མི་རོ་རྩེ་སྒྲུང་
དོན་ཚན་གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་རོ་སྒྲུང་དང་བོད་ཀྱིས་རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པར་བཅོས་བྱས་པ། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ལས“མདོ་སྡེ་འབྱུང་བའི་ལྟས་སུ་སྒྲུང་རྣམས་དར།།”ཞེས་ཚིགས་བཅད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱི་ལ་དེའི་གསལ་བྱེད་དུ་“རོ་ལངས་གསེར་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒྲུང་དང་མ་སངས་ཀྱི་སྒྲུང་། མཆིལ་བའི་སྒྲུང་སོགས་ཉན་བཤད་དང་།”[2]ཞེས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་དགུ་པ་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱི་རིང་ནས 《རོ་ལངས་གསེར་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒྲུང》སོགས་བོད་ལ་དར་བར་བཤད། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་ཁུངས་མ་དག་ལས 《རོ་ལངས་གསེར་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒྲུང》གི་སྐོར་གསལ་བོར་གསུངས་པ་ལ་དེབ་ཐེར་འདི་ཉིད་སྔ་བར་སེམས། འདིར་བཤད་པའི《རོ་ལངས་གསེར་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒྲུང》ཞེས་པ་དང་། 《གཏམ་གྱི་ཆུ་བོའི་རྒྱ་མཚོ》ལས་བྱུང་བའི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པ》གཉིས་ནི་སྤྱི་བབ་ཀྱི་ཆ་ནས་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་ངེས། དེས་ན་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་དབུ་བཪྙེས་པ་ནི་བཙན་པོ་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་དུས་ཡིན་ལ། བོད་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་ཆོས་དར་བའི་འགོ་ཚུགས་པའི་དུས་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་སྔ་བའི་བཙན་པོ་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱི་རིང་ནས་བོད་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་རོ་སྒྲུང་དར་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱས། 《རོ་ལངས་གསེར་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒྲུང》ནི《ཙིནྟ་མ་ཎིའི་གཟུངས》དང་།《དཔང་སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་པ》དང་། 《ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ》སོགས་དང་མི་འདྲ་སྟེ། འདིའི་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱབ་གཞི་བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་དང་བྲམ་ཟེའི་རིག་གནས་ཡིན་པར་མ་ཟད། འདི་ནི་འབངས་མིའི་ཁྲོད་དུ་དར་བའི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བའི་རིག་གནས་དང་། ངག་ཐོག་གི་རིག་གནས་ཡིན་པས། བོད་ལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་མ་དར་གོང་ནས་དམངས་ཁྲོད་དང་ངག་ཐོག་བརྒྱུད་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་བྲམ་ཟེའི་རིག་གནས་དར་བའི་དུས་རིམ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡང་བསྐྱར་ར་སྤྲོད་བྱུང་ལ། དུས་ཚིགས་ནི་མ་མཐའ་ཡང་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱི་དུས་ནས་ཡིན་པ་གསལ་ཁ་བྱུང་། དེས་ན་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རིའི་ཡར་སྔོན་གྱི་བཙན་པོ་ཉེར་བདུན་གྱི་རིང་ལ་ཆབ་སྲིད་སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་གྱིས་བསྐྱངས་ཟེར་པའི་སྒྲུང་དེའང་ཆ་ཤས་ཤིག་རྒྱ་གར་ནས་འོང་བར་ཁས་ལེན་དགོས། ད་ལྟའི་བར་རང་རེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི《རོ་སྒྲུང》བྱ་བའང་ཡིན་པ་ནི་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་ནས་ཡོད་པའི《རོ་ལངས་གསེར་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒྲུང》ཞེས་པ་དེའི་རྒྱུན་ཡིན་པར་སྣང་ལ། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས་བྱུང་བའི་“ཙེང་གི་རྦག་ཞིན་དང་སྤང་གི་བོང་བུ་སྟག་ཅུང”སོགས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཆ་མི་ཚང་བ་དེའང་ཡིན་རྒྱུ་ནི《རོ་སྒྲུང》གི་དུམ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས། དེ་ནི་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་དུས་ནས་རང་རེ་ལ《རོ་སྒྲུང》དར་ཡོད་པའི་དན་རྟགས་ཁུངས་བཙན་ཞིག་ཏུ་སོང་འདུག་པ་འདི་ནི་ཀུན་གྱིས་ངེས་པར་བསམ་པར་བྱ་འོས་པ་ཞིག་གོ ། །བཙན་པོ་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་ནས་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་བོད་ལ་ཡི་གེ་བཟོས་པའི་བར་དུ་སྒྲུང་འདི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ངག་ཐོག་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བ་སྨོས་མ་དགོས་ལ། སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་བོད་ཡིག་བཟོས་པའི་ཕྱི་ནས་ཀྱང་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ལ་སྐྱེ་བོའི་ཁ་དང་རྣ་བ་ཁོ་ན་བརྒྱུད་ནས་དར་བར་ངེས། དེ་ལྟར་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ངག་བརྒྱུད་རྗེས། སྒྲུང་འདིའི་གདོད་མའི་རྣམ་པ་ལ་རྩ་བ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཞིང་། རིམ་གྱིས་ཡི་གེར་ཡང་བཀོད་དེ་ངག་ཐོག་དང་ཡིག་ཐོག་གཉི་གའི་དར་རྒྱུན་བྱུང་། བོད་ཀྱི་ཡིག་ཐོག་གི 《རོ་སྒྲུང》དང་པོ་དེ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བྱུང་བ་སོགས་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་མོད། གང་ལྟར་དེ་ལ་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས། སྤྱི་ལོ1975ལོར་རྒྱ་གར་ནས་པར་བཤུ་བརྒྱབ་པའི《རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དང་། རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་མི་རོ་གསེར་སྒྲུང་ཞེས་བྱ་བ》དང་།  སྔོན་སྡེ་དགེ་པར་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི《དངོས་གྲུབ་ཅན་གྱི་སྒྲུང་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས》སྤྱི་ལོ1980ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི《དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་རོ་ལངས་གསེར་འགྱུར་གྱི་ཆོས་སྒྲུང་ཉིར་གཅིག་པ་རྒྱས་པར་ཕྱེ་བ》ཡང་ལོ་དེར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི《མི་རོ་རྩེ་སྒྲུང》བཅས་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་ཁག་བཞི་ནི་ཁོ་བོའི་མཐོང་ལམ་དུ་གྱུར་ལ། སྔོན་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུའང《རོ་སྒྲུང》དཔར་མ་ཞིག་ཡོད་པར་གྲགས་པ་ད་རེ་ལག་ཏུ་མ་ཚུད།   པར་གཞི་དེ་དང་སྡེ་དགེའི《རོ་སྒྲུང》གཉིས་ནི་སྔོན་ནས་ཤིང་དཔར་དུ་བཏབ་ཡོད་པས་དཔར་མ་དང་།  གཞན་གསུམ་ག་ལས་རྒྱ་གར་གྱི་དེ་བྲིས་མ་ཡིན་པ་གསལ་ལ།  འཕྲོ་མ་གཉི་གའང་ལྕགས་དཔར་དུ་མ་བཏབ་གོང་ལ་བྲིས་མར་སྣང་།   རྒྱ་གར་གྱི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པ》 དང་བོད་ཀྱི་པར་གཞི་མི་འདྲ་བའི《རོ་སྒྲུང》དེ་དག་བསྡུར་ནས་དཔྱད་ན། ཆེས་མངོན་གསལ་དུ་སྣང་བའི་ཐུན་མོང་གི་ཆ་གཉིས་ཡོད། དེ་ལས་གཅིག་ནི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་པ་སྟེ། གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་གླེང་གཞི་ལྟ་བུའི་གཏམ་རྒྱུད་ཡིན་ཞིང་། དེ་རྒྱུ་བྱེད་ཀྱི་སྐུད་པའམ་ཕྲེང་ཐག་ལྟ་བུར་བྱས་པ་ལ་གཏམ་རྒྱུད་གཞན་རྣམས་ཕྲེང་རྡོག་ལྟར་རེ་རེ་ནས་དེ་ལ་བརྒྱུས་ཡོད་པའོ ། གཞན་ཞིག་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་བྱེད་ཀྱི་སྐུད་པའམ་ཕྲེང་ཐག་ལྟ་བུ་དེ་རོ་ལངས་ཡིན་པས་སྒྲུང་མཐའ་དག་རོ་ལངས་ཀྱི་ཆིངས་གཅིག་གིས་བཅིངས་འདུག་པ་དེའོ ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བཟོ་བཀོད་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཞིང་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པ་ཞིག་སྟེ།  བརྩམས་ཆོས་དེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིན་ཐང་ཡང་དེ་ལས་མངོན་འདུག མཚུངས་ཆོས་དེ་ཡིས་བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》 གི་ཁུངས་ནི་རྒྱ་གར་གྱི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པ》ཡིན་པ་བསྙོན་དུ་མེད་པ་བསྟན། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་གི་རིང་ལ་བོད་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་དག་གི་ཁ་དང་རྣ་བ་ལག་པ་གསུམ་ག་བརྒྱུད་བརྒྱུད་པ་ལས་ད་ལྟའི་བར་ལུས་འདུག་པའང་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ ། །   སྤྱིར་རྒྱ་གར་ནས་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་དེའི་ཞོར་ལ་འོངས་པའི་བྲམ་ཟེའི་རིག་གནས་གཉིས་ཀྱི་གང་ཡིན་ཡང་།  ཕལ་ཆེ་བ་ནི་དང་པོ་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་རྗེ་བློན་དག་གི་ཁྲོད་དུ་དར་ཞིང་།  དེ་ནས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བ་དང་འབངས་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་དར་བ་ཡིན་མོད། 《རོ་སྒྲུང》ནི་ཚུལ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། དང་པོ་འབངས་ཀྱི་སྐྱེ་བོའི་ཁྲོད་དུ་དར་ཞིང་། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་ལ།  རིམ་གྱིས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ཐོག་གི 《རོ་སྒྲུང》ཡི་གེར་བཀོད། རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དར་བའི་རིག་གནས་ཤིག་ལ་འདི་ཁོ་ན་ནི་དམའ་ས་ནས་མཐོ་སར་དར་བ་ཡིན། དང་པོ་བོད་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དང་རྣ་བ་བརྒྱུད་ཅིང་།  དེ་ནས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་གི་སོར་རྩེ་བརྒྱུད་པས།  ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》ལ་རྒྱ་གར་གྱི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པའི》རུས་སྒྲོམ་ཙམ་མ་གཏོགས་ལུས་མི་འདུག།   རུས་སྒྲོམ་དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་གླེང་གཞིའི་གཏམ་རྒྱུད་གཅིག་པུས་གཏམ་རྒྱུད་གཞན་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྒྱུས་པ་དང་། དེ་ཡང་རོ་ལངས་དང་འབྲེལ་བ་དེའོ། ། བོད་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བ་དང་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རུས་སྒྲོམ་དེ་ཚུར་བླངས་པའི་སྟེང་ལ་ཤ་དང་ཁྲག་གིས་ཞལ་བ་བྱས་ཏེ།  ཤ་དར་ཁྲག་དར་གྱི་བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》 བཟོས། བོད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པར》བྱེ་བྲག་ཏུ་བཅོས་བསྒྱུར་ཇི་ལྟར་བྱས་པའི་ཚུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷ་ས་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་རོ་སྒྲུང་གི་ཁ་བྱང་ལ“དཔལ་མཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་རོ་ལངས་གསེར་འགྱུར་གྱི་ཆོས་སྒྲུང་ཉེར་གཅིག་པ་རྒྱས་པར་ཕྱེ་བ་བཞུགས་པོ །”ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན། འདིའི་མཛད་པ་པོ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡིན་པར་བྱས་པས། མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པ་ཀུན་གྱི་བློ་ངོར《རོ་སྒྲུང》ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་འདུག ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་ལས་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དང་། དབུ་མ་པའི་གྲུབ་མཐའི་སྲོལ་འབྱེད་ཡིན་པས།  སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་སྟོན་པ་གཉིས་པར་གྲགས།  འདི་པར《མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ》དང་། 《དབུ་མ་རིགས་པའི་ཚོགས་དྲུག》 《རིམ་པ་ལྔ་པ》 སོགས་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཅན་མང་པོ་ཡོད་པ་ཆ་ཚང་བར་བོད་སྐད་དུ་འགྱུར་ཞིང 《བསྟན་འགྱུར》དུ་བསྡུས་ཡོད། 《རོ་སྒྲུང》ཡང་དངོས་གནས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ་ཡིན་ན།  དེ་ཡང《བསྟན་འགྱུར》དུ་བསྡུ་བར་འོས་མོད།   ད་ལྟའི་བར་བྱུང་བའི《བསྟན་འགྱུར》གྱི་པར་གཞི་དང་དཀར་ཆག་མི་འདྲ་བ་གང་དུའང་འདི་ཉིད་མ་བསྡུས་ལ།  དེ་བཞིན་རྒྱའི་བཀའ་བསྟན་སོགས་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སྐད་དུ་འགྱུར་བའི་བཀའ་བསྟན་དུའང་འདི་ཉིད་བསྡུས་པ་མ་མཐོང་།  མཚོ་སྔོན་གྱི《རོ་སྒྲུང》དུ་རྩོམ་མཁན་སུ་ཡིན་གྱི་སྒྲོས་མ་བྱུང་ཞིང་།  སྡེ་དགེའི《རོ་སྒྲུང》དུའང་རྩོམ་མཁན་འདི་ཡིན་ཞེས་གསལ་བོར་མ་བཤད་ཀྱང་དོན་ལ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡིན་པ་བསྟན་འདུག །  རྒྱ་གར་གྱི《རོ་སྒྲུང》བྲིས་མར་“ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དང་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་མཛད་པའི་”ཞེས་རྩོམ་མཁན་དེ་གཉི་ག་ཡིན་པར་བཤད། དེས་ན་བོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་བཟོ་བཅོས་དང་པོ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ །  རྒྱ་གར་གྱི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པའི》གླེང་གཞིའི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་རྒྱལ་པོ་རྣམ་གནོན་ཉི་མ་ལ་བཟོད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས[1]བྱ་བའི་སྒོམ་སྒྲུབ་པ་ཞིག་གིས་ཉིན་རེ་རེར་ཤིང་ཏོག་ཕུལ་བ་ལས་ཉེ་བར་བརྩམས་ཤིང་། རོ་ལེན་དུ་འགྲོ་མཁན་རྒྱལ་པོ་རྣམ་གནོན་ཉི་མ་དང་། རོ་ལེན་དུ་འགྲོ་བར་རྫོང་མཁན་ནི་སྒོམ་སྒྲུབ་པ་བཟོད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་པའོ །  བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》གི་གླེང་གཞིའི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་མི་འདྲ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་སྟེ།  གཅིག་ནི་རྒྱལ་པོའི་བུ་དང་།  ཕྱུག་པོའི་བུ་དང་།  སྤྲང་པོའི་བུ་གསུམ་གྱིས་བྱ་རོག་གི་ཚང་བརྡུངས་པ་དང་།  ཅིག་ཤོས་ནི་ཕུ་ནུ་གཉིས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་མཁན་སྤུན་བདུན་གྱིས་ནས་སྒྱུ་མ་བསླབས་པ་ལས་བརྩམས་པའོ། །  རོ་ལེན་དུ་འགྲོ་མཁན་རྒྱལ་བུ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོ་སྟེ། གླེང་གཞིའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྲང་པོའི་བུ་ཟླ་བ་གྲགས་པ་དང་། གཉིས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕུ་ནུ་གཉིས་ཀྱི་ནུ་བོ་དོན་གྲུབ་ཡིན་ལ། རོ་ལེན་དུ་འགྲོ་བར་རྫོང་མཁན་ནི་གཏམ་རྒྱུད་གཉི་གར་ཡང་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་བོ ། 《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པ》ལས་བྱུང་བའི་སྒོམ་སྒྲུབ་པ་བཟོད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་ནང་པའི་སློབ་དཔོན་སྒྲུབ་པ་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་།  རྒྱལ་པོ་རྣམ་གནོན་ཉི་མའི་ཚབ་ཏུ་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོ་བཅུག །  མཚོ་སྔོན་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བགྱིས་པའི《མི་རོ་རྩེ་སྒྲུང》དུ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ཙམ་ལས་རྒྱལ་པོའམ་རྒྱལ་བུའི་ཐ་སྙད་སྦྱར་མི་འདུག །  རྒྱ་གར་ལ་སྔོན་རྒྱལ་པོ་རྣམ་གནོན་ཉི་མ་ཟེར་བ་ཞིག་དངོས་གནས་བྱུང་མོད། 《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པ》 ལས་བཤད་པ་དང་འདི་གཉིས་གཅིག་ཡིན་པའི་སྒྲོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། སྒོམ་སྒྲུབ་པ་བཟོད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྟོག་བཟོ་ཁོ་ནར་ངེས་བསམ།  འོན་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོ་གཉིས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ལས་བྱུང་བའི་མི་སྣ་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། མཛའ་བཤེས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཀྱང་ངེས་པར་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི《བཤེས་པའི་སྤྲིངས་ཡིག》 དང 《གཏམ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ》གཉིས་ནི་མཛའ་བོ་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོའི་དོན་དུ་མཛད་པ་ཀུན་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་བཞིན་ནོ། ། མི་རོ་ལ་གསེར་སྒྲུབ་མཁན་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་གཉིས་ཡིན་པའི་སྒྲོས་ནི་ཅུང་ཟད་སྔ་མོ་ཞིག་ནས་བྱུང་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ། 《འབྲོམ་སྟོན་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས》ཀྱི་ལེའུ་ཉེར་གཉིས་པའམ་ཁུ་ཆོས་གཉིས་པ་གྲོང་ཁྱེར་བདེ་ལྡན་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་རྒྱལ་བུ་སྐྱབས་སྦྱིན་དུ་སྐུ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པ་ཞེས་པར་ལོ་ཙཱ་བ་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེའི་སྐོར་རགས་པ་ཞིག་གསུངས་པ་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྒྲོས་དེ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ཁུངས་ཤིག་མཆིས་ཀྱང་ཆ་མ་འཚལ་ཏེ། གོང་གི་སྐྱེས་རབས་དེར་རྔོག་ལོས“གོང་གི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་པཎྜི་ཏ་ཅིག་ལ་ཡམ་མེ་ཐོས”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།  འོན་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས“རོ་སྒྲུང”གི་མཛད་པ་པོ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡིན་དགོས་པར་ག་ལ་འགྱུར། 《རོ་སྒྲུང》ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ལ་རང་རང་སོ་སོའི་མི་སྣ་ཡོད་མོད། 《རོ་སྒྲུང》སྤྱིའི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ནི་སྒོམ་སྒྲུབ་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། རོ་ལངས་གསུམ་གྱིས་གྲུབ་པས། རོ་ལངས་གཅིག་པུ་སོར་བཞག་བྱས་ཏེ། སྒོམ་སྒྲུབ་པའི་ཚབ་ཏུ་སྒོམ་སྒྲུབ་པ་གསར་བ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཚབ་ཏུ་རྒྱལ་པོ་གསར་བ་བཅུག་སྟེ། གཏམ་རྒྱུད་སྤྱིའི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ལས་སུམ་གཉིས་བརྗེས་པ་དེའང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་ཞིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཐབས་བཟང་པོ་ཞིག་གོ ། ། རོ་ལངས་ནི་རོ་ལངས་ཉིད་དུ་བསྐྱུར་འདུག་པ་གནད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ཡང་གཞན་དུ་བྱས་ན། གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་རོ་དང་། སྤྲོ་བྱེད་དང་། མཚར་བྱེད་མཐའ་དག་རྩ་བ་ནས་ཉམས་པར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་རོ་ལངས་ལའང་བཟོ་བཅོས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱས་ཡོད་དེ། མིང་ལ་རོ་རྒན་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བཏགས་ནས་མི་གཤིས་ཅན་དུ་བྱས་པས། སྔོན་གྱི་འཇིགས་ཤིང་སྐྱི་གཡའ་བའི་རོ་ལངས་དེ་ཅུང་ཟད་སྲུན་པོར་བཏང་། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཀ་གདུང་རྣམས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་པས། བསྟན་བྱ་དང་བརྗོད་བྱ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་ངང་ཤུགས་ཀྱིས་གྲུབ།  ལྷ་སའི《རོ་སྒྲུང》གི་པར་བྱང་དུ། བསྟན་འདིར་སྟོན་པ་གཉིས་པར་གྲགས་པ་ཡི། ། འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དེས། ། རྒྱུ་འབྲས་ཡིད་ཆེས་བླངས་དོར་བྱ་བ་དང་། །མི་ཆོས་ཕྱི་ཐག་གཞུང་བསྲིང་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། འབྲས་བུ་དགེ་འབྱུང་བསམ་པ་འགྲུབ་པ་ཡིས། །ངོ་མཚར་དགེ་འབྱུང་བསྟན་བཅོས་འཕྲེང་བ་མཛད། །[1] ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར། བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་གི་སྤྱིའི་བསྟན་བྱ་སྡུག་རུས་དང་སྙིང་སྟོབས་ཅན་ལ་མི་འགྲུབ་པའི་དོན་གང་ཡང་མེད་པ་ལས་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་དཀའ་བ་མཐར་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པར་འོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་བསྟན་བྱ་ལྷ་ཆོས་རྒྱུ་འབྲས་བླང་དོར་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། མི་ཆོས་ཕྱི་ཐག་རིང་ཞིང་གཞུང་བཟང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྒྱུར།  བསྟན་བྱ་ནི་བརྗོད་བྱ་ལ་བལྟོས་པས།   བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》དག་ཏུ་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བསྟན་བྱ་དང་མཐུན་པའི་བརྫོད་བྱ་ཅན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཁོ་ནར་སྣང་། དེས་ན་སྔར་རྒྱ་གར་གྱི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པ》ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ཉེར་ལྔ་པོ་དེ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་བརྒྱུད་རྗེས། རང་བཞིན་གྱིས་བོར་བའམ་ཆེད་དུ་དོར་བའང་སྲིད་དེ།  གང་ལྟར་ད་ལྟ་བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》 དུ་ཕལ་ཆེ་བ་ལྷག་མི་འདུག །  དེ་བས་བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》 ནི་བརྗོད་བྱའི་ཆ་ནས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་འདུག ། མ་ཞོ་ལིང་དང་། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང་། ཐུན་ཅིན་ཧྭ་སོགས་ཀྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བས་པར་བཤད་ཀྱང་དོན་ལ་སྐུ་ཞབས་ཐིན་ཅིན་ཧྭས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི 《བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས》ཀྱི་ལེའུ་ལྔ་པའི་དོན་ཚན་གཉིས་པ 《རོ་སྒྲུང》གི་སྐབས་སུ། རྒྱ་གར་གྱི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པ》ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དང་བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་མིན་བཤད་མ་ནུས་པར་ལུས་འདུག་མོད།  ད་རེ་ཁོ་བོས་ཉི་ཧོང་གི་སྐད་དུ་འགྱུར་བའི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པ》བཀླགས་ཤིང་། དེ་བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》རྣམས་དང་བསྡུར་རྗེས།  བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》དག་ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་རང་གིས་གསར་དུ་བསྒྲིགས་པར་འདུག་ཅིང་། 《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པ》ལས་བླངས་པ་རེ་གཉིས་ལས་མེད་པ་གསལ་བོར་རྟོགས། 《རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས》དེ་ལས་ཀྱང《རོ་སྒྲུང》གི་སྒྲིག་པ་པོ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ཡོད་མོད། དེ་མི་འཐད་ཚུལ་གོང་དུ་བཀོད་ཟིན་ཏོ། ། རོ་ཁུར་ནས་འོང་མཁན་གྱི་ཁ་ནས་གཏམ་ཤོར་ཚུལ་ལའང་བོད་ཀྱིས་བཟོ་བཅོས་བྱས་འདུག་སྟེ། 《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉིར་ལྔ་པ》ལས་རོ་ལངས་ཀྱིས་གཏམ་རྒྱུད་རེ་རེ་བཤད་ཚར་རྗེས་རོ་འཁུར་མཁན་ལ་གཏམ་རྒྱུད་དེའི་བརྗོད་བྱ་ལས་བརྩམས་པའི་དྲི་བ་རེ་བཏོན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཤེས་བཞིན་དུ་ལན་མ་བཏབ་ན་མགོ་བོ་ཚལ་བར་གས་པར་འགྱུར་ཟེར་བ་ལ། ལན་བཏབ་པ་ན་ཁ་ནས་གཏམ་ཤོར་བས། རོ་ལངས་སླར་ལོག་པར་བཤད་མོད། བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》དག་ཏུ་རོ་ལངས་ཀྱིས་གཏམ་རྒྱུད་རེ་བཤད་ཚར་རྗེས་རོ་འཁུར་མཁན་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་མཚར་པོ་ལ་སེམས་གཡེང་ནས་ཁ་ནས་སྐད་ཆ་ཤོར་བར་བྱས་འདུག་པས།  གཅིག་བཙན་གྱིས་འཆོར་དུ་བཅུག་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཅིག་རང་དབང་མེད་པར་ཤོར་བར་སྣང་།  རོ་ལེན་སའི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་མིང་ལ་དུར་ཁྲོད་བསིལ་བ་ཚལ་བཏགས་པ་སོགས་བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》ལས་མིའི་མིང་དང་ཡུལ་གྱི་མིང་སོགས་ཀྱང་བོད་རང་གི་ཁམས་དང་མཐུན་པར་བཅོས།  གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་གྲངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་རྒྱ་གར་གྱི《རོ་ལངས་ཀྱི་སྒྲུང་ཉེར་ལྔ་པར》གཏམ་རྒྱུད་ཉེར་ལྔ་མ་གཏོགས་མེད་མོད།   བོད་ཀྱི《རོ་སྒྲུང》ནི་རྒྱ་གར་ནས་པར་བཤུ་བྱས་པའི《རོ་སྒྲུང》གཅིག་པུ་ལའང་གཏམ་རྒྱུད་སོ་བདུན་ཡོད་དོ།། མདོར་ན། བོད་མི་ཚོས་དེ་ལྟར་དུ་མ་གཞི་བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་བརྩམས་ཆོས་ཡིན་པ་ཞིག་རྩོམ་མཁན་དང་།  མི་སྣ།  བསྟན་བྱ།  བརྗོད་བྱ།  གཏམ་རྒྱུད་རེ་རེའི་མཇུག་བསྡུ་ཚུལ། གཏམ་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་མི་དང་ཡུལ་གྱི་མིང་། གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་གྲངས་སོགས་ཆ་མང་པོ་ནས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བྱས་ཏེ། མཐར་བརྩམས་ཆོས་ལ་དང་པོ་ནས་ཡོད་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རོ་ཉམས་ཀྱང་མ་ཡལ་ལ།  བོད་རང་གི་ཁམས་དང་ཡང་མཐུན་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཅིག་ཏུ་བསྒྱུར་པས། བོད་མིས་བཟོ་བཅོས་བྱས་པ་ནི་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་གོ །  བོད་མིས《རོ་སྒྲུང》ལ་ཇི་ལྟར་བཟོ་བཅོས་བྱས་པ་དེའང་གནད་བསྡུས་ན་བོད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད(བོད་སྒྲུང)དུ་བཅོས་པ་དང་། ནང་པའི་གཏམ་རྒྱུད(ཆོས་སྒྲུང)དུ་བཅོས་པ་གཉིས་སུ་འདུ་ཞིང་།  དེ་ཡང་དང་པོ་ནི་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་འབངས་ཕལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ཐོག་ནས་བཅོས་པ་དང་། གཉིས་པ་ནི་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡིག་ཐོག་ནས་བཅོས་ཏེ་གྲུབ་པར་བསམས་ནུས། ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱབ་རྩ་མི་གཅིག་པའི་རྩོམ་རིག་གི་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་མཐའ་མར་བོད་རང་གི་དྲི་རོ་དང་ཁ་དོག་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དེ་ལ་རིག་གནས་ཀྱི་འཇུ་སྟོབས་ཞེས་གདགས་སུ་རུང་ཞིང་། དེ་ནི་རིག་གནས་ཤིག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་མངོན་རྟགས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། མི་རིགས་གང་ཡིན་ཡང་སྐད་ཆ་དང་།  ཡི་གེ།  རིག་གནས་བཅས་ཉམས་དམས་སུ་འགྲོ་བའི་དུས་ལ་ཕར་འགྱུར་རྒྱུ་མ་གཏོགས་ཚུར་བསྒྱུར་རྒྱུ་དཀའ་འོ། །     འོན་ཀྱང་། བོད་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ནས་འོངས་པའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་སོགས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩིས་ཆེན་དུ་བྱས་ཏེ།  བམ་པོའི་གྲངས་དང་། ཤོ་ལོ་ཀའི་གྲངས་དང་། ཚེག་བར་གྱི་གྲངས་ཀ་ཚུན་ཆད་ལ་གང་གཟབ་དང་ནན་ཏན་བྱས་འདུག་པ་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་དེ་ལའང་བཟོ་བཅོས་བྱ་རྩིས་ཀྱིས་ཆོས་ལོག་སྤེལ་བའང་ཡོད་མོད། འཕྲལ་འཕྲལ་དུ་དག་སེལ་བྱས་པས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་པར་སེམས། ལར་རིག་གནས་ལ་བཟོ་བཅོས་རུང་མི་རུང་གི་ཆ་གཉིས་ཡོད་དེ།    བོད་ཀྱི 《རོ་སྒྲུང》དུ་རྒྱལ་པོ་རྣམ་གནོན་ཉི་མ་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོར་བསྒྱུར་པ་ལྟ་བུ་ནི་རུང་ཡང་། བོད་ཡིག་ནི་དབྱངས་གསལ་གྲངས་སོ་བཞིར་ངེས་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་བསྣན་ན་གཉིས་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་བཟོ་བཅོས་བར་མི་རུང་བའོ།། ལར་རང་རེའི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་མོ་ཆེས་དམ་པའི་ཆོས་ནི་སྐྱེ་བ་གཏན་གྱི་ལེགས་ཉིས་ལ་རག་ལས་པར་བསམས་ནས། དཔྲལ་བའི་མིག་དང་ཁོང་གི་སྙིང་ལས་ཀྱང་གཅེས་པར་མཐོང་བ་ལས་བཟོ་བཅོས་སུ་རུང་བའི་ཡུལ་དུ་གཏན་ནས་མི་འཛིན་ནོ། །