བྱ་ཚིག་ཉམས་ཞིབ།
ཏ) ཞར་བྱུང་དོགས་གནས་འགའ་ཟུར་བཏོན།
༦། རྣམ་དབྱེ་ནི། ངོ་བོ། ཡུལ། བྱ་བ། བྱེད་པ། ཁྱད་གཞི་ཁྱད་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་དབྱེ་ཞེས་བརྗོད། རྒྱ་གར་བོད་སོག་པོ་གསུམ་ལ་རྣམ་དབྱེ་བརྒྱད་མེད་མི་རུང་ཞིང༌། རྒྱ་ནག་ལ་རྣམ་དབྱེ་གཏན་ནས་མེད་གསུངས། དཔེར་ན། བུམ་པར་ཆུ་བླུག མཚོ་ཁར་བསད། ལྕགས་ལ་གསེར་བྱུགས་ལྟ་བུ་བདུན་པར་བཞག་པ་མི་འཐད་ལ། ཡུལ་དངོས་ཆུ་དང༌། དགྲ། གསེར་བཅས་ལ་བསམ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་རྡོ་བར་གཟུགས་བརྙན་བྱེད། དཀོན་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་པའང་ཡུལ་དངོས་གཟུགས་བརྙན་དང༌། ཕྱག་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ། གོང་གི་དཔེར་བརྗོད་པ་རྣམས་གཉིས་པ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཆུ་ལ་ཞུགས། ཁུང་དུ་འཛུལ་ལྟ་བུའང་གཉིས་པ་ཡིན་གསུངས། རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པ་སྦྱར་སའི་ཡུལ་ལ་གཉིས་ཡོད། ༡) བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཡུལ། ༢) ཁ་གཏད་པའི་ཡུལ། དང་པོ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ། སྤང་ཐོག་ཏུ་རྟ་རྒྱུག་ལྟ་བུ་དང༌། གཉིས་པ། དགྲ་ལ་མེ་མདའ་བརྒྱབ། དབྱུག་པས་མགོ་ལ་བརྒྱབ། ལྕགས་ལ་གསེར་བྱུགས། གཟུགས་ལ་ལྟ། མང་ཚོགས་ལ་སྲིད་ཇུས་བཤད། སྒྲ་ལ་ཉན་ལྟ་བུ་གསུངས། ནད་ལ་བདུད་དང༌། སྨན་ལ་རྩི་ཟེར་བ་དེ་འཇོམས་བྱེད་ཡིན་པས་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད། དེ་ཡང་བདུད་ཅེས་པ་མི་མཐུན་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ནད་སོགས་ལ་འཇུག་གསུངས། དེ་ཉིད་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད། དོན་ལ་གནས། གཏན་ལ་འབེབས། ཐ་སྙད་ལ་གྲུབ། བ་ལང་ལ་བ་ལང་མ་ཡིན་པ་མེད། ཤེས་བྱ་ལ་རྟག་དངོས་གཉིས་ཡོད། ཤིང་ལ་ཙན་དན་ཡོད། སྔོན་པོ་ལ་བསྒྱུར། བོད་སྐད་ལ་བསྒྱུར། ཇེ་འཇམ་ལ་སོང༌། བཏགས་ཙམ་ན་སྣང༌། དེ་ག་རང་ན་འདུག སོ་ན་གནས། བདེ་ཐོག་ན་ཡོད། མི་ལྕོགས་མེད་ན་དགའ་མ་གཏོགས། ལྟ་བུ་གསུངས་པས་ན་ལ་དེ་ཉིད་ལ་མི་འཇུག་པ་ཟེར་བ་མི་འཐད་གསུངས། གནས་གཞི་དང་གཞི་འཛིན་པའི་གཞི་གཉིས་མི་འདྲ་སྟེ། གནས་གཞི་ནི་གནས་པའམ། ཡོད་པར་སྟོན་པའི་གཞི་དེ་ལ་གོ་དགོས་ལ། གཞི་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ནི། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་གཞི་ལ་གོ་དགོས་པ་ལས། རང་གང་ལ་གནས་པའི་གཞི་མི་སྟོན་ནོ།། གཞི་འཛིན་དཔེར་བརྗོད། ང་སྟག་ལ་སྐྲག དེའི་མིང་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཟེར། མོ་ལ་བུ་ཞིག་སྐྱེས། སྒྲུབ་ཐུབ་མིན་འགོ་འཁྲིད་ལ་ཐུག རྟོག་པ་ལ་དེ་ལྟར་འཆར། དཔེ་ཆ་རང་ཉིད་ལ་དགོས། འདི་ལ་སྒེར་འཛིན་ཟེར། གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང༌། ལྟ་བུ་གསུངས། མགོ་ལ་སྐྲ་སྐྱེས་ལྟ་བུ་བདུན་པ་དང༌། མོ་ལ་བུ་སྐྱེས་བདུན་པ་མིན་ཏེ། མོའི་བུ་གཞན་དུ་ཡོད་ཆོག་པས་དེ་ལ་གནས་མི་དགོས་སྙམ། ང་འགྲོ་ཞེས་བརྗོད་ཚེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲེལ་ཡོད་པ་ལས། འགྲོ་བའི་ཡུལ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲེལ་ཡོད་པ་མིན་པས་དེ་ལ་རྣམ་དབྱེ་གསུམ་པ་སྦྱར་མི་དགོས་སོ།། དེ་བཞིན། རྟ་ལམ་དུ་རྒྱུག བྱ་ནམ་མཁར་འཕུར། འཁོར་ལོ་གཡས་སུ་འཁོར། བསམ་འགྲུབ་གདན་ལ་བཞུགས། དགྲ་བསད། བཟོ་གྲྭ་བཙུགས། ཟ་མ་ཟ། ཞྭ་གྱོན། རྒྱན་བཏགས། ཤིང་བཅད། གྲོ་བརྔ༌། མེ་ཏོག་བཏུས་ལྟ་བུ་བྱ་ལས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་སྦྲེལ་བ་ལའང་བྱེད་སྒྲ་སྦྱར་མི་དགོས། བྱ་བ་དེ་བྱེད་པ་པོ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་མ་སོང་བར། བྱ་བའི་ཡུལ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་སོང་ཚེ་བྱེད་སྒྲ་ངེས་པར་སྦྱར་དགོས། དཔེར་ན། རྟས་རྩྭ་ཟོས། བྱས་འབུ་འཐུ། འཁོར་ལོས་དཔེ་ཆ་དཔར། བསམ་འགྲུབ་ཀྱིས་ཡི་གེ་བྲིས་ལྟ་བུ་ཡིན་གསུངས། ཀྱི་སོགས་རྣམ་དབྱེ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ། དཔེར་ན། དེ་ལྟ་མེད་ཀྱི། འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། བོད་མི་ཡིན་གྱི་རྒྱ་མི་མིན་ལྟ་བུ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་ལ་སོང་བ་དང༌། རིམ་གྱིས་བསྒྲུབ་ལྟ་བུ་སྒྲུབ་ཚུལ་སྟོན་པ་དང༌། ཡུད་ཀྱི་སོང་ལྟ་བུ་མྱུར་ཚད་སྟོན་པ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ལྟ་བུ་གྲུབ་ཚུལ་བསྟན་ཅིང། ཁྲ་ལམ་ལམ་གྱིས་མཐོང་ལྟ་བུ་མཐོང་ཚུལ་བསྟན་པ་ལས་རྣམ་དབྱེ་གསུམ་པ་མིན་གསུངས་སོ།། བདག་སྒྲའི་སྐབས། ངག་སྒྲོན་ལས། ག་ད་ན་བ་མ་ས་དང༌།། ད་དྲག་ཅན་ཐར་པ་དང་ནི།། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐའི།། བ་ཕྱེད་ཝར་འབོད་རྣམས་ལ་བ།། གཞན་ལ་པ་ཉིད་སྦྱར་ཏེ་དཔེར།། ཟག་པ་མེད་པ་ཕན་པ་མཆོག། ཐོབཔ་དམ་པ་མཁས་པ་རུ།། གྱུར་པ་དང་བ་ལ་དགའ་བ།། མྱུར་བར་མཇལ་བ་སྤྲོ་བ་ལས།། གསུངས་པ་དང༌། ཟ་མ་ཏོག་ལས། ག་ད་བ་ས་ན་མ་ང༌།། ང་འ་ར་ལ་འདོགས་ཅན་དང༌།། རྐྱང་པའི་རྗེས་སུ་བ་ཕྱེད་ཝར།། འབོད་པ་རྣམས་ལ་བ་སྦྱར་ཞིང༌།། གསུངས་པ་དང༌། མུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་ལས། ག་ད་ན་བ་མ་ས་དང༌། ད་དྲག་ཅན་མཐར་པ་དང་པོ། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐར། བ་དང་བོ་ཉིད་སྦྱར་བ་སྟེ། ཅན་ལྡན་ངེས་མེད་སྐབས་དང་སྦྱར། འདི་ལ་བཤད་ཚུལ་མང་ཡང༌། འདི་ལྟར་རྟགས་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་ལ་སྦྱར་ན་ལེགས་པར་སེམས་གསུངས་པ་དང༌། པ་བ་པོ་བོ་རྣམས་ཕྲད་གཞན་དབང་ཅན་ཡིན་སྟབས་ཞེས་དང༌། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་རྣམས་ཀྱི་མཐར་བདག་སྒྲ་པ་བ་གཉིས་གང་རུང་ཞིག་འདྲེན་དགོས་བྱུང་ཚེ། རང་རང་དང་རྟགས་མཚུངས་པའམ་སྒྲ་མཚུངས་པའི་འདྲེན་པ་ལས། རང་རང་དང་རྟགས་མི་མཚུངས་པའི་ཕོ་ཡིག་པ་ཡི་སྒྲ་མི་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་གསུངས། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གི་ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང་ལས། སྐབས་འདིར་གསེར་ཏོག་སུམ་འགྲེལ་དུ་གསལ་བ་ལྟར། པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལ་སྟོང་པ། རྐང་པ། ལྔ་པ། བཅུ་པ་སོགས་པ་ཡེད་དང༌། བཟང་བ། དཀར་བ། སོགས་ལ་བ་ཟླུམ་དང༌། བཟང་པོ། དཀར་པོ། སྙིང་པོ། དང་པོ་སོགས་པ་ཡེད་ཐོབ་པ་ནི། རྟགས་མཚུངས་དང་བརྗོད་བདེའི་དབང་གིས་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་དཔེ་ཁུངས་དག་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་བྲིས་ན་ལེགས་སོ།། གསུངས་པ་ནི་དོན་དང་མཐུན་པའི་གསུང་ངོ༌།། བཟང་བ༌། དགང་པ། ལོང་བ། འཐུང་བ། ལྡང་བ། རིང་བ། དང་བ། གང་བ། སྤྲོ་བ། གོ་བ་ལྟ་བུ་ཡོད་ཀྱང༌། ཁང་བ། སྟོང་བ། རྐང་བ། རྟ་བ། ཞིང་བ། ལུང་བ། མཇིང་བ། རོང་བ། ཐོང་བ། རྟིང་བ་ལྟ་བུ་བ་ཟླུམ་བྲིས་ན་དོན་གོ་མི་ཐུབ་པའི་ཚོད་དུ་སྣང༌། དེ་བཞིན་ན་ར་ལའང༌། རྒན་པ། དགོན་པ། གླེན་པ། འཁན་པ། གྲྭ་པ། གཅིན་པ། སྒེར་པ། གསར་པ། འཛར་པ། མཁར་པ། འཕེན་པ། བཟོ་པ། ལྟ་བུ་བརྗོད་བདེ་ཡོད་བཞིན་དུ་བ་ཟླུམ་སྦྱར་ཚེ་བརྗོད་བདེ་མི་འོང་བས། རྟགས་མཚུངས་འབའ་ཞིག་སྦྱར་མི་རིགས་སྙམ་མོ།། སྲོག་གི་ཡི་གེ་ནི་དབྱངས་བཞི་དང་ཚེག་བཅས་ཡིན་ཏེ། དབྱངས་བཞི་མེད་ན་གསལ་བྱེད་ཁོ་ནས་མིང་ཚིག་ཐམས་ཅད་མི་འགྲུབ་ཅིང༌། སྲོག་མེད་ན་གཡོ་འགུལ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན། གསལ་བྱེད་ལ་དབྱངས་ཞུགས་པས་དོན་གོ་བ་དང༌། ཚེག་མེད་ན་ཚིག་ཁྱིམ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཚིག་ཁྱིམ་མེད་ན་སྔོན་རྗེས་རྣམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས། སྤྲེའུ་མར་ལ་བཟོས་པ་ཡིན། །འདབ་ཆགས་ལྕགས་ལ་བཟོས་པ་ཡིན། །ལྟ་བུ་བརྡ་སྤྲོད་དང་མི་མཐུན། དེ་བཞིན། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་བཅོལ་བ་ཡི། །ནོར་ལ་རང་ཉིད་ལེན་དང་མཚུངས། །ཞེས་པའི་དེ་སྒྲའི་ཚབ་ཏུ་ལ་ཡིག་སྦྱར་བས་རྩོམ་སྐྱོན་ཡིན་གསུངས། ཡོན་ཏན་སློབ་དང་ལྟ་བུ་དང་སྒྲ་གདམས་ངག་ལ་འཇུག་པ་ལས་སྐུལ་ཚིག་མིན། ཡོན་ཏན་ཞེས་པ་ཕན་ཡོན་ནམ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ལེགས་པའི་མིང་དང༌། གདམས་ངག་ཅེས་པ་ཐབས་ལེགས་པའི་མིང་ཡིན་གསུངས། མཐུན་པའི་ཚིག་རྒྱན་ཞེས་པ། གཞི་གཅིག་ལ་ཚིག་སྔ་ཕྱི་དང་ཡང་ན་དོན་སྔ་ཕྱི་མཐུན་དགོས་པ་མ་ཟད། རྒྱན་ཚིག་སྦྱར་དགོས། བཤད་ཀྱང་རྫོགས་མི་ཐུབ། རྩིས་ཀྱང་གྲངས་མི་ཐེབས། ཞེས་པའི་དཔེར་བརྗོད་གཉིས་དོན་གཅིག་མཐུན་ཡིན་ཚུལ་མེད་ལ། བཤད་རྩིས་གཉིས་རྒྱན་ཚིག་ཀྱང་མིན་ཞེས་གསུངས། རྣམ་དབྱེ་ཡིན་ལ་ཕྲད་རྐྱང་པ་མ་ཡིན་པ། རྣམ་དབྱེ་དང་པོ། ལྔ་པ། འབོད་སྒྲ་བཅས་ཡིན། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ། རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། བདུན་པ། དེ་ཉིད་ཚེ་སྐབས་བཅས། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ། མིང་གི་ཆ་ཤས་དང༌། སྔོན་འཇུག རྗེས་འཇུག ཡང་འཇུག་བཅས་ཡིན་གསུངས། ༡། སྤྱིའི་སྤྱི་སྒྲ། གང༌། ༢། དོན་དངོས་པོའི་སྤྱི་སྒྲ། ཅི། ༣། དཔེའི་སྤྱི་སྒྲ། ཇི། ༤། གང་ཟག་སྤྱི་ཡི་སྒྲ། སུ། ཞེས་གསུངས། པུ་ཞེས་པ་སྡེ། ཙུ་ཞེས་པ། ཙ་སྡེ། ཏུ་ཞེས་པ། ཏ་སྡེ་ལ་གོ་དགོས་གསུངས། དོན་ལ་སྙེགས་པ་ཡོད་མེད་ནི། ཞིམ་ཡང་ཞིམ་ལ་ལྟོ་ཡང་བདེ་ཞེས་པ། བསྙེགས་པ་ཡོད་པའི་དཔེ་དང༌། ཞིམ་ཡང་ཞིམ་ལྟ་བུ་བསྙེགས་པ་མེད་པ་དཔེ་ཡིན་གསུངས། ངེས་བཟུང་གི་ཚིག་ནི། འདི། དེ། སུ། གང༌། ང༌། ཁྱེད། ཁོ། ང་ཚོ། ཁོང་ཚོ་ལྟ་བུའོ།། ཞེས་གསུངས། གཙུག་ལག་འཇུག་ཡུལ་ལ། ཕྱི་ནང་གི་གཙུག་ལག་གཉིས། བརྗོད་བྱ་བརྗོད་བྱེད་གཉིས། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས། བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གཉིས། ཆོས་དང་སྲིད་གཉིས། སུམ་བཅུ་པ་དང་རྟགས་འཇུག་གཉིས། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མིན་པ་གཉིས། དོན་དང་ཐ་སྙད་གཉིས། འབྱུང་བ་ལྔ་དང་ལོ་ཟླ་བཅས་ལ་འཇུག་ཚུལ་ཡོད་གསུངས་པ་མཁས་པ་འགའི་གསུངས་ལས་ཐོན། ཐ་སྙད་དབང་དུ་གསུམ་གསུངས་པ་ནི། དོན་སྔ་མ་ལས་གཞན་འདྲེན་རྒྱུ་ཡོད་མེད་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་ལྷག་མ་ཙམ་འདྲེན་ཅིང་སྟོན་པའོ།།འདི་གསུམ་མིང་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དང༌། བརྗོད་བྱའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས། གཙོ་བོ་ཐ་སྙད་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ་གསུངས། རྣམ་གྲངས་གཞན་སྦྱོར་བ་ནི། ལྟོ་ལྡིར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་བུམ་པའོ། གདུང་འདེགས་པ་དང་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ཀ་བའོ་ལྟ་བུ་བུམ་པ་དང༌། ཀ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་མ་ཡོད་པ་གང་སྒྲ་དང༌། དེ་སྒྲས་གོ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ་གསུངས། ག་ང་བ་མ་རྗེས་འཇུག་ཅན་གྱི་བརྩེགས་མའི་འདས་ཚིག་ལ་ས་ཡང་འཇུག་ཐོབ་དགོས། གསར་རྩོམ་སྐབས་བརྒྱབ་ལྟ་བུ་དམིགས་བསལ་ཡིན་གསུངས། ན་ར་ལ་གསུམ་རྗེས་འཇུག་ཅན་གྱི་འདས་ཚིག་དང༌། སྐུལ་ཚིག་ལ་ད་ཡང་འཇུག་ཐོབ་པས་ཁྱབ་གསུངས། བསག་བྱ་ལས་གསག་བྱ་བྲིས་པ་ལེགས། གཅད་བྱ་དང་གསད་བྱ་སོགས་དང་རིགས་འགྲེ་དགོས། མགོ་བཏུམ་ལས་གཏུམ་མི་རིགས་གསུངས། ཕོ་ནི་འདས་དང་གཞན་བསྒྲུབ་ཅེས་སོགས་སྐབས། བྱ་བྱེད་དང་འབྲེལ་བའི་དུས་གསུམ་ལས། སྤྱིར་དུས་གསུམ་མིན་ཏེ། སྤྱིར་དུས་གསུམ་ནི་ངོ་བོ་གནས་སྟངས་དང༌། འདིར་བྱ་བ་བྱེད་ཚུལ་ཡིན། ཤིང་ལྟ་བུ་ཆད་རུང་མ་ཆད་ལ་མི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་ན་བཅད་པ་ཡིན། བདག་གཞན་ཞེས་པ་རང་དང་གཞན་ལ་མི་ཟེར་བར་བྱེད་པ་པོ་དང༌། བྱེད་པ་གཉིས་ལ་བདག་དང༌། བྱ་བ་དང༌། ལས་གཉིས་ལ་གཞན་ཟེར་བ་ཡིན། ཁང་པ་ལྟ་བུ་བཟོ་བ་པོ་དང༌། ལག་ཆ་གཉིས་བདག་དང༌། བཟོ་བའི་བྱ་བ། ཁང་པ་ལས་ཡིན་གསུངས། སྐད་གསར་བཅད་ལ། དགའ། མངའ། མདའ། བཀའ། དཔའ་ལྟ་བུ་ལ་མཐའ་རྟེན་མེད་ན། མིང་གཞི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་འཁྲུལ་ས་འགའ་ཡོད་པས། རྐྱང་པ་འཕུལ་ལ་འ་མཐའ་དགོས་གསུངས། དེ་མིན་མིང་དུ་སོང་ཚེ་ཕ། མ། ཇ། ཤ་རྣམ་ལ། ཕའ། མའ། ཇའ། ཤའ་ལྟ་བུ་དངོས་སུ་མ་བྲིས་ཀྱང་དོན་ལ་ཐོབ་བོ། །