cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཚོགས་སྦྱོར་གཉིས་
ལམ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་ཚོགས་ལམ་དང་སྦྱོར་ལམ་གཉིས་སོ། །དེ་ལས་ཚོགས་ལམ་ནི། ཆོས་མངོན་རྟོགས་ཚོགས་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ཆོས་མངོན་རྟོགས་ཞེས་བརྗོད། མཚན་གཞི་ནི་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་དྲོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་སྐྱེས་བར་གྱི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་རྩོལ་བ་དེའོ། །སྒྲ་བཤད་ནི། ཐོས་བསམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལམ་གྱི་ཚོགས་དང་པོར་གསོག་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཡིན་པས་ན་ཚོགས་ལམ་ཞེས་བྱ། དབྱེན་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་དང་ཚོགས་ལམ་འབྲིང་དང། ཚོགས་ལམ་ཆེ་བ་གསུམ་ཡོད། ལམ་དེ་ལས་ཡོན་ཏན་གང་ཐོབ་པ་ནི། དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི། ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཅི་རིགས་འཐོབ་པར་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་སྦྱོར་ལམ་ནི། །དོན་མངོན་རྟོགས་སྦྱོར་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད། དེ་ཡང་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་སྤྱི་དང་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་ལ་སྒོམ་བྱུང་གཙོ་བོར་བྱེད་་་་་་པའི་སྐབས་ཡིན་པར་དོན་མངོན་རྟོགས་ཞེས་བརྗོད། མཚན་གཞི་ནི་དྲོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ནས་བཟུང་མཐོང་ལམ་མ་སྐྱེས་བར་གྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་རྣམས་སོ། །སྒྲ་བཤད་ནི་སྒོམ་བྱུང་གི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སྦྱོར་བས་ན་སྦྱོར་ལམ་ཞེས་བྱ། དབྱེ་ན་སྦྱོར་ལམ་དྲོད། རྩེ་མོ། བཟོད་པ། ཆོས་མཆོག་བཞི་ཡོད། སོ་སོའི་མིང་གི་གོ་དོན་ནི། མཐོང་ལམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་མྱུར་དུ་མཐོང་བའི་སྔ་ལྟས་ཀྱི་དྲོད་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སྦྱོར་ལམ་དྲོད། ལོག་ལྟས་དགེ་རྩ་གཅོད་པ་ལས་འདས་པའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པས་ན་སྦྱོར་ལམ་རྩེ་མོ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པས་ན་ཆོས་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །
འབྲོང་གཉན་ལྡེ་རུ།
འབྲོང་གཉན་ལྡེ་རུ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
མ་གོག (གསུང་རབ།)
མ་གོག་ནི་ཡ་ཕེད་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ཁ་མཆུ་འཇལ་མཁན་
ཁ་མཆུ་འཇལ་མཁན།
ཁྲིམས་ཁང་དུ་ཐོག་མར་ཁ་མཆུ་ཞུ་གཏུགས་བྱེད་མཁན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་མཆུ་ཁྲིམས་སར་ཐལ་བ་
ཁ་མཆུ་ཁྲིམས་སར་ཐལ་བ།
ཕན་ཚུན་བར་རྩོད་གླེང་ཆེན་པོ་ཐུག་པ་བར་འདུམ་བྱེད་མཁན་གྱིས་ཀྱང་བསྡུམས་མ་ཐུབ་པར་ཁྲིམས་ཁང་དུ་ཞུ་གཏུགས་བྱ་དགོས་བྱུང་བ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་ཆེར་སྣ་རྒྱན་ནགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང༌
ཁ་ཆེར་སྣ་རྒྱན་ནགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང༌།
ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་གནའ་རབས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་གི་མིང་སྟེ། འདི་བཞེངས་པ་པོ་སུ་ཡིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ད་ཕན་མ་མཐོང་ཞིང༌། 《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》དང《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང》གཉིས་ཀའི་ནང་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་མཛད་ཅེས་གཅིག་མཐུན་དུ་གསལ། དེ་མིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གསལ་བ་ད་ཕན་མ་མཇལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མ་ད་ཨི།
མ་ད་ཨི་ནི་ཡ་ཕེད་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༤ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༤ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༥༨པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༧ཡོད།
ཁྲི་གཉན་གཟུངས་བཙན།
ཁྲི་གཉན་གཟུངས་བཙན་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཁ་མཆུ་འོས་བཙུགས་བྱེད་པ་
ཁ་མཆུ་འོས་བཙུགས་བྱེད་པ།
དཔང་རྟགས་ཁུངས་བཙན་མེད་པར་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་གཞན་ཕྱོགས་ལ་ཁ་མཆུ་བཙུགས་པ།
ཝ་ར་ན་སི་
ཝ་ར་ན་སི། དོན་དངོས་ཐོག་ཝ་ར་ན་སི་ནི་དགོན་སྡེ་ཞིག་མིན་པར། ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཆུ་བོ་གང་གཱའི་ངོགས་སུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། དགོན་སྡེའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་སུ་གྲགས། དེ་ཡང་ཁྲོམ་གཞུང་དང་སྲང་ལམ་གང་དུ་སོང་ཡང་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། དེ་གར་གནས་མཇལ་དུ་ཡོང་མཁན་དད་ལྡན་པ་ནི་གྲངས་ལས་འདས།
ཁ་མཆུ་འབུན་འབྲེལ་ལོ་མང༌
ཁ་མཆུ་འབུན་འབྲེལ་ལོ་མང༌།
མི་རབས་སྔོན་མའི་སྐབས་ཀྱི་ཁ་མཆུ་རྙིང་པ་ཐག་མ་ཆོད་པར་ལོ་མང་པོ་སོང་བ་ལ་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༥ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༥ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༥༩པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༦ཡོད།
ཆུ་སྲིན་མགོ་
ཆུ་སྲིན་མགོ་ནི་སེང་གེའི་སྡེར་མོ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྣ། ཆུ་སྲིན་གྱི་མཆེ་བ། སྤྲེའུའི་མིག ཕག་རྒོད་ཀྱི་རྣ་བ། ཉ་ཡི་ལུས་སོགས་སྣ་ཚོགས་པའི་རི་མོ་ལས་གྲུབ་པའི་སྲོག་ཆགས་ཤིག་གི་གཟུགས་ཏེ། བྱེད་ལས་ནི་དེ་མདའ་ཡབ་ཀྱི་གྲུ་ཟུར་དུ་བཞག་ཚེ་དེའི་ཁ་ནས་སྐུད་པ་དྲངས་པ་ལ་དྲིལ་བུ་དང་སིལ་སྙན་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་སོགས་དྲ་བ་དྲ་ཕྱེད་དུ་འདོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་སྙན་པར་སྒྲོག་པའི་མཚོན་བྱེད་ཙམ་མོ།
ཁ་མཆུའི་རིགས་ཀྱི་གཅོད་རྒྱ་
ཁ་མཆུའི་རིགས་ཀྱི་གཅོད་རྒྱ།
ཁྲིམས་ཁང་དུ་ཞུ་གཏུགས་བྱས་པའི་ཁ་མཆུ་ཁག་གི་ཐག་གཅོད་གཏོང་བའི་བཀའ་ཡིག
ཀླུ་སྨན་མེར་མོ་
ཀླུ་སྨན་མེར་མོ་	ཁོང་མོ་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་ནང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་རྒྱལ་པོ་དེ་ཤོ་ལེགས་ཀྱི་བཙུན་མོ་དང་། རྒྱལ་པོ་གུ་རུ་ལེགས་ཀྱི་མ་ཡུམ་ཡིན། ཁོང་མོའི་མཚན་གཞན་ལ《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ལས་ཀླུ་ལྕམ་མེར་མ་ཞེས་འཁོད་འདུག །
ཐོག་རྗེ་ཐོག་བཙན།
ཐོག་རྗེ་ཐོག་བཙན་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཡ་ཝན། (གསུང་རབ།)
ཡ་ཝན་ནི་ཡ་ཕེད་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ཀླུ་སྲིང་མེར་ལྕམ་
ཀླུ་སྲིང་མེར་ལྕམ་	ཁོང་མོ་ནི་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་ནང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་བཙུན་མོ་དང་། ཤ་ཁྲི། ཉ་ཁྲི་བྱ་ཁྲི་གསུམ་གྱི་མ་ཡུམ་ཡིན་ནོ། །
ཁ་མཆུའི་རིགས་ཀྱི་གཅོད་རྒྱ་
ཁ་མཆུའི་རིགས་ཀྱི་གཅོད་རྒྱ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན།
ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཀླུ་ཤོད་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་
ཀླུ་ཤོད་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་མོ་སྦྲུལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1785 ལོར་མདོ་སྨད་སྐྱིད་ཚའི་སྒང་བསོད་དཀོན་ནེའི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཆུ་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1852 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་དགུང་ལོ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་མཆོད་རྟེན་ངོར་ཞུགས་ཏེ་ཡི་གེའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་འདོན་ཆོས་སྤྱོད་བཅས་ལ་བྱང་བར་སྦྱངས། དེ་ནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཤིང་ཀླུ་ཤོད་པ་ཕུན་ཚོགས་སེང་གེ་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ཏེ་རིགས་ལམ་ལ་སྦྱངས། དགུང་མོ་སྤོས་མེའི་འོད་ལ་རྟེན་ནས་མདའ་ཚད་མ་ཤོག་བརྒྱད་ཐུགས་ལ་འཛིན་ཐུབ་ཅིང་ཐལ་ཕྲེང་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་བྱང་བར་གྱུར། རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས་ཤིང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་ཁྲིམས་པར་བཞེངས། ཨ་མཆོག་རྒྱུད་པ། སེ་ཆང་སྒར། དབལ་ཤུལ་དགོན་རྣམས་ཀྱི་ཁྲི་བ་མཛད། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་ཡུན་རིང་བཞུགས། དེ་ནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་དུས་འཁོར་དཔོན་སློབ་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ཤིང་ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་དུ་འཆད་ཉན་བསྐྱངས། མགོན་འཇིགས་ཀྱི་གདམས་པ་ཐུགས་ཉམས་སུ་བཞེས་ཤིང་། ལྕགས་མཁར་གཏོར་སྒྲུབ་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཡང་ལན་མང་དུ་མཛད། ལྕགས་མཁར་ཞིག་གི་དུས་སུ་ཆོས་རྒྱལ་ཐང་ཀའི་སྙན་ཤལ་འགུལ་བ་གཟིགས། དགུང་ལོ་རེ་བརྒྱད་པར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། ཁོང་ནི་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་དུས་འཁོར་དཔོན་སློབ་ཀྱི་ཁྲི་རབས་ཉེར་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༦ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༦ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༦༠པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༥ཡོད།
ཐུག་
ཐུག་ཅེས་པ་ནི་གཡག་གི་རྩིད་པ་ནག་པོ་ལས་གྲུབ་པའི་ཐུག་རལ་དང་། ལྕགས། མེ་རི་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། མགོན་ཁང་གི་དབུ་རྩེར་ཐུག་འཛུགས་དགོས་དོན་ནི་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མའི་མཚོན་དོན་དང་། གཞན་དབྱར་གནས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་པའི་མཁར་སྟེང་དུ་བཙུགས་ཡོད་ཚེ་བུད་མེད་སོགས་ནང་དུ་འགྲོ་མི་ཆོག་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་སོགས་ཡོད་པ་རེད།
དཔྱི་ས་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་
དཔྱི་ས་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་ནི་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ལྕགས་ཕོ་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༨༩༠ལོར་མདོ་སྨད་རེབ་གོང་དཔྱི་སའི་གོང་ཤོར་ཚང་གི་རུས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་སྤྱི་ལོ༡༩༥༩ལོར་སྐུ་གཤེགས།ཁོང་དགུང་ལོ་དྲུག་པར་ཁུ་བོ་ཧྲེ་ལི་ལས་ཡི་གེའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་འདོན་ཆོས་སྤྱོད་བསླབས་པས་ལོ་གཅིག་ལ་ཚེགས་མེད་དུ་མཁྱེན།དགུང་ལོ་བརྒྱད་པར་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ་དཔྱི་སའི་བན་གྱའི་གྲྭ་རྒྱུན་དུ་བཞུགས།དགུང་ལོ་བཅུ་བར་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་མཛེས་རྩལ་དང་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་བཅས་ལ་བྱང་བར་སྦྱངས།དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་པར་རྫོང་སྔོན་བློ་གྲོས་ཚང་ལས་བཀའ་ཆོས་མང་བོ་གསན་ཅིང་དེ་ནས་བཟུང་དཔེ་གཟིགས་མཚམས་མ་ཆད་པར་མཛད།དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་སྟེང་རྫོང་དཀར་དུ་ཕེབས་ཏེ་གཙང་དགེ་བཤེས་ཚང་ལས་སྔ་ཕྱིར་དཔེ་ཁྲིད་མང་དུ་གསན།དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པར་སྡི་ཚ་དགོན་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཞྭ་དམར་པཎྚི་ཏ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བྱམས་པ་བློ་བཟང་དང་མཛོད་དགེ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ།ཧོར་ཆེན་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟེན་ཏེ་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་དང་ཐུན་མོང་བའི་རིག་པའི་གནས་ལ་ཞིབ་ཏུ་སྦྱངས་པས་མཁས་གྲགས་ཀུན་ལ་ཁྱབ།དགུང་ལོ་བཞི་ཅུ་ཐམ་པར་ཀ་རིང་ཨེ་ལྦཾ་གླིང་དུ་ཕེབས་པ་ནས་བཟུང་ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་དང་།རྗེ་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོའི་ཞབས་པད་ལ་ལོ་ཉི་ཤུའི་རིང་དུ་བསྟེན་ཏེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོའི་གཞུང་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤཽབས་པ་བརྙེས།ཁྱད་པར་དུ་རྗེ་བླ་མའི་སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་མན་ངག་འཛིན་པའི་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་གྱུར།དཔྱི་ས་དགོན་དགེ་བྱེད་གླིང་གསར་འདེབས་མཛད་ཅིང་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་གསར་བཞེངས་མཛད།རོང་བོ་དགོན་ཆེན་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཁྲི་རྒན་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་དབྱངས་འཕྲིན་ལས་དབང་བོ་དང་།རྫོང་དཀར་འཇིགས་མེད་ཤེས་རབ་གྲགས་པ།སྤྲུལ་སྐུ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ།ནང་སོ་སྐུ་སྐྱེས།ཁ་སོ་མཆོག་སྤྲུལ་བཅས་ལ་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་བསྩལ།
ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ལ《རྩོད་ཡིག་གསང་འཛིན་མཚོན་གྱི་འཁོར་ལོ》དང་《སྙན་ངག་གི་གབ་ཚིག་གཞོན་ནུའི་བློ་གྲོས་སྒོ་འབྱེད》《སྒྲ་རིག་གནམ་འཕང་གཅོད་བྱེད་བརྡ་དག་ཕྱེ་མ་ལེབ་ཀྱི་གཤོག་ལེབ༽》《སྤྱོད་འཇུག་ཤེར་ལེའུའི་འབྲུ་འགྲེལ》《ཚུལ་གསུམ་ཁྱབ་སྒོ་ཁུག་མ》བཅས་བཞུགས་སོ།།
༡༩༢༥ལོ།
༡༩༢༥ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཐུ་བལ། (གསུང་རབ།)
ཐུ་བལ་ནི་ཡ་ཕེད་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
མེ་ཤེཀ།
མེ་ཤེཀ་ནི་ཡ་ཕེད་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༧ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༧ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༦༡པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༤ཡོད།
ཞང་ཞུང་ཆོས་དབང་གྲགས་པ་
རྗེ་འདི་ཉིད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ཤིང་སྤྲེལ（1404）ལོར་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་ནས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་དང་གང་ལའང་ཚེགས་མེད་དུ་མཁྱེན། དེ་རྗེས་དབུས་སུ་བྱོན་ཏེ་རྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་གསུམ་དང་མཚུངས་མེད་ཆོས་རྗེ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་ལུང་དང་ཟབ་མོའི་དབང་ཁྲིད་རྗེས་གནང་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་གྱིས་གསན་ཞིང་། སྒྲ་ཚད་སྙན་ངག་སོགས་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་ཡང་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་མཛད་པས། ཟླ་མེད་པའི་མཁས་པའི་གོ་འཕང་རྙེད་དེ་མུས་སད་པ་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་སེང་གེ་དང་འདི་བ་གཉིས་ལ་རྣམ་དཔྱོད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཁས་པ་གཉིས་སུ་གྲགས། དགུང་ལོ་སོ་ལྔ་པ་ས་རྟ（1438）ལོར《རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད》མཛད། དགུང་ལོ་ང་ལྔ་པ་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་སྟག（1458）ལོར་ཐར་འདོད་སྐྱེ་བོའི་འཇུག་ངོགས་ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླིང་ཞེས་གྲགས་པའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོའི་ཁྲི་ཐོག་གཉིས་པ་ལ་ཕེབས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་དང་རྒྱུད་སྡེ་རྒྱ་མཚོའི་འཁོར་ལོ་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་པ་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་གླང（1469）ལོར་ནགས་ཤོད་སྤུས་མདའ་རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་འབར་དུ་སྐུ་གཤེགས། རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས《རྣམ་ངེས་འཐད་ལྡན》གྱི་འགྲེལ་བཤད་དང་། 《དུས་འཁོར་གྱི་བསྐྱེད་རྫོགས》སོགས་ལྗགས་རྩོམ་མཛད་ཅིང་། མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་དུས་འཁོར་ཊིཀ་ཆེན་རྩོམ་འཕྲོ་ལུས་པ་མཇུག་རྫོགས་པར་མཛད། གཞན་ཡང་སྙན་ངག་གིས་ཡོངས་སུ་སྤུད་པའི་ལྷ་དང་བླ་མའི་བསྟོད་པ། རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལ་སོགས་པ་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་མཁན་ཀུན་གྱི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་ལྟར་གྱུར་བའི་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་དྲངས་པའི་བཀའ་རྩོམ་ཡང་མང་པོ་མཛད།།
ཁྲི་བཙན་ནམ།
ཁྲི་བཙན་ནམ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཀླུང་ཤོད་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་
ཀླུང་ཤོད་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཆུ་མོ་གླང་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1493 ལོར་ཀླུང་ཤོད་དབུ་སྣར་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ས་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1568 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གིས་རྒྱལ་བའི་བཀའ། འཕགས་པའི་ལུང་། མཁས་པའི་གསུང་རབ་བཅས་ལ་ཐོས་བསམ་ནན་ཏན་དུ་མཛད་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོར་གྱུར་ཏེ་མལ་གྲོ་ཆ་དཀར་གྱི་བླ་མ་མཛད་པ་ན། འབྲི་གུང་པའི་དམག་འཕོགས་པས་བྲག་དབར་དུ་སྤོས་ཤིང་མཁར་སྐྱའི་ཞལ་བདག་ཀྱང་མཛད། དེ་ནས་བྱང་རྩེར་བྱོན་ཏེ་འཆད་ཉན་པ་ཡུན་རིང་དུ་མཛད། དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་གསུམ་པ་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ཤིང་མོ་གླང་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1565 ལོར་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་ལ་ཕེབས་ནས་ལོ་ངོ་བཞིའི་རིང་དུ་གསེར་ཁྲི་བསྐྱངས་ཤིང་འཆད་ཉན་བཅས་ལ་དོ་དམ་གང་ལེགས་གནང་། དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་པར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། དགོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་དབྱེན་འདུམ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་ཏེ་ལི་མ་ལྷ་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་བོར་བཞུགས། དུས་མཆོད་དབོན་བརྒྱུད་ཀྱིས་འཛིན་ནོ། ཁོང་ནི་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་འཛིན་པའི་ཁྲི་རབས་ཉེར་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༨ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༨ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༦༢པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༣ཡོད།
ཆ་ཤས་སྦྲིད་གཏོང་
ཆ་ཤས་སྦྲིད་གཏོང་
གཤག་བཅོས་སོགས་བྱེད་ཚེ་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཙམ་ལ་སྦྲིད་བཟི་གཏོང་ཐབས་ཤིག་གོ །
ཐི་ར། (གསུང་རབ།)
ཐི་ར་ནི་ཡ་ཕེད་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ཚོགས་བསགས་
བསག་བྱའི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་དགེ་བ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཅི་་་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་བསོད་ནམས་ཚོགས་དང། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་ཡོད། འདིར་སྐབས་སུ་བབ་པ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསགས་ཚུལ་ཅུང་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གྲངས་མེད་གསུམ་ཞེས་པའི་གྲངས་མེད་ནི་བགྲང་དུ་མེད་པའི་གྲངས་མེད་མ་ཡིན་གྱི་གྲངས་ཀྱི་གནས་དྲུག་ཅུ་པའི་གྲངས་མེད་ཚུལ་ཡིན་ཞེས་མཁས་པ་མང་པོས་བཞེད་ཅིང། གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་ཚོགས་བསགས་ཚུལ་ལའང་ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་དང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་དང་པོ་ནི། གྲངས་མེད་གསུམ་ལ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབུམ་ཕྲག་གཉིས་དང་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ་ལ་བསྙེན་བཀུར་མཛད་དེ་ཚོགས་བསགས་པ་ཡིན་ཅིང། དེ་ཡང་མངོན་པ་མཛོད་ལྟར་ན་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནས་རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་ཅན་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པའི་བར་ལ་གྲངས་མེད་དང་་་པོ་དང། དེ་ནས་མར་མེ་མཛད་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པའི་བར་ལ་གྲངས་མེད་གཉིས་པ། དེ་ནས་རྣམ་གཟིགས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པའི་བར་ལ་གྲངས་མེད་གསུམ་པ་སྟེ། བསྐལ་ཆེན་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསགས་པར་གསུངས་ཤིང། མཛོད་ལས། རྣམ་གཟིགས་མར་མེད་རིན་ཆེན་གཙུག། །གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་ཐ་མར་བྱུང། །དང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། །དེ་མིན་འདུལ་བ་ལུང་སོགས་ལས་གསུང་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པས་གཞུང་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྔོན་རྒྱལ་པོའི་བུ་གཞོན་ནུ་བརྩོན་འགྲུས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་བསྙེན་བཀུར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་བསགས་པས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་གྱུར། དེ་ནས་ཚོང་དཔོན་ཤེས་རབ་བཟང་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ཡན་ལག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་ནས་བཟུང་གྲངས་མེད་གཉིས་པས་ས་བདུན་པ་་་་་་་་ཐོབ་པར་གྱུར། དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་ཁྱེའུ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་བསྙེན་བཀུར་བས། དེས་ཀྱང་བྲམ་ཟེ་ཁྱེའུ་འདི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་གྲངས་མེད་གསུམ་པའི་ཚོགས་བསགས་ཏེ་ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་ནས་ས་བཅུ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡི་བར་བགྲོད་པར་གསུངས། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཚེ་མར་མེ་མཛད་ཀྱིས་ང། །ལུང་བསྟན་གྱུར་པ་དེ་ཡི་ཚེ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་ཐོབ་གྱུར་ཏེ། །དབང་བཅུ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་གྱུར། །ཅེས་སོ། །
ལྡེ་སྤྲིན་བཙན།
ལྡེ་སྤྲིན་བཙན་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༩ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༢༩ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༦༣པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༢ཡོད།
ཁ་ཏོན་ལྷོགས་པ་
ཁ་ཏོན་ལྷོགས་པ།
ཁ་ཏོན་ཀློག་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བོད་ཡིག་
བོད་ཡིག་ནི་བོད་སྐད་དང་རྫོང་ཁ་སྐད་ཀྱི་ཡི་གེའི་མ་ལག་ཡིན། དེ་གནའ་བོའི་བོད་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་ལ་གཞིགས་ནས་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན། ཡི་གེ་མ་ལག་འདིར་ཁྱོན་གསལ་བྱེད་སུམ་བཅུ་ཡོད།
བདེ་སོས་ཚན་ཁག་
བདེ་སོས་ཚན་ཁག་
ནད་པ་རྣམས་བདེ་སོས་འོང་བཞིན་པའམ་གཤག་བཅོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལུས་ཀྱི་ནུས་པ་སླར་གསོ་བའམ་སོར་ཆུད་ནས་བདེ་ཐང་འབྱུང་དུ་འཇུག་མཁན་གྱི་ཚན་ཁག་གོ །
ལྡེ་རྒྱལ་པོ།
ལྡེ་རྒྱལ་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཟླ་༡༢ཚེས་༣༠ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༣༠ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༦༤པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡ཡོད།
ལྡེ་སྣོལ་པོ།
ལྡེ་སྣོལ་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ལ་དྭགས་སྐད།
ལ་དྭགས་སྐད་ནི་རྒྱ་གར་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གཅིག་ཡིན།
འགོག་རྫས་
འགོག་རྫས་
མིའམ་དུད་འགྲོའི་ཁྲག་གི་དྭངས་མའི་ནང་དུ་ནད་སྐྱེད་སྲིན་འབུའམ་ནད་འབུ་ཞུགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་དུག་དང་ནད་སྲིན་དག་འཇོམས་པ་དང་འགོག་པའི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་སྤྲི་དཀར་རང་བཞིན་གྱི་རྫས་ཤིག་གོ །
ལ་དྭགས་སྐད།
ལོ་རྒྱུས།
གི
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།
ཚོང་པ་ལྔ་
༡.རྒྱ་བྱེ་ཚོང། ༢.གྲུ་གུ་གཡུ་ཚོང། ༣.འ་ཞ་གྲི་ཚོང། ༥.གླན་ཚྭ་ཚོང་བཅས་ལྔ་ཡོད།
ཚོད་ད་འོད་ཏོ་དཔགས་
ཚོད་དཔག་གི་བརྡ་རྙིང་།
ཚོན་གྱིས་མ་བཅལ་བ་
ཚོན་གྱིས་ཁ་མ་བསྒྱུར་བ།
ཚོད་ཞོལ་
ཚོད་མའི་ལྷག་མའི་མིང་།
ཟླ་༡༢ཚེས་༣༡ཉིན་
ཟླ་༡༢ཚེས་༣༡ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༣༦༥པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༠ཡོད།
ཚོན་ཆེན་བརྒྱད་
མི་རུང་བའི་ཚོན་ཆེན་བརྒྱད་དང་དོན་གཅིག།
བེབ་ཏོལ་
བེབ་ཏོལ་
ནུབ་སྨན་གྱི་བརྟག་ཐབས་ཤིག་སྟེ། མཛུབ་མོའམ་མཐོ་དབྱིབས་དཔྱད་ཆས་ཀྱིས་བྲང་དང་ལྟོ་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་སུ་རྡེག་ཅིང་དཔྱད་པའོ།
ཁྱི་སྨྱོན་དུག་
ཁྱི་སྨྱོན་དུག་
ཁྱི་སྨྱོན་གྱིས་རྨུགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དུག་ནད་དོ།
༡༩༢༤ལོ།
༡༩༢༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
པུ་རིག་སྐད།
པུ་རིག་སྐད་ནི་རྒྱ་གར་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གཅིག་ཡིན།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།
ཚོན་མོ་སྟེང་
《འདུལ་ཊཱིཀ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ》ལས་ཞ་ཉེའམ་ཞ་ཉེ་ནག་པོའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་བཞེད།
སེ་སྣོལ་པོ་ལྡེ།
སེ་སྣོལ་པོ་ལྡེ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཉམ་སྐད་
ཉམ་སྐད་ནི་རྒྱ་གར་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གཅིག་ཡིན།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།
རྣམ་དབྱེ།
བོད་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྣམ་དབྱེ་བརྒྱད་ཀྱི་མིང་སྟེ། དང་པོ་ངོ་བོ་ཙམ་སྟོན་པ། གཉིས་པ་ལས་སུ་བྱ་བ། གསུམ་པ་བྱེད་སྒྲ། བཞི་པ་དགོས་ཆེད། ལྔ་བ་འབྱུང་ཁུངས། དྲུག་པ་འབྲེལ་སྒྲ། བདུན་པ་གནས་གཞིའམ་རྟེན་གནས། བརྒྱད་པ་འབོད་སྒྲ་བཅས་ཡིན།།
རྣག་རུལ་
རྣག་རུལ་
རྨས་སྐྱོན་དང་ནད་སོགས་ཕོག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤ་སྐྱིའི་ཕུང་གྲུབ་ལ་ནད་སྲིན་མཆེད་དེ་རྣག་ཐོན་ཞིང་ཟགས་རལ་ཏུ་གྱུར་པའོ།
ཁ་ཏི་ཀ་
ཁ་ཏི་ཀ།
མཚོ་སྔོན་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་དགེ་ལུགས་དགོན་རྙིང་ཞིག སྔོན་དུས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་ཏཱ་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཡུང་ལོས་ཀྱི་ཏི་ཤྲི་གནང་མཁན་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་གསེས་བྱང་བླ་མ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་ཙོང་ཆུའི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཆོས་སྡེ་ལྔ་བཏབ་པའི་ནང་ཚན་ཞིག་ཡིན། ངག་རྒྱུན་ཐོག་བཤད་སྲོལ་ལ། ཁ་ཏི་ཀའི་ཚོང་དཔོན་ནོར་བུ་བཟང་པོས་དབུས་སུ་སོང་ནས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དང་མཇལ། ཚོང་དཔོན་དེ་ཉིད་མདོ་སྨད་དུ་ལོག་ཁར་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་བཞེས་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་རྟ(༡༣༧༨)ལོར་མ་ཡུམ་བགྲེས་པོར་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་འདོད་མེད་པའི་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་ཕྱག་བྲིས་དང་ཆབས་ཅིག་རང་ཉིད་ཀྱི་འདྲ་ཐང་ཞིག་དང༌། རྒྱལ་བ་སེང་གེའི་ང་རོའི་སྐུ་དཔར་བསྐུར་བ་གནང་ཞིང༌། ཚོང་དཔོན་གྱིས་འདྲ་ཐང་དེ་དང་ཁྱད་མེད་པ་ཞིག་བཞེངས་ནས་དེ་རྗེ་བླ་མའི་མ་ཡུམ་ལ་ཕུལ་བ་དེང་སང་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་པ་དང༌། འདྲ་ཐང་ངོ་མ་དེ་ཚོང་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་ཡུལ་ཁ་ཏི་ཀར་དགོན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་གདན་དྲངས་པ་སོགས་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་ཡོད་པ་ལྟར་ཐང་ཀ་གཉིས་ཀ་དེང་སང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་སྐད་འདུག ཞིབ་པར་མཁས་དབང་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི《ཁ་ཏི་ཀ་དགོན་པའི་རྟེན་གཙོ་རྗེའི་ཞལ་ཐང་གི་ལོ་རྒྱུས》ཞེས་པ་མཚོ་སྔོན་སྦྲང་ཆར་དུས་དེབ༡༩༨༥ལོའི་དེབ་ཨང་གཉིས་པའི་ནང་འཁོད་པ་དེར་གསལ་ཞིང༌། དགོན་པ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་རགས་བསྡུས《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས༢༢༥ནས༢༢༦བར་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
དྤི་ཏིའི་སྐད།
དྤི་ཏིའི་སྐད་ནི་རྒྱ་གར་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གཅིག་ཡིན།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།
ཚོང་འདུས་མགུར་མོ་
དེ་སྔོན་དུས་རབས་བཅུ་པའི་དཀྱིལ་དུ་དབུས་གཙང་གི་མཁས་པ་མི་བཅུས་མདོ་སྨད་དུ་ཕེབས་ནས་བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ་གྱི་སློབ་མ་གྲུམ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དྲུང་དུ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཞུས་རྗེས་ལོ་ཤས་ནས་བོད་དུ་ཕེབས། དེའི་ནང་ནས་ལོ་སྟོན་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་གཙང་མགུར་མོ་རབ་ཁ་ནས་ཡིན་པས་ཁོང་གིས་མཆེད་གྲོགས་གཞན་རྣམས་། ཁྱེད་རྣམས་གནས་སྐབས་བོད་དབུས་གཙང་དུ་ལོག་མ་ཕེབས་པར་མདོ་ཁམས་འདིར་བཞུགས། ངས་སྔོན་ལ་དབུས་གཙང་དུ་འགྲོ་བའི་ཚོང་པ་དང་མཉམ་དུ་སོང་ནས་ཆོས་དར་ནུས་པ་འདུག་ན་ངས་ལོག་མ་ཡོང་བར་་་་་་་་་་དབུས་གཙང་དུ་བསྡད་ཀྱིས། དེ་ཙ་ན་ཁྱེད་རྣམས་ཡར་ཕེབས་ན་འཐུས། གལ་ཏེ་དབུས་གཙང་དུ་ཆོས་དར་བར་བྱེད་མ་ནུས་ན་ང་ཡང་ཚོང་པ་དང་མཉམ་པོར་མདོ་སྨད་དུ་ལོག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་གསུངས་ནས་ཚོང་པ་དང་མཉམ་དུ་བོད་ལ་ཕེབས། ཁོང་རྣམས་སུམ་འཕྲང་དུ་སླེབས་མཚམས་ཚོང་པ་རྣམས་དེ་གར་ཚོང་བྱས་ཏེ་མདོ་སྨད་དུ་ལོག་རྩིས་ཡོད་སྐབས་ལོ་སྟོན་གྱིས་ཁྱེད་རྣམས་འདི་ནས་མ་ལྡོག་པར་གཙང་ལ་སོང་ནས་མགུར་མོ་རབ་ཁར་སླེབས་ཚེ་ངའི་ཕ་ལོ་ནད་གཙུག་ན་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ང་དབུས་ན་འདུག་ཅེས་ལན་སྐྱོལ་ཞེས་མངགས་ཏེ་གཙང་དུ་བཏང། ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁོང་གིས་གསུངས་པ་ལྟར་བྱས་པས་ཚོང་ལེགས་པོ་བྱུང། དེ་ནས་བཟུང་གཙང་གི་མགུར་མོ་རབ་ཁར་ཚོང་འདུས་ཆགས་པའི་མིང་དུ་ཚོང་འདུས་མགུར་མོ་ཟེར། （དེང་སང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྙེ་མོ་རྫོང་ཁོངས་མར་རྐྱང་ཆུས་སུ་ཡོད）དེ་སྔོན་བོད་ཀྱི་གསེར་དངུལ་གྱི་ལྗིད་ཚད་ཐང་གཞི་ཡང་ཚོང་འདུས་མགུར་མོའི་ཁྲོམ་རའི་རིན་ཐང་གི་ཚད་གཞིར་བཟུང་ནས་ཆོས་་་་་་ཁྲིམས་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ཁྲིམས་ཡིག་ནང་བརྐུས་པ་འཇལ་གྱི་ཁྲིམས་ཡིག་སྐོར་བཤད་སྐབས་ཚོང་འདུས་མགུར་མོའི་་་གསེར་དངུལ་དང་འབྲུ་རིགས་ཀྱི་རིན་ཐང་གཞིར་བཟུང་བར་བཤད། ཞིབ་པར་སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོས་མཛད་པའི་《འདུལ་བའི་འགྲེལ་པ》ཁག་དང། 《གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིམས་ཡིག》 སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི《ཁྲིམས་ཡིག་ཞལ་ལྕེ་བཅུ་གསུམ》ནང་དུ་གསལ་ཞིང། གོང་གསལ་ཚོང་འདུས་མགུར་མོའི་ལོ་རྒྱུས་ནི《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ལེ་ཚན[ཉ]པའི་ཤོག་གྲངས་༥ནས༦བར་གསལ་པ་ནས་གནད་བསྡུས་བྱས།
ཁའེ་ཀེར་ལུས་རྩལ།
ཁའེ་ཀེར་ལུས་རྩལ་ནི་ཚང་རུས་ཤ་གནད་ལ་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་པའི་ལུས་རྩལ་ཞིག་ཡིན། ལུས་རྩལ་དེ་སྟབས་བདེ་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། རྩལ་ར་དང་དུས་ཚོད་ལ་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད། མངལ་འཁོར་བའི་སྐབས་དང་ཕྲུ་གུ་བཙས་རྗེས་ཚང་མས་རྩེ་ཆོག་གི་ཡོད།
ཁའེ་ཀེར་ལུས་རྩལ་ལ་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་བཞི་ལྡན་པ་སྟེ།
ཚང་རུས་ཤ་གནད་ལ་སྦྱོང་བརྡར་བྱས་ན་གཞང་དཀར་ནག་དང་མངལ་ལམ་གྱི་ཁྲག་འཁོར་རྒྱུག་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ལ། ཕྲུ་གུ་བཙས་རྗེས་གཞང་འབྲུམ་མི་ཐོན་པའང་བྱེད་ཐུབ།
ཕྲུ་གུ་བཙས་དུས་མངལ་ལམ་འཕྲེད་ལ་གཞོག་པ་དང་མངལ་ལམ་ཕྱི་ངོས་གཤགས་གས་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་མི་སྲིད་པར་ཕྲུ་གུ་བཙས་རྗེས་མངལ་ལམ་སླར་གསོ་བྱེད་མགྱོགས་སུ་གཏོང་ཐུབ།
གཅིན་ལམ་གྱི་སྡོམ་ཤའི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ནས་སྦྲུམ་སྨིན་པའི་དུས་དང་ཕྲུ་གུ་བཙས་རྗེས་སྐྱག་གཅིན་མི་འཚོག་པའི་གནས་ཚུལ་མི་ཐོན་པ་བྱེད་ཐུབ།
ཕྲུ་གུ་བཙའ་བའི་དུས་ཚོད་ཐུང་དུ་གཏོང་ཐུབ་ལ། རང་བརྟེན་ངང་ཕྲུ་གུ་བཙའ་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་ཡང་གཏོང་ཐུབ།
ཟགས་རལ་
ཟགས་རལ་
ནད་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཤ་སྐྱིའི་ཕུང་གྲུབ་ལ་བུ་ག་བརྡོལ་པ་དང་རལ་བ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་བྱུང་བའོ།
སེ་སྣོལ་གནམ་ལྡེ།
སེ་སྣོལ་གནམ་ལྡེ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
སྐྲ
མིའི་མགོ་ལ་སྐྱེས་པའི་སྤུའི་མིང་།
གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་
གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞིག་རེད།
གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ།
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་གོང་ལ་བོད་ཁམས་སུ་ཡུལ་རྗེའམ་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་ཙམ་ལས་མེད།  གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་བྱུང་ཚུལ་སྐོར་བཤད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད།  དང་པོ་གནམ་གྱི་ལྷ་ལས་མིའི་རྗེ་བོར་བབས་པའི་བཤད་ཚུལ་དེ་ནི་གནའ་རབས་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ངག་སྒྲོོས་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་ལུང་འདྲེན་གྱིས་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན།  དེ་བཞིན་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ལས་བྱུང་ཟེར་བ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བར་འཁོད་པ་མ་མཇལ།  འོན་ཀྱང་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་དོན་ལྟར་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་གང་ལ་གང་འདུལ་མཛད་པའི་འཁྲུངས་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པ་བོད་རྗེ་ གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁོད་པ་ཞིག་མཇལ།
གསུམ་པ་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ་རྙིང་མ་ཐང་ཡིག་ནང་བོད་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་དེ་ལྷོ་བྱང་རྒྱལ་རབས་དུས་སུ་ལིན་སུ་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ཕན་མི་ཟེར་བ་དེ་ལ་སྤུར་རྒྱལ་ཡིན་ཚུལ་བཤད་པ་ནི་བོད་པའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྒྱུས་མངའ་གང་ཡང་མེད་པར་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་བྲིས་པའམ།  ཡང་ན་སྐབས་དེ་དུས་ནས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱི་བསམ་བློས་བྲིས་པ་ཞིག་ལས་མ་འདས།
བཞི་པ་སྤོ་བོའི་ཡུལ་ནས་བྱོན་པ་ཟེར་བ་དེ་ཁུངས་བཙན་ཤོས་སུ་མཐོང་།  དེ་ཡང་སྤོ་བོའི་ཡུལ་དུ་མ་བྱ་མུ་བཙན་ཞེས་པར་བུ་སྤུན་དགུ་སྐྱེས་པ་ལས་ཆུང་ཤོས་ཨུ་བེ་ར་ཟེར་བ་མཛེས་ཤིང་རྩལ་ཆེ་བ།  དཔྲལ་བར་འོད་དཀར་ཡོད་པ།  གཡུ་ཡི་སྨིན་མ་ཅན།  སོ་དུང་སོ་ཡོད་པ།  སོར་མོ་ཤའི་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་བཅས་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ལ་ཡུལ་མིས་གདོན་འདྲེར་རྩིས་ཏེ་ཡུལ་དེ་ནས་ཕུད་པ་རིམ་གྱིས་ལྷོ་ཁ་ཡར་ལུང་དུ་འབྱོར་བ་ན།  ཡར་ལུང་གི་མི་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གསར་པ་འཚོལ་བའི་སྐབས་དང་འཁེལ་ཏེ་བྱང་ལམ་གཡའ་མེ་གོང་ཟེར་བ་དེར་འཕྲད་ནས་ཁོང་ཚོས་ཁྱོད་སུ་ཡིན།  གང་ནས་འོང་ཞེས་དྲིས་པར་ང་མ་བྱ་མུ་བཙན་གྱི་བུ་ཨུ་བེ་ར་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།  སྤོ་བོ་ཡུལ་ནས་འོང་ཟེར།  འོ་ན་ཁྱོད་ལ་མཐུ་རྩལ་གང་འདྲ་ཡོད་བྱས་པས་ང་མཐུ་རྩལ་ཆེ་དྲགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡུལ་མིས་སྡང་པོ་བྱས་ཏེ་ཡུལ་ནས་ཕུད་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས།  དེ་འདྲ་ཡིན་ན་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོ་ཨེ་ནུས་བྱས་པས།  ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ང་གཉའ་བར་ཁྲི་བཏེགས་བགྱིས་ན་མཐུ་སྟོབས་ནུས་པ་སོགས་རིམ་གྱིས་ཤེས་ཡོང་ཞེས་སྨྲས་པ་བཞིན་མི་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡ་མཚན་སྐྱེས་ཏེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་འོས་སོ་ཞེས་རྒྱལ་པོ་འཚོལ་ཞིབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉའ་བར་ཁྲི་བྱས་ཏེ་བཏེགས་ནས་རྗེ་བོར་བཀུར་བས་མཚན་ལའང་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཞེས་ཐོགས།  དེ་ལྟར་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་སྤོ་བོའི་ཡུལ་ནས་ཡར་ལུང་དུ་ཡུལ་བྱོལ་དུ་ཕེབས་པའི་བོད་མི་རང་ཡིན།
གང་ལྟར་སྐབས་དེ་དུས་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པའི་སྤྱིའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་བོད་སྤྱིའི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་ཡིན།  དུས་དེ་ནས་བཟུང་སྤུར་རྒྱལ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དབུ་བརྙེས།  སྤུར་རྒྱལ་ལམ་པུར་རྒྱལ་ཞེས་པ་སྔ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྤྱི་ལ་ཟེར།  དེ་ཡང་བོད་རྒྱལ་བརྒྱད་པ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་བློན་པོ་ལོ་ངམ་རྟ་རྫིས་གྲི་འོག་ཏུ་གུམ་པའམ་བཀྲོངས་རྗེས་བཙུན་མོ་ཆུང་མར་བཟུང་།  སྲས་རྣམས་ཀོང་པོར་བྲོས།  འདིས་རྒྱལ་སྲིད་ལོ་འཁོར་གཅིག་བཟུང་།  མཐར་བློན་པོ་རུ་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་སྲས་འབྲིང་པོ་བྱ་ཁྲི་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་རྒྱལ་སར་འཁོད།  ཡུམ་གྱིས་སྲས་ལ་འཇུས་ནས་ལྷ་ལ་དམོད་པ་འདོར་བ་སྟེ་བདེན་ཚིག་བརྗོད་ནས་ལྷ་རྒྱུད་སྐུལ་བས་ནམ་མཁའ་ལས།  ཁྱོད་ཀྱི་བུ་དེ་ཀུན་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ཞེས་སྒྲ་བྱུང་བས་དེ་ལྟར་མཚན་དུ་ཆགས།  འོན་ཀྱང་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་ཉམས་ནས་པུ་དེ་གུང་རྒྱལ་དུ་གྲགས།  དེ་ནས་སྲས་བྱ་ཁྲི་བཙན་པོས་བློན་པོ་ལོ་ངམ་རྟ་རྫི་བཏུལ་ནས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་རྗེས་སྤུར་རྒྱལ་ཞེས་ཐོགས།  བཙན་པོ་འདིས་མཁར་གྱི་ཐོག་མར་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་བརྩིགས།  འདི་ནི་གཡམ་འབག་གི་ཐོག་བཀབ་པ་ཐོག་བརྩེགས་མཐོ་ཚད་མི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ཚོད།  འདི་ལ་ཡི་གེ་འབྲི་སྟངས་གཞན་ནི།  ཕོ་བྲང་འདི་ཆགས་སའི་མཐའ་བསྐོར་དུ་ཤིང་གླ་བའི་སྡོང་པོ་ཆུང་ཆུང་མང་པོས་བསྐོར་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཡུམ་བུ་གླ་སྒང་ཞེས་དང་།  ཡང་ཕོ་བྲང་འདི་ཤ་བ་ཡུ་མོ་ (རྭ་ཅོ་མེད་པའི་ཤྭ་བ་མོ་) ཉལ་ནས་སྡོད་པའི་བརླ་ཤའི་སྒང་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡུམ་བུ་བརླ་སྒང་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས།  ཕྱིས་སུ་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པའི་ཞབས་འབྲིང་ཤཱཀྱ་མགོན་པོས་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་ཉམས་གསོ་གནང་སྟེ་སྟེང་གི་རྒྱ་ཕིབས་ཕུབ།  ༧གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དུས་སླར་ཡང་ཉམས་གསོ་དང་།  རྒྱ་ཕིབས་གསར་བརྗེས་མཛད།  རྒྱལ་པོ་འདིས་བདེན་དཔང་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཁྲིམས་གསར་བཏོད་གནང་།  སྨན་དཔྱད་དང་རྩིས་འདེབས།  བྲོ་གར་གླུ་གཞས།  རྩེད་འཇོ་ལ་སོགས་པ་དར།  བོད་རྗེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་བར་བོད་རྗེའི་ཐ་སྙད་གྲངས་འདྲེན་ཙམ་ལས་དབང་ལུང་བསྒྱུར་བའི་མངའ་ཐང་མ་བྱུང་།
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁྲུངས་རབས་ལ་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་མོད། འདིར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་མང་ཆེ་བར་བཞིར་བཟུང་ནས་བརྗོད་ན་ཡོངས་གྲགས་སུ་མང་བོས་བཀུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་བ་ལས་འཁྲུངས་པར་བཞེད། རྗེ་དེ་ཉིད་འཁྲུངས་མ་ཐག་ཏུ་མིག་མས་འགེབས་པ་གཡུའི་སྨིན་མ་ཅན་ཏེ།  གཡུ་མདོག་ཅན།  སུ་དུང་སོ་འཁོར་མར་ཡོད་པ།   ལག་པ་འཁོར་ལོའི་ཡག་ལག་ཅན་ཏེ་ངང་བ་ལྟར་འབྲེལ་བ།  རྣ་བ་ལ་གཡུང་དྲུང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཡབ་ཀྱིས་མཐོང་ནས།  ལྷ་འདྲེའི་སྤྲུལ་བའམ་ལྟས་ངན་ཞིག་རེད་སྙམ་ནས་བློན་པོ་དག་ལ་ཆུར་སྐྱུར་ཅིག་ཅེས་བཀའ་བསྒོས་པས།  བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྒམ་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ཆུར་འཕངས་པ་ཆུས་ཁྱེར་ནས། ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ཞིང་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་ཆུ་འདྲེན་པའི་རྐ་ནང་ནས་རྙེད་དེ་ཁ་ཕྱེས་པས་བྱིས་པ་རིགས་མི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པས།  ངོ་མཚར་སྐྱེས་ཏེ་བླངས་པ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་དམག་སྡེ་ཐོབ་ཀྱང་ཟེར། གང་ལྟར་ཆེར་སྐྱེས་ནས་ཁོ་རང་ཆུ་རྐའི་ནང་ནས་རྙེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་།  སྔོན་གྱི་དམག་འཁྲུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སོགས་བཤད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁྱིམ་ལ་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ནས་འཁོར་འགའ་ཞིག་དང་བཅས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཁྱམས།  མཐར་འཁོར་གླུ་བུ་འཛིན་མཆེད་དྲུག་དང་བཅས་བོད་ཡུལ་རི་མཐོ་ལ་ས་གཙང་ཞིང་བསིལ་བར་མཐོང་ནས་དེར་ཕེབས་ཏེ།  ལྷ་རི་གྱང་ཐོའི་རྩེ་ལ་བསླེབས་ཏེ་གཟིགས་པས།  ཡར་ཀླུང་གི་ཡུལ་འདི་གཙང་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ།  ཡར་ལྷ་ཤམ་པོའི་གངས་རི་འདི་མཛེས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པར་མཐོང་སྟེ།  ལྷ་རི་རོལ་བོའི་རྩེ་ལ་བཤེགས་ནས།  བཙན་ཐང་སྒོ་བཞིར་བབ། སྐབས་དེར་བོད་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་མ་འཆམས་པའི་འཐབ་རྩོད་སོགས་ལ་སྐྱོ་ཞིང་།  བོད་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་སྙམ་སྟེ་གླེང་མོལ་མཆིད་འགྲོས་བྱེད་བཞིན་ཡོད།  དེ་ནས་བོད་ཀྱི་མི་ཡོན་ཏན་ཅན་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་གནས་དེར་ཕྱུགས་སྐྱོང་ཞིང་བསྡད་ཡོད་པ་དང་འཕྲད།  གཟུགས་བྱད་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པར་མཐོང་ནས་ངོ་མཚར་སྐྱེས་ཏེ་ཁྱེད་གང་ནས་འོང་བར་དྲིས་ཀྱང་། ཁོང་འཁོར་དང་བཅས་པས་བོད་སྐད་མི་གོ་སྟབས།  གནམ་ལ་མཛུབ་མོ་ཀེར་བས།  འདི་ནི་གནམ་ལས་བབ་པའི་ལྷ་རེད་དོ་ཟེར་ཞིང་།  བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་འོས་ཟེར་ནས་ཤིང་གིས་ཁྱོགས་ཤིག་བཟོས་ཏེ་གཉའ་བར་ཁུར་ནས་གདན་དྲངས།  བོད་འབངས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལྷ་ལས་ཆད་པའི་ངོ་མཚར་ཅན་དུ་བཟུང་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཀུར་སྟི་ཞུས་ཤིང་རྒྱལ་པོར་བཀུར་བས་དབང་ཐང་ཆེར་གྱུར་ཏེ་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་དབང་དུ་བསྡུས།  ཐོག་མར་གཉའ་བར་ཁྲི་བཅས་ནས་གདན་དྲངས་པས།  མཚན་ལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོར་གསོལ། རྒྱལ་པོ་འདིའི་རིང་ལ་ཕོ་བྲང་གི་ཐོག་མ་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་བརྩིགས་སོ། །
ཧི་ལ་རི་
སྐབས་67ཨ་རིའི་རྒྱལ་དོན་བློན་ཆེན་དང་། རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མི། ཨ་རིའི་གྲགས་ཅན་གྱི་ཁྲིམས་རྩོད་པ། སྐབས་42སྲིད་འཛིན་ཁ་ལིན་ཊོན་གྱི་སྐུ་ཟླ།
ལྡེ་འཕྲུལ་ནམ་གཞུང་།
ལྡེ་འཕྲུལ་ནམ་གཞུང་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ
ཀྲུང་གོའི་ཆེས་ཆེ་བའི་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དྲ་བ་ཞིག་རེད། དེའི་དྲ་གནས་ནི http://www.tibet3.com ཡིན་པ་རེད། དྲ་ཚིགས་དེ་ལ་རྒྱ་ཡིག་དང་བོད་ཡིག དབྱིན་ཡིག་གསུམ་གྱི་པར་གཞི་ཡོད།
ཟ་ནལ་ཟིན་ལྡེ།
ཟ་ནལ་ཟིན་ལྡེ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
སྦལ་ཏིའི་སྐད།
སྦལ་ཏིའི་སྐད་ནི་པཀིསིཊན་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གཅིག་ཡིན།
ལ་ཧུལ་སྐད།
ལ་ཧུལ་སྐད་ནི་རྒྱ་གར་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གཅིག་ཡིན།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།
བོད་ཡིག་གི་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད།
ལོ་རྒྱུས།
ཟླ་༨ཚེས་༢༢ཉིན། བོད་ཡིག་ཝེ་རིག་དེ་ཚིག་ཚན་གྲངས་༢༠༠ཅན་གྱི་ཝེ་རིག་ནང་གི་མང་ཤོས་དེ་ཆགས།
ཟླ་༨ཚེས་༢༨ཉིན། ཚིག་ཚན་ལྔ་བརྒྱ་བ་ཡེ་དེན་གྱི་ལདུམ་རའི་སྐོར།ཞེས་པ་དེ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།
ཟླ་༩ཚེས་༤ཉིན། བོད་ཡིག་ཝེ་རིག་དེ་ཚིག་ཚན་གྲངས་༡༩༠ཅན་གྱི་ཝེ་རིག་ནང་གི་མང་ཤོས་དེ་ཆགས།
ཟླ་༩ཚེས་༡༥ཉིན། ཚིག་ཚན་གཅིག་སྟོང་བ་ཀྲུང་གོའི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས།ཞེས་པ་དེ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།
བསམ་འཆར།
རིག་མཛོད་ཀྱི་དབྱིན་ཡིག་མིང་wikiདེ་བོད་ཡིག་ཏུ་དབྲུག་ཡུལ་གྱི་བསྒྱུར་སྟངས་ནང་བཞིན་ཝི་ཀིའི་རིག་མཛོད་ཅེས་བཟོས་ན་ལེགས་སྙམ། གཅིག་ནས་སྐད་ཡིག་གི་གཅིག་བསྒྱུར་ཆེད་དུ་དང་། གཉིས་ནས་iདེ་བོད་ཡིག་ཏུ་གི་གུ་ལ་བསྒྱུར་འབྲི་བྱེད་གིན་ཡོད་པས་སོ། --User:ཁ་བཏགས་ནག་པོ ༢༠༡༥ལོའི་ཟླ་༡༢་ཚེས་༨ཉིན། ཆུ་ཚོད་༡༩དང་སྐར་མ༠༨དུ། (UTC)
བོད་ཡིག་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ཀྱི་ཕན་ནུས།
ཧ་ཅང་བཟང་ད་རུང་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་གཏོང་བར་རེ་སྒུག་དང་སྨོན་འདུན་ཡོད།
ཀློ་བོ་མཁན་ཆེན་བསོད་ནམས་ལྷུན་གྲུབ་
ཀློ་བོ་མཁན་ཆེན་བསོད་ནམས་ལྷུན་གྲུབ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ལྕགས་མོ་བྱ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1441 ལོར་ས་སྐྱ་དྲུང་ཆེན་པའི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ཤིང་མོ་བྱ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1525 ལོར་སྐུ་གཤེགས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ། ད་དུང་དཔྱད་དགོས། དགུང་ལོ་གཉིས་པར་ཡུམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྐྱབས་འགྲོའི་སྡོམ་པ་དང་། གཙུག་ཏོར་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྗེས་གནང་སོགས་ཞག་བདུན་གྱི་རིང་དུ་ཞུས། དགུང་ལོ་གསུམ་པར་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་ལས་ཚེ་དབང་ཞུས། དགུང་ལོ་ལྔ་དྲུག་གི་དུས་སུ་རྙིང་མའི་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་ལས་ཚེ་དབང་དང་། གུ་རུ་བཀའ་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་སོགས་ཞུས། དགུང་ལོ་དགུ་པར་ཡོན་ཏན་ཆོས་རྒྱལ་ལས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་མནོས། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པར་རྗེ་བཙུན་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་ལས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མནོས། ཆོས་རྗེ་ར་ཆེན་ལས་ཕར་ཕྱིན་དང་ཚད་མ་ལོ་དྲུག་སྦྱངས། དེ་ནས་ལོ་གཉིས་ཙམ་རིང་། ཆོས་རྗེ་ཡོན་ཏན་ཆོས་རྒྱལ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ལས་དབུ་མ་དང་། སྡོམ་གསུམ་རབ་དབྱེ། རྡོ་རྗེའི་གུར་དང་། གསང་འདུས་སོགས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཀུན་ལ་གསན་སྦྱོང་མཐར་ཕྱིན་མཛད། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པར་རྗེ་བཙུན་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་ལས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་མནོས། དེ་ནས་ས་སྐྱའི་གདན་ས་འཛིན་མཁན་སྡེ་པ་འཇམ་དབྱངས་པ་དང་མ་འཆམ་ནས་གཙང་ཨེ་ཝཾ་ཆོས་ལྡན་དགོན་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་འགར་བཞུགས། སྡེ་པ་འཇམ་དབྱངས་པ་འདས་རྗེས། མིའི་དབང་པོ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཀའ་ལུང་གནང་བ་ལྟར་ས་སྐྱར་ཕེབས་ནས་འཆད་ཉན་ཉམས་ལེན་བྱ་བ་མཛད། སྐབས་དེར་ས་ངོར་བར་དང་། གསེར་མདོག་ཅན་དང་། སྡེ་པ་གཞིས་ཀའི་བར་འཁྲུགས་རྩོད་ཚབས་ཆེན་བྱུང་བས་འཇིགས་པ་ཆེན་པོས་མནར། དེ་ནས་ཡུན་མི་རིང་བར་ས་གཡོས་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་ཕལ་མོ་ཆེའང་ཞིག་རྟེན་ཁྱད་འཕགས་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་པར་གྱུར། ཡུལ་ཐམས་ཅད་འབྲོག་དགོན་སྟོང་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེ་ནས་ལོ་གསུམ་རིང་དུ་གདུང་བརྒྱུད་རིན་པོ་ཆེ་ལ་དབང་ལུང་མན་ངག་གི་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་ཕུལ། དེ་ནས་ལོ་གཉིས་རིང་ཟུར་བཞུགས་མཛད་ནས་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་འཐིམས་སོ། །ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ནི་བསྟོད་ཚོགས་དང་། རྣམ་ཐར་སྣ་ཚོགས། དྲིས་ལན་སོགས་ཆོས་ཚན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་བརྒྱད་ཡོད་པ་པོ་ཏི་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ནས་བཞུགས་སོ། །
ཨི་ཤོ་ལེགས།
ཨི་ཤོ་ལེགས་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཚོམས་ཆེན་རྙིང་པ་
རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་ཤོད་དུ་ཡོད་པའི་ཚོམས་ཆེན་ལ་ཟེར། ཚོམས་ཆེན་འདི་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་གལ་ཆེའི་མཇལ་ཁ་གནང་ས་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞུ་ས་ཡིན་ཅིང་དེ་སྔོན་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་འབྲུག(༡༩༠༤)ལོར་དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་ལྷ་སར་སླེབས་རྗེས་དབྱིན་ཇིས་བཙན་ཤེད་བྱས་ནས་དབྱིན་བོད་གཉིས་བར་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་ཆིངས་ཡིག་འཇོག་ཏུ་བཅུག་ས་ཡང་ཚོམས་ཆེན་འདི་ཡིན།
ཚོན་བཟོ་
བོད་ཀྱི་ཚོན་བཟོ་ནི་ས་གནས་ཀྱི་ཡུལ་ཐོན་ལག་རྩལ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་ཉིས་བརྒྱའི་སྔོན་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་བོད་ཀྱི་ལྷ་བྲིས་ལོ་རྒྱུས་ནས་མཐོང་ཐུབ་ཅིང། བོད་ས་གནས་རང་དུ་ཚོན་སྣ་ལྔའི་ཐོན་ཁུངས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་པས་མིང་ལ་བོད་ཚོན་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ཡིན། གཞན་ཡང་སྤྱི་ལོའི་གོང་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཐོན་ཚོན་སྣ་ལྔ་བེད་སྤྱད་ནས་བལ་ཚོན་སྐུད་པ་སྣ་ལྔ་བཟོ་ཤེས་པ་དང་། བོན་པོའི་ཆོ་ག་བྱེད་མཁན་ཚོས་བལ་ཚོན་སྣ་ལྔའི་སྐུད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མདོས་གཏོང་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གསལ་པོ་འདུག བོད་ཚོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི་གཞི་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་དང་། དེས་བལ་སྐུད་ལ་ཚོས་བརྒྱབ་ནས་གདན་འཐག་རྗེས་ཆུ་ནང་དུ་བཀྲུས་ཀྱང་ཚོན་མདོག་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པར་གནས་ཐུབ་པས་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་ཐོན་པའི་ཚོན་ལས་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་ལེགས། ཚོན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ནི་སེར་པོའི་རྒྱུ་བ་བླ། དམར་པོའི་རྒྱུ་བཙག་དང་མཚལ། སྔོན་པོའི་རྒྱུ་རམས་དང་མཐིམ། ལྗང་པོའི་རྒྱུ་སྤང་། དཀར་པོའི་རྒྱུ་དཀར་རག ནག་པོའི་རྒྱུ་སྒྲོན་མ་ཤིང་བསྲེགས་པའི་དུད་དྲེག་བཅས་ཚང་མ་བོད་རང་ནས་ཐོན་པ་དང་། ཚོན་དེ་དག་སྦྱོར་སྡེབས་བྱས་ནས་ཚོན་མདངས་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བཟོས་ཆོག་པ་རེད། ཚོན་དེ་རྣམས་ཐོག་མར་སྙིགས་རོ་འདོན་ཆེད་ཚགས་རྒྱག་དགོས་པ་དང་། དེ་ནས་ཀོ་བ་དང་རྭ་ཅོ་བཙོས་པའི་སྤྱིན་ཆུ་བསྲེས་ཏེ་འདུལ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་ཚོན་གྱི་ལག་ལེན་ཉམས་མྱོང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཚོན་བཟོ་བའི་ལག་ལེན་གྱི་ཉམས་མྱོང་སྐོར་སྡེ་དགེ་དེའུ་དམར་འགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《བཟོ་དབྱིབས་པ་ཊ》བོད་ཀྱི་ཚོན་དང་། པིར། ཚོས་རྒྱག སྣག་ཚ། གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་ཀྱི་བཟོ་ལས། ཤོག་བཟོ། རྔ། རོལ་མོ། འཚེམ་བུ། སྤོས་སྦྱོར། རྫས་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་ལེའུ་བདུན་ཡོད་པ་བྲིས་མ་ལས་དཔར་མེད།
འབྲོང་ཞེར་ལེགས།
འབྲོང་ཞེར་ལེགས་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
གུང་རུ་ལེགས།
གུང་རུ་ལེགས་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
སྐྱེ་བོ་གསོ་ཐིགས།
༄༅། །ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སྐྱེ་བོ་གསོ་བའི་ཐིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ། ། བྱ་ན་པུ་ཛ་ན་ཏུ་བྷི་དྷུ་བོ་ཤཱ་ནཱ་མ། ། བོད་སྐད་དུ། ། ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སྐྱེ་བོ་གསོ་བའི་ཐིགས་པ་ཞེས་བྱ། ། འཕགས་པ་འཇལ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ། ། དཔལ་གྱི་འབྱུང་གནས་འཇམ་དཔལ་ཀུན་གྱི་དཔལ། ། མཐའ་དག་བྱམས་པས་ཁྱབ་པར་འཇམ་པའི་ངང་། ། འཇམ་དང་དཔལ་གྱི་གྲགས་པའི་ཐུགས་རྗེའི་མགོན། ། འཇལ་དཔལ་ཀུན་གྱི་མགོན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ། བློ་དམན་སྐྱེ་བོ་མུན་ནག་ལྟ་བུ་ལ། ། སྙན་ངག་སྒྲོན་མེ་ལྟ་བུས་གསལ་བྱའི་ཕྱིར། ། བདག་ལྟ་དམན་ལ་སྙན་ངག་སྒྲོན་མེད་ཀྱང་། ། བླུན་པོ་གསོ་ཕྱིར་ཆུ་ཐིགས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད། །
༡༩༢༣ལོ།
༡༩༢༣ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཚོར་བ་ལྔ་
རང་ཡུལ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མྱོང་བའི་སེམས་བྱུང་མྱོང་བ། ཚོར་བ་དང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གཉིས་དོན་གཅིག་དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ། ཚོར་བ་ཡིད་བདེ། ཚོར་བ་ཡིད་མི་བདེ། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྔ་ཡོད། རྒྱས་པར་དབྱེ་ན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་གྱུར་བའི་ཚོར་བ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་གྱུར་བའི་ཚོར་བའི་བར་བར་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ལ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་གསུམ་ཡོད་དོ། །
ཚོར་བ་དྲུག
ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ། སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཚོར་བ། ཞེན་པ་བསྟེན་པའི་ཚོར་བ། མངོན་པ་བྱུང་བར་བསྟེན་པའི་ཚོར་བའོ། །ཡང་ན། མིག་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་ཚོར་བ། རྣ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་ཚོར་བ། སྣ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་ཚོར་བ། ལྕེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་ཚོར་བ། ལུས་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་ཚོར་བ། ཡིད་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་ཚོར་བའོ། །
ཁེངས་རློམ་དང་ཕྱོགས་རེས།
= བརྩམས་ཆོས་མྱོང་རོལ། = ༼ཁེངས་རློམ་དང་ཕྱོགས་རེས༽བྱ་བ་ནི་ཨོ་སི་ཊིན་གྱི་འཐུབ་ཚབ་བརྩམས་ཆོས་ཡིན་ལ། སྒྲུང་རྩོམ་འདི་རུ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་སྣང་ཚུལ་མང་པོ་བརྗོད་བྱར་བྱས་ནས་དེ་དུས་སུ་རྩོམ་སྟེགས་དུ་དར་བའི་སྐྱོ་གར་གྱི་ནང་དོན་བརྠོད་བྱ་འགོད་པ་དང་རྣམ་པ་ཙམ་བཟུང་བའི་རྩོམ་འབྲི་དང་ལྡོག་ནས། གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དུས་རབས་ཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་མཇུག་དང་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་མགོའི་རྙིང་ཞེན་དང་བརྡ་འཕྲིན་མི་འཕྲོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་གྲོང་གསེབ་གྱི་འཚོ་བ་དང་མི་དང་མའི་བར་གྱི་བརྩེ་བ་མངོན་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་དུས་བ་དེ་ལ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཡོད་པ་མ་ཟད། དུས་ད་ལྟའི་བར་དུའང་ཀློག་པ་པོ་གང་མང་ལ་ཁྱད་མཚར་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མྱོང་རོལ་བྱ་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཡོད།
= བསམ་བློའི་ནང་དོན། = སྒྲུང་གཏམ་གྱི་ནང་དོན་ལ་གཞི་བཅོས་ན་། ཡེ་རེ་སི་པཱ་ནི་སྤྱང་གྲུང་འཛོམས་ཤིང་བློ་སྤོབས་ལྡན་པ། མིག་རྒྱང་རིང་ཞིང་རང་བཀུར་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ་གནད་དོན་ལ་ཐུག་དུས་རང་འགུལ་གྱི་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་མོས་པ་ཅན་ཞིག་རེད། བུད་མེད་ཚོ་དུས་རྟག་དུ་ཁྱིམ་ནས་ཡང་མར་མི་འགྲོ་བའི་དུས་སྐབས་དེ་ལ་མཚོན་ན་བུད་མེད་ཞིག་ལ་གོང་གི་བཟང་ཆ་དེ་དག་ལྡན་པ་ཤིན་དུ་དཀོན། མོ་ལ་སྒེར་ཚུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ལྡན་ཞིང་བརྩེ་དུང་དང་གཉེན་དོན་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ལ་རང་གི་ལྟ་སྟངས་ཆགས་ཡོད་པས་བརྩེ་དུང་འཚོལ་བའི་ལམ་བུ་ལ་ཀྱག་ཀྱོག་ཆེ་ནའང་མཐའ་མར་སྐུ་ཞབས་དཱ་སེ་དང་མཉམ་དུ་གཉེན་སྒྲིག་ནས་འཚོ་བའི་བསྐྱེལ་བའིལེགས་འབྲས་བྱུང་།
སྒྲུང་རྩོམ་འདི་རུ་ད་དུང་མོའི་མིང་སྲིང་རྣམས་དམ་གྲོགས་མོ་སོགས་ཀྱི་གཉེན་སྒྲིག་གི་འཚོ་བ་བྲིས་ཡོད་ལ། དེ་དག་ནི་ཟུར་ལྟའི་རྒྱུ་ཆ་དང་འདྲ་བར་ཡེ་རེ་སི་པཱ་ཡི་ཕུགས་བསམ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཉེན་དོན་ལ་གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཡོད། དཔེར་ན་ཤཱ་རོ་ཏེ་དང་ཁོ་ལེན་སི་གཉིས་ཀ་གཉེན་སྒྲིག་རྗེས་ཟ་འཐུང་གང་ལའང་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་མི་དགོས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད་ནའང་། ཁྱོ་ཤུག་ཕན་ཚུན་བར་ལ་བརྩེ་དུང་ཆགས་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གཉེན་དོན་གི་གདོང་འབག་འོག་དུ་ལསུ་ཡོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྐྱོ་གར་གཞི་ནས་མཐོང་།
རྩོམ་པ་པོ་ཁོངགི་བརྗོད་བྱའི་ཁྱབ་ཁོངས་ལྟོས་བཅས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ཅུང་ཟད་དོགས་པ་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་འདྲ་མངོན་གསལ་དུ་མ་མཐོང་མོད། འོན་ཀྱང་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་ཉིད་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཞུགས་ནས་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་མི་སྣའི་སྣང་བརྙན་འབྲི་བཞེངས་བྱས་པར་ཤིན་དུ་མཁས་པས། ཡེ་རེ་སི་པཱ་དང་སྐུ་ཞབས་དཱ་སེ་ལྟ་བུ་རྩོམ་པ་པོས་དྲང་ཕྱོགས་མི་སྣར་ལྟ་འདོད་པ་ཅན་ཡིན་ནའང་འདྲ། ཡང་ན་ཝེ་ཀི་ཧན་དང་ཁོ་ལེན་སི་ལྟ་བུར་ཀུན་ཀྱི་ཁྲེལ་བའི་རྒྱུ་རུ་ཟད་པའི་མི་སྣ་ཡིན་འང་འདྲ། ཚང་མ་འབྲི་བཞེང་བྱེད་པ་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ་རེད།
དེ་དང་བསྟུན་ནས། རྩོམ་པ་པོའི་སྐད་ཆ་ནི་སྲེག་བཅད་བརྡབ་གསུམ་བྱེད་ཡོད་པས། མི་སྣ་ཕན་ཚུན་བར་ཁ་བརྡ་བྱེད་དུས་སུ་བཞད་གར་གྱི་ཉམས་དང་ཟུར་ཟའི་དོན་ལྷུག་ལྷུག་དུ་མཚོན་ནུས་ཤིང་། རྒྱུན་དུ་དགོད་སྤྲོ་བའི་དོན་གྱི་མི་སྣའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཤིས་ཀའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་ཡོང་། སྒྱུ་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཆ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དམ་བྲོ་བ་ལྡན་པ་རེད།
མེ་བཙའ་
མེ་བཙའ་
སྤྲ་བ་དྲིལ་མ་གསང་མིག་ཏུ་བཞག་སྟེ་མེ་སྦར་ནས་བཙོ་བསྲེག་བསྲོ་བདུག་བཞིས་ནད་བཅོས་ཐབས་ཤིག་གོ །
མཁས་དབང་ཟུར་མཁར་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོའི་ཤེས་བྱ་སྤྱིའི་ཁོག་དབུགས་ལས།ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་སྙན་བཙན་གྱི་རིང་ལ་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་ཟེར་དེའང་མ་ངེས་ཏེ།བོན་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་གསོ་དཔྱད་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་ལ། བོན་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་པུ་རངས་སུ་བྱོན་པར་བཤད་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར།སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་༦༣༧པའི་ཤིང་སྤྲེལ་ལོར་ཧོས་བཟའ་རྒྱལ་མེད་མ་ལ་སྲས་དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་འཁྲུངས་ཏེ་གཙོ་བོ་གསོ་རིག་གི་བཀའ་ཡིན་བསྡུ་བ་པོར་གྱུར།ཁོང་གིས་ཡབ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་ཟིན་བྲིས་བཏབ་པའི་ཉམས་ཡིག་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་སྒྲིག་བྱས་པ་རྩ་བ་ཐུགས་འབུམ་མཁའ་སྔོན་དང་།འཚོ་བྱེད་སྨན་འབུམ་དཀར་པོ། འཚོ་ཐབས་དཔྱད་འབུམ་ཁྲ་བོ། གསོ་བྱའི་ནད་འབུམ་ནག་པོ།གསོ་དཔྱད་ཀྱི་མདོ་དགུ། དཔྱད་རྒྱུད་ཟླ་ཟེར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་རྩོམ་སྒྲིག་དང་འཆད་ཉན་རྒྱས་སྤེལ་གྱིས་འགྲོ་བ་ནད་པའི་དོན་མཛད་ཚུལ་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ལམ་དུ་གསལ་པོར་བཀོད་པ་འདི་ལས་ཀྱང་པོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གཞུང་ལུགས་དར་ནས་མཐའ་ཡང་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པ་ར་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ།སྤྱིར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ལུས་ཁམས་ཀྱི་ཟུག་གཟེར་ཚོར་སྣང་ལ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ།དཔེར་ན། ཟས་ཕན་གནོད་ཤེས་པ་ཙམ་དང་། རྨ་གསར་པ་ལ་མར་ཁུ་བཏང་ནས་རྩ་ཁ་སྡོམ་པ།སྦང་མའི་འཇིབ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་ཀློ་དང་བོད་དུ་མི་ཆགས་པ་ནས་བཟུང་ཡོད། ཅེས་དང་།དེང་རབས་ཀྱི་བོད་སྨན་མཁས་དབང་བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སྨན་རྫས་ཀྱི་ཐོག་མའི་བྱུང་ཚུལ་དང་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར་རགས་ཙམ་བརྗོད་པ་གཞོན་ནུ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་གཏམ་ཞེས་པར།ས་མཐོའི་བོད་ལྗོངས་ལ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་མི་ཚོས་རང་བྱུང་ཁམས་དང་།ནད་རིགས་སྣ་ཚོགས་ལ་འཐབ་རྩོད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་སྨན་རིག་ཐོག་མར་གསར་གཏོད་བྱས་པ་ནི་གོར་མ་ཆག་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་དང་།དེ་བཞིན་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ས་འོག་ནས་དོན་པའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་པ་དང་ཞིབ་ཆ་ཆེ་བའི་རྡོ་ཆས་མང་དག་ཅིག་རྙེད་པ་རྣམས་ལ་དེང་རབས་རིག་གསར་གྱིས་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་སྟེང་མི་ལོ་ཁྲི་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་སྔ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད་གདོད་མའི་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་ཚུལ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཀྱང་བྱུང་ཡོད་པར་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད།གནའ་བོའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོའི་ནང་རང་བྱུང་ཁམས་དང་ནད་རིགས་སྣ་ཚོགས་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཐབ་རྩོད་བྱས་ཏེ་ཤེས་བྱ་གང་མང་ཞིག་གསོག་ཉར་བྱས་ཤིང་།ལྷག་པར་དུ་རང་བྱུང་མེ་རྫས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མ་ཞུ་བའི་ནད་ལ་ཆུ་བསྐོལ་བཏང་བས་སེལ་བ་དང་།ཤིང་གི་ཚིག་རོ་རྨ་ཁར་གནོན་པས་ཁྲག་གཅོད་ཅིང་རྨ་གསོ་བ།གྲང་བའི་ནད་ལ་རི་དྭགས་བསད་མ་ཐག་བཤུས་པའི་ཤ་ལྤགས་དྲོན་མོས་གླན་པ་དང་། སློ་དྲོན་མོས་བདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རིགས་གསོ་བའི་བྱ་ཐབས་ཧ་ཅང་མང་པོ་རྙེད་པ་མ་ཟད།ད་དུང་སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས།གཏེར་པའི་རིགས་བཅས་ཁ་ཤས་ལ་ནད་རིགས་གསོ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ངོ་།།བོད་རྗེ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐུ་རིང་ལ་ཞིང་འབྲོག་གི་ལས་རིགས་འཕེལ་ཏེ་ཆང་བསྙལ་བའི་ཐབས་དང་འོ་མ་སྲུབས་ནས་མར་བཏོན་པའི་ཐབས་ཤེསས་རྗེས་རྨ་གསར་ལ་སྦང་མའི་འཇིབ་བྱེད་པ་དང་།མར་ཁུ་བཞུས་ནས་རྨ་ཁ་སྡོམ་པའི་ཐབས་ཤེས་འདི་དག་ནི་མེ་བཙའི་ནུས་པ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་བཅོས་ཐབས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད།མེ་བཙའི་ལག་ལེན་འབྱུང་བའི་ཐོག་མའི་རྨང་གཞི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བའང་རྟོགས་ཐུབ།
དེ་ཡང་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་རིང་༼སྤྱི་ལོ་༢༥༤ནས་༣༧༤༽ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྨན་པ་མཁས་པ་དགའ་བྱེད་བི་བྱི་དང་བི་ལྷ་དགའ་མཛེས་ཞེས་པའི་མིང་སྲིང་གཉིས་བོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་ནད་པ་མང་པོར་གསོ་བཅོས་མཛད་པས་རྒྱལ་པོས་བོད་ཀྱི་གསོ་དཔྱད་རིག་པ་དར་སྤེལ་གཏོང་བར་ཐུགས་ཞིབ་མཛད་དེ་སྲས་མོ་ཡིད་ཀྱི་རོལ་ཆ་ཞེས་པ་མིང་པོའི་བཙུན་མོར་ཕུལ།རྗེས་སུ་དེ་ལ་སྲས་དུང་གི་ཐོར་ཅོག་ཅན་ཞེས་པ་ཞིག་འཁྲུངས་ནས་ནར་སོན་པའི་ཚེ་སྨན་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལ་གཏར་བསྲེག་དཔྱད་ཀྱི་མདོ་དང་བཅས་པ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་མདོ་ལྔའི་གདམས་པ་གནང་ནས་སྨན་པ་མཁས་བར་གྱུར་ཏེ་འགྲོ་བ་ནད་པའི་དོན་མཛད་ཅིང་།རྒྱ་གར་གྱི་གཏར་བསྲེག་དཔྱད་ཀྱི་རིག་པ་བོད་ལ་དར་འགོ་བརྩམས་པའང་དེ་དུ་ཡིན་ནོ། ། སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོ་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱི་དུས་ལ་ཁྱུང་པོ་ཙེ་ཙེ་དང་།ཁྱུང་པོ་དམ་ཚུགས། ལྕོག་ལ་སྨོན་འབར།རྒྱ་ཕྲུག་གར་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གསོ་དཔྱད་གཞུང་ལུགས་གཞིར་བཟུང་ཞིང་ལུགས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་གསོ་དཔྱད་གསར་འགྱུར་རྣམས་སྙིང་པོ་བསྡུས་ནས་ཐོག་མར་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་པའི་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོའམ་སོ་མ་རཱ་ཛ་ནང་དུའང་མེ་བཙའི་སྐོར་ལེའུ་གཅིག་དམིགས་སུ་འཁོད་པའི་ནང་མེ་དམིགས་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞིའི་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཡོད་དོ།།རྒྱལ་བོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཡོད་དོ།།རྒྱལ་བོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་ཐོག་མར་བཞེས་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་སྨན་པ་དྷརྨ་རྭ་ཛ་དང་།རྒྱ་ནག་ནས་ཧ་ཤང་མ་ཧཱ་ཀྱིན་ད།ཁྲོམ་ནས་ཙན་པ་ཤི་ལ་ཧ་གསུམ་གདན་དྲངས་པར་སྤྲུལ་བའི་སྲས་གསུམ་དུ་གྲགས་པ། དེ་གསུམ་གྱིས་སོ་སོའི་ལུགས་དང་བསྟུན་པའི་བྱུག་པ་མེ་ཆུའི་གཟེར་དང་མེ་བཙའ་བདུད་རྩི་ཐིགས་པ་སོགས་མེ་བཙའི་སྐོར་འདུས་པའི་སྨན་གཞུང་མང་པོ་བརྩམས་ཏེ་ཕུལ།འཕྲུལ་གྱི་ལྷ་བཙན་པོས་སླར་ཡང་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་རིག་པ་འདི་ཉིད་དར་རྒྱས་ཡོང་ཕྱིར་ཕྱོགས་རིགས་ཀྱི་སྨན་པ་གདན་དྲངས་པ་ལས།རྒྱ་ནག་གི་སྨན་པ་སྟོང་གསུམ་གང་བ། ཧྭ་ཤང་བ་ལ།ཧང་ཏི་པ་ཏ་གསུམ་པོས་སྦྱོར་བའི་ཕྲེང་བ་དང་ཆུ་དཔྱད། མེ་བཙའ་སོགས་རྩོམ་བསྒྱུར་བྱས་སོ།། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་སྐབས། ཇི་སྐད་དུ།གཞན་ཡང་མགོན་པོ་མཁས་གྲུབ་བས། །འཕགས་ཡུལ་རྒྱ་ནག་ཆུ་བཞིན་ཉུལ།།ཀུན་གྱི་བཅུད་བསྡུས་རྒྱུད་བཞི་བརྩམས། །ཞེས་པ་ལྟར་སྨན་གྱི་བླ་མའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྱུ་འཕྲུལ་རོལ་བ་གཡུ་ཐོག་རྙིང་མ་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ་ཞེས་པ་དེས་མི་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔའི་རིང་གསོ་དཔྱད་ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་སྐབས་དེའི་མི་རབས་སྔ་མས་གསར་བསྐྲུན་གནང་བའི་སྨན་གཞུང་གི་རྨང་གཞི་དང་།དེ་མཚུངས་སུ་རྒྱ་གར་དང་མེས་རྒྱལ་ཀྲུང་དབྱིའི་ལུགས་ལ་སོགས་པའི་གསོ་རིག་གཞན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉིང་ཁུ་རྣམས་བསྡུ་ལེན་གྱིས་གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི་གསར་རྩོམ་མཛད་ཅིང་།དེའི་ནང་མེ་མཙའི་ལེའུ་གཅིག་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་དེའི་རུང་མི་རུང་དང་། ཕན་ཡོན། གདབ་ཐབས།ཕྱི་རྗེས། མེ་དམིགས་དོན་གཅིག་དང་བཅས་རྣམ་པ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་མ་ཟད།ཆེད་དུ་ལྗགས་རྩོམ་མེ་བཙའི་མདོ་ཆོད་ནག་པོ་ཞེས་པའང་མཛད་དེ་མེ་བཙའི་གཞུང་ལུགས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ཡོད།།
རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་མེ་ཡོས་༼སྤྱི་ལོ་༡༡༤༧༽ལོར་འཁྲུངས་པའི་རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་གསོ་དཔྱད་རྒྱལ་པོའི་དཀོར་མཛོད་ནང་མེ་བཙའི་གདམས་ངག་རིན་པོ་ཆེའི་ཐིགས་པ་ཞེས་པ་མེ་བཙའི་ལེའུ་ཆེད་དུ་བརྩམས། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་ཙམ་ནས་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ལ་སྲོལ་ལུགས་ཆེན་པོ་ཉི་ཟླ་ལྟར་གྲགས་པ་བྱང་ཟུར་གཉིས་ཀས་གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི་ཡི་དགོངས་དོན་རྒྱུ་ཆེར་བཀྲལ་བ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་རང་རང་སོ་སོའི་ལུགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཉམས་མྱོང་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡོམས་དང་ལེགས་བསྒྲིགས་མཛད་པས་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གཞུང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ལ་ལྟག་པར་དུ་དཔྱད་བཅོས་ལག་ཡིན་དེ་བཞིན་གྲ་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས་སུ་སོང་། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་སྐབས་སུ་མཁས་དབང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་རྒྱུད་བཞིའི་འབྲུ་འགྲེལ་བཻཌཱུར་སྔོན་པོ་བརྩམས་ཤིང་།དེའི་མེ་བཙའི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་སོགས་གནའ་བོའི་བསྟན་བཅོས་ཁག་གི་ལེགས་ཆ་བསྡུས་ཏེ་མེ་བཙའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་གཞག་ཞིབ་རྒྱས་སུ་གསུངས་ཤིང་།མེ་དམིགས་གོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་འཁོད་ཡོད་པར་མ་ཟད།གང་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་མན་ངག་ལྷན་ཐབས་ཀྱི་ནད་ཁག་སོ་སོའི་གསོ་བཅོས་སྐབས་སུའང་མེ་བཙའི་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་མང་པོ་བཀོད་ཡོད། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་མོ་གླང་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༦༧༢ལོར་དེའུ་དམར་བ་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཆབ་མདོ་གོ་འཇོ་རུ་འཁྲུངས་ཤིང་།སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་ཡབ་དང་ཁུ་བོ་ལས་ཡི་གེ་དང་སྨན་རིག་བསླབས་ཏེ་གསོ་རིག་སྐོར་གྱི་ལྗགས་རྩོམ་མང་པོ་མཛད།དེ་ལས་མེ་བཙའི་གདམས་པ་རྒྱས་སྤྲོས་གསལ་སྟོན་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ།མ་རིག་དུག་གསུམ་ཉེས་པའི་འཁྱགས་སྦུབས་སུ། །ཞུགས་པའི་རྣམ་མང་ལ་བརྩེ་ཚ་བའི་ཟེར།།འབུམ་ཕྲག་འབྱིན་བྱེད་ཞུགས་དཔྱད་མཐའ་ཡས་ལས།།སྙིང་པོ་ཉུང་བསྡུས་རྒྱུད་ཀྱི་མེ་ཐིག་སྟེ།།ཞེས་པ་ལྟར་མེ་བཙའི་གདམས་པ་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་མ་ཟད་རང་གི་གཅེས་གྲུབ་ཀྱི་ལག་ལེན་མྱོང་བས་ཀྱང་ཟུར་བརྒྱན་པའི་མེ་བཙའི་དཔེ་རྩོམ་འགངས་ཆེན་ཞིག་ཡིན།དེའི་ནང་སྤྲ་མེ་རུང་དང་མི་རུང་དང་། མེ་དམིགས་ཐབས་ཚད་ཕྱི་རྗེས་ཕན་ཡོན་ཉེས་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་ནས་ཧ་ཅང་རྒྱས་པར་གསུངས་ཤིང་།མེ་དམིགས་ལའང་རྒྱབ་གསང་ང་བདུན། མདུན་གསང་བདུན་ཅུ། ལག་པར་ང་བརྒྱད།རྐང་པར་རེ་བཞི་སོགས་བསྡོམས་པས་སུམ་བརྒྱ་ཉེར་གཉིས་འཁོད་ཡོད། །
གཞན་ཡང་། ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་གི་ཤོག་དྲིལ་ཁྲོད་སྨན་དཔྱད་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་མང་པོ་ཡོད་པ་ལས།མེ་བཙའི་སྐོར་ལ་ཡིག་ཆ་ཚན་པ་གཉིས་འདུག་ཅིང་དེའི་དུས་སྐབས་གང་ཡིན་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིད་རྟེན་འཕེལ་བ་ཞིག་འགོད་དཀའ་ནའང་།མཁས་དབང་བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གིས་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཡིག་ཆ་བདམ་བསྒྲིགས་ལ་མཛད་པའི་གླེང་གཞི་ལས་གསུངས་དོན།སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་འདི་བཞི་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐད་ནས་བཤད་ན་སྔ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཏེ།མེ་བཙའི་བཅོས་ཐབས་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆའི་ནང་དུ། དཔྱད་ཡིག་འདི་ནི་ཕྱག་སྦལ་ནའང་མེད་དེ།དཔྱད་ཡིག་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་འདུས་པའི་སྟེང་དུ།ཞང་ཞུང་གི་དཔྱད་ཕུགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བགྱིས་པ་ལགས་སོ།།ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་ནི་སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འབྱུང་ཁུངས་ལྟེ་བ་ཡིན་པ་དང་།སྲོང་བཙན་གྱི་གོང་ནས་པུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་མང་པོའི་བར་བོན་གྱི་བསྟན་པ་དར་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པས་སྨན་དཔྱད་སྐོར་ནས་བཤད་ནའང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་སྔ་ཤོས་དེ་ཞང་ཞུང་རང་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་དོན་དངོས་ཐོག་ནས་གསལ་བཤད་བྱས་འདུག་ཅེས་དང་།སྨན་དཔྱད་ཡིག་ཆ་གསུམ་པོའི་ནང་བོད་ཡིག་འགྲོ་སྟངས་ཐད་ཀྱི་ལ་དོན་དང་འབྱེད་སྡུད་སོགས་རྩ་བ་སུམ་ཅུ་པ་དང་མི་མཐུན།དཔེར་ན། མདའ་དུག་ཅིག་བཙན་དུག་ཐུ་གྱུརད་ཐམ་ཞེས་པ་དང་ཀླད་པའི་གཚུག་ཐུ་བྱུག་སྟེ་རྐབ་ཐུ་མཛུབ་མོ་མར་གིས་བསྐུས་ཏེ་བཅུག་ནཱ་ཁར་འཆིབ་དུ་བཅུག་སོགས་འདུག་པས་ལ་དོན་དང་འབྱེད་སྡུད་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱོར་ཐུ་ཡིག་དང་ཐམ་ཡིག་མཛད་པའི་ལུང་བསྟན་པར་མ་ཟད།དེ་མིན་བྱེད་སྒྲ་དང་འབྲེལ་སྒྲའི་སྐབས་མྱྀ་ཞིག་སབ་སུབ་གྱིས་བཏབ་པ་ལ་ཞེས་པ་དང་།མྱྀ་ཕ་གསུམ་གྱི་རྨོངས་དང་།ལྷམ་གྱི་དྲི་མ་དང་བྱ་རྒོད་གྱི་ཞེས་པ་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱོར་མི་འདྲ་བའི་ནང་དུ་དུང་གཉིད་གྱང་ཆེ།ཤ་མཚག་གྱང་ངན།ལས་གྱང་མི་ཕོད་ལྟ་བུ་རྒྱན་སྡུད་གྱི་སྒྲ་སྦྱོར་ཡང་མི་འདྲ་བ་འདུག་པས་དེ་དག་ནི་དུས་རབས་དགུ་བའི་འགོ་སྟེ་བཀས་བཅད་བར་མའི་གོང་གི་ཡིག་ཆ་མིན་ནམ་སེམས་བཅས་མདོར་ན་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོག་པའི་སྨན་དཔྱད་ཡིག་ཆ་འདི་དག་གིས་པུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་སྔ་རབས་སྨན་དཔྱད་ནི་དར་སྔ་བ་གསལ་བཤད་དང་།ལྷག་དོན་མེ་བཙའི་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་གྱི་བྱུང་བ་ལ་ཡང་ཆེས་སྔ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པ་ར་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ། .........................
ཐི་ཤོ་ལེགས།
ཐི་ཤོ་ལེགས་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
རྒྱལ་གཅེས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་འགུལ།
རྒྱལ་གཅེས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་འགུལ་གྱི་དོན་སྙིང་།
རྒྱལ་གཅེས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་འགུལ་ནི་ཀྲུང་གོར་དམིགས་བསལ་དུ་ཡོད་པའི་སྤྱི་པའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་ཤིག་རེད། དེ་ནི་གནོད་སེལ་ནད་བཅོས་དང་། གནོད་འགོག་རིམས་འགོག་གི་བྱ་ཐབས་ནུས་ལྡན་ཞིག་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་འབྲས་དང་། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཕན་འབྲས། ཁོར་ཡུག་གི་ཕན་འབྲས། བདེ་ཐང་གི་ཕན་འབྲས་བཅས་མཐོ་རུ་གཏོང་བའི་ཐབས་ལམ་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་དང་། རྒྱལ་གཅེས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་ནི་རྒྱལ་བབ་དང་མཐུན་ཞིང་། མི་དམངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་དགོས་མཁོ་གང་ལེགས་མཚོན་ཐུབ་པས། དེ་ནི་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ནང་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྱོང་གི་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས། གོམས་སྲོལ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བསྒྱུར་བཀོད་བྱ་རྒྱུར་དོན་སྙིང་རླབས་ཆེན་ལྡན་ཡོད།
རྒྱལ་གཅེས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་འགུལ་གྱི་རྩ་བའི་ལས་འགན།
རྩ་བའི་ལས་འགན་ནི་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་དང་གནོད་འཚེ་བཟོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ངན་པ་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ། ནད་རིགས་འགོ་ལམ་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མིའི་སྤྱི་པའི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། བདེ་ཐང་གི་འདུ་ཤེས། རང་ངོས་འཕྲོད་སྦྱོར་གྱི་ནད་འགོག་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།
རྒྱལ་གཅེས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་འགུལ་གྱི་སྲོག་ཤིང་།
རྒྱལ་གཅེས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་འགུལ་གྱི་སྲོག་ཤིང་ནི་མང་ཚོགས་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སྐུལ་སློང་བྱས་ནས་རང་རྟོགས་ཀྱིས་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བ་དང་། གསོ་རིག་དང་། རང་བྱུང་ཚན་རིག སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་བེད་སྤྱད་ནས་ཁོར་ཡུག་གཙང་སྦྲ་མེད་པ་དང་མི་གཙང་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱས་ཏེ། གཙང་ཞིང་གྲལ་འགྲིག་པ་དང་། གཙང་མ། སྐྱིད་པ། བདེ་ཐང་བཅས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་བཏོད་དེ། ཤེས་དཔལ་ཡར་ཐོན་གྱི་རྒྱལ་གཅེས་མི་རིགས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། མི་རིགས་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད།
ཀློག་སྐྱ་གཞོན་ནུ་འབར་བ་
ཀློག་སྐྱ་གཞོན་ནུ་འབར་བ་	ཁོང་ནི་མར་པ་དོ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་(1042—1136)དང་དུས་མཉམ་ཡིན། ཁོང་གིས་ཐོག་མར་བོད་ཡུལ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཅིང་། དེ་ནས་ཁ་ཆེ་དང་། བལ་ཡུལ། རྒྱ་གར་སོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་པཎ་གྲུབ་མང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཤིང་རྒྱ་གཞུང་དང་རྒྱ་ཡིག་བཅས་ལ་སྦྱངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་མཛད་ནས་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་མཛད། ཁོང་གི་བསྒྱུར་རྩོམ་ནི《བསྟན་འགྱུར་》ལས《རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་མདོར་བསྡུས་པའི་བསྟོད་པ་》དང་། 《དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་རྡོགས་སླ་ཞིང་མདོར་བསྡུས་པ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཐབས་》། 《འདུས་པའི་དབང་བསྐུར་བ་མདོར་བསྡུས་པ་》། 《རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་ཐབས་》རྐང་པ་དང་བཅས་པའི་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་པ། 《ཁྲོ་བོ་གཏུམ་པོ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་ཐབས་》བཅས་བཞུགས་སོ། །
ཐི་བ་རིགས་
ཐི་བ་རིགས་（Streptopelia）（斑鸠），སྲོག་ཆགས་རིགས་འབྱེད་རིག་པ་ནང་གི་རིགས་ཞིག ལུས་གཞི་ཅུང་སྐམ་ལ་བྱ་རིགས་ནང་ནས་ལུས་གཞི་འབྲིང་བའམ་ཆུང་ཙམ་ཞིག་ཡོད། སྒལ་ཐོག་ཚོས་གཞི་ཅུང་དམར་ནག་ཡིན་པ་དང་གྲོད་ཐོག་ཚོས་གཞི་ཟིང་སྐྱ་ཡིན་པ་རེད། བྱ་རིགས་འདིའི་མང་ཆེ་བའི་འཇིང་པའི་ཐོག་དཀར་ནག་གི་ཐིག་ལེ་ཡོད་པ་དང་།༼ཀུའུ་ ཀུའུ་༽ཟེར་བའི་སྐད་སྒྲ་སྒྲོག་གི་ཡོད་པ་རེད།
ཁྱབ་ཁུལ་
ཐི་བ་རིགས་ནི་ཧྥེ་གླིང་ཁྱབ་ཁུང་མང་བ་དང་། རིགས་ཁ་ཤས་ཨེ་ཤི་ཡ་གླིང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གནས་པ་ཡང་ཡོད། ཐི་བ་སྐྱ་བོ་དེ་སྔོན་ལ་ཨེ་ཤི་ཡ་གླིང་དང་ཡོ་རབ་གླིང་གི་ཚ་དྲོད་སྙོམ་པའི་ས་ཁུལ་དུ་འཚོ་བ་དང་། ཡོ་རང་གླིང་གི་ཤར་ལྷོ་མཚམས་ནས་འཇར་པན་བར་གྱི་ས་ཁུལ་དུ་ཁྱབ་ཁུང་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་ཉེ་བའི་རིང་རང་མོལ་གྱིས་ཡོ་རབ་གླིང་གི་ས་ཆ་གཞན་དག་ཁག་ལ་ཁྱབ་ཡོད་པ་རེད། ༡༩༦༠ལོར་དབྱིན་ཇི་ལ་སླེབས་པ་དང་མི་འགོར་བར་ཨེའ་ལན་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་རེད། ༡༩༩༩ལོར་ཨ་རིའི་རྔ་སྡེ་༢༢ཙམ་ལ་ཐི་བ་སྐྱ་བོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་ད་དུང་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁུང་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
རིགས་འབྱེད་
本属主要包括以下几种：
དེ་ཤོ་ལེགས།
དེ་ཤོ་ལེགས་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
འཁྱམས་
（བྱེད་མེད་ལས་ཚིགས་འདས་པ）ནི་དམིགས་ཡུལ་ངེས་ཅན་ཞིག་མེད་པར་གང་ས་གང་ལ་འགྲོ་བའི་དོན་ཏེ། ས་མཐའ་འཁྱམས་ནས་སྡེ་མཐར་འགྲིམས་ལྟ་བུ།  མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་ལ་འཁྱམ་འབྲི།
གནམ་ལོ་གསར་ཚེས།
གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་ཟླ་༡པོའི་ཚེས་༡ཉིན་ལ་གོ་བ་དང་འཛམ་གླིང་ཐོག་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བས་ངོས་སུ་འཛིན་པའི་ “ལོ་གསར་”ཞེས་པ་དེ་ཡིན། “གནམ་ལོ་གསར་ཚེས”ནི་“ཐོག་མའམ་འགོ་ཚུགས་ཉིན་མོར”གོ་བ་ཡིན། “གནམ་ལོ་གསར་ཚེས”ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་དེ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་《ཅིན་ཧྲུ》ཁྲོད་ཐོན་སྔ་ཤོས་ཡིན་པ་དང་ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་“གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་”ཞེས་པ་ནི་“སྤྱི་ཟླ་༡པོའི་ཚེས་༡ཉིན་”ལ་གོ་ཞིང་“སྤྱི་ཟླའི”རྩིས་རྒྱག་ཐབས་ནི་ཧན་ཝུའུ་ཏི་དུས་སྐབས་གོང་གཅིག་གྱུར་ཞིག་རྩ་བ་ནས་བྱུང་མེད་པས་དུས་རབས་ཁག་གི་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཀྱི་ཉིན་དུས་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་ཞིག་མེད། ལྕགས་ཕག་ལོའི་གསར་བརྗེའི་རྗེས། “སོ་ནམ་ལས་དུས་དང་མཐུན་ཞིང་བསྡོམས་རྩིས”བདེ་བའི་ཆེད་དུ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ལོ་དང་པོར་སྤྱི་ཟླ་སྤྱད་རྒྱུར་གཏན་ཁེལ་བྱས་（དངོས་སུ་སྤྱོད་པའི་ལོ་དུས་ནི་༡༩༡༢ལོར་ཡིན）པ་དང་སྦྲགས་ལུགས་གསར་ཟླ་༡པོའི་ཚེས་༡ཉིན་“ལོ་གསར”དུ་གཏན་ཁེལ་བྱས། འོན་ཏེ་སྐབས་དེ་དུས་“གནམ་ལོ་གསར་ཚེས”ཞེས་འབོད་ཀྱི་མེད། ༡༩༤༩ལོར་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སྤྱི་ཟླ་༡པོའི་ཚེས་༡ཉིན་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་སུ་གཏན་ཁེལ་བྱས། དེ་ནས་བཟུང་རང་རྒྱལ་གྱིས་“གནམ་ལོ་གསར་ཚེས”ལ་“ལུགས་གསར་ལོ”དང་“ལོ་གསར”རམ་“སྤྱི་ལོའི་ལོ་གསར”ཞེས་སུ་འབོད།
ལས་དབང་།
{| style="width: 100%;"
{| style="width: 100%; background: transparent; border-spacing: 0; table-layout: fixed;" <h2 style="line-height: 32px; height: 32px; padding: 0; border-bottom: 0; font-size: 120%; color: #fff; font-weight: bold; text-shadow: #000 1px 1px 3px;">རྩོམ་ཡིག་གི་ཁུལ། ལས་དབང་།