དཔའ་རིས་
མཆེད་ཁུངས་
ཡིན་ན་ཡང་། དཔའ་རིས་བོད་རྒྱུད་ཐོག་དང་པོར་མཆེད་པའི་དུས་སྐབས་ཡ་མཐའ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་རིང་ལ་བྱས་ན། ལུང་རིགས་ཀྱི་གནོད་པ་མང་དུ་འབབ་པ་བཟློག་མི་ནུས་ཏེ། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་བའི་དུས་ནི་དུས་རབས་དྲུག་པའི་སྨད་ནས་དུས་རབས་བདུན་པའི་སྟོད་ཙམ་དུ་ཁེལ་ཞིང་། ད་ལྟའི་བར་ལོ་སྟོང་དང་བཞི་བརྒྱ་ཁ་ལྷག་ལས་མ་སོང་། དཔའ་རིས་བོད་རྒྱུད་སྲོང་བཙན་གྱི་དམག་རྒྱུད་ཡིན་ཟེར་ན། དེ་སྔོན་ལ་ཕྱོགས་འདིར་བོད་རིགས་མེད་དགོས་ཤིང་། དེ་མེད་ན་བོད་ཀྱི་ད་ཆ་ཡིན་པ་དང་། དམག་མངགས་ནས་ས་མཚམས་སྲུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་རྙེད་དཀའ། དེ་སྔོན་ལ་ཕྱོགས་འདིར་བོད་ཡོད་ན། ཕྱོགས་འདིའི་བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་མཆེད་ཁུངས་ཕྱིས་སུ་འོངས་པའི་དམག་རྒྱུད་དུ་འདོད་པ་ག་ལ་འཐད། དོན་དུ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ཡན་ཆོད་དུ་མཚོ་སྔོན་དང་ཀན་སུའི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བོད་རིགས་མང་དུ་སྡོད་ཅིང་། དེས་ས་བཟུང་བའི་ཤེས་བྱེད་ཀྱང་མང་དུ་ཡོད། ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་ནས་མགོ་བཟུང་བའི་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་། ལང་ཀྲོའུ（凉州）མངའ་འོག་ཏུ་མགོ་བཏགས་པའི་སྤྱང་རིགས་མང་ཞིང་། སྤྱང་ཧོར་དེ་དག་གོས་ཐུ་ཆེན་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པ་གོན་ཞིང་། སྐྲ་ཤིགས་ཤིང་ཕྲག་རྒྱབ་ཏུ་ལྷུགས་པ།་རྒྱ་རིགས་དང་འདྲེས་སྡོད་བྱས་ཤིང་། སྐད་རིགས་ཀྱང་རྒྱ་སྐད་དང་མི་འདྲ་བ་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་། སྤྱང་ཞེས་པ་དེ་གནའ་དུས་བོད་ཀྱི་རིགས་ཡིན་མིན་དེ་རྗེས་སུ་བཤད་པར་བྱའོ། ཡང་ཉེ་ཆར་ལང་ཀྲོའུ་ས་ཁུལ་ཆི་ལེན་རི་འདབས་ཀྱི་ཡུན་ཁྲང་རྫོང་དུ། གནའ་དུས་ཀྱི་མཁར་ཟུར་གསུམ་པ་ཞིག་གི་ར་ཆག་གི་གཞི་བསློགས་པས། དུར་ས་ཞིག་བྱུང་བར། རོ་ཡི་ཐོག་ཏུ་ས་དམར་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྐོས་མྱོང་ཞིང་། ལུས་ལ་པགས་རིགས་གྱོན་ཞིང་། ཀོ་བའི་སྐ་རེགས་བཅིངས་པ། མགོ་དང་རྐེད་པའི་ཐག་ཉེར།ལི་ལས་བྱས་པའི་རྒྱན་ཆ་མེ་ལོང་དང་། དུང་དང་། འགྲོན་བུ་མང་ཙམ་སྣང་། རྐེད་པ་ཟངས་ཀྱི་གྲིའུ་དང་རལ་གྲི་ཆུང་ཆུང་། དཔྱིའི་མཚམས་ན། ཟངས་ཀྱི་སྦུ་གུ་དང་དྲིལ་ཆུང་ཡོད་ཅིང་། ཐག་ཉེའི་ས་ནང་དུ། ནོར་ལུག་གི་རུས་པ་དམ་དུམ་མང་། ཞེས་དང་། ཚན་རིག་ཐབས་ཀྱིས་དུར་ས་དེ་ལོ་ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་སོང་བར་ཐག་བཅད་ཅེས་ཡུན་ཁྲང་རྫོང་གི་ས་མིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ལས་བྱུང་། པུར་དེའི་གོས་དང་རྒྱན་ཆ་འཚོ་བའི་དངོས་རྫས་ཕྱོགས་ལ་བལྟས་ན། བོད་རིགས་བུད་མེད་ཅིག་གི་དུར་ས་ཡིན་ཞེས་ཁ་ཚོན་བཅད་ཆོག་ཅིང་། རྟགས་དེ་ལས་ལོ་སུམ་སྟོང་ཙམ་ན་དཔའ་རིས་ཕྱོགས་འདིར་བོད་རིགས་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔགས་པར་ནུས་སོ། ལོ་གསུམ་སྟོང་སྔོན་ལ་ཡང་ཕྱོགསའདིར་བོད་རིགས་ཡོད་པའི་ཤེས་བྱེད་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རྙིང་བ་རྣམས་ན་མང་དུ་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཡན་ཆོད། མི་རིགས་འདི་ལ་སྤྱང་ཞེས་འབོད་ཅིང་། བོད་ཅེས་མི་འབོད་དེ། བོད་ཅེས་པའི་མིང་འདི་ཕྱིས་བྱུང་བར་མངོན། དེང་སང་ཙང་ཚུ（藏族）ཟེར་བའི་མིང་དབུང་གཙང་ཞེས་པ་བསྡུས་ནས་གཙང་དུ་གྱུར་ཅིང་དབུས་གཙང་ཞེས་པའི་མིང་ཡང་རྒྱ་ཡིག་གི་ནང་དུ་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུ་བྱུང་ཞིང་དེ་སྔོན་ན་མེད། དེང་སེང་གི་ལོ་རྒྱུས་རྟོག་ཞིབ་པར་རློམ་པ་འགའ་ཞིག་གནའ་དུས་ཀྱི་སྤྱང་ངམ་འཇང་དང་། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་བོད་མི་རིགས་གཅིག་མིན་ཟེར་བ་དང་། མི་ཉག་པ་དང་། དྭགས་པོ། མོན་པོ།ལྷོ་བ། བོད་མི་ཟེར་བ་རྣམས་ཙང་ཚི་མིན་ཟེར་ནས་བོད་རིགས་ལས་ལོགས་སུ་ཕྱེ་བ་ནི་དམིགས་ཡུལ་གཞན་མེད་ནའང་། མ་རྟོགས་ལོག་རྟོགས་ཀྱི་རྨོངས་པའི་རྒྱར་ཚུད་པ་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟའོ། གནའ་དུས་ཀྱི་སྤྱང་ཞེས་པའི་མི་རིགས་དེ་བོད་ཡིན་པའི་ཤེས་བྱེད། ཐང་ཡིག་གསར་བའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཐུ་བྷོད（བོད）་ནི་བུས་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇང（སྤྱང）་གི་རིགས་སུ་གཏོགས་ལ། དེ་ཡང་རིགས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ཡོད། རྨ་ཆུ་དང་། ཙོང་ཆུ།འབྲི་ཆུ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུའི་འབབ་ཡུལ་དུ་བཀྲམས་ཏེ་གནས། ཞེས་དང་། མི་ཉག་གྷའི་གདུང་རྒྱུད་ནི། ཡིག་ཚང་ཀུན་ཁ་འཆམ་པར་ལྡིང་སྤྱང（党项羌）སྟེ། སྤྱང་གི་རིགས་ལ་ལྡོང་གི་རྒྱུད་པ་ཡིན་ཞེས་སྣང་། དེང་སེང་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་རྟོག་ཞིབ་པ་སྐོར་ཅིག་མི་ཉག་པ་ནི་མི་རིགས་ཡན་གར་བ་ཞིག་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱོགསའཐེན་བྱེད་ཀྱང་། མི་ཉག་གྷའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་ན། མི་རྒྱུད་ཀྱི་མཆེད་ཁུངས། རྒྱལ་ཁབ་དང་རྒྱལ་བོའི་མིང་། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་འདྲིས། གོས་དང་རྒྱན་ཆ། ཆོས་ལུགས་དད་མོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས། སྐད་རིགས་སོགས་སྒོ་གང་ནས་བོས་ཡིན་པའི་ཤེས་བྱེད་མང་དུ་ཡོད་ལ། འདིའི་རྒྱུ་མཚན་ལོགས་སུ་འབྲི་འདོད་པའི་འདིར་མི་སྤྲོའོ། ཡང་དཔའ་རིས་རྫོང་ཁུལ་དུ་ཇག་རོང་ཟེར་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡོད། ཡིག་རྙིང་ལ་ལར་ལྕང་རུང་ཞེས་བྲིས་སྣང་། རྒྱ་སྐད་དུ་དེང་སེང་ཡང་ཀྲིན་ཆང་ཁྲོན། ཀྲིན་ཆང་ཧོ་སྟེ། སྤྱང་ལུང་དང་སྤྱང་ཆུ་ཟེར་བ་རེད། ཀྲིན（镇）ཞེས་པའི་དོན་ནི་མགོ་གནོན་པའི་དོན་ནོ། རྒྱ་ཡིག་གི་དོན་ལ་དཔགས་ན་ས་འདི་གནའ་ནས་སྤྱང་རིགས་སྡོད་པའི་ས་ཡིན་པས། སྤྱང་གི་སྒྲ་དེ་འགྱུར་ནས་ལྕག་དང་ཇག་ཏུ་གྱུར་བ་ཡིན་ནམ་སྙམ། ཇག་རུང་སྟོད་སྨད་ཕུ་བས་མདོ་བར་ས་ལེ་བར་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་པའི་ཉིན་སྲིབ་ལུང་ལག་གི་ས་མིང་ཆུ་མིང་བརྒྱ་ཕྲག་ལོང་བ་ཚང་མ་བོད་མིང་ཤ་སྟག་ཡིན་པའི་རྟགས་ལས་ཀྱང་ས་འདི་གནའ་དུས་བོད་ཀྱི་ས་མིན་ཞེས་འཁྱོག་བརྗོད་བྱེད་མི་ནུས་སོ། དེས་ན། ས་མིང་དང་ཆུ་མིང་སོགས་ཡི་གེར་བཀོད་ནས་མི་རབས་རྗེས་མར་བརྗེད་དུ་མི་འཇུག་པའི་ཐབས་ལ་འབད་པ་གལ་ཆེ་སྙམ་མོ། འོ་ན་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཆང（羌）ཞེས་པའི་སྒྲ་དེ་སྤྱང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དཔའ་རིས་ཡུལ་སྐད་དུ། སྤྱང་ཁུའི་ལྤགས་པ་ལ། བསངས་ལཔགས་ཟེར་ཞིང་། རི་སྤྱང་སྔོན་མོ་ལ། རི་བསངས་སྔོན་མོ་ཟེར་བ་དང་། སྤང་རི་ལ་བསངས་རི་དང་སྤེས་ལ་བསོས་ཟེར་བ་སོགས། ས་པ་བཏགས་ཕལ་ཆེར་ས་རུ་ཀློག། བོན་ཆོས་དང་གླུ་དཔེ་རྙིང་བར། མ་སངས་སྡེ་ལྔ་དང་མ་སྤྱང་སྡེ་ལྔ། མ་སངས་སྟོན་པ་དང་མ་སྤྱང་སྟོན་པ། སངས་འ་ལོང་ལ་མོ་དང་། སྤྱང་འ་ལོང་ལ་མོ་ཅི་རིགས་འབྲི་འདུག དེར་བལྟས་ན་ཕལ་ཆེར་སྤྱང་ནི་ཡིག་སྐད་དང་། སངས་དང་བསངས་ཁ་སྐད་ལྟར་བྲིས་པ་འདྲ། བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་རྙིང་བ་རྣམས་སུ། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཡན་ཆད། རྒྱལ་རབས་མི་འདྲ་བ་བཅུ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ནང་གི་རྒྱལ་རབས་བདུན་པ་མ་སངས་རུས་དགུ་ཟེར་བས་བོད་ཁམས་བཟུང་། ཞེས་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཡང་། བདུན་པ་མ་སངས་རུས་དགུས་དབང་བྱས་ཏེ།། ས་འབྱུང་བའི་མ་སངས་ཞེས་པའི་སངས་དེ་སྤྱང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ནང་གི་གནད་དོན་མང་བོ་ཞིག་ངོ་འཕྲོད་པར་འགྱུར་རོ། འོ་ན་མ་སངས་ཞེས་མ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་ཞེ་ན། མི་ཡི་འགྲོ་བ་ཆགས་པའི་ཐོག་མའི་གནས་སྐབས་དང་། རྗེས་ལུས་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་མི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་དུ། སྐྱེས་པ་གཅིག་དང་བུད་མེད་གཅིག་བསྡེབས་ཏེ་ཁྱིམ་ཚང་བརྟན་ཆགས་བྱེད་ཅིང་། ཁྱིམ་བདག་སྐྱེས་པོའི་བྱེད་པའི་ལུགས་སྲོག་དར་མེད་ཅིང་། བུད་མེད་ཀྱིས་ཁྱིམ་འཛིན་ཅིང་། བུ་ཕྲུག་གིས་མ་ངོ་ལས་ཕ་ངོ་མི་ཟིན་པས་མ་རྒྱུད་གཙོ་བོའི་ལམ་ལུགས་ཞེས་མི་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐིག་མའི་དུས་སྐབས་སུ་བརྩི་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་ཚན་རིག་གཞུང་དུ་གྲགས་ཆེ་བ་དང་། སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བྲག་སྲིན་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་མཆེད་པའི་ཕའི་རིགས་སུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་བཟུང་བ་ལ་བོད་དང་། མིའི་རིགས་སུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་བཟུང་བ་ལ་བོད་ཆེན་པོ་ཞེས་བུ་སྟོན་གསུང་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱའི་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་དབུང་གཙང་མངའ་རིས་ཕྱོགས་སུ་བུད་མེད་རྒྱལ་ཁབ་ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཚུགས་མྱོང་བས། རྒྱུ་མཚན་འདི་དག་ལ་འདང་བརྒྱབ་ན། མ་སངས་ཞེས་པའི་མ་དེ་མ་རྒྱུད་དུས་སྐབས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུད་རིགས་རུས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་བརྡ་ཨེ་ཡིན་སྙམ། དེས་ན། ལོ་ལྔ་སྟོང་ཏན་ཆོད་དུ་སྤཡང་ཞེས་པའི་མི་རིགས་དེ་ཡོད་ཅིང་། དབྱིན་ཧྲང་དུས་ཀྱི་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་དུ་འབྲོག་ལས་ཀྱིས་འཚོ་བའི་སྤྱང་གི་གནས་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། ལོ་ལོ་སུམ་སྟོང་ཡན་ཆོད་ལ་འགོ་ཚུགས་པའི་འབྲུག（周）རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ། སྤྱང་རིགས་ནི་ནུབ་མཚོ（མཚོ་སྔོན）ལྟེ་བར་བྱས་ནས་ཕྱོགས་བཞིར་གྱེས་ནས་བསྡོད་ཅེས་པ་སོགས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་དོ། གོང་དུ་བཀོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་དང་ས་འོག་ནས་ཐོན་པའི་དངོས་རྫས་སོགས་ལས་གོ་བ་རྙེད་རྒྱུ་ཞིག་ནི་ཀན་སུ་བྱང་ཕྱོགས་དང་མཚོ་སྔོན་སོགས་ཀྱི་བོད་རིགས་འདི་དག་ལོ་སྟོང་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལས་མེད་པ་ཞིག་མིན་པར། ཆེས་གནའ་སྔ་མོ་ཞིག་ནས་ཡོད་པ་དང་། ལོ་སྟོང་ཕྲག་བཞི་ལྔ་ཙམ་གྱི་མཚམས་ནས་བཟུང་འཚོ་བའི་གནས་ཚུལ་སོགས་ཀྱང་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དུ་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་དག་གཞིར་བཟུང་སྟེ་དཔྱད་ན། དཔའ་རིས་བོད་རྒྱུད་ཀྱི་མཆེད་ཁུངས་ནི། ཆེས་གནའ་སྔ་མོ་ནས་མཚོ་སྔོན་དང་ཀན་སུ་བྱང་ཕྱོགས་ཆི་ལེན་རི་རྒྱུད་དུ་ཕྱུགས་འཚོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་འབྲོག་པ་སྤྱང་དུ་གྲགས་པའི་བོད་གནའ་མིའི་རྒྱུད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྱི་ས་མཚམས་དང་བསྟུགས་པས། རང་སྲོག་དང་། འཚོ་རྟེན་ནོར་ལུག་རྩྭ་ས་བཅས་སྲུང་སྐྱོབས་བྱེད་པ་དང་། མི་རིགས་རང་གི་ས་མཚམས་དམ་པོར་འཛིན་པའི་ཆེད་དུ། མི་རབས་དང་མི་ཐོག། བཙན་འཛུལ་འཕྲོག་བཅོམ་བྱེད་པའི་དགྲ་ཕྱོགས་དང་འཐབ་རྒོལ་རྒྱུན་མི་འཆད་དུ་བྱས་ཤིང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དང་མི་རིགས་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་རང་བཞིན་ལས་མི་རྒྱུད་འདི་ལ། བློ་དང་རིག་པ། སྙིང་སྟོབས། དཔའ་རྩལ། གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་རིག་པ་དང་འཐབ་རྩོད་སོགས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་རང་ཤུགས་སུ་བྱུང་པས། དཔའ་བོའི་འཚོ་སྡེ་གྲགས་ཤིང་། དཔའ་བོའི་ཚོ་སྡེ་དེའི་མངའ་རིས་སུ་གཏོགས་པའི་ས་ཆ་ལ་དཔའ་རིས་ཡུལ་ཞེས་ཐོགས་སོ་ཞེས་པར་བཟུང་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྤྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་ཤོས་ཆེ་སྙམ་མོ།