cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཞང་ཞུང་ཡུལ་གྱི་སྣོད་བཅུད་
གསུམ་པ་གཙང་པོ་ཆེ་བ་ཞང་ཞུང་གི་ཆུ་གཙང་ལྔའམ་འབབ་པའི་ཆུ་ཆེན་བཞི་ནི་མཚོ་མ་པང་གི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་འབབ་སྟེ། ༧ དང་པོ་བྷར་ཧན་པུ་ཏི་རྀ་ཞེས་ཆུ་”གྱིམ་ཤང་”རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་ནི་ཤར་ནས་ཐོན་བྱང་གྲོ་ཤོད་བརྒྱུད་བོད་གཙང་དབུས་ཀོང་གསུམ་བཤག ཧི་མ་ལ་ཡི་མཐའ་བསྐོར། ཀོང་པོ་བོན་རིའི་མདུན་ནས་ལྷོ་རུ་མོན་ཨ་སམ་གྱི་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་སོང་། ཕུག་ནས་རྒྱ་མཚོ་བར་མིལ་༡༨༠༠ཡོད། ༧ གཉིས་པ་ཆུ་བོ་”སིན་དྷུ”སེག་གེ་ཁ་འབབ་ནི་བྱང་ནས་ཐོན་འབྲོང་པ་ནས་ལ་དག་བརྒྱུད་སེང་པའི་གཞུང་བཀས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རྩེ་བསྐོར། ཕུ་ཝེར་གངས་རིའི་རྒྱབ་ནས་ལྷོ་ནུབ་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་སོང་། རྒྱ་མཚོ་བར་མིལ་༡༧༠༠། ༧ གསུམ་པ་སི་ཏ་ལོ་ཇ་འམ་ཆུ་བོ་”སི་ཏི”གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་ནི་ནུབ་ནས་ཐོན་གུ་གེ་བརྒྱུད་ཁུ་ནུ་ནས་རྒྱ་གར། ཟ་ཧོར། ཨོ་རྒྱན་གསུམ་བཅད་ཁ་ཆེའི་མཚམས་ནས་སིན་དྷུ་དང་འདྲེས་ཏེ་རྒྱ་མཚོར་སོང་། མིལ་༡༥༣༠། ༧ བཞི་པ་གྷ་གྷར་ཞེས་ཆུ་བོ་”པཀྵུ”རྨ་བྱ་ཁ་འབབ་ནི་ལྷོ་ནས་ཐོན་སྤུ་ཧྲེང་བརྒྱུད་ལི་སྟོད་དང་མོན་གྱི་ཡུལ་ནས་རྒྱ་གར་ཤར་དུ་སོང་། ཕུག་ནས་རྒྱ་མཚོ་བར་མིལ་༡༡༡༠། ༧ ལྔ་པ་ཆུ་བོ་”གང་ག”ནི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་རི་གསེང་ནས་ཐོན་ཉི་ཏི་བརྒྱུད་མོན་གལ་ཝལ་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་དུ་བབས་ཏེ་ཤར་དུ་སོང་པཀྵུ་དང་འདྲེས་ཏེ་རྒྱ་མཚོར་སོང་། ཕུག་ནས་མཚོ་བར་མིལ་༡༢༦༠ཡོད། དེ་ལྟར་ཞང་ཞུང་གི་ཕྱོགས་མཚམས་གཙང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ལ་བྱང་གི་མཚོ་ཆེན་རྣམས་སུ་སོང་། ཕལ་ཆེར་ཆུ་ཆེན་འདི་ལྔའི་ནང་དུ་སོང་ཡོད། སྤྱིར་ཞང་ཞུང་། ཨོ་རྒྱན། ཁ་ཆེ། རྒྱ་གར། བོད། ཧོར་བཅས་ཀྱི་ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་འདི་ལྔ་ལ་མ་འདྲེས་པ་འགའ་ལས་མེད་དོ། །
བཞི་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་ཞིང་གནས་པའི་དུད་འགྲོ་ནི། ༧ “བྱ།” རྒོད། གླག ཁྲ། ནེ་ལེ། འུག་པ། ཀུ་ཟི། བྱ་རོག གོ་བོ། གོང་མོ། སྲག་པ། རི་ཀེག ཅོ་ག ཕུག་རོན། སྐྱུང་ཀ་སོགས་དང་། དབྱར་དུས་ངང་པ། ངུར་པ། ཁྲུང་ཁྲུང་། ཁུ་བྱུག འོལ་བ། པུ་ཤུད། ཁུག་རྟ། བྱེའུ། ལུག་རྫི། སྐྱར་མོ། ༧ “རི་དྭགས” འབྲོང་། རྐྱང་། ཤ་བ། གཙོས། སྙེན། རྣ་བ། རྒོ་བ། རི་བོང་། ཕྱི་བ། གྲུམ་པ། སྨིག་པ། ༧ “གཅན་གཟན” སེང་གེ དྲེད། གསའ། གཡི། སྤྱང་ཀི ཝ། ཨོ་གར། སྦྲེ། ༧ “གཡུང་དྭགས” གནག རྟ། དྲེལ། མཛོ། ལུག ར། ཁྱི། ༧ རོང་རྒྱུད་རྣམས་སུ་འཇོལ་མོ། ཁྱིམ་བྱ། ཁྭ་ཏ། སྐྱིན་བུ། དོམ། གཟིག བ་མོ། གླང་། བོང་བུ། ཕག་སོགས་ཡོད་དོ།། །།” འཕྲོས་མ་རྣམས་རིམ་བཞིན་འདོན་སྤེལ་ཞུ་འཐུས།
གསལ་བཤད།
ཁོ་བོས་དཔེ་འདི་ད་སྔོན་གསུང་འབུམ་དང་བསྟན་བཅོས་ཁག་ནས་མཐོང་མྱོང་མེད་ཀྱང་ཕྲན་གྱི་ལག་ཏུ་ཐོབ་པ་འདི་ནི་ལྗིབ་ཆུང་གྲུང་ཤ་དོད་ལ། ཆ་རབ་མེད་ཅིང་ལག་བྲིས་ནག་འགྲོས་སུ་བྲིས་བཞག་པ་ཞིག་འདུག རི་བོའི་མཐོ་ཚད་དང་ཆུ་བོའི་རིང་ཚད་རྣམས་ཡི་གེའི་ཐོད་ནས་ཨང་ཀི་བཀོད་ཡོད་ལ། ཡུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ས་ཁྲ་མང་པོ་ཞིག་དཔེ་རིས་བྲིས་བཞག་པ་ལྷག་འདུག་ཀྱང་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་ཡུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ས་སྐོར་གཉིས་པ་ཞང་ཞུང་གི་ས་ཁྲ་དེ་བརླགས་ཚར་འདུག ཡིག་ཆ་འདི་དེབ་མགོ་ཚེམས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས་ཤོག་ལྷེ་ཁ་ཤས་འཐོར་ནས་མ་ཚང་བའི་བཟོ་ཡང་འདུག གལ་ཆེ་བ་གཞན་ཞིག་ལ་ལོ་རྒྱུས་ས་ཁྲ་འདི་མཛད་པ་པོ་དངོས་སུ་མ་གསལ་ཡང་མཁས་དབང་དཔལ་ལྡན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་གསལ་པོ་འདུག་ཞུ། དེས་ན་ངས་ཞང་ཞུང་གི་ས་སྐོར་གཅིག་པུ་བཤུ་འབྲི་བྱས་ནས་ད་སྔོན་”ཞང་བོད་བགྲོ་གླེང་”ཞེས་པའི་དྲ་གནས་ཤིག་ཏུ་ཐེངས་གཅིག་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་ཡོད། ད་དུང་འོལ་གླིང་གཙོས་ཡུལ་ཁག་གཞན་པའི་རྣམ་བཤད་མང་པོ་འཁོད་འདུག་པ་རྣམས་བཤུ་འབྲི་བྱ་མ་ཐུབ་བོ། །ལྷག་དུ་མིང་དུ་གྲགས་པའི་ཞང་ཞུང་ཉམས་ཞིབ་པ་རྣམས་ལ་ཞུ་རྒྱུར། སྔར་དུས་ཀྱི་ཞང་ཞུང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་ལ་ད་དུང་དཔྱད་ཞིབ་དང་། དཔེ་ཁུངས་འཚོལ་བ། དཀར་ཆག་རྣམས་ཞིབ་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ནི་ཉམས་ཞིབ་པའི་ལས་འགན་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་སྐད་ཆ་སྙན་མོ་རེ་ཙམ་ཁུངས་སུ་བཞག་ནས་ཤོག་ཐོག་བྲོ་འཁྲབ་མ་ཡིན་པར་སྔར་དུས་ཞང་ཞུང་གི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གང་ཐད་ནས་ཉམས་ཞིབ་ཚད་ལྡན་བྱ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཆེའོ། །
ཚྭའི་ནུས་པ་བཅུ་གསུམ་
ཚྭའི་དགེ་མཚན།         ཚྭའི་ནུས་པ་བཅུ་གསུམ།
ཚྭ་འདི་བཀོལ་ཤེས་ན་ཟས་ཀྱི་བྲོ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ད་དུང་བྱེད་ལས་མང་པོ་ལྡན་ཡོད།
༡  ཞོགས་པ་ཚྭ་ཅུང་ཙམ་བསྲེས་པའི་ཆུ་འཁོལ་བཏུངས་ན་ལྟོ་བའི་ནང་གི་མི་གཙང་ནད་དུག་སོགས་གཙང་སྦྲ་བྱེད་པའི་ཕན་ནུས་ལྡན།
༢  གླུ་གཞས་མ་བཏང་གོང་ཚྭ་ཉུང་ཙམ་བསྲེས་པའི་ཆུ་འཁོལ་བཏུངས་ན་མིད་པ་སྐམ་པ་དང་སྐད་འགག་པ་སོགས་སྔོན་འགོག་བྱ་ཐུབ།
༣    གྱོན་ཆས་དག་ཚྭ་ཆུའི་ནང་ཅུང་ཙམ་སྦངས་ནས་འཁྲུ་ན་ཚོས་གཞི་མི་ལོག་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ།
༤    དཀར་ཡོལ་གསར་པ་ཚྭ་ཆུའི་ནང་བླུགས་ནས་བཙོས་ན་སེར་ག་གས་སླ་བོ་མེད་པར་བཟོ་བ།
༥   གྱོན་ཆས་ཐོག་ཁྲག་རྗེས་བྱུང་ཡོད་ན་ཚྭ་ཉུང་ཙམ་བླུགས་ནས་འཕུར་འཕུར་བཏང་རྗེས་ཆུའི་ནང་བཀྲུས་ན་གཙང་མ་བཟོ་ཐུབ།
༦   སེར་ག་གས་ཡོད་པའི་སྒོ་ང་ཚྭ་ཆུའི་ནང་བླུགས་ནས་བཙོས་ན་སྒོང་སྤྲི་ཕྱིར་ཐོན་མི་ཐུབ་པར་ཕན་ནུས་ཡོད།
༧    སྐྲ་འཁྲུ་སྐབས་ཚྭ་ཉུང་ཙམ་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་ནས་བཀྲུས་ན་སྐྲ་མི་ལྷུང་བར་ཕན་པ་ཡོད།
༨    ཟ་མ་དང་སྔོ་ཚོད་མི་གཙང་བའི་རིགས་ཚྭ་ཆུས་བཀྲུས་ན་དུག་སེལ་ཐུབ་པ་དང་གཙང་མ་བཟོ་ཐུབ་པ་ཡིན།
༩    སོ་རྩ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཁྲག་བྱུང་ཚེ་ཚྭ་ཆུས་ཁ་བཤལ་བ་སོགས་བྱས་ན་སོ་ཁྲག་འགོག་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད།
༡༠     རྐང་ལག་སོགས་ལ་ཟ་འཕྲུག་འོང་སྐབས་ཚྭ་ཆུས་བཀྲུས་ན་ཕན་ནུས་ལྡན།
༡༡    ཟས་མི་འཇུ་བའི་སྐབས་སུ་ཚྭ་ཆུ་ཉུང་ཙམ་འཐུངས་ན་ཟས་འཇུ་བར་ཕན་པ་ཡོད།
༡༢    ཁ་ལག་འཁྲུ་སྐབས་ཚྭ་ཆུ་བསྟེན་ན་གཙང་དག་དང་གདོང་གི་ནག་ཐུག་དང་ཤ་འཛེར་ཆུང་བ་དག་མེད་པར་བཟོ་ཐུབ།
ཐབས་གཅིག་དང་གཉིས་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་
སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཐབས་ལ་ལུང་འདྲེན་པའི་འཆད་ཐབས་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བའི་འཆད་ཐབས་སོགས་ཐབས་གཅིག་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་དང་། འཆད་ཐབས་ལུགས་གཉིས་མ་དང་། སེང་གེ་མཇིང་བསྣོལ་གྱི་འཆད་ཐབས་སོགས་ཐབས་གཉིས་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་ཡོད་པས་འདིར་དེ་དག་ལ་འགྲེལ་བ་དང་དབྱེ་ཞིབ་བགྱིས་ཡོད།
ཚྭའི་ནུས་པ་བཅུ་གསུམ་
༡༣    འབུས་རྨུགས་པའམ་འབུས་བཟུང་རྗེས་ཚྭ་ཆུས་བཀྲུས་ན་དུག་སེལ་ཐུབ་པ་དང་ཟ་འཕྲུག་མི་ལངས་བར་ཕན་པ་ཡོད། script html bucin script html bucin buat pacar
ཐབས་གཅིག་དང་གཉིས་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་
བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་འཁྲུངས་པའི་མཁས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་གཙོ་བོ་ནི་མཁས་པའི་བྱ་བ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། འཆད་པ་དང་། རྩོད་པ་དང། རྩོམ་པ་བཅས་སོ། ། དེ་ཡང་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མཁས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་དང་། ཨ་ལག་ཤ་ངག་དབང་བསྟན་དར་གྱི་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ལེགས་བཤད་ཉིན་བྱེད་སྣང་བ་སོགས་བསྟན་བཅོས་ཁག་ལས་གསུངས་པ་དང་། བོད་རང་གི་སློབ་གསོའི་ལག་ལེན་དངོས་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་ན། ང་ཚོ་བོད་འདིའི་འཆད་པ་ལ་འཆད་ཐབས་སྣ་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་འདུག དེ་དག་ལས་བདག་གི་མིག་བསོད་དུ་གྱུར་པའི་འཆད་ཐབས་དག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་ན་ཡང་རིན་ཐང་ལྡན་པ་མང་པོ་ཞིག་འདུག་སྟེ། དཔེར་ན། ཐབས་གཅིག་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་དང་། ཐབས་གཉིས་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས། དེ་བཞིན་དུ་ཐབས་གསུམ་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་དང་། ཐབས་བཞི་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས། ཐབས་ལྔ་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས། ཐབས་དྲུག་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས། ཐབས་བརྒྱད་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་ལྟ་བུ་ཡོད། འདི་དག་ལས་མང་ཆེ་བ་དཔྱད་རྩོམ་གྱི་རྣམ་པར་བརྟེན་ནས་ཀློག་པ་པོའི་སྤྱན་ལམ་དུ་འབུལ་འདོད་ཡོད་མོད། རྩོམ་འདིས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ནི་ཐབས་གཅིག་དང་གཉིས་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་དག་ཡིན། དེའི་ཕྱིར། གཤམ་ནས་རང་གི་ཤེས་སྟོབས་དང་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འཆད་ཐབས་འདི་དག་ལ་འགྲེལ་བ་དང་དབྱེ་ཞིབ་བྱའོ། །
དང་པོ། ཐབས་གཅིག་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས།
དེ་ཡང་ཐབས་གཅིག་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་ལ་ལུང་འདྲེན་པའི་འཆད་ཐབས་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བའི་འཆད་ཐབས་དང་། བསྐྱར་སྦྱོང་ཁ་གསབ་དང་བཅས་པའི་འཆད་ཐབས་སོགས་ཡོད། སོགས་སྒྲའི་ནང་དུ་སྒོ་གསུམ་ཀུན་སྤྱོད་རྣམ་པར་དག་པའི་འཆད་ཐབས་དང། མཉམ་ཞུགས་ཀྱི་འཆད་ཐབས། སྙིང་ཁྲིད་ཀྱི་འཆད་ཐབས་ལྟ་བུ་ཡོད། གཤམ་ནས་སྔ་མ་གསུམ་པོར་འགྲེལ་བ་དང་དབྱེ་ཞིབ་ཅུང་ཙམ་བྱའོ། །
ལུང་འདྲེན་པའི་འཆད་ཐབས།
ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་ཕྱག་སྲོལ་ལྟར་ན། རྒྱབ་རྟེན་གྱི་ལུང་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ། གསལ་བྱེད་ཀྱི་དཔེ་སྟེ། ལུང་རིགས་དཔེ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྒྲོམ་གཞི་ལྟ་བུར་མཐོང་། དེ་ལས་རྒྱབ་རྟེན་གྱི་ལུང་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ནི། འཆད་ཐབས་ཤིག་ཏུ་མཐོང་སྟེ། རྗེ་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་རང་གཞན་ཐམས་ཅད་འཚེངས་པའི་གདམས་ངག་གསེར་གྱི་རི་བོ་ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ནང་དུ། ཐམས་ཅད་ཡིད་ཆེས་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ། སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་ཀྱི། ། ལུང་འདྲེན་མང་པོ་བྱས་ནས་རང་གཞན་ཀུན། ། འཚེངས་པའི་གདམས་ངག་ལེགས་པར་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པར་གཞིགས་ན། ལུང་འདྲེན་པ་ནི་འཆད་ཐབས་ཤིག་ཏུ་གསལ་བར་ངོས་བཟུང་ཡོད། མ་ཟད་ཁོང་ནི་ལུང་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་ཞིང་ལུང་འདྲེན་པ་ལ་ཧ་ཅང་མཁས་པའི་མཁས་གྲུབ་གཉིས་འཛོམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོས་ཀྱང་སྤྱིར་བཏང་གི་ཁ་བརྡ་དང་སྒོས་སུ་དཔེ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལུང་འདྲེན་པའི་འཆད་ཐབས་འདི་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། གསུང་གི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་དུས། ཐུབ་རྣམས་སྡིག་པ་ཆུ་ཡིས་མི་འཁྲུ་ཞིང་། ། འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱག་གིས་མི་སེལ་ལ། ། ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་གཞན་ལ་སྤོ་མིན་ཏེ། ། ཆོས་ཉིད་བདེན་པ་བསྟན་པས་གྲོལ་བར་མཛད། ། ཅེས་པའི་མདོ་ཚིག་དང་། མཛད་པ་ཀུན་ལས་གསུང་གི་ནི། ། མཛད་པ་མཆོག་ཡིན་དེ་ཡང་ནི། ། དེ་ཉིད་ཡིན་ཕྱིར་མཁས་པ་ཡིས། ། འདི་ལས་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་བྱོས། ། ཞེས་པའི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པའི་ནང་གི་གསུང་ཚིག་ལུང་འདྲེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་དཔེར་ན། འགྲེལ་བ་ཡིན་ན་གསལ་བོ་ཞིག་རྩོམ་དགོས་ཞེས་པ་ལ། གཞུང་མང་ཡོད་མིན་མེད་མིན་དབང་པོའི་གཞུ། ། ཡིག་འབྲུ་གཉེར་བས་བཀའ་བསྟན་ཟད་ན་ཡང་། ། བླ་མ་བླ་མ་མགོན་པོ་མགོན་པོ་ཞེས། ། སོམ་ཉིའི་སྒྲོག་ལས་ནམ་ཡང་ཐར་མི་འགྱུར། ། ཞེས་པའི་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་ཚིག་འདི་ལུང་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཡིད་ཆེས་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་ཕྱིར་ལུང་འདྲེན་པའོ་ཞེས་པའི་ལུང་འདྲེན་པའི་འཆད་ཐབས་འདི་ནི་བློ་ཁ་ཇི་ལྟར་མཐོ་ན་དེ་ལྟར་འཚམ་པའི་འཆད་ཐབས་ཤིག་ཡིན་ལ། འདི་ལེགས་པར་བཀོལ་སྤྱོད་གཏོང་བ་ལ་ངེས་པར་གཞུང་ཚིག་མང་པོ་བློ་ངོ་ན་ཡོད་པ་ཞིག་བྱ་དགོས། དེ་ལྟར་བྱ་བ་ལ། སློབ་སྦྱོང་གི་གོམས་སྲོལ་མང་པོ་ལས་བློར་འཛིན་པའི་གོམས་སྲོལ་རྒྱུད་ལ་ཆགས་པར་བྱ་དགོས་ སོ། །
སྙན་པར་སྨྲ་བའི་འཆད་ཐབས།
བོད་ཀྱི་སློབ་གསོའི་རྣམ་གཞག་ལྟར་ན། སློབ་དཔོན་ཏེ་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱིས། མཁོ་བ་སྦྱིན་པ་དང། སྙན་པར་སྨྲ་པ། དོན་སྤྱོད་པ། དོན་མཐུན་པ་སྟེ་བསྡུ་བ་རྣམ་བཞིའི་སྒོ་ནས་སློབ་མ་བུ་བཞིན་སྐྱོང་དགོས་པ་ཡིན། འདི་ལས་སྙན་པར་སྨྲ་པ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་ཐབས་ཡིད་དུ་འོང་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། འདིར་དོན་གྱི་ཟུར་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་འཆད་བྱ་རྣམས་སྙན་མོ་ངག་གིས་འཆད་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་འཆད་བྱ་འདི་ནི་སླའོ། ། ཞེས་པ་དང། ཡང་ན། འཆད་བྱ་འདིར་འབད་པ་ཅུང་ཙམ་བྱས་ན་ཤེས་ཡོང་། ཞེས་པ་དང་། ཡང་ན་། འཆད་བྱ་འདི་ནི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་མོད། ཤེས་དཀའ་བ་ཞིག་མིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་འཆད་པའོ། ། འཆད་ཐབས་འདི་ནི་བློ་ཁ་ཇི་ལྟར་དམའ་ན་དེ་ལྟར་འཚམ་པའི་འཆད་ཐབས་ཤིག་ཡིན་ལ། འདི་བཀོལ་སྤྱོད་གཏོང་སྐབས་འདི་དང་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཆེ་བ་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཐག་གཅོད་ལེགས་པོ་བྱ་དགོས། དེ་ཡང་སྙན་པར་སྨྲས་ཏེ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཆེ་བ་མི་མངོན་པར་གཏོང་མི་རུང་ལ། གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཆེ་བ་བརྗོད་དེ་སྙན་པར་སྨྲ་པའི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་གདོན་མི་རུང་། འདི་ནི་དཔེ་ཁྲིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ་འཁྲིད་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་སུ་ཡིད་ལ་དྲན་དགོས་ཤིང་། ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་པའི་དོན་དག་ཅིག་ཡིན་ནོ། །
བསྐྱར་སྦྱོང་ཁ་གསབ་དང་བཅས་པའི་འཆད་ཐབས།
དེ་ཡང་དཔེ་ཁྲིད་གསར་པའི་སྔོན་དུ། དཔེ་ཁྲིད་སྔོན་མའི་ནང་དོན་གཙོ་བོར་བསྐྱར་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཞོར་དུ། དཔེ་ཁྲིད་སྔོན་མའི་ནང་དུ་དུས་ཚོད་ཀྱི་དབང་གིས་བཤད་མ་ཐུབ་པ་དང་། ཡང་ན། སྦྱོར་བ་སྟེ་གྲ་སྒྲིག་གི་དབང་གིས་བཤད་མ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཁ་གསབ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ལ། བསྐྱར་སྦྱོང་ཁ་གསབ་དང་བཅས་པའི་འཆད་ཐབས་ཞེས་མིང་འདོགས་བྱས་ན། དོན་ལྡན་གྱི་མིང་ཡིན་པར་འདོད། འཆད་ཐབས་འདི་ནི་དཔེ་ཁྲིད་རྗེས་མའི་མགོར་བཀོལ་སྤྱོད་གཏོང་དགོས་པའི་འཆད་ཐབས་ཤིག་ཡིན། འདི་བཀོལ་སྤྱོད་གཏོང་སྐབས་ཡིད་འཇོག་བྱ་དགོས་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། དཔེ་ཁྲིད་སྔོན་མའི་ནང་དོན་གཙོ་བོར་བསྐྱར་སྦྱོང་བྱེད་པ་དང་། ཁ་གསབ་མ་བྱས་ན་མི་ཆོག་པའི་ནང་དོན་རྣམས་ཁ་གསབ་བྱ་དགོས་པ་བཅས་སོ། །
གཉིས་པ། ཐབས་གཉིས་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས།
དེ་ཡང་ཐབས་གཉིས་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་ལ་འཆད་ཐབས་ལུགས་གཉིས་མ་དང་། སེང་གེ་མཇིང་བསྣོལ་གྱི་འཆད་ཐབས་དང་། གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་འཆད་ཐབས་སོགས་ཡོད།
འཆད་ཐབས་ལུགས་གཉིས་མ།
རྒྱལ་དབང་ཆོས་རྗེ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད་པའི་འཇམ་མགོན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་ཐུབ་བསྟན་མཛེས་པའི་རྒྱན་གཅིག་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་དང་། ཆ་ཧར་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་གོ་སླ་བར་བརྗོད་པ་བདེ་ལེགས་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་སོགས་སུ་གསུངས་པ་ལྟར་ན། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་སྐབས་སུ། རྗེ་རེད་མདའ་པ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་གཙང་གི་རྩེ་ཆེན་ཆོས་སྡེའི་ནང་དུ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པར་འཆད་ཐབས་ལུགས་གཉིས་མར་བརྟེན་ནས་མངོན་པ་མཛོད་དཔེ་ཁྲིད་གནང་བ་རེད། འཆད་ཐབས་ལུགས་གཉིས་མ་ནི། མཛུབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལུགས་དང་། ཉན་བཤད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་སོ། ། དེ་ཡང་ཚིག་རྗེས་འབྲངས་ནས་འདིའི་དོན་འདིའོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་མཛུབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལུགས་དང་། དྲི་བ་དྲིས་ལན་སོགས་བགྲོ་གླེང་གི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ནི་ཉན་བཤད་ཀྱི་ལུགས་སོ། ། དེང་གི་སྐད་ཆས་བརྗོད་ན། མཛུབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལུགས་ནི་ནག་རིས་གདོང་འདེད་དེ་མིང་རེ་རེ་དང་ཚིག་རེ་རེར་མཛུབ་མོ་བཙུགས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་ཁྲིད་པ་ལ་གོ་ཞིང་། ཉན་བཤད་ཀྱི་ལུགས་ནི་བགྲོ་གླེང་གི་རྣམ་པའི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཐབས་ལ་གོའོ། ། དེང་གི་དུས་སུ། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་མཛུབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལུགས་ནི་ཀུན་གྱིས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་མོད། ཉན་བཤད་ཀྱི་ལུགས་ནི་བོད་ལ་གནའ་སྔ་མོ་སྟེ་མི་ལོ་དྲུག་བརྒྱའི་གོང་རོལ་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་བཀོལ་མཁན་ཕར་ཞོག་ཤེས་མཁན་ཡང་ཉུང་ཉུང་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཁ་ཤས་ཀྱི་དགེ་རྒན་སྐོར་ཞིག་ནང་ལོགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་སོང་ནས་བགྲོ་གླེང་གི་རྣམ་པའི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཐབས་ཟེར་བ་ཞིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་དང་། ནང་འདྲེན་བྱས་ཏེ་ཚོད་ལྟའི་ཚུལ་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། འདི་ནི་རང་གི་ནོར་བུ་མཛོད་དུ་བསྐྱུར་ཏེ་གཞན་གྱི་ནོར་བུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ང་ཚོས་ཐོག་མར་རང་གི་སློབ་གསོའི་རྣམ་གཞག་ལས་འཆད་ཐབས་དག་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས། དེ་ནས་དཔེ་ཁྲིད་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་གང་ལ་གང་འཚམ་གྱིས་བཀོལ་སྤྱོད་གཏོང་དགོས། སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་སྐབས་སུ། སློབ་ཚན་གང་དག་ལ་མཛུབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལུགས་གཅིག་པུས་ཆོག་པ་དང་། གང་དག་ལ་ཉན་བཤད་ཀྱི་ལུགས་གཅིག་པུས་ཆོག་པ། གང་དག་ལ་གཉིས་ཀ་མཁོ་བ། གང་དག་ལ་གཉིས་ཀ་མི་མཁོ་བ། གང་དག་ལ་འཆད་ཐབས་གཞན་ཡང་ཁ་སྣོན་བྱ་དགོས་པ་སོགས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས། ཉན་བཤད་ཀྱི་ལུགས་ཏེ་བགྲོ་གླེང་གི་རྣམ་པའི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཐབས་ལ་མཚོན་ན་ཡང་། དཔེ་ཁྲིད་དང་སློབ་སྦྱོང་གི་ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་ཇི་ལྟར་བྱ་དགོས། དེ་ཡང་བརྗོད་དོན་གང་དག་བགྲོ་གླེང་ཇི་ལྟར་བྱ་དགོས། དགེ་རྒན་དང་སློབ་མ་བགྲོ་གླེང་བྱའམ། ཡང་ན། སློབ་མ་ཕན་ཚུན་བགྲོ་གླེང་བྱ། སློབ་མ་ཕན་ཚུན་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བགྲོ་གླེང་ཇི་ལྟར་བྱ། མི་གཉིས་རེ་རེས་བགྲོ་གླེང་བྱའམ། ཚན་ཆུང་བཀར་ནས་བགྲོ་གླེང་བྱ། ཚན་ཆུང་དགར་ན་ཚན་ཆུང་རེར་མི་དུ་རེ་བྱས་ན་འོས། འདི་དག་ནི་སློབ་མའི་གནས་ཚུལ་དངོས་དང་འཆད་བྱ་སློབ་ཚན་སོགས་ལ་གཞིགས་ཏེ་གཏན་ལ་འབེབས་དགོས། གང་ལྟར་རང་གི་མཁས་པ་སྔོན་མ་དག་གི་བློ་གྲོས་ལས་བྱུང་བའི་འཆད་ཐབས་དག་ལ་བདག་པོ་བརྒྱག་དགོས། བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་དགོས། ཚེ་སྲོག་སྦྱིན་དགོས། འདི་ནི་ང་ཚོ་ཕྱི་རབས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ཡིན་ཏེ་ངེས་པར་ཕྲག་ཏུ་ལེན་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །
སེང་གེ་མཇིང་བསྣོལ་གྱི་འཆད་ཐབས།
ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་མཁས་པ་རྣམས་འཇུག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལ་རྩོམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ། ། བཤད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། འབེལ་བའི་གཏམ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་ལེའུ་གསུམ་པའོ། ། ཞེས་ལེའུ་གསུམ་གསུངས་ཡོད་པ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པ་བཤད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ལེའུའི་ནང་དུ། ཐོག་མར་སྒྲ་ལ་མཁས་པ་ཡིས། ། ཚིག་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན། ། དེ་ནས་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིས། ། ལྷག་ཆད་འཁྲུལ་བ་མེད་པར་བཤད། ། ཅེས་པའི་བཤད་པའི་ཐབས་ཏེ་འཆད་ཐབས་ཤིག་བསྟན་ཡོད། ཤོ་ལོ་ཀ་འདིའི་ཁག་སྔ་མས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པར་བརྟེན་ནས་འཆད་བྱ་འཆད་དགོས་པ་གསུངས་ཡོད་པ་དང་། ཁག་ཕྱི་མས་ཚད་མ་རིག་པར་བརྟེན་ནས་འཆད་བྱ་འཆད་དགོས་པ་གསུངས་ཡོད། དེ་ཡང་སྒྲ་ཚད་སེང་གེའི་མཇིང་བསྣོལ་གྱི་རིགས་པ་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད་ཕྱིར། བདག་གིས་འཆད་ཐབས་འདི་ལ་སེང་གེ་མཇིང་བསྣོལ་གྱི་འཆད་ཐབས་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་བ་ཡིན། འདི་ལྟར་མཚན་གསོལ་ན་ནི། རང་གིས་བརྗོད་བདེ་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གོ་སླ་བ། གཉིས་ཀའི་རྣར་སྙན་པ་ཞེས་ས་པཎ་གྱིས་གསུངས་པ་ནང་བཞིན་དགེ་མཚན་ལྡན་ནོ། ། དེས་ན། ཚིག་གི་འཁྲུལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དང་། དོན་གྱི་འཁྲུལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་ཚད་མ་རིག་པ་སྟེ་ཚར་གཅོད་པའི་རིག་པ་འདི་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་བ་དང་འདི་དག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་འཆད་བྱ་རིག་པའི་གནས་དག་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་རིག་གནས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ཡིན་ནོ། །
གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་འཆད་ཐབས།
ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར་དུ། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཏེ། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཞིར་བཟུང་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་བྱ་བར་མཛུབ་སྟོན་བྱེད་པའི་རྩ་བའི་རིགས་པ་འདི་སློབ་གསོ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་སོགས་སུ་མང་པོ་ཞིག་བསྟན་ཡོད་པ་ལས། གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་སློབ་ཁྲིད་རྩ་དོན་དང་། ས་པཎ་གྱིས་གསུངས་པའི་གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་འཆད་ཐབས་གཉིས་གཅིག་ཡིན་ཕྱིར། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་འཆད་ཐབས་སྐོར་ཞིག་ནི་འཆད་ཐབས་ཀྱང་ཡིན་ལ། སློབ་ཁྲིད་རྩ་དོན་ཡང་ཡིན་པ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། དེའི་ཕྱིར། ང་ཚོ་བོད་ལ་སློབ་ཁྲིད་རྩ་དོན་ཞེས་པའི་མིང་འདི་མེད་མོད། སློབ་ཁྲིད་རྩ་དོན་མེད་པ་མིན་ཏེ་ཡོད་དོ། ། བོད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་རིག་གནས་ལས་བྱུང་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འཆད་ཐབས་ལས། ཐབས་གཅིག་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་དང་། ཐབས་གཉིས་ཅན་གྱི་འཆད་ཐབས་གཉིས་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་ཁུལ་བྱས་པ་འདིས་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྤྱི་དང་སྒོས་སུ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་འདི་ལ་ཕན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་འདོགས་ཐུབ་པའི་སྨོན་འདུན་ཞུ། །
དབྱིན་ཇིའི་ེཝེར་ལྗིན་གླིང་ཚོམ་
དབྱིན་ཇིའི་ེཝེར་ལྗིན་གླིང་ཚོམ་ British Virgin Islands
དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁོངས་
བྱ་ལེན་མ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཟློས་གར་
རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་སྙན་ངག་མཁན་གྲགས་ཅན་ནག་མོ་ཁོལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་ཟློས་གར་ཞིག་གོ །
བྷོལ་ག་རི་ཡ་
- བྷོལ་ག་རི་ཡ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ།– Republic of Bulgaria
བྷུར་ཁེ་ན་ཧྥ་སོ་
བྷུར་ཁེ་ན་ཧྥ་སོ་ Burkina Faso 布基纳法索'''
བྷུར་ཁེ་ན་ཧྥ་སོ
ཧིན་ཏུ་ཡི་ལྷ་ཡི་མཚན།
ཧིན་ཏུ་ཡི་ལྷ་ཡི་མཚན།
ད
བ
མ
བྷོ་རུན་ཌེ་
བྷོ་རུན་ཌེ་ Burundi  布隆迪
ཧིན་ཏུ་ཡི་ལྷ་ཡི་མཚན།
ཧིན་ཏུ་ཡི་ལྷ་ཡི་མཚན།
ཚ
བྷོ་རུན་ཌེ་
བྷུ་རུན་ཌེ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ Republic of Burundi
ཧིན་ཏུ་ཡི་ལྷ་ཡི་མཚན།
ཧིན་ཏུ་ཡི་ལྷ་ཡི་མཚན།
ཧ
རིགས་པ།
ཚད་མའི་གཞུང་ནས་བཤད་པ་ལྟར་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞུང་དོན་ལ་དོགས་པ་གཅོད་པ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རིགས་པ་བརྒྱ།
ཡོ་ག་ལྟར་ན་རིགས་ལྔ་རེ་རེར་ལྔ་ལྔ་ཉེར་ལྔ་དང་། དེ་རེ་རེར་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་གྲངས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཏུའེ་ལེན​།
ཏུའེ་ལེན་(རྒྱ་སྐད།: 对联)གྱི་མིང་དངོས་ལ་ཡིང་ལེན་ཟེར། དེ་ནི་གཡས་གཡོན་ཁ་སྤྲོད་དུ་བྲིས་པའི་ཚིག་ལ་ཟེར་ཏེ། ཡིག་འབྲུ་མང་ཉུང་འདྲ་དགོས་པས་མི་ཚད་ནང་དོན་ཡང་ཟླ་མཚུངས་ཡིན་དགས།
རིགས་པ་བཞི།
བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་སྟེ་བཞི།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཀཱ་ལཱི་དཱ་ས་
མིང་གཞན་ལ་ནག་མོ་ཁོལ་ཟེར་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་མཁན་གྲགས་ཅན་ཞིག་གོ
ཉི་འགོག
ཉི་འགོག་
རིགས་པ་དགག་བྱ་བདག་ལྟ་གཉིས།
ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བདེ་འཇགས་དབུགས་སྒྲོ།
'''བདེ་འཇགས་དབུགས་སྒྲོ་'VANDEMATARAM
༡༩༠༣ལོ།
༡༩༠༣ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རིགས་པའི་རྗེས་འབྲངས།
ལུང་རིགས་གཉིས་ལས་གཙོ་བོ་གཏན་ཚིགས་ཡང་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་གྲུབ་མཐའི་རྣམ་བཞག་ཁས་ལེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་ཡིན།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རིགས་པའི་རྗེས་འབྲངས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་པ།
མདོ་སྡེ་པའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་སྟེ། ཚད་མ་སྡེ་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའིམདོ་སྡེ་པའོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རིགས་པའི་སྦྱོར་བ།
རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་ཚད་མའི་གཞུང་ཞིག པཎྜི་ཏ་རབ་འབྱོར་ཞི་བ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་པོས་འགྱུར།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བང་སྒྱུར་ཡུ་བ།
བང་སྒྱུར་ཡུ་བ​་
རིགས་པའི་རིམ་པ།
བྱེད་འོས་པའི་ལས་སམ། བྱེད་འོས་པའི་ཐབས་ཤེས།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཨི་ཏ་ལིའི་སྐད།
ཡི་ཏ་ལིའི་སྐད་ནི་ཡི་ཏ་ལི་དང་སུད་སི་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
རིགས་པའི་ཚོགས་དྲུག
དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི《རྩ་བ་ཤེས་རབ》དང་། 《རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ》 《རྩོད་ཟློག》 《སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ》 《ཞིབ་མོ་རྣམ་འཐག》 《རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ》བཅས་དྲུགདུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྣོལ་རྒྱུ་གློག་འདོན་འཕྲུལ།
སྣོལ་རྒྱུ་གློག་འདོན་འཕྲུལ​་
སེ་པན་སྐད།
སེ་པན་སྐད་ནི་ཞི་པན་ཡ་དང་ཀུ་བ་ ཨེ་ཁྲ་དོར་ད་དུང་ ཝེ་ནེ་ཟུའེ་ལ་བཅས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
བོད་རིགས་
བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་རྙིང་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་རྣམས་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མར་མཚོ་ཡོད་པ་རིམ་གྱིས་བྲི་ནས་ནགས་ཚལ་སྟུག་པོ་རྒྱས་པར་མཆེད་པའི་སྐབས་ཤིག་ན་ཡུལ་གྲུ་འཛིན་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྤྲེའུ་ཞིག་འོངས་པ་དེ་དང་བྲག་སྲིན་མོ་འདུས་པ་ལས། བོད་མི་བུ་གདུང་དྲུག་བྱུང་སྟེ་དེ་ནས་རིམ་བཞིན་མཆེད་པར་གྲགས། ད་ལྟ་འདིའི་མི་འབོར་གྱི་གྲངས་ས་ཡ་བདུན་ལྷག་ཡོད་པ་རྣམས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ས་ཁུལ་དུ་ཁ་གྲམ་ནས་གནས་ཡོད། དེ་དག་ལས་དབུས་ཕྱོགས་སུ་སྡོད་མཁན་ལ་དབུས་པ་དང། གཙང་ཕྱོགས་སུ་སྡོད་མཁན་ལ་གཙང་པ། མངའ་རིས་ཁུལ་དུ་སྡོད་མཁན་ལ་སྟོས་པ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་སྡོད་མཁན་ལ་། ཨ་མདོ་་དང་ཁམས་པ་ཟེར་ཞིང། མི་རིགས་རང་གི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཆ་ཚང་བ་ཡོད་པའི་ཐོག་ཡུལ་སྲོལ་འཚོ་བའི་གོམས་གཤེས་སོགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་ཅིང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་པ་དང། སྒྲ་ཚད་བཟོ་གསོ་ནང་དོན་སོགས་བཅུ་ཕྲག་རིག་པའི་རིག་གཞུང་ཟབ་ཅིངརྒྱས་པ་ཡོད་ཅིང། ཤེས་རིག་ལག་རྒྱུན་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད། ཐོན་སྐྱེད་ནི་གཙོ་ཆེར་འབྲོག་ལས་དང། ཞིང་ལས། ཞོར་དུ་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་སོགས་དར་བ་ཡིན། བོད་འབངས་རྣམས་ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་རྟུལ་ཕོད་ཆེ་བ། ཕྱིའི་བཅན་འཛུལ་ལ་འགོག་རྒོལ་དང། རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དུ་གཟི་བྱིན་འབར་བའི་ཤེས་རིག་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་བསྐྱངས་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་དཀའ་ཁག་སྣ་ཚོགས་ལ་གདོང་གཏད་ནས་འཛམ་གླིང་གི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོའི་ཁྲོད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཚོ་བ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་དལ་ཡོན་ཞིག་སྐྲུན་བཞིན་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སོག་པོ་སྟག་ཁྲིད་
འདི་ལ་ཁུངས་བློ་གཏད་རུང་བ་ཞིག་མཐོང་ཐོས་སུ་མ་གྱུར་ཀྱང་། རྒན་རབས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ལ། སོག་པོ་སྟག་ཁྲིད་ནི་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་མཚོན་བྱེད་དུ་སྨྲ་བ་སྟེ། སོག་པོས་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་། སྟག་གིས་འཇམ་དབྱངས། ལྕགས་ཐག་གིས་ཕྱག་རྡོར་མཚོན་པས། རི་མོ་འདི་སྒོ་སྐྱོར་རྩིག་ལྡེབས་སུ་བཞེངས་ནས་ཁ་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏད་ན། གདོན་བགེགས་བར་ཆད་དང་བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཕྱིར་བཟློག་ཅིང་ནང་དུ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་འབྱུང་བ་མཚོན་པ་ཡིན།
ལག་སྒག
ལག་སྒག​་
བང་སྒྱུར་སྒམ།
བང་སྒྱུར་སྒམ​་
རིགས་ལྡན་ཉེར་ལྔ།
ཤྰཀྱ་མུ་ནེས་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་ཐོག་མར་གསུང་སྐབས་ཞུ་བ་པོ་ཤམ་བྷ་ལའི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་བ་བཟང་པོ་ཡིན་ལ། དེས་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཤོ་ལོ་ཀ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པ་མཛད། རྩ་རྒྱུད་གསུངས་པའི་ལོ་རྗེས་མ་དེར་རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཕོ་བྲང་དེའི་ལྷོ་ཕྱོགས་མ་ལ་ཡའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཆེན་པོའི་དབུས་དུས་འཁོར་གྱི་བློས་བསླངས་བཞེངས་ནས་འདས། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཟླ་བ། ལྷ་དབང་། གཟི་བརྗིད་ཅན། ཟླ་བའི་བྱིན་དང་། ལྷའི་དབང་ཕྱུག སྣ་ཚོགས་གཟུགས། ལྷའི་དབང་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་ནས་རྒྱལ་པོ་མཛད་པས་དེ་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་བདུན་ཞེས་བྱ་ཞིང་། སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་བདུན་གྱི་ཐ་མ་ལྷའི་དབང་ལྡན་དང་བཙུན་མོ་སྣ་ཚོགས་ཡུམ་གྱི་སྲས་སུ། ༡.རིག་ལྡན་རྒྱལ་པོའི་ཐོག་མ་འཇལ་དཔལ་གྲགས་པ་འཁྲུངས། དྲང་སྲོང་ཉི་མའི་ཤིང་རྟ་སོགས་ལ་དུས་འཁོརགྱི་དབང་བསྐུར་ཞིང་། ལོ་བརྒྱར་ཆོས་བསྟན། དེ་ནས། ༢.རིགས་ལྡན་པད་མ་དཀར་པོས་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་བརྩམས་ཤིང་ལོ་བརྒྱར་ཆོས་བསྟན། དེ་ནས་རིམ་བཞིན། ༣.བཟང་པོ། ༤.རྣམ་རྒྱལ། ༥.བཤེས་གཉེན་བཟང་པོ། ༦.ཕྱག་དམར་རམ་རིན་ཆེན་ཕྱག ༧.ཁྱབ་འཇུག་སྦས་པ། ༨.ཉི་མ་གྲགས། ༩.ཤིན་ཏུ་བཟང་། ༡༠.རྒྱ་མཚོ་རྣམ་རྒྱལ། ༡༡.རྒྱལ་དཀའ། ༡༢.ཉི་མ། ༡༣.སྣ་ཚོགས་གཟུགས། ༡༤.ཟླ་བའི་འོད། ༡༥.མཐའ་ཡས། ༡༦.ས་སྐྱོང་། ༡༧.དཔལ་སྐྱོང་། ༡༨.སེང་གེ ༡༩.རྣམ་པར་གནོན། ༢༠.སྟོབས་པོ་ཆེ། ༢༡.མ་འགགས་པ(ད་ལྟ་མ་འགགས་པ་རྒྱལ་སར་འཁོར་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་སོང་ཟེར) ༢༢.མི་ཡི་སེང་གེ། ༢༣.དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ། ༢༤.མཐའ་ཡས་རྣམ་རྒྱལ། ༢༥.དྲག་པོ་འཁོར་ལོ་ཅན་སྟེ་རིགས་ལྡན་ཉེར་ལྔའོ། །རྒྱས་པར་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི《བེེཌཱུརྱ་དཀར་པོ》དང་《གཡའ་སེལ》ཀློང་རྡོལ་བླ་མའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལེ་ཚན[ཅ]པའི་ནང་དུ་གསལ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཨ་ཙ་ར་གླང་ཁྲིད
ཨ་ཙ་ར་གླང་ཁྲིད་ཀྱི་ཨ་ཙ་ར་ནི་དཔལ་མགོན་བྲམ་གཟུགས་དང་། གླང་ཆེན་ནི་ཚོགས་བདག་གླང་སྣའི་མཚོན་བྱེད་ཡིན། གླང་པོས་ནོར་གཞོང་ངམ་ནོར་བུ་མེ་འབར་བ་བཏེགས་པ་བཅས་སྒོའི་ནང་ལྡེབས་སུ་ཁ་ནང་ལ་ཕྱོགས་ཏེ་བྲིས་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་པ་དང་། མཆོག་དང་ཐུན་མོང་གི་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་རྩོལ་མེད་དུ་འབྱུང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་སྒོ་ཀུན་ནས་མཚོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཀྱང་བཤད་སྟངས་འདི་དག་མིན་དཔྱད་བྱའི་གནས་སོ།
སུན་ཀྲུང་ཧྲན།
སུན་ཀྲུང་ཧྲན་(རྒྱ་སྐད།:孫中山)ནི་ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་མཁས་ཅན་ཡིན་ཞིང་(ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༨༦༦ལོའི་ཟླ་བ་༡༡ཚེས་༡༢ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༥ལོའི་ཟླ་བ་༣པའི་ཚེས་༡༢བར་བཞུགས།)
མི་ཚེ།
སུན་ཀྲུང་ཧྲན་གྱི་མཚན་ལ་ཝུན་དང་མཚན་གཞན་ལ་དབྱི་ཞན་ཟེར། ཀོང་ཏུང་ཀྲུང་ཧྲན་གྱི་མི་ཡིན། ཞང་ཀང་གི་ཕྱི་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་ནས་སློབ་མཐར་ཕྱིན། ཀོང་ཀྲོའུ་དང་ཨའོ་མོན་སོགས་སུ་སྨན་བཙོས་ལས་ཀ་གཉེར་དུས་ནས་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་ལ་ཞུགས། ༡༨༩༤ལོར། ཐན་ཞང་ཧྲན་དུ་བསྐྱོད་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་དར་རྒྱས་ཚོགས་པ་བཙུགས་པ་དང་། ཆིང་སྲིད་གཞུང་ལ་མངོན་གསལ་དུ་ངོ་རྒོལ་བྱས། ཁོང་གིས་སྔ་ཕྱིར་ཀོང་ཀྲོའུ་དང་ཧུའེ་ཀྲོའུ་ནས་གྱེན་ལང་ཐེངས་མང་རྩ་འཛུགས་བྱས་ནའང་ཚང་མ་ཕམ་པས། ཐེངས་དུ་མར་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་མི་འབྱོལ་ཐབས་མེད་བྱུང་། ༡༩༠༥ལོའི་ཟླ༨པར། ཀྲུང་གོའི་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གྱི་གསར་བརྗེའི་ཚོགས་པ་ཐེངས་དང་པོ་སྟེ་ཀྲུང་གོའི་མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་ལྗར་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བཙུགས་ཤིང་སུན་ཀྲུང་ཧྲན་ཙུང་ལི་ལ་བསྐོས། མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པས་མི་རིགས། དམངས་དབང་། དམངས་འཚོ་ཟེར་བའི་དམངས་གསུམ་རིང་ལུགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་བསྒྲགས་ཤིང་། འདོད་ཚུལ་དེ་ཀྲུང་གོའི་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གསར་བརྗེའི་རྩ་གནད་དུ་བཟུང་། ལྕགས་ཕག་ལོའི་གསར་བརྗེའི་ཕྱིས་སུ། མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་མིང་བརྗེས་ནས་གོ་མིན་ཏང་དུ་བཏགས་ཤིང་། མུ་མཐུད་དུ་དམངས་གསུམ་རིང་ལུགས་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ཏེ་དམག་ཤེད་ཅན་གྱི་དབང་སྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས། ༡༩༢༥ལོའི་ཟླ་༣པའི་ཚེས་༡༢ཉིན། སུན་ཀྲུང་ཧྲན་པེ་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྐུ་འདས།
ཨུ་རུ་སུའི་སྐད།
ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་русский языкནི་དེང་གི་སི་ལ་ཧྥི་མི་རིགས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་ཅིག་གི་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐད་རིགས་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཡིན་ལ།  ་དེང་གི་ཨུ་རུ་སུ་གཙོ་བྱེད་པའི་དེའི་མཐའ་སྐོར་རྒྱལ་ཁབ་འགའ་ན་མ་ཉམས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད།  ཨུ་རུ་སུ་སྐད་རིགས་ནི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཞུང་སྤྱོད་གཏན་ཁེལ་ཡིག་རིགས་ཡིན་ལ།   ཨུ་རུ་སུ་སྤྱི་དམངས་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་གཞུང་ཕྱོགས་སྐད་རིགས་ཀྱང་ཡིན།   ད་དུང་ཡང་སྤྱོད་མཁན་དང་སྤྱོང་མཁན་ཤིན་དུ་མང་ཕྱིར་འཛམ་གླིང་ཁྲོད་ཀྱི་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ཨང་བཞི་བའི་སྐད་རིགས་ཡིན།  ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་སྤྱོད་མཁན་གྱི་མི་གྲངས་འགྲོ་བ་མའི་སྤྱིའི་བརྒྱ་ཆའི་5.7ལ་སླེབས་ཡོད།   ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་ཡིག་ནི་རྒྱ་གར་དང་ཡོ་རོབ་སྐད་ཁོངས་ཁྲོད་ཀྱི་སི་ལ་ཧྥི་སྐད་རྒྱུད་ཁྲོད་ཀྱི་སི་ལ་ཧྥི་ཤར་མའི་སྐད་རིགས་ལ་གཏོགས།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས
འབྱུང་ཁུངས་ཆེན་མོ་ལྔའི་གསུམ་པ།སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས། མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་ནི་སའི་གོ་ལའི་མཚོ་ངོས་ལས་ཆེས་མཐོ་བའི་རང་བྱུང་གི་གནས་ཁུལ་ཅིག་སྟེ། སྔར་ན་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་ཡོད། དེའི་རང་བྱུང་གི་ཁྱད་མཚར་དང་ཕན་ནུས་མི་འདྲ་བ་ནི་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རང་བྱུང་གི་གནས་བརྒྱད་ཀྱི་ཁག་ཅིག་ཀྱང་ཡིན། ས་ཁམས་རིག་པ་དང་སྐྱེ་དངོས་རིག་པས་དབུ་འཛུགས་སའི་བང་མཛོད་དང་ཐོན་ཁུངས་ཁོར་ཡུག་ཞིབ་འཇུག་གི་གནམ་གཤིས་ཚོད་ལྟ་ཁང་ཡང་ཡིན། གནས་འདི་ནས་ཁོར་ཡུག་མཐུན་ཐབས་སྒྲུབ་པ་དང་ཞོར་དུ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གནམ་གཤིས་མཚོ་ངོས་ལས་ཆེས་མཐོ་བའི་ཁྱིམ་གཞིས་ཆགས་སའི་གནས་སུ་གྱུར། ས་དེ་ཉིད་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་ལ། ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། རི་ལུང་དཔལ་གྱིས་སྒེག་པ་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་རྒྱས་པ། མཐའ་ཡས་པའི་འཕེལ་རྒྱས་མདུན་ལྗོངས་ཀྱི་ས་མཛོད་དེ་རང་རྒྱས་གྱི་མ་འོངས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གཞུག་མཐུད་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་རེད། མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ནི་རང་རྒྱལ་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་ ཁྲོད་ཚོར་སྣང་ཆེས་སྤྲོ་སྣང་ལྡན་ཞིང་ཆེས་སྟོབས་ཆུང་བའི་ས་ཁུལ་ཁག་གི་གྲས་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་རང་བྱུང་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པས་གཏན་འབེབ་མཛད་པའི་སའི་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་ཐོན་དངོས་རང་བཞིན་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་ཞེས་པའི་ཆེས་སྔོན་ཐོནགྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་གཙང་ཆུ་དངོས་པོའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས། མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་འཆམ་མཐུན་རིང་འགྲོས་ལ་གཙོ་ཆེ་བའི་ད་ལྟའི་དོན་དངོས་ཀྱི་སྙིང་བོ་རྫོང་མཐུག་པོ་ཞིག་བཏོན་ཡོད། དེ་དང་ལྷན་དུ་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ལྷོ་ནུབ་འགྲམ་དུ་མཐོན་པོར་ཟུག་ཅིང་། དེའི་དབུས་ཆེན་འབབ་རྒྱུད་གྱི་རྒྱུན་ལྡན་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་སྒྲིབ་ཁྲིམས་ལ་གཏོར་བརླག་བཟོ་བ་དང་། ཤར་ཡ་གླིང་ནས་སའི་གོ་ལ་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་གནམ་གཤིས་དང་མཁའ་དབུགས་ཚང་མར་སྙོམས་པའི་ལམ་ལུགས་དང་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་སུ་བཅུག་པ་དང་། མཐོ་རུ་ཡར་འཕགས་པའི་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་མཐོ་སྒང་གི་ཚ་གྲང་མཁའ་དབུགས་ཀྱི་བཅས་ལྷོ་བྱང་བརྗེ་རེས་ཀྱི་བཀག་འགོག་བྱས། བྱང་ཕྱོགས་འཁྱག་པའི་མཁའ་དབུགས་ལྷོ་རུ་བརྒྱུད་མི་ནུས་ལ་སོག་པའི་མཐོ་སྒང་གི་ཤར་བྱང་གི་དུས་རླུང་ཤན་ཤུགས་ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མར་མི་ཐོན། དེ་རུ་དགུན་གཞུང་གི་ཚ་གྲང་ཧ་ཅང་སྙོམས་ཤིང་དབྱར་གཞུང་དུ་ཧིན་རྡུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོས་ཤར་དུ་རླུང་འགོག་པ་དང་། ཚ་གྲང་སྙོམས་པའི་མཁའ་དབུགས་ནུབ་ཏུ་ཞིན་ཅང་དང་ཀན་སུའུ་ས་ཁུལ་སོགས་སུ་རྒྱུ་མི་ཐུབ་པར་དེས་རང་རྒྱལ་གྱི་ནུབ་བྱང་སྐམ་ཐག་ཏུ་འགྱུར་ངེས་ཡིན།
ཨེ་མི་ལིས་ཏིས་ཁེན་སིན།
ཨེ་མི་ལིས་ཏིས་ཁེན་སིན་(Emily Elizabeth Dickinson)ནི་(སྤྱི་ལོ་༡༨༣༠ལོའི་ཟླ་བ་༡༢པའི་ཚེས་༡༠ནས་སྤྱི་ལོ་༡༨༨༦ལོའི་ཟླ་བ་༥པའི་ཚེས་༡༥བར་བཞུགས།)ཁོང་ནི་ཨ་མེ་རི་ཁའི་སྙན་ངག་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།
༡༩༠༢ལོ།
༡༩༠༢ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཨོ་སི་ཀར་ཝེལ་ཌེ།
ཨོ་སི་ཀར་ཝེལ་ཌེ(Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde)ནི་(སྤྱི་ལོ་༡༨༥༤ལོའི་ཟླ་བ་༡༠པའི་ཚེས་༡༦ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༠༠ལོའི་ཟླ་བ་༡༡པའི་ཚེས་༣༠བར་བཞུགས།)ཁོང་ནི་དབྱི་རག་གི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།
ཨེ་རིག་ཐའི་ཆ་མཱན།
ཨེ་རིག་ཐའི་ཆ་མཱན་(Sir Eric Teichman)ནི་(སྤྱི་ལོ་༡༨༨༤ལོའི་ཟླ་བ་༡པོའི་ཚེས་༡༦ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༤ལོའི་ཟླ་བ་༡༢པའི་ཚེས་༣བར་བཞུགས།)
ཁོང་ནི་དབྱིན་ཇིའི་ཕྱི་འབྲེལ་མཁས་ཅན་ཞིག་དང་ཤར་ཕྱོགས་རིག་གནས་ཀྱི་ཞིག་འཇུག་པ་ཞིག་རེད།
ཕྱོགས་མདའ།
ཕྱོགས་མདའ​་
རྒྱ་གར་སྐད།
== ལོ་རྒྱུས། =
ཨི་ཇིབ་
ཨི་ཇིབ་  Egypt
ཨི་ཇིབ་ – ཨི་ཇིབ་ཨ་རབ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Arab Republic of Egypt
བོད་དང་ཨེ་ཇིབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ
ཨེ་ཇིབ་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་གྱི་མདུན་ན། མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་21དང་། རིང་ཚད་ལ་སྨི་57ཡོད་པ། ཁ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཡོད་པའི་རྡོ་བརྐོས་སྐུ་བརྙན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་སེང་གེ་མིའི་གདོང་བ་ཅན་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་ཡིན། ལུས་སེང་གེ་དང་གདོང་མིའི་གདོང་དབྱིབས་བཞིན་བརྐོས་པས་མི་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་སེང་གེ་མིའི་གདོང་བ་ཅན་ཞེས་འབོད་པ་ཡིན། རྗེས་ནས་ནཱ་ཕོ་ལུན་Napoleonགྱིས་ཨེ་ཇིབ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་དུས་སེངྒེ་མིའི་གདོང་བ་ཅན་ལ་མེ་སྒྱོགས་བརྒྱབས་ནས་རྨས་སྐྱོན་བཟོས་ཡོད། དེ་མཚུངས་བོད་དབུས་ཀྱི་ལྷ་སའི་པོ་ཏ་ལའི་ནང་ནའང་སེངྒེ་མིའི་གདོང་བ་ཅན་ཞིག་དངོས་སུ་ཡོད་པ་དགེ་རྒན་བཀའ་དྲིན་ཅན་ཟམ་ཚ་ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ཞལ་ནས་ཐོས་པས། གནའ་སྔ་མོའི་དུས་སུ་བོད་དང་ཨེ་ཇིབ་གཉིས་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་མེད་འགྲོ་སྙམ་སྟེ།
དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་གི་གནའ་བོའི་ཁྱད་མཚར་བྱུང་བ་བདུན་གྱི་ཐོག་མར་བཞག་པའི་ཨེ་ཇིབ་ཁུ་ཧྥུ་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་དེ་ཨེ་ཇིབ་རྒྱལ་རབས་ལྔ་བ་Khufu胡夫ཁུ་ཧྥུས་དམངས་རྣམས་བྲན་གཡོག་ཏུ་བཀོལ་ནས། དམངས་འབུམ་རེ་འཛིན་གྲྭ་གཅིག་ཏུ་ཕྱེས་ནས་མི་ལོ་སུམ་ཅུའི་ཡུན་ལ་བཞེངས་པར་བཤད། གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་དེ་རྡོ་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བ་ཁྲི་230ལྷག་གིས་བརྩིགས་ཤིང་། ཆ་སྙོམས་རྡོ་རེའི་ལྗིད་ཚད་ལ་ཏུན་2.5ཡོད་པར་བཤད། མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་146.5ཡོད་པ། མཐའ་རེའི་རིང་ཚད་ལ་སྨི་230ཡོད་པས་གལ་ཏེ་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་ལ་བསྐོར་བ་གཅིག་རྒྱག་དགོས་ན་སྤྱི་ལེ་གཅིག་གི་ཡུན་ལ་འགྲོ་དགོས་པ་ཡིན། དབྱིབས་གཟུགས་རང་རེའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་པ་ཚོའི་གཏོར་མ་དང་འདྲ་བས་ང་ཚོས་དེ་ལ་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་ཞེས་འབོད་པ་ཡིན།
ཨེ་ཇིབ་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་དེ་མདོར་ན་ཨེ་ཇིབ་(法老）རྒྱལ་བོ་རང་ཉིད་ཤི་རྗེས་རང་གི་གདུང་རུས་འཇོག་སའམ་བང་སོར་བཞེངས་པ་ཡིན། རྒྱལ་བོ་རྣམས་གསོན་པའི་དུས་སུ་འབངས་ཕལ་བ་དག་དང་མི་མཐུན་ལ། ཤི་བའི་དུས་ནའང་འབངས་ཕལ་བ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། དཔེར་ན་རྒྱ་ནག་གི་གོང་མ་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་དང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ། ཨེ་ཇིབ་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ཁོ་ཚོའི་གདུང་རུས་འཇོག་ས་དེ་གཞན་དང་བསྡུར་ན། བརྗིད་ཉམས་ཆེ་ལ་བཟོད་བཀོད་སྣ་ཚོགས་པ། ནང་དུ་རིན་ཆེན་གསེར་དངུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཞེངས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་བཞེངས་དོན་བརྟན་བརླིང་གིས་འགྱིངས་པའི་བང་སོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེ་བོ་ཚོས་དུས་གཏན་དུ་དབང་སྒྱུར་རྒྱུན་བསྲིངས་བྱེད་འདོད་པ་དང་། བརྗིད་ཉམས་དང་བཟོ་བཀོད་ཁྱད་མཚར་བས་དམངས་རྣམས་གུས་ཤིང་དངངས་ཏེ་ངོ་རྒོལ་བྱ་མི་འོས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བརྡ་ཐབས་ཤིག་ཅི་ལ་མིན།
གནའ་སྔ་མོ་ནས་བོད་མི་ཞིག་ཤི་ཚེ་མི་དེའི་རུས་ཐལ་སཱ་ཙྪར་བཅུག་ནས་དབུས་ལ་ཁྱེར་སྲོལ་ཡོད། དེ་ན་ཨེ་ཇིབ་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་དང་སཱཙྪ་གཉིས་བོངས་ཚད་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཅི་ཡིན། གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཆ་སྙོམས་རྡོ་རེའི་ལྗིད་ཚད་ལ་ཏུན་2.5ཡོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སཱཙྪ་ཞིག་གི་ལྗིད་ཚད་ལ་ཆ་སྙོམས་རྒྱ་མ་གཅིག་ཀྱང་མི་འདང་བ། ཨེ་ཇིབ་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་ནི་ངལ་རྩོལ་བ་མི་འབུམ་རེ་འཛིན་གྲྭར་བྱས་ནས། འཛིན་གྲྭ་རེས་ཟླ་གསུམ་རེ་ལས་ནས་བརྗེ་སྤོར་བྱས་པ་བརྒྱུད་མཐར་མི་ལོ་སུམ་ཅུའི་ཡུན་གྱིས་བཞེངས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སཱཙྪ་ཞིག་མི་གཅིག་གིས་ཉིན་གཅིག་ལའང་བརྒྱ་ཕྲག་བཟོ་ཐུབ་པས་དེ་དག་གི་བོངས་ཚད་དང་བར་ཁྱད་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཤི་བའི་རུས་ཐལ་དབུས་ལ་འཁྱེར་སྲོལ་ཡོད་པ་དད་མོས་ཀྱི་རེ་འདུན་བསྒྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་འཁྱེར་དགོས་ན་བོངས་ཚད་ཆེན་པོས་ཁྱེར་མི་ཐུབ་སྟབས་རུས་ཐལ་ཁོག་པར་བཅུག་ནས་ཁྱེར་བ་ཡིན། རྒྱལ་བོའི་བང་སོ་དེ་ནམ་ཡང་བརྟན་འཇགས་སུ་གནས་པ་དང་དེའི་ཆེ་བ་འདོན་ཕྱིར་ཆེར་བཞེངས་པ་ཡིན་ཙང་། བོངས་ཚད་ཆེ་ཆུང་དང་དུས་ཡུན་རིང་ཐུང་། དཀའ་ངལ་བརྒྱབས་མ་བརྒྱབས་ཅི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་ཨེ་ཇིབ་ཀྱི་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་དང་བོད་ཀྱི་སཱཙྪ་གཉིས་བྱེད་ལས་ཀྱི་ཆ་ནས་གདུང་རུས་དང་རུས་ཐལ་འཇོག་ས་ཡིན་པས་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན། (སཱཙྪ་ཡིན་ན་རུས་ཐལ་འཇོག་ས་ཡིན་པའི་དོན་མིན་པར་རུས་ཐལ་འཇོག་པའི་སཱཙྪ་ཡོད་ཅེས་པའོ།།)
མ་ཟད་སཱ་ཙྪའི་དབྱིབས་དང་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་གཉིས་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པ་ང་ཚོས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་དང་། གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཁ་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སུ་འཁོར་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སོགས་ལ་གཞིགས་ན། དེ་ནི་འོས་པར་དཀའ་བའམ་མི་འོས་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཙམ་ཞིག་མིན་པར། གནའ་སྔ་མོའི་དུས་སུ་བོད་དང་ཨེ་ཇིབ་གཉིས་ཕན་ཚུན་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་ཤས་ཆེ་མིན་འགྲོ་སྙམ་པ་རིག་པས་ཧ་ལམ་འགྲུབ་ནུས། གཞན་ཨེ་ཇིབ་ནས་བོད་དུ་ཚུར་རིག་གནས་མཆེད་པ་ཡིན་ནམ། བོད་ནས་ཕར་ཨེ་ཇིབ་ལ་རིག་གནས་མཆེད་པ་ཡིན་མིན་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་སྔ་ཆེ་བས་དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས་བཙུན་པ་ཅི་ཡང་མེད་ནའང་། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་བོ་དང་ཤེས་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཟོ་ཙམ་མིན་པར་རིག་པས་བསྲེགས་ཤིང་བརྡར་བར་བྱ་བའི་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །
བལ་པོའི་སྐད།
བལ་པོའི་སྐད་ནི་བལ་ཡུལ་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
འབར་མའི་སྐད།
འབར་མའི་སྐད་ནི་འབར་མ་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
འབྲུག་པའི་སྐད།
འབྲུག་པའི་སྐད་ནི་འབྲུག་ཡུལ་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
ང་རྒྱལ་
ང་རྒྱལ།
༡ ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་ཆོས་གང་རུང་ཞིག་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་ཁེངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་བྱུང་། དེ་ལ་དབྱེ་ན་རྣམ་པར་འགྱུར་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ།  མུན་པ་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ་དང་གསུམ་མོ།  །  ༢  རང་གི་བསྒོམ་རྒྱུའི་ལྷ་དེ་རང་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སྒོམ་པ་ལ་ང་རྒྱལ་དུ་མིང་བཏགས་པ་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཚད་མ་རིག་པའི་ཤེས་བྱ་
སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚད་མ་རིག་པ་སྡེ་སྣོད་གང་དག་ཏུ་བསྟན་ཡོད་དམ།
ལན། དཔེར་ན།ཆོས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། དུ་བ་ལས་ནི་མེར་ཤེས་དང་། ། ཆུ་སྐྱུར་ལས་ནི་ཆུར་ཤེས་ལྟར།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ལྡན་གྱི། ། རིགས་ནི་ཚད་མ་དག་ལས་ཤེས། ། ཞེས་པས་འབྲས་རྟགས་དང་། གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་དག་ནི་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།། ཞེས་པས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་དང་། མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། ངའམ་ང་དང་འདྲ་བས་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ཚོད་བཟུང་བར་བྱ་ཡི་ཞེས་པས་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་དང་། གང་ཟག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཚད་བཟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པས་མི་སྣང་བ་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་བསྟན་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་བའི་སྡེ་སྣོད་གང་མང་ཞིག་ཏུ་ཚད་མའི་རིག་པ་བསྟན་ཡོད་དོ།།
ནང་པའི་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཐོག་མ་སུས་གསུངས་སམ།
ལན། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་རྩོད་པ་གྲུབ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་སྐྱོབས་ཀྱིས་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་སྨྲ་བའི་སྒྲོན་མེ་མཛད་པ་སོགས་ཐོག་མ་ཡིན།
ནང་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་སུ་ཡིན་ནམ།
ལན། སློབ་དཔོན་དབྱུག་གཉེན་གྱི་རང་མཁས་སློབ་མ་བཞི་ལས་ཚད་མ་རང་ལས་མཁས་པ་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་གཏན་ཚིགས་རིགས་པའི་གནད་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཚད་མ་ཀུན་བཏུས་སམ་ཚད་མ་མདོ་ལེའུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་མཛད་པ་དེ་ཡིན།
དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་མཛད་པའི་ཚད་མ་སྡེ་བདུན་གང་དག་ཡིན།དེ་སུའི་དགོངས་འགྲེལ་ཡིན་ནམ།
ལན། རྒྱས་རྣམ་འགྲེལ། འབྲིང་རྣམ་ངེས། བསྡུས་རིགས་ཐིགས་གསུམ་སྟེ། གཙོ་བོ་ལུས་ལྟ་བུའི་བསྟན་བཅོས་གསུམ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཐིགས་པ། རྩོད་པའི་རིགས་པ །འབྲེལ་བ་བརྟག་པ། རྒྱུད་གཞན་སྒྲུབ་པ་སྟེ་འཕྲོས་པ་ཡན་ལག་ལྟ་བུའི་བསྟན་བཅོས་བཞི་བཅས་བདུན་ལ་ཚད་མ་སྡེ་བདུན་ཟེར། དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་མཛད་པའི་ཚད་མ་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་དགོངས་འགྲེལ་ཡིན།
ཕྱོགས་གླང་དང་ཆོས་གྲགས་གཉིས་དུས་རབས་ནམ་ཞིག་ལ་འཁྲུངས་སམ།
ལན། དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་ལས་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་དང་དུས་མཉམ་པར་གསུངས་པ་ལྟར་ན། དུས་རབས་བདུན་པའི་སྟོད་དུ་འཁྲུངས་བར་མངོན་ཏེ། སྲོང་བཙན ༦༡༧ ལ་འཁྲུངས།རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ཕྱོགས་གླང ༤༤༥ ནས ༥༢༠ བར་ཙམ་ལ་འཁྲུངས་བར་བཤད་པ་དང་། ཆོས་གྲགས ༦༢༠ནས ༦༨༠ བར་ལ་འཁྲུངས་བར་བཤད་ཅེས་གསུངས་པའང་ཡོད།
བོད་འདིར་ཚད་མ་རིག་པ་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བསྒྱུར་བ་དང་ནམ་འཆད་ཉན་དར་རམ།
ལན། ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ན། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རྨ་དགེ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ཐོག་མར་བསྒྱུར་བར་བཤད། ཡོངས་གྲགས་སུ་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ་གྱིས་ཚད་གཞུང་མང་དུ་བསྒྱུར་ནའང་འཆད་ཉན་གྱི་སྲོལ་ཆེར་དར་མ་ཐུབ། དེའི་རྗེས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ། ཕྱི་ལོ ༡༠༧༣ལོར་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གསང་ཕུ་ནེའུ་ཐོག་དགོན་པ་བཏབ་ནས་བཤད་གྲྭ་གསར་འཛུགས་མཛད། དེའི་རྗེས ༡༠༩༢ལོར་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་གསང་ཕུའི་མཁན་པོར་བཞུགས་རྗེས། གཙོ་བོ་ཚད་མ་རིག་པའི་བཤད་གྲྭ་གསར་བཟོ་བྱས་ཏེ་ཚད་མའི་འཆད་ཉན་ཤིན་ཏུ་དར་རྒྱས་སུ་གྱུར།
བོད་རང་གི་བསྡུས་གྲྭའི་སྲོལ་ཐོག་མར་བཏོད་མཁན་སུ་ཡིན་ནམ།
ལན། དེ་ནི ༡༡༠༩ལ་འཁྲུངས་པའི་ཆ་པ་ཆོས་ཀྱི་སེངྒེས་མདོ་སྡེ་བའི་རིག་པའི་འགྲོས་དང་སྦྱར་ནས་ཚད་མ་རིག་པ་རྣམས་ཕྱོགས་སུ་བསྡུས་པའི་བསྡུས་གྲྭའི་སྲོལ་བཏོད་ཅིང་ཚད་གཞུང་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་སོགས་བསྡུས་གཞུང་མང་དུ་མཛད། རྟགས་གསལ་རྩོད་གཞི་གསུམ་དང་སྦྱར་ནས་རྒོལ་སྔ་རྒོལ་དཔང་པོ་སོགས་ཀྱི་རྩོད་པའི་རིགས་ལམ་ཐོག་མར་འདི་ནས་དར།
བོད་རང་གི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་ཚད་གཞུང་ཐོག་མ་གང་ཡིན་ནམ།
ལན། དེ་ནི་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་ངེས་ཊཱིཀ་ཆེན་ཡིན།
ཅི་ཞིག་ལ་ཚད་མ་རིག་པ་ཟེར་རམ།
ལན། གཟུང་བ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་ཡོད་སོགས་དོན་གང་དང་གང་མཆིས་པ་དེ་དགའཛིན་པ་བློས་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་དཔག་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་གཞལ་ནས་ནོར་འཁྲུལ་མེད་པར་ངོ་བོ་གཏན་ལ་འབེབ་བྱེད་ཀྱི་རིག་པ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ལ་ཟེར།
ཚད་མ་རིག་པ་སྦྱངས་བའི་དགོས་པ་གང་དག་ཡོད་དམ།
ལན། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས། ཚད་མར་གྱུར་པའི་སྟོན་དང་བསྟན་པ་མཆོག ། དངོས་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་རིགས་པས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ།། གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོར་ལྟ་བའི་མིག་གཅིག་པུ། ། ཚད་མ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར།སྟོན་དང་བསྟན་པ་ཚད་མར་རྟོགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། རིག་གཞུང་ཡང་དག་པར་མ་རྟོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཚར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལ་རིག་པའི་བརྡར་ཤ་ཆོད་ཅིང་། ཕྱིའི་དངོས་པོ་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སོགས་རིག་པའི་རྩལ་གྱིས་ཇི་བཞིན་རྟོགས་ཐུབ་པ་དེ་དགོས་པ་ཡིན།
ཚད་མ་རིག་པའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་གང་དག་ཡིན་ནམ།
ལན། ཚད་མ་རིགས་སྒོ་ལས། མངོན་གསུམ་དང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག ། ལྟར་སྣང་བཅས་པ་བདག་རིག་ཕྱིར། ། སྒྲུབ་པ་དང་ནི་སུན་འབྱིན་དང་།། ལྟར་སྣང་བཅས་པ་གཞན་རྟོགས་ཕྱིར།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྟོག་གེའི་ཚིགས་དོན་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཡིན།
ནང་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་ཚད་མ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཡིན་མིན་ལ་མུ་བཞི་ཡོད་དམ་དམ།
ལན། ནང་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཡིན་ལ་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་མ་ཡིན་པ། འདུལ་བ་མདོ་ལྟ་བུ།ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་ཡིན་ལ་ནང་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་མ་ཡིན་པ། བྲམ་ཟེ་རྐང་མིག་གིས་བྱས་པའི་རྟོག་གེའི་ཚིག་དོན་བཅུ་དྲུག་སྟོན་པའི་གཞུང་ལྟ་བུ། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ། ཚད་མ་སྡེ་བདུན་ལྟ་བུ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ། གསོ་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་ལྟ་བུ་སྟེ་མུ་བཞི་ཡོད།
སྔ་རྒོལ་དང་ཕྱི་རྒོལ་དཔང་པོ་གསུམ་གང་དག་ཡིན་ནམ།
ལན། རང་གི་དམ་བཅའ་དེར་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད་པར་ཁས་ལེན་པ་སྔ་རྒོལ། དེ་ལ་སུན་འབྱིན་བརྗོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ཕྱི་རྒོལ། རྒོལ་ཕྱི་རྒོལ་གཉིས་ཀྱིས་རྩོད་པ་བྱེད་ཚེ་རྒྱལ་ཕམ་ཤན་འབྱེད་པ་ལ་དཔང་པོ་ཟེར། རྒོལ་ཕྱི་རྒོལ་གཉིས་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་གོ་བའང་ཡོད།
ཅི་ཞིག་ལ་གསལ་བ་ཟེར་རམ།
ལན། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བཟུང་བ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དཔེར་ན་བུམ་པ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ།བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུའི་ཐལ་འགྱུར་ལ་མཚོན་ན།མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ་ཞེས་པའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་དེ་ཡིན། ཐལ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་པའམ། མི་རྟག་པ་ཡིན་དགོས་པར་འགྱུར་ཅེས་པའི་དོན་དུ་གོ་དགོས། དེས་ན་སྒྲུབ་ཆོས་དང་། གསལ་བ་དོན་གཅིག་གོ །
གང་འདྲ་ཞིག་ལ་རྟགས་གསལ་རྩོད་གཞི་གསུམ་ཚང་བའི་ཐལ་འགྱུར་ཟེར་རམ།
ལན། དཔེར་ན། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ལྟ་བུ་འདི་ལ་མཚོན་ན། བུམ་པ་རྩོད་པའི་གཞིར་བཟུང་ནས། བུམ་པ་དེ་མི་རྟག་པ་ཡིན་དགོས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཞིག་གིས་བྱས་པའམ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་སྟབས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་རིམ་བཞིན། དང་པོ་བུམ་པ་ཆོས་ཅན་ཞེས་རྩོད་གཞིར་བཞག གཉིས་པ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ་ཞེས་གསལ་བ་བཀོད། གསུམ་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱུ་མཚན་བརྗོད་དེ་བཤད་པ་ཞིག་ལ་རྟགས་གསལ་རྩོད་གཞི་གསུམ་ག་ཚང་བའི་ཐལ་འགྱུར་ཟེར།
ཅི་ཞིག་ལ་ཐལ་འགྱུར་དང་ངག་སྦྱོར་ཟེར་རམ།
ལན། ཐལ་ངག་ཏུ་བཀོད་པ་ཐལ་འགྱུར་གྱི་མཚན་ཉིད། དེ་ཡང་ཚད་མ་མདོ་ལས།ཐལ་འགྱུར་ཕྱོགས་ཆོས་ཅན་མིན་ཕྱིར། ། ཁས་བླངས་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས།། དེ་བཞིན་རྟགས་དང་དམ་བཅའ་ཡིས། ། སྐྱོན་བརྗོད་སུན་འབྱིན་དུ་ཤེས་བྱ། ། ཞེས་པ་ལྟར། དཔེར་ན། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། མ་བྱས་པ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཕ་རོལ་བོས་བུམ་པ་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ། ཕྱི་རྒོལ་གྱིས་འོ་ན་བུམ་པ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་དགོས་ཏེ་ཞེས་སུན་འབྱིན་འཕངས་བའི་ངག་ལྟ་བུ་ལ་ཐལ་འགྱུར་ཟེར། དེས་ན་ཐལ་འགྱུར་དང་སུན་འབྱིན་དོན་གཅིག ངག་སྦྱོར་དང་ཐལ་འགྱུར་མི་འདྲ། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བུ་ལ་ངག་སྦྱོར་ཟེར།
ང་རྒྱལ་བདུན་
ང་རྒྱལ་བདུན།
ང་རྒྱལ་དང་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ། ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ།  ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ།  མངོན་པའི་ང་རྒྱལ།  ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ།  ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཏེ་བདུན་ནོ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ང་རྒྱལ་གསུམ་
ང་རྒྱལ་གསུམ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཏ་ཟིག་གི་སྐད།
ཏ་ཟིག་གི་སྐད་ནི་ཡི་ལང་དང་ཨ་ཧྥུའུ་རྒན་སི་ཐན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
ང་ཕོད་
ང་ཕོད།
འདི་ཀོང་པོ་ལ་ནང་གསེས་ཉང་པོ། ལོང་པོ།  ཀོང་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་ནང་ཚན་ལོང་པོ་ཞེས་པ།  ཡོངས་གྲགས་སུ་ང་ཕོད་ཞེས་འབོད་པ་དེང་སང་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྗོང་ཡོད་སའི་གཤམ་གྱི་ཆུ་འགྲམ་ཞིག་ཏུ་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཆགས་སྦྱོར་དང་ཁྲིམས།
ནམ་རྒྱུན་དུ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མནར་གཅོད་བཏང་བ་དང་དེ་མིན་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་དང་མི་མཐུན་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བཀག་སྡོམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མ་ཟད་བྱ་སྤྱོད་ཁག་གཅིག་ཁྲིམས་འགལ་ཡིན་པ་དང་རང་འགུལ་གྱི་ཁས་ལེན་པ། ཆགས་སྦྱོར་གྱི་ཁྲིམས་ནི་ས་ཆ་གཅིག་དང་གཞན་ཞིག་དུས་ཚོད་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཅིག་པ་མིན།
འདོད་ཆགས་ཀྱི་མནར་གཅོད་བཏང་བ།
འདོད་ཆགས་ཀྱི་མནར་གཅོད་བཏང་བར་བསུན་བཙར་བཟོས་པ་ཡང་ཟེར། དེ་ནི་མི་གཅིག་གིས་མི་གཞན་ཞིག་མུས་མཐུན་མེད་པར་བཙན་ཤེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཆགས་སྦྱོར་བྱས་པར་ཟེར།
བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་
བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཐོག་མ་ཡིན། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གྲ་ནང་རྫོང་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའི་བྱང་འགྲམ་དུ་ཡོད། བོད་བཙན་པོའི་དགུན་བྲང་བྲག་དམར་དང་ཉེ། དེ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་མགོ་འཛིན་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱས་པ་ཡིན། བཟོ་སྐྲུན་མཇུག་རྫོགས་རྗེས་བཀའ་གཙིགས་རྡོ་རིང་དུ་བྲིས་ནས་བཞག ཡི་གེར་ལྷ་ས་དང་བྲག་དམར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་བཞེངས་པ་དང་། ནང་པའི་ཆོས་མཛད་པ་འདི། དུས་ནམ་ཡང་བར་མཚམས་མི་ཆད་པའམ། འཐོར་ཞིག་ཏུ་མི་འགྲོ་བར་བྱེད་དགོས། དངོས་པོའི་མཐུན་རྐྱེན་སྤྲད་པ་རྣམས་ཀྱང་། དེ་ལས་ཉུང་དུ་མི་གཏོང་བ་དང་། ཐུང་དུ་མི་གཏོང་བ་བྱེད་དགོས།ད་ཕྱིན་ཆད་གདུང་རྒྱུད་རིམ་བྱོན་གྱིས་ཀྱང་བཙན་པོ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་མཛད་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་དམ་བཅའ་བྱེད་དགོས། དེ་ལས་མནའ་དང་འགལ་བའི་རིགས་མི་བྱེད་པ་དང་གསར་བཟོ་མི་བྱེད་པར། དཀོན་མཅོག་གསུམ་དང་། ཆོས་སྲུང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དཀར་བའི་ལྷ་འདྲེ་བཅས་ཚང་མ་ཡང་དཔང་དུ་བཞག་སྟེ། བཙན་པོ་ཡབ་སྲས་དང་རྗེ་བློན་རྣམས་ཀུན་གྱིས་ཞལ་བཞེས་སུ་མནའ་སྐྱེལ་བ་ཡིན་ལ། མནའ་ཡིག་ཞིབ་ཕྲ་གཅིག་ནི་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་རེད། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེར་བོད་བཙན་པོ་སྲིད་གཞུང་གིས་བོན་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་ཤུགས་ཆེར་ནང་ཆོས་སྤེལ་རྒྱུའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་མཚོན་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ནང་བསྟན་པ་བཅོས་སྒྱུར་ཁྲོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔང་རྟེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།
དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་
སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་བོད་དུ་སློབ་གཉེར་བྱས་པའི་སྐོར།
ཁོང་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ༡༩༠༣ལོར་རེབ་གོང་ཞོ་འོང་དཔྱི་ཞེས་པར་ཡབ་སྔགས་འཆང་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་པདྨ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་།རྡོར་བྲག་སྤྲུལ་སྐུ་ཡང་འབོད་པར་བཤད།དགུང་གྲངས་བཞི་བ་ཙམ་ན་ཡབ་ཀྱི་མདུན་དུ་འབྲི་ཀློག་སྦྱངས་ཤིང་།ཐོས་བསམ་ལ་ཐོག་མར་འཇུག་པར་བཤད།ལོ་གྲངས་བདུན་པའི་དུས་སུ་ཡབ་འདས་པར་གྱུར་པས་རང་གི་བླ་བྲང་དུ་བཞུགས།དགུང་ལོ་བརྒྱད་དགུའི་སྟེང་དགེ་འདུན་བསྟན་འཛིན་ཞེས་པའི་སར་ཡི་གེ་བསླབས་ཤིང་རིམ་བཞིན་དགོན་པའི་གྲྭ་གྲས་སུ་ཞུགས་ཏེ་སུམ་རྟགས་དང་།སྙན་ངགབརྡ་དག་སོགས་ལ་གསན།དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་དུ་ངྷི་ཚ་དགོན་པར་ཕེབས་ཏེ་བསྡུས་གྲྭ་དང་རིགས་ལམ་སྐོར་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས།དེ་རྗེས་དགུང་གྲངས་བཅུ་བདུན་ཙམ་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་བཞུགས་ཏེ་ཚད་མའི་གཞུང་ལ་སྦྱངས་པ་མཛད་ཅིང་།རྩོད་པའི་དུས་སུ་རིགས་ལམ་ཕྲ་མོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇམ་བཞད་ཡིག་ཆ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པ་རང་གིས་ཅི་བསམ་སྨྲས་པ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ།དགོན་པའི་གྲྭ་པ་ཚོ་དང་འགལ་བ་དྲག་པོ་བྱུང་ནས་ས་དེ་དང་འབྲལ་དགོས་པ་བྱུང་།དགུང་གྲངས་ཉེར་ལྔ་ཙམ་ན་སྐུ་འབུམ་བརྒྱུད་དེ་ལྷ་སར་ཕེབས།དེ་རུ་གདན་ས་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་ཀླུ་འབུམ་ཁང་ཚན་དུ་ཞུགས་ནས་རྗེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའི་དྲུང་དུ་སློབ་གཉེར་བྱས།མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ཀུན་ལ་སྦྱངས་ཏེ་མཁས་པའི་སྙན་པ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་གྱུར།དེ་ནས་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཁམས་གསེར་ཐང་ལས།འབྲས་སྤུངས་སུ་ལོ་བདུན་ཙམ་སོང་བ་ན།རྒྱ་གར་ནས་པཎྜི་ཏ་ར་ཧུ་ལ་བྱ་བ་ཞིག་བོད་དུ་བྱོན་པ་དང་འཕྲད་ནས་འགྲོ་བའི་སྐུལ་མ་བཏབ་པ་བཞིན་འདོད་ཐོག་ཏུ་སྨིན་ཏེ་ཆས་སོ།།ཞེས་པ་ལྟར།དམ་པ་འདི་དེ་རུ་འདུག་འདོད་དེ་འདྲ་མེད་པ་དང་།ཁྱད་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ལ་རྒྱུས་ལོན་གྱི་འདོད་པ་ཆེ་བས།སྔ་ཕྱིར་འཕན་ཡུལ་དང་སྟག་ལུང་།ར་སྒྲེང་།རྒྱལ་རྩེ།ཞ་ལུ།བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་ཤིང་།དེ་ནས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་སྦྱོང་བའི་མགོ་ཚུགས་ལ།དེ་འཕྲོར་རྒྱ་གར་ལ་བྱོན།རྒྱ་གར་དུ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ལ་བྱང་ཆུབ་པར་གྱུར་ཅིང་།ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་།ར་མ་ཡ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད།བྱ་ལེན་མ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཟློས་གར།དཔལ་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ་སོགས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར།༡༩༣༨ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་རི་མོ་མཁས་པ་གཅིག་དང་།དཔར་འདེབས་མཁན་གཅིག་བཅས་ལྷན་དུ་བོད་དུ་བྱོན་ཏེ་ས་སྐྱ་སོགས་དབུས་གཙང་གི་དགོན་རྙིང་ཁག་ཏུ་རྒྱ་དཔེ་བཞུགས་པའི་དཔེ་ཐོ་ཞིབ་ཚགས་བཀོད་དེ་ཕྱིར་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་ཤིང་།དེ་ག་ནས་ཨུ་རུ་སུའི་རི་མོ་བ་རོལ་རིག་ཅེས་པ་དང་མཉམ་དུ༼དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ།༽དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་རོགས་མཛད་དེ་ལོ་གསུམ་ལྷག་བཞུགས།
སྐུ་ཚེ་སྨད་ཀྱི་སྐོར།
༡༩༤༢ལོ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སྤྲོ་བ་རྒྱས་ཏེ་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་ལས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་རེ་འགའ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་ལ།ཁྱད་པར་དུ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཡིག་ཆ་སོགས་རྩ་ཆེ་བའི་སྐོར་བསྡུ་རུབ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་འབྲི་བའི་དགོངས་པ་ཤར་ཏེ།སྤྱི་ལོ༡༩༤༥ལ་ཕྱིར་ལྷ་སར་ལོགལོ་དེར་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བའི་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་ཐོག་ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་དང་ཆབས་ཅིག་ར་མ་སྒང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ངོ་བཤུས་དང་ལྡེབས་རིས་སོཊ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མོད།༡༩༤༦ལོའི་ཟླ་པ་བཞི་པའི་ནང་བཀའ་ཤག་དང་དབྱིན་ཇི་བའི་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་གི་དབང་གིས་བཙོན་དུ་བཟུང་སྟེ་ལོ་གསུམ་ཙམ་ལ་སྡོད་དགོས་བྱུང་།དེའི་རིང་ལ་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀྱི་ཐད་མནར་བར་བྱས་པས།༡༩༤༩ལོར་བཙོན་གྲོལ་བྱུང་མོད་ཐུགས་རབ་ཏུ་སྐྱོ་སྟེ་ཆང་རག་སོགས་ཚད་མེད་དུ་བཏུང་ལ།སྤྱོད་ལམ་སོགས་ལ་ཆ་འཇོག་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཤིང་།ཁོང་གི་གསུང་ལས།འཛམ་གླིང་ན་དཀོན་པའི་བཻཌཱུརྱའི་རིན་པོ་ཆེ་ཞིག་རྡོ་ལ་བརྡབས་སོང་།ཟེར་བ་ལྟར་གྱུར།དེ་རྗེས་བཀའ་ཤག་གིས་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་དེའི་མཇུག་བསྐྱངས་དགོས་པར་བཀའ་ཕབ་ཀྱང་།རྐྱེན་དེ་དག་གིས་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་གྲགས་ཅན་དེ་ཡང་མཇུག་མ་གྲུབ་པར་ང་ཚོའི་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་པ་འདི་ལྟར་ལགས།
ཚེ་ལས་འདས་པ།
༡༩༥༡ལོ་དུས་ཙམ་ན།བཞེས་རག་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་ལུས་ལ་ཆུ་སྐྲང་གསོག་ཅིང་།ཉིན་ཞིག་ན་རང་གི་སྐུ་ཟླ་ཚེ་བརྟན་གཡུ་སྒྲོན་ལ་སྡེ་བ་གཞུང་གིས་ཕྱིར་སྤྲད་པའི་གསུང་རྩོམ་ལྕགས་སྒམ་གང་པོ་བཅོལ་གདམས་བྱེད་ཞོར།གསུང་རྩོམ་དག་ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་ལ་སྐུར་དགོས་པར་གདམས།༡༩༥༡ལོའི་ཟླ༨ཚེས༡༤ཙམ་དུ་ལྷ་ས་རུ་སྐུ་གཤེགས་སོ།།
བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་སྐོར།
ཁོང་གིས་བརྩམས་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་ལ་མང་པོ་ཞིག་བོར་བརླག་ཏུ་གྱུར་ཚར་བར་བཤད་ཅིང་།ཕལ་ཆེ་བའི་མིང་ཞིག་བཀོད་ན།༼ཕྱི་རོལ་པའི་གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གཞག༽༼དེབ་ཐེར་དཀར་པོ།༽༼ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་རྒྱན།༽༼རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ།༽༼སིངྒ་ལའི་ལམ་ཡིག༽༼རྒྱ་གར་གནས་ཆེན་བརྒྱད་ཀྱི་ལམ་ཡིག༽ ༼འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས།༽༼རྒྱ་གར་གནས་ཡིག༽༼འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད།༽༼ཧི་མ་ལ་ཡའི་བསྟན་བཅོས།༽༼སྒྲའི་ཟིན་བྲིས།༽སྙན་ངག་སོགས་མང་དུ་འདུག་ལ།བོད་འགྱུར་སྐོར་ལ༼ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ།༽༼ར་མ་ཡ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད།༽༼ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ༽༼བྱ་ལེན་མ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཟློས་གར་༽དབྱིན་འགྱུར་སྐོར་ལ༼དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ།༽༼སྤྱོད་འཇུག་ཆེན་མོ།༽སོགས་ཡོད་པ་ཞིབ་ཏུ་མ་སྤྲོས་སོ།།
ཆགས་སྲེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྩལ།
ཆགས་སྲེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྩལ་ཞེས་པ་ནི་རྩོམ་ཡིག་དང་འདྲ་པར། གློག་བརྙན། བརྐོས་རིས། རི་མོ་སོགས་རྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའམ་ཆགས་སྦྱོར་གྱི་ངར་སློང་བར་ཟེར།
ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།
ས་ཁམས།
[[File:Map-Francophone World.svg|centre|frameless|upright=3|dark blue: mother tongue
ང་འཕྲང་ཅ་འཕྲང་
ང་འཕྲང་ཅ་འཕྲང་།
གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་མིང་ཞིག
ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།
ས་ཁམས།
blue: official language light blue: second language green quaters: francophone minorities]]
ང་འཕྲང་ཅ་འཕྲང་
ང་འཕྲང་ཅ་འཕྲང་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཤྭ་བ་རྔ་རིང་།
ཤྭ་བ་རྔ་རིང་(ཚན་རིག་གི་མིང་།: Cervus canadensis)ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
ང་ཡི་མིང་ལ་ལྡེ་བཏགས་པ་
ང་ཡི་མིང་ལ་ལྡེ་བཏགས་པ།
ངའི་མིང་ཁྲི་སྲོང་བཙན་ལ་མིང་གི་བར་དུ་ལྡེ་ཞེས་བཏགས་པ་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ང་ལ་གྲི་གུམ་དུ་འདོགས་པ་ཅུག་ཡིན་
ང་ལ་གྲི་གུམ་དུ་འདོགས་པ་ཅུག་ཡིན།
ང་ལ་མིང་གྲི་གུམ་ཞེས་འདོགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
༢༠༥༠ལོ།
༢༠༥༠ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ང་རི་ཀ་
ང་རི་ཀ
ལཉྫའི་ཡིག་གཟུགས་དང་ཕལ་ཆེར་མཐུན་པའི་ཞིག་སྟེ། འདི་ལ་བྲིས་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཁག་ལྔ་ཡོད་པར་བཤད་ཅིང་།  དེའི་དཔེ་རིས་ནི་《ཡིག་རིས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ》ཞེས་པ་སྐུ་འབུམ་གདན་ས་ཆེ་ཤོས་རིན་པོ་ཆེའི་བླ་བྲང་དུ་ཤིང་དཔར་ཡོད་པ་དེའི་ཤོག་གྲངས་༤༥པར་གསལ་བར་དེར་གཟིགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།
བརྡ་རྟགས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་སྐུལ་ཆེད། དབྱིན་ཡིག་གི་Aslamaནི་ཨ་རབ་སྐད་ལས་ཐད་བསྒྱུར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་སྒྲ་བསྟུན་ཡོད།
ང་ལས་ནུ་
ང་ལས་ནུ།
རྒྱལ་པོ་ང་ལས་ནུ་སྟེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ལྔ་སྟོང་ལ་འོ་མ་རང་འབབ་སུ་བྱུང་ཞིང་། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ང་ལས་འོ་མ་འཐུངས་ཞེས་ནུ་མ་བསྟན་པས་ན་མིང་དེ་ལྟར་བཏགས།
ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།
ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས་ནི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོའི་གྲས་ཀྱི་དད་ལྡན་མི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན། བོད་སྐད་དུ་དེ་ལ་སྔར་བྱུང་འབོད་སྲོལ་མང་པོ་ཆགས་ཡོད་དེ།  དཔེར་ན།  ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས།   མུ་སི་ལིན་ཆོས་ལུགས།   ཧོས་ཧོས་ཆོས་ལུགས་སོགས་བྱུང་ཡོད།  ༢༠༠༩ལོའི་ལོ་འཇུག་ལ་སྡོམ་བརྩིས་བྱེད་པ་ལྟར་ན། སྐབས་དེར་འཛམ་གླིང་གི་མི་འབོར་ཐེར་འབུམ་དྲུག་དང་དུང་ཕྱུ་བརྒྱད་ཀྱི་ཁྲོད་དུ།  ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་མི་འབོར་དུང་ཕྱུ་བཅོ་ལྔ་དང་བྱེ་བ་བརྒྱད་ལྷག་ཟིན་ཡོད།   དེ་དག་ནི་གོ་ལ་ཧྲིལ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཉིས་བརྒྱ་དང་བཞི་ལ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཡོད་པ་དང་།  དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱི་མི་འབོར་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་བོའི་བརྒྱ་ཆའི་ཉེར་གསུམ་ལ་སླེབས།  ད་དུང་ཡང་ཡེ་ཟི་ལམ་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱི་བུ་སྐྱེས་པར་སྐུལ་མ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པས།  ལོ་རེར་མི་གྲངས་འཕེལ་བ་ཤིན་ཏུ་མགྱོགས།
ང་ལས་ནུ་
ང་ལས་ནུ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།
ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས།
ལོ་རྒྱུས་ཐོག་དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་ངོ་མཚར་བར་བྱེད་པའི་དོན་རྐྱེན་གསུམ་བྱུང་ཡོད། གསུམ་པོ་ནི་གནའ་བོའི་རྒི་རི་སི་དང་། མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས། སོག་པོའི་དམག་དཔུང་བཅས་རེད། དེ་དག་ལས་དང་པོས་རིག་གནས་དང་། གཉིས་པས་ཆོས་ལུགས། གསུམ་པས་དམག་དཔུང་གིས་ངོ་མཚར་བར་བྱས་ཡོད། གསུམ་པོ་ལ་མཚུངས་ཆོས་རེ་ཡོད་པ་ནི་ཐོག་མར་ལུང་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནས་བྱུང་ཞིང་། གློ་བུར་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡར་རྒྱས་བྱུང་བས་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་ད་ལྟའི་བར་འཛམ་གླིང་འདིར་ཁྱབ་ཡོད། སྐབས་འདིར་གསུམ་པོ་ལས་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་སྐོར་ལ་བཤད་པར་བྱ། དེ་ཡང་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་འདི་བོད་ལ་ཀ་ཤི་མིར་གྱི་ས་ཁུལ་ནས་དར་བ་དང་། ཀ་ཤི་མིར་ལ་ཁ་ཆེ་གུར་གུམ་མང་པོ་སྐྱེ་བར་བརྟེན་ཕྱིས་སུ་བོད་པས་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཆེ་ན་ཡང་འདི་ཉིད་ཀ་ཤི་མིར་རང་གི་མ་ཡིན་པས་ཐ་སྙད་འདི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཐོག སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་ཙམ་དུ་ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ནང་དུ་ཡང་ཆོས་ལུགས་འདིའི་མིང་དུ་མུ་སིལ་མན་ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་དང་། མུ་སི་ལིམ་རང་གིས་ཨི་སི་ལམ་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཆེ་ན་ཡང་། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐུན་མོང་དུ་མུ་སི་ལིམ་ཞེས་འབོད་པ་ཉིད་བརྗོད་བདེ་ཕྱིར་འདིར་ཡང་མུ་སི་ལིམ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་བེད་སྤྱོད་པར་འདོད། རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་གཞུང་རྣམས་སུ་ཆོས་ལུགས་འདི་འདྲེ་དང་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་བྱུང་ཚུལ་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་བྱུང་རྣམས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཧར་ཤས་མུ་སྟེགས་མང་པོ་མེར་སྲེག་པའི་སྐབས་སུ་གཅིག་བྲོས་ཤོར་བ་ལས་ཆོས་ལོག་འདི་དར་བར་བཤད་པ་སོགས་ནི་ཁུངས་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་པ་རྣམས་དང་ཟུར་ཙམ་ཡང་མི་མཐུན་པས་འདིར་རྒྱས་པར་མི་གླེང་། དེ་ལས་གཟུ་བོར་གནས་པའི་མཁས་པ་རྩོད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་གང་བཤད་པ་ལ་ཁུངས་བཅོལ་ཞིང་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་གྱིས་ཟུར་བརྒྱན་ནས་འདིར་དེ་དོན་ཚན་བཞིའི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བྱ།
ལེ་ཚན་དང་པོ། མུ་སི་ལིམ་ཆོས་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པ།
ཆོས་ལུགས་འདི་ཐོག་མར་དེང་སང་ཨ་རབ་ལུང་པ་སོ་དི་ཨ་ར་བྷ་ཡ་ཞེས་པའི་ས་ཆ་དེ་ནས་བྱུང་བ་དང་། ཡུལ་གྲུ་དེ་ནི་སྔོན་མི་ཐར་ཐོར་ཡོད་པའི་བྱེ་ཐང་ཞིག་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་དམིགས་བསལ་གྱི་གལ་གནད་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་། དེའི་ཆོས་ལུགས་ནི་གཙོ་བོ་རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་ཏེ་སྟོན་པ་ཨབ་ར་ཧམ་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱང་རྩ་བ་ཨབ་ར་ཧམ་ནས་བྱུང་བ་ལ་སྐབས་དེར་ཨ་རབ་ཀྱི་ཁུལ་དུ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་མོས་དང་གུས་བཀུར་ཞུ་མཁན་ཡོད་ན་ཡང་དར་ཁྱབ་དེ་ཙམ་མེད། དེ་ཡང་ལྷོ་ནུབ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་ཁུལ་ཨི་སི་རིལ་ནས་དར་བའི་ཆོས་ལུགས་གཅིག་ཉིད་གསུམ་དུ་གྱེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི་རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ལྷ་ཆེན་པོའི་ལུང་སྟོན་པ་པོ་ཟེར་བའམ་སྟོན་པ་རིམ་པ་མི་ཉུང་བ་བྱོན་པ་ལ། རྗེའུ་ཤི་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པ་ལྷ་ཆེན་པོའི་ལུང་སྟོན་པ་པོར་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལོགས་སུ་གྱེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་རྗེའུ་ཤིས་མུ་སི་ལིམ་གྱི་སྟོན་པ་ཡང་ཁས་ལེན་མ་བྱས་ཤིང་། མུ་སི་ལིམ་ཚོས་ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པ་ལྷ་ཆེན་པོའི་ལུང་སྟོན་པ་པོར་ཁས་ལེན་ཀྱང་རྗེས་འཇུག་རྣམས་རྣམ་དག་ཡིན་པར་ཁས་མི་ལེན་པ་སོགས་ཙམ་གྱིས་ཐ་དད་གྱེས་པ་ལས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཧ་ཅང་ཆུང་། ཆོས་ལུགས་གསུམ་པོའི་གནད་འགག་གཙོ་བོ་ནི་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོར་གྱུར་པའི་ལྷ་གཅིག་རང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་རེད། ཆོས་ལུགས་འདི་གསུམ་པོ་ལ་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་མིང་དུ་དེང་སང་ཨབ་ར་ཧམ་ཆོས་ལུགས་ཞེས་ཀྱང་འབོད་སྲོལ་ཡོད།