བེ་རི་དགོན།
གཉིས་པ། དེ་ནས་བེ་རི་དགོན་པ་བཏབ་ཚུལ་སྐོར། བེ་རི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་ཆབ་མདོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་སྐོར་ཞིག་ན། མཐོ་བེ་རི་ཟེར་བའི་ས་ཆ་ན་བེ་རི་ཟེར་བའི་དཔོན་རྒྱུད་ཅུང་ཟད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད། སྐབས་དེའི་དཔོན་པོ་ས་འགོ་དོན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་﹙ལ་ལས་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་ཀྱང་ཟེར﹚ནི་བོན་པོ་ཁོ་ན་ལ་དགའ་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནག་ཕྱིར། གོ་ཤཱི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ས་ཡོས་སྤྱི་ལོ་1639ལོའི་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་ནང་དུ། དཔུང་ཚོགས་དང་བཅས་པ་བེ་རིའི་སྟེང་དུ་བྱོན་ནས་མངའ་འབངས་ཕལ་ཆེར་བླངས། བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་བྲོས། ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་1640ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་པའི་ཉེར་ལྔ་ལ་བཟུང་སྟེ་ཁྲི་མོན་དུ་བཅུག དཔོན་རྒྱུད་དེ་རུ་ས་མ་ཚུགས་པས་ཁྱིམ་མི་ཁ་ཤས་དང་གྲྭ་པ་ཁ་ཤས་ཐོར་ནས་འདིའི་ཕྱོགས་སུ་﹙དཀར་མཛེས་ལ་གོ་དགོས﹚དུམ་བུ་གཅིག་བྱུང་ཙ་ན། མཚོ་ཁའི་རྒྱལ་པོ་ལུང་གིས་བེ་རི་སྡེ་བ་ཆགས། དེ་དུས་བེ་རིའི་དཔོན་དོན་འགྲུབ་ནོར་བུ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པས་དེའང་བོན་ཆོས་ལ་སེམས་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། སྔར་དགེ་རྟག་སྨྱུང་གནས་པས་བཏབ་མཛད་པའི་ལྷ་ཁང་དེ་སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོས་བདག་པོ་བྱས་ཏེ་བོན་ལུགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཅོས། བེ་རི་ཞེས་དགོན་མིང་དེ་དུས་བྱུང་། དེའི་ཉེ་སྐོར་ན་ཀུན་འགྲོ་འཇའ་ཚོན་སྙིང་པོས་གདན་ས་སྤོས་ནས་བཏབ་མ་ཐག་ཡིན་པའི་གཡུང་དྲུང་གླིང་དུ་བོན་གྱི་རིང་ལུགས་ཁོ་ན་མཆོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསན་ཏེ། འཇའ་ཚོན་སྙིང་པོས་ལྷ་མོའི་ཕུག་ནས་བླངས་པའི་རྩ་གསུམ་གཏེར་ཆོས་རྒྱལ་པོའི་ཆོས་སྐལ་ཡིན་ཟེར་ནས་ཕུལ། དེ་ནས་བཟུང་བེ་རི་ཚང་གིས་གཡུང་དྲུང་དགོན་དུ་ལོ་རེ་བཞིན་རྩ་གསུམ་གྱི་ཆོ་ག་དུས་མཆོད་ལྟར་ཉིན་བདུན་བར་ཚོགས་པ་མ་ཟད། རྒྱུན་དུ་སྒྲུབ་མཆོད་ཀྱང་བོན་ལུགས་ཤ་སྟག་ཡིན། དེའི་སྐབས་སུ་བེ་རི་རང་གི་གདུང་རྒྱུད། སངས་རྒྱས་སྨན་བླའི་རྣམ་སྤྲུལ། ཨེམ་ཆིའམ་ལྷ་རྗེ་ངག་དབང་ཡེ་ཤེས་ཟེར་བ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་སྙིང་རུས་ཆེ་བ་ཞིག་ཕེབས་ནས་དཀར་མཛེས་དགོན་གྱི་གྲྭ་སར་ཞུགས། དེ་ནས་ཁོང་རྒྱ་རིགས་ས་ཁུལ་སོགས་སེར་པོའི་ལག་རྩལ་མཛད། གནམ་བསྐོས་གོང་མ་ཆེན་པོའི་གསེར་ཡིག་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ་ནས་རྒྱལ་སྲིད་དང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདག་པོ་བྱེད་ཆོག་པར་མཛད། སྔར་དགེ་རྟག་སྨྱུང་གནས་པས་བཏབ་པའི་ལྷ་ཁང་དེའི་འགྲམ་ན་གསེར་མཁར་གནམ་ར་ནང་ཟེར་བའི་དུད་ཚང་ཞིག་གི་གྲོ་ཞིང་ཡོད། ཁོང་གིས་དེ་ན་བྱམས་ཁང་ཞིག་བཞེངས་དགོས་དགོངས་ནས་ཞིང་བདག་ཚེ་རིང་མགོན་པོ་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་ཞིང་ནང་དུ་ངས་བྱམས་ཁང་ཞིག་བཞེངས་དགོས་ཞེས་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་སྐབས། ཁོ་ན་རེ། ཁྱེད་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་ངའི་བློ་ལ་མི་བབ་པ་གང་ཡང་མེད་ཟེར་ནས་ས་ཞིང་ཁོང་ལ་ཕུལ་བར་མ་ཟད། སྦྱིན་བདག་ཀྱང་བྱེད་ཟེར་ནས་གསེར་གཞོང་པ་གང་ཕུལ། བས་དེ་ནས་ཏུ་བྱམས་ཁང་བཞེངས་པ་ད་ལྟའི་བྱམས་ཁང་འདི་ཡིན་ནོ། ཤིང་ཆ་ཚང་མ་ནི་གཙང་ཆུ་ཕར་རོལ་གྱི་ནགས་བརྒྱ་ཁུག་ནས་འདྲེན་པ་ཡིན་པས་ད་ལྟ་ནགས་མང་པོ་མེད། དེ་ནས་ཁོང་གིས་ཞྭ་སེར་བསྟན་པའི་ཆོས་སྡེ་བཙུགས་ནས་སྐྱོང་བ་ལ། དགོན་མིང་ནི་སྔར་བཞིན་རང་རུས་སྦྱར་ཏེ་འབོད། དེའི་དུས་ཚོད་ནི་ཁོང་གི་མཛད་སྤྱོད་སོགས་ལ་བརྟག་ན། ཕལ་ཆེར་སྤྱི་ལོ་1649ཙམ་ཡིན་པར་སྙམ་ཏེ། དཀར་མཛེས་རྫོང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཞྭ་སེར་བསྟན་པའི་ཆོས་སྡེ་དག་ལས་སྟོང་འཁོར་དགོན་པའི་འཕྲོས་ཡིན་པར་འདོད། ཡིན་ནའང་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་བཙན་ཤེད་ཆེ་བའི་དབང་གིས་ཁྱིམ་རྒྱུད་ནང་གི་བར་གྲུབ་མཐའ་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་རྩོད་གླེང་བྱུང་སྟབས་ཆོས་སྡེ་འདི་འཕེལ་རྒྱས་ཆེར་འགྲོ་མི་ཐུབ་པའི་སྐབས་དེར། རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོ་གོ་ཤྲཱི་བསྟན་འཛིན་ཆོསར་རྒྱལ་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གི་དགོངས་རྫོགས་སུ་ཀུན་མཁྱེན་ལྔ་པའི་དངོས་སློབ་ཧོར་ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་སྤྱན་སྔར་དམ་བཅའ་ཕུལ་ཏེ། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་སྟག་སྤྱི་ལོ་1662ལོར་ཧོར་དགོན་སྡེ་བཅུ་གསུམ་བཏབ་པའི་གྲལ་དུ་བེ་རི་དགོན་པ་སླར་ཡང་ཉམས་གསོ་མཛད་དེ་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་ཁོང་གིས་བདག་པོ་བྱས་ཏེ། མཚན་ལའང་བེ་རི་དཔལ་ལྡན་འགྲོ་ཕན་གླིང་ཞེས་བཏགས་པ་མ་ཟད། དགོན་པ་འདི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཡིན་ཞེས་གསུངས་བ་ལ། ལ་ལས་སྦྱིན་བདག་དགོན་པ་ཞེས་ཀྱང་འབོད་སྲོལ་མཆིས་ཟེར། ལྷག་པར་དུ་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་བླ་མའི་ཐུགས་རྗེ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རྟོགས་པའི་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་སྒོ་ལ་ཡང་དག་ཞུགས་པར་མ་ཟད། བེ་རི་དགོན་པའི་སྦྱིན་བདག་མཛད་དེ་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་འོས་དང་བཀུར་འོས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར། སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་སྟབས་མཚན་སྙན་རླུང་གིས་གཡོ་བ་ལྟར་ཕྱོགས་ཀུན་ཁྱབ་པར་གྱུར་ཏོ། དེ་ནས་བཟུང་བེ་རི་རྒྱལ་དགོན་པ་འདི་དགེ་རྟག་སྐུ་ཕྲེང་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱོང་བ་ཡིན་ནོ།