ཨ་མདོའི་སྐད།
ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་རང་སྟེང་གི་ཚིག་སྦྱོར་སྤེལ་ལུགས།
དེ་ཡང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྩ་བ་ལས། ཡི་གེའི་ཁོངས་ནས་མིང་དབྱུང་སྟེ། མིང་གི་ཁོངས་ནས་ཚིག་ཕྱུང་སྟེ། ཚིག་གིས་དོན་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད།།（24）ཞེས་བསྟན་པ་ལྟར། མིང་དུ་མ་འདུས་པ་ལ་ཚིག་ཕྲད་སྦྱར་མིན་གང་ཡང་རུང་བའི་སྒོ་ནས་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་སྦེལ་སྐབས། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་འདི་ལ་རང་སྟེང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་ལུགས་དུ་མ་ཡོད་པ་འདིར་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞུ་བར་བྱའོ། 1.དབུས་གཙང་སྐད་ལྟར་ཞེ་ཚིག་མང་པོ་མེད་པ། དབུས་གཙང་གི་ཡུལ་ནི་གནའ་དུས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་བར་གྲུབ་ཅིང་། སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་གྱིས་གཙོས་པའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་རྒྱུ་སྐར་ས་ལ་བཀྲམ་པ་ལྟར་སྣང་བས། ཐོག་མར་རྒྱལ་པོ་ཡབ་ཡུམ་སྲས་བཅས་དང་། གྲྭ་བཙུན་སྐུ་དྲག་དཔོན་རིགས་དག་ལ་ཞེ་ས་སྦྱོར་བ་རིམ་གྱིས་ཀུན་ལ་འཕེལ་ཏེ། མིའི་རྒན་གཞོན་དང་འབྲེལ་བ་ལ་མ་བལྟས་པར་སྤྱིར་བཏང་དུ་ཕན་ཚུན་ཀུན་ལ་ཞེ་ཚིག་སྦྱོར་ཡང་། ཨ་མདོའི་ཡུལ་འདིའི་མི་རྒྱུད་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་སྔོན་དུས་དམག་མིའི་རྒྱུད་དུ་ངེས་ཤིང་། དམག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ལྟར་ནང་ཁུལ་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་དམིགས་ཏེ། རུས་ཀྱི་མིང་ནས་འབོད་པའི་སྲོལ་སྔར་ནས་དོར་པས་མཚོན་ཕན་ཚུན་ལ་ཞེ་ས་ཆེན་པོ་མི་སྦྱོར་བའི་ཐོག། རྗེས་སུ་ཡུལ་ཁམས་བདེ་འཇགས་སུ་སོང་ཙ་ན། སྔོན་གྱི་སྲོལ་ལུགས་མ་འགྱུར་བར་གནས་པའི་འབྲོག་སྡེ་རྣམས་ནི།（25）རྩྭ་ཆུ་བསྙེགས་ཏེ་རི་ལུང་ཡངས་པོར་གནས་བཅས་པར་བརྟེན། སྔོན་གྱི་སྐད་ཆའི་རྣམ་པ་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཉར་འཇོག་བྱས་ཤིང་། ད་ལྟའང་བླ་མ་གྲྭ་བཙུན་དག་མ་གཏོགས་པའི་འབངས་དཀྱུས་མ་ལ་ཞེ་ཚིག་མང་པོ་སྦྱོར་བའི་གོམས་སྲོལ་མེད་ན་ཡང་། སྐད་ཆའི་བརྗོད་ལུགས་དང་། ཡ་ལན་བརྩི་སྒོའི་ཆ་ལ་གོམས་སྲོལ་བཟང་པོ་གཤིས་སུ་གྲུབ་གདའ་བས། ཨོ་ཡ་དང་། ཁ་བྲོ། བཀྲ་ཤིས། ཚེ་རིང་། བདེ་སྐྱེད་ཤོག། ཚེ་རིང་ལོ་བརྒྱ། སྐུ་ཚེ་བརྟན་ལྟ་བུའི་ཚིག་སྐད་ཆ་རེ་རེའི་མགོ་རྔ་ན་མང་དུ་འདུག་ཕྱིར། ཨ་མདོ་བ་ཞིག་དང་ལབ་གླེང་བྱས་པའི་མོད་ལ་ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་བརྩི་སྒོ་ཆེ་བ་ངང་གིས་ཤེས་སོ།། 2.རྒྱུན་བཀོལ་གྱི་ཚིག་འགའི་སྦྱོར་བ་སྤེལ་ཐབས། （1）དྲི་བ་སྟོན་པའི་ཚིག། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ནང་དུ་སྤྱིར་བཏང་དུ་གམ་སོགས་ཀྱི་ཚིག་ཕྲད་མེད་ཕྱིར། རང་གིས་མ་ཤེས་པའི་དོན་ཞིག་ཕ་རོལ་པ་ལ་འདྲི་བར་བྱེད་ཚེ། གང་ཅི་（ཆི་）ཇེ་སུ་དུ་ནམ་ཨེ་བཅས་གང་བདེར་སྦྱར་པའི་སྟེང་། གི་ནིས་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱར་ཏེ་དྲི་བ་གསལ་བར་སྟོན་པ། དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ན་ལྷབ་ལྷུབ་འཕུར་གོ་ནོ（འཕུར་བ）ཀན་ཆི་ཟིག་（ཅིག་ཞིག）རེད། ངས་དེ་རིང་བཤད་ནོ་（བཤད་པ）དེ་གསལ་བོ་ཟིག（ཞིག）ཨེ་གོ་གི སྡེར་མའི་ནང་ན་སེའུ་ཏོག་དུ་ཡོད་ཀི། ཁྱེད་ཚང་གི་བུ་ཚ་སློབ་གྲྭ་ནས་ནམ་ཡོང་ནིས་（ང）ལྟ་བུའོ། （2）མ་གཏོགས་སྒྲ་ཅན་གྱི་ཚིག དེ་ཁོངས་སུ་མ་འདུས་པ་དང་ཕུད་པའི་དོན་ཅན་གྱི་ཚིག་ལ་མིན་ནས་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཞིག་སྦྱར་ཏེ། དེ་མ་གཏོགས་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ། དཔེར་ན། ང་འ་（ལ）བོད་ཡིག་གི་དཔེ་ཆ་འདི་གཅིག་གོ（པོ）མིན་ནས（མ་གཏོགས）མེད། ཨ་མས་ཁོ་མོ་འ་（ལ）བྲོ་ཁ་མིན་ནས་（མ་གཏོགས）ཅང་ར（ཅིང་ཡང）མ་བྱིན་ཐལ། དོན་དག་འདི་ཁོ་མིན་ནས（མ་གཏོགས）གཞན་གསུམ་གི་ར། （གྱིས་ཀྱང་）ཤེས་འདུག ད་ཐེངས་ང་མིན་ནས（མ་ཏོགས）གཞན་སུ་འགྱོ（འགྲོ）གོ ལྟ་བུའོ།། （3）གཞན་ལ་དྲན་སྐུལ་བྱེད་པའི་ཚིག ཕ་རོལ་པོའི་དྲན་པ་གསོ་བའམ་ལས་ཀ་གང་ཞིག་མྱུར་དུ་བྱེད་པར་དྲན་སྐུལ་བྱེད་པའི་ཚེ། ཚིག་གི་མཐར་རེ་སྒྲ་སྦྱོར་བ། དཔེར་ན། ད་དུས་ཚོད་མང་ངོ་（པོ）མེད་ཀི་རེམ་མ་（རེམ་པར）ལམ་མ（ལ）ཆས་རེ། རྩམ་པ་རྫི་མི་ཤེས་ན་ངས་རྫི་རེ། ཁྱོ་དགེ་རྒན་གྱི（གྱི）རྩིབ་བ་（ལ）འགྱོ་（འགྲོ）སྐབས་དཔེ་ཆ་འདི་ཁྱེར་ར་（ལ）སོང་རེ། སྐུ་འབུམ་དགོན་པའི་ལྷ་འཆམ་མ（ལ）བལྟ་གི（བར）འགྱོ་རེ། ལྟ་བུའོ། （4）གཞན་ལ་གྲོས་འདེབས་པའི་ཚིག གཞན་ལ་དྲི་བའི་སྒོ་ནས་ལས་ཀ་ཞིག་བྱེད་པར་གྲོས་འདེབས་པ་ལ། རྒྱུས་ན་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཚིག་མཐར་སྦྱོར་བ། དཔེར་ན། ཁ་སང་གི་ལས་ཀ་དེ་ཁྱོ་མི་ཁོམ་ན་ངས་བསྒྲུབ་རྒྱུས་ན། ཁྱེད་ཅ་ག （ཅག）སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་སྦྱོང་ང་（ལ）ཕེབས་རྒྱུས་ན། ཉི་མ་ནུབ་བས（ནས）ས་རུབ་ཐལ་ད་ནུབ་ཇ་འཐུང་རྒྱུས་ན། མར་འདི་ཁྱོས་ཡུའུ་འ་（ཡུལ་ལ）འཁྱེར་རྒྱུས་ན། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། （5）ནན་ཏན་དུ་བརྣན་པའི་ཚིག ནི་སྒྲ་དགར་དང་བརྣན་པའི་སྒྲ། ཞེས་པ་ལྟར་ཡིག་སྐད་དུ་ནི་སྒྲ་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་ནན་ཏན་དུ་བརྣན་པའམ་ངེས་བཟུང་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ལ། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་གཙོ་བོ་ཚོ་སྒྲ་སྦྱོར་བ། དཔེར་ན། དཀོན་མཆོག་དཔང་བྱས་མནའ་ཚོ་སྐྱེལ།། སྡེ་དཔོན་ཞིག་གི་གོ་ཡང་ཆོད（P66）།། ཅེས་དང་། གྲོང་དགེ་རྣམས་ཚོ་བྱ་བ་བཙོག།། ཨ་ཁུ་（གྲྭ་པ）རྣམས་ཚོ་སྤོ་ཁ་ཚ་（ཁོང་ཁྲོ་ཆེ）།།（P67）ཞེས་དང་། ཤ་འཐག་ཁྲག་དང་གཡོས་ཚོ་ལྡུག།（P67）（26）ཞེས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ཏེ། ཚོ་སྒྲ་ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ། དེ་ཚོ།འདི་ཚོ་ལྟ་བུ་མང་ཚིག་དང་། ཕྱི་ཚོ（ཕྱི་རོལ）ལྟ་བུ་མིང་གི་ཆ་ཤས་ལའང་འཇུག་པ་མ་ཟད། སྐབས་འདིར་མི་ཟད་པའི་དོན་དུ་བཟུང་ཡང་ཆོག་མོད། ནན་ཏན་གྱི་དོན་གཙོ་བས་དེ་ལྟར་བྱས་པ་ཡིན། （6）འབོད་ངག་སྟོན་པའི་ཚིག སེམས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བ་དྲག་ཏུ་བརྟས་པ་ངག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཚིག་ལ་ཡིག་ཐོག་ལྟར་ཀྱེ་དང་། ཨེ་མ། ཀྱི་ཧུད་སོགས་སྤྱིར་བཏང་དུ་མི་སྦྱོར་བར། དགའ་བ་ལ་ཨ་དང་ཨོ། སྐྱོ་བ་ལ་ཕ་བོ（ཧ་བོ）དང་ཨ་ཧོ་ལྟ་བུ་སྦྱོར་བ། དཔེར་ན། ཕ་བོ་ང་ཡི་ལས་འདི་ཚོ།། སྔོན་གྱི་བསགས་རྒྱབ་ཅི་ཞིག་ཡིན། ཟེར་ནས་བྲང་ལ་ལག་པས་རྡུང་།། ཁྱིམ་མཚེས་རྣམས་ཚོ་དུས་ལོག་ནས། ཕ་བོ་མ་བཟང་ཅི་རེད་ཟེར། （P73）ཞེས་དང་། ཨ། ངོ་མ་ས་ཆ་སྐྱིད་པོ་ཟིག（ཞིག）རེད་ལ། ལྟ་བུས་མཚོན་ཏེ། གོང་དུ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་སྤེལ་ལུགས་གཞན་ཡང་ཡོད་མོད། དེ་དག་མཐའ་བདས་ན་མིང་གི་སྦྱོར་ཚུལ་ཙམ་ལས་སྤྱི་ལྡོག་ནས་བོད་སྐད་ཐུན་མོང་བ་དང་འདྲ་ཕྱིར། འདིར་གཅིག་ཤེས་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རིག་པས་གཞན་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་ཕྱིར་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་ཞུའོ། 3.བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཆ་ལ་བོད་སྤྱིའི་སྐད་དང་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་མེད་པ། “འགྲོ་བ་མིའི་སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་མཆིས་པ་ནི། མི་རིགས་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་མི་འདྲ་བའི་གནད་ལ་ཐུག་པས།”（27）མི་རིགས་གང་གི་སྐད་ཆ་ལའང་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློའི་འཛིན་སྟངས་དང་མཐུན་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་སྨོས་མ་དགོས་ཤིང་། བརྡ་སྤྲོད་ཅེས་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་སྤེལ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སྐད་ཆ་ལ་གོ་བ་ལེན་སྐབས་ངེས་པར་བརྩི་དགོས་པའི་གཏན་སྲོལ་ཞིག་ལ་བྱ་ཕྱིར། བོད་སྐད་ལའང་བོད་མི་སྤྱིའི་འདུ་ཤེས་དང་མཐུན་པའི་བརྡའི་སྦྱོར་ལུགས་ཤིག་མཆིས་པ་ནི། བྱ་ཚིག་བྱ་ཡུལ་（宾语）གྱེ་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་དང་། གྲངས་ཀ（数词）དང་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པའི་མིང་（形容词）ཁྱད་གཞིའི་མིང་（名词）གི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ། འཇལ་བྱེད་ཀྱི་མིང་（量词）གི་གྲངས་ཀ་དང་། ཤུགས་འདོན་པའི་མིང་（副词）གིས་བྱ་བ་དང་ཁྱད་ཆོས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོའམ་བྱེད་པའི་དོན་ལ་བྱེད་སྒྲ་དང་། བྱ་བའི་ཡུལ་དང་རྟེན་གཞིའི་དོན་ལ་ལ་དོན། མིང་དང་མིང་གི་བར་སྦྲེལ་བ་ལ་འབྲེལ་སྒྲའི་ཕྲད་སྦྱོར་བའི་སྤྱི་ལུགས་ལྟར། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་སྤེལ་ཚུལ་ལ། ཡུལ་སྐད་རང་སྟེང་གི་ཚིག་ཕྲད་དང་། ཚིག་གྲོགས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། ཚིག་ཕྲད་དེ་དག་གང་ལ་སྦྱར་བྱའི་ཡུལ་དང་། དེ་དག་གིས་གསལ་བྱའི་དོན་ནི་བོད་སྐད་སྤྱིའི་སྦྱོར་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆ་གང་ཡང་མ་མཆིས་ལ། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྤྱི་སྲོལ་ལས་གོམ་གང་ཡང་བརྒལ་དུ་མེད་པ་གོང་དུ་བཀོད་པའི་དཔེར་བརྗོད་དག་ལས་གསལ་པོར་ཤེས་ཕྱིར། འདིར་ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་ཅེས་པ་ཞིག་ལོགས་སུ་ཕྱེ་བ་ཡང་། ཐ་སྙད་ཁག་ཅིག་དང་། ཚིག་ཕྲད། ཚིག་གྲོགས་མི་འདྲ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ལ་བལྟས་ཀྱི། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་མི་འདྲ་བ་ལས་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ།།