cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་
ས་སྐྱའི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས། {སྤྱི་ལོ་ 1253-1358}
"* ས་སྐྱའི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས་སྐོར་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས།" དེ་ཡང་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་ ༡༢༤༤ ལོར་ས་པཎ་ས་སྐྱ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལྷ་ས་དང༌། བྱང་མི་ཉག་སོགས་བོད་ཀྱི་སྡེ་མང་པོ་བརྒྱུད་དེ་མེ་ལུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༤༧ ལོར་ལང་ཇུ་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད། རང་གི་ཚ་བོ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ཕྱག་ཕྱིར་ཁྲིད། སྐབས་དེར་གོ་ཏན་ཁཱང་སོག་ཡུལ་ནས་ཚུར་བྱོན་པའི་ལམ་བར་སྐབས་དང་འཁེལ་ཏེ་དེར་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་མར་བྱུང༌། དེ་གར་རྒྱལ་བློན་འབངས་དང་བཅས་པར་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། ལས་འབྲས། དགེ་སྡིག་བླང་དོར། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་གསུངས་ནས་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤོང་གི་ལམ་དུ་འཇུག་པར་མཛད། ཕྱི་ལོ་ ༡༢༤༧ ནས་ ༡༢༥༡ བར་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས། དགུང་ལོ་ ༧༠ ཐོག་ལང་ཇུ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་དུ་མ་དང་བཅས་ཞི་བར་གཤེགས། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་སོང་བར་རྒྱལ་པོ་གོ་དན་ཁཱང་ཡང་གྲོངས། ཕྱི་ལོ་ ༡༢༥༣ ལོར་ཀུབ་ལའི་ཁཱང་ངམ་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་ཁྲིར་ཕེབས། དེ་དུས་ས་སྐྱ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་དགུང་ལོ་ ༡༩ ལ་ཕེབས་པ་ཁཱང་གིས་རང་གི་རྒྱལ་སར་གདན་དྲངས། ཁཱང་གིས་ཟླ་བ་མང་པོའི་རིང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དཀའ་གནད་མང་པོ་དྲི་བ་ཞུས་པར་ཐོགས་པ་མེད་པར་ལན་འདེབས་མཛད། དེ་ནས་ཡུ་གུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བརྒྱད་ནས་རྒྱལ་པོ་ཁཱང་དང་བཙུན་མོས་གཙོས་བློན་ཆེན་རྣམས་ལ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་བའི་ཁྱད་ཆོས་དཔལ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་དབང་བཞི་ཟབ་མོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལན་གསུམ་བསྐུར་བར་མཛད། དེ་ནས་བཟུང་སོག་ཡུལ་དུ་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་བསྟན་པ་དབུ་བརྙེས། དེའི་དབང་ཡོན་དང་པོར་བོད་ཡུལ་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་གྱི་དབང་རིས་བདག་ཐོབ་དང་བཅས་པ་ཕུལ། དབང་ཡོན་གཉིས་པར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་དབང་ལུང་བཅས་པ་ཕུལ། དབང་ཡོན་གསུམ་པར་ཆོས་དུང་དཀར་མོ་རྒྱང་གྲགས་མ་དང༌། རྒྱ་ཡི་མི་ཡུར་ཆེན་མོ་སོགས་ཕུལ། ཏི་ཤྲི་ཞེས་པའི་རྒྱལ་པོའི་དབུ་བླའི་གོ་གནས་ཀྱང་ཕུལ། དེ་ལྟར་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་དང༌། སོག་རྒྱལ་ཀུབ་ལའི་ཁཱང་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་སྐབས་སུ་བོད་སོག་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་དབུ་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ།། ཕྱི་ལོ་ ༡༣༤༤ བར་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱིས་བོད་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་སོག་པོ་ཆིང་ཁེ་སེ་ཁཱང་གི་སྐབས་སུ་བྱུང་ཚུལ་ཟེར་ཡང༌། ཆིང་ཁེ་སེ་ཁཱང་གི་མི་རྒྱུད་ནས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་མངའ་ཐང་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་འགའ་ཤས་ལ་དྲག་པོའི་དབང་ཤུགས་ཀྱི་གྲིབ་མ་ཙམ་སླེབས་ཡོད་ཀྱང༌། དེའི་རྗེས་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༥༣ ལོར་ཀུབ་ལའི་ཁཱང་གིས་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་མངའ་རིས་དང་བཅས་པ་ཕུལ་བ་ནས་བཟུང༌། བོད་སོག་གཉིས་རང་བཙན་བཙང་མའི་མངའ་བདག་གི་གནས་སྟངས་འོག་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་༡༣༦༨ ལོར་རྒྱ་ནག་གོང་མ་མིང་ཐེ་ཙུ་སྐབས་ནས་བཟུང་གཞི་ནས་སོག་པོའི་འོག་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་རང་བཙན་ཐོབ་པ་ལགས་སོ།།
ཕག་གྲུའི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས། 1358-1481
* ཕག་གྲུའི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས་སྐོར་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས། སྐབས་དེར་ས་སྐྱའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཁྲི་དཔོན་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་འབྲི་གུང་དང༌། ཕག་གྲུ། ཚལ་པ་བཅས་གསུམ་ནི་ས་སྡེ་ཆེ་ཤོས་དང༌། ས་སྐྱ་པའི་ཞབས་འབྲིང་ནང་མའི་གྲས་སུ་གཏོགས། ཁྲི་དཔོན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་བསྐུལ་བསླུ་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་སྐྱའི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཕག་གྲུར་ཁྲིམས་འཁྱོག་དང༌། སྡང་ཟུག་ཆེན་པོས་སྔ་རྗེས་བཙན་མནོན་མང་པོ་བྱས་རྐྱེན་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་ཕག་གྲུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ཏེ། ས་སྐྱའི་སྲིད་དབང་ཕྲོགས་པ་ཡིན། དེ་ནས་གཡའ་བཟང་བ་དང༌། ཚལ་པ། འབྲི་གུང༌། ས་སྐྱ་བཅས་ལ་དམག་དྲངས་ཏེ་ཤིང་རྟ་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༥༤ ལོར་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་གྱི་སྲིད་དབང་བདག་གིར་མཛད། ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་གྱི་སྲིད་འཛིན་པ་བསྒྲིགས་ཏེ་གོང་དཀར་རྫོང་དང༌། བྲག་དཀར་རྫོང༌། སྣེའུ་རྫོང༌། འོལ་ཁ་སྟག་རྩེ་རྫོང་སོགས་རྫོང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་དུ་བསྒྱུར་ལ། རྫོང་དཔོན་རྣམས་ལོ་གསུམ་རེའི་མཚམས་ནས་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་བཙུགས། ཁྲིམས་ཡིག་ཞལ་ལྕེ་བཅོ་ལྔ་དང་ཁྲལ་འུལ་སོགས་ལམ་ལུགས་གཏན་འབེབས་མཛད་པས། སྐབས་དེར་བོད་ཁམས་ཡོངས་སུ་དུས་བདེ་ཞོད་འཇགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་བྱུང་བས་ཁོང་ནི་བོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ།། སྡེ་སྲིད་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་སྲིད་དབང་གི་གནས་གཞི་ནི་སྣེའུ་གདོང་རྩེར་ཡོད་ལ། སྡེ་སྲིད་ཕག་མོ་གྲུ་པར་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་བཅུ་གཉིས་བྱུང་ཡོད། ཕག་གྲུའི་སྐབས་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་གསར་བཟོ་དང༌། སྔར་གཞན་གྱིས་བཙན་འཕྲོག་བྱས་པའི་འབངས་ཀྱི་ས་ཞིང་དང་རྒྱུ་ནོར་རྣམས་ཕྱིར་རང་རང་ལ་སྤྲད་པ་དང༌། འབངས་ཀྱི་ཁྲལ་རིགས་འོས་མཚམ་བསྡུ་བ་ལས་གང་འདོད་ཀྱིས་བསྡུ་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཕབ། ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་པས་ཁྲིམས་མེད་ལུགས་མེད་ཀྱི་འཕྲོག་ཁྱེར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་མེད་པར་ཕྱུགས་ཟོག་གོང་འཕེལ་བྱུང༌། སྡེ་སྲིད་རིམ་བྱུང་གིས་གཞིས་ཀ་ཁག་ནང་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བར་རྒྱུས་ལོན་བྱས་ཤིང༌། ས་གནས་སོ་སོར་ཤིང་འཛུགས་ནགས་བསྐྲུན་གྱི་བསྐུལ་མ་བཏང༌། ཐང་རྒྱལ་རབས་ནས་བཟུང་བོད་དང་ནང་ལོགས་བར་བྱུང་བའི་ཇ་དང་རྟ་སོགས་ཉོ་ཚོང་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཇེ་དར་དུ་སོང་སྟེ། བོད་ཀྱི་བལ་དང༌། སྨན་རྩྭ་གླ་རྩི། ལི་སྐུ། ཐང་ག་སོགས་དང་རྒྱ་ནག་གི་དར་གོས་དང༌། རས་ཁྲ་སོགས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་བྱེད་སྒོ་མང་དུ་ཕྱིན་པས་དཔལ་འབྱོར་གཽང་དུ་འཕེལ་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཡར་རྒྱས་སུ་སོང་བས་སྐབས་དེར་རྒན་མོ་གསེར་ཁུར་གྱི་དུས་ཞེས་གྲགས།
སྡེ་པ་གཙང་པའི་དུས་རབས། སྤྱི་ལོ་1618-1642
ཐོག་མར་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཆར་གཞིགས་ན་ཕག་གྲུའི་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་སྲིད་དབང་མིང་ཙམ་དུ་གྱུར་ཏེ་རིན་སྤུངས་པས་བོད་དབུས་གཙང་ལ་རིམ་པས་དབང་བསྒྱུར་ནས་རྒྱུན་རིང་ཙམ་སོང་བ་དང༌། རིན་སྤུངས་པའི་སྲིད་དབང་འཛིན་སྟངས་ཀྱང་མི་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལ་འབབ་ཅིང་ལྷིང་ཆགས་པོ་ཞིག་བྱུང་མེད་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་རིན་སྤུངས་ངག་དབང་འཇིག་གྲགས་ནི་རྒྱལ་པོ་པཌཎི་ཏའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལྷུར་བཞེས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁོང་གི་དུས་རྒྱུན་རིག་གནས་གསན་བསམ་དང༌། གཞན་ལ་འཆད་སྤེལ་བྱེད་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བཟུང་བ་ལས་སྲིད་འབྱོར་དར་སྤེལ་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཐུགས་ཆེན་ཆེར་མེད་པ་སོགས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་བག་ལ་ཞ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་ཞིང་ཤག་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་རྒྱུད་པ་དང་བཅས་པས་ལྐོག་ནས་རང་གི་སྲིད་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་ཕན་ཡོད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཐོབ་པ་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་དེ་བས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ཀརྨ་ཆོས་དབྱིངས་རྡོ་རྗེས་གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་ལ་དབུས་གཙང་བདག་པོའི་ལུང་གནང་སྟེ་ཤེལ་དམ་དམར་ནག སྐྱ་དར་རྒྱ་གླིང་སོགས་ཆེ་བ་མཚོན་པའི་རྟགས་ཅན་དང་བཅས་དབུས་གཙང་གི་བདག་པོར་ཤེས་སུ་བཅུག་པ་དང༌། ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོར་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ལུང་ཐོབ་པར་བརྟེན་དུས་སྐབས་དེའི་ཚེ་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་གཙང་པར་སུས་ཀྱང་འགྲན་མི་ཕོད་པར་གྱུར་ཅིང༌། དེ་བཞིན་གཙང་པས་སྲིད་དབང་སྐྱོང་ལུགས་ཀྱི་སྟེང་སྔར་ཕག་མོ་གྲུ་པ་དང༌། ཚལ་པ་སྡེ་སྲིད་སོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་ཞལ་ལྕེ་བཅོ་ལྔའི་ཐོག་ཀླ་ཀློ་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཞལ་ལྕེ་བསྣན་པས་ཞལ་ལྕེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གཏན་ལ་ཕབ་དང༌། འབྲུ་རིགས་གཤོལ་འཇལ་གྱི་ཚད་གཞི་བར་སྐབས་གཅིག་གྱུར་མེད་པ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཁ་རུ་ཟེར་བའི་མཁར་འབོའི་ཚད་གཞི་གཅིག་གྱུར་བཟོས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་གཙང་པའི་མཛད་ཆེན་ལྔ་ཞེས་སྒྲིག་སྲོལ་དོན་ཚན་ལྔ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སོགས་སྲིད་སྐྱོང་ཐབས་ཀྱི་བྱ་བ་མང་པོ་ལག་བསྟར་དུ་བཞེས།
དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས།
རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་ 1639 ལོར་དཔུང་ཆེན་གྱི་སྣ་མཚོ་སྔོན་ནས་བཏེགས་ཏེ་བར་ཁམས་སུ་མཆིས་པའི་གཙང་པའི་རྒྱབ་རོགས་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་ཐོག་ཏུ་དཔུང་འཇུག་གནང་ནས་སྡེ་དགེ་དང༌། དཀར་མཛེས། ལྡན་ཁོག་སོགས་ཡུལ་སྡེ་མང་པོ་བླངས་པ་མ་ཟད་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་གཏོར་ཕམ་བཏང༌། དེ་ནས་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ལ་དེ་དག་འཕྲིན་སྙན་གསོལ་བར་ྋརྒྱལ་དབང་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་མཛོད་བསོད་ནམས་རབ་བརྟན་ལ་བེ་རིའི་དམག་གཏོར་ནས་རྩ་བ་ཆོད་པ་བྱུང་མཚམས་རྒྱལ་པོ་རང་མཚོ་སྔོན་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་ལ་ལེགས་ཚུལ་དང༌། གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་སྟེང་དམག་འདྲེན་མི་དགོས་པའི་འཆར་འདོན་བསྩལ་ཡོད་ནའང༌། ཕྱག་མཛོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལྐོག་ནས་གསང་བའི་འཕྲིན་ལན་བསྐུར་ནས་སོག་དམག་གཙང་དུ་དྲངས་ཏེ་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་ཚར་གཅོད་དགོས་པའི་སྐོར་གུ་ཤྲི་ཧན་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་ཞུས་པ་དང་བཅས་ཁམས་ཁུལ་ནས་མཚོ་སྔོན་དུ་ཁ་གཏད་དེ་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་གཙང་པས་ཐོས་ཤིང་གཡོ་ཐབས་ཡིན་པ་མ་ཤེས་པར་མཚོ་སྔོན་དུ་ཐོན་ཤག་ཡིན་སྙམ་ནས་དོགས་ཟོན་མེད་པར་གནས་པའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་གུ་ཤྲི་ཧན་གྱིས་གློ་བུར་དུ་དམག་དཔུང་རྣམས་བྱང་ལམ་ནས་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ་གཙང་པར་དཔུང་འཇུག་བགྱིས་ཤིང༌། གཙང་རྒྱལ་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོ་དང་གཡུལ་འཐབ་དྲག་པོ་བྱས་མཐར་གཙང་པ་ཆམ་ལ་ཕབ་བོ།། དེ་ལྟར་གུ་ཤྲི་ཧན་གྱིས་ཐོག་མར་མདོ་ཁམས་བཟུང་ཞིང་དེ་ནས་རིམ་གྱིས་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་མངའ་དབང་དུ་བཅུག་སྟེ། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་ 1642 ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ནང་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་མཆོག་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་ནས་གཞིས་ཀ་བསམ་གྲུབ་རྩེར་གདན་དྲངས། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ཆོས་སྲིད་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་དང་གཙང་རྒྱལ་གྱི་ཕོ་བྲང་གཞིས་ཀ་བསམ་གྲུབ་རྩེ་ནས་བླངས་པའི་རྒྱུ་ནོར་རིན་ཐང་ཅན་ཆེས་མང་ཕུལ་བ་མ་ཟད། གུ་ཤྲི་ཧན་རང་ཉིད་རིགས་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་ཆོས་འབངས་སུ་འབུལ་སྦྱོར་མཛད་དེ། ལོ་འདི་གའི་ནང་མདོར་ན་གཙོ་བོ་སོག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་སོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་བཞུགས་གནས་ཀྱི་མཚན་དང་འབྲེལ་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་པའི་སྲིད་དབང་འདི་དངོས་སུ་བཙུགས་ཐུབ་པ་བྱུང།
ཕྱི་ལོ་ 1642 ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་ཏེ་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་གཞུང་དབུ་བརྙེས། ལོ་དེར་མན་ཇུའི་རྒྱལ་པོ་དང་པོ་ཤུན་རྩེ་ནས་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ནག་ལ་གདན་ཞུས་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་རྒྱལ་པོ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར་གུས་བཀུར་བརྩི་མཐོང་དང་བཞུགས་སྒྲིག་ཞུས་ཡོད།  དེ་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མཉམ་གྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་བླ་སློབ་མཆོད་ཡོན་གྱི་བརྩི་ཐོང་སྲིད་ན་མ་གྲགས་པའི་བསྟི་བསྟང་ཆེན་པོ་ཞུས་འདུག། སྐབས་དེར་གོང་མ་ཤུན་རྩེ་ནས་ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོར་མཚན་གསོལ་འཇའ་ས་གསེར་ཐམ་ཕུལ་བ་དེའི་ཁ་རིས་བརྗོད་ཚིག་ཏུ་ནུབ་ཕྱོགས་དགེ་བའི་ཞིང་གི་ྋརྒྱལ་དབང་ས་སྟེང་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཛྲ་དྷ་ར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐམ་ཀ་ཞེས་འཁོད་པའི་བརྗོད་དོན་ནས་བོད་རྒྱ་ཁོངས་མིན་པ་གསལ་པོ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་བཞིན་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་རྒྱ་ནག་ཅིན་རྒྱལ་པོར་མཉ་ཤྲི་ཞེས་ཆེ་བརྗོད་ཀྱི་མཚན་གནས་གནང། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཐོག་རིམ་པས་དབང་བསྒྱུར་གནང་བ་ནས་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པ་ཙམ་བར་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌།  རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དབར་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཆོས་དང༌། གཉིས་ནས་སྲིད་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་རེད།
1788 ལོ་དང་ 1791ལོའི་གོར་བོད་དམག་འཁྲུག།
ཕྱི་ལོ་ 1787 ལོར་གོར་དམག་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་གཉའ་ནང་དང༌། རོང་ཤར། སྐྱིད་གྲོང་བཅས་ལ་གློར་འགེབས་ཀྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱས། བོད་གཞུང་གིས་དབུས་ཀོང་དང༌། ཁམས་བཅས་སུ་དམག་བསྐུལ་གྱིས་གོར་དམག་ལ་དཔའ་ངར་ཆེན་པོས་ཕར་རྒོལ་བྱས་པས། གོར་དམག་མདུན་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཁྱབ་ཆེན་པོ་མ་ཐུབ་ཀྱང༌། གཙང་སྟོད་ཡུལ་སྡེ་ཁག་ལ་གཏོར་བཅོམ་ཚད་མེད་ཕོག། གནས་ཚུལ་དེ་ལྷ་སྡོད་མན་ཇུའི་ཨམ་བན་གྱིས་རྒྱ་ནག་གོང་མར་ཞུ་བསྐུལ་ཕུལ་བས། ཟི་ཁྲོན་ནས་རྒྱའི་དཔུང་དམག་བོད་དུ་འབྱོར་ནའང༌། རྒྱ་དམག་རྣམས་ཀྱིས་དགྲ་འཐབ་བྱ་རྒྱུ་ཕར་ཞོག བོད་གཞུང་དམངས་གཉིས་ལ་སུན་གཙེར་ཟ་རྔམས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་བློས་བཏང་ཐོག་གོར་ཥ་དང་ཞི་ཆིངས་འབའ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་བྱས། ས་བྱ་སྤྱི་ལོ་ 1789 ལོར་བོད་ཕྱོགས་ནས་བཀའ་བློན་རྡོ་རིང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་གཙོས་པས་གོར་ཥའི་སྐུ་ཚབ་དང་ཆིངས་མོལ་བྱས་འབྲས་སུ། བོད་གཞུང་གིས་གོར་ཥའི་ཊམ་གསར་འགྲོ་རྒྱུགས་ཡོང་སླད་འཛའ་ཐང་ཁྱད་པར་བཟོ་རྒྱུ་དང༌། ས་ཤོར་རྫོང་གཞིས་ཁག་གི་བླུ་ཡོན་དངུལ་འབོར་གང་ཙམ་སྤྲོད་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ཆིངས་དོན་བསྒྲིགས་ནའང༌། དོན་དངོས་ཐོག་ཆིངས་དོན་དེ་དག་ལ་བོད་ཕྱོགས་ནས་བརྩི་བཀུར་མ་བྱས་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ 1791 ལོར་གོར་དམག་ཕོན་ཆེ་གཙང་བར་དུ་སླེབས་ཏེ། གཞིས་རྩེ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་སོགས་སུ་བཅོམ་འཕྲོག་ཚོད་མེད་བྱས། ཕྱི་ལོ་ 1791 ལོར་མན་ཇུ་གོང་མ་ཆན་ལུང་གིས་རྒྱ་དམག་ཕོན་ཆེ་བཏང་སྟེ་དམག་རོགས་བྱུང་བས། བོད་ཕྱོགས་ཀྱིས་དཔའ་ངར་ཆེན་པོས་ཕར་རྒོལ་བྱས་ཏེ་གོར་དམག་རྣམས་ཕྱིར་འབུད་བཏང་སྟེ་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་གྲུ་མ་ཐུག་བར་སླེབས་སྐབས། གོར་ཥ་རྣམས་སྐྲག་སྟེ་བོད་པའི་མི་གཏེར་དང༌། གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་སོགས་ནས་བརྐུ་འཕྲོག་བྱས་པའི་དངོས་རྟེན་ཁག་ཅིག་བཅས་ཕྱིར་སློག་ཞུས་ཏེ་ཞི་ཆིངས་ཡོང་བར་རེ་འབོད་ཞུས་པར་བརྟེན། གོར་བོད་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་སྟེ། དེ་སྔའི་ཆིངས་དོན་ལ་གནས་ཏེ་གོར་བོད་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུས་གཏན་དུ་ཞི་མཐུན་མཉམ་གནས་བྱ་རྒྱུར་མོས་མཐུན་བྱུང།
ལ་དྭགས་ཌོག་རའི་དམག་འཁྲུག།
ཤིང་རྟ་སྤྱི་ལོ་ 1834 ལོར་སིང་པ་ཌོག་རའི་རྒྱལ་པོས་ལ་དྭགས་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བོད་དང་ལ་དྭགས་དབར་གྱི་ཚོང་ལམ་བཅད་པ་མ་ཟད། ལྕགས་གླང་སྤྱི་ལོ་ 1841 ལོར་ལ་དྭགས་དང་སིང་པ་བསྒྲིལ་བའི་དམག་དཔུང་ཁྱོན་ཆེ་བཏང་སྟེ་བོད་ཀྱི་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས། བོད་གཞུང་གིས་ཟུར་ཁང་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་དམག་སྤྱིར་བསྐོས་ཏེ་ཕར་རྒོལ་ལན་མང་བྱས་ཀྱང༌། སིང་པ་རྣམས་གོ་ལག་བཙན་པས་བོད་དམག་རྣམས་གཡུལ་རྒྱལ་མ་ཐུབ། སླར་ཡང་བོད་གཞུང་གིས་མདའ་དཔོན་བཤད་སྒྲ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་དང༌། དབུས་གཙང་གི་ཡུལ་དམག་བཅས་རྒྱབ་སྣོན་དུ་བཏང་སྟེ་ཕར་རྒོལ་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེར་བྱས་པས། བོད་ས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཡོངས་རྫོགས་ཚུར་བླངས་པ་ཟད། ལ་དྭགས་ཀྱི་ས་ཆ་ནས་སིང་པ་ཡོངས་རྫོགས་མཐར་སྐྲོད་བཏང༌། སྐབས་དེར་བོད་དམག་རྣམས་ཤི་རྨས་གང་འཚམ་བྱུང་ནའང༌། བོད་ཕྱོགས་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་ཏེ་བོད་སིང་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཉིས་མོས་ཀྱི་ཆིངས་ཡིག་བཞག་སྟེ་དཔའ་མཛངས་རྟུལ་ཕོད་ངང་ཕྱི་རོལ་བཙན་འཛུལ་པར་འཐབ་འཛིང་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་བརྟན་སྲུང་བྱས་པའི་མཛད་རྗེས་རླབས་ཆེན་བཞག་གོ། ཕྱི་ལོ་ 1860 ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་སྐུ་ན་ཕྲ་བས་སྲིད་དབང་རྭ་སྒྲེང་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱིས་བཞེས་པའི་རིང༌། ལས་དོན་ཆེ་ཕྲ་ཀུན་ལ་ྋརྒྱལ་བའི་ཕྱག་ཐམ་སྤྱོད་ཐལ་ཆེ་བས། ཐམ་འཛིན་བསྐོ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཀའ་བློན་བཤད་སྒྲ་བ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་སོགས་བཀའ་བློན་ཐུན་མོང་ནས་ཕུལ་བར་བརྟེན། བཤད་སྒྲ་སྙེ་མོ་སྨོན་མཁར་གཞིས་ཁོངས་སུ་རྒྱང་ཕུད་བཏང་བ་མ་ཟད། ད་དུང་མདའ་དཔོན་ཐོན་པ་སོགས་མངགས་ཏེ་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་བཀྲོངས་རྩིས་བྱས་ཀྱང༌། བཤད་སྒྲའི་ཉེ་ཕྱོགས་དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེའི་ཕྱག་མཛོད་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་དགའ་འབྲས་ཐུན་མོང་གི་ཐོག བོད་གཞུང་དཔོན་རིགས་ནང་དུའང་རྒྱབ་སྐྱོར་བླངས་ཏེ། བོད་དམག་དང་དགའ་འབྲས་གྲྭ་ཤར་ཚོས་རྭ་སྒྲེང་རྒྱལ་ཚབ་ལ་དཔུང་རྒོལ་བྱས་པས། རྭ་སྒྲེང་དཔོན་འཁོར་རྣམས་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་དུ་བྲོས་བྱོལ་ཕེབས་དགོས་བྱུང༌། དེ་ནས་དགའ་འབྲས་དྲུང་སྤྱིས་གཙོས་པའི་བོད་ལྗོངས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ཀྱི་རེ་མོས་ལྟར། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་དགུང་གྲངས་ 7 ལས་མ་ཕེབས་ཀྱང་ཕྱི་རྒྱར་ལུགས་གཉིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་པའི་ཚུལ་བཞེས་ཐོག་ནང་དོན་བཤད་སྒྲ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་བཅས་སོ།།
རྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་བླ་ན་མེད་པའི་མཛད་རྗེས།
རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དུས་སུ་བོད་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཐོག་མ་འབྲེལ་བ་གནང་སྟེ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་སློབ་ཕྲུག་ཆེད་གཏོངགནང་བ་དང༌། དྲག་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་ལེགས་བཅོས་དང་རྒྱ་བསྐྱེད། ཕྱི་སྲིད་དང་དམག་སྤྱི་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས། བཟོ་ལས་ཆུངཁག་གི་བཟོ་གྲྭ་དང༌། གློག་ཁང༌། སྦྲག་ཏར་ཁང་བཅས་གསར་འཛུགས། སྦྲག་འཛིན་གསར་བཟོ། བོད་ཀྱི་དངུལ་ཊམ་སྔར་ཡོད་ཀྱི་ཐོག་གསེར་དངུལ་ཟངས་གསུམ་གྱི་ཊམ་སྒོར་ཆེ་ཆུང་ དང༌། ཤོག་དངུལ་སོགས་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་གསར་དུ་དཔར་བསྐྲུན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཆིངས་ཡིག་ཁག་གསར་འཇོག་སོགས་གནང་ཡོད་པ་རེད། དེ་སྔ་རྒྱ་ནག་མན་ཇུའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལ་བྱུས་མེད་བྱུས་འཁྲིའི་ཐེ་བྱུས་བྱས་ཏེ་རིམ་པས་དབང་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་བའི་བྱས་ཉེས་ལ་༡༩༡༡ ལོར་བོད་མིས་ངོ་རྒོལ་མཐར་སྐྱེལ་བྱས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་ཨམ་བྷན་དཔོན་དམག་བཅས་ལ་རྒྱ་ནག་མན་ཇུའི་གཞུང་ནས་ རྒྱབ་རོགས་དཔུང་སྣོན་གང་བྱེད་མ་ནུས་པར་བོད་དུ་ལོ་ ༡༨༠ཙམ་བསྡད་པའི་མན་ཇུའི་དཔོན་དམག་རྣམས་ ༡༩༡༢ ལོར་བོད་མིས་མཐར་སྐྲོད་བཏང་སྟེ་ཤུལ་མེད་བཟོས་པ་རེད། ལོ་དེར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པོ་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་སྟེ་བོད་འདི་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པར་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་སུས་ཀྱང་དགག་བྱ་ཞུས་མེད་པར་བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྔར་བས་བརྟན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཟད། བོད་ལྗོངས་ལྷ་མིས་ཕུལ་བའི་གསེར་ཐམ་ཆེན་མོ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ལུང་གིས་ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་གྱི་བདག་པོ་ཞེས་འཁོད་པའི་ཐམ་ག་ཕབ། བཀའ་རྩ་གསལ་བསྒྲགས་དངོས་ཤོག་གྲངས་ ༡༢ ལ་བཀོད་ཡོད།༡༩༡༣ ཟླ་བ་དང་པོའི་ནང་སོག་པོའི་རྒྱལ་སར་སོག་བོད་ཆིངས་ཡིག་གཅིག་བཞག་པའི་ནང་སོག་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ངོས་ནས་མན་ཇུའི་གོང་མའི་དབང་འོག་ནས་ཐོན་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་སོགས་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཁས་ལེན་ཞུས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྗེ་བཙུན་དམ་པ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་སོག་པོ་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་གཙོ་ བོ་ཡིན་པ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཁས་ལེན་གནང་བ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་རང་ཐག་རང་གཅོད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཆིངས་དོན་དངོས་ཤོག་གྲངས་ ༡༡ ལ་བཀོད་ཡོད། ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པས་བོད་དམག་རྣམས་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་གནང་ སླད་རུ་སུ་དང༌། ཉི་ཧོང༌། དབྱིན་ཇི་བཅས་ནས་ཐད་ཀར་འཕྲལ་སེལ་དགེ་རྒན་འགའ་ཤས་གླས་ནས་ཡུལ་སོ་སོའི་དམག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་མཐར་དབྱིན་ཇིའི་ལུགས་དེ་འགྲིགས་ཤོས་བྱུངསྟབས་བོད་དམག་རྣམས་དབྱིན་ཇིའི་ལུགས་ལྟར་སྒྲིག་འཛུགས་གནང༌། ཕྱིས་སུ་ཨ་མདོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་བོད་སྐདཐོག་སྐད་བརྡ་གཙང་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད། གལ་སྲིད་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་ཚེ་གོང་གསལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་འབྲེལ་བ་དང༌། བོད་དམག་གི་དམག་ཆས། སྐད་བརྡ། སྒྲིག་སྲོལ། གླ་ཕོགས། གོ་མཚོན། བཀོད་བྱུས། འཛིན་སྐྱོང༌། ལྟ་རྟོག་སོགས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་འགན་འཁུར་དགོས་རུང་དེ་ལྟར་མེད་པ་འདིས་བོད་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཐ་དད་ཅིག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད་པ་རེད། གལ་ཆེའི་འཁྲུག་རྩོད་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ ༡༩༡༣ ལོར་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང༌། བོད་གཞུང་བཅས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་སིམ་ལར་འཛོམས་ཡོད་པ་དང༌། ༡༩༡༤ ལོར་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པ་དེའི་དོན་ཚན་གཉིས་པའི་ནང༌། དབྱིན་གཞུང་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་བོད་ལྗོངས་དེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱར་རྒྱ་ནག གི་མངའ་ཁོངས་བརྩིས་ཀྱང་བོད་ཕྱི་མ་ནང་དོན་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན་པའི་ཁས་ ལེན་བྱེད་རྒྱུར་ཐོག་མའི་མོས་མཐུན་བྱུང་ན་ཡང༌། དེ་ལ་རྒྱ་གཞུང་ནས་རྟགས་ཐམ་ཐེལ་འཛུགས་བྱ་རྒྱུར་ཀ་ཀོར་བྱས་པར་བརྟེན་ཆིངས་ཡིག་ དེའི་ནང་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཐོབ་དབང་གང་ཡོད་རུང་ཆ་གནས་མི་བྱེད་པའི་དབྱིན་བོད་གཉིས་ ནས་ནང་མཐུན་ཆིངས་ཡིག་ཅིག་ ༡༩༡༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༣ ཉིན་བཞག་ཡོད་པ་རེད། ཆིངས་དོན་ངོ་མ་ཤོག་གྲངས་ ༡༤ ལ་བཀོད་ཡོད།
སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་།
ཤིང་སྟག 1914 ཟླ་བ་ 7 ཚེས་ 3 ཉིན་བཞག་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཆིངས་ཡིག་དེ་འཇོག་པར་དབྱིན་ཇིའི་སྐུ་ཚབ་མེག་མོ་ཧོན་དང་། བོད་གཞུང་ནས་སྲིད་བློན་བཤད་སྒྲ་དཔལ་འབྱོར་རྡོ་རྗེ་དང་ལས་རོགས་ཁྲི་སྨོན་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ། ལས་བྱར་སྣེ་མགྲོན་མཁན་ཆུང་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། གདན་འཐུས། དྲུང་སྤྱིའི་འཐུས་མི་བཅས་དང་། རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ནས་སྐུ་ཚབ་ཨི་ཕི་ཅན་ངོ་ལས་བཅས་ཕེབས་ཡོད། ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་དོན་གནད་བསྡུས་ནི་བོད་ཕྱི་མ་དང་ནང་མ་བཟོ་རྒྱུ་དང་། བོད་རྒྱ་མིའི་མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཞེས་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་གསལ་ཡོད། དབྱིན་བོད་གཉིས་ཟུར་ཆིངས་ཤིག་བཞག་དགོས་དོན་ནི་གོང་དུ་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་དེར་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་ངོས་ལེན་མ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟུར་ཆིངས་དེ་ལྟར་བཞག་དགོས་བྱུང་བ་དང་། ཟུར་ཆིངས་དེའི་ནང་དོན་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་གོང་གི་ཆིངས་ཡིག་དེར་རྟགས་འཛུགས་མ་བྱས་པར་ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཐོབ་དབང་གང་ཡོད་རུང་ཆ་འཇོག་མི་བྱེད་པ་སོགས་འཁོད་ཡོད།
ཟི་བོད་དམག་འཁྲུག།
ཟི་བོད་དམག་འཁྲུག་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་ཏྲེ་ཧོར་ས་འདུ་ཚང་ལ་བེ་རེའི་ཁོངས་ཉ་རོག་དགོན་གྱི་བླ་མ་ཞིག་འཁྲུངས་ཡོད་པ་དེ་དང་བེ་རི་དཔོན་གཉིས་མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་མ་བྱུང་སྟབས། ཉ་རོག་སྤྲུལ་སྐུའི་མཆོད་གཞིས་གཏན་ཚིག་ཡིག་རིགས་རྣམས་བེ་རི་དཔོན་ནས་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོན་འཁྲུག་ཇེ་ཆེར་གྱུར་ཏེ་བེ་རི་དཔོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཟི་ཁྲོན་གྱི་ཙུང་ཐུ་ལིའུ་ཝན་ཧུའི་གྱིས་རྒྱབ་ལངས་བྱས་པ་དང་། ཏྲེ་ཧོར་ས་འདུ་ཚང་གི་ཕྱོགས་སུ་བོད་གཞུང་ནས་རྒྱབ་ལངས་བྱས་པར་བརྟེན་ཟི་བོད་དམག་འཁྲུག་བྱུང་ཡོད། ཕྱོགས་གཉིས་པོར་རྒྱལ་ཕམ་ཇི་བྱུང་ནི་ཟི་བོད་གཉིས་ཐེངས་དང་པོ་ཐུག་དུས་བོད་དམག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད་པ་དང་། ལྕགས་ལུག 1931 ལོར་ཟི་ཁྲོན་ཙུང་ཐུས་སླར་ཡང་དམག་དཔོན་ཀྲང་ཐོན་ཀྲང་གི་འོག་ལ་རྒྱ་དམག་ཁྱོན་ཆེ་ཁག་གཉིས་བཏང་སྟེ་བོད་དམག་དང་འཐབ་པས་མང་སྣེ་ཉུང་གིས་མ་བསྟེན་པར་བོད་དམག་ལ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་ཞིང་། ཆུ་སྤྲེ་ 1932 ལོར་ཟི་ལིང་རྨཱ་ཕུ་ཕང་གིས་བོད་དམག་ལ་མཚན་འགེབས་བྱས་ཏེ་བོད་དམག་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་བོད་དམག་ལ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་ཡོད། ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་དབར་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བརྒྱབ་མིན་ནི་ཆུ་བྱ་ 1933 ལོའི་ཟླ་བ་ 7 ཚེས་ 15 ཉིན་ནང་ཆེན་ཁུལ་སྤྲེ་ཚ་ ༼སྤི་ཚ་༽ ཞེས་པའི་དགོན་དུ་བོད་ཀྱི་ཆིངས་དོན་སྐུ་ཚབ་མདའ་དཔོན་ཟུར་ཁང་ཟུར་པ་དབང་ཆེན་ཚེ་བརྟན་དང་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་རྡོ་རྗེགཡུལ་རྒྱལ་བཅས་དང་ཟི་ཕྱོགས་ནས་ཟི་ལིང་རྨཱ་ཕུ་ཕང་ངམ། རྨཱ་ཀྲུའུ་ཞིའི་དམག་དཔོན་རྨཱ་ཤོན་ཅི་དང་སླིས་ཚལ་སྨུ་ཞེས་པའི་སྐུ་ཚབ་མི་སྣ་དག་མཉམ་འཛོམས་ཐོག་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་ལྔ་ཅན་ཞིག་བཞག་ཡོད། ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་དོན་ནི་ས་མཚམས་རང་གནས། བཙོན་པ་རྩིས་སྤྲོད། གནས་སྐོར་འགྲོ་སྐྱོད་ཆོག་པ། ཆིངས་དོན་འགལ་མི་ཆོག་པ་སོགས་འཁོད་ཡོད།།
ཀོ་ས་ལ་
མཉན་ཡོད་ཀྱི་མིང་སྟེ(ཤཱ་བསྟིའམ་ཡང་ན་ཤབ་སྟྲི)གོ་རག་པུར་ནས་མེ་འཁོར་ནང་ཞུགས་ཏེ་ཁེ་ར་ན་རྡ་དང་དེ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སོང་ན་བལ་རམ་པུར་དང་། དེ་ནས་མལ་ལེ་བཅུ་ཙམ་སོང་བ་ན་མཉན་ཡོད(ཤ་ལྦ་སྟ)ཀྱི་གནས་ཤུལ་ཡོད་ཅིང་། མིང་གཞན་ཀོ་ས་ལ་ཡང་ཟེར་བ་དང་། དེང་སང་ཡོངས་གྲགས་སུ་ས་ཧེ་ཊ་མ་ཧེད་ཟེར། གནས་དེར་ཀོ་ས་ལ་པུ་རི་ཟེར་བ་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱི་ཕོ་བྲང་ཆགས་ཤུལ་དང་། དེའི་གཡོན་ངོས་སུ་སྟོན་པས་ཆོས་གསུངས་པའི་བཞུགས་ཁྲིའི་ཤུལ་དུ་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན། ཤར་ངོས་སུ་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཁང་ཤུལ་སོགས་གནའ་ཤུལ་འགའ་ཞིག་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ངོས་སུ་རྒྱང་གྲགས་བཞི་ལྔ་ཙམ་གྱི་སར་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཤུལ་ཡོད་ཅིང་། དེར་སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ཁག་བཞི་སྟེ། ༡ར་ཛ་ཀུ་ཊི། ༢ཀོའུ་ཤམ་བྷིའི་ཀུ་ཊི། ༣་ཀ་ཀེ་རི་ཀུ་ཊི། ༤གན་དྷ་ཀུ་ཊི(དྲི་གཙང་ཁང)བཅས་བཞི་ཀའི་ཤུལ་ཡོད། དེའི་ནང་གསེས་གན་དྷ་ཀུ་ཊི་ནི་སྟོན་པའི་བཞུགས་གནས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཅིང་། གནས་འདི་དང་། རི་དྭགས་འཛིན་གྱི་མ་ས་གས་བཞེངས་པའི་ཤར་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་བཅས་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་བཞུགས་པ་མ་ཟད། མཆོག་ཟུང་གཉིས་དང་། ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་། སྟོན་པའི་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་ཀུན་ཀྱང་གནས་འདིར་རྒྱུན་རིང་བཞུགས་པའི་གནས་ཡིན་པ། སྟོན་པས་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས་མུ་སྟེགས་སྟོན་པ་དྲུག་བཏུལ་བའི་གནས་ཀྱང་འདི་ཡིན། གཞན་ཡང《བཙན་པོའི་འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད》ལས་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཉེ་འཁོར་ཅི་རིགས་པར། ལྷས་བྱིན་གྱིས་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱས་སྐབས་དེའི་རྗེས་སུ་ཕྱོགས་པ་འགའ་ཞིག་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་མཁན་གྱི་སྨད་ཚོང་མ། དགེ་སློང་ལྷས་བྱིན་སོགས་གསོན་པོར་མནར་མེད་དུ་ལྷུང་བའི་གཤོང་ཆེན་པོ་ཆར་ཆུ་ཇི་ཙམ་འབབ་ཀྱང་གང་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་དང་རྒྱལ་པོ་འཕགས་སྐྱེས་པོས་ཤཱཀྱར་དམག་དྲངས་སྐབས་ཤཱཀྱ་མོ་རྣམས་ཡན་ལག་བཅད་དེ་བསད་པའི་གནས་དང་དེའི་ཤུལ་དུ་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་དང་ཉེ་བར་འཕགས་སྐྱེས་པོ་མེས་ཚིག་སྟེ་གསོན་པོར་ཚ་དམྱལ་དུ་ལྷུང་བའི་ཤུལ་སོགས་གནའ་ཤུལ་མང་པོ་ཡོད། ཀོ་ས་ལ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་དཀའ་བྱེད་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་པར་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གྱི་གཞུང་འགའ་ཞིག་ལས་བཤད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཟླ་༥ཚེས་༣༠ཉིན་
ཟླ་༥ཚེས་༣༠ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༥༠པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༡༥ཡོད།
སྟོང་ཁཱ།
སྟོང་ཁཱ་(kcal)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
༡སྟོང་ཁཱ། = ༡༠༠༠ཁཱ།(cal) = ༡༠༠༠ ༠༠༠ཧའོ་ཁཱ།(mcal)
རབ་ཏུ་བསྙེལ་ལྡན།
འདི་འཇིགས་སྐྲག་བྱུང་བའམ་དཀའ་ངལ་བྱུང་བའི་ཞེ་ས།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཁ་སི་ཁོ་ཡུན་གཙང་པོ།
ཁ་སི་ཁོ་ཡུན་གཙང་པོ་
བྷ་ཧ་མ་སུ་
བྷ་ཧ་མ་སུ་ Bahamas 巴哈马国 བྷ་ཧ་མ་སུ་མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Commonwealth of The Bahamas
བྷ་རིན་
བྷ་རིན་ Bahrain 巴林
བྷ་རིན་རྒྱལ་གཞིས་རྒྱལ་ཁབ Kingdom of Bahrain
ཟག་བཅས་ཀྱི་མངོན་ཤེས་
ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་མ་སྤངས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་ཤེས་ཅུང་ཟད་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་དང་། མངོན་ཤེས་དེ་རིགས་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱི་མངོན་ཤེས་ཟེར།
ཀོང་ཐུང་
རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཀོང་ཏུང(广东)ཟེར་བའི་སྒྲ་ཟུར་ཆག་པ་སྟེ། སྔོན་དུས་མན་ཆིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཀོང་ཏུང་ཞིང་ཆེན་ལ་ཟེར།
ནགས་ཚང་ཞི་ལུའི་སྐྱིད་སྡུག་
《ནགས་ཚང་ཞི་ལུའི་སྐྱིད་སྡུག》ནི་རྩོམ་པ་པོ་ནགས་ཚང་ནུས་བློས་བརྩམས་པ་ཡིན།
ཟག་བཅས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་
ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་གྱི་བག་ཆགས་རྩ་བ་ནས་མ་སྤངས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་དང་། ཆུ་ལ་མི་བྱིང་བར་འགྲོ་བ་ལྟ་བུའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཅུང་ཟད་སྟོན་ཐུབ་པ།
ནགས་ཚང་ཞི་ལུའི་སྐྱིད་སྡུག་
དེབ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ནགས་ཚང་བུ་ནུས་ལྡན་བློ་བཟང་ཁོ་རང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ནས་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་གྱི་ཚོར་སྣང་དང་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མ་དག་སྦས་སྐུང་བརྐྱང་བསྐུམ་མེད་པར་བྲིས་འདུག་ལ། དེའང་ལེའུ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང༌། ལེ་ཚན་ཆུང་བ་ 88 ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད་པ་རེད།
རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
࿄ནགས་ཚང་ནུས་བློ། （ནུས་ལྡན་བློ་བཟང）ཕོ་ལོ་58བོད་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་ཕོ་བྱི་བའི་ལོའི་ཧོར་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན། ཀན་ལྷོ་རྨ་ཆུ་རྫོང་ཆུ་ཝ་མ་སྡེ་བའི་ནགས་ཚང་དགྲ་འདུལ་ཚང་ནས་སྐྱེས། ཆུང་དུས་ཕ་རྒན་དང་མཉམ་དུ་བྱང་སྐུ་འབུམ་དགོན་པ་དང་། ལྷ་སའི་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་སོགས་དགོན་པ་གྲགས་ཅན་དུ་མཆོད་མཛལ་ལ་སོང་མྱོང་།
●1959ལོའི་ཟླ་11པར་ཆུ་དམར་ལེབ་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས།
●1964ལོར་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་མི་རིགས་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲྭ་ནས་མཐར་ཕྱིན།
●1965ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭར་སློབ་སྦྱོང་བྱས།
●1965ལོའི་ཟླ་10བར་ལས་ཀར་བཞུགས་ཏེ་ཆུ་དམར་ལེབ་རྫོང་སློབ་ཆུང་གི་དགེ་རྒན་བྱས།
●1967ལོར་འབར་དགོན་སློབ་ཆུང་གི་དགེ་རྒན་བྱས་པ་དང་།
●1971ལོ་ནས་ཤང་གི་སྤྱི་བདེ་ཆེད་མངགས་པའི་འགན་བླངས།
●1979ལོར་རྫོང་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཁྲིམས་དཔོན་གཞོན་པའི་འགན་ཁུར།
●1984ལོ་ནས་རྫོང་ཁྲིམས་འཛིན་ཅུའུ་ཡི་ཅུའུ་ཀྲང་གཞོན་པའི་འགན་ཁུར།
●1987ལོར་ཆུ་དམར་ལེབ་རྫོང་གི་རྫོང་དཔོན་གཞོན་པའི་འགན་ཁུར།
●1990ལོར་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ལ་ལས་གནས་སྤོས།
ཧའོ་ཁཱ།
ཧའོ་ཁཱ་(mcal)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
ནགས་ཚང་ཞི་ལུའི་སྐྱིད་སྡུག་
རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
࿄སྔ་རྗེས་སུ་ཁུལ་མི་རིགས་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲྭ་དང་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་། ཕ་ཡུལ་གྱི་ཆུ་ཁ་མའི་སློབ་ཆུང་བཅས་ལ་ཨ་སྒོར་གྱིས་རོགས་སྐྱོར་བྱས་མྱོང་།
ཧའོ་ཁཱ།
༡ཧའོ་ཁཱ། = ༡/༡༠༠༠ ༠༠༠སྟོང་ཁཱ།(kcal) = ༡/༡༠༠༠ཁཱ།(cal)
ནགས་ཚང་ཞི་ལུའི་སྐྱིད་སྡུག་
རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
࿄ད་ལྟ་ཁོ་མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་བློ་འདྲི་ས་དང་། ལིས་ཧྲི་བཅས་ཀྱི་འགན་བཞེས་ཏེ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས། “ང་ནི་བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་ཅིག་ཡིན། བོད་རིགས་མི་དམངས་ལ་ཕན་པ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ན། ང་རང་གིས་ནུས་ཤུགས་ཅི་ཡོད་ཀྱིས་སྒྲུབ་རྒྱ་ཡིན”ཞེས་པ་ནང་བཞིན་མུ་མཐུད་དུ་འབད་པ་མཛད་བཞིན་མཆིས་སོ། །
ལེའུ་དང་པོ། མི་ལུས་ཐོབ་པའི་དགའ་སྐྱོ་སྡུག་གསུམ།
ལེའུ་དེའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་ནགས་ཚང་ནུས་བློ་ཕྱི་ལོ་༡༩༤༨ལོར་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཨ་མདོ་རྨ་ཆུའི་རྩྭ་ཐང་ནགས་ཚང་ཚང་ཞེས་པའི་འབྲོག་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་ཤིང༌། ཆུང་དུས་ནས་ཨ་མ་གྲོངས་ཏེ་དྭ་ཕྲུག་ཏུ་གྱུར་པའི་བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་ཡིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཞིབ་ཕྲ་བྲིས་འདུག་ལ། སྐབས་དེ་དུས་བོད་ཀྱི་འབྲོག་པ་དཀྱུས་མ་ཞིག་གི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ཨ་མ་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་དང་བྲལ་ཞིང༌། ཨ་ཕ་དང་དུས་རྒྱུན་དུ་འདྲིས་གཤིབས་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་སྐྱོ་གདུང་གི་མིག་ཆུ་དང་འབྲེལ་བའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་འཚོ་བ་སོགས་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ལ་གློག་བརྙན་བཞིན་གསལ་བོ་མཐོང་ཐུབ་པའི་བྲོ་བ་ལྡན་ཡོད།
ལེའུ་གཉིས་པ། མི་ཚེའི་སྐྱིད་སྡུག་རྒོ་བོའི་རྭ་ཚིགས།
ཆུང་ཆུང་ཡིན་དུས་ཨ་མ་གྲོངས་པ་དང་ཨ་ཕ་ཡང་ས་ཆ་གཞན་དུ་དུས་རྒྱུན་འགྲོ་བསྐྱོད་དགོས་པར་བརྟེན་ནུས་བློ་ཆུང་ཆུང་སྐབས། རང་གི་ཕུ་བོ་འཇའ་པེ་ཁོང་གི་ཕ་ཡུལ་རྨ་སྡེ་ཆུ་ཁ་མའི་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་དགོན་དུ་ཡོད་པ་ཁོང་གི་ས་རུ་སོང་ནས་བསྡད་པ་དང༌། སྐབས་དེ་དུས་ལོ་ན་ཆུང་བ་དང་གྲྭ་ཆུང་འགས་ཁོང་ལ་མཐོང་ཆུང་བརྙས་བཅོས་བྱས་ནས་ཆོས་རའི་རྡོ་གཅལ་གྱི་སྟེང་དུ་གཉིད་ཁུག་པའི་སྐབས་སུ་མགོ་ལ་གཅིན་པ་བཏང་བ། དེ་བཞིན་དགོན་པའི་སྐོར་ལམ་དང་ཐབ་ཚང་བཅས་སུ་ཐུག་ལྷག་སློང་བ། ཁྱི་ཕྲུག་བདག་མེད་རྩེ་རོགས་སུ་ཉར་ནས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ་སོགས་དང༌། འབྲོག་པའི་རུ་ནང་དུ་སོང་ནས་རང་དང་ལོ་མཉམ་གྱི་ན་ཆུང་བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་མེ་ཏོག་འཐུ་རོགས་དང༌། ཡང་ཆུང་ལུ་གུ་འཚོ་རོགས་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་རྩྭ་ཚང་གི་སྟེང་ནས་འཚོ་བ་རོལ་བ་སོགས་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཚོར་བ་དངོས་སུ་སྤྲོད་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད།
ལེའུ་གསུམ་པ། དབུས་ཇོ་བོར་ཐོད་མཇལ་ཞུས་པ།
ཨ་ཕ་དང༌། ཕུ་བོ་སོགས་ཡུལ་མི་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་དང་མཉམ་དུ་ལྷ་སར་སོང་བ་དང༌། སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ས་ཐག་རིང་ཨ་མདོའི་ཡུལ་ནས་རྟ་ཞོན་ཏེ་སྤྱི་ལེ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ཙམ་གྱི་ས་ཐག་གིས་ཆོད་པའི་ཉི་མ་ལྷ་སའི་ཇོ་བོ་འཇལ་དུ་སོང་བ། དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་བོད་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་དང༌།ཤྭ་བ་དང་རྐྱང༌།འབྲོང༌།གཙོད།རྒོ་བ།དྲེད་མོང༌། སྤྱང་ཀི་སོགས་རི་སྐྱེས་སེམས་ཅན་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་གནས་སྟངས་དང༌། དེ་རྗེས་སུ་རྒྱ་མི་དང༌།བོད་རིགས་བསམ་མེད་རེ་ཟུང་གིས་བོད་ཀྱི་རི་དྭགས་དང་གཅན་གཟན་བསད་ནས་ས་ཁུལ་དེ་དག་གི་ད་ལྟ་རི་དྭགས་དང་གཅན་གཟན་རྣམས་རྩ་སྟོངས་སུ་འགྲོ་བཞིན་པ་བཅས་ཡིད་སྐྱོ་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་ཇི་འདྲ་ཡིན་པའང་གསལ་པོ་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་ཐུབ།ལེའུ་བཞི་པ། ས་མཐར་འཁྱམས་པའི་སྐྱོ་སེམས།
ལེའུ་ལྔ་པ། ཡ་ང་བའི་དྭ་ཕྲུག་གི་འཚོ་བ།
བཙན་གནོན་འོག་བོད་མི་གང་མང་ཞིག་བཙོན་འཇུག་བྱས་ནས་རྡུང་རྡེག་མནར་གཅོད་མུ་གེ་བཅས་ཀྱི་འོག་ནས་བོད་མི་ཤི་གོད་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྟངས་བཅས་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བ་འཁོད་ཡོད། ཁོང་དང་སྤུན་ཆེ་བ་ནགས་ཚང་འཇའ་པེ་གཉིས་ལོ་ན་ཆུང་བས་བཙོན་འཇུག་མ་བྱས་པར་གློད་གྲོལ་བཏང་ཡང༌། ཁོང་གཉིས་ལ་སྤུན་མཆེད་དང་གཉེན་ཉེ་དཔལ་འབྱོར་གང་ཡང་མེད་པས་དཀའ་སྡུག་གི་འཚོ་བ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེལ་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཙི་ཙི་བསད་ནས་ཟ་དགོས་བྱུང་བ་སོགས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་མྱངས་པ། སྐབས་དེར་ལོ་ན་ཆུང་བའི་ན་གཞོན་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་མུག་ཤི་ཐེབས་པ་སོགས་དངོས་སུ་མཐོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཁ་གསལ་པོ་དང་ཞིབ་ཕྲ་བྲིས་ཡོད་པ་རེད།
དེབ་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་དང་རིན་ཐང་།
༡
དེབ་འདི་ལ་མཚོན་ན་བོད་ས་མ་ཤོར་གོང་གི་བོད་རིགས་མི་མང་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་དུ་མདོ་སྨད་ས་ཁུལ་གྱི་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་ཞིབ་ཕྲ་བྲིས་ཡོད་ལ། གནའ་ནས་ད་བར་འདི་ལྟར་མི་མང་དཀྱུས་མའི་འཚོ་བ་དངོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པའི་དེབ་ཐེར་ཐོག་མ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད།
༢
དེ་བཞིན་བོད་ས་མ་ཤོར་གོང་གི་བོད་ནང་གི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང༌། རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དངོས་མཐོང་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་ལྟ་བོད་ནང་གི་རི་སྐྱེས་གཅན་གཟན་རི་དྭགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གཉིས་གཤིབས་བསྡུར་བྱས་ན་བློ་ཕམ་སྐྱེ་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པ་ཤུགས་ཀྱིས་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད།
༣
བོད་ནང་དུ་རྒྱ་དམར་དྲག་དཔུང་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པའི་སྐབས་བོད་མི་རིགས་དམར་གསོད་བཏང་བ་དང༌། བཙོན་ཁང་དུ་མནར་གཅོད་དང་རྡུང་རྡེག་འོག་མུག་ཤི་ཐེབས་པའི་གནས་སྟངས་སོགས་ཁོང་གི་མཐོང་ཐོས་དངོས་ལ་བརྟེན་ནས་གསལ་པོ་བྲིས་ཡོད། དེབ་འདི་ལ་མཚོན་ན་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འོག་ནས་བོད་རིགས་མུག་ཤི་ཐེབས་པ་གཙོ་བོ་ཁམས་ཡུལ་ཤུལ་ཆུ་དམར་ལེབ་རྫོང་གི་གནས་སྟངས་གཞི་ལ་བཞག་ནས་བྲིས་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་ས་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་གྱི་དཀའ་སྡུག་གི་གནས་སྟངས་གཅིག་མཚུངས་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད་པས་དེབ་འདིས་བོད་ཡུལ་ཧྲིལ་པོར་བཙན་གནོན་འོག་དཀའ་སྡུག་ཇི་ལྟར་མྱངས་པ་ཤེས་ཐུབ།
༤
ཁོང་གི་དེབ་འདིའི་ནང་དུ་ཕྱོགས་གཅིག་སྡུག་ས་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ཡག་ས་རྐྱང་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་ཕྱོགས་ལྷུང་གི་ལོ་རྒྱུས་མ་ཡིན་པར་སུའི་མ་འགྲིག་པ་དང་འགྲིག་པ་བཅས་ཚང་མ་གསལ་པོ་བྲིས་འདུག་ལ། བོད་ས་མ་ཤོར་གོང་གྲལ་རིམ་དང་མཐོ་དམན་དབང་ཤེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཉམ་ཆུང་ལ་ཐུབ་ཚོད་བཏང་བ་ཁོ་རང་གི་ཕ་ལ། ཆུ་ཁ་མའི་དགོན་པའི་དགེ་བསྐོས་ཀྱིས་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་གིས་གྲྭ་མང་འདུས་པའི་སར་ལུས་གཅེར་བུར་ཕུད་ནས་ལྕག་ཚན་གང་མང་གཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་གསལ་པོ་བྲིས་ཡོད་པས། ཚད་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཞིག་གི་མཚན་ཉིད་ཚང་ཡོད།
དེབ་འདི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་མཁན་ཞིག་གིས་བཀླག་ན་ལོ་རྒྱུས་ཁ་གསལ་གཏིང་ཟབ་གྱིས་བྲིས་ཡོད་པས་དུས་ཚོད་དེའི་ནང་གི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མ་ཤེས་ཐུབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལྡན་ཡོད་ལ། ལོ་རྒྱུས་ལ་དོ་སྣང་གཏན་ནས་མེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཡང་དེབ་དེ་བཀླག་ན་ཁོར་ཡུག་ཞིབ་འབྲི་དང༌། མི་སྣའི་རྣམ་འགྱུར། སྐད་ཆའི་གོ་རིམ་སོགས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བྲོ་བ་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་ལྟ་བུའི་བྲོ་བའང་ལྡན་ཡོད།
ཟག་བཅས་
ཟག་བཅས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མཚན་ཉིད་ནི་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གང་རུང་གི་སྒོ་ནས་ཟག་པའམ་ཉོན་མོངས་རྒྱས་སུ་རུང་བའི་ཆོས་དེའོ། །དེ་ཡང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ ཟག་པ་རྒྱས་ཚུལ་ནི་དཔེར་ན་གཟུགས་མཛེས་པ་ལ་དམིགས་ནས་ཡུལ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་ཤིང་འབྲལ་དཀའ་བའི་ འདོད་ཆགས་ཀྱི་བློ་རྒྱས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་ཚུལ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པའི་བར་དུ་ སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་ཟག་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན།  ཟག་བཅས་ཀྱི་མཚན་གཞི་ནི་ལམ་བདེན་ལས་གཞན་པའི་འདུས་བྱས་མཐའ་དག་གོ །མཛོད་ལས། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མི་བཅས་ དང་། །ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས།  །ཟག་བཅས་གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ།  །ཟག་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར།  །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
ཀོང་ཆུ་བརླག་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བྷར་བྷ་ཌོ་སུ་
བྷར་བྷ་ཌོ་སུ་ Barbados 巴巴多斯岛
བྷར་བྷ་ཌོ་སུ Barbados
ཟླ་༥ཚེས་༣༡ཉིན་
ཟླ་༥ཚེས་༣༡ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༥༡པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༡༤ཡོད།
ཆབ་སྲིད་
ཆབ་སྲིད་
ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་
རང་རྒྱུ་ལས་ཉོན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ།  འདུ་ཤེས།  འདུ་བྱེད།  རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ པོ་དེའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན།
བྷེ་ལ་རོ་སུ་
བྷེ་ལ་རོ་སུ་ Belarus 白俄罗斯
བྷེ་ལ་རོ་སུ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Republic of Belarus
པཱར།
པཱར་(bar)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
༡པཱར། = ༡/༡༠༠༠སྟོང་པཱར།(kbar) = ༡༠༠༠ཧའོ་པཱར།(mbar)
བྷེལ་ཇམ་
བྷེལ་ཇམ་ Belgium   比利时王国 བྷེལ་ཇམ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཁབ། – Kingdom of Belgium
ཟླ་༦ཚེས་༡ཉིན་
ཟླ་༦ཚེས་༡ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༥༢པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༡༣ཡོད།
བྷ་ལི་ཛེ་
བྷ་ལི་ཛེ་ Belize 伯利兹 བྷ་ལི་ཛེ Belize
རབ་ཏུ་བྱུང་བ།
འདི་ཡང་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་བྱུང་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་གྲྭ་པ་ཚང་མར་རབ་བྱུང་ཟེར་ཞིང་། སྤྱིར་ན་རབ་བྱུང་ཞེས་པ་དགེ་ཚུལ་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྟོང་པཱར།
སྟོང་པཱར་(kbar)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
ཟུར་དྲུག་མའི་སྐར་མ།
ད་དུང་གཟིགས།
ཡིའུ་ཐའེ་ཆོས་ལུགས།
བྷེ་ནིན་
བྷེ་ནིན་ Benin 贝宁 བྷེ་ནིན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Republic of Benin
ཧའོ་པཱར།
ཧའོ་པཱར་(mbar)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
ཟག་པ་
ཟག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཟག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།
མི་སི་སི་ཕི་གཙང་པོ།
བགྲེས་སོང་གཙང་པོ་སྟེ་མི་སི་སི་ཕི་གཙང་པོ་ལ་ཨེན་རྡི་ཨན་མིས་"གཙང་པོའི་མེས་པོ་"ཞེས་ཟེར། དེ་ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་བྱང་མའི་གཙང་ཆུ་རིང་ཤོས་ཡིན་ལ་འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་ཆེན་ཨང་བཞི་བ་ཡིན་པ་དང་། ཨ་མེ་རི་ཁའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ནང་ལོགས་སྐམ་སའི་ཆུ་ལམ་འགྲིམ་འགྲུལ་བྱེད་ས་གཙོ་ཤོས་དེ་ཡིན​།
བྷེར་མོ་ཌ་
བྷེར་མོ་ཌ་ Bermuda 百慕大群岛 བྷེར་མོ་ཌ་ དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་བྷེར་མོ་ཌ་
ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་
འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་གཉིས་ཡོད་པའི་ཟག་མེད་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་དང་འབྲས་བུས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མིན་ཀྱང་། ཆོས་གང་ལ་དམིགས་ན་ཉོན་མོངས་ཉེ་བར་རྒྱས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཟག་བཅས་ཡིན་ཅིང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་དེ། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་ཙམ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོའམ་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་སྐད་ཅིག་གཅིག་སོང་གཉིས་སོང་གིས་རྒྱུན་མྱུར་དུ་ཟད་ཅིང་། །གང་ བདེ་བ་ཟད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ།  ཇི་སྐད་དུ།  སྲིད་པའི་ཕུན་ཚོགས་མི་རྟག་མི་བརྟན་པས། །སྙིང་པོ་མེད་པ་ སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་ཏེ།  །དེ་བས་རྟག་བརྟན་ཐར་པའི་བདེ་བ་ལ།  །དོན་དུ་གཉེར་བ་སྐལ་བཟང་སྐྱེ་བོའི་ལུགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །
ཟླ་༦ཚེས་༢ཉིན་
ཟླ་༦ཚེས་༢ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༥༣པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༡༢ཡོད།
བྷོ་ནཱ་རི་
བྷོ་ནཱ་རི་ Bonaire 安的列斯群岛的岛屿 ནེ་རྡུར་ལན་ཌིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཡིན་པའི་བྷོ་ནཱ་རི་
ཨོ་ལི་ནོ་ཁི་གཙང་པོ།
ཨོ་ལི་ནོ་ཁི་གཙང་པོ་
ཟག་པ་ཀུན་ཟད་
ཟག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་མིང་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ཉེས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དང་འཕེལ་བ་བྱེད་པས་ཟག་པ་ཞེས་བཏགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ཀུན་སྤངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཟག་པ་ཟད་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཟེར། ཞིབ་པར་《མངོན་པ་ཀུན་བཏུས》དང་《མངོན་པ་མཛོད》རྩ་འགྲེལ་སོགས་སུ་གསལ་བས་དེར་གཟིགས།
ཟག་པ་གསུམ་
འདོད་པའི་ཟག་པ། སྲིད་པའི་ཟག་པ། མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ།།
བྷོ་སུ་ནི་ཡ་དང་ཧར་ཛེ་གྷོ་ནཱ་
བྷོ་སུ་ནི་ཡ་དང་ཧར་ཛེ་གྷོ་ནཱ་ Federation of Bosnia and Herzegovina 穆克联邦
བྷོ་སུ་ནི་ཡ་དང་ཧར་ཛེ་གྷོ་ནཱ་མནའ་འབྲེལ་ Federation of Bosnia and Herzegovina
ཨོ་ཏེ་གཙང་པོ།
ཨོ་ཏེ་གཙང་པོ་
ཟླ་༦ཚེས་༣ཉིན་
ཟླ་༦ཚེས་༣ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༥༤པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༡༡ཡོད།
ཁོར་སི་ཁ་གླིང་ཕྲན།
ཁོར་སི་ཁ་གླིང་ཕྲན་ནི་ཏི་ཀྲུང་ཧའེ་རྒྱ་མཚོ་ཡི་སྟེང་དུ་གནས་པའི་གླིང་ཕྲན་ཞིག་ཡིན་ཅིང་ཧྥ་རན་སི་སྐད་ཡིག་སྨྲ་བའི་ས་གནས་གཉིས་ལས་གྲུབ་ཡོད་གླིང་ཕྲན་དེའི་མིང་འདོགས་ལ་མཛེས་མ་གླིང་ཕྲན་ཞེས་བརྗོད།
ད་དུང་གཟིགས།
ཕ་རན་སི།
བྷུར་ཟེལ་
བྷུར་ཟེལ་ Brazil 巴西 བྷུར་ཟེལ་རྒྱལ་ཕྲན་མནའ་མཐུན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ། Federative Republic of Brazil
ཧྥ་རད།
ཧྥ་རད་(F)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
༡ཧྥ་ར། = ༡༠༠༠ ༠༠༠ ༠༠༠ ༠༠༠ ཕི་ཁོ་ཧྥ་ར།(pF)
ཡུལ་གོར་མི།
ཡུལ་གོར་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གནས་པའི་ཏུར་ཁིའི་སྐད་ཡིག་སྨྲ་བའི་མི་རིགས་ཞིག་ཡིན། ဟွီဂါလူမျိုးများသည် တရုတ်နိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်း ရှင်းကျန်ပြည်နယ်တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပါသည်။
ཕི་ཁོ་ཧྥ་ར།
ཕི་ཁོ་ཧྥ་ར་(pF)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
༡ཕི་ཁོ་ཧྥ་ར། = ༡/༡༠༠༠ ༠༠༠ ༠༠༠ ༠༠༠ ཧྥ་ར།(F)
ཝེ་ཁེ་ཏོ་རི་ཡ་བྱེ་ཐང་ཆེན་མོ།
ཝེ་ཁེ་ཏོ་རི་ཡ་བྱེ་ཐང་ཆེན་མོ་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: The Great Victoria Desert)
ཀིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཕི་ཁོ་སྐར་ཆ།
༡ཕི་ཁོ་སྐར་ཆ། = ༡/༡༠༠༠ ༠༠༠ ༠༠༠ ༠༠༠ སྐར་ཆ།(s)
སྐར་ཆ།
སྐར་ཆ་(s)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
ཟླ་༦ཚེས་༥ཉིན་
ཟླ་༦ཚེས་༥ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༥༦པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༠༩ཡོད།
ཟང་ཟིང་
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མིང་ཚིག་སྟེ་རྒྱུན་མཁོའི་དངོས་པོ་དང་ཟས་གོས་སོགས་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད།
ཧྥེ་ཚི་ལོ་དབྱི་གཙང་པོ།
ཧྥེ་ཚི་ལོ་དབྱི་གཙང་
ཟངས་ཀྱི་གའུ་
ཟངས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་སྒམ་ཆུང་ཡས་ཐོད་མས་ཐོད་ཁ་སྦྱོར་བྱས་པ་ཞིག་གི་མིང་།
ཝེ་སྐར་ཆ།
ཝེ་སྐར་ཆ་(µs)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
༡ཝེ་སྐར་ཆ། = ༡/༡༠༠༠ ༠༠༠སྐར་ཆ།(s)
ཀུ་ཅོ་སྒྲོག་པ་
ཐག་རིང་ནས་ཕན་ཚུན་སྐད་ཆེན་པོས་སྐད་ཆ་ཤོད་རེས་བྱེད་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧའོ་སྐར་ཆ།
༡ཧའོ་སྐར་ཆ། = ༡/༡ ༠༠༠ སྐར་ཆ།(s)
རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་ལྔ།
རང་དོན་མ་འདྲིས་པར་འཐོབ་པ། གཞན་གྱིས་མཆོད་བསྟོད་བྱ་བ། མྱང་འདས་འགྲུབ་པ། བདེ་བ་བླ་མེད་འཐོབ་པ། དམ་པས་བསྔགས་པ་ལ་ཟེར།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟག་མེད་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་
༡.བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན། ༢.ཚད་མེད་བཞི། ༣.རྣམ་ཐར་བརྒྱད། ༤.མཐར་གནས་སྙོམས་འཇུག་དགུ།  ༥.ཟད་པར་ བཅུ། ༦.ཟིལ་གནོན་བརྒྱད།  ༧.ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཏིང་འཛིན།  ༨.སྨོན་གནས་མཁྱེན་པ།  ༩.མངོན་ཤེས་དྲུག  ༡༠.སོསོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི།  ༡༡.རྣམ་དག་བཞི།  ༡༢.དབང་བཅུ།  ༡༣.སྟོབས་བཅུ། ༡༤.མི་འཇིགས་པ་བཞི། ༡༥.བསྲུང་བ་མེད་པ་རྣམ་གསུམ། ༡༦.དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི། ༡༧.བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད།  ༡༨.བག་ཆགས་ཡང་དག་བཅོམ་པ།  ༡༩.ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ།  ༢༠.སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད།  ༢༡.གཞི་ཤེས་ལམ་ཤེས་རྣམ་མཁྱེན་གསུམ་བཅས་སོ། །
ཀུ་ཀུ་རཱ་ཛཱ་
རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཆེན་ཞིག་གི་མཚན་ཡིན་ཅིང་། བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་ཁྱིའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཟེར། ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཁྱིར་སྤྲུལ་པ་ཞིག་ལས་རྒྱར་བསྟེན་ནས་བཞུགས་པས་མཚན་ལ་ཀུ་ཀུ་རི་པའམ་ཀུ་ཀུ་རཱ་ཛ་ཡང་ཟེར་བ་མར་པ་ལོ་ཙཱ་བས་མ་ཧཱ་མ་ཡའི་རྒྱུད་དང་གདམས་ངག་གསན་པའི་བླ་མ་དེ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཟླ་༦ཚེས་༦ཉིན་
ཟླ་༦ཚེས་༦ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༥༧པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༠༨ཡོད།
རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་སུ་བྱ་བ་གཉིས།
ཀློག་པ་ཐོས་བསམ་དང་། སྤོང་བ་བསམ་གཏན་ནོ། །༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟག་མེད་
རང་གི་རྒྱུ་ལས་ངན་པ་དང་ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཟག་བཅས་ཟེར་ཞིང་། དེ་འདྲ་མིན་པ་ལ་ཟག་མེད་ཟེར། དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གང་རུང་གི་སྒོ་ནས་ཟག་པ་རྒྱས་སུ་མི་རུང་བའི་ཆོས་དེ་ཟག་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི་ནི། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་འགོད་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱིས་འགོག་པ་དང་། ལམ་བདེན་དང་བཞིའོ། །དེ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པ་མི་འགྱུར་ཞིང་ཞི་བར་འགྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཟག་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། མཛོད་ལས། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། ། ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། །
ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་
ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་ 澳大利亚 Australia
ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་གནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Common wealth of Australia
བློ་བཟང་ལུང་རྟོགས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།
སྤྱི་ཧྲན།
སྤྱི་ཧྲན་(l /ℓ/L)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
༡སྤྱི་ཧྲན། = ༡ ༠༠༠ ཧའོ་ཧྲིན།(ml/mL)
ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་
འགྲོ་བ་མིའི་བྱུང་བ།
ཟླ་༦ཚེས་༧ཉིན་
ཟླ་༦ཚེས་༧ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༡༥༨པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢༠༧ཡོད།
ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་
ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ནང་འགྲོ་བ་མི་ཐོག་མ་ནི་ཨེ་སྦོ་རི་འཇི་ནེལ་དང་ཌོ་རི་སོ་ལེན་ཌིའོ་གདོད་མིའི་མི་རིགས་ཡིན་ལ། གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་པའི་དཔང་རྟགས་ལྟར་ན་མི་རིགས་འདི་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་དང་བདུན་ཅུའི་སྔོན་དུ་ཡུལ་འདིར་གཞིས་ཆགས་པར་འདོད།
ཡོ་རོབ་པ་རྣམས་ཡུལ་འདིར་མ་སླེབས་སྔོན་དུ་གནའ་བོའི་མི་རིགས་འདི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལུང་པ་འདིའི་ནང་ཁེར་རྐྱང་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྐབས་དེར་ཚོད་རྩིས་ལྟར་ན་ལུང་པ་འདིའི་ནང་གནའ་བོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་༡༩༩༢་ལོའི་མི་འབོར་ཞིབ་བཤེར་ལྟར་ན་གནའ་བོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་མ་གཏོགས་མེད་པ་དང་། སྐབས་དེའི་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡའི་མི་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཟིན་གྱི་མེད།
ཡོ་རོབ་པར་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་ནི་གནའ་བོའི་མི་རིགས་རྣམས་དགའ་སྤྲོ་འཕེལ་དགོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཀྱོག་མཚམས་ཤིག་མ་ཡིན་པར། ཡོ་རོབ་པ་ཚོ་གནས་འདིར་སླེབས་པ་ནས་བཟུང་གནའ་བོའི་མི་རིགས་འདིའི་རང་གི་ས་ཆའི་བདག་དབང་གཞན་ལ་ཤོར་བ་དང་། ཡོ་རོབ་པ་ཚོས་ཁྱེར་ཡོང་བའི་ན་ཚ་འདྲ་མིན་གྱི་ཕམ་ཉེས་པར་གྱུར་བ་མ་ཟད། མི་སེར་སྤེལ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་གནའ་བོའི་མི་རིགས་འདིའི་རིག་གཞུང་དང་གོམས་སྲོལ་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བཏང་བ་རེད། ཡོ་རོབ་པ་གནས་འདིར་མ་སླེབས་གོང་དུ་གནའ་བོའི་མི་རིགས་འདི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་དེང་རབས་བཟོ་ལས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཡར་རྒྱས་མེད་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་རང་གི་བདེ་སྐྱིད་ཁོ་ནའི་ཆེད་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བཤིག་མི་གཏོང་བའི་ལུགས་བཟང་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཡོད། ཡོ་རོབ་པ་གནས་འདིར་སླེབས་མ་ཐག་གནས་འདིའི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བཤིག་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་དཔེར་ན། སྤངས་དང་གདོད་མའི་ནགས་ཚལ་གཅོད་འབྲེག་གིས་ཞིང་ཁ་བཟོས་པ་དང་། གྲོག་ཚང་བརྡོལ་བ་ལྟ་བུའི་མི་ཚོགས་ཡོང་ནས་གསེར་གཏེར་སྔོག་པ། (གསེར་གཏེར་སྔོག་པ་འདི་ནི་གནས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཡིད་སྐྱོ་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་དེར་རྒྱ་མི་མང་པོ་གནས་འདིར་འབྱོར་བས་རྐྱེན་གྱིས་དེང་སྐབས་ཁོང་ཚཔ་གནས་འདིར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་སོགས་རྒྱས་པར་ཤེས་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆར་གཟིགས་པར་ཞུ)
རིམ་བཞིན་སྡོད་ཁང་དང་། དངུལ་ཁང་། ཡེ་ཤེས་ལྷ་ཁང་། ཁང་བརྩེགས་དང་གཞུང་ལམ་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་བ་རེད། མི་སེར་སྤེལ་མཁན་ཚོས་ཕྱི་ལོ་༡༩༦༠་ལོའི་བར་དུ་གནའ་བོའི་མི་རིགས་དེའི་རིག་གཞུང་དང་ལོ་རྒྱུས་ལ་བརྩི་མེད་དང་མི་སེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ། རྒྱལ་ཁབ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་བྱ་གཞག་ཁྲོད་ལས་འགན་སྤྲད་མེད། གནའ་བོའི་མི་རིགས་དེས་ནུས་ཤུགས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཕྱི་ལོ་༡༩༠༡་ལོར་མངའ་སྡེ་ཁ་ཤས་ནང་ཡོད་པའི་གནའ་བོའི་མི་རིགས་ལ་འོས་ཤོག་གི་ཐོབ་ཐང་སྤྲད་པ་རེད། ཡིད་སྐྱོ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་འོས་འཕེན་གྱི་ཐོབ་ཐང་དེ་ཕྱི་ལོ་༡༩༦༢་ལོའི་བར་དུ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གནའ་བོའི་མི་ཚང་མར་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་ཐོབ་མེད།
ཕྱི་ལོ་༡༩༦༧་ལོའི་མང་མོས་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ།
ཕྱི་ལོ་༡༩༦༧་ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་མང་མོས་འོས་བསྡུ་བྱས་པ་བརྒྱུད་གནའ་བོའི་མི་རིགས་ལ་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ལྟ་བ་བཟུང་མི་ཆོག་པ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་བཞག་པ་དང་། ཁོ་ཚོའི་མི་འབོར་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ནང་བརྩིས་པ་རེད།
དྲང་བདེན་དང་འདྲ་མཉམ་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་འོག་གནའ་བོའི་མི་རིགས་དེའི་རིག་གཞུང་དང་གོམས་སྲོལ་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཚང་མས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད། རིམ་བཞིན་གནའ་བོའི་མི་རིགས་འདི་ལ་ས་ཆའི་བདག་དབང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་དང་། གནའ་བོའི་མི་རིགས་ཀྱིས་མྱང་བའི་དཀའ་སྡུག་གི་ལོ་ཟླར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་ཞི་མོལ་གྱི་གྲོས་འགོ་བཏོན་ནས་ཕན་ཚུན་དབར་དུ་ཞི་འཇམ་ཡོང་བ་བྱས་ནས་རང་དབང་མང་གཙོའི་འཚོ་བ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་ལམ་ཁར་གོམ་བགྲོད་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
ཡོ་རོབ་པ་གཙོ་བྱས་པའི་གཞིས་ཆགས་མཁན་རྣམས་ཡུལ་འདིར་འཛོམས་པ།
ཕྱི་ལོ་༡༧༧༠་ལོར་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མངགས་པའི་དེད་དཔོན་ཁུའི་ཁུ་ཡིས་གླིང་ཆེན་འདིའི་ཐོག་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་དར་བཙུགས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་༡༧༨༨་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་༡་པོའི་ཚེས་༢༦་ཉིན་དབྱིན་ཇིའི་མཚོ་དམག་གི་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་ཨོ་ཐོར་ཧྥེ་ལེབ་ནས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་(འགྲུལ་བཞུད་དང་པོ)་མཚོ་གྲུ་ཁག་གཅིག་གནས་འདིར་སླེབས་པ་ནས་བཟུང་ཡོ་རོབ་པ་རྣམས་ལུང་པ་འདིའི་ནང་གཞིས་ཆགས་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། འགྲུལ་བཞུད་དང་པོ་དེར་གྲུ་གཟིངས་༡༡་ཡོད་པ་དང་གྲུ་གཟིངས་དེ་དག་གི་ནང་བཙོན་པ་༧༥༠་དང་གྲུ་བ་དང་དམག་མི་ཁྱོན་བསྡོམས་༢༥༠་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་མི་རིགས་དཀར་པོ་ལུང་པ་འདིའི་ནང་གཞིས་ཆགས་མཁན་དང་པོ་ཡིན།
ཁོ་ཚོ་གནས་འདིར་གཞིས་ཆགས་པ་ནི་ལུང་པ་གཞན་གྱི་ནང་ཡོ་རོབ་པ་གཞིས་ཆགས་ནས་ཁོ་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ལ་བཏང་པའི་མཚོ་གླིང་ཆེ་ཤོས་ཏུ་གྱུར་བ་རེད།
དབྱིན་ཇི་གཞུང་གིས་དེད་དཔོན་ཧྥེ་ལེབ་ལགས་ལུང་པ་འདིའི་སྲིད་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་པའམ་དབུ་ཁྲིད་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་པ་དང་། རིམ་བཞིན་ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་བཙོན་པ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་མི་སེར་མང་པོ་གནས་འདིར་སླེབས་ནས་མི་རིགས་དཀར་པོའི་གྲངས་འབོར་མང་དུ་ཕྱིན། ཕྱི་ལོ་༡༨༥༡་ལོ་ནས་ལུང་པ་འདིའི་ནང་གསེར་གྱི་གཏེར་ཁ་འབོར་ཆེན་རྙེད་པར་བརྟེན་གསེར་བརྐོ་མཁན་གྲོག་ཚང་བརྡོལ་བ་ལྟར་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་སླེབས་ཏེ་མི་འབོར་གྱི་གྲངས་ཚད་གློ་བུར་དུ་འཕར་སྣོན་བྱུང་། ཕྱི་ལོ་༡༨༦༡་ནང་ལ་མི་གྲངས་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་གི་དཔལ་འབྱོར་ཡོང་ཁུངས་གསེར་དང་བལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་གཞིས་ཆགས་སམ་མངའ་སྡེ་སོ་སོ་ལ་བདེ་སྲུང་དང་། སྦྲགས་ཁང་། ཚོང་ལས། སྐྱེལ་འདྲེན། གྲོས་ཚོགས་སམ་སྤྱི་འཐུས་སོགས་མཉམ་ལས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རྒྱལ་ཕྲན་མཉན་འབྲེལ་བྱེད་པའི་རྨང་གཞི་བཏིང་ཡོད་པ་རེད།
རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་།
དུས་ཡུན་གང་ཙམ་རིང་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡར་གཞིས་ཆགས་སམ་མངའ་སྡེ་དྲུག་ཡོད་པ་རྣམས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཡིན་པ་ལས་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་བྱུང་ཐུབ་མེད། དུས་རབས་༡༩་པའི་མཇུག་ཏུ་མི་མང་པོས་མངའ་སྡེ་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་པ་ཡིན་ན་ཁེ་ཕན་ཆེ་སྐོར་གྱི་བསམ་ཚུལ་མང་དུ་སླེབས་པ་ལྟར་ཚང་མ་མཉམ་འབྲེལ་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་པར་བློ་ཁ་ཕྱོགས་ཡོད། ཕྱི་ལོ་༡༨༩༨་ལོ་ནས་༡༩༠༡་བར་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་གཞིས་ཆགས་སམ་མངའ་སྡེ་ཁག་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་གསར་བ་(རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་)བཙུགས་པ་དང་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་མིང་མངའ་སྡེར་བསྒྱུར་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལེ་ཚན་གསར་བ་ཞིག་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་ནི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་མ་འདྲ་བར་བུད་མེད་ལ་འོས་འཕེན་དང་གྲོས་ཚོགས་ནས་ཞུགས་ཆོག་པའི་ཐོབ་ཐང་སྤྲད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཐོག་མའི་གྲས་ཡིན། ཕྱི་ལོ་༡༨༩༤་ལོར་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁུལ་ནས་བུད་མེད་ལ་འོས་འཕེན་གྱིས་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་ནང་ཞུགས་ཆོག་པའི་ཐོང་ཐང་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་༡༩༠༢་ལོར་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡའི་བུད་མེད་རྣམ་པར་དབུས་གྲོས་ཚོགས་ནང་ཞུགས་ཆོག་པའི་ཐོབ་ཐང་རེག་པ་རེད།
རྗེས་སུ་ཕེབས་མཁན་ཚོ།
ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་ནི་དོན་དངོས་ཀྱི་གཞིས་ཆགས་ལུང་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། མེས་པོའི་དུས་རབས་ལ་གནའ་བོའི་མི་རིགས་འདིར་གཞིས་ཆགས་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རི་མོ་བྲིས་པ་རེད། གནས་འདིར་ཡོང་མཁན་མང་ཆེ་བ་ནི་ནང་མི་སྐྱོང་འདོད་མཁན་སེམས་ཤུགས་ཅན་དང་། གསར་བ་འཚོལ་སྙེག་ལ་རྔམས་པའི་ཉེན་མཆོངས་པ། ཡང་ན་བཀྲེས་ལྟོགས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་དང་དམག་འཁྲུག མུ་གེ་སོགས་ལས་གཡོལ་མཁན་སོགས་ཡིན་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་༡༩༠༡་ལོར་ཕྱི་མི་གནས་སྤོ་ལ་ཚད་བཀག་གི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་མ་བྱས་སྔོན་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་དྲག་ཏུ་འཁྲུགས་པའི་རྦ་ཀློང་ལ་གདོང་ལེན་ཕོག་པའི་འགྲུལ་བཞུད་པ་རྣམས་གནས་འདིར་རང་འདོད་ཀྱིས་གཞིས་ཆགས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། བཅའ་ཁྲིམས་དེའི་ནང་ཡོ་རོབ་པའམ་མི་རིགས་དཀར་པོ་མ་གཏོགས་ཚུད་ཀྱི་མེད་པས་བཅའ་ཁྲིམས་དེ་ལ་(མི་རིགས་དཀར་པོའི་སྲིད་བྱུས་)་ཡང་འབོད་ཀྱི་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་༡༩༤༩་ལོར་ཨོ་སི་ཊི་ལི་གཞུང་གིས་ཕྱི་མི་གནས་སྡོད་ལས་ཁུངས་བཙུགས་ནས་ཕྱི་མི་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་ཚོའི་ལས་དོན་དང་འཆར་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱས་ན་ཡང་། སྐབས་དེའི་ལས་འཆར་ནང་ཡོ་རོབ་པ་མ་གཏོགས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད། དེའི་རྗེས་ཀྱི་མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་མི་འབོར་ས་ཡ་ལྔ་ཙམ་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡའི་ནང་ཁྱིམ་གཞིས་ཆགས་པ་རེད། མི་རིགས་དཀར་པོའི་སྲིད་བྱུས་དེ་རིམ་བཞིན་མེད་པར་བཏང་ནས་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་གཞི་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པར་བརྟེན། དེང་སྐབས་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡའི་མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་བཞི་བཅུ་ལྷག་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པའི་མི་དང་དེ་དག་གི་ཕྲུ་གུ་ཆགས་ཡོད།
རིག་གཞུང་སྣ་འཛོམས།
ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡའི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཨོ་སི་ཀྲི་ལི་ཡར་སྐྱེས་བའི་མི་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་འདིར་གཞིས་ཆགས་པར་ཡོང་མཁན་གཉིས་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པའི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་གྱི་ཡོད་པ་དང་། སྲིད་བྱུས་འདི་རྒྱུད་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་གཞུང་གིས་གནས་འདིར་ཡོད་པའི་མི་རིགས་སོ་སོས་རང་གི་རིག་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱེད་པར་རོགས་སྐྱོར་དང་རིག་གཞུང་སྣ་འཛོམས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ཐུབ་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
དེང་སྐབས་ཀྱི་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ།
དེང་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྒྱལ་ཁབ་འདི་འཛམ་གླིང་བཟོ་ཚོང་དར་རྒྱས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་སྤྱི་ཚོགས་དང་། ཁོར་ཡུག དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཀྱི་ཐད་ཀར་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་དཀའ་ངལ་མི་ཉུང་པ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་མ་འདྲ་བར་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཡོད། མཐོང་གསལ་ལྟར་གནམ་གཤིས་བཏང་སྙོམས་དང་བཟང་པོ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ས་རྒྱ་ཆེན་པོ། ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྡན། རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་མི་མང་རྣམས་བརྟན་བརླིང་ཡིན་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་བོར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་པ་དང་། དེང་རབས་ཀྱི་ལག་རྩལ་གྱི་ཆུ་ཚད་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་ངོ་གནོང་མི་དགོས་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་། ཞི་བདེ། རྒྱས་སྤྲོས་ཆུང་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་མི་མང་པོའི་ཡིད་དབང་དྲངས་ནས་གནས་འདིར་གཞིས་ཆགས་བྱེད་འདོད་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་ཕོ་མ་འདྲ་མཉམ་གྱི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཆ་ཚང་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཙམ་མ་ཟད། དམིགས་བསལ་བུད་མེད་སློབ་གྲྭ་འགྲོ་བར་སྐུལ་མ་དང་མཐུན་རྐྱེན་སྤྲད་ནས་བུད་མེད་མཁས་དབང་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
ནང་མིར་དྲག་སྤྱོད་དམ་རྩུབ་སྤྱོད་བྱེད་པ་ནི་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡའི་ཁྲིམས་དང་འགལ་གྱི་ཡོད་པས། སོ་སོའི་ཆུང་མ་དང་བུ་ཕྲུག་ལ་ལུས་སེམས་གང་རུང་གིས་མནར་གཅོད་བཏང་བ་ཡིན་ན་ཁྲིམས་འགལ་ཡིན་པས་ཁྲིམས་ལྟར་ཐག་གཅོད་ནན་མོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
སྤྱིར་བཏང་གནས་འདིའི་མི་རྣམས་རང་བཞིན་འཇམ་ཞིང་རིག་གཞུང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཕྱུག་པོ་ཡོད་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རང་དབང་མང་གཙོ་དང་ཡར་རྒྱས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་ཡིན་པས་འདིར་གསར་དུ་ཡོང་མཁན་ཚོས་གནས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་རྟོགས་དང་རིག་གཞུང་སྣ་འཛོམས་ལ་གོམས་པར་བྱས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་ནང་རང་ཅག་གི་རྩ་དོན་ལ་བློ་སེམས་འགྱུར་མེད་གནང་ཐུབ་པའི་རེ་སྐུལ་ཀྱང་སྟབས་གཅིག་ཏུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
༢༠༠༨་ལོའི་དགོངས་དག
ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨་ལོའི་ཟླ་༢་པའི་ཚེས་༡༣་ཉིན་ཨོ་སི་ཊི་ལིའི་སྲིད་བློན་ཁེ་བིན་ར་སྒྲེ་མཆོག་ནས་དབུས་གྲོས་ཚོགས་སུ་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཆེས་གལ་ཆེན་གྱི་གསུང་བཤད་ཅིག་གནང་ཡོད་པ་དེ་ལ་གདོད་མིའི་རིགས་ལ་དགོངས་དག་ཟེར་བ་དེ་ཡིན། དགོངས་དག་གི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་ཨོ་རོབ་པ་གནས་འདིར་སླེབས་ནས་བཟུང་གདོད་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདག་དབང་ཐོབ་ཐང་ལ་རྩིས་མེད་ཀྱིས་མནར་གཅོད་ཀྱི་རིམ་པ་མང་པོ་ཞིག་བཏང་མྱོང་ཡོད་པར། སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་ཡོངས་གྲགས་ཀྱིས་འདས་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ལ་དགོངས་དག་ཞུས་ནས་མ་འོངས་པར་སྤོབས་པ་དང་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་སྐྱོད་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ནས་མ་འོངས་པར་ཕན་ཚུན་བརྩི་བཀུར་དང་། ཕན་ཚུན་དཀའ་ངལ་སེལ་རེས། ཕན་ཚུན་འགན་མཉམ་ཁུར་གནང་དགོས་སྐོར་གསུང་འདུག
འདི་ནི་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་གིས་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་ལ་བཙན་གནོན་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དབང་འཛིན་པས་དགོངས་དག་ཞུས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་དེའི་ཁ་གཏད་ཚོགས་པས་དགོངས་དག་དེ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་སྟོན་བཞིན་དབང་འཛིན་པས་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཡར་རྒྱས་ལ་བཏང་ཡོད་སྐོར་སོགས་ཀྱང་གསུང་ཡོད་པ་རེད།
གང་ལྟར་གདོད་མིའི་མི་རིགས་ལ་དགོངས་དག་ཞུས་པ་འདི་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ནམ་མིག་དཔེ་བལྟ་ས་ཞིག་ཡིན་པས་མ་འོངས་པར་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་ནས་འདས་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་མ་འོངས་པར་ཞི་བདེ་མཉམ་མཐུན་གྱི་ལམ་ཁར་སྐྱོད་པར་རྨང་གཞི་ཡག་པོ་ཞིག་བཏང་ཡོད།
(བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱང་༡༩༧༠་ནས་གནས་འདིར་སླེབས་འགོ་བརྩམས་པ་དང་དེ་དག་གི་ཁྲོད་བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་དང་། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཁག བོད་རིགས་མཐུན་ཚོགས་ཁག་བཅས་ཀྱི་ནང་ད་ལྟ་བོད་རིགས་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ཡོད)
བློ་བཟང་ལུང་རྟོགས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པ། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༨་ལོའི་ཟླ་༨་པའི་ཚེས་༡༩་ཉིན་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ནས་འཁོད།
ཨམ་ཕེར།
ཨམ་ཕེར་(A)ནི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་རེད།
གསར་འགྱུར།
མཛའ་ཤིང་བརྩེ་བའི་འཕྲིན་འདིའི་ཀློག་པ་པོ་དང་སློབ་ཆེན་པ་ཁ་པར་རྩོམ་འབྲིའི་མཉེན་ཆས་ཀྱི་དྲྭ་དམངས་རྣམ་པར་ཞུ་རྒྱུར། གུས་པོས་སློབ་ཆེན་པ་ཁ་པར་རྩོམ་འབྲིའི་མཉེན་ཆས་བཟོས་ནས་དུས་ཡུན་རིང་བོ་མ་འགོར་བའི་དེ་རིང་། ཡང་བསྐྱར་ཀུ་ཤུའི་མཉེན་ཆས་ཁྲོམ་ར་ནས་བཤུག་དགོས་པའི་ཡིག་ཟམ་བརྡ་ངན་ཞིག་འབྱོར་སོང་། དེ་ཡང་གནས་ཚུལ་གསལ་བོ་ཞུས་ན་འདི་ལྟར་སྟེ། ༢༠༡༤ལོའི་ཟླ་༤པའི་ཚེས་༡༩ཉིན་མཉེན་ཆས་འདི་དངོས་སུ་དྲྭ་ཐོག་ཏུ་བཀྲམ་པ་དང་། སྐབས་དེར་ཀུ་ཤུ་ཁྲོམ་རའི་ནང་དུ་སློབ་ཆེན་པ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་བཙུད་དེ་ཀུ་ཤུ་ཁ་པར་ཐོག་པའི་དྲྭ་དམངས་ཚོའི་གྲལ་ན་བོད་རྩོམ་མཉེན་ཆས་འདི་ཁྱབ་མགོ་བརྩམས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་རིང་བོ་མ་འགོར་བའི་ཟླ་དགུ་བའི་ཚེས་༡༥ཉིན་ཀུ་ཤུའི་མཉེན་ཆས་ཁྲོམ་ར་ནས་རིན་མེད་ཞབས་ཞུ་མི་བྱེད་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་བསྟུན་ནས། ཀུ་ཤུ་ཁ་པར་གྱི་ནང་དུ་མཉེན་ཆས་འདི་སྒོ་འབྱེད་མི་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་བྱུང་བས། ལག་རྩལ་བས་རོགས་རམ་དང་ལྷག་བསམ་ཅན་གྱི་སྐུལ་མའི་འོག་ཟླ་དགུ་བའི་ཚེས་༢༩ཉིན་མཉེན་ཆས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་མི་གྲངས་མང་པོ་བྱུང་བས་ཀུ་ཤུ་མཉེན་ཆས་ཁྲོམ་རས་སློབ་ཆེན་པ་ཁ་པར་རྩོམ་འབྲིའི་མཉེན་ཆས་ངོས་ལེན་བྱས་པ་དང་སྦྲགས་རྩོམ་པ་པོའི་ཡང་བསྐྱར་དགའ་བསུ་དང་བཅས་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཚད་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་ཏེ་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་༼ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་༢༨བར༽ལ་བུད་ཡོད་ཅིང་། ཉིན་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཚད་༣༠དང་། བརྩམས་ཆོས་༢༣༣ལྷག་བཀོད་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་རིང་ཉེ་སྔོན་གྱི་ལག་རྩལ་པས་ཡིག་ཟམ་ཞིག་བསྐུར་བར་ཀུ་ཤུས་རིན་མེད་ཞུབས་ཞུ་བྱེད་མཚམས་བཞག་པས། སྐུ་ཉིད་ནས་ཨ་སྒོར་༩༩གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ཀུ་ཤུའི་མཉེན་ཆས་ཁྲོམ་རའི་ཐོག་ཐོ་འགོད་དང་ནང་འཇུག་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ལ་དབང་བའི་ས་མིག་ཟུངས་ཞེས་པ་རེད། གུས་པོས་ཉེ་སྔོན་སློབ་ཆེན་པའི་མིང་སྤྱད་ནས་སྒོར་གཅིག་གི་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་མ་མྱོང་ལ། འགྲོ་སྒོ་ཙག་ཙིག་ཚང་མ་རང་ཉིད་ནས་བཏང་སྟེ་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་གཏོང་བ་དང་རྩོམ་འགོད་པའི་དུས་ཚོད་སོགས་བཀོད་སྒྲིགས་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་འདི་ལ་སྒོར་སྐར་གང་གི་ཡོང་སྒོ་མེད་ཀྱང་རང་གིས་དགའ་ཕྱོགས་སམ་ཡང་ན་དགེ་ཕྱོགས་ཤིག་འདུག་སྙམ་པའི་བློས་རྒྱུན་བསྲིང་པ་ཡིན། ད་ཐེངས་ཡང་ཀྲུང་སྒོར༩༩ཡིན་ན་རང་ཉིད་ནས་བཏང་ཆོག་མོད། འོན་ཀྱང་ཨ་སྒོར་༩༩༼ཕར་ཆེར་ཀྲུང་སྒོར་༧༠༠ཡས་མས་ཤིག༽ནིི་སློབ་ཆེན་སློབ་མ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་གཞལ་དཀའ་བར་སྣང་ལ། ལྷག་པར་དུ་ང་ལ་མཚོན་སྒོར་དེ་དག་གི་ལྕི་ཚད་ལྟོས་བཅས་ཀྱི་ཆེ་བར་འདུག་ན། སྤྱི་སེམས་དཀར་བའི་ཡུལ་གྱི་སྤྱིན་བདག་རྣམས་པར་འདི་ནས་ཞལ་འདེབས་ཤིག་བསྡུ་དགོས་བྱུང་བས། འཕྲིན་འདི་སློབ་གྲྭའི་སྡོད་ཁང་གི་གྲུ་ཟུར་ཞིག་ནས་བྲིས་པ་ཡིན། ཞལ་འདེབས་ཀྱི་སྒོར་དེ་དག་སློབ་ཆེན་པའི་དཔལ་ཡོན་གྱི་ཆེད་དུ་བཀོལ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ནང་དུ་ལེའུ་ཚན་གསར་སྣོན་དང་ནུས་པ་གསར་བསྒྱུར་བྱས་ན་རིམ་འཕར་བྱེད་དགོས་པ་དང་། རིམ་འཕར་བྱེད་པར་ཀྲུང་སྒོར་༣༠༠རེ་སྤྲོད་དགོས་པ་སོགས་སུ་བཀོལ་རྒྱུ་ཡིན། སློབ་ཆེན་པ་ནི་ཁེ་གཉེར་མ་ཡིན་པའི་རྩོམ་རིག་སྟེགས་བུ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་རྩོམ་པ་པོ་མང་པོས་རྩོམ་རིག་གི་གཤིན་ས་བཟང་བོ་ཞིག་ཆགས་པར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱིན་པའི་མར་དོན་ཁོས་བཟོས་པ་ལགས། ཞལ་འདེབས་གནང་མཁན་གྱི་སྤྱིན་བདག་གི་མིང་དང་སྒོར་གྲངས་སོགས་སློབ་ཆེན་པའི་ནང་དུ་གསལ་བསྒྲགས་བྱེད་པ་དང་། བཀའ་དྲིན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞལ་འདེབས་གནང་ས། 中国农业银行 户名：东戈 账号：622848 1210  7841  06415 支付宝扫描此二维码付款！ ཞལ་འདེབས་ཕུལ་རྗེས་འབྲེལ་བྱེད་ས། མར་དོན་ཁོ། 18893843442 ཁ་པར་རྩོམ་འབྲིའི་མཉེན་ཆས་ཟེར་བ་དེ་ཅི་ཞིག་རེད། ཧ་མ་གོ་བས་གསལ་བཤད་གནང་རོགས་ཞུ
འདུག་རྩིས།
གོ་དོན།
འདུག་རྩིས་ཞེས་པ་ལ་དོན་གཉིས་ཏེ།