cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
དྷརྨ་པ་ལ།
དེ་བཞིན་ཁོང་དང་ཧེན་རས་་སི་ཊིལ་་ཨོལ་ཁོཊ་ (Henry Steel Olcott) དང་ཧེ་ལེ་ན་་བྷུ་ལ་་ཝཊ་སི་ཀས་(Helena Blavatsky) བཅས་ནི་ལྷ་ལམ་ཚོགས་པ་ (Theosophical Society) གསར་གཏོད་གནང་། སེས་ལོན་ནི་སིའི་ (Ceylonese) ནང་བསྟན་བསྐྱར་གསོ་དང་ལེགས་བཅོས་གནང་མཁན་གཙོ་བོ། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནང་བསྟན་བརྒྱུད་སྤེལ་གྱི་རྣམ་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་མཁན། མཁས་དབང་ཨམ་བྷེཌ་ཀར་ལས་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀྱི་སྔོན་ལ་ཁོང་གིས་ཏ་མིལ་དུ་ནང་བསྟན་དར་བར་བགྱིས་པ་ཚུད་པའི་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཌ་ལིཊ་(Dalits)ཡི་ལས་འགུལ་ལ་སྐུལ་སློང་ཤུགས་ཆེན་ཐེབས་ཡོད། སྐུ་ཚེའི་སྨད་ལ་ནང་པའི་བསྟན་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་མཚན་བཀུར་འོས་ཤྲཱི་དེ་ཝ་མིཏྟ་དྷརྨ་པཱ་ལ་ (Śīmdevamitta dharmapāla) ཞེས་གསོལ།
སྐུ་ཚེའི་སྟོད།
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་1864 ཟླ་བ་ 9 པའི་ཚེས་ 17 ཉིན་རྒྱལ་ས་ཁོ་ལོན་བྷོའི་ (Colombo) སེས་ལོན་ (Ceylon) ས་གནས་སུ་ཡབ་ཌོན་་ཁར་རོ་ལིས་་ཧེ་ཝ་ཝི་་ཐ་ར་ནེ་ (Don Carolis Hewavitharane) དང་ཡུམ་མལླི་ཀ་་དྷརྨ་་གུ་ཎ་་ཝརྡྷ་ན་(ཨནྡི་་རྀཥ་་པེ་རེ་ར་་དྷརྨ་་གུ་ཎ་་ཝརྡྷ་ནའི་བུ་མོ་)གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། སྐབས་དེར་ཁོང་གཉིས་སེས་ལོན་གྱི་ཚོང་བདག་ཕྱུག་ཤོས་གྲས་ཡིན། དྷརྨ་པཱ་ལ་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ལ་ཌོན་་ཌེ་ཝིཌ་་ཧེ་ཝ་ཝི་་ཐ་ར་ནེ་ (Don David Hewavitharane) ཞེས་གསོལ། ཁོང་ལ་སྤུན་ཆུང་བ་མཁས་དབང་་ཆར་ལེ་སི་་ཨལ་ཝི་སི་་ཧེ་ཝ་་ཝི་་ཐ་ར་ན་ (Dr. Charles Alwis Hewavitharana) དང་ཨེཌ་མུནྜ་་ཧེ་ཝ་ཝི་་ཏརྣེ་ (Edmund Hewavitarne) གཉིས་ཡོདe
ཁོང་གི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གཉེར།
སེས་ལོན་ནི་ཤྲཱི་ལངྐའི་དབྱིན་ཇིའི་གྲོང་སྡེ་ཞིག་(ད་ལྟ་ཤྲཱི་ལངྐའི་ཡིན་)ཡིན་པས་ཧེ་ཝ་་ཝི་ཏརྣེའི་ [གོང་དུ་"ཏརྣེ་"སྤུན་ཆུང་བ་གཅིག་གི་མིང་དང་ཁོང་གི་མཚན་ལ་ཐ་ར་ནེ་ཡིན་ཚུལ་གོང་དུ་བཤད་འདུག་མོད་གཤམ་དུ་ཡང་ཁོང་ལ་ཏརྣེ་ཞེས་འཁོད་འདུག་པས་དཔྱད་གཞིར་འདུག] རྩ་བའི་ཤེས་ཡོན་ནི་དབྱིན་སྐད་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན། ཁོང་ཡེ་ཤུའི་མཐོ་སློབ་ (Christain College) དང་། ཁོཊ་ཊེ་(Kotte) བྷེན་ནེ་་ཌིཀ་ཊིའི་་མཐོ་སློབ་དང་།(St Benedict's College), ཁོ་ཏ་་ཧེ་ན་ (Kotahena) ཐོ་མ་སིའི་མཐོ་སློབ་ (S.Thomas' College) མུཊྺལ་ (Mutwal) དེ་བཞིན་ཁོ་ལོམ་བྷོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ (རྒྱལ་པོའི་མཐོ་སློབ) བཅས་སུ་ཞུགས་ཏེ་སློབ་གཉེར་གནང་ཡོད།
ནང་བསྟན་བསྐྱར་གསོ།
ཨ་ན་་ག་རི་ཀ་་དྷརྨ་་པ་ལ་་ནི་རྒྱ་གར་ཀལ་ཀུཊ་ཊར་ (Calcutta) ཡོད་པའི་མ་ཧཱ་བོ་དྷིའམ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ཡིན་ལ། སྐབས་དེ་ནི་ནང་བསྟན་བསྐྱར་གསོའི་གནང་དུས་ཡིན། སྤྱི་ལོ་1875 ལོར་ཨ་རིའི་ནེའུ་ཡུག་ཏུ་ཁོང་དང་། ལྕམ་སྐུ་་བྷུ་ལ་་ཝཊ་་སུ་ཀས་ (Madame Blavatsky) དང་། མདའ་དཔོན་ཨོལ་ཁོཊྚ་ (Colonel Olcott) བཅས་ཀྱིས་ (ལྷ་ལམ་ཚོགས་པ་ Theosophical Society)གསར་དུ་བཙུགས། ཕྱི་རྒྱལ་བ་དེ་གཉིས་ཀས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་གནས་བབ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ་སེམས་ཁུར་དང་དོ་སྣང་བྱུང་སྟབས། སྤྱི་ལོ་ 1880 ལོར་སེས་ལོན་དུ་འབྱོར་ནས་ཁོང་གཉིས་ནང་པ་བྱེད་རྒྱུར་ཁྱབ་སྒྲག་བྱས་ཤིང་སིངྷ་ལའི་དགེ་སློང་(Sinhalese bhikkhu) ཚད་ལྡན་ཞིག་ལས་སྐྱབས་འགྲོ་དང་སྡོམ་པ་ཞུས། མདའ་དཔོན་ཨོལ་ཁོཊ་ཊས་སེམས་ཐག་གཙང་གཅོད་ཀྱིས་ནང་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཆེད་དུ་སླར་ཡང་ཤྲཱི་ལངྐར་ལོག་སྟེ་ནང་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་བཙུགས་ཡོད་པ་ལས་ཁག་གཅིག་ད་ལྟ་ཡང་གནས་ཡོད། སྐབས་དེའི་མཚམས་སུ་་ཧེ་ཝ་་ཝི་ཏརྣེས་་རང་གི་མིང་ཨ་ན་ག་རི་ཀ་དྷརྨ་པ་ལ་ཞེས་བརྗེས་གནང་ཡོད་ལ་དྷརྨ་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་“ཆོས་སྐྱོང་ངམ་ཆོས་སྲུང་”དང་། ཨ་ན་ག་རི་ཀ་ནི་“ཁྱིམ་སྤངས་པ་”ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། སྤྱིར་དགེ་བསྙེན་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་ཁྱིམ་པའི་བར་གནས་སུ་ཡོད་པའི་བསླབ་སྡོམ་[སྤྱིར་ན་འདི་ཁྱིམ་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཀྱང་འདིར་ཁྱིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་སྡོམ་གཏན་ནས་མི་ལེན་མཁན་ཞི་ལ་གོ་དགོས་པ་འདྲ།]ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་བསྲུངས་བར་མཛད།[གོ་མའི་དགེ་བསྙེན་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་པ་འདྲ།] ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། རྐུ་བ། འཁྲིག་སྤྱོད། རྫུན། མྱོས་འགྱུར་གྱི་བཏུང་བ་དང་རྫས། ཕྱི་དྲོའི་ཁ་ཟས། སྤྲོ་སྐྱིད་རྒྱན་སྤྲོས། མལ་ཆེ་མཐོ་བཅས་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་སེས་ལོན་ཁྱིམ་པ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉི་མ་ལྔ་རེ་ལེན་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང་མི་ཚེ་གང་པོར་ལེན་པ་ནི་ཚད་མཐོ་བ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན། དྷརྨ་པ་ལས་ཁྱིམ་སྤངས་པ་དེ་ཐོག་མ་ཡིན་ལ་ཚངས་པར་སྤྱད་ན་དུས་ཚོད་ཡོད་ཚད་ནང་ཆོས་ཐོག་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་ཕལ་ཆེར་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ནས་བཟུང་ཚངས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་བླངས་ཏེ་སྐུ་ཚེ་གང་པོར་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བསྲུངས་བར་མཛད། ཁོང་གིས་རྒྱུན་དུ་ན་བཟའ་སེར་པོ་ཞིག་མནབ་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང་དེ་སྲོལ་རྒྱུན་དགེ་སློང་གི་ན་བཟའ་མིན་ལ་དབུ་སྐྲ་ཡང་བཞར་བར་མི་མཛད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་འཛམ་གླིང་གར་སར་འཕུར་སྐྱོད་བྱེད་པ་སོགས་ལས་ཀའི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་(vinaya)འདུལ་ཁྲིམས་ལ་དོ་ཕོག་འབྱུང་བའི་སེམས་ཚོར་ཡོད། ཁོང་གི་བྱ་གཞག་དེ་དག་ནི་མཚན་མཐོང་གི་ཆེད་མི་ལ་དབང་འཛིན་སྙན་གྲགས་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་དེ་བས་མིན། དེས་ན་ཁོང་གི་མཛད་སྤྱོད་ནི་དེང་རབས་ནང་པའི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། མདོར་ན་ཁོང་ནི་ཤྲཱི་ལངྐའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག
ཁོང་སྤྱི་ལོ་ 1885 ལོར་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་གནས་སྐོར་ལ་ཕེབས་ཤིང་དེར་ཡོང་རྒྱུའི་སེམས་འགུལ་ནི་ཨེ་ཤི་ཡིའི་འོད་སྣང་(TheLight of Asia)རྩོམ་པ་པོ་སྐུ་ཞབས་་ཨེཌ་ཝིན་་ཨར་ནོལཌ་ (Sir Edwin Arnold)ལགས་ཀྱིས་ནང་པའི་གནས་རྣམས་ནང་པར་ཕྱིར་སློག་སྟེ་བདག་སྲུང་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་དགོས་པའི་ཞུ་གཏུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན། སྐུ་ཞབས་ཨེཌ་ཝིན་་ཨར་ནོལ་ཌ་མཆོག་ལ་ཝེ་ལི་་ག་མ་་ཤྲཱི་་སུ་མངྒ་ལ་(Weligama Sri Sumangala)ཐེ་ར་མཆོག་ནས་ཐད་ཀར་བཀོད་བྱུས་གནང་གི་ཡོད།
སྤྱི་ལོ་ 1896 ལོར་སྐུ་ཞབས་ཕཱུལ་ཁེ་རུ་སུས་(Paul Carus) གདན་ཞུས་འབྱོར་བ་ལྟར་ཨ་རིར་སླར་ཡང་ཕེབས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་ 1902-04 བར་ཡང་བསྐྱར་ཕེགས་ཤིང་གང་དུ་ཕེབས་པའི་ཕྱོགས་སུ་སློབ་སྟོན་ཀྱང་རྒྱ་ཆེར་གནང་།
དྷརྨ་པ་ལ་མཆོག་སྐུ་ཞབས་ཨོལ་ཁོཊ་ཊ་དང་ལྷ་ལམ་ཚོགས་མི་རྣམས་དང་མཐའ་མཇུག་འབྲེལ་ཐག་བཅད། རྒྱུ་མཚན་ཨོལ་ཁོཊ་ཊའི་ལངས་ཕྱོགས་ནི་ཡོངས་ཁྱབ་ཆོས་ལུགས་སམ་གཅིག་གྱུར་བྱ་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཏེ། ཡིག་ཆ་ཞིག་ཏུ། “ཁོང་གིས་ལྷ་ལམ་ཚོགས་པ་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་གཅིག་ནི་ཡོངས་ཁྱབ་ཆོས་ལུགས་གཙོར་འཛིན་པའི་དབང་གིས་ཡིན། རིང་ཐང་ལྡན་པའི་ནང་ཆོས་དང་ནང་ཆོས་མིན་པ་ལྷན་དུ་བསྲེས་ཏེ་མཐར་ཐུག་གི་བདེན་པའི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་མཐོ་དྲགས་པ་འདྲ།” ཟེར་བཤད། དྷརྨ་པ་ལ་རང་གིས་ལྷ་ལམ་ཚོགས་པར་གསུངས་དོན་“ཁྱབ་འཇུག་གསོལ་མཆོད་ལ་ཆིག་སྒྲིལ་བྱས་པ་ཁོ་ན་རེད།” ཅེས་གསུངས་མྱོང་བ་དང་། ཡང་། “ཆོས་ལུགས་ཚང་མ་དོན་དུ་གཅིག་ཀྱང་ཆོས་བཤད་མཁན་ཁོ་ནས་མ་འགྲིག་པའི་བཟོ་ལྟ་སྟོན་གི་རེད། དོན་དངོས་ཆོས་བླ་ན་མེད་པ་གཅིག་པུ་དེ་ནང་པར་ཡོད།” ཅེས་གསུངས། མཐའ་དོན་སྤྱི་ལོ་1933 ཁོང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས་ནས་ལོ་དེའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་མྱ་ངན་འདས་ཤིང་སྐབས་དེར་དགུང་ལོ་68 ཡིན།
ཆོས་ལུགས་ཞབས་ཞུ།
དྷརྨ་པ་ལ་ན་གཞོན་སྐབས་མདའ་དཔོན་ཨོལ་ཁོཊ་ཊའི་ལས་ཀར་ཞབས་ཞུ་དང་ལྷག་པར་དུ་ཁོང་གི་སྐད་སྒྱུར་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབས། ཡང་ཁོང་ལྕམ་བྷུ་ལ་་ཝཊ་་སུ་ཀས་ (Madame Blavatsky)དང་འབྲེལ་ལམ་གང་འཚམ་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་མོས་ཁོང་ལ་པཱ་ལི(Pāli)སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་དང་མིའི་རིགས་ཀྱི་བཟང་སྤྱོད་ལ་བྱ་བཞག་སྒྲུབ་དགོས་ཅེས་བསླབ་བྱ་གནང་བ་ལྟར་ཁོང་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྒྲུབས། སྐབས་དེར་ཁོང་གི་མཚན་ཡང་དྷརྨ་པ་ལ་སྟེ་ཆོས་སྐྱོང་(Guardian of the Dharma)ཞེས་བསྒྱུར་བར་མཛད།
སྤྱི་ལོ་1891ལོར་ཨ་ན་་ག་རི་ཀ་་དྷརྨ་པ་ལ་མཆོག་དེང་སང་ཉམས་གསོ་གྲུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ལྷ་ཁང་(Mahabodhi Temple)ག་ལ་བ་གཽ་ཏམ་རྒྱལ་བུ་དོན་གྲུབ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་མཆོག་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་གནས་སྐོར་ལ་ཕེབས། སྐབས་དེར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ལྷ་ཁང་ཧིན་དྷུ་བའི་བླ་མའི་(Saivite priest)ཕྱག་ཏུ་བཟུང་ཞིང་སྟོན་པའི་སྣང་བརྙན་ཧིན་དྷུའི་འདྲ་གཟུགས་སུ་བསྒྱུར་བ། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་བཀག་པ་སོགས་ཧང་སང་བའི་གནས་སུ་གྱར་བའི་མྱོང་ཚོར་བྱུང་ཞིང་། དེའི་དབང་གིས་ཁོང་ལ་རྩོད་ལེན་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བའི་སེམས་ནུས་ཤིག་རང་ཤུགས་ཀྱིས་བྱུང་། ཤྲཱི་ལངྐའི་རྒྱལ་ས་ཁོ་ལོམ་བྷོ་ལ་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་སྤྱི་ལོ་1891ལོར་བཙུགས་ཀྱང་མི་རིང་བའི་ལོ་རྗེས་མ་སྤྱི་ལོ་1892 ལོར་རྒྱ་གར་ཀལ་ཀུཊ་ཊ་ལ་སྤོས། རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་གཅིག་ནི་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ལྷ་ཁང་དང་། ནང་པའི་གནའ་བོའི་གནས་ཆེན་གཙོ་བོ་བཞི་ནང་པའི་འཛིན་སྐྱོང་གི་བདག་དབང་སླར་གསོ་ཡོང་བའི་ཆེད་ཡིན། ལས་དོན་སྒྲུབ་པར་དྷརྨ་པ་ལས་ནང་པའི་གནས་རྣམས་དུས་རབས་མང་པོ་རིང་བདག་བཟུང་བྱེད་མཁན་གྱི་བྲམ་ཟེའི་བླ་མ་རྣམས་ལ་ཁྲིམས་གཏུགས་ཀྱི་ལས་འགོ་བཙུགས། ཡུན་རིང་འབད་པ་བྱས་མཐར་རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་(1947) ནས་ལོ་བདུན་དང་དྷརྨ་པ་ལ་སྐུ་གཤེགས་(1933)ནས་ལོ་བཅུ་དྲུག་སོང་བའི་རྗེས་སུ་གཞི་ནས་གཞི་ནས་གྱོད་དོན་ལམ་ལྷོངས་བྱུང་། གནས་ཆེན་ཁག་གི་ཆ་ཤས་བདག་དབང་སླར་གསོ་བྱུང་བ་རྣམས་སྤྱི་ལོ་1949 ལོར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པའི་བཀོད་བྱུས་འོག་ཏུ་བཞག་ཅིང་། རྡོར་གདན་བྱང་ཆུབ་མཆོད་རྟེན་དེ་ཉིད་ནང་པ་དང་ཧིནྡྷུའི་ཚོགས་མིའི་འབོར་འདྲ་མཉམ་ལས་གྲུབ་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་གིས་འཛིན་སྐྱོང་དགོས་པར་བཟོས།
རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ལ་དབུས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པ་བཙུགས་ཤིང་དེས་རྒྱ་གར་བའི་སེམས་ལ་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསམ་བློ་མཐོར་འདེགས་འོང་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། དེ་དག་ལས་མང་ཆེ་ཤོས་ཤེས་ཡོན་གྱིས་འགྱུར་ལྡོག་བཏང་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རིགས་རུས་དམན་པའི་རིགས་ཀྱང་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད།
ཡང་ཐད་ཀར་དྷརྨ་པ་ལའི་འབད་བརྩོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཐེངས་ཤིག་སྟོན་པ་མྱ་ངན་འདས་པའི་གནས་རྩྭ་མཆོག་དྲུང་ངམ་ཀུ་ཤི་ན་གར་དེ་ཉིད་ནང་པ་རྣམས་ཀྱི་དོ་སྣང་བྱ་ཡུལ་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད་པ་དང་དེ་ནི་དེ་སྔོན་དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་བྱུང་བའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པས་ལོ་རབས་དགུ་བཅུའི་(1890)ནང་རྒྱ་གར་དུ་ཁ་ཆེའི་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་འོག་ནང་ཆོས་ཉམས་རྒུད་བཏང་བ་ལ་འཐབ་རྩོད་གནང་ཡོད་པ་སྟེ། ཨ་ན་ག་རི་ཀ་དྷརྨ་པ་ལས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཁ་ཆེ་མཁྲེག་འཛིན་རིང་ལུགས་ཀྱི་འགག་སྒོ་ནས་ནང་ཆོས་མི་ཐར་བའི་ཚུལ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེར་གནང་ཡོད།
སྤྱི་ལོ་1893 ལོར་དྷརྨ་པ་ལ་མཆོག་ཨ་རིའི་ཆི་ཁ་གོ་(Chicago)ལ་ཚུགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་(Parliament of Religions)ཚོགས་འདུའི་སྐབས་"ལྷོ་རྒྱུད་ནང་བསྟན་"སྐུ་ཚབ་ཀྱི་མཚན་ཐོག་ནས་གདན་ཞུས་གནང་། སྐབས་དེར་ཐེ་ར་ཝ་ད་(Theravada)ལ་ལྷོ་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ཞེས་འབོད་པའི་སྐབས་ཡིན། དེ་སྐབས་ཁོང་སེ་ཝམ་མི་་ཝི་ཝེཀ་་ཨ་ནན་ད་(Swami Vivekananda)དང་ངོ་མཇལ་བྱུང་ཞིང་བྱ་བ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་། དེ་ནི་སེ་ཝམ་མི་་ཝི་ཝེཀ་་ཨ་ནན་ད་ནི་གྲོས་ཚོགས་ནང་སྙན་གྲགས་དང་ཆེ་མཐོང་ཐོབ་པའི་སྒང་ཡིན་པས་རྒྱུད་ལམ་ཁག་ནས་ཀྱང་དོ་སྣང་གང་འཚམ་བྱུང་ཡོད། དྷརྨ་པ་ལ་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུའི་ནང་ནས་བཟུང་འཛམ་གླིང་གི་མིག་རྒྱན་དུ་གྱུར་ཟིན་ཅིང་མུ་མཐུད་ནས་ཡུལ་ཕྱོགས་གར་སར་ཕེབས་ཏེ་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་གནང་བ་དང་། དེའི་རྗེས་མ་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ནང་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་གཙུག་ལག་ཁང་(viharas)བཞེངས་བའི་མཛད་པ་སོགས་བསྐྱངས་པ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས། སེས་ལོན་དུ་སྨན་ཁང་དང་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་གནང་བ་དང་རྒྱ་གར་དུ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་རྒྱུ་སོགས་ལ་ཐུགས་བརྩོན་ཧ་ཅང་གནང་། དེ་དག་ལས་གང་དུ་སྟོན་པས་ཆོས་འཁོར་ཐོག་མར་བསྐོར་བའི་གནས་[ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་]ས་ར་ཎ་ཐའམ་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ནགས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དེ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། སྐབས་ཤིག་ཁོང་ཧ་ཝི་ཡིའི་(Hawaii)བརྒྱུད་དེ་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་རྒྱལ་པོ་ཀ་མེ་ཧ་མེ་ཧ་(Kamehameha)ཡི་རྒྱལ་རྒྱུད་ལྕམ་མེར་རས་་ཨི་་ཧྥོ་སེ་ཊར་(Mary E. Foster)དང་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་ཞིང་བུད་མེད་དེ་སེམས་ཚོར་གྱི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དྷརྨ་པ་ལས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་དང་བསྟུན་ནས་སེམས་གསོ་ལེགས་པར་གནང་། དེའི་སྐུ་དྲིན་གསབ་ཆེད་མོས་གཏོང་ཕོད་ཆེན་པོས་ཧིན་སྒོར་ས་གཅིག་ལྷག་གིས་འབུལ་བ་ཕུལ། སྤྱི་ལོ་ 2010 ལོར་བརྩིས་ན་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་གཉིས་དང་འབུམ་བདུན་ལྷག་ཡོད། ཡིན་ནའང་རྒྱ་གར་ནང་དུ་ཨར་ལས་པར་ལས་གླ་དམའ་བས་སྤྱོད་སྒོ་ཆེ་བ་བྱུང་ཡོད། སྤྱི་ལོ་1897 ཁོང་གིས་ལོར་སེས་ལོན་དུ་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་པར་ཕེབས་པའི་མི་རན་ཌ་་ཌེ་་སཽ་ཛ་་ཁ་ན་ཝར་རོ་(Miranda de Souza Canavarro)ལ་སངྒྷ་མིཏྟ་ཞེས་པའི་མཚན་བསྟོད་བྱས་ཤིང་ནང་ནང་པར་ཞུགས། དྷརྨ་པ་ལའི་ཉིན་ཐོ་འབོར་ཆེན་ཞིག་དཔེ་སྐྲུན་ཞུས་པ་དང་ཁོང་གིས་དྲན་ཐོ་ཁ་ཤས་ཀྱང་བྲིས་གནང་ཡོད། གོང་གསལ་འདི་དག་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་པ་སྐད་གྲགས་ཅན་སངྒྷ་རཀྵི་ཏ་(Sangharakshita) རླུང་རྟ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་(Windhorse Publications)1996 ནས་བཀའ་འཁྲོལ་དང་བསྟུན་ནས་བསྒྲིགས།
དྷརྨ་པ་ལ་དང་། ཚན་རིག་དང་། བདེན་དོན་རྩོད་ལེན་གྱི་ནང་པ།
ནང་ཆོས་པ་ལ་{བདེན་དོན་རྩོད་ལེན་གྱི་ནང་པ}ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ན་དེང་སང་འོས་འཚམས་ཡིན་པ་སྟེ། སྤྱིར་ཁོང་གིས་ནང་ཆོས་གནང་ཕྱོགས་ཐད་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་བསམ་བློའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་པ་དང་། ཨེ་ཤི་ཡེའི་ནང་པས་ཡེ་ཤུ་རང་ལྟ་མཆོག་འཛིན་རིང་ལུགས་པར་ཁ་གཏད་གཅོག་པའི་ཐབས་ཡང་ཡང་གནང་བ་བཅས་ཡིན། དེང་གི་ནང་པས་ནང་ཆོས་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་དོ་ནན་གནང་སྟེ་ཕྱོགས་གཞན་དག་ལ་དོ་ནན་གནང་རྒྱུ་ལྷོད་གཡེང་ཤོར་བ་དང་། ཡང་དེང་རབས་ཀྱི་ནང་པ་རིགས་ཁག་གཅིག་གིས་སྐྱ་བོ་དང་དགེ་འདུན་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ་དངོས་ཡོད་རྒྱུ་མཚན་གལ་ཆེར་འཛིན་པ་ལས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལས་འདས་པའི་ལྷ་སྒྲུང་ལ་ཡིད་རྟོན་མི་བྱེད། དེང་གི་ཚན་རིག་དང་མ་འགལ་བ། དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡིད་རྟོན་བྱེད་པ། གསར་གཏོད། དཔྱོད་ཤེས། མང་གཙོ། ཕྱོགས་ཞེན་འགོག་སྡོམ། ཆོས་ལུགས་སུ་ཞུགས་ནས་ཉམས་ལེན་གནང་བ། དུས་ཆེན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བ་སོགས་ཡིན་འདུག
དྷརྨ་པ་ལ་ནི་དེང་དུས་ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་པའི་དཔེ་མཚོན་བླ་མ་མེད་པ་ཞིག་དང་ཕལ་ཆེར་ནང་ཆོས་གསར་པ་སྟེ་བདེན་དོན་རྩོད་ལེན་གྱི་ནང་པའི་དཔེ་མཚོན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དམིགས་བསལ་དུ་ཁོང་གིས་ནང་ཆོས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུར་དོ་སྣང་གནང་བ་དང་ལྟ་གྲུབ་འཕེལ་རིམ་ཡང་དམིགས་བསལ་བ་ཡིན་པ་རེད།
དཔྱད་རྩོམ་རིགས།
དྲང་བདེན་ལམ་ལ་ཕྱིར་ཞུགས་(Return to Righteousness)ཞེས་པའི་དྷརྨ་པ་ལའི་མཛད་རྗེས་ཕྱོགས་བསྡུས་ནང་། བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡུས། རྩོམ་ཡིག་ཕྱོགས་བསྡུས། ཨ་ན་ག་རི་ཀ་དྷརྨ་པ་ལའི་འཕྲིན་ཡིག (ཨ་ནན་ད་་གུ་རུས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། ས་གནས་ཁོ་ལོམ་བོ། པར་སྐྲུན་མཁན། ཤེས་ཡོན་དང་རིག་གཞུང་གི་བློན་ཆེན། དུས་ཚོད། 1966)
འཛམ་གླིང་གིས་ནང་པར་བུ་ལོན་ཟུག་པ། (1893)
ཨ་ན་ག་རི་ཀ་དྷརྨ་པ་ལ་མཆོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆོས་ལུགས་གྲོས་ཚོགས་(Parliament of World Religions)ཐོག་ཕེབས་པ། ཡིག་ཆ་འདི་སྤྱི་ལོ་ 1892 ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་ཚེས་བརྒྱད་ལ་ཨ་རིའི་ཆི་ཁ་གྷོ་(Chicago)ལ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆོས་ལུགས་གྲོས་ཚོགས་འཚོགས་སར་སྒྲོག་སྦྱང་གནང་ཡོད་པ་རེད་ལ་སྐབས་དེ་ཚོགས་མིའི་འབོར་ཧ་ཅང་མང་། དྷརྨ་པ་ལ་ཁོང་ཉིད་སྐུ་ཚེའི་སྔ་སྟོད་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མི་རྣམས་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུའི་སེམས་འདུན་ཤུགས་ཆེར་ལྡན་བཞིན་པ་རེད། སྐབས་དེར་གཏན་བཤད་ནང་ཁོང་གིས་ཚན་རིགས་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཤེས་རིག ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་ལུང་འདྲེན་གྱིས་གང་བར་བྱས་ཏེ་ཡིད་འགུལ་ཐེབ་པ་བཟོས་ཡོད་ལ། དེས་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གང་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་བརྡ་ལན་ཞིག་སྤྲད་ཡོད། ལྷག་དོན་དུ་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་དེ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤོ་ཀ་དང་སྟོན་པའི་འཁོར་ཁྱིམ་པ་བའི་འདུལ་ཁྲིམས་ལྟར་ཉམས་སུ་བླངས་བ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད་ཡོད།
རེ་བཟང་ཕུགས་བཅོལ། (1915)
སྐབས་དེར་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ནང་ཆོས་ལ་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པའི་བཤད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ལ། ཁྱད་པར་དུ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཚོས་ནང་ཆོས་ནི་ཡིད་ཆད་རིང་ལུགས། ཆད་ལྟ་བ། སྒྱིད་ལུག་རིང་ལུགས་ཡིན་པ་སོགས་ལོག་འགྲེལ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ཀྱིན་་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་གཙོ་བོར་དམིགས་ཏེ་དྷརྨ་པ་ལས་བརྒལ་ལན་གནང་ཡོད་ཅིང་ཆེད་རྩོམ་འདིར་དམིགས་གསལ་གྱི་ཁུངས་ལུང་རྒྱུ་མཚན་ཡང་བཀོད་གནང་ཡོད།\
སྟོན་པའི་འཕྲིན། (1925)
དྷརྨ་པ་ལའི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་རྗེས་སྐབས། ཁོང་གིས་ཡེ་ཤུས་ཆོས་སྤེལ་རིང་ལུངས་ལ་འགོག་རྒོལ་བ་མཛད་པའི་གསུང་གི་ང་རོ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ལྷག་ཏུ་ལྡན་པ་ཡོད་པ་སྟེ། སྐབས་དེར་དབྱིན་ཇི་བས་སེས་ལོན་མི་སེར་སྤེལ་བའི་བྱ་འགུལ་དང་དེར་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཚོས་བྱ་སྤྱོད་སོགས་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་ཁོང་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཡོད་པས་རེད། འདི་ནི་བདེན་དོན་རྩོད་ལེན་གྱི་ནང་དཔེ་མཚོན་གསལ་པོ་ཞིག་ཡིན།
ནང་བསྟན་གྱི་ལྟ་བའི་འཕེལ་རིམ།
(1926)དྷརྨ་པ་ལའི་སྐུ་ཚེའི་ནང་ཚན་རིག་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཌར་ཝིན་(Darwin)ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབ་ཡོད་པས། ཁོང་གིས་ནང་ཆོས་འདི་ཉིད་དེང་དུས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པར་ངོ་སྤྲོད་གནང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཁོང་གི་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཆགས་ཡོད།
སེངྷ་ལའི་ནང་པའི་མི་རིགས་ལ་སྨན་པའི་མཛད་ཕྲིན་བསྐྱངས་ཚུལ།
སྐབས་ཤིག་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་ཏ་མིལ་ཝ་དྱ་[vadai: གྲོ་གོར་སྣུམ་བསྲེགས་ཤིག]འཚོང་མཁན་དཀྱུས་མ་ཞིག་ལ་སེམས་ཤུགས་འཕེལ་ཆེད་བསྟོད་བསྔགས་དང་། སེངྷ་ལའི་མི་མང་གི་ལེ་ལོ་སྒྱིད་ལུག་འགོག་པ་དང་། མི་མང་ཡར་སྐུལ་གཏོང་ཕྱིར་སྐྱོན་བརྗོད་གནང་ཡོད། ཕྱོགས་གཞན་ནས་ཕྱུགས་ཟོག་བསད་དེ་བ་གླང་གི་ཤ་ཟ་བར་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེན་གནང་ཡོད། མདོ་དོན་ཁོང་གིས་དབྱིན་ཇིའི་དབང་ཆ་གཅིག་བསྡུས་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་ལ་དམིགས་པ་མིན་པར་དེ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གོང་གསལ་བཞིན་སེངྷ་ལའི་རྒྱལ་ཁམས་འདི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ནང་པ་རང་སྐྱོང་རང་བདག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རེད།
ཡང་སྤྱི་ལོ་ 1915 ནང་ཧ་ཅང་བཟོད་ཐབས་མེད་པའི་སེས་ལོན་ཁ་ཆེ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཁ་གཏད་བཀྱག་གནང་ཡོད་པ་སྟེ། སྐབས་དེར་ཁ་ཆེ་སིལ་ཚོང་བ་དག་གིས་འགྲན་ཟླ་སེངྷ་ལ་དམིགས་འབེན་དུ་བཟུང་བའི་བྱ་བ་ལམ་དུ་སོང་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ 1912 ལོར་དྷརྨ་པ་ལས། “མུ་ཧམ་མེ་དམ་སྟེ་ཡུལ་གྱར་བའི་མི་མང་ ་་་ ཡ་ང་མེད་པའི་བུན་བདག་གི་གཡོ་ཐབས་འཇུའུ་བའི་ཤེས་རིག་ལྟར་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་། ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་སེངྷ་ལའི་མི་བུ་དག་གིས་ཡུལ་གྱར་བས་འདོད་ལྟར་འཛུལ་བྱེད་པ་ལས་སྲུང་སྐྱོབས་བྱེད་པར་ཕ་མྱེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 2358 རིང་གི་ཟུང་ཁྲག་གི་བཞུར་རྒྱུན་འགྲོ་གྲོན་བཏང་ཡོད། ་་་ མིག་སྔའི་ཡུལ་གྱར་དབྱིན་ཇི་བ་དང་། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྱར་བ་མུ་ཧམ་མེ་དམ་སེས་ལོན་ལ་ཡོང་ནས་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ཉམས་མྱོང་མེད་ཀྱང་ཡུལ་མི་ཚོར་སྣང་ཆུང་གཏོང་། ་་་ མཇུག་འབྲས་སུ་ཁོང་ཚོར་ཁེ་བཟང་ཐོབ་ཅིང་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་སེས་ལོན་པ་གྱང་ལ་བརྡབས།” ཅེས་བྲིས་ཡོད། མདོར་ན་དྷརྨ་པ་ལ་དང་ཁོང་གི་ཚོགས་པས་མི་མང་ལ་བློ་སྤོབས་སྤེལ་བ་དང་གལ་ཆེ་བའི་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་དོན་ཞེས་པ་དེར་ལེགས་སྐྱེལ་ཤུགས་ཆེན་ཕུལ་ཡོད་པ་རེད།
སྐབས་རེར་དྷརྨ་པ་ལས་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་བེད་སྤྱོད་བྱས་མྱོང་བ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་པ་སྟེ། འདིར་མཚོན་བྱེད་ཙམ་དུ་དཔེ་གཉིས་ཙམ་བཀོད་ན། ཁོང་གིས་“ཕྱེད་ཀླ་ཀློ་དང་ཕྱེད་དུད་འགྲོའི་ཨ་ཧྥི་རི་ཁ་བ” ཞེས་དང་། “དེ་ཚོ་ཚང་མས་(ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་)བཤད་ཐུབ་པ་ནི་ཁ་ནཱན་དང་གྷ་ལི་ལཻའི་གནའ་སྒྲུང་སྟེ། དོན་དངོས་ཨ་རབ་བྷིའི་བཤད་རྒྱུན་ལས་བྱུང་བ་རེད།”ཅེས་བཤད་མྱོང་ཡོད་འདུག
སྤྱིར་དྷརྨ་པ་ལས་སེངྷ་ལའི་མི་རིགས་ནི་ཨརྱན་(Aryan)ཏེ་འཕགས་པའི་རིགས་རྒྱུད་གཙང་མ་ཡིན་པར་ཡིན་ཆེས་གནང་ཞིང་། ཁོང་གིས་སེངྷ་ལའི་བུད་མེད་རྣམས་ཡུལ་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་དང་རིགས་རྒྱུད་མ་འདྲེ་བར་(Mischling)ངེས་པར་དུ་འཛེམ་ཟོན་དགོས་སྐོར་ནན་བརྗོད་གནང་ཡོད་འདུག
རྗེས་དྲན། (Legacy)
[ས་བཅད་འདི་དབྱིན་ཡིག་ལྟར་ན་འདས་པོའི་ཁ་ཆེམས་ནང་གསལ་བའི་ནོར་སྐལ་གྱི་ཐོབ་བྱ་ལ་གོ་བར་འདུག་ཀྱང་དོན་གྱི་བབ་ལ་བལྟས་ན་མཛད་རྗེས་དྲན་གསོ་ལྟ་བུ་ཞིག་འདུག་པས་གནས་སྐབས་རིང་རྗེས་དྲན་ཟེར་བཞག]སྤྱི་ལོ་ 2014 ལོར་རྒྱ་གར་དང་ཤྲཱི་ལངྐས་དྷརྨ་པ་ལ་གཤེགས་ནས་ལོ་གྲངས་150 ལོན་པའི་མྱ་ངན་རྗེས་མཚོན་དོན་དུ་གཞུང་གི་སྦྲག་ཐམ་ལ་གཤེགས་ཚེས་བཀོད་དེ་འགྲེལ་སྤེལ་གནང་ཡོད། ཆེ་བཀུར་མཚོན་པའི་ཆེད་ཁོ་ལོམ་བྷོའི་(Colombo)སྲང་ལམ་ཞིག་ལ་ “ཨ་ན་ག་རི་ཀ་་དྷརྨ་པ་ལ་་མ་ཝ་ཐ”སྟེ། ཨ་ནག་ག་རི་ཀ་དྷརྨ་པ་ལའི་སྲང་ལམ་(Angarika Dharmapala Street)ཞེས་བཏགས་ཡོད།
ཕྲན་ནས་རྣམ་ཐར་འདི་ཝི་ཀི་རིག་མཛོད་ནང་ལྟར་བསྒྱུར་ཡོད། དགོངས་འཆར་ཡོད་ན་གསུངས།
རྒྱ་ནག་མ་ཎི།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཡུལ་ཤུལ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱ་ནག་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ་ལ་མ་ཎི་རྡོ་དུང་ཕྱུར་ 25 ཡོད་ཅིང་། ཤར་ནུབ་བར་རིང་ཚད་ལ་སྨི་ 300 དང་ལྷོ་བྱང་བར་ཞེང་ཚད་ལ་སྨི། 80 མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་ 3 བཅས་ཡོད་པའི་མ་ཎི་རྡོ་རྩིག་བརྗིད་ཉམས་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། རྩིག་སྟེང་བརྐོས་པའི་བཀའི་ལུས་གྲངས་མང་བ་དང་། བརྐོས་བཟོས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་བ། གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བ་བཅས་ནི་འཛམ་གླིང་ལ་མཐོང་རྒྱུ་དཀོན་པས་འཛམ་གླིང་སྟེང་རྩེར་སོན་པར་གྲགས་པ་རེད།
ཁྱམས་ཁྲ་མོ་
བྲག་ཡེར་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ལྟེ་བའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཀ་ཕིབས་ཡོད་པའི་ཁྱམས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱབ་བྱེད་རླུང་
ལུས་ཁམས་ཀྱི་རླུང་ལྔའི་ནང་གསེས་ཤིག་སྟེ་གཙོ་བོར་སྙིང་ལ་གནས་ཤིང་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་རྒྱུ་ཞིང༌། རྐང་ལག་རྣམས་འདེགས་འཇོག་དང༌། ཁ་མིག་འབྱེད་འཛུམ་སོགས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་ཕལ་ཆེ་བ་རླུང་འདི་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པ་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་གྱི་འཁོས་ཀ་འཛིན་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་ངན་བདུན་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
པ་ཊ་ཧ་
རྔ་ཆུང་གི་མིང་སྟེ། པགས་སྒྲོག་དང་། སྒྲོག་ཅན་ཡང་ཟེར།
ཁྱི་མོ་ཚང་མར་དབྱུག་པ་མ་འཕྱར་
བདག་པོ་ཡོད་པའི་བུད་མེད་ཀྱིས་རང་གི་ཁྱོ་བོའི་ཆེད་དུ་མནའ་ཟ་མཁན་ཡོད་པས་མནའ་སྐྱེལ་མཁན་གྲས་སུ་འཇུག་རྒྱུ་མེད་པའི་དོན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རི་རྩེ་དྲུག
ཁྱུང་པོའི་རི་བོ་རྩེ་དྲུག་ (孜珠寺 Zizhu) ནི་སྟེང་ཆེན་རྫོང་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་ 17 གྱི་ས་སྟེ་ རྟ་ཆུ་དང་ཞེ་ཆུ་འདྲེས་མཚམས་ཆུ་མདོ་འགག་གི་ཤར་ངོས་ཀྱི་རི་རྒྱུད། རྟ་ཤོད་དང་ལྗང་ཤོད་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཆགས་པའི་བྲག་སྤང་འདྲེས་མའི་རི་བོ་དེ་ཡིན། འདི་ལ་གནའ་དུས་སུམ་པ་གླང་གི་གྱིམ་ཤོད་ ཅེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིས་ 4850 ལྷག་ཙམ་ཡོད། རི་རྒྱུད་འདིའི་ནུབ་མཐའ་རི་རྩེ་དྲུག་རང་ནས་མཚམས་ཆད་ཡོད་ཀྱང་། ཤར་ནས་རིམ་བཞིན། རྟ་རྒྱལ། ཇོ་རྒྱལ། རོམ་རྒྱལ། ཅོ་ཧོ་དགེ་མ། རྟ་ཤོད་ཟལ་མོ་རི་རྒྱུད་ནས་ཚ་བ་སྒང་བར་དུ་ཐུག་ཡོད། རི་རྒྱུད་འདི་དག་རི་རྩེ་མཐོ་ཤོས་ནི་ཅོ་ཧོ་དགེ་མ་སྟེ་བཤད་ཚུལ་ལ་རི་འདིའི་རི་རྩེ་མོ་ནས་བལྟས་ན། རྒྱ་གར་གྱི་རི་རྟ་སྟན་ཙམ་དང་རྒྱ་ནག་གི་རི་བལ་སྟན་མཐོང་ཟེར་སྲོག་ཡོད། དེ་ནས་“རྟ་ཤོད་ཟལ་མོ་རི་”ནི་སྙན་གྲགས་ཅུང་ཆེ་བའི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་པ་གླིང་སྒྲུང་སོགས་ལས་ཤེས་ཐུབ།
བོན་ལུགས། རི་འདི་གཙོ་བོ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གནས་རི་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བ་སྟེ། བླ་ཆེན་དྲན་པ་སོགས་རིག་འཛིན་གྲུབ་ཆེན་བརྒྱད་ཅུས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་འི་གནས་དང་། ཁྱད་པར་དུ་དབུས་སུ་དབལ་ཆེན་གེ་ཁོད་ཀྱི་གནས་ཤེལ་ལེ་རྒྱ་གར། གཡས་ཕྱོགས་སུ་ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་གྱི་གནས་རི་རྒོད་ཚང་དང་སུམ་པ་མུ་སྤུངས་གསལ་སྟང་གི་བཞུགས་གནས། གཡོན་ཕྱོགས་སུ་མ་རྒྱུད་གསང་མཆོག་མཐར་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་ཐི་སེང་གདོང་ཁྲ་མོ་དང་ཞང་ཞུང་སྟོང་རྒྱུང་མཐུ་ཆེན་གྱི་བཞུགས་གནས་སོགས་ངོ་མཚར་བའི་བཀོད་པ་ཇི་སྙེད་གཅིག་ཡོད། གནས་གནས་འདིར་བོན་པོའི་དགོན་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད།
བན་ལུགས། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པར་བྱོན་པའི་རྙིང་མའི་གཏེར་ཆེན་གནས་ལྩགས་རྩ་གསུམ་གླིང་པས་ (1694–1738) གནས་འདི་ནས་«རྟ་ཕག་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་»ཆོས་སྐོར་དང་བོན་ཆོས་«དབལ་སྲས་གསང་བ་ཐ་ནག་»གི་སྐོར་གཏེར་ནས་བཞེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། གང་ལྟར་བན་དེ་ཚོས་ཀྱང་གནས་འདིར་རྩ་ཆེན་དུ་བརྩི་ཞིང་གནས་མཇལ་དང་རི་སྐོར་དུ་འགྲོ་སྲོལ་ཡོད། མ་ཟད་བོད་ཀྱི་གླིང་སྒྲུང་ཤོད་མཁན་རྣམ་པས་ཀྱང་རི་འདི་ལ་ཆེ་མཐོང་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་སྟེ། «མོན་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་»ལས་དཔའ་གཡུ་ལྷས་རི་རྩིས་བྱེད་སྐབས། “མ་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས་འཁོར་བཤམས་འདྲ་དེ། །ཁྱུང་པོ་རི་བོ་རྩེ་དྲུག་རེད། །”ཅེས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན།
ཁྱམས་ར་
ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མོའི་མདུན་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་ཁྱམས་ཆེན་པོ་མཐའ་བསྐོར་དུ་ཐོག་ཕུབ་པའི་ཀ་ཕིབས་ཡོད་པ། དཀྱིལ་དུ་ཐོག་མེད་པའི་རྡོ་གཅལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེར་ཟེར། ད་ཡོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆའི་ནང་འཁོད་པ་ལྟར་ན། སྔར་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་མདུན་ངོས་ལྕགས་རི་ཀ་ཕིབས་ཅན་གྱིས་བསྐོར་བའི་ཁྱམས་ཆུང་ངུ་ཞིག་ལས་མེད་ཀྱང༌། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་འཛུགས་པར་གནང་ཉེའི་སྐབས་ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ལ་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་ཉམས་གསོ་ལེགས་པོ་ཞིག་གནང་དགོས་པའི་ཞུ་བསྐུལ་མཛད་པ་ལྟར། སྐབས་དེའི་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཤོད་ཁུལ་གྱི་དབང་འཛིན་པ་སྣེའུ་རྫོང་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་དང༌། གཞིས་ཀ་བྲག་དཀར་བ་གཉིས་ལ་བཀའ་ཕབ་སྟེ། གནམ་ཡངས་རྡོ་རྗེའི་རྭ་བ་ཀ་བ་བཅུ་གཉིས། ཐོག་མཐུད་ཀ་བ་བཅུ། ཁྱམས་ཀ་བ་བཅུ་བཅས་གསར་འབུབས་ཐོག ཉང་སེར་སྨན་རི(ཉང་བྲན་ནང)ནས་རྡོ་ཆེན་མང་པོ་དྲངས་ཏེ་བར་སྐོར་དང་ཁྱམས་རའི་རྡོ་གཅལ་བཅས་གསར་དུ་བཏིང༌། དེ་རྗེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་ལོ་ཤས་སྲིད་དབང་བསྐྱངས་སྐབས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཁྱམས་རྭ་ཆེན་མོར་སླར་ཡང་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་ཉམས་གསོ་གནང་ཏེ་གཞུང་སྒོའི་མདུན་དུ་སྒོ་འཕྱོར་གསར་གཏོད། བར་བསྐོར་ནང་མའི་ལྡེབས་བྲིས་་་་་་་་་།
ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་བཞི་
རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན། དངོས་པོའི་མཐའ། དགོས་པ་ཡོངས་གྲུབ། ༡རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་པ་ནི། དམིགས་རྟེན་དེ་ལེ་དམིགས་ནས་དཔྱད་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཡོད་པར་བརྟེན་རྣམ་རྟོག་དང་བཅས་པ་ཞེས་དང༌། གཟུགས་བརྙན་ཞེས་པ་དམིགས་རྟེན་རང་མཚན་པ་དེ་དངོས་མིན་པར་དེའི་རྣམ་པ་སེམས་ལ་འཆར་བ་ལ་ཟེར། ༢རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་དམིགས་རྟེན་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་དཔྱད་པ་མ་བྱེད་པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེའི་ཚེ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན། དམིགས་པ་དེ་གཉིས་དམིགས་བྱེད་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ཞིང༌། དང་པོ་དེ་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དང༌། གཉིས་པ་དེ་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན། ༣དངོས་པོའི་མཐའ་ནི། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔར་འདུས་པ་དང༌། ཐར་པ་དོན་གཉེར་གྱི་བླང་དོར་གྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་བཞིར་འདུས་ལུགས་བསམ་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་གྲངས་ངེས་པར་ཐག་བཅད་ནས་སེམས་མ་གཡེང་བར་འཇོག་པ་ཡིན། དེ་ནི་དམིགས་པ་བྱ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ཡིན། ༤དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི། དམིགས་རྟེན་དེ་དག་གི་གཟུགས་བརྙན་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀྱིས་དམིགས་ནས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསམ་ནས་གོམས་འདྲིས་བྱས། ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཤིན་སྦྱངས་དང༌། སེམས་ཤིན་སྦྱངས་སྐྱེ་བ་ནི་དགོས་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་བཞི་པ་འདི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་འཇོག་པ་ཡིན། ཞིབ་པར《ལམ་རིམ》གྱི་ཞི་གནས་སྐབས་སུ་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱབ་བྱེད་འབྱུང་བ་ལྔ་ཕྲག་ལྔ་སྟེ་ཉེར་ལྔ་
རང་ཤར་ལས། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་ཚང༌། དེ་ཡང་རླུང་རྣམ་པ་ལྔས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གདངས་བྱེད་དོ། །མེ་རྣམ་པ་ལྔས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་བྱེད་དོ། །ས་རྣམ་པ་ལྔས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་བྱེད་དོ། །ཆུ་རྣམ་པ་ལྔས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་བྱེད་དོ། །ནམ་མཁའ་རྣམ་པ་ལྔས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ས་ལྔའི་གནས་ཚུལ་ནི། ཀུན་ཏུ་སྣང་བའི་ས་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས། མི་འགྱུར་བ་རྡོ་རྗེའི་ས་སྒྲོན་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས། ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་རིན་པོ་ཆེས་ས་ཐིག་ལེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས། སྣང་བ་སྟོང་པ་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པའི་ས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས། སྒྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ས་ཤེས་རབ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་སོ། །ཆུ་ལྔ་ལས། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆུ་རྩ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས། ཞིབ་གསལ་དག་གི་ཆུ་རུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས། ཡོན་ཏན་རྒྱས་པའི་ཆུ་ཁྲག་ཐམས་ཅད་ལ་གནས། ཆགས་པ་མེད་པའི་ཆུ་སེར་ཐམས་ཅད་ལ་གནས། འཛིན་མེད་རྫོགས་པའི་ཆུ་མིག་གི་ནང་ན་གནས་སོ། །མེ་ལྔ་ལས། ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་མེ་གློ་བ་ན་གནས། ཕྱི་ནང་ཀུན་གསལ་གྱི་མེ་མིག་གཉིས་དང་ཡན་ལག་ལ་གནས། ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་མཉམ་པའི་མེ་ཤ་པགས་བར་ན་གནས། ཕྱི་ནང་གི་བྱ་བ་རྟོག་པའི་མེ་རྐང་མཐིལ་གཉིས་ན་གནས། ཕྱི་ནང་གི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་མེ་ལག་མཐིལ་གཉིས་ན་གནས་སོ། །རླུང་ལྔ་ལས། སྲོག་འཛིན་པའི་རླུང་སྲོག་རྩ་ན་གནས། བཀྲག་དང་གཟི་མདངས་སྐྱེད་པའི་རླུང་སྨིན་ཕྲག་ན་གནས། མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་ཕོ་བ་ན་གནས། ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ལུས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་གནས། སྙིང་རྗེ་མེད་པ་བསྐལ་བ་ལས་ཀྱི་རླུང་སྙིང་དང་སྙིང་ཤུན་གྱི་བར་ན་གནས་སོ། །ནམ་མཁའ་ལྔ་ལས། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ནམ་མཁའ་རིག་པ་དངོས་དང་དབྱེར་མེད་དུ་གནས། ཡུལ་མེད་གསལ་དྭངས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་གནས། མ་འདྲེས་དག་པའི་ནམ་མཁའ་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་གནས། དོན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་རྟགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་གནས། དག་པའི་ཞིང་དུ་སྒྲོལ་བྱེད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དང་དབྱེར་མེད་དུ་གནས་ཞེས་གསུངས་སོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རྫ་ཆུ་ཁའི་དཔལ་དགེ་མ་ཎི།
དཔལ་དགེ་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ་ནི་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སེར་ཤུལ་རྫོང་མཁར་ནས་སྤྱི་ལེ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཆོད་པའི་ནུབ་བྱང་མཚམས་སུ་ཡོད།  དཔལ་དགེ་བླ་མ་བསམ་གཏན་ཕུན་ཚོགས་ནས་སྤྱི་ལོ་ 1640 ལོར་རྡོ་འབུམ་དེ་ཐོག་མར་གསར་དུ་བཞེངས་ཤིང་དེའི་ཡང་སྲིད་རྫ་དཔལ་སྤྲུལ་ཨོ་རྒྱན་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་པོས་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུའི་ཐོག་ལོ་ལྔ་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་རྡོ་འབུམ་རྒྱ་ཇེ་ཆེ་བཏང་། དུས་ཕྱིས་མཆོག་སྤྲུལ་རྒྱལ་མཚན་རབ་ཡངས་ཀྱིས་གཙོ་འགན་བཞེས་ནས་མི་དམངས་ཤོག་སྒོར་ཁྲི་ཚོ 17 ཙམ་འགྲོ་སོང་བཏང་ནས་ཡུལ་སྡེ་དེའི་བླ་སྤྲུལ་དང་ཆོས་དད་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཉམས་གསོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱས་ཡོད།　　དཔལ་དགེ་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ་གྱི་རྡོ་རྩིག་རིང་ཐུང་གི་ཚད་ནི་སྤྱི་ལེ་ 1.7 ཡོད་ལ།   རྩིག་པའི་རྒྱ་ཞེང་ལ་སྨི་ 1ནས་ 3 བར་དང་།   རྩིག་པའི་མཐོ་ཚད་ནི་སྨི་ 2.5 ནས་3.5 བར་ཡིན།   རྡོ་འབུམ་རིང་པོ་འདིའི་ཐོག་གི་སོ་སོའི་བར་དུ་སྨི་ 3 ནས་ 4 ཡི་བར་དུ་རྡོ་རྩིག་གྲུ་བཞི་དང་ནར་མོ་བཅས་བརྩིགས་ཡོད། གནས་དེའི་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་རྡོ་འབུམ་དེའི་ནང་དོན་ནི་མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་གཙོ་བོ་བྱས་པའི་སྟེང་དུ་བཀའ་བསྟན་འགྱུར་དང་ཐར་མདོ་ཚར་ 5000 ཙམ་དང་།   རྡོ་ལ་བརྐོས་པའི་ལྷ་སྐུ་ཆེ་ཆུང་སུམ་སྟོང་ལྷག་ཡོད་པར་བཤད།   གནས་འདིའི་མཐོ་ཚད་ནི་མཚོ་འཕགས་ལས་ཆ་སྙོམས་སྨི་ 4240 ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།     འབྲེལ་ཡོད་ཆེད་རམས་པ་ཚོས་བཤད་པ་ལྟར་ན།   རྡོ་འབུམ་འདི་ནི་དེང་སང་འཛམ་གླིང་སྟེང་ཆེས་རིང་བའི་མ་ཎི་རྡོ་རྩིག་ཅིག་ཡིན་འདུག  རིན་བསྟན་གྱིས་བརྩམས་པའི་«དཔལ་དགེ་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ།»ལས་བསྡུས་སྒྲིག་བྱས།
གཡེ་དམར་དགོན།
ཁང་དམར་རྫོང་ནས་སྤྱི་ལེ་༡༣ཙམ་འཁོར་ལམ་དེད་གམ་པ་དང་གྲོ་མོའི་ཕྱོགས་སུ་སོག་ན་ལམ་ལྟག་ཏུ་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཡིན་སྐད་ལ་རྗེས་སུ་ཁ་ཆེ་མཆོད་འཆང་ཞུ་བས་རྒྱས་བསྐྲུན་གནང་། ཁ་ཆེ་མཆོད་འཆང་གིས་ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲིར་“ངས་དགོན་པ་མཎྜལ་ཁ་སྦུག་པ་ལྟར་ཞིག་བཏབ་ཡོད་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་དགོན་འདི་སྐྱོང་བར་ཞུ་”ཞེས་ཞུས་པས། པཎ་ཆེན་དགོངས་པ་མ་རྫོགས་བར་གནས་དེར་བཞུགས་པ་དང་རྗེས་སུ་དགོངས་པ་གཞན་དོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་སུའང་སྐུ་སྨར་གདུང་ཡང་གནས་དེར་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། སྔོན་ལྷ་ཁང་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་དཀྱིལ་གྱི་ལྷ་ཁང་ནང་སྟོན་པ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན། དེའི་འོག་ཚེ་དཔག་ལྷ་ཁང་ནང་སྟོན་པ་ཉེ་སྲས་བརྒྱད་དང་ཚེ་དཔག་མེད་བཅས་ཞུགས། སྔོན་བྲ་ཁུད་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཡིན་པ་ལ་ཇུན་གར་དམག་རྗེས་དགེ་འདུན་༡༤༠སྐོར་གྱིས་རི་བོ་དགེ་ལུགས་ཕྱག་ལེན་མཛད་པར་གྱུར།
ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་ལྷ་ཁང་གི་རྩིག་སྟེང་ཐོག་བཀབ་གནང་བའི་ནང་ལོ་མང་རིང་ཉི་ལྷག་གངས་ཆར་ཁྲོད་ལུས་པའི་བཟོ་རྩལ་ལེགས་པའི་སྐུ་བརྙན་རྣམས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མཇལ་རྒྱུ་འདུག གཙུག་ལག་ཁང་གྱི་དབྱིབས་ནི་ས་སྐྱ་འདྲ་ལ་ལྡེབས་རིས་ཞ་ལུ་དང་ཡང་འདྲ་པོ་འདུག
ཡང་དགོན་དེ་ནས་མུ་མཐུད་སོང་ན་བྲ་ཁུད་དགོན་དང་། སྤྲེལ་དམར་དགོན། སྒྲུབ་ཆེན་ཀུན་དགའ་བློ་གྲོས་བཞུགས་མྱོང་བའི་རྐྱང་ཕུ་དགོན། ཚེ་དཔག་ལྷ་ཁང་བཅས་ཀྱི་གྱང་རོ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་ལ། ཀ་ལ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཕྱི་དགོན་ཞེས་ཉམས་གསོ་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ཁང་དམར་དགའ་ལྡན་ཆོས་གླིང་།
མཚན་རྒྱས་པར། དགའ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ངམ། བྱ་བ་རྩེ་ཞེས་ཞུ། ཁང་དམར་རྫོང་ནས་ཤར་ངོས་སུ་སྤྱི་ལེ་༢༤ཙམ་སོང་ན་དགོན་པ་གྲོང་གི་རྒྱབ་རིའི་ངོས་སུ་དགོན་དེ་མཇལ་བ་ཡིན། དགོན་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༤༢༨ལོ་ཙམ་ལ་མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་གིས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད། རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་ཆོས་དགོན་གྱི་བླ་ཁག་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ནོར་བུ་དགའ་ལྡན་ཞུ་བ་དེ་ཡིན། མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་གིས་རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་ཆོས་དགོན་ཕྱག་བཏབ་གནང་རྗེས་གནས་དེར་དགོན་དེ་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད། དགོན་པའི་མཚན་ལའང་དགའ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ཞེས་གསོལ། སྔོན་དགོན་དེར་དགེ་འདུན་ཉེར་གཅིག་ཙམ་གྱིས་དགེ་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྒྲུབ་གཉིས་ལྡན་ཕྱག་ལེན་གནང་བ་ཡིན། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་༡༢ཀྱི་ནང་སྨན་འདམ་གྱི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་ཆོས་འཁོར་གྱི་སྐུ་བརྙན་སོགས་དང་། མགོན་ཁང་ནང་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་སྲུང་མ། གཞན་ཡང་ཞལ་ཐང་མང་པོ་བཅས་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ད་ལྟ་སྔར་གྱི་འདུ་ཁང་བསྐྱར་བཞེངས་གནང་བའི་ནང་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་ཐོག་སོ་ལྷག་སོགས་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ཡང་དགོན་དེའི་ལྷོ་ངོས་སུ་གངས་མེ་ལོང་མ་ཞེས་སྤང་རིའི་དབུས་སུ་གངས་སྒོར་མོ་མེ་ལོང་འདྲ་བ་ཞིག་དང་། དེའི་ཕུར་སྟག་རིས་དགོན་ཞེས་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་དགོན་ཞིག་དང་། རི་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་ཞེས་པ་དང་། ཆུ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ། ཐང་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་ཞེས་དང་། གངས་མེ་ལོང་མའི་རྒྱབ་རི་གངས་རི་ལ་ཐོབ་བཟང་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཟེར། གངས་རི་དེའི་མཐོ་ཚད་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་༨༣༠༠ཙམ་ཡོད་ཅེས་པ། དེའི་གཡོན་ངོས་སུ་ཨོ་རྒྱན་འབྲུག་རི་ཞེས་པ་དེ་ལས་ལ་ཕར་བརྒྱབ་ན་འབྲུག་ཡུལ་དུ་སླེབས། སྔོན་རྒྱལ་རྩེར་ཆུ་སྐྱོན་བྱུང་བའང་ཉིང་རུའུ་ཆུ་མྱང་ཆུར་འདྲེས་པས་ཡིན་པ་དང་། དེའང་སྤྱིར་ན་ཉིང་རུའི་ཆུ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྟེང་ཉིང་རུ་ཕུའི་སེ་བོ་མཚོ་བརྡོལ་བས་ཡིན་པ་རེད་ཅེས་ཟེར།
གཞན་ཡང་ཡུལ་དེར་བཙུན་མའི་དགོན་བསམ་གཏན་གླིང་དང་། འབྲུག་རྒྱལ་དགོན། སྡིངས་ཆེན་དགོན། འབྲུག་དབུ་དགོན་བཅས་ཆགས་ཤུལ་གྱི་སྟོངས་རོ་དང་། ཉིང་རུ་སྨད་དུ་འབྲས་མོ་དགོན་ཞེས་པ་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་ཉམས་གསོ་གནང་བ་ཞིག་བཅས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
པ་སྣམ(གནམ)ནོར་བུ་ཁྱུ་རྩེ་
གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་པ་སྣམ་རྫོང་སྟེ་སྔར་ས་སྐྱས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་སྐབས་རྒྱལ་མཁར་རྩེའི་དཔོན་རིགས་འཕགས་པ་དཔལ་བཟང་གིས་རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་སོགས་མང་པོ་བརྩིགས་པའི་ནང་ནས་གཅིག་འདི་ཡིན་ཞེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༢༣༦པར་གསལ།
པ་སྣམ་ལྷུན་གྲུབ་རྩེ་
གཞེས་རྩེ་ས་ཁུལ་ཁོངས་པ་སྣམ་རྫོང་ན་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ། རྫོང་འདི་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་འགོར་ཏཱའི་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ས་སྐྱ་པའི་ལག་ནས་སྲིད་དབང་འཕྲོགས་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་དབུས་གཙང་གཉིས་སུ་རྫོང་ཆིན་བཅུ་གསུམ་བརྩིགས་པར་བཤད་པའི་ནང་ནས་གཅིག་ཡིན་ཞེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི《དེབ་དེར་དཔྱིད་ཀི་རྒྱལ་མོའི་གྱུ་དབྱངས》ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༡༨༥པར་གསལ།
པགས་པའི་སྒྲོ་ལྡན་
སྦྲང་བུའམ་བུང་བ་སྟེ་པགས་པའི་གཤོག་པ་སྲབ་མོ་ལྡན་པའི་ཆ་ནས་བཏགས་པའོ། །ས
པགས་མྱེད་པ་
བག་མེད་པ། དྲན་བརྟན་པོ་མེད་པ། ངོ་ཚ་མེད་པ།
པཱ་ལ་རྣམ་གསུམ་
ས་ང ྷྭ་པྰ་ལ་དང་། གུ་ཎ་པཱ་ལ། པྲཛྷཱ་པྰ་ལ་བཅས་གསུམ་པོ་པཎྜི་ཏ་ངྷརྨ་པྰ་ལ་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་སྐབས་ལྷན་དུ་ཕེབས། དེ་དག་ལས་ཞང་ཞུང་བ་རྒྱལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྡོམ་པ་བླངས། དེའི་སློབ་མ་དཔལ་འབྱོར་དང་ཞང་མོ་ཆེ་བ་བྱང་ཆུབ་སེང་གི་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྒྱུད་དེ་མཆེད་པ་རྣམས་ལ་འདུལ་བ་སྟོད་དུ་གྲགས་སོ། །
བྲག་དམར་དགོན།
ད་ལྟ་སྔར་གྱི་བཀའ་འགྱུར་ལྷ་ཁང་གི་རྩིག་པའི་སྟེང་ཐོག་བཀའ་པའི་ནང་གུ་རུ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གྱིས་གཙོས་སྔོན་གྱི་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་། རྭ་ལོ་རྟོགས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་ཞབས་རྗེས་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
པད་དཀར་
《དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ》སྟེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྒྱུད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གི་གྲས་རེ། ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊས་རྒྱ་གར་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་《མདོ་མང》[ཇ]པའི་ནང་དུ་ཡོད།
པད་དཀར་འཆང་བ་
སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པའི་ནང་གི་གཅིག་ཡིན།
པད་སྐྱེས་
ཚངས་པའི་མིང་སྟེ་གསེར་གྱི་པདྨ་ལས་སྐྱེས་པའམ་ཁྱབ་འཇུག་གི་ལྟེ་བའི་པདྨ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆ་ནས་བརྗོད་འགྲེལ་པར་བཤད་ཅིང་། པད་སྐྱེས་མགྲིན་སྒྲ་ནི་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།
པདྨ་ཀ་ར་
སློབ་དཔོན་པདྨའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་མང་དུ་བཤད་པའི་ནང་གི་གཅིག་ཡིན།
པ་ཚབ་ཉི་མ་གྲགས་
རབ་ཆུང་དང་པོའི་ཤིང་ལུག་（༡༠༥༥）ལོར་འཕན་ཡུལ་པ་ཚབ་སྟོད་དུ་འཁྲུངས། གཞོན་ནུའི་དུས་ཁ་ཆེར་བྱོན་ཏེ་སཛྫཱི་ ནའི་སྲས་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་པནྜི་ད་མང་པོ་ལས་ཆོས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་གསན་སྦྱོང་མཛད། བོད་དུ་ཕེབས་རྗེས་སྤུ་ཧྲེངས་པའི་དགེ་འདུན་སྤྱིས་གྱིས་མཛད་པའི་མཛད་པའི་་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་བསྒྱུར་བར་ཞུས་པ་བཞིན་བསྒྱུར། འཕན་ཡུལ་དུ་དབུ་མའི་འཆད་ཉན་ལེགས་པར་ཚུགས་ཏེ་སློབ་མ་མང་དུ་བསྐྱངས། སློབ་དཔོན་ཟླ་བས་མཛད་པའི་རྩ་འཇུག་གཞི་གསུམ། རིག་པ་དྲུག་ཅུ་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལེགས་པར་བསྒྱུར། ཕྱིས་ར་མ་ཆེར་པནྜི་ཏ་ན་ཀ་ཝརྨ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་དཔེ་དང་མཐུན་པར་བཅོས། ཡང་སློབ་དཔོན་ཟླ་བས་མཛད་པའི་སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པའི་འགྲེལ་ཆེན་སྔར་ཨ་བྷ་ཡ་དང་། སྣུར་ངྷརྨ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བཅོས་པ་དང་། གསང་འདུས་འགྲེལ་པ་སྒྲོན་གསལ་གྱི་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མཛད། སདུས་པའི་སྐོར་མང་པོ་བསྒྱུར་བཅོས་ཡང་དག་པ་མཛད། སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙང་པར་སྤོས། རྨ་བྱ་བྱང་ཆུབ་ཡེ་ཤེས་། དར་ཡོན་ཏན་གྲགས་ ཞང་ཐང་སག་པ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས་བཅས་ལ་པ་ཚབ་ཀྱི་བུ་བཞིར་གྲགས། དེ་བཞིན་བཙན་ཐང་པ་རྒྱལ་དཔལ་ལ་སོགས་པའི་སློབ་མང་པོ་བྱུ་ཞིང་དབུ་མ་ཤིན་ཏུ་དར་བར་མཛད་པ་བཅས་སོ། །
པདྨ་དབང་ཆེན་རྟ་མགྲིན་ལྷ་བཅུ་བདུན།
གཙོ་བོ་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་བསྡོམས་གཅིག། སེམས་མ་བརྒྱད། མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བཞི། སྒོ་མ（སྒོ་སྲུང་）བཞི་བཅས་སོ། །
པདྨ་མཐར་བྱེད་
གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་ནས་བཤད་པའི་ཁྲོ་བོ་པདྨ་མཐར་བྱེད་ལ་ཡུལ་མི་མངོན་པར་སྦས་པ་སྟེ། འདིའི་སྐུ་མདོག་དང་། ཞལ་ཕྱགས་གི་གྲངས། ཕྱག་མཚན་བཅས་ཞིབ་པར《མངོན་རྟོགས》ལས་གཟིགས་པར་ཞུ།
འབྲུག་གི་རྒྱལ་དར།
༈ འབྲུག་རྒྱལ་དར།
འབྲུག་གི་རྒྱལ་དར།
ང་བཅས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་དར་འདི་ ཧེ་མ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མིན་འདུག ། འདི་ང་བཅས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བསྒྱུར་བ་ཅིག་ཨིན། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་ ཡར་སྟོད་ལས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ འདི་ཡང་འགྱུར་བ་ཆགས། སྨད་ལས་རྒྱ་གར་གི་རྒྱལ་ཁབ་ འདི་ཡང་འགྱུར་བ་ཆགས། རྒྱལ་ཁབ་རང་རང་སོ་སོའི་རྒྱལ་ལུགས་ རྒྱལ་དར་ རྒྱལ་རྟགས་ཚུ་ བཟོ་ཞིནམ་ལས་ ཁོང་སྟོབས་ཅན་གཉིས་ཀྱི་སྦུག་ལུ་ ང་བཅས་ནཱ་ཡང་ ཅོག་ཅིགཔ་སྦེ་བསྒྱུར་བ་བཏང་དགོཔ་བྱུང་ནུག །
དེ་ཡང་ས་སྐྱོང་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་གི་བཀའ་ལྟར་དུ་ དང་པ་རང་ནང་པའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལུ་མཁས་ཤོས་ ད་ལི་ན་སློབ་དཔོན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་དང་ དྲག་ཤོས་ཤིང་ཁ་བླམ་ དྲག་ཤོས་ཨ་ཁུ་བཀྲོང་མི་ ཁོང་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་མཁས་པ་ལེ་ཤ་ཅིག་ ཕྲི་སྣོན་སྲེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ལས་ རྒྱལ་ལུགས་འདི་བརྩམས་གནང་ནུག ། མཐའ་མེད་མཐའ་དཔྱོད་གྲུབ་འབྲས་འདི་ ཚིགས་རྐང་དྲུག་ལུ་ ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་ ཁོ་ར་གིས་གཏན་ཕེབས་གནང་ནུག ། ཚིགས་བཅད་འདི་འབད་བ་ཅིན་་་
འབྲུག་ཙན་དན་བཀོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་།།
དཔལ་ལུགས་གཉིས་བསྟན་སྲིད་སྐྱོང་བའི་མགོན།།
འབྲུག་རྒྱལ་པོ་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ།།
སྐུ་འགྱུར་མེད་བརྟན་ཅིང་ཆབ་སྲིད་འཕེལ།།
པདྔྨ་འོད་
བཀའ་བརྒྱུད་པ་དང་རྙིང་མ་བའི་གྲུབ་མཐའི་ལུགས་ལ་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་སངས་རྒྱས་པའི་ཞིང་ཁམས་ལ་པདྨ་འོད་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཞེས་བརྗོད་སྲོལ་ཡོད་པ་དའོ། །
འབྲུག་གི་རྒྱལ་དར།
ཆོས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས།།
འབངས་བདེ་སྐྱིད་ཉི་མ་ཤར་བར་ཤོག།
རྒྱལ་ལུགས་གཏན་ཕེབས་གནང་ཚརཝ་ཅིན་ རྒྱལ་ལུགས་འདི་གིས་མཚོན་པའི་ རྒྱལ་དར་ཡང་བཟོ་དགོཔ་ལས་ རྒྱལ་དར་འདི་རྒྱལ་ཡུམ་སྐལ་བཟང་མཆོག་གི་སྐུ་མཆེད་ ཨ་ནུ་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་བཟོ་གནང་གནངམ་ཨིན་ཟེར་སླབ་སྲོལ་འདུག ། འདི་ཡང་ག་དེ་འབད་བཟོ་ནུག་དགོ་ཟེར་བ་ཅིན་ ཚོན་མདོག་སེར་པོ་ ཚོན་མདོག་དམར་པོ་ སྦུག་ན་འབྲུག་དཀར་པོ་གཅིག ། མཚོན་སྲོལ་འབད་བ་ཅིན་ སེར་པོ་འདི་གིས་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་མཚོན། དམར་པོ་འདི་ བླམ་ཆོསཔ་ཚུ་མཚོན། འབྲུག་འདི་མི་སེར་ཚུ་མཚོན་སྦེ་ དཔེར་ན་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ། །སྐུ་འགྱུར་མེད་བརྟན་ཅིང་ཆབ་སྲིད་འཕེལ། །ཟེར་མི་འདི་ སེར་པོ་འདི་གིས་མཚོན་ ཆོས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས།། ཟེར་མི་འདི་ ཚོན་མདོག་དམར་པོ་འདི་གིས་མཚོན་ འབངས་བདེ་སྐྱིད་ཉི་མ་ཤར་བར་ཤོག། ཟེར་མི་འདི་ འབྲུག་དཀར་པོ་འདི་གིས་མཚོན། འབྲུག་འདི་སྐད་གྲགས་ཆེ་དྲགས། འབྲུག་དཀར་པོ་འདི་ ནད་དང་མུ་གེ་ཞི་བ། འབྲུག་གི་ལག་པ་ནོརབུ་འཆང་མི་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་འབྱོར་ལྡན་ཕྱུགཔོ་འཆང་ནི་ནོར་བུ་ཨིན།
པད་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་
སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་ཐོག་མར་སྐུ་བལྟམས་པའི་དུས་ལུམ་བིའི་ཚལ་དུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མ་སོགས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཏེ། དེའི་བཟོ་དབྱིབས་ནི་མཆོད་རྟེན་གྱི་བང་རིམ་མཞི་ཟླུམ་པོ་ལ་པདྨ་དང་འཁོར་ལོ་སྤྲས་པ།
འབྲུག་གི་རྒྱལ་དར།
ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ རྒྱལ་དར་འདི་གྲུ་བཞི་སྦེ་བཟོ་བཟོཝ་མས་ དེ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་མི་ཆ་ཁྱབ་ག་ར་ རིངམོ་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ལུ་ འདི་གུ་དཔེ་བླངས་ཏེ་རིངམོ་སྦེ་བཟོ་གནང་ནུག ། དེ་ལས་ཚོན་མདོག་དམརཔོ་འདི་ཡང་ ལི་ཝང་ལུ་བཟོ་གནང་ཞིན་ན་ སེརཔོ་འདི་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་དང་ ལི་ཝང་འདི་བློན་པོ་ལུ་མཚོན། ཆོས་ཕྱོགས་ལས་ སེརཔོ་འདི་རྗེ་མཁན་པོ་དང་ ལི་ཝང་འདི་བླ་སློབ་ལུ་མཚོན། དེ་ལས་འབྲུག་དཀརཔོ་འདི་ མི་སེར་བུ་དང་བུ་མོ་ཚུ་ལུ་མཚོནམ་ཨིནམ་སྦེ།
ས་སྐྱོང་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་གི་སྐབས་ལུ་ དམག་སྡེ་དང་ སློབ་གྲྭ་གསརཔ་ལེ་ཤ་ཅིག་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ ཡར་རྒྱ་ནག་ལུ་འབད་རུང་ མར་རྒྱ་གར་ལུ་འབད་རུང་ དམག་གྱལ་ཐིག་རེ་བསྒྲིགས་པ་ཅིན་ དང་པ་རྒྱལ་ལུགས་འདི་བཏང་ རྒྱལ་དར་འདི་འཕྱར་ མི་ཚུ་གིས་གུས་ཞབས་འབད། དེ་བཟུམ་འབད་རང་ང་བཅས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཛད་རིམ་ ག་ཅི་འབད་རུང་ རྒྱལ་ལུགས་འདི་བཏང་ རྒྱལ་དར་འདི་འཕྱརཝ་ད་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིདཔ་ རྒྱལ་ཁབ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ འདི་ཚུ་ག་ར་ལུ་ཤ་ཞེན་བསྐྱེད་དགོཔ་ཁག་ཆེ་བས།
དུས་ནམ་ར་འབད་རུང་ རྒྱལ་དར་རལ་རལཝ་འཕྱར་ནི་དང་ ད་རུང་མར་ལས་ཤིང་འབྲས་བསྡམ་ནི་བཟུམ་སྦེ་བཟོ་བ་ཅིན་ མི་འདི་བསོད་ནམས་ར་ཟད་ཚརཝ་ཨིན། རྩ་ཁྲིམས་ནང་ལུ་ཡང་ རྒྱལ་དར་འདི་ས་གཙང་བཞག་དགོ་ རལ་རལཝ་མི་བཏུབ་ གུས་ཞབས་འབད་དགོ་ཟེར་གསུང་ཡོད་དོ་བཟུམ་སྦེ་མཛད་པ་ཅིན་ བུ་དང་བུ་མོ་རེ་རེ་ཞིན་དུ་བསོད་ནམས་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་འོང་། རྒྱལ་དར་འདི་ལུ་ འ་ནཱིམ་ཅིག་གནོདཔ་ཅན་དང་ མེདཔ་བཏང་པ་ཅིན་ བསོད་ནམས་ཡང་དམའ་བཀྲག་འགྱོ་འོང་། དེ་འབདཝ་ལས་ རྒྱལ་དར་འདི་འཕྱར་བའི་སྐབས་ ང་གིས་ངེ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིདཔ་འདི་ལུ་ གུས་བཀུར་འབད་དགོ ། ངེ་གི་ཆོས་འདི་ལུ་གུས་བཀུར་འབད་དགོ ། ངེ་གི་ཆ་རོགས་འབྲུག་དཀརཔོ་འདི་ལུ་གུས་བཀུར་འབད་དགོ་ཟེར་བསམ་དགོཔ་ཨིན། དེ་སྦེ་འབད་ཡར་སོང་པ་ཅིན་ འབྲུག་རྒྱལ་པོ་ བློན་པོ་ བླ་ཆོསཔ་ མི་སེར་ག་ར་ སེམས་ལུ་འབབ་འོང་ཟེར་ཞུ་ཨིན། །
པདྨའི་ཐུགས་སྲས་དྲི་མེད་རྣམ་ལྔ་
དྲི་མེད་ཀུན་དགའ་དྲི་མེད་ལྷུན་པོ་དང་། །དྲི་མེད་འོད་ཟེར་དྲི་མེས་རྡོ་རྗེ་དང་། །དྲི་མེད་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ནི་རྣམ་ལྔའོ། །
པདྨ་སམ་བྷ་བ་
གཤམ་དུ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་སྷ་བ་ཞེས་པར་གཟིགས།
པད་མོ་ཅན་
པདྨ་ཅན་ཏེ་མཚོ་དང་། རྫིང་བུ། པདྨའི་སྡོང་པོ། པདྨའི་ཚལ། པདྨའི་ལྡུམ་ར། འདོད་ལྷ། ཁྱབ་འཇུག་གི་ཆུང་མ་དཔལ་མོ། བུད་མེད་མཛེས་མ་བཅས་ལ་གོ་དགོས།
པདྨ་དབང་ཆེན་
གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁྲོ་བོའི་རྣམ་པར་བསྟན་པ་རྟ་མགྲིན་གྱི་མཚན་གཞན་ཞིག་སྟེ། འདི་ལ་ཡང་རྟ་མགྲིན་དམར་ཆུང་དང་། གསང་སྒྲུབ། ཡང་གསང། ལྕགས་རལ་ཅན་སོགས་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་སྐུ་མདོག་དང་། ཕྱག་མཚན། བཞུགས་སྟངས་སོགས་ཞིབ་པར《རིན་འབྱུང་བརྒྱ་རྩ》དང《ཟུར་བཀལ་བརྒྱ་རྩ》སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་གསལ།
པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་མཁས་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་་
ཁ་སྡེའི་ནང་མཁས་གྲུ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་ཞེས་པར་གཟིགས།
པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་བསོད་ནམས་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་
ས་སྡེའི་ནང་བསོད་ནམས་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་ཞེས་པར་གཟིགས།
པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་དབེན་ས་པ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་
བ་སྡེའི་ནང་དབེན་ས་པ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཅེས་པར་གཟིགས།
སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་དགེ་སློང་ནད་པ་ཞིག་
ཐེངས་ཤིག་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོན་པ་ཞིག་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་ལ་ཕེབས་ནས། དགེ་སློང་ཞིག་ལ་ཆེས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་ཞིང་སྐྱུག་བྲོ་བའི་ནད་ངན་གྱིས་ཟིན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་དེའི་གྲྭ་ཤག་ཏུ་འཛུལ། སྐབས་དེ་དུས་དགོན་པ་དེའི་ནང་དགེ་འདུན་པ(BHIKKHU)ཆེས་མང་བོ་བཞུགས་ཡོད་ནའང་། ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་དགེ་སློང་དེ་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་ནད་གཡོག་བྱེད་མཁན་གཅིག་ཀྱང་བྱུང་མེད།  སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་པའི་དགེ་སློང་དེའི་གནས་སྟངས་ལ་གཟིགས་ནས། ཁོང་གིས་ཉན་ཐོས་ཀུན་དགའ་བོ(ANAND)ལ་གསུང་གནང་སྟེ། ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་གང་མགྱོགས་ངང་དགེ་སློང་དེ་ལ་སྨན་བཅོས་གནང་ཞིང་། ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་དགེ་སློང་ཁོང་མི་གཙང་བཙོག་པས་ཁེངས་པའི་མལ་ཁྲི་ལས་ཡར་བཀྱགས་ཏེ་ཁོང་གི་སྐུ་གཟུགས་འཁྲུད་ཅིང་།  ངལ་གསོ་ཐེབས་སའི་ཉམས་བདེ་ས་ཞིག་ཏུ་བཞག་པས་ནད་པ་ཁོང་གི་ན་ཟུག་དེ་ཡང་སྔར་ལས་ཅུང་ཙམ་དྲག་སྐྱེད་བྱུང་། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོན་པ་དེར་བཞུགས་པའི་དགེ་འདུན་པ་དག་ལ་ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་དགེ་སློང་ཁོང་སྣང་མེད་དུ་བཞག་པ་ལ་བཀའ་བཀྱོན་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་གནང་སྟེ་སྨྲས་པ། སླད་ཕྱིན་ཆད་ནད་ཀྱིས་མནར་བའམ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་པ་སོགས་གང་ཡོད་ལ་ཕྱག་རོགས་ཞབས་ཏོག་བསྒྲུབ་དགོས་ཤིང་། མི་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་ནད་ཀྱིས་མནར་བ་དེ་དག་ལ་ཕྱག་རོགས་ཞབས་ཏོག་བསྒྲུབས་པས་ང་ལ་ཞབས་ཏོག་བསྒྲུབ་པར་འགྲོའོ། །ཞེས་མཇུག་སྡོམ་གྱི་བཀའ་སློབ་གནང་ནས་བྱོན་ནོ། །
པ་ཎི་པ་
སངས་རྒྱས་ཤྭཀྱ་མུ་ནེ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོན་པ་ན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱིའུ་པ་ཎི་ཞེས་ལོ་ན་ཆུང་་དུས་ནས་སྒྲ་རིག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཞིག་བྱུ་བ་དེས《པ་ནི་བྱ་ཀ་ར་ཎ》ཞེས་པ་ཤོ་ལོ་ཀ་ཉིས་སྟོང་ཡོད་པ་ཞིག་བརྩམས། དེ་ལ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ནོར་རྒྱས་ཀྱི་བུས《མ་ཧཱ་ག་ཤ་》ཞེས་པའི་འགྲེལ་པ་ཞིག་བརྩམས་པ་དེ་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་ཀར་འཆད་ཉན་ཐེངས་རེ་ཚར་བ་ལ་ལོ་གཉིས་ཙམ་འགོར་བར་བཤད། སློབ་དཔོན་ར་མ་ཙྡྲ ་ནས་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་ཀ་བསྡུས་པའི་སྙིང་པོའི་རྩ་བ་དང《འགྲེལ་པ་རབ་ཏུ་བྱ་བ་》ཞེས་པ་ཞིག་བརྩམས་པ་དེར་མིང་དང་དབྱངས་གསལ་རྣམ་བཅད་བཅས་མཚམས་སྦྱོར་ལ་ལིའུ་ལྔ། ཕོ་མོ་མ་ནིང་གི་དབྱངས་གསུམ་དང་། ཕོ་མོ་མ་ནིང་གི་གསལ་བྱེད་གསུམ་དང་། མི་ཟད་པ་བུད་མེད་དུ་བརྗོད་པ། བྱེད་ཅན། ཚིག་སྡུད། བུ་བརྒྱུད། དེ་ཕན་དཅས་མིང་ལེའུ་བཅུ་གཉིས། རྣམ་དབྱེའི་འཇུག་པ་རྒྱུ་ཨད་ཧུ་སོགས་ཀུན་བཤད་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བདུན། བྱེད་ཅན་གྱི་ལེའུ་བཞི་བཅས་ལེའུ་ཉེར་བརྒྱད་ཡོད་པ་བརྩམས། འོན་ཀྱང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ཡན་ལ་མིང་ཙམ་ལས་བོད་སྐད་མ་འགྱུར་ཞིང་། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་གོ་ཀུ་ལ་ནཱ་ཐ་མི་ཤྲ་སྐུ་མཆེད་གཉིས་བོད་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ལ་གསེར་ཞོ་བརྒ་ཕྲག་མང་པོའི་སློབ་ཡོན་གནང་སྟེ། འདར་པ་ལོ་ཙཱ་བ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ལྷུན་གྲུབ་ལ《སྒྲ་མདོ་པ་ཎི་པ》ཆ་ཚང་་བར་སློབ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་གནང་བ་ལྟར་ཁོང་གིས་པཎྜི་ཊ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་སྒྲ་གཞུང་འདི་ཆ་ཚང་བ་སློབ་སྦྱོང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རྒྱ་གར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། ལོ་ཙཱ་བ་དེ་ཉིད་དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔར་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་ཁྱི་（༡༦༥༨）ལོར《སྒྲ་མདོ་པ་ཎི་པའི་འགྲེལ་པ་ནོར་གྱི་ཤིང་རྟ》ཞེས་པ་འདི་བརྩམས་པར་མཛད་པ་ནས་སྒྲ་གཞུང་འདི་དར་སྤེལ་བྱུང་བ་ཡིན། 《དབྱངས་གསལ་》ལ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཀྱི་དགེ་བསྙེན་ཨ་ནུ་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲ་རིག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཞིག་བྱུང་བ་དེས་ནམ་ཞིག་པནྜི་ཏ་གཞན་དག་དང་རྩོད་གླེང་གནང་སྐབས་རྣམས་ཞེས་པའི་སྐད་དོད་ལ་སྡུམ་སུ་ཞེས་པ་ཞལ་ནས་སྡུམ་ཀྵུ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཁུངས་ལུངས་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ། ཁོང་གི་ཡི་དམ་ལྷ་མོ་དབྱངས་ཅན་མས་ཞལ་བསྟན་ནས་སྒྲ་མདོ་འདི་གསུངས་པས་གཞུང་འདིའི་མིང་ལ《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ》ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། གཞུང་འདི་ལ་རྒྱ་གར་དུ་འགྲེལ་པ་གྲགས་ཆེ་བ་དྲུག་ཡོད། 《འབྲེལ་པ་བི་མ་ལ་ད་ས》ཞེས་པ་རྩོམ་པ་པོའི་སློབ་དཔོན་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཞིག་དང་། 《ཀ་མ་རྡེ་ནུ》ཞེས་པ་དེང་སང་པར་ཡོད་པ་གཅིག་ སློབ་དཔོན་གོང་གསལ་གྱིས་མཛད་པའི《གསལ་ལྡན་ཆུ་རྒྱུན》 གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་པའི་པཎྜི་ཏས་བརྩམས་པའི་འགྲེལ་པ་《པ་རི་དི་པེ་ཀ་སྡེ》ཡོངས་སུ་སྣང་བྱེད་ཅེས་པ་དང་《མ་ཎ་ནི》ཞེས་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་སོགས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གི་པཎྜི་ཏ་མང་པོས་བརྩམས་པའི་འགྲེལ་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད། 《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ》འདི་བོད་ཀྱི་ལྷ་མཐོང་ལོ་ཙཱ་བ་བཤེས་གཉེན་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་གཞུང་ཕྱེད་ཙམ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ན་ཐས་གཞུང་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྩ་བ་བསྒྱར་ཞིང《མཆོག་ཏུ་གསལ་བ》ཞེས་པའི་འགྲེལ་པ་ཞིག་ཀྱང་མཛད་རྗེས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་བསྐུལ་མ་གནང་བ་ལྟར་རབ་ཆུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཤིང་སྤྲུལ་（༡༦༦༥）ལོར་འདར་པ་ལོ་ཙཱ་བ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊི་ཀ་གི་མཆན》ངམ་རིང་མཁན་པོ་ཚགས་སྦུར་པ་སྐལ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊིཀ་གི་མཆན》སོགས་མང་པོ་ཡོད།
སྤྱོད་འཇུག
སྤྱོད་འཇུག་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷས་མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བསྡུས་མིང་ངོ་། །
ད་དུང་གཟིགས།
བསླབ་བཏུས།
ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་།
ཧ་བ་ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་
ཧ་ནས་བ་བར་སོ་སོར་བསྡུ་བའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་གསལ་བྱེད་ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་ནི་ཧ་ཡ་ཝ་ར་ལ་ཉ་ཎ་ན་ང་མ་ཛྷ་ཌྷ་ངྷ་གྷ་བྷ་ཛྷ་ཌ་ད་ག་བ་རྣམས་སོ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧ་ཅང་ཆེད་དབང་སྦྱིན་མི་ཉན་
ཚོད་འཛིན་མེད་པའི་དབང་ཆ་སྤྲོད་མི་ཉན་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧ་སའི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་
ཧ་ནས་སའི་བར་ཏེ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་
རྒྱལ་མོ་རོང་དུ་ཚ་ཁོ་རྒྱལ་པའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས། སྡེ་སྣོད་དང་རྒྱུད་སྡེར་སྦྱངས་པའི་མཁས་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་ཁྲིད་དང། ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་ཡང་རྒྱལ་སྲས་འདིའི་དོན་དུ་ཡི་གེར་འགོད་པར་མཛད། རྒྱལ་སྲས་འདིས་མདོ་སྨད་དུ་བྱོན་ནས་རྗེ་བླ་མའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་དགོན་སྡེ་མང་དུ་བཙུགས་ཏེ་ཇ་ཕུ་སྟོད་དུ་ད་ཚང་ལྷུན་འགྲུབ་གླིང་ཟེར་བའི་དགོན་པ་དང་། ཇ་ཕུའི་རྐེད་ན་བ་མགོ་དགོན་པ། ཇ་ཕུའི་སྨད་ན་སུམ་མདོ་དགོན་པ། དམུ་དགེའི་ས་ཆར་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་ཟེར་བ་སོགས་པའི་དགོན་པ་མང་པོ་ཕྱག་བཏབ། མཚན་གཞན་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་སྲས་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ་ཡང་ཟེར།
ཧ་བོའི་གངས་
གནོད་སྦྱིན་གངས་བཟང་གི་རི་ཡི་མིང་་། དེང་སང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྣ་དཀར་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད། 《མྱང་ཆོས་འབྱུང་》ལས་བཤད་པ་ལྟར་ན། རི་འདིའི་ནུབ་ངོས་སུ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ཡང་དག་ཐུགས་སྒྲུབ་པ་མཛད་པའི་གནས་ག་མོ་ལུང་གི་སྒྲུབ་ཕུག་དང་ཚེ་ཆུར་གྲགས་པའི་སྒྲུབ་ཆུ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་ཉིང་རོ་སོགས་ནས་གཏེར་དུ་བཞེས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་རང་བྱོན་སོགས་བཞུགས་པའི་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་། ཕྱོགས་བཞིར་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་སྒྲུབ་པ་མཛད་པའི་གནས་བཞི་སོགས་ཡོད་པར་བཤད། ཞིབ་པར་《མྱང་ཆོས་འབྱུང་》ནང་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རལ་པ།
རལ་པ་ཞེས་པ་ནི་འཁྲབ་སྟོན་ཚོགས་པ་གང་ཞིག་གིས་འཁྲབ་ཐུན་གཅིག་ལ་གཏམ་རྒྱུད་དང་། གླུ་གཞས། ཞབས་བྲོ། བཞད་གད། ལུས་རྩལ་བཅས་སྣེ་འཛོམས་ཀྱི་འཁྲབ་སྟོན་བྱེད་ཚུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན། འཁྲབ་ཆས་ལ་ཕོ་རྣམས་ཀྱི་ལག་གཡས་གཡོན་ན་སིལ་སྙན་དང་རྔ་མ་དམར་པོ། སྐེད་པར་ཐིག་གུ་ཁྲ་བོའི་འཛར་ལོ་དཔྱངས། མོ་རྣམས་ཀྱི་ལག་གཡས་གཡོན་ན་རྔ་དབྱུག་དང་རྔ་ཆུང་བཟུང་སྟེ་འཁྲབ་སྲོལ་ཡོད། རལ་པ་འཁྲབ་སྟོན་ནི་སྤྱིར་བོད་ཁམས་ཡོངས་དང་ལྷག་པར་ཁམས་ལ་དར་ཁྱབ་ཆེ། ཁྱད་པར་དུ་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་སྟེང་ཆེན་རྫོང་ལ་རལ་པའི་ཕ་ཡུལ་ཞེས་མིང་གྲགས་ལྡན་ཡོད་པ་དང་།  སྲོལ་རྒྱུན་ཉམས་འགྱུར་གྱིས་ཕྱུག་པའི་སྟེང་ཆེན་རལ་པར་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་ཡོད་པ་མ་ཟད་ད་ལྟ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ནང་ཚུད་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་2002 ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུས་གཞུང་ནས་སྟེང་ཆེན་རྫོང་ལ་“རལ་པའི་ཕ་ས་”ཞེས་པའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱང་གནང་ཡོད།
རལ་པའི་ཐ་སྙད།
རལ་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མི་འདྲ་དུ་མ་ཡོད་པ་སྟེ། “རལ་པ་”དང་། “རད་པ།” “རས་པ་”སོགས་འབྲི་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་། “རལ་པ་”ཞེས་འཐད་པར་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྱིར་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་སྐྱེས་ཕོ་མོ་ཚང་མ་སྐྲ་རིང་པོ་འཇོག་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན་ཡང་རལ་པ་འཁྲབ་སྐབས་སྐྲ་ཆིངས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་བར་ཀློད་དེ་རལ་པ་ཟིང་ཟིང་གིས་ལྟད་མོ་འཁྲབ་པས་དེ་ལྟར་ཐོགས་པར་སེམས། གཞན་“རས་པ་”ནི་རལ་པའི་རྗེས་འཇུག་ལ་སྒྲ་གསལ་པོ་མ་ཐོན་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བར་སེམས་ཏེ། “ཤེལ་”ལ་“ཤེས་”དང་། “བལ་”ལ་“བས་“སོགས་ཀློག་སྟངས་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བར་སེམས་ལ། ཡང་“རད་པ་”ནི་རལ་པའི་“རལད་”ལ་ཡངས་འཇུག་ད་དྲག་ཡོད་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བར་བཤད་ཚུལ་འདུག་པ་དེ་ཡིད་སྲིད་ལ། སྒྲ་ཟུར་ཆག་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཡིན་སྲིད།
རལ་པའི་ལོ་རྒྱུས།
ཁྱུང་པོའི་རལ་པ་བྱུང་རབས་ཅུང་བཤད་ན། ད་ལྟ་འཁྲབ་ཀྱིན་པའི་རལ་པའི་སྐྱུ་རྩལ་ཇི་བཞིན་པ་དེ་གནའ་རབས་ནས་ཡོད་ཅེས་བཤད་མི་སྤོབས་ཀྱང་། འཁྲབ་ཆས་དང་། རོལ་མོ། འཁྲབ་སྟངས་ཕྱོགས་འདྲ་བ་ཙམ་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཙམ་ནས་ཡོད་པར་མངོན་དེ། དུས་རབས་ 14 ཕེབས་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་ལྡན་སྙིང་པོའི་སྙན་རྒྱུད་«མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་»ལས། རོལ་མོ་དང་འཁྲབ་སྟངས་སྣ་ཚོགས་ཞིག་བསྟན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཉེ་ལམ་རྒྱ་གར་མངའ་ཁོངས་མོན་རྟ་དབང་ནས་རྙེད་པའི་དཔེ་རྙིང་«ལྷ་གཞུང་གཏེར་མ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་» ལས། “ཕ་ཇོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཁོང་། སྐུ་ནི་ལྷ་དང་གསས་ཀྱི་བརྒྱན། གསུང་ནི་སྨྲང་དང་བོན་གྱི་བརྒྱན། ཐུགས་ནི་ལྟོ་དང་སྤྱད་ཀྱི་བརྒྱན། སྐུ་ལ་ཞེ་ཐུལ་སྲམ་ཐུལ་གསོལ། དབུ་ལ་སྟག་ཞྭ་ཁྲ་མོ་གསོལ། ཞབས་ལ་གཟིག་ལྷམ་ཡུ་ཐུང་གསོལ།” ཞེས་དང་། “ཇོ་[=ཇུ་]ཐིག་ཐག་པ་སློ་[=གློ་]ལ་རྟགས་[=བཏགས།] རྔ་གྲམ་པོ་གཞུང་རྒྱལ་རྒྱབ་ལ་ཁུར། གཤང་མཁར་མོ་འཁྲོལ་ཆེན་ཕྱག་ན་བསྣམས།” ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རལ་པའི་རྒྱན་གོས་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་ཉྭ་རྒྱ་དེ་དོན་དུ་གང་གི་མཚོན་དོན་ཡིན་པ་བཅས་གསལ་བར་འཁོད་ཡོད།
དེ་བཞིན་བན་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་སྟེ། ས་སྐྱ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་ (1312–1375) གྱིས་མཛད་པའི་«རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་» དང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་(1504-1564/1566) «ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་» ཏཱ་ལའི་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་«རང་རྣམ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་» དང་། དེ་བཞིན་ཉེ་ཆར་བརྩམས་པའི་«བོད་རྒྱལ་མོ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་རབ་གསལ་མེ་ལོང་»བཅས་པ་ལས། “ཁྱེའུ་བུ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ཆས་བརྒྱན་ལག་ན་རྔ་མ་ཐོགས། །རྔ་བརྡུང་གླུ་ལེན་གར་སྟབས་བསྒྱུར། །གཡག་སེང་དར་སེང་སྟག་སེང་དང་། །འབྲུག་དང་སེང་ཕྲུག་གར་མཁན་དང་། །དཔལ་མཛེས་རྔ་ཐོགས་འཆམ་པོ་སོགས། །རྒྱལ་པོའི་སྐུ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ། །”ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རལ་པའི་རྣམ་པ་ཕྱོགས་ཙམ་བསྟན་ཡོད། གོང་གསལ་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་པས་ལུང་ཚིག་འདི་དག་རིམ་པས་དྲངས་ཡོད་ཀྱང་ཕུགས་ཀྱི་ལུང་ཁུངས་ནི་«རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་»ཡིན་པར་ངེས་ཤིང་། དེ་ལས་དཔའ་བོ་གཙུག་ལས་ཕྲེང་བ་དང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པས་དྲངས་ནས་རིམ་བཞིན་ཚིག་དོན་ལའང་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པར་མངོན། དེ་ལས་ཅུང་མི་འདྲ་ཞིང་གར་འཆམ་གྱི་རྣམ་པ་ཞིབ་ཕྲ་འཁོད་ཡོད་ས་ནི་ཨོ་རྒྱན་གླིང་པའི་ (b.1323) «རྒྱལ་པོ་བཀའ་ཐང་» འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས། “མཛེས་པའི་ཁྱེའུས་ལག་ན་རྔ་མ་ཐོགས། །གར་སྟབས་བྲོ་བརྡུང་ཤོན་རྩེད་བྱེད་པ་དང་། །རྒྱལ་པོའི་སྐྱོ་སངས་འབག་དང་སེང་གེ་དང་། །སྔགས་བོན་རྔ་ཐོགས་འཆམས་པོ་བྱེད་པ་དང་། །རྒྱལ་པོ་མཉེས་པ་བཙུན་མོ་མཛེས་མ་ཀུན། །རྒྱལ་པོའི་སྤྱན་སྔར་སྤྲིན་ལྟར་གཏིབས་ནས་བཞུགས། །བུ་མོ་མཛེས་མས་གཡུང་དྲུང་ཤོན་གྲ་བཅས། །གསུང་སྙན་ཟོར་ཁུགས་འཐེན་ཅིང་རྐང་བྲོ་བརྡུང་། །རྫུ་འཕྲུལ་རྟ་ཞོན་བརྒྱ་དང་འཆམས་པོ་དང་། །དོམ་འདྲ་སྤྲེལ་འདྲ་སྐྱུས་མོ་ལང་མ་ལིང་། །ཟངས་དུང་ཆ་ལང་འཁར་རྔ་གླིང་བུ་དང་། །རྫ་རྔ་པི་ཝང་ཕེག་རྡོབ་རོལ་མོའི་ཚོགས། །རྒྱལ་མཚན་བ་དན་ཕུར་མ་ཟུར་འཕན་དང་། །དར་ཁྲ་བསིལ་གཡབ་རླུང་བསྐྱོད་པུ་རུ་རུ། །”ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད། དེས་ན་གོང་འཁོད་«རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་»དང་«རྒྱལ་པོ་བཀའ་ཐང་»གཉིས་སུ་སྔ་མིན་དང་གཅིག་གིས་གཅིག་ལས་དྲངས་ཡོད་མེད་བཤད་མི་ཐུབ།
གང་ལྟར་གོང་གསལ་ལོ་རྒྱུས་ཁག་དཔགས་ཏེ་མིང་ལ་“རལ་པ་”ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་མེད་ཇི་ལྟར་ཡང་། རལ་པ་དང་རྣམ་པ་ཕྱོགས་འདྲ་བའི་ལྟད་མོ་འཁྲབ་སྟོན་ཞིག་གནའ་ནས་ཡོད་པར་དཔོག་ནུས་ལ། «ཁྱུང་ཡུལ་རལ་བྲོའི་བྱུང་ཚུལ་དང་དེའི་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་ཅུང་ཙམ་གླེང་བ་»ལས་ཀྱང་། “ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པའི་ནང་ལྷ་མོ་དང་རལ་བྲོ་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཉམས་ཞིབ་ཆེན་མོ་ཞོལ་ཁང་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ལགས་ཀྱིས་བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་<མཆོད་ཆས་>ཟེར་བ་ཞིག་ལག་སོན་བྱུང་བའི་ནང་རྩལ་རྩེད་དང་། རྔ་འཆམ། རླུང་སྒོ། གྲི་རྩེད་སོགས་རལ་པའི་སྒྱུ་རྩལ་རང་དུ་འདུག། རལ་པའི་སྒྱུ་རྩལ་འདི་ནི་བོན་གྱི་འཆམ་ལས་བྱུང་བ་བསྙོན་མེད་རེད། ཅེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་མཁས་པ་ཆེན་པོའི་བདེན་དོན་གཡོ་མེད་རི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་འཁུམས།” ཞེས་གསུངས་པ་འདིར་བདེན་ཆ་ཅུང་ཡོད་པར་སེམས།
མི་རས་ལ་དང་རལ་པ་སྒྱུ་རྩལ།
ཡང་རལ་པ་འཁྲབ་སྟོན་འདི་རྗེ་མི་ལས་གསར་གཏོད་བྱས་ཚུལ་ནི་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་འདྲ་བའི་གཞི་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོག་བཟོ་བྱས་པ་ལས་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་གང་ཡང་མེད་ཚུལ་བཤད་པ་ཧ་ལམ་བདེན་མོད། བོད་འདིར་བར་སྐབས་ཤིག་ནས་རྗེ་མི་ལའི་སྙན་གྲགས་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཏུ་སོང་བའི་རྐྱེན་གྱིས། རལ་པ་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་གཟིགས་མོ་བའི་དགོས་མཁོ་སྐོང་ཆེད། འཁྲབ་གཞུང་རྗེ་མི་ལའི་རྣམ་ཐར་བྱས་པའི་རལ་པའི་འཁྲབ་སྟོན་གཙོ་ཆེར་བྱས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ལས། བདེན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་རས་ལ་དང་རལ་པ་སྒྱུ་རྩལ་བར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་དག་བྱུང་བར་སེམས།
ཁྱུང་ཡུལ་རལ་པའི་རྒྱུད་འཛིན།
ཡང་«ཁྱུང་ཡུལ་རལ་བྲོའི་བྱུང་ཚུལ་དང་དེའི་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་ཅུང་ཙམ་གླེང་བ་»ལས། “གཅིག ཐག་རྒྱུག་རལ་པ། ཆེས་དར་སྔ་བའི་རལ་བྲོ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས། དེང་སང་རྒྱུན་ཆད་ནས་མེད་པར་སྣང་། གཉིས། ཨོ་ཐོ་རལ་པའམ་དབུ་མདོ་རལ་པ། ཁྱུང་ཡུལ་དཀར་སྨད་གྱང་སྔོན་ཁུལ་དུ་དར་སྲོལ་ཆེ་བ་འདུག བརྒྱུད་འཛིན་པ་ཨོ་ཐོ་ཚང་། སྔོན་དུས་རི་བོ་ཆེ་ལྷ་ཁང་ཁྲ་འཁྱིལ་མ་གསར་བཞེངས་སྐབས་ཆེད་དུ་རལ་བྲོ་འཁྲབ་མཁན་དེ་ཨོ་ཐོ་རལ་པ་ཡིན་པ་དང་དེང་སང་ཡང་དེའི་ལུགས་སྲོལ་མ་ཉམས་པར་དམིགས་བསལ་དུས་སྟོན་སྐབས་ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་ནས་རལ་པའི་སྒྱུ་རྩལ་བ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་འཁྲབ་སྟོན་དགོས་པ་ཡིན་འདུག གསུམ། ལྡོང་ལུགས་རལ་པ། ཁྱུང་ཡུལ་ནག་རུའི་སྡེ་ཁོངས་ས་མདོ་ཤང་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་རལ་པ་ཞིག བརྒྱུད་འཛིན་པ་ས་མདོ་ལྡོང་ལུགས་ཚང་ངམ་རལ་པ་ཚང་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་སྒྲོན་འཁོར་དང་བཅས། བཞི། ཁྲ་ག་གཟི་རལ་པའམ་རྡོ་བཅངས་རལ་པ། ཁྲ་ག་གཟི་ནས་རལ་རྒན་བསོད་ནམས་མགོན་པོ། དེས་རལ་པ་སྐྱ་བདག་རྡོ་རྗེ། དེས་རལ་རྒན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྡོ་རྗེ། དེས་རལ་རྒན་ག་ཁྲོ། དེས་བསྟན་འཛིན་ནོར་བུ་བར་བརྒྱུད་ཅིང་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་བསྟན་འཛིན་ནོར་བུའི་རལ་བྲོའི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་གཏོར་མཁན་མང་ལ་རལ་བྲོ་དེ་ནི་ཁྱུང་ཡུལ་སེར་ཚའི་ཡུལ་དུ་དར་སྲོལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག ལྔ། མཛོ་པ་རལ་པ། ཁྱུང་སེར་གསེར་གཡུ་མདོ་སྐོར་དུ་དར་མྱོང་ཡོད་པའི་རལ་བྲོ་ཞིག་ཡིན་སྐད་ཐོས། དེ་ལ་སོགས་པ་ཁྱུང་ཡུལ་ས་གནས་མང་པོར་རལ་བྲོའི་སྒྱུ་རྩལ་འདི་དག་གནའ་ནས་ད་བར་ཤོག་བུ་ལ་སྣུམ་གྱིས་འཚོས་པ་བཞིན་དང་ཆུ་བོ་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ལྟར་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་དར་སྲོལ་བྱུང་བ་ཡིན་འདུག མིང་མི་འདྲ་བར་ཐོགས་པའང་རལ་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྲོལ་འབྱེད་མཁན་ངོས་ནས་མ་ཡིན་པར་བརྒྱུད་འཛིན་པའི་དུད་མིང་དང་རུས་མིང་བྲོ་ལ་སྦྱར་ནས་དེ་ལྟར་ཐོགས་པ་དཔྱད་པའི་ལམ་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཐུབ་པ་འདུག་གོ །”ཞེས་པར་བཤད་ལ་ལྟར་རོ། ། ད་དུང་རལ་པའི་སྐོར་ཤེས་འདོད་ན་ཁྱུང་ཡུལ་རལ་བྲོའི་བྱུང་ཚུལ་དང་དེའི་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་ཅུང་ཙམ་གླེང་བ་ཞེས་པ་འདིར་གཟིགས།
ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པ
ཟླ་༡༢ཚེས་༡
༡ སྟབས་བདེའི་བྱ་བར་བསམ་བློ་རྙོག་དྲ་ཚ་པོ་བཏང་ཚེ། ཁྱབ་ཚུལ་གསར་པ་རྙེད་ཐུབ་པ་དང།  སྣང་ཚུལ་རྙོག་འཛིང་ཅན་ལ་སྟབས་བདེའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་ཕྱིན།  ཆོས་ཉིད་གསར་པ་རྟོགས་ཐུབ་པའོ། །
༢ ཁྱེད་ཀྱིས་རང་གི་རིན་ཐང་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་འདོད་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ལ་རིན་ཐང་གསར་སྐྲུན་ཐུབ་པ་གྱིས་ཤིག། །
ཟླ་༡༢ཚེས་༢
༡ ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཐག་གཅོད་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་མོ་ཞིག་ཡིན། མང་མང་གི་ཁར་རྒྱུན་ལ་ཡིད་རྟོན་མི་རུང་བ་མང་དུ་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཡིག་ཚང་དུ་བཀོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིན་ཡང་ཡིད་རྟོན་མི་རུང་བ་མང་དུ་ཡོད། ---དོར་ཞི།
༣ གང་ལ་ཡང་སྙིང་བོ་མེད་ཟེར་བའི་ངེས་འབྱུང་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ལ་མ་ཉན་པར་རིག་པའི་འཚོལ་བའི་ལམ་དུ་འཇུག་པར་གྱིས་ཤིག ---དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།
ཟླ་༡༢ཚེས་༣
༢ བདེ་བ་མྱོང་བ་དེ་ཡང་དོན་ཆུང་མིན།།རིགས་རྒྱུད་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་དོན་ཆུང་མིན།། ---དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།