ཨེ་ལྷ་རྒྱ་རི་བ་
ཨེ་ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་མངའ་ཁོངས་ས་ཁུལ་རྣམས་དེ་སྔ་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་སྐབས་ཁྲིམས་སྒོ་རང་བཙན་གྱི་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། གང་ལགས་ཤེ་ན་སྡེ་པ་ལྷ་རྒྱ་རིའམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཨེ་ལྷ་རྒྱ་རི་ཞེས་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ཆུ་གསུམ་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་ཅིང་།  རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སོགས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་པ་དང་རྒྱལ་པོ་དེ་རྣམས་ལྷ་ལས་བྱུང་བའི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་པར་གྲགས་པས་ཨེ་ལྷ་རྒྱ་རི་བ་ཡང་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མའི་སྲས་གནམ་ལྡེ་འོད་སྲུང་།  དེའི་སྲས་མངའ་བདག་དཔལ་འཁོར་བཙན།  དེའི་སྲས་གཉིས་ཀྱི་ཆུང་བ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་པ་དཔལ།  དེའི་སྲས་གསུམ་གྱི་འབྲིང་བ་འོད་ལྡེ།  དེའི་སྲས་བཞིའི་གསུམ་པ་ཁྲི་ཆུང་འདིས་ཡར་ལུང་འཕྱོངས་རྒྱས་སུ་སྐུ་མཁར་ཕྱིང་དབང་སྟག་རྩེ་བཟུང་།  དེའི་སྲས་འོད་སྐྱིད་འབར།  དེའི་སྲས་གཙང་ཚ་སྤུན་དྲུག（བདུན）བྱུང་བའི་གང་རུང་ཞིག་གི་བརྒྱུད་པ་ལས།  འགྲོ་མགོན་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་དུས་སུ་གདན་ས་མཐིལ་གྱི་མདར་བཙན་པོ་ཚ་བ་རོང་པ་ཞེས་པའི་མི་དཔོན་ཞིག་བྱུང་ཞིང་།  དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ནང་སོ་མདའ་སྨད་པས་ཨེ་སྟོད་ཆུ་ཚན་ཁ་ཞབས་སུ་རི་ལ་རྩ་རྒྱ་བོ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ན་གཞིས་ཀ་བརྩིགས་པས་རྒྱ་རི་ཞེས་མིང་དུ་ཆགས།  དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ལྷ་ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་སོགས་རིམ་པར་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ།  བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ཆུ་ཕག（༡༤༤༣）ལོ་ཙམ་ནས་ལྷ་དགྲ་ལས་རྣམ་རྒྱལ་བྱུང་བ（ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིར་ཕེབས་པའི་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་རྟ༡༤༩༨ལོར་ལྷ་དགྲ་ལས་རྣམ་རྒྱལ་འདས་པའི་འདས་མཆོད་ལ་ཨེ་རི་སྒོར་གདན་དྲངས་ཞེས་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པའི་ཤོག་གྲངས༦༣ལས་བཤད）དེས་ཨེ་རི་སྒོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་ནས་ཡུལ་གྱི་དཔོན་དུ་གྱུར་ཏེ།  རི་སྒོ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང་དུ་གཞིས་ཆགས་ནས་ཕོ་བྲང་བཟུང་བ་དང་སྦྲགས།  རྒྱ་རི་དགོན་ཕྱག་བཏབ་རྗེས་རྒྱལ་རྒྱུད་དེའི་ཁྱིམ་ཚང་དང་དགོན་སྡེའི་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ནས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་རེད།  ས་སྐྱ་པ་དང་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་དུས་སུའང་ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་ས་ཁུལ་དུ་སྤྱིར་ན་ཁྲིམས་སྒོ་རང་བཙན་ལྟ་བུར་གནས།  གུ་ཤྲི་ཧན་གྱིས་བོད་ཡོངས་ལ་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཏེ་ཞྭ་སེར་བསྟན་པའི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་བཙུགས་རྗེས་ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་མངའ་ཁོངས་དགོན་སྡེ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་ལུགས་པར་གྱུར།  རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དུས་སུ་ལྷ་རྒྱ་རི་བ་འདི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ལ་སོང་སྟབས་བདག་རྐྱེན་དུ་དེ་གའི་ས་ཁུལ་ལ་ཕ་ཚ་བུ་རྒྱུད་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་ཆོག་པའི་བཀའ་མཆན་གནང་བ་ནས་བཟུང་།  ལྷ་རྒྱ་རི་བས་དགེ་ལུགས་པར་འོས་འགན་གྱི་ཁྲལ་རིགས་ཆ་ཤས་ཤིག་སྒྲུབ་དགོས་པར་བརྟེན་ཁྲིམས་སྒོ་རང་བཙན་ཕྱེད་ཙམ་ལ་གྱུར།  དེ་ལྟ་ནའང་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་མངའ་ཁུལ་དུ་རྫོང་དཔོན་གཏོང་ལམ་མེད་པར་ལྷ་རྒྱ་རི་བས་ཐད་ཀར་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པ་རེད།  ལྷ་རྒྱ་རི་བ་ལྷ་སར་ཡོང་སྐབས་བཀའ་ཤག་གིས་དཔོན་རིགས་མངག་གཏོང་གིས་ལྷ་གདོང་ཤན་ཁར་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུ་སྲོལ་ཡོད།  དེ་བཞིན་ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་ཁྲི་འདོན་དང་བག་སྟོན་སོགས་ལའང་བཀའ་ཤག་གིས་རིམ་པ་བཞི་པའི་དཔོན་རིགས་རྟེན་ཞུར་གཏོང་གི་ཡོད།  གཞན་ཡང་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་བོད་སྡོད་ཨམ་བན་གྱིས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་ལྷ་རྒྱ་རིར་དཔོན་རིགས་མངག་གཏོང་གིས་གོང་མའི་བཀའ་རྒྱ་སྒྲོག་སྦྱང་བྱེད་པ་དང་།  ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་སྲས་སྲོས་ཚོར་རྒྱ་ཡིག་སློབ་མཁན་གྱི་དཔོན་རིགས་ཀྱང་གཏོང་ལམ་ཡོད།  ཨེ་ལྷ་རྒྱ་རི（ཤེ་ཆེན）བའི་དབང་སྒྱུར་སྒྲིག་གཞི་ནི།  ཕྱག་མཛོད་མི་གཉིས།  དེའི་འོག་ལྷ་རྒྱ་རི་དགོན་དང་།  གཞིས་ཀ་བདག་སྐྱོང་བ།  རྒྱལ་པོ་ཚང་གི་ལས་གཉེར་བ།  གཞིས་ཀ་བདག་སྐྱོང་བའི་འོག་དུ་གཞིས་དཔོན་དང་ཚོ་དཔོན།  དེའི་འོག་ཏུ་གཉེར་པ།  དེའི་འོག་ཏུ་གད་པ།  བཀར་པ།  ཁང་གཉེར།  གཉེར་ཆུང་བཅས་དང་།  རྒྱལ་པོ་ཚང་གི་ལས་གཉེར་འོག་ཏུ་རྒན་པོ་དང་།  རྒན་པོའི་འོག་ཏུ་སྤྱི་མི་བཅས་ཡོད།  དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་ལ་ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་ཁྱིམ་གཞིས་དེ་ཁག་གསུམ་ལ་གྱེས་ཤིང་།  སྲས་ཆེ་བས་མ་ཁང་བཟུང་ནས་དབང་ཆ་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པ་དང་།  སྲས་འབྲིང་བས་ཤར་བྱང་ཕྱོགས་སུ་དབང་སྒྱུར་བྱས་སྟབས་ཤར་བྱང་ཟེར་བ་དང་།  སྲས་ཆུང་བས་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་སུ་དབང་སྒྱུར་བྱ་སྟབས་ཤར་ལྷོ་ཟེར་ཞིང་།  ས་ཞིང་དང་ཞིང་བྲན་ཚོ་ཡང་ཆ་བགོས་བྱས།  བོད་དུ་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་མ་བྱས་གོང་ལྷ་རྒྱ་རི་བས་དབང་དུ་བསྒྱུར་བའི་ས་ཁུལ་ནི་ཨེ་ལྷ་རྒྱ་རི་དང་།  ཟངས་རི།  རྒྱ་ཚ།  ལྷུན་རྩེ་བཅས་རྫོང་ཁག་བཞི་ཙམ་དང་གཞིས་ཁག་བཅུ་དགུ  འབྲོག་ར་དགུ།  ས་ཞིང་འདོན་དྲུག་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སོ་བརྒྱད།  སྒོ་ཕྱུགས་བདུན་སྟོང། ཞིང་བྲན་དུད་ཚང་ཉིས་སྟོང་།  མི་སེར་སྟོང་ཕྲག་དགུ་ལྷག་ཙམ་བཅས་ཡོད་པ་དང་།  དེ་མིན་ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་གཟིམ་ཤག་ལ་ཐད་ཀར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་མཁན་གྱི་ལག་ཤེས་བཟོ་ཁང་བཅོ་ལྔར་ནང་ཟན་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད།  ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་གཟིམ་ཤག་ནི་ས་གནས་དེ་གའི་སྲིད་གཞུང་ཡིན་ཞིང་།  དེས་ས་གནས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཆོག་ལ་ཁྲིམས་ཆས་དང་བཙོན་ཁང་སོགས་བཟོས་ནས་ཁྲིམས་ཐག་གཅོད་དབང་ཡོད།  དགྲ་ལས་རྣམ་རྒྱལ་མན་ཆད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས༢༤༩ནས་༢༥༡པར་གསལ་བས་དེར་གཟིགས།  ཡང《སྡེ་པ་ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་གདུང་རབས》རྩོམ་བྱང་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་ཚོད་འདུག་པ་དེ་བཞིན་རྩད་གཅོད་རྒྱུ།