བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་
བཀའ་ཤག་བཙུགས་ཚུལ།
1720 ལོའི་ཟླ་ 9 ཚེས་ 15 ཉིན་ྋརྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། ༧རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་པ་ནས་བཟུངས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་རིམ་པས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས། ལོ་འདིར་སྟག་རྩེ་སྡེ་པ་བཀྲོངས་པའི་འོག་ཏུ་ང་ཕོད་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་དང༌། གུང་ལུམ་པ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ་ནས་དབུ་འཁྲིད་ཐོག་ལྷ་མིའི་ཚོགས་འདུ་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་ཆབ་སྲིད་ལོ་གཅིག་ཙམ་བསྐྱངས་ཤིང༌། ལྕགས་གླང་སྤྱི་ལོ་ 1721 ལོར་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཁང་ཆེན་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོ་ ༼དའི་ཆིང་བཱ་དུར།༽ བཀའ་བློན་གྱི་གཙོ་བོ་དང༌། དེའི་ལས་རོགས་སུ་ང་ཕོད་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་དང༌། ལུམ་པ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ་བསྐོ་གཞག་གིས་ཁོང་གསུམ་ནས་ལོ་གསུམ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་མུས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་ 1724 ལོར་སླར་ཡང་བཀའ་བློན་གསར་པ་སྦྱར་ར་བ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོ་དང༌། ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གཉིས་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོས་པའི་གཙོ་བོ་དའི་ཆིང་བཱ་དུར་གྱིས་མཛད་དོ།། ཕན་ཚུན་དད་མོས་དང༌། ཉེ་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་རིམ་བཞིན་མི་མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ་དའི་ཆིང་བཱ་དུར་དང༌། ཕོ་ལྷ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་ཕྱོགས་གཅིག་དང༌། ང་ཕོད། ལུམ་པ། སྦྱར་ར་གསུམ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་སྐབས་ཕོ་ལྷ་བས་དའི་ཆིང་བཱ་དུར་ལ་དོགས་ཟོན་དགོས་ཚུལ་ཞུས་ཀྱང་དའི་ཆིང་གིས་དོ་སྣང་མ་བྱས་ཤིང༌། མེ་ལུག་སྤྱི་ལོ་ 1727 བོད་ཟླ་ 6 ཚེས་ 18 ཉིན་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་གྱིས་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོ་མཆོར་གྱི་ཡང་སྟེང་བཀའ་ཤག་འཚོགས་ཡུལ་ཚོམས་ཆེན་ཁམས་གསུམ་ནང་དའི་ཆིང་ལ་སྙན་ཞུ་རིང་པོ་ཞིག་ཕུལ་བར་གཟིགས་བཞིན་པའི་དུས་སུ་ང་ལམ་སྦྱར་གསུམ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་ཁོངས་མིས་གྲི་རུབ་བརྒྱབ་སྟེ་བཀྲོངས་པ་མ་ཟད། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡོད་པའི་ཞབས་ཕྱི་དང༌། མཛོད་པ། རི་མོ་མཁན་སོགས་ཀྱང་བསད། སྐབས་དེར་ཕོ་ལྷ་བའི་ཐབས་བྱུས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་བདུན་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱྭའི་འགན་སྲུང་བ་ཡིན་ཚུལ་ཨམ་བན་དཔུང་དམག་བཅས་ཆེད་བསྐུལ་ལྷ་སར་འབྱོར་ཏེ་ཕོ་ལྷ་བས་ཞུས་རྗེས་ལྟར་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་མི་བཅུ་གསུམ་དུས་གཅིག་ཏུ་བཀུམ། མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱིས་ས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་ 1728 ལོ་ནས་མེ་ཡོས་སྤྱི་ལོ་ 1742 བར་སྲིད་དབང་མི་ལོ་ཉི་ཤུར་བསྐྱངས། ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གཤེགས་རྗེས་ཕོ་སྲས་གཉིས་པ་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་ཡོས་སྤྱི་ལོ་ 1747 ལོར་ཕའི་གོ་ས་ཤུལ་འཛིན་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཕ་དུས་ལྟར་བསྐྱངས། ལྕགས་རྟ་སྤྱི་ལོ་ 1758 ལོར་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་སླར་ཡང་ཨམ་བན་གཉིས་དང་དམག་འཕྲོ་མ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་ཕྱིར་འཐེན་པའི་རེ་བ་བཏོན་སྟབས། ཨམ་བན་ཡིད་མ་རངས་པར་གྱུར་བ་དང༌། ཁོ་ཇུན་གར་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཤེས་ཤིང་ནང་ཁུལ་དུ་མི་དྲག་དུ་མ་ཞིག་སྲིད་སྐྱོང་བར་མི་དགའ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས། ཨམ་བན་གཉིས་ཀྱིས་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གཡོག་འཁོར་དང་བཅས་པ་དམར་གསོད་བཏང་ངོ༌། དེ་ནས་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་ཕྱོགས་མགྲོན་གཉེར་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་སོགས་གནས་ཚུལ་དེར་བཟོད་ཐབས་བྲལ་ནས་དམག་ཁྲིད་དེ་ཨམ་བན་ཧཕུ་ཆེན་དང་ལས་རོགས་ལབ་ཏུན་གཉིས་ལྷ་ལྡན་ཁྲོམ་གཟིགས་སྒང་དུ་དམར་གསོད་བཏང༌། སྐུ་སྲུང་དང་ཞབས་འབྲིང་བ་བརྒྱ་ལྷག་བསད་ཅིང་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་བྲོས་ཏེ་སྲོག་སྐྱོབ་ཞུས་པས་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་གསོད་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་སྩལ་ཡང་རྒྱ་མི་མཐོང་ཚད་བསད་པར་གྲགས། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་བཀོད་ལྟར་དགའ་བཞི་རྡོ་རིང་པཌཎི་ཏ་མགོན་པོ་དངོས་གྲུབ་རབ་བརྟན་ལས་ཚབ་ཏུ་བསྐོས། ལོ་དེར་མན་ཆིན་གྱི་དམག་དང་ཕོ་ཉ་ལྷ་སར་འབྱོར་ནས་གོང་མའི་བཀའ་ལྟར་མགྲོན་གཉེར་འཁོར་དང་བཅས་པ་བསད་ཅིང་རྒྱུ་ནོར་གཞུང་བཞེས་མཛད་དོ།། དེ་ནས་ལྕགས་ལུག་སྤྱི་ལོ་ 1751 ལོར་བོད་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་དངོས་སུ་བཙུགས་གནང་མཛད་ཅིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་འགན་དབང་ཡོངས་རྫོགས་བཞེས། ྋརྒྱལ་དབང་བདུན་པ་མཆོག་ནས་བཟུང་སྟེ་ྋརྒྱལ་དབང་ནར་མ་སོན་རིང། སློབ་གཉེར་མཐར་མ་ཕྱིན་བར་རྒྱལ་ཚབ་སྲིད་སྐྱོང་བསྐོ་བཞག་དང༌། ནར་སོན་ཞིང་སློབ་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་སྲིད་དབང་ྋརྒྱལ་དབང་རིན་པོ་ཆེར་འབུལ་བའི་སྲོལ་གཏོད། སྐབས་དེར་བཀའ་ཤག་ལ་བཀའ་བློན་བཞི་བསྐོས་ཡོད་པ་ནི། གཙོ་བོ་རྡོ་རིང་པཌཎི་ཏ་དང༌། མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ། ཐོན་པ་སྲིད་ཆོས་རྡོ་རྗེ། སེར་མོ་བ་མགྲོན་གཉེར་དར་ཧན་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་བཅས་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོ་བཞག་སྩལ། ཕྱི་ནང་གི་བྱ་བ་གང་ཅི་ཐུན་མོང་ཐོག་གཅོད་བྱས་པ་ལས་བརྒྱ་ཁ་གཅིག་མི་བྱེད་པ་དང༌། ངེས་པར་དུ་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ལ་ཞུ་འབུལ་བརྩི་བཀུར་བྱ་དགོས་པ་གཏན་འབེབས་མཛད་དོ།།