cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཅང་ཝེ།
གདོང་རིས་སྣ་ཚོགས།
ཅང་ཝེ་ནི་ཀྲུའུ་ཀོ་ལིའང་གི་སློབ་མ་རེད་ལ། ༼ཐེ་ལུང་རི་བོ་༽ཞེས་པའི་ནང་གི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་རེད། དེའི་ཐོད་དུ་ནོར་བུ་དགའ་འཁྱིལ་གྱི་རིས་བཀོད་ཡོད་པ་དེས་ཁོ་ལ་དགེ་རྒན་ཀྲུའུ་ཀོ་ལིའང་ནས་བརྒྱུད་པའི་བློ་རིག་ལྡན་པ་མཚོན་ལ། ཁོ་ནི་བློ་དཀར་ཞིང་དྲག་པོའི་ལས་ལ་གཞོལ་མཁན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས་གདོང་རིས་ལ་མདོག་དམར་ནག་གི་འགྱུར་ལྡོག་ཀྱང་ཡོད།
ཡམ་བུ།
ཡམ་བུ་ནི། བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་སམ་རྒྱལ་ས་ཡིན་ལ། ཡོངས་གྲགས་ལ་ཀཱ་ཋ་མཱཎྜཽཾ་ཟེར། རྒྱལ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ 600km2 ཡོད་ཅིང་། དུས་རྒྱུན་མི་འབོར་འབུམ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལྷག་གནས་སྡོད་བྱེད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས།
རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཁང་།
The seat of the organization is in Geneva, Switzerland. It was designed by Swiss architect Jean Tschumi and inaugurated in 1966. In 2017, the organization launched an international competition to redesign and extend its headquarters.
གཅུང་པོ་དོན་ཡོད་དང་དོན་འགྲུབ་
བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསས་ཞིག་ཡིན་
ཆོས་རྒྱལ་ནོར་བཟར་
བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསས་ཞིག་ཡིན་
ཆོས།
ཆོས་
ཨཱ་སམ་སྤྲེལ།
ཨཱ་སམ་སྤྲེལ་(ཚན་རིག་གི་མིང་།: Macaca assamensis)ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
ཙ་རི
གནས་མཆོག་ཙ་རི་ནི་བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་གི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་ཡོད་ལ།སྔོན་གྱི་ཁུངས་བཙན་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རྣམས་ལས་གནས་རི་དེ་ནི་རྒྱལ་བའི་ལུང་གིས་ཟིན་པའི་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཡུལ་གྲགས་ཅན་ཉེར་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དུ་བགྲང་ཞིང་སྙན་པའི་གྲགས་པ་ཕྱོགས་བཞིར་ཁྱབ་པའི་གནས་ཡུལ་གྲགས་ཅན་ཞིག་རེད། འདི་ལ་ཙ་རིའི་རྩེ་སྐོར་དང་བར་སྐོར།རོང་སྐོར་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་དང་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་གསུམ་པའི་དུས་སྟོད་ལ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ཆོས་རྒྱུད་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་དྭགས་པོ་དཀར་བརྒྱུད་པའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པ་འགྲོ་མགོན་གཙང་བ་རྒྱ་རས་ཀྱིས་ཙ་རིའི་གནས་སྒོ་ཕྱེ་བ་དང་སྦྲགས་ཙ་རི་རོང་སྐོར་གྱི་ལམ་སྲོལ་བཏོད་པ་ནས་སྙན་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ། ངག་རྒྱུན་ལ་འདི་རུ་ཤིང་སྣ108དང་སྨན་སྣ་རྩ་ཆེན108 སྒྲུབ་ཕུག108ཡོད་པར་གྲགས་ཤིང་། ཡུལ་འདི་ནི་གནའ་ནས་ད་ལྟ་ལ་ཐུག་གི་བར་དད་ལྡན་ཕོ་མོ་དང་ཡུལ་སྐོར་བ་རྣམས་ཡིད་སྨོན་འཆོར་སའི་གནས་རི་འགངས་ཆེན་ཞིག་གོ །
ཡེ་ཤེས་ལྔ།
ཡེ་ཤེས་ལྔ་(ལེགས་སྦྱར་སྐད།: pañca-jñāna)
ཕའེ་ཐ་གྷོ་ར་ཟི།
ཕའེ་ཐ་གྷོ་ར་ཟི་(Πυθαγόρας)
རྔ་ཁྲག་རྡོ་གླིང་
རྔ་ཁྲག་རྡོ་གླིང་ཞེས་པ་ནི་ས་བབ་ཀྱི་མཐོ་ཚད་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྨི་3250 ཙམ་ཡོད་པའི་ཀན་ལྷོ་ཀླུ་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད། རྡོ་གླིང་གནས་སའི་ས་ཁོངས་ཀྱི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ22 དང་། གླིང་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ཆིང་ཁྲི 2 ཙམ་ཡོད། གནས་དེར་གྲོང་ངེར་འགྲེང་བའི་རི་བོ་དང་ཡིད་འོང་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་སྐྱེད་ཚལ། དྭངས་ཤིང་གཙང་བའི་རང་འབབ་རྦབ་ཆུ་སོགས་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཡོད་པས་ཀན་ལྷོ་ས་ཁུལ་ཀྱི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་སྐྱེད་ཚལ་གླིང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། སྤྱི་ལོ1998ལོར་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་དུ་གཏན་འཁེལ་བྱེད་ཐུབ་ཡོད། །
༢༠༤༨ལོ།
༢༠༤༨ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
སྣང་ས་འོད་འབུམ་
བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསས་ཞིག་ཡིན་
ཧེ་རཱ་ཁི་ལེ་ཁྲི་ཟི།
ཧེ་རཱ་ཁི་ལེ་ཁྲི་ཟི་(Ἡράκλειτος)
འགྲུ་སྒོམ་རིན་པོ་ཆེ
འགྲུ་སྒོམ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་སྟོད་དུ་བྱུང་བའི་བོན་གྱི་བླ་མ་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཅིང་མཚན་དངོས་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་ཞུ། ཁོང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་ད་ལྟའི་སྟེང་ཆེན་རྫོང་ཁོངས་ག་ཐ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དེ་ཡིན།
ཧ་སག་སི་ཐན།
ཧ་སག་སི་ཐན་ནི་ཡོ་རོབ་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་དཀྱིལ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་མིང་ལ་ཧ་སག་སི་ཐན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར། འཛམ་གླིང་སྟེང་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་ཨང་དགུ་པ་དང་སྐམ་སས་བསྐོར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡང་ཡིན། ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ(Soviet Union)མཇུག་མ་སྒྲིལ་བའི་སྔོན་དུ། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ལ་ཧ་སག་སཱོ་བེ་དི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ(Kazakh Soviet Socialist Republic)ཟེར། སྤྱི་ལོ༡༩༩༡ལོར་ནས་བཟུང་།ནུར་སུལ་དན་ནཱ་ཛར་བྷ་ཡེད་ཀྱིས་སྲིད་འཛིན་གྱི་འགན་བཞེས། ཧ་སག་སི་ཐན་གྱི་རྒྱལ་ས་ཨ་སི་ཐ་ན་ཡིན། སྤྱི་ལོ༡༩༩༨ལོའི་ཡར་སྔོན་དུ། ཨལ་མཱ་དཱེ་ཧ་སག་སི་ཐན་གྱི་རྒྱལ་ས་ཡིན། ཡིན་ནའང་། དེའི་རྗེས་ནས་ཨ་སི་ཐ་ན་རུ་སྤོས།
སྐད་རིགས།
ཧ་སག་སྐད་ཡིག་ནི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཡིན།ཡིན་ནའང་། འཛིན་སྐྱོང་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་ཁྲོད་དུ་ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་ཡིག་ལ་གཞུང་ཐོག་གི་གོ་བབ་འདྲ་མཉམ་ཡོད། མི་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ༧༠ཙམ་གྱིས་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། བརྒྱ་ཆ༢༦གིས་ཡི་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཉམས་ལེན་བྱེད། ཨུ་རུ་སུས་ཧ་སག་སི་ཐན་ལས་བྷེ་ཀོ་ནིར་མཁའ་གྲུ་འབབ་ཚིགས(ཨུ་རུ་སུའི་འཕུར་གྲུ་སོགས་གཏོང་སའི་ས་ཆ།)ཀྱི་ས་ཆ་གཡར་ཡོད།
ཕཱ་ར་མེ་ནེ་ཌི་ཟི།
ཕཱ་ར་མེ་ནེ་ཌི་ཟི་(Παρμενίδης)
ཧ་སག་སི་ཐན།
ས་ཁམས།
ཁཱ་སི་ཕེན་མཚོ། (Caspian Sea) ཧ་སག་སི་ཐན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་དང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཨུ་རུ་སུ་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་མཚམས་འབྲེལ་ཡོད། ལྷོ་ནུབ་ཏུ་ཏུར་མེན་སི་ཐན་དང་ཨུ་ཟ་བྷེ་ཁི་སི་ཐན། ཐ་ཇིག་སི་ཐན་བཅས་ཡོད། ཐག་རིང་གི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སར་རྒྱ་ནག་ཡོད། ཐག་རིང་བའི་ཤར་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ། སོག་པོ་དང་ལྷན་དུ་བཞག་པའི་གན་རྒྱའི་གནས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་མཚམས་མང་ཆེ་བ་སཱེ་བྷི་རི་ཡ(ཨུ་རུ་སུའི་ཆ་ཤས།)དང་འདྲེས་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཧ་སག་སི་ཐན་དང་ཨུ་རུ་སུ་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་རིང་ཤོས་ཡིན། རྩ་བའི་ཆ་ནས། ཧ་སག་སི་ཐན་གྱི་ས་ཆ་ནུབ་ཀྱི་ཁཱ་སི་ཕེན་མཚོ་ནས་ཁ་ཆེ་བ་གཙོ་བོར་གནས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཞིན་ཅང་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་དུ་སླེབས་ཡོད།
ཧ་སག་སི་ཐན་ལ་རྒྱ་མཚོའི་མཚོ་ངོགས་མེད་ན་ཡང་། ཁཱ་སི་ཕེན་མཚོ་དང་འབྲེལ་ཡོད། དེ་བས། མི་རྣམས་ཀྱིས་མཚོ་དེར་གྲུ་བཏང་ནས་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བསྐྱོད། ཁཱ་སི་ཕེན་མཚོ་ནི་རྒྱ་མཚོ་གང་ལ་ཡང་འབྲེལ་མེད་པའི་ཆུ་འགྲོ་སའི་ཆུ་གཞོང་ཞིག་ཡིན།
མངའ་སྡེ་ཁག
ཧ་སག་སི་ཐན་མངའ་སྡེ༡༤ལ་བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་ཡོད་པ་དང་། མངའ་སྡེ་རྣམས་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཁ་ཁར་ཕྱེ་ཡོད། ཨལ་མཱ་དཱེ་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཨ་སི་ཐ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་གྱི་གནས་བབ་ཡོད་ལ། མངའ་སྡེ་གང་གི་ནང་དུའང་མེད། བྷེ་ཀོ་ནིར་གྲོང་ཁྱེར་དང་བྷེ་ཀོ་ནིར་མཁའ་གྲུ་འབབ་ཚིགས་སྤྱི་ལོ༢༠༥༠ལོའི་བར་དུ་ཨུ་རུ་སུ་ལ་གཡར་ཡོད་པས། དེ་ལ་གནས་བབ་དམིགས་བསལ་བ་ཡོད།  མངའ་སྡེ་རེ་རེ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་ཞིག་གིས་སྣེ་ཁྲིད་ཡོད། སྲིད་འཛིན་གྱིས་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་དང་། མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་གིས་གྲོང་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་བསྐོ་བཞག་གནང་། སྤྱི་ལོ༡༩༩༧ལོའི་ཟླ༡༢ཚེས༡༠ཉིན། ཧ་སག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་དེ་ཡི་རྒྱལ་ས་ཨལ་མཱ་དཱེ་ནས་ཨ་སི་ཐ་ན་རུ་གནས་སྤར།
མི་འབོར།
ཧ་སག་སི་ཐན་གྱི་མི་གྲངས་ནི༡༧༡༦༥༠༠༠ཡིན། མི་འབོར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་རེའུ་མིག་ཁྲོད་ཨང༦༢པ་ཡིན། ཆ་སྙོམས་མི་འབོར་མཐུག་ཚད་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་ཆེས་དམའ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཡིན་ལ། སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་རེར་ཧ་ལམ་མི༦ཡོད།
སྒྱུར་མཁན། དབང་ཆེན་འཕྲིན་ལས། མཐོ་བོད་འཕྲིན་སྟེགས་ནས་དྲངས།
འོད་འགྲོས།
སྟོང་སངས་སུ་འོད་ཀྱི་འགྲོས་ཚད་ནི་སྐར་ཆ་རེར་སྨི་དུང་ཕྱུར་གསུམ་ལ་སླེབས་ཐུབ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དུ་ཆེས་མགྱོགས་པོ་ཡིན།
Portal:མདུན་ངོས།
=བོད་ཡིག་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ལ་ཕེབས་པར་དགའ་བསུ་ཞུ། =
ཁྲ་འབྲུག་དགོན།
མཁན་ཆེན་རྣམ་ལ་ཞུ་བ་ཅིག་ཕུལ་བ་ལ། སྔར་མར་ བླ་མ་ ཀུན་དགའ་དཔལ་བཟང་ཡོད་པ་རེ་། ངའི་འདིར་སྐོར་ལས་ཁ་གསོལ་བྱེད་གསུང་གནང་རོ་ལ།།
ཨེམ་ཕི་ཌོཁ་ལི་ཟི།
ཨེམ་ཕི་ཌོཁ་ལི་ཟི་( Ἐμπεδοκλῆς)
བྲི་ལ་ནོར་སླ་བའི་ཡི་གེ་སྐོར་ཞིག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་
རིན་པོ་ཆེ་དེ་བསྲེགས་བཅད་བརྡར་བ་གནད་དུ་དེ་འདྲ་མ་ཐིངས་པས།མིང་དང་འགྲེལ་ལས། མིང་གཅིག་ལ་ཡིག་གཟུགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་རེ་དང་།མཐའ་ན་གསུམ་རེ་ཡང་བྲིས་སྣང་། རགས་བརྩིས་ལྟར་ན། ཉིས་བརྒྱ་ཉེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས།གདམ་ང་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་དུ་ཧ་ལམ་བཞི་ཆ་གཅིག་འགྲིག་པར་སྣང་ཡང་།སྒྲའི་ཞིབ་ཆ་མི་གཅིག་པའི་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེད་པར་ཉ་ཉུང་མཉམ་བསྲེས་སུ་གྱུར་པའི་མ་དག་པ་བཞི་ཆ་གསུམ་སྣང་།དེ་རྣམས་ལས་ཉེར་མཁོ་ཆེ་ཞིང་། བྲི་ལ་ནོར་སླ་བའི་ཐ་སྙད་སྐོར་ཞིག་དག་པ་སྔ་མ་དང་།མ་དག་པ་ཕྱི་མར་བཀོད་ཅིང་། ནོར་སོ་གཙོ་བོ་བརྒྱད་དུ་དྲིལ་ནས་དཔེ་དྲངས་ན།
དང་བོ། མིང་གཞི་ནོར་བ།
མིང་གཞིའི་སྒྲ་དེ་གནས་གང་ལས་འབྱུང་ཞིང་།བྱེད་པ་གང་གིས་བསྐྱེད་པ། རྩོལ་བ་དྲག་ཞན་བར་མ་ཇི་འདྲ་ཡིན་པ་མ་བརྟགས་པར།སྒྲ་སྤྱི་འདྲ་བ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་དག་གི་ཞིབ་ཆ་མི་གཅིག་སའི་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེད་པར།དག་མ་དག་གཉིས་གསུམ་རེ་བྲིས་བྱུང་བ་རེད། དཔེར་ན། ཁང་བའི་ལྕམ་ཤིང་ལ་ཕྱམ་དང་།ཁྱམ་གཉིས་བྲིས་པ། སྔ་མ་འགྲིག་ལ་ཕྱི་མ་འཕྱུགས་སྣང་།འདི་གཉིས་ཀའི་སྒྲ་སྤྱི་མཆུ་བཙུམས་པ་འདྲ་སྟེ། རྗེས་འཇུག་མ་ཡིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཞིབ་ཆ་མི་གཅིག་སྟེ། སྔ་མ་མཆུ་དང་། ཕྱི་མ་མགྲིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ།མཐའ་ཡས་པ་ལ་འབྱམས་ཀླས་པ་དང་འཇམ་ཀླས་པ།དུས་རེ་ཞིག་བཟའ་བཏུང་མི་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དཀའ་ཐུབ་ལ་བསྙུང་གནས་དང་སྨྱུང་གནས་དང་བསྙེན་གནས།སྤྱང་བོ་ལ་གྲུང་བོ་དང་དྲུང་བོ། ལམ་རྒྱགས་ལ་བྲོ་དང་དྲོ།བཟོ་བྱེད་མཐུ་ལྡན་ལ་འཕྲུལ་འཁོར་དང་འཁྲུལ་འཁོར།འགལ་བ་འདུམ་པར་བྱེད་པ་ལ་སྡུམ་པ་དང་ཟླུམ་པ། ནོར་བ་ལ་འཕྱུགས་པ་དང་འཆུགས་པ།དབང་འབྱོར་བ་ལ་ཀློང་དུ་གྱུར་པ་དང་རློང་དུ་གྱུར་པ།ཡི་གེ་འབྲི་བྱེད་ལ་སྨྱུ་གུ་དང་སྙུ་གུ་ལྟ་བུ་སོགས་ལས་སྔ་མ་དག་པ་དང་།ཕྱི་མ་མ་དག་པའོ། །
གཉིས་པ། མགོ་ཅན་དང་མགོ་ཅན་ཡིན་མིན་ནོར་བ།
མགོ་ཅན་གསུམ་ལས།ར་མགོ་ལྕེ་རྩེ་འདར་བ་དང་། །ལ་མགོ་ལྕེ་སླད་རྒྱ་ཡངས་བསྐྱེད།།ས་མགོ་སོ་ཡི་བར་ནས་དབྱུང་། །ཞེས་པའི་གནད་མ་ཟིན་པ་དང་། མགོ་ཅན་གྱི་སྒྲ་ལྕི་བ་དང་།མགོ་མེད་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་བའི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེད་པར། དག་མ་དག་གཉིས་བྲིས་བྱུང་བ་རེད། དཔེར་ན།སྨྲ་བ་ལ་སྨེད་པ་དང་རྨེད་པ་གཉིས་བྲིས་སྣང་། སྔ་མ་འགྲིག་ལ་ཕྱི་མ་མི་འགྲིག་སྟེ། སྒྲ་སོ་སྲུབས་ལས་རླུང་ཕུད་པ་དང་།ལྕེ་རྩེ་འདར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་མ་ཕྱེད་པའི་ལན་ཡིན།ལས་རོགས་ལ་ལག་པོད་དང་ལག་སྤོད་གཉིས་བྲིས་པ་ལས། སྔ་མ་འགྲིག་ལ་ཕྱི་མ་མི་འགྲིག་སྟེ།པོད་སྒྲ་དྲག་པ་ཙམ་ལས་ལྕི་ཆ་མེད་པ་དང་།སྤོད་སྒྲ་ལྕི་ཞིང་དྲག་པའི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེད་པའི་ལན་ཡིན། དེ་བཞིན། སྟ་གོན་ལ་ལག་སྡོག་དང་ལག་རྡོགདབྱིབས་ཟླུམ་པོ་ལེབ་མོ་ལ་ཀོར་ཀོར་དང་སྐོར་སྐོར། འོད་འཁྱིམས་ལ་འོད་ཀོར་དང་འོད་སྐོར།སྤྲང་པོ་ལ་མུ་ཏོ་བ་དང་མུ་ལྟོ་བ།ཕྲུ་སློག་པ་ལ་རྨོ་རྨོད་པ་དང་རྨོ་མོད་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་སྔ་མ་དག་པ་དང་།ཕྱི་མ་མ་དག་པའོ། །
གསུམ་པ། སྔོན་འཇུག་ད་དང་མགོ་འཇོག་ནོར་བ།
སྔོན་འཇུག་ད་ལྕེ་རྩེའི་བྱེད་པས་བསྐྱེད་ཅིང་།མིང་གཞི་དང་སྦྱར་ནས་མྱུར་དུ་ཀློག་ཚེ།རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལས་ལྕེ་རྩེ་ཅུང་ཟད་འདར་བར་གྱུར་པས།ར་མགོའི་སྒྲ་དང་ཆེས་མཚུངས་པའི་དབང་གིས། སྒྲ་འདི་གཉིས་ཕན་ཚུན་ནོར་སླ་ཞིང་།ལ་མགོ་དང་ས་མགོ་ཡང་སྒྲ་ལྕེ་རྩེ་དང་། ལྕེ་རྩེ་དང་ཉེ་བའི་ཆ་དང་ལྡན་པས་ན།སྔོན་འཇུག་ད་དང་ནོར་སླ། དེ་ཕྱིར་འདི་རིགས་ལས་གདམ་ང་ཅན་དུ་འཁྲུལ་བ་མང་ངོ་།།དགའ་དྲགས་པ་ལ་དགོད་པ་དང་རྒོད་པ་གང་རུང་བྲིས་པ། སྔ་མའི་དས་འཕུལ་དང་།ཕྱི་མའི་ར་མགོའི་གྲགས་ཚུལ་འདྲ་བར་གྱུར་ནས་གདམ་ངའི་ཚུལ་དུ་གྱུར་ཀྱང་།གདམ་ང་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་ལས། དགོད་ནི་ད་ལྟ་བ་དང་སྐུལ་ཚིག་ཡིན་པ་དང་།མ་འོངས་པ་ལ་དགད་དང་། འདས་པ་ལ་བགད་ཡིན་པ་ལས། ར་མགོ་མེད་པས་གསལ། དེ་བཞིན།བཟའ་ཟླའི་ལྕམ་སྲིང་ལ་སྙིད་མོ་དང་གཉིད་མོ།བོངས་དང་ལྗིད་ཆེ་བ་ལ་རྡོས་བཅས་དང་གདོས་བཅས།རིག་པ་གསལ་བོ་མ་ཡིན་པ་ལ་དམུན་པ་དང་རྨུན་པ་དང་སྨུན་པ། རིགས་ངན་ལ་དམེ་ཤ་ཅན་དང་རྨེ་ཤ་ཅན་དང་སྨེ་ཤ་ཅན།ནམ་མཁར་འགྲོ་བའི་ཕྱག་ཐག་ལ་རྨུ་ཐག་དང་དམུ་ཐག གལ་བོ་ཆེ་ལ་གཙིགས་ཆེ་བ་དང་རྩིགས་ཆེ་བ།མ་བསྲེགས་ཐལ་བ་ལ་ཕ་བ་ལྒོ་ལྒོ་དང་ཕ་བ་དགོ་དགོ་དང་ཕ་བ་རྒོ་རྒོ།ར་མ་འདྲ་བའི་རི་དྭགས་ཤིག་ལ་རྒོ་བ་དང་དགོ་བ།ཟས་སོགས་བལྡད་པ་ལ་དམུར་བ་དང་རྨུར་བ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་སྔ་མ་དག་ལ་ཕྱི་མ་མ་དག་པའོ། །
བཞི་བ། སྔོན་འཇུག་ཡོད་མེད་ནོར་བ།
བས་འཕུལ་སོ་མཆུ་རེག་པ་ལས།།གས་འཕུལ་གྲེ་བའི་ཕུགས་ནས་དབྱུང་། །དས་འཕུལ་ལྕེ་རྩེ་སློད་པ་ལས།།བ་ཕྱེ་མ་བཙུམས་གཉིས་ཀ་སྣ། །འཕུལ་ཟུར་ཆག་ན་འཕུལ་མེད་འདྲའོ།།བྲི་བྱའི་མིང་དེར་འཕུལ་སྒྲ་ཡོད་མེད་དང་། ཡོད་ན་གང་ཡིན་པ་མ་བརྟགས་ན།ནོར་འཁྲུལ་འབྱུང་སླ། དཔེར་ན། ཉམ་ཐག་པ་ལ་ཀོས་ཐག་པ་དང་། དཀོས་ཐག་པ་གཉིས་བྲིས་སྣང་།བརྗོད་ངག་ཏུ་ཀོས་ཞེས་སྒྲ་དྲག་པ་ཙམ་ལས།ཐོག་མར་ལྕེ་རྩེ་སློད་པའི་སྒྲ་ཟུར་འབྱུང་རྒྱུ་མེད་པས་གསལ། དེ་བཞིན།དཔེ་ཆ་མང་བོའི་མཚན་བྱང་ཅིག་ཅར་འཁོད་པའི་མིང་ལ་དཀར་ཆག་དང་ཀར་ཆག ལོག་བཤད་ལྟ་བུ་ལ་ཀྱོག་བཤད་དང་བཀྱོག་བཤད།སླད་མར་ལ་རྗེས་སོར་དང་རྗེས་གསོར།མིའི་གཟུགས་ལྟ་བུར་བཀོད་པའི་སྲུང་བྱེད་ལ་ཐོ་ཡོར་དང་མཐོ་ཡོར།དཔྱིད་ཀྱི་ཕོ་ཉ་ལ་ཁུ་བྱུག་དང་ཁུ་དབྱུག བྲེལ་བ་མེད་པ་ལ་སོས་དལ་དང་སོས་གདལ།ལུགས་རྙིང་གི་ཚེས་པ་སུམ་ཅུ་ལ་ནམ་གང་དང་གནམ་གང་། ཉན་རྣ་ལ་འོན་སངས་དང་འོན་གསེང་།བཟོད་པའམ་བསམ་པ་ལ་བརྣགས་པ་དང་མནགས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་ཕྱི་མ་ནོར་རོ། །
ལྔ་བ། སྔོན་འཇུག་ནོར་བ།
སྔོན་འཇུག་མ་དང་འ་གཉིས་ལ་སྣ་སྒྲ་ལྡན་པས།མཆུ་དབྱེ་བཙུམ་གྱི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེད་ན་ནོར་སླ། སྔོན་འཇུག་ག་ད་བ་གསུམ་གྱི་སྒྲ་ལྕི་བས།སོ་སོའི་བྱེ་རྩོལ་གྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེད་ན་ཡང་ནོར་སླའོ། །དབུ་མཛད་ལ་མགོ་འདྲེན་དང་འགོ་འདྲེན་འབྲི་ཚུལ་གཉིས་བྱུང་བ་ནི།མཆུ་འབྱེད་འཛུམ་གྱི་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེད་པར།སྒྲ་ཡང་ཞིང་སྣ་ནས་རླུང་འགྲོ་བའི་ཆ་ནས་ཉ་ཉུང་མཉམ་བསྲེས་སུ་གྱུར་པ་རེད། དག་ཡིག་ལ་ལར།ལུས་ཀྱི་མགོ་ནི་མ་མགོ་ལ། །དུས་ཀྱི་འགོ་ནི་འ་འགོ་ཡིན། །ཞེས་པ་བདེན་པར་མ་མཐོང་སྟེ།ཡན་ལག་ལྔ་བོ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མགོ་ཡིན་པར་དཔེ་བླངས་ནས།ཚོགས་པའི་གཙོ་བོ་ལ་མགོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་མཆོག་ལ་མགོན་པོ་ཞེས་པ།དེ་མ་ཟད་མགོ་ཡི་ཞེས་ས་ལ་དབུ་དང་།མགོ་འདྲེན་ལ་ཞེ་ས་སྦྱར་ན་དབུ་འདྲེན་ཟེར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་མགོ་ནི་དངོས་པོའི་མིང་དང་།འགོ་ནི་བྱ་བའི་མིང་སྟེ། འབྱར་བའི་དོན་ཡིན་པས། འགོ་འདྲེན་ལྟར་བྲིས་པ་མ་དག་པའོ། །ང་རྒྱལ་གཅོག་པར་གཅོམ་སྐྱང་བ་དང་།གཅོམ་སྐྱུང་བ་བྲིས་པ་གཉིས་ལས། གས་འཕུལ་མགྲིན་པ་དང་ལྕེ་རྩ་ལས་བྱུང་བ་དང་།བས་འཕུལ་མཆུ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ཤེས་ན། བརྡ་སྦྱོར་བའི་སྒྲ་ལྟར་སྔ་མ་འགྲིག་པར་འཛིན་ནོ།།དེ་བཞིན། ལུས་ཁམས་དྭངས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁམས་བསང་དང་ཁམས་གསེང་།སྐེ་འཁྱོག་ལ་འཇིང་ཡོན་དང་འཇིང་ཡོན། ངོ་ཐུག་པར་ཞལ་མཇལ་བ་དང་ཞལ་འཇལ་བ།དྲིན་ལན་འཇལ་བ་ལ་དྲིན་གཟོ་བ་དང་དྲིན་བཟོ་བ། ཁ་འཆམ་པ་ལ་མཐུན་པ་དང་འཐུན་པ།སྨད་འཚོང་མ་ལ་འཇུད་མཐུན་མ་དང་མཇུད་འཐུན་མ། ངལ་བ་ལ་མཉེལ་བ་དང་གཉེལ་བ།ཕྱུགས་འཚོ་བའི་རུ་གནས་ལ་མཚེར་ས་དང་འཚེར་ས་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་སྔ་མ་དག་པ་དང་།ཕྱི་མ་ནོར་བའོ། །
དྲུག་པ། ཡང་འཇུག་ཡོད་མེད་ནོར་བ།
སྤྱིར་ཡང་འཇུག་ཕོ་ཡིག་ཡིན་པས།སྒྲ་དམ་ཞིང་དྲག་པར་འདོན་པ་དང་།རྗེས་འཇུག་ཙམ་ནི་ཡང་འཇུག་ལས་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ཞན་པར་འདོན་པ་ཡིན་མོད། དེང་།ཡང་འཇུག་གི་སྒྲ་ཟུར་ཧ་ལམ་ཉམས་ཀྱང་།སྒྲ་གཅིག་མིང་དོན་མི་གཅིག་པའི་འབྱེད་བྱེད་ཡང་འཇུག་ཡོད་མེད་ཡིན་པས།དོན་ལ་མ་བརྟགས་ན་ནོར་སླ། དཔེར་ན། གནའ་བོ་ལ་ཡ་ཐོག་དང་ཡ་ཐོགས་གཉིས་བྲིས་སྣང་།ཐོག་འོག་ཐོག་མཐའི་དང་ཐོག་ལ་ས་མཐའ་མེད་པས། སྔ་མ་འགྲིགསྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཡོད་ས་ལ་གཞུང་ས་ལས། གཞུང་སར་བྲིས་པ་ནོར་སོང་། དེ་བཞིན།ཆུ་གཙུབ་པའི་མིང་ལ་ཆག་ཆག་དང་ཆགས་ཆགས། ཁང་མིག་ལ་ཤག་ཆུང་དང་ཤགས་ཆུང་།བཙུན་པའི་སྨད་གོས་ལ་ཤམ་ཐབས་དང་ཤམ་ཐབ། གཡོ་སྐོལ་བྱེད་སྤྱད་ལ་སླ་ང་དང་སླང་ང་།ཁོག་དྲང་བ་ལ་གཞུང་བཟང་བ་དང་གཞུངས་བཟང་བ། ཕན་པའི་གྲོགས་ལ་སྟོངས་གྲོགས་དང་སྟོང་གྲོགས་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་སྔ་མ་དག་པ་དང་།ཕྱི་མ་ནོར་བའོ། །
བརྒྱད་པ། གདངས་མཐུན་ནོར་བ།
བོད་སྐད་དུ་ཐ་སྙད་མང་བོ་ཞིག་གི་ཚེག་ཁྱིམ་ཕན་ཚུན་གྱི་སྒྲ་གདངས་འགང་མི་གཅིག་ཀྱང་། བྱེད་རྩོལ་གྱི་ཤན་ཕན་ཚུན་ཞུགས་ནས། སྒྲ་གདངས་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་དཔེ་ཡོད། དེ་ལུགས་མ་ཤེས་པར། སྒྲ་ཟུར་ཆག་པ་ལྟར་བྲིས་ནས་ནོར་བ་ཡིན། འོ་མ་བསྲུབས་ནས་མར་བླངས་ཤུལ་གྱི་གཤེར་ཁུ་ལ་དར་བ་ཟེར་མོད། མྱུར་དུ་ཀློག་ཚེ།སྔ་མའི་ར་སྒྲ་ཕྱི་མར་ཞུགས་ནས། བ་སྒྲ་ཉམས་པ་ལྟར། ད་ར་ཞེས་བྲིས་པ་ནོར་རོ། །དེ་བཞིན།མིག་ལོང་བ་ལ་ཞར་བ་དང་ཞར་ར་དང་ཞ་ར། ཕྱེའི་གོར་བ་ལ་འཁུར་བ་དང་ཁུ་ར། གཉིད་ལོག་པའི་ཧར་སྒྲ་ལ་སྔུར་བ་དང་ངུར་བ་དང་ངུ་ར། རྩྭ་སར་གནོད་པའི་བྱི་བ་ལ་ཨ་བྲ་དང་ཨབ་ར། ཕྱུགས་ཀྱི་སྤུ་གྲ་ལས་འཇམ་པ་ལ་ཁུལ་དང་ཁུ་ལུ།རྨ་ཆུ་རྫོང་གི་འབྲོག་རུ་ཞིག་ལ་ཆུ་ཁ་མ་དང་ཆི་ཝ་མ། འོ་མའི་ཕྱུར་བ་ལ། ཆུར་བ་དང་ཆུ་ར།རྟའི་ཐོར་བུ༼ཐོར་མོ༽ལ་ཐོ་རུ་དང༼ཐོར་མོ༽། སྒྲ་སྣ་ཚོགས་འདྲེས་ནས་གྲགས་པ་ལ་འར་འུར་དང་འ་འུར་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་ཕྱི་མ་ནོར་རོ།། གོང་གསལ་གྱི་ནོར་སོ་བརྒྱད་ནི། གཙོ་བོ་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལྟར་སྒྲ་ཟུར་ལེགས་པར་ཐོན་མ་ཐོན་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་མོད། དོན་གྱི་ངོ་བོ་གཅིག་མི་གཅིག་ལ་ངེས་ཤེས་འདྲེན་པའང་གལ་ཆེ། དཔེར་ན།གྲངས་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་འགའ་དང་ཁ་ཤས་གང་སྦྱར་འཐུས་ཀྱང་། འགའ་ཤས་ཟེར་ནས་བརྡ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཚུལ་མེད་དོ། །
མདོག་དང་ཁ་དོག་དོན་གཅིག་པར་སྣང་ཡང་། རིམ་པ་ལྟར་འཇུག་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་ཆེ་ཆུང་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྦྱར་བྱུང་དང་རང་བྱུང་གི་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད་དེ།བལ་བོའི་སིལ་ཏོག་མ་ཟོས་ཀྱང་། །ཁ་དོག་ཉིད་ལས་བྲོ་བ་ཤེས། །ཞེས་དང་། རས་མདོག་དམར་བོར་བྱས་བྱུང་།ཞེས་པ་ལྟ་བུ། མདོག་དང་ཁ་དོག་གི་དབྱེ་བ་མ་བལྟས་པར། ཁ་མདོག་ཅེས་པ་མི་འགྲིག་གོ །
མདོངས་དང་ལྡོངས་གཉིས་ལས།མིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་མདོངས་ཟེར་ཏེ། རྨ་བྱའི་རྔ་སྒྲོའི་སྤྱན་ཀོར་ལ་མདོངས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། མིག་ལྟ་བུ་དེས་ཅང་མི་མཐོང་བས་ལྡོངས་ཟེར། དེ་གཉིས་དངོས་པོའི་མིང་དང་།བྱ་བའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་ཡོད་པས། མདོངས་མཐའ་ཅན་ལ་སྡོངས་མཐའ་ཅན་དང་། མིག་ལྡོངས་པ་ལ་མིག་མདོངས་པར་བྲིས་པ་མི་འགྲིག་གོ །
མདུན་ས་དང་འདུན་ས་ལས། སྔུན་སོ་ལ་མདུན་ས་དང་། འདུ་བའི་གནས་ལ་འདུན་ས་ཟེར་ཏེ། འཇུག་ཡུལ་ལ་མ་བལྟོས་པར་གང་རུང་སྦྱར་བ་ནོར་རོ།། ད་ཚུར་དང་དར་ཚུར་གཉིས་ལས།ད་ཚུར་ནི་ཚུར་རིགས་བཞིའི་དཀར་ཚུར་གྱི་མིང་དང་། དར་ཚུར་ནི་ཚ་ལའི་མིང་ཡིན་པས་དོན་མི་གཅིག་པས། སྐབས་གང་ཐོབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱ། ཕྱུ་བ་དང་ཆུ་བ་གཉིས་ལས།སྣམ་བུའི་ལྭ་ལ་ཕྱུ་བ་ཟེར། དེ་ཆར་གོས་བྱེད་ཉན་པར་བསམས་ནས་ཆུ་བ་ཞེས་བྲིས་པ་མི་འགྲིག ཆུ་བ་ནི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའི་ཡུ་བའི་མིང་དང་།རྒྱུས་པའི་དོན་ལའང་འཇུག་གོ།
ཕྱེ་མ་དང་བྱེ་མ་དོན་མི་གཅིགསྦྱར་བྱུང་དང་རང་བྱུང་གི་ཁྱད་པར་ཡོད། སྨན་ཕྱེ་མ་དང་། རྡོ་བྱེ་མ་ལྟ་བུ།གཅིག་གཅིག་གི་དོན་དུ་སྦྱར་མི་རུང་ངོ་། ། བརྒྱ་ཐམ་པ་ལས་གཅིག་ཙམ་ཡོད་ཚོད་ལ་བརྒྱ་ལམ་དང་།ལམ་ཆེན་ལ་རྒྱ་ལམ་ཟེར། བརྒྱ་ལམ་ན་ཞེས་པར་རྒྱ་ལམ་ན་ལྟར་སྦྱར་བ་འཕྱུགས་སོ། ། འབུ་དང་སྲིན་བུའི་འཇུག་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ །སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་རིགས་སྤྱི་ལ་འབུ་ཟེར་ཞིང་། དེ་རྣམས་ལས་ཧ་ཅང་ཕྲ་ཞིང་ནད་རྒྱུ་བྱེད་པའི་རིགས་ལ་སྲིན་བུ་ཟེར་ཏེ། སོ་སྲིན།སྣ་སྲིན། ཞེས་པ་ལྟ་བུ། དེས་ན་སྲིན་བུའི་དོད་དུ།འབུ་དང་སྲིན་ངོ་བོ་མི་གཅིག་པའི་མིང་གཉིས་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་ནས།སྲིན་འབུ་ཞེས་བྲིས་པ་མ་དག་པའོ། །
མཐོ་བ་དང་།མཐོན་པོའི་ངོ་བོ་མི་གཅིག་སྟེ། སྔ་མ་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་པའི་མིང་ཡིན།དེ་ལ་རྗེས་འཇུག་ན་སྦྱར་བའི་མཐོན་པོ་ནི། དངོས་པོའི་མིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས།མཐོ་བ་དང་མཐོན་པོའི་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེད་ལ། མཐོ་པོ་ཞེས་བྲིས་པ་ནོར་རོ། །དེ་བཞིན།རྣོན་པོ་ལ་རྣོ་པོ་དང་། ཆེན་པོ་ལ་ཆེ་པོ་སོགས་སུ་བྲིས་པ་མ་དག་པ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སོགས་སོ།།
བོད་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཆེན་པོ་གཉིས་
བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་།
བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཐོག་མ་ཡིན། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གྲ་ནང་རྫོང་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའི་བྱང་འགྲམ་དུ་ཡོད། བོད་བཙན་པོའི་དགུན་བྲང་བྲག་དམར་དང་ཉེ། དེ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་མགོ་འཛིན་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱས་པ་ཡིན། བཟོ་སྐྲུན་མཇུག་རྫོགས་རྗེས་བཀའ་གཙིགས་རྡོ་རིང་དུ་བྲིས་ནས་བཞག ཡི་གེར་ལྷ་ས་དང་བྲག་དམར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་བཞེངས་པ་དང་། ནང་པའི་ཆོས་མཛད་པ་འདི། དུས་ནམ་ཡང་བར་མཚམས་མི་ཆད་པའམ། འཐོར་ཞིག་ཏུ་མི་འགྲོ་བར་བྱེད་དགོས། དངོས་པོའི་མཐུན་རྐྱེན་སྤྲད་པ་རྣམས་ཀྱང་། དེ་ལས་ཉུང་དུ་མི་གཏོང་བ་དང་། ཐུང་དུ་མི་གཏོང་བ་བྱེད་དགོས།ད་ཕྱིན་ཆད་གདུང་རྒྱུད་རིམ་བྱོན་གྱིས་ཀྱང་བཙན་པོ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་མཛད་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་དམ་བཅའ་བྱེད་དགོས། དེ་ལས་མནའ་དང་འགལ་བའི་རིགས་མི་བྱེད་པ་དང་གསར་བཟོ་མི་བྱེད་པར། དཀོན་མཅོག་གསུམ་དང་། ཆོས་སྲུང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དཀར་བའི་ལྷ་འདྲེ་བཅས་ཚང་མ་ཡང་དཔང་དུ་བཞག་སྟེ། བཙན་པོ་ཡབ་སྲས་དང་རྗེ་བློན་རྣམས་ཀུན་གྱིས་ཞལ་བཞེས་སུ་མནའ་སྐྱེལ་བ་ཡིན་ལ། མནའ་ཡིག་ཞིབ་ཕྲ་གཅིག་ནི་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་རེད། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེར་བོད་བཙན་པོ་སྲིད་གཞུང་གིས་བོན་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་ཤུགས་ཆེར་ནང་ཆོས་སྤེལ་རྒྱུའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་མཚོན་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ནང་བསྟན་པ་བཅོས་སྒྱུར་ཁྲོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔང་རྟེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།
པོ་ཏ་ལའི་ཞོལ་གྱི་རྡོ་རིང་།
པོ་ཏ་ལའི་ཞོལ་གྱི་རྡོ་རིང་ཕྱི་མ། སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་བློན་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དུས་རབས་བརྒྱད་པར་ཐང་བོད་བར་འཁྲུག་རྩོད་མང་པོ་བྱུང་། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་རིང་བློན་ཆེན་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་གིས་༧༦༣ལོར་བོད་དམག་ཁྲང་ཨན་དུ་དྲངས། རྡོ་རིང་འདིར་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་པར་བྲིས་ནས་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་ལ་བསྟོད་བསྔགས་དུ་བཞེངས་པ་ཡིན། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེར་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་གི་ཡོན་ཏན་དང་མཛད་རྗེས་བསྟོད་བསྔགས་དང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་ས་ཞིང་དང་ །གཞིས་ཀ་སོགས་གནང་བ་མ་ཟད། ཁོའི་དབོན་རབས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དབང་ཆ་མང་པོ་གནང་བ་བཀོད་ཡོད། རྡོ་རིང་འདི་བོད་ཆེན་པོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། རྡོ་རིང་དེ་ལྷ་སའི་པོ་ཏ་ལའི་མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐང་ཆེན་ན་ཡོད། རྡོ་རིང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་༢༢.༢༥དང་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༡.༩༢ཡོད་པའི་སྟེགས་བུ་དང་དཀྱིལ་རྡོའི་བང་རིམ་གསུམ་བརྩེགས་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༡.༣༢ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་ཡོད། རྡོ་རིང་གི་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༨དང་། རྡོ་རིང་གི་རྩེ་མོ་ཆར་ཁེབས་དང་ཞབས་སྦོམ་སྟེང་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཡིན། ཤར་ལྷོ་བྱང་ངོས་གསུམ་དུ་བོད་ཡིག་བྲིས་ཡོད། བྱང་དུ་ཡིག་ཕྲེང་༦༨དང་ཤར་དུ་༡༦། ལྷོ་རུ་༧༤ཡོད། རྡོ་རིང་གི་ཡིག་འབྲུ་རེ་འགའ་སུབ་པ་ལས་བོར་བརླག་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད།
གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང་།
གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང་ནི་ཐང་ཁྲང་ཡོན་ལོ་དང་པོ་དང་ལོ་གཉིས་པ་སྟེ་བོད་ཆེན་པོའི་སྐྱིད་རྟག་ལོ་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྤྱི་ལོ་༨༢༡་ནས་༨༢༢ཐང་བོད་བར་ཕོ་ཉ་མངགས་ནས་ཁྲང་ཨན་དང་ལྷ་སར་མཇལ་འདུམ་ཆེན་པོ་བྱས་པའི་རྗེས་དྲན་དུ་བཞེངས་པ་རེད། ལོ་རྒྱུས་སུ་ཁྲང་ཆིན་མནའ་འབྲེལ་དང་དབོན་ཞང་མནའ་འབྲེལ་ཞེས་འབོད། ལོ་གསུམ་པར་ཐང་བོད་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཁྲང་ཨན་དང་ལྷ་སར་རྡོ་རིང་དུ་ཡི་གེ་བརྐོས་ནས་ནམ་ཞར་མི་འགྱུར་བར་བྱས། ཡི་གེར་ཐང་བོད་རྒྱལ་བོ་རིམ་བྱོན་རིང་གི་མཛའ་འབྲེལ་ནན་བཤད་དང་ཁྱིམ་མཚེས་མཉམ་མཐུན་དགོས་པའི་ཐུན་མོང་གི་རེ་འདོད་བསྟན་ནས། སླར་ཐང་བོད་ཕྱོགས་གཉིས་སོ་སོར་དབང་བའི་ཡུལ་དང་ས་མཚམས་སྲུང་ཞིང་། དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ནི་རྒྱའི་ས་ཆ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནི་བོད་ཆེན་པོའི་ས་ཆ་ཡིན་པ། ཕན་ཚུན་དགྲར་མི་ལངས་པ་དང་། དམག་མི་འདྲེན་པ། ས་ཆ་མི་འཕྲོག་པའི་དམ་བཅོས། མཇུག་ཏུ་ཐང་བོད་ཕྱོགས་གཉིས་ཆབ་སྲིད་གཅིག་ཏུ་མཐུན་ཞིང་། འདུམ་འགྲིག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་མཛད་པས་དབོན་ཞང་གཉིས་ཕན་ཚུན་དགའ་བའི་འཕྲིན་བཟང་ཡང་ཕར་ཚུར་གཏོང་རེས་བྱེད་དགོས་པའི་རེ་བ་བཏོན། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ནི་བོད་གནའ་བོའི་སྲིད་འཛིན་དང་རིགས་རུས། སྐད་ཆ། ཐང་བོད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་བཅས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རྒྱུུ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། རྡོ་རིང་དེ་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་དུ་ཡོད་པ་དང་། རྡོ་རིང་གི་རྩེ་མོ་ཆར་ཁེབས་དང་ཏོག་ཞབས་འོག་ཏུ་རྡོའི་རུས་སྦལ་གྱི་སྟེགས་བཅས་ཡོད། རྡོ་རིང་གི་ཡིག་འབྲུ་རེ་འགའ་སུབ་པ་ལས་བོར་བརླག་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད། རྡོ་རིང་གི་ཤར་ངོས་བོད་ཡིག་རྐྱང་བ་དང་། བོད་རྒྱལ་རིམ་བྱོན་གྱི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པ་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་ཡོད། ནུབ་ངོས་སུ་འདུམ་འགྲིག་གི་གཞུང་ཡིག་དངོས་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་དུ་བཀོད་ཡོད། ལྷོ་བྱང་གཉིས་སུ་ཆིངས་འགྲིག་ལ་ཞུགས་པའི་རྒྱ་བོད་དཔོན་སྣ་བོད་ཕྱོགས་ཀྱི་བཅུ་བདུན་དང་། ཐང་ཕྱོགས་ཀྱི་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རེའུ་མིང་རྒྱ་བོད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནས་བཀོད་ཡོད།
ཤེད་འཕྲུལ་འགྲོས་ཁྲ།
ཤེད་འཕྲུལ་འགྲོས་ཁྲ​་
ཨིན་སྐད།
ཨིན ་སྐད་དམ། ཨིན་ཇིའི་སྐད་ནི། ཨིན་ཡུལ་དང་། ཨ་མེ་རི་ཀ་དང་། ཁེ་ནེ་ཌ་སོགས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ནང་བེད་སྤྱོད་པའི་སྤྱི་སྐད་ཅིག་ཡིན།
ཆགས་སྦྱོར་གྱི་ཨ་ལས་པད་གོག
ཆགས་སྦྱོར་གྱི་ཨ་ལས་པད་གོག་ཞེས་པ་ནི་མིའི་གཟུགས་དབྱིབས་དང་ཆེ་ཆུང་གཅིག་པ་དང་བཟོ་བལྟ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ལག་གཡེམ་བྱེད་པའི་ཆགས་སྦྱོར་གྱི་མཁོ་ཆས་ཞིག་རེད།
སྒྲ་སྙུང་ཆས།
སྒྲ་སྙུང་ཆས​་
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
Pakoputkisto
མ་བཅུག་པར་ཆགས་སྦྱོར་བྱེད་ཚུལ།
མ་བཅུག་པར་ཆགས་སྦྱོར་བྱེད་ཚུལ་ནི་མོ་མཚན་མིན་པར་བཤང་སྒོ་དང་། ཁའི་ནང་བཅུག་པ་ལ་སོགས་བྱས་ནས་བཤང་སྒོའི་ཆགས་སྦྱོར་འམ་ཁ་ཐོག་གི་ཆགས་སྦྱོར་བྱས་པར་ཟེར།
གསལ་བཤད།
འདི་ཡང་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་ཞིག་རེད། ཡིནའང་འདིས་བུད་མེད་རྣམས་ལ་དཀའ་ངལ་ཅུང་སྤྲོད་ཀྱི་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཕོ་སྐྱེས་ཚོས་བུད་མེད་ཚོའི་ནུ་བར་དུ་བསྲུབ་ཚེ་བུད་མེད་ཚོར་གཟོད་མི་ཐུབ་པའི་ཆགས་པ་ཞིག་འབར་གྱི་ཡོད་ལ། ཆགས་པ་དེའི་དབང་གིས་བུད་མེད་ཚོའི་སེམས་སུ་མགྱོགས་པོར་མཚན་མའི་ནང་དུ་འདོན་འཇུག་བྱ་རོགས་བྱས་ན་སྙམ་པའི་དཀའ་ངལ་ཅན་གྱི་ཆགས་སློང་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད།
སྐུ་ངོ་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོར་དབྱི་ཊ་ལིའི་རོམ་དང་། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༢ ལོར་ཁེ་ན་ཌའི་རྒྱལ་ས་ཨེ་ཊ་ཝ་གཉིས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༥ པ་དང་ ༦ པ་གོ་སྒྲིག་གི་འགན་ཆ་ཚང་ཁུར་ཏེ་ཚོགས་ཆེན་ལམ་ལྷོངས་དང་ལྡན་པ་བྱུང་ཡོད།
སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩ ལོར་མང་གཙོ་དབུས་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་ ༥༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དང་བོད་གཞུང་མང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༢ པ་སྦེལ་ཀོབ་གཞིས་ཆགས་སུ་སྐོང་ཚོགས་ཀྱི་འགན་ཁུར་བླངས་ཏེ། མང་གཙོ་དུས་ཆེན་གྱི་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་གསེར་གྱི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་ལམ་ཞུས།
སྤྱི་ལོ་༢༠༡༡ ལོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐུ་དབང་མང་ཚོགས་ལ་གསོལ་སྩལ་སྐབས། སྐབས་དེའི་ཁྲིམས་བཟོའི་བརྒྱུད་རིམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྟངས་འཛིན་དང་། དེ་བཞིན་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༣ པ་སྐོང་ཚོགས་ཀྱི་འགན་ཁུར་འཐུས་གཙང་བྱས་ཡོད།
གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་འཛུགས་སླད། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཚོགས་གཙོ་དང་། དབྱིན་ལན་གྱི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཀའི་ཚོགས་གཙོ། སུད་སི། བྷེལ་ཇེམ། ཐའེ་ཝན་བཅས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་གཙོས་མཚོན་པའི་ཡུ་རོབ་དང་བྱང་ཨ་རི། ཤར་ཨེ་ཤ་ཡ་བཅས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་དང་། ཕྱི་སྲིད་མི་སྣར་ཐུག་འཕྲད་དང་། དེ་བཞིན་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་དང་བོད་རིགས་ཚོགས་པ། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པར་ཐུག་འཕྲད་བྱས་པ་མ་ཟད། སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ལ་སྐོར་བསྐྱོད་བྱེད་པ་ཇེ་མང་དུ་བཏང་ཐུབ་ཡོད། ད་དུང་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་ཁང་གསར་རྒྱག་དང་། མང་ཚོགས་རྩིས་ཁྲ་ཚོགས་ཆུང་སྐབས་ ༥ དང་ ༦ པའི་མཇུག་སྐྱོང་བྱེད་སྒོར་འགན་ཁུར་བླངས་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་བྱུང་ཡོད།
འདི་ལྟར་དུ་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་ནི་ཆུང་དུས་ནས་སློབ་སྦྱོང་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ཞིང་། སྦྱངས་འབྲས་འབུར་དུ་ཐོན་པ་དང་། ཁྱིམ་ལས་དང་སོ་ནམ་ལ་ཁུར་བརྩོན་ཆེ་བ། འཛིན་རིམ་དགུ་པ་ནས་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་མངོན་ཡོད་ལ། མཐོ་སློབ་ཀྱི་སྐབས་ནས་སློབ་ཡོན་ཡང་ཁྱིམ་ཚང་ལ་བརྟེན་མ་དགོས་པར་རང་མགོ་ཐོན་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་། བོད་དོན་ལས་འགུལ་སྤེལ་མགོ་བརྩམས་ཡོད་པ་དང་། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་རྗེས། བོད་དབྱིན་ཧིན་གསུམ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཤེས་ཚད་རབ་ཏུ་ཕྱུག་པའི་ཐོག  ཆེད་ལས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་ནུས་རྩལ་ཁྲིམས་བཟོའི་ལས་དོན་ཐོག་རྩལ་ཏུ་སྤྲུགས་ཏེ། མཉམ་ཞུགས་བྱས་པའི་ཆེད་བཙུགས་ཚོགས་ཆུང་ཁག་གི་སྙན་ཐོ་དང་། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་སོགས་ལ་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ནས་ཚད་མཐོའི་དོ་སྣང་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་དང་སྲིད་ཇུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་འགན་འཛིན་གྱི་ལས་ཁུར་ལེན་ཡུན་རིང་། ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་། ཤེས་ཡོན་སོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོའི་ལས་ཁུར་ལེན་ཡུན་རིང་། ལས་འགན་བབ་འབྲེལ་གྱིས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ཚད་ལྡན་རྒྱུན་སྐྱོང་དང་། སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པའི་ནུས་རྩལ་གོང་སྤེལ། མང་ཚོགས་དང་གྲོས་ཚོགས་དབར་ཐད་ཀར་འབྲེལ་མཐུད་ཐོག་འབད་འབུངས་བྱས་པ་བརྒྱུད། མང་ཚོགས་ནང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་མཐོང་ཇེ་མཐོར་གཏོང་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་འབྲེལ་དང་། འཛིན་སྐྱོང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་མྱོང་རྒྱུས་ཟབ་ཅིང་། སྤྱི་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་སྐབས། ཆོལ་ཁ་ཆོས་ལུགས་དང་། ལུང་ཚན། དགའ་ཉེ་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་རེས་མེད་པར། གྲུབ་འབྲས་སྨིན་ཐབས་སུ་ཁམས་དང་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་མི་སྣ་རྣམས་མཉམ་དུ་འཁྲིད་རྒྱུ་དང་། དེ་དག་གི་ནུས་པ་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་རྒྱུ་གཙིགས་སུ་འཛིན་པ་རྒྱུས་ཡོད་རྣམས་ལ་གྲངས་ཤིང་གྲུབ་ལ། ལྷག་པར་དུ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་འོག་ཤར་བསྐྱོད་དང་། བོད་མི་དམངས་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཞིང།    སྤྱི་ལོ་༢༠༡༦་ལོའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བཀའ་ཤག་སྐབས་༡༥་བའི་སྲིད་སྐྱོང་འོས་མི་དང་།  ད་ལྟའི་ལས་འགན་ནི་སྤྱི་ལོ་༢༠༡༦་ནས་ཨ་རིའི་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་གི་དོན་གཅོད་སྐུ་ངོའི་ཐུགས་འགན་བཞེས་བཞིན་པ་ཡིན།  །  (རྨ་མགུར་སངས་རྒྱམ་གྱིས་ནང་འཇུག་བྱས།)
ནོར་ནག་
ནོར་ནག  གཡག   Yak, Black Yak ནི་མཐོ་སྒང་གི་སྲོག་ཆགས་རིགས་ཤིག་སྟེ། ལུས་ན་སྤུ་ཅུང་རིང་བོ་ཡོད་ལ་རྔ་མ་ཆེན་པོ་ཅན་ཞིག་ཡིན། མོའི་རིགས་ལ་འབྲི་ཟེར། གཡག་ནི་ཕོ་ཡིན།
དང་པོ། ནོར་ནག་གི་མེས་པོ་དང་འཚོ་གནས་བྱེད་ས།
དེ་ཡང་སྔོན་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་དུ་མར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་བྱུང་ནས་འཚོ་བའི་ཐོན་སྐྱེད་ལ་ཐོག་མར་ཕྱུགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་བྱས་ཞེས་གསུངས་པ་རེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བདེན་པར་སེམས། ཁྱེད་པར་བོད་ཡུལ་མཐོ་སྒང་གི་འབྲོག་པ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་ཡུལ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མིན་གྱི་དབང་གིས་ཐོག་མ་ནས་ཕྱུགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ལ་འབད་དེ་འཚོ་བའི་རྟེན་གཞི་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་ཀྱིས་དུས་ད་ལྟའི་བར་གནས་པ་རེད། མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་རང་བྱུང་རི་ཀླུང་མཛེས་ཤིང་སྐྱིད་པའི་དགའ་ཚལ་རྣམས་སུ་བག་ཕེབས་པར་གནས་པའི་བོད་ཀྱི་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་འཚོ་བའི་རྟེན་དུ་རི་དྭགས་རྐྱང་འབྲོང་སོགས་རྔོན་པ་དང་། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་དེ་དག་གི་ཕྲུ་གུ་སོགས་བཟུང་སྟེ་བཏུལ་ཅིང་འཚོ་སྐྱོང་བྱས་ནས་གཡུང་དྭགས་སྒོ་ཕྱུགས་སུ་བསྒྱུར་ཅིང་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ནི་ད་ལྟའི་སྒོ་ཟོག་ནོར་ནག་ར་ལུག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རེད།  དེ་ཡང《 བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》ལས།  འབྲོང་ཕོ་མོ་གཡག་དང་འབྲི་རུ་བཏུལ།  ཤ་མ་ཕོ་མོ་གླང་དུ་བཏུལ། རྒོ་བ་ཕོ་མོ་ལུག་ཏུ་བཏུལ།  གླ་བ་ཕོ་མོ་རར་བཏུལ།  རྐྱང་ཕོ་མོ་རྟར་བཏུལ། སྤྱང་ཀི་ཕོ་མོ་ཁྱིར་བཏུལ།  རྨོ་བཀོལ་སོ་ནམ་དེའི་དུས་ན་བྱས།  ཕྱུགས་ཀྱི་རྫི་སྐྱོང་ཡང་དེའི་དུས་ན་བྱས་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། འབྲི་གཡག་དེ་དག་གནས་པའི་ཡུལ་ཡང་བོད་ཡུལ་མཐོ་སྒང་ཡིན་པ་ནི།  དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས《གནས་བརྟན་སྤྱན་དྲངས་པ》ལས།  གངས་ཅན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་ཐང་ཤིང་སྐྱེས་ཤིང་།  གཡག་གི་རྨིག་པས་རྡོ་བཅག་སོགས་བྱུང་ལ་ཞེས་པ་དང་།  ཡང་རི་བོ་གངས་ཅན་ལ་སྦྱར་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་རྣམས་ལ་ལྟོས་དང་།  གངས་ཅན་རི་ལ་ནགས་ཚལ་དང་མེ་ཏོག་གི་ཐང་ག་དང་། གཡག་ལ་སོགས་པ་དེར་ཡོད་ཚུལ་ཤ་སྟག་འབྱུང་ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་ཀྱི་གཡག་ཅེས་པ་དེ་ནི་རི་དྭགས་འབྲོང་གཡག་དང་།  དེ་ལས་མཆེད་པའི་ད་ལྟའི་སྒོ་ཕྱུགས་གཡུང་དྭགས་འབྲི་གཡག་གི་གཡག་ལ་ཟེར་བ་རེད།  གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་དང་། ད་ལྟའི་བརྙན་འཕྲིན་ལས་འཆར་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་སོགས་ལ་བལྟས་ཤིང་དཔྱད་ན།  རི་དྭགས་འབྲོང་ལས་མཆེད་པའི་ནོར་ནག་གི་རིགས་ནི་གཙོ་བོ་རང་རྒྱལ་གྱི་བོད་ཡུལ་མཐོ་སྒང་རྣམས་སུ་ཡོད་པ་ལས་གཞན་བོད་ཡུལ་དང་འདབས་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཉུང་ཤས་རེའི་མཐོ་སགང་རེ་ན་ཉུང་ཙམ་རེ་ཨེ་ཡོད་སྙམ་པ་མ་གཏོགས་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ན་མེད་པར་མངོན།  དེས་ན་ནོར་ནག་ནི་འཛམ་གླིང་གི་སྒོ་ཕྱུགས་རྨིག་པ་ཁ་བྲག་ཅན་གྲས་ཀྱི་གྲངས་ཀ་ཉུང་ཤས་ཤིག་དང་རང་རྒྱལ་གྱི་ཕུགས་ནོར་རིན་ཐང་ཆེ་ལ་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད།  བོད་འབྲོག་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་གཞི་རྟེན་དང་ཡུལ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱུགས་རིགས་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་གོ །
གཉིས་པ། ནོར་ནག་ཅེས་པའི་མིང་གི་གོ་དོན་དང་དེའི་རྒྱུད་འཕེལ་ཚུལ།
ནོར་ནག་གམ་ཟོག་ནག（གནག）ཅེས་པའི་མིང་དེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་སོགས་ནི། ནོར་ཞེས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བཏགས་པའི་མིང་གི་ཆ་སྟེ། མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་བོད་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟས་གོས་གནས་ཁྱིམ་ཉོ་ཚོང་སྐྱེལ་འདྲེན་སོགས་འཚོ་བའི་རྟེན་གཞི་རིན་ཐང་བྲལ་བ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་ནོར་ཞེས་དང་།  ནག་གམ་གནག་ནི་ཁ་དོག་གི་སྒོ་ནས་བཏགས་པའི་མིང་གི་ཆ་སྟེ།  ནོར་ནག་འབྲི་གཡག་ནི་རི་དྭགས་འབྲོང་ལས་མཆེད་པ་ཡིན་པས་འབྲོང་ལ་སྤུ་ཁ་རོག་རོག་གམ་རྒྱ་བོ་ལས་མེད་སྟབས་ནག་གམ་གནག་ཅེས་པའི་མིང་གི་ཆ་ཕྱི་མ་དེ་བྱུང་བར་སེམས། ཟོག་ཅེས་པ་ནི་དངོས་རྫས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལས་བཏགས་པར་སེམས་ཏེ།  ཚོང་རྫས་ལ་ཚོང་ཟོག་ཟེར་བ་ནི་བཙོང་བྱའི་དངོས་རྫས་ལ་གོ་བས་ཁ་དོག་ནག་པོའི་ཟོག་ཅེས་བཏགས་པར་རིགས།  ས་ཆ་ལ་ལས་སྤུ་ནག་ཀྱང་ཟེར།  འོ་ན་ད་ལྟའི་ནོར་ནག་རྣམས་དཀར་ཟལ་དང་དམར་ཟལ་སོགས་ཡོད་པ་དེ་ཅི་ཞེ་ན།  དེ་ནི་རྒྱུད་འགྱུར་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་དེ།  སྔོན་ཆད་རི་དྭགས་འབྲོང་གཡུང་དྭགས་སྒོ་ཟོག་ནོར་ནག་ཏུ་བསྒྱུར་རྗེས་བ་ལང་དང་མཉམ་དུ་འཚོ་སྐྱོང་དང་རྒྱུད་འདྲེས་པའམ་སྡེབ་སྦྱོར་བྱས་པས་བ་ལང་ལ་དཀར་ཁྲ་དང་དམར་ཁྲ་སོགས་ཡོད་སྟབས་འབྲི་གཡག་ལའང་རིམ་གྱིས་སྤུ་ཁ་འགྱུར་ནས་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རེད།  དེའི་རྒྱུད་འགྱུར་ཚུལ་དང་རྒྱུད་འགྱུར་ནོར་ཕྱུགས་སོ་སོའི་མིང་ནི།  ཕ་གླང་དང་མ་འབྲི།  ཡང་ན་ཕ་གཡག་དང་མ་བ་མོ་བསྡེབས་ལས་བྱུང་བ་ལ་མཛོ་དང་མཛོ་མོ་ཟེར་ཞིང་།  དེའི་སྤྱི་མིང་ལ་རྔ་བྲན་ཟེར།  ཕ་གཡག་དང་མ་མཛོ་མོ་བསྡེབས་པ་ལས་རྟོལ་བུ་ཞེས་པ་འབྱུང་ལ། འགར་མོ་དང་གཡག་བསྡེབས་པ་ལས་འགར་ཕྲུག་འབྱུང་བའི་རབས་འགའ་ནས་ནོར་ནག་ཏུ་དངོས་སུ་འགྱུར་བ་དང་།  འགར་མོ་དང་གླང་བསྡེབས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་འགར་མོའི་བུ་བདག་འཆན་ཟེར་ཏེ་ལེགས་པོར་མི་བརྩི།  བོད་འབྲོག་པ་ལ་ལས་མཛོ་དང་མཛོ་མོའི་ཤ་མི་ཟ་བ་ནི་མཛོ་དང་མཛོ་མོ་བ་ལང་གི་རྒྱུད་ཁོངས་སུ་རྩི་བ་དང་།  བ་ལང་གི་ཤ་ནི་ཤ་ཆེན་ཞེས་པའི་རིགས་ཡིན་པས་སོ། །
གསུམ་པ། ནོར་ཕྱུགས་ཀྱི་ལོ་ན་བརྩི་ཚུལ།
བོད་ཀྱིས་ནོར་ཕྱུགས་ཀྱི་ལོ་ན་བརྩི་བ་ལ་ཡང་ལོ་གཅིག་ཅན་དང་གཉིས་སོགས་མི་ཟེར་བར། ལོ་གཅིག་ཅན་ལ་བེའུ་དང་གཉིས་ཅན་ལ་ཡ་རུ།  གསུམ་ཅན་ལ་ཤད་དང་བཞི་ཅན་ལ་སོ་ཉིས།  ལོ་ལྔ་ཅན་ལ་སོ་བཞི་དང་དྲུག་ཅན་སོ་དྲུག  ལོ་བདུན་ཅན་ལ་ཁ་གང་ཟེར་ཞིང་། དེའི་ཡན་ལ་ལོ་རེ་བཞིན་ཁ་གང་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཁ་གང་ནས་ལོ་གཉིས་སོགས་ཟེར་ནས་བརྩི་བ་རེད། རྟ་ལུག་ལའང་དེ་ལྟར་ལོ་ན་བརྩི་ཚུལ་སོ་སོར་ཡོད་པ་རེད།  སོ་རྟགས་ཀྱིས་ལོ་ན་བརྩི་བ་ཡང་ཆ་གྲངས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་ལས་ཡ་གྲངས་ཀྱིས་སོ་གཅིག་སོ་གསུམ་ཞེས་འདྲེན་ཚུལ་མེད།  དེ་དག་ཀྱང་བོད་འབྲོག་པའི་ནོར་ཕྱུགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་གོ །
རྩྭ་ཐང་གི་ནོར་ནག
བཞི་བ། དུས་བཞིར་ནོར་ཕྱུགས་རྫི་སྐྱོང་བྱེད་སྟངས།
ནོར་ནག་ནི་བོད་འབྲོག་པ་མང་ཚོགས་ཀྱི་མགོར་ཕུབ་པའི་སྦྲ་ནག་དང་རྐང་ལ་གྱོན་པའི་ཀོ་ལྷམ། ཁ་ལ་ཟ་བ་དང་འཐུང་བའི་མར་ཕྱུར་དང་འོ་ཞོ།  འགྲིམ་འགྲུལ་གྱི་བཞོན་ཁལ་དང་ཉོ་ཚོང་གི་ཚོང་ཟོག་སོགས་འཚོ་བའི་རྟེན་གཞི་དང་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཐོན་ཁུངས་ཕུལ་བྱུང་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད།  བོད་ཞིང་པ་རྣམས་ཀྱི་རྨོན་ཟོག་ཀྱང་ནོར་ནག་གི་རྒྱུད་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་ནོར་ནག་ལ་རྩིས་མཐོང་ཆེ་བ་དང་། སྲུང་གཡག་དང་སྲུང་གཡག་དང་སྲུང་འབྲི་ཚེ་ཐར་ཞེས་འབྲི་གཡག་འགའ་རེ་གོས་སྣའི་རྣ་ཚར་རྔོག་དར་དང་སྟག་རས་གཟིག་རས་སོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ་བཤའ་འབྲེག་མི་བྱེད་པར་ཡན་པར་གཏོང་བ་རེད། མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་རི་ཀླུང་དེ་དག་ན་ནོར་ནག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱུགས་རིགས་རྣམས་ནམ་ཟླ་དུས་བཞིའི་རྣམ་པ་དང་བསྟུན་ནས་རྫི་སྐྱོང་གིས་བག་ཕེབས་པར་རྩྭ་ཆུའི་བཅུད་ལ་ཅི་དགར་རོལ་གྱིན་ཡོད། དེ་ཡང་དབྱར་ཚ་བའི་དུས་སུ་ཡུལ་གྱི་མཐོ་སྒང་ཀློང་ཡངས་རྩྭ་དང་རྩི་ཐོག་ལྗང་ལྡེམ་མེར་རྒྱས་ཤིང་དྭངས་བསིལ་ཆུ་གཙང་ལྷུང་ལྷུང་དུ་འབབ་པ་དང་།  རླུང་བུ་བསིལ་བུར་ལྡང་བའི་དབྱར་མཚེར་དག་ཏུ་བོད་འབྲོག་པ་རྣམས་སྦྲ་ནག་བརྒྱངས་ནས་ཕུབ་པའི་ཁ་ཚུབ་ནས་དུ་བ་སྔོ་ལྷོག་ལྷོག་འཕྱུར་བཞིན་འོ་མ་སྐོལ་བཤིགས་དང་།  གཟས་ཀ་རྣམས་སུ་ནོར་ཕྱུགས་འཚོ་སྐྱོང་གིས་རྩྭ་སྔོན་ཆུ་གཙང་ལ་རོལ་སྟབས་ཤ་ཤེད་རྒྱས་ཤིང་འོ་མ་དང་མར་ཕྱུགས་མང་བ་དང་།  རླུང་བསེར་བུ་ལྡང་བས་གཅག་འབུ་ཤ་སྦྲང་སོགས་ཀྱི་གནོད་པ་ཡང་ཉུང་། སྟོན་དཔྱིད་ཕལ་ཆེར་དྲོ་གྲང་སྙོམ་ཞིང་རྩྭ་ཆུ་མོད་པའི་རི་ལུང་གི་མཐོ་དམའ་རན་ཙམ་གྱི་དཔྱིད་མཚེར་དང་།  སྟོན་མཚེར་རྣམས་སུ་སྤོས་ཏེ་གཟས་ཀ་རྣམས་སུ་རྫི་སྐྱོང་བྱས་ནས་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྔོ་འབུས་མ་ཐག་གི་སྔོ་ཆུང་མྱུ་གུའི་རིགས་དང་གངས་ཆབ་རོམ་ཞུ་བ་ཀླུང་རྒྱུན་དང་འདྲེས་པའི་བསིལ་ཆུར་སྤྱོད་ཅིང་འབྲི་མོའི་བེའུ་བཙའ་འགོ་་དང་ནོར་བདག་གིས་འོ་མ་འཇོ་བཤིགས་དང་ཁུལ་རྩིད་འབྲེག་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་འགོ་འཛིན།  སྟོན་དུས་ལེགས་སྨིན་རྩི་ཐོག་དང་ཆུ་གཙང་སྤྱད་པས་ཤ་སྟོབས་ལྷག་པར་རྒྱས་ཤིང་འབྲི་མོ་སྦྱིག་རན་ལ་བསླེབས་པ་དང་།  ཟོག་བདག་ཚོས་དགུན་གྱི་ར་ཁང་གསོ་རྩྭ་སོགས་གྲ་སྒྲིག་གང་ལེགས་བྱེད།  དགུན་གསུམ་ལ་རི་ཀླུང་གི་དམའ་ཤོད་ཁངས་རླུང་སེར་གསུམ་ཅུང་ཉུང་སའི་རི་སྐྱིབས་དྲོད་ཁུད་རྩྭ་སྐྱ་བཏུང་ཆུ་འཛོམས་པའི་དགུན་མཚེར་རྣམས་སུ་རུ་བ་བབས་ནས་གཟས་ཀར་འཚོ་སྐྱོང་གིས་རྩྭ་ཆུ་ཆད་མེད་དང་གསོ་ཚགས་ཀྱིས་ཤ་ཤེད་ཞན་དུ་མི་འཇུག་པར་ནོར་ཕྱུགས་སྦྲུམ་མའི་མངལ་སྲུང་བ་དང་།  ཟོག་བདག་གསི་ཕྱི་ལོའི་ཐོན་སྐྱེད་ལ་མཁོ་བའི་སྦྲ་རེ་དང་རྩྭ སྐ ཐག་རྡང་ཆ་སོགས་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པ་རེད།
ལྔ་བ། ནོར་ནག་གི་དགེ་མཚན།
ནོར་ནག་ནི་རི་དྭགས་འབྲོང་རྒྱུད་ཡིན་པས་ནོར་རྒྱུད་ལེགས་པ་དང་། དེ་དག་གིས་གཟས་སུ་སྤྱད་བྱའི་རྩྭ་ཆུ་ཡང་ཧ་ཅང་གཙང་ལ་རོ་བཅུད་ཆེ་བས་ནོར་ནག་གི་གཟུགས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་།  དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱུགས་རྫས་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་མ་འགྱུར་བ། རང་མདངས་ནོག་པ། རང་བཅུད་མ་ཤོར་བ།  རང་ནུས་མ་ཉམས་པ།  རང་རྒྱུད་མ་བསླད་པ། མ་རུང་བའི་དྲི་མ་སོགས་ཀྱིས་གོས་པ་མེད་པའི་མར་ཆུར་ཞོ་འོ་ཤ་ཚིལ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིའི་འཚོ་བར་སྤྱོད་པའི་དངོས་རྫས་གཙང་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཤ་སྟག་རེད།
གཅིག འབྲི་མོའི་འོ་མ།
འབྲི་མོའི་འོ་མ་ནི་ཕྱུགས་གཞན་གྱི་འོ་མ་ལས་བཅུད་ཆེ་ཞིང་སྣུམ་བག་ལྡན་ལ་རོ་མངར་བའི་བཏུང་བ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། སྤྱིར་འོ་མ་ལ་བོད་འབྲོག་པས་འོ་རློན་དང་འོ་སྐྱ་དང་དར་བ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ།   འོ་རློན་ནི་བཞོས་མ་ཐག་པའི་འོ་མ་འོ་སྤྲིས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཟེར། འོ་སྐྱའམ་འོ་ཤང་ནི་འོ་རློན་གྱི་ཁ་ནས་སྤྲིས་མ་བླངས་ཤུལ་གྱི་དེ་ལ་ཟེར། དར་བ་གདུས་ནས་ཆགས་པའི་ཆུར་བ་བཙགས་ཤུལ་གྱི་གཤེར་ཁུ་ལ་ཆུར་ཁུའམ་སྔོ་ཁུ་ཟེར།  འོ་མ་བསྐོལ་ནས་འཐུང་བ་དང་ཇ་ལ་བླུགས་ནས་འོ་ཇ་བླུགས་ནས་འོ་ཇ་དང་།  འབྲས་ཐུག་སོགས་ལ་བླུགས་ནས་འོ་ཐུག་དང་།  འོ་མ་ལ་སྐྱུར་རྩི་སྟེ་རུ་མ་བསྲེས་ནས་བསྙལ་བ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིའི་བཏུང་བ་ལུས་ཁམས་གསོ་བའི་མཆོག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་པས་འབྲོག་ཕྲུག་འོ་མས་གསོས་འདྲ་ཞེས་པ་ཡང་འབྲི་འོས་གསོས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལག་ཆགས་པ་མགྱོགས་ཤིང་ལུས་ཁམས་བཟང་ལ་རྣམ་རིག་དྭངས་པ།  ཚོ་ཞིང་གྲང་ངར་ཐེག་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན།  དེང་དུས་ཀྱི་འོ་ཕྱེ་ལ་ཡང་འབྲི་འོས་བཟོས་པའི་འོ་ཕྱེ་ཡིན་ན་ཕྱུགས་རིགས་གཞན་གྱི་འོ་མས་བཟོས་པའི་འོ་ཕྱེ་ལས་ཀྱང་གཙང་ཞིང་སྣུམ་བཅུད་ལེགས་པ་རེད།  དར་བ་ལ་རུ་མ་བཏང་ནས་དར་ཞོ་བསྙལ་ཆོག་པ་དང་ཇ་ལའང་ལྡུག་ཆོག་པར་མ་ཟད།  མ་ཞི་དུག་སྦྱོང་གི་སྨན་ལ་ལྕུམ་དཀར་དང་སྦྱར་ནས་སྨན་རྟ་བྱས་ན་ནུས་པ་མངོན་པར་ཐོན་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་སྒོ་ཡོད་པ་རེད།  ཆུར་ཁུ་བཞོ་ཕྱུགས་ལ་བླུད་ན་ཤ་ཤེད་རྒྱས་ཤིང་འོ་མ་མང་བ་དང་།  འབྲོག་པ་ཚོས་སྐྲ་དང་གོས་སོགས་ཀྱི་ཚི་དྲེག་འཁྲུད་པ་ལའང་འདག་ནུས་ཆེ་བ་རེད།  ཞོ་ནི་རོ་མངར་ཆེ་ཞིང་སྐྱུར་ལ་བཅུད་ཆེ་བ་དང་།  ཟས་འཇུ་ཞིང་ལས་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་པ་རེད།
འོ་ཞོ།
གཉིས། འབྲི་མར་སེར་པོ་དང་ཕྱུར་བ།
འབྲི་མར་སེར་པོ།
རྩི་མར་ཏེ་འབྲི་མར་སེར་པོ་ནི་འབྲིའི་འོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁར་ཆགས་པའི་སྤྲིས་པ་བླངས་ནས་ཡུལ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་རྐྱལ་བ་དང་ཤིང་ཟོའམ་འཕྲུལ་འཁོར་གང་རུང་གི་ནང་དུ་བླུགས་ནས་དཀྲུགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མའི་ཉིད་བཅུད་དར་ཁུ་བཙགས་ཤིང་རིལ་རིལ་དུ་བྱས་པའི་བཟའ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེའོ། ། མར་ལ་ཡང་ཆེ་ཆུང་གི་རྣམ་པའི་མིང་རེཡོད་པ་ནི། ཆུང་བ་མར་ལོའམ་མར་རིལ་ལམ་འོ་ལོ་ཟེར། དེ་ལས་ཆེ་བ་ལ་མར་ལོག་གམ་མར་གདར་བུ་ཟེར།  ཆེས་ཆེ་བ་ལ་མར་དོའམ་མར་ལྟང་ཟེར།  མདོ་སྟོད་སྨད་མཐོ་སྒང་གི་འབྲི་མར་ནི་བོད་དབུས་གཙང་གི་འཚོ་བའི་གཞི་ཆ་ཆེ་ཙམ་ཞིག་དང་ཚོང་རྫས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས་དེང་དུས་རླངས་འཁོར་གྱིས་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱིན་གདའ། མར་གྱི་བཟའ་བ་ལ་ནི་ཕྱུར་ཞིབ་དང་གྲོ་མའི་ཕྱེ་མར་གྱིས་བརྫིས་པའི་ཐུད་ཅེས་པ་དང་།  འབྲི་མར་བཞུས་པའི་མར་ཁུ་ལ་ཆུར་ཞིབ་དང་གྲོ་མའི་ཕྱེ་དང་ཀ་ར་སོགས་བཏབ་ནས་བླུགས་པའམ་བསྒར་པའི་བཟའ་བ་དེ་ལ་ཞུན་ཞེས་པ་དང་།  གྲོ་མ་བཙོས་པར་མར་ཁུ་བླུགས་པའི་གྲོ་མ་མར་ཁུ་དང་།  རྩམ་པ་བཟའ་བའི་ཞག་མར།  མར་ཇ་ཁུར་བཏབ་ནས་དཀྲུགས་པའི་དཀྲུགས་ཇའམ་བསྲུབས་ཇ།  ཐུག་པའི་ཐུག་མར།  མར་ཁུས་བཙོས་པའི་སྣུམ་གོར་སོགས་བཟའ་རིགས་དང་།  གཞན་ཡང་མར་གྱི་མེ་ཏོག་མཆོད་པ་ལྟ་བུ་དང་ལྷ་མོ།  སྟག་སེང་ཁྱུང་འབྲུག་རི་རབ་ཁང་ཁྱིམ།  ལྗོན་ཤིང་ནགས་ཚལ།  ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ལ་སོགས་པ་ངོ་མཚར་བ་དུ་མ་ས་སྟེང་ན་གྲགས་ཆེ་བར་ཡོད་པ་ལགས། ཆུར་བའམ་ཕྱུར་བ་ནི་བོད་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཟས་དང་། ཁྱད་པར་སྔོན་དུས་འབྲུ་རིགས་དཀོན་པའི་ཡུལ་གྱི་གཙོ་ཟས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། མར་ཆུར་གྱིས་པའི་ཐུད་དང་ཞུན་ནི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགའ་སྟོན་མཛད་སྒོ་དག་དང་།  བག་སྟོན་དང་བཙས་སྟོན་སོགས་ཀྱི་སྟོན་ཟས་དང་།  མགྲོན་པོ་ངོ་ཐང་ཅན་གྱི་མགྲོན་ཟས་སོགས་ཡིན་པས།  བཟའ་བ་ཤ་ཐུད་རི་ལྟར་སྤུངས། ། བཏུང་བ་ཇ་ཆང་མཚོ་ལྟར་བསྐྱིལ། །ཅེས་སྟོན་མགྲོན་སོགས་ཀྱི་གསོལ་བ་གཙོ་བོ་ཞིག་གོ །
གསུམ། ནོར་ནག་གི་ཤ་ཚིལ།
ནོར་ནག་གི་ཤ་ཚིལ།
ནོར་ནག་གི་ཤ་ཚིལ་ནི་ཕྱུགས་གཞན་གྱི་ཤ་ཚིལ་ལས་མནོག་ཆེ་ཞིང་གཙང་ལ་རོ་བཅུད་ལེགས་པས་ཟ་མོས་པ་དང་། ཟོས་ན་ལུས་ཁམས་ལ་འཕྲོད་ཅེས་ལུས་ཕུང་གསོ་བའི་ནུས་པ་ཧ་ཅང་ཆེ། གངས་ཅན་མཐོ་སྒང་གི་བོད་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་རྒྱུན་ནོར་ནག་གི་ཤ་ཚིལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིན་ཡོད་པས་འཛམ་གླིང་དུ་ནོར་ནག་གི་ཤ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཤོས་ཆེ་བ་ཡིན་པར་སེམས།  བཟའ་བ་འདི་ནི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང་བག་སྟོན་སོགས་དང་།  བླ་དཔོན་དང་འགྲུལ་མགྲོན་སོགས་ལ་གསོལ་ཚིགས་འདྲེན་པར་མེད་ན་མི་འོས་པ་ལྟ་བུའི་མགྲོན་ཟས་ཤིག་ཡིན།  ཤ་ཚིལ་གཏུབས་མར་ཚྭ་གཡེར་སོགས་བཏབ་ནས་རྒྱུ་དཀར་དུ་བླུགས་པར་གཡོས་ཏེ་རྒྱུ་དཀར་དང་། ཁྲག་ཚིལ་ལ་ཚྭ་གཡེར་སོགས་བཏབ་ནས་རྒྱུ་ནག་ཏུ་བླུགས་པར་ཁྲག་རྒྱུ་སྟེ་རྒྱུ་ནག་ཟེར།  དེ་གཞན་ཤའི་བཟའ་བ་ལ་ཤ་ཚིལ་ནང་བཞག་གི་ཚིལ་མོག་མོག་དང་ཤ་པ་ལི།  ཐུག་ཤ་དང་ཚོགས་ཤ  ཤ་གསུར་དང་ཤ་ཁུ།  ཤའི་ཚོད་མ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་རེད།  གཡག་རྒོད་ཀྱི་སྙིང་ཤས་སྙིང་ནད་བཅོས་པ་སོགས་ཤ་སྣ་འགས་ནད་འགའ་བཅའ་ཐུབ་པར་བཤད།  བཤའ་ཟོག་ལ་སྐམས་ཟེར་ཞིང་།  དེང་སང་སྐམས་རྣམས་བཤས་ར་ལ་དེད་ནས་འཕྲུལ་འཁོར་གྱིས་བཤས་ཏེ་ཤ་རྣམས་འཁྱག་མཛོད་དུ་འཇོག་པ་དང་།  རིམ་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དུ་ཚོང་རའི་དགོས་མཁོ་ལྟར་འཁྱག་སྒྲོམ་རླངས་འཁོར་གྱིས་འདྲེན་གྱིན་ཡོད།
བཞི། ནོར་ནག་གི་ཁུལ་རྩིད།
སྦྲ།
འབྲོག་སྦྲ་ཕུར་ཅན་དང་རོང་ཤིང་སྒོ་ཅན་ཞེས་པའི་འབྲོག་སྦྲ་ཕུར་ཅན་ཟེར་དོན་ཡང་། བོད་འབྲོག་པ་རྣམས་སྡོད་གནས་སུ་འབུབས་རྒྱུ་སྤུན་བྱས་ཏེ་ཐགས་ཆས་ཀྱིས་བཏགས་པའི་རེ་ལྡེ་རེ་བཤིབས་ནས་བཟོས་ཤིང་།  དེ་བརྒྱངས་ནས་འབུབས་བྱེད་དུ་ས་འཇུ་ཆོན་ཐག་ཅེས་རྩིད་ཐིག་རིང་ཐུང་དུ་མ་ཞིག་དགོས་པ་དང་། དེའི་ཐག་པ་རེ་རེ་ལ་ཕུར་བ་རེ་རེ་དགོས་པས་འབྲོག་སྦྲ་ཕུར་ཅན་ནམ་སྦྲ་ནག་ཅན་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ནོར་ནག་གི་ལུས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་བཏགས་པ་ཞིག་རེད།  སྦྲ་ནི་བོད་འབྲོག་པའི་གནས་ཁྱིམ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་རུ་སྤོ་བ་སོགས་ལ་སྟབས་བདེ་ཞིང་གྲང་རླུང་བསེར་གསུམ་དང་ཁ་ཆར་བུ་ཡུག་སོགས་འགོག་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་རེད།  ནོར་ནག་གི་ཁུལ་རྩིད་ནི་སྦྲ་རེ་དང་སྦྲའི་ཐག་ཐིག་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་ཆ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ད་དུང་ཕྱར་བ་དང་།  སྒྱེ་མོ།  རྩིད་རྡང་དང་རྩིད་སྒྲོག  འུར་ལྕག་དང་རྩིད་དོམ།   རྕིད་སྐུད་དང་ཐིག་ནག་ཁུལ་རྩིད་ཀྱི་ཕྱིང་གདན།  དེའི་ནང་འཚང་ཅན་གྱི་འབོལ་གདན།  དར་ལྕོག་གི་ཁ་རྒྱུད།  སྔོན་དུས་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་གཏིང་ཐག་དང་གཡོལ་དར་གྱི་ཁ་རྒྱུད་སོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་།  འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་སྒོ་མཆོར་གྱི་རེ་ཡོལ་དང་རྔ་ཡབ་སོགས་བྱེད་པ་དང་།  ད་ལྟ་ཁུལ་སྐུད་ཀྱིས་སླས་པའི་གྱོན་ཆས་རིན་ཐང་ཆེ་བ་སོགས་བཟོ་ཡིན་ཡོད་པས།  རྒྱུ་ཆ་དེས་བཟོས་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་དྲོ་ཞིང་འབོལ་ལ་སྲ་བ་དང་གྲང་རླུང་ཆུ་ཆར་འགོག་པའི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའོ། །
ལྔ། ནོར་ནག་གི་ཀོ་བ།
ནོར་ནག་གི་ཀོ་བ་ནི་སྲབ་མཐུག་དང་ཆེ་ཆུང་ཅི་མཁོ་ཡོད་ཅིང་རྒྱུ་སྲ་ལ་ལེགས་པས་མཁོ་བའི་ཡོ་བྱད་ཅི་བཟོས་ཀྱང་ཡུན་ཐུབ་སྤུས་གཙང་ཡིན་པས། དེས་བཟོས་པའི་ཆུ་ཆེན་གཙང་པོ་རྒལ་བྱེད་ཀྱི་ཀོ་གྲུ་དང་།  ཆུ་བོ་རྐྱལ་ནས་བགྲོད་བྱེད་ཀྱི་རྐྱལ་བ།  ཀོ་སྒྲོ་དང་ཀོ་འབོག ཀོ་སྒམ་དང་ཀོ་ཏལ།  ཀོ་ལྷམ་དང་ལྷམ་མཐིལ།  ཁལ་འབྲེང་དང་ཞགས་འབྲེང་།  སྒ་ཁེབས་དང་ཡག་ཤུན། སྲབ་མདའ་དང་མཐུར་མགོ ལྕག་རྒྱུན་དང་ཤ་ཐག ཀོ་སྒྲོག་དང་ཀོ་ཁུག  རྔ་གཡོག་དང་གཡང་གཞི་སོགས་མཁོ་ཆས་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་དང་།  སྔོན་བོད་བོའུ་འམ་རྒྱུག་བོའུ་ཟེར་བའི་མེ་མདའི་མདེལ་སྨན་གྱི་སྣོད་བོའུ་ཁུག་ཟེར་བ་དང་།  བོའུ་སྨན་གྱི་སྣོད།  ཀོ་ཐོའུ་ཟེར་བ་བཟོ་རྩལ་གྱི་དབང་གིས་མཁྲེགས་ཤིང་རླན་གཤེར་གྱི་སྐྱོན་མི་འཇུག་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་དང་།  བོའུ་ལུང་དང་ཆབ་རྒྱུན་ཀོ་ཕུབ་སོགས་བཟོ་བར་མ་ཟད་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ལ་ཚོང་འབྲེལ་བྱེད་པའི་ཚོང་རྫས་ལེགས་ཤོས་ཤིག་ཀྱང་རེད།  དེང་དུས་ཀོ་བ་འཕྲུལ་མཉེད་བྱས་ཏེ་ཀོ་བའི་ལྷམ་དང་གྱོན་པ་འབོལ་ཁྲི་སོགས་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བཟོ་ཡིན་ཡོད།
དྲུག ནོར་ནག་གི་རྭ་རུས།
ནོར་ནག་གི་རྭ་མགོ
ནོར་ནག་གི་རྭ་རུས་ནི་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བཟོ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། རྭས་བཟོས་པའི་ཆང་སྣོད་དེ་ལ་ཆང་རྭ་དང་།  སྣ་ཐའི་སྣོད་སྣ་རྭ།  སྔགས་པའི་ཐུན་རྭ།  དགྲ་བྲུབ་ཀྱི་ཧོམ་རྭ།  རྭ་ཐོམ་དང་རྭ་ཁ།  རྭ་རྙི་དང་རྭ་གཞུ།  ཚྭ་རྭ་དང་རྔུབ་རྭ།  རྭ་ཐོ་དང་རྭ་ཆར་སོགས་ཡོ་བྱད་དུ་མ་ཞིག་བཟོ་ཡིན་ཡོད་པ་དང་།   སྔོན་དུས་བོད་བོའུ་འམ་རྒྱུག་བོའུ་ཟེར་བའི་སྨན་རྭ་དང་འགྱོགས་རྭ།  རྣ་ཟིའི་རྭ་སྣོད་སོགས་བཟོ་བ་རེད།  དེ་དག་ལ་ལར་རྭ་དཀར་ནག་སྤེལ་ནས་འབྲུག་དང་མེ་ཏོག་སོགས་རི་མོ་མཛེས་ལ་ཉམས་དོད་སྣ་ཚོགས་རྐོ་བ་དང་།  ལ་ལར་དེའི་སྟེང་གསེར་དངུལ་གྱི་ཤན་བརྒྱབ་པ་ལ་གཡུ་བྱུར་གྱི་འཕྲ་བཏབ་ནས་མཛེས་པར་བྱེད།  རུས་པ་ལས་བྱས་པའི་རུས་པའི་རྒྱན་དྲུག་ཅེས་དབུ་རྒྱན་དང་རྣ་རྒྱན་མགུལ་རྒྱན།  གདུ་བུ་དང་མཚོན་ཕྱིར་ཐོགས་དང་འོག་པག་སོགས་ལྷའི་རྒྱན་གྱི་རིགས་དང་། རུས་ཕྲེང་དང་རུས་ཁག  རུས་པའི་གླིང་བུ་དང་ཟ་ཐུར་སོགས་དང་།  སྔོན་རབས་སུ་རུས་ཁབ་ཀྱང་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་སོག་རུས་བསྲེགས་ནས་་སོག་མོ་འདེབས་པ་དང་ལྷུ་རུས་བསྲེགས་ཕྱེར་ས་རིས་འབྲི་བ་དང་རུས་ཐལ་གྱི་ཞིང་ལུད་བྱེད་པ།  སྲེ་ལོང་ཐང་གིས་རླུང་ནད་བཅའ་བ་སོགས་དང་། སྤྱིར་རུས་ཐང་ནི་ལུས་ཟུངས་དང་།  ཁྱད་པར་རུས་པ་གསོ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས།  སྔོན་བོད་ཀྱིགོང་རིམ་དཔོན་པོ་ལ་ལས་ནོར་གྱི་རུས་ཕྱེ་ཁལ་འགའ་རེ་ཉར་ཚགས་བྱས་འདུག་ཅེས་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ན་གསལ།  གཞན་རྭ་རུས་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་རུལ་བུ་ཞེས་་དུག་ནད་སོགས་འཇོམས་པའི་ནུས་ལྡན་དཀོན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ཚོད་གདའ།
བདུན། ནོར་ནག་གི་ལུས་ནས་ཐོན་པའི་སྨན་དང་ཐོན་རྫས་གཞན།
གཞན་ཡང་ནོར་ནག་གི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ནས་སྨན་དང་བཅུད་ལེན་གྱི་རྫས་སོགས་ཉེར་མཁོ་དུ་མ་ཞིག་ཐོན་གྱིན་ཡོད་པ་དཔེར་ན། མཁྲིས་པ་ལས་སྨན་མཆོག་གི་ཝང་དང་།  འབྲིའི་འོ་མ་ལས་བཅུད་ལེན་གྱི་རྫས་མར་གསར་སོགས་འབྱུང་བ་དང་།  གྲོད་སྐོགས་ཞེས་གྲོད་པའི་ནང་ཤུན་གྱིས་མར་དོ་བོའི་ཐུམ་དང་ཕོ་ཁས་འོ་སྣོད་བྱེད་པ་དང་།  སློ་དྲོན་གྱིས་དྲོད་དུགས་བྱས་ན་གྲུམ་ནད་ལ་ཕན་པ་དང་། རྒྱུས་པ་བསེད་དེ་བཀལ་བའི་རྒྱུས་སྐུད་ཀྱིས་སླག་ལྷམ་སོགས་འཚེམ་པར་མ་ཟད།  སྔོན་དུས་སྨན་དཔྱད་བཤའ་བཅོས་ཀྱི་རྨ་ཁ་འཚེམ་བྱེད་ཀྱང་ཡིན།  ལྕི་རློན་གྱིས་དགུན་སའི་ར་ཁང་སྤྱིལ་བུ་སོགས་ཞལ་ནས་ཁངས་རླུང་གྲང་ངར་འགོག་པ་དང་།  ལྕི་སྐམ་ལ་ཨོང་བ་ཞེས་དུས་རྒྱུན་གྱི་མེ་ཤིང་བྱེད་ལ།  དེ་ནི་ཚད་སྒྲ་མེ་སྟག་མེད་ཅིང་་ཚ་དྲོད་སྙོམ་ལ་ལྷོད་པོར་འབར་བ་ཞིག་རེད།  དེས་ན་ནོར་ནག་གི་མགོའི་རྭ་རྩེ་མན་ཆད་ནས་རྐང་སུག་སྣེ་ཡན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ན་བོད་འབྲོག་པ་རྣམས་ལ་མི་མཁོ་བ་དང་རིན་ཐང་མི་འབབ་ས་གཅིག་ཀྱང་མེད་པས།  བོད་འབྲོག་པའི་ཕུགས་ནོར་རིན་ཐང་ཆེ་བ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་རེད།
དྲུག་པ། ནོར་ནག་གི་མ་འོངས་པ།
བོད་ཀྱི་ནོར་ནག་གཡག་ཨ་རིར་གནས་སྤོར་བྱེད་ཀྱིན་འདུག
འདི་ནི་བྱང་ཨ་མེ་རི་ཁས་གསོ་ཚགས་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་འབྲི་གཡག་རེད། ཨ་རི་ལ་བོད་ཀྱི་འབྲི་གཡག་གསོ་ཚགས་གནང་མཁན་ལོ་རེར་ཇེ་མང་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟའི་རིང་ལ་འབྲི་གཡག་མང་བའི་དུད་ཁྱིམ་ལ་ནོར་ནག་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་དང་། ཁྱོན་སྡོམ་ཨ་རིའི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་འབྲི་གཡག་ཆིག་ཁྲི་ཙམ་འདུག་ཟེར། ནོར་ནག་གི་བདག་པོས་སྐད་ཆ་ལྟར་ན་བོད་ཀྱི་འབྲི་གཡག་རྣམས་ཉར་ཚགས་སླ་བ་དང་། སྒོ་ཕྱུགས་གཞན་དག་ལས་རང་བཞིན་གཙང་བ། ཚན་རིག་གིས་དཔྱད་ན། ཁོར་ཡུག་ལ་ཕན་པ། གཡག་ཤ་ནི་ཤ་གཞན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། ཁྲག་རྩ་འགག་པར་བྱེད་པའི་རྫས་ཉུང་བའི་དགེ་མཚན་མང་པོ་ཡོད་པར་གླེང་གི་འདུག་ཟེར། འབྲི་གཡག་གི་ཁུ་ལུ་ཡིས་བཟོས་པའི་སྟོད་གོས་རེ་རེས་ཨ་སྒོར་སུམ་སྟོང་ཙམ་ཁུག་པའི་ཡོང་འབབ་ཀྱང་བཟང་པོ་ཡོད་རེད་ཟེར། ད་ནི་ནོར་ནག་ཨ་རིའི་མི་དམངས་ལ་མཁོ་ནས། ནོར་ནག་འདི་ཚོ་ས་མཐོ་ཁ་བའི་ལྗོངས་ནས་བྱང་ཨ་རི་ལ་གནས་སྤོ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྒང་རེད་འདུག་ཟེར། ང་ཚོ་བོད་པས་ཕྱུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོང་སྒོ་མང་ཤོས་འཚོལ་མྱོང་མེད་ལ། འཚོལ་ཤེས་མཁན་ཡང་བྱུང་མེད། ང་ཚོའི་ནོར་ནག་གི་ཡོང་སྒོ་ཆེ་ཤོས་བཤས་རར་ཕབ་རྒྱུ་ལ་ངོས་བཟུང་ཡོད། ད་ནི་ང་ཚོའི་ཕྱུགས་བརྒྱ་ཆ་བདུན་ཅུ་ཙམ་ཟད་ཟིན་ནོ།།
༢༠༤༧ལོ།
༢༠༤༧ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
མའོ་སོརོ།
མའོསོརོ(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།: Montsoreau)ནི་ཧྥ་རན་སིའི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ཨུ་སུག་རིང་མོ།
ཨུ་སུག་རིང་མོ་ཞེས་པ་ནི་ལྡེམ་ཤུགས་ཡོད་པའི་རྐང་པ་དང་ལུས་སྨད་ལ་གྱོན་ཐུབ་པའི་ཨུ་སུག་གི་རིགས་གཅིག་རེད།
འཛམ་གླིང་སྐད་ཡིག་སྐྱེ་འཆིའི་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་ལུག་རྫི་རྒན་པོའི་ཀི་སྒྲ།
མཁན་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཀྱིས་མཛད་པའི་འཛམ་གླིང་སྐད་ཡིག་སྐྱེ་འཆིའི་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་ལུག་རྫི་རྒན་པོའི་ཀི་སྒྲ་ཞེས་པ་འདི་གནས་སདིར་འགོད་ཐུབ་ན་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བར་འདུག།
ཚ་བ་མདའ་སྨྱུག་
དངོས་མིང་། གྲྭ་བློ་གྲོས་དཔལ་ལྡན། བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན། བློ་འབྱེད་པ་ཞོགས་དུང་ལཊ་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་ལངས་ཕྱོཊ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན། ༢༠༠༨ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༧ ཡས་མས་སུ་ཚ་བ་མདའ་སྨྱུག་ཁོང་གི་གྲོཊ་པོ་ཚོའི་མཐོང་ལམ་ནས་གློ་བུར་དུ་བོར་བརླག་ཏུ་ཕྱིན། ད་བར་ཁོང་གི་ཤི་གསོན་གནས་སྟངས་མི་སུས་ཀྱང་ཤེས་རྟོགས་མ་ཐུབ་པར་ལྷག་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་ཐད་རྙིང་ཞེན་དང་གུ་དོག་གི་བསམ་བློ་འཛིན་མཁན་ཚོར་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། རྒྱ་གཞུང་གི་དྲང་བདེན་མིན་པའི་དབང་སྒྱུར་སྲིད་བྱུས་ལ་ཐད་ཀར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མཁན་གྱི་ན་གཞོན་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་འདུག ༡༩༧༤ ལོར་ཚ་བ་དཔའ་ཤོད་ཁུལ་གྱི་དབེན་མདའ་ཞེས་པའི་འབྲོག་ཁྱིམ་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཏུ། ཕ་ཟ་སུ་དགེ་ལེཊ་དང་མ་དཔེ་རུ་མ་ཡེ་ཤེས་དབང་མོ་ལཊ་གཉིས་ཀྱི་བུ་རུ་སྐྱེས། =རེའུ་མིག་གིས་ངོ་སྤྲོད།=
ཝི་ཀི་པེ་ཊི་ཡ་
༢༠༠༡ཟླ་༡ཚེས་༡༥ཉིན་ཝེར་ལྗི་མེ་སིས་གསར་དུ་བཟོས་པའི་རང་དབང་ཅན་གྱི་རིག་མཛོད་ཅིག ཝི་ཀི་ནི་མགྱོགས་ཙམ་དང་པེ་ཊི་ཡ་ནི་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་རིག་མཛོད་ཀྱི་དོན་ལ། རུག་བསྡུས་ནས་ཝི་ཀི་པེ་ཊི་ཡ་བོད་སྐད་དུ་ཝེ་ཁེའི་རིག་མཛོད་ཅེས་གྲགས་སོ། རང་དབང་ཡིན་པའི་ཁར། སྐད་ཡིག་མང་པོའི་པར་གཞི་ཡོད་ཆོག་ཏེ། མིག་སྔར་ཡིག་རིགས་༦༦༨ཙམ་ཡོད་སྐད། འདིའི་ནང་རྩོམ་སྒྲིག་གི་རྩ་དོན་ནི་དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་སྐད་ཡིག་གང་རུང་ནས་ནང་དོན་གསལ་བཤད་རྒྱག་དགོས་པ་ལ། མིའི་རིགས་སྤྱི་ལ་དབང་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཞིག་བསྐྱུན་རྒྱུ་ལ་དམིགས་དབན་རྒྱག་བཞིན་ཡོད་འདུག
ཉི་ཧོང་སྐད།
ཉི་ཧོང་སྐད་ནི་རི་པིན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
འདེགས་རྟེན།
འདེགས་རྟེན​་
༢༠༤༦ལོ།
༢༠༤༦ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
སྤྱི་འཁོར་སྒུག་ཁང་།
སྤྱི་འཁོར་སྒུག་ཁང་
འཇར་མན་སྐད།
འཇར་མན་སྐད་ནི་འཇར་མན་དང་སུད་སི་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
གྲོལ་རིགས་མཛོད་འདུས།
ལྷོ་སྤྲ།
ལྷོ་སྤྲ་ནི་གནའ་བོའི་སྤྲ་ལས་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བའི་ཆེས་སྔ་བའི་གདོད་མའི་མིའི་རིགས་ཡིན་ལ། ཧ་ལམ་ལོ་ས་ཡ་༤ཡི་སྔོན་ལ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། ཁོ་ཚོ་ཀེ་རེར་ལངས་ནས་བགྲོད་ཐུབ་ཅིང་གོམ་སྟབས་ཆུང་ངུས་རྒྱུག་མཁས་ལ། འགུལ་སྐྱོད་བདེ་ལྕག་འཁྱུག་པོ་ཡོད། ལྷོ་སྤྲའི་སྤྱི་ཚོགས་སྒྲིག་གཞི་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། ཁོ་ཚོ་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བའི་ཚོགས་པ་རུ་གྲུབ་སྟེ་ལྷན་དུ་འཚོ་ལ། རང་བྱུང་ལག་ཆ་སྤྱོད་ཤེས་པར་མ་ཟད། ད་དུང་ལག་ཆ་སྟབས་བདེ་བཟོ་ཤེས་པར་གྱུར། ཁོ་ཚོའི་ལུས་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་གཞིགས་ནས། གནའ་དཔྱད་རིག་པ་སྨྲ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ཨ་ཧྥ་རྒྱུད་ཀྱི་ལྷོ་སྤྲ་གཟུགས་ཕྲ། ལྷོ་སྤྲ་བོངས་ཆེན། འཇོན་མི་བཅས་སུ་དབྱེ་ཡོད།
ཝང་ཡིས་རོང་།
ཝང་ཡིས་རོང་(རྒྱ་སྐད།: 王懿荣)
ཨི་ཏ་ལིའི་མི།
ཨི་ཏ་ལིའི་མི་ནི་ཨི་ཏ་ལི་ཞེས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་མི་རེད།
ད་དུང་གཟིགས།
ཨི་ཏ་ལི།
ཨ་རབ་སྐད།
ཨ་རབ་སྐད་སའུ་དི་ཨ་ར་པི་ཡ་དང་མའེ་ལོ་ཀོ་ཨར་གེ་རི་ཡ་སི་རི་ཡ་ད་དུང་ཨའི་ཅི་བཅས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།
དོན་ཚན་དང་པོ།
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག
མིའི་རིགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོངས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་དང་བྱེད་ནུས་ལ་ལྟ་བ།
འཇོན་མི།
ལྷོ་སྤྲ་ཡར་རྒྱས་སུ་སོང་སྟེ་འཇོན་མི་བྱུང་བ་རེད། འཇོན་མིའི་ལུས་ཕུང་གི་ཁྱད་ཆོས་ནི་དུས་རིམ་ཕྱི་མའི་ཀེར་ལངས་མི་དང་ཅུང་ཉེ་བ་རེད། ཁོ་ཚོའི་ཀླད་ཞོ་ཇེ་ཆེར་སོང་སྟེ། ལི་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་༦༧༠ཡོད་པ་དང་། རྡོ་ཆས་བཟོ་བའི་ནུས་རྩལ་ལ་བྱང་ཆ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པས་འཇོན་མི་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན། ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ་ཤར་མའི་ཨོ་ཏོ་ཝེ་ནས་ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་ས་ཡ་༢ཀྱི་ཡར་སྔོན་གྱི་ཤིན་ཏུ་ཐབས་ཆག་ཡིན་པའི་རྡོ་ཆས་རྙེད་པ་ནི་ཁོ་ཚོས་བཟོས་པ་རེད། འཇོན་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཚག་ཆ་བཇོ་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ནུས་རྩལ་བྱང་ཆ་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་མིའི་རིགས་དུས་རིམ་ཕྱི་མར་བདེ་བླག་ངང་བར་བརྒལ་འབྱུང་དུ་བཅུག
བེ་རི་དགོན།
བེ་རི་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
བེ་རི་དགོན་པའམ་བེ་རི་དཔལ་ལྡན་འགྲོ་ཕན་གླིང་ནི། དཀར་མཛེས་རྫོང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་གསེར་མཁར་ཆུས་གསེར་མཁར་ཞང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་ཆགས་ཡོད། བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ས་བྱི་སྤྱི་ལོ་༡༦༤༨ལོར་སངས་རྒྱས་སྨན་བླའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཨེམ་ཆི་ངག་དབང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པ་ཡིན།
དང་པོ། དགེ་རྟག་སྨྱུང་གནས་པས་ལྷ་ཁང་ཐོག་མར་བཏབ་ཚུལ་སྐོར། དེ་ནས་སྔར་གྱི་དུས་ངེས་མེད་ཞིག་ལ་བླ་རྒན་ཞིག་གཙང་ཆུའི་སྲིབ་འགྲམ་ནས་བརྒྱུད་པའི་སྐབས་སུ། ཁོང་གིས་ཉིན་ངོས་ཀྱི་བྲག་རི་མཐོང་ཙ་ན། ཐུགས་སུ་གནས་འདི་ཡ་མཚན་ཆེན་པོ་འདུག རྒྱབ་རི་བྱ་ཁྱུང་ཆེན་གྱི་གཤོག་སྒྲོ་བརྐྱངས་འདྲའི་སྙིང་དབུས་སུ་ནོར་བུའི་ཐིག་ལེ་བཤམས་པ་ལྟ་བུ་ལ་དགོན་པ་ཞིག་བཏབ་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་སྟེ། རི་བོ་དེའི་གཡོན་གྱི་གོང་རོལ་ན་དགེ་ལེགས་རྟག་བརྟན་ཟེར་བའི་རི་ཁྲོད་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་མཚམས་ལ་བཞུགས་པར་མ་ཟད། དེར་བཞུགས་སྨྱུང་གནས་པ་དེ་ལ་སྐུལ་སློང་གིས་རི་བོ་ཁྱུང་གི་གཙུག་ཏོར་ལ་ལབ་རྩེ་དང་ནོར་བུའི་ཐིག་ལེ་ལ་དགོན་པ་བཞེངས་སུ་བཅུག དེ་ནས་ད་བར་དུ་དགོན་པ་འདིར་ས་གཡོ་རྒྱུགས་ཐེངས་དུ་མའི་གཏོར་བཤིག་ཐེབས་པས་བཤད་སྲོལ་ལྟར་ན། དེ་ནི་དགེ་རྟག་སྨྱུང་གནས་པས་བླ་རྒན་གྱི་བཀའ་བཞིན་དགོན་པའི་ཆགས་གནས་ནོར་བུ་ཐིག་ལེའི་ཐོག་ཏུ་མ་འཁེལ་བར་ཁྱུང་ཆེན་གཤོག་སྒྲོ་གཡས་འདབ་ལ་བཏབ། གཤོག་སྒྲོ་ནི་རྟག་པར་གཡོ་བཞིན་ཡོད་པས་ས་གཡོ་མང་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པར་སྐད། སྐབས་དེར་ཤིང་ཆ་སོགས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་ལ་ཡུལ་ལུང་ལྷ་རི་བྱ་རྒོད་ཚང་ཕེབས་ནས་ལྷ་ཁང་དཔེ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་བཞེངས་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དེ་ནི་ད་ལྟའི་འདུ་ཁང་གི་གཞི་ཡིན།
དེའང་ལ་ལས་བེ་རི་དགོན་པ་ནི་ཧོར་ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་ཅུང་མི་འགྲིག་པར་སྙམ། ལམ་བྲག་སྐལ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་བེ་རུ་ལྷ་རྗེ་ཟེར་བ་དེ་ནི་དགོན་གནས་འདི་གའི་﹙དཀར་མཛེས་ལ་ཟེར།﹚ གྲྭ་རྒྱུན་ཡིན་འདུག བེ་རུ་དགོན་པ་དགེ་ལུགས་པའི་སྦྱིན་བདག་ཡིན་ཞིང་། ཧོར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞལ་གསོ་མཛད་པ་ཡིན་འདུག ཅེས་གསུངས་པ་འདི་ལས་གསལ་བས་ཧོར་དགོན་སྡེ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་བཅུ་གཅིག་པ་བོན་རི་འགྲོ་ཕན་གླིང་ཟེར་བ་ནི་སྐབས་དེར་ཞལ་གསོའི་སླད་དུ་གྲངས་ཀ་ཙམ་བགྲང་བ་ཡིན་ཏེ། བཏབ་མཁན་དངོས་ནི་ཁོ་བོས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ལྷ་རྗེ་ངག་དབང་ཡེ་ཤེས་འདི་པ་ཡིན། ཁང་དམར་གྱིས་བེ་རི་ལྷ་རྗེ་བྱ་བ་བྱུང་། དེ་ཡང་དཀར་མཛེས་དགོན་གྱི་གྲྭ་རྒྱུན་ཡིན་པར་འདུག དེའི་བེ་རི་དགོན་པ་འགྲོ་ཕན་གླིང་འདི་བཏབ་སྟེ་དགེ་ལྡན་བསྟན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་འདུག དེ་ལྟར་ན་བེ་རི་དགོན་པ་འདི་དགོན་སྡེ་བཅུ་གསུམ་གྱི་གྲལ་དུ་མ་བརྩིས་པ་འདྲ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ལ་བདེན་ཚིག་ཅུང་འདུག་སྙམ། ལྷག་ཏུ་དེང་དགོན་པ་འདིས་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པའི་གོས་ཆེན་དམར་ནོ་མཐའ་རྒྱན་གྱི་དར་གོས་ཆེན་སེར་པོ་གྲུ་བཞི་ཞིག་ལ་འདི་ལྟར་བཀོད་ཡོད་དེ། གནམ་བསྐོས་འཇམ་པའི་དབྱངས་གོང་མ་བདག་པོ་ཆེན་པོའི་ལུང་གི་མཁན་པོ་པཎྚི་ཏར་འབོད་པའི་ཡི་གེ་སྐྱེ་དགུ་སྤྱི་དང་། མདོ་ཁམས་སྨད་གི་﹙ཀྱི་﹚མཆོག་དམན་མཐའ་དག་གི་﹙གིས་﹚ངེས་དགོས། བེ་རི་དགོན་འདི་ཐོག་མར་བེ་རི་ཨེམ་ཆིའི་﹙ཆིས་﹚བཏབ་པ་ནས་བཟུང་། ད་ལྟ་མཁན་པོ་བླ་མ་དགེ་ཤེས་བཤེས་ཚོགས་སྤུན་འབྲེལ་གྱི་བར། ཐོག་མར་ནས་གོང་མ་ཆེན་པོའི་བཀའ་བསྩལ་དང་མཐུན་པའི་ཞྭ་སེར་གྱི་སྟོན་﹙བསྟན﹚པ་དྲི་མ་མེད་པའི་སྲོལ་བཟུང་ནས་གོང་མ་ཆེན་པོའི་ཞབས་བརྟན་﹙རྟེན་﹚སྒྲུབ་མཁན་ཡིན་པར་བརྟེན། ཁོ་པ་སྤུན་ཚ་བོ་﹙བུ་﹚རྒྱུད་བཅས་ཀྱི་﹙ཀྱིས﹚འཛིན་ཅིང་བདག་པས་གཞི། ས་ཆ། མི་སེར། གྲྭ་རྒྱུན་ཡོང་འབབ་སོགས་ལ་སུའི་ཐད་ནས་གནོད་འཚེ་བྱེད་མི་ཆོག པའི་ཏ་﹙ཏཱ﹚ལའི་བླ་མ་གོང་མ་ཇི་མ་བཞིན་གྱི་བཀའ་གདམས་རིམ་པ་འདུག་པས་དེ་དོན་བཞིན། བེ་རི་དགོན་འདི་རང་གི་མངའ་འོག་གི་དཀོར་ས་གྲྭ་རྒྱུན་ཡོད་རིག་﹙རིགས﹚སོགས་སྔ་སོར་གྱི་སྲོལ་གང་ཡོད་ལ། སུས་ཀྱང་གནོད་འགལ་བྱེད་མི་ཉན་པས། དེ་དོན་ལ་འདི་ག་ནས་བཀའ་ཤོག་རྒྱབ་གནོན་སྟེར་བ་ཡིན། ཁྱེན་﹙ཆན﹚ལུང་ཁྲིར་བཞུགས་དགོངས་ལོ་ཞེ་གསུམ་པ་ས་ཁྱི་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ཚེས་བཅུ་ལ་ཀྭང་ཧྭ་ནས་བྲིས། ཅེས་ཐམ་ཀ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་བཞུགས་ཡོད་པ་འདི་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་མཚོན་ཐུབ་པར་གྱུར།
གསུམ་པ། དགོན་པའི་མཚན་གྱི་སྐོར། དགོན་པ་འདི་ཉིད་དགོན་ཁག་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་མཚན་གྱི་ཐོག་ནས་འབོད་ཚུལ་དུ་མ་ལྡན་ཏེ། ལ་ལས་དགོན་པ་འདི་པད་མའི་འདམ་མ་རྒྱས་པ་ལྟ་བུའི་རི་བོའི་ཕང་པར་ཆགས་ཡོད་པས་པད་རི་དགོན་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། ལ་ལས་དགོན་པ་འདི་ཐོག་མར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རུ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། བོན་རུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཟེར་སྐད། འབོད་ཚུལ་འདི་གཉིས་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྡ་དཀྲོལ་ཏེ་བརྗོད་པས། ལྷག་ཏུ་བོན་རུ་ཞེས་སྔར་དགོན་པ་འདིར་དངོས་བྱུང་ཚུལ་དུ་ཚུལ་དུ་ཧ་ཅང་འདྲ་ཆགས་པོའི་སྒོ་ནས་བཏགས་པ་འདི་ནི་འདྲ་བཟོས་ཙམ་ལས། མཚན་དངོས་ནི་ཐུན་མོང་དུ་འདོད་པའི་བེ་རི་ཞེས་པ་འདི་ཡིན། དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་བར་ཁམས་སུ་ཡོད་པའི་དཔོན་རྒྱུད་ཅུང་ཆེ་བ་ཞིག་གི་རུས་མིང་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་སུ་ཕྱོགས་འདིར་འཁྱར་ནས་དཔོན་ཚང་དེ་དང་དེའི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱིས་དགོན་པ་སྔ་ཕྱིར་བདག་ཅིང་བཏབ་པ་ཚང་མར་རང་རུས་སྦྱར་བས་དེ་སྐད་བྱུང་བ་ནི་མ་ནོར་ཚིག་གི་བདེན་དཔང་ཐུབ་བོ། གཞན་ཡང་པད་རུ་དང་བོན་རི། བེ་རུ་ཞེས་འབྲི་སྲོལ་མང་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ནོར་བ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་ལ་སྒྲ་སྒྱུར་གྱིས་白利ཞེས་པ་དང་白日ཞེས་འབྲི་སྲོལ་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་། མང་བས་白利ཞེས་འབྲི་བཞིན་ཡོད་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་སུ་ཀུན་གྱིས་བོད་རྒྱ་ཡི་གེ་གཉིས་ཀར་འབྲི་སྲོལ་འདི་ལྟར་བྱ་དགོས་སོ།