cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
འབྱོར་ལྡན་སྲས་མོ་ཨུཏ་པ་ལ་
དེ་ནས་ཁོང་མྱུར་སྟབས་ངང་རང་གི་ཆུང་མའི་རྗེས་ཟིན་པར་བརྒྱུགས་ཏེ། ཕྱིར་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་རྒྱུར་ཞུ་བ་ནན་གྱིས་བྱས་ཀྱང་། ཨུཏྤ་ལས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པར་ཡུལ་ལུང་གཞན་པ་ཞིག་ཏུ་བསླེབས་པའི་བར་མུ་མཐུད་ཕྱིན་པ་ན་ཁྱོ་གས་ཀྱང་མོ་རང་གི་རྗེས་དེད་ནས་སོང་། དེ་ཙ་ན་མོ་རང་ལ་སྐྱེ་གཟེར་རམ་ཕྲུ་གུ་བཙའ་ཁའི་ན་ཟུག་ལངས་ཏེ་ཅུང་མ་འགོར་བར་བུ་ཞིག་སྐྱེས། དེ་ནས་མོའི་བསམ་པར། ད་ཁོ་མོ་ཕ་མའི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མི་འདུག་སྙམ་ནས་ཁོང་གཉིས་ཕྱིར་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་གོ །
རྒྱལ་ཆེན་བཞི་ཡི་ཆ་ལུགས་ཀྱི་སྐོར་
རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་གཞུང་ངེས་ཐིག་ལྟར།
རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་། །སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་འོད་དང་ལྡན། །ཕྱག་མཚན་ཕྱག་ན་པི་ཝང་བསྣམས། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣམ་ཐོས་སྲས། །སྐུ་མདོག་ལྗང་ཁུ་རྒྱན་དང་ཆས། །ཕྱག་མཚན་ནེའུ་ལེའི་རྐྱལ་པ་བསྣམས། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སྤྱན་མི་བཟང་། །སྐུ་མདོག་དམར་སྨུག་མདངས་དང་ལྡན། །ཕྱག་མཚན་རིན་ཆེན་སྦྲུལ་ཞགས་བསྣམས། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འཕགས་སྐྱེས་པོ། །སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་རྒྱན་དང་ཆས། །ཕྱག་མཚན་རྣོ་མཚོན་རལ་ཀྱུ་བསྣམས། །ཞེས་དང་། རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བསྐང་བ་ལས། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་བདལ་བའི་བདག ། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་བའི་ཐུགས་དམ་བསྐང་། །བསོད་ནམས་མ་ལུས་ཚོགས་བསྐྱེད་པ། །རྣམ་ཐོས་བུ་ཕོའི་ཐུགས་དམ་བསྐང་། །སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ། །སྤྱན་མི་བཟང་པོའི་ཐུགས་དམ་་བསྐང་། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་བླ་རུ་ཕྱིན། །འཕགས་སྐྱེས་རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་དམ་བསྐང་། །འདིས་རང་རང་གི་འཁོར་འབངས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་དཔག་ན། སྤྱན་མི་བཟང་ཞེས་པའི་མིག་དུག་ཡོད་པ་སོགས་སྐྱོན་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་མིང་དུ་གོའོ། །
དབལ་གསས་རྩོད་བཟློག་ལྟར་གྱི་རྒྱལ་ཆེན།
༡༤༽འབུམ་པའི་སྐུ་ལྔ་དྲིལ་སྒྲུབ་ལྟར།
ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ནས་༝། ཡབ་ནི་སྤྲུལ་པའི་མི་དཀར་སེང་གེའི་དབུ། །འཁྲིལ་བའི་ཡུམ་ཆེན་དཀར་མོ་སེང་གདོང་མ། །གླང་པོའི་གདན་ལ་ཡབ་ཡུམ་བསྐྱང་བསྐུམ་སྟབས། །ཕྱག་མཚན་མདའ་མདུང་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡི། །ལྷོ་ཡི་ཕྱོགས་ནས་༝། །ཡབ་ནི་སྤྲུལ་པའི་མི་སྔོན་འབྲུག་གི་དབུ། །འཁྲིལ་བའི་ཡུམ་ཆེན་སྔོན་མོ་སྤྱང་གདོང་མ། །རྨ་བྱའི་གདན་ལ་ཡབ་ཡུམ་བསྐྱང་བསྐུམ་སྟབས། །ཕྱག་མཚན་རལ་གྲི་འཁོར་ལོ་ཡི། །ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་༝། །ཡབ་ནི་སྤྲུལ་པའི་མི་ནག་ཕག་རྒོད་དབུ། །འཁྲིལ་བའི་ཡུམ་ཆེན་ནག་མོ་དོམ་དབུ་མ། །འབྲུག་ནག་གདན་ལ་ཡབ་ཡུམ་བསྐྱང་བསྐུམ་སྟབས། །ཕྱག་མཚན་ཐོ་བ་ཐུ་ལུམ་འཁོར་ལོ་ཡི། །བྱང་གི་ཕྱོགས་ནས་༝། །ཡབ་ནི་སྤྲུལ་པའི་མི་དམར་ཆུ་སྲིན་མགོ །ང་རྒྱལ་རོལ་པས་ཟངས་ཀྱི་སྟག་ཆེན་གནོན། །གདུག་པ་གནོན་མཛད་ཟངས་ཀྱི་དགྲ་སྟ་བསྣམས། །གསང་བའི་ཡུམ་ཆེན་དམར་མོ་སྟག་དབུ་མ། །འཁོར་བ་འདྲེན་པའི་ལྕགས་ཀྱུ་ཕྱག་ན་བསྣམས། །རྫོགས་པའི་གསར་མཁར་དབུས་ཀྱི་སྒོ་སྲུང་བ། །མི་སེར་སྤྲུལ་པ་ཁྱུང་གི་དབུ་བརྙན་ཅན། །ཐུགས་རྗེ་ཕྱག་མཚན་རྡུང་བྱེད་ཐོ་བ་ཕྱར། །གྱད་སྟབས་རོལ་པས་ཕྲག་དོག་སེང་གེ་གནོན། །གསང་བའི་ཡུམ་ཆེན་སེར་མོ་བན་གླང་དབུ། །ཕྲག་དོག་ལས་མཛད་དབྱུག་ཏོ་རྒྱག་པའི་སྟབས། །ཞེས་སོ། །
གཡུང་དྲུང་བོན་ནི་དྲི་བྲལ་ཡིད་བཞིན་ནོར། །ངན་སྨྲའི་བཙོག་རྡུལ་མ་བསྲེ་སྐུ་ཚེ་རིང། །
ཇག་པ་སོར་མོའི་འཕྲེང་བ་
བུ་གནོད་མེད་ཀྱིས་དེ་སྔོན་མི་སུ་གཅིག་ལའང་གནོད་པ་སྐྱེལ་མྱོང་མེད་སྟབས། ཁོང་གིས་མིའི་མཛུབ་མོ་ཇི་ལྟར་གཅོད་དགོས་མིན་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གི་སློབ་དཔོན་ལ་ཧ་ཅང་གི་གུས་ཞབས་དང་བཀའ་གསུང་ཇི་བཞིན་སྒྲུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས། ཁོའི་ལག་པར་རལ་གྲི་ཞིག་བཟུང་ནས་རྒྱལ་པོ་བྷ་གྷ་ཝ (BHAG-GAWA) ཡི་མངའ་ཁོངས་ཏེ་ཀོ་ས་ལ་རུ་ཕྱིན་ནས། ནགས་ཚལ་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱ་ལམ་ཟུར་ཞིག་ཏུ་ཡིབ་སྟེ་འགྲིམ་འགྲུལ་བ་སྒུག དུས་སྐབས་གང་ཞིག་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་སུ་ཐུག་ལ་བྲེལ་འཚུབ་ཀྱིས་རྗེས་འདེད་བྱས་ནས། རལ་གྲི་གཡུག་ཐེངས་གཅིག་གིས་མི་དེ་བསད་ནས་ལག་པ་གཡས་པའི་སོར་མོ་རེ་བཅད་དེ་མི་རོ་ཤིང་སྡོང་ལ་དཔྱང་བར། དུར་བྱ་དང་ཕོ་རོག་སོགས་ཀྱིས་ཟོས་ནས་རུས་གོང་ལས་ལྷག་གི་མེད། དེ་ལྟར་ཁོས་སོར་མོ་རྣམས་ཀྱིས་འཕྲེང་བ་ཞིག་བྱས་ཏེ་སྐེ་ལ་གོན་པ་ནས་བཟུང་ཁོའི་མིང་ལ་སོར་འཕྲེང་ཅན (ANGULIMALA) ཞེས་ཐོགས། (ANGULI=སོར་མོ། MALA=འཕྲེང་བ།)དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་ནི་ཧ་ཅང་གི་གཏུམ་སྤྱོད་ཆེ་ཞིང་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། ཉིན་ལྟར་མི་སུ་དང་ཐུག་ན་ཡང་གསོད་རྐྱང་བྱེད་པས་དངོས་གནས་ལག་དམར་བ་རྫོབ་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་ཡུལ་མི་རྣམས་ཕྱོགས་ཐོན་བྱེད་སྐབས་མི་གཉིས་དང་། བཞི་དང་། བརྒྱད་དང་། བཅུ་དང་། ཉི་ཤུ་དང་། ཡང་ན་སུམ་ཅུ་སོགས་གང་འཛོམས་ཀྱིས་ཚོགས་པ་བྱས་ནས་འགྲོ་དགོས་བྱུང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཚོགས་པ་བྱས་ནས་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་ཁོང་ཚོའི་རྣ་ལམ་དུ། ང་སོར་མོའི་འཕྲེང་བ་ཡིན། ཁྱོད་ཚོ་འགྲོ་མི་ཆོག དེ་ནས་སྡོད། ཅེས་པའི་སྐད་སྒྲ་ཞིག་ཐོས་མ་ཐག་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་དངངས་ཤིང་སྐྲག་སྟེ། འདར་སིག་རྒྱག་བཞིན་རྩ་ཡང་གུམ་པར་གྱུར་ནས་ཐག་རིང་པོར་འབྲོ་མི་ཐུབ། སྐབས་དེར་སོར་མོའི་འཕྲེང་བ་མྱུར་སྟབས་ཀྱིས་ཡོང་སྟེ་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་དམར་གསོད་བཏང་ནས། དེ་དག་གི་ལག་པ་གཡས་པའི་སོར་མོ་རེ་རེ་བཅད་འགྲོ་གི་ཡོད་པར་བརྟེན་ཡུལ་མི་རྣམས་རྒྱ་ལམ་དེ་ནས་འགྲོ་རྒྱུའི་མཚམས་ཀྱང་ཆད། དེ་ནས་སོར་མོའི་འཕྲེང་བ་ཡུལ་ལུང་གཞན་པ་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་ཡང་བསྐྱར་ཡུལ་མི་དམར་གསོད་བྱེད་རྒྱུའི་འགོ་བཙུགས་པ་ན། ཀོ་ས་ལའི་(KOSALA)རྒྱལ་པོས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བའི་དམག་མི་འབོར་ཆེན་ཞིག་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་སོར་མོའི་འཕྲེང་བ་འཛིན་དུ་བཏང་། གནས་ཚུལ་དེ་སོར་འཕྲེང་ཅན་གྱི་ཨ་མ་ནན་ཏ་ནིས་ཐོས་ཏེ་ནོན་པར་དཀའ་བའི་སེམས་ཁྲལ་སྐྱེས་ནས། མོ་རང་གི་ཁྱོ་ག་ལ་སྨྲས་པ། ངེད་གཉིས་ཀྱི་སྙིང་ནས་བརྩེ་བའི་བུ་གནོད་མེད་དེང་སྐབས་ཇག་པར་གྱུར་འདུག་སྟབས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་དམག་མི་འབོར་ཆེན་ཕབ་སྟེ་ངེད་གཉིས་ཀྱི་བུ་གསོད་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེས་ན་ཁྱེད་བུའི་རྩར་སོང་ནས་ཁོང་གིས་ཡུལ་མི་དམར་གསོད་བྱེད་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དུ་ཆུག་ཅེས་བཤད་པ་ལ། ཁྱོ་ག་ན་རེ། སྙིང་སྡུག་མ། དེང་སྐབས་ངེད་གཉིས་ཀྱི་བུ་ཡི་བྱ་སྤྱོད་ཡོད་ཚད་རྩ་འགྱུར་དུ་ཕྱིན་ཏེ། ཆེས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག་པས། གལ་སྲིད་ང་ཁོང་གི་རྩར་ཕྱིན་ཚེ་ཁོས་ང་ཡང་གསོད་རྒྱུ་ཡིན་པ་སྨོས་མེད་རེད། ད་ལྟ་ང་ཤི་མི་འདོད། ཅེས་བཤད། འོན་ཀྱང་སོར་འཕྲེང་ཅན་གྱི་ཨ་མ་ནི་སེམས་པ་སྲབ་ཅིང་རང་ཉིད་རང་ལ་སེམས་པ་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཆེར་ལྷག་པའི་བརྩེ་དུང་དང་བྱམས་སེམས་ཡོད་ཚད་རང་གི་བུ་ཡི་སྟེང་དུ་བཞག་ཡོད་སྟབས། མོའི་བསམ་པར། ང་ངེས་པར་ནགས་ཁྲོད་དེར་ཕྱིན་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་བུ་སྐྱོབ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་སྙམ་ནས། བཟའ་ཆས་ཅུང་ཙམ་རྒྱབ་ཏུ་ཁུར་ཏེ་ནགས་ཚལ་ཁྲོད་དུ་ལམ་ལ་ཆས་སོ། །
ཧུ་ཀྱ་དབང་
（护教王）ཆོས་ལུགས་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་ཆོ་ལོ་ཞིག།
ཧུ་ལའི་ཧུ་
（旭烈兀）ཇིང་གེར་ཧན་གྱི་བུ་བཞི་པ་ཐོ་ལོས་（拖雷）ལ་བུ་བཞི་ཡོད་པའི་（མུང་ཁེ་ཧན། ཧུ་པི་ལི། ཧུ་ལའི་ཧུ། ཨ་རི་བྷོ་ག་）ནང་གི་གསུམ་པ། འབྲི་གུང་པའི་སྦྱིན་བདག་ས་སྐྱ་ལ་དམག་དྲངས་མཁན་དེ་ཡིན།
ཧཱེ་ཙང་ཟི་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོན་ཛུང་
འདི་ཡང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཐོན་པོ་བྱུང་བ་ལས་དོན་དུ་ཐང་ཝེན་ཙུང་སྟེ་（唐桓宗）ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་མི་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པ།
པཎྜི་ཏ་བེེ་རོ་ཙ་ན་རཀྴི་ཏ་
འདི་ཉིད་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ས་ཙ་ན་དང་ཡུམ་སྐལ་བ་བཟང་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀོ་ས་ལའི་གྲོང་ཁྱེར་སོ་མ་པཱུ་རིར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཞང་པོ་མུ་སྟེགས་པའི་པཎྜི་ཏ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྲངས་ཏེ་སློབ་གཉེར་མཛད་དེ་ནས་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཤར་ཕྱོགས་སོགས་ས་ཆ་མང་པོར་བྱོན་ཏེ་བླ་མ་མང་དུ་བསྟེན་ནས་འཇམ་དཔལ་དཔའ་བོ་གཅིག་པ་དང་། ཨ་མ་ན་སི། དོ་ཧ། དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་གདམས་ངག་དང་བཅིུད་ལེན་གྱི་མན་ངག་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། དབུ་མ་རིགས་ཚོགས། ཕ་རྒྱུད་གསང་འདུས་ལ་སོགའ་པའི་ཆོས་མང་དུ་གསན་ནས་མཁྱེན་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་ཀྱང་ཁེངས་སྐྱོང་ཁོ་ན་མཛད། ཡུལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལས་མ་བྱོན་པ་དབུ་རྒྱན་ལས་མེད། དེ་ནས་བོད་དུ་བྱོན་ཏེ་རྒྱལ་པོའི་མཆོད་གནས་བཅོལ། དེ་ལྟར་བོད་དུ་ལན་ལྔ་བྱོན་ཏེ་དབུས་གཙང་གི་ས་ཆ་སྟོད་སྨད་མང་པོར་ཕེབས། འཕན་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་དུ་ཡུན་རིང་བཞུགས། དོ་ཧ་ལ་སོགས་པའི་འགྱུར་ཡང་མཛད། དོ་ཧ་སྐོར་གསུམ་ག་འདིའི་ཆོས་ཡིན། འདེ་ཉིད་ཀྱི་སློབ་མ་སྟོད་དུ་སྤྲུལ་སྐུ་ཟླ་བ་འོད་ཟེར། གཙང་དུ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ཚ། དབུས་སུ་ཞང་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ཡོད། གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་མཐར་འོན་གྱི་སྒང་ཁར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །
སངས་རྒྱས་སྲས་གསུམ་
སྐྲ་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་། གསུང་སྲས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་། ཐུགས་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་།
སངས་རྒྱས་གསེར་ཐུབ་
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལ་། བསྐལ་པ་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་དང་ལྔ་བྱོན་པའི་ནང་གི་གཉིས་པ་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་གསེར་ཐུབ་འཇིག་རྟེན་ན་བྱོད་པའི་དུས་སུ་བསྐལ་པ་གསུམ་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་སླེབས་པ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་ཚེ་ཚད་མི་ལོ་སུམ་ཁྲི་ཡིན་བཤད་སྲོལ་ཡོད་།
སྲས་དགའ་བོ་
དེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྤུན་གྲོགས་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་དེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་པར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྲས་དགའ་བོ་ལ་སྤྲེའུ་མོ་ཞིག་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་ཁ་ཤས་བསྟན་ཏེ་སྨྲས་པ། སྲས་དགའ་བོ། ཁྱེད་ཀྱི་ཡིད་དུ་ཕངས་ཤིང་རྩ་ཆེ་བའི་མནའ་མ་དེ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་འདི་ཚོ་ལས་སུ་མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་འདུག ཅེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར་སྲས་དགའ་བོ་ན་རེ། ཨོ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལགས། མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མཁའ་འགྲོ་མ་དེ་དག་དང་བསྡུར་ན་ངའི་མནའ་མ་ནི་སྤྲེའུ་མོ་འདི་དང་འདྲ་བ་འདུག ཅེས་ཞུས།
སློབ་མ་མཆོག་ཟུང་གཉིས་
རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་མིང་ལ་ཨུ་པ་ཏི་ས (UPATISSA) དང་ཀོ་ལི་ཏ (KOLITA) ཟེར་བའི་གྲོང་གསེབ་གཉིས་ཡོད་ཅིང་གྲོང་གསེབ་དེའི་འགོ་དཔོན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ལ་ཡང་ཨུ་པ་ཏི་ས་དང་ཀོ་ལི་ཏ་ཟེར། ཁྱིམ་ཚང་དེ་གཉིས་ནི་ཧ་ཅང་གི་སེམས་ཐག་ཉེ་བའི་གྲོགས་པོ་བློས་ཐུབ་ཅིག་ཀྱང་ཡིན།
ཧོར་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་ལ་ཏའི་དབེན་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་ཚོ་པ་དགུ་
ཚོ་པ་སུམ་ཅུ་སོ་དགུའི་ནང་སྟེང་ཆེན་དང། སེར་ཚ། ཁྲི་རྡོ། སྦྲ་ཆེན། ནག་ཤོད། འབྲི་རུ། ཨར་རྫ་བེ་སོག་རྫོང་（གཉའ་རོང་）སོགས་རྫོང་དྲུག་གི་ས་ཁུལ་དང། ཚོ་པ་སུམ་ཅུ་སོ་དགུར་དེ་སྔ་ཧོར་ཚོ་པ་སོ་དགུ་ཞེས་འབོད། དེར་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ་སོག་པོ་གཡས་རུའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བྱས། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་སྦྲུལ་（༡༧༢༥）ལོར་མན་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་ཟི་ལིང་ལ་དོན་གཅོད་ཨམ་བན་བསྐོ་གཞག་བྱས་པ་དང་ཁྲི་ཅ་ཅ་ཆིང་ཧོར་ཚོ་པ་སོ་དགུའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་མངགས་གཏོང་བྱས་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་སྟེང་ཆེན་ལ་བཅའ་སྡོད་ཀྱིས་ཁུལ་དེ་ཡོངས་ཀྱི་མངའ་འོག་དཀར་རུ་དཔོན་དང། ཡེ་ཐ་དཔོན། སྟག་ཕྲུག་དཔོན་བཅས་སྟོང་དཔོན་གསུམ་ཡོད་པ་དང། སྟོང་དཔོན་གྱི་འོག་ཏུ་བརྒྱ་དཔོན་སོགས་ཀྱི་འགོ་དཔོན་བསྐོ་གཞག་བྱས་ཡོད། མན་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་སུ་ཧོར་ཚོ་པ་སོ་དགུའི་ས་ཁོངས་དེ་དག་ལི་ཧྥན་ཡོན་ཕྱི་ཕྱོགས་ཡ་མོན་གྱི་ཐད་ཀའི་མངའ་ཁོངས་སུ་བརྩིས་ནས་དོ་དམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཆུ་གླང་（༡༧༣༣）ལོ་ཡུང་ཀྲེང་ཁྲི་ལོ་བཅུ་གཅིག་པར་མཚོ་སྔོན་ཕྱི་ཕྱོགས་ལས་སྣེ་ཨམ་བན་གྱི་བཀའ་ཤོག་ནང་དུ། ཁྱེད་ཚོ་བོད་མིའི་ཁྲལ་རིགས་འཁྲི་སྒྲུབ་ཞུ་སྒོའི་ཐད་ཡུང་ཀྲེང་ཁྲི་ལོ་བཅུ་གཅིག་པར་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ལྟར་ལོ་རེ་ཐེམ་དུད་རེ་ནས་དངུལ་ཞོ་བརྒྱད་རེ་འཇལ་སྒྲུབ་དགོས་ལུགས་ཐོ་གཞུང་ནང་གསལ་མགྱོགས་མྱུར་ཐེམ་བཤེར་བསྡུ་ལེན་གྱིས་འདི་ལོ་གུས་རང་བོད་དུ་ཁྲལ་བསྡུར་ཡོང་སྐབས་ཆད་མེད་སྒྲུབ་སྤྲོད་དགོས་པ་ལས་ནར་འགྱངས་མི་ཆོག། འོན་ཀྱང་ཁྲལ་འདེད་ཁ་ཁྱེར་གྱིས་རང་འོག་མི་སེར་རྣམས་ལ་བརྡབ་གསིག་གཏོང་རིགས་གཏན་ནས་མི་ཆོག། དེ་ལས་འགལ་རིགས་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་ལུག་（༡༧༥༡）ལོར་མན་ཆིང་གོང་མས་ཧོར་ཚོ་པ་སོ་དགུར་བོད་སྡོད་ཨམ་བན་གྱི་ཡ་མོན་ནས་ཐད་ཀར་བདག་གཉེར་བྱ་རྒྱུའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་བ་རེད། མན་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ་ཀྲའོ་འར་ཧྥུང་ས་ཁུལ་དེ་ཚོར་སླེབས་རྗེས་སྔར་གྱི་དཔོན་གནས་རྣམས་ཕ་ཤུལ་བུ་འཛིན་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་ས་ཆ་དེ་དག་ཟི་ཁྲོན་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་བཅུག། ལྕགས་ཕག་ལོའི་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་སྟག་（༡༩༡༤）ལོའི་ཟླ་གཉིས་པའི་ནང་ཟི་ཁྲོན་མཐའ་སྲུང་དཔོན་ལུའུ་ཅུན་ཀྲུང་ཅང་ཀྲང་ཡེས་དཀར་སྨད་གཡུང་དྲུང་བསྟན་གྲགས་ལ་སྤྲད་པའི་བཀའ་ཡིག་ནང་འཁོད་དོན། སྙན་སེང་ཞུ་དོན་ལྟར་ཧོར་ཚོ་པ་སོ་དགུ་ཟི་ཁྲོན་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་སྔར་མུས་བཞིན་ས་ཁོངས་བདག་སྐྱོང་ཐོག་དཔོན་འབངས་མི་སེར་ཀུན་གྱིས་སྔར་སྲོལ་ཁྲལ་རིགས་རྣམས་ཞ་ཆག་མེད་ཐོག་མིན་གོ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་མི་སེར་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་དགོས། དེ་ལས་འགལ་རིགས་བྱུང་ཚེ་བརྒྱ་དཔོན་གཡུང་དྲུང་བསྟན་གྲགས་ལ་འདྲི་རྩད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། རྗེས་སོར་དམག་དམངས་ཡོངས་ལ་ཉེ་རིང་མེད་པར་སྐྱོང་མཁས་གང་ལེགས་བྱེད་དགོས་པ་ལས་བརྙས་བཅོས་བཙན་ཤེད་རིགས་བྱུང་ཚེ་འཕྲལ་འཕྲལ་ཆད་པ་ནན་པོ་གཅོད་རྒྱུ་ཡིན། མེ་འབྲུག་（༡༩༡༦）ལོར་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཧོར་ཚོ་པ་སོ་དགུའི་ས་ཁུལ་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས་སྔར་གྱི་སྟོང་དཔོན་རྣམས་བརྒྱ་དཔོན་ལ་ཕབ་པ་དང། བརྒྱ་དཔོན་རྣམས་དཔོན་རིགས་དཀྱུས་མར་ཕབ་ཐོག་སྟེང་ཆེན་སོགས་ས་ཁུལ་ལ་རྫོང་དཔོན་བཏང་ནས་སྲིད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་བཅུག་པ་མ་ཟད། ཧོར་ཚོ་པ་སོ་དགུའི་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡང་ནག་ཆུ་སྤྱི་ཁྱབ་ལ་སྤྲད། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག་（༡༩༥༠）ལོར་ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་རྗེས་དེ་སྔའི་ཧོར་ཚོ་པ་སོ་དགུའི་ཁོངས་གཏོགས་སྟེང་ཆེན་དང། སེར་ཆ། ཁྲི་རྡོ་སོགས་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་བཅིངས་འགྲོལ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པ་མ་ཟད། ལྕགས་ཡོས་（༡༩༥༡）ལོའི་ཟླ་དང་པོར་ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་དོན་གཅོད་ཁྲུའུ་དང་པོ་བཙུགས་ཏེ་ཝང་ཤིང་ཡིའུ་ཡིས་ཀྲུའུ་རེན་གནང་བ་དང། ཧོར་རྒྱལ་སྲས་དང་ཝང་ཡུན་ཞང་སོགས་ཀྱིས་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་གནང་བ་རེད།
སྐྲ་ཕབ།
གཉིས།  བག་ངུས་ལེན་པ་དང་ཐེའུ་རིས་སློང་བའི་སྐོར།
རྒྱུས་ལོན་པ་ལྟར་ན། དེ་སྔོན་ཡུལ་སྡེ་འདིིིའི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ན་བག་ངུས་ནི་བག་མ་མོ་རང་གིས་ལེན་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་དེ་རིམ་གྱིས་ཉམས་ནས་བག་ངུས་ཁ་ཚང་ཞིག་ལེན་མཁན་ཉུང་ཞིང༌། ལྷག་པར་དུ་དར་མར་མ་གྱུར་པའམ་སྐྲ་མ་ཕབ་པའི་བུ་མོ་ཚོའི་ནང་དུ་བག་ངུས་ལེན་མཁན་ཉུང་བས།སྡེ་བ་དང་ཚོ་བའི་ནང་དུ་བུད་མེད་རེ་འགའ་ཞིག་གིས་མ་གཏོགས་བག་ངུས་ལེན་ཤེས་པ་ཉུང་བའི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད།  བུད་མེད་ཚོས་བག་ངུས་ལེན་པའི་གོ་རིམ་གྱི་ཞོར་དུ་སྟག་ཤར་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ལ་“སྐྲ་ཨ་གཡང་ཐེའུ་ལ་གསེར་ཡང་སྐྱེས།།གསེར་གྱི་ཐེའུ་རིས་སྨུག་པོ་ཡིན།།སྨུག་པོ་ཐེའུ་རིས་བཤིག་ཁེལ་དཀའ།།  འདོགས་ཆ་ཁ་ཚང་ཁས་ལེན་བྱོས།། མགོ་སྐྲ་ཆུ་གཞོང་གསེར་ཟངས་དགོས།། གསེར་གྱི་གཞོང་བུམ་གང་ཡག་དགོས།། གང་ཡག་དེ་ཚོ་རང་ལ་མེད།། རང་ལ་མེད་ན་གླིང་ལ་འཚོལ།། གླིང་ལ་འཚོལ་དང་ད་དུང་ཡོད།། སྐྲ་གཡས་སྐྲ་ཤད་ན་གསེར་སོ་དགོས།། གསེར་གྱི་སོ་མང་ཆ་འདུམ་དགོས།། ཆ་འདུམ་དེ་ཚོ་རང་ལ་མེད།། རང་ལ་མེད་ན་གླིང་ལ་འཚོལ།། གླིང་དུ་འཚོལ་དང་ད་དུང་ཡོད།། སྐྲ་གཡོན་སྐྲ་ཤད་ན་དངུལ་སོ་དགོས།།དངུལ་གྱི་སོ་ཁ་ཆ་འདེམས་དགོས།། ཆ་འདེམ་དེ་ཚོ་རང་ལ་མེད།། རང་ལ་མེད་ན་གླིང་ལ་འཚོལ།། གླིང་དུ་འཚོལ་དང་ད་དུང་ཡོད།། སྐྲ་ལྟག་སྐྲ་ཤད་ན་དུང་སོ་དགོས།། དུང་གི་སོ་ཁ་ཆ་འདེམས་དགོས།། མ་འདེམས་དེ་ཚོ་རང་ལ་མེད།། རང་ལ་མེད་ན་གླིང་དུ་འཚོལ།། གླིང་དུ་འཚོལ་དང་ད་དུང་ཡོད།།”ཞེས་དབྱངས་རྟ་ལ་སྐྱོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། དེའི་དོན་ནི་རྒྱན་གོས་དང་འདོགས་ཆ་གྲ་སྒྲིག་བྱས་མེད་ཚེ། བུ་མོས་མ་ཆའམ་དོང་ཙེ་དེ་སྟེར་མི་སྲིད་ལ།མ་ཆ་དེ་མ་བྱིན་ཚེ་དར་མའི་ཆོ་ག་དངོས་ལ་ཞུགས་མི་ཐུབ་པའི་དཔེ་ཡོད་པར་བཤད་ཅིང༌། མ་ཆའམ་དོང་ཙེ་འདི་ལེན་པའི་གོ་རིམ་ཡོངས་ལ་ཡུལ་འདི་གས“ཐེའུ་རིས”ལེན་པ་ཞེས་ཟེར། ཐེའུ་རིས་ལེན་པའི་ཆོ་ག་འདི་འང་སྔོན་གྱི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ན་བག་མ་མོ་རང་གི་རེ་བ་ཡོད་ཚད་ཆོ་ག་དང་དབྱངས་རྟ་ལ་བསྡོངས་ནས་ལེན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་ཞོར་དུ་སྟག་ཤར་གཞོན་ནུ་རེ་འགས་ཟླ་བོ་བྱས་ནས་ཡོངས་འགྲུབ་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་དུས་ད་ལྟ་ཉམས་དམས་སུ་གྱུར་བས་ད་ལྟའི་ལོ་རབས་དགུ་བའི་བག་མར་འདིའི་ཐད་ཀྱི་ཤེས་འཇོན་ཅི་ཡང་མེད་ཕྱིར། སྡེ་བ་ནང་དུ་སྐྲ་ཕབ་དམངས་སྲོལ་གྱི་ཆོ་ག་ཕྱོགས་ནས་ཅུང་འཇོན་པའི་སྟག་ཤར་རེ་འགས་བག་མའི་ཚབ་ཏུ་ལེན་དགོས་པའི་གནས་བབ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ཐེའུ་རིས་བླངས་རྗེས་བུད་མེད་ཁ་ལས་ཅན་དེས་སྔགས་པའི་ཕྱག་ནས་སྐྲ་ཤད་སོ་མང་སོ་མ་ཞིག་ལེན་དགོས་ཤིང༌། སྔགས་པས་སྒྲུབ་སྦྱངས་བྱས་པའི་སོ་མང་ལ་གཡང་འཁོར་བས་ཅི་བསམ་དོན་ཀུན་འགྲུབ་པར་བྱེད་ལ། སྔགས་པས་ཀྱང་བཀྲ་ཤིས་ཁ་གཡང་བོས་ནས་བུ་མོར་སྟེར་བ་ཞིག་ཡིན།
ཧོང་ཀོང་།
དཔལ་འབྱོར།
ཧོང་ཀོང་ནི་འཛམ་གླིང་གི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་རང་དབང་ཚོང་ལས་གྲུ་ཁ་ཞིག་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་ནས་ཡ་གླིང་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་ས་ཁུལ། ཐ་ན་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་དངུལ་རྩ་ལྟེ་གནས་གལ་ཆེན་དང་། ཚོང་གཉེར་ལྟེ་གནས། འཕྲུལ་ཆས་ཆུང་བའི་རིགས་ཀྱི་བཟོ་སྐྲུན་ལྟེ་གནས། མཁའ་སྐྱོད་ལྟེ་གནས། ཆ་འཕྲིན་ལྟེ་གནས་བཅས་སུ་གྱུར་ཡོད།
ྋཔཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་འཁྲུངས་རབས་ལ་བསྔགས་པ་དྲི་ཟའི་གླིང་བུ་ཞེས་བྱ་བ།
ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་མཐའ་དག་དངོས་པོའི་ཚུལ།། བདེན་མེད་ཐ་སྙད་རང་མཚན་གྲུབ་པའི་སྲོལ།། འབྱེད་མཁས་འཕགས་ཡུལ་པཎ་གྲུབ་བྱེ་བའི་དབུས།། རང་རྒྱུད་ཉི་གཞོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་པ་གསལ།།
དངོས་སྟོབས་ཚུལ་གསུམ་རིགས་པའི་མཚོན་རྣོན་གྱིས།། ཕས་རྒོལ་སྙིང་གི་ལྐོག་མར་འབྱིན་པ་ལ།། ཕྱོགས་གླང་གྲགས་པའི་སྡེ་དང་མཉམ་མོ་ཞེས།། མཁས་གྲུབ་ལྷ་དབང་བློ་གྲོས་ལྷ་ཡིས་གླེང༌།།
དབེན་པའི་ནགས་སུ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་སྒྲེངས།། བསིལ་ལྗོངས་ཞིང་དུ་ཐུགས་བསྐྱེད་རླབས་ཕྲེང་གཡོ།། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དྲང་སྲོང་བྱེ་བའི་གཙུག། སཱ་ལའི་ཚལ་ན་དཔག་བསམ་ཤིང་བཞིན་མཛེས།།
བསིལ་ལྡན་རྭ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་བརྩམས་པའི།། འཚེ་མེད་བདེན་པའི་ང་རོ་རེ་རེས་ཀྱང༌།། མ་རུང་དྲེགས་ལྡན་དམར་པོའི་རི་སྐྱེས་ཚོགས།། ཞུམ་པའི་སྒྱིད་པ་རླུང་གིས་ཤིང་བལ་བཞིན།།
གང་གི་རླབས་ཆེན་ག་བུར་ཞུན་མའི་ཁམས།། གངས་ཅན་དབྱིག་འཛིན་ཕང་བར་འཛུམ་བཞིན་དུ།། སྒྲ་གཅན་མུན་པའི་མཆེ་འོག་ཚུད་ན་ཡང༌།། སྙན་པའི་འོད་དཀར་འཛམ་གླིང་ཕྱོགས་ཀུན་བརྡལ།།
མཆོག་གི་སྤྲུལ་པའི་ཧ་རི་ཙནྡ་ན།། འབུས་པའི་མོད་ལ་ཀླ་ཀློའི་ངན་གཡོ་ཡིས།། གདུག་ཅན་ལག་འགྲོ་འབུམ་གྱིས་འཁྱུད་ན་ཡང༌།། བདེན་པའི་དྲི་བསུང་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་བརྡལ།།
གླེང་པ་འདི་ཡང་འདི་དང་ཕྱི་མའི་དོན།། དོན་གཉིས་བདེ་ཆེན་བདེ་བླག་འགྲུབ་པའི་སླད།། སླད་ཀྱང་གང་གི་གངྒཱའི་བྱེ་སྙེད་གྲངས།། གྲངས་མེད་སྤྲུལ་དང་སྤྲུལ་པས་རྗེས་བཟུང་ཆེད།།
ལྷར་བཅས་འགྲོ་བས་གཙུག་གིས་མཆོད་པ་ཡི།། ཞབས་སྐྱེས་རྩིབས་སྟོང་འཁོར་ལོའི་རེ་ཁྭའི་རྡུལ།། ལུགས་ཟུང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་གདན་ས་ཆེའི།། མི་འཇིགས་སེངྒེའི་ཁྲི་ལ་མཛེས་གྱུར་ཅིག།
ཐུན་མོང་ལམ་སྦྱངས་གསེར་གྱི་ཡོལ་གོ་ལ།། རྣམ་དག་རིམ་གཉིས་གདོང་ལྔའི་འོ་མའི་མཚོ།། ཡོངས་འཁྱིལ་བླ་མེད་གསང་བ་འབུམ་སྡེའི་མཛོད།། དབང་བསྒྱུར་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་རྩེར་སོན་ཤོག།
འབའ་རོམ་དགོན་གྱི་གདན་རབས།
གང་གི་གསུང་སྲས་འགྲན་བྲལ་ཏི་ཤྲཱི་རས།། རིགས་ཀྱི་དབོན་པོ་ཤེས་རབ་དབང་ཕྱུག་དང་།། ཆེ་བའི་བུ་བཞི་སྲས་བཞི་བརྒྱུད་འཛིན་བཞི།། ཐུགས་སྲས་བཅུ་གསུམ་བརྒྱུད་པར་བཅས་ལ་འདུད།། ཁྱད་པར་རིགས་དབོན་རྒྱལ་བ་གྲགས་པ་དང་།། བྱང་རྒྱལ་གཞོན་ཤེས་དྷརྨེ་ཤྭ་རའི་མཚན།། སེངྒེ་དཔལ་སོགས་སྒྲུབ་བརྒྱུད་འབའ་རོམ་པའི།། གདན་རབས་རིམ་བྱོན་བཅས་པས་དེང་འདིར་སྐྱོངས།།
འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོ་
དེ་ལྟར་ཐོས་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མ་ཟད། བསྒོམ་བསྒྲུབ་ཚད་དུ་འཁྱོལ་བས་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པ་འཕེལ་ཏེ། གུ་རུ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེའི་དགོངས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་བརྡའི་དབང་བསྐུར་དབུགས་དབྱུང་བའི་རྐྱེན་ལས་མདོ་རྒྱུད་གསར་རྙིང་བཀའ་གཏེར་སྨིན་གྲོལ་རྒྱབ་བརྟེན་དང་བཅས་པ་འཆད་སྤེལ་གྱི་བཀའ་བབ་དང༌། གནས་བྲག་དམར་མགྲིན་བཟང་དང༌། འདམ་ཤོད་སྙིང་དྲུང༌། གཏེར་ཀླུང་པདྨ་ཤེལ་རི་སོགས་ནས་གཏེར་སྒྲོམ་དྲངས་པ་བཅས་ས་གཏེར་གྱི་བཀའ་བབ་དང༌། བརྡ་ཡིག་སྤྱན་ལམ་དུ་ཤར་བ་དང་དགོངས་ཀློང་དུ་རང་གསལ་བ་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང༌། གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་སྟོན་སོ་སོའི་སྐུའི་རྣམ་པས་དབང་ཁྲིད་ཆིག་རྫོགས་སུ་བསྩལ་བས་ཡང་གཏེར་ཉེ་བརྒྱུད་ཀྱི་བཀའ་བབ་དང༌། རིགས་བདག་ཡི་དམ་སོ་སོའི་ཞལ་གཟིགས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཐུ་ལས་རྒྱུད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཐོལ་བྱུང་དུ་བབ་པ་ཟབ་མོ་དགོངས་པའི་གཏེར་གྱི་བཀའ་བབ་དང༌། སྔོན་གྱི་གནས་དུས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་སྐོར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་རྗེས་དྲན་ཆོས་བཀའི་བཀའ་བབ་དང༌། གཞན་ཡང་དག་སྣང་གི་བཀའ་བབ་དང༌། སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་བཀའ་བབ་བཅས་ཁྱད་པར་གྱི་བཀའ་བབ་ཆེན་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་བཀའ་བབ་བདུན་ལྡན་པདྨ་འོད་གསལ་མདོ་སྔགས་གླིང་པ་ཞེས་མཚན་སྙན་དབྱར་གྱི་རྔ་གསང་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་ཁྱབ་པར་གྱུར།
ཀླུ་སྦྱིན་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་བཞུགས་སོ།། རླབས་ཕྲེང་གསུམ་པ།
བེ་རི་འཇིགས་མེད། རླབས་ཕྲེང་གསུམ་པ།
འུར་ཆ་པ
བོད་ཀྱི་འུར་ཆ་ཞེས་བྱ་བ།
བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག
ཉེ་རབས་རྩོམ་རིག
མི་ལ་རབས་པའི་རྣམ་ཐར
དོན་ཚན་གཉིས་པ། 《མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར》
དེང་རབས་རྩོམ་རིག
བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ནི་སྐུ་ཞབས་ལྗང་བུ་དང་འཇུ་བཟང་ནས་མགོ་བརྩམས་པ་ཡིན། ད་ལྟ་མི་རབས་གསུམ་པ་ཞེས་པའི་རྩོམ་རིག་གི་ཚོགས་པ་བྱུང་ནས་དར་རྒྱས་སུ་བཏང་ཡོད། བོད་ནང་གི་བདུད་ལྷ་རྒྱལ་དང་ཕ་རན་སིའི་ཆོས་ཉིད་དབང་མོ་སོགས་ནི་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཡིན་ཡང་བདུད་ལྷ་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བར་མར་ཁེ་སིའི་རྩོམ་རིག་ལྟ་བའི་ཤན་ཞུགས་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན།
བོད་ཀྱི་སྒྲུང་གཏམ།
འདི་ལ་གནའ་རབས་སྒྲུང་གཏམ་དང་དེང་རབས་སྒྲུང་གཏམ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག  གནའ་རབས་སྒྲུང་གཏམ་ནི་ཚིག་གི་ཐད་ནས་སྙན་ངག་གི་ཆ་ཤས་ཆེ་བ་དང་དོན་གྱི་ཐད་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ།  དཔེར་ན་མདོ་མཁར་བའི༼གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད༽ལྟ་བུའོ།  གནའ་རབས་སྒྲུང་གཏམ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་བྱེད་གཏམ་རྒྱུད་དང་ཟློས་གར་གྱིས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད།  དེང་རབས་སྒྲུང་གཏམ་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བར་དར་བ་ཞིག་སྟེ།  འདི་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་རྩོམ་རིག་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཉེ་རབས་རྩོམ་རིག་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་ཡིན།  འདི་ལ་དངོས་ཡོད་མཐའ་དཔྱོད་རིང་ལུགས་པ་དང་སྒྱུ་འཕྲུལ་དངོས་ཡོད་རིང་ལུགས་སོགས་གྲུབ་མཐའ་འགའ་ཡོད།   བརྩམས་ཆོས་ལ༼ར་ལོ༽༼གླུ་སྐད་སྐྱ་བོ༽༼དངོས་པོ༽༼འཚུབ་མ་ཁེར་རྐྱང༽༼སྒོོ་ཁྱི༽༼རྣམ་ཤེས༽༼སྤྲུལ་སྐུ༽སོགས་ཡོད།
གཡུ་ཐོག་རྙིང་མ་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།
སློབ་མ་བསྐྱངས་ཚུལ།
གཡུ་ཐོག་ཆེན་པོ་དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔ་ཙམ་བཞེས་པའི་སྐབས་སུ་སློབ་མ་བདེ་བ་དཔལ་སོགས་དཔོན་འཁོར་བུ་སློབ་དང་བཅས་པ་ཕྱག་ཕྱིར་ཁྲིད་དེ་ཀོང་པོ་སྨན་ལུང་བྱ་བར་བྱོན་ནས་དེར་སྨན་སློབ་ཀྱི་དགོན་པ་ལྟ་ན་སྡུག་ཅེས་བྱ་བ་ཕྱག་བཏབ་ཐོག་སློབ་མ་མི་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་བསྡུ་སྐོང་གནང་ནས་གསོ་རིག་གི་གཞུང་ལུཊ་བཤད་ཁྲིད་མཛད། སློབ་མ་སོ་སོའི་ཞིབ་ཕྲའི་སྦྱངས་འབྲས་དང་ཡོན་ཚད་ལ་གཞིགས་ཏེ་སྨན་པ་འབུམ་རམས་པ་དང༌། རབ་འབྱམས་པ། དཀའ་བཅུ་བ། བསྡུས་ར་བ་བཅས་རིམ་པ་བཞིར་དབྱེ་ནས་སོ་སོར་མཚན་གནས་གནང་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་མཛད། སྐབས་དེར་སྨན་པ་འབུམ་རམས་པའི་མཚན་གནས་ཐོབ་མཁན་མི་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ཙམ། སྨན་པ་དཀའ་བཅུ་པའི་མཚན་གནས་ཐོབ་མཁན་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཙམ། ད་དུང་སྨན་པ་བསྡུས་ར་བའི་མཚན་གནས་ཐོབ་མཁན་དེ་བས་མང་བ་བཅས་བྱུང་བར་གྲགས། དེ་ནས་གཡུ་ཐོག་ཆེན་པོ་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུར་ཉེ་བར་ཕེབས་སྐབས་དཔོན་གཡོག་བུ་སློབ་དང་བཅས་པ་ཕྱག་ཕྱིར་ཁྲིད་ནས་སྔ་ཕྱིར་ཙ་རི་དང༌། མདོ་ཁམས་དར་མདོ། སྟོད་གངས་དཀར་ཏི་སེ། བལ་ཡུལ་བཅས་སུ་ཕེབས་ནས་བལ་པོའི་རྒྱལ་པོའི་གྲང་བ་ཐུར་འབབ་ཀྱི་ནད་བཅོས་པ་སོགས་ཉིན་མཚན་དབྱེར་མེད་དུ་གསོ་རིག་གི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་འགྲོ་བ་ནད་པའི་དོན་ཁོ་ནས་དུས་འདའ་བར་མཛད། གདུང་རྒྱུད་འཛིན་པའི་སྲས་འབུམ་སེང་དང༌། དཔལ་འབུམ། དགའ་དགའ་གསུམ་འཁྲུངས། སློབ་མི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀོང་པོ་བདེ་རྒྱལ་སོགས་བོད་ཡུལ་གྱི་ས་ཆེན་པོ་འདི་གང་བསྐྲུན། མཐར་དགུང་གྲངས་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྐུ་གཤེགས་པར་གྲགས།
སྐྱབས་ཆེན་བདེ་གྲོལ།
བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་པ་པོ།  སྒྲུང་གཏམ་པ་དང་སྙན་ངག་པ།    ཕྱི་ལོ༡༩༧༧ལོར་ཀན་ལྷོའི་རྨ་ཆུ་རྫོང་གི་ཁྲོ་ཁོའི་དཔོན་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས།  ཆུང་དུས་ནས་ནང་བའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་དགའ་བས་ཆུ་ཁ་མའི་སློབ་ཆུང་ལོ་རིམ་བཞི་བར་ཐད་ཞུགས་བྱས་ཤིང་དེ་ནས་བཟུང་ལོ་ངོ་དགུའི་རིང་ལ་དགའ་སྐྱོ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སློབ་མའི་འཚོ་བ་རོལ།   དེ་སྔ་རྨ་ཆུ་རྫོང་བོད་ཡིག་སློབ་འབྲིང་གི་སློབ་གཙོ་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟ་མཆོད་མེ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དྲ་བའི་འགན་འཛིན་པ་ཡིན་ལ་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་པའི་ཚོགས་པ་མི་རབས་གསུམ་པ་ཞེས་པའི་ཚོགས་མི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། སྐྱབས་ཆེན་བདེ་གྲོལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ལ་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་ཚོའི་དགའ་བསུ་ཐོབ་ཡོད་ལ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་རྒན་པ་ལྗང་བུ་དང་ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་གདེང་འཇོག་ཚད་མཐོན་པོ་བྱས་ཡོད། བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་དབྱིན་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག ཧྥ་རན་སེའི་ཡི་གེ་སོགས་སུ་བསྒྱུར་ཡོད། ཁོང་གིས་དེང་རབས་ཟློས་གར་དང་གློག་བརྙན་གྱི་འཁྲབ་གཞུང་སོགས་ཀྱང་གསར་རྩོམ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
སྒྲུང་ཐུང་གཙོ་བོ།
༼ ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ ༽  ༼གླུ་སྐད་སྐྱ་བོ ༽ ༼ ཚངས་མགུར་དང་ཤོག་དངུལ ༽ ༼ལོ་དེའི་དཔྱིད་ཀ ༽ ༼སློབ་གསོའི་གཏམ་རྒྱུད༽ ༼ དུས་ཆད༽ ༼ བརྩེ་དུངས། ཁ་བཏགས་ཀྱི་སྣེ་གཉིས་ན་འདར༽༼ཉིང་ཁྲིའི་མུ་ཏིག༽༼གློ་གྲི༽
དབོན་
དབོན་ནི་དཔོན་དང་ཚ་བོའི་མིང༌། །
གཅན་ཚ།
གཙན་ཚ། ཡུལ་མི་རང་གི་སྐད་དུ་གཅན་ཛ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་ལ། བཤད་སྲོལ་དུ་ཚ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་དུ་ཁོངས་གཏོགས་སུ་བཤད། དེ་ཡང་བསྟན་པའི་མེ་རོ་མདོ་ཁམས་སྨད་ནས་གསོས་ཞེས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཐིག་ལེར་གྱུར་བ་དང་། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་སོགས་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་རིན་བྱོན་གྱིས་བྱིན་གྱིས་རླབས་གནས་ངོ་མཚར་ཅན་ཡིན། ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་དུ་དར་ཞིང་། གྲྭ་གྲོང་གཉིས་ཀ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ལ། གནའ་དེང་གཉིས་ཀར་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་མཁས་པ་ཟམ་མི་ཆད་པར་བྱོན་པའི་གནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་ཞིག་ཡིན།
ལ་མོ་བདེ་ཆེན།
ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་ནི་སྤྱི་ལོ༡༦༨༢ལོར་བཏབ་ཅིང༌། ད་རག་བར་ཧ་ལམ་ལོ་ངོ༣༠༠ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན། དེ་ཡང་ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་ལཱ་མོ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་དགེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟུ་གནས་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཐོགས་སྐད། ལཱ་མོ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་ལཱ་མོ་རིན་ཆེན་སྒང་བྱ་བར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང༌། ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་གི་ཐོག་མའི་ཆགས་ཡུལ་ནི་གཅན་ཚ་རྫོང་གི་ཁོངས་མགུར་གྲོང་ཚོ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་ལཱ་མོ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བདེ་ཆེན་གྲོང་ཚོ་ལ་སྤར་བར་མ་ཟད། ལཱ་མོ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པས་བླ་ན་མེད་པའི་ཉམས་གསོ་མཛད་པས། དེ་རིང་གི་ཆོས་སྡེ་འདི་ཉིད་ཆགས་པ་རེད། དགོན་ཆེན་འདིའི་ཉིང་ལག་ལྟར་ཆགས་པའི་གྲོང་སྡེ་མ་ཎི་རྡོ་ལུང་དང་ཉི་རིང༌།གོང་མོ་ཐང༌། སྤྱང་ཚང་ཁ་བཞི་ནི་གནས་མཆོག་འདིའི་རི་ཆུ་ནགས་གསུམ་ལ་སོ་སྲུང་བྱེད་པའི་ཚོ་ཆེན་བཞི་རུ་གྲུབ་པ་དང་ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་ནི་གྲོང་སྡེ་ཚོ་ཆེན་བཞི་ཡི་དཀྱིལ་དབུས་ན་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ནོར་བུ་ཞིག་དང་འདྲ་བར་དད་ལྡན་འགྲོ་བའི་རྒྱན་དུ་ཆེ། གཞན་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་གྱི་སྐུ་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་རང་སྐྱ་འཕེར་བའི་ཁྱད་རྟགས་དང༌། ལྐོག་གྱུར་གྱིས་ཁེངས་པའི་ཚོས་མདངས། ཡིད་དུ་འོངས་བའི་ངག་རྒྱུན་རེ་ཡོད་ཟེར། ཁྱད་པར་དུ་ལཱ་མོ་ཞབས་དྲུང་དཀར་པོ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གིས་དབུས་གཙང་ནས་སྔ་རྗེས་སུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་རྟེན་དང༌། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་ཁྱད་ནོར་ཏུ་འབོད་པའི་སྒྲོལ་མའི་སྐུ། ཙན་ཏན་དམར་པོའི་རྒྱུ་ལས་བཞེངས་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ། གསེར་གྱི་མཆོད་སྡོང་དང་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་སྐུ་རྟེན་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་སྤྱན་དྲངས་བས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བླ་བྲང་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་དང༌། ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་རྟེན་གྱི་མཛོད་ཞེས་སྙན་པའི་གྲགས་པ་ཡོད།
མདོ་སྨད་སྣང་རའི་སྟོང་དཔོན་རིམ་བྱོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ།
སྣང་རའི་དཔོན་རབས་དང་པོ་གཙུག་ཏོར་སྐྱབས།
སྣང་རའི་དཔོན་རབས་གཉིས་པ་ཡུམ་མེ་ནི།    ཡབ་དཔོན་པོ་གཙུག་ཏོར་སྐྱབས་དང་ཡུམ་འབུམ་མོ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ཕྱི་ལོ་༡༦༦༠་ལོའི་ནང་དུ་སྣང་རའི་གྲམ་པ་ནང་དུ་འཁྲུངས།  ཏ་ཆེན་ཆན་ལུང་གོང་མའི་སྲིད་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་ས་གནས་དཔོན་ཆུང་ཞིག་གི་མིང་ཐོབ་ཀྱི་གོ་གནས་བསྩལ་པས།   སྣང་རའི་ཡུལ་ལུང་གཙོ་བའི་གཞན་ཡུལ་སྡེ་ཚོ་ཁག་བདུན་གྱི་འགོ་བདག་དཔོན་པོའི་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཤིང་རང་གི་མངའ་རིས་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་སྣང་རའི་གྲོང་བརྒྱད་ཀྱི་མིང་དེ་ཡང་ཐོག་མར་འདི་ནས་དར་བར་མངོན།   བགྲང་བྱ་མང་པོའི་རིང་ལ་ཡུལ་སྡེ་ཚོ་བ་ཁག་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་དམངས་སྲོལ་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དབང་ཤུགས་དང་ནུས་པ།  ཁྲིམས་སྲོལ་བཅས་ཀྱིས་འབངས་ཀྱི་ལས་དོན་གཙོ་བོར་གཉེར་ནས་བདག་གཉེར་དོ་དམ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་དོན་ལེགས་པར་བསྐྱངས་པ་ཞིག་རེད།   མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་སོགས་སུ་ཡུམ་མེའི་བུ་ཆེན་ཧུ་བློ་གྲོས་ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་ལ་གཞིགས་ན་དཔོན་པོ་ཡུམ་མེའི་དུས་སུ་སྣང་རའི་ཡུལ་ལུང་གཙོ་བའི་ཚོ་སྡེ་ཁག་ལ་དབང་བསྒྱུར་པའི་འགོ་ཚུགས་ཡོད་ཀྱང་ད་དུང་སྟོང་དཔོན་གྱི་མིང་བཀོད་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།  །   (མུ་མཐུད་འགོད་ཀྱི་ཡོད།)   (སྣང་ཚང་དཀར་མཚོ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས།)
https://www.youtube.com/watch?v=4s2Xy694P1c&t=2s
པྲ་མོ་
པྲ་མོའང་མོ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་ལ། དེ་ནི་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་གནས་དང་ལྐོག་གྱུར་གྱི་ལས་རྣམས་སྒྲུབ་པར་མཛུབ་སྟོན་གྱི་སྒྲོན་མེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བའི་ལེགས་ཉེས་དང་གསང་བ་མཐའ་དག་མོ་འདི་ལ་བརྒྱུད་དེ་གསལ་བོར་སྟོན་པ་ཡིན། པྲ་ཡི་མོ་འདི་དེང་སང་གཙོ་བོ་རིགས་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཡོད་དེ། མེ་ལོང་པྲ་ཕབ་དང་མཐེབ་པྲ། རྩ་པྲ་བཅས་ཡིན།
ངོ་སྤྲོད།
པྲ་མོ་ནི་འདེབས་མཁན་གྱིས་མེ་ལོང་དང་མཐེ་བོང་སོགས་ཀྱི་ངོས་ལ་བལྟས་ནས་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་ལྟས་རྣམས་བཤད་པར་གྲགས་ལ། པྲ་ཞེས་པར་མིག་འཕྲུལ་ལམ་སྒྱུ་མའི་དོན་ཡང་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་སྒྲུང་བའི་ནང་པྲ་སྒྲུང་བཤད་མཁན་ཡོད་པ་དེས་མེ་ལོང་དང་ལག་མཐིལ་སོགས་ལ་བལྟས་ནས་སྒྲུང་ཤར་མར་བཤད་ཐུབ་པའི་སྣང་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན། གང་ལྟར་དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ཡིན་པའི་རིག་གནས་ཤིག་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་འདྲའོ།།
རྡོར་དྲིལ་སོགས་མཆོད་ཆས་རྣམས་ཀྱི་མཚོན་དོན་སྐོར་
གསུམ་པ་བྱེ་བྲག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཚོན་དོན་བཤད་པ་ལ། ཐོག་མར་རྡོ་རྗེའི་མཚོན་དོན་ནི། མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་རྡོ་རྗེ་དང་། མཚོན་བྱེད་དཔེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི།
གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་རྟོགས་བྱའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དོན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔལ་མཉམ་སྦྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། རྡོ་རྗེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། ཅེས་གསུང་སོ། གཉིས་པ་མཚོན་བྱེད་རྟགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ། རྒྱུ། དབྱིབས། ཚད། དབྱེ་བ། མཚོན་དོན་དང་ལྔ་ལས། དང་པོ་ནི། གསེར་དང་། དངུལ། ཟངས། རག་ལི། ལྕགས། རྡོ། ཤིང་སོགས་གང་ཡང་རུང་བས་བཟོ་རུང་སྟེ། རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ལས། ཞི་རྒྱས་དང་ནི་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི། །རྡོ་རྗེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །གསེར་ལ་སོགས་པས་ལེགས་པར་བརྡུང་། །ཞེས་གསུང་སོ། ། གཉིས་པ་དབྱིབས་ནི། རྡོ་རྗེ་ཀུན་གྱིས་ཡང་དག་བརྒྱན། །ཆ་གསུམ་དུ་ནི་བཟུང་ནས་སུ། །ཆ་བརྒྱད་སྐ་རགས་ལེགས་པར་བརྒྱན། ཅེས་དང་། རྩེ་མོ་ཀུན་གྱི་དབུས་མ་ཟླུམ། །ཕྱོགས་སོ་རྩེ་མོ་འདུས་པས་གནས། ཞེས་དང་། རྡོ་རྗེ་གདན་བཞིའི་རྒྱུད་ལས། ཆ་གསུམ་གསལ་བ་བཟུང་བ་ལ། །སྐ་རགས་ཀྱིས་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྒྱན། །ཨུཏྤལ་ཀུ་མུ་ད་ལྟར་མཛེས། །རིན་ཆེན་པདྨ་ཡང་དག་གནས། །ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དང་ནི། །དབུ་མའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་དགུ །རྩེ་མོ་དགུ་ཡི་ལྷ་ཉིད་དང་། ཞེས་གསུང་སོ། གསུམ་པ་རྡོ་རྗེའི་ཚད་ནི། རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ལས། སྟེང་དང་འོག་དང་དབུས་དག་ནི། །སོ་སོར་ཆ་ནི་གསུམ་གསུམ་འདོད། །སྟེང་གི་པདྨ་ཟླ་བ་ནི། །དྲུག་ཆ་ཀུན་ནས་ཟླུམ་པོར་བྱ། །དེ་དག་ལ་ནི་སེངྒེའི་སྣ། །ནས་ཕྱེད་ཙམ་དུ་མཐོ་བར་བྱ། །མཆེ་བ་ཡི་ནི་མཐར་གནས་པ། །དེ་ནི་དྲུག་ཆ་ཞེས་བྱར་གྲགས། །ཆ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལ། །སོ་སོ་རུ་ནི་དགུར་དགུར་འདོད། །ཆ་གསུམ་བླ་མའི་ཐ་མ་ནི། །སྟེང་གི་ཆ་གཉིས་སྤངས་ནས་ནི། །དབུས་ཀྱི་མཐའ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདབ་མ་ལ་ནི་གང་གནས་པའི། །ཆུ་སྲིན་ཆ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་སྟེ། །དེ་ཡི་ཕྱེད་དུ་སྐ་རགས་འདོད། ཅེས་གསུང་སོ། བཞི་པ་དབྱེ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་གཅིག་པ། རྩེ་གསུམ་པ། རྩེ་ལྔ་པ། རྩེ་དགུ་པ། རྩེ་མོ་བཅུ་པ། རྩེ་མོ་ཉེར་ལྔ་པ་སོགས་ཡོད་པར་མངོན་སྟེ། དཔལ་ནག་པོ་ཆེན་པོ་མགོན་པོ་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་ལས། རྡོ་རྗེ་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ནི། །རྩེ་གསུམ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་བར། །དུ་མ་རྣམ་པར་འཕྲོས་ནས་ནི། ཞེས་གསུང་སོ། ལྔ་པ་མཚོན་དོན་ནི། རྡོ་རྗེ་རྩེ་དགུ་པའི་སྟེང་གི་དབུས་རྭ་སངས་རྒྱས་མི་བསྐྱོད་པ་མཚོན་བྱེད་དང་། ཕྱོགས་བཞི་རྭ་བཞིའི་རྣམ་སྣང་རིན་འབྱུང་འོད་དཔག་མེད་དང་དོན་གྲུབ་སྟེ་རྒྱལ་བ་རིགས་བཞི་དང་། མཚམས་བཞིའི་རྭ་བཞི་སྤྱན་མ་དང་། མ་མཱ་ཀི གོས་དཀར་མོ། དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་སྟེ་ཡུམ་བཞི་དང་། འོག་གི་དབུས་རྭ་རྡོར་སེམས་དང་། ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་རྭ་བརྒྱད་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་། བྱམས་པ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ། ཕྱག་རྡོར། འཇམ་དབྱངས། ས་ཡི་སྙིང་པོ། སྒྲིབ་པ་རྣམ་སེལ་སྟེ་ཉེ་སྲས་བརྒྱད་མཚོན་བྱེད་ཡིན་སྟེ། རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ལས། རྡོ་རྗེ་སེམས་སོགས་ལྷ་རྣམས་སུ། །རྡོ་རྗེའི་བློས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་དང་། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་བརྒྱད་དང་ནི། །དབུས་མ་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་དགུ །ལྷ་དགུ་ཡིས་ནི་བྱིན་གྱིས་རླབས། ཞེས་གསུང་སོ།
རང་གཞན་དག་སྣང་ལ་བསྐུལ་བའི་གཏམ་
ཞེ་མི་སྙོམས་པར་ཕན་ཚུན་བསྡུར་བ་སོགས།། ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གང་གིས་གཞལ་ན་ཡང་།། སུས་ཀྱང་མ་བྱིན་སྡུག་གི་ཁུར་པོ་དེ།། རང་གིས་རང་ལ་སྤྲད་པར་གདོན་མི་ཟ།།
མ་རབས་ཅོལ་ཆུང་ལས་ངན་སྐྱེ་བོ་ལ།། ནང་གི་དེ་ཉིད་ཕྱི་རུ་ཤར་བ་བཞིན།། རྐྱེན་ངན་ཆག་སྒོ་ཀུན་ཀྱང་བསྟུད་མར་འབྱུང་།། དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ཕྱོགས་དུས་གང་དུ་ཡང་།། བློ་མིག་གཙང་བ་ཞིག་ནི་གནད་དུ་ཆེ།།
བརྩེ་དུང་ཆགས་ཚུལ་གྱི་གོ་རིམ་ཆེན་པོ་བདུན་
གསུམ་པ།
ཁྱེད་རང་ཉིད་དགའ་སའི་མི་དེ་དང་འཕྲད་དུས། མི་དེར་ཁེན་ནས་འདུག་འདོད་པ་དང་ཁེན་ནས་འདུག་སྐབས་སེམས་པ་དེའང་ཧ་ཅང་བག་ཕེབས་དང་ཁུ་སིམ་མེར་གནས་དེ་ཡར་མར་འདང་རྒྱག་ཀྱང་མང་པོ་ཞིག་བྱེད་མི་འདོད། དེ་ནི་ཁྱེད་ཉིད་ཁོ་རང་ལ་དགའ་བའི་མཚོན་རྟགས་གསུམ་པ་ཡིན།
སྡོམ་ཕུ་
མདོ་སྟོད་ནང་ཆེན་ཀ་གཞུང་ཡུལ་ཚོ་སྒལ་ཁའི་དབྱར་ས།
སྒལ་ཁ་
མདོ་སྟོད་ནང་ཆེན་ཀ་གཞུང་ཡུལ་ཚོ་ཚྭ་ཐང་གྲོང་གི་ས་གནས་ཞིག
གན་དྷི་
གཟབ་ནན་དཔྱོད་ལྡན།
（དབྱིན་ཇིར་སློབ་གཉེར་བྱེད་སྐབས）་བདག་ནི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་དུས་ཞིབ་རྩིས་རྒྱག་མཁས་ཤིག་ཡིན་ཏེ། དོང་ཙེ་གཅིག་གྲོན་པའང་རྩིས་ཐོར་བཀོད་པ་ཡིན། དཔེར་ན་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་དུ་བསྡད་པ་དང་། འཕྲིན་བསྐུར་པ། ཚགས་པར་ཉོས་པ་སོགས་འགྲོ་སོང་ཆུང་ངུ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་བཞིན་རྩིས་ཐོར་བཀོད་དེ་མཚན་ལྟར་གཉིད་མ་ཉལ་སྔོན་ལ་བསྡོམས་རྩིས་རེ་བརྒྱབ་པ་ཡིན། བདག་གིས་གོམས་སྲོལ་དེ་ནམ་ཡང་མ་དོར་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས། རྗེས་སུ་སྤྱི་པའི་ཐེབས་རྩའི་དངུལ་གྲངས་ཆིག་འབུམ་ལོངས་པ་བདག་གི་ལག་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་བ་གང་ཡང་བསྲི་ཚགས་གཟབ་ནན་ཡིན་ཞིང་། བདག་གིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ལས་འགུལ་ཡོད་རྒུའི་གྲོན་དངུལ་འགྲོ་སོང་ལ་བུ་ལོན་མེད་པའི་ཁར་ད་དུང་ལྷག་འཕྲོ་ཡོད་པ་བྱུང་ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་ཁོང་གི་གཟབ་ནན་དཔྱོད་ལྡན་གྱི་ཀུན་སྤྱོད་གཤིས་རྒྱུད་མཚོན་པའོ།། གཞན་ཡང་ཁོང་ནི་སྐྱོན་ལ་ངོས་ལེན་ཡོད་པ་དང་འགྱོད་བཤགས་བྱེད་ཤེས་ཤིག་སྟེ། ཆུང་དུས་དུ་བ་འཐེན་པའི་ཉམས་སྣང་སྐྱིད་པོ་ཁོ་ན་ལ་བསམས་ནས་གཡོག་པོའི་ཁུག་མ་ལས་སིལ་སྒོར་བརྐུས་ཏེ་དུ་བ་ཉོས་པ་སོགས་རྐུ་ཁྱེར་ཙག་ཙིག་ནི་ཐེངས་མང་དུ་བྱས་མྱོང་ལ། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔའི་སྟེང་ཕུ་བོའི་ལག་གདུབ་ལས་གསེར་རྡོག་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཕྲལ་ཏེ་བདག་གིར་བྱས་པ་དེས་བློ་ཡིད་ཤིན་ཏུ་མ་བདེ་བས་ཕྱིན་ཆད་རྐུ་ཁྱེར་མི་བྱེད་པའི་དམ་བཅའ་དང་བྱས་ཉེས་ལ་འགྱོད་བཤགས་བྱེད་ཕྱིར། འགྱོད་བཤགས་ཡི་གེ་ཞིག་བྲིས་ཏེ་ཡབ་ཀྱི་མདུན་དུ་དམ་བཅའ་ཕུལ་བ་ལ། ཡབ་ཀྱིས་སྡང་སྡིགས་སྟོན་པ་ལྟ་ཞོག་སྤྱན་ཆབ་མུ་ཏིག་འཐོར་བ་བཞིན་ལྷུང་བས་བྱིས་པ་དེའི་ཡིད་སེམས་བརླན་པར་བྱས་ཤིང་། གཞན་སེམས་བསྒྱུར་པའི་ནུས་པ་ཚད་མེད་ཅིང་བློ་དཀྱེལ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་ཁོང་གིས་དེ་དུས་ནས་བཟུང་ཉམས་སུ་མྱངས་ནས་འོངས་པ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ལྟ་བུས་མཚོན།
ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ།
ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ ༼ དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: United State of America ༽་ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་གླིང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཝ་ཤིང་ཊོན་རེད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མིང་ལ་ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་ཞིང་བསྡུ་ཚིག་བྲིས་ན་(USA)ཞེས་འབྲི། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནི་ཨ་མི་རི་ཀ་གླིང་ཆེན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ན་ཆགས་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་འདིར་ཨ་རི་མངའ་སྡེ་གཅིག་སྡུད་ཡང་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། དར་ཆ་འདི་ཐོག་མར་ལྕམ་སྐུ་བྷེ་སེ་རོ་སི་(Betsy Ross)ཡིས་གསར་དུ་བཟོས་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༡༧༧༧ ལོའི་ཟླ་ ༦ པའི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཐོག་མའི་མངའ་སྡེ་བཅུ་གསུམ་གྱི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་ནས་རྒྱལ་ཁའི་དར་ཆ་ལ་གཏན་འབེབས་གནང་བ་རེད། ཨ་རིའི་རྒྱལ་དར་ཆ་ལ་ཚོན་མདོག་གསུམ་ཡོད། དམར་པོ་དང་། སྔོན་པོ། དཀར་པོ་བཅས་སོ། དམར་པོས་བློ་སྟོབས་མཚོན། དཀར་པོས་རང་དབང་གི་བདེ་སྐྱིད་མཚོན། སྔོན་པོས་བདེན་པ་བདེན་དྲང་ངམ་རྒྱུ་འབྲས་དྲང་བཞག་མཚོན། ཕྱིས་སུ་ ༡༨༡༨ལོར་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་ནས་དར་ཆ་ལ་ཡིག་ཆ་ཅུང་ཟད་འགྱུར་བ་བཏང་ནས་གསར་བ་གཏན་འབེབས་བྱུང་། ཤར་མོ་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པ་དེས་ཐོག་མ་རྒྱལ་ཁབ་གསར་འཛུགས་སྐབས་ཀྱི་གྲོང་བརྡལ་ལམ་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ(colonies)བཅུ་གསུམ་མཚོན། སྐར་མ་རེ་རེས་མངའ་སྡེ་རེ་མཚོན། དར་ཆའི་སྟེང་ན་དེང་སང་སྐར་མ་རྩེ་ལྔ་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་ཡོད། དེས་མངའ་སྡེ་ལྔ་བཅུ་མཚོན། མངའ་སྡེ་མཐའ་མ་དེ་ཧ་ཝེ་རེད། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནི་ཐོག་མར་ ༡༧༧༦ དབྱིན་ཇིའི་འོག་ནས་རང་བཙན་ཐོབ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གསར་དུ་དབུ་བརྙེས་པ་རེད། དེའི་སྐབས་སུ་འཇོར་ཇེའུ་ཝ་ཤིན་ཊོན་ནི་དམག་དཔོན་ཡིན། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པའི་རྗེས་སུ་ཁོང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ཐོག་མ་དེར་འདེམས་ཐོན་བྱུང་། དེའི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་ས་མེད་པས་ཁངོ་གི་ཡུལ་དང་ཐག་ཉེ་སར་རྒྱལ་ས་འདེམས་ནས་དེང་སང་གི་རྒྱལ་ས་དེ་འདེམས་པ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ས་ལ་ཁོང་གི་མིང་ཐོག་ནས་ཝ་ཤིན་ཊོན་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱལ་ཁམས་པ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཨ་རིའི་ཡུལ་ནས་བྲིས་སོ།
ནང་སོ་ཆེན་མོ་
ནང་སོ་ཆེན་མོ། ནང་ཆེན་སྐུ་འབུམ་གྱི་ཕོ་བྲང་གི་མིང་། སྔོན་ནང་སོ་ཞེས་པའི་གོ་གནས་ཀྱི་མིང་དེ་གང་ཟག་ནས་གནས་ཡུལ་སོགས་ལ་ཐོག་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་མ་ཉམས་པར་ཡོད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་གནས་ཁང་གི་མིང་ལ་ནང་སོ་ཆེན་མོ་ཞེས་ཐོག་པ་རེད།
འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་
༡ _ ༣ལྷ་མ་ཡིན།
ལྷ་མ་ཡིན་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ཁོང་གསེང་དང་མི་ཡི་ཡུལ་སོགས་སུ་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ཕལ་ཆེར་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷ་ཡི་དཔལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སྡང་བའི་ཕྱིར་ན་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་སྟེ། ལྷ་མིན་དེ་དག་བློ་དང་ལྡན་ཡང་འགྲོ་བ་ཡི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། རྟེན་དེ་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་སྐལ་བ་མ་མཆིས་སོ།།
ཁ་ཆེ་
༦ཁ་ཆེ་མང་ཆེ་བ་ད་ལྟ་བོད་རིགས་དང་མཉམ་འདྲེལ་བྱས་ཡོད་པ་དང་ཉུང་ཤད་ཞིག་ད་དུང་འཁྲགས་རུས་འགྲེལ་མེད།
བོད་ཀྱི་སྙན་ངག
བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་ལ་གཙོ་བོ་རིམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ཆོག་ལ། དེ་ཡང་དུས་སྐབས་སོ་སོར་རང་རྐྱ་འཕེར་བའི་ཁྱད་ཆོས་རེ་མངའ་བའང་སྨོས་མ་དགོས། དེ་ལས་ཐོག་མ་ནི་བོད་ལ་ནང་པའི་ཆོས་མ་དར་བའམ་ཡང་ན་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་གི་གཞུང་མེ་ལོང་མ་མ་དར་བའི་སྔོན་ལ། བོད་རང་གི་གདོད་མའི་སྐད་ཆའི་འགྲོས་དང་འཚམས་པའི་མགུར་གླུ་དང་། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་དེ་དག་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་སྙན་ངག་ཏུ་འདོད་ཆོག །དེའི་རྗེས་འགྲོན་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པའི་སྐབས་སུ། ཤོང་དཔང་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མ་འདི་ཉིད་བོད་བསྒྱུར་གནང་བ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་དང་མི་ཆེན་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཞིག་གིས། མེ་ལོང་མའི་གཞུང་འདིར་བསྐྱར་འགྲེལ་ཡང་འགྲེལ་དང་བཅས། བོད་ཀྱི་སྙན་གཞུང་མང་དག་ཅིག་བརྩམས་གནང་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་དོན་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མའི་རྩོམ་འགྲོས་ལྟར། རྩོམ་ཡིག་བགྲང་ལས་འདས་པ་གསར་རྩོམ་གནང་ཡོད། སྐབས་དེ་ནས་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་ལ་སྔ་ན་མེད་པའི་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་དང་། འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཡོད་མོད་རྗེས་སོར་དེ་ཉིད་རྒྱུད་འཛིན་ཙམ་ལས་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་གྱིས་འཕེལ་འགྱུར་དང་བརྩམས་ཆོས་བྱུང་མེད།
དེ་རྗེས་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཞིང་སར་སྔ་ན་མེད་པའི་འཕེལ་རྒྱས་རླབས་ཆེན་ཞིག་བྱུང་ཡོད། དེ་ནི་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་གསར་རྩོམ་གནང་བའི་(ལངས་ཚོའི་རླབས་ཆུ)སྦྲང་ཆར་དུས་དེབ་གཉིས་པ་བརྒྱུད་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་གར་སྟེགས་སུ་ཐོག་མར་བུད་པ་རེད། ཕྱིས་སུ་སྙན་ངག་གསར་མ་དེར་རང་མོས་སྙན་ངག་དང་། རྐང་ཆག་མ། གྲོལ་རྩོམ་ཞེས་ཀྱང་འབོད་པར་སྣང་། དེ་ལ་གཙོ་བོ་བོད་རང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞུགས་པའི་ཐོག །རྒྱའི་སྙན་ངག་དང་ནུབ་ཕྱོགས་སྙན་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ཞོར་ལ་ཐེབས་ཡོད།།
སྟག་འབུམ་རྒྱལ།
བརྩམས་ཆོས་གཙོ་བོ།
སྒྲུང་ཐུང་། ཉིན་གཅིག་གི་ཆོ་འཕྲུལ། ང་ནི་ཨ་བྲ་གསོད་པའི་རྫས་ཤིག་འཚོལ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན། ཉི་མ་ནུབ་རིར་ཡོལ་དུས། སྡུག་གི་ལོ་མ་ཆང་གིས་བངས་པ་མིན།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་བོད་ཡུལ་དང་ཉེ་འཁོར་གྱི་ས་ཁུལ་བལ་ཡུལ། འབྲུག་དང་འབྲས་ལྗོངས། ལ་དྭགས་ནས་ལྷོ་མོན་རོང་སོགས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྐད་ཡིག་དེ། ད་ཆར་ཡོངས་གྲགས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ནང་གསེས་རིགས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། སྟོད་དབུས་གཙང་གི་སྐད་དང་། བར་ཁམས་པའི་སྐད་དང་། སྨད་ཨ་མདོའི་སྐད་རྣམས་སོ། བོད་སྐད་ནི་ཧོར་སོག་ལ་སོགས་པ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་པ་ཁག་ཅིག་གིས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། བལ་ཡུལ་དང་། འབྲས་ལྗོངས། འབྲུག་ཡུལ་། རྒྱ་གར་ཤར་དང་བྱང་རྒྱུད་མངའ་སྡེ་ཁག་གཅིག་བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་སུའང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད།
ལྗང་བུ།
མཚན་དངོས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་། མི་ཚང་གི་རུས་ལྕེ་ནག་ཚང་།
ཆབ་བྲག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་དང་། བསེ་རུ་དང་། རལ་གྲི་དང་། ནག་རྡོ་དང་དཔལ་སྒྲོན་སོགས་སྨྱུག་མིང་ཁ་ཤས་ཡང་དགོས་དབང་གིས་བེད་སྤྱོད་བཏང་མྱོང་ཡོད་འདུག
༡༩༨༢ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིང་གི་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཞེས་པར་རྫས་སྦྱོར་རིག་པའི་སྐོར་ཟབ་སྦྱོང་གི་རིང་ལ། དེ་དུས་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལམ་རང་གྲོལ་མཆོག་དང་འགྲོགས་འདྲིས་གང་འཚམ་བྱུང་ཞིང་བློས་ཐུབ་གྲོགས་པོར་གྱུར་ཡོད་འདུག་ལ། རང་གྲོལ་ལགས་ཀྱི་གསུང་ཁྲིད་དང་ལམ་སྟོན་ཞུ་ལེན་མཛད་པའི་གོ་སྐབས་གང་མང་ཐོབ་ཡོད་ཅིང་། དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གི་སྙན་ངག་དང་འབྲེལ་བའི་གསུང་ཁྲིད་ལ་ཉན་པའི་གོ་སྐབས་ཡག་པོ་ཡང་འདུག དུས་ཚོད་དེ་མཚམས་ཤིག་ལ་རྩོམ་རིག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ལྟ་བ་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་འདུག
ངོས་འཛིན་གནང་གིན་ཡོད"་ཅེས་བརྙན་འཕྲིན་བཅར་འདྲི་ཞིག་ལ་ཁོང་གིས་དེ་སྐད་གསུང་འདུག
གློག་བརྙན་སྐོར་ཞིག
《མཚོ་སྔོན་པོ》(2009)
ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ 五集电视片   ( མཉམ་ཞུགས། ལས་མི་གཙོ་གྲས།  2002 CCTV )
ཕྱག་དེབ་སྐོར་ཞིག
《གཟི་མིག་དགུ་པ》           (Lexington Books ཨ་རི། 2010 )
རྒྱ་ནག་སྐད་ནང་གི་གློག་བརྙན།
噶玛巴钦诺（1995）
རྩིས་རིག
༡སྙོམས་ངོས་མཉམ་འགྲོ
བོད་གོས། ་་བེ་རི་འཇིགས་མེད།་
བོད་གོས། ་་བེ་རི་འཇིགས་མེད།་
བདེན་ཁ་འབྱིན་པའི་ཐོལ་གླུ།
གངས་དང་བྱེ་མའི་གསེབ་ནས་སྐྱེས་པ་མིན༎ བཅོས་མའི་དྲི་བཟང་་ཕྱི་ནས་བྱུག་པ་མིན༎ སྐྱེས་སྦྱངས་ཤེས་བྱའི་ལོ་འདབ་མེད་པ་མིན༎ ཧ་རི་ཙནྡན་ལྗོན་བཟང་རྫོགས་ཆེན་པ༎
རྒྱ་རྒན་མགོ་བསྐོར་གཏོང་མཁན་ཟོག་པོ་མིན༎ རྒྱ་མོ་ལྐོག་ཏུ་རུམ་པའི་འཆལ་ཕོ་མིན༎ ཉམས་རྟོགས་མེད་པར་རིག་མ་བསྟེན་པ་མིན༎ ངེས་དོན་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་རྫོགས་ཆེན་པ༎
ཡིག་དྲུག་འགྲོ་དྲུག་ཡ་དྲུག་གི་གྲངས༎ མཚོན་པའི་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གི་རྐང་པ་ལ༎ དགག་ཚིག་སོ་དྲུག་སྦྱར་བའི་སྙན་ཚིག་འདི༎ རྫོགས་ཆེན་དྲུག་པའི་མཆོག་སྤྲུལ་ཁྱོད་ལ་ཕུལ༎
འཕགས་བོད་ཆོས་འབྱུང་།་ཡལ་འདབ་གཉིས་པ།
(༥) བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་པར་བྱུང་ཚུལ།
སྣེ་གདོང་གོང་མ་ངག་གི་དབང་པོ་སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་སྐབས། ཡར་ཀླུང་མཁར་ཐོག་གི་རྫོང་དཔོན་རིན་སྤུངས་པ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེས་སྣེ་གདོང་སྲས་ཀྱི་རམ་འདེགས་དཔོན་ཚབ་ཞུས་ཏེ། སྲི་ཞུ་ལེགས་པར་སྒྲུབ་ནའང་། སྣེ་གདོང་པའི་བློན་པོ་ཚོས་ཕྲག་དོག་གིས་གྱེན་ལངས་བྱས་པར་ཞི་དྲག་གིས་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་པ་ལས། ཕག་གྲུའི་ནང་ཁུལ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་དེ། མཐར་སྡེ་སྲིད་རིན་སྤུངས་པའི་མངའ་ཐང་ཇེ་རྒྱས་སུ་སོང་ནས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཕག་གྲུ་གོང་མ་རིམ་བྱོན་ལས་ལོགས་སུ་རིན་སྤུངས་སྡེ་བ་རིམ་བྱོན་ཞེས་པའི་བཤད་སྲོལ་མཛད་དགོས་པ་འདི་བྱུང་བར་མངོན། དེ་ཡང་རིན་སྤུངས་པའི་མི་རབས་བཞིའི་རིང་སྣེ་གདོང་ནང་ཁུལ་དང་། དབུས་གཙང་གི་སྡེ་གཟར་རབ་དང་རིམ་པར་བྱུང་བའི་ནང་ནས། ཚབས་ཆེ་ཤོས་ནི་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་རྟ་(༡༤༩༨)ལོ་དང་། རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་བྱི་(༡༥༡༦) ས་ཁྱི་(༡༥༣༨)བཅས་ཡིན། སྡེ་གཟར་དེ་དག་གི་མཐའ་མའི་རྒྱལ་ཁ་དེ་རིན་སྤུངས་པར་ཐོབ་པ་ནས། སྡེ་པ་དེའི་མངའ་ཐང་ཇེ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་དང་བསྟུན། བོད་དབུས་གཙང་གི་ས་ཁྱོན་ཕལ་མོ་ཆེར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཀྱང་། རིན་སྤུངས་པ་རང་གི་མིང་ཐོག་ནས་སྲིད་དབང་མ་བཟུང་བར། སྡེ་སྲིད་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་མིང་ཐོག་ནས་དོན་ལ་སྡེ་པ་འདིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པས། དེས་ན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རིན་སྤུངས་སྡེ་བ་ཞེས་ལོགས་སུ་འདྲེན་པ་དང་མི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེས་ཡིན་པར་ཤེས་དགོས། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་འདི་ལ་རིན་སྤུངས་སྡེ་རབས་ཟེར། རིན་སྤུངས་པའི་སྲིད་འཛིན་རིམ་བྱུང་ནི། མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ། དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ། ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ། དོན་འགྲུབ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ། ངག་དབང་འཇིགས་གྲགས་བཅས་སོ།།
ཀླུ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཚིག་བཅད་གཞན་ཁག་གཅིག་གི་འགྲེལ་བརྗོད།
མི་སྣའི་མཛེས་བཀོད་ཀྱི་དཔེ་མཚོན།
ཐེ་བོ།
གནས་ཡུལ།
ཐེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་བོད་འདི་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ལས།སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་གི་ཆར་གཏོགས་ཤིང་།མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་ཤར་མཐའ་ལ་གནས།དེང་དུས་སྲིད་འཛིན་གྱི་དབྱེ་སྟངས་ལྟར་ན།ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཐེ་བོ་རྫོང་དང་།སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྔ་བ་བོད་དང་ཆའང་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མཛོད་དགེ་རྫོང་གི་ཐེ་བོ་ཁུལ་གཉིས་ཀ་འདུས།ཡང་ངག་རྒྱུན་ལ་སྟོད་ཕྱོགས་ཀླུ་ཆུ་ཚུན་ཆད།སྨད་ཕྱོགས་སུ་ལྷོ་བཙུན་མོའི་ཁོག་ཏེ་དེང་སང་ནན་ཕེན་རྫོང་བྱ་བ།ཤན་ཕྱོགས་སུ་ལྡོང་ཁྲོམ་སྟེ་དེང་སང་གི་ཐན་ཁྲང་རྫོང་ཚུན་ཆོད་ཐེ་བོར་གཏོགས་ཟེར་བའང་འདུགདེ་མིན་སྤྱིར་བཏང་དུ་བྱས་ན།སྟོད་ཀྱི་སྟག་ཚང་ལྷ་མོ་མན་ཆད་།སྨད་ཀྱི་ལ་གཟར་འགག་ཡན་ཆད་ལ་མཐེ་བཅུ་རྫ་ར་གང་བོ་ཞེས་ཐེ་བོ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དང་མི་རྒྱུད་ལ་ངོས་འཛིན་བྱ་བཞིན་ཡོད།དེ་ཡང་ནང་གསེས་སུ་སྟོད་དུ་རོང་ཤོག་ཁ་བཞི་དང་།དམག་རུ་དྲུགསྨད་དུ་རོང་ཚོ་སྲིབ་བརྒྱད་སོགས་སུ་དབྱེ་ལ།དེ་མིན་ཐེ་བོའི་སྨད་ཕྱོགས་ལ་སེ་བོ་རོང་ཞེས་འབོད་ལ།སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲུག་ཆུ་རྫོང་སོགས་སུ་གཏོགས་པའི་རོང་ཕྲན་ཀུན་ལའང་གོཐེ་བོ་གཡི་བ་ནི་ཡུལ་འདིའི་ནུབ་བྱང་དུ་མཆིས་ལ།བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཅོ་ནེའི་ཡུལ་དང་འདབས་འབྲེལ།
ཐོན་ཁུངས།
ཡུལ་འདིར་ལྗོན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་དང་།རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་སོགས་ཤིན་ཏུ་མོད་ལ།
འཚོ་སྟངས།
ཐེ་བོའི་ཡུལ་འདིར་ལུང་པ་ཕན་ཚུན་དབར་ལ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེ་ཙམ་ཡོད་ལ། ཆེད་དུ་མ་འདྲིས་ན་ཐད་ཀར་གོ་བརྡ་མི་འཕྲོད་པས། བྱེ་བྲག་ཀྱི་ལུང་སྐད་གསུམ་ཙམ་དུ་བགྲངས་ཆོག དེ་ལས་ཁོ་བོའི་བརྟག་དཔྱད་བྱ་ཡུལ་ནི་གཡི་བའི་ལུང་སྐད་ཡིན་ལ། ལུང་སྐད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་གནས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་བོད་སྐད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་རིགས་དབྱེ་དང་། ཁྱད་པར་བོད་བོད་ཤར་ཕྱོགས་མདོ་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡོད་ལ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་གང་རུང་དུ་འཇུག་པ་ནི། ས་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་སྟངས་ལས། སྐད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་རིག་པའི་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་སྟངས་མིན། ཡུལ་སྐད་དང་དེའི་ཚད་གཞི་ནི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་སྤྱི་འགྲོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བསྟུན་ན། ཐེ་བོའི་ཡུལ་འདི་ཡང་ཡུལ་སྐད་གསུམ་ཙམ་མཆིས་ཞེས་སྨྲ་ཆོག ཡང་སྔོན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཏུ། ཐེ་བོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་རྣམས་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་དུ་བགྲངས་པ་（ཀྲང་1993）སོགས་ཡོད་མོད། ཡང་སྙིང་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཚད་གཞི་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚད་གཞི་དེ་དག་རིགས་རྒྱུན་རིགས་པའི་ཚད་གཞི་ཡིན་མིན་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་རྩོད་ཉོག་སྔར་བཞིན་མཆིས་པས། འདིར་ལུང་སྐད་ཅེས་པའི་བརྡ་ཆད་འདི་བཀོལ་ཞིང་། བརྡ་ཆད་འདི་ལས་ལུང་པ་འདིའི་སྐད་ནི་ཉེ་འཁོར་གྱི་སྐད་དང་མ་འདྲིས་པར་ཐད་ཀར་གོ་བརྡ་མི་འཕྲོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མཚོན་པ་ལས། སྐད་དང་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་རིམ་པ་གང་ལ་གཏོགས་མིན་སོགས་གང་ཡང་མི་མཚོན།
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག
[1] མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་།
བོོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་
བཅུ་གཉིས་པ།
ཐེ་ཤོ་ལེགས།
བཅོ་ལྔ་པ།
ཨི་ཤོ་ལེགས། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས། རྒྱལ་པོ་ལེགས་དྲུག་གི་སྐབས་སུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དར་ཞིང༌། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི། ནད་ཀྱི་གདུང་བ་སྨན་གྱིས་གསོ། །གདོན་གྱིས་གཙེས་པ་སྔགས་ཀྱིས་བཅོམ། །རྒས་རྒུད་འཆི་འཕོ་རྩིས་ཀྱིས་བཏུལ། །ཕས་ཀྱིས་རྒོལ་སྒྲས་ཚར་གཅོད་དོ། །
སོ་གཉིས་པ།
གནམ་རི་སྲོང་བཙན་ནི་ཡབ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་དང་ཡུམ་སྟོང་བཙུན་འབྲོ་དཀར་གྱི་སྲས་སུ་བོད་ས་སྟག་སྤྱི་ལོ（༥༥༨）ལོར་འཁྲུངས། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་ནས་རྩིས་དང༌། སྨན་དཔྱད་བླངས། སྐབས་དེར་རྒྱལ་པོའི་བཞུགས་གནས་ཡར་ལུང་གཙང་པོའི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་སྤོས་ཏེ་མལ་གྲོའི་ཕོ་བྲང་བྱམས་པ་མི་འགྱུར་གླིང་བཞེངས།
སོ་དགུ་པ།
མུ་ནེ་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་ཡུམ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་མེ་ཏོག་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་བོད་ཆུ་སྟག་སྤྱི་ལོ（༨༢༢）ལོར་འཁྲུངས། འབངས་ཀྱི་དབུལ་ཕྱུག་ལན་གསུམ་སྙོམས་ཀྱང་མི་རིང་བར་སྔར་བཞིན་གྱུར། ==བཞི་བཅུ་པ།== ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནི་ཡབ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་ཡུམ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་ཡི་སྲས་སུ་བོད་ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ（༨༢༤）ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། རྒྱལ་པོ་འདིའི་དུས་སུ་བཀའ་འགྱུར་ལ་དག་ཐེར་དང་སྒྱུར་ཡིག་རྩ་དོན་གཏན་ལ་ཕབ། རྒྱལ་པོ་འདིའི་སྐུ་དུས་སུ་རྒྱལ་ཁྲིམས་ཆོས་བཞིན་བསྐྱངས་ནས་འབངས་རྣམས་བདེ་ལ་བཀོད་པ་དང༌། མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀུན་དང་ལྷག་པར་དུ་ཐང་བོད་དབར་ཞི་འདུམ་མཛའ་མཐུན་མཛད་པ་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་ངོས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཐོག་གསལ། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་བཞི་མེ་བྱ་སྤྱི་ལོ（༨༧༧）ལོར་སྐུ་གཤེགས།
གནའ་རྩོམ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་སྙན་ངག་བར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་འབྲི་ཐབས།
རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པས། ལར་ད་ལྟར་གངས་རིའི་ཁྲོད་འདི་ན། ། རང་བསྟན་པ་འཛིན་པ་ཁས་ལེན་ཅིང༌། ། གཞན་བསྟན་འཛིན་དགྲ་བོའི་དྭངས་མར་འཛིན། ། ཚུལ་འདི་ལ་སྐྱོ་བ་གཏིང་ནས་སྐྱེས། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་རྩོམ་པ་པོ་དབུས་ལྗོངས་དག་པའི་ཞིང་སར་རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དྲུང་དུ་མསྔགས་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་ནས་ཕྱིར་གཙང་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་རྗེས། གྲུབ་མཐའ་ལ་ཕྱོགས་ཞེན་ཆེ་བའི་སྐྱེས་ཆེན་ཁག་གཅིག་གིས་གནོན་ཤུགས་ཀྱི་བྱེད་པ་ལ་ཐུགས་སུན་ནས་གསུང་པའི་མགུར་གཞས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། གོ་དོན་ནི། སྐྱེས་ཆེན་དེ་རིགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཐེར་འདོན་བྱས་པ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་སྙན་ཆའི་རོ་དང་ལྡན་པའི་གནའ་རྩོམ་ཁྲོད་ཀྱི་ཟུར་ཟའི་རྩོམ་རིག་གི་དཔེ་མཚོན་སྟབས་བདེ་ཤོས་ཤིག་རེད་སྙམ། དེ་བཞིན་དུ་《སྒྲ་བསྒྱུར་མར་པ་ལོ་ཙཱའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་མོ་མཐོང་བ་དོན་ཡོད》དང་《མར་པ་ལོ་ཙཱའི་རྣམ་མགུར》《མར་པའི་མགུར་མཛོད》། ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་གནང་བའི་《བཀའ་བརྒྱུད་མགུར་མཚོ》།《བཀའ་བརྒྱུད་གསེར་རིའི་ཕྲེང་བའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་མགུར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཟ་མ་ཏོག་གི་རྒྱལ་པོ》དང་《མི་ལའི་རྣམ་ཐར་མཛོད་ནག་མ》། 《ཞང་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་གཡུ་བྲག་པའི་མགུར་རྣམ》། ཀརྨ་པ་དང་བྱུང་རྡོ་རྗེའི་མགུར་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས(འདི་ལ་མགུར་གཞས་སོ་དྲུག་ཡོད)》།《དཔལ་པདྨ་དཀར་པོའི་སྡེའི་རྡོ་རྗེའི་གླུའི་ཕྲེང་བ》།《རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་ཞལ་གདམས་མགུར་འབུམ》།《རྒྱལ་བ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པའི་མགུར་ཚོགས》།《ཀུན་གཟིགས་ལྔ་བ་ཆེན་མོའི་སྙན་མགུར་གསང་གསུམ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཆར་འབེབས》།《རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་མགུར་གླུ》།《ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་མགུར》།《བྱ་བཏང་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱི་མགུར་འབུམ》། རྗེ་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་མཛད་པའི་《ཞལ་གདམས་མགུར་མ》།《གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེའི་མགུར་ཚོགས》། དཔལ་སྤྲུལ་ཨོ་རྒྱན་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་པོའི《མགུར་དང་གཏམ་ཚོགས་སྐོར》རྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《སྙན་མགུར་གྱི་རིམ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དོན་ལྡན་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས》རྡོ་གྲུབ་བསྟན་པའི་ཉི་མས་མཛད་པའི《མགུར་ཚོགས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཚངས་སྲས་དགའ་བའི་གླུ་དབྱངས》རྗེ་ཕ་བོང་ཁ་བས་མཛད་པའི་《ཉམས་མགུར་བསླབ་བྱའི་སྐོར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པ》《ཀིརྟི་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཞལ་གདམས་མགུར་མ》《ཞང་སྟོན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོའི་མགུར་ཚོགས》སོགས་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། གཞན་ཡང་གསུང་མགུར་མང་དུ་མ་མཇལ་ཡང་། སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་གཟེངས་སུ་ཐོན་པ་ བྲག་དཀར་པཎྜི་ཏ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། བྱ་བཏང་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། ཀླུ་འབུམ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ཞྭ་དམར་པཎྚི་ཏ། རྡོ་གྲུབ་ཀུན་བཟང་གཞན་ཕན་མཐའ་ཡས་སོགས་ཀྱི་གསུང་མགུར་ཐོར་བུ་ཕལ་ཆེ་བའི་རྩོམ་ལུས་གནའ་རྩོམ་གྱི་ངོ་བོར་གྲུབ། གཞན་བོད་ཀྱི་བླ་མའི་དུས་རབས་ནང་གི་སྐྱེས་ཆེན་རྩོམ་པ་པོ་ཕལ་བའི་རྩོམ་ལུས་མེ་ལོང་མའི་རྩོམ་སྲོལ་ཤུགས་ཆེན་ལྡན་ནའང༌། གསུང་འབུམ་ཁྲོད་དུ། གདོད་མའི་རྩོམ་སྲོལ་གྱི་ཆ་ལག་མགུར་རྩོམ་རེ་གཉིས་རེ་མཛད་མ་མྱོང་བ་ཕལ་ཆེར་མེད་ཟེར་ན་འགྲིགས།
ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་ཁས་ལེན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ཚུལ་
༡ འཛམ་གླིང་གྲུབ་ཚུལ།
དེ་ནས་ཡང་འཐེན་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཉི་མའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཡོད་པའི་རྫས་རྣམས་གོང་བུར་གྱུར་ཏེ་ཉི་མ་ལ་སྐོར་བར་བྱེད་པ་ལས་གོང་བུ་གསུམ་པ་ནི་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་འདི་རེད། དེ་ནི་ཐེར་འབུམ་བཞི་དང་ཕྱེད་ཀའི་གོང་ཙམ་དུ་བྱུང་ཞིང་། སྐབས་དེར་འཛམ་གླིང་གི་འཁོར་བསྐྱོད་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བས་ཉི་མ་གཅིག་གི་དུས་ཚོད་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ལས་ལྷག་པ་མེད། དེ་ནས་སླར་ཡང་འཐེན་ཤུགས་ཀྱིས་རྒྱུ་ཆ་ཡང་བ་རྣམས་འཛམ་གླིང་གི་ཕྱི་ངོས་སུ་བསྐྱལ་ནས་ཤུན་པ་མཁྲེགས་པོ་བཟོས་པ་དང་། རྒྱུ་ཆ་ལྕི་བ་རྣམས་ནང་དུ་ཐིམས་ནས་ལྕགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་རྡུལ་རྫས་རྣམས་གྲུབ་ཅིང་འཛམ་གླིང་ནང་རོལ་གྱི་ཚ་བའི་ཚད་དྲུག་སྟོང་ཙམ་ཡོད་པར་གྱུར། འཛམ་གླིང་གི་ནང་རོལ་ནས་ཁབ་ལེན་གྱི་ནུས་པ་ozone layer 臭氧層 ཨོ་ཛོན་རླུང་བཟང་ཞེས་པ་ཞིག་ཕྱིར་བཏོན་པ་དེས་ཉི་མ་ལས་འབྱུང་བའི་ཉེན་ཁ་ཅན་གྱི་རླབས་དེ་ཉིད་ལས་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་འདིར་འབྱུང་ལ་ཉེ་བའི་སྲོག་ཆག་རྣམས་སྐྱོབ་པར་བྱེད།
༣ ལྟོ་འགྲོའི་སེམས་ཅན་བྱུང་ཚུལ།
དུས་སྐབས་དེ་ཙམ་དུ་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་དང་ང་ཚོའི་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་འཐེན་ཤུགས་ཀྱང་སྲ་བརྟན་དུ་གྱུར་ནས་ཉིན་ཞག་རེའི་དུས་ཚོད་ཆུ་ཚོད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ཚད་དུ་གྱུར། དེའི་སྔོན་དུ་གླིང་ཕྲན་དག་ཀྱང་རྒྱ་མཚོའི་ཐོག་ཏུ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གནས་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ནས་དུམ་བུར་འཐོར་ནས་ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་གི་གླིང་ཕྲན་དུམ་བུ་འདི་དག་བྱུང་། ཨ་ཧྥ་རི་ཀ་དང་ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་གླིང་ཕྲན་གཉིས་དུམ་བུར་ཕྲལ་བ་ལས་ཨེཊ་ལན་ཊིཀ་གི་རྒྱ་མཚོ་བྱུང་། ལོ་ས་ཡ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔའི་གོང་དུ་སྐར་མདའ་ལྟ་བུའི་ཆ་ཤས་ཤིག་འཛམ་གླིང་ལ་ཕོག་ནས་སྤྲིན་པ་ནག་པོས་ཉི་མའི་འོད་ཐམས་ཅད་བཀག དེས་རྐྱེན་པས་ལྗིད་ཚད་རྒྱ་མ་ལྔ་བཅུ་ལས་ལྷག་པ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་རྩ་མེད་དུ་གྱུར། དེའི་ནང་དུ་ཌའི་ནོ་སུར་གྱི་རིགས་རྣམས་ཀྱང་མཉམ་དུ་ཤི་བར་གྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔར་ཡོད་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཆུང་ངུའི་དག་གི་དབང་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་གྱུར།
༥ མིའི་རིགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཁྱབ་ཚུལ།
ད་དུང་མིའི་རིགས་དེ་དག་གིས་སྒོ་ཕྱུག་སེམས་ཅན་ཀྱང་གསོ་མགོ་བཙུགས་པ་ལས་ཨ་ཧྥ་རི་ཀ་དང་ཨ་མི་རི་ཀ་སོགས་ལ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་རི་དྭགས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་པས་འདུལ་དཀའ། ར་ལུག་དང་ཕག་པ་སོགས་སྒོ་ཕྱུག་ཏུ་ཉར་ཐུབ་པའི་རིགས་རྣམས་འཚོ་གནས་བྱེད་སའི་ས་ཆ་བཟང་ཤོས་དང་། ལོ་ཐོག་འདེབས་རུང་བའི་ས་ཆ་བཟང་ཤོས་ཀྱང་དཀྱིལ་ཤར་གྱི་ས་ཁུལ་དག་ཡིན་པས་དེ་དག་ཏུ་སྒོ་ཕྱུག་གསོ་བའི་རིག་གཞུང་དར་འཕེལ་བྱུང་། སྒོ་ཕྱུག་སེམས་ཅན་གསོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ཆེ་ཆུང་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་གི་གནས་སྐབས་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་དེང་དུས་ཀྱི་སྟོབས་འབྱོར་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་ལ་སུ་སྔོན་དུ་སླེབས་མིན་གྱི་ཐད་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་སྒོ་ཕྱུག་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་རྣམས་འགྲན་ཟླ་མི་ནུས་པར་གྱུར།
ལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མ་
འཚོ་བས་ཕོངས་ཤིང་རྟག་ཏུ་མི་ཡིས་བརྙས།། ཚབས་ཆེན་ནད་དང་གདོན་གྱིས་བཏབ་ཀྱང་སླར།། འགྲོ་ཀུན་སྡིག་སྡུག་བདག་ལ་ལེན་བྱེད་ཅིང་།། ཞུམ་པ་མེད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།། 貧窮恒常受人欺，且為重疾惡魔逼，眾生罪苦自代受，無有怯懦佛子行. Though one may have an impoverished life, always be disparaged by others, afflicted by dangerous illness and evil spirits, to be without discouragement and to take upon oneself all the misdeeds and suffering of beings is the bodhisattvas’ practice.
སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་རྨི་ལམ་བུ་ཤི་ལྟར།། འཁྲུལ་སྣང་བདེན་པར་བཟུང་བས་ཨ་ཐང་ཆད།། དེ་ཕྱིར་མི་མཐུན་རྐྱེན་དང་འཕྲད་པའི་ཚེ།། འཁྲུལ་པར་ལྟ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།། 諸苦如同夢子死，迷現執實誠疲憊，是故遭遇違緣時，視為幻相佛子行. Diverse sufferings are like the death of a child in a dream. By apprehending illusory appearances as real, one becomes weary. Therefore, when encountering disagreeable circumstances, viewing them as illusory is the bodhisattvas’ practice.
རྙེད་བཀུར་དབང་གིས་ཕན་ཚུན་རྩོད་འགྱུར་ཞིང་།། ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་བྱ་བ་ཉམས་འགྱུར་ལ།། མཛའ་བཤེས་ཁྱིམ་དང་སྦྱིན་བདག་ཁྱིམ་རྣམས་ལ།། ཆགས་པ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།། 為求利養相互爭，失壞聞思修事業，故於親友施主眾，根除貪執佛子行. Because the influence of gain and respect causes quarreling and the decline of the activities of listening, pondering and meditation, to abandon attachment to the households of friends, relations and benefactors is the bodhisattvas’ practice.
མདོར་ན་གང་དུ་སྤྱོད་ལམ་ཅི་བྱེད་ཀྱང་།། རང་གི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཅི་འདྲ་ཞེས།། རྒྱུན་དུ་དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་ལྡན་པ་ཡིས།། གཞན་དོན་སྒྲུབ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།། 總之一切威儀中，觀心處於何狀態，相續具足正知念，成辦他利佛子行. In brief, whatever conduct one engages in, one should ask, “What is the state of my mind?” Accomplishing others’ purpose through constantly maintaining mindfulness and awareness is the bodhisattvas’ practice.
ཆབ་མདོ་རྫོང་།
ཆབ་མདོ་རྫོང་‎
རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་ལ་སྦྱར་བའི་འབེལ་གཏམ་
ཕྱོགས་བཞི་གངས་རིས་བསྐོར་བའི་ཡུལ་གྲུ་འདིར། །
དུས་བཞིའི་དབྱེ་བ་འདི་ལྟར་གསལ་ལགས་ཀྱང་། །
ཀྱེ་མ་རང་མགོ་རང་གིས་གཡོག་འདི་ཅི། །
ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ཁེངས་སྐྱུངས་ཞགས་པས་འཛིན། །
སྔོན་བྱོན་མཁས་མང་གཤེགས་པའི་ལམ་ནས་འོངས། །
ཉིན་མཚན་འཕུང་སྦྱོར་ལས་ལ་འབད་འབད་ནས། །
ཀུ་རེ་རྩེད་མོའི་ལ་ལུང་མྱུལ་མྱུལ་ནས། །
མཁས་པའི་ལྗགས་རྩོམ་ཟེར་བ་བརྗེད་དེ་ཐལ། །
ཁྱོད་ཀྱི་གཏམ་དེ་རྣ་བར་སྙན་ན་ཡང་། །
ཁོ་བོ་དུས་གསུམ་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་ལ། །
ཁྱོད་ཀྱིས་ཀ་ཁ་སློབ་པ་བག་རེ་ཚ། །
ཇ་ཆང་བདུད་རྩིའི་དཔལ་ལ་མི་རོལ་ཞིང་། །
བདེ་སྐྱིད་ཟེར་བ་རང་དགར་ཐོབ་ལེ་མིན། །
དེ་སྐད་གསུང་བཞིན་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ། །
འཆད་པའི་རིག་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཀློང་ནས་ཐོན། །
ཡོན་ཏན་བདུད་རྩིའི་ལོངས་སྤྱོད་འཛད་མེད་སྩོལ། །
ཕ་རོལ་རྫུན་གྱིས་མགོ་བོ་རྨོངས་བཅུག་སྟེ། །
འོ་ན་གསོན་ཅིག་ནོར་བུ་རིན་བུ་ཆེ། །
ཀླུ་རྒྱལ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་མཇལ་དུ་འགྲོ །
ནོར་བུ་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་ལེན་དུ་འགྲོ །
ཕོ་བྲང་གཅིག་ལ་འའཛོམས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་འགྲིགས། །
ཧམ་ཅན་འཁྱོག་པོའི་གཞུ་ལ་མྱུར་སྦྱར་ཏེ། །
ལེ་ལོ་ཅན་གྱི་ངན་མཚང་མ་བརྟོལ་ན། །
འགྱུར་བར་དོགས་ནས་གཏམ་གྱི་མཆིད་འདི་གསུངས། །
ཤཱཀྱའི་བརྒྱུད་ལ་ཁྱོད་འདྲ་སྐྱེས་སྲོལ་མེད། །
སྐྱེས་མཆོག་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ཚོ་མ་གཏོགས་པའི། །
མེད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སློང་བསམས་སྦྱིན་དུ་མེད། །
ལེ་ལོའི་དྲི་མ་ཙམ་ཡང་ཕར་དོར་ནས། །
གཞོན་ཚེ་ཤེས་བྱའི་རྒྱ་མཚོར་མ་ཞུགས་ན། །
ལེན་ན་ལེན་ན་ནོར་བུ་ང་འདྲ་ལོངས། །