cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཁྱིམ་དུ་འདུག་ཚུལ་དགུ་
ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་སྐབས་དོ་སྣང་བྱ་དགོས་པ་དགུ་སྟེ། ༡སྦྱིན་བདག་གིས་འདིར་བཞུགས་ཞེས་བཀོད་སྒྲིགས་བྱེད་མཁན་མེད་པར་གྱ་ཚོམས་སུ་འདུག་པ། ༢རང་ཉིད་གདན་སོགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་མ་བསྡད་གོང་ཉེ་འཁོར་དུ་བརྟག་དཔྱད་ལེགས་པར་མ་བྱས་པར་འདུག་པ། ༣གདན་གྱི་སྟེང་དུ་དལ་བུས་མ་བསྡད་པར་གཟུགས་པོའི་ལྗིད་ཕབས་སྟེ་ལིངས་ཀྱིས་འདུག་པ། ༤རྐང་པའི་སྟེང་དུ་རྐང་པ་བཞག་སྟེ་འདུག་པ། ༥བརླའི་སྟེང་དུ་བརླ་བཞག་སྟེ་འདུག་པ། ༦ལོང་བུའི་སྟེང་དུ་ལོང་བུ་བཞག་ཏེ་འདུག་པ། ༧བྱིན་པ་དང་རྐང་པ་རྒྱང་ཐག་རིང་པོར་ཁྲལ་ཏེ་འདུག་པ། ༨རྐང་པ་གདན་དང་ཁྲིའི་འོག་ཏུ་བཀུག་སྟེ་འདུག་པ། ༩འདོམ་གྱི་གནས་མཐོང་བར་བྱས་ཏེ་འདུག་པ་བཅས་འདུག་ཚུལ་དགུ་པོ་དེར་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བཤད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་བདག་གང་ཅན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་
དེ་སྔོན་རྒྱ་གར་དུ་སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་ཀོའུ་ཤམ་བྷིའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱིམ་བདག་གདངས་ལས་རིག(ཁྱིམ་བདག་དེའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་གི་བང་མཛོད་ནང་གསེར་སྲང་འབུམ་གཅིག་ཡོད་པ་མི་དཔྱད་མཁས་པ་ཞིག་གིས་ཤེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད)གམ། མིང་གཞན་གདངས་ཅན་ཟེར་བ་དེས་བཞེངས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་སྟེ། ཐང་སན་བླ་མ་ཡུལ་དེར་བྱོན་སྐབས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཞིག་རོར་ལུས་པ་གཟིགས་ཚུལ《ཐང་ཟན་གྱི་རྒྱ་གར་གནས་ཡིག》ནང་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་བདག་དཔལ་སྦས་
དེ་སྔོན་རྒྱ་གར་དུ་སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་ཡུལ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ(རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ར་ཇི་གི་ར་ཟེར)ཏུ་ཁྱིམ་བདག་དཔལ་སྦས་ཞེས་བྱ་བ་སྟོབས་འབྱོར་ཆེ་ཞིང་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལ་མི་དགའ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མུ་སྟེགས་པའི་སྟོན་པ་གཉེན་གྱི་བུ་དང་གྲོགས་པོར་གྱུར་ཏེ་མུ་སྟེགས་པས་ཁྱིམ་བདག་ལ་ད་ལྟ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་གནས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གོའུ་ཏ་མ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡང་མེད་རུང་གཡོ་སྒྱུའི་སྒོ་ནས་མི་མང་པོ་མགོ་བསྐོར་ཏེ་ཟས་རྒོས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་འདི་མེད་པར་བྱེད་ཐུབ་ན་ང་གཉིས་ལ་གཏམ་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡོང་ཞེས་བློ་མཐུན་ནས་ཁྱིམ་གྱི་སྐོ་དྲུང་དུ་མེ་དོང་ཆེན་པོ་ཐལ་བས་གཡོགས་པ་ཞིག་བཟོས། ཞལ་ཟས་ཚང་མར་དུག་བཏབ་ནས་སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་གདུགས་ཚོད་ལ་སྤྱན་དྲངས་ཀྱང་མེ་དོང་དང་དུག་གིས་མ་གནོད་པར་བརྟེན་ཁྱིམ་བདག་ནང་མི་དང་བཅས་པ་སངས་རྒྱས་ལ་དད་པ་སྐྱེས་ནས་ཕྱིན་ཆད་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་ཞུགས་པའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་བདག་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་ཡིན། ཞིབ་པར《དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང》ཡལ་འདབ་བརྒྱད་པ་དཔལ་སྦས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད་དུ་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་
སྔར་རྒྱ་གར་དུ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པར་ཉིན་ལྟར་གྱི་བསོད་སྙོམས་འབུལ་མཁན་གྱི་སྦྱིན་བདག་དེ་ཡིན། དེའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་མཉན་ཡོད་དུ་ཁྱིམ་བདག་སྦྱིན་པ་ལ་བུ་རབ་སྦྱིན་ཞེས་པ་ཞིག་བྱུང༌། བུ་དེ་ཆུང་དུས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་བས་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱན་གོས་དང་ཟས་ནོར་ལ་སོགས་པ་ཕངས་པ་མེད་པར་གཞན་ལ་སྟེར་ཞིང༌། ལྷག་པར་མགོན་སྐྱབས་མེད་པའི་དབུལ་ཕོངས་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་བྱམས་པ་ཞིག་བྱུང་བས་མིང་ལ་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་དུ་གྲགས། ནམ་ཞིག་ཕས་མགོན་མེད་རྣམས་ལ་ཟས་དང་གོས་སྟེར་ན་འགྲིག རྒྱན་ཆ་རྣམས་རྟག་ཏུ་མ་སྟེར་ཞེས་སྨྲས་ཀྱང་བུས་མཉམ་པར་སློང་བ་པོའི་འདོད་པར་གང་ཡོད་པ་རྣམས་སྦྱིན་ནས། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མང་པོ་བླངས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར། ཕ་དེ་འདས་རྗེས་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་བུ་ལ་མནའ་མ་ལེན་ཆེད་བྲམ་ཟེ་ནོར་ཆེན་ལ་ཡི་གེ་བསྐུར་ནས་མནའ་མའི་རིན་རྣམས་ཁྱེར་ནས་བྲམ་ཟེའི་ཕ་ཡུལ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་སོང་བས། བྲམ་ཟེའི་ཁྱིམ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པར་མཐོང་ཞིང༌། སྐབས་དེར་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆ་རྒྱུས་མེད་སྟབས། ཁྱོད་རང་གིས་ཟས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མང་པོ་འདི་ཙམ་ཞིག་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྐུ་མགྲོན་དུ་གདན་དྲངས་རྒྱུ་ཨེ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པར། བྲམ་ཟེ་ནོར་ཆེན་གྱིས་དེ་མིན། སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པར་གདན་དྲངས་ནས་བསྙེན་བཀུར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས། ཟས་སྦྱིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ཞེས་པ་སུ་ཡིན་ཞེས་པར། ནོར་ཅན་གྱིས་རྒྱལ་རིགས་སུ་འཁྲུངས་ཀྱང་རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཏེ་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཟེར་བ་དང༌། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཁྱིམ་སྤངས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་པ་དེ་ལ་དགེ་འདུན་ཟེར་བ་ཡིན་ཞེས་ངོ་སྤྲོད་བྱས། དེའི་ཕྱི་ཉིན་བྲམ་ཟེ་སྦྲང་རྩིའི་ཕུང་པོས་ལམ་བསྟན་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་དུ་སོང་ནས་ཆོས་ཉན། དད་པ་ལྷག་པར་སྐྱེས་ནས་སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་བཞུགས་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་རྒྱུར་ཁས་བླངས་ནས་རྒྱལ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ས་ནས་ས་ཆ་སྒོས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དེ་ལ་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་ཞེས་རྒྱ་གར་དུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་པ་དང་པོ་ཡིན། སྐབས་དེར་དགོན་པ་དེའི་ནང་དགེ་སློང་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ལས་མེད་ཐོག འཚོ་བ་ཐམས་ཅད་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས༌སྦྱིན་གྱིས་འབུལ་གྱི་ཡོད། ཞིབ་པར《རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང》ཡལ་འདབ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ《རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་རྟོགས་བརྗོད》ཅེས་པར་གསལ་ལོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ནག་པོ་སྐལ་བཟང་།
ནང་དོན
ནག་པོ་སྐལ་བཟང་ལགས་༼༡༩༥༥ལོར་ནས༢༠༡༨༽ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༥ལོར་རེབ་གོང་གླིང་རྒྱ་གོང་མ་ཞེས་པའི་སྡེ་གྲོང་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་། ཆུང་དུས་ནས་བོད་རྒྱའི་སློབ་གྲྭར་འགྲིམས་མྱོང་ཡོད་པ་དང་། ༡༩༨༢་ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་རུ་མཐར་ཕྱིན། དེ་ནས་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དུ་གངས་རྒྱན་ན་ཆུང་ཚགས་པར་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་ཕྱག་ལས་གནང་།
ཁོང་གི་བོད་ཡིག་ཏུ་བརྩམས་ཆོས་ནི་འདྲེ་སྒྲུང་སྒྲུང་ཐུང་བྲེད་ཤ་ལངས་བའི་མཚར་གཏམ། བོད་ཐོག་མའི་དྲག་རྩལ་སྒྲུང་རིང་ཀླུ་འབུམ་མི་རྒོད། རིགས་པ་ཕུ་འདེད་ཀྱི་སྒྲུང་དམྱལ་ཟངས་ནང་ན་ཀུ་རེ་མེད་ཅེས་པ་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཞིང་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དགའ་བསུ་ཐོབ། རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བརྩམས་པའི་བོད་མིའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་མི་གྲངས། གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་བོ་དང་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་བོའི་སྒྲུང་སོགས་ལ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་ཡོངས་ནས་ཕུལ་བྱུང་བྱ་དགའ་ཐོབ། དེ་མིན་རྒྱ་ཡིག་དང་བོད་ཡིག་སྦྲགས་མ་བྱས་ཏེ་བརྩམས་པའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལྷ་རིས་སྒྱུ་རྩལ་ལ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ནས་བྱ་དགའ་ཨང་དང་པོ་ཐོབ། བོད་ཀྱི་ལྷ་རིས་ཐིག་རྩལ་ལ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་བྱ་དགའ་ཨང་གསུམ་ཐོབ།
༢༠༡༨ལོར་ཟླ་༤་བའི་ཚེ་༣་ཉིན་ཁོང་རང་གི་ཕ་ཡུལ་རེབ་གོང་དུ་སྐུ་གྲོངས།
གཞུང་བཀའ་པོ་ལྔ།
གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔ་ནི་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་བཞིའི་གཞུང་ལུགས་ཁ་ཚང་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་གཞུང་ལུགས་སྟེ། ཚད་མ་རིག་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན། དབུ་མ། མངོན་པ་མཛོད། འདུལ་བ་བཅས་ཡིན། འདིར་དེ་དག་ངོ་སྤྲོད་རགས་ཙམ་བྱ་སྟེ།
ཚད་མ།
ཚད་མ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཚད་མའི་གཞུང་དངོས་སུ་གསུངས་མེད་ཀྱང་ཁོང་གི་གསུང་རབ་ཏུ་ཚད་མའི་སྐོར་མང་བོ་ཞིག་འབྱུང་བ་ནི་ནང་བའི་ཚད་མའི་ཁུངས་ཡིན། ཚད་མ་ནི་གསར་དུ་རྟོགས་པའི་བློ་མི་བསླུ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར་ལ་དེ་བརྗོད་བྱར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཚད་མ་རིག་པ་ཟེར། ནང་བའི་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཐོག་མ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་སྨྲ་བའི་སྒྲོམ་ཡིན། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་བོས་ཚད་མ་ཀུན་བཏུས་ཏེ་ཚད་མ་མདོ་ལེའུ་དྲུག་ཅན་བརྩམས། དེ་ལ་སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་ཚད་མ་སྡེ་བདུན་བརྩམས་ཤིང་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ཡིན། རིགས་པའི་གནད་མང་བོ་ཕྱེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚད་མ་རིག་པ་དར་ཁྱབ་བྱུང་། རྗེས་སུ་དེ་དག་བོད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་འཆད་ཉན་བསྐྱངས་པས་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་ལ་ཚད་མའི་རྩ་བ་ནི་རྣམ་འགྲེལ་ལ་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་བོད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་དང་མཐའ་དཔྱོད་ཤིན་ཏུ་མང་།
ཕར་ཕྱིན།
ཕར་ཕྱིན་ནི་སྟོན་པའི་འཁོར་ལོ་བར་བའི་སྦས་དོན་གྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས་གསལ་བར་ཕྱེས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ། དེའི་གཞུང་ནི་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔ་ལས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ཡིན།　འདིས་གཙོ་བོ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་ལྟར་བཤད། ཕར་ཕྱིན་ཞེས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་སྡུད་དེ་ཕ་རོལ་ནི་འཁོར་བ་ཕྲ་རགས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་སྟེ་དེ་ལ་ཕྱིན་བྱེད་དང་ཕྱིན་ཟིན་གཉིས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བྱེད་དེ་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཟིན་འབྲས་བུ་ཤེར་ཕྱིན་དེ་གཉིས་བརྗོད་བྱར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་གཞུང་ཤེར་ཕྱིན་ཟེར།གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔའི་ཕར་ཕྱིན་ནི་གཞུང་ཤེར་ཕྱིན་ཡིན། དེའི་བརྗོད་བྱ་ནི་དངོས་བོ་བརྒྱད་དང་དོན་བདུན་ཅུ་སྟེ་ཤེར་མདོའི་སྦས་དོན་གྱི་ཆ་དག་ཡིན། དེ་ལ་འགྲེལ་བ་མང་ནའང་ཐུན་མོང་གི་སྦྱང་བྱའི་གཞུང་དུ་བྱེད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་བོའི་འགྲེལ་བ་དོན་གསལ་ཡིན་ལ་བོད་དུ་རྗེ་བླ་མའི་ལེགས་བཤད་གསེར་འཕྲེང་དང་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་རྣམ་བཤད་སྙིང་བོའི་རྒྱན་གྲགས་ཆེ་ལ་མཐའ་དཔྱོད་དང་སྤྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་བགྲང་ལས་འདས།
མངོན་པ་མཛོད།
མངོན་པ་མཛོད་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་གཞུང་གཅིག་མེད་ནའང་ཐོར་བུར་གསུངས་པ་དག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་དང་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་བརྩམས། རྗེས་སུ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་དེ་དག་ལས་གཅེས་གཅེས་རྣམས་བཏུས་ཏེ་མངོན་པ་མཛོད་བརྩམས་པ་ནི་མངོན་པའི་རྩ་བར་བྱེད། འདི་ནི་འཁོར་ལོ་དང་བོ་ལྟ་བའི་ཆ་འགྲེལ་བ་ཡིན་ལ་གྲུབ་མཐའི་གཞུང་ནི་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ལྟར་ཡིན། རྒྱ་བོད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་མང་ན་ཡང་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་མཆིམས་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་མཛོད་འགྲེལ་མངོན་པའི་རྒྱན་ཡིན།
འདུལ་བ།
འདུལ་བ་ནི་གདུལ་བྱའི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་མ་རུང་བ་འདུལ་བྱེད་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་བའི་བཤད་པའི་གཞུང་སྟེ་འཁོར་ལོ་དང་བོའི་སྤྱོད་པའི་ཆ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་གཞུང་དོན་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ལྟར་འཆད་པ་ཡིན། སྟོན་པའི་གསུང་ལུང་སྡེ་བཞི་སོགས་འདུལ་བའི་གཞུང་ཤིན་ཏུ་མང་ལ་དེ་དག་སྡོམ་པའི་ཚུལ་དུ་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་འོད་ཀྱིས་འདུལ་བ་མདོ་རྩ་མཛད་པ་ནི་འདུལ་བའི་རྩ་བར་བྱེད།དེ་ལ་གཞི་སྟོད་དང་གཞི་སྨད་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། བརྗོད་བྱ་སྡོམ་པ་མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་ཐོབ་པ་མི་ཉམས་པ། ཉམས་པ་ཕྱིར་འཆོས་པའི་ཐབས་སྟོན་ནོ།། དེ་ལ་འགྲེལ་བ་མང་མོད་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་མཚོ་སྣ་བས་མཛད་པའི་འདུལ་ཊཱིཀ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཡིན།
དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་བཅོ་ལྔ་པ་པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ།
དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་བཅོ་ལྔ་པ་མདོ་སྔགས་རབ་འབྱམས་པ་པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ་རྣམ་དཔྱོད་མཆོག་གི་སྡེ།
བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ།
ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་འདབ་ཆགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གསུམ་པ་
ཁྱིམ་བྱའི་བྱ་སྐད་ཐེངས་གསུམ་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་ནས་བྱུང་
༡རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་མའི་ཁྱིམ་ནས་ཁ་བྲལ་བ། ༢རང་གི་ཁྱིམ་ནས་སྒོའི་ཕྱིར་ཐོན་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་
རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་མའི་ཁྱིམ་ནས་ཁ་བྲལ་ཏེ་རབ་བྱུང་བྱས་པ་རྣམས་ལ་དངོས་འབྲེལ་བྱས་ན་ཁྱིམ་དང༌། ནོར་རྫས། བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་ས་ཞིང་ནོར་ཕྱུགས་སོགས་ཅི་ཡང་མེད་པར་སློང་མོ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བ་སྐྱེལ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་བདག་མེ་སྐྱེས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་པའི་ཁྲིན་ལ་བཏགས་ཏེ་གྱོད་ལ་མི་གདགས་
ཁྱིམ་པའི་ངོ་སྲུང་ནས་རབ་བྱུང་ལ་ཉེས་ཆད་ཆེན་པོ་མི་འགེལ་ཞེས་པའི་དོན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་གནས་སོ་སྐྱེ་འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་
གྲོང་མིའི་ཁྱིམ་གྱི་ནང་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་གྱིས་སེམས་རྒྱུད་དབང་མེད་དུ་བཅིངས་པ་ཞེས་པའི་དོན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་པའི་ཆོས་ངན་པ་བཞི་
རབ་བྱུང་གི་སེམས་དང་རབ་བྱུང་བ་ལ་མནར་གཅོད་བྱེད་པ། ཆོས་སྤོང་བ། དགེ་སྦྱོང་སོགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་པྱ་
ཁྱིམ་ཕྱ། ཁྱིམ་ཚང་ནང་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་བརྟག་པའི་མོ། (ཙ)
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་ཕུབ་པ་
༡སྡོད་སའི་ཁང་པ་ཟུར་དུ་བརྩིགས་པ། ༢ཕ་མའི་ས་ནས་ཁ་བྲལ་ཏེ་སྡོད་སའི་ཁྱིམ་ལོགས་སུ་བཟུང་བའམ་བག་མ་བླངས་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་བུ་
ཚང་ཆུང་ངུ༌། (ཙ)
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བཀའ་ཡོ་གལ་འཆོས་པ།
བཀའ་ཡོ་གལ་འཆོས་པ་ནི་བོད་ཆེན་པོ་འི་དཔོན་ངན་ཞིག་རེད།
དགུང་བློན།
དགུང་བློན་ནི་བོད་ཆེན་པོ་འི་དཔོན་ངན་ཞིག་རེད།
མིའི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས།
རྐང་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀེར་གྱིས་འགྲོ་བ་ཁོ་ཚོའི་འགུལ་བསྐྱོད་ཀྱི་འདམ་ཁ་ཡག་ཤོས་དེ་མིན་ནའང་། དེས། ལག་དཔུང་ལ་ཡན་པ་སླེབས་ནས་ལས་ཀ་གཞན་པའི་ཐོག་འཇུ་རྒྱུ་བྱུང་བ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ནས་བཤད་ན། རིག་ལྡན་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ། འཕེལ་འགྱུར་ལེགས་པའི་ལག་པ་གཉིས་མཆིས་པས། ཉེན་ཁ་མང་ཞིང་འགྱུར་ལྡོགི་རྦ་རླབས་འཕྱོ་སའི་ནགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཏུ། ཁོ་ཚོས་མ་ལག་བདེ་པོའི་ངང་ནས་ཤིང་སྡོང་ལ་འཛེགས་ཤིང་། གང་བདེར་འགུལ་བསྐྱོད་བྱ་བ་རེད། ད་ལྟ། འགུལ་བྱེད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ལག་པ་གཉིས་སྔར་བས་འཕེལ་འགྱུར་དུ་ཕྱིན་ནས། ཁོས་ལག་ཆ་སྟབས་བདེ་འགའ་བཟོ་ཐུབ་ནས་ཟ་བཅའ་འབོར་བ་དང་རྒྱུ་ཆ་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱེད་ནས་"ཁྱིམ་"ཞིག་བསྐྲུན། མ་ཟད། ཨ་མས་ཕྲུ་གུ་དམར་འབྱར་པང་ལ་བཏབ་ནས་གཟུགས་པོ་དང་ཐུག་པའི་ནུ་མ་སྣུན་ཐབས་ཀྱང་ཤེས་པ་རེད། བྱེད་ནུས་རྣམས་ཡག་པའི་ཕྱོགས་སུ་རེ་མུས་བཞིན་འཕེལ་འགྱུར་ཕྱིན་པ་དང་བསྟུན་ནས། ཀླད་པའི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་པ། དེ་བཞིན་ཤ་རྒོད་འགུལ་བསྐྱོད་ཀྱི་སྟངས་འཛིན་ནུས་པའང་ལྟོས་བཅས་ཀྱི་ཡག་ཏུ་སླེབས་ཡོད།
བུ་དེས་ཚེ་རིང་།
བོད་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་མཁར་རོ་ཆུས་འགུ་རོ་གྲོང་རྡལ་བྱང་མདའ་གྲོང་ཚོ་ནང་ཧ་རའི་རུས་ཅན་ཕ་ཚེ་རིང་ནོར་བུ་དང་།   མ་ག་ལུག་གཉིས་ཀྱི་རིགས་སུ་༡༩༦༥ལོར་སྐྱེས།   ༡༩༨༦ལོར་བོད་ལྗོངས་བོད་སྨན་སློབ་གྲྭ་ནས་ཐོན། སྔ་རྗེས་སུ་མཁན་ཚེ་རྣམ་མཆོག་དང་།  དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས་མཆོག   སློབ་དཔོན་ཉི་མ་ཚེ་རིང་།  གོ་འཇོ་དབང་འདུས།   མགོ་ལོག་ཏིང་འཛིན།  སོག་རྫོང་བསྟན་སྲུང་གྲགས་པ།  བྲག་གཡབ་བཀྲ་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་གནང་།
མིའི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས།
《泰晤士世界历史地图集》གྱི་དུམ་བུ་ཞིག
བུ་དེས་ཚེ་རིང་།
ནད་ཐོག་དང་སྨན་སྦྱོར།
ཆབ་མདོ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་མཆིན་མཁྲིས་སྡེ་ཁག་ནང་མཆིན་སྐྲན་སོགས་ལ་ཞིབ་དཔྱད་བྱས་ནས་མཆིན་སྨན་དགུ་སྦྱོར་དང་།   མཆིན་སྨན་སོ་གཉིས།   ཏིག་ཏ་ཆེན་མོ་སོགས་སྦྱོར་བཟོའི་གཙོ་འགན་ཁུར།   དེ་བཞིན་ཡུལ་ནད་གྲུམ་བུ་ཚིགས་ཆེར་སྒོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉི་མ་རིལ་བུ་དང་།   བདེ་དགའ་རིལ་བུ་གསར་བཟོ་བྱས། རུས་ཆག་ལ་རུས་འབྱོར་ཆེན་མོ་དང་།   ཁྲག་འབྲུམ་ལ་ཁྲག་འབྲུམ་ཀུན་སེལ་སོགས་ནད་ཐོག་དངོས་ཀྱི་མྱོང་བ་དང་སྦྲེལ་ནས་སྨན་སྣ་བཅུ་གྲངས་ཙམ་གསར་དུ་བཟོས།   སྐྲ་ནད་སྤྱི་ཐེར་དང་།  རླུང་ནད་ཤིང་རེངས་དང་ཁ་ཡོ་སོགས་ལ་མན་ངག་བཞིན་བརྟག་ནས་བཅོས་པའང་མང་།   དེ་བཞིན་འགུ་རོ་གཡོ་མདའི་གྲོང་ཁུལ་གཅིག་ལ་རིན་མེད་སྨན་སྦྱིན་དང་།   ཇོ་དགོན་འཁོས་ཀ་ཞན་པ།   དབུལ་ཕོང་ནད་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་རིན་མེད་སྨན་སྦྱིན་གནང་གི་ཡོད།   སྨན་ཆང་གི་ལག་ལེན་དང་།   དངུལ་ཆུ་བཙོ་བཀྲུ་སོགས་ལའང་མྱོང་བ་ཅུང་ཐོབ།
སློབ་མ་གསོ་སྐྱོང་།
༡༩༩༤ལོར་ཆབ་མདོ་བོད་སྨན་སློབ་གྲྭའི་འགན་ཁུར་ནས་སློབ་མ་ལྔ་བཅུ་བསྐྱངས།   ཆབ་མདོ་ལས་རིགས་སློབ་གྲྭའི་བོད་སྨན་འཛིན་གྲྭར་ཡུན་རིང་དགེ་རྒན་མཛད།   དེ་མིན་ཞར་ཞོར་བསྐྱངས་པའི་སློབ་མ་ནི་ཧ་ཅང་མང་།
རྩོམ་སྒྲིག།
《ཟླ་ཆུ་》དང་།   《ནད་ཐོག་སྨན་པའི་ལག་དེབ་》གཉིས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར།    ད་དུང་《ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་》རྩོམ་སྒྲིག་གཞོན་པ་དང་། 《གངས་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ།  》བསྡུ་སྒྲིག་སྐབས་ཀྱི་བློ་འདྲི་ཡུལ།《གསོ་རིག་ཀུན་འདུས་ཆེན་མོའི་》རྩོམ་སྒྲིག་པ།  ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་《བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གསོ་ཐབས་ལག་ལེན་ཚད་གཞི་ཞིབ་འཇུག》གི་ལས་གཞིའི་ཁོངས་མི། རྒྱ་ཡིག་གི《中国藏药材大全》རྩོམ་སྒྲིག་མི་སྣ།  གསོ་རིག་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《གངས་རི་དཀར་པོའི་》རྩོམ་སྒྲིག་གཞོན་པ 《ཆབ་མདོ་ཚན་རྩལ་》གྱི་གདན་ཞུའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ།  དེ་བཞིན་《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་》སོཌ་དུས་དེབ་ཁག་ནང་ཆེད་རྩོམ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་སྤེལ། ༢༠༡༣ལོར་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་གསོ་རིག་རིག་གཞུང་ཚོགས་འདུའི་ཐོག《ཕོ་བའི་རྡོ་སྐྲན་བཅོས་པའི་མྱོང་བྱང་》ལ་ཕུལ་བྱུང་གི་དཔྱད་རྩོམ་བྱ་དགའ་ཐོབ།   གཞན་ཡང་བོད་ལྗོངས་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་སྨན་རྩིས་རིག་གཞུང་བཀའ་འདྲི་ཞུ་ཡུལ་མཁས་དབང་དུ་གདན་ཞུ་དང་། མཚོ་སྔོན་གསོ་རིག་ཞིབ་འཇུག་གླིང་གི་ཆེད་ཞུས་ཞིབ་འཇུག་པར་གདན་ཞུའི་དཔང་ཡིག་ཐོབ།།
ཅི་ཞིག་ལ་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཟེར་
དེ་ཡང་བོད་བརྒྱུད་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མགོ་ཁུངས་རྒྱ་གར་ལ་ཐུག་གཤིས་ཐོག་མར་ཆོས་དཔོན་དག་ལ་གུ་རུ་ཞེས་འབོད་ཅིང་གུ་རུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དེ་དོན་བསྒྱུར་གྱི་དབང་དུ་ན་ལྕི་བ་ལ་འཇུག་སྐད་དོ།།
ལྕི་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུར་དུ་ལྕི་བ་ཞེས་པའི་འགྲེལ་མང་དུ་མཆིས་པ་མ་ཟད་དེ་ནི་གོང་མའམ་བླ་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་དེ་རིམ་བཞིན་ཆོས་དཔོན་ནི། འཇིག་རྟེན་ཐོག་ཆེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་བྱུང་ནས་བླ་མ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས་པར་མངོན། དེ་ཡང་བླ་མ་དག་གིས་བརྩམས་པའི་རྒྱུད་དཔེ་ལས། བླ་མ་མེད་པའི་གོང་རོལ་དུ། སངས་རྒྱས་བྱ་བའི་མིང་ཡང་མེད།། ཅེས་བླ་མ་ནི་ཡོད་ཚད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་། བླ་མ་སངས་རྒྱས་བླ་མ་ཆོས།།དེ་བཞིན་བླ་མ་དགེ་འདུན་ཏེ།། ཀུན་གྱི་བྱེད་པོ་བླ་མ་ཡིན།། ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པོ་ཡིན་པ་དང་འཁོར་བའི་ཕུན་ཚོགས་ཡོད་ཚད་བླ་མའི་མཐུ་སྟོབས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དད་འབངས་དག་གིས་ཁ་ཆོ་ལེས་ཚིག་ན་བླ་མ་འབོད་པའི་ལམ་སྲོལ་འདི་དག་བྱུང་བ་རེད།འོ་ན་བླ་མ་ཞེས་ལ་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་ངོ་བོ་མི་འཁྲུལ་བ་ཞིག་འཇོག་ཏུ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བླ་མས་བརྩམས་པའི་རྒྱུད་དཔེ་ལས་མང་དུ་གསུང་མོད་ཀྱང་།བཤད་བཤད་པའི་མཐར་བླ་མའི་མཚན་ཉིད་འདི་ཡིན་ཞེས་མཚན་གཞི་ལ་ཁྱབ་པའི་བདེན་པ་ར་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་ཞིག་གཞལ་ཡང་མེད་པ་ཟད།བླ་མ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་མིན་ནི།ནང་གི་ཉམས་རྟོགས་ཉག་ཅིག་ལ་རག་ལས་ཚུལ་དང་།ནང་གི་ཉམས་རྟོགས་ཡོད་ཕྱིན་མཛད་སྤྱོད་ཀྱི་ཐད་ནས།ལུང་པ་དམར་པོར་བསྒྱུར་བའི་བཤན་པ་དང་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱེད་པའི་ཇག་རྐུན་ཡིན་ཡང་བླ་མ་ཡང་དག་ཡིན་ཚུལ་དང་། ནང་གི་ཉམས་རྟོགས་ནི་བླ་མ་རང་གིས་མཁྱེན་པ་ལས་གཞན་སུས་ཀྱང་གཏིང་མི་དཔོག་ཚུལ་དང་། བླ་མར་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བ་ནི་རང་གི་མིག་སོགས་དབང་ལྔའི་སྐྱོན་ཡིན་པ་ལས་བླ་མ་ལ་སྐྱོན་གཏན་ནས་མི་སྲིད་ཚུལ།རྒྱ་གར་གྲུབ་ཆེན་དག་ཀྱང་ཉ་པ་གདོལ་བ་རྐུན་མ་སོགས་ཀུན་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་འཆལ་བ་ཡིན་ཚུལ་དང་རང་ལ་དད་ལ་ཡོད་ན་དད་ཡུལ་ཁྱིའི་སོ་ཡིན་ཡང་སྐྱོན་མེད་ཚུལ་སོགས་དཔེ་སྣ་ཚོགས་དྲངས་ནས་བཤད་ཡོད་པས།མི་དཀྱུས་པ་ཞིག་གིས་ཆོས་གཞུང་དཔང་པོར་བཞག་སྟེ་བླ་མ་གདམ་གསེས་བྱེད་པའི་ལམ་ཞིག་གཏན་ནས་མེད།འདི་ནི་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་དང་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལས་བསྟན་པའི་དོན་དངོས་འཁྲུལ་མེད་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་འདི་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ཆོས་ལུགས་མ་ཡིན་པར་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཡིན་པའི་ཁྱད་རྟགས་མི་འཁྲུལ་བ་གསུམ་ཡོད་དེ།
དང་པོ་ནི།
སྐྱབས་གནས་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འཛིན་པར་རང་རང་གི་བླ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་མ་ཟད་དགོན་སྡེ་དང་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཕུག་ན་བཤམས་བཀོད་བྱས་པའི་སྐུ་གཙོ་བོ་དག་བླ་མའི་སྐུ་འདྲ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང་།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་མ་དང་བཅས་པ་བླ་མ་ལ་ཕུལ་ན་ཉུང་སྐྱོན་དམན་སྐྱོན་ལས་མེད་ཚུལ་ལྟ་བར་མ་ཟད།གློ་བུར་དུ་འཇིགས་སྐྲག་གི་བསམ་བློ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་བླ་མ་གང་དེའི་མིང་ནས་ཤེད་ཀྱིས་འབོད་ཅིང་བླ་མས་གསུངས་ཕྱིན། རྒྱོབ་ཟེར་ན་ཕ་མགོ་ཡིན་ཡང་མི་འཛེམ་པ་དང་མཆོངས་ཟེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་ཡང་མཆོང་རྐྱང་བྱེད་པ་ནི་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་རྟགས་དང་པོའོ།།
གཉིས་པ་ནི།
བླ་མ་དག་གིས་དྲན་འཕྲུལ་ཡང་ཡང་ལམ་ལྷོང་བྱུང་སྟེ།མཐར་སློབ་མ་ཉམ་ཆུང་དག་དྲག་ཤུལ་གྱིས་ཞེད་སྣང་སློང་བྱེད་དུ་བཟོས་པ་ནི། ལྷ་སྲུང་གི་གསོལ་ཁ་དང་འབག་སྐུ་སྐྱི་གཡའ་བ་དག་ཡིན་ཅིང་སློབ་འབངས་དག་གིས་གནས་ཚུལ་མི་ལེགས་པ་དང་ཁ་ན་སོ་ཚ་ཞིག་བྱུང་བ་ཚུན་ཆད་དུ་ལྷ་སྲུང་གི་འབག་མགོའི་མདུན་དུ་ལྕེ་བསྣར་ཏེ་གསོལ་མཆོད་ཁོ་ན་བྱེད་པ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཟེར་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཆེར་མེད་པར་བྱས་པ་མ་ཟད།རི་བོང་རྭའི་མཆེད་དུ་གྱུར་པའི་ལྷ་སྲུང་དག་ལ་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཅིང་ཡེ་ཤེས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་མིང་གིས་བསྙད་དེ་རང་སྲོག་དང་སྤུན་ཟླའི་ཁ་ངོ་ལ་མི་ལྟ་བར་འཐབ་འཁྲུག་རྒྱག་པ་དང་གཞུང་གི་དོན་ཆེན་དག་ལྷ་འདྲེར་བརྫུས་པའི་མི་ངན་གཡོ་ཅན་དག་གི་ཁར་མཉན་པ་དང་།གལ་ཏེ་ཆོས་རྩོད་དེའི་ཁྲོད་ནས་སྲོག་ཤོར་ཡང་འགྲོ་ས་ཞིང་ཁམས་ལས་མེད་པར་འདོད་པས་ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་ལ་འདི་ནི་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་རྟགས་གཉིས་པའོ།
གསུམ་པ་ནི།
སྐྱག་གཅིན་སྒོར་མི་ཐིངས་པའི་བྱིས་པ་སྣབས་ལུག་ཅིག་ཟ་འོག་སེར་པོས་བཏུམས་ཤིང་ཀུན་གྱིས་མགོན་དུ་བཀུར་ཞིང་དེའི་གཅིན་སྐྱག་བཟའ་བ་མ་ཟད་དེའི་ཁྲི་མཐོ་དམའ་དང་དག་རྫུན། ཞྭ་ཡག་བཙོག་སོགས་བརྩད་དེ་ཐ་ན་སྐྱ་སེར་ཁྲི་སྟོང་གིས་དམག་འདྲེན་རེས་དང་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱིས་ལས་ལ་ཞུགས་ཏེ་བསད་བསད་བདེ་བ་ཅན་ལ་བུད་སོང་ཚུལ་སྨྲ་བ་དང་།བླ་མས་ཆོས་གོས་འོག་ནས་བུད་མེད་མང་པོར་གང་བྱུང་དུ་སྤྱད་དེ་བྱི་ཕྲུག་བཟོ་ཆོག་པ་མ་ཟད་ལུས་འབྲེལ་ཐོགས་ཚད་ཞིང་ཁམས་ལ་འགྲོ་ཆོག་པའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་པ་དང་། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་དང་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་བཞི་“གཤེ་ཡང་སླར་མི་གཤེ་བ་དང་།ཁྲོས་ཀྱང་སླར་མི་ཁྲོ་བ་དང་། བརྡེགས་ཀྱང་སླར་མི་བརྡེག་པ་དང་། མཚང་དྲུས་ཀྱང་སླར་མཚང་མི་འདྲུ་བ།”ལ་མཐོང་ཆུང་གིས་ཐེག་པ་དམན་པའི་དམན་སྤྱོད་དུ་བལྟས་ཏེ་ཐེག་ཆེན་པ་དག་གིས་ཀ་ཤ་པ་ཎི་འབུམ་རེ་བའི་གོས་གྱོན་ཆོག་ཚུལ་དང་ཁང་བརྩེགས་ལྔ་བརྒྱ་ལ་ལའང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཆོག་པའི་ལུང་མཚར་ལ་རིང་བ་མང་དུ་འདྲེན་པ་ནི་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་རྟགས་གསུམ་པའོ།།
ཞོར་དུ་བོན་པོ་རྣམ་པར་གསལ་བརྡ་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ།བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནང་དུ་དེང་སང་གི་བོན་པོའང་ཆུ་ལ་ཆུ་འདྲིས་པ་ཇི་བཞིན་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དུ་སོང་བས། བོན་པོ་དག་གིས་ངེད་ཅག་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་མིན་པ་དང་ཚ་བ་མདའ་སྨྱུག་གི་ལོག་རྟོག་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་སྔར་རྒོལ་ཡང་ངེད་ཚོ་མིན་ནོ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་མི་བཟད་པའང་གཏན་ནས་སྐྱེ་མི་རིགས་སོ།།ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ཁྱད་རྟགས་འདི་ལས་གཞན་ད་རུང་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་རྟགས་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་མང་དུ་བདོག་ཀྱང་རེ་ཞིག་རྩོམགྱི་མཇུག་འདི་ནས་བསྡུ་བར་བྱའོ།། །།
བླ་མ་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པོར་བཀུར།།
ལྷ་སྲུང་གྲོགས་ཀྱི་དྭངས་མར་བརྩི།།
བྱིས་པ་ཟ་འོག་སེར་པོས་བཀླུབས།།
སེ་ར་བཞི་མཆོད་
བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་བཞི་ཉིན་ནི། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་ཐོག་མར་ཕྱག་འདེབས་པར་མཛད་མཁན་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་གང་ཉིད་དགོངས་རྫོགས་ཀྱི་དུས་མཆོད་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན། དེའང་སྔར་ཏྭ་མིང་གོང་མས་ཤར་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་སྙན་པ་གསན་ནས་གསེར་ཡིག་པ་མང་པོ་ལུང་དང་འབུལ་སྐྱེལ་གྱ་ནོམ་པ་དང་བཅས་གདན་འདྲེན་པར་མངགས་པ་ལ་དང་པོར་ཅུང་ཟད་དབེན་པ་འདྲར་མངོན་ཆུང་དུ་བཞུགས་ཏེ་མཇལ་དུ་མ་གནང་།
རྗེས་སུ་མི་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་དང་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་བཅས་ངོ་ཆེན་དུ་སྤྲན་ནས་གསེར་ཡིག་པ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་རུང་། རྒྱ་ཡུལ་དུ་འབྱོན་པར་དགག་ཆ་ཆེ་ཞིང་དགོས་པ་ཆུང་བའི་ཞལ་ཏ་ནན་གྱིས་གནང་ནས་གསེར་ཡིག་པ་རྣམས་ཕྱིར་ལོག གོང་མར་རྒྱུ་མཚན་ཞུས་པས་སླར་ཡང་རྗེ་ཉིད་ཕེབས་མི་ཐུབ་པ་དེ་བཞིན་ཡིན་ནའང་། རྗེ་ཉིད་དང་ཁྱད་མེད་པའི་སློབ་མ་ཞིག་དབུ་བླར་དགོས་ཚུལ་ཕེབས་པས་བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་བྱི༼༡༤༠༨༽བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ཡེ་ཤེས་གང་ཉིད་རྗེ་ཙོང་ ཁ་པའི་བཀའ་སློབ་ལྟར་ནང་སར་ཕེབས་ནས་གོང་མ་ཡུང་ལོ་རྒྱལ་པོ་དང་མཇལ།
གོང་མའི་སྙུན་གཞི་བཅོས་ཤིང་དགོན་པ་བཏབ་པ་དང་། རི་བོ་དགའ་ལྡན་པའི་ཕྱག་ལེན་དར་བར་མཛད་པས་གོང་མ་རྒྱལ་པོས་འཕྲིན་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་ཤིང་གསལ་བ། ཆོས་ཉིད་དམ་པ་མཆོག་ཏུ་རྒྱལ་བ། ཤེས་རབ་རྣམ་དག་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོབ་པ། བསྟན་པ་རྒྱས་མཛད་རབ་ཏུ་དགེ་བ་བྱམས་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་མཚན་དང་། འཇའ་ས། འབུལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད་ནས་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་དབུ་བླར་མངའ་གསོལ། དེ་ནས་ལོ་ཤས་བཞུགས་ཏེ་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས།
དེ་རྗེས་སླར་ཡང་གདན་ཞུ་བྱུང་བ་ལྟར་གོང་མའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་སྲས་ཟོན་ཏེས་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་གུས་བཏུད་ཆེ་བར་མཛད། རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ཤིང་ཡོས༼༡༤༣༥༽ལོའི་ཟླ༡༠ཚེས་༢༤ཉིན་དབུས་སུ་ཕེབས་པའི་ལམ་བར་མཛོ་མོ་མཁར་དུ་ཞི་བར་གཤེགས། ཆོས་རྗེ་འདི་ཉིད་མཛད་རྗེས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་སྐྱ་སེར་མཐའ་དག་གིས་ཁོང་ལ་དྲན་གསོ་ཞུ་བའི་འདས་མཆོད་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱ་ཆེར་སྤྲོ་བའི་རྒྱུན་སྲོལ་བྱུང་བ་ལྟར་དེ་ཉིན་གྱི་དགོང་མོར་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་སོགས་ཆོས་སྡེ་ཁག་དང་། རྩེ་ཕོ་བྲང་། གཙུག་ལག་ཁང་། དེ་བཞིན་ལྷ་ཞོལ་གྲོང་མི་བཅས་པའི་ཡང་སྟེང་ངམ་སྒེའུ་ཁུང་གི་མདུན་ངོས་སུ་མར་མེའི་ཕྲེང་བ་ཚར་དུ་དངར་བའི་གླིང་མེའི་མེ་མཆོད་སྤོར་བ་དེ་ལ་བཞི་མཆོད་ཅེས་འབོད་པ་ཡིན་པས་ལོ་ལྟར་བོད་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་བཞིའི་ཉིན་བཞི་མཆོད་དང་དེའི་ཕྱི་ཉིན་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཉིན་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་འབུལ་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཅེས་པ་ཡིན།
ཉིན་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་མོ་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟེ་བ་ལྷ་སར་ཆ་མཚོན་ན་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་། དགོན་སྡེ་ཁག ཡུལ་མི་སོ་སོ་བཅས་ནས་ཐོག་སྟེང་སོགས་ལ་མཆོད་མེ་སྤར། ལྷག་པར་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཉིན་མཆོད་མེ་ཟབ་རྒྱས་སྤར་ཐོག ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་། དགོན་སྡེ་ཁག་བཅས་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་ཆེན་རྒྱ་གླིང་གི་སྙན་གསན་བཏང་།
བྱིས་པ་ཚོས་གཡག་གི་ལྒང་བུ་ལ་ཕུ་བརྒྱབ་ནས་སྐམ་པའི་ནང་མཆོད་མེ་བླུག་པའི་ལྒང་ བཞུ་འཁྱེར་ཏེ་བར་སྐོར་དུ་བསྐྱོད། དེ་ཉིན་ཕྱག་སྐོར་མཆོད་འབུལ་བྱེད་མི་མང་ལ་དགོང་ཟས་སུ་བག་ཐུག་འཐུང་སྲོལ་དེ་ ཡང་མྱ་ངན་མཚོན་བྱེད་ཡིན་ཟེར། དེ་ཉིན་ནས་དཔོན་རིགས་རྣམས་དགུན་ཆས་གྱོན། རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་མཛད་སྒོ་ཡང་ཡོད། བྱུང་བ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྤྱི་ལོ1357ལོར་འཁྲུངས་པ་དང་སྤྱི་ལོ1419ལོར་སྐུ་གཤེགས། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ནི་སྤྱི་ལོ1354ལོར་འཁྲུངས་པ་དང་སྤྱི་ལོ1435ལོར་སྐུ་གཤེགས་པས་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་དུས་གཅིག་པ་མིན་པར་བརྟེན། ལྔ་མཆོད་དར་ནས་ལོ་ངོ17རྗེས་སུ་གཞི་ནས་བཞི་མཆོད་ཞེས་པ་བྱུང་།
བོད་ཀྱི་འཛེམ་སྤང་།
བོད་རིགས་མང་ཆེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་ཞེན་ཆེ་བས་དགེ་སྡིག་སྤངས་བླང་དང་འབྲེལ་བ་དང་དེ་མིན་གོམས་གཤིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་གཏན་འཛེམས་སྤང་དགོས་པའི་གནས་ཤིན་ཏུ་མང་སྟབས་འདིར་རེ་རེ་བྱས་ནས་འགོད་ཀྱིས་མི་ལང་བས་དཔེ་ཚན་ཁ་ཤས་ཤིག་བཀོད་ན།
སྤྱོད་པའི་འཛེམ་སྤང་།
སྲོག་གཅོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མི་དགེ་བའི་ལས་བཅུ་སྤོང་དགོས་པའི་ནང་གི་ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་དེ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གྲྭ་བཙུན་སྨོས་ཅི།ཆོས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་སྡིག་པའི་ལས་ཚབས་ཆེར་རྩིས་ཏེ་ཆུང་འབུ་སྲིན་ནས་ཆེ་མི་ཕྱུགས་སོགས་སྲོག་ལྡན་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་གིས་དེ་དག་སྲོག་མི་གཅོད་ཅིང་། ཐ་ན་བསམ་ཤེས་མེད་པའི་བྱིས་པས་འབུ་སྲིན་གསོད་པའང་བཀག་པ་དང་། རང་གིས་ཐད་ཀར་སྲོག་གཅོད་རྒྱུ་ཕར་བཞག་རང་ལ་དམིགས་ཏེ་གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པའང་བཀག་པ་སོགས་དངོས་ཤུགས་གང་ཐད་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ལས་ལ་འཛེམས་ཀྱི་ཡོད། ཤ་ནི་བོད་རིགས་མང་ཆེ་བས་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་ཟས་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཀྱང་། ས་གནས་སོ་སོར་རྒྱུད་འཛིན་རང་བཞིན་གྱི་ངེས་གཏན་མི་སྣས་སེམས་ཅན་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་སུ་རུང་གིས་བྱེད་ཀྱི་མེད།
ཟས་རིགས་ཁྲོད་ཀྱི་འཛེམ་སྤང་།
བོད་རིགས་མང་ཆེ་བས་མ་གཞི་ཤ་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཟ་གི་ཡོད་ཀྱང་འཛེམས་སྤང་ཐད་ཅུང་དམ་ཙམ་ཡོད་མཁན་མི་ཁག་གཅིག་གིས་ཉ་ཕག་སྒོང་གསུམ་སྟེ་ཉ་ཤ་དང་།ཕག་ཤ བྱ་སྒོང་བཅས་མི་ཟ་ཞིང་།དེ་དག་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སེམས་ཅན་དེ་ཚོའི་ལུས་ཐོག་ཏུ་འགྲོ་བ་མིའི་ལུས་ཁམས་དང་ཤེས་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་གནོད་པའི་སྲོག་ལྡན་འབུ་ཕྲ་གཞན་དག་མང་བོ་གནས་ཡོད་པས་སྨན་རིགས་ཀྱི་ནུས་པ་འཇོམས་པ་དང་།ཤ་དེ་དག་ནི་བཙོག་པ་གྲིབ་ཅན་ཡིན་པར་བརྟེན་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཡར་རྒྱས་ལ་གནོད་པར་རྩི་གི་ཡོད།འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་མི་འདྲ་བའི་འཛེམས་སྤང་ཐད་དམ་ལྷོད་མི་འདྲ་མོད།བོད་རིགས་ཟས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཕོངས་པ་ཞིག་ཡིན་རུང་སེམས་ཅན་རྨིག་གཅིག་པ་རྟ་བོང་སོགས་དང་ཁྱི་དང་བྱི་ལ་སོགས་སྡེར་མོ་ཅན་གཅན་གཟན་རིགས་ཀྱི་ཤ་རྩ་བ་ནས་མི་ཟ་བ་དང་།མི་གཞན་གྱིས་ཟོས་ན་ཡང་ཧ་ཅང་སྐྱུག་བྲོར་རྩིས་ཏེ་ཐ་ན་དེ་དག་གི་ཟས་སྣོད་དང་ཡང་ཁ་ལག་མ་འདྲེས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།ད་དུང་སེམས་ཅན་འབྲི་གཡག་སོགས་དེ་རིང་བསད་པའི་ཤ་ནི་ཉིན་ཤ་ཡིན་པས་ཉིན་དེ་རང་ལ་ཟ་མི་རུང་བར་རྩིས་ཏེ་ཉིན་ཤ་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་མི་ཟ་བ་དང་ཤ་བསིལ་ཚོང་མཁན་ཚོས་ཀྱང་འཚོང་རྒྱུར་འཛེམ་གྱི་ཡོད།
གཟའ་སྐར་སྐོར་གྱི་འཛེམ་སྤང་།
བོད་རིགས་རྣམས་ནི་བྱ་བ་སྤྱི་དང་། སྒོས་སུ་བྱ་བ་ཆེ་རིགས་སྒྲུབ་ན་ངེས་པར་དུ་སྤྱིའི་གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་ངན་པ་སོགས་ལ་འཛེམས་ཤིང་།ལྷག་པར་མི་སོ་སོའི་གཟའ་སྐར་ངན་པར་འཛེམས་རྒྱུ་དེ་བས་གལ་ཆེར་རྩིས་ཏེ་རང་གིས་མ་ཤེས་ནའང་གཞན་ལ་དྲིས་ནས་གཟའ་འཁོར་རེའི་ནང་མི་སོ་སོར་གཤེད་གཟའ་དང་། གཟའ་འཁོར་མ་ཡིན་པའི་ཀེག་སྐར་བདུད་སྐར་གཤེད་སྐར་བཅས་འཁེལ་རྒྱུ་ཡོད། དཔེར་ན་ལོ་རྟགས་སྟག་ཡིན་ན་རེ་གཟའ་སྤེན་པ་གཤེད་གཟའ་འཁེལ་བ་དང་། ཀེག་སྐར་ནག་པ།བདུད་སྐར་དབོ།གཤེད་སྐར་བྲ་ཉེ་བཅས་འཁེལ་བས་སྟག་ལོ་པའི་ངོས་ནས་གཟའ་སྐར་དེ་དག་དང་། ད་དུང་རང་ལོ་འཁོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་རྟགས་གང་ལ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་རང་གི་ལོ་ཀེག་ཡིན་ཞིང་། ད་དུང་ལོ་ཟླ་ཉིན་གསུམ་ནག་པོ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བར་ངེས་པར་དུ་འཛེམས་གཡོལ་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། གལ་སྲིད་གནས་ཚུལ་ཆེས་དམིགས་བསལ་གྱིས་གཡོལ་ཐབས་མ་བྱུང་ན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གེགས་སེལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་།།
གཉེན་སྲོལ་སྐོར་གྱི་འཛེམ་སྤང་།
བོད་རིགས་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་ན་འཛེམས་དགོས་པ་མང་བོ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་དུ་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་ཁ་གཏད་གཉིས་གཉེན་འབྲེལ་དུ་གྱུར་པ་གཉེན་སྒྲིག་འཛེམས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེར་རྩིས་ཀྱི་ཡོད། བོད་རིགས་ཀྱི་ཕ་རྒྱུད་དང་མ་རྒྱུད་བར་ཡས་མས་བདུན་བརྒྱུད་ཚུན་ཐག་རིང་ཐུང་གི་དབྱེ་བ་ཡོད་པས་བདུན་རྒྱུད་ནང་ཚུད་གཉིས་ཀར་འཛེམ་གྱི་ཡོད་པ་སྟེ། ཕ་རྒྱུད་མ་མཐར་འབྲེལ་བའི་ཚིགས་བདུན་དང་། མ་རྒྱུད་མ་མཐར་འབྲེལ་བའི་ཚིགས་ཐག་ལྔའི་ནང་ཚུད་མིན་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་སོ་སོས་སྔོན་ནས་ཏན་ཏིག་གིས་ཞིབ་བརྩད་བྱས་པ་བརྒྱུད་དངོས་འབྲེལ་གཉེན་འབྲེལ་མིན་ན་གཉེན་སྒྲིག་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པ་དང་གལ་སྲིད་གཉེན་འབྲེལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཕྱིན་ཆ་རྐྱེན་གཞན་དག་ཇི་ལྟར་འཛོམས་ཀྱང་གཉེན་སྒྲིག་འཛེམ་གྱི་ཡོད།བོད་རིགས་ཀྱིས་དེ་སྔ་ནས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ནི་ཤ་རུས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཅི་ཙམ་རྒྱང་རིང་བའི་མི་གཉིས་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ན་སྐྱེས་པའི་ཕྲུ་གུ་ཡང་སྐྱེ་གཟུགས་ལེགས་ཤིང་རིག་བཀྲ་བ་ཡོང་བའི་དེང་དུས་འཕྲོད་བསྟེན་ཚན་རིག་གི་བཤད་སྟངས་དང་མཚུངས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་དུ་མ་དར་གོང་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་བདུན་བརྒྱུད་གཉེན་འབྲེལ་གྱི་འཛེམས་བྱ་དེར་དོ་སྣང་བྱུང་ཡོད། དེ་བཞིན་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་ཕོ་མོ་ཕྱོགས་སོ་སོའི་ལོ་རྟགས་བདུན་ཟུར་འཁེལ་མིན་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བདུན་ཟུར་ནི་ལོ་འཁོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕོ་མོ་གཉིས་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལོ་རྟགས་སྟག་ཡིན་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལོ་རྟགས་སྤྲེལ་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་བདུན་ཟུར་འཁེལ་བ་བཞིན་བྱ་ཡོས་དང་བྱི་རྟ་གླང་ལུག་སོགས་བདུན་ཟུར་འཁེལ་བ་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ན་མི་མཐུན་གེགས་བར་ཡོང་རྒྱུར་རྩིས་ནས་གཉེན་སྒྲིག་བྱ་དགོས་བྱུང་ན། སྐོར་ལམ་སོགས་འགྲུལ་བཞུད་ཆེ་སའི་ཁང་བའི་གྱང་ངོས་ལ་བདུན་ཟུར་གང་ཡིན་བྲིས་ནས་གེགས་སེལ་གཏོ་བཅོས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། དཔེར་ན། སྟག་སྤྲེལ་གྱི་བདུན་ཟུར་ཡིན་ན་སྟག་སྤེལ་རྩལ་གྱི་བདུན་ཟུར་གཅོད་ཟེར་བྲིས་པ་བཞིན་བདུན་ཟུར་སོ་སོར་བཤད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་བཅས་གོང་གསལ་ནི་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་འཛེམས་སྤང་བྱེད་པའི་གནས་ཆ་ཤས་ཤིག་མདོར་བསྡུས་ཀྱིས་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པའོ། །
གཤེན་རབ་མི་བོའི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་
ནུབ་ཕྱོགས་དབྱི་རན་འབྲོག་སྡེའི་སྟག་གཟིག་ཕྱུགས་མོའི་འོལ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ།། ཡབ་ཡུམ་ཐོད་དཀར་བཞད་མའི་གཡས་མཆན་ལྷུམས་སུ་བཟས་ཏེ་མཚན་དཔེ་ངོམ།། རྒྱལ་བྱིན་སོགས་ཀྱིས་དགེ་ལེགས་དར་ཀྱིས་ལྕིབས་ཏེ་སྐུ་ཁྲུས་སྤོས་ཀྱིས་བསངས།། མཚན་མཁན་བྲམ་བུ་དད་པས་ངོ་མཚར་ཡིད་གཡོས་ཨེ་མ་མཚན་དུ་གསོལ།།[1]
ནགས་ཀློང་དབེན་ཚལ་གབ་ཅིང་རོལ་ནས་སྲིད་རྒྱུད་ལས་འབྲས་སྣ་འགའ་གསུངས།། གཅིག་དུས་བསྟན་སྤེལ་ལྷོ་ཐེག་ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་དགུའི་ངོ་བོ་སྐས་ཐེམ་ཅན།། ལྷ་ཀླུ་མི་ཡི་ཤེས་རབ་སྐས་ཐེམ་ཅན་དུ་གཟས་པའི་ཐུགས་རྗེ་དེས།། བཅུ་གསུམ་བར་དུ་སྤེལ་བའི་ལྟ་བ་ཡང་དག་སྐྱེ་དགུའི་སྐལ་དུ་མཛེས།།
སྒོ་དང་སྒེའུ་ཁུང་མེད་པའི་ཕ་མའི་འཛམ་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་རུ།། མཚན་དཔེའི་སྟོབས་པོ་ཆེ་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་བརྫུས་པ་དེས།། ཐབས་ཤེས་ཟུང་གི་ཕྲིན་ལས་སྤྱོད་པས་འགྲོ་ཀུན་འདུལ་བ་ཅི་ལྟར་ལགས།། གྲངས་ཀྱི་ཚད་ལས་བརྒལ་བས་བདག་གི་བྲང་གཞུང་ཆག་ལ་ཁད་ཅིག་གནང་།།
ལེའུ་བཞི་བའི་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔར་སངས་པོས་འཕྲིན་ཞིག་བརྫངས་པའི་ནང་།། སྡིག་ཅན་རྒྱལ་པོ་མི་བཞི་ལ་སོགས་གདུལ་དཀའི་སེམས་ཅན་དྲོངས་སུ་གསོལ།། འཇའ་ཚོན་སྟོང་འཕྲོས་ཀློང་ནས་གཤེན་རབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་ཕྲག་གཤེགས་ནས་སུ།། བདུད་རིགས་དྲེད་པོའི་དཔའ་ཐུལ་སྟོང་སྡེ་འོལ་བརྒྱལ་མེད་ལ་འདྲེན་དེར་བཀུར།།
བཅུ་དྲུག་དགོང་ལོ་འཛིན་པའི་དམུ་རྒྱལ་ཁྲི་ཡི་མངའ་བདག་རྒྱལ་སྲས་དེས།། གདུལ་བྱའི་འགྲོ་ལ་གང་འཚམས་བརྩེ་བའི་དཔྱིད་ཀྱི་ཆར་བས་འཇོ་དགུ་བསྩལ།། ལྷ་ཀླུ་མི་ཡི་བཙུན་མོ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་དེས།། བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབར་ཆོ་ག་མཛད་དེ་རྔ་གཤང་རོལ་མོ་ཁྲོལ་ལོ་ལོ།།
ཁབ་ཀྱི་རྒྱུད་རིམ་འདབས་ན་རིགས་རྒྱུད་སྤྲུལ་བའི་མཛད་པ་མཐོ་བོ་ཆེ།། གཤེན་སྟོན་སྐུ་རུ་རིགས་རྒྱུད་མི་མངའ་འོན་ཀྱང་རྒྱལ་རྒྱུད་འཛིན་ཕྱིར་དུ།། ཉེ་བའི་སྐུ་སྲས་བརྒྱད་ཀྱིས་ཐུགས་རྒྱུད་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་སྒམ་པོ་ཡིན།། གཏོ་བུ་ལ་སོགས་ཉི་མ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་བཞག་སྒང་ཡིན།།
སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིར་སྤུན་དང་དགྲ་ཟླ་འགྱུར་བའི་བདུད་རྗེ་ཁྱབ་པ་དང་།། སྟོབས་པོ་བདུད་དཔུང་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་དགུས་གཤེན་ལ་འགྲན་དུ་ཀེར།། གཏོ་ཡི་བཀའ་སྒྲོམ་མེ་ལ་བཞེན་ནས་གཤེན་གྱི་རྟ་བདུན་བརྐུས་ནས་སོང་།། དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་འཕྲུལ་ཡིག་སྤྲུལ་ཏེ་ཡར་ལུང་ཀོང་ཡུལ་བདུད་ཚོགས་བཏུལ།།
སྐུ་ཡི་ལང་ཚོ་ཉེར་གཅིག་སོན་དུས་བསྟན་པ་རྗེས་བཞག་དུས་སུ་གཟིགས།། བསྟན་པའི་རྗེས་བཞག་སྐུ་གདུང་སྐུ་གཟུགས་གླེགས་བམ་རི་བོའི་བྲག་རི་བརྩེགས།། ཀོང་ཙེས་མུ་ཁྱུད་མཚོ་རུ་གསས་ཁང་བཞེངས་པ་བསོད་ནམས་ཚོགས་ཀྱི་སྐལ།། བོན་འཁོར་བསྐོར་བའི་བོན་སྒོ་འཛམ་གླིང་བསྒྲོན་ཏེ་གསས་ཁང་དེ་རུ་འཛུམ།།
དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་འཁོར་སྤངས་གནས་དབེན་དགོན་པར་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ཡིན།། མཆོད་རྟེན་རྣམ་དག་སེང་གེའི་གདན་གྱི་ཁྲི་ནས་འཁོར་ལ་འདི་སྐད་གསུངས།། བདག་ནི་ཚེ་གཅིག་བླ་མེད་བསྒྲུབ་ཕྱིར་འཁོར་གྱི་སྡེ་ཚོགས་བྱིང་ནས་སྤོངས།། གཡེང་བའི་ཡུལ་འདིར་མི་འདུག་གནས་མཆོག་དགོན་ལ་དགེ་སྒྲུབ་གཅིག་པུ་བཞུགས།།
དགུང་ཚིགས་རེ་གཅིག་བོན་སྒོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་བཀའ་འཁོར་གསུམ་གྱིས་གཏད།། རྒྱུ་འབྲས་བོན་དང་ལུང་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ཟབ་ཅིང་རིན་ཆེན་ནོར་བུ་མཛེས།། ལྷ་བུ་ཏོག་དཀར་ཝ་ར་ཎ་སིའི་གྲོང་དུ་དམ་པའི་ཆོས་བྱ་བཏོད།། མཐར་ཕྱིན་མཛད་པ་བཀའ་ཡི་བྲག་རིས་འགྲོ་ཀུན་བདེ་ལ་བཀོད་འདིར་བཀུར།།
ཀྱེ་མ་མཚན་བཟང་དཔེ་བྱད་རྒྱན་པ་ཁ་བའི་ལྷུན་པོ་གཏོས་ཀྱི་སྐུ།། མི་འཇིག་གདོང་ལྔའི་ཁྲི་རུ་འགྱིང་ཡང་རེ་ཞིག་མི་རྟག་ཚུལ་གྱིས་འདས།། སྒྲ་འོད་ཟེར་གྱིས་སྟོང་གསུམ་གཡོ་སྟེ་མེ་ཏོག་བབས་ཞིང་གཞའ་ཚོན་མཛེས།། ཡེ་ཤེས་མེ་ཡིས་རང་འབར་ཞུགས་ལ་བཞེན་ནས་རེ་ཞིག་ཀྱེ་མ་ཧུད།།
བོད་རང་སྐད་ཀྱི་རྒྱུན་མཁོའི་ཕལ་ཚིག་དང་ཞེ་ཚིག་
ཕ་ལ་ཡབ་དང་མ་ལ་ཡུམ། ། མིང་ལ་མཚན་དང་ལུས་ལ་སྐུ། ། གཟུགས་བརྙན་ལ་ནི་སྐུ་བརྙན་དང་། ། མགོ་ལ་དབུ་དང་ངོ་ལ་ཞལ། ། མིག་ལ་སྤྱན་དང་རྣ་ལ་སྙན། ། སྣ་ལ་ཤངས་དང་ཁ་ལ་ཞལ། ། སོ་ལ་ཚེམས་དང་ལྕེ་ལ་ལྗགས། ། སྐེ་ལ་མགུལ་དང་ལག་ལ་ཕྱག།རྐང་ལ་ཞབས་དང་ལྷམ་ཞབས་ཕྱགས། ། རྐང་པར་ཞབས་པད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད། ། མཛུ་གུ་ལ་ནི་ཕྱག་སོར་དང་། ། ལག་པའི་སེན་མོར་ཕྱག་སེན་བྱ། ། རྐང་མཛུབ་ལ་ནི་ཞབས་སོར་དང་། ། རྐང་པའི་སེན་སོར་ཞབས་སེན་བརྗོད། ། སེམས་ལ་ཐུགས་དང་སྐད་ལ་གསུང་། ། གླུ་ལ་མགུར་དང་ལེན་པར་བཞེངས། ། མདུན་ལ་དྲུང་དང་འཁྱག་ལ་བསིལ། ། བསམ་ལ་དགོངས་དང་ཤེས་ལ་མཁྱེན། ། ལྟ་ལ་གཟིགས་དང་ཉན་ལ་གསན། ། རྣ་བས་ཚོར་བར་སྙན་གྱིས་གསན། ། ཁྱོད་ལ་ཁྱེད་དང་ཁོ་ལ་ཁོང་། ། འགྲོ་ལ་བྱོན་དང་དང་འདུག་ལ་བཞུགས། ། ལས་ཀར་ཕྱག་ལས་སྙིང་ལ་ཐུགས། ། ལངས་ལ་བཞེངས་དང་ཉལ་ལ་གཟིམས། ། ཟ་ལ་གསོལ་དང་འཐུང་ལ་བཞེས། ། །ཇ་ལ་གསོལ་ཇ་ཆང་གསོལ་ཆང་། ། བཏུང་བར་སྐྱེམས་དང་གཉིད་ལ་མནལ། ། ཤ་ལ་ཀྲུམ་དང་ཁྲག་ལ་མཚལ། ། སྦྱིན་ལ་འབུལ་དང་བཟུང་ལ་སྣོམ། ། གྱོན་ལ་ནབ་དང་སླེབས་ལ་ཕེབས། ། དགའ་ལ་དགྱེས་དང་སྐྱོ་ལ་སུན། ། སྐྱེ་ལ་འཁྲུངས་དང་ཤི་ལ་འདས། ། ཤི་ལ་གྲོངས་གཤེགས་ཟེར་བའང་ཡོད། ། ངུ་ལ་བཤུམ་དང་བགད་ལ་བཞད། ། འདྲི་ལ་ཞུ་དང་བཤད་ལ་གསུངས། ། སྟེར་ལ་གནང་དང་བྱེད་ལ་མཛད། ། སྟེར་བར་བསྩལ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ། ནད་ལ་སྙུན་དང་ན་ལ་སྙུང་། ། ནད་གཞི་ལ་ནི་སྙུང་གཞི་ཟེར། ། བསད་པ་ལ་ནི་བཀྲོངས་པ་དང་། ། ལས་དོན་ལ་ནི་མཛད་འཕྲིན་ཟེར། ། བུ་དང་བུ་མོར་སྲས་སྲས་མོ། ། མགོ་ཡི་ཞྭ་ལ་དབུ་ཞྭ་དང་། ། ལུས་ཀྱི་གོས་ལ་ན་བཟའ་ཞེས། ། སྐེ་རགས་མིང་དུ་སྐུ་ཆིངས་དང་། ། རྐུབ་བཀྱག་ལ་ནི་ཞབས་བཀྱག་ཟེར། ། རྐང་ཐང་ལ་ནི་ཞབས་ཐང་བརྗོད། ། མགོ་ཡི་སྐྲ་ལ་དབུ་སྐྲ་དང་། ། ཁ་སྤུ་ལ་ནི་ཞལ་ཚོམ་མོ། ། གྲོད་པ་ལ་ནི་གསོལ་གྲོད་དང་། ། སྡོད་ཁང་ལ་ནི་གཟིམ་ཆུང་ཟེར། ། ཉལ་སའི་ཁྲི་ལ་གཟིམས་ཁྲི་དང་། ། རྨི་ལམ་ལ་ནི་གཟིམས་ལམ་དང་། ། ཉལ་ཆས་དག་ལ་གཟིམས་ཆས་ཟེར། ། པར་རྒྱག་པ་ལ་སྐུ་པར་སྐྱོན། ། ལན་རྒྱག་པ་ལ་ལན་སྐྱོན་བྱ། ། ལྟ་ཚུལ་ལ་ནི་གཟིམས་ཚུལ་དང་། ། ལྟ་སྐོར་བྱེད་པར་གཟིགས་སྐོར་ཟེར། ། ཁྲོ་བའི་མིང་ལ་དགོངས་པ་འཚོམས། ། གཤེ་གཤེ་བཏང་བར་བཀའ་བཀྱོན་གནང་། ། བཟོད་སྒོམ་ཞུ་བར་དགོངས་དག་ཞུ། ། མི་ཚེ་ལ་ནི་སྐུ་ཚེ་དང་། ། ཤེས་རབ་མིང་དུ་མཁྱེན་རབ་ཟེར། ། ཤེལ་མིག་ལ་ནི་སྤྱན་ཤེལ་དང་། ། མིག་ཆུ་ལ་ནི་སྤྱན་ཆབ་ཅེས། ། ཆུ་ཡི་མིང་ལ་ཆབ་དང་ནི། ། ཆུ་ཡི་མཆོད་པར་ཡོན་ཆབ་ཟེར། ། གཅིན་པའི་མིང་དུ་གསང་ཆབ་དང་། ། ཕུང་པོ་རོ་ལ་སྐུ་གདུང་སྨྲ། ། རྒྱུ་བདག་མིང་ལ་ཕྱག་མཛོད་དང་། ། བཟའ་གྲོགས་མོ་ལ་ལྷ་ལྕམ་དང་། ། བཟའ་ཟླ་གཉིས་ལ་ཡབ་ཡུམ་བརྗོད། །
སློབ་དཔོན་ཆེན་པོར་ཡོངས་འཛིན་ཞུ། ། བཞོན་པའི་རྟ་ལ་ཆིབས་རྟ་དང་། ། རྟ་ལྕག་ལ་ནི་ཆིབས་ལྕག་ཟེར། ། རྟ་བཞོན་པ་ལ་རྟ་ཆིབས་པ། ། རྟ་སྒ་ལ་ནི་ཆིབས་སྒ་དང་། ། འགྲོ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད། ། སྐྲ་བྲེག་པ་ལ་དབུ་སྐྲ་བསིལ། ། བྲིས་པའི་ཡི་གེར་ཕྱག་བྲིས་བརྗོད། ། ངོ་ཐུག་པ་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང་། ། ཁྲུས་བྱེད་པ་ལ་ཁྲུས་གསོལ་ཟེར། ། འགོ་ཁྲིད་ལ་ནི་དབུ་ཁྲིད་དང་། ། འགོ་གཙོ་ལ་ནི་དབུ་གཙོ་བརྗོད། ། ལག་མགོར་བཞག་པར་ཕྱག་དབང་གནང་། ། འགོ་འཛུགས་པ་ལ་དབུ་འཛུགས་དང་། ། དབུ་བརྙེས་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། ། མགོ་ཡི་རྒྱན་དང་དབུ་རྒྱན་དང་། ། སྐེ་རྒྱན་མིང་དུ་མགུལ་རྒྱན་ཟེར། ། གཅོད་བྱེད་གྲི་ལ་ཕྱག་ཤན་བྱ། ། དཀའ་ཚེགས་ལ་ནི་འོ་བརྒྱལ་དང་། ། སྐུ་ཚེགས་སྐུ་མཉེལ་སོགས་ཀྱང་བརྗོད། ། སྐྲུན་པ་ལ་ནི་བཞེངས་པ་དང་། ། ཁས་བླངས་པ་ལ་ཞལ་བཞེས་དང་། ། ཡ་ཡ་ཟེར་བར་ལེགས་སོ་ཞུ། ། དོ་ཁུར་ཞེས་པར་ཐུགས་ཁུར་དང་། ། སེམས་ལ་ངེས་པར་ཐུགས་ལ་མངའ། ། བསམ་འཆར་ལ་ནི་དགོངས་འཆར་དང་། ། སྤུན་ཟླའི་མིང་ལ་སྐུ་མཆེད་འབོད། ། མགྲོན་འབོད་པ་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུ། ། བྱ་དགའ་སྟེར་ལ་གསོལ་རས་གནང་། ། ཁ་ཆེམས་ལ་ནི་ཞལ་ཆེམས་དང་། ། ཐང་ག་ལ་ནི་ཞལ་ཐང་ཟེར། ། ལུས་ཁམས་མིང་ལ་སྐུ་ཁམས་དང་། ། མིང་བཏགས་པ་ལ་མཚན་གསོལ་བརྗོད། ། འགྲོ་རོགས་ལ་ནི་ཕེབས་གྲོགས་དང་། ། རྒད་པོ་རྒན་མོར་བགྲེས་སོང་ཟེར། ། ཁ་དྲོར་ཞལ་དྲོ་སྐུ་མཁྱེན་་དང་། ། ཁ་བཏགས་ལ་ནི་མཇལ་དར་ཞུ། ། མི་རབས་ལ་ནི་སྐུ་ཕྲེང་དང་། ། ག་ལེར་སོང་ལ་ག་ལེར་ཕེབས། ། ཚུར་ཤོག་ཅེས་པར་ཚུར་སྤྱོན་དང་། ། ལུས་ཤ་རྒྱགས་པར་སྐུ་ཤ་འབྱོར། ། སྡོད་སའི་གྲལ་ལ་བཞུགས་གྲལ་འབོད། ། ཁ་ཏ་ལ་ནི་ཞལ་ཏ་དང་། ། ཁ་འདོན་ལ་ནི་ཞལ་འདོན་གསུང་། ། སྡོད་རོགས་ཞེས་པར་བཞུགས་གདན་འཇགས། ། སྐྱེས་སྐར་ལ་ནི་འཁྲུངས་སྐར་དང་། ། སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྐུ་བལྟམས་པ། ། ཚིག་པ་ཟ་བར་དགོངས་འགལ་དང་། ། ཁོང་ཁྲོ་མ་ལང་ཞེས་པ་ལ། ། དགོངས་པ་མ་ཚོམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད། ། ཁོག་རྒྱ་ལ་ནི་ཐུགས་རྒྱ་དང་། ། སེམས་ཁྲལ་ལ་ནི་ཐུགས་ཁྲལ་བྱ། ། སྲུང་མདུད་ལ་ནི་ཕྱག་མདུད་དང་།བསླབ་བྱ་ལ་ནི་བཀའ་སློབ་དང་། ། སེམས་དགའ་དགའ་ལ་ཐུགས་དགྱེས་དགྱེས། ། སྙིང་རྗེ་ལ་ནི་ཐུགས་རྗེ་དང་།གཏམ་བཤད་ལ་ནི་གསུང་བཤད་ཟེར། །
དཀར་ཡོལ་ལ་ནི་ཞལ་དཀར་དང་། ། སྡེར་མ་ལ་ནི་གསོལ་སྡེར་ཞེས། ། སྡོད་གུར་མིང་ལ་བཞུགས་གུར་དང་། ། ཉལ་ཁང་ལ་ནི་གཟིམས་ཤག་ཟེར། ། ཕོ་བྲང་དང་ནི་ཁྱིམ་སོགས་ལ། ། ཁབ་ཅེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་དཡིན། ། སྡོད་པའི་དུས་ལ་བཞུགས་རིང་དང་། ། དཔུང་རོགས་ལ་ནི་ཕྱག་རོགས་བྱ། ། གླེང་མོ་བྱེད་པར་བཀའ་མོལ་དང་། ། དོགས་ཟོན་ལ་ནི་ཐུགས་ཟོན་ཞེས། ། བྱས་རྗེས་ལ་ནི་མཛད་རྗེས་དང་། ། བྱ་གཞལ་ལ་ནི་མཛད་འཕྲིན་བྱ། ། བློ་འདྲི་བ་ལ་བཀའ་འདྲི་དང་། ། བློ་ལ་བབ་པར་ཐུགས་ལ་བབ། ། མིང་གྲགས་ལ་ནི་མཚན་སྙན་དང་། ། མིང་རྟགས་བཀོད་པར་མཚན་རྟགས་བཀོད། ། མིང་འཛིན་ལ་ནི་མཚན་འཛིན་དང་། ། མིང་ཤོག་ལ་ནི་མཚན་ཤོག་བྱ། ། རྩོམ་ཡིག་མིང་ལ་གསུང་རྩོམ་དང་། ། ཚ་ཞང་ལ་ནི་དབོན་ཞང་ཞེས། ། ཟས་རིན་ལ་ནི་གསོལ་ཡོན་དང་། ། ཟས་ལྷག་མིང་ལ་གསོལ་ལྷག་ཟེར། ། ལོ་གྲངས་ལ་ནི་དགོངས་ལོ་དང་། ། གོས་རྒྱན་སྤྲས་པར་སྒྲོན་ཞེས་བརྗོད། ། ཡོང་བའི་མིང་ལ་ཞབས་བཅགས་དང་། ། ཡོངས་ཤེས་ལ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་ནམ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ། གཤིས་རྒྱུད་ལ་ནི་ཐུགས་རྒྱུད་དང་། ། བཤད་ཁྲིད་བྱེད་པར་ལྗགས་ཁྲིད་ཅེས། ། བསམ་གཞིགས་ལ་ནི་དགོངས་བཞེས་དང་། ། བསམ་ཚུལ་ལ་ནི་དགོངས་ཚུལ་བརྗོད། ། ལག་པའི་རྗེས་ལ་ཕྱག་རྗེས་དང་། ། ལག་བསྟར་མ་ལ་ཕྱག་བསྟར་མ། ། ལག་དངུལ་ལ་ནི་ཕྱག་དངུལ་དང་། ། ལོ་གསར་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཟེར། ། ཤེས་རྒྱ་ལ་ནི་མཁྱེན་རྒྱ་དང་། ། ཤེས་གསལ་ལ་ནི་མཁྱེན་གསལ་བྱ། ། མཉམ་འཛོམས་ལ་ནི་ལྷན་འཛོམས་དང་། ། སེམས་ལྷོད་ལྷོད་ལ་ཐུགས་ལྷོད་ལྷོད། ། ཨ་ཁུར་ཨ་ཁུ་ལགས་ཞེས་དང་། ། ཨ་ནེར་ཨ་ནེ་ལགས་ཞེས་བོས། ། ཁ་པར་ལ་ནི་ཞལ་པར་དང་། ། ལག་འཕྲིན་ལ་ནི་ཕྱག་འཕྲིན་བརྗོད། ། དེ་ལྟར་བྲིས་པའི་དགོས་པ་ཡང་། ། གཞན་ལ་གུས་པ་མཛོན་བྱའི་ཕྱིར། ། གུས་པའི་ཞེ་སའི་ཕྲེང་བ་འདི། ། ལྷན་རྒྱས་ཡིད་ལ་ངེས་པར་སྨོན། །
གསའ།
གསའ་ཡོག་ཅེས་ཟེར་ལ། ཡུལ་ལུང་གཞན་དུ། གསའ་གཟིག་གམ། རྩ་གཟིག གསའ་མ་གཟིག་ཅེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་ཚོད་འདུག་ལ། གཞན་ཡང་ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་འབོད་སྟངས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ངེས་རེད། གང་ལྟར་བོད་པའི་ཡིག་སྐད་ནང་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་གྱིས་གསའ་ཞེས་ཟེར་ལ། རྒྱ་སྐད་དུ། ཞོའོ་པོའོ(雪豹）ཞེས་འབོད། དབྱིན་སྐད་དུ། Snow Leopardཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་སྐད་འདུག ༼ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ༽རུ། གཡི་དང་འདྲ་བ་ལ་དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ཆུང་བའི་གཅན་གཟན་ཞིག་ཅེས་བཀོད་འདུག་ལ། ༼དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས༽སུ། རྫ་རི་མཐོ་སར་ཡོད་པའི་གཟིག་གི་རིགས་ཤིག་སྟེ། ཡུལ་སྐད་དུ་རྩྭ་གཟིག་དང་།སྲོག་ཆགས་རིག་པའི་ནང་དུ་གངས་གཟིག་ཟེར་ཞེས་ལབ་འདུག
གསའ་གཟིག་ཅེས་པ་ནི། སྲོག་ཆགས་གཟིག་གི་རིགས་ཤིག སྤུ་མདོག་དཀར་ལ་སེར་ཞད་ཅན། ནག་ཐིག་གམ་གདུབ་རིས་བཀྲ་བ། མཇུག་མ་རིང་བ། ས་མཐོ་སའི་བྲག་གསེབ་སོགས་སུ་གནས་འཆའ་བ། སྤྱོད་ལམ་མྱུར་ལ་ཚོར་བ་གྲུང་པ། རྒྱུག་དང་མཆོང་ལ་མཁས་པ། གནའ་བ་དང་གླ་བ་དང་བྱ་རིགས་སོགས་ཟས་སུ་བྱེད་པའི་གཅན་གཟན་གཏུམ་པོ་ཞིག་གོ།། snow leopard 雪豹ཞེས་ཚིག་མཛོད་སོགས་སུ་བཤད་འདུག ཞོར་དུ་བཤད་འདོད་པ་ཞིག་ལ།  གསའ་ལ་རྒྱ་སྐད་དུ། ཞོའོ་པོའོ（雪豹）ཞེས་པ་འབོད་པ་བཞིན། དེང་སང་བོད་པ་མང་དག་ཅིག་གིས་བོད་སྐད་དུ་ཡང་གངས་གཟིག་ཅེས་འབོད་ཀྱི་འདུག་མོད། ང་སྒེར་ངོས་དེར་མོས་པ་གང་ཡང་མེད། རྒྱུ་མཚན་གང་ལགས་ཤེ་ན། རང་ཅག་བོད་པས་སྔ་ད་བར་གཅན་གཟན་དེར་གསའ་ཞེས་ཟེར་བ་ལས། གངས་གཟིག་ཅེས་ཟེར་སྲོལ་མེད་པ་འདྲ། ད་ལྟའི་དུས་འདིར་བོད་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་གངས་གཟིག་ཅེས་འབོད་པ་དང་། བོད་ཡིག་གི་ཚིག་མཛོད་ལ་ལར། སྲོག་ཆགས་རིག་པའི་ནང་དུ་གངས་གཟིག་ཟེར་ཞེས་པ་ཡང་། རྒྱ་སྐད་དུ།  ཞོའོ་པོའོ（雪豹）ཟེར་བ་དེའི་ཤན་ཤུགས་སམ་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཤད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད། འོན་ཀྱང་ལྟ་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་དབུལ་བའི་བདག་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་ཁ་ཚོན་གཅད་ཐུབ་པའི་གནས་མ་ཡིན་པས་ཀུན་གྱིས་དཔྱད་པར་འཚལ།
གསའ་ཡོག་གམ་གསའ་ཡིས་ཕྱུགས་ཟོག་དང་རི་དྭགས་སོགས་བསད་དུས་ཁྲག་ཚང་མ་འཇིབ་ནས་བསད་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཁོས་སྲོག་ཆགས་ཅི་ཞིག་གསད་དགོས་ཀྱང་འཇབ་ནས་གསོད་ལ། ནོར་སོགས་རྩྭ་ཆུར་མགོ་འཁོར་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། སྒལ་སྟེང་དུ་མཆོངས་རྗེས་ཅི་འདྲའི་གཡག་རྒོད་ཅིག་ཡིན་རུང་ཐར་མི་ཐུབ་ཟེར། ཡང་དེ་སྔོན་ཞིག་ལ། སྟོད་མངའ་རིས་ཡིན་པའི་རྒད་པོ་ཞིག་གིས་ཟེར་ཡག་ལ། ཁོང་ཚོའི་ལུང་པར་གསའ་མང་ཙམ་ཡོད་ལ། གསའ་ཡིས་ནོར་ནག་སོགས་ཀྱི་སྐེ་ལ་སོ་བརྒྱབ་ནས་མདུན་དུ་འཐེན་པ་དང་ཆབས་ཅིག་དེར་གཞན་དང་མི་མཚུངས་པའི་རྔ་མ་རིང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས། དེས་ནོར་གྱི་རྐུབ་ནས་རྔ་ལྕགས་བརྒྱབ་ནས་བྲག་ཕུག་ཏུ་འཁྲིད་འགྲོ་ལུགས་བཤད་མྱོང་།    བོད་ཀྱི་འདབ་ཆགས་ཞིབ་འཇུག་པ་འཇུ་བཀྲ་ཤིས་བཟང་པོ་ལགས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟར་ན། གསའ་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་མཐོ་སྒང་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱས་ཡོད་པའི་བྱི་ལའི་རིགས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་རེད། གསའ་ནི་གཟིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་མོད། རྒྱུད་པ་སྟག་དང་ཆེས་ཐག་ཉེ་པོ་འདུག་ཅེས་ལབ་འདུག་ལ། གསའ་ནི་དོམ་ཁྲ་དང་སྟག་བཞིན¡°IUCN མིང་ཐོ་དམར་པོ¡± ལས་ཉེན་ཁར་བཅར་བའི་དངོས་རིགས་ལ་རྩིས་ཡོད་ཅེས་ཟེར།
གསའ་ཡིས་ཨེ་ཤ་ཡཱའི་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རི་མཐོའི་ས་ཁུལ་དུ་འཚོ་གནས་གཙོ་བོ་བྱས་ཡོད་ལ། རི་ཁུལ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་གི་རུ་དར་ལྟ་བུའི༼མཚོན་བྱེད༽ རང་བཞིན་གྱི་དངོས་རིགས་ཤིག་ཀྱང་རེད། ཀྲུང་གོ་ནི་རི་སྐྱེས་གསའ་ཡི་གྲངས་ཀ་ཆེས་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ནི་གསའ་ཡི་ཁྱབ་ཁོངས་ཆེས་ཆེ་བའི་ཞིང་ཆེན་དེ་རེད།གསའ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་རིམ་པ་དང་པོ་དང་ཀྲུང་གོའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་ཡུལ་གལ་ཆེན་གྱི་གྲས་རེད་ཅེས་བརྗོད།
གླིང་ཆེན་ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུས་ཕྱོགས་ས་མཐོའི་གངས་ཁྲོད་དུ་འཚོ་གནས་བྱེད་པའི་གཟིག་གི་རིགས་ཤིག་སྟེ། དགུན་གའི་དུས་ཚིགས་སུ་ས་བབ་མཐོ་སར་ཟས་འཚོལ་དཀའ་བར་རྟེན་མཐོ་ཚད་སྤྱི་ཁྲུ་ ༢༠༠༠ ནས་ ༣༠༠༠ བར་གྱི་ས་བབ་དམའ་བའི་གྲོང་ཚོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་། མི་རྣམས་ལ་གནོད་འཚེ་གཏོང་བའི་གནས་ཚུལ་ད་ཕན་ཐོས་མྱོང་མེད། ཡིན་ནའང་། སྲོག་ཆགས་གསའ་ནི་གཟིག་རིགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་གཏུམ་དྲག་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི། དེ་ས་དྲོད་སླེབས་པའི་དུས་སུ་མཐོ་ཚད་མཚོ་ངོས་ནས་སྤྱི་ཁྲུ་ ༥༠༠༠ ནས་ ༦༠༠༠ བར་གྱི་ས་མཐོའི་གཡང་སའི་སྲོག་ཆགས་གཉན་དང་། གཙོད། གླ་བ། རི་བོང་། སྤྱང་ཀི ཤྭ་བ་མཆུ་དཀར། འཕར་བ། གནའ་བ་སོགས་ཟ། ཚེ་ཚད་ལོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཡིན། གནས་ཡུལ་བོད་ཀྱི་དབུས་གཙང་དང་། མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ས་ཁུལ་འགའ་ན་ཡོད་ལ། གཞན་ཡང་། ཨུ་རུ་སུ། རྒྱ་ནག རྒྱ་གར་སོགས་བོད་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་འགའ་ན་ཡང་ཡོད། ལུས་པོའི་ལྗིད་ཚད་སྤྱི་རྒྱ་ ༥༠ ནས་ ༦༠ བར་ཡིན། རིང་ཚད་སྤྱི་ཁྲི་གཅིག་ལྷག་ཟིན། སྤུ་མདོག་སྐྱ་ཤར་དང་། གྲ་འགྲིག་པོ་དང་དྭངས་གསལ་མིན་པའི་ཁྲ་ཐིག་མདོག་ནག་པོ་ཨ་ལོང་གི་རི་མོ་ལྡན། བྲང་ངོས་དང་ལྟོ་ངོས་ཀྱི་སྤུ་དཀར་ཞིང་ཁྲ་ཐིག་མེད། གཟིག་དང་མི་འདྲ་བས་སྤུ་མདོག་གཅིག་མཐུན་མིན་སྟབས། དབྱེ་བ་འབྱེད་བདེ་ཤོས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རིང་ཚད་དང་སྣོམས་པའི་རྔ་བ་སྤོམ་ལ་རིང་བ་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔྱད་དེབ་དམར་པོའི་ནང་རིགས་རྒྱུད་སྟོང་ལ་ཉེ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གྲས་སུ་བཞག་ཡོད།
ཁྱིམ་བཙུན་
ཕྱི་ལྟར་དུ་གྲྭ་ཆས་སྤྲས་ནས་སྡོམ་པ་ཡོད་པའི་བཟོ་ལྟར་སྣང་ཡང་། བུ་མེད་དང་བུ་ཕྲུག་ཡོད་པ་ནི་ཁྱིམ་བཙུན་ཡིན་ཞིང་། མིང་གཞན་དབོན་པོ་དང་། དབོན་སེར་གཟུགས་པ་ཟེར་ལ། དེ་འདྲའི་གྲྭ་པ་ཡོད་པའི་དགོན་པ་ལ་སེར་ཁྱིམ་པ་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྱིམ་བཙུན་གྱི་སྡེ་
ལུས་ལ་གྲྭ་ཆས་གྱོན་ཡོད་ཀྱང་བུད་མེད་དང་བུ་ཕྲུག་སོགས་འབྲེལ་ནས་དགོན་པར་སྡོད་མཁན་ཡོད་པའི་དགོན་སྡེ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྲིད་སྐྱོང༌།
སྲིད་སྐྱོང༌ཡང་ན་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ནི་བོད་ཀྱི་སྣ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།
བཀའ་བློན་
བཀའ་བློན་ བཀའ་བློན་
དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས་གི་བཀའ་བློན།
དགའ་བཞི་པནདིཏ་ 1751-1767
བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན།
fr:Liste des ministres de l'administration centrale tibétaine
བཙན་མོ་སད་མར་ཀར་གྱི་མགུར།
བེ་རི་འཇིགས་མེད། བཙན་མོ་སད་མར་ཀར་གྱི་མགུར།
ཡུལ་གྱི་(ནི)སྐལ་[1]པོག་[2]པ། ། [3]
ཁྱུང་ལུང་ནི་རྡུལ་མཁར་[4]ཞིག །
མུ་སུ་[5]ནི་གཞན་ན་རེ། །
ནང་བལྟས་ནི་གསེར་དང་དབྱིག །
བདགི་[7]ནི་གཡར་སྔ་[8]རུ། །
མཆིས་ཆུ་ནི་མ་ཐོ་[9]འམ། །
སྐྱ་མོ་ནི་བསེང་བསེང་མོ་། །
བྲན་གྱི་ནི་སྐལ་པོག་པ།
གུ་གེ་ནི་རྐང་པྲན་[10]ཞིག །
འཁོལ་དུ་ནི་མ་ཐོ་འམ། །
ཉ་དང་ནི་གྲོ་མཆིས་ཏེ། །
པྱུགས་ཀྱི་ནི་སྐལ་པོག་པ།
ཤ་དང་ནི་རྐྱང་མཆིས་སྟེ། །
འཚོ་རུ་ནི་མ་ཐོ་འམ། །
ཤ་རྐྱང་ནི་བཙའ་[11]ཞིང་རྒོད། །
ཀྱེ་བྱང་འབྲོག་ནི་ཡ་བི་[12]ན། །
ཕོ་མའི་ནི་འབྲོང་གཆིག་པ། །
བྱང་འབྲོག་ནི་འབྲོང་དགུམ་ན། །
པུ་[13]ནས་ནི་ཁུས་འདེབས་པའ་། །
ལྡོང་ཐོང་[14]ནི་འཕན་གྱིས་ཐོབ། །
མདའ་ནས་ནི་གཡབ་འདོར་བ[15]། །
སྐྱི་འི་ནི་ཤ་དང་སྤུག[16] །
དབུས་ནས་ནི་དཔོར་འཕེན་བ། །
ཡར་ཀྱི་ནི་ལྷོ་དང་རྔེགས། །
པུ་ནས་ནི་ཁུས་[17]བཏབ་ཆིང་[18]། །
མདའ་ནས་ནི་གཡབ་བོར་ནས། །
ཕོ་མའི་ནི་(འབྲོང་)བཀུམ་ཞིང་། །
ཐུར་ཐུར་ནི་པྱིང་བའི་བཅུད། །
རུ་རྒྱུད་ནི་ལྡོང་ཏོང་སྩལད། །
ལྦོ་ཤོག་ནི་ཤ་སྤུག་སྩལད། །
མཆིལ་པའི་ནི་རུ་སྲུབས་ལ། །
སྟགི་ནི་ཤ་བཏགས་ཤིང་། །
གཡས་སུ་ནི་མ་ཡོ་ཤིག
གཡོན་དུ་ནི་མ་རྡལ་ཆིག །
གཡས་སུ་ནི་ཡོ་བ་ན།
སོ་བྱ་ནི་གྲེ་བོ་ཆུང་། །
གཡོན་དུ་ནི་རྡལ་བ་ན། །
སྲམ་བུ་ནི་གོང་ཏེ་དངུལ་། །
མར་གྱི་ནི་ཆང་ཆང་ལ། །
གཡུར་གྱིས་ནི་མ་མནབས་ན། །
སང་པྱི་ནི་གནངས་སླད་ན།
སྲམ་གྱིས་ནི་འཚལ་ཏ་རེ། །
ཉ་མོ་ནི་མཐོང་རྒོལཞིག
མཐོང་རྒོལ་ནི་མཐོང་ལ་རྒོལ། །
མཆིལ་པའི་ནི་སྣང་(སྣར་)ཐོགས་ཤིག
སྣང་(སྣར་)ཐོགས་ནྀ་སྣང་(སྣར་)ལ་ཐོགས། །
རིང་གི་ནྀ་གོད་(གོང་)ལེན་དང་། །
ས་འྀ་ནི་ཤེལ་མྱིག་གཉིས།
ཇེ་ཉེ་ནྀ་ཇེ་ཉེ་ན། །
ཡར་པ་ནྀ་དགུང་དང་ཉེ། །
དགུང་སྐར་ནྀ་སུ་ལྀ་ལི་ཇེ་ཉེ་(ནི་)ཇེ་ཉེ་ན། །
གླ་སྐར་ནྀ་བྲག་དང་ཉེ། །
བྲག་དཀར་ནྀ་སི་ལྀ་ལི། །
སྡུར་(སྤུར་)བ་ནྀ་ཆབ་དང་ཉེ། །
ཉེན་ཀར་ནྀ་དོག་དང་ཉེ། །
འབྲས་དྲུག་ནི་སི་ལྀ་ལི། །
མལ་ཏྲོ་[19]ནྀ་ཀླུམ་དང་ཉེ། །
སྐྱི་བསེར[20]་ནི་སྤུ་རུ་རུ་[21]། །
ཇེ་ཉེ་ནི་ཇེ་ཉེ་ན། །
ར་ཉེ་ནི་ཤུགས་(པ)ཐུ། །
ཡར་གྱི་ནི་བྱེ་མ་ལ། །
སྐྱི་འི་[23]ནྀ་པུར་[24]ཐབསུ། །
ཟ་དུར་ནྀ་བཏབ་ཀྱང་རུང་། ། [25]
མགུར་ཚིག་འདི་ནི། བཙན་མོ་སད་མར་ཀར་གྱི་མགུར་འདི་ནི་སྲོང་བཙན་རྗེ་བློན་བཀའ་བགྲོས་ཏེ་ཞང་ཞུང་དང་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བསྲེངས་སླད། བཙན་པོའི་གཅུང་མོ་སད་མར་ཀར་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོ་ལིཀ་མི་མྱ་ལ་བཙུན་མོར་བརྫངས་ཀྱང་། དེས་རང་གི་བཙན་མོ་ཆེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འབྲེལ་བ་གནང་བ་མ་གཏོགས་སད་མར་ཀར་ལ་བྱམས་སྐྱོང་དང་བུ་སྲིད་སྤེལ་བའི་འབྲེལ་བ་མ་བཙུགས་པས། སད་མ་ཀར་འུ་ཐུག་ནས་ཞང་རྒྱལ་གྱི་འགྲམ་ལ་མ་བསྡད་པ་མཚོ་མ་ཕམ་པའི་ཉེ་འདབས་སུ་ཁེར་ཀྱེད་བྱས་ནས་བསྡད་པའི་གནས་ཚུལ་བཙན་པོས་གོ་བས་ཉུལ་ཞིབ་ཆེད། བློན་པོ་སྤུག་གྱིམ་བཙན་རྨང་ཆུང་ཆེད་བཏང་བྱས་པའི་གདོང་ལ་བཙན་མོ་སད་མ་ཀར་གྱིས་བཙན་པོ་ལ་ཕུལ་བའི་ཆབ་སྲིད་དང་། དམག་དོན་རང་བཞིན་ཚད་མཐོ་ལྡན་བའི་གལ་ཆེའི་མགུར་གླུ་ཞིག་རེད།
མགུར་ཚིག་གོ་བདེར་བཀྲལ་བ།
ཁྱུང་ལུང་རྔུལ་མཁར་ཕོ་བྲང་།
མུ་ལྟོ་གཞན་ལ་རེ་བའི། །
ནང་བལྟས་གསེར་དང་ནོར་རྫས། །
བདག་གི་མིག་སྔ་མཐོང་སར། །
ཁེར་རྐྱང་ལུས་པའི་ཉམ་ཆུང་༎
གུ་གེ་བྲན་གཡོག་སྐྱོ་བོ༎
འཁོལ་པོ་འདི་གས་འགྲིགས་ཀྱང་། །
གུ་གེ་འདྲིས་ཤིང་སྡང་བ། །
ཟས་ཀྱི་སྐལ་བ་ཐོབ་པ། །
ཉ་དང་གྲོ་མ་ཟོས་པས།
ད་ནི་བྲོ་བ་བརླགས་ཏེ༎
ཟོས་ན་ཁ་ཏིག་ཆེ་བ༎
ཕྱུགས་ཀྱི་སྐལ་བ་ཐོབ་པ།
ཤ་དང་རྐྱང་སོགས་མཆིས་སྟེ། །
འཚོ་ན་འཚོ་ཁ་མ་ཉན། །
ཤ་རྐྱང་བཙའ་ཞིང་རྒོད་པ། །
ཡར་ཀི་བྱང་འབྲོག་དེ་ན། །
འབྲོང་གཡག་ཞོལ་པོ་གཅིག་འདུག།
འབྲོང་ལ་ཀི་འདེབས་གནང་མཁན། །
ཕུ་ནུ་ལྡོང་ཐོང་གཉིས་གྱིས། །
མར་ཀི་གཡབ་མོ་བྱེད་མཁན། །
ཤ་སྤུག་གཉིས་ཀྱིས་གནང་ན། །
དབུས་ནས་མདའ་མོ་འཕེན་མཁན། །
ལྷོ་དང་རྔེགས་ཀྱིས་གནང་ན། །
ཕུ་ནས་ཀི་ཤར་བཏབ་ཅིང་། །
མདའ་ནས་གཡབ་མོར་བོར་ཏེ། །
ཕུ་མདའ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ། །
འབྲོང་གཡག་ཞོལ་པོ་སོད་ཅིང་། །
རུ་ཐུར་ཕོ་བྲང་ནང་ཉར། །
རུས་རྒྱུད་ལྡོང་ཏོང་ལ་སྩལད། །
(ཤ་པགས་ལྷོ་རྔེགས་གཉིས་ལ། ། )
ནང་འཁྲོལ་ཤ་སྤུག་ལ་སྩལད། །
ལྕགས་ཀྱུ་རྣོན་པོའི་རྩེ་ལ། །
སྟག་གི་ཤ་རྡོག་བཏགས་ཤིང་། །
གཡས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་མ་ཡོ། །
གཡོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་མ་འཁྱོག།
གལ་ཏེ་གཡས་སུ་ཡོ་ན། །
སོ་བྱའི་གྲེ་བར་ཆུད་འོང་། །
ག་ལ་ཏེ་གཡོན་དུ་འཁྱོག་ན། །
སྲམ་གྱིས་ལྐོག་ཟ་བྱེད་ངེས། །
མར་ལ་འཕྱངས་པའི་ལྕགས་ཀྱུ། །
དུས་ཐོག་འཕེན་པ་མ་གནང་། །
སང་པྱི་གནངས་སླད་བྱས་ན།
སྲམ་གྱིས་བར་ཆད་གཏོང་ངེས། །
ཉ་མོ་གནམ་ལ་མཆོང་དུས། །
གཟུང་པའི་དུས་ལ་འཁེལ་ཡོད། །
ལྕགས་ཀྱུའི་རྣོན་པོའི་རྩེ་ལ། །
ཉ་མོ་ཁོན་ཐབས་མཛད་དང་། །
ས་ཡི་ཆུ་མིག་གཉིས་པོ། །
ཇེ་ཉེ་ཇེ་ཉེ་བྱས་ན། །
དགུ་ཚིགས་དགུང་དང་ཉེ་སོང་། །
དགུང་གི་སྐར་མར་ཉེ་སོང་། །
ཆུ་མིག་བྲག་དང་ཉེ་སོང་། །
བྲག་དཀར་འཐོར་ལ་ཉེ་སོང་། །
སྔུར་བ་ཆབ་དང་ཉེ་སོང་། །
ཆབ་ཀྱི་ནང་ནས་ཆུ་སྲམ་འཕྱོ། །
ཉེན་ཀར་དོག་དང་ཉེ་སོང་། །
ལོ་ཡག་འབྲས་དྲུག་སིལ་སིལ། །
མལ་གྲོལ་ཀླུམ་དང་ཉེ་སོང་། །
གྲང་རླུང་འུར་འུར་ལྡང་སོང་། །
ཇེ་ཉེ་ཇེ་ཉེ་གྱུར་ནས། །
ར་ཉེ་ཤུག་པ་ཐུ་ཆོག། །
ཡར་གྱི་བྱེ་མའི་རི་ལ།
ལྷན་དུ་འགྲོ་བའི་མི་ཆེན། །
ཉ་སྲམ་ཟས་སུ་བསྒྱུར་ཆོག།
མགུར་འདིའི་ནང་དོན་ནི། རགས་བསྡུས་དོན་ཚན་གསུམ་སྟེ། དང་པོ་ནི་སད་མར་ཀར་རང་ཉིད་ཀྱི་གནས་བབ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོ་མཁར་བཙན་པ་དང་། སྟོབས་འབྱོར་ལོངས་སྤྱོད་འཛོམས་པ། གཡོག་འཁོར་ཁ་སྐད་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ན་ཡང་། ལིག་མི་རྐྱ་རང་གི་བཙུན་མོ་ཤེ་ཀ་ལ་བརྩེ་དུང་ཡོད་ཚད་སྤྲོད་དེ་རང་ཉིད་ལ་འབྲེལ་འདྲེས་གང་ཡང་མི་བྱེད་པས། དེས་བློ་ཕམ་ནས་ཉལ་ན་གཉིད་མི་ཁུག་པ་དང་། ལངས་ན་ཟས་ཀྱི་དང་ག་མི་འབྱེད་པའི་དཀའ་ངལ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་དེ་ཡིན། དོན་ཚན་གཉིས་པ་ནི། ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོ་དེ་བྱང་ཐང་གི་འབྲོང་གཡག་ནང་བཞིན་ཡིན་པས་དཔའ་མཛངས་ཐབས་མཁས་ཀྱི་ལམ་ནས་བཏུལ་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་དང་ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གྱི་རྒྱུད་རིམ་ཡང་ལམ་སྟོན་བྱས་པ་རེད། དོན་ཚན་གསུམ་པ་ནི། ཞང་ཞུང་བཙན་པོ་དང་རང་ཉིད་མེ་དང་སྤུ་ནང་བཞིན་ནམ་ཡང་མཐུན་ཐབས་མེད་པས། ཆད་ཚར་བའི་རྐུད་པ་མཐུད་འདོད་མེད་པ་དང་། ཆག་ཚར་བའི་ཀར་ཡོལ་སྦྱར་ནའང་མི་འབྱོར་བའི་གནས་ལུགས་དེ་ཉིད་གསལ་བཤད་བྱས་པ་རེད།
མགུར་འདིའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་ནི། ཚིགས་བཅད་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས། ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོའི་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་དཀར་ཕོ་བྲང་དང་། ནང་གི་གསེར་དངུལ་གཡུ་མཛོད་བགྲང་ན་ཚར་ས་མེད་པ་དང་། སྤྲོད་ན་རྫོགས་མཐའ་མེད་པའི་སྟོབས་འབྱོར་ལོངས་སྤྱོད་གྱི་གནས་བབ་ཞིབ་འབྲི་བྱས་ཏེ། གངས་དཀར་ཏི་སིའི་དཔང་དང་བསྡེབས་ནས་ཆེས་མཐོ་འདེགས་ཀྱིས་གྱེན་དུ་བཀྱགས་ཏེ། གནའ་བོའི་བཙན་པོ་ཚོའི་དམག་སའི་རུ་ཚན་བཞིན་འཕྱར་རྗེས། དེ་ལྟ་ནའང་རང་ཉིད་གང་དུ་བཏད་ནས་སོང་བའི་བདག་པོ་དེའི་མིག་ཟུང་ལ་བཙུན་མོ་གཞན་ཞིག་གི་སྣང་བརྙན་ཟླ་བ་བཞིན་འཆར་བའི་བར་བསྲུབ་ན། རང་ཉིད་སྐར་ཆུང་ཕལ་བ་ལྟ་ཞོག་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ཞིག་གི་ཚོད་ཙམ་ཡང་མི་མཐོང་བའི་སྐྱོ་གར་སྐྱུར་མོ་དེ། ཕོ་བྲང་ནང་དུ་མུ་མཐུད་ནས་ཁྲབ་འདོད་མེད་པར། མ་པང་གཡུ་མཚོའི་འགྲམ་ངོགས་ན་མ་ཕང་གི་མཚོ་རླབས་དང་ངང་པའི་གཤོག་རླབས་ཀྱིས་རྨས་སྐྱོན་ཤོར་བའི་ཁྲལ་ཞེན་ལ་སེམས་གསོའི་རེ་སྒུག་བྱས་ནས་སྡོད་པའི་སྐྱོ་ཉམས་ཀྱི་སྙན་ཚིག་དུམ་བུ་ཞིག་ཡིན། གཅེན་བཙན་པོའི་ལམ་སྟོན་དང་རང་གི་མི་ཚེའི་རྒྱུད་ལམ་ལ། རེ་བའི་སྟོང་བསམ་རྨི་ལམ་གྱི་འཛུམ་ཀོང་གྱོན་ནས་ཆུ་དང་ཟམ་པ་བསྒྲལ། ལུང་པ་བརྒལ་ནས་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་དུ་སླེབས་པ་ནས། བྱེ་ཐང་གི་རྐང་རྗེས་བཞིན་འཁྱོགས་ཤིང་། བར་སྣང་གི་དུ་བ་བཞིན་གྱེར་བའི་ཀྱག་ཀྱོག་ཀྱི་ལས་དབང་དེས། སྣ་ཐག་གཞན་ལག་ཏུ་ཤོར་བའི་བ་ལང་བཞིན་ཁྲིད་དེ་རང་གི་གཉེན་ཉེ་སྤུན་མཆེད་ཡུལ་ལུང་དང་བཅས་པ་རྒྱབ་ཏུ་ལུས། ས་རྒྱུས་མེད་ནས་མི་རྒྱུས་མེད་ཀྱིས་སྡང་། མོ་ནུས་མེད་ལ་འབངས་སྟོབས་མེད་ཀྱིས་བརྙས་པའི་གནོན་ཤུགས་འོག་གཉིད་ཀྱི་ལྷིང་འཇགས་དང་ཟས་ཀྱི་བྲོ་བ་བརླགས་པའི་འ་ཆད་འུ་ཐུག་པའི་སྐྱོ་ཉམས་དེ་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་བཞེས་ནས། མིག་གིས་མཐོང་ཐུབ་པའི་ཚད་དང་། པི་ཝང་བཞིན་འཁྲོལ་ནས་རྣ་བར་གོ་ཐུབ་པའི་ཚོད་ཀྱི་རགས་གཟུགས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ། མ་ཕང་གཡུ་མཚོའི་མཚོ་རླབས་ཀྱི་ཟེགས་མ་དང་འགྲོགས་པའི་མིག་ཆུའི་ཕྲེང་རྡོག་རེ་རེ་བཞིན་བགྲངས་བའི་མྱ་ངན་གྱི་གདུང་དབྱངས་མཚོན་པའི་སྙན་ཚིག་དུམ་བུ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།