གནས་ཆེན་པོ་བརྒྱད་
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་གཅིག་རིང་གི་མཛད་པ་གཙོ་ཆེ་བ་རྣམས་བསྟན་སའི་གནས་ལ་ཟེར། དེ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་ན། ༡.ལུམ་བིའི་ཚལ་། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་གནས་ཡིན། རྒྱ་ཡི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཐང་ཚན་ཙང་གི་《རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག་》རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་བ་ལས། མཉན་ཡོད་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ལེ་དབར་བདུན་བརྒྱ་སོང་བ་ན་གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མའི་ཕོ་བྲང་གི་ཤུལ་དང། གྲོང་སྟོང་བཅུ་ལྷག་ལྷ་ཁང་གོག་པོ་མང་པོ་ཡོད། ཕོ་བྲང་ཡོད་ས་དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ལེ་དབར་བརྒྱ་ཙམ་ན་ལུམྦིའི་ཚལ་གྱི་ལྷ་ཁང་ད་དུང་ཡོད་ཅེས་གསལ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མཛད་པའི་《རྒྱ་གར་གནས་ཡིག་》ལས། རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་བལ་ཡུལ་དང་ཐག་ཉེ་བའི་གནས་དེང་སང་མིང་ལ་ཏུ་མན་དེ་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན་པ་དང། གནས་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུམ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མའི་སྐུ་བརྙན་དང། རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལོ་ཉེར་གཅིག་པ་ལ་ཕྱོགས་དེར་སླེབས་ནས་ཕྱོགས་འདིར་སངས་རྒྱས་འཁྲུངས་སོ་ཞེས་རྡོ་རིང་བསླངས་པ་ཡིན་ཟེར་བའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ཅན་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གསལ། ༢．ཝཱ་རཱ་ཎ་སི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ཆོས་གསུངས་པའི་གནས་ཡིན། སློབ་དཔོན་ཐང་ཟན་གཙང་གི་ལམ་ཡིག་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ལས། གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱ་ནས་རྩིས་པའི་ལྷོ་ནུབ་（ལྷོ་ཕྱོགས་）མཚམས་ལེ་དབར་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ན་ཆུ་བོ་གངྒའི་འགྲམ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཝཱ་རཱ་ཎ་སི་དང། དེ་ནས་བྱང་ཤར་མཚམས་ཆུ་བོ་ཝཱ་ར་ན་སི་བརྒལ་ནས་ལེ་དབར་བཅུས་ཆོད་པའི་ས་ན་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་ཡོད། དེར་རྟ་བབས་དང་ཁང་བརྩེགས་སོགས་ཀྱིས་བཀོད་པ་མཛེས་པའི་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཙམ། རྟེན་གཙོ་ཐུབ་པ་ཆོས་འཁོར་མ་དང། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་ལྔ་བརྒྱ་བཅས་ཡོད་པར་གསུངས། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མཛད་པའི་《རྒྱ་གར་གནས་ཆེན་ཁག་གི་ལམ་ཡིག་》ལས། ག་ཡའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ལེ་དབར་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་སོང་ན་ཝ་ར་ཎཱ་སི་ལ་སླེབས། དེ་ལ་དེང་སང་གི་མིང་བི་ན་ར་སི་ཟེར་ཞིང། དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྲོང་ཁྱེར་ཀུན་གྱི་ནས་རྙིང་ཤོས་ཡིན་པར་གྲགས་ཤིང། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཞུགས་ཏེ་ཅུང་ཟད་སོང་ན་ས་ར་ནཱ་ཐ་ཟེར་བར་སླེབས། དེ་ནི་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་ཞེས་པ་སྟོན་པས་ཐོག་མར་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་གནས་ཡིན་ཞེས་གསལ་ཞིང། ཞིབ་པར་གོང་གསལ་གྱི་ལམ་ཡིག་གཉིས་སུ་གསལ། ༣．ཡངས་པ་ཅན། སྟོན་པ་སངས་ཀྱིས་ཆོས་འཁོར་ཐེངས་གཉིས་པ་བསྐོར་བའི་གནས་ཡིན། 《ཐང་ཟན་ཙང་གི་ལམཡིག་》ལས་ཆུ་བོ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་བརྒྱུད་སའི་ཤར་（བྱར་ཤར་）དུ་ལེ་དབར་སྟོང་གི་སར་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆགས་ཤུལ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ལེ་དབར་བདུན་ཅུའི་སྐོར་ཡོད། མི་ཁྱིམ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ལ་གནས་རྟགས་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་ཡོད་པར་གསུངས། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་《རྒྱ་གར་གནས་ཡིག་》ལས། གྲོང་ཁྱེར་པ་ཋ་ན་ནས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ལེ་དབར་ཁ་ཤས་སོང་མཚམས་ངྷ་ས་ར་ཟེར་བའི་གྲོང་དང་ཐག་ཉེ་བའི་བེེ་ཤ་ལི་སྟེ་གྲོང་ཁྱེར་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ཤུལ་ཡོད་ཅེས་གསུངས། ༤．བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི། དེ་ནི་སྟོན་པས་ཆོས་འཁོར་ཆེན་པོ་ཐེངས་གསུམ་པ་བསྐོར་བའི་གནས་ཡིན། 《ཐང་སན་ཙང་གི་ལམ་ཡིག་》ལས། རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ལེ་དབར་ཉིས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་སོང་བ་ན་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་བོ་ཞེས་ཉེ་འཁོར་གྱི་རི་གཞན་དག་ལས་མཐོ་ཞིང། རྡོའི་སྐས་ལམ་ཞེང་ལ་གོམ་པ་བཅུ་དང་དཀྱུས་ལ་ལེ་དབར་དྲུག་ཡོད་པ་དང། དེ་དང་ཐག་ཉེ་བ་ན་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཡོད་པར་བཤད། དགེ་འདུན་ཆོད་འཕེལ་གྱི་ལམ་ཡིག་ལས། རྒྱ་གར་ན་ལེནྡྲ་ནས་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སོང་ན་ར་ཛི་གི་རི་ལ་སླེབས། དེ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཟེར་བ་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་ཕོ་བྲང་ཆགས་ཤུལ་ཡིན་པ་དང། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་བྱང་ངོས་སུ་གི་ཛ་ཀུ་ཊི་ཟེར་བའི་རི་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་བོ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ༥．མཉན་ཡོད། དེ་ནི་སྟོན་པས་མུ་སྟེགས་པ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་འགྲན་པའི་གནས་ཡིན། 《ཐང་ཟན་ཙང་གི་ལམ་ཡིག་》ལས། གནས་དེ་སངས་རྒྱས་སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་སེར་སྐྱ་ནས་རྩིས་པའི་ནུང་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པ་དང། རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་གྱི་ནང་ཤིང་ལྗོན་པ་ཁ་ཤས་དང། རྡོའི་ཀ་བ་འདོམ་བཅུ་བཞི་ཡོད་པ་གཅིག རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཡུམ་ལ་ཆོས་གསུངས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཟེར་བ་བཅས་མ་གཏོགས་གཞན་མེད་པར་གསུངས། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་《རྒྱ་གར་གནས་ཡིག》ལས་ བལ་རམ་པུར་ནས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་མལ་ལེ་བཅུ་ཙམ་སོང་ན་མཉན་ཡོད་ལ་སླེབས། དེང་སང་ས་ཧེ་ཊ་མ་ཧེད་ཟེར། གནས་དེ་བྷར་མའི་དྷརྨ་ས་ལ་མགྲོན་ཁང་དང་ཐག་ཉེ་སར་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་（ཛེ་ཏ་བ་ན་）མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བའི་ཤུལ་དང། སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་བཞུགས་སའི་གཙུག་ལག་ཁང། ར་ཛཱ་ཀུ་ཊི། ཀཽའུ་ཤམ་བྷིའི་ཀུ་ཊི། ལ་ཀེའི་ཀུ་ཊི། གན་དྷ་ཀུ་ཊི་བཅས་ཡོད། གནས་དེར་སངས་རྒྱས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཙམ་བཞུགས་པ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས་མུ་སྟེགས་པ་ཕམ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ༦．རྡོ་རྗེ་གདན་འདི་ནི་སྟོན་པ་མཆོག་སངས་རྒྱས་པའི་མཛད་པ་བསྟན་པའི་གནས་ཡིན། 《ཐང་ཟན་ཙང་གི་རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག》ལས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དབུས་མ་ག་དྷ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ལྷོ་ནུབ་ལེ་དབར་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་སར་ཆུ་བོ་ནེར་ཞལྫ་ན་འབབ་པ་དེ་བརྒལ་ནས་ཕར་འགྲམ་ན་ག་ཡའི་གྲོང་ཁྱེར་ཡོད་ཅིང། དེ་ནས་ལེ་དབར་དྲུག་ན་ག་ཡ་གོ་རིའི་རི། དེའི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ཟུར་ཞིག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་གསུངས་འདུག ༧．ཆུ་བོ་ནེ་རལྫ་ན། འདིའི་འགྲམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལོ་དྲུག་རིང་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་གནས་ཡིན། 《ཐང་ཟན་ཙང་གི་རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག་》ལས། རྒྱ་གར་ཡུལ་དབུས་མ་ག་དྷ་ཡི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་ལེ་དབར་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་སོང་བ་ན་ཆུ་བོ་ནེ་རཉྫན་ཡོད་པར་གསུངས། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་《རྒྱ་གར་གནས་ཡིག་》ལས། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ལམ་ཟུར་བྱེ་མའི་ཐོག་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་ཞིག་ཡིན་པར་གསུངས། ༨．རྩ་མཆོག་གྲོང། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་ཡིན། 《ཐང་ཟན་ཙང་གི་རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག་》ལས། སངས་རྒྱས་སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་ལུམ་བིའི་ཚལ་གྱི་ལྷ་ཁང་ནས་ཤར་ཕྱོགས་（ཤར་ལྷོ་）སུ་ལེ་དབར་བདུན་ཙམ་ན་ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤུལ་དང་དེའི་ནུབ་བྱང་མཚམས་ལེ་དབར་བཞིས་ཆོད་པའི་ས་ན་སཱ་ལའི་ཚལ་ཆེན་པོ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ལེ་དབར་སུམ་ཅུ་ཡོད་པ། མཐའ་སྐོར་དམའ་ཞིང། དཀྱིལ་མཐོ་བའི་རི་འབུར་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡིན་པ་དང། གནས་དེར་སོ་ཕག་གིས་བརྩིགས་པའི་ལྷ་ཁང་གཅིག་གི་ནང་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐུ་དེའི་གཞོགས་ན་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཀ་བ་ལ་བརྐོས་པའི་ཡི་གེའི་ཐོག ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་སངས་རྒྱས་འདའ་ཚུལ་བསྟན་ཟེར་བ་དང། ཡང་གཅིག་དགུ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཟེར་བའི་ལུགས་གཉིས་བཀོད་འདུག གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཆུ་བོའི་ཕར་འགྲམ་ན་སྐུ་གདུང་བཞུས་པའི་གནས་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ལེ་དབར་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པ། ཐོག་མར་སྟེགས་བུ་ཡིན་ཀྱང་ད་ལྟ་གཏིང་ཟབ་ཚད་འདོམ་དྲུག་གི་གཤོང་ཆེན་པོར་སོང་འདུག་ཅེས་གསལ། དགེ་འདུན་ཆོད་འཕེལ་གྱི་《རྒྱ་གར་གནས་ཡིག་》ལས་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་གྲུ་ཚུགས་ནས་ཏ་སིལ་དེ་ཨོ་རི་ཡ། དེ་ནས་བྷོ་ཊར་དང། དེ་ནས་རྩ་མཆོག་གྲོང་སྟེ་དེང་སང་གི་མིང་ལ་མ་ཐ་ཀུ་བར་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན་པར་གསུངས། གནས་ཆེན་བརྒྱད་ཀྱི་སྐོར་ཞིབ་པར་གཟིགས་ན་གོང་གསལ་གནས་ཡིག་དང། ལམ་ཡིག ཆག་ལོ། གྲུང་ཐོབ་ཨོ་རྒྱན་པ། སྟག་རས་ངག་དབང་རྒྱ་མཚོ་བཅས་ཀྱི་ལམ་ཡིག་དང་རྣམ་ཐར་ཁག་ལ་གཟིགས།