cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
སྡེ་དགེ
དགོན་སྡེ་ཁག
ལེའུ་དང་པོ། སྡེ་དགེའི་ཡུལ་གྲུ་བཤད་པ། ས་བཅད་དང་པོ། གླིང་ཡུལ་དང་སྡེ་དགེའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ གཅིག། ཐོག་མར་གླིང་གི་མངའ་ཁོངས་བཤད་པ།                 འཕོ་འགྱུར་བཤད་པ། གཉིས། བར་དུ་སྡེ་དགེའི་མངའ་ཁོངས་བསྐྱེད་ཚུལ། གསུམ། ཐ་མ་སྡེ་དགེ་དང་གླིང་ཚང་སོ་སོའི་ས་ཁོངས། ས་བཅད་གཉིས་པ། སྡེ་དགེའི་རང་བྱུང་འཁོར་ཡུག་གི་ཁྱད་ཆོས། གཅིག  རོང་ཁུལ་གྱི་ཐོན་ཁུངས། གཉིས།  འབྲོག་ཁུལ་གྱི་ཐོན་ཁུངས། ལེའུ་གཉིས་པ།  སྡེ་དགེའི་རྒྱལ་རབས་བཤད་པ། ས་བཅད་དང་པོ།  སྡེ་དགེའི་གདུངས་རབས་ཀྱི་བྱུང་ཁུངས་རགས་ ཙམ་བསྟན་པ། ས་བཅད་གཉིས་པ། སྡེ་དགེའི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས། ས་བཅད་གསུམ་པ། སྡེ་དགེའི་སྲིད་དོན་འཛིན་སྐྱོང་གི་སྒྲིག་གཞི་དང༌། གོ་གནས་རིམ་པ། ལེའུ་གསུམ་པ། སྡེ་དགེ་རྒྱལ་པོའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་བཤད་པ། ས་བཅད་དང་པོ། སྤྱི་སྡེ་དགེའི་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་ལམ་ལུགས་འགའ་ཞིག ས་བཅད་གཉིས་པ། བོད་ཀྱི་བཀའ་བློན་ས་དབང་ཆེན་མོའི་བཅའ་ཡིག ས་བཅད་གསུམ་པ། ཁྲལ་འུ་སོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་འགའ་ཞིག་གི་སྐོར། གཅིག  ཁྲལ་པའི་འོས་འགན། གཉིས།  ཁོལ་པའི་འོས་འགན། གསུམ། འུ་ལག་གི་ལས་འགན། བཞི།  གླ་པ་ལ་གླ་ཆ་སྤྲོད་སྲོལ་སྐོར། ལྔ།  སྐྱེད་དང་བུ་ལོན་བཏང་ཚུལ། ས་བཅད་བཞི་པ། ཉེས་ཅན་ལ་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་ཚུལ། ལེའུ་བཞི་པ།  དབུ་བླ་ཁག་ལྔ་བཤད་པ། ས་བཅད་དང་པོ། དཔལ་སྤུངས་དགོན་པ། ས་བཅད་གཉིས་པ། ཀཿ་ཐོག་དགོན་པ། ས་བཅད་གསུམ་པ། དཔལ་ཡུལ་དགོན་པ། ས་བཅད་བཞི་པ།  རྫོགས་ཆེན་དགོན་པ། ས་བཅད་ལྔ་པ།   ཞེ་ཆེན་དགོན་པ། ས་བཅད་དྲུག་པ། སྡེ་དགེ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་ པའི་དགོན་སྡེའི་གྲངས། ལེའུ་ལྔ་པ། དམིགས་གསལ་གྱི་མི་སྣ་འགའ་ཞིག་གྱི་ལོ་རྒྱུས། ས་བཅད་དང་པོ། རླབས་ཆེན་གྱི་མཆོད་ཡོན་རྣམ་གཉིས། ས་བཅད་གཉིས་པ། མཁྱེན་ཀོང་རྣམ་གཉིས། ས་བཅད་གསུམ་པ། རྒྱལ་ཁམས་འགྲིམས་པའི་མཁས་པ་རྣམ་གཉིས། ས་བཅད་བཞི་པ།    དམིགས་བསལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་མི་སྣ་རྣམ་གཉིས། ས་བཅད་ལྔ་པ།  གནའ་རབས་སྡེ་དགེའི་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་འགའ་ཞིག ཟུར་བཀོད།    དང་པོ།  གླིང་ཚང་གདུངས་རབས་རེའུ་མིག ཟུར་བཀོད།    གཉིས་པ།  སྡེ་དགེའི་གདུངས་རབས་རེའུ་མིག གཅིག། འབུམ་དཀར་ཆག་ནང་གི་གདུང་རབས་རེའུ་མིག གཉིས། དཀར་འགྱུར་དཀར་ཆག་ནང་གི་གདུང་རབས་རེའུ་མིག གསུམ། བསྟན་འགྱུར་དཀར་ཆག་ནང་གདུང་རབས་རེའུ་མིག བཞི།  གུ་བཀྲའི་ཆོས་འབྱུང་ནང་གི་གདུང་རབས་རེའུ་མིག ལྔ།  སྡེ་དགེའི་རྒྱལ་རབས་དགེ་ལེགས་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བའི་ནང་གི་ གདུང་རབས་རེའུ་མིག མཇུག་རྩོམ།
ནེ་ཕྱུང་རི་བཙུན་དགོན་
ནེ་ཕྱུང་རི་ནི། ལྷ་ས་ནས་དོག་བདེ་བརྒྱུད་རྡོ་སྔོན་པོ་བར་སྤྱི་ལེ་བཞི་ལྔ་ཙམ་དང་། དེ་ནས་རྐང་ཐང་མར་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་འཛེགས་ན་བཙུན་མའི་དགོན་དེར་སླེབས་ཀྱི་རེད། ནེ་ཕྱུང་རི་ནི། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་ཙམ་དུ་ཞང་གཡུ་བྲག་པའི་སློབ་མ་རབ་འབྱམས་ཆོས་རྗེས་བཏབ། དེའང་རབ་འབྱམས་ཆོས་རྗེས་ཐོག་མར་སེ་རྭ་དགོན་པའི་འགྲམ་དུ་དགོན་གནས་བཏབ་སྟེ་ཚལ་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པ་ལ། དེ་རྗེས་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་ཙམ་དུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་སེ་རྭ་ཆོས་སྡིངས་སུ་བཞུགས་སྐབས་སྒྲུབ་སྡེ་དེའི་བླ་སློབ་རྣམས་ཀྱང་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་དགེ་ལྡན་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པར་གྱུར། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་མཁའ་སྤྱོད་དཔལ་མོས་མཛད། མཁའ་སྤྱོད་དཔལ་མོ་ནི། དགུང་ལོ་༡༢ཐོག་བུ་ནས་བུ་མོར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནས་མཁའ་སྤྱོད་དཔལ་མོས་མོ་དགོན་འདི་འདི་ན་མི་ལེགས་པས་གནས་གཞན་ཞིག་ཏུ་སྤོ་དགོས་དགོངས་པ་ལ། ཉིན་ཞིག་ནང་རྟེན་བཀྲམ་པའི་དཀྱིལ་ནས་རབ་འབྱམས་ཆོས་རྗེའི་གཏོར་ཆས་བླུགས་པའི་སྣོད་བྱ་ནེ་ལེ་སྟེ་པིང་ཀྱུར་མ་ཞིག་གིས་འཁྱེར་ཏེ་ད་ལྟའི་དགོན་ཆགས་ཡུལ་དེར་བསྐྱལ་བས་ནེ་ཕྱུང་རི་ཞེས་པའི་མཚན་ཐོགས། ཡང་དགོན་དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་བྲག་རི་ཡིན་ཀྱང་དགོན་ཆགས་ཆུལ་དུ་ནེའུ་གསིང་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡོད་པས་ནེའུ་ཆུང་རི་ཞེས་པ། ཡང་གནས་དེར་མི་ཆུང་གི་དབྱིབས་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པས་མི་ཆུང་རི་སོགས་གསུང་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་སུམ་ཅུའི་ནང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཅིག་ཞལ་དང་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ། དགོན་དེའི་ཆུ་མིག་ནང་ནས་འཁྲུངས་པའི་རྡོ་ནག་གི་མགོན་པོ་ཕྱག་བཞི་སོགས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། སྔོན་བཙུན་མ་༡༨༠ཙམ་གྱིས་རི་བོ་དགེ་ལྡན་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པ་ཡིན། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་གྱང་གོག་སྟེང་ཉམས་གསོ་གནང་བའི་ནང་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
སྡེ་དགེ
དགོན་སྡེ་ཁག
ལེའུ་དང་པོ། སྡེ་དགེའི་ཡུལ་གྲུ་བཤད་པ།
ནེ་ཕྱུང་རི་བཙུན་དགོན་
ནེ་ཕྱུང་རི་བཙུན་དགོན་ནི་ཐོག་མར་སེ་ར་དགོན་པ་ཆགས་སའི་འགྲམ་དུ་ཡོད་སྐད། ཐོག་མ་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ཞང་གཡུ་བྲག་པའི་སློབ་མ་རབ་འབྱམས་ཆོས་རྗེས་སྒྲུབ་སྡེ་བཏབ་ནས་ཚལ་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་རྗེས་ཙོང་ཁ་པ་སེ་ར་ཆོས་ལྡིངས་སུ་བཞུགས་སྐབས་སྒྲུབ་སྡེ་དེའི་བླ་སློབ་ཡོངས་ནས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་ཞབས་ལ་གཏུགས། དེ་རྗེས་གུང་རུ་རྒྱལ་མཚན་བཟང་པོས་སེ་རའི་ཁྲི་པ་མཛད་སྐབས་ས་བཙུན་མ་ཕལ་ཆེ་བས་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་འཛིན་ཅིང། སེ་ར་སྤོ་བོ་ཁང་ཚན་དང། གུང་རུ་ཁང་ཚན། ནེ་ཕྱུང་རི་བཅས་ནི་སྟོད་པ་མཁན་པོས་ཞལ་བདག་གནང། དེ་དུས་བཙུན་མའི་སློབ་དཔོན་མཁའ་སྤྱོད་དཔལ་མོས་གྲྭ་བཙུན་མཉམ་དུ་བསྡད་ན་མི་ལེགས་པས་བཙུན་དགོན་དེ་ད་ལྟའི་དགོན་པ་ཆགས་སར་སྤོས་སྐད། བཙུན་དགོན་དེར་ནེའུ་ཆུང་རི་དང། མི་ཆུང་རི་། ནེ་ཕྱུང་རི་སོགས་འབོད་ཅིང། ནེ་ཆུང་རི་ཞེས་པ་ནི་རི་དེ་བྲག་རི་ཡིན་རུང་དགོན་པ་ཆགས་ས་དེར་ནེའུ་སིང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པས་ཡིན་ཟེར། མི་ཆུང་རི་ཟེར་དོན་ནི་རི་ངོས་སུ་མི་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བསྡད་པ་འདྲ་བའི་རི་མོ་ཡོད་པས་ཡིན་སྐད། ནེ་ཕྱུང་རི་ཞེས་པ་ནི་མཁའ་སྤྱོད་དཔལ་མོས་བཙུན་དགོན་སྤོ་སའི་ས་བརྟག་མཛད་སྐབས་བྱ་ནེ་ལེ་ཞིག་གིས་ནང་རྟེན་བཀྲམ་པའི་དཀྱིལ་ནས་རབ་འབྱམས་ཆོས་རྗེའི་གཏོར་ཆས་བླུག་པའི་སྣོད་དེ་ཕྱུང་（མང་པོའི་ནང་ནས་བཏོན་པའི་དོན་）ནས་ད་ལྟའི་དགོན་པ་ཆགས་ས་དེར་བསྐྱུར་བས་ནེ་ཕྱུང་རི་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་སྲོལ་ཡོད།
སྡེ་དགེ
དགོན་སྡེ་ཁག
ས་བཅད་དང་པོ། གླིང་ཡུལ་དང་སྡེ་དགེའི་མངའ་ཁོངས་ ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་བཤད་པ།
གནའ་དུས་སྡེ་དགེ་རྒྱལ་པོས་དབང་བསྒྱུར་བྱ་ཡུལ་ནི། བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་འབྲི་ཆུའི་ཤར་ནུབ་གཉིས་སུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང༌།  དེང་དུས་ས་གཤིས་རིག་པ་ལྟར་ན་ཨེ་ཤའི་ཡའི་གླིང་གི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་དབུས་སུ་ཤར་ཐིག་90་100 བར་དང༌། བྱང་ཐིག་ 31་33 བར་དུ་ཆགས་ཡོད།  གནའ་བོའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་བཤད་པ་ལྟར་ན།  བོད་ཡུལ་འདིར་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ན་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁོངས་དང༌།  མདོ་སྟོད་སྨད་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྐབས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཕྱེས་ཡོད་པ་རེད།  དེ་ཡང་མདོ་སྟོད་ནི་སོག་ལ་སྐྱ་བོ་མན་ཆད་དང༌།  རྨ་ཆུའི་ཁུག་པ་ཡན་ཆད་མདོ་སྟོད་མིའི་ཆོལ་ཁ་ཟེར་བ་དང༌།  མདོ་སྨད་ནི་རྨ་ཆུའི་ཁུག་པ་མན་ཆད་ནས། རྒྱའི་མཆོད་རྟེན་དཀར་ཆུང་ཡན་ཆད་ལ་མདོ་སྨད་རྟའི་ཆོལ་ཁ་ཞེས་ཟེར། དེས་ན་ཡུལ་འདི་རྨ་ཆུ་ཁུག་པའི་ས་ཐིག་གི་འོག་ཏུ་གནས་ཡོད་པ་འདྲ།  སྔར་གྱི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་ཁམས་སྡེ་དགེའི་རྒྱལ་ཁམས་དང༌།  མདོ་སྨད་སྡེ་དགེའི་རྒྱལ་ཁམས་ཞེས་གཉིས་ཀ་བྲིས་ཡོད་པ་འདི་ནི་དོན་ལ་ས་ཁོངས་དབྱེ་སྲོལ་མི་འདྲ་བའི་ལུགས་གཉིས་ཡིན་པར་ཤེས་སླ། «སྡེ་དགེ་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར»།  ལས། “ལྕགས་ར་སྡེ་ཤོག་ལྷས་དགེ་གྲོང་གི་གནའ་ཤུལ་དུར་གླིང་སོགས་ལས་རྙེད་པའི་གནའ་རྫས་ལ་བརྟགས་ན། ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་10་པ་ཙམ་ན་ཡུལ་འདིར་འཚོ་སྡོད་བྱ་མཁན་གྱི་སྤྱོད་ཆས་ཡིན་པར་རྟོགས།”  ཞེས་གསལ།  སྤྱི་བཏང་ཉེ་དུས་ཆབ་མདོ་ཁ་རོ་དང༌།  བྲག་མགོ་ཁ་ས་མཚོའི་གནའ་ཤུལ་དང་གནའ་དུར་རྙེད་པའི་གནའ་རྫས་རྙིང་པ་དག་ལ་བརྟགས་ན་ཡུལ་འདིར་བོད་མིའི་འགྲོ་བ་འཚོ་སྡོད་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད།  གནའ་བོའི་བོན་ལུགས་ཀྱི་འབྱུང་རྩིས་རིག་གནས་དེ་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད།  འོན་ཀྱང་དུས་དེར་ཡུལ་འདིའི་མིང་ལ་གང་ཟེར་བ་དང༌།  ཡུལ་དེའི་མངའ་བདག་གང་ཞིག་ཡོད་པར་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་དག་ལས་ད་ཕན་གསལ་པོར་མ་མཐོང༌།  ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་སུ་ཡུལ་འདིར་ཁམས་ཀློང་ཐང་ཞེས་འབོད་ཅིང༌།  སྡེ་འབངས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ལྟ་བུ་དེ་དེང་དུས་འདན་ཁོག་གི་ཡུལ་འདི་ཡིན་འདུག   གནའ་བོའི་ཡིག་ཆ་མང་ཆེ་བའི་ནང་ལྡན་ཁོག་ཅེས་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌།   ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་ཀུན་གྱི་ས་ཁོངས་བདག་ཏུ་བཟུང་ཆེད།  མཐའ་འདུལ་དང༌། ཡང་འདུལ།  རུ་གནོན་བཅས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་བཅུ་གཉིས་བཅས་བཞེངས་པའི་སྐབས་སུ་རུ་གནོན་གྱི་ལྷ་ཁང་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཁམས་ཀློང་ཐང་སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང་ཡུལ་འདིར་བཞེངས་པ་ད་ལྟ་ཡང་གནས་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁྲ་རྙིང་པའི་ནང་དུ་ཡུལ་འདིར་གླིང་ཞེས་བོད་སྐད་རང་སོར་དུ་རྒྱ་ཡིག་བྲིས་འདུག   ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་དངོས་སློབ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔའི་ནང་གི་ལྡན་མ་རྩེ་མང་ཡང་ད་ལྟའི་འདན་ཁོག་གི་ཡུལ་འདིར་འཁྲུངས་པ་ཡིན་འདུག   དེ་ཡང་ཁམས་ཀློང་ཐང་ཞེས་པ་ནི་དེང་དུས་འབྲི་ཆུ་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཁམས་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་ཆེའི་སྤྱི་མིང་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། འབྲི་ཆུའི་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡེ་དགེ་དང༌། དཔལ་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་རོང་ཁུལ་འདི་དག་ལ་མདོ་ཁམས་རོང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་རྔོད་ཨ་རབ་རོང་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་སི་ཏུ་ཆོས་འབྱུང་གི་རྣམ་ཐར་ལས་གསལ། ཧ་ལམ་བོད་རྒྱལ་གླང་དར་མ་བཀྲོངས་ནས་བོད་སིལ་བུར་འཐོར་བ་དང་ཡུལ་འདིར་གླིང་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དེ་མངའ་ཐང་དང་སྟོབས་འབྱོར་རྒྱས་པའི་འགོ་ཚུགས། དེ་རྗེས་མི་རབས་ཁ་ཤས་ཀྱི་རྗེས་སུ་གླིང་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དེ་སྟོད་གླིང་གསེར་པ་མཆེད་བརྒྱད།  བར་གླིང་འོམ་བུ་ཚོ་དྲུག   སྨད་གླིང་མུ་སྤྱང་སྡེ་བཞི་ཞེས་བྱུང་ཞིང་འབྲི་ཟླ་ཟལ་མོའི་སྒང་གི་ཡུལ་གྲུ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་གི་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་གླིང་གི་བདག་ཏུ་བཟུང་ཡོད་ཅིང༌།  སྡེ་དགེའི་དཔོན་རབས་དང་པོ་བོ་ཐར་བཀྲ་ཤིས་སེང་གེ་ཡུལ་འདིར་སྡེ་དཔོན་ཐོག་མར་གྱུར་སྐབས་ཡུལ་འདིའི་སྤྱིའི་དཔོན་པོ་གླིང་དཔོན་ཟེར་བས་བདག་ཏུ་བཟུང་ཡོད་ཚུལ་སྡེ་དགེའི་རྒྱལ་རབས་ལས་གསལ།   རབ་བྱུང་དང་པོའི་ས་སྟག་སྤྱི་ལོ་103
ནོར་ལྡན་བརྒྱད་
ཆུ་ལ་བརྟེན་པ་ཟླ་བ་དང། འཛིན་བྱེད་མེ་དང་རླུང་དང་ནི།། ནམ་ལངས་འོད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ།། བརྒྱད་པོ་ནོར་གྱི་ལྷ་ཞེས་བྱ།།
ཁམ་བྷོ་ཌི་ཡ་
ཁམ་བྷོ་ཌི་ཡ་ – ཁམ་བྷོ་ཌི་ཡ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Kingdom of Cambodia 柬埔寨
ཁ་མེ་རོན་
ཁ་མེ་རོན་ – ཁ་མེ་རོན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Republic of Cameroon 喀麦隆
ཝུའུ་ཁྲེང་ཨེན།
ཝུའུ་ཁྲེང་ཨེན་(རྒྱ་སྐད།: 吴承恩)ནི་རྒྱ་ནག་གིས་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།
ཁོ་ལུམ་པོ།
ཁོ་ལུམ་པོ་(කොළඹ)ནི་སེང་ག་གླིང་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག
--87.202.148.115 ༢༣:༠༥, ༩ ཟླ་དང་པོ། ༢༠༡༤ (UTC)r== ད་དུང་གཟིགས། ==
ཁ་ན་ཊ་
ཁ་ན་ཊ་ – Canada 加拿大
ཁ་བྷོ་ཝེར་ཏེ་
ཁ་བྷོ་ཝེར་ཏེ་ – ཁ་བྷེ་ཝེར་ཏེ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ Republic of Cabo Verde 佛得角
ཧྲི་ནའེ་ཨེན།
ཧྲི་ནའེ་ཨེན་(རྒྱ་སྐད།: 施耐庵)ནི་རྒྱ་ནག་གིས་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།
ལུའོ་ཀོན་ཀྲུང་།
ལུའོ་ཀོན་ཀྲུང་(རྒྱ་སྐད།: 罗贯中)ནི་རྒྱ་ནག་གིས་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།
དུ་ཤང་པེ།
དུ་ཤང་པེ་(Душанбе)ནི་ཐ་ཇི་ཁེ་སི་ཏན་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཨ་ཧྲི་ག་བཏ།
ཨ་ཧྲི་ག་བཏ​་(Aşgabat)ནི་ཏུརཀ་མེ་ནི་སྟན་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཚའོ་ཞུའེ་ཆིང་།
ཚའོ་ཞུའེ་ཆིང་(རྒྱ་སྐད།: 曹雪芹)ནི་རྒྱ་ནག་གིས་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།
རིགས་མཐུན་དགར་
རྟ་མཆོག་ནི་རྟ་གཞན་ལས་འགྲོས་མགྱོགས། སེང་གེ་ནི་རི་དྭགས་གཞན་ལས་བཙན་ལྟ་བུའོ
ཁོ་བོ་ཨ་བེ།
ཁོ་བོ་ཨ་བེ་(ཉི་ཧོང་སྐད།安部 公房)ནི་རི་པིན་གྱིས་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།
སི་རི་པེ་ཀ་མཚོ་ཁུགས་གྲོང་ཁྱེར།
སི་རི་པེ་ཀ་མཚོ་ཁུགས་གྲོང་ཁྱེར​་(بندر سري بڬاوان)ནི་བྷི་རུ་ནི་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ནི་སྒྲ་དགར་བརྣན་གྱི་སྒྲ་ལ་འཇུག་ཚུལ་
དང་བོ་རིགས་མཐུན་ལས་དགར་བ་ནི། རྟ་མཆོག་ནི་རྟ་གཞན་ལས་འགྲོས་མགྱོགས་ལྟ་བུའོ།
གཉིས་པ་རིགས་མི་མཐུན་ལས་དགར་བ་ནི། རྟ་ནི་བ་ལང་ལས་འགྲོས་མགྱོགས་ལྟ་བུའོ།
དང་བོ་མཆོག་ཏུ་དགར་བ་ནི། བསམ་འཕེལ་དབང་རྒྱལ་ནི་ནོར་བུ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གོ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་དམན་པར་དགར་བ་ནི། རྟ་དང་བོང་བུ་གཉིས་ལས་ནི་བོང་བུ་དམན་ནོ་ལྟ་བུ། གསུམ་པ་ཐ་དད་ཙམ་དུ་དགར་བ་ནི། སྦྱོར་དངོས་རྫས་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི་ལྟ་བུ་དང་། བུམ་པ་ནི་ཀ་བ་ལས་གཞན་ནོ། འགྲེལ་བ་སྔ་མ་དག་ལས་འདི་ལྟར་བཤད་མོད། ནི་མ་སྦྱར་ན་ཡང་ལས་དགར་ཚིག་ཡིན་པས་དཔྱད་གཞི་ཡོད་དོ། བརྣན་པའམ་ངེས་བཟུང་ལ་འཇུག་པ་ནི། ཁྲབ་ནི་གྱོན། གྲི་ནི་བཏགས། མདུང་ནི་བཟུང་། ལྟ་བུ་དང་། རང་རེའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་མི་ནི་མང་། སྟོབས་ནི་ཆེ། རང་ཅག་བོད་ལ་ས་ཁྱོན་ནི་ཡངས། ཐོན་ཁུངས་ནི་མང་། ལྟ་བུ།
སྡེ་དགེའི་དཔར་ཁང་ཆེན་མོ་
སྡེ་དགེ་པར་ཁང་ཆོས་མཛོད་ཆེན་མོ་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་བྱ་ལོ་སྤྱི་ལོ་1729ལོར་སྡེ་དགེ་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རབས་ཞེ་ལྔ་པ་དང་།སྡེ་དགེའི་རྒྱལ་རབས་བཅུ་གཉིས་པ།ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་རབས་དྲུག་པ་བསྟན་པ་ཚེ་རིང་གིས་ཨ་ལོ་དཔལ་འབྱོར་དགོན་ནས་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ཆོས་རྒྱལ་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་སྒྲུབས་ཤིང་།ཤིང་དང་པར་བརྐོའི་མཐུན་རྐྱེན་ཁོང་གིས་སྒྲུབ་ཆོག་ཅེས་སྐུལ་བ་དང་།དགེ་མཚན་ལ་བརྟག་དཔྱད་ནན་ཏན་མཛད་དེ་སྡེ་བཞི་དགེ་བཅུའི་རབ་ཏུ་འབྱོར་བའི་གནས་དཔལ་ལྡན་ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་དུ་བཞེངས་རྒྱུའི་ཐུགས་ཐག་བཅད་དེ་ཧོར་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཟང་ཉིན་རྨང་བཏིང་།རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་མཚལ་པར་གསར་བཞེངས་ཀྱི་ལས་གྲྭ་དངོས་སུ་དབུ་ཚུགས།སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སྐུ་དངོས་ནས་ཞུ་དག་པའི་ཁུར་བཞེས་ནས་དཔེ་རྒྱུན་རྙིང་བ་ཁུངས་བཙུན་འགའ་ལ་དཔེ་བསྡུར་བྱས་ཏེ།རིག་པར་སྨྲ་བའི་བློ་ལྡན་དུ་མ་དང་ལྷན་དུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1730ལོའི་ཟླ་2པའི་ཚེས་3ཉིན་ཞུ་དག་བྱ་རྒྱུའི་དབུ་ཚུགས། པར་རྐོ་མཁན་ཆིག་སྟོང་ཙམ་གྱི་ནང་ནས་ཡང་དུ་ཕུལ་བྱུང་པར་རྐོ་བ་བཞི་བརྒྱ་གདམས་གསེས་བྱས་ཏེ་པར་རྐོ་རྒྱུའི་དབུ་བརྩམས། དེ་དག་གིས་ཀྱང་བདེ་ལས་དང་མགྱོགས་མ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མི་རེས་ཉིན་རེ་ལ་ལྡེབ་ངོས་རེ་ལས་རྐོ་མི་ཆོག་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་བཞག་ནས་ཟབ་ཚད་ཀྱང་ངེས་པར་གཏན་ལ་ཕབ།ཆོས་རྒྱལ་གང་གི་རྟེན་བཀའ་འགྱུར་རོ་ཅོག་མཚལ་གྱི་པར་དུ་བཞེངས་གྲུབ་ནས།བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་བརྟེན་པ་གཙུག་ལག་ཁང་བཅས་ལེགས་པར་བསྐྲུན་ཏེ་དེང་གི་དུས་སུའང་གཟི་བྱིན་འབུམ་ཕྲག་འབར་བཞིན་བཞུགས་པ་དང་།གཞན་ཡང་པར་ཤིང་དང་ཤོག་བུ། སྣག་ཚ་སོགས་བཟོ་མཁན་དང་། ཞུ་དག་མཁན། བྲིས་མཁན།རྐོ་བཙུགས་མཁན།གཡོག་མཁན་བཅས་མི་གྲངས་བརྒྱ་ལ་ཉེ་བ་ནས་ལོ་གྲངས་ལྔའི་རིང་ལ་བརྩོན་པ་ཆེར་བསྐྱེད་ཀྱིས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་གསུམ་ན་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བ་འདི་ཉིད་པོད་བརྒྱ་དང་གསུམ་ལེགས་བྱས་པར་དུ་བསྐྲུན་ཐུབ་པར་བྱུང་།
དཔལ་ལྡན་འཆི་མེད་རྟག་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་རྡོ་རྗེ་སེང་གེའམ་ཨ་ཇ་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ་གསང་བདག་བློ་གཏེར་དབང་པོས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་རྒྱུད་སྡེ་ཀུན་བཏུས་དང་།ཀུན་མཁྱེན་གོ་རམས་པའི་བཀའ་འབུམ། རོང་སྟོན་ཤཱཀྱ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་ཆོས་སྐོར། གཡག་སྟོན་སངས་རྒྱས་དཔལ་གྱི་བཀའ་འབུམ།དྭགས་པོའི་བཀའ་འབུམ། ཐོགས་མེད་བཀའ་འབུམ།འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་དབང་པོས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་ལམ་འབྲས་རྣམ་འགྲེལ་དང་བཅས་པའི་པར་ཤིང་གསར་དུ་བརྐོས་པའོ།། ལྷ་སྲས་ཚེ་དབང་བདུད་འདུལ་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་འཇུ་མི་ཕམ་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ།མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་སོགས་པར་ཤིང་གསར་དུ་བརྐོས་ནས། སྔ་ཕྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱིས་པར་དུ་བརྐོས་པའི་པར་ཤིང་གི་གྲངས་ནི་ལྡེབ་ཚད་རིང་ཐུང་ཁྱོན་སྡོམ་ཁྲི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཉེ་བར་བཞུགས་ཡོད་པ་བཅས་སོ།། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པ་ཚུན་ཆད་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་མངོན་གྱུར་བྱས་པ་དང་བསྟུན།སྡེ་དགེ་པར་ཁང་ཆོས་མཛོད་ཆེན་མོ་ཡང་སྔ་རྗེས་སུ་ཉམས་གསོ་བྱས་པ་དང་ལྷན་དུ།པར་འཐོར་བ་དང་དཔེ་དཀོན་པོའི་ཡིག་ཚོགས་ཀྱི་པར་གཞིའི་པར་ཤིང་གསར་རྐོ་བྱ་རྒྱུའི་ལས་དོན་གྱི་དབུ་བརྩམས།ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་ལོ་འགོ་ནས་སྤྱི་ལོ་2009ལོའི་བར་པར་ཤིང་གསར་དུ་བརྐོས་པའི་གྲངས་ཁྲི་དྲུག་ལ་ཟིན་ཡོད་ཅིང་པར་གསར་བརྐོས་འདིས་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་མཇུག་ཏུ་པར་ཁང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་པར་ཤིང་རྙིང་པའི་ལྡེབ་གྲངས་སྡོམ་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་སུམ་ཅུ་ལ་ཉེ་བར་ཟིན་པ་རེད། ལོ་རབས་དགུ་བཅུ་པ་ནས་བཟུང་པར་ཁང་གིས་པར་འདེབས་ཀྱི་ལས་ཀའི་བྱ་བ་ཇེ་ཉུང་དུ་བཏང་ནས།  ལས་ཀའི་གཙོ་བོ་རིག་དངོས་དོ་དམ་བྱ་བ་དམ་འཛིན་བྱས་པ་དང་། 1999ལོ་ནས་བཟུང་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱིས་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་ལས་སྒོ་དར་སྤེལ་གཏོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག པར་ཁང་ཡང་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་གྱི་ལྟེ་གནས་སུ་གྱུར་ནས་ཁམས་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཞེས་པའི་མཚན་སྒྲོན་ཕུལ་ནས་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་ལ་སྔོན་མེད་ལེགས་སྐྱེས་བཟང་པོ་འབུལ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། སྡེ་དགེ་པར་ཁང་སྔ་རྗེས་སུ་1980ལོ་དང་1986ལོ་ལ་ཞིང་ཆེན་དང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་དུ་བཞག་པ་དང་།2007ལོར་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་དངོས་མིན་རིག་དངོས་ཤུལ་བཞག་གི་གྲས་སུ་བཞག་གོ། །
མ་ལི་ཡ།
མ་ལི་ཡ་ཡང་ན་མིར་ཡམ་ནི་གསུང་རབ་ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད།
མཆོག་ཏུ་དགར་བ་
བསམ་འཕེལ་དབང་རྒྱལ་ནི་ནོར་བུ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གོ་ལྟ་བུ།
རིགས་མི་མཐུན་ལས་དགར་བ་
རིགས་མི་མཐུན་ལས་དགར་བ་ནི། རྟ་ནི་བ་ལང་ལས་འགྲོས་མགྱོགས། རི་སྤྱང་ནི་ཁྱི་ལས་བཙན་
ཧན་ཧྥེ་ཙི།
༼ཧན་ཧྥེ་ཙི་༽ཞེས་པའི་དཔེ་ཆ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད་པར་བསྡོམས་པས་བམ་པོ་༢༧༡༠མཆིས།
ཨ་པོ་ལོ་སི།
ཨ་པོ་ལོ་སི་ནི་གསུང་རབ་ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད། (ཐེ་ཏུ། ༣་༡༣)
མཱར་ཁོ་ཕོ་ལོ།
མཱར་ཁོ་ཕོ་ལོ་(ཨི་ཏ་ལིའི་སྐད།Marco Polo)uyyedywyyr3ytuy2ufyfuyiuffgfyfr3uygffeurg4yug4rfyuir4fy4ghgr4fgfugrgfyfgyfgygyfgyrgygrfhrgfgygfgfyfgygfg
དམན་པར་དགར་བ་
རྟ་དང་བོང་བུ་གཉིས་ལས་ནི་བོང་བུ་དམན་ནོ་ལྟ་བུ་དང་། བོད་དང་རྒྱ་གཉིས་ལས་ནི་བོད་དམན་པའི་བསམ་བློ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་ལྟ་བུའོ
ཐ་ཧྲི་ཀེནྟ།
ཐ་ཧྲི་ཀེནྟ་(Toshkent)ནི་ཨུ་ཟ་བྷེ་ཁི་སི་ཐན་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་མ།
ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་མ་ནི་བོད་པའི་གཞས་མ་ཞིག་རེད།
ཟླ་སྒྲོན།
ཟླ་སྒྲོན་ནི་བོད་པའི་གཞས་མ་ཞིག་རེད།
ཨར་ཏེ་མཱ།
ཨར་ཏེ་མཱ་ནི་གསུང་རབ་ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད།
ཇི་ཡོ་ཝ་ནི་བེལ་ལི་ནི།
ཇི་ཡོ་ཝ་ནི་བེལ་ལི་ནི་(ཡི་ཏ་ལིའི་སྐད།: Giovanni Bellini)ནི་ཨི་ཏ་ལི་ཡི་རི་མོ་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།
བདེ་ཆེན་དབང་མོ།
བདེ་ཆེན་དབང་མོ་ནི་ཨ་མདོ་གཅན་ཚའི་ཡུལ་གྱི་བོད་པའི་གཞས་མ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་ཆེས་བྲིན་བོད་སྨན་སྡེ་ཚོགས་སུ་ལས་ཀ་གཉེར་བཞིན་ཡོད།
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
སྟོབས་རྒྱལ་
སྐལ་བཟང་མེ་ཏོག།
སྐལ་བཟང་མེ་ཏོག་ནི་བོད་པའི་གཞས་མ་ཞིག་རེད།
ཅི་ཡུས་མུའུ་ཙུའུ་ཏེ་ལ་ལྷ་ཁང་།
ཅི་ཡུས་མུའུ་ཙུའུ་ཏེ་ལ་ལྷ་ཁང་ནི་འཇར་པན་གྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་ཁེཡོ་ཐྲོ།རུ་གནས་ཡོད།སྤྱི་ལོ་778ལོར་དབུ་བརྙེས་པ་རེད།
རྨ་ཆེན་རྫོང་།
རྨ་ཆེན་རྫོང་ནི་མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཤར་ངོས་དང་། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་ལྷོ་ངོས། རྨ་ཆུ་རྫོང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་ཤིང་། མངའ་ཁོངས་སུ་རྭ་རྒྱ་གྲོང་བརྡལ་དང་། རྟ་བོ་གོང་མ་ཡུལ་ཚོ། རྟ་བོ་ཞོལ་མ། སྡོམ་ཁོག གངས་རི། དབྱིག་གཞུང་། དང་ལག དང་གཞུང་། ཁྲ་མ་ཧོ། གོང་མ་ཚང་བཅས་གྲོང་བརྡལ་གཅིག་དང་། ཡུལ་ཚོ་བཅུ་ཡོད་ཅིང་། དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་གྲགས་ཅན་རྭ་རྒྱ་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་ཀྱང་རྫོང་འདིའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་དང་། གངས་རིའི་དབང་པོ་རྨ་རྒྱལ་སྦོམ་ར་དང་། སེང་ཆེན་གནམ་དུ་འཕྱོ་འདྲའི་ཨ་མྱེས་ཁྱུང་མགོན། རྨ་ཀླུང་དལ་འབབ་རིང་མོ་སོགས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ངོ་མཚར་མཛེས་ལྗོངས་མང་པོ་ཞིག་གནས་འདིར་ཡོད་ལ། རྫོང་ཁོངས་ཧྲིལ་བོར་རྩྭ་ཆུ་འཛོམས་ཤིང་། ཕྱུགས་ལས་དར་བ། འབྲོག་དམངས་བརྩོན་སེམས་རྒྱས་པ་སོགས་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མང་ལ། སྔོན་གྱི་དུས་ན་ཨ་རིག་གི་རུ་སྡེ་འཚོ་མྱོང་བའི་ཡུལ་གྲུ་དང་། ལྡོ་ཤུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པ་དག་གི་ཐོག་མའི་མཆེད་ཁོངས་དང་རྩ་བ་རྒྱས་སའང་གནས་འདི་ཡིན། ཡུལ་འདིའི་མི་རྣམས་གཞུང་རྒྱུད་དྲང་ཞིང་དམ་ཚིག་བརྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ངག་རྒྱུན་ནི་གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཏུ་སོང་ཡོད་པ་དང་། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་རང་ས་རང་ཡུལ་ནི་ཚེ་སྲོག་གི་རྒྱུན་བསྲིང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཚར་དུ་དངར་ལ། དེང་སྐབས་སྐད་གྲགས་ལྡན་པའི་ཤེས་རིག་ནོར་བུ་གླིང་དང་། རྭ་རྒྱ་བུ་མོའི་སློབ་གྲྭ། གྲོང་བརྡལ་ཤེས་ཡོན་ར་བ་སོགས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་དང་། བོད་རང་གི་རྒྱུ་ཟོག་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པའི་བཟོ་གྲྭའང་སྣ་ཚོགས་གསར་བསྐྲུན་བྱས་ཡོད།
དུ་ཅིའོ།
དུ་ཅིའོ་(ཡི་ཏ་ལིའི་སྐད།: Duccio)ནི་ཨི་ཏ་ལི་ཡི་རི་མོ་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།
རྨ་ཆེན་རྫོང་།
མིང་བྱུང་ཚུལ།
ཡུལ་འདིར་བོད་སྲིད་པ་ཆགས་པའི་ལྷ་དགུའི་ནང་ཚན་ཡུལ་ལྷ་རྨ་རྒྱལ་སྦོམ་ར་ཡོད་སྟབས། རྫོང་གི་མིང་ལ་རྨ་ཆེན་ཞེས་བཏགས། གངས་རི་དེ་ལ་རྨ་རྒྱལ་སྦོམ་ར་དང་རྨ་རྒྱལ་གངས་རིའང་ཟེར། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད་དྲུག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་གྱ་གཉིས་ཀྱིས་མཐོ་ཞིང་། འདི་ནི་མདོ་ཁམས་ཀྱི་བདག་པོ་ས་བཅུ་པ་ཐོབ་པར་གྲགས་ཤིང་། ཁོང་ལ་སྲས་དང་སྲས་མོ་མང་བ་ལས། དེ་དང་དེའི་གནས་རི་ནི་བོད་ཁམས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཡོད་དོ།  །སྤྱི་རྨ་ཆེན་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་ལ་བཤད་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དེ། སྔོན་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲུང་ལྡེ་བཙུན་སྐབས་རྒྱ་གར་ནས་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་དང་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་གཉིས་གདན་དྲངས་ཏེ་བོད་ཡུལ་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ནང་ཆོས་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་སྤེལ་སྐབས་བོད་ཀྱི་ལྷ་འདྲེ་རྣམས་ཀྱིས་བར་ཆད་མང་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་བསྒོས་དམ་ལ་བཞག་པ་དང་། ལྷག་པར་ཇོ་བོ་ཞལ་དཀར་བ་འདི་མཐུ་རྩལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་གཏན་ནས་བཀའ་འོག་ཏུ་མ་འདུས་སྟབས། སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེས་མངོན་སྤྱོད་དྲག་པོའི་སྒོ་ནས་ཕྱག་གི་ཕུར་བུས་ཇོ་བོ་ཞལ་དཀར་བར་བཏབ་པས་ཕྲག་གོང་ལ་རྨ་ཆེན་པོ་ཞིག་བཟོས་ཤིང་དམ་ལ་བཏགས་པས་རྨ་ཆེན་ཞེས་ཐོགས་པར་བཤད་ཚུལ་ཞིག་འདུག་མོད་ཡང་དག་མིན་བཤད་དཀའ་ལ་ལྷག་པར་དུ་ལྷ་སྒྲུང་གི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེ་བས་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་བར་སེམས། འོན་ཏེ། རྨ་ཞེས་པ་ཆེས་གནའ་བོའི་དུས་ནས་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་རུས་རྐྱུད་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། རུས་རྒྱུད་འདི་ལས་མཁས་པ་དང་དཔའ་བོ་མང་དུ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རབས་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟའི་རྨ་ཡུལ་འདི་སྔར་གྱི་རྨ་ཞེས་པའི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་དང་ཇོ་བོ་ཞལ་དཀར་བའང་རུས་རྒྱུད་དེའི་མཆོག་ཏུ་བཀུར་སའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །
ལོ་རྒྱུས།
རྨ་ཆེན་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་མགོ་ལོག་ཁག་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་ཨ་སྐྱོང་གོང་མ་ཚང་དང་། རྟ་བོ་དམེ་ཚང་། རྒུ་རུ་ཚོ་དྲུག ཙང་གུ་ཚོ་བཞི། ཆུ་བ་རྒྱ་བཟའ། གཡོན་གཞི་བཅས་ཡོད་ལ། མགོ་ལོག་གོང་མ་ཚང་ནི་ཐོག་མར་ཁམས་ཀྱི་ལྕགས་མོ་མགོ་ལོག་ནས་ཆད་ཅིང་། རུས་རྒྱུད་འབྲུ་ལ་གཏོགས་པ་དང་། ཡུལ་འདིར་གཞི་ཆགས་ནས་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། གཞན་རྣམས་ནི་ད་ལྟའི་བཤད་སྲོལ་ལ་སྦྲ་ནག་ཏུ་གཏོགས་ཤིང་། སྔར་གྱི་རུས་རྒྱུད་ལྡོང་དང་ལྷག་པར་དུ་ཨ་རིག་གི་རྒྱུད་ལས་ཆད་པ་དང་། སྡེ་འཐོར་གྱི་ཤུལ་ལུས་རྣམས་ཡིན། མགོ་ལོག་པ་རྣམས་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་ཡུལ་འདིར་སྤོས་ཡོངས་སྐབས། གནས་འདིར་གདོད་ནས་ཡོད་པ་ནི་ཨ་རིག་པ་རྣམས་ཡིན་ཞིང་། དུས་རིམ་མང་པོར་མགོ་ལོག་དང་ཨ་རིག་གིས་གནས་འདིར་འཕྲོག་རྩོད་ཀྱི་དམག་འཁྲིགས་རྒྱུན་རིང་བརྒྱབ་ཅིང་། རེས་རྒྱལ་རེས་ཕམ་གྱི་ངང་ནས་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་འགོར་རྗེས་ཨ་རིག་དཔོན་པོ་རྡོ་དམར་མགོ་ལོག་གིས་བསད་པ་དང་། ཨ་རིག་གི་དཔོན་ཁག་སོ་སོ་ནང་མ་འཆམ་པ་དང་། སྐབས་དེར་ཨ་རིག་ལ་རྒྱབ་རྩ་བྱེད་པའི་སོག་སྡེ་ཁག་ཀྱང་ཕམ་ཉེས་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་ལ་ཁེལ་སྟབས་ཨ་རིག་ལ་རུ་འཐོར་བྱུང་ཞིང་། སྔར་སོག་དམག་གིས་ཡུལ་ཕུད་པའི་སྦྲ་ནག་གི་སྡེ་ཚོ་སྐོར་ཞིག་ཨ་རིག་གི་ས་ཐོག་ཏུ་གཞིས་ཆགས་པ་བཅས་གནས་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་ཤིན་ཏུ་རྙོག་འཛིང་ཅན་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
དགུ་བ། མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ།
དེའི་རྗེས་མ་རྣམས་མ་གསལ། འདི་ནི་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་ནང་ལྟར་དང་། ཨ་རིག་དཔོན་རབས་ལོགས་སུ་ཡོད།
ཆོས་ལུགས།
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགེ་ལུགས་དང་། རྙིང་མ་གཉིས་ཀ་དར་ཞིང་། དགེ་ལུགས་གཙོ་ཆེ། རྨ་ཆེན་རྫོང་ཧྲིལ་བོར་རྭ་རྒྱ་དགོན་པའི་ལྷ་འབངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཕལ་ཆེར་མེད་ཚོད་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་རྟ་བོ་དམེ་ཚང་དང་། རྒུ་རུ་ཚོ་དྲུག ཙང་ཀི་ཚོ་བཞི། ཆུ་བ། རྒྱ་བཟའ། ཇ་སག་གི་མདའ་ཚན་དང་བཅས་པ་ནི་རྭ་རྒྱ་དགོན་པའི་ལྷ་སྡེ་ནང་མའི་གྲས་ཡིན། ད་ལྟའི་ཆར་རྭ་རྒྱ་དགོན་པ་དང་། རྒུ་རུ་དགོན་པ། གྱང་རིང་དགོན་པ། རྨ་ཆེན་རྫོང་མཁར་དུ་བྱ་བྲལ་ཆོས་དབྱིངས་རིན་པོ་ཆེའི་དགོན་པ་སོགས་ཡོད།
ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན།
ཨ་མྱེ་རྨ་ཆེན་སྦོམ་རའམ་རྨ་ཆེན་གངས་ཀྱི་རི་བོ་ནི་། ཁུ་ནུ་རི་རྒྱུད་ཀྱི་རྨ་ཆེན་གངས་ཀྱི་རི་བོའི་དབུ་རྩེ་ལ་བྱ་ཞིང། མཚོ་འཕགས་རྨིད༦༢༨༢ཡིན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྨ་ཆེན་རྫོང་གི་ནུབ་བྱང་དུ་ཆགས་ཡོད། རྟ་བོ་གྲོང་རྡལ་ནས་སྤྱི་ལེ༨༦ཡོད་ལ་སྟབས་བདེའི་གཞུང་ལམ་ཞིག་རི་ཞོལ་ནས་འཐེན་ཡོད། བོད་ཡུལ་སྲིད་པ་ཆགས་པའི་ལྷ་དགུའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཏུ་བརྩི་ཞིང་། བོད་ཀྱི་རྩ་བའི་རུས་ཆེན་བཞི་ལས་ལྡོང་རིགས་ཀྱི་དགྲ་ལྷ་དང་མདོ་ཁམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པར་བཤད། ཨ་མྱེ་རྨ་ཆེན་གངས་རིའི་དབུ་རྩེ་ནི་དུང་སེང་མཁའ་ལ་མཆོངས་འདྲའི་བརྗིད་ཉམས་ཀྱིས་དངུལ་དཀར་གྱི་རང་མདངས་གཏན་ཏུ་འཚེར་ཞིང༌། རི་སྐེད་སྤང་རི་ཡིད་དུ་འོང་བར་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་དང་ལྕུམ། གངས་རྒྱན་མེ་ཏོག་སོགས་མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་སྨན་ལྡུམ་མང་པོས་ཡོངས་སུ་ཕྱུག་ཅིང༌། རི་འདབས་སུ་ཚང་ཚིང་གཡུ་ལོ་རྒྱས་པའི་ནགས་ཚལ་གྱི་ཀློང་དག་ཏུ་ཤ་སྐྱ་དང༌། གསའ་གཟིགས། གོང་མོ། དྲེད་མོང༌། ཁྲུང་ཁྲུང༌། རྣ་བ་སོགས་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་བག་ཡངས་སུ་རྒྱུ་ཞིང༌། གནམ་གཤིས་འགྱུར་བག་རྐྱེན་པས་མི་སེམས་ལ་སྤྲོ་མཚར་བསྐྱེད་པ་ཞིག་ལགས། རྨ་ཆེན་གངས་ཀྱི་རི་བོར་རྒྱང་གཟིགས་མཛད་ཚེ་དེ་ཉིད་ཁ་བའི་གོས་བཟང་སྤྲས་ཏེ་རི་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་རྩེ་མོ་རབ་དཀར་འོད་དུ་འཚེར་ཞིང་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ན་དར་དཀར་གྱི་ཤམ་བུ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་སོ།།
རྭ་རྒྱ་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས།
རྭ་རྒྱ་བློ་དབང་།
ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་གྲགས་ཅན།
=ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ།=
སྐུ་འབུམ་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།
ངེས་པ་དོན་གྱི་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ་འཛོམས་པའི་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་བྱམས་པ་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་ནི། མདོ་སྨད་ཨ་རིག་ཁྱེབ་ཀྱི་སར་ཡབ་མ་ཁྱེ་འཕགས་པ་སྐྱབས་དང་།  ཡུམ་ཨ་སྐྱིད་བཟང་བོ་ཅོག་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་མེ་རྟ༼ ཕྱི་ལོ༡༧༢༦ ༽ལོར་སྐུ་འཁྲུངས།  ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་མི་གཤིས་དང་ཤེས་རབ་བཟང་པོས་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ལི་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་དར་གྱིས་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལས་བསླངས་ཏེ་རྒྱ་ལི་ཚང་གིས་བུ་ཆུང་འདི་སྤྱན་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་ཡུན་རིང་བསྐྱངས།  དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་དགུང་ལོ་ཆུང་ངུའི་སྐབས་སུ་རྣམ་གཡེང་རྩེད་འཇོ་སོགས་རིང་དུ་དོར་ནས་ཆོ་ག་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་རིགས་མཐའ་དག་ལ་འཛིན་སྐྱོར་རྒྱུན་དུ་གནང་བས་ན་མཉམ་ཆོས་གྲོགས་ཀུན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པར་གྱུར།  དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་པ་ཆུ་ཁྱི༼ ཕྱི་ལོ༡༧༤༢ ༽ལོར་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ལི་ཚང་གིས་མཐུན་རྐྱེན་དང་བཀས་བསྐུལ་ཏེ་བོད་དབུས་གཙང་དུ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པར་མངགས།  སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་ཚོགས་ཞུགས་གནང་།  མཁས་མང་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་ལོ་བཅུ་གསུམ་རིང་ལ་སློབ་གཉེར་རྡོ་རུས་ཐུག་པ་ལྟ་བུ་གནང་ཞིང་དཀའ་སྤྱད་ཤུགས་དྲག་གིས་བརྩོན་པ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་བསྟེན། </P>
སློབ་གཉེར་གནང་སྐབས་རྣམ་བཤད་སྙིང་བོའི་རྒྱན་དང་མཛོད་ཊཱིཀ་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་དང་། རྗེ་བཙུན་པའི་སྤྱི་དོན། མཐའ་དཔྱོད་སོགས་ཕལ་ཆེར་ཐུགས་འཛིན་མཛད།  མཁས་པ་དུ་མའི་སྤྱན་སྔར་བྱམས་ཆོས་ལྔ་དང་དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག  ཚད་མ་སྡེ་བདུན།  འདུལ་བ།  མངོན་པ་སོགས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་དུ་མའི་ཚིག་དོན་ལ་ཕྲ་ཞིབ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་འབད་པས་ཡུན་རིང་སྦྱངས།  དགེ་བཤེས་གྲགས་ཅན་དུ་མས་ཀྱང་གཞུང་གི་དཀའ་གནད་འགའ་ཞིག་འཆད་དཀའ་བ་དང་། ཆོས་གྲྭར་རྩོད་དཀའ་བ་འགར་དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་མཁྱེན་རབ་རལ་གྲི་རྣོན་པོ་མཁའ་ལ་གདེངས་པ་ཙམ་གྱིས་དཀའ་གནད་ཀྱི་མདུད་པ་མཐའ་དག་ཅིག་ཅར་གྲོལ་བར་མཛད། སྐབས་དེར་དགེ་བཤེས་ཁོང་གི་མཚན་སྙན་འབྲུག་སྒྲའི་སྒྲ་དབྱངས་དབུས་གཙང་ཡུལ་དུ་ཁྱབ་པས་མཁས་པ་དང་དགེ་བཤེས་གཞན་གྱི་སྙན་གྲགས་ཀྱི་གོ་འགོག་པར་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་རྟག་ཏུ་དམན་ས་དང་ཞི་དུལ་གྱི་སྤྱོད་པ་ལྷུར་བླངས་པས་མཆོག་དམན་ཀུན་གྱི་བསྟོད་བསྔགས་དང་ཕྱག་བྱ་བའི་འོས་སུ་གྱུར།  གྲྭ་ཚང་རང་གི་ཡིག་ཆ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་མ་ཚིམ་པར་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་དར་ཊཱིཀ་དང་།  མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་དགེ་ཊཱིཀ་གཉིས་ཐུགས་ལ་བྱང་བར་བཟུང་སྟེ་སྐྱོར་སྦྱངས་རྒྱུན་དུ་མཛད། བཀའ་པོད་ལྔའི་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་ལྷ་རམས་དམ་བཅའི་མཚན་བཏགས་གཏད།  ལྷ་རམས་དམ་བཅའི་ཉིན་དང་པོར་ཀླུ་འབུམ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བགྲོ་གླེང་བཏང་བས་གྲངས་ཅན་པའི་ལུགས་ལ་ཨ་རིག་ལུང་བར་རྩ་མི་སྐྱེ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཀྱང་ཚིག་འཁྲིར་བརྩིས་ཏེ་འགང་ཆུང་བར་བྱེད། འོན་ཀྱང་བདག་སྐྱེས་འགོག་ཚུལ་ལས་བརྩམས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་འཇོག་མཚམས་ཡིན་པས་དཔྱད་བྱ་སྣང་།  ཉིན་གཉིས་པར་གཞུང་བརྒྱ་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་ཐང་རིང་བ་རྒྱ་སེང་གེ་སོགས་མཛོད་འདུལ་གྱི་དགེ་བཤེས་གཞོན་པ་མང་པོ་ལངས་པས་མཛོད་ནས་འཛིན་མཚམས་ལ་ནང་འགལ་འགའ་ཞིག་བྱུང་ཡང་སྤྱིར་སློབ་གཉེར་བ་གྲགས་ཅན་ཡིན་པས་ཤོར་གྲས་སུ་མེད་པར་དམ་བཅའ་ཨང་དང་པོ་བྱུང་།  དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ནས་སྔགས་ལ་སྦྱངས།  དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དང་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་སོགས་སུ་ཟླ་མེད་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་བདུན་ཙམ་བསྟེན་ནས་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ངོམས་མེད་བཞེས། སྐབས་དེར་རྒྱལ་བ་གཉིས་པའི་གདུང་འཚོབ་དམ་པ་ཕུར་བུ་ལྕོག་ངག་དབང་བྱམས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞབས་པད་བསྟེན་ནས་ཕུར་ལྕོག་རི་ཁྲོད་དུ་ལོ་དྲུག་གི་རིང་ལ་ཟབ་ཆོས་གསན་པ་དང་། སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞོར་དུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ལམ་རིམ་གཉིས་ཐུགས་འཛིན་གནང་སྟེ་སྐུ་འདའ་ཁའི་བར་དུ་ཞལ་འདོན་མཛད། ཕུར་ལྕོག་བྱམས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན་ནས་ཁོང་གིས་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་མའི་དབང་དང་།  བཀའ་གདམས་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག་གི་དབང་།  ཀུན་རིག་གི་དབང་།  རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལྷ་བཅུ་བདུན་གྱི་དབང་།  འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོ་ལྷ་ལྔའི་དབང་།  གདུགས་དཀར་ལྷ་མང་གི་དབང་སོགས་གསན།  དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་ཕུར་ལྕོག་བླ་མ་བྱམས་པ་རིན་པོ་ཆེར་རྟག་ཏུ་ངུ་ཡིས་འཕགས་པ་ཆོས་འཕགས་བསྟེན་པ་ལྟར་བླ་མ་བྱམས་པ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་མཉེས་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཉེས་པར་མཛད་པས་དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་ཕུར་ལྕོག་བླ་མའི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོར་གྱུར།  རི་ཁྲོད་དེར་སྒྲུབ་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བས་རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་ལྟར་ཉམས་མྱོང་གི་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྒྱུད་ལ་འཁྲུངས།  སྐབས་དེར་བླ་མ་བྱམས་པ་རིན་པོ་ཆེས་འཁོར་སློབ་རྒྱུ་སྐར་དབུས་ན་དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་སྐྱེས་མཆོག་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་དགོངས་ནས་རང་གི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར། རྒྱལ་སྲས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བསྙེན་རྫོགས་སྒྲུབ་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་ལས་སློབ་ཀྱང་གནང་། དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་ལོ་དྲུག་གི་རིང་ལ་བླ་མའི་རྒྱལ་ཚབ་མཛད་དེ་ཡོངས་འཛིན་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་སོགས་ལ་བཀའ་འགྱུར་གྱི་ལུང་ཕུལ་བ་སོགས་འཆད་སྤེལ་རྒྱ་ཆེར་གནང་།
རང་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་མཚོ་སྔོན་བོད་སོག་གི་བླ་དཔོན་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་མང་པོས་དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་བླ་མར་བསྟེན་ཞིང་སྤྱི་བོར་བཀུར། བླ་དཔོན་སེར་སྐྱ་མང་པོས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད།  ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་འབལ་མདོ་ན་བཞུགས་སྐབས་སུ་ཤིང་བཟའ་སྤྲུལ་སྐུ་ཚང་ཐོག་མར་མཇལ་བར་ཕེབས་ཏེ།  ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་བཟུང་ཞིང་འཇིགས་བྱེད་དང་ཀུན་རིག  གསང་འདུས་སོགས་ཀྱི་དབང་ཆེན་དེར་བཞུགས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་བསྩལ།  དགུང་ལོ་ཞེ་བཞི་བ་ས་གླང༼ ཕྱི་ལོ༡༧༦༩ ༽ལོར་རྭ་རྒྱ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་བཏབ།  དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་རྭ་རྒྱ་དགོན་པ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་ཕུལ་བར་ཨེར་ཏི་ནི་མེར་གན་མཁན་པོའི་ཆོ་ལོ་དང་། མཚན་ཉིད་ཚུགས་དགོས་ཀྱི་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་སེར་བྱེས་ལྟར་གྱི་འཆད་ཉན་བཙུགས།  བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་དགེ་བཤེས་ཁྲི་རྒན་དུས་ཀྱི་གྲྭ་རྒྱུན་ཡི་ངོགས་བླ་མ་ཀུན་བཟང་ཁྲིར་བསྐོས་ཏེ་བརྩི་བཞག་གཏོང་དུ་བཅུག  ལོ་ཤས་ནས་ས་གནོད་ཆེ་བ་ལ་སྟོང་ཆེའི་མཁར་ནག་བོན་པོས་ས་འདུལ་བྱས། དང་པོར་གྲྭ་ཚོགས་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་འདུས་པ་ཨ་རིག་དང་སོག་པོའི་རུ་འཐོར་བས་བརྒྱ་མ་ལོངས་ཙམ་ལ་བབས།
རྗེ་ཉིད་འབྲོག་ཁྲོད་ཕེབས་བཞུད་ཀྱི་སར་ཐུད་གང་བྱུང་མཉམ་བརྫི་བྱས་པའི་ཐུད་གདར་གཉིས་རེ་མཛོ་ཁལ་བྱས་ཏེ་གྲྭ་མང་ལ་བགོས། ཇ་མར་ནས་གསུམ་གྱི་ཕོག་བུད། ཕྱིང་བ་དང་རས་ཁ་གང་རྙེད་ཀྱིས་གྲྭ་བ་རང་རང་གི་ལུས་ཚད་དང་བསྟུན་ཕྱིང་འགག་བཟོས།  གཟན་ཤམ།  ཞྭ་ཟླམ།  ཐ་ན་འཚེམ་སྐུད་ཡན་ཆད་དགེ་བཤེས་ཉིད་ནས་གནང་། རྐང་བྲོ་ཙམ་གྱི་གྲྭ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་ན་ངས་བཙེམས་པའི་གྱོན་པ་ཞོག་ལ་སོང་། གཉོམ་ཆུང་སྡོད་མཁན་རེ་བྱུང་ན་དགོས་གསུངས།  འདི་ལས་དགའ་བྱས་ན་ངས་ཐུབ་ཀྱང་ཧ་ཅང་བརྒྱག་ན་གྲྭ་བ་འདི་ལ་དྲན་རྒྱུ་མང་། རན་ཙམ་ཡིན།  གླ་བ་མི་ཚོ་རི་རྫད་ཙམ་གྱི་དཔེ་ལྟར་ངས་གསོ།  མཚན་ཉིད་ཟེར་རྒྱུ་དེ་མི་མང་པོས་རྩོད་དགོས་པ་ཞིག་རེད།  རྩོད་པ་དཀའ།  རྗེའི་བསྟན་པ་དང་མཇལ་བ་ལ་བག་ཆགས་ཅི་ཐེབས་གྱིས། སྐྱོར་སྦྱངས་ལ་རེམ་གསུངས་པས་ལོ་གཅིག་ལ་རྣམ་བཤད་སྙིང་བོའི་རྒྱན་སྐྱོར་མཁན་ཉེར་ལྔ་དང་།  གཞན་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོ།  རྗེ་བཙུན་པའི་ཕར་ཕྱིན་སོགས་སྐྱོར་མཁན་མང་ཞེས་ཨ་རིག་གསུང་རབ་ཚང་གིས་གསུངས་ཟེར། དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་ཐུགས་བཀོད་གནང་སྟེ་གཙང་ཁང་དང་འདུ་ཁང་། ཆོས་གྲྭ་སོགས་གསར་བཞེངས་མཛད། གྲྭ་མང་ལ་རྒྱུན་དུ་ཐུགས་མཐུན་ཁྲིམས་གཙང་དང་བསླབ་གསུམ་ཉམས་ལེན་ལ་གཞོལ་བའི་ངོས་ནས་གཞུང་ཆེན་རྣམ་བཞི་ལ་ཐོས་བསམ་བྱེད་དགོས་པའི་བསླབ་སྟོན་གནང་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་། རྒྱུད་པ་དང་དུས་འཁོར་སོགས་འཛུགས་པའི་སྟ་གོན་ཡང་མཛད། ལྷ་ཁང་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སོགས་མང་དུ་བཞེངས་ནས་དགོན་པ་ལོ་ཉེར་བཞི་འམ་ཉེར་ལྔའི་བར་དུ་བསྐྱངས། མཁས་དབང་གཙང་བ་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་གཙོ་མཛད་དེ་གཞིས་བྱེས་ཀྱི་གསན་མཁན་མང་པོར་དབང་ལུང་མན་ངག་རིགས་མང་དུ་བསྩལ་ཅིང་གཙང་བ་སྤྲུལ་སྐུའི་གདན་ས་གཙང་དགོན་དོན་གྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་ནས་དགོན་པའི་འཛིན་སྐྱོང་མཐའ་དག་ཁུར་དུ་བཞེས། དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་རྒྱུན་དུ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རིམ་གཉིས་གཙོར་བཏོན་ནས་ཐུགས་དམ་ཟབ་མོའི་ཉིན་མཚན་འདའ་བར་མཛད་ཅིང་འཚོ་བའི་ཞལ་ཏ་ཙམ་ཡང་རང་གིས་བསྒྲུབས། སྔར་ཐུགས་ལ་བཟུང་བའི་མདོ་སྔགས་ལམ་རིམ་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་བྱང་ཆུབ་གཞུང་ལམ་དང་།  དངོས་གྲུབ་སྙེ་མ་གཉིས་ཐུགས་ལ་བཟུང་ནས་མཛད་པ་ཐ་མའི་བར་དུ་ཞལ་འདོན་ཆགས་མེད་མཛད།
དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་བ་ཤིང་ལུག༼ ཕྱི་ལོ༡༧༧༥ ༽ལོར་རྭ་རྒྱ་དགོན་དུ་གཡེར་གཤོང་དགེ་འདུན་ཟླ་གྲགས་སོགས་གཞིས་བྱེས་ཀྱི་ཆོས་ཉན་མཁན་མང་པོར་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་གྱི་མཆན་འགྲེལ་དང་དགོངས་འགྲེལ་ལུང་རིགས་གཏེར་མཛོད། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་བ་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོ། ལམ་རིམ་དམར་ཁྲིད་མྱུར་ལམ། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས་བུ་ཆོས། བེའུ་བུམ་སྔོན་པོའི་འགྲེལ་བ། ཐོག་མའི་བློ་སྦྱོང་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་འབྱེད།  དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མའི་ཁྲིད་ཡིག  རྟོགས་བརྗོད་མདུན་ལེགས་མའི་འགྲེལ་བ་སོགས་གསུང་ཆོས་མང་དུ་བསྩལ།  དགུང་ལོ་ང་ལྔ་བ་ལྕགས་བྱི༼ ཕྱི་ལོ༡༧༨༠ ༽ལོར་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་མང་པོའི་ཆེད་དུ་སོག་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས།  དེ་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་གཡེར་གཤོང་དགེ་འདུན་ཟླ་གྲགས་སོགས་ལ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཁྲིད་དང་སྨན་ཆོག་ཡིད་བཞིན་དབང་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི་ལུང་གནང་།  སྐབས་ཤིག་རོང་བོ་ཤར་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་དགེ་འདུན་འཕྲིན་ལས་རབ་རྒྱས་པས་རེབ་གོང་རོང་བོར་གདན་དྲངས་ཏེ་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་དུ་བཀུར།  ཤར་སྤྲུལ་སྐུས་གཙོས་བླ་གྲྭ་མང་པོར་དབང་ལུང་རྗེས་གནང་སོགས་ཆོས་བཀའ་མང་དུ་གནང་།  རེབ་གོང་ཕྱོགས་ཀྱི་དད་ལྡན་མང་པོའི་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད།
དགུང་ལོ་ང་བདུན་པ་ཆུ་སྟག༼ ཕྱི་ལོ༡༧༨༢ ༽ལོའི་དབོ་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅུ་གཅིག་ཉིན་རྭ་རྒྱ་དགོན་དུ་གཞིས་བྱེས་ཀྱི་གསན་མཁན་ཆེས་མང་པོར་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལུང་ཡོད་དོ་ཅོག་དང་། པོ་ཏོ་བ་ཆེན་པོའི་གདམས་ངག་གནམ་ཐིག་དང་།  དཔེ་ཆོས་རིན་ཆེན་སྤུངས་པའི་རྩ་འགྲེལ།  བློ་སྦྱོང་དོན་བདུན་མའི་རྩ་འགྲེལ།  བློ་སྦྱོང་རྨ་བྱ་དུག་འཇོམས་སོགས་བློ་སྦྱོང་གི་སྐོར་དང་།  གོང་ས་ལྔ་བའི་ཡི་དམ་སྒྲུབ་སྐོར།  དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་ཉིད་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ཀུན་རིག་གི་བསྙེན་ཡིག་སོགས་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཟླ་བ་གསུམ་ལྷག་གི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་བར་མཛད།  དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་བ་ཤིང་སྦྲུལ༼ ཕྱི་ལོ༡༧༨༥ ༽ལོར་རྭ་རྒྱ་དགོན་དུ་གཞིས་བྱེས་ཀྱི་ཆོས་གསན་མཁན་མང་པོར་མདོ་སྡེ་མཛངས་བླུན་དང་།  བྱམས་པའི་ཞུས་པའི་མདོ།  བྱམས་པས་ལུང་བསྟན་པའི་མདོ།  ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་སེན་རིང་གི་ཞུས་པའི་མདོ།  མི་ལའི་རྣམ་ཐར།  བསྐལ་བཟང་རྒྱན་འཕྲེང་།  བསྟོད་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོའི་འགྲེལ་བ།  རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པའི་འགྲེལ་བ་སོགས་ཀྱི་ལུང་། མཁས་གྲུབ་ཆིག་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བཤད་ཁྲིད་སོགས་གནང་།  དགུང་ལོ་རེ་གཉིས་པ་མེ་ལུག༼ ཕྱི་ལོ༡༧༨༧ ༽ལོའི་དཔྱིད་ཀར་གཡེར་གཤོང་དགོན་པར་ཕྱག་ཕེབས།  གཡེར་གཤོང་དགེ་འདུན་ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་གཙོས་གསན་མཁན་མང་པོར་རྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལུང་དང་།  རྗེ་ཕུར་ལྕོག་ངག་དབང་བྱམས་པའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལུང་།  ལམ་རིམ་བདེ་ལམ་གྱི་ཁྲིད་ཆོས་ཐུན་བདུན་མ།  བདེ་མཆོག་ལཱུ་ཨི་བའི་དབང་ཆེན།  རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་མའི་དབང་ཆེན།  སྙིང་བོ་དོན་གསུམ་གྱི་ཁྲིད།  བློ་སྦྱོང་དོན་བདུན་མའི་བཤད་ལུང་བཅས་ཟླ་བ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་མདོ་སྔགས་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཆེན་དགུང་ནས་ཕབས།  སྐབས་དེར་དགེ་བཤེས་ཉིད་ཀྱིས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བ་ཚོགས་པའི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་སྡིག་སྤོང་དགེ་སྒྲུབ་ལས་བརྩམས་པའི་གསུང་བཤད་དང་བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྡོམ་ཁྲིམས་འབོགས་པ་སོགས་གནང་།  རྭ་རྒྱ་དགོན་དུ་དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་མདོ་སྡེ་བསྐལ་བཟང་དང་དཔང་སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་བ།  གཟའ་ཡུམ།  རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ།  བློ་སྦྱོང་ཆིག་ལབ་རིང་མོ།  བརྒྱ་རྩའི་ལུང་སོགས་གནང་།  རྗེ་གསེར་ཁང་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཡས་མས་སུ་རྭ་རྒྱ་དགོན་དུ་དགེ་བཤེས་ཁོང་གི་མདུན་ནས་རྣམ་བཤད་སྙིང་བོའི་རྒྱན་དང་།  བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ།  མདོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་དང་།  རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་དབང་སོགས་གསན་བཞེས་གནང་།
དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་རི་ཁྲོད་དུ་ཕེབས་ཁར་གྲྭ་མང་ལ་རྣམ་རྒྱལ་མ་དང་སྒྲོལ་མའི་ལུང་གནང་སྐབས། སྒྲོལ་མ་འདི་ང་ལ་ཨ་མས་བསླབས་པ་ཡིན་དག་རྒྱུ་མེད།  འོན་ཀྱང་།  ངེད་ཀྱི་ངག་སྒྲོས་མ་བྱས་ཁྱེད་ཚོའི་འདི་བཞིན་འདོན་མི་དགོས་གསུངས།  དེའི་མཇུག་ཏུ་ངེད་ཀྱི་དགོན་པ་འདིར་གྲྭ་བ་མང་པོ་མི་དགོས། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་མང་ན་མི་བཟང་།  འདུ་ཁང་འདིར་སངས་རྒྱས་སྟོང་སྐུ་ཡང་བྲིས་ཡོད།  སངས་རྒྱས་སྟོང་བོ་དེ་དག་མང་ཇ་བཟང་ན་ཡང་འཛུམ་མེ་རེ་ངན་ན་ཡང་འཛུམ་མེ་བཞུགས་ཡོད་གསུངས།  གཞན་ཡང་སྐུ་སྐྱེ་ཟེར་བ་འདི་སྲོལ་བཟང་པོ་མིན་ཚུལ་དང་།  མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ང་ལ་གཅིག་གདམ་དུ་བཅུག་ན་བཙུན་པ་འདེམས་ཞེས་གྲྭ་མང་ལ་ཚོགས་གཏམ་མང་དུ་གནང་བ་མ་ཟད།  ཕྱི་སྐོར་ཞིག་ལ་བྱོན་དུས།  དགོན་པའི་མཐའ་ན་ཡོད་པའི་རུས་པ་ཐམས་ཅད་བཏུས།  ཐུ་བ་གང་ཁྱེར་ཡོང་ནས་འདུ་ཁང་གི་སྒོར་སྤུངས་ཏེ།  གྲྭ་བ་རྣམས་བོས་ཏེ་འདི་ལ་ལྟོས་ཨང་ལས་ངན་པོ་ངས་དགོན་པ་འདི་ཅི་ལ་བཏབ་བཞག་པ་རེད།  མ་བཏབ་ན་ཨང་།  དེང་ཕྱིན་ཆད་ཁྱེད་ཚོས་བན་རྒན་བླ་མ་ཞིག་ལ་བརྩི་ན་འདི་འདྲ་མ་བྱེད་གསུངས་པས།  དེ་ནས་བཟུང་དགོན་པའི་མཐའ་ཚོ་གཙང་སིང་ངེར་གནས་སྐད།  སྐབས་ཤིག་ལ་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོས་ཤིང་བཟའ་སྤྲུལ་སྐུ་ཚང་ཕྱག་ཕྱིར་ཁྲིད་ནས་ཁྲི་ཀ་དང་།  ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་།  བྲག་བྱ་ཁྱུང་།  སྐུ་འབུམ།  ཟི་ལིང་སོགས་སུ་ཕེབས།  ཟི་ལིང་དུ་མཁས་པ་མི་གསུམ་གྱི་བཞུགས་གནས་མཁར་ནང་གི་གྲྭ་ཚང་བཞི་སོ་སོའི་རྟེན་སོགས་མཇལ་ནས་ཟི་ལིང་མཁར་ལ་སྐོར་བ་ལན་མང་མཛད། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་བྱམས་པ་འབུམ་གླིང་དང་།  རི་བོ་དན་ཏིག  ཡང་ཏིག  མཛོ་མོ་མཁར།  ཀ་ཅུའི་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ།  ཨ་འགང་རྟ་མགྲིན་རང་བྱོན།  ལོ་ཀྱྰ་ཏུན་སོགས་ལ་མཇལ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  ཕྱིར་ལམ་ཙོང་ཉིན་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་གསེར་ཁོག་བཙན་པོ་དགོན།  དགོན་ལུང་།  ཆུ་བཟང་།  དམར་གཙང་བྲག  བ་ཝོན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ།  ཤ་བར་འོད་དཔག་མེད།  བྲ་སྟི་སྒྲོལ་མ་རང་བྱོན།  སྟོང་སྐོར་དགོན་པ།  སྒོ་མེ་བར་ཝོན་སོགས་བརྒྱུད་ནས་རྭ་རྒྱ་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་སུ་ཕེབས།  ཐེངས་ཤིག  ཁོང་རེབ་གོང་རྫོང་དཀར་དགོན་དུ་ཕེབས་ནས་རྗེ་མ་ཎི་བ་བློ་བཟང་མཁས་མཆོག་ཚང་དང་ལྷན་དུ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་གླེང་མང་དུ་མཛད།  རྣམ་པ་གཉིས་སྔར་ནས་ཐུགས་ཡིད་གཅིག་འདྲེས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་ཁར་ཕན་ཚུན་ཡོན་ཏན་མཛད་སྤྱོད་ལ་དད་གུས་བླ་ལྷག་ཏུ་འཕེལ། ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་ཚང་གིས་རྗེ་མ་ཎི་བ་བློ་བཟང་མཁས་མཆོག་ཚང་གི་ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་བརྗོད་པ།
ཕུན་ཚོགས་ཚེ་དང་ཡེ་ཤེས་མཆོག་སྩོལ་བའི། ཞེས་པའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཚིག་སྦྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཀྱང་བརྩམས། རྗེ་མ་ཎི་བ་བློ་བཟང་མཁས་མཆོག་ཚང་གིས་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་ཚང་ལ་ན་བཟའ་སྤུས་ལེགས་ཆ་ཚང་ཞིག་ཕུལ་ཏེ།  ཕྱིང་སེར་དང་སྣམ་སྦྱར་གྱོན་ནས་འཚང་རྒྱ་ན་ངེད་ཅག་སངས་རྒྱས་དགོས།  ད་རེབ་ན་བཟའ་འདི་རྣམས་བཞེས་དགོས་ཞུས་པར།  ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཚང་གིས་ན་བཟའ་རྣམས་སྐུ་ལ་མནའ་ནས་རྫོང་དཀར་དགོན་པའི་རྟེན་རྣམས་ལ་ཞིབ་མཇལ་གནང་སྐབས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ལུང་བསྟན་ཡང་གསུངས།  དགུང་ལོ་རེ་བདུན་པ་ཆུ་བྱི༼ ཕྱི་ལོ༡༧༩༢ ༽ལོར་ལ་མོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་གླིང་གི་མཁན་ཁྲིར་བཞུགས་བཞིན་པའི་སྐབས། དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེ་འབའ་ཞིག་ཐུགས་ལ་དགོངས་ནས་སྦྲ་ནག་ཁག་གསུམ་གྱིས་གཙོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཇག་རྐུན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་ཇེ་ལོད་དུ་སོང་ན་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀུན་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེ་བར་དགོངས་ནས། དགེ་བཤེས་ཁོང་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་བླ་མ་མང་པོས་དགོངས་པ་གཅིག་དྲིལ་གྱིས་རྐུན་ཁྲིམས་སྡོམ་ཞེས་གསུང་བསྐུལ་མཛད་པ་བཞིན།
ལ་མོ་བློ་བཟང་ཕན་བདེའི་དབང་ཕྱུག་མཁས་བཙུན་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤར་སྤྲུལ་སྐུ་དགེ་འདུན་འཕྲིན་ལས་རབ་རྒྱས་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བླ་མ་མང་པོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཛོམས་ཏེ་ཇག་མི་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ། ཁྱེད་ཚོས་བྱ་ངན་སྤྱོད་ངན་འདི་དག་གི་འཕྲོ་བཅད་ན་ལེགས་ཚུལ་གྱི་བསླབ་བྱ་ནན་ཏན་དུ་བསྩལ་བས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་བདེ་འཇགས་ལ་བཀོད། དེའི་སྐབས་སུ་དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་དེར་འདུས་ཚོགས་ཡོངས་ལ་མདོ་སྡུད་པ་དང་།  སྐྱབས་འགྲོའི་ཁྲིད་སོགས་བསྩལ། དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་དགུང་ལོ་རེ་བརྒྱད་པ་ཆུ་གླང༼ ཕྱི་ལོ༡༧༩༣ ༽ལོར་གཡེར་གཤོང་དགེ་འདུན་ཟླ་གྲགས་མཆོག་གིས་གཡེར་གཤོང་དགོན་པར་གདན་དྲངས། བླ་གྲྭ་འདུས་ཚོགས་ཡོངས་ལ་ལམ་སྒྲོན་གྱི་རྣམ་བཤད་ཕུལ་བྱུང་བཞད་པའི་དགའ་སྟོན། དགེ་བཤེས་ཁོང་གི་གསུང་རྒྱུན་ལམ་རིམ་ཟིན་བྲིས།  འཇམ་དཔལ་ཞིང་བཀོད་ཀྱི་མདོ།  ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན།  གྲུབ་རྒྱལ་ལུགས་ཀྱི་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་རྗེས་གནང་སོགས་གནང་།  དགོན་གནས་དེར་ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་དུས་ཆེན་ཉིན་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་གསེར་ཟངས་ཀྱིས་བཞེངས་ཡོད་པ་ལ་རབ་གནས་གནང་།
དགུང་ལོ་དོན་གཉིས་པ་མེ་སྦྲུལ༼ ཕྱི་ལོ༡༧༩༧ ༽ལོར་སྟོང་སྐོར་དགོན་དུ་བཞུགས་སྐབས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་དབལ་མང་པནྚི་ཏ་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་པ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་། ཉིན་དུ་མར་ལམ་རིམ་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་མདོ་སྔགས་དང་།  སྔོན་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས།  ཆོས་སྲིད་ཀྱི་གསུང་གླེང་སོགས་ཕན་ཚུན་བྲག་ཐོག་ནས་ཆུ་འཇོ་བ་ལྟ་བུ་གནང་རེས་མཛད་པས་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཐུགས་བློ་ཁེངས་པ་བྱུང་།  ཞེས་དང་།  དགུང་ལོ་དོན་གསུམ་པ་ས་རྟ༼ ཕྱི་ལོ༡༧༩༨  ༽ལོར་ཡང་དབལ་མང་པནྚི་ཏ་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་པ་དབུས་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་སྟོང་སྐོར་དགོན་དུ་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་དང་མཇལ་འཛོམས་མཛད།  སྔར་བཞིན་གང་ཅིའི་གསུང་གླེང་འཕེལ་ཞིང་།  ཕེབས་ཁར་མཐེ་བོང་གེར་ཏེ།  ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་རིག་ལ་ང་མགུ་བ་ཡིན།  ཆོས་ཤིག་བྱ་ཨེ་དགོངས།  དགོངས་ན་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ནས་མ་བཞུགས།  ཕ་ཡུལ་བློས་མ་བཏང་བའི་ཆོས་པ་མེད།  རྨ་ཆུའི་ཚུར་ཁ་འདིར་ཕེབས། ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་དང་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ་གཉིས་ཐུགས་འཛིན་མཛོད།  འདིའི་ཚིག་རེ་རེ་དང་གཞན་པོ་ཏི་རེའི་ནུས་པ་མི་འདྲ།  དུས་ཕྱིས་ངས་གང་བཤད་གཞན་གྱིས་བློ་ལ་འབབ་ཀི་མེད།  འཇིག་རྟེན་ཅིག་བྱེད་ཨེ་དགོངས།  དགོངས་ན།  ཁྱེད་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་བ་ཚང་གི་རྐང་ལག་གི་རྡིག་སྒྲ་ལ་འགྲན་ཟླ་མེད།  དེའི་སྟེང་དུ་དགོས་པ་ཅིག་ཡོད།  གང་ཡིན་ཟེར་ན་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན།  ལྷ་སྡེ་ཁག་གསུམ་ལ་ཇག་ཁྲིམས་རྐུས་ཁྲིམས་ཤིག་དང་།  དགོན་པ་ལ་ནག་ཆང་རྐུས་གསུམ་གྱི་འགྲིག་ལམ་དམ་པོ་ཞིག་འོང་ན་དེས་མི་ཆོག་རྒྱུ་མེད། ང་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཕྱིང་སེར་ཅན་གྱི་གདམས་ངག་གི་སྙིང་བོ་ཡིན་ནོ་གསུངས་བ་ཐུགས་ལ་འཇགས་ཞེས་དབལ་མང་ཚང་གི་རྣམ་ཐར་དུ་གསུང་འདུག   དགུང་ལོ་དོན་གསུམ་པ་ས་རྟ༼ ཕྱི་ལོ༡༧༩༨ ༽ལོར་གཅན་ཚའི་ཐང་དུ་ཕེབས།  ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉན་མཁན་མང་པོར་དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ་དང་།  ལམ་གཙོ།  ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མ།  རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཕྱག་བཞི་བའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་ལུང་།  ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་རྗེས་གནང་།  རྣམ་འཇོམས་བྱབས་ཁྲུས་སོགས་གནང་།  ད་དུང་ལོ་འདིར་དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕེབས།  བླ་གྲྭ་འདུས་ཚོགས་ཡོངས་ལ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་བཤད་ལུང་སོགས་ཆོས་རྒྱུན་མང་པོ་གནང་།  དགོན་པར་ཆུ་ཅུང་ཟད་དཀོན་པས་ལུང་བསྟན་ཞུས་པར་བྲེལ་བ་མི་དགོས།  སྡོང་རའི་རྔ་མ་ན་རང་འཐག་བསྐོར་དུས་ཡོང་གསུངས།  ནན་ཞུས་བྱས་པས་མདུན་རིའི་རྐེད་པའི་རྩེར་ས་བརྟག་གནང་བ་བཞིན་ཀླུ་དབང་རྒྱལ་བོ་སྟེ་ཀླུ་མ་དྲོས་པའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས།  དགེ་བཤེས་ཁོང་བྱ་ཁྱུང་བྲག་ཏུ་ཕེབས་ནས་གསན་མཁན་མང་པོར་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་བཤད་ལུང་དང་།  གསང་འདུས་སོགས་ཆོས་བཀའ་ཅི་རིགས་བསྩལ།
དགེ་བཤེས་ཚང་དགུང་ལོ་དོན་ལྔ་བ་ལྕགས་སྤྲེལ༼ ཕྱི་ལོ༡༨༠༠ ༽ལོར་གཡེར་གཤོང་དགེ་འདུན་ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་གཡེར་གཤོང་བསམ་གཏན་གླིང་དུ་གདན་དྲངས། གཡེར་གཤོང་དགེ་འདུན་ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་གཙོས།   མཁན་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་ཚང་།  སྟག་གེ་སྤྲུལ་སྐུ།  བྲག་དཀར་ཞབས་དྲུང་སོགས་ཕྱོགས་ནས་བྱོན་པ་དང་།  གཞིས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་མང་པོར།  བཀའ་གདམས་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག་གི་དབང་དང་།  ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག་གི་དབང་ཆོག་དངུལ་དཀར་མེ་ལོང་ཟླ་བ་སྒྲོན་མེའི་དབུ་ནས་ཆོས་ཐུན་གཅིག  ཇོ་བོའི་བསྟོད་པ་སུམ་ཅུ་བ་སོགས་ཀྱི་ལུང་།  དགོན་པའི་རིམ་གྲོར་དྲུག་ཅུ་བའི་གཏོར་བཟློག་དང་།  ཚོམས་ཆེན་གྱི་རྟེན་གསར་རྙིང་རྣམས་ལ་རབ་གནས་མདོར་བསྡུས་ཀྱི་སྤྱན་དམིགས་ཀྱང་གནང་།  དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་ལྕང་སྐྱ་སྤྲུལ་སྐུ་མཆོག་གིས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཡོངས་འཛིན་དུ་བཀུར།  དབང་ལུང་རྗེས་གནང་སོགས་ཟབ་ཆོས་མང་པོ་ཡང་ཡང་གསན་ཏེ་དཔོན་སློབ་གཉིས་ཀ་ཐུགས་ཡིད་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་གྱུར།  དགུང་ལོ་དོན་དྲུག་པ་ལྕགས་བྱ༼ ཕྱི་ལོ༡༨༠༡ ༽ལོར་རྡོ་སྦིས་དགོ་རིའི་གྲྭ་ཚང་དུ་བཞུགས་སྐབས་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་ཚང་དང་།  ལ་ཁ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ལ་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གནང་།  དགོན་དེ་གའི་བླ་གྲྭ་ཡོངས་ལ་ཀུན་རིག་གི་དབང་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་བོའི་མདོ།  ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང་གི་དབུ་ནས་ཆོས་ཐུན་གཅིག  གདུགས་དཀར་མཆོག་གྲུབ་མ།  རྣམ་རྒྱལ་གཟུངས་རིང་གི་ལུང་བཅས་བསྩལ།
དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་སྔར་ཆུ་བྱི༼ ཕྱི་ལོ༡༧༩༢ ༽ལོར་ཤིང་བཟའ་སྤྲུལ་སྐུ་ཚང་ལ་རྭ་རྒྱ་དགོན་པའི་གདན་ས་གཏད་དེ་ཁོང་ཉིད་བྱ་བཏང་གི་ཚུལ་གྱིས་མདོ་སྨད་ལྷོ་བྱང་གི་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་ཕལ་ཆེར་དང་། མ་ཧཱ་ཙི་ནའི་ཡུལ་གྲུ་སོགས་ཞབས་ཀྱིས་བཅག་སྟེ་དད་ལྡན་བོད་སོག་གི་གདུལ་བྱ་བགྲང་ལས་འདས་པའི་བློ་ཁ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བསྒྱུར། ཡང་ཁོང་ཉིད་ཐེངས་ཤིག་དགོན་པའི་སྒྲིག་ལམ་དག་ཐེར་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕྱིར་དགོན་པར་གདན་དྲངས་ནས་དགུན་གཅིག་ལ་བཞུགས། ཤིང་བཟའ་དཔོན་སློབ་ཀྱིས་ཁ་ཤོམ་ལག་ཤོམ་མ་བྱས་ན་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་གི་ཐ་སྙད་མེད་ཅེས་རྣམ་འགྱུར་སོགས་བསླབ་སྟེ་རྩོད་གྲྭ་ཤོག་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག་པར།  ཁོང་གིས།  འདང་རྒྱོབས།  བསམ་བློ་ལེགས་པོ་ཞིག་མ་བཏང་ན་ཀི་བཏབ་པའི་ཉེས་བྱས་གཅིག  ཐལ་མོ་བརྡབ་པའི་གཅིག  ཧབ་ཆ་བརྒྱབ་པའི་གཅིག་སོགས་འབྱུང་གསུངས།  འགྲིག་འགལ་མང་པོ་བྱུང་བར་ཐུགས་སྐྱོ་སྟེ།  ངས་འདིར་དགོན་པ་ཞིག་བཏབ་པ་གྲྭ་བ་གཉོམ་ཆུང་དཔེ་ཆ་རེ་ལྟ་མཁན་ཨེ་ཡོང་བསམ་པ་ཡིན་པ་ལས་ཚོང་དང་ཁེ་ཕོག་གི་ཆེད་དུ་མིན།  ཁྱོད་རང་ཚོས་ཚོང་ཁེ་ཕོག་དང་རྒྱུ་ནོར་གསོག་གི་བསྡད་ན་གྲྭ་བ་ཡ་རབས་ཚོའི་མིག་ལྟོས་ལ་གནོད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་ཐེབས་ངེས།  ཉི་མ་དེ་རིང་ནས་སྐུ་ཁམས་བདེ་མོ་གྱིས་ཞེས་གསུངས་ནས་སྔོན་བྱོན་དམ་པའི་རྣམ་ཐར་བདག་གིར་མཛད་དེ་དབེན་གནས་གང་འགོལ་རྣམས་སུ་གྲོགས་མེད་གཅིག་པུས་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཡུན་རིང་མཛད་པས་ཉམས་རྟོགས་ཡོན་ཏན་གྱི་གཏེར་ཁ་ཀློང་དུ་བརྡོལ་བ་བྱུང་།  ཀ་མདོ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང་དང་ཨ་རིག་ཆུ་སྔོན་ཁའི་ཙོ་མོ་ངོ་། ཨ་རིག་ཞོ་མ་ཕུག  འདམ་བུའི་བྲག་དཀར།  ཏེ་ཐུང་བྲག་དགོན་སོགས་སུ་ཡུན་རིང་བཞུགས།  ཉན་ཐོས་འགོག་སྙོམས་པ་བཞུགས་པར་གྲགས་པའི་གནས་ལྷ་ཁང་ལུང་བའི་བྲག་ཕུག་དང་།  སྟོང་སྐོར་མཁར་ནང་གཉིས་སུ་དབྱར་དགུན་རེས་མོས་ཀྱིས་བཞུགས་སའི་མཐིལ་མཛད།  སྟོང་སྐོར་དགོན་ནས་རྭ་རྒྱ་དགོན་པར་སྣམ་ཕྲུགས།  རྩེ་ཞྭ་སོགས་ཀྱི་འགྱེད་ཡང་ཡང་བསྐུར།  དགེ་བཤེས་ཁོང་གི་ཕྱག་ཏུ་གསེར་གང་བྱུང་དབུས་གཙང་དུ་མང་འགྱེད་དང་།  རྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་ལ་དངོས་འབུལ་གྱི་ཆེད་དུ་བསྐུར་གནང་མཛད།  ལྷག་མ་གང་ཡོད་ཀྱིས་གསུང་རབ་དང་ཐང་ག་མང་དུ་བཞེངས།  ཆོས་བྲིས་པ་ཨ་མཆོད་གསེར་ཞག་གི་བསམ་པ་ཡིན་གསུངས།  སྦྲ་ནག་ཁག་གསུམ་གྱི་རྐུས་ཁྲིམས་གཅོད་རྒྱུར་ཤར་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཞུས། དོང་ཙེ་གང་རྙེད་བསགས་ནས་ཐེ་གུ་གང་འཚམས་ལ་བརྒྱུས་ཏེ་སྤྲང་བོ་ལྔ་བརྒྱ་དྲུག་བརྒྱ་ཙམ་ལ་སྤྲང་འགྱེད་གཏོང་།  ཐེ་གུ་ཕྱིར་བླངས་ཏེ་ཡང་བསྐྱར་སྐྱོང་གསོག་བྱེད་པ་སོགས་ཁོང་གི་ཕྱག་གི་དངོས་རྫས་གང་ཡོད་རྣམས་གསེར་དང་དོང་ཙེར་བསྒྲིལ་ནས་བྱ་བཏང་གི་ཚུལ་དུ་གནས་སྐོར་མཛད་དེ་མདོ་སྨད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་མང་འགྱེད་སྤྱི་འཇོག་སོགས་བབ་བསྟུན་གྱིས་བསྙེན་བཀུར་མཛད་དེ་ཟང་ཟིང་གི་དངོས་བོ་རྣམས་རྫོགས་བྱང་གི་གཏེར་དུ་སྦས།
དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་དགོན་ཆེན་རྗེ་སྐུ་འབུམ་དང་བཙན་པོ་དགོན། བྱ་ཁྱུང་བྲག  ཆུ་བཟང་དགོན།  ཟན་གྲོན།  སྟོང་སྐོར་དགོན།  དགོན་ལུང་སོགས་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་ཕལ་ཆེ་བར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་ཞིང་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད།  ཁོང་གི་དངོས་སློབ་དུ་གྱུར་བ་ཡང་།  བོད་སོག་གི་བླ་དཔོན་ཆེ་ཕྲ་དུ་མ་དང་།  ལྕང་སྐྱ་སྤྲུལ་སྐུ་ཚང་།  ཤར་སྤྲུལ་སྐུ།  སྨིན་གྲོལ་སྤྲུལ་སྐུ།  ལ་མོ་སྤྲུལ་སྐུ།  སྟོང་སྐོར་སྤྲུལ་སྐུ།  བྱ་ཁྱུང་མཁན་པོ་ཇུ་ནང་ངག་དབང་སྙན་གྲགས་།  ཆེ་ཤོས་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་ཉི་མ།  ལ་མོ་བདེ་ཆེན་གྱི་མར་ཁུའི་སྤྲུལ་སྐུ་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན། ལ་མོ་གཡོན་རུ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས།  ཤིང་བཟའ་པནྚི་ཏ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས།  རྐ་ཕུག་པནྚི་ཏ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ།  གཡེར་གཤོང་དགེ་འདུན་ཟླ་གྲགས།  དགེ་བཤེས་བྱམས་པ་ཟླ་འོད།  ཉི་ཟུར་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་སོགས་མདོ་སྨད་ལྷོ་བྱང་གི་བླ་ཆེན་མཁས་ཆེན་མང་པོ་ཞིག་དགེ་བཤེས་ཁོང་གི་སློབ་མར་གྱུར་ཏོ།།  དགེ་བཤེས་ཁོང་ཉིད་སྐུ་ན་མཐོན་པོའི་དུས་སྟོང་སྐོར་ལྷ་ཁང་ལུང་དུ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲེངས་པའི་མཐར།  དགུང་ལོ་དོན་བརྒྱད་བཞེས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་ཕག༼ ཕྱི་ལོ༡༨༠༣ ༽ལོའི་སྟོན་དུས་སྐུ་ཁམས་ཅུང་ཟད་ལྟེམས་པའི་ཚུལ་མཛད་པ་ན།  སྒོ་མེ་ཕྱོགས་སུ་འབྱོན་བཞེད་ཀྱིས་དད་ལྡན་དུ་མའི་རེ་བ་སྐོང་བཞིན་ཤུག་ཆུའི་རི་ཁྲོད་དུ་དེ་གའི་སྒོམ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་བདེ་མཆོག་ལཱུ་ཨི་བའི་དབང་སོགས་ཆོས་བཀའ་འགའ་ཞིག་བསྩལ་ཅིང་། རིམ་གྱིས་བར་ཝོན་ཏིང་ཀྱྰ་དགོན་པའི་ལྟག་གི་རི་ལྡིངས་སུ་ཕེབས། སྒོ་མེ་ཏིང་ཀྱྰ་དཔོན་སློབ་ཀུན་བཟང་སྙན་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་ལ་ང་རང་ཤི་སོང་ན་སྤུར་འདི་ཀར་བཞག་ཨེ་ཆོག་གསུངས་པར།  དཔོན་སློབ་བས་ཕྱག་ཕུལ་ཏེ།  ང་སྒོ་མེ་ཚང་ལ་དེ་འདྲའི་བསོད་ནམས་ཞིག་ཡོད་ན་ཅི་མ་རུང་།  ཐུགས་བཞེད་ལྟར་གནས་འདི་ཀར་བཞུགས་ན་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་ཚིག་ཕུལ།  རྭ་རྒྱ་ནས་ཤིང་བཟའ་པནྚི་ཏ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས་དགོན་པའི་གྲྭ་མང་བཅས་ཕེབས་ཏེ་བརྟན་བཞུགས་ཕུལ་བར།  ང་ལ་རང་དབང་མེད།  ཡོད་ཀྱང་ཤ་ཁྲག་གི་ལུས་འདི་སོས་ཐབས་མེད།
གལ་སྲིད་རང་དབང་ཞིག་ཡོད་ན་སྟེང་ཡ་གིར་ལྷ་ཡུལ་ནས་རྩེད་མོ་རྩེ་གི་བསྡད་ན་སྙམ་གསུངས། ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་མེད་འབྱོན་རྒྱུའི་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པར།  རང་དབང་མེད་པས་སྤྲུལ་སྐུ་མི་ཡོང་།  ཡོད་ན་ལྷག་པར་མི་ཡོང་།  འཐབ་རྩོད་འཁྲུགས་ལོང་འདིའི་ནང་དུ་ཡོང་ནས་ཅི་བྱེད།  ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་དང་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ་གཉིས་ཁྱི་གཏུམ་པོས་དེད་ཀྱང་ཁ་ནས་མི་འཆོར་བ་འདི་ངའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པས།  ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་བློ་ནས་ཤར་ཤར་འདོན་མཁན་གྱི་བྱིས་པ་ཞིག་རྙེད་ན་ཁྱེད་ཚོས་བླུས་ཆོག་ཚུལ་དང་། གསོན་པའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་བྱས་པས་མི་ཆོག་པར་ཤི་དུས་ཀྱི་རོ་ལའང་ཆོས་བརྒྱད་བྱེད་བཅུག་པར་དགོས་པ་ཅི་ཡང་མེད་སྟབས།  ང་ཤི་རྗེས་ངའི་ཕུང་བོ་འདི་ཙོག་ཙོག་བྱས་ནས་མ་འཇོག  འཆི་དུས་ཀྱི་འདུག་སྟངས་ལྟར་ཞོག་ལ་རྒྱབ་ཀྱི་གད་པ་འདི་ཐོག་ཏུ་ཁོབས་ཞེས་ཞལ་ཆེམས་གནང་།  ལོ་དེའི་ཧོར་ཟླ་དགུ་བའི་ཚེས་གཉིས་ཀྱི་ཉིན་དགོངས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་གཤེགས་སོ། གསན་ཡིག་འགར་ཁོང་གི་མཚན་གཞན་ལ།  བྱམས་པ་དགེ་ལེགས་དང་།  བྱམས་པ་རྒྱལ་མཚན་འོད་ཟེར།  རྒྱལ་མཚན་འོད་ཟེར་སོགས་ཀྱང་ཟེར།  དགེ་བཤེས་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་སྐོར་ལ་ཀུན་རིག་གི་བསྙེན་ཡིག་དང་ལམ་རིམ་ཟིན་བྲིས།  གསང་འདུས་བསྙེན་ཡིག  རྭ་རྒྱ་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་ཀྱི་བཅའ་ཡིག  གོང་མའི་བརྟན་གསོལ།  ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་བླ་མའི་གསུང་ཟིན་བྲིས་སུ་མཛད་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་དགུ་སོགས་ཡོད་དོ།།
=རྒྱལ་ལུ་ལྷ་རམས་པ།= =ཤིང་བཟའ་པཎྜི་ཏ།=
=གཞོན་སྐྱེས་མི་སྣ།=
ཨ་ཀ་སྤྲུལ་སྐུ་བཀྲ་ཤིས་བཟང་པོ།
ཙང་ཀི་སྡེ་བར་སྤྱི་ལོ་ལོ་༡༩༦༣ ལོར་འཁྲུངས། སེ་ར་དགོན་པར་སློབ་གཉེར་མཐར་སོན། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཨ་ཀ་སྤྲུལ་སྐུར་ངོས་འཛིན་གནང་། དེང་སྐབས་ཐའེ་ཝན་དུ་བཞུགས།
མཁན་ཟུར་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ།
ཙང་ཀི་སྡེ་བར་འཁྲུངས། རྭ་རྒྱ་དགོན་པར་སློབ་གཉེར་མཐར་སོན་ཏེ། མཁན་པོ་མཛད་འགན་ལོ་མིང་རིང་བཞེས། དེང་སྐབས་འཆད་ཉན་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་གཞོལ་བཞིན་རང་དགོན་དུ་བཞུགས།
མཁན་ཟུར་བློ་གྲོས་བཟང་པོ།
རྭ་རྒྱ་དང་རྡི་ཚ་གཉིས་ཀར་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་བཀའ་པོད་ལྔ་རྒྱུད་སྡེ་དང་བཅས་པར་མཐར་སོན། ཪྭ་རྒྱའི་མཁན་པོའི་མཛད་འགན་ལོ་མིང་རིང་བཞེས། དགེ་ཕྲུག་མང་དུ་བསྐྱངས། ད་ལྟ་སྤོང་བ་བསམ་གཏན་དང་འཆད་ཉན་ངང་རང་དགོན་དུ་བཞུགས།
རྭ་རྒྱ་འཇིགས་མེད་རྒྱལ་མཚན།
རྭ་རྒྱ་དང་། སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་སོགས་སུ་སློབ་གཉེར་གནང་། གངས་ལྗོངས་ཤེས་རིག་ནོར་བུའི་གླིང་གསར་འཛུགས་མཛད། རྭ་རྒྱ་རུ་དགེ་ཕྲུག་མང་དུ་བསྐྱངས། རྭ་རྒྱ་དགོན་པའི་དོ་དམ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོའི་འགན་ཡང་ལོ་མང་རིང་བཞེས། ད་ལྟ་ཤེས་རིག་ནོར་གླིང་འཛིན་སྐྱོང་ངང་བཞུགས་པ་ལགས།
སྒྲོལ་མ།
དེ་སྔོན་མཚོ་སྔོན་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་མདོ་འཛིན་པ་དང་། བོད་རྒྱ་དབྱིན་གསུམ་ཆེད་ལས་ལོ་ཙཱ་བ། ད་ལྟ་རང་དབང་གི་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་ལ་འབད་ཀྱི་ཡོད།
མགར་བསམ་གྲུབ་ཚེ་རིང་།
https://www.youtube.com/watch?v=86FuIPTyjQc
རྨ་ཀླུང་གླུ་བ་ལྷུན་གྲུབ།
<iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/OBnz_hMfAFw" frameborder="0" allowfullscreen>
ཁ་བའི་མེ་ཏོག་ཚན་སྡེབ།
=ཕྱི་སྡོད་མི་སྣ།=
འབྲས་ལྗོངས།
འབྲས་ལྗོངས་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་སྒང་ཐོག་རེད།
ས་ཁམས།
འབྲས་ལྗོངས་ནི་དབྱིན་སྐད་དུ་Sikkimདང་རྒྱ་སྐད་དུ་锡金བྱ་བའི་ཡུལ་དེ་ཡིན་། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་སའམ་དེང་གི་སྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་སྒང་ཐོག་Gangtokཞེས་པ་དེ་ཡིན་།  འབྲས་ལྗོངས་ནི་བོད་ལྗོངས་གྲོ་མོ་རྫོང་གི་ནུབ་རྒྱུད་། སྒང་པ་རྫོང་གི་ལྷོ་རྒྱུད་།  བལ་ཡུལ་གྱི་ཤར་རྒྱུད་། རྒྱ་གར་བྱང་རྒྱུད་དུ་གནས་ཤིང་སྔོན་བོད་པུར་རྒྱལ་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་བོད་སིལ་བུར་ཐོར་རྗེས་འབྲུག་པ་དང་འདྲ་བར་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་གྱེས་། འོན་ཀྱང་བོད་དང་འབྲེལ་བ་ཆད་མ་མྱོང་། ཕྱིས་སུ་དབྱིན་ཇིས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་དང་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་སླར་གསོ་བྱུང་། འོན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་རིམ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱིས་དབང་ཆ་བཟུང་བཞིན་སྤྱི་ལོ་༡༩༧༥ལོར་རྒྱ་གར་གྱིས་དངོས་སུ་བཟུང་བ་དང་ད་ལྟ་འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེ་ཞེས་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད།
མི་འབོར།
༢༠༡༡ལོར་སྡོམ་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན།འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེའི་མི་འབོར་ལ་འབུམ་དྲུག་ཙམ་སྟེ་ཁྲི་༦༡ཡོད།
དཔུང་བུ་ཆུང་
རྐང་ཐང་གི་དམག། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
དཔུང་གི་ར་མདའ་
དཔུང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང། རྗེས་འདེད་། དཔུང་རོགས་བཅས་གསུམ་ཀར་གོ་རྒྱུ་ཡོད། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྒང་ཐོག
སྒང་ཐོག་ནི་འབྲས་ལྗོངས་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
མིང་འབྱུང་ཚུལ། “སྒང་ཏོག་”དང་“སྒང་ཐོག་”ཅེས་བྲིས་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད།
== ལོ་རྒྱུས། སྒང་ཐོག་ཅེས་པའི་ས་ཆ་འདི་དེ་སྔ་བོད་ཀྱི་ས་ཁོངས་སུ་ཚུད་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱིས་སུ་དབྱིན་ཇི་བས་རྒྱ་གར་དབང་བསྡུ་བྱེད་དུས་མཉམ་དུ་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཏེ། རིམ་པར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་ནས་ཆད་དེ་ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཡོད་ལ། སྦས་ཡུལ་འབྲས་མོ་ལྗོངས་ཀྱི་རྒྱ་ས་རུའང་གྱུར་ཡོད། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་དང་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་བོད་དག་མ་དེ་ཆགས་ཡོད། ==
དཔུང་གི་གཙོ་བོ་ལྔ་
འདི་ལ་འོལ་ཁ་རྠེ་དྲུང་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ་(སླེ་ལུང་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ་)རང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར། ཤོག་གྲངས་༡༦༩ལས་དེ་ནས་ཇུན་གར་གྱི་དམག་བོད་དུ་ཡོང་བའི་དམག་དཔོན་གྱི་གཙོ་བོ་ལྔ་ནི་། ཆེ་རིང་དོན་གྲུབ། གདུགས་དཀར་ཐའི་ཇི། སངས་རྒྱས། ཆོས་འཕེལ། (ཐབ་ཅི་འདི་སྨོན་ལམ་ཇའི་སང་ཟེར་བ་ཡིན་ནམ་དཔྱད་)ཞེས་ན་རྣམས་ཡིན་ཚུལ་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
གཏེར་སྟོན།
མིང་དོན།
གཏེར་སྟོན་ཞེས་པ་སློབ་དཔོན་པདྨ་སོགས་ཀྱིས་འགྲོ་དོན་དུས་ལ་མ་བབས་པར་སྟོན་དུ་མི་རུང་ཞིང་མ་འོངས་སྐལ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་རི་བྲག་ཆུ་ཤིང་སོགས་སུ་རེ་ཞིག་མཁའ་འགྲོའི་གཏད་རྒྱ་དང་བཅས་མི་མངོན་པར་རྒྱས་བཏབ་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གདམས་ཟབ་རྣམས། ཕྱིས་སུ་དུས་ལ་བབས་ཚེ་གཏེར་ནས་བཞེས་མཁན་གྱི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་གུ་རུ་ཆོས་དབང་དང་ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་ལྟ་བུའོ། །
འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་
འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་(光污染)ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ལས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར། འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་ལས་ལྡོག་ནུས་མང་པོ་ཐོན་པའི་ནང་སྐྱེ་དངོས་དང་།སྲོག་ཆགས།མིའི་རིགས་བཅས་ཀྱི་ཉིན་མཚན་ལོག་གི་ཡོད།འཇར་མན་གྱི་ལའེ་པུ་ཉི་ཚེའི་བ་ཚྭ་མེད་པའི་ཆུའི་སྣོད་བཅུད་དང་སྐམ་ས་དབུས་མའི་ཉ་ལས་ཞིབ་འཇུག་སུའོ་ཡི་ཚན་རིག་མཁས་པ་ཧྥུའུ་ལན་ཚེ・ཧོར་ཁེས། སྐྱེ་དངོས་འཇིག་རྟེན་ནི་འོད་ཐིག་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་བའི་རང་བྱུང་འཁོར་རྒྱུག་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་སྐྱོད་བརྟན་པོ་ཡོང་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད། ཧོར་ཁེས་བརྗོད་དོན། མི་བཟོས་འོད་ལས་མཚན་ཡུན་ཐུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། འོད་ཚད་འགྱུར་ལྡོག་ལ་འཕྲོས་ཁོམ་མ་བྱུང་བའི་སྐྱེ་དངོས་མང་པོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཚབས་ཆེན་བཟོ་སྲིད་དེ། འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་ལས་འབུ་སྲིན་དང་། སྐམ་ས་དང་ཆུ་ནང་གཉིས་ཀར་འཚོ་བའི་སྲོག་ཆགས། ཉ། བྱིའུ། ཕ་ཝང་སོགས་སྲོག་ཆགས་མང་པོའི་མཚན་དགུང་གི་གོམས་གཤིས་གྱུར་ནས། སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་རང་བཞིན་ལ་ཉེན་ཁ་བཟོ་ཡི་ཡོད། མི་བཟོས་འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་ལས་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་དང་གཉིད་ཀྱི་དུས་ཚོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། ཧོར་ཁེ་ཡིས། ཉེ་དུས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་འབྲས་ཤིག་ལས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར། ལམ་སྒྲོན་འོད་ལས་མཚན་དགུང་དུ་མེ་ཏོག་གི་ཟེའུ་འབྲུ་འཐུ་མཁན་འབུ་སྲིན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ། སྐྱེ་དངོས་འཚར་ལོངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་བཟོ་སྲིད། འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་ལས་ད་དུང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ལོ་མ་ཟགས་པའི་དུས་ཚོད་ནར་འགྱངས་དང་འཚར་ལོངས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་དུ་གཏོང་སྲིད་པ་དེ་དག་ཚང་མ་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་རྒྱུན་གཏན་འཚར་ལོངས་དུས་ཚོད་འཁྲུག་པའི་སྣང་ཚུལ་རེད་ལ། མཐར་གཏུག་སྐྱེ་དངོས་ཁྱུ་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་དང་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་སྲིད་ཅེས་བརྗོད། མི་བཟོས་འོད་ཆེ་དྲགས་ན། མི་ལུས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས། ཐུའེ་ཧེ་སུའུ་སྐུལ་རྩི་ཟགས་རྒྱུ་ཉུང་དུ་འགྲོ་སྲིད། སྐུལ་རྩི་དེ་ལས་མི་རྣམས་རྒྱུན་གཏན་བཞིན་གཉིད་ཁུག་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་པ་དང་སྦྲགས། མིའི་ལུས་པོའི་རིམས་འགོག་མ་ལག་དང་། བསམ་པའི་བདེ་ཐང་། མཚན་མའི་བདེ་ཐང་བཅས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་སྲིད། གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་མཁས་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་མཁས་པའི་ངོས་འཛིན་ལྟར་ན། འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་ལས་མིའི་རིགས་ཀྱིས་མཚན་དགུང་གི་སྐར་ཚོམ་དང་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལ་ལྟ་བའི་ནུས་པ་ཆུང་དུ་གཏོང་སྲིད་པས། དེས་རིག་གནས་དང་ཚན་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་ཐེབས་སྲིད། ཚོད་དཔག་བྱས་པར་གཞིགས་ན། འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་གིས་རྐྱེན་པས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་གསུམ་ཆ་གཅིག་གིས་མཚན་མོ་དགུ་ཚིགས་སྐྱ་མོ་མཐོང་ཐབས་བྲལ། ཞིབ་འཇུག་པས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར། ས་གོ་ལའི་མི་བཟོས་འོད་ཁྱབ་ཁུལ་གྱི་གསལ་ཚད་༢༠༡༢ལོ་ནས་༢༠༡༦ལོ་བར་༢.༢%འཕར་བ་དང་། ས་གོ་ལའི་མི་བཟོས་འོད་ཁྱབ་ཁུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་༢༠༡༢ལོ་ནས་༢༠༡༦ལོ་བར་༢.༢%འཕར་ཡོད། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གློག་སྒྲོན་ནང་ནཱ་སྒྲོན་དང་འོད་སེར་གཉིས་ཚུད་ཡོད་པ་དང་། ལྟ་ཞིབ་གྲངས་གཞིའི་ནང་འོད་སྔོན་ཚུད་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་ཤེལ་ཏོག་LEDལས་ཅུང་ཤུགས་ཆེ་བའི་འོད་སྔོན་འཕྲོ་ཡི་ཡོད།
དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
དཔུང་དམྱིག་བྱུང་
དཔུང་མིག་ཕྱུང་བ་སྟེ། ཕྲག་ཚིགས་ཕུད་པ།  །(ཙ་)
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
པི་ས་ནེལ་ལོ།
པི་ས་ནེལ་ལོ་(ཡི་ཏ་ལིའི་སྐད།: Pisanello)ནི་ཨི་ཏ་ལི་ཡི་རི་མོ་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།