cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་ལ་སྦྱར་བའི་འབེལ་གཏམ་
ལེ་ལོ་ཅན་དེ་གོ་རྟོགས་སད་མ་གྱུར། །
ང་ནི་ཤེས་རིག་བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེ། །
ལོངས་སྤྱོད་ནོར་བུ་རྐུ་ལ་མྱུར་ཆས་ཏེ། །
ང་ནི་དགྲ་བཅོམ་དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ། །
ཐབས་མཁས་གསེར་ཁྲབ་གཟི་འོད་འབར་བ་ལ། །
བཟོད་པ་བསམ་གཏན་མེ་མདའི་ཁོག་པ་ལ། །
ཕྲག་དོག་འབེན་ནག་བསྒྱེལ་བའི་མདེའུ་བརྫངས། །
ལེ་ལོ་སྡར་མ་རྣམས་ཀྱི་གཉའ་གནོན་ཡིན། །
དོན་མེད་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཆད་པ་ལ། །
ཨ་ཙ་མ་ཞེས་སྐད་ངན་ཤོར་དང་ལྷན། །
དར་ལུང་རྣ་བའི་ལམ་དུ་འགེངས་བར་བྱེད། །
དེའི་ཚེ་མདུན་ཕྱོགས་མི་རིང་ལམ་དཀྱིལ་ནས། །
ལུས་ལ་ཆགས་པའི་སྤུ་ལོང་རབ་གཡོ་ཞིང་། །
སྐར་རྩིས་དངུལ་དཀར་སྒྲོག་གུ་ཆ་ལྡན་བཏགས། །
ལེ་ལོའི་བསམ་པ་འཕྲལ་མ་ཉིད་སྤངས་ནས། །
ལྔ་རིག་རྒྱན་གྱིས་མཛེས་པའི་བཙུན་མོ་ང་། །
བཙུན་མོ་རིན་ཆེན་ཁབ་ཏུ་མ་ལོན་པས། །
དྲང་པོར་སྐྱེས་པའི་ལུས་པོ་ཐུར་དུ་སྒུར། །
ང་དང་ང་ངོ་ཁྱེད་ཚོས་ཤེས་མ་ཤེས། །
ང་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྟ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ། །
གཟིག་རྨེད་ཐིག་ལེ་ཅན་གྱི་རི་མོ་ཡོད། །
ཤེས་རབ་གསེར་སྒ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྤྲོད་ཡོད། །
ཡོན་ཏན་རྨིག་བཞི་རྒྱས་པའི་བང་ཁ་ལ། །
ང་འདྲའི་རྟ་མཆོག་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་དཀོན། །
ཕུགས་བསམ་བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པའི་གཞོན་ནུ། །
མི་རྣམས་ཚེ་རིང་བདེ་སྐྱིད་འཛོམས་པར་ཤོག །
སར་གནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སའི་རོ་ལྔ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ལུང་ཤར་ཞིབ་འཇུག་
ལུང་ཤར་ཞིབ་འཇུག
ཚངས་གསར་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་གྱི་རྟོགས་བརྗོད།
གངས་ལྗོངས་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་མཛེས་པའི་རྒྱན།། དྭགས་བརྒྱུད་རྒྱལ་བའི་རིང་ལུགས་ཉིན་མོར་བྱེད།། ནུབ་མེད་ཤར་གྱི་ལྷུན་པོའི་རྩེར་བཀོད་ནས།། སྒྲུབ་བརྒྱུད་བསྟན་པའི་སྲོག་འཛིན་མཆོག་ཏུ་གྱུར།།
རབ་འབྱམས་གཞུང་ཀུན་འཆད་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས།། རིས་མེད་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་འོད་དཀར་ཅན།། འགྲོ་བློའི་མུན་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཕྱིར།། ཡངས་པའི་མཁའ་རུ་རྟག་ཏུ་འཆར་བར་བྱས།།
སྟེང་ཆེན་རྫོང་།
སྟེང་ཆེན།
“སྟེང་ཆེན་”ཞེས་པའི་མིང་དོན་ནི་གྲོང་རོང་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་ལུང་པའི་སྒང་ཁོད་ཡངས་པ་ཞིག་ལ་གོ་བ་དང་། སྤྱིར་མིང་འདི་ད་ལྟའི་རྫོང་གི་སྲིབ་ངོས་སུ་གནས་པའི་སྟེང་ཆེན་ཡུལ་ཚོ་ཆགས་སའི་ས་གནས་དེའི་མིང་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་སྐབས་དཀར་རུ་དཔོན་ཚང་ས་གནས་དེར་ཆགས་ཡོད། ད་ལྟའི་རྫོང་ཆགས་ས་དེ་ལ་“འཇའ་མོ་ཐང་” ཟེར་ཞིང་“འཇའ་མོ་”ནི་སོག་པའི་སྐད་དུ་ས་ཚུགས་ལ་གོ་ཞིང་དེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པར་སོག་པོས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་སྐབས་བྱུང་། འོན་ཏེ་མིང་མཐའི་“ཐང་”ནི་བོད་སྐད་རང་ཡིན་པར་ངེས།
ས་བབ་དང་གནམ་གཤིས།
རྫོང་གི་ཤར་མཐའ་ནས་ནུབ་མཐའི་བར་སྤྱི་ལེ་ 152 དང་དེ་བཞིན་ལྷོ་བྱང་བར་སྤྱི་ལེ་ 146 ཡོད་ཅིང་ཁྱོན་བསྡོམས་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ 11562 ཡོད། ས་བབས་ཆགས་ཚུལ་ཐད་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཕལ་མོ་ཆེ་ལྟར་ལུང་པ་འབུར་གཤོང་གི་རྣམ་པར་ཆགས་ཤིང་ས་བབ་ནི་ནུབ་བྱང་མཐོ་ཞིང་ཤར་ལྟོ་དམའ། སྤྱིར་ཡུལ་འདིར་རི་ཆུ་མཚོ་གསུམ་གྱི་མཛེས་ལྗོངས་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་སྟེ། སྤུལ་རྒྱལ་གངས་རི་གཙོས་པའི་མཐོ་ཚད་རྨིད་ 5000 ལས་བརྒལ་བའི་རི་བོ་བཅུ་ཕྲག་ཡོད། སྤུ་ཐོག་མཚོ་ཆེ་ཆུང་གི་མཚོན་པའི་མཚོ་དང་མཚེའུ། རྟ་ཆུ་དང་། ཞེ་ཆུ། ག་ཆུ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་གཙང་ཆུ་དྭངས་མོ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད།
སྤུ་རྒྱལ་གངས་རི།
ཡུལ་འདིའི་རི་བོ་མཐོས་ཤོས་ནི་སྤུ་རྒྱལ་གངས་རི་ཡིན་ཞིང་སྟེང་ཆེན་རྫོང་ག་ཐ་ (嘎他乡) ཡུལ་ཚོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། འདི་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་ལ་རྨིས་ 6,328 ཡོད་ཅིང་། སྟེང་ཆེན་རྫོང་དང་། སྦྲ་ཆེན་རྫོང་། སོག་རྫོང་བཅས་འབྲེལ་མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། སྟེང་ཆེན་རྫོང་ཐོག་ནས་སྤྱི་ལེ་ 180 ཙམ་ཡོད། གཞུང་ལམ་ཨང་ 317 པའི་རྒྱུད་ན་ཡོད་པའི་མ་རུ་གྲོང་ཚོའི་ལམ་རྟགས་ཡོད་ས་ནས་སྤུ་རྒྱལ་གངས་རིའི་ཟུར་ཆ་ཅུང་མཐོང་ཐུབ། དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱིས་བགྲོད་ཐུབ་ཀྱང་འགྲོ་ལམ་སྣུམ་ལམ་མ་གཏིངས་པ་ཡིན། རི་འདིར་དུས་བཞིར་འགྱུར་བ་མེད་པར་རང་བྱུང་དུང་གི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། མ་ཟད་རི་འདི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གནས་རི་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ཡང་བརྩི་སྲོལ་ཡོད། ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན་སྤུ་རྒྱལ་གངས་རིའི་གནས་ཡིག་སོགས་ལ་བལྟ་བར་འོས།
རྟ་ཤོད་བུ་མོ་པདྨ་མཚོ།
དེང་སང་ལྟར་ན། སྟེང་ཆེན་རྫོང་གྱང་སྔོན་ཤང་རོམ་ཐང་གྲོང་སྡེ་ (Tibet, Dengqen, Rongtongcun 西藏丁青县觉恩乡绒通村) ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཁོང་སྐུ་འཁྲུངས་སའི་ཕ་ཁྱིམ་ད་དུང་ཡང་ཡོད་ཅིང་ཡུལ་མི་ཚོས་བརྩི་མཐོང་བྱེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་སྐུ་འཁྲུངས་ཡུལ་ངོས་འཛིན་ཐད་ལ་བཤད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་པ་སྟེ། ཀོང་པོ་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་ཡུལ་དུ་འཁྲུངས་པར་འདོད་དེ། ཀཿཐོག་པ་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ (1880–1925) ཀོང་པོ་བྲག་དཀར་ལྷ་ཆུའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ལ་ཕེབས་སྐབས་ “རྟ་ཤོད་བུ་མོ་པདྨ་མ་མཚོའི་འཁྲུངས་ཁྱིམ་མཁར་སུ་ལུ་མ་ཧྲལ་”མཇལ་བའི་སྐོར་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། ས་གནས་དེ་ནི་དེང་སང་ལྟར་ན་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་། ཉང་པོ་ཤང་། མི་རུ་གྲོང་ཚོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱུང་པོ་གྱང་སྔོན་ཟླ་བཟའ་ཐང་ (Dasha 达沙) གི་དཀར་འཇའ་ཚང་དུ་འཁྲུངས་རབས་ཀྱང་བཤད་སྲོལ་ཡོད་མོད། འཁྲུངས་ས་ངོ་མ་དེ་རྨེ་རུ་ཐལ་རྫོང་ཚང་རང་ཡིན་པར་སེམས་ཏེ་ཡུལ་མི་ཚོས་ད་རུང་ཁྱིམ་ཚང་དེར་ཆེ་མཐོང་བྱེད་ཅིང་འདི་ཚང་གི་བུ་མོ་རྣམས་མཁའ་འགྲོ་མའི་རིགས་རྒྱུད་དུ་བརྩི་བ་དང་། དེང་སང་ཡང་ཁོང་བག་མར་ཕེགས་སའི་ཡུལ་སྡེ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དུས་བརྩི་མཐོང་དང་དད་གུས་ཡོད་ཚུལ་འདུག་པ་དང་། ལྷག་དོན་དུ་ཡུལ་འདིར་བྱུང་བའི་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་ནི་གཞན་རྣམས་ལས་ལོ་རྒྱུས་གོ་རིམ་འགྲིག་ཤོས་དང་རྒྱས་ཤོས་ཡིན་པས་སོ། །
རལ་པའི་ཐ་སྙད།
རལ་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མི་འདྲ་དུ་མ་ཡོད་པ་སྟེ། “རལ་པ་”དང་། “རད་པ།” “རས་པ་”སོགས་འབྲི་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་། “རལ་པ་”ཞེས་འཐད་པར་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྱིར་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་སྐྱེས་ཕོ་མོ་ཚང་མ་སྐྲ་རིང་པོ་འཇོག་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན་ཡང་རལ་པ་འཁྲབ་སྐབས་སྐྲ་ཆིངས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་བར་ཀློད་དེ་རལ་པ་ཟིང་ཟིང་གིས་ལྟད་མོ་འཁྲབ་པས་དེ་ལྟར་ཐོགས་པར་སེམས། གཞན་“རས་པ་”ནི་རལ་པའི་རྗེས་འཇུག་ལ་སྒྲ་གསལ་པོ་མ་ཐོན་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བར་སེམས་ཏེ། “ཤེལ་”ལ་“ཤེས་”དང་། “བལ་”ལ་“བས་“སོགས་ཀློག་སྟངས་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བར་སེམས་ལ། ཡང་“རད་པ་”ནི་རལ་པའི་“རལད་”ལ་ཡངས་འཇུག་ད་དྲག་ཡོད་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བར་བཤད་ཚུལ་འདུག་པ་དེ་ཡིད་སྲིད་ལ། སྒྲ་ཟུར་ཆག་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཡིན་སྲིད།
མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང
མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༤ལོར་ཟླ་༥་བར་བཙུགས་ཤིང་། ༡༩༧༦ལོར་ཟླ་༡་ཉིན་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གཞུང་གི་གཞོན་མཚན་ཐོབ། དེ་ནི་ལས་ཁུངས་ལ་སྒྲིག་གཞི་ལས་དོན་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་རེད། སྒྲིག་གཞི་གཅིག་གྱུར་གཞི་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱངས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་སྲིད་དོན་ཚོང་དོན་བྱེ་བྲག་ལས་འབྱེད་བྱས་ཡོད། དེ་ལ་བོད་ཡིག་ལས་ཁག་ནི་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་དང་སྦྲང་ཆར་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་། གངས་རྒྱན་ན་ཆུང་ཚགས་པར་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་བཅས་བཙུགས་ཡོད།
ཁྱིམ་ཐབ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
གཞུང་བཀའ་པོ་ལྔ།
དབུ་མ།
ཀླུ་སྒྲུབ་གྱིས་དབུ་མ་ནི་ཤེར་མདོའི་དངོས་བསྟན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སློབ་དཔོན་ཀྱི་དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་གིས་རྒྱས་པར་བཀྲལ་བ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་སུ་བཀྲལ། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བས་དབུ་མ་འཇུག་པ་མཛད་དེ། ཐལ་འགྱུར་བའི་སྲོལ་རྒྱས་པར་བྱས། བསྟན་བཅོས་དེ་ནི་དབུ་མའི་རྩ་བ་རེད། དབུ་མ་ལ་སྒྲས་བརྗོད་ཀྱིས་དབྱེ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཞི་དབུ་མ་དང་། དེ་རྟོགས་པའི་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་ལམ་དབུ་མ། ཉམས་སུ་བླངས་པའི་འབྲས་བུ་དབུ་མ་ཟེར། དེ་བརྗོད་བྱར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་གཞུང་དབུ་མ་ཟེར། དེ་ལ་འགྲེལ་བ་རྗེ་བླ་མའི་རྣམ་བཤད་དགོངས་པ་རབ་གསལ་གྲགས་ཆེ་ལ་དེ་གཞིར་བཟུང་བའི་མཐའ་དཔྱོད་དང་སྤྱི་དོན་ཤིན་ཏུ་མང་།
ཁྱིམ་བདག་མེ་སྐྱེས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད་
དེ་སྔོན་སངས་རྒྱས་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ཁྱིམ་བདག་རབ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ། མུ་སྟེགས་འི་ཆོས་ལ་དད་པ་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་དེའི་ཆུང་མ་བདེ་ལྡན་མ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཆུང་མ་དེ༌ལ་ཕྲུ་གུ་འཁོར་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་ཙམ་སོང་སྐབས་སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་དང་བཅས་དེའི་ཁྱིམ་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས། ཆུང་མ་དེས་བསོད་སྙོམས་ཕུལ་རྗེས་ངའི་ལུས་ལ༌ཡོད་པའི་ཕྲུ་གུ་འདི་བུ་དང་བུ་མོ་གང་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྲུ་གུ་དེ་བུ་ཡིན་པ་དང་ངའི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ལུང་བསྟན། དེ་ཡི་གནས་ཚུལ་ཆུང་མས་རང༌གི་ཁྱོ་བོ་ལ་སྨྲས་པས་དེས་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྟོན་པ་བྷ་རི་ཀ༌ལ་བཤད་པས། དེས་དེ་འདྲ་ཕྱེད་བདེན་ཕྱེད་མི་བདེན། ཕྲུ་གུ་དེ་སྐྱེས་ན་བུ་ཡིན་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ཁྱིམ་ཚང་རྩ་སྟོངས་སུ་འགྲོ་རྒྱུ་དང༌། བུ་དེ་ཡང་བཟའ་རྒྱུ་མེད་ནས་ནང་པའི་རབ་བྱུང་བྱེད་རྒྱུ་རེད་ཅེས་སྨྲས་པས། ཁྱིམ་བདག་དེས་བདེན་པར་བསམས་ནས་རང་གི་ཆུང་མ་ལ་མངལ་གྱི་ཕྲུ་གུ་ཤི་བའི་སྨན་སྟེར་ཡང་ཕྲུ་གུ་དེ་ཤི་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན། ཆུང་མའི་ལྟོ་བར་འཛོག་བརྡུང་བརྒྱབ་ནས་ཆུང་མ་བསད། ཆུང་མའི་རོ་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་ནས་མེར་སྲེག་གཏོང་སྐབས་ཆུང་མའི་ལྟོ་བ་ན་ཡོད་པའི་ཕྲུ་གུ་མེས་མ་ཚིག་པར་སྐྱོན་མེད་དུ་ཐོན་ཞིང༌། ཕྲུ་གུ་དེ་ཡི་ཕས་བདག་པོ་མ་བྱས་པར་བརྟེན་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་གསོས། ཕྲུ་གུ་དེ་ཆེར་སྐྱེས་ནས་རྒྱལ་པོས་བུ་དེ་ལ་མནའ་མ་ཞིག་བླངས་ནས་ཁྱིམ་བཟུང་སྟེ་འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ཀྱང༌། མནའ་མ་དང་གྲོས་བྱས་ཏེ་གཉིས་ཀའི་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ཚད་སྦྱིན་པར་བཏང་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་བུ་དེ་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ཡན་ལག་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་ཡིན། ཞིབ་པར《འདུལ་བ་ལུང་རྣམ་འབྱེད》ལས་གསལ།
མིའི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས།
སྤྱིར་ད་ལྟ་ཡིན་ན། ལོ་ངོ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ནས་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ཐམ་པའི་བར་གྱི་ཡར་སྔོན་དུ། མི་དང་། སྤྲ། དམིགས་གསལ་དུ་ཧྥེ་གླིང་གི་སྤྲ་ལ། གཅིག་མཐུན་གྱི་མེས་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀི་ཡོད། སྐབས་གཅིགི་རིང་ལ། ཧྥེ་གླིང་གི་ཤར་ངོས་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ངོས། ད་དུང་ཡུ་རོབ་ཏུ། [ནགས་ཀྱི་གདོན་མའི་སྤྲ་མི་](Dryopithecinae)ཞེས་བྱ་བའི་དུས་ཚོད་དེའི་ཁོངས་ཀྱི་[རིག་ལྡན་སྲོག་ཆགས་](Primates)སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྡོ་འགྱུར་རྙེད་པ་རེད། ཁོ་ཚོའི་གཟུགས་བོངས་དང་། སུག་བཞིའི་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ངོས་ནས། དེང་གི་སྤྲ་མི་གཉིས་དང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་ནའང་། སྡོང་པོའི་སྒང་ལ་འདུག་པའི་སྤྲ་དང་། རྗེས་ཀྱི་ནགས་དང་ཁ་བྲལ་ནས་ཡངས་པའི་རྩ་ཐང་ཐོག་ལ་རྐང་འགྲོས་བྱེད་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ནི། ཁོ་ཚོའི་རྒྱུད་པར་ངེས་པ་ནི་གཏན་འཁེལ་རེད། ཡང་མིན་ན། དུས་ཚོད་དེ་ལས་སྔ་བའི་[རྐང་གཉིས་](Hominidae)སྲོག་ཆགས་འགའ་ཟས་འཚོལ་བ་སྟེ། ལྷག་ཏུ་སྲོག་ཆགས་གཞན་གྱིས་ཟས་མེད་པའི་རྩི་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་ཤིང་འབྲས་རྣམས་འཚོལ་བའི་ཆེདུ་ས་ལ་བབ་པར་ངེས་ཏེ། དེ་མ་གཏོགས།རྗེས་ལ་མི་རུ་འགྱུར་སོང་བའི་རྐང་གཉིས་སྲོག་ཆགས་དེ་ཚོ། སའི་སྒང་ལ་བབ་ནས་འཚོ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྙེད་དུ་མེད།
ཅི་ཞིག་ལ་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཟེར་
གསུམ་པ་ནི།
ཁྱད་རྟགས་གསུམ་གྱིས་བླ་ཆོས་གྲུབ།།
བོད་ཀྱི་འཛེམ་སྤང་།
འགྲོ་འོང་གི་འཛེམ་སྤང་།
བོད་རིགས་རྣམས་རང་ཡུལ་ནས་ཐག་རིང་ལ་ཕྱོགས་ཐོན་བྱེད་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་གཤེད་གཟའ་སོགས་ལ་འཛེམས་དགོས་ཁར།ད་དུང་ཕྱོགས་ཐོན་སྐབས་དམིགས་བསལ་གྱི་གཟའ་སྐར་དུས་ཚོད་འཛེམས་དགོས་པ་ནི་རེ་གཟའ་ཉི་མ་དང་ལྷག་པར་ཟླ་རེའི་བོད་ཚེས༢.༨.༡༤.༢༠.༢༦བཅས་ལ་སྐར་མ་ཆུ་ཚགས་འཁེལ་བའི་ཉིན་ཕྱོགས་ཐོན་མི་བྱེད་ཅིང་། ཕྱོགས་ཐོན་བྱས་ན་ལམ་བར་བདེ་བགྲོད་མི་ཡོང་བའི་གེགས་བར་རྐྱེན་ངན་དང་འཕྲད་པར་བཤད། གལ་སྲིད་གཡོལ་ཐབས་མ་བྱུང་ཚེ་ཆུ་ཚགས་ནང་ནས་ཆུ་གཏོར་བ་སོགས་ཀྱི་གཏོ་བཅོས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།
གཤེན་རབ་མི་བོའི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་
དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་ངེས་འབྱུང་སྐྱེས་ཏེ་ཁྱིམ་སྤངས་རབ་བྱུང་སྐྲ་ལོ་བསིལ།། དྲང་སྲོང་བསྙེན་པ་རྫོགས་ནས་དཀའ་ཐུབ་ལྗོན་ཤིང་ལོ་མའི་ཟིལ་བ་གསོལ།། བྱ་སྤྲེལ་མི་གསུམ་འཚོ་རྟེན་བྱས་ཏེ་སྐུ་ནི་དད་པའི་མདངས་སུ་གྱུར།། དེ་ནས་འཆད་རྩོད་རྩོམ་པའི་བོན་འཁོར་བསྐོར་བའི་འབྲུག་སྒྲ་ཤིན་ཏུ་ལྡིར།།
གསའ།
སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་དུ་གསལ་བའི་གསའ་ཡི་སྐོར།
བཙན་མོ་སད་མར་ཀར་གྱི་མགུར།
ཕྱི་བལྟས་ནི་ངམ་[6]དང་བྲག །
གུ་གེ་ནི་བདྲིས་ཤིང་སྡང་། །
ཟས་ཀྱི་ནི་སྐལ་པོག་པ། །
འཚལ་དུ་ནི་མ་ཐོ་འམ། །
ཉ་གྲོ་ནི་བཆའ་ཞིང་ཀའ། །
དེ་འི་ནི་བར་བར་དུ། །
ག་མྱྀ་ནི་གྱྀ་གོ་ལྟ་། །
གྱུར་སྲམ་ནྀ་པྱོ་ལ་ལའ་། །
ལྷན་ལྷན་[22]ནྀ་འགྲོས་མོ་འདི། །
ཡུལ་གྱི་སྐལ་བ་ཐོབ་པ། །
ཕྱི་བལྟས་བཙན་པོ་བྲག་རེད། །
འདི་ལས་དགོས་དོན་མེད་ཀྱང་། །
བྲན་གྱི་སྐལ་བ་ཐོབ་པ། །
འབྲོང་རྒོད་གསོད་པ་འདོད་ན། །
མནམ་གྱི་དགུ་ཚིགས་སྐྱ་མོ། །
འགྲོགས་ཀྱང་མཐུན་ཐབས་མི་འདུག།
སྐྱིད་ཆུ་ནང་དུ་བསྐྱུར་ནས། །
རྒྱ་ནག་གིས་ཞང་ཞུང་ཆེ་ཆུང་དུ་བཤད་པ་འདི་བོད་ཀྱིས་ཞང་ཞུང་སྟོད་སྨད་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཨེ་ཡོད་བསམ་སྟེ། བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་དུ་ཞང་ཞུང་སྟོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ལྔ་དང་ཞང་ཞུང་སྨད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ལྔ་ཞེས་ཞང་ཞུང་སྟོད་ནི་བོད་དང་དྲུ་གུའི་སོ་མཚམས་ཡིན་པ་དང༌། ཞང་ཞུང་སྨད་ནི་བོད་དང་སུམ་པའི་སོ་མཚམས་ཡིན་པར་གྲགས་པས། ཞང་ཞུང་སྟོད་ནི་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་དུ་གསལ་བའི་ཞང་ཞུང་ཆུང་བ་དང༌། ཞང་ཞུང་སྨད་ནི་ཞང་ཞུང་ཆེ་བ་མིན་ནམ་འདོད་ལ། ཡང་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་དུ་ཞང་ཞུང་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་མམ་སྒོ་ཕུག་བར་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་འདི་དང་འབྲེལ་བ་མཆིས་པས་མཀྱེན་པར་འདོད་ན་སྨན་རི་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྒམ་ཕཡུགས་གསཡམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད་ལ་གཟིགས་དགོས།
[2]      པོགཕོག་པ་སྟེ་སྐབས་འདིར་ཐོབ་པའི་དོན་ཡིན།
[6]      ངམ། གཡང་གཟར་རམ་ངམ་གྲོག
[7]      བདགིབདག་གི།
[18]     ཆིང་། ཚིག་ཕྲད་ཅིང་དང་འདྲ། ་
[21]སྤུ་རུ་རུ། ་རླུང་འུར་འུར་གཡོ་བའི་སྒྲ།
[22]ལྷན་ལྷན། ལྷན་དུའམ་མཉམ་དུ།
[24]པུར། ་སྤུར་བ།
[26]དེབ་ཐེར་དཀར་པོའི་ལྡེབ་༡༢༢།
[32]《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན། 》       p.162        p.169        སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་བོས་བརྩམས། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1991.12
སྨར་ཁམས་རྫོང་།
སྨར་ཁམས་རྫོང་‎
ཚོང་དཔོན་ནོར་བུ་བཟང་པོ་
ནོར་བུ་བཟང་པོ་ཁྭ་ཏའི་ཁ་བབས་དགོན་པའི་ཡོན་བདག་གཙོ་བོར་གྱུར་ནས་མི་གྲངས་སྟོང་གཉིས་ལྷག་ཤོང་བའི་འདུ་ཁང་ཆེན་མོ་དང་བཙུན་ཤག་སྟོང་གཅིག་ལྷག་གསར་བཞེངས་བྱས།ཁང་པ་ཆེས་བཟང་ཤོས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གཟིམས་ཤག་བྱེད་དུ་བཅུགརྗེས་ནས་ནོར་བུ་བཟང་པོས་ཕྱོགས་ཡར་མར་ནས་བཙུན་པ་སྟོང་གཅིག་གདན་དྲངས་ནས་དགོན་པ་དེ་ནས་རྒྱུན་སྡོད་བྱས་པ་དང་འགྲོ་སོང་ཡོད་ཚད་ཁོང་གཅིག་པོས་མཁོ་སྤྲོད་བྱས།ཚོང་དཔོན་དགུང་ལོ་གོ་དགུར་སོན་པའི་ལོ་དེའི་ལུགས་རྙིང་གི་ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་དགུ་ཉིན་གྱི་ནངས་མོར་རྒྱུན་ལྡན་དང་འདྲ་བར་མཆོད་པ་བཤམས་རྗེས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་ཐང་ག་དེས་གསུང་བྱོན་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་ལས་དོན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་དགེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། འུ་གཉིས་དག་པའི་ཞིང་ནས་ཐུག་ཟེར།ནོར་བུ་བཟང་པོས་ཕྱག་འཚལ་ནས་བཀའ་དྲིན་ཞུས་རྗེས་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་བྲལ་སོང་ངོ་།།
ནུ་མའི་ཆགས་ཚུལ་དང་བྱེད་ནུས་
ནུ་མ་ནི་གཙོ་བོ་རྨེན་གཟུགས་དང་འདྲེན་སྦུག སྤྲ་ཚིལ་ཕུང་གྲུབ། ཚོལ་སྣ་ཕུང་གྲུབ་སོགས་ཀྱིས་གྲུབ། ནུ་མའི་རྨེན་གཟུགས་ནི་རྨེན་འདབ་༡༥ནས༢༠ཡིིས་གྲུབ། རྨེན་འདབ་རེ་ལ་དབྱེ་ན་རྨེན་འདབ་ཆུང་བ་འགའ་རེ་ཡོད། རྨེན་འདབ་ཆུང་བ་རེ་ལ་ཡང་རྨེན་ལྦུ༡༠ནས༡༠༠ཡི་གྲུབ། རྨེན་ལྦུ་ནི་འོ་སྦུག་ཆུང་བ་ལ་སྦྲེལ་ཡོད། འོ་སྦུག་ཆུང་བ་མང་པོ་འདུས་ནས་འདབ་ཆུང་བར་གྱི་འོ་སྦུག་འབྱུང་། འདབ་ཆུང་བར་གྱི་འོ་སྦུག་མང་པོ་འདུས་ནས་རྨེན་འདབ་ཆ་ཚང་བའི་རྩ་བ་གཅིག་གི་འོ་རྨེན་སྦུ་གུ་འབྱུང་། མིང་གཞན་ལ་འོ་འདྲེན་སྦུ་གུ་ཟེར། འོ་འདྲེན་སྦུ་གུ་ཡི་རྩ་བ་བསྡོམས་པས༡༢ནས་༢༠དང་། ནུ་མགོ་དཀྱིལ་གནས་བྱས་ནས་འཚེར་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ལྟར་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ནས་ནུ་འཁོར་ལ་འདུས། འདིའི་ཁ་ནི་ནུ་མགོ་ན་ཡོད། དེ་བས་མིང་ལ་འོ་འདྲེན་ཁུང་བུ་ཡང་ཟེར། འོ་འདྲེན་སྦུ་གུ་ནི་ནུ་མགོའི་ཕྱི་ན་ཅུང་ཁ་དོག་པ་དང་གཏིང་ན་རྒྱས་ནས་ལྡིར་གསུས་ལྟར་གནས་པས། མིང་ལ་འོ་འདྲེན་སྦུག་ཀོང་ཟེར། འདི་ཡིས་འོ་མ་གསོག་ཐུབ། ནུ་མའི་ནང་གི་སྤྲ་ཚིལ་ཕུང་གྲུབ་ལ་ཚིལ་ཐུམ་ཟེར། ཚིལ་ཐུམ་གྱི་སྲ་མཐུག་ནི་རིགས་རྒྱུད་དང་རྒྱུད་འདེད། ལོ་གྲངས། འོ་ལྡུད་སོགས་རྐྱེན་མི་འདྲ་བ་ལས་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཆེ། སྤྲ་ཚིལ་ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་མང་ཉུང་ནི་ནུ་མ་ཆེ་ཆུང་ཐག་གཅོད་པའི་རྐྱེན་གཙོ་བོའི་རིགས་ཤིག་ཡིན། གོང་གི་ཆགས་ཚུལ་ལས་གཞན། ནུ་མ་ལ་ད་དུང་ཁྲག་རྩ་དང་རྨེན་པའི་སྦུ་གུ། རྩ་དཀར་སོགས་འཛོམས་ཡོད། འདི་དག་གིས་ནུ་ལ་བཅུད་ཀྱི་ནུས་པ་དང་བརྗེ་ཚབ་རྒྱུན་སྐྱོང་བའི་ནུས་པ་ཐོན་གྱི་ཡོད། འོ་ལྡུད་ནི་ནུ་མའི་རྩ་བའི་སྐྱེད་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་ཡིན། ནུ་མ་ཡང་བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་རྟགས་གཉིས་པའི་མཚོན་བྱེད་གཙོ་བོ་དང་། ཆགས་པ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་ནུ་མ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་འཕེལ་དབང་བོ་ལས་གཞན་ཚོར་བ་ཆེས་སྐྱེན་པའི་དབང་པོ་ཞིག་ཡིན།
བུ་ཤ་ཟོས་པའི་དགེ་སློང་མ་ཞིག་གི་གཏམ་རྒྱུད་
དེ་ནས་རིང་བོར་མ་ལོན་པར་དུར་རྐུན་དཔོན་རྒྱལ་བོས་བཟུང་ནས་བསད་དེ་དེའི་རུས་པ་དང་མཉམ་དུ་གསོན་དུར་དུ་སྦས་ཤིང་། དེར་ཞག་གསུམ་ལོན་པ་ན་དུར་དེ་སྤྱང་ཀིས་བྲུས་པས་ཐར་ཏོ།  །དེ་བས་བདག་གི་སེམས་རབ་ཏུ་སྐྱོ་ནས་ད་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ་སྙམ་ནས་འདིར་འོངས་སོ༎
རིགས་ཀྱི་བུ་མོ།
བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མྱངས་པ་འདི་རྒྱུ་མེད་དང་རྐྱེན་མེད་དུ་མྱངས་པ་ག་ལ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་མྱངས་པ་ཡིན་ནམ། ངས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་མྱང་ཐེངས་རེར་དེ་ལྟར་དུ་བསམ་པ་ཡིན། རྗེས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གསུངས་པ་ཐོས་པས་ལས་འབྲས་མི་བསླུ་བར་ཡིད་ཆེས་སོ། ། སྔོན་འདས་པའི་དུས་ཁྱིམ་བདག་ཤིན་ཏུ་ཕྱུག་པོ་ཞིག་ལ་ཆུང་མ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། ཆུང་བ་དེ་ལ་བུ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ན།  ཆེན་མས་རང་ལ་བུ་མ་སྐྱེས་པས་ཁྱིམ་གྱི་བདག་མོར་དེ་འགྱུར་སྙམ་ནས་ཕྲག་དོག་བྱས་ཏེ་བུའི་མཚོག་མར་ཁབ་བཙུགས་ནས་བསད། དེའི་ཚེ་བུའི་མ་དེས་ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་བུ་བསད་དོ་ཞེས་ཆོ་ངེ་བཏོན་ཏེ་རྒོལ་བ་ལ།  ཆེན་མས་བསྙོན་འདིང་ནས་ཁོ་མོས་ཁྱོད་ཀྱི་བུ་བསད་པར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁོ་མོའི་ཁྱོ་སྦྲུལ་གདུག་པ་ཅན་གྱིས་གསད་པར་གྱུར་ཅིག  བུ་བྱུང་ནའང་ཆུས་ཁྱེར་བ་དང། སྤྱང་ཀིས་ཟ་བར་གྱུར་ཅིག  ཡང་ནས་ཡང་དུ་གསོན་དུར་དུ་བཅུག་སྟེ་བུའི་ཤ་ཟ་བར་གྱུར་ཅིག  ཕ་མའི་ཁྱིམ་དུ་མེ་ཤོར་ནས་ཐམས་ཅད་འཚིག་པར་ཤོག་ཅེས་མནའ་བསྐྱེལ། ཆེན་མ་དེ་ནི་ང་ཡིན་ཏེ། ་མནའ་བསྐྱེལ་བ་དེའི་འབྲས་བུར་སྐྱེ་བ་འདིར་དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་མང་བོ་མྱངས་སོ། ། དགེ་སློང་མ་དག་གིས། འོ་ན་རྐྱེན་གང་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་བརྩོན་པ་བསྟེན་ཏེ་མྱུར་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནམ།
མཆོད་པ་བཤམས་ཚུལ་
ཡོན་ཆབ་ཀྱི་ཁུངས།
ལྷ་བླ་མ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱིས། མཉམ་མེད་ཇོ་བོ་རྗེ་བོད་དུ་བསྟན་པ་དག་ཐེར་དུ་ཞུས་སྐབས།  རང་ཅག་གི་དྭངས་བསིལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་རྫ་ཆུ་བསིལ་མ་འདིས།  ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤའི་ཐུགས་འཕྲོག་ནས།  ཏིང་ཕོར་ནང་དུ་ཡོན་ཆབ་བཤམས་ཚུལ་འདི་དར་རོ།།དེ་ནས་རིམ་བཞིན།  ལྷ་སར་འདུལ་བའི་མཆོད་པ།  ཁྲ་འབྲུག་ལ་མངོན་པའི་མཆོད་པ།  བསམ་ཡས་མདོ་སྡེ་མཆོད་པ།  བྱང་ཆུབ་མཆོད་པ་སོགས།   མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བཞི་དར་ཁྱབ་བྱུང་ལ།  རང་ཅག་མདོ་སྨད་ཀྱི་མཆོད་རྒྱུན་ཕལ་ཆེར་སྐུ་ཕྱོགས་གསེར་ཁང་བས་བཙུགས་སོ།།
ཁྱིམ་ལོ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཕྱག་འཚལ་ལུགས་
ཕྱག་འཚལ་བའི་དམིགས་པ།
དམིགས་པ་ནི། སྐྱབས་ཡུལ་དམ་པ་རྣམས་ལ།  བློ་སྙིང་བྲང་གསུམ་གཏད་དེ།   བདག་གི་སྒོ་གསུམ་གྱི་དབང་ཆ་ཐམས་ཅད་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱག་ཏུ་བཞག་པས།  ཤི་ན་གསོན་ན།  སྐྱིད་ན་སྡུག་ན།  ལེགས་ན་ཉེས་ན།  མཐོ་ན་དམའ་ན།  བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ཁྱེད་མཁྱེན་སྙམ་ལ། དེ་ཡང་། རང་གི་ལུས་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྲུལ།  ལུས་རེར་མགོ་བོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྲུལ།  མགོ་རེ་རེ་ལྕེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྲུལ་ཏེ།  སྐྱབས་ཡུལ་ཡང་སའི་རྡུལ་གྲངས་དང་མཉམ་པར་མོས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་ན་དགེ་འགྱུར་ཆེ་བར་གསུངས་སོ།། འདོན་པ་ནི། རྗེ་ཙོང་ཁ་པས་འོལ་ཁ་ནས་བསག་སྦྱངས་མཛད་ཚེ།  ལྟུང་བཤགས་གསུངས་པའི་ཕྱག་ལེན་ལྟར་འཚལ་ན།  རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གནད་ཆེའོ།།
འཚལ་ལུགས་ནོར་བའི་ཉེས་པ།
ཕྱག་འཚལ་ལུགས་མ་ཤེས་པར། མཛུབ་མོ་བསྐུམས་པས།   དུད་འགྲོ་རྨིག་རྡུམ་དུ་སྐྱེ།  ལུས་ས་ལ་ཕབ་ནས་འགྱངས་ཆེ་བས།  ལྟོ་འཕྱེ་སྦྲུལ་གྱི་རིགས་སུ་སྐྱེ།  ལུས་སྒུར་ཙམ་སྒུར་ཙམ་བྱས་པས།   དུད་འགྲོ་བྱོལ་སོང་དུ་སྐྱེ།  དཔྲལ་བ་ས་ལ་མ་གཏུགས་པས།  དམྱལ་བ་མགོ་འཕྱང་དུ་སྐྱེ།  ལག་པ་གཡུགས་པ་དང་རྒྱབ་མདུན་ལ་བསྣོལ་བས།   དམྱལ་བར་སྐྱེ་ལ།  ཐར་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་པར་གྱོད་ལ་སྦྱོར་བ་སོགས་སུ་འགྱུར་བས།  ཕྱག་འཚལ་ལུགས་མ་ཤེས་ན།  དགེ་བ་ལས་ལྡོག་ཏེ།  ཉེས་པ་བསག་པའི་རྒྱུ་རུ་འགྱུར་བས།  གཟབ་གཟབ་བྱེད་པ་གལ་ཆེའོ།།
ཕྱག་འཚལ་བའི་ཕན་ཡོན།
དམ་ཆོས་པད་དཀར་ལས། མཆོད་རྟེན་དེ་ལ་གང་གིས་ཐལ་མོ་སྦྱར།། ཡོངས་སུ་ཚང་བའམ་ཐལ་མོ་ཡ་གཅིག་གམ།། ཡང་ན་མགོ་བོ་སྐད་ཅིག་བཏུད་པ་དང་།། གང་གི་རིང་བསྲེལ་གནས་པ་དེ་དག་ལ།། གཡེང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་སངས་རྒྱས་ཞེས།། ཚིག་གཅིག་ལན་འགའ་བརྗོད་པར་བྱས་པ་ཡང་།། དེ་དག་ཀུན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་འདི་འཐོབ།།
ཉིང་ཁྲི་ས་རྫོང་།
ཉིང་ཁྲི་ས་རྫོང་‎
ལུས་ལ་དངུལ་རྒྱན་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་
གཉིས། དངུལ་ལ་དུག་ལེན་གྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ། དངུལ་ལ་ད་དུང་དུག་ལེན་གྱི་ནུས་པ་ཡོད་པས་དེ་ནི་ཁོ་རང་མདོག་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་ཀྱང་རེད། དེར་བརྟེན་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་དུག་སེལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་རེད། མདོག་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱི་ངོས་ཙམ་ཡིན་པས་སོ་སྨན་དང་སྨན་རྫས་སོགས་ཀྱིས་གཙང་མ་བཟོ་ཐུབ།
གཉིས། ད་དུང་ཕན་ནུས་གཞན་དག་ཡོད་པ།
རྒྱུ་སྐར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་མིང་ལ།
རྒྱུ་སྐར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་མིང་ལ་(རྒྱ་སྐད།: 二十八宿) ནི་སྔ་རབས་ཀྱི་སྐར་ཚོམ་ཞིག་རེད།
གཞིས་ཀ་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར།
མིང་ཐོགས་ཚུལ
གྲགས་ཆེ་བའི་དགོན་པ་ནི་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ཡིན་ལ་གཞིས་རྩེ་བསམ་གྲུབ་རྩེ་འདི་ཉིད་ལ་བོད་ཀྱི་པོ་ཏ་ལ་གཉིས་པའང་ཟེར་སྲོལ་ཡོད།
འཕགས་པ་ཐོགས་མེད།
སློབ་དཔོན་འདི་བྱོན་པའི་སྐབས་སུ་ཆོས་མངོན་པ་ལ་དགྲ་ལན་གསུམ་བྱུང་པའི་རྗེས་ཏེ་མཐའ་མའི་ཚེ་ན་བྲམ་ཟེ་མོ་གསལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་[པྲ་ཀཱ་ས་ཤཱི་ལ་]ཞེས་བྱ་བས། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པའི་རྩ་བ་མངོན་པ་ལ་དགྲ་ལན་གསུམ་གྱིས་བསྣུབས་པས། བདག་གིས་ནི་བསྟན་པ་གསོ་བར་མི་ནུས་མོད། ལུས་ལ་བུ་བསྐྱེད་ནས་དར་བར་གཞུག་གོ་སྙམ་ནས་རྒྱལ་རིགས་དང་འདུས་པས་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་འདུས་པས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་བྱུང་ནས། བཙས་མ་ཐག་ནས་ལྕེ་ལ་གི་ཝང་གིས་ཨ་ཡིག་འབྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་རྣོ་བའི་ཆོ་ག་བྱས། ཡིག་རྩིས་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིག་བྱེད་སོགས་རིག་གནས་ཐུན་མོང་བ་རྣམས་ནི་ཡུམ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསླབས།
ཁྱུང་པོ་གཡུ་ཁྲི་
བསྟན་པ་སྔ་དར་དང་ཕྱི་དར་བར་གྱི་ཡིག་མཁན་ཆེ་མོ་ཞིག ཁོང་གིས་དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་ལུགས་ཀྱི་ཐིག་ཚད་འགོད་ཕྱོགས་བཞིན་བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་ལ་ཆ་ཚད་གཏན་འབེབས་གནང་སྟེ་བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་གྱི་ཡིག་གཟུགས་སྤྱིའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་གནས། བོད་ལྗོངས་རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་མགོན་ཆོས་སྡེའི་ནང་བཞུགས་གསེར་བྲིས་བཀའ་འགྱུར་ཐེམ་སྤངས་མ་ནི་ཁྱུང་པོ་གཡུ་ཁྲིའི་ལུགས་ལྟར་བཞེངས་པའི་ཁྱུང་བྲིས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་དུས་སུ་བཞེངས་པའི་དཔལ་འབྲས་སྤུངས་ཀྱི་བཀའ་འགྱུར་གསེར་བྲིས་འཛམ་གླིང་གཡས་བཞག་ཞུ་བ་དེ་ནི་རྒྱལ་རྩེའི་བཀའ་འགྱུར་ཐེམ་སྤངས་མ་དཔེར་བླངས་ནས་བཞེངས་པ་ཁྱུང་བྲིས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་དུ་འཛིན་ཐུས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱུང་པོ་སྤུངས་སད་ཟུ་ཙེ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ས་སྐྱ་རྫོང་།
ས་སྐྱ་རྫོང་‎
བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ།
གཞན་དུས་འཁོར་ལ་ཐུགས་སྦྱོང་མཛད་ཕྱིར་དབོན་པོ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དྲུང་ནས་དུས་འཁོར་གྱི་བཤད་བཀའ་རྭ་འབྲོའི་དགོངས་པ་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བ་ལ་སོ་སོའི་བཞེད་ཚུལ་དང་བཅས་པ། མན་ངག་ལག་ལེན་གྱི་གནད། དུས་འཁོར་ཆ་ལག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་གསན་པས་དུས་འཁོར་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པས་ཕྱིས་བྱོན་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དུས་འཁོར་ལ་མཁས་པ་བུ་དོལ་གཉིས་ཞེས་གྲགས་པ་བྱུང་། བླ་མ་དེ་ཉིད་ལ་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་སོགས་རྒྱུད་དང་སྒྲུབ་ཐབས་གང་མང་ཡང་གསན། བླ་མ་བི་བྷཱུ་ཏི་དཱ་པ་ལས་གཏུམ་མོ་འབར་འཛག་གི་གདམས་པ་སོགས་མན་ངག་མང་པོ་གསན། གཞན་བླ་མ་ཀུ་མཱ་ར་སི་ངྡྷི་ལས་བཀའ་གདམས་པའི་ལུགས་ཀྱི་མན་ངག་མང་དུ་གསན།
ལྷ་རྩེ་རྫོང་།
ལྷ་རྩེ་རྫོང་
ཁྱུང་རིན་ཆེན་གྲགས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ངང་དཀར་སྐར་ཚོམ་
ངང་དཀར་སྐར་ཚོམ་(Cygnus)ནི་དེང་རབས་ཀྱི་སྐར་ཚོམ་ཞིག་རེད།
སྡིག་པའི་སྐར་ཚོམ་
སྡིག་པའི་སྐར་ཚོམ་(Scorpius)ནི་དེང་རབས་ཀྱི་སྐར་ཚོམ་ཞིག་རེད།
ཁང་དམར་རྫོང་།
ཡུལ་དེར་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་སྐུ་བལྟམས་པ་ནི་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་༢༦པ་དམ་ཆོས་དཔལ་འབར་ཁང་དམར་ཤར་དུ་འཁྲུངས། རྒྱུད་ཆེན་ཀུན་དགའ་དོན་གྲུབ་སྤྱི་ལོ་༡༤༡༩ལོར་གནས་རྙིང་དུ་འཁྲུངས་པ་བཅས་ཡིན།
ཤུན་ཙི། (གོང་མ།)
གོང་མ་ཤུན་ཙི་(༡༦༣༨-​༡༦༦༡)(རྒྱ་སྐད།: 顺治帝)ནི་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཞིག་རེད།
ཚར་དུ་གསན་
ཚར་རམ་གྲངས་ཀ་དུ་ཙན་གསན། ཡང་ན་ཐེངས་དུ་ཙམ་གསན།
མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་།
མཁས་གྲུབ་རྗེའི་དམ་བཅའ་བཅུ་ནི།
གཡའ་དྲེད།
གཡའ་དྲེད་ཡང་ན་མི་རྒོད
དཔའ་ཤོད་རྫོང་།
ཚ་བ་སྒང་རོང་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ནི་ཚ་བ་མཛོ་སྒང་ཡན་མན་ལ་བརྩི་སྲོལ་ཡོད། ཡང་ཚ་བ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་བརྩི་དུས་ཚ་བ་རོང་སྦལ་ཐོག་གི་མར་ཙམ་རེད། གང་ལྟར་སྤོམ་མདའ་ཤོག་དགུའི་ལུང་ནས་འཇག་ལུང་བཞི་ཡན་ལ་ས་ཚིགས་ཉིན་ལམ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པར་གྲགས། འདི་ཡན་ཚ་བ་དབུས་ཆུའི་བརྒྱུད་ཕར་ཚུར་ཆགས་པའི་དགོན་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་རོབ་ཙམ་བཀོད་ཟིན། ད་ནི་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུའི་རྒྱུད་དང་། དེ་དང་ཉེ་བའི་ཡུལ་དགོན་རྣམས་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་བཀོད་པ་ལ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུའི་ཆུ་ཕུགས་ནི་བྱང་རིགས་ལྡན་སྡེ་བཞིའི་ལུང་པའི་ཆུ་ཕྲན་བསྡོམས་ཏེ་བྱང་ནག་ཆུའི་བརྒྱུད་ནས་བབས་པ་ཞིག་ཡིན། ཚ་བ་སྤོམ་མདའི་གཡས་ཕྱོགས་གསང་སྔགས་ཆོས་རྫོང་མངའ་ཁོངས་ཚ་བ་མངའ་སྒང་ཡོད། འདིར་དགེ་དགོན་གནས་སེར་པོ་དགོན་པར་དགེ་འདུན་པ་བརྒྱ་མ་ལོངས་ཙམ་ཡོད།།
ས་མཚམས་གཡོན་ཕྱོགས་ནས་སྟོད་རྣམས་བྲག་གཡབ། ཡར་དཔའ་ཤོད། བར་རྨ་ཁམས། སྨད་རྣམས་ཀོང་ར་དང་། མར་འཇུས། གཡས་ཕྱོགས་ནས་གསང་སྔགས་ཆོས་རྫོང་ནས་ཡར་སྤོ་དང་པདྨ་བཀོད། རྫ་ཡུལ་ནས་ཕར་རྒྱ་ཤར། སྨན་ཁུང་ནས་ཕར་འབར་མ་དང་ས་འབྲེལ་ཡོད་རེད། མདོ་ཁམས་སྟོད་ཕྱིས་སུ་གཞུང་སྡེར་གཏོགས་པ་འདི་ལ་ཚ་བ་རོང་སྐོར་བཅུ་གཉིས། རྨ་ཁམས་སོགས་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད། ཆབ་མདོ་བརྒྱ་ཤོག་བཅོ་བརྒྱད། བྲག་གཡབ་འདོམས་ཚོ་བཅུ་གཉིས། ཤོ་སྟར་ལྷོ་གསུམ། སྤོ་ཆུ་ལུང་དྲུག ཀོང་པོ་ངར་ལ་བརྒྱ་ཤོག་བདུན་ཞེས་རྒན་རབས་ཚོའི་ངག་རྒྱུན་ལ་ཡོང་ངོ་། སྤོ་འདིར་མདའ་ཞིང་དགོན་པ། སུམ་རྫོང་དགོན་པ། ཆུ་མདོ་དགོན་པ་ཟེར་བ་སོགས་དགེ་ལུགས་དགོན་པ་མང་པོ་ཡོད། རྙིང་དགོན་ཡང་མང་པོ་ཡོད། དགེ་ལུགས་རྣམས་ཀྱི་གྲྭ་རྒྱུན། འབྲས་སྤུངས་ཚ་བ། དགའ་ལྡན་ཚ་བ། སེར་ར་སྤོ་ཁང་ཚན། དེ་བཞིོན་སེར་བྱེས་ཚ་བ་དང་། སེར་སྨད་ཚ་བ་བཅས་ལ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གོང་འཁོད་དགོན་སྡེ་སོ་སོའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སྤྱི་དང་ནང་རྟེན་ཁྱད་འཕགས་ཇི་ཡོད་དང་། བླ་བྲང་ཁག་ཇི་འདྲ་ཡོད་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་པར་བྲིས་མ་འོངས་སོ།།  །།
ཐིམ་ཕུ་གི་ས་ཁོངས།
ཐིམ་ཕུ་ནི་འབྲུག་ཡུལ་གྱི་ས་ཁོངས་གཅིག་རེད། གྲོང་ཁྱེར་ལྟེ་བ་ནི་ཐིམ་ཕུ་རེད།
ཉིང་ཁྲི།
འགྲིམ་འགྲུལ།
གཞན་ཡང་ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གྲགས་ཅན་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་དེ། ཉིང་ཁྲིའི་སྨན་གླིང་གནམ་གྲུ་ཐང་དང་། མཁར་ལྟག་ཟམ་པ། སྟོང་མཇུག་ཟམ་པ། ཐང་སྨད་གནམ་ཟམ།འཕྲུལ་ལུང་ཟམ་ཆེན། ཉིང་ཁྲི་ཟམ་པ། བྲག་ཡིབ་ཟམ་ཆེན། (ལྕགས་པ་གྲུ་སོ )བྲག་ཡིབ་ཟམ་ཆེན་གཉི ས་པ། གོང་དཀར་ཟམ་པ། བྲག་ཆུ་ཟམ་པ། རྒྱ་མདའ་ཟམ་པ། སྟག་ཁ་(དངོས་ཧ་འཕྲང)གློག་ཁང་། རྡོ་ཕུག་ གློག་ཁང་། བྲག་ཡིབ་གློག་ཁང་། སྤོ་སྟོད་གློག་ཁང་། ཡ་དུང་གློག་ཁང་། ཀོང་རྫི་རོང་གློག་ཁང་། ཉིང་ཁྲི་ གློག་ཁང་། རྒྱས་ཐར་གློག་ཁང་། གནས་ལུང་གློག་ཁང་སོགས་མང་པོ་ཡོད་དོ། །
སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོ།
དེ་ནས་ནར་སོན་པ་ན་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་བསླབ་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས། རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱངས་པས་མཁས་པའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་གྱུར། ཁྱད་པར་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་རིན་པོ་ཆེའི་དོན་ལ་ངེས་པ་གཏིང་ཚུགས་པ་ཞིག་འོང་སླད། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་བསམ་སྦྱོར་གཉིས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟེན་ཏེ། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་ནས་བརྒྱུད་པའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མན་ངག་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་གཉིས་དང༌། འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེའི་གཞུང་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང༌། རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཀྲལ་བའི་དབུ་མའི་གཞུང་རྣམས་ལའང་ཞིབ་ཏུ་སྦྱངས།
ཚལ་གུང་ཐང་
གཞན་ཡང་་་་་་་ མཚན་རྒྱས་པར་ཚལ་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་ཞུ། ལྷ་སའི་ཀུ་རུ་ཟམ་པ་ནས་ཤར་ངོས་སུ་སྣུམ་ནག་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལེ་༦ཙམ་སོང་ན་ཚལ་གུང་ཐང་གྲོང་དབུས་སུ་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཚལ་ཞེས་པ་ནི། གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་གཡུ་བྲག་པ་རླུང་སྒོམ་སྟེ་ཕུར་བུ་ལྕོག་ཏུ་ཕེབས་སྐབས་ན་བཟའི་ཚལ་བུ་གནས་དེར་ལྷུང་བས། ཚལ་ཞེས་[page 79] དང་། ང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འཁྲུངས་ས་ལུམ་བིའི་ཚལ་གྱི་ཟུར་ཆགས་པ་སོགས་གསུང་སྲོལ་མི་འདྲ། གུང་ཐང་ཞེས་པ་ནི། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་གནས་དེའི་ཆོས་འཁོར་གླིང་དུ་བཞུགས་སྐབས་ཡུལ་གུང་ཐང་གི་མིང་དེ་གནས་དེར་བཏགས་གནང་བ་ཡིན་གསུངས། དགོན་དེ་ནི་མཉམ་མེད་དྭགས་པོ་ལྷ་རྗེའི་ཡང་སློབ་བླ་མ་ཞང་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་གཡུ་བྲག་པས་ ༡༡༧༥ལོར་ཚལ་ཡང་དགོན་དང་༡༡༨༧ལོར་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་བཏབ་གནང་མཛད། བཀའ་བརྒྱུད་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པས་ཚལ་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཅེས་པའང་དེ་ནས་བྱུང་། བྱང་ངོས་ཡང་དགོན་ལ་ཚལ་དང་། ལྷོ་ངོས་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་གུང་ཐང་། དེ་གཉིས་སྡེབས་པ་ལ་ཚལ་གུང་ཐང་ཞེས་ཟེར། གཞན་ཡང་བྱང་ངོས་སུ་ཚལ་དང་། དབུས་གླིང་ཞེས་གྲྭ་ཚང་གཉིས། ལྷོ་ངོས་སུ་གུང་ཐང་ཆོས་ཁྲི་ལྕོག་དང་། གཟིམ་ཁང་ཤར། ཆོས་འཁོར་གླིང་བཅས་དང་། དེ་ནས་དམག་འཁྲག་དང་མེ་སྐྱོན་སོགས་ཀྱིས་ཉམས་རྒུད་ཆེན་པོ་བྱུང་། དེ་རྗེས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་དགུ་པའི་དུས་ནས་དགེ་ལྡན་དར་ཁྱབ་བྱུང་། རྒྱལ་བ་ལྔ་པའི་དུས་གང་གི་དབུ་བླ་ཟུར་ཆོས་དབྱིངས་རལ་གྲོལ་གྱིས་ཞལ་འཛིན་གནང་། དེ་རྗེས་ལྷ་བཟང་གིས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ལྔ་བཅུ་པ་བྱ་བྲལ་དགེ་འདུན་ཕུན་ཚོགས་ལ་དགོན་གཞིས་མ་ལག་དང་བཅས་པ་ཕུལ། དེའི་ཡང་སྲིད་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་བཞུགས། དེ་ནས་བཟུང་གུང་ཐང་ཚང་ཞེས་པའི་མཚན་བྱུང་བ་དང་། གུང་ཐང་གི་བདག་ཐོབ་ཀྱང་གུང་ཐང་བླ་བྲང་ནས་གནང་བ་བཅས་ཡིན། སྔོན་ཚལ་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་འདུ་ཁང་ཀ་རིང་༢དང་ཀ་ཐུང་༢༤གཡས་ནས་རྩིས་པའི་རྣམ་སྲས་ལྷ་ཁང་དང་། ཚལ་པ་བཀའ་འགྱུར་བཞུགས་པའི་ཚེ་དཔག་ལྷ་ཁང་། ཞང་ལྷ་ཁང་། གཙང་ཁང་དབུས་མའི་ནང་ཇོ་བོ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཐོག་སོ་གསུམ་ཙམ་དང་། འཁོར་ཉན་ཐོས་གཉིས། དེའི་གཡོན་དུ་སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང་དང་བྱམས་ཁང་། དེ་ནས་མགོན་ཁང་བཅས་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་བཞུགས། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་[page 80] ཉམས་གསོ་གནང་བའི་ནང་། སྔོན་གྱི་རྣམ་སྲས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དང་། གཙང་ཁང་ནང་ཇོ་བོ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྒྱབ་ཡོལ་དང་སྐུ་སྨད་སྔོན་གྱི་དེའི་སྟེང་གསར་བཞེངས་གནང་བ། མགོན་ཁང་ནང་སྔོན་གྱི་མགོན་པོ་ཕྱག་བཞི་དང་། མགོན་པོ་བྱ་རོག་གདོང་ཅན་གྱི་སྐུ་སྨད་སྟེང་གསར་བཞེངས་གནང་བ། གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་ལྡེབས་རིས་རྙིང་མ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དགོན་དེར་ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་༤ཚེས་༡༥ལ་གུང་ཐང་མེ་ཏོག་མཆོད་པ་ཞེས་པའི་གར་འཆམ་བསྐྱོན་སྲོལ་ཡོད། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ་ལྷ་ས་བཅོ་ལྔ་མཆོད་པ། གུང་ཐང་མེ་ཏོག་མཆོད་པ། བསམ་ཡས་མདོ་སྡེ་མཆོད་པ། རྭ་སྒྲེང་ཁུ་བྱུག་མཆོད་པ་བཅས་མཆོད་པ་བཞིའི་ཡ་རྒྱལ་ཡིན་གསུངས། མེ་ཏོག་མཆོད་པའི་ཉིན་ལོ་གཅིག་དུས་གཅིག་ལས་ཐུག་འཕྲད་མི་ཆོག་པའི་གྲིབ་རྫོང་བཙན་དང་། གུང་ཐང་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་གཉིས་ཐུག་འཕྲད་གནང་སྲོལ་ཡོད། གཞན་ཡང་གུང་ཐང་དུ་སྲི་གནོན་འབུམ་པ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་ནད་འབུམ་པའི་ཞབས་རྭ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
རྗེ་བཙུན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན།
དེའི་དྲུང་ནས་བློ་སྦྱོང་མཚོན་ཆ་འཁོར་ལོ་སོགས་དང་། བློ་སྦྱོང་དོན་བདུན་མ་སོགས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་བློ་སྦྱོང་གི་གཞུང་མང་པོ་དང་། བཀའ་གདམས་ཐོར་བུ་བ། ཤ་ར་བའི་ལམ་རིམ་བརྗེད་བྱང་མ་ལ་སོགས་ཤ་ར་བ་ནས་མཆད་ཁ་པ་ལ་བརྒྱུད་པའི་ལམ་རིམ་མང་པོ་དང་། སྣར་ཐང་པ་ནས་བརྒྱུད་པའི་ལམ་སྒྲོན། སྣར་ཐང་པའི་ལམ་མཆོག །གནས་རྙིང་ནས་བརྒྱུད་པའི་མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་པའི་སྐོར་རྣམས་དང་ མགོན་པོ་སྟག་ཞོན་སོགས་ཀྱི་ལུང་རྗེས་གནང་སོགས་ཟབ་ཆོས་མང་དུ་གསན་པས་བླ་མའི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་མཛད། །
དགུང་ལོ་དོན་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ཤིང་འབྲུག་ ༡༥༤༤ ལོའི་ཟླ་༡༡ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཞི་བར་གཤེགས།
ཚལ་པ་རྟོགས་ལྡན་སྔོ་ཉལ་མ་
ཚལ་པ་ཡུལ་གྱི་མིང་དང། རྟོགས་ལྡན་སྔོ་ཉལ་མ་ཞེས་པ་མིང་འདོགས་ཡིན་འདྲ། མཚན་དངོས་མཁས་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན།
བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་
སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་སོང་མཚམས་སུ་གནས་ཡངས་པ་ཅན་ཀུསྨ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་ཨ་ཤོ་ཀ་སྟེ་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་ཨོན་སྦྱར་ཏེ་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་བརྒྱས་རུང་མིན་གཞི་བཅུ་བསལ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཆོས་མིན་སུན་ཕྱུང་ཞིང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཚར་གཅིག་ལེགས་པར་བཏོན་ཏེ་བསྡུ་བ་མཛད་པ་དེའོ།
བཀའ་བསྡུར་
སྟོན་པ་གཤེགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ན་གནས་ཁ་ཆེ་མེ་ཏོག་བརྩེགས་པའི་ཀུན་དགའ་ར་བར་རྒྱལ་པོ་ནིཥྐཔས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་དང༌། སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་བཙུན་པ་ཆེན་པོ་ལྔ་སྟོང་འདུས་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་བཀར་སྒྲུབ་ཅིང་འདུལ་བའི་ཚོགས་ཡི་གེར་བཀོད། མདོ་སྡེ་དང་མངོན་པ་སྔར་ཡི་གེར་མ་འཁོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡི་གེར་བཀོད་ནས་བསྡུ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་གྲགས་ལ། འདིའི་དུས་དང་ངོས་འཛིན་སོགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་སྣང་ངོ༌།
ཤཱཀྱ་འོད།
རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་རྒྱན་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་འདུལ་བ་བདུད་རྩིའི་རྒྱན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཞིག་སྟེ། ཁོང་གིས་དགེ་ཚུལ་གྱི་ཀ་རི་ཀ་སུམ་བརྒྱ་བ་སོགས་མཛད།
སེན་ཏེ་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁེ།
སེན་ཏེ་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁེ་(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།: Saint-Affrique)ནི་ཧྥ་རན་སིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཨ་ཝེ་རོང་ལ་གནས་པའི་སྡེ་ཆུང་ཞིག་རེད།
དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།
དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་༼༡༥༠༣-༡༥༦༦༽ནི་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་རེད། ༼ལྷོ་བྲག་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན༽གྱི་རྩོམ་པ་པོ་རེད། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ལ། སྤྱོད་འཇུག་འགྲེལ་ཆེན། རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། ཕག་མོའི་རྣམ་བཤད་ཆེན་མོ། གསོ་བ་རིག་པའི་རྒྱུད་བཞིའི་རྣམ་བཤད་སོགས་མཆིས།
དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས
གངས་ཅན་ཡུལ་གྱི་ས་ལ་སྤྱོད་པའི་མཐོ་རིས་རྒྱལ་བློན་གཙོ་བོར་བརྗོད་པའི་དེབ་ཐེར་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚོས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་ལུག་ལོར་མཛད། བརྗོད་བྱ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལས་སྲིད་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་དང་། དུས་རབས་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ལས་ཕྱི་རབས་གླང་དར་མན་ཆད་གཙོ་བོར་བསྟན་ཅིང་། ལྷག་པར་དུ་ས་སྐྱ་པ་དང་ཕག་གྲུ་གཉིས་འཕེལ་འགྲིབ་བམ་དར་རྒུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བཀོད་ཡོད། གསུང་འབུམ་གྱི་ཛ་བམ་དུ་ཤོག་གྲངས་བརྒྱ་དང་བཅུ་གསུམ་ཡོད། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཀྱང་ལྕགས་པར་དུ་བསྐྲུན་ཡོད།
ཡི་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ།
ཡི་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ནི་གར་ཆེན་གྱི་སྲས་མོ་དང་བཙན་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་བཙུན་མོ་དང་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ཆུང་མ་ཡིན་པ་རེད།
ནང་ཆེན་རྒྱལ་རབས
༈ མདོ་སྟོད་མི་ཡི་ཆོལ་ཁ་ཁམས་ནང་ཆེན་པའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་གཟུར་གནས་དྲང་གཏམ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། རབ་མཛེས་ཞལ་རས་སྟོན་ཟླ་འཛུམ་པའི་གཉེན། ། བཞི་བཅུའི་ཚེམས་དཀར་གངས་རིའི་ཕྲེང་བའི་སྤུན། ། སྲིད་པའི་མཚར་སྡུག་ཡོངས་རྫོགས་ཚངས་སྲས་མ། ། དེ་རིང་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོའི་ཁ་ལོ་བསྒྱུར། ། ཆེན་པོ་བོད་ཀྱི་ཞིང་གི་བྱེ་བྲག་སྒང་དྲུག་ལྟེ་བ་མདོ་ཁམས་གླིང་ཁྲི་བར་མ་རུ། ། རྒྱལ་ཁྲིམས་མི་ཆོས་གཙང་མའི་སྒྲོན་མེ་རིས་མེད་ཕྱོཊ་སུ་སྤེལ་བའི་བྱེད་པོ་དམ་པ་སྟེ། ། ཉམ་ཆུང་འབངས་ཀྱི་སྐྱིད་སྡུག་ལེེགས་ཉེས་རྟག་ཏུ་གཟིགས་པའི་ས་སྐྱོང་མངའ་བདག་མི་ཡི་རྗེ། ། ཏྲེ་བོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ལ་སོཊ་ནང་ཆེན་རྗེ་བོ་རྒྱུད་པར་བཅས་པ་དེང་འདིར་བསྔཊ། ། གང་དེའི་ཕྲིན་ལས་སྤེལ་བའི་བྱེད་པོ་གྲགས་པའི་སྒྲ་ཆེེན་སྟོང་འབར་བའི། ། དཔའ་སྟོབས་བློ་གྲོས་ཐབས་ཚུལ་ཀུན་ལ་འགྲན་མེད་གྱད་བློན་ཆེ་བཞིི་དང་། ། ཉེར་ལྔའི་གྲངས་ལྡན་བློན་ཆེན་ཁག་དང་ཚོ་བ་སུམ་ཅུ་ལྔ་སོགས་ལ། ། མ་བཅོས་འགྱུར་མེད་དྭངས་བའི་བློ་ཡིས་བསྟོད་པའི་དབྱངས་སྙན་འདི་ནས་འབུལ། ། ཆེས་ཆེར་སྙིགས་མའི་དུས་ཀྱི་རྡུལ་རླུང་གིས། ། ཡ་རབས་དམ་པའི་མཛད་བཟང་གངས་རིའི་མདངས། ། སྒྲིབ་པའི་དུས་འདིར་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སོགས། ། ཇི་བཞིན་བརྗོད་འདོད་ངལ་བའི་རྒྱུ་རུ་གྱུར། ། འོན་ཏང་སྔོན་བྱུང་གཏམ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེར། ། འཇུག་འདོད་བློ་གསལ་དོན་གཉེར་ཅན་དག་ལ། ། ཕན་སླད་བགྱིས་པའི་རྒྱལ་རབས་མདོར་བསྡུས་འདི། ། ལོ་རྒྱུས་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཡིན། ། གངས་ཅན་མདོ་སྟོད་མགོ་ནག་མི་ཡི་རྗེ། ། རྗེ་བློན་འབངས་ཀྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས་འདི། ། འདི་ན་མ་བཅོས་ཚིག་གིས་སྤེལ་བ་གང་། ། གང་དག་མོས་ལྡན་རྣ་བའི་རྒྱན་དུ་མཛོད། ། དེ་ཡང་སྒོམ་སྡེ་ནང་ཆེན་པའི་གཏམ་རྒན་མ་ལས། “གཏམ་ཅི་བཤད་ གོང་ལ་མགོ་དཔོན་ལ་བསྟོད་པ།    སྡེ་ལྷོ་གླིང་དབུས་མའི་ཁྱད་ཆོས།    ཟས་ཅི་ཟོས་གོང་ལ་དཀོན་མཆོག་ལ་མཆོད་པ།  དེ་དབུ་ནག་བོད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ”ཞེས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གོམས་གཤིས་ལྟར་ཐོག་མར་ཤིས་བརྗོད་དང་།  ཆེ་བསྟོད་སོགས་ཀྱི་ཚིག་གི་ཕྲེང་བས་སྒོ་ཡངས་པོར་ཕྱེས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ།  །
རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས།
རེག་པ།
དེ་ལས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་སོགས་ཡུལ་དྲུག་དང་མིག་རྣ་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཏེ་དབང་པོ་དྲུག་མིག་གི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པའི་བར་རྣམ་ཤེས་དྲུག་སྟེ་དེ་ལྟར་ཡུལ་དབང་ཤེས་ གསུམ་འདུས་ནས་ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་སོགས་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་རེག་པ་དྲུག་འབྱུང་བ་ནི་རེག་པའི་ཡན་ལག་གོ །
སྲེད་པ།
ཚོར་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པའི་འདོད་སྲེད། ཚོར་བ་མི་བདེ་བ་ལ་འདོར་བར་འདོད་པའི་འཇིག་སྲེད། བཏང་སྙོམས་ལ་རང་གར་གནས་ཤིང་། གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་ཡུལ་དྲུག་པོ་དེ་ལ་སྲེད་པ་སྐྱེ་སྟེ། མདོར་ན་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ལས་ཡུལ་གྱི་རོ་མྱང་བ་དང་དགའ་ཞིང་ཞེན་པ་སྐྱེ་བས་ཡུལ་སྡུད་པ་ནི་སྲེད་པའི་ཡན་ལག་གོ །
འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པ་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ།
མདོ་ཁམས་ལྡན་སྟོད་གཙོང་དུ་ཞེས་པར། འབྲུག་རྒྱལ་སྐྱུ་རུའི་གདུང་། རྙིང་མའི་སྔགས་འཆང་ཟམ་མ་ཆད་པའི་བརྒྱུད་པར། ཡབ་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་མཁའ་འགྲོ་བཙུན་མའི་སྲས་སུ་༡༡༤༣ ལོར་འཁྲུངས། གཞོན་དུས་ནས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་ཞིང་ཡབ་ཆོས་ཕལ་ཆེར་མཁྱེན། ཕག་མོ་གྲུ་པའི་སྙན་པ་གསན་པས། དད་པས་དབུས་གཙང་དུ་ཕག་གྲུ་ཟླ་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྟེན། རྟེན་དགེ་བསྙེན། ན་བཟའ་ར་ཐུལ་ཞིག་བཞེས་པས་དགེ་བསྙེན་ར་ཐུལ་ཅན་ཞེས་གྲགས། བླ་མས་ཁྱོད་སྒོམ་ཆེན་བཟང་པོ་ཞིག་འོང་ཞེས་ལུང་བསྟན། འགྲོ་མགོན་གཤེགས་ནས་ཨེ་ཆུང་ཕུག་པར་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་པས་སྙུན་མཛེ་དྲག་པོ་ཞིག་བྱུང་། རྫ་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་རོ་སུས་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་ཞིག་བྱ་སྙམ་ནས་བྱོན་པར་ཆས། ཡི་དམ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་ཕྱི་ཕྱག་བགྱིས། སྐུ་ཤེད་ཆུང་བས་ཁ་བུབ་ཏུ་ཅུང་ཞིག་ལུས་པ་ན། དང་པོར་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་བསམ། དེ་ནས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམས་པས། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བཟོད་གླགས་མེད་པ་ཞིག་འཁྲུངས། ས་ཐམས་ཅད་སྤྱན་ཆབ་ཀྱིས་བངས། ཀླུ་གདོན་དེ་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྐུ་ལུས་ལས་ཐོན་སོང་བ་གཟིགས། སྒོམ་རོ་གཅིག་གི་རྟོགས་པ་ཐུགས་ལ་འཁྲུངས་པས། ཞག་གསུམ་དྲོ་བཞིའི་ནངས་པར་ན། །མི་ཁོ་བོའི་ལས་ངན་རང་སར་དག །ཅེས་གསུངས། དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་བརྙེས་པའི་སྙན་པས་འུར་བསླངས། གཞན་གྱི་སྟོན་མོའི་གྲལ་དབུ་ལ་སྤྱན་དྲངས་པ་ཞིག་གི་ཚེ། ཐོད་པ་བསམ་གྲུབ་ཀྱི་སྲས་མོ་སྐུ་མདུན་དུ་གཅེར་བརྒྱུགས་བྱས་པས། ང་རྟེན་དགེ་བསྙེན་དུ་སོང་བས་བརྙེས་པ་ཡིན། ཅིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱུང་དགོས་འདུག་དགོངས་ནས། སོ་ལྔ་པ་ལ་ཕག་མོ་གྲུར་ཞང་སུམ་ཐོག་པས་མཁན་པོ། ཙི་ལུང་སློབ་དཔོན། གཉན་པ་འདུལ་འཛིན་གྱིས་གསང་སྟོན་བྱས་ཏེ་ཆིག་རྫོགས་མཛད། མཚན་རིན་ཆེན་དཔལ། གཉལ་པ་འདུལ་འཛིན་ལ་མདོ་རྩ་ལེགས་པར་བསླབས། འགྲོ་མགོན་གཤེགས་རྗེས་སུ་བླ་མ་ཞང་གིས་གྲལ་གོང་དུ་བཞུགས། བསྔོ་བ་ཙམ་མཛད་པ་ལས་ལོ་བདུན་དུ་གདན་ས་མེད། རྗེ་འདིས་གདན་ས་མཛད་དེ་ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་ཞིང་འོ་བརྒྱལ་བར་བྱུང། གསོལ་བ་བཏབ་པས་མནལ་ལམ་དུ་འགྲོ་མགོན་བྱོན་ནས། ཁྱོད་རང་དབུ་རུ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་སོང་གསུང་བ་རྨིས། མནལ་སད་འཕྲལ་བཞེངས། དབུར་སྟོད་དུ་བྱོན་པ་དང། གོམ་རིངས་ཀྱི་གྲྭ་པ་རྣམས་སྤྱན་འདྲེན་དུ་འོང་བ་དང་འགྲིགས། འབྲི་གུང་དུ་བཞུགས། བསྟན་པའི་རྩ་བ་དགེ་འདུན། དེའང་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་རག་ལས་པར་གཟིགས་ནས། དབེན་པའི་གནས་སུ་འདུག་པ་དག་ཀྱང་བག་ཡངས་སུ་མི་འཇུག སྙན་པས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་ཁྱབ། སྟག་ལུང་དུ་ཐང་པས་སྤྱན་དྲངས། བླ་མའི་གདམས་ངག་ཡོད་པའི་གླེང་མོ་མཛད། ཁྱོད་བླ་མ་བསྟེན་ཡུན་ཐུང་གསུང། དོན་གཏུག་ལན་རེ་མཛད་པ་ལ། སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་རྒྱུ་མེད་པའི་མགུར་ཕུལ། ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱིས་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྤྲུལ་པར་ངོས་བཟུང། དོན་ལྔ་པ་མེ་གླང་ ༡༢༡༧ ལོའི་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་ཉེར་བདུན་ལ་གཤེགས། སློབ་མ་གྲུབ་པ་བརྙེས་པ་བགྲང་གིས་མི་ལང་ཡང་། གཙོ་བོ་རྗེ་སྤྱན་སྔ། དབོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆེད། གཉོས་མགར་ཆོས་གསུམ། དབོན་ཤེར་འབྱུང་སོགས་སོ། །
ར་ལོ
གཅིག
རུ་དགུན་སར་སྤོར་བའི་སྔ་མོ་ཞིག་ལ། ར་ལོས་གཡག་གཅིག་གི་སྣ་ནས་བཟུང་ཞིང་ཕ་ཡར་གྱིས་དེ་ལ་ཁལ་འགེལ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་གཡག་དེ་འདྲོག་རྒྱུག་ཅིག་བྱས་པ་ན་ཕ་ཡར་གྱིས་ར་ལོ་ལ“སྲ་མོ་བྱོས། དམ་པོར་ཟུངས”ཟེར།
དང་ཐོག་ར་ལོ་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཤིན་ཏུ་བཟང་བ་འདྲ་སྟེ། སློབ་གྲོགས་སུས་ཀྱང་ཀ་མད་སུམ་ཅུ་བློར་མ་ཟིན་གོང་ལ་ར་ལོས་ཐོག་མར་བློར་ཟིན་པས་དགེ་རྒན་གྱིས་ཀྱང“ཚང་མས་ར་ལོར་སློབ་སྦྱོང་བྱོས”ཟེར། འོན་ཀྱང་ཉིན་འགའི་རྗེས་སུ་དགེ་རྒན་གྱིས་སློབ་གྲོགས་རེ་རེར་ཀ་མད་སུམ་ཅུ་སྒོ་སམ་སྟེང་ལ་འབྲི་རུ་བཅུག་དུས་ར་ལོས“ཀ”གཅིག་པོའང་འབྲི་མ་ཤེས་པས་སློབ་གྲོགས་ཚང་མ་གད་མོ་ཤོར་བ་དང༌། དགེ་རྒན་གྱིས“ཚང་མས་ར་ལོར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མི་རུང”གསུངས།
“ཡིན་ཡ། ཁྱོད……”
“དོན་དག་ལོས་ཡོད། ”ར་ལོས་སྣབས་ཁུང་འཇིབ་ཅིག་བྱས་ནས“ངའི་ཆུང་མ་གཞན་གྱིས་ཕྲོགས་སོང༌། མི་དེའི་མིང་ལ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ཟེར། ཁོ་རང་ང་ཚོའི་སྡེ་བའི་ནང་གི་མི་ཆེས་ཐ་ཤལ་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་མ་རེད་བསམ་ན་ཁྱོད་རང་སོང་ནས་ང་ཚོ་བྲག་དམར་སྡེ་བའི་རྒན་གཞོན་ཀུན་ལ་དྲིས་དང་ཤེས། ཚེ་ཟད་དེས་ན་ནིང་ཨ་ཁུ་རབ་རྒྱས་ཚང་གི་རྟ་བརྐུས་མྱོང༌། ད་ལོ་ཡང་ཨ་ནེ་མཚོ་སྐྱིད་ཚང་གི་མཛོ་རྒན་བརྐུས་ནས་ཧོས་ཧོས་ཤིག་ལ་བཙོངས། ཁ་སང་ཡང་ཁོས་ཅི་མི་སྙམ་པར་ང་ལ་རྡུང་རྡེག་བྱས་པར་མ་ཟད་ངའི་ཆུང་མའང་འཕྲོགས་སོང༌། དེས་ན་ཁྱོད་ཚོ་ཁྲིམས་ཁང་ལ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ནོན་པའི་ཁྲིམས་ཤིག་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་ཁྱོད་ཚོ་ཁོ་ལ་སྐྲག་པ་ཡིན། ཁྱོད་ཚོ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ང་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་ར་ལོ་ལ་རོགས་བྱེད་ན་དེ་རིང་ཡིན་ལ་མི་བྱེད་ནའང་དེ་རིང་ཡིན། ”ར་ལོས་བཤད་ཀྱིན་བཤད་ཀྱིན་སྣབས་ལུག་ནས་མ་ནེའི་མགོ་ལ་ཐུག་སོང༌།
“ངས་དམངས་དོན་མ་དོན་མི་ཤེས། ”ར་ལོ་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་བྱུང་བ་འདྲ།
“བྲེལ་བ་མ་ལངས། ”ངས་ར་ལོར་དུ་བ་རྐང་གཅིག་བྱིན་ནས“སློབ་གྲོགས་ར་ལོ། འུ་གཉིས་ལོ་མང་བོར་ངོ་མ་ཐུག་པས་ཐོག་མར་ཁ་བརྡ་ཞིག་བྱོས་དང༌། —ཁྱོད་རང་ལོ་མང་བོར་རིག་རྒྱུ་མེད་པ་གང་ལ་སོང་བ་ཡིན། ”
ཡ་མཚན་ཞིག་ལ་ར་ལོ་རིམ་བཞིན་གདོན་གྱིས་བསླུས་པ་ལྟར“ང་རང་ཁྱོད་ཚང་གི་མག་པ་ཡིན་པ་ལས་གཡོག་པོ་མིན” ཟེར་ནས་ལས་ཀ་ཅི་ཡང་མི་ལས་ཤིང་ཟོག་རྫི་ལའང་མི་འགྲོ། དེ་ལྟར་ཨ་ཞང་ཚང་ལྷག་པར་ཁྲོས་ཏེ“ཨ་ཨ། དྲིན་ཆེན་ལ་དྲིན་ལོག་ཟེར་བ་འདི་མིན་ན་ཅི་ཡིན། མི་རྐྱང་སྣབས་ལུག་འདི་ལ་གཞན་ན་མ་དཔེ་བའི་བརྙས་བཅོས་ཤིག་མ་བྱས་ན་བུ་མིན”ཟེར།  ཡིན་ནའང་ར་ལོའི་ཐོས་ས་ནས་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཡང་མ་གླེང་བར་ཁོ་རང་ཅི་འདོད་བཞིན་སྡོད་དུ་བཅུག ར་ལོའི་ཡ་ཁའི་སྣབས་ལ་འདག་ཐབས་མེད་ནའང་ཁ་ཤའི་སེར་ཁ་རྣམས་སོས་ཤིང་གདོང་ལ་དམར་མདངས་རྒྱས་པར་མ་ཟད། ཉིན་ལྟར་ཕྲ་ཞིང་ཐུང་བའི་རལ་བ་བྱི་བའི་རྔ་མ་འདྲ་བ་ཞིག་བཞག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཡང་ཤད་ནས་འདུག་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་སྐབས་ཀྱང“ཨ—”“དེ་འདྲ་ཡིན་ནམ—” “ཡ་མཚན—” “གོ་མ་མྱོང་ཡ—”“གནའ་མིའི་གཏམ་དཔེ་ལ—”ཟེར་ནས་ཚིག་གི་བར་ཐག་ཀྱང་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་ཇེ་རིང་དུ་སོང་ནས་ཉིན་འགའི་སྔོན་གྱི་མི་རྐྱང་སྣབས་ལུག་རེད་ཟེར་ན་སུས་ཀྱང་རྣ་བར་མི་འགྲོ་བའི་ཚད་ལ་སླེབས་ཡོད།
འོན་ཀྱང“གཞན་ན་མ་དཔེ་བའི་བརྙས་བཅོས”ཤིག་གིས་ཁོ་ལ་བསྒུགས་ཡོད་པ་ར་ལོས་གང་ནས་ཤེས།
“འུ་ཚང་གི་སུ་ལ་མག་པ་བཞག་པ་རེད། ”
“ཁྱོད་མི་འགྲོ་ན་ངས་ཁྱོད་ཀྱི་རྣ་བ་གཅོད་རྒྱུ། ”སྐུད་པོས་གྲི་བཏོན་ནས་ཚུར་ཡོང་བ་ན་ར་ལོ་མྱུར་དུ་ཡར་ལངས་ནས་བྲོས་སོང༌།
འོན་ཀྱང་དོན་དེ་གྲྭ་བ་གཉིས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མིག་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ—ཆོས་དབྱིངས་གྲགས་པར་ལས་རྒྱུ་མེད་པས་རྩེ་ཆུའི་འགྲམ་དུ“སིལ་ཁུ”ཞིག་བཟུང་ནས་འཐུང་བར་སོང༌། དེ་ནི་དབྱར་དུས་ཀྱི་ཉིན་གུང་ཞིག་ཡིན་ལ། དགུང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་རྩེ་གཞུང་ཡོངས་སུ་འཕྲོས་ཤིང༌། འཇམ་མཉེན་གྱི་རྩྭ་ལྗང་ཁྲོད་དུ་མེ་ཏོག་སེར་ཆེན་ཆུན་པོ་ཆུན་པོར་སྐྱེས་འདུག་པ་ནི་རྒྱང་ནས་བལྟས་ན་ས་གདན་ལྗང་ཁུ་རི་མོ་སེར་བོ་ཅན་ཞིག་བཏིངས་པ་དང་འདྲ། རྩེ་ཆུ་སྔོན་མོ་ལྷོད་འཇགས་བག་ཕེབས་ཀྱི་ངང་ནས་བཞུར་བཞིན་འདུག་ལ། གལ་ཏེ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཕྲ་ཕུང་ཅུང་ཙམ་ལྡན་པའི་མི་ཞིག་དེའི་འགྲམ་ལ་སླེབས་ཚེ《མཐིང་མདོག་གི་ཏོ་ནོ་གཙང་བོ》རང་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ལ་དྲན་ཞིང་རྣ་བར་གྲགས་པའི་སྣང་བ་ཞིག་སྟེར་སྲིད། རྒྱུ་མཚན་ནི་མཚམས་འདིའི་རྩེ་ཆུ་དེ་ཕྱོགས་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་དངོས་གནས་མཛེས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་ཏོ་ནོ་གཙང་བོ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པས་རེད།
མཚམས་ཤིག་ལ་ཕ་གིའི་སྡེ་བ་དེའི་ནང་གི་བུ་མོ་ཞིག་ཆུ་ལེན་པར་ཡོང༌། བུ་མོ་དེ་ནི་དངོས་གནས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོ་མོས་ཆུ་ལེན་ཞོར་དུ་ཕ་གིའི་ཆོས་དབྱིངས་གྲགས་པར་ཟུར་མིག་གིས་ལྟ་ཙམ་བྱས་པ་དེས་ཆོས་དབྱིངས་གྲགས་པ་རི་དྭགས་རྙི་ལ་ཐེབས་པ་ལྟར་གྱུར་ཅིང༌། ཁོའི་སེམས་ལ“མ་གཞི་འཇིག་རྟེན་སྟེང་གི་ཆེས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་བུད་མེད་རེད། ”སྙམ་སྟེ་རང་དབང་མེད་པར་ལ་གཞས་ཤིག་ངག་ལས་ཤོར་སོང༌།
ཕོ་ང་རང་འགྲོགས་ན་ཨེ་ཆོག།
ཆུ་ཚགས་ལྔ་
རིལ་ཙགས་ནི་ཟླུམ་པོ་ཁ་གཉིས་པ། གྲུ་གསུམ་ཚགས་ནི་ཚགས་གྲྭ་གྲུ་གསམ་ཡོད་པ། སྦྱངས་ཚགས་ནི་ཆུ་ཚགས་ཡུ་བ་ཡོད་པ། རིལ་བ་ཞབས་ཚགས་ཅན་ནི་རིལ་བའི་ཞབས་ལ་ཚགས་ཡོད་པ། བསལ་ཚགས་ནི་གོས་ཀྱི་དུམ་བུའོ།
བདེ་ཆེན་གྱི་ཆུ་སྣའི་སྐོར་
བདེ་ཆེན་གྱི་མངའ་ཁོངས་ནང་འབྲི་ཆུ་དང་ཟླ་ཆུ་གཉིས་བཞུར་གྱི་ཡོད་ཅིང་།  གཙང་བོ་གཉིས་ལ་རིམ་པ་དང་པོའི་ཡན་ལག་བཞུར་རྒྱུན221ཡོད།   ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆུ་ནུས་ཆགས་ཚད་སྟོང་ཝ་ཁྲི1650ལ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་།   ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཆུ་ནུས་ཆགས་ཚད་ལས་བརྒྱ་ཆའི་བཅོ་ལྔ་ཟིན་ཡོད།
བདེ་ཆེན་གྱི་མངའ་ཁོངས་ནང་ཟླ་ཆུའི་རིམ་པ་དང་པོའི་ཡན་ལག་བཞུར་རྒྱུན80ཡོད།  རིམ་པ་དང་པོའི་བཞུར་རྒྱུན་ལ་གཙོ་བོ་མྱི་ཟུར་ཆུ་བོ་དང་།    ཞོ་རྡོ་སྒང་ཆུ་བོ།  གཏེར་མ་རོང་ཆུ་བོ།   སྒང་ཆུ་ཆུ་བོ།   སྐྱིད་རེན་ཆུ་བོ།   འཇོལ་རྫོང་གི་འབྲུག་པ་ལོ་ཆུ་བོ།    བརྟན་དར་ཆུ་བོ།   འབའ་ལུང་རྫོང་གི་བླ་འཕེལ་ཆུ་བོ་སོགས་ཡོད། བདེ་ཆེན་གྱི་མངའ་ཁོངས་ནང་མཚེའུ་ཡང་མང་པོ་ཡོད་དེ།  རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི3000ཡན་གྱི་རི་མཐོའི་བར་མཚམས་སུ་འཁྱིལ་ཡོད་པ་དང་དེ་དག་ཚང་མ་ཚྭ་མེད་མཚེའུ་ཡིན། སེམས་ཀྱི་ཉི་ཟླའི་མངའ་ཁོངས་ནང་གྲགས་ཆེ་བ་འགའ་ནི་བལ་འཐག་མཚོ་དང་།   ཞོ་རྡོ་མཚོ།   ནགས་ཕག་མཚོ་བཅས་ཡིན།
སྲས་མོ་སུ་ཇ་ཏ་དང་ཆུང་མ་རིགས་མི་འདྲ་བ་བདུན་
༢༽ རིགས་གཅིག་ནི་རྐུན་མ་དང་འདྲ་བ་ཡོད་དེ། རང་གི་ཁྱོ་གས་བསགས་པའི་དངུལ་དངོས་རྣམས་དོན་མེད་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་གཏོང་བ་ཞིག་གོ །
ཆུ་རིགས་བདུན་
ཆུ་རིགས་བདུན།
ཆར་ཆུ། གངས་ཆུ། ཀླུང་ཆུ། ཆུ་མིག ཁྲོན་པ། བ་ཚྭ། ཤིང་གི་ཆུ། རིམ་པས་དང་པོ་མཆོག་ཡིན།
ཆུང་ངུའི་ཐུན་མོང་གི་བསམ་བྱ་མི་རྟག་དགུ་ཕྲུག་གི་རྩ་བ་གསུམ་
ཆུང་ངུའི་ཐུན་མོང་གི་བསམ་བྱ་མི་རྟག་དགུ་ཕྲུག་གི་རྩ་བ་གསུམ།
ངེས་པར་འཆི་བ། ནམ་འཆི་ངེས་མེད། ཤི་ཚེ་ཆོས་མ་གཏོགས་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཕན་བཅས་སྟེ། དེའི་དང་པོའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་ནི། འཆི་བ་འོང་བ་བཟློག་མེད། ཚེ་ལ་བསྣོན་པ་མེད་པ། གསོན་ཚེའང་ཆོས་བྱ་ལོང་མེད་པར་འཆི་བ། གཉིས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་ནི། འཛམ་གླིང་ཐོག་ཚེ་ངེས་མེད་དུ་འཆི་རྐྱེན་མང་ལ། གསོན་རྐྱེན་ཉུང་བ། ལུས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བ། གསུམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་ནི། གཉེན་མཛའ་བཤེས་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ནོར་རྫས་དང་། ལྷན་སྐྱེས་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཤ་རུས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ཕན་པ། དེ་ལྟར་བསམ་ནས་ཐག་བཅད་པ་གསུམ་ནི་རིམ་པར་ཆོས་བྱེད་པ། ད་ལྟ་ཉིད་ནས་བྱེད་པ། དམ་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་བྱེད་པར་ཞེ་དམ་བྱ།
ཆེ་གཉན་
ཆེ་གཉན།
དཔོན་རིགས་མཐོ་གྲས།
ཆེན་པོ་
ཆེན་པོ།
སྔར་རྒྱ་གར་མུ་སྟེགས་པའི་གྲུབ་མཐའི་ཐོག་མ་བྱུང་བ་གྲངས་ཅན་པས་བློ་དང་ཆེན་པོ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ལ་སེམས་མེད་པའི་བེམ་པོ་ཞིག་སྟེ། བློ་ལ་བེམ་པོས་ཁྱབ་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡིན་ན་བདག་གཅིག་ཡིན་དགོས་པར་འདོད་པ་ཡིན། འོ་ན་བློ་ནི་ཡུལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད་པས། ཡུལ་ཇི་ལྟར་ངེས་ཟེར་ན། དེ་ནི་མེ་ལོང་ངོས་གཉིས་ཡོད་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པ་ཞིག་སྟེ། ངོས་གཅིག་ལ་ཤེས་རིག་གི་སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་དང་ངོས་གཅིག་ལ་སྐྱེས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་བྱ་ཤེས་བྱ་གཉེར་གསུམ་ཤར་ནས། དེ་གཉིས་ཕྲད་པ་ལས་ཡུལ་འཇལ་བར་འདོད་ཡིན།
ཆེན་པོ་བདུན་
ཆེན་པོ་བདུན།
དམིགས་པ་ཆེན་པོ། སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩོན་པ་ཆེན་པོ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ། ཡང་དག་པ་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ། འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ་འདི་རྣམས་དང་ལྡན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །
ཆེན་པོ་རྣམ་གསུམ་
ཆེན་པོ་རྣམ་གསུམ།
རྫོགས་པ་ཆེན་པོ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ། དབུ་མ་ཆེན་པོ།
ཆེན་པོ་བཞི་
ཆེན་པོ་བཞི།
དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆེན་པོ། གཟུགས་ཀྱི་ཆེན་པོ། ཆོས་ཀྱི་ཆེན་པོ། ལས་ཀྱི་ཆེན་པོ། འདིའི་སྦྱང་གཞི་བཞི་ནི་གོང་གི་རིམ་པ་ལྟར་ལུས། ངག ཡིད། བྱ་བའོ། །
ཆེར་པ་
ཆེར་པ།
མཚེར་པ།
ཆེན་མ་སྣ་ནམ་བཟའ་
ཆེན་མ་སྣ་ནམ་བཟའ།
རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་གྱིས་འཇང་བཟའ་བཙུན་མོར་མ་བླངས་གོང་གི་བཙུན་མོ་ཆེ་བ་སྟེ། སྣ་ནམ་གྱི་རུས་རྒྱུད་ནས་བྱུང་བའི་བཙུན་མོ་ཞིག་སྟེ། མིང་ངོ་མར་ཞི་སྟེངས་ཟེར།
ཆོ་ག་ཞི་མོ་
ཆོ་ག་ཞི་མོ།
སྨན་དང་། སྔགས། རྫས་སོགས་ཀྱི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་ཞི་བ་དང་། ཚེ་བསྲིང་བ། རིགས་རྒྱུད་སྤེལ་བ་སོགས་བྱ་ཐབས་ཏེ་མུ་སྟེགས་པ་དང་། བོན་པོ། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་སོགས་ལ་རང་རང་གི་ལུགས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཡོད།
ཆོ་འབྲང་
ཆོ་འབྲང་།
ཨ་མའི་རྒྱུད་ནས་གྱེས་པའི་གཉེན་མཚན།
ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་ཀྱྱི་སུམ་ཅུ་བའི་སྡོམ་ཚིག
ཡི་གེ་སྤྱིའི་རྣམ་བཞག
བོད་ཡིག་འབྲི་བའི་སྲོལ་ཆེན་བཏོད།།
ག་ད་བ་མ་འ་ལྔ་བོ།།
ཆོག་གྲྭ་བ་
ཆོག་གྲྭ་བ།
ལྷ་དང་བླ་མ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་ཆོ་ག་འདོན་མཁན།
ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་ཀྱྱི་སུམ་ཅུ་བའི་སྡོམ་ཚིག
རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད།
རྐང་བ་སྐོང་ཚེ་ཡི་ཞེས་ཐོབ།།
ཆོད་འདོམས་
ཆོད་འདོམས།
ཐག་གཅོད་བྱས་པའི་མཇུག་བསྡོམས་གཅིག་བསྡུས།
ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་ཀྱྱི་སུམ་ཅུ་བའི་སྡོམ་ཚིག
རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད།
འང་དང་ཡང་གཉིས་ཅི་རིགས་སྦྱོར།།
ད་དྲག་ཐོབ་མཐར་ཏ་དང་སྦྱར།།
ཕལ་ཆེར་མིང་གི་ཐོག་མར་སྦྱར།།
ཚིག་ཕྲད་རང་དབང་ཅན་དང་ཚེག་ཤད་སྦྱོར་ཚུལ།
དེ་སྒྲ་དངོས་པོ་བདག་དང་དུས།།
དངོས་པོ་ཉེ་རིང་གཉིས་ལས་ནི།།
ཅིང་སོགས་ཚིག་ཕྲད་སྦྱོར་ཚུལ་ནི།།
ཞིང་ཞེས་ཞེ་འོ་ཞེ་ན་ཞིག།
དོན་ཚན་མཐའ་ལ་ཆིག་ཤད་དང་།།
མཐར་བྱུང་རྐང་བ་ཤད་རེར་བརྩི།།
ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་
ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ།
ཆོས་ལུགས་དང་མཐུན་པར་སྲིད་དབང་བཟུང་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཡང་ན་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་ཡོད་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོ།
ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་
ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ།
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་ཚེ་སྔོན་མ་ཞིག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་དུ་འཁྲུངས་པའི་སྐབས་ཆོས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་གི་སྲས་དང་སྲས་མོ་རྒྱལ་སྲིད་བཅས་སྦྱིན་པར་བཏང་བའི་ལོ་རྒྱུུས་ཡོད་ཅེས་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་མཛད་པའི《སྐྱེ་རབས་སོ་བཞི་པ》ལས་གསུངས་པ་དེར་བཀོད་པ་ཡིན།
ཆོས་ཀྱི་གཏན་ཁྲིམས་ལྔ་
ཆོས་ཀྱི་གཏན་ཁྲིམས་ལྔ།
རྟག་ཏུ་སྲུང་དགོས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་ཁྲིམས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ། ལོག་པར་གཡེམ་པ། རྫུན་སྨྲ་བ། ཆང་འཐུང་བ་སྟེ་ཉེས་སྤྱོད་ལྔ་སྤོང་བ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་ཁྲིམས་ལྟ་བུ།
ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་ཕྲ་མོ་
ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་ཕྲ་མོ།
ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཆོས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་དང་། གང་ཟག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་དུ་འཇོག་པའི་ཚུལ་ནི་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་ཡིན། གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་པ་ལ་འཇོག་པ་ཡིན། རང་རྒྱུད་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་ཤེས་སྒྲིབ་དང་། གང་ཟག་བདག་འཛིན་ཉོན་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་ཡིན།
ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་
ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ།
སྤྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལྟ་བུ་ཉོན་མོངས་འདུལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེར་པོར་གསུངས་པའི་ལུང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྗོད་བྱ་དོན་དང་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དུ་མ་སྤུངས་པའི་ཕུང་པོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་། བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་བཞེད་ཚུལ་གཉིས་ལས། ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་དག །གང་རྣམས་ཐུབ་པས་གསུངས་དེ་དག །ཅེས་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་དང་མཐུན་པར་བརྒྱད་ཁྲི་ལས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་རྣམ་བཞག་ཁས་མི་ལེན་ཀྱང་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དུ་འདོད་པའང་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། ཐེག་ཆེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལས་བརྒྱད་ཁྲིའི་རྣམ་བཞག་མི་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཕུང་པོ། །བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གསུངས་པ་ལས། །ཞེས་པ་ལྟར་ཁས་ལེན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རེ་རེའི་ཚད་ལ་འདོད་ཚུལ་མང་ཡང་། མངོན་པ་གོང་མ་ལྟར་ན་ཚེག་བར་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ལ་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག དེ་སྟོང་དུ་ལོངས་པ་ན་ཆོས་ཕུང་གི་ཚད་དུ་འཇོག་པ་དང་མངོན་པ་འོག་མ་ལྟར་ན་གླང་པོ་ས་སྲུང་གིས་བུས་ཐེག་ཙམ་གྱི་སྣག་ཚས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་འབྲི་བར་ནུས་པའི་ཚད་ཕུང་པོ་རེར་བརྩི་བ་སོགས་ཡོད་པ་ལས། སྤྱིར་འདོད་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་རེ་རེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཕུང་རེ་རེ་བསྟན་ཅིང་རང་རང་གི་གཉེན་པའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གཏམ་གྱི་ཚོགས་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མཛོད་ལས། སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐུན་པར་གསུངས། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །
ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་པོ་རབ་གསལ་
དམག་ལས་རྒྱལ་ན་དགྲ་བོ་འཕེལ། ། ཕམ་པར་གྱུར་ན་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད། ། རྒྱལ་ཕམ་ཐག་གཅོད་ཡོངས་སྤང་ན། ། དགའ་སྐྱིད་དཔལ་གྱིས་འཚོ་བར་ངེས། ། ཞེས་སོ། །སླར་ཡང་ཐེངས་རྗེས་མའི་དམག་འཐབ་ཅིག་གི་ཁྲོད། རྒྱལ་པོ་རབ་གསལ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་མ་ཟད་ཚ་བོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་ཡང་གསོན་བཟུང་བྱས་ཏེ། ཁོའི་གླང་ཆེན་དང་། ཤིང་རྟ། དམག་མི། རྟ་དང་བཅས་པ་འཕྲོགས། དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་རབ་གསལ་གྱིས་ཐུགས་བསམ་ཞིག་བཞེས་ཏེ་ན་རེ། ངས་རང་གི་ཚ་བོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་གློད་གྲོལ་གཏོང་གི་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཁོའི་གླང་ཆེན་དང་། རྟ་དང་། དམག་མི་རྣམས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་དྲན་རྟེན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཉར་དགོས། ཞེས་གསུངས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་དེ་མཁྱེན་རྗེས་ཁོང་གིས་སློབ་མའི་ཚོགས་ལ་འདི་ལྟར། རྒྱལ་པོ་རབ་གསལ་གྱིས་ཐེངས་འདིའི་དམག་འཐབ་ཁྲོད་ཀྱི་ཅ་དངོས་གང་ཡང་བཙན་ཉར་མ་གནང་ན་དེ་ནི་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་བྱེད་སྟངས་རེད། ཅེས་གསུངས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་བཀའ་མཆིད་ཀྱི་གདམས་པ་དེ་ནི། དེང་གི་དུས་སུ་ཡང་འཛམ་གླིང་གི་དམག་འཐབ་ཁྲོད་གནས་ཤིང་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་པ་རེད། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། མི་ཞིག་གི་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་མོས་ལྟར། གཞན་ལ་ཇག་རྐུན་འཕྲོག་བཅོམ་གྱི་བྱ་བ་བྱས་ཚེ་ཕམ་ཁ་ཤོར་བའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་པ་དེས་ཀྱང་འཁོན་ལན་སློག་སྟེ་ཚུར་ཡང་འཕྲོག་བཅོམ་བྱེད། དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་ལས་འབྲས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བརྒྱུད་མར་འཁོར་ནས་སྐྱེ་བོ་གཞན་པ་དེ་ཡང་ཇག་རྐུན་ཏུ་འགྱུར། ཞེས་ཀྱང་གསུངས། རྒྱལ་པོ་རབ་གསལ་ནི་ཁོང་གི་སྲས་ཝི་དུ་ད་བྷ(VIDUDABHA)ཡིས་ངོ་ལོག་བྱེད་པའི་སྐབས་ཏེ་དགུང་གྲང་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པའི་ཐོག་ཚེའི་དུས་བྱས་སོ། །
གངས་སུལ་གྱི་རོལ་དབྱངས།
སྲ་མཁྲེགས་རྡོ་རྗེའི་བྲག་རྫོང་བསྣོལ་མ་ཡི་རྩེ་མོར། ། རྒྱ་སྟག་དམར་པོ་འགྱིང་འདྲའི་བྱིན་ཆེན་གྱི་ཕོ་བྲང༌། ། འཛམ་གླིང་མི་རིགས་ཀུན་གྱི་སེམས་ངོགས་ན་གསལ་བ། ། ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་པོ་ཏུ་ལ་དྲན་བྱུང༌། །
གནའ་བོའི་བཙན་རྫོང་དཀྲིགས་པའི་ལྷ་ལྡན་གྱི་ཞིང་ཁམས། ། བཙན་གྱིས་ལེ་བུར་བདས་པའི་མྱ་ངམ་གྱི་བྱེ་ཐང༌། ། སྔ་རབས་མེས་པོ་དུ་མའི་ཞལ་ཆེམས་དེ་གསལ་བ། ། རྩེ་མོ་དབྱིངས་སུ་གཏད་པའི་རྡོ་རིང་རྣམས་དྲན་བྱུང༌། །
མངར་ལྡན་རོ་བརྒྱ་འཛགས་པའི་ཤིང་ཏོག་གི་རིགས་དང༌། ། སྨིན་ལེགས་ཞིང་སར་རྒྱས་པའི་འབྲུ་དྲུག་གི་ལང་ཚོ། ། ཟད་མེད་ཟས་སྣ་བརྒྱ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་དེ་འབོལ་བ། ། རྨོ་འདེབས་ཞིང་ལས་བྲེལ་བའི་རོང་ཕྱོགས་དེ་དྲན་བྱུང༌། །
གངས་རིའི་ལྗོངས་སུ་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་རྨུག་སྤྲིན་སྟུག་པོས་ལང་ལིང་སྒྲིབ། ། ཞི་བདེའི་གེ་སར་སྙིང་དུ་འཛིན་པའི་འདབ་བརྒྱའི་ཚོགས་རྣམས་རྙིད་པར་བྱེད། ། དྭངས་གཙང་ཆུ་བོ་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་མི་བཟོད་གྲང་དམྱལ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར། ། ཉམས་ཆུང་འགྲོ་བ་ཁྲི་ཁྲག་དུ་མ་སྡིག་ཏོ་འཁྱགས་པས་སྙིང་རྩ་བཀས། །
ཕྱི་དྲན་གྱི་ངུ་ངག་འབྲས་ཉག་རེ་ཚེ་དབང་མཐར་ཕྱིན་ནས། ཀེ་ལ་ཤ་ཡི་མཛེས་རྒྱན་སྤྲས་ཤིང་བཟོ་དབྱིབས་དྲུག་བཅུའི་གཏོར་མ་བཞིན། ། གནམ་མཐོངས་རྒན་མོའི་དབྱིབས་སུ་བསྙེགས་པས་ཆུ་འཛིན་དཀར་པོའི་སྐེ་རགས་བཅིངས། ། ཆར་པའི་སྐྱེས་བཟང་སྟོང་དུ་འཇོ་བས་དབྱིགས་འཛིན་བུ་མོའི་བཞིན་རས་བརླན། ། འོད་སྨྱུག་འཁྲིགས་པའི་ཉི་ཟེར་མཚམས་སུ་རྩ་ལྗང་ལོ་འདབ་མགོ་ལྕོག་ལྡེམ། །
ལོ་དང་ཟླ་བ་རིམ་གྱིས་འདས་ནས་བུ་ང་གོག་འགོས་བཞུད་དུས་སུ། ། བྱམས་བརྩེ་མེ་ཏོག་ཁོག་ན་དགོད་པའི་བདག་གི་སྐྱེ་བའི་ལམ་སྟེར་གྱིས། ། ང་ཡི་སྙིང་གི་ཟེའུ་འབྲུ་སྨྲེང་སྟེ་ཕྱག་ཟུང་འདབ་མའི་རྩེར་བཀོད་ནས། ། ཨུད་པལ་ལྟར་མཛེས་མིག་ཟུང་ཅེར་བར་མི་གཙང་སྐྱག་གཅིན་སྐྱེས་སུ་ཕུལ། །
རྒྱལ་དར་དམར་པོ་མཁའ་ལ་བསྒྲེངས་ཀྱང༌། །རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ང་ལ་མེད། ། བོད་རྒྱ་ཐ་དད་བདེན་དཔང་ཡོད་ཀྱང༌། །འཆད་པའི་སྤོབས་པ་ང་ལ་མེད། །
དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན། གོ་ཕྲུག་འཆི་མེད་ཚེ་རིང༌། རྒན་པར་གུས་ཞབས་ཡིན་ལུགས་ཚུལ་མཐུན་དང༌། །གཞོན་པར་བྱམས་སྐྱོང་གྲོགས་དང་མཐུན་ལམ་སོགས། །ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་བགྲོད་དུས་མི་མཁོ་ཡང༌། །འཇིག་རྟེན་སྲིད་ལུགས་འདི་ན་དགོས་ངེས་ཤིག།
ཡུལ་མེད་བྱེས་འབྱོར་གྱི་བོད་མི། །མ་གཡེང་རྣ་བ་ཡི་བུ་གར། །བས་མཐའ་ཉམ་ཆུང་གྱི་བུ་ངའི། །འབོད་སྒྲའི་ཚིག་ཕྲེང་འདི་གསན་དང༌། །
ཕ་མ་དྲན་པའི་སྐྱོ་གླུ། བུ་སྨྱོན་ཆོས་འཕེལ་ཚེ་རིང༌། བསིལ་ལྗོངས་གངས་དཀར་གྱིས་ཡུལ་ལྗོངས་མཇེས་བའི། །རྒྱུས་མེད་མི་ཡུལ་དུ་འཁྱམས་པའི་གྲྭ་ཆུང་ངས། །ངེས་མེད་ས་མཐའ་རུ་འཁྱམས་པའི་གྲྭ་ཆུང༌། །འབད་པས་བཙལ་ཀྱང་ཤིང་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །
རེ་འགའ་ཙམ། གོ་བོ་སྐལ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྐྱེ་བ་འདི་ཕྱི་ཀུན་ལ་སྨན་པའི་ཐབས། །ཐུབ་ཆོས་ལས་གཞན་དབེན་པ་ལེགས་རྟོགས་ཀྱང༌། །ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གཞན་ཕན་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཉམས་སུ་ལེན་མཁན་སྐྱེ་བོ་རེ་འགའ་ཙམ། །གངས་ལྗོངས་རང་དབང་བདེན་མཐའ་སེལ་པ་ལ། །ཆོལ་གསུམ་གཅིག་བསྒྲིལ་བྱ་དགོས་ཤེས་ན་འང༌། །ཕྱོགས་བྲལ་དམ་ཚིག་མཐུན་པ་བྱེད་མཁན་ནི། །བོད་མི་མང་ཚོགས་ནང་ནས་རེ་འགའ་ཙམ། །དངོས་གྲུབ་འབྱུང་གནས་ཏུ་ལི་བླ་མ་ལས། །ལྷག་པ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཁྲིལ་མེད་ཚོས། །སྐྱོན་མེད་སྐྱོན་བརྗོད་སྐུལ་དེད་བྱེད་པ་ལས། །ཐུགས་རྗེ་ལྷག་བསམ་བྱེད་མཁན་རེ་འགའ་ཙམ། །རང་བཙན་ལེན་དགོས་རང་དབང་རྩོད་དགོས་ཞེས། །ཁ་ཕོ་དབྱར་རྔ་ལྡིང་ལྟར་སྒྲོགས་མཁན་ནི། །མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་ཅི་བཤད་དོན་ཐོག་ཏུ། །ལག་ལྟར་བྱེད་མཁན་དེང་འདིར་རེ་འགའ་ཙམ། །ཕུང་བྱེད་གཏེ་པོ་ཤོག་སྦག་མ་ཅཱང་ལས། །ལྷག་པ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ལང་ཤོར་ཚོས། །རྒྱན་འཛུགས་བྱ་བར་སྤྲོ་བས་ཞུགས་པ་ལས། །འཇུག་འབྲས་མནོ་བསམ་ཐོངས་མཁན་རེ་འགའ་ཙམ། །རང་རིགས་སྔ་ནས་སྦིག་རག་རྒྱ་མཚོ་ཆེར། །བཏུང་པ་ཤེས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་དེའི་ཀློང༌། །ཆོག་ཤེས་སྤངས་ཏེ་རྐྱལ་དུ་བརྩོན་པ་ལས། །ཐར་འདོད་རྩོལ་བ་རྩོམ་མཁན་རེ་འགའ་ཙམ། །