདི་པས་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་། དགའ་ལྡན་སྒྲུབ་མཆོད་ཆེན་མོ། གཉལ་གྱི་ལུང་ར་ཆེན་མོ། རྫིང་ཕྱིའི་བྱམས་པ་ཞིག་གསོ་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་བླ་ན་མེད་པ་བགྱིས།
མིའི་རིགས་རྣ་ལྷན་འབུར་ནད་དུག་རིམས་འགོག་སྨན་ཁབ་
མིག་སྔར། སྤྱོད་བཞིན་པའི་མིའི་རིགས་རྣ་ལྷན་འབུར་ནད་དུག་སྔོན་ཁབ་ལ་སྣ་ཁ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཚད་གཉིས། ཚད་བཞི། ཚད་དགུ་བཅས་རེད།
མི་གང་དག་ལ་རྒྱག་ཆོག་གམ།
གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བར་ལོ་༩ནས་༤༥བར་ལ་རྒྱག་ཆོག་གི་ཡོད།
བློ་བཟང་གྤལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས།
བློ་བཟང་གྤལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ནིདགེ་ལུགས་པ་ཀྱི་པན་ཆེན་བླ་མ་ཞིག་རེད།
བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག།
བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་ནིདགེ་ལུགས་པ་ཀྱི་པན་ཆེན་བླ་མ་ཞིག་རེད།
ཨེ་ནོ་ཟི། (གསུང་རབ།)
ཨེ་ནོ་ཟི་(אֱנוֹשׁ)ནི་སེད་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ཇི་མི་ཝིལ་སི།
ཇི་མི་ཝིལ་སི་ (དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Jimmy Wales) ནི་ལྦེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ཀྱི་གྲོས་འགོ་འདོན་མཁན་ཞིག་རེད།
ཨར་པག་སད།
ཨར་པག་སད་(אַרְפַּכְשַׁד|אַרְפַּכְשָׁד)ནི་ཤེམ་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།