སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་
སྤྱིར་བརྡ་སྤྲོད་དང་བསྟུན་ན་ཚིག་མཛོད་ཟེར་བ་ལས་མིང་མཛོད་ཟེར་ན་འགྲིག་མོད། དེང་སང་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཟེར་ཏེ། དེའི་ནང་དུ། “སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ནི། བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་སྟོད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤུ་ཧྲེང་དང་། མང་ཡུལ། ཟངས་དཀར་གསུམ་སྐོར་གཅིག ཞང་ཞུང་དང་། ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་གསུམ་སྐོར་གཅིག འཆིམ་མམ་ལི་དང་། བྲུ་ཤ་སྦལ་ཏི་གསུམ་སྐོར་གཅིག་སྟེ་སྐོར་གསུམ།” ཞེས་གསུངས་མོད། འདི་ཉིད་དུས་ཕྱིས་སུ་མཁས་པ་འཕྱུག་ན་འདོམས་གང་ཟེར་བའི་དཔེ་བརྗོད་ཙམ་དུ་སོང་བ་ལས། གནའ་བོའི་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དེ་མིན་པ་རིམ་གྱིས་ཞུ་ཆོག་མོད། འོན་ཀྱང་ཚིག་རིས་ཙམ་དེད་ནས་ཅུང་ཟད་དཔྱད་ན། སྤུ་ཧྲེང་ཞེས་པ་ནི་སྔར་པུ་ཧྲངས་སྟག་ལ་མཁར་ཞེས་པ་དེ་རང་རེད། དེང་སང་ཡང་མིང་མ་འགྱུར་བར་རྫོང་ཆགས་ཡོད། མང་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་མར་ཡུལ་ལ་ཡིག་ནོར་བྲིས་པས་དོན་གྱིས་ལ་དྭགས་ཡིན་དགོས། དེ་མིན་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་དང་འཕྱུག་འགྲོ ཟངས་དཀར་ཞེས་པ་ནི་ཟངས་དཀར་ལོ་ཙཱ་བ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་འཁྲུངས་ས་དེ་ཡིན་མོད། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར། 桑迦. 阿里地区普兰县境一地区名. ཞེས་ཟངས་དཀར་ནི་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་གི་མིང་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་འགྲིག་མེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེང་སང་ཡང་མིང་མ་འགྱུར་བར་རྒྱ་གར་མངའ་ཁོངས་ན་ཡོད་པས་མི་ཚད། ས་བབས་ཆེ་ཆུང་ནི་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་ལས་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་ཆེའོ། །དེ་ནས་ཞང་ཞུང་ཞེས་པ་ནི། སྔར་ཡུལ་དེའི་རྗེ་བོ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ལས་མཆེད་པས་བཙན་པོའི་གཉེན་དུ་གྱུར་བའི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིག་ཡིན་ཡང་། མཐར་བཙན་པོས་མངའ་ཁོངས་སུ་བཅུག གཡུང་དྲུང་བོན་ལུགས་ཐོག་མར་དར་ས་དང་གུ་གེའི་ཡུལ་འདི་ཉིད་ཡིན། ད་ལྟ་སྟོད་མངའ་རིས་རྩ་མདའ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་ཡོད། ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་ཞེས་པ་ནི། སྐད་འཕྲིན་བརྒྱུད་རྒན་དོན་གྲུབ་ལ་བཀའ་འདྲི་བྱས་པར། “ཞང་ཞུང་ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ལས། སྟོད་ནི། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ས་ཆ་དག་ཚུད་པ་དང་། ཁྲི་ཏེ་སྨད་ནི། གུང་ཐང་མན་ཆད་ཀྱི་ཞང་ཞུང་སྨད་པའི་ས་ཆ་རྣམས་ལ་ཟེར། རྒྱ་སྐད་དུ་(上下羊同)ཞེས་འབོད་ཀྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པ་ཕྱིས་ཀྱི་སྐད་རེད། ཞང་ཞུང་ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་ཅེས་པ་དེ་ལས་སྔ་བའི་ཐ་སྙད་རེད།” ཅེས་གསུངས་པ་དང་། རྒན་པ་སངས་དབང་འདུས་ལགས་ལ་བཀའ་འདྲི་བྱས་པར། “མང་ཡུལ་ཞེས་པ་དེ་མར་ཡུལ་ཏེ་དེང་གི་ལ་དྭགས་ཡིན་དགོས། ལོ་ངོ་700 ཡས་མས་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་འགས་ཡིག་ནོར་དུ་བྲིས་འདུག ཟངས་དཀར་ནི་ལ་དྭགས་དང་ཉེ་བའི་ས་ཁུལ་ཞིག་སྟེ་དེང་སང་ཕལ་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ཁོངས་ཡིན། ཚིག་མཛོད་ནང་གི་ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་ཟེར་བ་དེ་མ་དག ཕལ་ཆེར་སྤུ་རྒྱལ་དུས་ཀྱི་ཞང་ཞུང་ཁྲི་སྡེ་སྟོད་སྨད་ཟེར་བ་ལུང་འདྲེན་པ་འདྲ།” ཞེས་གསུངས། དེས་ན་ཞང་ཞུང་ཁྲི་སྡེ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་བཅུ་ནི། “བོད་དང་གྲུ་གུའི་མཚམས་ན་འོ་ཅོ་མང་མ་གཉིས། གཉེ་མ་ཙ་མོ་གཉིས། བ་ག་སྟོང་བུ་ཆུང་སྟེ་ཞང་ཞུང་སྟོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ལྔ། བོད་དང་སུམ་པའི་མཚམས་ན་གུག་གེ་ཅོག་ལ་གཉིས། སྤྱི་གཙང་ཡར་གཙང་གཉིས། ཅི་དེ་སྟོང་བུ་ཆུང་སྟེ་ཞང་ཞུང་སྨད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་སྟེ་ཞང་ཞུང་གི་སྟོང་སྡེ་བཅུའོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ལ་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་དོགས་སློང་མཛད་དེ། “སུམ་པའི་རུའི་ཁོངས་ཀྱི་རྒོད་ཚང་སྟོད་སྨད་གཉིས་དང་། ནགས་ཤོད་བཅས་ནི་བར་ཁམས་ས་ཁུལ་གྱི་ས་མིང་ཡིན་པས་སུམ་པའི་ས་གནས་དང་བོད་ཀྱི་བར་དུ་མངའ་རིས་སྟོད་ཀྱི་གུ་གེ་ཅོག་ལ་སོགས་ཡོད་མི་སྲིད། དེར་བརྟེན་ཁོ་བོའི་བསམ་པར། མཛད་པ་པོས་གསུངས་པ་ལྟར་བོད་དང་གྲུ་གུའི་མཚམས་ན་ཞང་ཞུང་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ཡོད་པ་དང་། བོད་དང་སུམ་པའི་མཚམས་སུ་ཞང་ཞུང་སྨད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ཡོད་པ་ནི་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས། མདོ་ཁམས་དབུས་གཙང་མངའ་རིས་བཅས་ལ་ཞང་ཞུང་སྒོ་བར་ཕུག་གསུམ་དུ་འབོད་པ་དང་མཐུན་པས་ས་མིང་འདྲེན་པ་གནང་སྐབས་ཞང་ཞུང་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀྱི་ས་ཆ་ཕན་ཚུན་ནོར་བ་འདྲ་སྙམ།” ཞེས་གསུངས་མོད། གེ་སར་སྒྲུང་དཔེ་སུམ་པ་མཛོ་རྫོང་དང་བསྟུན་ན་སུམ་པ་དེ་ཏག་ཏག་ཏུ་གྲུ་གུ་ལས་ཀྱང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེས་ན་གནའ་བོའི་སུམ་པ་དེ་གུ་གེའི་ཕན་ཆད་ན་ཡོད་པ་དང་། སྲོང་བཙན་སྐབས་སུ་ཞང་ཞུང་བཟའ་ལུག་རྟུག་སྨན་གྱི་གཏམ་ཁ་ལྕེ་ལ་བསྟེན་ནས། སུམ་པ་ཡོངས་རྫོགས་རུ་སྤོར་ནས་དེང་སང་གི་འབྲི་རུ་ནགས་ཤོད་དང་ཚ་བ་མཛོ་སྒང་བར་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་ཨེ་ཡིན་ནམ་ཡང་སྙམ། དེ་ནས་འཆིམ་མམ་ལི་ཞེས་པ་ནི། ལི་ཡུལ་ཏེ། “ཤིན་ཅང་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་ཁུ་ནུའི་བྱང་ཕྱོགས་དང་། ཐག་ལ་མ་གན་ཞེས་པའི་བྱེ་ཐང་ཆེན་པོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་བར་མཚམས་ཀྱི་ཧོ་ཐོན་དང་། ཆེ་མོ། རྨིན་ཧྥེང་ནས་རུའོ་ཆང་གཏུགས་པའི་བར་བཅས་ཀྱི་ས་ཆ་སྤྱི་དང་། སྒོས་སུ་དེའི་ནང་གསེས་ཀྱི་ཧོ་ཐེན་དང་ཡུས་ཐེན་ཡུལ་གྲུ་གཉིས་ཀྱི་མིང་རྙིང་། སྔར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་དར་མྱོང་བའི་ཡུལ་འཁོར་ཞིག ” ཞེས་གསུངས་པ་དང་། བྲུ་ཤ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱ་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ་布流沙、勃律ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་གི་སྒྲ་བསྒྱུར་ཡིན་དགོས་ཏེ། “བུ་རུ་ཤ” ཞེས་འདོགས་ཅན་འཕྲལ་ནས་བཀླགས་ན་布流沙ཞེས་བསྒྱུར་བ་དང་། སྒྲ་གཞུང་དུ་“ཤ་ཥ་ཡར་སྦྱར་ས་ལྟར་ཀློག”ཅེས་“བུ་རུས”ཞེས་བཀླག་ན་勃律ཞེས་པ་རང་ཡིན། ལ་དྭགས་ཡས་མས་སུ་ཨ་མདོའི་སྐད་ཀྱི་བ་ཡིག་པ་ལྟར་ཀློག་པ་ནི་ལ་དྭགས་མཐིལ་གྱི་“བ་སྒོ” ལ་“པ་སྒོ” ཞེས་བརྗོད་པས་ཤེས། དེས་ན་བྲུ་ཤ་ནི་དེང་སང་“ཁཱ་ཧྲིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་། མངའ་རིས་བྱང་རྒྱུད་དེ། ཀསྨིར་དང་འདབས་འབྲེལ་ནས་ཡོད།” ཞེས་གསུངས། སྦལ་ཏི་ཞེས་པ་ནི། “འདི་《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》ཀྱི་ནང་མངའ་རིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་ས་ཆ་བགྲངས་སྐབས། སྦི་ཏི་ཟེར་བ་ཞིག་འདུག་པ་དེ་ཡིན་མིན་དཔྱད་པར་ཞུ།” ཞེས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་མོད། སྦལ་ཏི་དང་སྦི་ཏི་གཉིས་ཁ་ཁ་སོ་སོ་ཡིན་ཏེ། སྦལ་ཏི་ནི་དེང་སང་པཱ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་མངའ་ཁོངས་ན་སེང་གེ་ཁ་འབབ་རྒྱུད་དུ་སྦལ་ཏི་སི་ཐན་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། ས་ཆ་དེའི་མི་རྒྱུད་རྫོགས་ནས་བོད་པ་རྣམས་མིག་རྐོང་ལ་ལྷུང་ཞིང་། རྣ་གཟེངས་མཐོན་པོར་སྐྱེས་ཏེ་ཨ་རབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོང་ཚར། རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཅ་ལག་ཡོ་བྱད་དེ་དཔེར་ན་ཅོག་ཙེ་དང་། ཀ་ཏོ་ར་ལྟ་བུ་མ་གཏོགས་ཨ་རབ་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མང་མོད། ལྐོག་ཏུ་གེ་སར་སྒྲུང་བཤད་པའང་ཡོད་ཅེས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཡུལ་དངོས་སུ་སོང་བ་དག་གི་ངག་ལས་ཐོས། འོན་ཀྱང་སྦི་ཏི་ནི་དེང་སང་རྒྱ་གར་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་དེའི་བྱང་ཕྱོགས་ན་ལྡན་མཁར་དགོན་ཡོད་ས་དེར་སྦི་ཏི་ཞེས་བརྗོད། ད་དུང་སྦི་ཏི་འདི་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་ཁོངས་གཏོགས་མིན་ཏེ། ཟངས་དཀར་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་ནོ། །