ཨ་མདོའི་སྐད།
ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་སྤྱིར་བཤད་པ།
དེ་ཡང་སི་ཏུ་པཎ་ཆེན་གྱི་ཞལ་ནས། ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཨ་མདོ་དང་རྒྱལ་མོ་རོང་སོགས་བྱང་ཤར་གྱི་ཆ་རྣམས་སུ་འཁོད་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་ལའང་གནའ་བོའི་དུས་སུ་བོད་ཡུལ་དབུས་ནས་བྱུང་བའི་ཀློག་ཚུལ་མ་ཉམས་པ་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་ཡི་གེ་ཀློག་ཚུལ་དང་། དེ་དག་གི་ཡུལ་སྐད་བཅས་ལའང་གྱོང་ཉམས་ཆེ་ཙམ་ལས་འཕུལ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་ཟུར་དག་པར་འདོན་པ་འབྱུང་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་སོགས་ཀྱི་མཚོན་ནུས་སོ།⑧ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཨ་མདོའི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ལ་འཕུལ་རྟེན་མགོ་འདོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཟུར་དག་པར་ཐོན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཐ་སྙད་ཁག་ཅིག་གི་མིང་རྗེས་སོ་སོར་ཕྲལ་ཏེ་ཀློག་གིན་ཡོད་པ། འུ་ཅག་ལ་འུ་ཅ་གའམ་འུ་ཆ་ག་དང་། བུག་གའི་དོན་གྱི་མྱིག་ལ་མྱི་ག་ཟེར་བ་ལྟ་བུས་མཚོན་ཞིང་། སྤྱིར་བཏང་དུ་སྒྲ་རྩོལ་དྲག་ཅིང་གྱོང་བར་འབྱིན་གྱིན་ཡོད་པས། དབུས་གཙང་བ་དག་གིས་རྩེད་མཚར་གྱི་ཚུལ་དུ། གལ་ཏེ་བོད་རིགས་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་དབུས་གཙང་སྐད་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་མདོའི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ན། ཕོ་མོའི་ཁྱད་པར་དང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གཤིས་ཀ་མངོན་པར་མཚོན་ཐུབ་ཟེར་བའང་མཆིས་ཀྱང་། ཨ་མདོའི་སྐད་རང་སྟེང་ནས་བལྟས་ན། ཀ་དང་ག། ཅ་དང་ཇ། ཏ་དང་ད། ཙ་དང་ཛ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་བྱེད་རྩོལ་དང་སྒྲ་དྲག་ཞན་གྱི་ཁྱད་པར་གསལ་བར་མཆིས་ཤིང་། ཡུལ་གྲུ་ཕལ་མོ་ཆེའི་སྐད་ལ་ཨི་སྟེང་དུ་བཀུག་པ་དང་། ཨུ་འོག་ཏུ་སྨད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱིན་པས། དེ་གཉིས་ཀྱི་གདངས་ལ་ཁྱད་པར་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་། ཐ་ན་ཡིག་ཐོག་ཏུ་སྔ་མོ་ནས་དོར་ཟིན་པའི་ད་དྲག་ཀྱང་གསལ་བར་ཐོན་གྱིན་ཡོད་པའི་ཐོག བརྡ་རྙིང་མང་བ་དང་ཞེ་ཚིག་མང་པོ་མེད་པས། ཐོས་ཙམ་ཉིད་ལ་གནའ་བོའི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་བྱུར་བུར་གཏམས་པའི་བོད་སྐད་རྙིང་གྲས་ཤིག་ཡིན་པའི་སྣང་བ་བཅོས་མིན་དུ་སྟེར་མོད། དངོས་པོ་གང་ཡིན་ཀྱང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣང་ཚུལ་དུ་མ་འབྱུང་བ་ལྟར། ཡི་གེའི་གདངས་ལའང་ས་ཁུལ་གྱི་དབང་གིས་ཡི་གེ་གཅིག་ལ་ཀློག་ཚུལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཨ་མདོའི་འབྲོག་ཁུལ་དུ་ཤ་ལ(Ja)ཟེར་པས་ཤ་དང་ཞ་གཉིས་བཀླག་གདངས་གཏན་ནས་མི་འདྲ་ཡང་། རོལ་ཁུལ་དུ(Xa)བཀླགས་པས་ཞ(a)དང་ཅུང་ཟད་ཉེ་བར་སྣང་བ་དང་། ས་ཆ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཉ་ལ་ན་སྒྲར་ཀློག་པས། ཉི་མ་ལ་ནི་མ་དང་། བྱེད་མི་ཉན་ལ་བྱེད་མི་ནན་ཟེར་ཞིང་། མདོ་སྨད་ཁྲི་ཀའི་རྨ་ཆུའི་འགྲམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེ་དག་གི་སྐད⑨ལ་ན་རོ་དང་ཞབས་ཀྱུའི་སྒྲ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ། སྒོག་པ་ལ་སྒག་པ། འབྲོག་པ་ལ་འབྲག་པ། ཡོང་བ་ལ་ཡང་བ། ཆུ་འཐུང་བ་ལ་ཆུ་འཐང་བ། བྱེད་མི་རུས་ལ་བྱེད་མི་རང་ཟེར་རོ། དེར་མ་ཟད་ཨ་མདོ་སྤྱིའི་སྐད་ལ་རྗེས་འཇུག་ད་དང་ལ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེར་མི་ཕྱེད་པས། ཚིག་ཕྲད་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ད་མཐའ་ཅན་ལའང་ལ་ཡིག་ལས་གྲུབ་པའི་ཚིག་ཕྲད་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཐང་ལ་བསྡད་ལས（དེ་）ཟ་མ་ཟོས། སྡོང་བོ་བཅད་པས（དེ）འགྲོ། ཤ་ལྡོད་ལ་མྱིད（མིད）ཡི་གེ་འ（ལ）འཁོད་ལ་ཞོག་ཟེར་རོ།། ཚིག་ཕྲད་སྦྱོར་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་བལྟས་ན། ཕྱི་ནས་བཤད་འགྱུར་ལྟར་མིང་སྔ་མའི་རྗེས་འཇུག་ཉིད་ཚིག་ཕྲད་དུ་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་གྱིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། བྱེད་སྒྲའི་ཕྲད་སྦྱར་དགོས་པའི་སྐབས་སུ་འ་མཐའ་ཅན་དང་མཐའ་མེད་ཀྱི་མཐར་སྐབས་འགར་ས་ཡིག་སྦྱོར་བ། ཁྱོས（ཁྱོད་ཀྱིས་）བཤད། ཁོ་མོ་དགའ་འས（ཡིས་）བྲོ་རྩེ། ངས་རིག་མ་མྱོང་ལྟ་བུ་ལས་གཞན་དུ་བྱེད་སྒྲ་ལའང་འབྲེལ་སྒྲ་སྦྱོར་ཞིང་། དེ་ཡང་གི་ཉིད་གཙོ་ཆེ་བ་ལས་ཀྱི་གྱི་ཡི་གསུམ་སྦྱོར་གྱིན་མེད་དེ། སྟག་གི（གིས་）མཆེ་བ་བསྟན། དགེ་རྒན་གི（གྱིས）སློབ་ཁྲིད་ཡེད（བྱེད）ཨ་ཁུ་གི（ཡིས）སྒོར་མོ་བྱིན། ཚོང་བ་གི་（ཡིས）པགས་པ་ཉོས། གཡག་གི（གིས）རྩྭ་ཟ་གི་ཡོད། ལྟ་བུས་མཚོན་ཞིང་། སྤྱིར་ཚིག་ཕྲད་གང་ཡིན་ཀྱང་རང་དབང་ཅན་དང་རྗེས་འཇུག་རང་འདྲའི་ཕྲད་ཉིད་སྦྱོར་བ་རྒྱུགས་ཆེ་ཕྱིར། ཡི་གེ་གང་ཡང་མི་ཤེས་པའི་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཕལ་བའི་སྐད་ལ་ལྷག་བཅས་ཀྱི་ཏེ་སྟེ་དང་། ལ་དོན་གྱི་སུ་རུ་དུ་ཏུ་དང་། བྱེད་སྒྲ། གམ་སོགས་སྦྱོར་གྱིན་མེད་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན། དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་ལུང་སྟོན་པ་སུམ་ཅུ་པ་ཞེས་པ་རུ་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་སྟོན་སྐབས། ཐོག་མར་རྫོགས་ཚིག་དང་། དེ་ནས་ལ་དོན། འབྲེལ་སྒྲ། བྱེད་སྒྲ། རྒྱན་སྡུད་སོགས་རིམ་པར་བསྟན་པ་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ལ་ཐོན་པའི་ནུས་པ་དང་ཚིག་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལ་གང་ཞིག་གཙོ་བོའི་ཁྱད་པར་ལྟར་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ད་དུང་ཚིག་ཕྲད་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་བྱུང་བའི་རིག་པ་ཞིག་ཀྱང་གསལ་བར་མངོན་པ་སྟེ། དེ་རུ། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་བོ་ལ། ། ཨི་དང་མཐུན་ལུགས་འདི་ཞེས་བྱ། དང་པོ་གཉིས་ལ་དང་པོ་མཐུན། གསུམ་ལྔ་བཅུ་ལ་ཀྱ་དང་སྦྱར། བདུན་པ་ཉིད་ལ་བདུན་པ་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་གྱ་སྦྱར་བ། དེ་དག་ཨི་སྦྱར་འབྲེལ་བའི་ས། །དེ་ཉིད་ལ་ནི་བཅུ་པ་སྦྱར། བྱེད་པ་པོ་རུ་ཤེས་པར་བྱ། ⑩ཞེས་འབྲེལ་སྒྲ་བསྟན་པའི་མཇུག་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱེད་སྒྲ་བསྟན་པ་ཡིས། རང་རེའི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་མིང་དང་མིང་ལྷན་དུ་སྦྱོར་བའི་རྟོག་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཏེ། མིང་སྔ་མའི་སྒྲ་ཟུར་རིང་དུ་བསྲིངས་པས་གི་འི་འབྲེལ་སྒྲའི་ཕྲད་བྱུང་བ། རིམ་གྱིས་ལྷན་དུ་སྤྲེལ་བྱའི་མིང་དང་དེ་དག་གི་བསྟན་དོན་ལ་ངེས་པ་ཇེ་ཟབ་ཏུ་སོང་བར་བརྟེན། འབྲེལ་སྒྲའི་ཕྲད་དེ་དག་གི་སྒྲ་ཕྱིར་བསྲིངས་པས་བྱེད་སྒྲའི་ཕྲད་བྱུང་བའི་ངེས་དོན་གསལ་བར་བྱས་འདུག་སྟེ། སའི་གོ་ལ་འདིའི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ལས་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་ཐོག་མ་འབྲེལ་སྒྲ་ཡིན་པས་དེ་མེད་པ་སྤྱིར་བཏང་དུ་མེད་མོད། བྱེད་སྒྲ་སོགས་ཕྲད་གཞན་མེད་པ་ཡོད་པའི་གནད་ཀྱང་འདི་ལ་ཐུག་པར་གསུངས་ཕྱིར། བོད་སྐད་ལ་ཐོག་མར་རྗེས་འཇུག་ལས་གི་དང་འི་སོགས་འབྲེལ་སྒྲའི་ཕྲད་དུ་བྱས་པ་ལ། རིམ་གྱིས་ཡི་གེ་ལྕི་ཡང་གི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་དབང་གིས་རྗེས་འཇུག་ལ་བལྟོས་དགོས་པའི་ཕྲད་གཞན་དབང་ཅན་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ།། སྤྱིར་ངག་གི་སྦྱོར་བ་ནི་ཡིག་ཐོག་གི་སྐད་ཆ་ལ་བལྟོས་པས་ཚགས་ལྷོད་ཅིང་འཆད་ཉན་གྱི་གནས་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་ཚིག་སྟེགས་རེ་གང་དགར་སྦྱར་ཆོག་པ་ནི་སྐད་ཆ་ཀུན་ལ་གཅིག་འདྲ་ཡིན་པ་ལྟར། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་ལ་སྤྱི་ལྡོག་ནས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མེད་ཀྱང་། ཁ་དཔེ་ལ། ལུང་བ་རེ་ལ་སྐད་ཆ་རེ། སྡེ་བ་རེ་ལ་བརྗོད་ལུགས་རེ། ཞེས་པ་ལྟར། ཚིག་གི་རྐྱེན་ལ་ཡུལ་ལུང་གི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་རེ་ཡོད་པ།ཁྱོད་ཡུལ་ལ་ཡོང་ངམ་ཞེས་པའི་ཡིག་སྐད་ཀྱི་ཚིག་འདི་ལ། ཁྱོ་ཡུལ་འ་ཡོང་ང་དང་། ཁྱོ་ཡུའུ་འ་ཡོང་ང་དང་། ཁྱོད་ཡུའུ་འ་ཡོང་ནིས།ཁྱོད་ཡུའུ་འ་ཡོང་ནི་ཟེར་བའི་བརྗོད་ལུགས་དུ་མ་ཡོད་པ་ལས། ཚིག་དང་པོའི་ང་ནི་ཡོང་གི་རྗེས་འཇུག་ལས་དྲངས་པས་ཚིག་ཕྲད་སྤྱིའི་བྱུང་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་ཡུལ་སྐད་རང་སྟེང་གི་རྐྱེན་ཙམ་དུ་ངེས་ཀྱང་། གཞིའི་གདངས་མཐུན་པར་གདའ་བས་སྒྲའི་ཤུགས་འདོན་ལུགས་མི་འདྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དོན་ལ་གནོད་པ་གང་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་།། དེ་འདྲ་གཞན་ཡང་། སྟ་རེ་དེས་ཨེ་ཆོད་ཀི་དང་། ཆོད་ཀི། ལྟ་རེ་དེས་ཨེ་ཆོད་ཀིད་དང་། ཆོད་ཀིད། ཁྱིམ་ན་མྱི་（མི་）ཨེ་ཡོད་ཀི་དང་།ཁྱིམ་ན་མྱི་ཨེ་ཡོད་ཀིད་སོགས་བྱུང་བ་ནི། ཡུལ་ལུང་གི་བརྗོད་ལུགས་ཙམ་དུ་སོང་བས་དེ་འདྲ་བ་ནི་ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཐ་དད་དུ་འཛིན་མི་རུང་ངོ་། གཞན་དུ་ན། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་ར་དང་ལ་གཉིས་གཅིག་འདྲར་སྦྱོར་བ་དང་། ཧ་ཡིག་ཉིད་ལ་བརྗོད་དོན་གྱི་དབང་གི་སྒྲ་དུ་མར་ཀློག་པ་ལ་བལྟས་ན། ལུང་སྟོན་པ་རྟོགས་ཀྱི་འཇུག་པ་རུ། ར་ལ་ཧ་ཨ་བཞི་མོ་གཤམ་དུ་བྱས་པ་ནི། སྒྲ་དུ་མ་ཡི་གེ་གཅིག་གིས་མཚོན་པའམ། ཡི་གེ་གཅིག་ལ་སྒྲ་དུ་མར་བཀླག་རུང་བའི་དོན་གྱིས་ཨེ་ཡིན་སྙམ་སྟེ།དཔེར་ན།འདིར་སྡོད་ར་ཟ་མ་ཟོ་ཞེས་དང་། ཁྱེད་རང་ཁྲིར་བཞུགས་ར་（དང）ཞེས་པ་ལ། ཁྱེད་རང་ཁྲིར་བཞུགས་ལ་ཟེར་བ་དང་། ཧ་ཡིག་གཅིག་པུར་ཡང་། རུས་པའི་ཧ་(ha)དང་།ཧཱ་སག་(xa)གི་ལྭ་བ་དང་། ཧ་(xa)མེད་（ཐབས་མེད）ཧ(ha)ཡང་གི་བ་མ་ལྟ་བུས་མཚོན་པ་ལྟར་སྒྲ་དུ་མ་ཡོད་པས། དེ་ནི་ར་ལ་ཧ་གསུམ་མོ་གཤམ་དུ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཨེ་ཡིན་མཁས་པ་རྣམས་རྟགས་པར་བྱ་ཞིང་། ཨ་ནི་དབྱངས་གསལ་གཉིས་ཀར་འགྲོ་བས་རྟོགས་སླའོ།