cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཨུཏྤ་ལའི་སྡོང་པོ།
རྒྱུད་ཀྱང་སྟོང་སྐུད་དཀར་པོས་བྱས་པའོ།།
ཧོར་གཞུ་དེ་ལས་དཀྱུས་རིང་ཞེང་ཆུང་ལ།།
ཟུར་རྒྱན་སྦལ་སྐོགས་དག་གིས་བྱས་པ་དང་།།
ནང་ལ་གསེར་རིས་ཁྲིད་དང་སྲ་རྩིས་མནན།།༼ཡང་ན་པྲ་རྩི།༽
མཆོག་མ་ཤིན་ཏུ་དགྱེ་ཞིང་ཀྲད་རྒྱུན་ནི།།
རྐྱང་གི་ཀོ་བ་སྒྲིལ་ལས་བྱས་པ་མང་།།
བོད་གཞུ་དཀྱུས་རིང་སྦོ་གཞོལ་ཚིགས་བཞི་ལྷོད།།
གྲེན་དམར་གྱིས་ནི་ཚིགས་བཞི་མཛེས་པར་བཅིངས།།
རྒྱུད་ཀྱང་རྒྱ་ཀོ་ཁོ་ན་སྒྲིལ་ལས་བྱེད།།
ཀུན་ཀྱང་ར་ཐོང་རྒྱུས་གཤུས་སྤྱིན་བཟང་གིས།།༼དཔེ་གཞན་དུ།ཀུན་ཀྱང་ར་ཐོང་རྒྱུས་གཤུལ་སྤྱིན་བཟང་གིས།།ཞེས་འབྱུང་།༽
འོད་མ་འདི་ནི་རྒྱ་གར་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀྱི།།
འོད་མའི་ཚལ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཇགས་མོད།།
ངོ་བོ་སྨྱུག་མ་བཟང་པོའི་མིང་དུ་སྣང་།།
དེ་ཡང་སྐྱོན་མེད་རྒྱུ་བཟང་དར་ལ་བབ།།
སྟོན་དུས་བཅད་པ་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན།།
དགྱེ་ཕྱོགས་སྒུ་ཕྱོགས་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གཅེས།།
ནང་ཤ་དགྱེ་ཕྱོགས་ཕྱི་ངོས་སྒུ་ཕྱོགས་ལེགས།།
ཆུ་ཆོད་ཚོས་རན་སེར་པོ་དྲག་རྒྱལ་ཏེ།།
དེ་ལས་ཅུང་ཚོས་སྨུག་ལྡིང་ཡོང་བ་ཡིན།།
ཚིགས་པ་ནང་དུ་གསུམ་གྱི་ཐ་མ་གཉིས།།
ངེས་པར་དགུག་མཚམས་གནས་སུ་ཕོག་པ་གཅེས།།
རྒྱབ་ཤ་དཀར་འབོལ་ཚིག་ཐགས་རིང་བ་དང་།།
འབྱུང་ཁུངས་དོ་ཤོང་ཁོ་ནས་མཆོག་ཏུ་འདོད།།
རྒྱུད་ནི་གསོ་མ་རྐང་རིང་སྒྲིལ་བས་བྱ།།
གོང་གི་གོ་མཚོན་རྣམས་ཀྱི་རིན་ཐང་ནི།།
བར་རྙིང་སྲང་དོ་གསར་མ་སྲང་གང་བཅད།།
རལ་གྲི་ཤིན་ཏུ་ལེགས་ལ་སྲང་ལྔ་གཅད།།
འབྲིང་ལ་སྲང་གསུམ་ཐ་མ་སྲང་གང་བྱ།།
ཤང་ལང་རབ་ལ་ཞོ་བཞི་བྱེད་པ་ཡིན།།
མདུང་ནི་རབ་ལ་ཞོ་རེ་འབྲིང་ཞོ་ཕྱེད།།
ཐ་མ་ནམ་རེ་བྱེད་པ་སྲོལ་དུ་འདུག།།
ཕུབ་ནི་རེ་ལྡེ་རྒྱུ་སྐར་བཀྲམ་འདྲ་ལ།།
ཞོ་དྲུག་བྱ་ཞིང་རེ་ལྡེ་ཆུང་བ་ཡི།།
སྐར་མ་ཅན་ལ་སྲང་ཕྱེད་བྱེད་མོད་ཀྱི།།
ཀུལ་དཀར་ཕུབ་ནི་རབ་ལ་ཞོ་ལྔ་སྟེ།།
ཀློ་སྤིར་ཞོ་རེ་ཕུབ་སྒོར་ཞོ་ཕྱེད་ཡིན།།
ཧོར་དོང་བསེ་རྙིང་ཁྱད་དུ་ཐོན་པ་དང་།།
ད་ལྟ་སྔར་གྱི་རྒྱ་ཧོར་འཆམས་བཀུག་པའི།།
དོང་པ་ལེགས་ལ་སྲང་དོ་བྱས་པ་མཐོང་།།
གཞན་པ་བོད་ཡུལ་འདི་རུ་ཕྱིས་བཟོས་པའི།།
དོང་པ་རབ་འབྲིང་མཐོང་བས་གོང་ཐང་ཤེས།།
མདའ་ནི་རབ་ལ་རྡོག་སེ་བྱེད་མོད་ཀྱང་།།
ཚོང་འདུས་བྲག་ཁར་བཟོས་ལ་བཞི་ཞོ་སྣང་།།
རྒྱ་དང་ཧོར་གྱི་གཞུ་ལ་པའུ་རྩེ་རེ།།
བོད་ཀྱི་གཞུ་དང་འོད་མ་ལེགས་པ་ལ།།
ཞོ་རེ་བྱེད་མོད་འབྲིང་ཐ་དེ་ནས་ཤེས།།
བརྒྱ་སྟོང་ཁྲི་འབུམ་གང་དུ་འཛོམས་པའི་ཚེ།།
སྤྱི་དཔོན་གྱིས་ནི་ཉི་མ་བཞིན་ཏུ་བསྐྱངས་།།
འབངས་འཁོར་གྱིས་ནི་ས་གཞི་ལྟ་བུར་བཏེགས།།
སྒེར་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བུ་བཞིན་བརྩེ་བས་བསྐྱངས།།
དེ་ལྟར་ཞེན་དང་ཕོ་རུས་ལྡན་པའི་ཚེ།།
ཕ་རོལ་དགྲ་བོ་གཞོམ་པར་སླ་མོད་ཀྱི།།
རྒྱ་ཡི་ལུགས་རྣམས་འདི་རུ་བརྗོད་མི་དགོས།།
དེ་ལ་དང་པོར་དམག་རྩིས་མཁས་པ་ཡིས།།
གཟའ་སྐར་དུས་ཚོད་ལེགས་པའི་ཕྱོགས་དང་བསྟུན།།
རྩོད་པའི་ས་ཡུལ་རི་བྲག་དོག་གྱུར་ན།།
ཐོ་རངས་དང་པོར་རི་གནད་གང་ཆེ་བཟུང་།།
ཐང་ཆེན་གཡུལ་སྤྲོད་སྡིག་རུ་ཁོ་ནས་འཐུས།།
གཞུང་དུ་གོ་ཆེན་གང་བཟང་གཤིབ་ལ་རྫོང་།།
གཡས་གཡོན་རུ་ཆེན་སྡིག་པའི་རྭ་ལྟར་བཀུག།།
གར་དགོས་ལྷན་ཆུང་གྲུ་བཞིའི་རུ་ཡན་གཅིག།།
རྒྱབ་ནས་འབོལ་དམག་འགྲོ་མཚམས་རྙེད་དུས་དཔུང།།
ཀུན་ཀྱང་སྤྱི་དཔོན་རུ་དཔོན་བཅུ་དཔོན་གྱིས།།
དཔའ་བའི་ངར་བླུད་ཁ་ཏས་ཁྱབ་པར་བྱ།།
ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་ནུས་དང་བཅས་པའི་དཔུང་།།
དབྱར་གྱིས་རླངས་རྡོལ་ལྟ་བུར་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
བྲག་ལ་གནམ་ལྕགས་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད།།
ཕ་རོལ་བྱ་སྤུ་རླུང་གིས་གཏོར་བ་ལྟར།།
སྐད་ཅིག་ཙམ་ལ་གཞན་སྡེ་གཞོམ་པ་ཡིན།།
དེ་ཡང་ཧ་ཅང་ཚོད་མེད་མི་བདའ་ཞིང་།།
གོ་མཚོན་བཤུས་ཏེ་བཙོན་དུ་འཆིང་བར་བྱ།།
བཟུང་བསད་བྱེད་ཅིང་མགོ་ལག་མ་དབྱུང་ཞིང་།།༼དཔེ་གཞན་དུ་མ་དབྱུང་ཞིག །ཅེས་འབྱུང་།༽
གཞན་གྱི་རྫོང་གཞིས་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི།།
དང་པོ་ཉིད་ནས་ཧ་ཅང་བཅར་དྲག་ན།།
གལ་ཏེ་ལོག་ནོན་སྒབ་གསེང་བྱུང་བའི་ཚེ།།
སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དཔུང་ཆེན་སྒར་གྱི་ས།།
ཉེ་འགྱང་རན་ལ་རང་ས་ཟིན་པར་བྱ།།
དེ་ནས་དབྱངས་འཆར་མཁས་པས་ལེགས་པར་བརྟགས།།
ཕྱི་རོལ་དམག་དཔོན་མིང་སྐར་ནང་དུ་སླེབས།།
དེ་དུས་རིམ་གྱིས་སྒྱོག་དང་འཕོ་ལོང་དང་།།
མེ་དཔག་མེ་མདའ་སོགས་ཀྱིས་བཙན་ཆ་བཅོམ།།
དཔའ་བརྟན་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་སྣ་དྲང་འཚང་།།
དེ་འདྲ་ཡང་ཡང་བྱས་པས་འབེབ་མོད་ཀྱི།།
མདོར་ན་ནང་ཁྲིམས་ཕྱིར་དཔའ་ཞེན་རུས་ཅན།།
མང་པོ་ཚོགས་ན་གར་རྒྱབ་འགྲོ་བ་ཡིན།།
འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱིས་བཅོས་ཨུཏྤ་ལའི་སྡོང་པོ་ལས།ཕ་རོལ་གཞོམ་ཐབས་གོ་མཚོན་དབྱེ་བའི་འདབ་མ་སྟེ་བཅུ་པའོ།།
ལེགས་ཉེས་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་བཀོད་མོད་ཀྱང་།།
ཚེ་འདིར་ཀུན་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་།།
འགྱོད་མེད་མཐའ་རུ་སྐྱེལ་བ་ཤིན་ཏུ་གཅེས།།
དེ་ཡང་དཔལ་འབྱོར་གཉིས་ལྡན་ཐོབ་དུས་འདིར།།༼དཔེ་གཞན་དུ་དལ་འབྱོར་ཞེས་བཅོས་འདུག༽
བྱང་ཆུབ་ལམ་མཆོག་དོན་ཏུ་གཉེར་བྱེད་ན།།
ཚེ་འདིའི་གྲོས་ཚོད་ལེགས་པར་ཟིན་པ་ཡིན།།
དེ་ལྟ་མིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དམ་པའི་ལུགས།།
རྟག་ཏུ་གཟུར་གནས་མི་དགེ་བཅུ་ལས་ལྡོག།།
དགེ་བཅུའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་གང་གནས་པ།།
སྟོབས་ལྡན་དགྲ་ལ་རྒོལ་བ་མི་རྩོམ་ཞིང་།།
ཁས་དྲག་ཅན་གྱི་ཆུང་མ་མི་བཀུག་ལ།།
ནོར་ཆེན་ཁྱེར་ཏེ་གཅིག་པུ་མི་བསྒྲོད་པ།།
བྱ་མང་བྱུར་གྱི་སྣ་ལེན་མི་བྱེད་ལ།།
བློ་མང་འདུན་མའི་དཀྲུགས་ཤིང་མི་འཆར་བ།།
གཤིས་ངན་དགྲ་བོའི་ཚོགས་པ་མི་གཏོང་ཞིང་།།
འཁོར་ངན་གཏམ་གྱི་ས་བོན་མི་འདེབས་ལ།།
གྲོས་ངན་འགྱེད་པའི་མེ་ལོང་མི་འཆར་བ།།༼དཔེ་གཞན་དུ་གྲོགས་ངན་འགྱོད་པའི་ཞེས་སོགས་འབྱུང་།༽
འདྲིས་མ་ཐག་ཏུ་སྙིང་གཏམ་མི་བཤད་ཅིང་།།
མ་བརྟགས་བར་དུ་བློ་ཕུགས་མི་གཏོད་ལ།།
མི་ཡོང་བཞིན་ཏུ་བྱ་བྱེད་མི་འཆོལ་བ།།
ཁྲེལ་གཞུང་མེད་ལ་གྲོགས་སུ་མི་བསྟེན་ལ།།
མི་ཉན་པ་ལ་ཁ་ཏ་མི་བྱེད་པ།།
མྱོང་བ་མེད་ལ་གྲོས་ཕུགས་མི་འདྲི་ཞིང་།།
མ་རབས་ཅན་དང་མཉམ་དུ་མི་འགྲོགས་ལ།།
མི་ལྕོགས་པ་ལ་ཁས་ལེན་མི་བྱ་ཞིང་།།
མ་གྲུབ་དོན་དེ་ཀུན་ལ་མི་བཤད་ལ།།
ངན་སེམས་ཅན་དང་ནམ་ཡང་མི་འགྲོགས་པ།།
སྙིང་གཏམ་ཟབ་དགུ་བུ་ལའང་མི་སྨྲ་ཞིང་།།
སེམས་ལ་དྲན་ཚད་གྲེ་བར་ཅུང་ཟད་བསྐྱིལ།།
ལེགས་པར་བསམ་སྟེ་མདོ་དོན་དྲིལ་བྱེད་ན།།
དེ་ནས་ཁྱད་པར་ཡ་རབས་སྤྱོད་པ་བསྟན།།
རང་ལ་ཡོན་ཏན་ཇི་ཙམ་ཡོད་ན་ཡང་།།
གཞན་ལ་ཁྱད་པར་བརྙས་པ་མི་བྱེད་པར།།
གོང་དུ་ཁུར་བ་ཡ་རབས་སྤྱོད་པ་ཡིན།།
རང་ཉིད་ལས་ཐབས་འདུན་མ་མཁས་ན་ཡང་།།
སྤྱི་ཡི་ཁྲིམས་ལ་རས་གཅོད་མི་བྱ་ཞིང་།།
གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཕོད་པ་མི་ཆེ་བར།།
བག་ཡོད་ལྡན་པ་ཡ་རབས་སྤྱོད་པ་ཡིན།།
རང་ཉིད་ཀུན་གྱིས་ཚད་མར་བཀུར་ན་ཡང་།།
ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མི་ཆེ་ལ།།
ཁེངས་པ་མེད་པར་གཞན་གྱི་ཁུར་ལེན་ཞིང་།།
དྲང་པོར་གནས་པ་ཡ་རབས་སྤྱོད་པ་ཡིན།།
ཁ་རྒོད་སྨྲ་བ་མང་བས་དགྲ་མི་ཐུལ།།
ངོ་བསྟོད་ཕྱེ་གཏོར་མཁས་པས་གཉེན་མི་འཁྱོངས།།
དགྲ་ལེན་ཞེ་དང་གཉེན་ལེན་ཟས་ནོར་གྱིས།།
ཡང་དག་སྐྱོངས་བ་ཡ་རབས་སྤྱོད་པ་ཡིན།།
སེར་སྣའི་བསོག་འཇོག་ཅན་གྱིས་ནོར་མི་སོགས།།
དཔའ་མཛངས་འཕྲུལ་ལག་མེད་པས་དགྲ་མི་ཐུལ།།
གཏོང་ཕོད་ཆེ་ཞིང་དཔའ་ངར་ཤུགས་ལྡན་པས།།
དོན་གཉིས་གྲུབ་པ་ཡ་རབས་སྤྱོད་པ་ཡིན།།
སྨྲ་བ་ནན་ཏར་བཟུང་ན་ལྐུགས་པ་འདྲ།།
གསལ་དག་སྤྲོ་བ་ཐུང་ན་གཞན་ལ་འཚེ།།
དེ་རྣམས་སྤོང་བ་ཡ་རབས་སྤྱོད་པ་ཡིན།།
ཡ་རབས་སྤྱོད་པ་ཀུན་གྱི་མེ་ཏོག་ཡིན།།
འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཨུཏྤ་ལའི་སྡོང་པོ་ལས།གྲོས་ཚོད་འཛིན་པ་དང་ཡ་རབས་སྤྱོད་པ་བཤད་པའི་འདབ་མ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ།།
དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་གཏོང་ཚུལ་བཤད་པར་བྱ།།
ཀུན་བཟང་མཆོད་སྤྲིན་ལྟ་བུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་།།
གཏན་པ་མེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་མང་སྩལ་ན།།
བརྒྱ་བྱིན་མཆོད་འོས་དམ་པར་འགྱུར་ཞེས་ཐོས།།
དེ་ཡང་བྱང་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ལུས།།
མང་དུ་གཏོང་ན་ཕྱི་རོལ་དངོས་པོའི་ཚོགས།།
བུ་དང་ཆུང་མ་གཏོང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས།།
སྐབས་འདིར་སྙིགས་མའི་དུས་ཀྱིས་དེ་འདྲར་དཀོན།།
འོན་ཀྱང་བསམ་བཞིན་སྐྱེ་བ་རབས་བཞེས་པའི།།
མཆོག་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་མི་ཡུལ་དུ།།
བྱོན་པའི་དུས་སུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀུན།།
དངོས་སམ་ཡིད་ཀྱིས་ཁོང་ཡུས་མེད་པར་འབུལ།།
དེ་ཡང་མཁའ་མཉམ་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ།།
རང་གི་ཕ་མར་མ་གྱུར་གཅིག་མེད་ན།།
བདག་གིས་སྐྱོབ་པའི་ནུས་པ་མ་མཆིས་པས།།
མཁྱེན་བརྩེའི་ནུས་ལྡན་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱབས་ཕྱིར་དབུལ།།
དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ས་ལམ་ལ་གནས་པའི།།
སྐྱེས་བུ་ཚུལ་ལྡན་རྣམས་ལ་འདོད་ཡོན་ལྔའི།།
མཆོད་པ་བློས་བསླངས་ལན་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི།།
རེ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་པར་གཏོང་བ་ཡིན།།
སྐྱེ་བ་རྒྱལ་ཕམ་གཉིས་ཀྱང་དེ་གཞིན་ནོ།།
དེ་ནས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ།།
རྒྱ་གར་རྒྱ་ནག་ལི་དང་བལ་པོ་སོགས།།
ཡུལ་གྲུ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་འདོད་དགུའི་ཚོགས།།
མ་ཚང་མེད་པ་འགྱེད་སྲོལ་ཡོད་ཐོས་སོ།།
གངས་ཅན་རི་ཡི་སུལ་ནང་འདི་ཉིད་དུ།།
སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་དུས་ནས་ད་ཕན་དུ།།
མཆོག་དམན་སྦྱིན་པས་སྐྱོང་བའི་ལུགས་བཟང་ཡོད།།
ཞེན་ཅིང་མིག་ལྟོས་ཞན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་།།
སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་འགྱེད་ན་ཀོང་པོའི་ལུགས།།
ནག་སྟོན་མགོ་ནག་བགོས་བཞིན་གཏོང་ལ་ལྟོས།།
མདོར་ན་རང་ཉིད་དད་པའི་སྟོབས་ཆེ་ན།།
དད་པ་ཞན་ཅིང་སྙིང་རྗེ་ཆེ་ལྡན་ན།།
ངན་ལོང་མ་ནུས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་མཆོག།།
གང་ལ་མཆོད་དང་སྦྱིན་པ་ཅི་བྱེད་ཀྱང་།།
རང་འདོད་ཁེ་གྲགས་མེད་ཅིང་རྣམ་སྨིན་ལ།།
རེ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་ན་མཁས་པ་ཡིན།།
འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་ན་སྨོས་ཅི་དགོས།།
འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཨུཏྤ་ལའི་སྡོང་པོ་ལས་དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་གཏོང་བའི་འདབ་མ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ།།
ཁྱིམ་པའི་ཁྲིམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ་ནི།།
ཐབས་ལ་མཁས་པའི་རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་ཡིས།།
མངོན་མཐོ་བསྒྲུབ་ཕྱིར་ཉིན་ཞག་གཅིག་པའི་ཁྲིམས།།
ལེགས་པར་གསུང་ཤིང་ལྷ་མི་ཀུན་ལ་འདོམས།།
དེ་ནས་རིམ་གྱིས་དང་པོའི་འཁོར་རྣམས་དང་།།
གླེགས་བམ་ལས་ནི་ཐོབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྣང་།།
རྟེན་ནི་ཁྱིམ་པ་ཡིས་ཀྱང་བཤད་དུ་རུང་།།
དེ་ཕྱིར་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ལ།།
བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ཞིག་གིས་འདི་སྐད་དུ།།
འདྲེན་མཆོག་རྒྱལ་པོ་འོད་མའི་ཚལ་དུ་བཞུད།།
ཁྱིམ་བདག་ཁྱོད་ཀྱིས་མགོན་པོ་དེ་ཉིད་ལ།།
དེ་ནས་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོས་འདི་སྐད་དུ།།
ང་ཡིས་སྟོན་པ་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་བླངས།།
དེ་ལྟར་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་ནོ་ཡིད་ལ་ཟུང་།།
ཅེས་སྨྲས་བྲམ་ཟེས་ཡན་ལག་ལྔ་ཁྲུས་བྱས།།
མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་དྲུང་དུ་ཕྱིན་པར་གྱུར།།
པུས་མོའི་སླ་ང་ས་ལ་ལེགས་བཙུགས་སྟེ།།
གསོ་སྦྱོང་འདོད་ཕྱིར་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་བཏུད།།
ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་།།
དགྲ་བཅོམ་ཡང་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི།།
གླང་ཆེན་ལྟ་བུར་བྱ་བ་བྱས་པ་དང་།།
རྗེས་ཐོབ་སྲིད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་།།
ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་ཡང་དག་འབྱོར་བའི་བཀའ།།
ཐུགས་ནི་ལེགས་པར་རྣམ་གྲོལ་ཤེས་རབ་ཅན།།
དེ་དག་གིས་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་ཕྱིར།།
མུ་གེ་མེད་ཅིང་ནད་མེད་གནས་པའི་ཕྱིར།།
བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཕྱིར་དང་།།
གསོ་སྦྱོང་ངེས་པར་མཛད་པ་དེ་བཞིན་དུ།།
བདག་གི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བགྱི་བས་ཀྱང་།།
དུས་འདི་ནས་བཟུང་ཇི་སྲིད་སང་གི་ནི།།
ཉི་མ་མ་ཤར་བར་དུ་གསོ་སྦྱོང་དག།།
ཡང་དག་བླང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ།།
དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གཅོད་མི་བྱ་ཞིང་།།
གཞན་གྱི་ནོར་ཡང་བླང་བར་མི་བྱ་ལ།།
འཁྲིག་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྤྱད་པར་མི་བྱ་ཞིང་།།
རྫུན་གྱི་ཚིག་ཀྱང་ནམ་ཡང་མི་སྨྲའོ།།
སྐྱོན་ནི་མང་པོ་ཉེ་བར་བསྟེན་པ་ཡི།།
མྱོས་འགྱུར་ཆང་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བའོ།།
ཁྲི་སྟན་ཆེ་སོགས་འདུག་པར་མི་བྱ་ཞིང་།།
དེ་བཞིན་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་རྣམས་དང་།།
དྲི་དང་ཕྲེང་བ་རྒྱན་རྣམས་སྤང་བར་བྱ།།
གར་དང་གླུ་དབྱངས་རྩོམ་པར་མི་བྱ་ཞིང་།།
ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་དུས་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཡང་།།
དེ་བཞིན་སྲོག་གཅོད་ལ་སོགས་ཡོངས་སྤངས་ཏེ།།
བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་ཤོག།།
སྡུག་བསྔལ་མང་འཁྲུགས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི།།
སྲིད་པའི་མཚོ་ལས་རབ་ཏུ་སྒྲོལ་བར་ཤོག།།
དེ་ཡང་ཆོ་ག་མཁན་རྒྱུད་མ་ཉམས་པའི།།
སྐྱེས་བུ་རིམ་པར་བྱོན་ལ་མི་ལེན་པར།།
དེང་སང་རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཡི་སྣང་བརྙན་ལ།།
གསོ་སྦྱོང་ལེན་པ་ཁོ་བོའི་ལུགས་མིན་ནོ།།
ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཡོངས་འཛིན་ཀུན་གྱི་གཙོ།།
སྐྱེས་ཆེན་རྣམ་རྒྱལ་གྲགས་པ་དེ་སྐད་གསུངས།།
འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཨུཏྤ་ལའི་སྡོང་པོ་ལས། ཁྱིམ་པའི་ཁྲིམས་བཤད་པའི་འདབ་མ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།།
སྨྲས་པ།།
གཞུང་དོན་རྟོགས་པའི་ལེགས་བཤད་མ་ཡིན་ཞིང་།།
སྤྱི་བརྟོལ་བསྐྱེད་པའི་བླུན་ཚིག་ཕྲེང་བ་ཡིན།།
འོན་ཀྱང་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་འགའ་ཞིག་མཐོང་།།
རྒན་རབས་རྨངས་པའི་ངག་རྒྱུན་ཀུན་ཡང་བླང་།།
རང་གི་གོ་ཚོད་དང་ཡང་བསྟུན་པ་འདི།།
མཁས་བླུན་བར་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་བཟོད་པར་མཛོད།།
དེ་ལས་རྙེད་པའི་དགེ་འབྲས་བདུད་རྩིའི་གཏེར།།
རྨོངས་མུན་རབ་རིབ་རྒྱང་དུ་དོར་བྱས་ཏེ།།
རྣམ་དཔྱོད་ཀུ་མུད་དྲི་མེད་རབ་ཕྱེ་ནས།།
རྣམ་གྲོལ་སྦྲང་རྩིའི་དགའ་སྟོན་འགྱེད་པར་ཤོག།།
ཅེས་བྱ་བ་འདི་རང་གི་རིགས་རུས་ཉེ་བ་ལས་གྲུབ་པའི་ཀུན་དགའ་རབ་བརྟན་གྱིས།ཡང་ཡང་དུ་ཉེ་བར་བསྐུལ་བ་ལ་བརྟེན།།དྭགས་སྟོད་ཀྱི་ཁྱིམ་པ་རབ་བརྟན་གྲགས་པས་བཀོད་པའོ།།
གཅིགས་ཞུས་སོ་དག་གོ།དཔེ་ལྟར་ཞུས་སོ་ལགས།།
བཞི་སྡེ
མཚན་རྒྱས་པར་བཞི་སྡེ་དགའ་ལྡན་བསམ་གཏན་གླིང་ངམ། བཞི་སྡེ་ཟམ་བཞི་མ་ཞེས་ཀྱང་ཞུ། ཟམ་བཞི་མ་ཞེས་པ་ནི། སྔོན་དགོན་དེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་ཟམ་པ་བཞི་ཡོད་ཅེས་གསུང་། ཚེ་སྨོན་གླིང་གི་ནུབ་ངོས་སུ་[page 34] དགོན་དེ་ཆགས་ཡོད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་ར་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཚལ་པ་ཁྲི་དཔོན་དགའ་ལྡན་དཔལ་གྱི་བསྙེན་བཀུར་བསྲི་ཞུ་གནང་མི་དགེ་འདུན་བཞི་སྡེ་ཞིག་བཙུགས་གནང་བ་པ་ལ། རྗེས་སུ་རྒྱུད་སྟོད་ལ་ར་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་གནང་སྟབས། བཞི་སྡེའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཞོལ་ཁང་སེར་དང་། རྒོད་གསེབ་ཤར་ཏེ་འོད་ཟེར་ཞག སྤང་ལུང་སོགས་གནས་ངེས་མེད་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་མཐར་ཚལ་པ་ཁྲི་དཔོན་དགའ་བདེ་བཟང་པོས་ད་ལྟའི་དགོན་ས་དམིགས་སུ་གནང་སྟབས་དགོན་དེ་བཏབ། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་རིང་བརྒྱད་དང་། ཀ་ཐུང་བཞི་བཅུའི་སར་སྐུ་རྒྱུ་ལི་དཀར་ལས་གྲུབ་པའི་འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་བྱིས་པ་ལོ་བརྒྱད་ཙམ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་དང་། གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཁྲི་ཆེན་བརྟན་པ་རབ་རྒྱས། རྒྱ་དངུལ་གྱི་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐུ་བརྙན། དེའི་ཤར་དུ་དངུལ་གྱི་སྒྲོལ་དཀར་མི་ཚད་མ། དེའི་ཤར་དུ་བལ་ཡུལ་ནས་གདན་ཞུས་གསོ་སྦྱོང་གི་སྟོན་པ་ཁྲི་རྒྱབ་ཡོལ་དང་བཅས་པ། གཙང་ཁང་སྦུག་མར་སྣེའུ་བྱམས་པ་ཞེས་གསེར་ཟངས་ཀྱི་བྱམས་པ་ཀ་རིང་དང་མཉམ་པ་དཀྱིལ་ཀྲུང་དུ་བཞུགས་པ། དབུས་སུ་འཇིམ་གྱི་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ། གཙང་ཁང་ཤར་དུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་སྐུ་བརྙན། བཀའ་བསྟན་གསར་རྙིང་། འདུ་ཁང་ནང་གནས་བརྟན་བྲག་རི་མ་བཀོད་ལེགས་བཅས་དང་། བར་ཐོག་ནུབ་ཏུ་མགོན་ཁང་དང་། ཤར་དུ་དཔོན་སློབ་ཀྱི་གཟིམས་ཤག་ཅེས་པ་བཅས་ལའང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་བཞུགས། སྔོན་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་གྱིས་ཐོག་མར་ཕ་དམ་པ་སངས་རྒྱས་སོགས་བཀའ་བརྒྱུད་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པ་ལ་རྒྱལ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་དུས་དགེ་ལྡན་དུ་འགྱུར་ཞེས་རྗེས་སུ་རི་བོ་དགེ་ལྡན་གྱི་སྔགས་ཆོག་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པ་ཡིན། དགོན་འདི་ད་ལྟ་ཉམས་གསོ་གནང་ཐུབ་མེད།
བོན་དཔེ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་པོད་གསུམ་པའི་མཚམས་སྦྱོར་
མཛད་མདོ་རྒྱས་པ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་པོད་གསུམ་པའི་ནང་དུ་གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་གསུམ་ནས་དྲུག་བར་གྱི་མཛད་རྣམ་གསལ་ཞིང་། སྤྱིར་གཟི་བརྗིད་ལེའུ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་ཡོད་པ་ལས། ལེའུ་བཅུ་པ་སྲིད་གཤེན་ཐེག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་མདོ་དང་།  ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་ཀུན་དབྱིངས་སྐུ་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དོན་བསྟན་པའི་མདོ་དང་། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་དགེ་བསྙེན་གྱི་ཐེག་པ་བསྟན་པའི་མདོ་དང་། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་དྲང་སྲོང་ཐེག་པ་བསྟན་པའི་མདོ་བཅས་ཁྱོན་ལེའུ་བཞི་ཡོད་པ་ལས།
<<འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་གཟི་བརྗིད་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མདོ་ལས་སྟོན་པས་ཐེག་པ་བཞི་པ་སྲིད་གཤེན་གྱི་བོན་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་མདོ་>>ཡི་ནང་དུ། རྒྱལ་བུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་དེ། དགུང་ལོ་གསུམ་གྱི་སྐབས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཞིང་ཁམས་སུ། ཡབ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་བཞིན། རྒྱ་མཚོ་ལ་སྐུ་ཁྲུས་བྱེད་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཞབས་ཀྱིས་འཆག་པ་དང་། ཞང་མེས་ལ་ཞེ་ས་འབུལ་བ་དང་། ཞིང་ཁམས་ལ་ལྟད་མོ་ལྟ་བ་དང་། བསྟན་པ་སྤེལ་བ་རུ་དགོངས་ནས། མཚོ་མུ་ལེ་སྟོང་ལྡན་ཧད་ཀྱི་འགྲམ། གྲོང་ཁྱེར་ལང་ལིང་དུ་ཞབས་བཅགས་ཤིང། འཇིག་རྟེན་མངའ་དབང་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཡི་རང་གིས་ཞེ་ས་ཕུལ། གྲོང་ཁྱེར་དབུས་སུ་གསས་ཁང་ཁོ་མ་རུ་རིང་བཞེངས། རྒྱལ་པོ་ས་ལའི་སྲས་པོ་རྒྱལ་བུ་གསལ་ཁྱབ་དང་། སྲས་རྒྱལ་བུ་འོད་མཛེས་འཁོར་བཅས་ཀྱིས་ཞབས་ནས་བཏེགས་པས་སྔོན་གཏོ་རྒྱལ་ཡེ་མཁྱེན་གྱིས་སྨོན་ལམ་ཐེབས་པའི་མེས་པོ་ས་ལ་ལ་སོགས་ལས་འཕྲོ་ཅན་མང་པོ་སྨིན་གྲོལ་གྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བརྙེས་སོ། །
ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ<<འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་གཟི་བརྗིད་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མདོ་ལས་དགེ་བསྙེན་གྱི་ཐེག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་མདོ་>>ཡི་ཆོ་ག་ནི་གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་ལྔ་ལོན་ནས་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་གཡུང་དྲུང་བཀོད་པའི་གླིང་ཆེན་དུ་བྱོན་ནས་དགེ་བཅུ་ཚད་མར་བསྲུང་ཞིང་སྡིག་བཅུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དུ་གསུངས། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྒྲ་དོན་དང་འཇུག་སྒོ་ནི།དགེ༵་ཞེས་བྱ་བ་སྡིག་པ་མེད། །ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དགེ་བར་བཀོལ། །དང་དུ་བླང་པའི་དགེ་བ་ཞེས། །བསྙེ༵ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་དོན། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་བསྙེན་པས་བསྙེན། །དགེ་ལ་བསྙེན་ཞིང་ཚུལ་ལ་གནས། །ཡང་དག་དོན་ལ་འཇུག་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་དང་། སྔོན་དངོས་རྗེས་ཀྱི་ལས་ཆོག་རྫོགས་པར་གསུངས་ནས་ཚངས་པ་གཙུག་ཕུད་ལ་གཉེར་དུ་གཏད་པའི་སྐོར་ཡོད།
སྦྲུལ་ནག་པོའི་སྟོང་ཐུན།
༄༅།།སྦྲུལ་ནག་པོའི་སྟོང་ཐུན་བཞུགས།
སྤུ་རྒྱལ་གངས་རི།
= གནས་མཆོག་སྤུ་རྒྱལ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ཡུལ་ལུང་འགའ་ལ་དཔྱད་པ། =
ནང་དོན་གནད་བསྡུས།
གཙོ་བོ་སྤུ་རྒྱལ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་རྩེའི་རང་བཞིན་ལས་འཕྲོས་ཏེ་ཡུལ་མིང་འགའ་ལ་དཔྱད་ཁུལ་བགྱི་བ་དང་། མིང་གི་གྲུབ་སྟངས་ལས་མཆེད་དེ་ཨ་ཡང་རམ་མང་ཁང་བྲུམ་སད་སལེ་འདུ་བཅས་ལུང་གྲུབ་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་དགུ་ལས་སྤུ་རྒྱལ་གངས་རི་དང་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་བཅས་གྲུབ་ཚུལ་བཀོད་ཡོད།
[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] གནས་རི། གནས་བདག ཨིན་ཏྲའི་གནས། ཡ་ང་། རྨ་རོང་། རོམ་འགག
དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁོངས་ན་ནམ་ཡང་འདོར་དུ་མི་གཏུབ་ཅིང་སེམས་ཀྱི་ཀློང་རིམ་ན་ལྷུན་ཞིང་འཐུག་པའི་གནས་མཆོག་གངས་རི་བདུན་(སྟོད་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་གྱི་གངས་རིན་པོ་ཆེ། མདོ་སྨད་མཚོ་སྔོན་མགོ་ལོག་ཁུལ་གྱི་རྨ་ཆེན་གངས་རི། དབུས་གཙང་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་གྱི་ཤམ་པོ་ལྷ་རྩེ། མདོ་སྟོད་ཟིལ་མོ་སྒང་གི་སྤུ་རྒྱལ་གངས་དཀར། མཚོ་སྔོན་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་གྱི་རྡོ་ཐི་གངས་དཀར། སི་ཁྲོན་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་རུ་དོམ་ཟིལ་ཁྲོམ། སི་ཁྲོན་དཀར་མཛེས་ཁུལ་ཉག་རོང་རྫོང་གི་ཁ་བ་གླང་རི་བཅས་ཡིན། )གྱི་ཡ་གྱལ་སྤུ་རྒྱལ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་རྩེ་(ལ་ལར་སྤུ་རྒྱལ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་དབང་ཡང་ཟེར།)ཞེས་གནས་རི་ཁྱད་འཕགས་རིག་འཛིན་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་མ་ཡལ་ཞིང་ཐུགས་རྗེ་ཉག་ཐག་གི་འོད་ཟེར་ཡལ་མ་མྱོང་བའི་གནས་རི་དེའི་རང་བཞིན་མདོར་ཙམ་བསྟན་ཏེ་གནས་མཆོག་གི་མཐའ་སྐོར་ན་གནས་པའི་ཡུལ་ལུང་འགའ་ཡི་མིང་སོགས་ལ་དཔྱད་པ་རེ་ཁུལ་བགྱི་བར་སྤྲོ།
གནས་རིའི་སྐོར།
སྤྱིར་ང་ཚོའི་རིག་འཛིན་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྡ་རྟགས་རྟེན་འབྲེལ་ལ་དམིགས་ནས་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་མ་འོངས་ཡུན་བརྟན་གྱི་དོད་དུ་མི་འགྱུར་བཀའ་རྟགས་གངས་རི་བདུན་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཅིང་དེ་དག་ཀྱང་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆེས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་གངས་རིར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་རེད། དེའི་ནང་གི་སྤུ་རྒྱལ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་རྩེ་གངས་རི་འདི་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད6328 ཡོད་པ་དང་སྟོན་མཆོག་གཤེན་རབ་མི་བོ་དངོས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་རླབས་པའི་གནས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད་རིག་འཛིན་སྟོང་རྒྱུང་མཐུ་ཆེན་དང་བླ་ཆེན་ཡབ་སྲས་སོགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ཉམས་སྐྱོང་གི་གནས་ཡིན་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དང་གནས་ཡིག་དཀར་ཆག་སོགས་ལས་གསལ་བ་ལྟར་འདིར་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་བྱ། ཡིན་ན་ཡང་དེང་གི་སྐྱ་སེར་དད་ལྡན་འགའ་ཞིག་གིས་གནས་རི་དང་གནས་བདག་གཉིས་རྦད་དེ་ནོར་ནས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་གྱིན་ཡོད་པ་ནི་ང་ཚོར་རྨོངས་དད་ཀྱིས་ཅུང་བཙུར་བ་ཡིན་པར་འདོད།
དཔེར་ན་གསོལ་མཆོད་དང་འཕྲིན་བཅོལ་སོགས་གནས་རི་ཁོ་ནར་དམིགས་ནས་སྒྲུབ་པ་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་གོ་ལྡོག་འཇུག་པའི་གནད་ལ་ཐུགས་བསམ་བཞེས་རྒྱུ་ཅི་ནས་ཀྱང་རེ་བས་འབོད་པ་ལགས་སོ།།
ཁྱད་པར་སྤུ་རྒྱལ་གནས་མཆོག་འདི་ནི་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་མཚམས་བརྒྱད་བཅས་ནས་ལྟས་ན་སོ་སོར་མི་འདྲ་བའི་དབྱིབས་གཟུགས་ཡོད་ཅིང་དེ་དག་ནི་གཡག་དཀར་ཆུར་ཞུགས་དང་རྨོག་ཕོར་བརྩེགས་པ། པད་མ་སྤུངས་པ། དབལ་གཡག་བཞེངས་པ། དབལ་གཡག་འགྱིང་འདྲ་བ་སོགས་ཡོད། འདི་ལ་ཕྱག་སྐོར་བྱེད་པ་ནི་སྤུ་རྒྱལ་གནས་མཆོག་འདི་ཉིད་འཛམ་གླིང་གནས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་གཅིག་བསྡུས་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སོགས་སྦས་པའི་ཡུལ་མཆོག་ཅིག་ཡིན་ཏེ། བླ་ཆེན་དྲན་པས་(སྤྱི་ལོ་མ་ཚུགས་གོང་གི་འབྱུང་ལྡན༢༥༢དང་སྤྱི་ལོའི་མེ་རྟ་སྟེ༩༡༤ལོར་སྐུ་འཁྲུངས།)མཛད་པའི«སྤུ་རྒྱལ་གནས་ཀྱི་དཀར་ཆག་དོན་གསལ་སྒྲོན་མ»ལས། “སྣང་མདོག་དང་ནི་གྲུབ་པའི་རིག་འཛིན་གྱིས།། དབང་ཆེན་ངོ་མཚར་རྒྱས་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི།། གངས་དཀར་ཏི་སེ་ཉིད་དང་དབྱེར་མེད་པའི།། བྱིན་རླབས་སྦས་པའི་གནས་ཆེན་མཆོག་ཏུ་བསྔགས།།” ཞེས་གསུངས་འདུག་པས་དང་གཞན་སྟོན་པ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཤ་རི་རམ་ཁྱུང་གི་སྒོང་ང་ཙམ་དང་གསུང་རབ་ཀྱི་གླེགས་བམ་གྲངས་མེད་བཞུགས་པས་ན་ཕྱག་འབུལ་སྐོར་བ་བྱེད་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
གནས་བདག་གི་སྐོར།
གནས་བདག་ནི་གནས་ཀྱི་མཚན་བཏགས་པ་སྟེ་སྤུ་རྒྱལ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་རྩེ་ཞེས་གསོལ། དེ་ནི་གསང་བདག་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ་ཉིད་རྫུ་འཕྲུལ་དང་བཅས་སྤུ་རྒྱལ་བརྡ་མཚོ་འཁྱིལ་བའི་གསང་ཕུག་(བརྡ་ཕུ་བདེ་ཆེན་དབེན་ཁྲོད།)ཏུ་སྒྲུབ་པ་ཉམས་སྐྱོང་བྱེད་སྐབས་སུ་མ་འོངས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་དུ་དྲེགས་ཚོགས་དམ་ལ་བཏགས་ཤིང་གནས་བདག་སྤུ་རྒྱལ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་རྩེ་བསྐོས། གནས་བདག་ཁོང་གི་ཆ་ལུགས་སྐོར་ནས་ཅུང་མི་འདྲ་བ་རེ་འགའ་སྣང་། མི་བསྐྱོད་ཞིང་བཞུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ཡང་ན་སྡོང་གྲོགས་ཞིང་བསྐྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་སོགས་ཡོད་ལ་དོན་དུ་གཅིག་ལས་གྲུབ། དང་པོ། མི་བསྐྱོད་ཞིང་བཞུགས་ཀྱི་དུས་སུ་འཕྲིན་བཅོལ་དང་བསྐུལ་བ་ཕལ་ཆེར་མཐུན་པར་བོན་གཤེན་གོས་སྔོན་ཅན། གསེར་ཁྲི་འབོལ་བའི་གདན་སྟེང་ན་རྔ་གཤང་འཕྲེང་བ་ཕུར་པ་ཐོད་པ་བསྣམས་ནས་བོན་གྱི་གྱེར་དབྱངས་བསྒྲོག་མཁན་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཅིང་སྔོན་རིག་འཛིན་བླ་ཆེན་ཡབ་སྲས་དང་ཁྲོ་ཚང་འབྲུག་ལྷ་མཐའ་ཞུ་རེ་(རས)ཐུལ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ལས་མི་འདའ་ཞིང་དད་ལྡན་སྒྲུབ་གཤེན་གྱི་གང་བཅོལ་སྒྲུབ་མཁན་ཞིག་ཏུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད།
གཉིས་པ།སྡོང་གྲོགས་ཞིང་བསྐྱོད་ཀྱི་དུས་སུ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་སྟེ། ༡ སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་དར་དཀར་ལ་ཐོད་ཅན་ཟ་འོག་གི་ནམ་བཟའ་མཛེས་ཤིང་སྟག་རལ་གཟིག་ཤུབས་སྐེད་པར་བཏགས་ཏེ་ཕྱག་གཡས་པས་མདུང་དར་ཕྱར་བ་གཡོན་པས་ནོར་བུ་ཐུགས་ཀར་དྲངས་(འབྲི་སྲོལ་ལ་ལར་ཐུགས་ཀར་མི་འགྲེང་བར་གཡོན་ནས་གྱེན་ལ་འདེགས་པའང་ཡོད།)ཤིང་ཆིབས་རྟ་དཀར་པོ་གསེར་གྱི་སྲབ་དང་གཡུ་ཡི་མཐུར་ཅན། གསེར་གྱི་སྒ་ལ་དུང་གི་ཡོབ་ཆེན་བཏགས་པ་རྒྱལ་པོའི་ཆ་ལུགས་སུ་(1)བྱས་ནས་འབྲི་སྲོལ་ཡོད། ༢ གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་གོང་དང་མཐུན་ཞིང་མི་མཐུན་པ་ནི་ཕྱག་གཡས་པས་ཕྱག་རྟེན་(དབྱུག་པ)བསྣམས་པ་(2)དེ་ཡིན། དེ་ལྟར་གནས་བདག་ནི་བསྟན་པ་བསྲུང་བའི་དམ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་དེ་ལ་འཁོར་གཏེར་བདག་ཡུམ་སྲས་སྡེ་ལྔ་སོགས་རྒྱལ་བློན་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པ་ལས་གསུང་བ་བཞིན་གནས་དང་གནས་བདག་གཉིས་སོ་སོ་ནས་འབྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་སྣང་།
འདི་ནས་གཞུང་དོན་ངོས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། སྤྱིར་གནས་མཆོག་སྤུ་རྒྱལ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་རྩེའི་གནས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཕུན་སུམ་འཚོགས་པ་དཀར་ཆག་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་སུ་གསལ་བ་སྤྱི་མཚུངས་དང་ཞལ་འགྲིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཡུལ་ལུང་གི་མིང་བྱུང་ཚུལ་དང་དེ་དག་གི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་རིག་གནས་ཡོད་པ། དུས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དབང་གིས་མིང་ལའང་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཚུལ་སོགས་ལ་དེ་སྔར་ཐུགས་བསམ་བྱུང་མེད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་གླེང་ན་དགོས་པ་ཆེ་བར་སྙམ། འདི་ནི་གཙོ་བོ་ཞུ་བླ་ཚུལ་ཁྲིམས་དབང་རྒྱལ་མཆོག་(ཁོང་མདོ་སྨད་ནས་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་སྟོད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་དོན་ཕེབས་པར་དགོངས་ནས་ཕེབས་པ་དང་དགེ་བཟང་ཞུ་ཚང་གི་བླ་རབས་དང་པོ་ཡིན། དྲན་པས་མཛད་པའི་«སྤུ་རྒྱལ་གནས་ཀྱི་དཀར་ཆག་དོན་གསལ་སྒྲོན་མ»ལས། “བདག་ཉིད་བོན་སྒོ་དབང་བའི་སྐལ་ལྡན་ནི།། དབང་གི་མིང་ཅན་རིག་པ་ཅན་ཞིག་འབྱུང་།།” ཞེས་པ་ནས། “དཀར་ཆག་འདི་ཉིད་ས་སྟེང་ཐོན་པར་འོང་།།” ཞེས་ལུང་གིས་བསྔགས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ཡིན།)གིས་མཛད་པའི་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་གྱི་ལུང་བསྟན«གནས་ཆེན་ཤེལ་གྱི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ཡིག་དང་དཀར་ཁྱབ(ཆག)།»ཅེས་པ་(3)གཞིར་བཟུང་ཐོག་དཔྱད་པ་བྱེད་ཁུལ་བྱ།
དེའི་ནང་དུ་གནས་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་དང་བཀའ་སྲུང་བསྟན་ཚུལ། སྒྲུབ་གནས་བཞུགས་ཚུལ་སོགས་ནི་སྤྱི་(4)དང་མཐུན་ལ་དམིགས་བསལ་གསུང་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་མཐའ་སྐོར་ཡུལ་ལུང་གྲུབ་ཚུལ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡིག་འབྲུ་དང་སྦྱར་ནས་བཤད་ཚུལ་ཞིག་དང་གནས་རི་ལ་ཤེལ་གྱི་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ཞེས་མཚན་གདགས་སྲོལ་སོགས་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ཡིན།
ཨིན་ཏྲི་སོགས་ཀྱི་སྐོར།
དེའི་ནང་དུ་གཞན་དང་མི་མཐུན་པ་ཤེལ་གྱི་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ཞེས་མཚན་དུ་གསོལ་ཡོད་ལ་རྩེ་ལྔ་ཞེས་བཏགས་དོན་ཡང་ཕྱོགས་བཞི་དབུས་དང་ལྔ་ལས་གྲུབ་པའི་དན་རྟགས་སུ་དགོངས་ནས་གསུང་བ་ཡིན་པར་སྙམ་པ་ལས་དཔྱད་དོན་གཞན་མ་རྙེད། ལུང་དེ་ཉིད་ལས། “ཀྱེ་མ་སྐལ་ལྡན་རྣལ་འབྱོར་ཚུར་གསོན་དང་།། མདོ་གམ་ཟིལ་མོའི་སྒང་སྟོད་ཨིན་ཏྲིའི་གནས།། ཁྱད་པར་རིག་འཛིན་མཁའ་འགྲོའི་འདུ་གནས་སུ།། བླ་ཆེན་ཡབ་སྲས་སྟོང་རྒྱུང་མཐུ་ཆེན་བཞུགས།།”ཞེས་པའི་ཨིན་ཏྲིའི་གནས་ཟེར་བ་ལ་དེ་ལ་ང་ཚོས་བསམ་བློ་མ་བཏང་རང་བཏངས་སུ་ཆགས་ཀྱིན་ཡོད། ཨིན་ཏྲི་ཟེར་བ་དེ་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཡིན་པ་གཞིར་བཞག་ཐོག་དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་རྒྱག་པར་འདོད། སྤྱིར་ང་ཚོར་ལྷག་པའི་ཞང་སྐད་ནང་དུ་“ཨིན་ཏྲི”ཟེར་བ་ཞིག་འགྲེལ་བར་དཀའ་བའི་ཚོད་དུ་སྣང་མོད། ད་ལྟར་ཡོད་པའི་ཞང་ཞུང་གི་སྒྲ་མདོའི་(5)ནང་དུ་“ཨུན་”ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་ལ་དེ་ནི་འབྲུག་གི་མིང་ཡིན་པར་གསུང་ཡོད།
གཞན་“ཨི་ཏྲ་”ཞེས་པ་དེའི་དོན་བཀའ་བརྒྱ་དམ་པ་ཞེས་འགྲེལ་བཤད་གནང་འདུག་(6)པས་གྲུབ་ཐོབ་རིག་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་ཡི་གསང་རྒྱ་དམ་པ་བཞག་པའི་གནས་ཡུལ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཟེར་མཁན་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་བར་དོ་ཐོས་གྲོལ་ཆེན་མོ（7）ནང་དུ་“ཨིན་ཏྲི་”ནི་ལྗང་ཁུའི་མདོག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཡོད་པར་འདུག་ཅིང་དེ་ལ་བདག་གིས་གནས་འདི་སྤང་ལྗང་ཁུས་ཁྱབ་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་ཨིན་ཏྲིའི་གནས་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ཐོགས་པར་འདོད་དོ།།
ཡ་ངའི་སྐོར།
ཡ་ང་ས་ཆའི་མིང་ཐོགས་ཚུལ་ནི་སྔོན་གྱི་མིང་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཐེབས་པ་ཡིན་པར་སྙམ་ཞིང་སྤུ་རྒྱལ་གནས་རིའི་བྱང་ནུབ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། འདི་ནི་སྔོན་ལ་སྤུ་རྒྱལ་གནས་སྒོ་ཕྱེས་དུས་སམ་ཡང་ན་མི་རྣམས་འདི་རུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་འགོ་བརྩམས་པ་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་གོང་ཞུས་«གནས་ཆེན་ཤེལ་གྱི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ཡིག་དང་དཀར་ཁྱབ(ཆག)»ཅེས་པའི་ནང་དུ་ཨ་ཡང་རམ་མང་ཁང་བྲུམ་སད་སལེ་འདུ་བཅས་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་དགུ་ལས་རིམ་བཞིན་ཨ་ལས་སྤུ་རྒྱལ་གནས་(དབུས)ཀྱི་རི་བོ་དང་ཡང་ལས་ད་ལྟའི་ཡ་ངའི་གཞུང་(བྱང་ནུབ)། རམ་ལས་ད་ལྟའི་རོམ་འགག(ནུབ) མང་ལས་ཡུལ་(ཡོལ་གཞུང་)གཞུང་།(ལྷོ་ནུབ) ཁང་ལས་སྤ་བརྡ་སྤོ་གསུམ།(ལྷོ) བྲུམ་ལས་གཤེར་གཞུང་།(ལྷོ་ཤར) སད་ལས་སྤུ་གཞུང་།(ཤར) སལེ་ལས་ག་ཐའི་རྒྱུད།(བྱང་ཤར) འདུ་ལས་རྐྱང་གཞུང་(བྱང་) སོགས་གཞན་དང་མ་མཚུངས་ཤིང་གནའ་མྱིའི་ངག་རྒྱུན། ཡུལ་གྱི་མིང་གི་གནས་སྟངས་བཅས་བཀོད་ཡོད། ཡང་ལས་གྲུབ་པའི་ས་ནི་«གནས་ཆེན་ཤེལ་གྱི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ཡིག་དང་དཀར་ཁྱབ(ཆག)»ཅེས་པ་ལས་(8)གཙོ་བོ་ད་ལྟའི་འཛོམ་བུ་ལྷ་རྩེ་ཡོད་སར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཅིང་རྨ་རོང་སྟོད་ནས་ཐུགས་རྗེའི་གཞུང་བར་ཡིན།
ད་ལྟའི་ཡ་ང་གཞུང་ནི་སྔོན་གྱི་ཡང་ལ་ཚེག་ཅིག་ཤོར་ནས་ཡ་དང་ང་གཉིས་སོ་སོར་གྱེས་པ་ཡིན་པར་སྔོན་གྱི་ཡང་གི་མིང་འགའ་ད་དུང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡ་ངའི་སྟོད་ལ་ཡང་སྟོད་དང་བྱང་ནུབ་མཚམས་སུ་བབས་པའི་ཆུ་དེ་ལ་ཡང་ཡང་ཆུ་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་སོགས་ལ་བརྟག་ན་ཤེས་ཐུབ་བོ།།
འདི་དག་མིང་གི་ཡིག་འབྲུར་འགྱུར་བ་ཐེབས་པ་དང་གནའ་མྱིའི་ངག་རྒྱུན་སོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་དབང་གིས་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་སྙམ། དཔེར་ན་བ་ཆེན་ནས་སྦ་ཆེན་དང་དེ་ནས་སྦྲ་ཆེན་སོགས་བཞིན་ནོ།།
འདི་ལ་མིང་གི་བྲི་སྟངས་མང་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡ་ང་། ཡག་ལྔ། ཡལ་ངལ། ཡང་ལྔ། ཡག་རྔ། ཡག་མངའ་སོགས་མང་དུ་མཆིས་སོ།།
ད་ལྟའི་རྨ་རོང་འདི་ཡང་མིང་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་སྟེ་སྔོན་མར་རྔ་རོང་ཞེས་འབོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། དྲན་པས་མཛད་པའི་«སྤུ་རྒྱལ་གནས་ཀྱི་དཀར་ཆག་དོན་གསལ་སྒྲོན་མ»ལས་(9)ཀྱང་རྔ་རོང་ཞེས་པ་འབྱུང་གིན་ཡོད།
རོམ་འགག་གི་སྐོར།
རོམ་འགག་ནི་གོང་ཞུས་ལྟར་མིང་གི་ཡིག་འབྲུར་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཏེ་རམ་དེར་ན་རོས་རྒྱན་པ་ཡིན་ལ། སྔོན་མ་ཡིན་ན་དབུ་མེད་འབྲི་དུས་ར་ལ་མ་ཀླད་ཀོར་བཏགས་སྲོལ་ཡོད་པར་བརྟེན་རྗེས་སོར་ཀླད་ཀོར་དེ་དབྱངས་ཡིག་ན་རོ་ལ་འགྱུར་ནས་རོམ་ཞེས་ཐོགས་སོང་བ་ཡིན་པར་འདོད། འདི་ནི་སྤུ་རྒྱལ་གནས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཡིན་ཞིང་«སྤུ་རྒྱལ་གནས་ཀྱི་དཀར་ཆག་དོན་གསལ་སྒྲོན་མ་»དང་«གནས་ཆེན་ཤེལ་གྱི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ཡིག་དང་དཀར་ཆབ་(ཆག)»སོགས་ལས་(10)སྔོན་མར་རམ་གྱི་འབྲི་སྟངས་འཁོད་ཅུང་འཁོད་ཡོད་པར་བརྟག་ན་དོན་གནད་རམ་ལ་ཆེ་བར་འདོད། དོན་དུ་ལུང་པ་འདིའི་མིང་ཆ་ཚང་ལ་རམ་འགག་ཅེས་འབོད་དགོས་ཤིང་ས་ཡི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་གོང་གི་ལུང་ལས་ཀྱང་རམ་བསྟན་ཡོད་ལ་རང་གི་རིག་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་ངག་རྒྱུན་རིག་པ་དང་མཐུན་པར་ཧ་ཅང་དོན་གནད་ཆེ།
དེ་བཞིན་དུ་མང་ལས་ལྷོ་ནུབ་སྟེ་ཡུལ་གཞུང་(ཡོལ་རྒྱང་)ཆགས་པ། ཁང་ལས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཏེ་སྤ་ཟླ་སྤོ་གསུམ། བྲུམ་ལས་ལྷོ་ཤར་ཏེ་ད་ལྟའི་གཤེར་ལའི་རྒྱུད། སད་ལས་ཤར་ཕྱོགས་ཏེ་སྤུ་གཞུང་། སལེ་ལས་བྱང་ཤར་ཏེ་ད་ལྟའི་གཡུ་མཚོའི་ཕྱོགས། འདུ་ལས་བྱང་ཕྱོགས་ཏེ་རྐྱང་གཞུང་སོགས་གྲུབ་ཚུལ་ཁ་གསལ་གོ་བདེའི་ཐོག་«གནས་ཆེན་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ཡིག་དང་དཀར་ཆབ(ཆག)»ལས་(11)གསལ་བར་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ཡང་འགའ་ཞིག་ལ་མིང་གི་འབོད་སྟངས་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ནས་ད་ལྟར་ཕལ་ཆེར་མེད་པའི་གནས་སུ་ལྷུང་ཡོད།
དེ་ལྟར་རང་བློ་ཁོ་ནས་བཙན་ཐབས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྔོན་གྱི་ཡིག་ཆ་གང་ཡོད་རྣམས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ཡུལ་ལུང་འགའ་ཡི་མིང་གི་གྲུབ་སྟངས་ལ་དཔྱད་ཁུལ་ཕུལ་བ་འདི་དག་ཆེས་ཆུང་ས་ནས་གླེང་བ་ཡིན་ལ། ང་ཚོའི་རིག་གནས་བྱེ་བྲག་བ་ཞིག་གི་བཞུད་ལམ་བཙལ་བའི་སྔོན་འགྲོ་གལ་ཆེན་ཞིག་མ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད་པར་སྙམ། སྤྱིར་རིག་གནས་ཞེས་པ་དེ་སྣ་མང་ཕུན་སུམ་འཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་གང་ནས་ལྟས་ན་རིག་གནས་ཀྱི་ཟ་ཟུར་ཡིན་པ་ལགས་ན་ཆེས་ཆུང་ས་ནས་གླེང་སྟེ་ཆེན་པོར་སྙེག་ན་བཟང་བའི་གནད་དུ་མཐོང་བ་ཡིན། ང་ཚོས་ཆུང་ས་ནས་ཉམས་གུད་དུ་སོང་བའི་རིག་པའི་གནད་འདི་དག་མྱུར་སྐྱོབ་བྱས་ནས་ཡོང་བ་ཡིན་ན་ད་བཟོད་བོན་ནམ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འདི་ཧ་ཅང་ཆ་ཚང་ལ་མཐུས་སྒོ་ཕུན་སུམ་འཚོགས་པོ་ཞིག་ཡོང་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ།།
མཆན། (ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།)
( 1) «སྤུ་རྒྱལ་གྱི་བསང་མཆོད་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་ཁུ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་པ།» མཛད་པ་པོ། ལྷ་བླ་གཡུང་དྲུང་དགེ་ལེགས། སྡེབ་ངོས༩ཅན། «གནས་བདག་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་གསོལ་མཆོད་སྣང་ཁམས་གཡོ་བའི་གཏེར་ཚོགས་བཞུགས་པའི་དབུ་ཕྱོགས།» མཛད་པ་པོ། ལྡོང་རིགས་ཁྲུན་སྨར་ཨུན་ཞི། སྡེབ་ངོས༡༤ཅན། «སྤུ་རྒྱལ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་དབང་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུབ་ཐབས་འདོད་འབྱུང་རིན་ཆེན་གཏེར་གྱི་བུམ་བཟང་།» མཛད་པ་པོ། དབྲ་ཁྱུང་སྐལ་བཟང་ནོར་བུ། སྡེབ་ངོས༣༢ཅན།
(2) «ཡུལ་སའི་ཏིང་འཛིན་བསྐྱེད་རིམ་བྱིན་རླབས་སྤྱན་དྲངས་དགོངས་གསོལ་བཞུགས།» མཛད་པ་པོ། ཞུ་གཡས་མུ་ཏྲི་དྲུང་མུ། སྡེབ་ངོས་༡༢ཅན། «ཡུལ་ས་སྤུ་རྒྱལ་མཆོད་ཅིང་བསྟོད་པའི་གསོལ་ཁ་བཞུགས།» མཛད་པ་པོ། ཞུ་གཡས། སྡེབ་ངོས༡༧ཅན། «སྤུ་རྒྱལ་ཚོགས་མཆོད་སྣང་སྲིད་ཚོགས་ཆེན་ལྷུན་འགྲུབ་བཞུགས།» མཛད་པ་པོ། ཞུ་སྟོན་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། སྡེབ་ངོས༢༦ཅན།
(3) «གནས་ཆེན་ཤེལ་གྱི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ཡིག་དང་དཀར་ཁྱབ(ཆག)།» དགེ་བཟང་ཞུ་བླ་ཚུལ་ཁྲིམས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་མཛད། ལག་བྲིས་ཅན། སྡེབ་ངོས་༡༠ཙམ།
(4) དྲན་པས་མཛད་པའི«སྤུ་རྒྱལ་གནས་ཀྱི་དཀར་ཆག་དོན་གསལ་སྒྲོན་མ» དང་«རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གསང་བ་རྩལ་གྱི་ཕྱི་ནང་གསང་བ་ཐུན་མོང་དྲིལ་བའི་གཏེར་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོ་ངོ་མཚར་པདྨའི་དགའ་ཚལ་ཐབས་ཤེས་ཉི་ཟླའི་རྒྱན་ཅན།» བདེ་ཆེན་གླིང་པའི་གཏེར་མ«གནས་དང་གཏེར་གྱི་དཀར་ཆག་ཁ་བྱང་བཅས་པ་རིག་འཛིན་གྱི་གཉེར་དཔོན་གྱེར་སྤུངས་དྲན་པས་བཀོད་པ།» «ཐུགས་སྤྲུལ་བོན་རིའི་དཀར་ཆག་ཡིད་བཞིན་ལྗོན་པའི་འཕྲེང་བ།» «གནས་ཆེན་སྤུ་རྒྱལ་དང་བརྡ་ཕུ་རི་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡིག་གཏེར་གྱི་འཕྲེང་བ།» སོགས་ཡིན།
(5)«སྒྲ་ཡི་དོན་བསྡེབས་སྣང་གསལ་སྒྲོན་མ།» ཞུ་གཡས་ཉི་མ་གྲགས་པས་མཛད། གངས་ཏི་སེ་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། དེབ་གཟུགས། ཤོག་ངོས༢༨ནང་གསལ།
(6) «ཞང་བོད་གནའ་བོའི་ཚིག་མཛོད།» དགེ་བཤེས་བློ་གྲོས་རབ་གསལ་གྱིས་བརྩམས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། དེབ་གཟུགས། ཤོག་ངོས༤༩༣ནང་གསལ།
(7)«ཞི་ཁྲོ་དགོངས་པ་ཀུན་འདུས་ལས་བར་དོ་ཐོས་གྲོལ་གྱི་ལས་བྱང་བག་ཆགས་རང་གྲོལ་བཞུགས།»
སྨོན་རྒྱལ་དམ་པ་རང་གྲོལ་གྱི་སྙན་བརྒྱུད། དཔེ་གཟུགས་ཅན།
(9) «སྤུ་རྒྱལ་གནས་ཀྱི་དཀར་ཆག་དོན་གསལ་སྒྲོན་མ»ལས། ནུབ་ཕྱོགས་རྔ་རོང་ཞེས་བྱའི་ལུང་པ་ན།། གནས་ཀྱི་ཕྱི་སྒོ་ཉག་ཅེས་བྱ་བའི་གཞུང་།། ཞེས་གསལ་ཡོད།
(11) «གནས་ཆེན་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ཡིག་དང་དཀར་ཆབ(ཆག)» ཅེས་པ་ལས། མང་ལས་འབྱུང་བའི་ལྷོ་ནུབ་ཡོལ་རྒྱང་(ཡུལ་གཞུང་)སྦས་ཡུལ་མཚན། ། ཞེས་དང་། ཁང་ལས་བྱུང་བའི་སྤ་ཟླ་སྤོ་གསུམ་ལ།། ཟླ་ཕུ་དལ་མཚོ་སྦས་པའི་ཡུལ་གཅིག་ཡོད།། ཅེས་དང་། བྲུམ་ལས་ལྷོ་ཤར་གཤེར་དང་ཡུལ་ཆེ་ཆུང་།། བློ་ལྡན་སྙིང་པོ་སངས་རྒྱས་གླིང་པ་དང་།། ཞེས་སོགས་དང་། སད་ལས་ཤར་ཕྱོགས་སྤུ་རྒྱལ་ཡུལ་གཅིག་ཡོད།། ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་ཐུགས་རྗེ་འབྱུང་གནས་མཆོག ། ཅེས་དང་། སལེ་བྱང་ཤར་གནས་ཆེན་ཡུལ་གཅིག་ཡོད་པ་ལ།། གསེར་རི་གཡུང་དྲུང་སྦས་པའི་ཡུལ་གྱི་གནས།། ཞེས་དང་། འདུ་ལས་བྱུང་བའི་གྱང་དཀར་རྫོང་ཆེན་ལ།། ཛོ་མེད་གྱེར་ཆེན་བྱིན་གྱིས་རླབས་པའི་བུ།། ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་ཉག་རྩེ་བྱ་བྲལ་གྱི།། སྒྲུབ་གནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་གནས་ཆེན་ལ།། ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཡོད།
ཁྱད་པར་ཡོ་པར་འདོད་པ་གཞན་ལུགས་ཀྱི་ན་ཡམས་
གསང་སྔགས་གསར་རྙིང་གཉིས་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཀྱང༌། ཁྱད་པར་ཆེ་ཚུལ་ལྔ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་མཁས་པ་རོག་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་འོད་ཀྱི་དགོངས་པར་མི་འཐད་པར་བརྟེན། ཁྱད་པར་འཕགས་ཆོས་ལྔ་བཤད་ཚུལ་དེ་གཞན་ལུགས་ཀྱི་ན་ཡམས་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བཙན་པོ་ཞེས་པའི་རྒྱུ་ནཚན་གང་ཡིནམ།
བཙན་པོ་ཟེར་བའི་དོན་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་ག་དུས་བྱུང་ཡོད་མེད་དེ་ཡིན་ལགས།
གཡག་པ་
འབྲུ་ཆག་བྱེད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་གཅིག༼ ཡུལ་སྐད་༽
གཛམ་ལིང་གི་རྒྱལ་ས་ནག་ཤོས་ཚོ་དག་གི་མིང།
གཛམ་ལིང་གི་རྒྱལ་ས་ནག་ཤོས་ཚོ་དག་གི་མིང་འདི། {| class="wikitable" ! Cidade || País || Status || Superfície (km²) || População (hab.) || Dens. Popul (hab./km²) || Equival. em superfície
ཨ་ཅུག
ཨ་ཅུག་ནི་ རུས་པ་ཞིག་གི་མིང་།   ཁམས་ཕྱོགས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྩེ་བཞིན་པའི་ར་ལུག  གླང་སོགས་མཚོན་པའི་ལུག་གི་རུས་ཚིག་ཞིག
ཡ་ཁུག
ཡ་ཁུག་ནི་རྣ་བ་མིག་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ། ཤ་ཀུང་ཀུང་ཡོད་ས།  སྲིན་ཚང་ཀྱང་ཟེར།
ཀེའུ་ཙེ་
ཀེའུ་ཙེ་(རྒྱ་སྐད།) གཡུ་བྱུར་སྔོ་ནེ་སོགས་བརྒྱུས་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་བྲང་རྒྱན་ཕྲེང་ཞགས་ཤིག
ཀ་ལོ།
ཀ་ལོ་ནི། སྦྲ་དང་གུར་འཕུབ་སྐབས།  ཀ་བའི་འགོར་གཟེར་རྒྱུའི་རུས་ཚིག་ཞིག
ཁ་འཆམས་ཕྲུགས་གཅིག་
ཁ་འཆམས་ཕྲུགས་གཅིག་ ཡིད་གཅིག་མཐུན་དུ་གྱུར་པ།
ཀྱོག་པོ་
ཀྱོག་པོ་དྲང་མིན་འཁྱོག་པོའམ་ཡོན་པོའི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) འགྲོ་ལམ་ཀྱོག་པོ། གཏམ་ཀྱོག་པོ།  རྐང་ལག་ཀྱོག་པོ།  ཁུག་ཀྱོག་སོགས་ལྟ་བུ།
ཀྱོག་ཤིང་།
ཀྱོག་ཤིང་། ཤིང་འཁྱོག་པོའི་མིང་།
ཀྱོང་ཀྱོང་
(རྒྱན་ཚིག) གཤོང་གཤོང༌དང་དོན་འདྲ་སྟེ། (དཔེར་ན།) ས་ཆ་ཀྱོང་ཀྱོང་ནང་དུ་ཆུ་འཁྱིལ་འདུག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ།
ཁྱབ་འཇུག་ཁྱུང་ཞོན་
བལ་ཡུལ་དང་རྒྱ་གར་སོགས་སུ་ལྷ་ཆེན་པོ་ཁྱབ་འཇུག་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་མང་བས་བལ་ཡུལ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱོགས་བཞི་གར་ལྷ་ཁྱབ་འཇུག་གི་ལྷ་ཁང་ཡོད་ཅིང༌། ཤར་ངོས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་གཙང་ཀུན་རརྣ་ཟེར་བ་དེར་ལྷ་ཁྱབ་འཇུཀ་ཁྱུང་ལ་ཞོན་པའི་འདྲ་བརྙན་ཡོད་པ་དེར། གོར་ཁའི་རྒྱལ་བློན་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཧེ་དང༌། བ་མེན་སོགས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོར་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་གཡོགས་ཤིང་ལི་ཁྲིའི་ཐིག་ལེ་བྱུགས་པ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་བསད་དེ་ཁྲག་མཆོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རྡོ་རིང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་གཟིགས་འདུག
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀྱོག་ཐིག་
ཀྱོག་ཐིག་ ཐིག་འཁྱོག་པོ།
ཀྱོང་མོ་
ཀྱོང་མོ་ (རྒྱན་ཚིག) ཀྱོང་པོ་དང་འདྲ།
ཀྱོག་གེ་བ་
དྲང་མིན་འཁྱོག་པོའི་རྣམ་པ་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཐེ་ཚོམ་གྱི་བློ་ཀྱོག་གེ་བ། རྒད་པོ་གཟུགས་པོ་ཀྱོག་གེ་བ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
ཀྱོང་བུ་
1 .གཞང་འབྲུམ་ལ་མར་ཁུ་བླུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཅིག 2.ཞིང་ལ་ཡུར་མ་ཡུར་བྱེད་ཀྱི་རྐོ་མ། 2. ཀྱོང་པོ་དང་འདྲ།
ཀྱོར་ཀྱོར་
ཀྱོར་ཀྱོར་ (རྒྱན་ཚིག) ཡན་གར་དུ་ཡར་ལངས་པའི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) རྣ་བ་ཀྱོར་ཀྱོར་བྱས་ལྟ་བུ།
ཀྱོང་པོ་
ཀྱོང་པོ་ མར་རྡིབ་ནས་ཆགས་པའི་ཀོང་ཀོང༌སྟེ། (དཔེར་ན།) ས་བབ་ཀྱོང་པོ། ཆ་ཀྱོང་པོར་ཉལ་ནས་ཡིབ་ཅེས་པ་ལྟ་བུ།
ཀྲོང་ངེ་
ཀྲོང་ངེ་ (རྒྱན་ཚིག) གཡོ་བ་མེད་པར་དྲང་པོར་ལངས་པའམ་ཙོག་པུར་བསྡད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། (དཔེར་ན།) གཟུགས་པོ་ཀྲོང་ངེ་འདུག ཀྲོང་ངེ་འགྲེང་ལྟ་བུ།
ཀྲ་ཁ་ཁྲ་ཆུང་
ཀྲ་ཁ་ཁྲ་ཆུང་ 1.སྔོ་སྨན་ཀོན་པ་གབ་སྐྱེས་ཏེ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་དབང་གིས་རིགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་རི་སྐྱེས་ཤིག 2.བྱ་སྐྱ་གའི་མིང་གཞན།
ཀྲོང་ངེ་བ་
ཀྲོང་ངེ་བ་ (རྒྱན་ཚིག) སྲོང་ངེ་བ་སྟེ་མ་འཁྱོག་པར་དྲང་ཐད་དུ་ལངས་པའི་དོན། (དཔེར་ན།) ཤིང་སྡོང་ཀྲོང་ངེ་བ།  ཀྲོང་ངེ་བར་འགྲེང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
ཀྲོང་རྩེ་
ཀྲོང་རྩེ་ (རྒྱ་སྐད།) འཁོར་ཡིག་སྟེ་རྒྱ་ཡིག་གི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག
ཀླ་ཀློ་ཁ་
(མངོན་བརྗོད།) ཟངས།
ཁྱབ་བདག་དབང་པོ་
སངས་རྒྱས་རིགས་བརྒྱ། རིགས་ལྔ། རིགས་གསུམ་བཅས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་དང༌། རིགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པའི་དོན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀླ་ཀློ་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཞལ་ལྕེ་
ཀླ་ཀློ་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཞལ་ལྕེ་ སྔར་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ཡུལ་དུ་སྤྱོད་ཅིང་བོད་རང་ལ་མཁོ་ཆུང་བའི་ཞལ་ལྕེ་སྟེ་ཁྲིམས་ཡིག་ཞལ་ལྕེ་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་གསེས་ཤིག
ཀླ་ཀློ་
ཀླ་ཀློ་ 1.ཤེས་ཡོན་དར་མེད་པའི་གནའ་བོའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་མིང་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཀླ་ཀློའི་དུས་སྐབས། ཀླ་ཀློའི་ཡུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 2.བྱ་སྤྱོད་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་དོན་ཏེ། སྤྱོད་པ་ཀླ་ཀློ། ཀླ་ཀློའི་རྡུལ་ཞུགས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
ཀླ་ཀློའི་སྐད་
ཀླ་ཀློའི་སྐད་ ཤེས་རིག་མ་དར་བའི་ཡུལ་གྱི་སྐད་དེ། སྔར་རྒྱ་གར་དུ་གྲགས་པའི་སྐད་རིགས་ཀྱི་ནང་གསེས་ཤིག
ཀླ་ཀློའི་སྤོས་
ཀླ་ཀློའི་སྤོས་ (མངོན་བརྗོད།) སྒོག་པ།
ཀླག་
ཀླག་ (བརྡ་རྙིང་།) བལ་གྱིས་བཏགས་པའི་སྣམ་བུའི་ལྭ་བ།  སྣམ་ཀླག
ཀླ་ཀློའི་ཆོས་ལུགས་
ཀླ་ཀློའི་ཆོས་ལུགས་ སྦྲང་རྩིའི་བློ་གྲོས་ཟེར་བའི་མི་ཞིག་གིས་ཤིང་སྤྲེལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་624 པར་མ་ཁའི་ཡུལ་དུ་བཙུགས་པའི་ཆོས་ལུགས།
ཀླག་ཅོར་
ཀླག་ཅོར་ སྐད་ཆེན་པོའམ། ཀུ་ཅོ་རྣ་བར་མི་སྙན་པའི་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་འདྲེས་པའི་མིང། (དཔེར་ན།) མི་མང་པོས་ཀླག་ཅོར་ཆེན་པོ་བརྒྱབས་ལྟ་བུ།
ཀླགས་པ་
ཀླགས་པ་ (བརྡ་རྙིང་།) གཞན་ལས་ལྷག་པའམ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དོན།
ཀླད་
ཀླད་ 1.གོང་ངམ་སྟེང་ངམ་ཐོག་མའི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) དོན་དག་དེ་ཀླད་དུ་གསལ་པོ་བཤད་ཟིན།  ཁང་ཀླད། སྦྲ་ཀླད། ཡི་གེའི་ཀླད་ཀོར་ཞེས་པ་སོགས་ལྟ་བུ། 2.ཀླད་པ་ཡི་ཚིག་བསྡུས་པ།
ཀླད་ཁྱིམ་
ཀླད་ཁྱིམ་ ཀླད་པའི་སྣོད་དམ། མགོ་ཐོད།
ཀླད་གཞུང་
ཀླད་གཞུང་ ཀླད་པ་ནས་གཞུ་གུའི་བར་གྱི་སྒལ་གཞུང་།
ཀླད་གཟེར་
ཀླད་གཟེར་ གཉན་ནད་རིགས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་ཀླད་པར་བབ་ནས་གཟེར་ཐབས་ཀྱིས་སྲོག་འཕྲོག་པའི་ནད་ཅིག
ཀླད་ཁྲག་ཉམས་པ་
ཀླད་ཁྲག་ཉམས་པ་ མགོ་ནད་ཅིག
ཀླད་ཆུང་
ཀླད་ཆུང་ བློ་རྒྱ་ཆུང་ཆུང་ངམ་ཅོལ་ཆུང༌།  ཕུགས་བསམ་མེད་པའམ་ཤེས་ཡོན་ཧ་ཅང་ཉུང་བའི་མི།
ཀླད་གཞུངས་
ཀླད་གཞུངས་ ལུས་ཀྱི་སྒལ་ཀླད་དམ་རྒྱུངས་པ།
ཀླད་ཀོར་
ཀླད་ཀོར་ 1.གྲངས་གནས་ཀྱི་མགོ་རྩོམ་སའི་ཀླད་ཀོར་ཏེ་རྟགས་༠་འདིའི་མིང་། 2.ལྷ་མོ་འཁྲབ་དུས་རྔོན་པའི་འབག་གི་ཐོད་ཀྱི་གོང་བ། 3.ཡི་གེའི་ཀླད་ཀྱི་ཐིག་ཀོར་ཏེ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེའི་ཀླད་དུ་བྲིས་པའི་དབྱིབས་སྒོར་སྒོར་གྱི་རྟགས་ལ་ཟེར། དེ་གསལ་བྱེད་དག་ལ་ཞུགས་པའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ནི། ཀ་ནས་ང་བར་གྱི་གསལ་བྱེད་ལྔའི་ཀླད་ཀོར་ལ་ང་སྒྲ་དང༌། ཙ་ནས་ཉ་བར་གྱི་ཀླད་ཀོར་ལ་ཉ་སྒྲ། ཊ་ནས་ཎ་བར་གྱི་ཀླད་ཀོར་ལ་ཎ་སྒྲ། ཏ་ནས་ན་བར་གྱི་ཀླད་ཀོར་ལ་ན་སྒྲ། བ་ནས་མ་བར་གྱི་ཀླད་ཀོར་ལ་མ་སྒྲ། ཡ་ནས་ཀྵ་བར་གྱི་གསལ་བྱེད་དགུའི་ཀླད་ཀོར་ལ་ང་སྒྲ། ཧཱུའི་ཀླད་ཀོར་ལ་ང་སྒྲ། ཨའི་ཀླད་ཀོར་ལ་ང་སྒྲ། ཨོ་ཡིག་གི་ཀླད་ཀོར་ལ་མ་སྒྲ་བཅས་སོ་སོའི་འཇུག་ཚུལ་ལ་ལྟོས་ནས་སྒྲ་འདོན་ཚུལ་མི་འདྲ།
རོམ་ཐང་གནས་ཁྲ་མོ།
རོམ་ཐང་གནས་ཁྲ་མོ་ (Romthang Neytramo, Wylie: Rom thang gnas khra mo) ནི་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པའི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན། དགོན་པ་ཆགས་ཡུལ། བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་སྟེང་ཆེན་རྫོང་། གྱང་སྔོན་ཡུལ་ཚོ། (Jang Ngon 觉恩乡) རོམ་ཐང་གྲོང་ཚོའི་ (Romthong 绒通) སྲིབ་ངོས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་སྟེང་ཆེན་རྫོང་ཐོག་ནས་སྤྱི་ལེ་ 52 ཙམ་ཡོད། དགོན་འདིའི་ཤར་ཕྱོགས་རྨིས་ལྔ་བརྒྱ་(mt.500) ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན་གྱི་བུ་དགོན་རབ་རྒྱས་གླིང་དགོན་ པ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུ་ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་ཁྱུང་པོའི་རི་བོ་རྩེ་དྲུག་ (Tsedrug Monastery 孜珠寺) དང་། ནུབ་བྱང་ཐད་མུ་གོམ་རི་སྐེད་དུ་སྤྱི་ལེ་དྲུག་ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་རྫ་སྤང་རི་ཁྲོད་བཅས་ཆགས་ཡོད།
རྒྱ་མོ་ཀོང་ཇོ་ལ་གཏུགས་ཏེ་བཤད་པ།
འདིར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་གྲགས་ཆེ་བའི་རྒྱ་བཟའ་ཝུན་ཁྲེན་ཀོང་ཇོ། 文成公主Wénchéng Gōngzhǔ (628–680/682) བོད་དུ་བག་མར་འོངས་སྐབས་གནས་འདིར་ཕེབས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཡོད་པ་སྡེ། བོད་རྒྱལ་སོ་གསུམ་པ་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ (569–649) བཙུན་མོ་གཉིས་པ་རྒྱ་བཟའ་ཝུན་ཁྲེན་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་བག་མར་ཕེབས་ལམ་དུ་ནང་ཆེན་ལྕི་གཞུང་ལ་འབྱོར། ཀོང་ཇོས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཡི་གེ་དྲུག་པའི་གཟུངས་སྔགས་བྲིས་ཏེ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གནས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཅིང་སྨོན་ལམ་བཏབ། སྐབས་དེར་ནམ་མཁའ་ནས་འཇའ་དམར་པོ་ཞིག་ཤར་སྟེ་འཇའ་སྣེ་ས་གནས་དེར་ཕོག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གནས་དེར་འཇའ་དམར་མ་ཎི་ཞེས་ཐོགས་པར་གྲགས། དེ་ནས་ཁོང་རིམ་བཞིན་རོམ་ཐང་གནས་ཁྲ་མོའི་ས་ཆ་འདིར་ཕེབས་སྐབས་རྡོ་ཨ་དཀར་གྱི་རང་བྱོན་བཅུ་གཅིག་ཞལ་མི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ཀྲོང་ངེར་བཞུགས་པ་གཟིགས་སྟེ་ཕྱག་སྐོར་བྱས། རྡོ་ཨ་དཀར་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་གཟུང་སྔགས་ཡི་གེ་དྲུག་མ་བྲིས་ཏེ་མཎྜལ་གྱི་ཚུལ་དུ་སྤུངས་ཤིང་ཐུགས་སྨོན་བདེན་ཚིག་གནང་། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ནས་འཇའ་ཁ་དོག་ལྔ་ལྡན་དང་འཇའ་ཁྲ་བོ་བཅས་མང་པོ་ཤར་བས་གནས་ཁྲ་མོ་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ། དུས་དེ་ནས་བཟུང་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་གྱུར་ཡོད་ཚུལ་བཤད། གོང་གསལ་བཤད་པ་འདི་དག་«ཁྱུང་པོ་རྨེ་རུ་རོམ་ཐང་གནས་ཁྲ་མོ་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཙམ་» ཞེས་པར་གཞི་བྱས་གོ་བདེ་ཁ་གསལ་དུ་བཀོད་པ་ཡིན།
འདིར་ནན་བཤད་དགོས་པ་ཞིག་ལ་རྒྱ་བཟའ་ཝུན་ཁྲེན་ཀོང་ཇོས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བཀོད་པ་བསྟན་ཚུལ་ནི་རྒན་ཨ་དྷིཿམ་སོགས་ཀྱིས་རྟོག་བཟོ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་«མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་»དང་། «རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་»སོགས་ལས་ཆོས་ལུགས་པའི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་བཤད་སྲོལ་བཞིན་ངོ་མཚར་པའི་གཏམ་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་་ཡོད་པ་བཞིན་བཀོད་པར་ངེས། འོན་ཏེ་བོད་དང་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱལ་རབས་ཚད་ལྡན་«སྦ་བཞེད་»ཁག་དང་། «ཉང་རལ་ཆོས་འབྱུང་» «དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་» དག་ལས་ཀོང་ཇོས་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཚུལ་བཤད་པ་ཉུང་ཉུང་ཡིན།
སྤྱིར་ན་སྒ་སྐྱེ་རྒུ་མདོའི་རྒྱ་ནག་མ་ཎི་དེ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོས་བཞེངས་པར་གྲགས་ཆེ་ཡང་། གནས་ཁྲ་མོ་དང་འཇའ་དམར་མ་ཎི་གཉིས་ཀྱང་བྱུང་ཚུལ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་མི་ཆོག་པ་མེད་པར་སྙམ་སྟེ། རྒྱ་བཟའ་ལ་རྡོ་འབུམ་བཞེངས་པའི་དད་གུས་སམ་སྤྲོ་བ་དང་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པས། རྒྱ་ནག་མ་ཎི་བཞེངས་པ་ལྟར་དུ་རྡོ་འབུམ་འདི་གཉིས་ཀྱང་བཞེངས་སྲིད་པས་སོ། །ཡང་དུ་བཤད་ན་ཆོས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་དང་། ཆས་ཆ་ལུགས། གླུ་གཞས་སྒྱུ་རྩལ་སོགས་གཙོ་ཆེ་བ་དུས་རབས་ཀྱི་དར་སྲོལ་དང་བསྟུན་ནས་དུས་ཚོད་གཅིག་ལ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས། རྒྱ་ནག་མ་ཎི་སྲོལ་གཏོད་ནས་དར་རྒྱས་སོང་བ་བཞིན་འདི་གཉིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱུང་ཞེས་བཤད་ཆོག་གམ་སྙམ། གང་ལྟར་གནས་ཁྲ་མོ་དང་འཇའ་དམར་མ་ཎི་གཉིས་ནི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྤྱན་གཡམ་གཡོན་གཉིས་ཡིན་ཞེས་ཀུན་གྲགས་ཀུན་དར་གྱུར་ཡོད།
གླིང་གེ་སར་ལ་གཏུགས་ཏེ་བཤད་པ།
ཁ་རྒྱུན་དུ་གླིང་གེ་སར་ (b. 1038) བདུད་གླུ་བཙན་འདུལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་བྱང་གི་མུན་པ་ཆུ་འཁྲིགས་ལ་ཁར་ཕེབས་ནས་གཟིགས་པ་ན། ད་ལྟའི་རྟ་ཤོད་ཀྱི་ཡུལ་ལྗོངས་འདི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཆུས་ཁེངས་ཏེ་མཚོ་ནང་གི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་གཅིག་ཟ་གཅིག་གསོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་གླགས་མེད་པར་གཟིགས་ནས། རྟ་རྐྱང་པོ་རུས་སྦལ་དུ་སྤྲུལ་ནས་མཚོ་དེའི་ཤར་ནས་ནུབ་ཏུ་གཤགས། རྟ་ཤོད་ལེ་ཤེ་རྒྱ་གར་ (ཁྱུང་པོའི་རི་བོ་རྩེ་དྲུག) གྱི་མར་གཤམ་ཆུ་མདོ་འགག་ནས་རལ་གྲི་བཏབ་པ་ལེན་ཀྱིས་མཚོ་ཁ་ཕྲལ་ཏེ་མཚོ་ཆུ་རྒྱ་མོ་དངུལ་ཆུ་དང་བསྲེས་ཤིང་ཆུ་གནས་རྣམས་དག་ཞིང་དུ་སྤར། རལ་གྲིས་གཤགས་པའི་ཉིན་སྲིབ་ཀྱི་བྲག་ངོས་ཕར་ཚུར་ལ་ཕུག་གུ་རེ་དོད་ཅིང་། ཉིན་གྱི་ཕུག་གུ་དེར་ཐེའུ་རང་ཞིག་གབ་ནས་བརྟུལ་མ་ཐུབ་པས་གེ་སར་གྱིས་དེ་མ་ཐག་འབྲུག་མོ་དང་འདོད་རྩེད་རོལ་བར་བསྟན་པས། ཐེའུ་རང་ཧ་དགོད་ཤོར་བཞིན་ཕྱིར་ཐོན་པ་དང་སོར་རྡེལ་ཞིག་གིས་དམ་བཏག་པར་མཛད། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་རྟ་ཆུ་བརྒྱུད་ནས་ཡར་ཕེབས་ཏེ། ད་ལྟ་རོམ་ཐང་དགོན་གྱི་ས་གནས་དེར་འབྱོར་སྐབས་བྱེ་མའི་ཕུང་པོ་ཞིག་སྤུང་ངེར་ཡོད་པ་དེར་སྦ་ལྕག་བསམ་པའི་དོན་འགྲུབ་ཀྱིས་བསྣུན་དེ་ཕར་བསལ་བ་ན། འོག་ནས་ཤེལ་གྱི་སྤྱན་རས་གཟིགས་གྲུ་གང་པ་ཙམ་ཞིག་མཇལ་བ་དང་། གེ་སར་གྱིས་འདི་ལྟར། ཧཱུྃ༔ མ་སྐྱེས་སྟོང་པའི་རང་ཚུལ་ལས། །མ་འགག་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མདངས། །
མ་གྱུར་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་མཆོག །མ་བཅོས་རང་བྱུང་ངོ་མཚར་ཆེ། །
ཞེས་བསྟོད་པ་མཛད་པས། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས།
ཉོན་ཅིག་ལྷ་སྲས་གེ་སར་ལགས། །ཁྱོད་དང་ང་གཉིས་སྤྲུལ་གཞི་གཅིག །
འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ཐུགས་ལས་འཁྲུངས། །གོང་མ་ལྟ་ནས་མཉམ་ཆས་ཡིན། །
བར་མ་མི་ཡུལ་མཉམ་འཛོམས་ཡིན། ། ཞེས་སོགས་གསུང་བྱོན་པས་གེ་སར་མངོན་པར་དད་དེ་རྡོ་ཨ་དཀར་གྱི་མཎྜལ་དེའུ་འབུར་ཙམ་ཞིག་སྤུངས་སྟེ་དགོངས་པ་མཛད་པས་ཐམས་ཅད་ཡིག་དྲུག་རང་བྱོན་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཇི་སྲིད་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལུང་རྟོགས་གཉིས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་བསྟན་འཛིན་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་སྨོན་ལམ་རླབས་པོ་ཆེས་འཚམས་སྦྱར་བར་གྲགས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ས་གནས་འདི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ངོས་འཛིན་བྱུང་བ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་གནས་ཁྲ་མོའི་རྡོ་འབུམ་ཆེན་མོ་འདི་ཡང་རིམ་གྱིས་བྱུང་བར་གྲགས།
བཤད་ཚུལ་འདི་ལྟར་ན། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་ས་གནས་འདི་ཆོས་ཀྱི་བསྟི་གནས་ཤིག་ཏུ་ངོས་བྱས་ཡོད་པར་བཤད་ཆོག སྤྱིར་ན་ལྷ་སྒྲུང་འདྲེས་མའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་རྡུལ་ཁྲོད་ནས་དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་འཚོལ་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས། བཤད་རྒྱུན་འདི་དག་གི་ཟ་ཟུར་ནས་ཀྱང་བདེན་ཆ་ཇི་སྙེད་ཅིག་རྙེད་དུ་ཡོད་པར་སེམས་ཏེ། ཡུལ་འདིའི་ཉིན་སྲིབ་གཉིས་ཀའི་རི་སྐེད་ཙམ་དུ་ཆུ་འཁྱིལ་ཤུལ་གྱི་བྱེ་མ་དང་། ཆུ་གནས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་འབུ་སྐོག་སོགས་རྙེད་དུ་ཡོད་པས་གནའ་སྔ་མོ་ཡུལ་འདི་མཚོ་ཡི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་ནི་དོན་དངོས་ཡིན།
འདིར་དཔྱད་ཞིབ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་གེ་སར་གྱིས་མཚོ་གཤགས་ཚུལ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་གནའ་བོའི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ལ། སྔར་རྒྱལ་ས་ཀཱ་ཐ་མཱ་ཌཻྃ་ (Kathmandu / kāṭmāḍauṃ काठमाडौँ) ཆགས་ཡུལ་འདི་ཆུས་ཁེངས་ནས་ཡོད་པར་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་རལ་གྲིས་མཚོ་ཁ་ཕྲལ་བའི་ཤུལ་ལ་ཆུ་ཉུང་ངུ་ཞིག་ལྷག་མར་ལུས་པ་དེ་ལ་མཚོ་རལ་གྲིའམ་ཏཽ་ད་ཧར་ (Taudaha Lake/ ṭauḍāhā टौडाहा) ཞེས་པ་དེ་བྱུང་བར་གྲགས། དེང་སང་གནས་མཇལ་འགྲོ་ས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་སྲོལ་ཡོད། གཏམ་རྒྱུད་དེ་གཉིས་ཧ་ཅང་འདྲ་བས་བལ་ཡུལ་གྱི་གནའ་གཏམ་དེ་ལ་དཔེ་བླངས་ནས་བཤད་སྲོལ་འདི་དག་བྱུང་སྲིད་དམ་སྙམ།
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གྲུབ་དོན།
གང་ལྟར་གླིང་གེ་སར་གྱིས་མཚོ་ཆེན་རལ་གྲིས་གཤགས་པ་སོགས་ངོ་མཚར་བའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་དག་ནི་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་དད་མོས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བས་དངོས་བྱུང་ཡིན་མིན་ལ་བརྒལ་བརྟག་དགོས་དོན་མེད། དངོས་དོན་བཤད་ཐུབ་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཕལ་མོ་ཆེས་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ལྟར་ན། གླིང་གེ་སར་ཞེས་པ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་གཡས་གཡོན་ལ་བྱུང་བའི་མདོ་ཁམས་ཡུལ་གྱི་ཚོ་པའི་དཔའ་རྒོད་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ལྟར་ན། གེ་སར་ཁོང་དམག་དོན་དང་། ཆབ་སྲིད། གནས་སྐོར་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕྱོགས་གང་སར་ཕེགས་ཡོད་པ་རིགས་པས་དཔོགས་ནུས་པས། སྐབས་དེ་ཤེད་ཅིག་ཏུ་ཁོང་རྟ་ཤོད་གནས་ཁྲ་མོར་ཕེབས་ཤིང་ཀོང་ཇོས་བཞེངས་པའི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ་ཆེན་མོ་ལ་ཉམས་གསོ་དང་གསོལ་འདེབས་སོགས་གནང་ཡོད་ཆོག་པར་སེམས།
འོན་ཏེ་དྲང་མོར་བཤད་ན། གནས་ཁྲ་མོའི་རྡོ་འབུམ་ཆེན་མོ་འདི་རྒྱ་བཟའ་ཝུན་ཁྲེན་ཀོང་ཇོས་གསར་གཏོད་བྱས་ཚུལ་ནི། རེ་ཞིག་དགོན་པའི་རྒན་རབས་དང་མི་དམངས་ལ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བཀོད་པ་ཙམ་ལས། ཕྱོགས་གཞན་ནས་བཤད་ན། ཀོང་ཇོའི་སྔོན་དུ་བོད་འདི་ཆོས་ལུགས་དང་། རིག་གཞུང་། དམག་དོན། ཚོང་དོན་སོགས་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས། མ་ཎི་རྡོ་ལ་རྐོ་བའི་ལམ་སྲོལ་ཙམ་མེད་མི་སྲིད་ལ། ད་རུང་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ནི་དེའི་སྔོན་དུ་རྒྱ་ནག་ལ་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ་བཞེངས་སྲོལ་ཡོད་པ་གོ་མྱོང་མེད་འདི་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་དོགས་གཞིའི་གནས་སུ་གྱར་ཡོད། དེར་བརྟེན་ད་རུང་ང་ཚོས་གནད་འདིར་དཔྱད་ཞིབ་ནན་མོ་བྱ་དགོས་པར་སྣང་།
དགོན་པ་དངོས་སུ་ཕྱག་འདེབས་པ་པོ།
གནས་འདིར་དགོན་ས་ཐོག་མར་འདེབས་མཁན་ནི་ཆབ་མདོ་ལྷོ་རོང་རྫོང་ཁང་གསར་ཡུལ་ཚོའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་སེ་ཐུབ་བསྟན་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་ (色寺土登培杰林) གི་བླ་མ་རྒྱལ་དབང་བདེ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན། དེ་ཡང་«སེ་ཕུ་རིག་འཛིན་བདེ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་མ་བྱོན་གོང་དང་བྱོན་ཚུལ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་» སུ། རྒྱལ་དབང་བདེ་ཆེན་རྡོ་རྗེས་སེ་ཕུ་དགོན་སོགས་དགོན་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཕྱག་བཏབ་པའི་ཁྲོད་དུ། རོམ་ཐང་གནས་ཁྲ་མོ་དང་། གྱང་སྔོན་དཀྱིལ་འཁོར་ཐང་སོགས་གསལ་བར་འཁོད་ཡོད།