བོད་ཀྱི་གནའ་དེང་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་དེའི་འབྲི་ཐབས།
དུས་རབས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཚིག་ལྷུག དུས་རབས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཚིག་ལྷུག་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་སྒྱུར་རྩོམ་ལ་བརྟེན་ནས་གསར་དུ་དར་ཞིང་འཕེལ་བའི་དེང་སང་བོད་དུ་དར་བའི་རྩོམ་སྲོལ་གསར་པ་ཞིག་སྟེ་ཚིག་ལྷུག་གི་བརྩམས་ཆོས་རྣམས་ཡིན། དེ་ཡང་ནུབ་ཕྱོགས་འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་པའི་མགོ་ཁུངས་གང་ལས་འབྱུང་བའི་གཞི་ནི། གནའ་བོའི་གྷིརིསུའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཆ་ཤས། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བཞིའི་སྔོན་ནས་དངོས་སུ་གྲུབ་ཟིན་པའི་རྩོམ་རིག་གི་སྒྲོམ་གཞི་ལ་དགའ་སྐྱོ་ཁྲོ་ཆགས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་ཅི་རིགས་སྣ་ཚོགས་རྩེན་པའི་མཇུག་སྣེར་ཉམས་དམས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད། ཨ་རག་དང་ལར་ཊི་སྐད་ཡིག་ནས་བརྒྱུད་དེ། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་དང་བཅུ་བཞི་སྟེ་དུས་རབས་བར་མའི་ཁྲོད་ཀྱི་མགོ་སེར་པོ་དང་མིག་སྔོན་པོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་། གཅིག་གྱུར་གྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཆག་གྲུམ་ཐེབས་ཏེ་ལཊི་ལས་གྱེས་པའི་འཇའ་མན་དང་། ཧྥ་རན་སི། ཨིཊ་ལི། ཨིན་ལི་ཤི་སོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དུ་མ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་། དེ་དང་ཆབས་གཅིག་ཏུ་གནའ་བོའི་ཆོས་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་རིག་ཀྱི་མུ་མཚམས་ནས། ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་རྩོམ་རིག་འདྲ་མིན་གྱི་རྩྭ་ལྡུམ་ཁེངས། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པ་ཡན་མན་ནས། ཨ་རི་དང་ཧྥ་རན་སི་སོགས་ནས་རྣམ་རྟོག་གསར་པ་དང་སྒྱུ་རྩལ་གསར་པའི་སྒོ་གླེགས་ཕྱེས་པའི་ནང་ནས། རྩོམ་རིག་གསར་པའི་ཁ་བྱང་གི་དབུ་ཁྱུད་རེ་རེ་བཞིན་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་བྲིས་ཤིང་བྲི་བཞིན་བསུབ། བསུབ་ཅིང་བསུབ་བཞིན་བྲིས་ཏེ། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་རྩོམ་སྲོལ་དེའི་རླུང་རླབས་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་དཀྱིལ་ཤར་ཨི་ཤི་ཡ་ལའང་གཡོ་མགོ་ཚུགས། མགོ་ནག་ནག་དང་སྣ་ཉག་ཉག་ཡིན་པའི་རྒྱ་ཕྲུག་མང་པོ་ནུབ་ཕྱོགས་ལ་ཚང་ཁ་ཀྱེད་པའི་དུས་རབས་ནང་། ཨ་རི་དང་ཧྥ་རན་སི་ནས་རྒྱ་ཕྲུག་ཁྱུ་གཅིག་གིས་རྩོམ་སྲོལ་འདི་དག་རྒྱ་ནག་ཏུ་བོར་འདྲེན་བྱས་པ་དང་ཆབས་གཅིག རང་གི་མེས་པོ་དང་རང་གི་མེས་པོའི་བླ་སྲོག་གི་མཆོད་སྟེགས་ལ་སྡང་མིག་དང་མཆིས་ཞགས་གི་མཆོད་སྤྲིན་འཐིབ་མགོ་བརྩམས། དེ་དང་མཉམ་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཚན་རིག་དང་ལག་རྩལ། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་གུ་ཡངས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དག་ཀྱང་རྒྱ་ནག་པོའི་ཡུལ་དུ་ཆར་པ་ལྟར་འབབ་ཅིང་ཤ་མོ་བཞིན་སྐྱེས་པས། རྩོམ་རིག་གསར་པ་སྨྲ་བའི་རྒྱ་ཕྲུག་གཞོན་སྐྱེས་ཁག་གཅིག་གིས། འདི་ལྟར་སྨྲ་སྟེ། རྒྱ་ནག་རྨོངས་གཉིད་ལས་བཀྲོགས་པ་དང་། རྟ་བོང་དྲེའུ་གསུམ་གྱི་དམ་སྐྱེལ་འགྲུལ་བཞུད་དེ་དག་འཁོར་ལོ་བཞིས་བཏེགས་པའི་མོ་ཊའི་འཁོར་བསྐྱོད་ལ་བསྒྱུར་བ་དང་། དཔོན་པོས་གཡོག་ཁོལ་ཁྱི་ཡི་རྩིས་ལའང་མི་གཏོང་བའི་གནའ་སྲོལ་དེ་དག་འདྲ་འདྲ་མཉམ་མཉམ་ཀྱི་དཔུང་པ་གཤིབ་སའི་གདེང་ཆར་བསྒྱུར་བ། ཕག་ཚང་ལས་བཙོག་ཅིང་ཁྱི་ཚང་ལས་དོགས་སའི་གནའ་མིའི་སེམས་ཁམས་རེ་རེ་བཞིན་གངས་རི་ལྟར་གཙང་ཞིང་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡངས་པའི་འཆར་སྒོ་གསར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་ལག་ཆ་ཡག་ཤོས་དང་། རྨོངས་གཉིད་ལས་དཀྲོགས་པའི་དུང་བརྡ། མགོ་འཐོམ་པ་ལ་ཁ་ཕྱོགས་གསལ་བའི་ཕྱོགས་བསྟན་འཁོར་ལོ་ཡག་ཤོས་དེ། རྩོམ་རིག་གསར་པ་དང་རྩོམ་པ་པོ་གསར་པ་ཚོ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ། རྒྱ་ནག་ལྷོ་བྱང་གང་སར་ཁ་གཡང་གི་རྒྱངས་གླུ་ལེན། གསར་བརྗེའི་རུ་དར་འཕྱར།། ཁོང་རྣམ་པས་བཤད་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་ལ་གནས་ལུགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་ཚད་འཛིན་ལོས་ཞུ། གནས་ལུགས་འདི་ཞིབ་ཚགས་ཁུངས་བཙན་ཞིག་འཚོལ་དགོས་ན། ཐོངས་ཁྱེར་གྱི་དམ་ཕྲུག་དང་། གནམ་གྲུའི་འཛིན་བྱང་། དུས་ཚིགས་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་གསུམ་ཀ་སྟབས་བདེས་དབང་བསྒྱུར་ཆོག་ཆོག་ཅིག་མིན་པས། དཔྱོད་མཚམས་འདི་ནས་གོམ་པ་གཉིས་པའི་ལམ་སྣེ་གཟུང་རྩིས་མེད། རང་རེ་བོད་དུ་རྩོམ་རིག་གསར་པ་ནི། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པ་ནས་མགོ་བཙུགས་ཏེ། སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ཐེངས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གོམས་སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་པའི་གྲོས་ཆོད་འབྲུ་དོན་བཞིན། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཚན་མགོ་འཛུགས་བྱས་པའི་སྐབས། རྒྱ་ཡིག་དང་རྒྱ་སྐད་ལ་ནང་བྱན་ཆུབ་པའི་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ཁྱུ་གཅིག་གིས། རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་མང་པ་ཞིག་ལ་དཔེར་བལྟས་ནས་གསར་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྩོམ་རིག་གི་རིག་གཞུང་གསར་པ་ཞིག་ཡིན། དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་མང་ཆེ་ཤོས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཐོན་མཁན་ཡིན་པས། ཁོང་ཚོས་ཕྱི་གླིང་གི་རྩོམ་རིག་གཞུང་ལུགས་པ་དང་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་ཡ་ལི་སི་ཏོད་དང་པུའུ་ཝ་ལའོ། མའོ་པོ་སར་། ཐོར་སི་ཐའེ། ཏི་ཏེ་ལོ། ཀོ་ཏེ། ཝུའེ་ཐུ་མན། པའེ་ལན། ཞུའེ་ལའེ། ཅི་ཚེ། ཐའེ་ཀོར། ཕུའུ་ཞེ་ཅིན། ཉའེ་ལུའུ་ཏ་སོགས་ཀྱི་སྒྲུང་གཏམ་དང་སྙན་ངག རྩོམ་རིག་གཞུང་ལུགས་བཅས་ལ་བལྟས་ནས་བསམ་བློ་དང་སྒྱུ་རྩལ་མཚོན་ཐབས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་ཐེབས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་ནག་གི་སྙན་ངག་པ་ཀུའོ་མོ་རུའོ་དང་། ཞུས་ཀྲི་མའོ། ཝུན་དབྱི་ཏུའོ། ལི་ཅིན་ཧྥ། ཏའི་ཝང་ཧྲུའུ། པེན་ཀྲི་ལིན། ཧོ་ཆི་ཧྥང་། ཨའེ་ཆིང་། ཀུའོ་ཞའོ་ཁྲོན། པའེ་ཧྭ། ལིའུ་ཧྲ་ཧོ། ཧོང་ཞང་། ཧྲི་ཀྲི། པེ་ཏའོ། ཀུའུ་ཁྲེང་། ཧྲུའུ་ཐིང་སོགས་ཀྱི་རྩོམ་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་དང་ལྷག་པར་སྙན་ངག་གསར་པའི་བཟོད་བཀོད་བཞེངས་སྐྲུན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་དག་གི་བསམ་བློ་དང་སྒྱུ་རྩལ་གཉིས་ཐད་ནས་ཤན་ཤུགས་གང་འཚམ་རེ་ཐེབས་ཡོད། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་འདི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་དུ་གནམ་ནས་ལྷུང་འོངས་པ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་མི་རིགས་ཀུན་གྱི་རྩོམ་རིག་གི་རྐང་ལ་རོལ་ཞིང་བཅུད་ཀྱིས་གསོས་པ་ཞིག་ཡིན། ཕྱི་རྒྱལ་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་དེ་དག་གི་རྩོམ་ཆོས་བཀླགས་པའི་སྐལ་པ་ལྡན་པ་དག་གི་སྒྱུ་རྩལ་དང་རྩོམ་ཉམས་ཞུགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ལྡན་པས། བོད་རང་གི་རྩོམ་སྲོལ་ནས་བརྒལ་བའི་རྩོམ་རིག་གི་གོམ་པ་གསར་པ་ཞིག་སྤོས་པ་ཡིན། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་དཀྱིལ་ཙམ་ནས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་སྟེགས་སུ། ཕྱི་གླིང་བའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་རྩོམ་རིག སྙན་ངག་སྐོར་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་གསར་རྩོམ་བྱེད་ཐབས་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་དང་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཅན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ནས། དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་ཇར་ཆེར་སོང་ཡོད། དཔེར་ན། ༼ཤེག་སི་ཕིར་གྱི་ཟློས་གར་སྒྲུང་གཏམ།༽ ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར་དང་། རྗ་མེ་སི་ཐེ་ལར་གྱི་ ༼ཨ་མའི་སྙན་ངག༽འཇུ་སྐལ་བཟང་གིས་བསྒྱུར། ༼བདག་གི་ཁུ་བོ་ཡུས་ལི་༽སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྒྱུར། ༼དུས་རབས་དང་རིག་གནས། མཚན་ཉིད་རིག་པ་དབང་འབུམ་གྱིས་བརྩམས།༽ ༼ཨའེ་མིར་གསང་ཞིབ་པ་༽ ཐང་ཧྲེ་ཙེས་བསྒྱུར། ༼ཁ་བ་ལྷབ་ལྷུབ་ཏུ་འབབ་པ་༽འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོས་བསྒྱུར། ཡི་དམ་ཚེ་རིང་གི་༼སྙན་ག་གི་བླ་སྲོག་བསད་པ་༽དང་༼ཡེ་ཧོའི་མཚོ་མོ་ལ་བསྔགས་པའི་བྲག་ཅའི་དབྱངས་སྙན༽། ཨོ་ཧིན་རོས་༼མའེ་ཇིའི་ལེགས་སྐྱེས་༽། མོ་པོ་སང་གི་༼མགུལ་རྒྱན༽། ཆི་ཁི་ཧྥུའི་༼མདོག་འགྱུར་བའི་འབྲུག༽། ཀོར་ཅིའི་༼རྒྱ་མཚོའི་ཁུག་རྟ་༽སོགས་༼བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་༽དང་༼སྦྲང་ཆར་༽སྟེང་སྤེལ་བ་དེས་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་རྩོམ་པ་པོའི་ལྗང་མྱུག་རྒྱས་པར་ཆར་ཆུའི་ནུས་པ་ཐོན་པ་བསྙོན་མི་ནུས་ལ། དུས་རབས་སྔོན་མའི་མཇུག་ཏུ་ནུབ་གླིང་དང་རྒྱ་ནག་ནས་འོངས་པའི་སྒྲུང་གཏམ་དང་སྙན་ངག ལྷུག་རྩོམ་ཕུལ་བྱུང་ཅན་དང་། རྩོམ་རིག་གི་གཞུང་ལུགས་དག་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་ཐོན་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་གྱུར་ཡོད། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་ལས་སྒྲུང་རིག་གི་བརྗོད་སྙིང་ལ་སྔོག་འདོན་དང་གསར་འབྱེད་ཆེས་པོ་བྱས་ཡོད་དེ། རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྩོམ་འབྲིའི་སྨྱུག་རྩེ་དེ་ནམ་ཡང་གྲུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་བོད་རིགས་མི་དམངས་འཚོ་བ་གསར་པའི་བདག་པོར་གྱུར་པའི་ཚུལ་ལ་བསྟོད་བསྔགས་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་མཉམ་འབྲེལ་ལ་བསྟོད་བསྔགས། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་མི་གསར་དོན་གསར་བཅས་ལ་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏད་པ་དང་། ཚ་ཚ་འུར་འུར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་དངོས་དེ་ནི་བྲི་བྱའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་བྱས་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྩོམ་རིག་ལྟར་དཔེ་གཞིའི་སྣང་བརྙན་རྒྱལ་པོ་དང་བཙུན་མོ། ཡང་ན་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་བྱེད་པའི་རྩོམ་ཚུལ་རྩ་བ་ནས་བསྒྱུར་བ་རེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་མེས་རྒྱལ་འཛུགས་སྐྲུན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་བྱ་བཞག་ཁྲོད་ཀྱི་སྔོན་ཐོན་མི་སྣ་དག་བརྩམས་སྒྲུང་རིང་པོའི་ནང་གི་མི་སྣ་གཙོར་བོར་བཟུང་ནས་འབྲི་བཞེངས་བྱས་པས་བརྩམས་ཆོས་ཀྱིདངོས་ཡོད་དོན་སྙིང་ཆེེས་ཆེར་ལྡན་པར་བྱས། མདོར་ན། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ལ་དུས་རབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤུགས་དྲག་པ་དང་རིན་ཐང་གི་ཚད་གཞི་གསར་པ་ལྡན་པ་ནི། དུས་སྐབས་གསར་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱིས་ཐོག་མའ་བར་གསུམ་དུ་མི་དམངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་དར་ཆ་མཐོན་བསྒྲེངས་བྱེད་བཞིན་པའི་མཚོན་རྟགས་དེ་ཡིན། རྩོམ་རིག་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྣང་བརྙན་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དངོས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེང་རབས་ཅན་བཞི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་དུས་རབས་ཀྱི་རེ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་རྣམས་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་མཚོན་པར་བྱ་དགོས་པ་ལྟར། བོད་ཀྱི་སྒྲུང་རིང་གཙུག་གཡུ་དང་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་རྩྭ་ཐང་། རྐྱལ་བའི་འཇིག་རྟེན་དུ་མྱུལ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་སོགས་ལས་གཞས་དང་གཏམ་རྒྱུད། ཀ་བཤད། བསང་མཆོད་སོགས་བཀོལ་ཅིང་། རྩོམ་གྱི་ཉམས་འགྱུར་ཐད་དེང་རབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་རྒྱུན་སྲོལ་རིག་གནས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་གང་ལེགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།