cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ལྷ་ལུང་རི་ཁྲོད
ལྷ་ལུང་རི་ཁྲོད་ནི། གནས་ཆུང་དགོན་ནས་སྤྱི་ལེ་གསུམ་ཙམ་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སོང་ན་གནས་ཆུང་རི་བརྒྱུད་ཀྱི་ཤར་ངོས་སུ་རི་ཁྲོད་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ད་ལྟ་ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་བཞུགས་མྱོང་བའི་སྒྲུབ་ཕུག་ཙམ་ལས་རི་ཁྲོད་ཉམས་གསོ་ཞུ་ཐུབ་མེད་ཀྱང་། རི་ཁྲོད་དེའི་ཉེ་འདབས་སུ་ས་ཕུང་སྒང་ཞེས་པའི་གྲོང་ཚོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྔོན་མིང་གླིང་བུ་ཐང་ཞེས་ཟེར། གླིང་བུ་ཐང་ཟེར་དོན་ནི། སྔོན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་མཇུག་མ་གླང་དར་གྱི་དབུ་ལ་རྭ་ཅོ་ཡོད་པས་དེ་འགེབ་ཆེད་དུ་དབུ་སྐྲ་ལྷས་མ་བརྒྱབས་ཏེ་འགེབས་པར་བྱེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན་རྒྱལ་པོར་དབུ་རྭ་ཡོད་པ་གཞན་གྱིས་ཤེས་ན་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་ཚེར་བར་ཆད་ཡོད་ཅེས་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་ཡོད། དེར་བརྟེན་དབུ་སྐྲ་[page 57] ལྷས་མ་རྒྱག་མཁན་སུ་ཡིན་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་ཡང་། ཉིན་ཞིག་ཡང་རྒྱལ་པོའི་དབུ་སྐྲ་བསླ་མཁན་བུ་མོ་ཞིག་ལ་འཁོར། མོས་རང་ཉིད་དབུ་སྐྲ་བསླས་ཚར་རྗེས་ཤི་རྒྱུ་ཡིན་ཙང་ཡིད་སྐྱོ་ནས་མིག་ཆུའི་ཐིག་པ་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་པང་དུ་ལྷུང་བས། རྒྱལ་པོས་ཁྱོད་མིག་ཆུ་གཏོང་དོན་ཅི་ཡིན་གསུངས་པར། ང་དབུ་སྐྲ་བསླས་ཚར་རྗེས་ཤི་རྒྱུ་ཡིན་ཙང་ཡིད་སྐྱོ་ནས་མིག་ཆུ་ལྷུང་བ་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པས། ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་མགོ་ལ་རྭ་ཅོ་ཡོད་ཚུལ་སུ་གཅིག་ལ་མི་ཤོད་རྒྱུའི་མནའ་བཀྱལ་དམ་བཅའ་བཞག་ན་ངས་ཁྱོད་ཚེ་ཐར་གཏོང་ཞེས་གསུངས་པས་བུ་མོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་རྒྱུར་ཁས་བླངས། དེ་ནས་དུས་ནམ་ཞིག་སོང་མཚམས་བུ་མོ་དེ་ནད་སྡུག་པ་ཞིག་གིས་ཟིན། སྨན་དང་རིམ་འགྲོ་ཅི་བྱས་ཀྱང་མ་ཕན། དེ་ནས་མོ་རྩིས་ཀྱི་འབྲས་བུར་བུ་མོ་དེར་གཏམ་གསང་བ་ཅན་ཞིག་ཤོད་རྒྱུ་འདུག་པས་དེ་བཤད་ན་ནད་ལས་ཐར་ཞེས་བབས་པས། བུ་མོས་གཏམ་དེ་བཤད་ན་སྲོག་དང་བྲལ་རྒྱུ་ཡིན། ད་བར་སྡོད་རྒྱུ་བྱུང་བས་བློ་ཡིད་ཚིམས། ད་ནི་ཤི་ནའང་འགྱོད་པ་མེད་ཅེས་བཤད་པས། བུ་མོའི་མ་ཡིས། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གཏམ་གསང་རྒྱ་ཅན་དེ་མི་ལ་མ་བཤད་ནའང་མི་མེད་ལུང་སྟོང་ཞིག་ཏུ་ཤོད་ཅེས་བཤད་པས་བུ་མོ་དེས་གླིང་བུ་ཐང་གི་ཙི་ཁུང་ཞིག་ལ་ཁ་སྦྱར་ཏེ་“རྒྱལ་པོ་གླང་དར་དབུ་ལ་རྭ་ཅོ་འདུག་”ཅེས་ལན་གསུམ་བཤད་པས་བུ་མོའི་ནད་གཞི་རིམ་བཞིན་དྲག་སྐྱེད་བྱུང་། ཙི་ཁུང་ནང་ནས་སྨྱུག་མ་ཞིག་སྐྱེས། དེ་ནས་དེ་ཁུལ་གྱི་ཕྱུགས་རྫི་བྱིས་པ་ཚོས་སྨྱུག་མ་བྲེགས་ཏེ་གླིང་བུ་བཟོས། གླིང་བུ་སུས་བཏང་ཡང་རྒྱལ་པོ་“གླང་དར་མགོ་ལ་རྭ་ཅོ་འདུག རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མགོ་ལ་རྭ་ཅོ་འདུག་”ཅེས་གླིང་བུའི་སྒྲ་གདངས་ལྷ་ལུང་རི་ཁྲོད་དུ་སྒྲུབ་པ་བསྐྱོན་བཞིན་པའི་ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེས་གསན་ཏེ། ད་ནི་རྒྱལ་པོ་ལོག་པ་ཅན་འདུལ་བའི་དུས་ལ་བབས་པའོ་དགོངས་ཏེ་སྔགས་པ་ཞྭ་ནག་གི་ཆས་བཞེས། ཕུ་ཐུང་ཆེན་པོའི་ནང་མདའ་གཞུ་བསྐུངས་ཏེ་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་དབོན་ཞང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེར་གཟིགས་བཞིན་བཞུགས་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་རྒྱལ་པོའི་སྙིང་གར་མདའ་འཕངས་ཏེ་བཀྲོངས་ཞེས་ཟེར
སི་ཏོག་ཧོ་ལིམ།
སི་ཏོག་ཧོ་ལིམ , སི་ཏ་ཀ་ཨར་མོ
རང་དབང་ཁྲོམ་ར་
རང་དབང་ཁྲོམ་ར་ཞེས་པ་ནི་དཔར་འབྱོར་རིག་པའི་ཐ་སྙད་ཞིག་རེད། དེ་ནི་བདག་དབང་ཡོད་པའི་མི་སྒེར་གྱིས་རང་རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་དངུལ་ལོར་དང་དངོས་ཟོག་སྐོར་སྐྱོད་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། རང་དབང་ཁྲོམ་རྭའི་དཔལ་འབྱོར་ནི་འདིས་རྩ་དོན་བྱས་པའི་དཔལ་འབྱོར་མ་ལག་ཞིག་རེད། རང་དབང་ཁྲོམ་རྭའི་རྩ་དོན་ནི་སྲིད་གཞུང་ཆུང་བ་དང་ཁྲོམ་རྭ་ཆེ་བ་དེ་རེད།
དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད།
རང་དབང་ཁྲོམ་ར་ནི་སྲིད་གཞུང་གི་ཐེ་ཇུས་དང་ཚོད་འཛིན་མི་བྱེད་ཅིང་། སྲིད་གཞུང་གིས་ཁྲོམ་རར་ཚད་གཞི་ཆེས་དམའ་བའི་འགན་ནུས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ཁྲིམས་ལུགས་ལ་སྲུང་བརྩི་དང་རྒྱུ་ནོར་གྱི་དབང་ཆར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་སོགས་སོ། རང་དབང་ཁྲོམ་རའི་ཐོག་གི་རྒྱུ་ནོར་གྱི་དབང་ཆ་ནི་ཉོ་འཚོང་བྱེད་པོ་ གཉིས་ཀས་མོས་མཐུན་ཡོད་པའི་གོང་ཚད་ཀྱི་འོག་རང་དབང་ངང་བརྗེ་རེས་བྱེད་པ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ལ་གཞིགས་ན། ཉོ་འཚོང་བྱེད་པོ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་ཕ་རོལ་ པོ་ལ་ཨུ་ཚུགས་སམ་བཙན་སྐུལ་བྱས་པ་དང་། དྲག་ཤུགས་དང་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་འཇིགས་སྐུལ་ལམ་གཡོ་སྒྱུ་ཡང་ན་ཕྱོགས་གསུམ་པས་བཙན་ཤེད་༼དཔེར་ན་སྲིད་ གཞུང་གི་གཏོང་སྤྲོད་སྤོ་སྒྱུར།༽ཀྱིས་ཉོ་འཚོང་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་མིན། ད་དུང་རང་དབང་ཁྲོམ་རའི་ཐོག་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐེ་གཏོགས་མེད་པའི་ཉོ་མཁན་བར་དང་ཉོ་ མཁན་བར་གྱི་འགྲན་རྩོད་ལ་རང་དབང་འགྲན་རྩོད་ཟེར། དེར་བརྟེན་གོང་ཚད་ནི་ཁྲོམ་རའི་མཁོ་འདོན་གྱི་འབྲེལ་བར་གཞིགས་ནས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་ལས་ བཙན་ཤེད་བྱས་པ་ཞིག་མིན། ཚོད་འཛིན་དང་ཐེ་ཇུས་བྱས་པའི་ཁྲོམ་ར་ནི་རང་དབང་ཁྲོམ་རའི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་བསྡུར་བ་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དེ་ ལྟ་བུའི་ཁྲོམ་རར་སྲིད་གཞུང་གིས་ཐད་ཀར་རམ་ཐད་ཀར་མིན་པའི་ཐོག་ནས་གོང་ཚད་དང་མཁོ་འདོན་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཅིང་ཁྲོམ་རའི་བརྡ་རྟགས་ལ་ འགྱུར་བ་གཏོང་བ་ཡིན། ཉོ་འཚོང་དོ་རའི་ནང་ཚོང་རྫས་གཅིག་གམ་ཞབས་ཞུའི་གོང་ཚད་ཀྱིས་མཛད་སྤྱོད་པའི་དགོས་མཁོ་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་མཁན་ལ་མཁོ་ འདོན་བྱེད་པ་མ་ཟད། ཁྲོམ་རའི་ཐོག་མཛད་སྤྱོད་པས་བློ་ཡིད་འཚིམ་པའི་ཐོན་ཁུངས་བཀོད་སྒྲིག་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་བྱེད་པ་ཡིན། རང་དབང་ཁྲོམ་རའི་ ཐོག་གི་གོང་ཚད་ནི་ཐོན་སྐྱེད་ལྷག་མ་རང་འདོད་ལྟར་བརྗེ་རེས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ལས་ཚོད་འཛིན་ཁྲོམ་རའི་ཐོག་གི་སྲིད་ཇུས་ཁྲིམས་སྲོལ་གྱིས་ གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་ཞིག་མིན། མཁོ་སྤྲོད་པ་ཚོའི་ཚོང་རྫས་དང་ཞབས་ཞུའི་རང་དབང་འགྲན་རྩོད་བརྒྱུད་གོང་ཚད་རིམ་བཞིན་ཆགས་པར་ཕྱོགས་པ་དང་ ཚོང་རྫས་དང་ཞབས་ཞུའི་སྤུས་ཚད་ལེགས་སུ་འགྲོ་བར་ཕྱོགས་པ་ཡིན། སྣང་འཇོག་བྱེད་དགོས་པར་རང་དབང་ཁྲོམ་ར་དང་ཆ་འཕྲིན་དོ་མཉམ་པའི་༼ཐ་ དག་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་ཁྲོམ་ར༽ཡོངས་སུ་གཅིག་མཚུངས་མིན། དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་མཁས་ཅན་ཁག་ཅིག་གིས་རང་དབངཁྲོམ་ར་ནི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཁྲོད་རྙོག་འཛིང་མེད་ཅིང་སྤྱོད་སྒོ་ཆེ་བའི་འདྲ་དཔེ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཅིང་། དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་མཁས་ཅན་ཁག་ཅིག་གིས་རང་དབང་ ཁྲོམ་ར་ནི་ཚད་དང་ལྡན་ཞིང་སྟོང་པ་མིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅིག་ལ་ངོས་འཛོན་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕུགས་འདོད་ཀྱི་རང་དབང་ཁྲོམ་ར་དང་འགལ་བའི་ ཐག་གཅོད་ཇུས་གཞིའི་སྲིད་ཇུས་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྲིད་ཇུས་དེ་དག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕན་པ་བསྐྲུན་ཡང་སྔར་བཞིན་ནོར་འཁྲུལ་ ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད། ཕའོ་ལོ་སེའུ་མེར་སེན་གྱིས་ཁྲོམ་རའི་ནུས་པ་ཤོར་བ་ནི་ལས་ཆོད་མཐོ་བའི་ཁྲོམ་རའི་སྤྱིར་བཏང་སྒྲིག་སྲོལ་ལས་མིན་པའི་དམིགས་བསལ་ སྒྲིག་སྲོལ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱི་ཡོད།
ལུང་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་བཅུ་
ཡང་དགཔར་བསླབ་པ་ཉིད་་ཀྱིས་དང་། དབང་དུ་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་དང་། གོ་བར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། གདགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་ དུས་ཉིད་ཀྱིས་དང་། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །
ཀུ་ཙན་དན་
ཀུ་ཙན་དན་ ཙན་དན་ངན་པ།
རྨ་ཆེན
མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྤྱིའི་ངོ་སྤྲོད།
མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནི་མཚོ་བོད་མཐོ་ཐང་དཀྱིལ་དབུས་དང༌། རྨ་ཆུའི་མགོ་ཁུངས། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ན་གནས་ཡོད། ས་བབ་　གནས་ཚད་ནི་ཤར་གྱི་གཞུང་ཐིག་ཧྲེ་ཧྲི་ཏོའུ༩༧དང༥༤ནས་ཧྲེ་ཧྲི་ཏོའུ༡༢༡དང་༥༠བར་ཡིན། འཕྲེད་ཐིག་བྱང་མ་ཧྲེ་ཧྲི་ཏོའུ༣༢ དང༣༡ནས་ཧྲེ་ཧྲི་ཏོའུ༣༥དང༤༠བར་ཡིན། ཁུལ་སྲིད་གཞུང་རྟ་བོ་ནས་ཞིང་ཆེན་ལྟེ་གནས་ཟི་ལིང་བར་སྤྱི་ལེ༤༤༠ཡོད། ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང༌། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་འབྲེལ་ཡོད། བྱང་ཕྱོགས་སུ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ནུབ་སོག་རིགས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་མཚོ་ལྷོ། རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་འབྲེལ་ཡོད། སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི༧,༨ཡིན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་བརྒྱ་ཆ༡༠ཟིན་ཡོད། མགོ་ལོག་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཕྱུག་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ས་གནས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཡིན་ལ། ས་དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་་ནུབ་བྱང་ནས་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་སུ་ཡོན་ཞེད་དང༌།། ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་དུ་ས་བབ་མཐོ་ལ། རི་འབུར་མང་བ། ས་དབྱིབས་ཁོད་སྙོམས་པ། ཤར་ལྷོའི་ས་ཁུལ་དུ་ས་བབ་མཐོ་ཞིང་རི་མཐོ་མང་ལ་ཐུར་གཟར་རོང་ཟབ་བཅས་སོ། ཆ་སྙོམས་མཚོ་འཕགས་རྨིད༤༠༠༠ཡན་ལ་སླེབས་ཡོད། མགོ་ལོག་ཁུལ་མངའ་ཁུངས་སུ་གངས་རིའི་དབུ་རྩེ་གཟེངས་ཤིང༌། རི་རབས་ཕྲེང་བ་བསྣོལ་མར་བསྟར།་བ་ཡན་ཧ་རི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་མུ་འབྲེལ་གྱིས་འགྱིང་ལ། རྨ་ཆེན་གངས་རི་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་བརྗིད། གླང་ཆེན་ལྟར་འགྱིངས་པའི་གཉན་པོ་གཡུ་རྩེ་ཤར་ལྷོའི་ཆ་རུ་འགྲེང་ཞིང༌། ད་དུང་ཆུ་ཕྲན་དང་མཚོ་དང་མཚེའུ་བརྒྱ་སྟོང་གིས་བརྒྱན་ཡོད། རྨ་ཆུ་འབྲི་ཆུ་ནུབ་བྱང་ནས་བསྐྱོད་ཅིང༌། མཚོ་ཆེན་སྐྱ་རེངས་སྔོ་རེངས་གཅིག་འཕྲོར་གཅིག་གིས་ཆགས། སྔོ་མཚོ་དང་བྱེའུ་་མཚོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མིག་འཚོས་བྱས་ནས་ཡོད། རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནི་སྐམ་སའི་དབུས་ཁུལ་དུ་ཞོ་ལྟར་ཆགས་ཡོད་ལ། ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ན་རི་ལུང་དང་ཆུ་ཕྲན་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་ཡོད། ཁུལ་གྱི་ཤར་མཚམས་སུ་དགའ་བདེ་རྫོང་གཙང་ཞོལ་མ་ཡུལ་ཚོ་དང༌། གཅིག་སྒྲིལ་རྫོང་སྨིན་ཐང་ཡུལ་ཚོ། སོག་རུ་མ་ཡུལ་ཚོ། ཁང་གསར་ཡུལ་ཚོ་སོགས་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་རྨ་ཆུ་རྫོང་དང་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་རྫོང་གཉིས་དངའབྲེལ་ཡོད། ཤར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་པད་མ་རྫོང་ལྡུམ་མདའ་ཡུལ་ཚོ་དང་གྲུབ་ཆེན་ཡུལ་ཚོ། གྱི་མཁར་ཡུལ་ཚོ། སྟག་མཁར་ཡུལ་ཚོ། དར་ལག་རྫོང་གི་དཔོན་སྐོར་སྨད་མ་དང་དཔོན་སྐོར་སྟོད་མ། གསང་རུ་མ་ཡུལ་ཚོ་སོགས་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་འཛམ་ཐང་རྫོང་དང་གསེར་རྟ་རྫོང་གཉིས་དངསྦྲེལ་ཡོད།  ལྷོ་ནུབ་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་རྨ་སྟོད་རྫོང་ནག་ཆུ་ཡུལ་ཚོ། མཚོ་སྐྱ་རེངས་ཡུལ་ཚོ་དང་མཚོ་ནག་ཡུལ་ཚོ་སོགས་ནི་ཟི་ཁྲོན་གསེར་རྟ་རྫོང་དང་སེལ་ཤུལ་རྫོང༌།  ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་གྱི་འབྲི་སྟོད་རྫོང་དང༌། ཆུ་དམར་ལེབ་རྫོང༌།་མཚོ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་ཏུའུ་ལན་རྫོང་དང་འབྲེལ་ཡོད།  ཤར་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཤར་ས་ཁུལ་དུ་རྨ་སྟོད་རྫོང་མཛོ་རྒན་རྭ་བ་དང༌། རྨ་ཆེན་རྫོང་རྟ་བོ་ཞོལ་མ་ཡུལ་ཚོ༌། གངས་རི་ཡུལ་ཚོ། སྡོམ་ཁོག་ཡུལ་ཚོ། རྒྱུད་མགོ་ཡུལ་ཚོ། རྭ་རྒྱ་ཡུལ་ཚོ་སོགས་ནི་མཚོ་ནུབ་ཁུལ་ཏུའུ་ལན་རྫོང་དང་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཞུན་ཧེ་རྫོང༌།  ཐུན་ཏེ་རྫོང༌། རྨ་ལྷོ་ཁུལ་རྨ་ལྷོ་རྫོང་དང་འབྲེལ་ནས་ཡོད། ཁུལ་ཁོངས་ཀྱི་རྫོང་དྲུག་པོ་དེ་ཞིང་ཆེན་དང་ཁུལ། རྫོང་ཕྱི་ནང་ལ་འབྲེལ་ནས་ཡོད་ཅིང་མཐའ་སྐོར་རིང་ཚད་ནི་སྤྱི་ལེ་ཉིས་སྟོང་ཙམ་ཡོད། དེ་ལ་མཐའ་མི་མཉམ་པའི་གྲུ་བཞི་ནར་མོ་ཞེས་བརྗོད་བཞིན་ཡོད། ས་བབ་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་རུང་གི་དབང་གིས་ཕྱོགས་བཞིའི་ཁྱིམ་མཚེའི་ས་ཁུལ་བར་ལ་འབར་འབུར་གཤང་གཤོང་ཉུང་ཙམ་ཡང་སྔར་བཞིན་མཆིས་སོ།
གུང་བློན་འབྲིང་རིམ་པོ།
གུང་བློན་འབྲིང་རིམ་པོ་ནི་བོད་ཆེན་པོ་འི་དཔོན་ངན་ཞིག་རེད།
སྤྲལ་རིས།
དཔྲལ་བར་ས་དཀར་གྱི་རི་མོ་བྲིས་པའི་མིང་སྟེ།《འདུལ་བའི་གླེང་འབུམ་གྱི་མིང་བརྡའི་རྣམ་བཤད་》ལས་སྤྲལ་རིས་ནི་དཔྲལ་ རིས་ཏེ་དཔྲལ་བར་སོར་མོས་ས་དཀར་གྱི་རི་མོ་གསུམ་བྱས་པ་དང་ཞེས་གསུངས། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ÕâÊÇ´úÂë
མོན་དར།
མོན་དར།
སྲིན་བལ་ལམ་རྩྭའི་རིགས་ཀྱི་ཤུན་པ་ལས་བྱས་པའི་གོས་ཤིག   །
སྔགས་དྲུག་ཕྱག་དྲུག་གི་རྒྱུད་དྲུག་
སྔགས་དྲུག་ཕྱག་དྲུག་གི་རྒྱུད་དྲུག
འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུད་དང་། ཁ་འབར་མ་ཡི་རྒྱུད་དང་། བདུད་རྩི་ཐལ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་། ཨ་མོ་གྷ་པཱ་ཤ་སྟེ་དོན་ཡོད་ཞགས་པའི་རྒྱུད་དང་། སུ་སིདྡྷི་ཀ་ར་སྟེ་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུད་དང་། གནོད་སྦྱིན་འབར་མའི་རྒྱུད་བཅས་དྲུག་ཡིན། རྣམ་གྲངས་རྒྱ་མཚོའི་གཏེར་ལས་དྲངས།
མོན་དབྲལ་ཁ་བཞི།
མོན་དབྲལ་ཁ་བཞི།
ས་ཆ་ཞིག་གི་མིང་།
དཀྲུམ་མདའ།
མེ་མདའ་ཐུང་ཐུང་།
པོ་རོ་ཊི་ཨོཕ་སི་པེ་ན།
པོ་རོ་ཊི་ཨོཕ་སི་པེ་ན་(Port of Spain)ནི་ཏྲི་ནི་ཌད་དང་ཏྲོ་བེ་གོ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
མོན་འབྲོག
མོན་འབྲོག
གནམ་གཤིས་དྲོ་གང་འཚམ་པའི་ཞིང་པའི་ས་ཁུལ་གྱི་དོན།  །
ལེགས་བྲིས་པ་
ལྟའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ལེགས་སྦྱར
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
གློག་རིག་པ།
དེང་གི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ལས་དོན་མང་ཆེ་བ་གློག་བརྟེན་ཡོད། གློ་བུར་དུ་གློག་མེད་པར་འགྱུར་ཚེ། གང་འབྱུང་སྲིད་དམ། གློག་ནི་སྟབས་བདེ་ལ། སྟངས་འཛིན་བྱེད་སླ་བའི་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། བཟོ་གྲྭ་དང་སྨན་ཁང། སློབ་གྲྭ་དང་ཁྱིམ་སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་དགོས་མཁོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། གློག་གི་གྲུབ་ཆ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། གློག་ལམ་བརྒྱུད་དེ་གློག་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནམ། གློག་ལམ་དུ་གློག་རྒྱུན་རྒྱུ་བའི་ཚེ། རྒྱུ་རྐྱེན་ཅི་འདྲ་ཞིག་གིས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ། གོང་གི་གནད་དོན་དེ་དག་གི་ལན་འཚོལ་ཐུབ་མ་ཟད། གློག་རྒྱུན་གྱི་དྲོད་ནུས་དང་དེའི་སྤྱོད་སྒོའི་སྐོར་ཡིན།
སྔགས་ནི་མྱུར་གྲུབ་
སྔགས་ནི་མྱུར་གྲུབ།
གོང་དུ་སྔགས་ཀྱི་དོན་གྲུབ་ཟེར་བ་དང་དོན་གཅིག
གློག་རིག་པ།
གློག་རྒྱུན་དང་གློག་ལམ།
ཅི་འདྲ་ཞིག་ལ་ཆུ་རྒྱུན་ཟེར་བ་དང། ཅི་འདྲ་ཞིག་ལ་རླུང་གི་རྒྱུན་ཟེར་བ་ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། ཆུ་རྒྱུ་བའི་དབང་གིས་རྒྱུག་ཆུ་ནི་ཆུ་རྒྱུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན། ཁྲིད་གཟུགས་ཤིག་བརྒྱུད་དེ་ཁུར་རྒྱུ་བཞིན་ཡོད་ཚེ། ཁྲིད་གཟུགས་དེའི་ནང་དུ་གློག་རྒྱུན་ཡོད་པ་བརྗོད་ཐུབ། གློག་སྨན་གྱིས་གློག་རྒྱུན་ནམ། ཁུར་རྒྱུ་བའི་བྱེད་ནུས་འདོན་པའི་དབང་གིས། ལག་བཞུའི་ཤེལ་ཏོག་ནས་འོད་འཕྲོ་ཐུབ། འོན་ཀྱང། ལག་གཞུའི་གློག་སྒོས་ཤེལ་ཏོག་དང་གློག་སྨན་དབར་མཐུད་བྱེད་པས་ན། ལག་གཞུའི་གློག་སྒོ་མནན་མེད་ཚེ། ཤེལ་ཏོག་འབར་མི་ཐུབ། རྒྱུན་མཐུད་ཅིང་ཁ་ཟུམ་པའི་གློག་རྒྱུན་གྱི་ལམ་ལ་གློག་ལམ་(Electric Circuit)ཟེར། གལ་ཏེ་གློག་ལམ་ཆད་པའམ། ཡང་ན། གློག་སྒོ་བསྡམ་མེད་ཚེ། གློག་རྒྱུན་རྒྱུ་མི་ཐུབ་ལ། ལག་གཞུའི་ཤེལ་ཏོག་ཀྱང་འབར་མི་ཐུབ། གློག་རྒྱུན་ཇི་ལྟར་མཚོན་དགོས་སམ་ཞེ་ན། དུས་ཚོད་ཅིག་ལ་རྒྱ་ཁྱོན་ངེས་ཅན་ཞིག་བརྒྱུད་དེ་ཁུར་ཇི་ཙམ་རྒྱུ་བའི་འབོར་ལ་གློག་རྒྱུན་(Electric current)ཟེར། ཕྱོགས་གཞན་ནས་བརྗོད་ན། གློག་གི་ཁུར་རྒྱུ་བའི་ཚད་ལ་གློག་རྒྱུན་ཟེར། འོན་ཀྱང། གློག་གི་ངང་ཚུལ་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་གློག་རྡུལ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་མེད། དེར་བརྟེན། དེའི་དུས་སུ་གློག་རྒྱུན་ནི་ཁུར་ཕོ་རྒྱུ་བའི་ངང་ཚུལ་དུ་ངོས་བཟུང་བ་མ་ཟད། གློག་རྒྱུན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་ནི་ཁུར་ཕོ་རྒྱུ་བའི་ཁ་ཕྱོགས་དང་གཅིག་པར་ངོས་བཟུང་ཡོད། སྤྱི་སྲོལ་ལྟར་ན། གློག་རྒྱུན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་ནི་གློག་རྡུལ་ཏེ། ཁུར་མོ་རྒྱུ་བའི་ཁ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཡིན། དུས་ཚོད་t ནང་དུ་ཁྲིད་གཟུགས་ཤིག་བརྒྱུད་དེ་སྨར་ཁུར་(Net Charge)Q རྒྱུ་བ་ཡིན་ཚེ། ཁྲིད་གཟུགས་དེའི་ནང་གི་གློག་རྒྱུན་I ནི་གཤམ་ལྟར་འཚོལ་ཐུབ། དེ་ནང་དོན་གི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་གཞི་རུ། ཁུར་ནི་ཁུ་ལོམ་པ་(Coulomb)ཞེས་པས་འཇལ་བ་དང། མཚོན་རྟགས་སུ་C འབྲི་བ་ཡིན། ཁུ་ལོམ་པ་གཅིག་ནི་གློག་རྡུལ་གྲངས་6×1016 གི་ཁུར་དང་ཕལ་ཆེར་མཚུངས་པ་ཡིན། ༼གློག་རྡུལ་གཅིག་ལ་ཁུར་མོ་1.6x10- 19ལྡན་ཡོད།༽ གློག་རྒྱུན་ནི་ཨེམ་ཕེར་གྱི་ཚད་གཞིས་འཇལ་བ་དང། མཚོན་རྟགས་A འབྲི་བ་ཡིན། ཨེམ་ཕེར་ཞེས་པ་ནི་ཧྤ་རན་སིའི་ཚན་རིག་པ་ཨན་ཌརེ་ཨེམ་ཕེར་ Andre Amphere གྱི་མིང་ལས་བླངས་པ་ཡིན། ཨེམ་ཕེར་གཅིག་ནི་སྐར་ཆ་རེར་ཁུར་ཁུ་ལོམ་པ་རེ་རྒྱུ་བ་དང་མཚུངས་པས་ན། ལྟར་འབྲི་ཆོག གློག་རྒྱུན་ཉུང་ངུ་ཡིན་ཚེ། མི་ལི་ཨེམ་ཕེར་རམ། མའི་ཁརོ་ཨེམ་ཕེར་གྱིས་འཇལ་བ་དང། གློག་ལམ་ཞིག་གི་ནང་དུ་གློག་རྒྱུན་ཇི་ཙམ་ཡོད་མེད་འཇལ་བའི་ཡོ་ཆས་ལ་ཨེམ་མི་ཊར་ཟེར་ཞིང། ཨེམ་མི་ཊར་ནི་ག་དུས་ཡིན་རུང་གློག་ལམ་དང་ཕྲེང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ། གློག་ཤུགས་འཚོལ་དགོས། དཔེ་རིས་༡༢་༡ ནི་གློག་ལམ་ཞིག་ལ་ཤེལ་ཏོག་དང། གློག་སྨན། གསད་ སྤར། ཨེམ་མི་ཊར་བཅས་མཐུད་པའི་བྲིས་རིས་ཤིག་ཡིན། འདིར་ངེས་དགོས་པ་ཞིག་ནི། གློག་སྨན་གྱི་ཕོ་སྣེ་ནས་ཤེལ་ཏོག་དང། ཨེམ་མི་ཊར་བརྒྱུད་དེ་མོ་སྣེའི་ཕྱོགས་སུ་གློག་རྒྱུན་རྒྱུ་བ་ཡིན།
སྔགས་ནི་མྱུར་གྲུབ་
སྔགས་ནི་མྱུར་གྲུབ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྔགས་སྡེ་གསུམ་
དངོས་བྱུང་གི་གཏམ་རྒྱུད་ཚན་པ་ལྔ། (སྒྲུང་རྩོམ) བེ་རི་འཇིགས་མེད།
གློག་རིག་པ།
གློག་སྐུད་དུ་ཁུར་རྒྱུ་ཚུལ།
ལྕགས་རིགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་གློག་བརྒྱུད་ཁྲིད་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ། སྲ་བའི་ཁྲིད་གཟུགས་ནང་དུ་ནུས་པ་ཞན་པའི་གློག་རྡུལ་གྱི་རྒྱུ་ནུས་ཞན་པར་བསམ་སྲིད། སྤྱིར་བཏང་གི་སྲ་གཟུགས་ནི་འཚག་ཧ་ཅང་དམ་པའི་མ་རྡུལ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་རྐྱེན། གློག་རྡུལ་རྒྱུ་བའི་གནས་མེད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང། སྲ་བའི་ཁྲིད་གཟུགས་ནང་དུ་གློག་རྡུལ་ལས་སླ་པོའི་ངང་རྒྱུ་ཐུབ། འོན་ཀྱང། ཁྲིད་གཟུགས་ནང་གི་གློག་རྡུལ་གྱི་འགུལ་སྐྱོད་དང། བར་སྣང་སྟོང་པ་རུ་རྒྱུ་བའི་གློག་ཁུར་གྱི་འགུལ་སྐྱོད་དབར་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད། ཁྲིད་གཟུགས་ཤིག་གི་ནང་དུ་གློག་རྒྱུན་བརྟན་པོ་ཞིག་རྒྱུ་བཞིན་ཡོད་ཚེ། ཁྲིད་གཟུགས་དེའི་ནང་གི་གློག་རྡུལ་ནི། གཡམ་རྒྱུག་མྱུར་ཚད་(drift speed)ཅེས་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་མྱུར་ཚད་བརྟན་པོས་རྒྱུ་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང། ཟངས་སྐུད་དུ་རྒྱུ་བའི་གློག་རྒྱུན་གྱི་གཡམ་རྒྱུག་མྱུར་ཚད་ནི་སྐར་ཆ་རེར་མི་ལི་མི་ཊར་གཅིག་(1mms-1)ཙམ་ལས་མེད་རྐྱེན། མྱུར་ཚད་ཧ་ཅང་དམའ་པོ་ཡིན། འོ་ན། འདི་ལྟའི་མྱུར་ཚད་དམའ་པོ་ཞིག་ཡིན་ཚེ། རྒྱུན་གཏན་ང་ཚོས་གློག་སྒོ་སྤར་མ་ཐག་ཤེལ་ཏོག་འབར་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་གློག་སྣེ་གཅིག་ནས་རྒྱུ་བའི་གློག་རྒྱུན་དེ་ཤེལ་ཏོག་བརྒྱུད་དེ་གློག་སྣེ་གཞན་དེར་འབྱོར་བ་ཙམ་གྱིས་ཤེལ་ཏོག་འབར་མི་ཐུབ། གང་ཡིན་ཟེར་ན། གློག་སྐུད་ནང་དུ་གློག་ རྡུལ་གྱི་གཡམ་རྒྱུག་བྱེད་ཚད་ནི་ཧ་ཅང་དམའ་པོ་ཡིན། གློག་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུགས་ཤུགས་དངོས་ནི་གློག་གི་མགྱོགས་ཚད་དང་ཕལ་ཆེར་མཉམ་པ་ཡིན། གནད་དོན་འདིའི་སྐོར་ཧ་ཅང་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཡང།
གློག་གི་ཤུགས་ཁྱད།
གློག་ཁུར་རྒྱུ་བའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་ནམ། སྦུ་གུ་ཞིག་ལ་འགུལ་སྐྱོད་མེད་པར་ཐད་ཀར་བཞག་ཚེ། དེའི་ནང་གི་ཆུ་ཕྱོགས་གང་དུ་ཡང་རྒྱུ་མི་ཐུབ། དེ་ནི་སྦུ་གུའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་གནོན་ཤུགས་མཚུངས་པས་ཡིན། དེ་བཞིན། རང་དགར་བཞག་པའི་ཟངས་སྐུད་དུ་ཁུར་རྒྱུ་མི་ཐུབ། གལ་ཏེ་སྦུ་གུ་ཞིག་གི་སྣེ་ཆུས་ཁེངས་པའི་ཆུ་མཛོད་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་སྦྲེལ་རྗེས། སྦུ་གུ་དེ་དྲང་འཕྲེད་དུ་བཞག་ཚེ། སྦུ་གུའི་སྣེ་གཉིས་པོའི་གནོན་ཤུགས་ལ་ཁྱད་པར་བྱུང་བས་ན། སྦུ་གུའི་སྣེ་གཅིག་ནས་ཆུ་ལས་སླ་པོའི་ངང་རྒྱུ་བ་ཡིན། གློག་སྐུད་དུ་རྒྱུ་བའི་ཁུར་ལ་འཐེན་ཤུགས་ཀྱིས་རྐྱེན་གང་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ། གློག་སྐུད་དུ་གློག་གི་གནོན་ཤུགས་ལ་ཁྱད་པར་བྱུང་ཚེ། གཞི་ནས་གློག་རྡུལ་འགུལ་སྐྱོད་བྱུང་བ་ཡིན། གློག་གི་གནོན་ཤུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཤུགས་ཁྱད་(Potential difference)ཟེར། དེ་ལ་གློག་གནོན་ཡང་ཟེར། ཁྲིད་གཟུགས་ཤིག་གི་ཤུགས་ཁྱད་དམ་གློག་གནོན་ནི། གློག་རྫས་སམ་གློག་སྨན་གྱིས་བཟོ་བ་ཡིན། གློག་ལམ་དུ་གློག་རྒྱུན་མུ་མཐུད་དེ་གནས་དགོས་ཚེ། གློག་སྨན་དུ་གསོག་འཇོག་བྱས་པའི་རྫས་ནུས་སྤྱོད་དགོས། གློག་རྒྱུན་ལྡན་པའི་གློག་ལམ་ཞིག་གི་སྣེ་གཉིས་བར་གྱི་ཤུགས་ཁྱད་ནི། ཁུར་ཚད་གཞི་ཞིག་གློག་ལམ་གྱི་སྣེ་གཅིག་ནས་སྣེ་གཞན་དུ་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་པའི་རྩོལ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། རྩིས་འགྲོས་ལྟར་བྱས་ན། དེ་ནང་དོན་འཞིན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ལུགས་སུ། གློག་གི་ཤུགས་ཁྱད་འཇལ་བའི་ཚད་གཞི་ནི་ཝོལ་ཊི་ཡིན་པ་དང། མཚོན་རྟགས་སུ་ V འབྲི་བ་དང། ཝོལ་ཊི་ཞེས་པ་ནི་ཨི་ཊ་ལི་ཡི་དངོས་ཁམས་ཚན་རིག་པ་ཨལེ་སན་ཌེརོ་ཝོལ་ཊི་མིང་ནས་བླངས་པ་ཡིན། ཁུར་ཁུ་ལུམ་པ་ 1 ཁྲིད་གཟུགས་ཀྱི་སྣེ་གཅིག་ནས་སྣེ་གཞན་དུ་འགུལ་བར་རྩོལ་བ་ཇུལ་ 1 བཏོན་ཡོད་ཚེ། གློག་རྒྱུན་ལྡན་པའི་ཁྲིད་གཟུགས་དེའི་སྣེ་གཉིས་བར་གྱི་ཤུགས་ཁྱད་ནི་གཤམ་ལྟར་འཚོལ་ཐུབ། དེ་ནང་དོན་འཞིན། གློག་གི་ཤུགས་ཁྱད་ནི་ཝོལ་ཊི་མི་ཊར་ཞེས་པའི་ཡོ་ཆས་ཀྱིས་འཇལ་བ་ཡིན། ཝོལ་ཊི་མི་ཊར་ནི་ག་དུས་ཡིན་རུང་ཤུགས་ཁྱད་འཇལ་དགོས་པའི་གློག་ལམ་གྱི་སྣེ་གཉིས་དང་གཤིབ་སྦྲེལ་བྱེད་པ་ཡིན། ཤུགས་ཁྱད་ 12V ལྡན་པའི་གློག་ལམ་ཞིག་གི་སྣེ་གཉིས་བར་དུ་ཁུར་ 2C འགུལ་དགོས་ཚེ། རྩོལ་བ་ག་ཚོད་འདོན་དགོས་སམ། ཤུགས་ཁྱད་ 12V ལྡན་པའི་གློག་ལམ་བརྒྱུད་དེ་འགུལ་བའི་ཁུར་གྱི་འབོར་ནི་ 2C ཡིན། དེས་ན། ཁུར་དེ་ཙམ་འགུལ་ཕྱིར་བཏོན་པའི་རྩོལ་བའི་འབོར་ནི་མཉམ་བྱ་ལྟར་བྱས་ན།
གློག་ལམ་གྱི་དཔེ་རིས།
དཔེ་རིས་ནང་དུ་གསལ་བ་ལྟར། གློག་ལམ་ནི་གློག་སྨན་ནམ། གློག་རྫས་དང། གསད་སྤར། གློག་སྐུད་ སོགས་གློག་ཆས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གཞན་གྱིས་གྲུབ་ཡོད། གློག་ལམ་གྱི་གྲུབ་ཆ་དེ་དག་ནི་མཚོན་རྟགས་སྤྱད་དེ་རི་མོས་མཚོན་ པར་བྱས་ཚེ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཡོད། རེའུ་མིག་༡༢་༡ རྒྱུན་གཏན་རྩ་འཛིན་བྱེད་པའི་གློག་ལམ་གྱི་གྲུབ་ཆའི་མཚོན་རྟགས་ ཁག་ཅིག་བཀོད་ཡོད།
ཀུ་ཡངས་དོག་
ཀུ་ཡངས་དོག་ (བརྡ་རྙིང་།) གུ་ཡངས་དོག་དང་དོན་འདྲ།
སྔགས་པའི་ཟོར་མདའ་
སྔགས་པའི་ཟོར་མདའ།
བོན་པོའི་སྔགས་པས་འཕངས་པའི་ཟོར་གྱི་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་གཏོར་མ་དང་།    གླང་གི་རྭ་ཅོ་སོགས་ལ་འབར་རྫས་བསྐོན་ཏེ་མཚན་མོའི་དུས་སུ་རང་གི་དམིགས་བྱའི་ཡུལ་ལ་འཕང་ན་མེ་འབར་བའི་རིགས་ཞིག
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་ལྷ་ཚོགས་
སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་ལྷ་ཚོགས།
གསང་སྔགས་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ལ་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།      ཕྱི་བྱ་རྒྱུད་དང་སྤྱོད་རྒྱུད།       ནང་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད།      གསང་བ་བླ་མེད་རྒྱུད་ཀྱི་ལྷ་ཚོགས་སོ།།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་
བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཆེས་སྐད་གྲགས་ལྡན་པའི་སྒྲུང་གཏམ་སློབ་དེབ་ཞིག
རྩོམ་པ་པོ། བྲག་གདོང་བཀྲས་གླིང་དབང་རྡོར།
༼བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད༽ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་དང་མྱོང་ཚོར་འགའ།
༡༩༩༢ལོར་བདག་རྒན་ཡོལ་ཞུས། རྒན་ཡོལ་དུ་གནས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཅི་རིགས་པར་རང་གི་མི་ཚེའི་སྨད་ཆ་སྐྱེལ་ཐབས་རེ་འདུག བདག་ལ་མཚོན་ན་རྩོམ་རིག་དང་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་གདམ་གར་ཕྱོགས་པ་ཡིན། དེའང་ཐོག་མར་ཤེག་སི་པི་ཡར་གྱི་གྲགས་ཅན་གཏམ་རྒྱུད་Hamletཞེས་པ་འཛམ་གླིང་གི་སྐད་ཡིག་ཆེ་གྲས་ཅི་རིགས་ལ་ཕབ་ཟིན་སྟབས། རང་ཅག་ལའང་དེ་ལྟར་བྱུང་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་བཞིན་སྒྱུར་མགོ་བརྩམས་པར། ༡༩༩༣ལོར་དེབ་དེའི་ལྔ་དཔྱ་གཅིག་ཙམ་བསྒྱུར་ཟིན་མཚམས་སྟེས་དབང་དུ<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>ཀྱི་སྒྲུང་གཞི་སྟེ། སྔར་བྱིས་པའི་དུས་སུ་ཐོས་མྱོང་ལྟར་ན་འགྲུལ་བའི་གནས་རྟེན་ཕན་ཚུན་ངན་པ་ཁ་མཐུན་གྱིས་འགྲུལ་བ་དངུལ་ཡོད་པོར“ལུག”ཅེས་མིང་བཏགས་ཏེ་ལམ་བར་འཕྲོག་བཅོམ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་སྣང་བར་འཆར།
ཀུ་ཡ་
ཀུ་ཡ་ མིའི་གཅིན་གྱི་སྙོག་ཆའི་མིང་ནད་ཅན་ནད་མེད་གང་གི་དྲི་ཆུའི་ནང་དུ་འབྱུང་ཞིང་ཆུའི་རང་མདོག་གིས་བསྒྱུར་མི་བཏུབ་པ་ལྦུ་བའི་དབྱིབས་ལྟར་ཆེ་ཆུང་སྲོ་མ་ཙམ་སོགས་མདོག་ཤས་ཆེར་སྐྱ་ཞིབ་ཞིབ་ཏུ་ཆུ་ཡི་སྟེང་འོག་བར་བཅས་ལ་གནས་ལ། ནང་གསེས་སུ་དབྱེ་ན་དབྱིབས་མ་ངེས་པ་སྤུ་དང༌། བལ་འདབ། སྤྲིན་འདྲ་བ་སོགས་དང༌། མདོག་ཀྱང་ནད་ཁམས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་སྣང་ངོ་། །
བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་
༼བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད༽ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་དང་མྱོང་ཚོར་འགའ།
<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>ནི་བདག་གི་རྩོམ་རིག་ཐད་ཀྱི་དེབ་དང་པོ་ཡིན་ཞིང་ཐོག་མའི་དུས་སུ་རྩོམ་རིག་གི་ཤེས་བྱ་ཏིལ་ཙམ་མེད་བཞིན་དུ་སྟེས་དབང་གིས་འབྲི་མགོ་བརྩམས། འོན་ཀྱང་དེབ་དེ་བཞིན་ཐོག་མར་བོད་ཡིག དེ་རྗེས་རྒྱ་ཡིག སླར་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་འདོན་རིང་ལོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་དུས་འདའ་བར་སོང་བས་དེའི་རིང་ཆུ་སྐྱལ་ནང་ཆུ་སྐྱལ་སློབ་སྦྱོང་བྱུང་བས་བདག་ལ་རྩོམ་རིག་ཐད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་མི་དམན་ཙམ་བྱུང་པ་ལས་སྙིང་པོར། རྩོམ་རིག་གི་ཤེས་བྱ་ནི་དོན་དུ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཤེས་བྱ་རང་ཡིན་འདུག་ཅིང་དེ་དག་ལེགས་པར་ཤེས་པར་འདོད་ན་གྲགས་ཅན་གྱི་རྩོམ་རིག་ཇི་མང་ཀློག་རྒྱུ་ནི་ཐབས་ཤེས་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་འདུག་སྙམ་པ་དང་། རང་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྐོར་གྱི་ཤེས་བྱ་ནི་སྔར་ནའང་དམན་ཙམ་ཡིན་འདུག་ལ་ད་ཡི་དུས་ནའང་བྱིས་པའི་དུས་སུ་གནས་འདུག་ཅིང་སླད་ནར་སོན་དུ་སླེབས་པར་འབད་བརྩོན་ཤུགས་ཆེ་དགོས་འདུག་སྙམས།
འདིར་རང་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་བྱ་གཞག་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཕྱིར་<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>འབྲི་རིང་མང་པོའི་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་མྱོང་ཚོར་འགའ་ཐོབ་པ་བཟོད་མེད་དུ་གླེང་རྒྱུར་བླང་དོར་གྱི་དཔྱད་པ་ཡོད་པ་འཚལ།
དང་པོར། རྩོམ་པ་པོ་ཁག་ཅིག་ལས་རང་གི་བརྩམ་བྱ་གཞན་ལས་མི་མངོན་པའི་ཐོག་ནས་གློ་བུར་དུ་དེབ་ཏུ་དཔར་སྐྲུན་མཛད་སྲོལ་ཞིག་འདུག་ན་བདག་གིས་བསམ་ན་དེ་ནི་གླེན་རྟགས་འབའ་ཞིག་ཡིན་འདུག <<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>ལས་ལྟོས་ན་བདག་མི་གཅིག་གི་བློ་གྲོས་ལ་ཚད་བཀག་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་དེབ་དེ་དག་ལོ་ཤས་རིང་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་དུས་དེབ་ཁག་གཉིས་སྔ་ཕྱིར་ཐོན་རིང་ཀློག་པ་པོ་ཇི་སྙེད་ལས་བྱམས་བརྩེའི་བཀའ་སློབ་ཕེབས་པར་མ་ཟད་བདག་གིས་དེ་དང་བསྟུན་ནས་བཟོ་བཅོས་རང་དང་རིམ་པ་བྱས་པར་བརྟེན་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བར་བྱེད་པའི་དེབ་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཐུབ་པ་ལས། གལ་ཏེ་བདག་ཁོ་ནའི་བློ་ཆུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཚབ་ཚུབ་ཏུ་དེབ་དེ་དག་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཚེ་དེབ་དེ་ནི་བཞད་གད་ཀྱི་གནས་གང་ཞིག་ཏུ་སླེབས་མིན་བདག་ཉིད་ནས་ཀྱང་དཔོགས་པར་དཀའ། དེར་བརྟེན་རྩོམ་པ་པོ་སུ་ཡིན་རུང་རང་གི་བརྩམ་བྱ་དཔེ་སྐྲུན་མ་བྱས་གོང་རང་གིས་བཀུར་བར་འོས་པའི་མཁྱེན་ལྡན་ཁག་ལ་མ་ཟིན་སྤྱན་ཞུར་ཕུལ་ནས་དགོངས་འཆར་བསྡུ་རུབ་ཀྱིས་སླར་གཞི་ཆེ་ཙམ་གྱི་བཟོ་བཅོས་མཛད་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་འདུག
གཉིས་སུ། རྩོམ་པ་པོ་འགའ་ཡིས་དགོངས་ན་སྒྲུང་ཞེས་པ་ནི་འབྲི་བདེ་བར་བརླམས་ཏེ་སྒྲུང་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཁོ་ན་འགྲེལ་བཤད་དུ་བཀོད་གནང་མཛད་བཞིན་འདུག འོན་ཀྱང་བདག་ལ་ད་ལམ་<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>འབྲི་རིང་མྱོང་ཚོར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཅིག་བྱུང་བ་སྟེ་སྒྲུང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡི་བརྒྱུད་རིམ་གོ་རིམ་དུ་བསྒྲིགས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་གྱིས་དེ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྐྲུན་དགོས་འདུག གལ་ཏེ་སྒྲུང་ཞིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རོ་བཅུད་དང་མི་ལྡན་ན་དགའ་སར་དགའ་མི་ཐུབ་པའམ། སྐྱོ་སར་སྐྱོ་མི་ཐུབ་པ། འཇིགས་སར་འཇིགས་མི་ཐུབ་པ། ཁྲོ་སར་ཁྲོ་མི་ཐུབ་པ། མཛའ་སར་མཛའ་མི་ཐུབ་པའི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་རྩོམ་རིག་ཅིག་ཆགས་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟའོ།། <<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>ལ་ལྟོས་ན་མགོ་བྲོས་བྱོལ་ལས་བཙུགས་ཏེ་མཇུག་བྲོས་བྱོལ་དུ་རྫོགས་པ་དང་མགོ་མི་གསོད་ལས་བཙུགས་ཏེ་མཇུག་མི་གསོད་དུ་རྫོགས་པ། བཀྲས་ཟུར་ཚང་ཞེས་ཁྱིམ་དེའང་མི་གསོད་ཀྱི་འགལ་བའི་ཁྲོད་དུ་འཁོར་བའི་དཀྱིལ་འཁོལ་དེ་ལས་ནུབ་པ། ཐ་ན་སྒྲུང་མཁན་ཉིད་དེ་དྲེལ་པ་འབྲུག་རྒྱས་ཀྱང་རང་སྲོག་དོར་བ་བཅས་ཀྱི་འཆར་འགོད་ནི་སྒྲུང་དེ་དག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་སྐྲུན་གང་ཐུབ་བྱས་པ་ཡིན་སྙམས། སྒྱུ་རྩལ་ནི་སྒྲུང་གི་མགོ་ནས་མཇུག་བར་ཡོང་ཁྱབ་ཏུ་གནས་པར་དགོས་ཤིང་ཐ་ན་གཏམ་བཤད་ཀྱི་ནང་དུའང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རོ་བཅུད་ལྡན་དགོས་འདུག་པ་སྟེ། རྫ་ར་སྦྲག་ཁང་དུ་རྐུ་ཇག་ཕན་ཚུན་གཏམ་གླེང་སྐབས་ལོག་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་དོན་བརྗོད་ཡོད་པ་སྟེ“ལུག”དང་། “ལུག་ཤ” “ལུག་རིན”སོགས་ལས་དེར་འཁོད་གཞན་རྨོངས་པར་བྱས་ཡོད་པ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་ལས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ཁུལ་དུ་བརྩམས། བརྩམས་བྱ་གཞན་ལས་དྲངས་ན་ལྷག་པ་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་གི་ལྗགས་རྩོམ་སྟེ<<བུ་མོ་སྤུན་གསུམ>>ལས་སྐུ་དྲག་གི་སྲས་ཤིག་དང་ཕལ་བའི་བུ་མོ་རས་འཐག་པ་ཞིག་ཕར་ཚུར་མཛའ་བའི་དུས་ན་ཡུལ་དེའི་ལོག་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཏམ་གླེང་བྱས་ཡོད་པ་སྟེ། “ཁྱེད་རང”ཞེས་བརྗོད་པར“ཁེམ་ཁོ་རེམ་རང”དང་། “ང་རང”ཞེས་བརྗོད་པར“ངེམ་ང་རེམ་རང”ཞེས་བརྗོད་ཐབས་ཀྱང་ཧ་ཅང་གི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉམས་འགྱུར་ལྡན་འདུག་སྙམ།
གསུམ་དུ། སྒྲུང་ནང་མི་སྣ་དགོས་ངེས་འཆར་འགོད་བྱེད་དགོས་པ་ལས་གཅིག་ཀྱང་འཐོལ་མི་རུང་། དེའང་རབ་ལ་མི་སྣ་གཅིག་ཆད་ན་སྒྲུང་ཧྲིལ་བོ་འགྲུབ་མི་ཐུབ་པ་བཟོ་དགོས་འདུག
ལུང་རྟོགས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱལ་བསྟན་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ། ལུང་གི་བསྟན་པ་དང་རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་དང་པོ་ལུང་གི་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་བཤད་པ་དང་ཉན་པ། རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་ནི། རྟོགས་པ་སེམས་རྒྱུད་སྐྱེས་པ་ལ་ཟེར།
བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་
༼བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད༽ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་དང་མྱོང་ཚོར་འགའ།
<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>ནང་མི་སྣ་གཙོ་བོ་བཞི་ཡོད་པ་སྟེ། དྲེལ་པ་འབྲུག་རྒྱས་དང་། བུ་མོ་པད་མ། སྲས་སྐུ་བགྲེས། ཨ་ཅག་མཚོ་རྒྱལ་བཅས་ཡིན་ཞིང་གལ་ཏེ་ཁོ་ཚོའི་ནང་ལས་མི་གཅིག་ཆད་ཚེ་སྒྲུང་དེ་དག་འགྲུབ་མི་ཐུབ། གཙོ་བོའི་མི་སྣ་ལྟ་ཞོག་མི་སྣ་ཕལ་བ་སྟེ། སྒོ་ཤར་གྱི་གནས་པོའམ། བུ་མོ་པད་མའི་ཕ་མ། བུ་མོ་པད་མའི་ཨ་ཁུ་སྟེ་རྫ་རའི་སྦྲག་པ། བཙོན་པ་ཁྱི་སྐྱག སྲས་སྐུ་བགྲེས་ཀྱི་ཡབ་ཡུམ་སོགས་ཅི་རིགས་མེད་རུང་སྒྲུང་དེ་དག་འགྲུབ་མི་ཐུབ། དེའང་བདག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་གློག་བརྙན་<<འཁྱམ་པོ>>ཞེས་པ་ལས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་ཡིན་སྟེ། སྒྲུང་དེའི་ནང་གི་མི་སྣ་ལཱ་ཙེ་དང་། རླིའི་ཏཱ། ཁྲིམས་དཔོན། ཇག་པ་དཔོན་སོགས་ཅི་རིགས་མེད་རུང་སྒྲུང་ཧྲིལ་པོ་འགྲུབ་མི་ཐུབ་པ་ལྟ་བུའོ།། འོན་ཀྱང་<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>ནང་མི་སྣ་འཐོལ་པ་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་དབྱིང་གསལ་ཞེས་པའི་བུ་མོ་དེའོ།། དེ་དག་འཐོལ་པ་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་དགོས་དོན་ནི་བཀྲས་ཟུར་ཚང་ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་འདི་འདྲ་བར་བྱིས་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ཚེ་འཚོ་བ་དངོས་དང་མི་འཚམས་པའི་རྨོངས་བསམ་ལས་བུ་མོ་དེ་དག་ཆེད་དུ་སྒྲུང་ནང་བཅུག་པ་དང་། མོ་འཐོལ་པ་ཡིན་པར་བརྟེན་སྒྲུང་འདི་རྫོགས་ཁར་“སླར་སྐྱེ་བོ་སུ་རུང་ལས་ཁྱིམ་འདིའི་སྐོར་འབྲི་བར་བརྩམས་ཚེ་མོ་ནི་གཙོ་བོའི་མི་སྣ་ཡིན”ཞེས་གལ་ཆེའི་ཁུལ་དུ་ཚིག་ཤས་བསྣན་ཡོད།
ལུང་རྟོགས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱལ་བསྟན་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་
༼བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད༽ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་དང་མྱོང་ཚོར་འགའ།
བཞི་རུ། སྒྲུང་ནང་དྲང་ཕྱོགས་མི་སྣར་ཀློག་པ་པོ་མགུ་བར་བྱེད་པའི་མཐུ་ནུས་ལྡན་དགོས་འདུག རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བ་དངོས་ནང་“མི་འདི་ཡག་པོ་འདུག”ཅེས་པ་ཐོས་རྒྱུ་མང་། འོན་ཀྱང་མི་དེ་ནི་ཡག་པོ་ཡིན་དགོས་དོན་གྱི་ཆ་རྐྱེན་ལ་དཔྱད་ན་གཞུང་དྲང་བ་དང་། སེམས་བཟང་བ། ཀུན་དང་མཐུན་པ་བཅས་ཀྱི་གཤིས་རྒྱུད་དང་ལྡན་པ་དག་གོ། དེས་ན་<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>ནང་གི་དྲང་ཕྱོགས་མི་ལའང་དེ་དང་མཚུངས་པའི་གཤིས་རྒྱུད་འཆར་འགོད་བྱས་ཡོད། དཔེར་ན། དྲེལ་པ་འབྲུག་རྒྱས་ལ་མཚོན་ན་ཁོ་ནི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་བློ་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་ཡིན་ནའང་ཁོ་པའི་སྤྱོད་པའམ་གཏམ་བཤད་ནང་དེ་འདྲའི་གཡའ་ཙམ་མངོན་རྒྱུ་ལྟ་ཞོག་རང་ཉིད་དམའ་ས་ཁོ་ན་བཟུང་ནས་སྡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ཀློག་པ་པོ་ཀུན་གྱིས་ཁོ་པར་དགའ་པོ་བྱེད་རྒྱུ་མ་ཟད། བདག་ཉིད་རྩོམ་པ་པོར་ལྟོས་ནའང་དྲེལ་བ་འབྲུག་རྒྱས་སྲོག་ལས་དོར་སྐབས་མིག་ཆུ་དབང་མེད་དུ་ཤོར་བྱུང་། འཚོ་བ་དངོས་ནང་ཁ་ཅིག་ལས་གཏམ་དུ་“ཁོང་དང་ང”ཞེས་བརྗོད་སྲོལ་ལས“ང”ཉིད་ཆེ་རློམ་གྱིས་གཞན་གྱི་ཐོད་དུ་སྨྲ་བའི་གོམས་གཤིས་གཏན་ནས་མེད།
སྔར་གྱི་མཁས་པ་དག་ལས་རང་ཅག་ལ། “བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་གོ་བདེ་དགོས”ཞེས་གསུང་མྱོང་འདུག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བདེན་ནོ་སྙམས། དེ་ལ་རྒྱ་སྐད་དུའང་ཆ་འདྲའི་ཐ་སྙད་འདུག་པ་ནི“通俗易懂”སྟེ“གོ་བདེ་ཤེས་སླ”ཞེས་པའི་དོན་ནོ།། དེར་བརྟེན་བརྗོད་བྱ་ཅི་རིགས“ཁ་གསལ་གོ་བདེ”ཁོ་ན་ཡོང་རྒྱུར་བརྩོན་དགོས་འདུག དཔེར་ན། བདག་གི་བོད་ཡིག་གི་ཆུ་ཚད་ནི་ཤིན་ཏུ་དམའ་ཞིང་མདོར་ན་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་སྒོ་འགྲམ་དུའང་སླེབས་མ་མྱོང་། འོན་ཀྱང་<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>ནི་བརྗོད་བྱ་བདེ་འདུག་ལྷུན་གྲུབ་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དྲན་གསོ་གནང་མྱོང་བ་མ་ཟད་<<བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ>>དུས་དེབ་༨༨པ་ལས། “རྗོད་བྱེད་ཚིག་སྦྱོར་བདེ”ཞེས་འཁོད་འདུག་ཅིང་། དེ་ནི་བདག་གིས“བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་གོ་བདེ་དགོས”ཞེས་རྩ་དོན་དུ་བཟུང་བའི་རྐྱེན་ཁོ་ནའོ།།
<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>ཀྱི་བརྗོད་བྱར་དཔྱད་ན་ཚིག་སྒྲུབ་ཐུང་ངུ་ཁོ་ན་ལས་གྲུབ་པ་ཚོར་ཐུབ། དེ་ནི་བདག་བྱིས་པའི་དུས་སུ་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་ཁར་དགེ་རྒན་ནས་“ཚིག་སྒྲུབ་རིང་པོ་འབྲི་མི་དགོས་ཨང”ཞེས་ཡང་དུ་གསུངས་མྱོང་རུང་ལོ་ན་ཕྲ་བའི་དབང་གིས་དེ་ཡི་གོ་དོན་མ་རྟོགས། ད་ལམ་<<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>འབྲི་རིང་དེ་ཡི་གོ་དོན་བདག་ལ་གསལ་རྟོགས་བྱུང་བ་ནི་ཚིག་སྒྲུབ་ཐུང་ན་གཏམ་གྱི་མདོག་ཁ་ཁ་གསལ་དུ་མཚོན་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་ལས་སོ།། བདག་གིས་འཛམ་གླིང་ན་གྲགས་པའི་རྩོམ་རིག་ཇི་སྙེད་ལ་དཔྱད་པས་མང་ཆེ་བ་ནི་ཚིག་སྒྲུབ་ཐུང་ངུ་ལས་གྲུབ་འདུག ལྷག་པར་འཛམ་གླིང་ན་གྲགས་པའི་རྩོམ་པ་པོ་མག་ཀྲོ་ཝེན(Mark Twain)གྱི་རྩོམ་རིག་ནི་ཚིག་ཐུང་ཁོ་ནར་འཁོད་འདུག
བརྡ་དག་ནང་ཚིག་སྒྲུབ་ཀྱི་རིག་པ་སྟེ། 句法ལས་ཚིག་སྒྲུབ་གཅིག་ལ་དོན་གཉིས་གསུམ་མམ། ཐ་ན་བཞི་ལས་བརྒལ་མི་ཉན་པའི་བསླབ་བྱ་ཡོད། དཔེར་ན། “ང་ཁྲོམ་ལ་འགྲོ”ཞེས་པ་ནི་ཚིག་སྒྲུབ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡིན་མོད། དེ་ཡི་རྒྱུ་མཚན་ནི་བརྗོད་དོན་གསལ་པོ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་ལས་ཡིན། གལ་ཏེ་རང་རེས་སྟེས་དབང་དུ་དེ་ལ་ཚིག་གྲོགས་མང་པོ་ཞིག་བསྣན་ནས “ང་ཁྲོམ་ན་ཕྱིན་ནས། སྐྱེ་བོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས་བྱ་བ་ག་གེ་མོ་ཞིག་བསྒྲུབས་ནས། འབྲས་བུ་ག་གེ་གོ་ཞིག་ཐོབ་པ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན”ཞེས་བརྗོད་ཚེ་དེ་ཡི་བརྗོད་དོན་གོ་མི་བདེ་བར་འགྱུར་རྒྱུ་མ་ཟད་“ཁྲོམ་ལ་བསྐྱོད་རྒྱུ”དེ་གཙོ་བོ་ཡིན་དང་“བྱ་བ་གཞན་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་དེ”གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་གཙོ་ཕལ་གྱི་དབྱེ་བའང་འབྱེད་པར་དཀའ། བདག་གིས་དཔྱད་པར་གཞིགས་ན་རང་ཅག་གི་རྩོམ་རིག་མང་པོར་ཚིག་སྒྲུབ་རིང་པོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་འདུག་པ་སྟེ་ཐ་ན་ཚིག་སྒྲུབ་གཅིག་ལ་ཚེག་ཁྱིམ་སུམ་བརྒྱ་ཡོད་པའང་མཇལ་རྒྱུ་འདུག དེ་འདྲའི་ཚིག་ནང་ཉུང་མཐར་ཡང་དོན་ཚན་བཅུ་གྲངས་འདུ་དགོས་སྟབས་རྩོམ་པ་པོའི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་ཅི་ཡིན་ཡེ་ནས་དཔོགས་པར་དཀའ། དེར་བརྟེན་རྩོམ་ཡིག་ཇི་འདྲ་རུང་ཡོངས་སུ་ཚིག་སྒྲུབ་ལས་གྲུབ་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་སྟབས་རང་རེས་ཚིག་སྒྲུབ་རེ་རེ་བཞིན་གྱི་གོ་དོན་ཁ་གསལ་གོ་བདེ་ཡོང་བ་བྱེད་རྒྱུར་བརྩོན་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ།
བདུན་དུ། ཞར་བྱུང་དུ་མྱོང་ཚོར་བྱེ་བྲག་ཅིག་བྱུང་བ་ནི་དུམ་མཚམས་དབྱེ་སྟངས་སྐོར་ཡིན། དུམ་མཚམས་དབྱེ་སྟངས་ལས་རྩོམ་རིག་ཁ་གསལ་གོ་བདེ་ཡོང་རྒྱུར་རམ་འདེགས་ཐུབ། དེར་བརྟེན་དུམ་མཚམས་དབྱེ་སྟངས་ལ་རྩ་དོན་ཞིག་དགོས་པ་ནི་དོན་ཚན་བྱེ་བྲག་པ་རེད་དུམ་མཚམས་རེ་དབྱེ་ན་འཚམས། འོན་ཀྱང་རྩོམ་པ་པོ་འགའ་ནས་འབྲི་བཞིན་འབྲི་བཞིན་དུམ་མཚམས་དབྱེ་རྒྱུ་སྙེལ་གྱི་ཡོད་པའམ་དུམ་མཚམས་ཁོ་ན་ཆེད་དུ་རིང་པོ་བཟོ་གནང་མཛད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཆ་མི་རྟོགས་ཤིང་། དོན་དུ་བདག་གིས་དཔྱད་པར་གཞིགས་ན་དུམ་མཚམས་གཅིག་ལ་ཤོག་ལྷེ་དགུ་ཙམ་ཡོད་པའང་མཇལ་རྒྱུ་འདུག
མཇུག་ཏུ། <<བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད>>འབྲི་རིང་བདག་ལ་རྩོམ་རིག་ཐད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཐོབ་པ་ནི་ཚད་ལས་འདས། འདིར་བཀོད་པ་ནི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་དག་ཡིན་ཞིང་རབ་ལ་རང་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ནར་སོན་ཡོང་ཕྱིར་མྱོང་ཚོར་སྤེལ་རེས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འགའ་དགོས་ངེས་འདུག
ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་
ཨ་ཨཱ། ཨི་ཨཱི། ཨུ་ཨཱུ། རྀ་རཱྀ། ལྀ་ལཱྀ། ཨེ་ཨེེ། ཨོ་ཨོོ། ཨཾ་ཨཿ འདི་ལས་བོད་ལ་མཁོ་བའི་དབྱངས་ཡིག་ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་བཞི་ཡིན་ནོ།
ལུག་ཚེ་ཐར་
༄༅།། ཀྲུང་གོའི་སྐབས་ལྔ་པའི་ལུའུ་ཞུན་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་འཐོབ་མཁན་ཚེ་རིང་ནོར་བུ་ལགས་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུ་བ།
ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ལུག་ཚེ་ཐར་
བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཚེ་རིང་ནོར་བུ་ལགས་ནི་ལོ་རབས་དྲུག་བཅུ་པའི་ནང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་།སློབ་ཆུང་དང་།སློབ་འབྲིང་།དེ་བཞིན་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་སོགས་ལྷ་ས་རང་དུ་བསྐྱོད་པ་དང་།༡༩༨༡ལོར་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ཏུ་བཞུགས།༡༩༨༦ལོར་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་ཆབ་མདོར་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱག་ལས་ལོ་གཉིས་ཙམ་གནང་བ་དང་།བོད་ལྗོངས་གསར་འགྱུར་ཁང་《བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག》ཅེས་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་དུས་དེབ་ཁང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ཡིག་གི་ལམ་ནས་རྩོམ་འབྲི་མཁན་གྱི་བོད་རིགས་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་།༢༠༠༩ལོར་གསར་རྩོམ་མཛད་པའི་སྒྲུང་ཐུང་《ཨ་མེ་རི་ཀ》ཞེས་པ་དེ་དུས་དེབ་ཏུ་བཀོད་རྗེས《ཀྲུང་གོའི་ལོ་རེའི་བརྩམས་སྒྲུང་གཅེས་བསྡུས》ཞེས་པར་བདམས་ཐོན་བྱུང་འདུག་པ་དང་།ཉེ་ལམ་ཚེ་རིང་ནོར་བུ་ལགས་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང《ལུག་ཚེ་ཐར》ཞེས་པར་ཀྲུང་གོའི་སྐབས་ལྔ་བའི་ལུའུ་ཞུན་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ཐོབ།ཁོང་ནི་ཐེངས་འདིའི་བྱ་དགའ་དེ་ཐོབ་མིའི་གྲས་ཀྱི་་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་གཅིག་བུ་དེ་རང་ཡིན། ལུའུ་ཞུན་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ནི་ཀྲུང་གོ་ནང་ཁུལ་གྱི་མའོ་ཏུན་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའི་འཕྲོས་ནས་རྒྱ་ཡིག་གི་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའི་རིམ་པ་མཐོ་ཤོས་དེ་ཡིན།
གཡུལ་རྒྱལ།  ངས་ཐོག་མར་དགེ་རྒན་ལགས་ཁྱེད་རང་གིས་བརྩམས་གནང་བའི་བརྩམས་སྒྲུང་《ལུག་ཚེ་ཐར》ཞེས་པར་ཉེ་ཆར་ཀྲུང་གོའི་སྐབས་ལྔ་བའི་ལུའུ་ཞུན་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ཐོབ་གནང་བར་ང་ཚོ་ཆོས་གྲོགས་དྲྭ་ཚིགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཁྱེད་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞེས་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག      ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་འབྲི་མཁན་རྩོམ་པ་པོའི་བརྩམས་སྒྲུང་ནང་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་《ལུག་ཚེ་ཐར》ལ་བྱ་དགའ་འདི་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་ནི་ཐེངས་དང་པོ་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད་པས།ཁྱེད་ནས་རྩོམ་འདི་བཞིན་བརྩམ་དགོས་པའི་སྐུལ་སློང་ངམ་དམིགས་ཡུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་མིན་དང་།དེ་རྗེས་རྒྱ་ཡིག་གི་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་རིམ་པ་མཐོ་ཤོས་དེ་འདྲ་ཞིག་ཐོབ་དུས་ཁྱེད་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚོར་བའམ་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།
ཚེ་རིང་ནོར་བུ་ལགས། ངའི་ཐོག་མའི་རྩོམ་འདི་འབྲི་བའི་སྐུལ་སློང་དང་དམིགས་ཡུལ་ནི་ང་ཚོའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་དེས་གཞི་བྱས་ཏེ་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་དེ་ཚོ་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པས་ད་རེས་དེ་ལ་སྤྱི་ཡོངས་ནས་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་དང་།བྱ་དགའ་དེ་ཐོབ་དུས་བརྗོད་མི་ཤེས་པའི་དགའ་པོ་བྱུང་།དེས་མ་ཟད་ཁོང་ཚོས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་པའི་བསམ་པ་དེ་ཡང་མཚོན་ཐུབ་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱིན་ཡོད།
ཚེ་རིང་ནོར་བུ་ལགས། བརྩམས་སྒྲུང་དེར་མི་རིགས་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་མིས་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱིན་འདུག  དེ་སྔོན་ལྷོ་ཀུ་རེ་ཡའི་སྐད་ཡིག་དུ་སྒྱུར་བ་དང་།ཁོང་ཚོས་སྒྲུང་དེར་དམིགས་བསལ་དགའ་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་ཚན་ནི་བོད་མིའི་སེམས་ཁོང་གི་ཚོར་བའམ་སྐད་ཆ་མང་པོ་ཞིག་སྒྲུང་དེའི་སྟེང་ནས་སྟོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་།མིའི་རིགས་ཐུན་མོང་ལ་ཡོད་པའི་དགེ་སྐྱོན་མང་དག་ཅིག་ཀྱང་འབུར་ཐོན་བྱུང་འདུག་པས་ཁོང་ཚོར་ཡང་སྐུལ་འདེད་དང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་འདུག་ལ།ཡང་ཉེ་ཆར་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁབ་ནས་དེང་དུས་ཀྲུང་གོའི་རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པའི་དྲྭ་རྒྱ་ཞིག་འདུག་པ་དེས་ཀྱང་ང་རང་ལ་ཡེ་གེ་བསྐུར་ཏེ་སྒྲུང་དེ་དབྱིན་ཡིག་དུ་བསྒྱུར་ཆོག་པ་དང་།དེང་དུས་ཀྲུང་གོའི་རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པའི་ནང་སྒྲུང་དེའང་མཉམ་དུ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཟེར།
གཡུལ་རྒྱལ། སྤྱིར་བཏང་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་མང་ཚོགས་དཀྱུས་མའི་འཚོ་བ་དངོས་མཚོན་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་རིགས་ཧ་ཅང་མཐོང་དཀོན་པ་ཞིག་རེད་འདུག     ཡིན་ནའང་དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་རབས་གྱ་བཅུ་དང་དགུ་བཅུའི་ནང་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་རྩོམ་པ་པོ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་བྲིས་གནང་བའི་བརྩམས་སྒྲུང་རིང་ཐུང་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཆར་རྗེས་ཀྱི་ཤ་མོ་བརྡོལ་བ་ལྟར་ཐོན་ཡོད་པ།  དཔེར་ན་གླང་མདུན་དཔལ་འབྱོར་ལགས་ཀྱི་《གཙུག་གཡུ》 དང་།བཀྲས་གླིང་དབང་རྡོར་ལགས་ཀྱི་《བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་》བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་ལགས་ཀྱི《 ཕལ་པའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་སྐྱིད་སྡུག》བསྟན་པ་ཡར་རྒྱས་ལགས་ཀྱི་《  ཐག་རིང་གི་སྦྲ་ནག》      ཚེ་རིང་དབྱངས་སྐྱིད་ལགས་ཀྱི 《རི་རྩེའི་སྤྲིན་དཀར 》 སོགས་བརྩམས་སྒྲུང་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་མོད།ཡིན་ན་ཡང་ཁོང་ཚོས་བྲིས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་དང་ཁྱེད་ཀྱིས་བྲིས་པའི་《ལུག་ཚེ་ཐར》བར་མི་འདྲ་བའམ་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་འདྲ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།
ཚེ་རིང་ནོར་བུ་ལགས། དེ་སྔོན་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་རྣམས་པ་ཚོས་བརྩམས་གནང་བའི་བརྩམས་སྒྲུང་དེ་ཚོ་ནི་དུས་སྐབས་དང་ས་ཁུལ་མི་འདྲ་བའི་འཚོ་བའི་བརྗོད་དོན་ནམ་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་འཚོ་བ་བརྗོད་བྱར་བྱས་ཡོད།ཡིན་ནའང་ད་རེས་ངའི《ལུག་ཚེ་ཐར》ཞེས་པ་འདིའི་ནང་དེང་དུས་ལྷ་ས་གཙོ་བོ་བྱས་ཏེ་ལྷ་སའི་ས་ཁུལ་མང་ཚོགས་དཀྱུས་མའི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བ་དེ་ཚོ་བརྗོད་དོན་དུ་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད།ད་དུང་དེའི་ནང་རང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་།ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསམ་པའི་འཁྱེར་བཟོ་དེ་ཚོའང་མཉམ་དུ་བསྲེས་པ་དཔེར་ན།ཡ་རབས་གུས་ཞབས་ཀྱི་སྤྱོད་པ།ཕན་ཚུལ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་། ཕན་ཚུལ་འཆམ་མཐུན་དེ་རིགས་ཀྱང་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་བཞག་སྟེ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན།
གཡུལ་རྒྱལ། དེང་སང་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་རྣམ་གྲངས་སྙན་རྩོམ་དང་།དཔྱད་རྩོམ།སྒྲུང་རྩོམ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་ནས། བརྩམས་སྒྲུང་ལ་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་མི་སྣའི་བསམ་བློ་ཞིབ་འབྲི་དང་།མི་སྣའི་བྱ་འགུལ་གྱི་ཐད་ནས་རང་མི་རིགས་ཀྱི་གཤིས་ཀ་དང་།  སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་སོགས་མང་པོ་མཚོན་པར་བྱེད་ནུས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཟིགས་ན་སླད་ཕྱིན་ང་ཚོའི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་རྩོམ་ལུགས་གང་གི་ཐད་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་སྦྱངས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་གཟིགས་ཀྱི་འདུག་གམ།
ཚེ་རིང་ནོར་བུ་ལགས།  ངས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཁོང་ཚོར་དམིགས་ཡུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་བཟུང་ནས་འདིའི་ཐོག་སྦྱང་བརྩོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཞེས་བཤད་རྒྱུ་མེད། གང་ཡིན་ཞུས་ན་ང་ཚོར་རྩོམ་རྩལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད།དཔེར་ན།ཚིགས་བཅད་དང་།ཚིགས་ལྷུག    ཚིགས་ལྷུག་སྤེལ་མ་ལ་སོགས་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་།ལྷག་པར་དེང་སང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་རྩལ་དེ་རིགས་ལ་ཡང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་རང་གི་འབྲི་རྒྱུའི་རྩོམ་དེ་དང་མཐུན་པ།རང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་འཚམས་པའི་ལམ་ནས་གོ་བརྡ་ཡག་ཤོས་དེ་གང་འདྲ་འཕྲོད་མིན་ལ་བལྟ་དགོས།རང་ཉིད་ལ་ཆ་མཚོན་ནའང་སྒྲུང་ཞིག་བྱུང་མ་ཐག་དེར་ལག་པ་མ་འཆང་པར་ཉན་པ་པོའི་སེམས་ནང་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་འཛུལ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་མིན་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་ཚུལ་སྟེང་ནས་སྒྲུང་གི་བརྗོད་བྱ་ཐོན་ཐབས་སྤྱོད་ཀྱིན་ཡོད།
གཡུལ་རྒྱལ།  སྔོན་མ་ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ནས་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་ཡིག་དེ་རྣམས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡི་དབང་དུ་བཏང་ན་ཚད་གཞི་དེ་གང་དུ་སླེབས་ཡོད་མེད་དང་མ་འོངས་པར་རེ་བའམ་མདུན་ལམ་ཇི་ཙམ་ཡོད་དམ།
ཚེ་རིང་ནོར་བུ་ལགས།   ད་ལྟའི་ང་ཚོའི་བོད་ཡིག་གི་རྩོམ་ཡིག་གཅིག་བུ་མ་ཡིན་པར་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བོད་པས་བྲིས་པའི་རྒྱ་ཡིག་རྩོམ་ཡིག་དང་བོད་ཡིག་གི་རྩོམ་ཡིག་མཉམ་དུ་བཞག་ཏེ་བསམ་གཞིགས་བྱས་ན།རྩོམ་ཡིག་གི་བརྗོད་བྱའི་ཐད་ནས་བཤད་ན་འདྲ། རྩོམ་རྩལ་གི་ཐོག་ནས་བརྗོད་ནའང་ཀྲུང་གོའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ནང་ནས་མདུན་གྲས་སུ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད།དེའང་ལྷ་ས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ད་ལྟའི་རྩོམ་གྱི་ཚད་གཞི་མཐོན་པོར་སླེབས་ཡོད་པ་དཔེར་ན།རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་འགྲན་བསྡུར་དེ་ཚོའི་ནང་ལའང་བོད་པ་ལོ་ཆུང་ཆུང་དེ་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ཡང་ཡང་སླེབས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ལ།དེ་སྔོན་ཉི་མ་ཕན་ཐོགས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་འབྲུ་སྨུག་པོ་དེ་དང་།འཇམ་དབྱང་ཚེ་རིང་གིས་བྲིས་པའི《ཁམས་པའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བཏང》ཞེས་པ་དེ་གཉིས་ཡང་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཚད་གཞི་མཐོན་པོར་སླེབས་ཡོད་པ་མ་ཟད་བག་ཆགས་ཡང་ཡག་པོ་ཡོད་འདུག་པ་བཅས་ལས།ང་ཚོའི་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ལ་རེ་བ་དང་མདུན་ལམ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མཐོང་གི་འདུག
གཡུལ་རྒྱལ།    མཇུག་ཏུ་རྒན་ལགས་ནས་ང་ཚོའི་བཅའ་འདྲི་དང་ལེན་གནང་བར་ངས་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་བ་དང་སླད་ཕྱིན་ཁྱེད་ཀྱི་སྐུ་ཁམས་གསལ་ཐང་དང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྨོན་འདུན་ཞུའོ།།
ཚེ་རིང་ནོར་བུ་ལགས།   ཐུགས་རྗེ་ཆེ།།
མོན་ཁུལ་འགོ་འཛིན་རྟ་དབང་བླ་གཉེར།
མོན་ཁུལ་འགོ་འཛིན་རྟ་དབང་བླ་གཉེར།
དེ་སྔ་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་སྐབས་མོན་ཁུལ་གྱི་འགོ་འཛིན་གྱི་དཔོན་གནས་ཤིག་སྟེ།  མོན་ཡུལ་ནི་སྔར་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་ནས་བོད་ཁོངས་བསྙོན་མེད་ཐོག་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོས་བོད་ཀྱི་ས་བཀྲ་རྩིས་སྐབས་མཐའ་འདུལ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཡ་གྱལ་ལེགས་པོ་ས་གནས་སུ་རུ་གནོན་ལྷ་ཁང་བརྩིགས་ཤིང་།  བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ལོ་ཕན་ལ་མོན་ཤ་འུག་སྟག་སྒོ་ཞེས་པའི་ལྷ་ཁང་དེར་ལོ་ལྟར་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ནས་མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ་ལྷ་ཁང་སྤྱི་དང་འདྲ་བའི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་མུས་སོགས་ཀྱི་ཡུན་རིང་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དང་།  རབ་བྱང་བཅུ་གཅིག་པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་༡༦༨༠ལོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་ཞལ་སློབ་མེ་རག་བླ་མ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་དང་།  མཚོ་སྣ་ལྡིང་ནམ་མཁའ་འབྲུག་གྲགས་གཉིས་མོན་ཡུལ་དུ་གཏོང་གནང་གིས་ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྔར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འཆད།   རིམ་བཞིན་རྟ་དབང་དགའ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་དགོན་བཏབ།   མེ་རག་བླ་མས་སྐུ་ཚེའི་རིང་དགོན་གྱི་བླ་མ་དང་ཡུལ་སྡེའི་འཚོ་ཚིས་མཛད།   དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་རིམ་བཞིན་རྟ་དབང་བླ་གཉེར་ཞེས་གནས་ལྔ་པའི་རྩེ་དྲུང་རེ་བསྐོ་བཞག་གིས་རྟ་དབང་དགའ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་རྩེ་དགོན་གྱིས་གཙོས་མོན་ཁུལ་ལྷ་མིའི་སྡེ་དགོན་ཚང་མའི་ཁྲལ་བསྡུ་ཁྲིམས་གནོན་དང་།  ས་མཚམས་སྐོར་སོགས་དམིགས་བསལ་གལ་ཆེའི་རིགས་གཞུང་གནས་ལ་དགོངས་སྐོར་ཞུ་དགོས་པ་དང་།  དེ་བྱིངས་རྟ་དབང་བླ་གཉེར་དང་།  མཚོ་སྣ་རྫོང་སྦྲེལ།   དགོན་པའི་ལས་སྣེ།   འཚོ་ཤོག་ཁག་གི་ལྡིང་དང་།   འགོ་རྒན་བཅས་སྔར་ལམ་བཞི་སྦྲེལ་ལམ།    དྲུག་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་ལས།   རྟ་གཉེར་གཅིག་པུས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དབང་མེད།    སྤྱིར་བཏང་མོན་ཁུལ་འདི་བཞིན་ས་རྒྱ་ཧ་ཅང་ཆེ་ལ་གདོད་མའི་ནགས་ཚལ་གྱི་གསེབ་ཏུ་རྩ་ཆེའི་གཅན་གཟན་དང་བྱ།  རི་དྭགས་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཁེངས་པ།  རྩ་སྨན།  ཤིང་སྨན།  རྡོ་སྨན།  ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས།   གླ་རྩི།  དོམ་མཁྲིས།  ཁྲག་རྭ་སོགས་རྩ་ཆེའི་སྨན་རིགས། བཙོད་དང་།  གླ་རྫབ།  ཤུག་རྫབ།   བེ་རྫབ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་ཆེའི་ཤིང་རིགས་སོགས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད།   །
སྔགས་པ་
སྔགས་པ།
༡. སྔགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ལྟོ་གོས་འཚོལ་པའི་གྲོང་ཆོག་པ་དང་།       ༢.ཆར་འབེབས་དང་ཚར་གཅོད་སོགས་བྱེད་ཅིང་།       རྟེན་ཁྱིམ་པའི་ཆ་ལུགས་ཅན་གཉིས་ཀར་གོ་རྒྱུ་ཡོད།
སྔགས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལམ་
སྔགས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལམ།
སྔགས་ལམ་དང་ཕར་ཕྱིན་ཐེགཔའི་ལམ་གཉིས་ལ་གོ་དགོས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀྱར་ཀྱོར་
(རྒྱན་ཚིག) 1.རང་ལྕོགས་མི་ཐུབ་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། (དཔེར་ན།) བྱིས་པ་ལམ་ལ་ཀྱར་ཀྱོར་ཙམ་འགྲོ་ཐུབ་ལྟ་བུ། ཁ་སྐད་དུ་ཀྱ་རེ་ཀྱོར་རེ་ཞེས་པ་དང་དོན་འདྲ་སྟེ། (དཔེར་ན།) ལམ་ལ་ཀྱ་རེ་ཀྱོར་རེ་ཙམ་འགྲོ་ཐུབ་ལྟ་བུ། 2. ཀྱ་རེ་ཀྱོ་རེའི་བསྡུས་ཚིག
ཀུ་རེ་
ཀུ་རེ་ 1.བསམ་བཞིན་གད་མོ་སློང་བའི་སྐད་ཆའི་མིང་གཏམ་གྱི་ཐོག་མར་ཀུ་རེ་བཤད་ལྟ་བུ། 2.བསམ་བཞིན་གད་མོ་སློང་བའི་བྱ་བ་བྱས་པ་ལའང་ཀུ་རེ་རྩེ་ཟེར།
སྔགས་བཟླ་ཚུལ་བཞི་
སྔགས་བཟླ་ཚུལ་བཞི།
དོ་ལིའི་བཟླས་པ།      ཁྲོས་པའི་བཟླས་པ།    ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པ།   དམ་ཚིག་གི་བཟླས་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྔགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་
སྔགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན།
ཕྱག་འཚལ་བའི་ཡན་ལག་དང་།   མཆོད་པ་འབུལ་བའི་ཡན་ལག      བཤགས་པའི་ཡན་ལག    རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཡན་ལག     སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡན་ལག        བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཡན་ལག     བསྔོ་བའི་ཡན་ལག་སྟེ་བདུན།
ལུང་བསྟན་
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལ། ད་ལྟའི་མི་རྣམས་ལ་མཐོང་ཆོས་སུ་མ་འགྱུར་བའི་མ་འོངས་པ་ན་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་སྔོན་ཚུད་ནས་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ལུང་ཚིག་ལ་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་སོ་བཞི་
ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང། ཙ་ཚ་ཛ་ཛྷ་ཉ། ཊ་ཋ་ཌྷ་ཎ། ཏ་ཐ་ད་དྷ་ན། པ་ཕ་བ་བྷ་མ། ཡ་ར་ལ་ཝ་ཤ། ཥ་ས་ཧ་ཀྵ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ལེགས་ལམ་གང་ཆགས་
ཕན་ཚུན་མཐུན་ལམ་གང་ཚེ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྔགས་ལམ་གྱི་ཐོག་མའི་རྩ་བ་གཅིག་པོ་
སྔགས་ལམ་གྱི་ཐོག་མའི་རྩ་བ་གཅིག་པོ།
རང་གི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ནོ།   །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྔགས་ལམ་གྱི་གཞུང་ཤིང་གཅིག་པུ་
སྔགས་ལམ་གྱི་གཞུང་ཤིང་གཅིག་པུ།
ཟབ་གསལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྔགས་བཟླ་ཚེ་འདོན་རྒྱུའི་སྐྱོན་བརྒྱད་
སྔགས་བཟླ་ཚེ་འདོན་རྒྱུའི་སྐྱོན་བརྒྱད།
དཔུང་བཟང་ལས།      བཟླས་བརྗོད་བྱེད་ཚེ་མི་མྱུར་མི་དལ་ཞིང་།   །སྒྲ་ཆེར་མི་བྱ་ཧ་ཅང་ཆུང་བ་མིན།     །སྨྲ་ཞིང་མ་ཡིན་གཞན་དུ་གཡེང་བཞིན་མིན།    །གུག་སྐྱེད་ཀླད་ཀོར་ཚེག་རྣམས་ཉམས་པས་མིན།   །ཞེས་སོ།    །
ལེགས་ཚོགས་གསོག་པའི་རྩ་བ་
བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གསོག་པའི་རྩ་བ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ལག་གདུབ།
ལག་གདུབ་
ཁ།
ཁ་ནི་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག
མཁུར་ཆོས།
མཁུར་ཆོས་ནི་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག
སྤྲིན་བརྒྱད།
སྒྲོགས་པ། གཡོ་བ། དྲག་པོ། ཆེར་སྒྲོགས་པ། བརྟན་པ།  གང་བ།  འབེབས་པ། གཏུམ་པོའོ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ÕâÊÇ´úÂë
༦༤ (གྲངས་ཀ།)
༦༤ནི་རང་བྱུང་གི་གྲངས་ཞིག་སྟེ་༦༣པའི་རྗེས་མ་དང་༦༥པའི་སྔོན་དུ་ཡིན།
སྔགས་ལུགས་ཀྱི་རིགས་གསུམ་
སྔགས་ལུགས་ཀྱི་རིགས་གསུམ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀྱལ་ཀ་
གད་མོ་སློང་བའི་ཚིག་གི་མིང་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཀྱལ་ཀ་བཤད། ཀྱལ་ཀ་རྩེ་ལྟ་བུ།
དཔྲལ་བ།
དཔྲལ་བ་ནི་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག
སྔགས་ལུགས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྔ་
སྔགས་ལུགས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྔ།
ངག་དབེན་ནམ་སེམས་དབེན(ཚོགས་ལམ)    སྒྱུ་ལུས(སྦྱོར་ལམ)    འོད་གསལ(མཐོང་ལམ)  ཟུང་འཇུག(སྒོམ་ལམ)མི་སློབ་པའི་ལམ་སྟེ་ལྔ།།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མིག་གི་རྫི་མ།
མིག་གི་རྫི་མ་ནི་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག
གཙོས་གྲོང་ཁྱིར།
གཙོས་་ འདི་ནི་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཁུལ་སྲིད་གཞུང་གནས་ཡུལ་ཡིན།
སྤྲིན་མགྲིན།
འདི་མི་དང་འགྲོ་བ་སྤྱི་ལའང་མཇུག། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ÕâÊÇ´úÂë
མིག་སྤུ།
མིག་སྤུ་ནི་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག
ཨུ་རུ་གུ་ཡེ།
ཤར་ཨོ་རག་ཝེ་ངམ་ཨུ་རུ་གྷེ་ཡི་(Uruguay)ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་གླིང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་མཱོན་ཊི་ཝི་ཌོ་རེད།
ཀྱལ་ཀྱལ་
ཀྱལ་ཀྱལ་ (རྒྱན་ཚིག) གསོ་བ་རིག་པར་བཤད་པའི་རྩའི་འཕར་ཚུལ་ཞིག་སྟེ། (དཔེར་ན།) གཅོང་པོའི་ལུས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་ཀྱལ་ཀྱལ་དུ་འཕར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
དཀར་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་
ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ།
ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་(甘南藏族自治州; རྒྱའི་སྒྲ་སྦྱོར: Gānnán Zàngzú Zìzhìzhōu; བོད་ཡིག: -ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ།; ཝ་ལེའེ: -Kan-lho Bod-rigs rang-skyong-khul)ནི་ཀྲུང་གོའི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཞིག་སྟེ། བསང་ཆུ་རྫོང་དང་རྨ་ཆུ་རྫོང་། ཀླུ་ཆུ་རྫོང་དང་འབྲུག་ཆུ་རྫོང་། ཐེ་བོ་དང་ཅོ་ནེ་སོགས་བོད་རིགས་རྫོང་ཁག་མང་བོས་གྲུབ་པའི་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན། ཀན་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་༤༠༨༩༨ཡོད་ཅིང་ཁུལ་གྱི་སྲིད་འཛིན་ལྟེ་གནས་ནི་མདོ་སྨད་གཙོད་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན།
ནང་བློན་ཆེན་པོ།
ནང་བློན་ཆེན་པོ་ནི་བོད་ཆེན་པོ་འི་དཔོན་ངན་ཞིག་རེད།
འབའ་རོམ་གསེར་ཕྲེང་།
རྩོམ་པོ་ཁམས་འཛུམ་གྲོལ། འབའ་རོམ་གསེར་ཕྲེང་ཆེན་མོ་ནི་རིག་གསར་གྱི་སྐབས་སུ་འཐོར་རླགས་སུ་གྱུར་པས་ད་ལྟ་གཟུགས་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་ལ།  ད་ལྟ་ཡོད་པ་ནི་སོ་རག་བྱ་བྲལ་བའི་འབའ་རོམ་གསེར་ ཕྲེང་དང་།  ཤོར་ཕུ་ཀརྨ་རབ་གསར་གྱིས་མཛད་པའི་འབའ་རོམ་གསེར་ཕྲེང་གཉིས་བཞུགས་པའོ། །
ཀྱལ་ཀྱེལ་རེ་
ཀྱལ་ཀྱེལ་རེ་ (བརྡ་རྙིང་།) ཅུང་ཟད་རེ་ཞེས་པའི་དོན།
ཡོ་གལ་འཆོས་པ་ཆེན་པོ།
ཡོ་གལ་འཆོས་པ་ཆེན་པོ་ནི་བོད་ཆེན་པོ་འི་དཔོན་ངན་ཞིག་རེད།
ཀྱལ་གཏམ་
དོན་མེད་དམ་རྩེད་མོའི་གཏམ།
སོར་གདུབ།
སོར་གདུབ་
སྤྲིན་ཆེན་པོ་བརྒྱད།
དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་ན་ཡོད་པའི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ནི།  ༡、ཤར་ན་སྒྲོགས་པ་སྔོན་པོ།    ༢、ལྷོ་ན་འཁྲིག་པ་སེར་པོ།    ༣、ནུབ་ན་དྲག་པོ་དཀར་པོ། ༤、བྱང་ན་སྨུག་པོ་དཀར་པོ། ༥、ཤར་ལྷོ་ན་གདང་བྱེད་དམར་པོ།  ༦、ལྷོ་ནུབ་ན་གང་བ་སེར་པོ།   ༧、ནུབ་བྱང་ན་ཆར་འབེབས་ལྗང་ཁུ།   ༨、བྱང་ཤར་ན་གཏུམ་དྲག་ལྗང་ཁུའོ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ÕâÊÇ´úÂë
སྤྲིན་ཆེན་མོའི་མདོ།
ÕâÊÇ´úÂë
རྣ་རྒྱན།
རྣ་རྒྱན་
གྲུ་མོ།
གྲུ་མོ་ནི་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག
ནང་བློན་འབྲིང་རིམ་པོ།
ནང་བློན་འབྲིང་རིམ་པོ་ནི་བོད་ཆེན་པོ་འི་དཔོན་ངན་ཞིག་རེད།
ནང་བློན་ཆུང༌།
ནང་བློན་ཆུང༌ནི་བོད་ཆེན་པོ་འི་དཔོན་ངན་ཞིག་རེད།
སྤྲིན་ལ་གནས་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད།
གོང་གྱི་སྤྲིན་མཆོད་ལྷ་མོ་བརྒྱད་དོན་གཅིག། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
༦༥ (གྲངས་ཀ།)
༦༥ནི་རང་བྱུང་གི་གྲངས་ཞིག་སྟེ་༦༤པའི་རྗེས་མ་དང་༦༦པའི་སྔོན་དུ་ཡིན།
སྤྲིན་ལ་གནས་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད།
ÕâÊÇ´úÂë
སྔགས་ལུགས་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་
སྔགས་ལུགས་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས།
བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ་གཉིས།      བསྐྱེད་རིམ་ནི་རིམ་པ་དང་པོ་ཡང་ཟེར།      རྫོགས་རིམ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཡང་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
དཔུང་པ།
དཔུང་པ་ནི་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག
ཡོ་གལ་འཆོས་པ་འབྲིང་རིམ་པོ།
ཡོ་གལ་འཆོས་པ་འབྲིང་རིམ་པོ་ནི་བོད་ཆེན་པོ་འི་དཔོན་ངན་ཞིག་རེད།
སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས།
སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་སྐུ། མཆོག་གྱི་སྤྲུལ་སྐུའོ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྤྲིན་མཆོད་ལྷ་མོ་བརྒྱད།
དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་ན་ཡོད་པའི་སྤྲིན་ཆེན་བརྒྱད་པོར་མཆོད་མཁན་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ནི། ༡、ཤར་ན་ཁྲུས་ཆབ་མ།   ༢、ལྷོ་ན་ཡོན་ཆབ་མ།    ༣、ནུབ་ན་མེ་ཏོག་མ།   ༤、བྱང་ན་བདུག་སྤོས་མ།    ༥、ཤར་ལྷོར་སྣང་གསལ་མ།    ༦、ལྷོ་ནུབ་ན་དྲི་བྱུག་མ། ༧、ནུབ་བྱང་ན་ཞལ་བསིལ་མ། ༨、བྱང་ཤར་དུ་སིལ་སྙན་ཞེས་སྤྲིན་གསེབ་ནས་ལུས་ཕྱེད་མ་ཐོན་པའོ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས།
ÕâÊÇ´úÂë
པ་སི་ལེར་ལེ་གེར་ལི།
པ་སི་ལེར་ལ་གེར་ལི་ངམ་ལེ་གེར་ལི་(Basler Läckerli)ནི་སུད་སིའི་བག་ལེབ་རེད།
ནུ་མ།
ནུ་མ་ནི་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག
སྟོང་བ།
(རྒྱན་ཚིག) ནང་ན་དངོས་རྫས་མེད་པའི་དོན་ཏེ: ཁང་པ་སྟོང་བ། ལག་པ་སྟོང་བ།  སྣོད་སྟོང་བ།  བོད་ཀྱི་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་སྟོང་བ་མིན་ལྟ་བུའོ།།
བྲང་ཁོག
བྲང་ཁོག་ནི་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག
ལྷ་བ།
ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་སོགས་མིའི་ཁོང་དུ་བརླམས་ཏེ་ལུང་བསྟན་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཞིག་ཏེ་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པའི་དུས་ནས་དར་བར་གྲགས་།
ཀྱལ་ཏ་
སྡོང་ཤུན་དམར་ཞིང་ལོ་མ་འོམ་བུ་དང་མཚུངས་པའི་ཤིང་སྡོང་ཞིག་གི་མིང་། སྡོང་ཤིང་ཁོག་སྟོང་མིན་པས། དབྱུག་པ་དང་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཡུ་བ་བྱེད་ཆོག་པའི་ཤིང་རིགས་ཤིག་ཡིན། ཡུལ་སྐད་དུ་ཀྱལ་རྟ་ཟེར།
ལེགས་ལུགས་
ལྡན་མ་རྩེ་མངས་དང་དུས་གཅིག་ལ་དར་བའི་དབུ་མེད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག ཕྱིས་སུ་ལྡན་ལུགས་ལས་ལེགས་ལུགས་（ལི་ལུགས）མ་དར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཀྱལ་པ་
དོན་མེད་དམ་འབྲེལ་མེད་ཀྱི་ངག་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཀྱལ་པའི་གཏམ་མི་བརྗོད།  དོན་མེད་ཀྱི་ཀྱལ་པ་སྤངས་ནས་དོན་ལྡན་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
མཆོད་སྤྲིན་
མཆོད་སྤྲིན།
མཆོད་པ་མང་པོ་དང་དེའི་བཀོད་པ་ཕན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན།
ལེན་པ་བཞི་
འདོད་པ། ལྟ་བ། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
མཆོད་ཕོགས་འབབ་འདྲེན་
མཆོད་ཕོགས་འབབ་འདྲེན།
དགོན་པའི་གྲྭ་པར་སྤྲོད་རྒྱུའི་འབྲུ་རིགས་ཀྱི་ཕོགས་སྐྱེལ་འདྲེན་ཞུ་བ།
ལྕང་སྐྱ་ཧོ་ཐོག་ཐུ།
ལྕང་སྐྱ་ཧོ་ཐོག་ཐུ།
ལེན་སྤྱོད་
ལེན་པ་དང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ།
རོལ་རྩེད།
རོལ་རྩེད་ནི་གཟུགས་པོར་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་ཆེད་དང་ཆེ་བ་ནི་སྐྱིད་པོ་ཡོང་བའི་སློབ་གསོ་ཆེད་མཚམས་རེ་རྒྱག་ཆེད་ཀྱི་ལག་ཆ་ཞི་ག་ཡང་རེད།
མཆོད་ཕྱིར་ཐོགས་
མཆོད་ཕྱིར་ཐོགས།
དྲ་མིག་བཅུ་དྲུག་བྱས་པའི་པང་གདན་ཞིག
སྔགས་གསར་རྙིང་
སྔགས་གསར་རྙིང་།
དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དཀྱིལ་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་སྲིད་དབང་བཟུང་སྐབས་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་མང་པོ་གསུངས་ནས་དར་སྤེལ་གཏོང་བ་གནང་བ་ནི་བོད་དུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་བྱུང་བའི་ཐོག་མ་ཡིན།     དེ་ནས་དུས་རབས་སགུ་པའི་དཀྱིལ་དུ་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བསྣུབས་ནས་དུས་རབས་བཅུ་པའི་མཇུག་ཏུ་སླེབས་སྐབས་མངའ་རིས་ལོ་ཙྰ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་དེ་སྔོན་བོད་དུ་བསྒྱུར་མ་མྱོང་བའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་གསར་པ་མང་པོ་བསྒྱུར་བ་གནང་ནས་བསྐྱར་དུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་དར་སྤེལ་བྱུང་།      དེ་ནས་བཟུང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་སྔ་དར་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གསང་སྔགས་རྙིང་མ་དང་ལོ་ཙྰ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་བྱོན་པ་ཚུན་ཆད་ཀྱི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གསང་སྔགས་གསར་མ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཡིན།
སྤྲུལ་སྐུལ་གསུམ།
བཟོ་བོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་། སྐྱེ་བོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་།  མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་སྟེ་གསུམ།  ཡང་ན་རང་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུ་དང།  འགྲོ་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུ།  མ་དག་སྤྲུལ་སྐུའོ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ÕâÊÇ´úÂë
རྗེ་བཙུན་དམ་པ་ཧུ་ཐུག་ཐུ།
རྗེ་བཙུན་དམ་པ་ཧུ་ཐུག་ཐུ།
སྤྲུལ་སྐུ་རིམ་པ་ལྔ།
བོད་དབུས་གཅང་གཉིས་སུ་བླ་མ་སྤྲུལ་སྐུ་གོ་ས་མཐོ་དམན་དབང་གྱི་རིམ་པ་ལྡ། ༡．རྒྱལ་སྤྲུལ་（བླ་མ་སྤྲུལ་སྐུའི་ནང་ནས་བོད་གྱི་རྒྱལ་པོ་གནང་མྱོང་བའི་སྤྲུལ་སྐུ།）༢．ཧོ་ཐོག་ཐུ་（རྒྱལ་པོའི་སྤྲུལ་སྐུ་མིན་ཀྱང་མན་ཆིང་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་དང།   ཏྰ་ལའི་བླ་མ།   པན་ཆེན་གསུམ་གང་རིགས་ནས་ཧོ་ཐོག་ཐུའི་གོ་གནས་སྦྱིན་པའི་བླ་མའི་སྤྲུལ་སྐུ།）༣．ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་（ཧོ་ཐོག་ཐུའི་འོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་གོ་གནས་མཐོ་བ་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་ནང་ཁྲི་མཐོན་པོ་ཐོབ་པ།）༤．ཁྲི་སྤྲུལ་（དགའ་ལྡན་ཁྲི་པའི་སྤྲུལ་སྐུ།） ༥．མཁན་སྤྲུལ་（སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དགོན་པ་ཁག་གི་མཁན་པོའི་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམས་ཏེ་གྲ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ།） ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ÕâÊÇ´úÂë
ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཞྭ་གོས་
མི་རིགས་སོ་སོའི་ལུགས་སྲོལ་དང་མ་མཐུན་པའི་ཞྭ་མོ་དང་གྱོན་ཆས།
ཧྲོབ།
(རྒྱན་ཚིག) དུམ་བུ་ཆུང་ངུར་བསིལ་བའི་རྡོག་པོའི་མིང་སྟེ: དངུལ་ཧྲོབ།  སྨན་ཧྲོབ་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ
ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཞྭ་གོས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཧབ་ཤ།
རྒྱུ་ནོར་སོགས་ལ་འཕྲོག་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་མིང་སྟེ: སྤྱི་ནོར་ལ་ཧམ་ཤ་མ་བྱེད་ལྟ་བུ།
མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་
མཆོད་པའི་ལྷ་མོ།
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གསང་སྔགས་གཞུང་སྤྱི་ནས་བཤད་པའི་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། ༡.སྒེག་མོ་མ། ༢.ཕྲེང་བ་མ(བཞད་པ་མ) ༣.གླུ་མ། ༤.གར་མ། ༥.མེ་ཏོག་མ། ༦.བདུག་སྤོས་མ། ༧.སྣང་གསལ་མ། ༨.དྲི་ཆབ་མ་བཅས་ཡིན། གསང་སྔགས་མ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བཅུ་དྲུག་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་བརྒྱད་པོ་དེའི་སྟེང་དུ། ༩.པི་ཝང་མ། ༡༠.གླིང་བུ་མ། ༡༡.རྔ་ཟླུམ་མ། ༡༢.རྫ་རྔ་མ། ༡༣.གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ། ༡༤.རོ་རྡོ་རྗེ་མ། ༡༥.རིག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ། ༡༦.ཆོས་དབྱིངས་རྡོ་རྗེ་མ་བསྣན་པས་བཅུ་དྲུག་གོ། །
ལེབ་རྒན་དར་
དར་འབུའི་སྐུད་པ་ལས་འཐག་པའི་གོས་ཆེན་ཁྲུའུ་ཙི་ལྟ་བུ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ལེབ་
དུད་གྲངས་རྩིས་སྟངས་ཞིག་ཡིན་ཏེ། བྱང་འབྲོག་དང་ཡང་འབྲོག་ཁྲི་སྐོར་དེ་གཉིས་རྩིས་ནས་ལེབ་བཅུ་དྲུག་དུ་དབྱེས་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
འབྲི་གུང་གཏེར་སྒྲོམ་
ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
གཏེར་སྒྲོ་ཞེས་པ་ནི། གནས་དེའི་ཚོགས་ཁང་དབུ་རྩེ་ལ་སོགས་པའི་བྲག་རི་རྣམས་མདོག་དཀར་ལ་གནམ་དུ་འཕྱོ་བས་བྱ་ཏི་པའི་སྒྲོ་དང་འདྲ་བས་ཏི་སྒྲོ་ཞེས་དང་། ཡང་གནས་དེར་ནོར་དང་ཆོས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་བྱུར་བུར་གཏམས་པའི་སྒྲོམ་དང་འདྲ་བས་གཏེར་སྒྲོམ་ཞེས་གསུང་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་སོ་སོར་ཡོད། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཤར་ངོས་སྤྱི་ལེ་ ༡༤༠ ཙམ་གྱི་སར་ཆགས་པའི་གཞུ་སྟོད་གཏེར་སྒྲོམ་གྱི་གནས་འདིར། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་དང་བོད་ཀྱི་བཟའ་མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་སྔ་ཕྱི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ལ་ཉེ་བར་བཞུགས་ནས། ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ལ་མན་ངག་མཁའ་འགྲོའི་སྙིང་ཐིག་གནང་སྟེ་དཀའ་སྤྱད་ཀྱིས་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པར་གྲགས་པའི་གནས་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནས་དཔལ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཡབ་སྲས་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བའི་གྲུབ་ཐོབ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འབྲི་གུང་གདན་རབས་ཉེར་གསུམ་པ་རིག་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། ནུབ་བྱང་སྒོ་ཡི་མི་འགྱུར་ཏི་སྒྲོའི་གནས། །དྲག་པོའི་གནས་ཆེན་གཏེར་སྒྲོམ་བྲག་དཀར་ཞེས། །གྲུབ་དབང་པདྨ་མ་དྲག་པོའི་གནས་ཀྱི་གཙོར། །བསྔགས་ཤིང་བཞུགས་པའི་སྒྲུབ་གནས་ངོ་མཚར་ཅན། །སོགས་གནས་ཀྱི་ཞིང་བཀོད་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་པར་མཛད།