cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
པཎ་ཆེན་བཟང་པོ་བཀྲ་ཤིས་
ལ་སྟོད་བྱང་དུ་རབ་ཆུང་བདུན་པའི་ལྕགས་སྟག(༡༤༡༠)ལོར་སྐུ་བལྟམས། སྐུ་གཞོན་དུས་རྗེ་ཤེས་རབ་སེང་གེ་དང་། རྒྱལ་དབང་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ། རྗེ་བློ་གྲོས་ཆེས་སྐྱོང་སོགས་ལ་བསྟེན་ནས་མདོ་རྒྱུད་རིག་གནས་ཟབ་མོ་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་པ་ལ་གཉན་ཡོད་བྱར་ཤོངས་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ཕེབས། ལོ་བདུན་རིང་འཆད་ཉན་མཛད། དགུང་ལོ་ཞེ་དགུ་པ་ལ་ངམ་རིང་དགོན་གྱི་དབུ་མཛད་དང་། དཔལ་ཡ་ག་ཆོས་སྡིངས་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་མཛད། དགུང་ལོ་རེ་ལྔ་ལ་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཤིང་རྟ(༡༤༧༤)ལོར་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ཁྲི་ཐོག་གཉིས་པར་ཕེབས་ནས་བསྟན་པའི་མཛད་འཕྲིན་སྤེལ། དེའི་སྐབས་གངས་ཅན་ཆོས་འཕེལ་དགོན་ཕྱག་བཏབ། སྤྱིར་ན་རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྗེ་ཤེས་རབ་སེང་གེ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ། འདུལ་འཛིན་བློ་གྲོས་སྦས་པ། ཆོས་རྗེ་བློ་གྲོས་ཆོས་སྐྱོང་། དྭགས་པོ་ཀུན་བཀྲས་པ། བླ་མ་ཙནྡན་པ། ཆོས་རྗེ་ཚུལ་རྒྱལ་བ། འཕགས་པ་འོད་པ་ལ་སོགས་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་བླ་མ་མང་པོར་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་དམ་ཆོས་མང་དུ་གསན། ས་དགེ་རྙིང་གསུམ་གྱི་གསང་སྔགས་ལ་མཁྱེན་པ་ཆེ། གསུང་རྩོམ་ཡང《སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་ཊཱི་ཀྐ》《གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གཞག》《ཟབ་ལམ་ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཁྲིད་པའི་རིམ་པ་ཡིད་ཆེས་གསུམ་ལྡན》《གུར་མགོན་འཁོར་བཅས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས》སོགས་སྒྲུབ་ཐབས་དང་། གདམས་པའི་སྐོར་ལ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མཛད། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་སྐུ་གདུང་ལ་གངུལ་གྱི་གདུང་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་སྤྲས་པ་ཞིག་བཞེངས། མཐར་དགུང་ལོ་རེ་དགུ་ལ་ཕེབས་པ་རབ་ཆུང་བརྒྱད་པའི་ས་ཁྱི(༡༤༧༨)ལོར་དགོངས་པ་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་ཁྱི(༡༤༧༨)ལོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།
པཎ་ཆེན་ལུང་རིགས་རྒྱ་མཚོ་
ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ཁྲི་ཐོག་གསུམ་པ་འདེ་ཉིད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ཁྱི(༡༤༡༨)ལོར་ལ་སྟོད་བྱང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དང་། འདུལ་འཛིན་པ། རྗེ་བཙུན་བཟང་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལ་སོགས་པའི་མཁས་གྲུབ་མང་པོའི་དྲུང་ལས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཟབ་ཆོས་མང་དུ་གསན། རབ་ཆུང་བརྒྱད་པའི་ས་ཁྱི(༡༤༧༨)ལོར་བཀྲས་ལྷུན་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ཕེབས་ནས་ལོ་བཅུའི་རིང་གདན་ས་བསྐྱངས། བླ་གྲང་སྟེང་དུ་དགའ་ལྡན་ལྷ་ཁང་དང་དེའི་ཀ་སྦུག་རྩེ་གསོལ་ཐབ། དེའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ནང་ཆུང་གཉིས་བཅས་ཁང་མིག་བརྒྱད་དང་། ལྕགས་བྱི(༡༤༨༠)ལོར་འདུ་ཁང་སྟེང་དུ་གཉེར་གཏད་གནས་བཅུ་ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་མཛད། དེ་ནས་གདན་ས་པཎ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ་ལ་གཏད་དེ་དབེན་པར་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས། འདས་ལོ་མ་གསལ།
ཧུ་ཀྱ་དབང་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧུ་ཀྱ་ཧོ་དབང་
（护教法王）རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་སྟེ་བསྟན་སྲུང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟེར་བའི་དོན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
པཎ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ་
ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ཁྲི་ཐོག་བཞི་པ་འདི་ཉིད་རབ་ཆུང་བདུན་པའི་ཆུ་གླང(༡༤༣༣)ལོར་སྲད་ཀྱི་སའི་ཆར་སྐུ་འཁྲུངས། མཁར་ཆེན་བྲག་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་། སྐུ་གཞོན་ནུའི་དུས་ནས་སྔགས་ཀྱི་ཕྱག་ལེན་ལ་མཁས། དེ་ནས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ཕེབས་ཏེ་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་དང་། དྲི་མེད་བཤེས་ལཉེན་གྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་ཟབ་ཆོས་མང་དུ་གསན། ས་སྐྱ་དང་སྣར་ཐང་སོགས་སུ་པོ་ཏི་མང་པོ་གྲྭ་སྐོར་མཛད། པཎ་ཆེན་བཟང་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ལུང་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསན། དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་རྒྱུད་སྡེ་འཛིན་པ་སྦྱིན་པ་དཔལ་བ་དང་ཆོས་རྗེ་བ་སོ་བའི་དྲུང་དུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གདམས་པ་མང་པོ་ཞུས། སླར་གཙང་དུ་ཕེབས་ནས་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་ལས་སྒྲ་དང་སྙན་སྔག་སོགས་གསན། རབ་ཆུང་བརྒྱད་པའི་མེ་ལུག(༡༤༨༧)ལོར་བཀྲས་ལྷུན་དགོན་གྱི་གདན་ཁྲིར་ཕེབས། དགོན་པའི་ཤར་ངོས་ཀྱི་སྐྱིད་ནའི(དེང་སྐབས་སྐྱིད་སྐྱིད་ན་ཁ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན)ས་ཆ་རྣམས་སུ་མཚེའུ་དང་། ལྕང་ར་གསར་སྐྲུན་གནང་། གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་ཆབ་སྒྲོན་ཁང་པ་དང་བཅས་པ་གསར་རྒྱག་མཛད། གདན་ས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་བསྐྱངས་ཏེ་རབ་ཆུང་དགུ་པའི་ལྕགས་རྟ(༡༥༡༠)ལོར་ཁྲི་ཟུར་དུ་ཕེབས། 《རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ》དང་། 《བཀའ་གདམས་ཆོས་འབྱུང》སོགས་བརྩམས་པར་མཛད། འདས་ལོ་མ་གསལ།
ཧུ་མ་དུ་ཝི་དང་སིའི་ཧའི་ཁུན་དབང་
ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་གསུམ་པ་ཐང་ཀའོ་ཙུང་གི་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་སྤྱི་ལོ་༦༥༠ལོར་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོར་ཧྥུ་མ་ཏུ་ཝེའི་（驸马都尉）ཞེས་མག་པའི་ཆོ་ལོ་དང་ཤིས་ཧེའི་ཅུན་ཝང་（西海郡王）སྟེ་མཚོ་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཆོ་ལོ་ཕུལ་བ་དེར་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རྩོམ་རིག་གི་གཞི་རྐང་ཚུགས་ཐབས།
བེ་རི་འཇིགས་མེད།
སྔོན་དུ་གླེང་པ།
རྩོམ་རིག་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་མཐའ་དག་འཇུག་པའི་གནས། ། དེང་དུས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་ལམ། ། སྐལ་ལྡན་རྩོམ་འདོད་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་ངོགས་མཆོག། ཇི་ལྟར་ནུས་བཞིན་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱ། ། རྩོམ་རིག་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་ཤིན་ཏུ་མང་པོའི་ཁྲོད་ནས་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་རྣམ་གྲངས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་བཤད་ན་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདིའི་སྣོད་བཅུད་ཆ་ལག་དང་། འཁོར་འདས་དངོས་པོ་ཡོངས་རྫོག་བརྗོད་གཞིར་བསྡུས་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཆུང་ས་ནས་བཤད་ན་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་བསསྡུས་པའི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་སྟེ། སྙན་ངག་དང་རྟོགས་བརྗོད། འཁྲབ་གཞུང་། སྒྲུང་གཏམ་བཅས་ཚུད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་འདུ་ངག་གི་སྣང་བརྙན་དུ་འཆར་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཙམ་ཞིག་རེད་ཟེར་དགོས་པ་འདྲ། དེ་འདྲའི་རྩོམ་རིག་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་དེ་ལ་སྙན་ངག་པ་དང་རྩོམ་པ་པོ། ངག་གི་སྒྱུ་རྩལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བྱེད་ཅིང་། དེའི་སྨྱུག་འོག་ནས་ཐོན་པའི་རྩོམ་རིག་ནི་འཇིག་རྟེན་གཡོ་འགུལ་གཏོང་བའི་ནུས་པ་ལྡན་ལ། ཚོར་བའི་བཟི་ཁ་འཕར་བའི་བསྐྱུར་རྩི་མང་། དེ་ནི་སྐབས་དང་སྟོབས་ལ་ལྟོས་ནས་སྦྲང་རྩི་ལྟར་མངར་ལ། སྤུ་གྲི་ལྟར་རྣོ་བའི་བྱེད་ལས་ལྡན་པས། དེས་ན་རྩོམ་པོ་དང་སྙན་ངག་པ་ནི་དམག་དཔུང་མེད་པའི་དམག་སྤྱི་རེ་ཡིན་ལ། ཟད་རྙིང་དང་ཆག་གྲུམ་སོང་བའི་སྨྱུ་གུ་གོག་ཏོ་དེ་དག་ཀྱང་དེང་རབས་ཐེངས་གསར་ཐོན་པའི་ལྕགས་ཁྲབ་འཁོར་ལོ་ལས་ཀྱང་ལྡབ་མང་པོའི་ནུས་ཤུགས་ལྡན། སྙན་ངག་པའི་སྨྱུག་རྩེ་ནས་འཕྱུར་འོང་བའི་ངན་སྲོལ་ཐེར་འདོན་དང་། སྐྱོན་ཡོན་ཡོ་བསྲང་། གོ་སྐོན་ར་སྤྲོད། བདེན་རྫུན་ཤན་འབྱེད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་རེ་རེ་བཞིན་དུས་རབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ལས་ལྡབ་མང་པོའི་གཏོར་ཤུགས་དང་སྒུལ་ཤུགས་ཆེ་བའི་ནུས་པ་ལྡན་པས། དཔོན་ངན་རུལ་སོང་དང་། ངན་ལངས་གཅེས་ཤོར་ཚོའི་སྙིང་རྩར་སྤུ་གྲི་ལས་རྣོ་ཞིང་། སྲོག་རྩར་འབར་རྫས་བཞིན་རྔམས་པས། འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཐོག་གི་དཔའ་བོའི་ཡང་རྩེ་དང་། དཔུང་པའི་ཤུགས་རྩ་ཕུ་མཐར་སོན་པ་དེ་ཡིན་ཟེར་ན་མི་འགྲིག་པ་མེད། འོ་ན་རྩོམ་པ་པོ་དང་སྙན་ངག་པའི་གོ་འཕང་ལ་ཇི་ལྟར་སྙེགས་དགོས་སམ་ཞེ་ན། འཇམ་མགོན་ས་པཎ་གྱིས། མ་བསླབས་པ་ལ་ཀུན་མཁྱེན་དུ། ། གྱུར་ན་ལས་འབྲས་ག་ལ་བདེན། ། ཞེས་དང་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཞིག་གིས། སྦྱངས་ནས་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡོད་ཀྱི། ། སྐྱེས་ནས་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་མེད། ། ཅེས་པའི་བསྡོམས་ཚིག་བཀོད་མྱོང་བ་ལྟར། འབྲས་བུའི་ཆེད་དུ་རྒྱུ་ལ་འབད་དགོས་པ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་སྤྱི་སྐད་ཡིན་པས། དེ་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་གང་ཡང་དགོས་པ་མེད། འོ་ན་བསླབ་པའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་ལུས་བསླབ། གཉིས་པ་བརྗོད་གཞིའི་སྲོག་བསླབ། གསུམ་པ་མཛེས་དཔྱད་ཀྱི་རྒྱན་བསླབ་དགོས་པས་དེ་དག་རིམ་པར་བཞིན་འཆད་དོ། །
(གཅིག) སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་རྐང་སྟེགས། རྣམ་དག་སྡེབ་སྦྱོར་མེད་པར་གཏམ་སྙོག་གི ། ཚིག་ལོ་དོན་གཉེར་ཞི་བའི་ཐབས་མེད་ལ། ། གོ་བཟློག་ཚིག་ལ་ཆགས་པས་བློ་གསར་ཚོ། ། ཀུན་ནས་ཆིངས་ཕྱིར་ཐོག་མར་སྡེབ་སྦྱོར་འཚོལ། ། རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ནས་བཟུང་། སོ་སྐྱེ་ཕལ་པའི་ཚིག་ཐོ་སབ་སིབ་བཀོད་པ་ཡན་ཆད་ཚིག་གི་སྒྲོམ་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གི་ནང་དུ་འཇུག་པ་མ་གཏོགས། རང་རྐྱ་བའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་མ་བྱུང་མི་འབྱུང་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ལ། ཚིག་གི་སྒྲོམ་གཞི་ནི། ཅ་དངོས་བླུག་སའི་སྣོད་ཀ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། དེ་ལ་དབྱེ་བ་ཕྱེས་ན། ཚིགས་བཅད། ཚིག་ལྷུག སྤེལ་མ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ། ཚིགས་བཅད་ལ་མཚོན་ན། ཚེག་བར་གསུམ་པ་ཅན་ནས་མགོ་བཙུགས་ཏེ་མ་མཐར་ཡང་ཚེག་བར་བཅོ་ལྔའི་བར་དུ་ཨུ་ཚུགས་མཐར་བསྐྱལ་གྱིས་ཉིན་སྦྱོང་མཚན་སྦྱོང་གནང་ནས། གང་ཞིག་བརྗོད་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཚེག་བར་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ནང་དུ་འཇུག་ནའང་ལག་མི་ཐོགས་པའི་ཚོད་དུ་མ་སླེབས་བར་དུ་བསླབ་དགོས། དེས་ཚིག་ལྷུག་དང་སྤེལ་མ་ལའང་རིགས་འགྲེ། དཔེར་ན། བརྗོད་གཞི་ཝཱཎའི་མཐོ་སློབ་ལྟ་བུ་ཞིག་བཟུང་བ་ཆ་བཞག་ན། ཚེག་བར་གསུམ་པ། ཝཱ་ཎ་ཡི། །མཐོ་སློབ་འདི། །མཁས་མང་གི །ལྟེ་གནས་ཡིན། །ལྟ་བུ། ཚེག་བར་བཞི་པ་ཅན། ཝྭ་ར་ཎཱ་སིའི། གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་། །མཁས་མང་ཚོགས་པའི། །ལྟེ་གནས་རང་ཡིན། ། ཚེག་བར་ལྔ་པ་ཅན། དྲང་སྲོང་གི་ནགས་འདབས། །ཝཱ་ཎཱ་ཡི་སློབ་ཆེན། །འཕགས་བོད་ཀྱི་མཁས་མང། །འཛོམས་ས་ཡི་གནས་མཆོག ། ཚེག་བར་དྲུག་པ་ཅན། གནས་མཆོག་ཝཱ་རཱ་ཎཱ་སིའི། །གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། །འཕགས་བོད་གནའ་དེང་མཁས་མང་། །ཚོགས་པའི་ལྟེ་གནས་རང་ཡིན། ། ཚེག་བར་བདུན་པ་ཅན། གནས་མཆོག་དྲང་སྲོང་གི་ནགས་འདབས། །ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་གི་སློབ་གྲྭར། །འཕགས་བོད་གནའ་དེང་གི་མཁས་པ། །འདུས་པའི་ལྟེ་གནས་རང་ཆགས་ཡོད། ། ཚེག་བར་བརྒྱད་པ། གནས་མཆོག་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བའི་ནགས་འདབས། །ཝཱ་ཎའི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ། །འཕགས་བོད་གནའ་དེང་མཁས་པ་དུ་མ། །མཉམ་དུ་འཛོམས་སའི་ལྟེ་གནས་རང་ཡིན། ། ཚེག་བར་དགུ་པ། །རྨད་བྱུང་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བའི་ནགས་ཀླུང་འདབས། །ཡིད་འོང་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་མཐོ་སློབ་འདིར། ། འཕགས་བོད་གནའ་དེང་མཁས་མང་བྱེ་བ་ཕྲག།ལྷན་ཅིག་ཚོགས་པའི་ལྟེ་གནས་ཉིད་དུ་ངེས། ། ལྟ་བུ། སྡེབ་སྦྱོར་ཚེག་བར་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཅན་ཡོད་པ་ལས། མ་མཐར་ཡང་བཅོ་ལྔ་པ་ཡན་ཆད། ནར་ནར་དང་རིལ་རིལ། གོར་གོར་དང་འཇོང་འཇོང་། གྲུ་གསུམ་དང་ཟླུམ་པོ་གང་ཞིག་བཟོ་ནའང་བཟོ་ཐུབ་པ་ཞིག་བསླབ་དགོས། དེ་ལྟར་བརྗོད་གཞི་གཅིག་ལ་ཚེག་བར་མང་ཉུང་གི་ཚིག་སྒྲོམ་གྱི་སྡེབ་སྦྱོར་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ནང་དུ་འཇུག་ནའང་། དཀའ་ཚེགས་མེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན། དེའི་ཚེ་གཞི་ནས་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་རྐང་པ་ཚུགས་ཐུབ་པ་ཡིན་པས། ཚོད་དེ་མ་འཁྱོངས་ཀྱི་བར་དུ་བསླབ་དགོས།
ཧུའན་གསུམ་
ཧུའང་དང་པོ་ཐའི་ཧོའུ་ཧྥུ་ཥི་ཞི། ཧུའང་གཉིས་པ་ཡན་རྟི་ཤེན་ནུང་ཞི། ཧུའང་གསུམ་པ་ཥའན་ཡུའན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧུ་ལའི་ཧུ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧེ་རུ་ཀའི་གནས་བཅུ་གཉིས་
གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང། འཁོར་དང་ཉེ་བའི་འཁོར། ཚན་དོ་དང་ཉེ་བའི་ཚན་དོ། འདུ་བ་ཉེ་བའི་འདུ་བ་འཐུང་གཅོད་དང་ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་དོ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧུན་ཛུང་
འདི་ཡང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཐོན་པོ་མ་བྱུང་བ་ལས། དོན་དུ་ཐང་ཤིའན་ཙུང་（唐太宗）ཟེར་རྒྱུ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧེ་རུ་ཀའི་རུས་པའི་རྒྱན་དྲུག་
གཙུག་ཏོར་སྟག་ཤམ་སོགས་མ་གཏོགས་ད་རུང་རུས་པའི་དབུ་རྒྱན་དང། རྣ་རྒྱན། མགུལ་རྒྱན། མཆོད་ཕྱེར་ཐོགས། ལག་གདུབ། རྐང་གདུབ་སྟེ་རུས་པའི་རྒྱན་དྲུག་བཏགས་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆིག་ལྡན། ་
ས་སྐྱའི་བླ་མ་འདི་ཉིད་རབ་ཆུང་བདུན་པའི་ས་སྤྲེལ(༡༤༢༨)ལོར་གསང་ཕུའི་བར་ཚིགས་ཞེས་པར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བརྒྱད་པ་ལ་སྐྱོར་མི་ལུང་དུ་རོང་སྟོན་ཆེན་པོ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། མཚན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་དྲི་མེད་ལེགས་པའི་བློ་ཞེས་གསོལ། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་གི་བར་རོང་སྟོན་ཆེན་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་སོགས་ཟབ་ཆོས་མང་དུ་གསན། དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔ་པ་ལ་ངོར་དགོན་དུ་ངོར་ཆེན། བྲག་དཀར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། མུས་ཆེན་གསུམ་གྱིས་མཁན་པོ་དང་ལས་གསང་མཛད་དེ་བསྙེན་པར་རྫོགས། བྲག་དཀར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། མུས་ཆེན་གསུམ་གྱིས་མཁན་པོ་དང་ལས་གསང་མཛད་དེ་བསྙེན་པར་རྫོགས། བྲག་དཀར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། ལྕང་ལུང་པ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས། པཎ་ཆེན་ནགས་རིན་སོགས་ལས་གསུང་ངག་སྦྱོར་དྲུག་གི་གཙོས་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་ནོད། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་པ་ལ་གསང་ཕུའི་གནས་སྒོ་གྲྭ་ཚང་གི་འཛིན་བདག་མཛད། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱར་《གཞུང་ལུགས་བརྒྱ་ལ་བཤད་པའི་དགའ་སྟོན》དང་། 《གོ་སྒྲ་ལས་དྲངས་པའི་གནས་བསྟོད་དང་ང་བརྒྱད་མ》སོགས་མཛད། དགུང་ལོ་ཞེ་ལཉིས་པ་ས་གླང(༡༤༦༩)ལོར་གསེར་མདོག་ཅན་དུ་འདུས་ཚོགས་བརྒྱ་ཕྲག་བདུན་ལ་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་སྤེལ་ཏེ། དགུན་ཆོས་ལ་མངོན་པ་གོང་འོག། དཔྱིད་ཆོས་ལ་དབུ་མ། དབྱར་ཆོས་ལ་འདུས་བ་གཙོ་བོར་འདོམས་པར་མཛད། དེ་ནས་ཆོས་རྒྱལ་རྣམ་རྒྱལ་གྲགས་པ་ལས་དུས་འཁོར་གྱི་དབང་གྱི་དབང་སོགས་གསན། གསེར་མདོག་ཅན་དུ་དྲི་ལན་གསེར་གྱི་ཐུར་མ་མཛད། བློ་བརྟན་བཞི་པ་དང་དེའི་ཉེ་གནས་བློ་ལྡན་པའི་དྲུང་དུ་ཀ་ཙན་སྙན་ངག་སོགས་སྦྱངས་ཤིང་། རིག་གནས་ལྔ་ལ་སྙན་པའི་གྲགས་པས་ཁྱབ། ཡོངས་རྫོགས་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོར་གྱུར། སྤྱིར་རག་གནས་ལྔ་དང་། ཁྱད་པར་སྒྲ་རིག་དང་། ནང་རིག་གི་སྙིང་པོ། བཀའ་བར་མཐའ་དང་། ལུགས་གཉིས་ཀྱི་སྲོལ་ལས་བྱུང་བའི་རང་སྟོང་གཞན་སྟོང་གི་ལྟ་བའི་གནད་ཟབ་མོ་ལ་འདི་ཁོ་ན་བཀའ་དྲིན་ཆེ། དེ་བཞིན་མངའ་རིས་འཁོར་འཕྲལ་འདུ་ཁང་རྙིང་པ་དང་། ཕྱིས་གསར་པ། མགོན་ཁང་། གོས་སྐུ་སོགས་བཞེངས། ཕྱག་རྩོམ་ལ་ཡང་། 《ཚད་མའི་དཀའ་འགྲེལ་སྤྱི་དོན་ཆེ་ཆུང་གཉིས》 《རྣམ་རིག་ཊཱིཀ་ཆེན་གཉིས》 《ཕར་ཕྱིན་ཊཱི་ཀ་ལུང་སྙིང་སྤྱི་དོན་གསུམ》 《རྩ་འཇུག་ཊཱི་ཀ་སྟོང་ཐུན་ཆེན་མོ་གསུམ》 《འདུལ་པའི་བཀའ་འགྲེལ་ལས་བརྒ་ཊཱིཀ》དང་། 《བདེ་གསང་རྣམ་བཤད་གསེར་ཐུས་ཆོས་ཚན》སོགས་རྩོམ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཤིན་ཏུ་མང་བར་མཛད། གསུང་ལས་སྐྱེས་པའི་སློབ་མ་སོགས་མང་དུ་བྱོན། དེ་ལྟར་མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་ཕེབས་པ་རབ་ཆུང་དགུ་པའི་མེ་ཡོས(༡༥༠༧)ལོར་དགོངས་པ་གཞན་དོན་དུ་གཤེགས།
ཧེན་ཁང་བི་ཧར་
རྒྱ་གར་སྐད་དུ་བི་ཧ་ར་བི་ཧ་ར་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་གཙུག་ལག་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཚངས་གསར་དགོན།།
༄༅། །ཚང་སར་གནམ་དགོན་ཐུབ་བསྟན་རྣམ་དག་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
རྩོམ་པ་པོ།  ཚངས་གསར་འཇམ་དབྱངས་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན། ཨོཾ་སྭ་ཏི།།
དགེ་ལེགས་དུ་མའི་འབྱུང་གནས་མཆོག་གསུམ་མགོན།།
དངོས་ཀུན་ཆར་འབེབས་ཡི་དམ་ཞི་དང་ཁྲོ།།
དགའ་བ་འཕེལ་གསེར་ཁྲི་ལ་འཁོད་ཚུལ།
བེ་རི་འཇིགས་མེད།
ཚངས་གསར་དགོན།།
ཐོགས་མེད་ཕྲིན་ལས་ཉེར་བསྒྲུབ་བརྒྱུད་གསུམ་ཚོགས།།
ཧེ་རུ་ཀའི་གནས་བཅུ་
གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང། དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད། ཚན་དོ་དང་ཉེ་བའི་ཚན་དོ། འདུ་དང་ཉེ་བའི་འདུ་བ་བཅས།
ཚངས་གསར་དགོན།།
དེང་འདིར་ཤིས་པའི་མེ་ཏོག་ཆར་ཆེན་རྩོལ།།
དགའ་བ་འཕེལ་གསེར་ཁྲི་ལ་འཁོད་ཚུལ།
དགའ་བ་འཕེལ་གསེར་ཁྲི་ལ་འཁོད་ཚུལ།
ཧེ་རུ་ཀའི་གནས་བཅུ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཚངས་གསར་དགོན།།
ཞེས་ཤིས་པར་བརྗོད་པའི་ཚིག་གི་མེ་ཏོག་སྔོན་དུ་འཐོར་ནས། སྐབས་སུ་བབ་པ་ཚངས་གསར་གནམ་དགོན་གྱི་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཀོད་པ་ལ། ཚང་སར་ཞེས་པའི་མིང་དོན་ནི་རྒ་རྗེའི་གདུང་ལས་བྱོན་པའི་གསང་བ་ལུས་མེད་རྡོ་རྗེ་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་མེ་ཕག་སྤྱི་ལོ་གཅིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཉེར་བདུན་ ལ་སྐུ་འཁྲུངས་ཞིང་དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་ལ་ས་སྐྱ་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་ཕོ་བྲང་ནང་སོ་ཆེན་མོའི་ཁྲིར་བསྐོས་བཞག་མཛད། དགུང་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་རིང་སྐུ་འབུམ་དགོན་གནས་དྲུག་ཁྲི་བསྐོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བསྐྱངས། དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབོན་བྱང་ཆུབ་གཞོན་ ནུ་ཤིང་སྟག་ལ་སྐུ་འཁྲུངས།ཆུ་སྦྲུལ་ལ་ཕོ་བྲང་ནང་སོ་ཆེན་མོའི་ཁྲིར་བཀོད།རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་སྟག་ལ་ཚང་མང་སར་པ་བཞེངས་དེ་ཕྱིན་སྒོམ་སྡེ་ནང་ཡ་གཉིས་ སུ་བྱུང་བའི་ཚང་སར་པའི་མཚན་དོན་དེ་ནས་བྱུང། གནམ་ཞེས་པ་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆུ་རྟ་སྤྱི་ལོ་གཅིག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་གཉིས་ལ་ཚང་སར་བླ་མ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ཚང་སར་ཀརྨ་ངག་དབང་ དར་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམ། རབ་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་གཅིག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་ཉེར་བཞི་ལ་གོང་མ་གཡུང་ཀྲིང་ཆེན་པོའི་འཕྲིན་ལས་པ་ཟི་ལིང་རྡོ་རྒན་ ཨཾ་བྷན་གྱིས་ཉེར་ལྔའི་ས་སྒོ་ཕྱེས་ཤིང་། །ཆིང་ཧུ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་དབང་གིས་བཀའ་ཆོད་གནང་དོན་ལྟར་འདོད་རྒྱལ་གྱི་མིང་ལ་གནམ་གཞུང་དུ་གྲགས་པའི་རྒ་རུ་ཞེས་པར་དགོན་ས་འཛིན་དགོས་གསུངས་པ་ལས། འདམ་ཁྲ་ལྟེམ་ནས་ཕྱིར་རང་ཡུལ་དུ་བྱོན་ཏེ་ཐོག་མར་མེ་ལོང་བྲག་ཀེ་ལ་རི་ཁྲོད་མཛད་དེ་བཞུགས། དེ་ཕྱིན་ཚང་སར་གནམ་དགོན་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་དེ་ནས་བྱུང།
ཧཱེ་ཙང་ཟི་
（རྒྱ་མཚོ་སྡེ་）མཚོ་སྔོན་བརྒྱུད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཞིག་སྟེ། ཡིག་རྙིང་དུ་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་གནས་འདིར་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་ཅེས་བཤད།
ཧེ་རུ་ཀའི་ཆས་བཅུ་བཞི་
ཧེ་རུ་ཀའི་ཆས་དྲུག་བཅུ་བཞི་གྱུར་པ་ན། ༡.ལུས་རྒྱན་ལ་རུས་པའི་རྒྱན་དྲུག་དང། ༢.ཞག་གི་ཟོ་རིས་དང། ༣.ཐལ་ཆེན་གྱི་ཚོམ་བུ་དང་ ༤.ཁྲག་གི་ཐིམ་ལེ་སྟེ་བཞི། ༥.བཏུང་བའི་སྣོད་ནི་ཐོད་པ་སྟེ་གཅིག། ༦.བཟུང་བའི་རྫས་ལ་ཁ་ཊཱཾ་ག་དང། ༧.གྲི་གུག་གཉིས་ལས། ༨.རོལ་མོའི་ཆོ་ག་ལ་ཌ་མ་རུ་དང། ༩.གསང་བའི་རྔ་ཆུང། ༡༠.དུང་ཆེན་གྱི་གྱིང་བུ་སྟེ་གསུམ། ༡༡.སྟན་ལ་མི་རོའི་སྟན་དང། ༡༢.སྟག་ལྤགས་ཀྱི་སྟན་གཉིས། ༡༣.གོས་ལ་མི་ལྤགས་ཀྱི་གཡང་གཞི་དང། ༡༤.སྟག་ལྤགས་ཀྱི་གཤམ་ཐབས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའོ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོ་ཐོག་ཐུ་
（འདི་སོག་སྐད་ཡིན་）རྒྱལ་པོའི་སྤྲུལ་སྐུ་མིན་ཀྱང་མན་ཆིང་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་དང། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང། པཎ་ཆེན་གསུམ་གང་རིགས་ནས་ཧོ་ཐོག་ཐུའི་གོ་གནས་གནང་བའི་བླ་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམས་ལ་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
པཎྜི་ཏ་
འདི་རྒྱ་གར་སྐད་ཡིན། བདོ་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་ལྔ་ལྡན་རིག་པ་ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་པཎ་ནི་ལྔ་དང་ཆུང་བ་ལྔ་བཅས་བཅུ་ཀ་མཁྱེན་པའི་མཁས་པ་ཡིན་ན་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དང་། སྣ་ར་གཉིས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ན་པཎ་ཆུང་ཞེས་ཟེར།
པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ་་
འདི་ཉིད་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ཁ་སྡེའི་ཁྲེ་ཆེན་ཞེས་པར་བཀོད་ཡོད་པའ་དེར་གཟིགས།
པནྜི་ཏ་ངྷརྨ་པ་ལ་
ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་བཀའ་ལྟར་ལོ་ཆེན་རིན་བཟང་གིས་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་དུས་འགོ་ཙམ་ལ་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་ངྷརྨ་པ་ལ་མངའ་རིས་སུ་གདན་དྲངས། འདུལ་བའི་བཤད་པ་དང་ལག་ལེན་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ནས་སྟོད་ཁུལ་དུ་བདུལ་བ་བརྒྱུད་སྤེལ་མཛད། འདི་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མང་པོ་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ་མཁན་བུ་ས་ངྷུ་པཱ་ལ་དང་། གུ་ཎ་པཱ་ལ། པྲཛྙཱ་པཱ་ལ་བཅས་ལ་པཱ་རྣམ་གསུམ་དུ་གྲགས།
ཧོང་ཁིང་ལོ་གཉིས་
（皇庆二年）ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཨ་ཡུར་པར་པ་ཏ་བུ་ཡན་ཐུའི་（元仁宗爱育黎拔力八达）རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ལོ་སྔ་མའི་མིང་ལ་ཧོང་ཆིང་ཟེར་ཞིང་བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་བྱི་（༡༣༡༢）ལོ་ནས་ལོ་གཉིས་བར་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲི་
(ཁ་ཆེ་པན་ཆེན)རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་མེ་ལུག(༡༡༢༧)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་བྱ་(༡༢༢༥)ལོ་བར་དགུང་ལོ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་བཞུགས། འཁྲུངས་ཡུལ་ནི་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་ཁ་ཆེའི་ཡུལ(དེང་སང་གི་ཀསྨིར)དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཁྲ་ཝ་སུ་རར་ཡད་ཚོང་དཔོན་ཆེན་པོ་ས་མ་ཛ་ཡའི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བཅུ་ནས་བཟུང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན། དགུང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དེ་ནས་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་དགུལ་ལོ་སུམ་ཅུ་བར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་འཛམ་གྱིང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོར་གྱུར། རབ་བྱུང་དང་པོའི་མཇུག། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ལོ་འགོར་ནུབ་ཕྱོགས་དུ་རུ་ཀའི་དམག་དྲངས་ནས་རྒྱ་ལར་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་ཤར་ཕྱོགས་མ་གཏོགས་ནུབ་དང་བྱང་དབུས་བཅས་ཡོངས་རྫོགས་དུ་རུ་ཀའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཚུད་དེ། པཎྜི་ཏ་དང་། མཁས་པ། རབ་བྱུང་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་འབར་མ་དང་། ཐའི་གོ། ཅན་ཕུ་ཀྲེ་སོགས་སུ་བྲོས་ཕེབས་ཤིང་། ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཉུང་ཤས་ཤིག་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་གྲོ་མོའི་ས་ཁུལ་དང་ཉེ་བའི་བེེཌཱུརྱའི་ཚོང་འདུས་སུ་བྲོས་ཕེབས། དེར་ལོ་ངོ་གཅིག་ཙམ་བཞུགས་མཚམས། རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཤིང་བྱི(༡༢༠༤)ལོར། བོད་ཀྱི་ཁྲོ་ཕུ་ལོ་ཙཱ་བ་བྱམས་པའི་དཔལ་གྱིས་གྲོ་མོ་བརྒྱུད་ནས་བོད་དུ་གདན་དྲངས། སྐབས་དེར་ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད་ལ་ཕེབས་ཤིང་། ཁྲོ་ཕུ་ལོ་ཙཱ་བ་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་ལས་སླེབས་མེད་པའི་སྐུ་གཞོན་ནུ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ཁོང་ལ་ཆོས་དགའ་ཤས་གསུངས་ནས་རང་ཉིད་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་དགོངས་པ་བྱུང་། རྗེས་སུ་ཁོར་གི་སློབ་མ་པཎྜི་ཏ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གསུང་གླེང་གནང་བ་དེ་པཎ་ཆེན་གྱིས་ཞོར་ལ་གསན་པས་ཧ་ཅང་གྱི་ཐུགས་མཉེས་ཏེ། བོད་ལ་ལོ་ཙཱ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གཞུན་ནུ་འདོ་འདྲ་ཡོད་པ་ངོ་མཚར་ཆེ་གསུངས་ནས་ཁོང་གིས་ཆོས་ནམ་གསུངས་ཀྱང་ལོ་ཙཱ་བ་ལ་སྐད་འགྱུར་གནང་དུ་བཅུག་ཕྱག་ཏུ་འབལ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡོད་ལོ་ཙཱ་བ་ལ་གནང་། ལོ་བཅུའི་རིང་བོད་དུ་གཞུགས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་གནང་། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་བརྒྱད་པ་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་ཁྱི(༡༢༡༤)ལོར་བོད་ནས་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་། བོད་དུ་བཞུགས་རིང་མང་ཚོགས་དང་། དད་ལྡན་ཕྱུག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་འཕུལ་བ་རྣམས་སོ་སོའི་དགོན་པ་དང་། རྟེན་བཞེངས་སོགས་ལ་གནང་བ་ལས། རང་ཉིད་ཀྱི་སྣེ་གཅིག་ཀྱང་སྒེར་འཛིན་མ་མཛད། ཁ་ཆེར་ཡང་ལོ་བཅུ་གཉིས་རིང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་མཛད་དེ་དགུང་ལོ་གོ་དགུ་ལ་སྐུ་གཤེགས། པཎ་ཆེན་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ《དེབ་དེར་སྔོན་པོ》ལེ་ཚན[བ]པའི་མགོ་ནས་ཤོག་གྲངས་༥ནས་༦བར་དང་། 《ཆོས་འབྱུང་མཁའ་པའི་དགའ་སྟོན》ལེ་ཚན[ཉ]པའི་ཤོག་གྲངས་༡༣ནས་༢༠བར་གསལ།
ཧོད་རྒྱུག་
ཞིབ་འཇུག་བརྟག་དཔྱད་ལེགས་པར་མ་བྱས་པར་འོལ་ཚོད་བྱས་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོན་ཛུང་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོ་ཤུ་དང་ཨུ་ནུ་ཁན་
བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད་རག་བསྡུས།（霍肃，吾努）ཡོན་རྒྱལ་རབས་སྐབས་བོད་དུ་ཐེམ་ཐོ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པར་མངགས་པའི་དཔོན་པོ་གཉིས་ཀྱི་མིང།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོང་ཐའི་ཚེའི་ནའི་ར་ཐུ་ཕིང་ཆང་
ཧོང་ཐའི་ཚེ་（皇后）ནི་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ཟེར་བའི་དོན་དང། ནའི་ར་ཐུ་ཕིང་ཆང་ཟེར་བ་བཙུན་མོའི་མིང་ངོ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་བརྟག།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོ་ནམ་ཧུར་པའི་མའི་སའི་ལྷ་ཁང་
ཧོན་ནན་ཧྥུར་པེ་མཱ་སིའི་（白马寺）ལྷ་ཁང་སྟེ་མ་ཡིག་ནང་གི་ཚིག་འདི་ལོ་ཙཱ་བས་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་སྐབས་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཐོན་པོ་མ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ལས། དོན་དུ་ཟུར་མཆན་ནང་བཀོད་པ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། ཧོ་ནན་ཧྥུ་ཞེས་པ་ནི་ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཧྥུ་རིམ་པའི་སྲིད་གཞུང་གནས་ཡུལ་ཡིན་ཞིང། དེང་སང་ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལོའོ་དབྱང་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན། པེ་མཱ་སིའི་ལྷ་ཁང་ནི། ལོའོ་དབྱང་（洛阳）གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སྤྱི་ལེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སར་ཡོད། དགོན་པ་འདི་ནི་ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཆེས་སྔ་ཤོས་ཀྱི་ནང་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་སྔོན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཤད་སྲོལ་ལ། ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་གཉིས་པ་ཧན་མིང་རྟིའི་ཡུང་ཕིང་（汉明帝永平）ཁྲི་ལོ་བརྒྱད་པ་ཤིང་གླང་སྤྱི་ལོ་༦༥ལོར་（སངས་རྒྱས་འདས་ལོ་༡༠༡༣）ཕོ་ཉ་བ་ཚའི་ཡིན་（蔡愔）ཟེར་བ་ཞིག་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་འཚོལ་བར་བཏང་བ་ལས། ཏུན་ཧོང་（རྒྱ་ཡིག་དཔྱད་གཞིའི་ནང་གཡུའི་ཧྲི་（月氏）ཞེས་གསལ་）དུ་སླེབས་སྐབས་རྒྱ་གར་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཏང་གེ་（迦叶摩腾）（འདི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་སློབ་མ་མ་ཏང་གེ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་མིན་བརྟག་）དང་པཎྜི་ཏ་ཧྥ་ལན་（法兰）ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྟ་དཀར་པོ་གཅིག་ལ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྲིས་སྐུ་གཅིག་དང་གསུང་རབ་འགའ་ཞིག་བཀལ་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཚུར་བྱོན་པ་དང་མཇལ་ཏེ་ལྷན་དུ་གདན་དྲངས། དེ་གའི་སྔར་ཡོད་ཆོས་ལུགས་དང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་གཉིས་གང་བཟང་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་དུ་བཅུག་པར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ་དར་སྤེལ་གཏོང་འགོ་ཚུགས། ཧོ་ནན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཉེ་འདབས་སུ་པེ་མཱ་སི་སོགས་བཙུན་པའི་ལྷ་ཁང་བདུན་དང། བཙུན་མའི་ལྷ་ཁང་གསུམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་བཞུགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཆེ་བ་གཅིག་དང་བྱིན་ཐང་སི་ཟེར་བའི་དགོན་པ་ཞིག་བཞེངས་ནས་དེར་རབ་བྱུང་དྲུག་བརྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་དང་དགོན་པ་བྱང་སྔ་ཤོས་ཡིན་ཅིང། དགྲ་བཅོམ་པས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པར་《མདོ་སྡེ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེ་གཉིས་པ་》ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དེང་སང་ཡང་རྒྱ་ཡིག་གི་བཀའ་འགྱུར་ནང་དུ་ཡོད་ལ། པཎྜི་ཏས་《ས་བཅུ་པའི་མདོ་》ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་ལྔ་བསྒྱུར་བར་གྲགས་ཀྱང་ད་ལྟ་རྒྱ་ཡིག་གི་བཀའ་འགྱུར་ནང་དུ་མ་བཞུགས། པེ་མཱ་སིའི་དགོན་པའི་རྒྱལ་སྒོའི་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཏང་གེ་དང། པཎྜི་ཏ་ཧྥ་ལན་གཉིས་ཀྱི་དུར་ས་དང། དེ་བཞིན་སྐུ་བརྙན་འདྲ་མིན་གཞན་དུ་མ་ཡོད་པ་དེ་དག་མིང་རྒྱལ་རབས་དང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་སྐྲུན་དངོས་ཡིན་པ་དང། རིང་བསྲེལ་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ། ཅིན་（金）རྒྱལ་རབས་（མུན་ཇུ་རིགས་）ཀྱི་གོང་མ་ལྔ་པ་ཅིན་ཧྲི་ཙུང་གི་ཏཱ་ཏིང་（大定）ཁྲི་ལོ་བཅོ་ལྔ་པ་ཤིང་ལུག་（༡༡༧༥）ལོར་བཞེངས། གཞན་ཡང་ཧན་རྒྱལ་རབས་དང་ཝེད་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གནའ་རབས་རིག་རྫས་མང་པོ་ཡོད་པས་རྒྱལ་ཡོངས་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཚན་གལ་ཆེའི་གྲས་སུ་གྱུར་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་
འདི་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་གོ་བ་ལེན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ། སྐབས་རེ་སོག་པོ་ལ་ཧོར་ཞེས་ཟེར་བ་དང། སྐབས་རེ་བོད་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲོག་པ་རྣམས་ལ་ཧོར་ཟེར་བ་དང། སྐབས་རེ་བོད་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲོག་པ་རྣམས་ལ་ཧོར་ཟེར་བ་དང། སྐབས་རེ་གྲུ་གུ་རྒྱལ་ཕྲན་ལ་ཧོར་ཟེར་བ་སོགས་མི་འདྲ་བ་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་ཁ་བཞིའི་སྡེ་
བྱང་ཁུལ་བྱང་རིགས་སྡེ་བཞི་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་འདྲ་ཞིང། དེ་ལྟར་ན་བྱང་རིགས་སྡེ་བཞི་ནི། ནག་ཆུ། ཨ་ཙ། བེ་རུ། སོག་སྡེ་བཅས་བཞི་ཡིན་ཞེས་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་གསུངས་པ་ཐོས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཡིག་བརྒྱ་
ཨོཾ་བཛྲ་སཏྭ་ས་མ་ཡ། མ་ནུ་པཱ་ལ་ཡ། བཛྲ་སཏྭ་ཏྭེ་ནོ་པ། ཏིཥྛ་དྲྀ་ཌྷོ་མེ་བྷ་ཝ། སུ་ཏོ་ཥྱོ་མེ་བྷ་ཝ། སུ་པོ་ཥྱོ་མེ་བྷ་ཝ། ཨ་ནུ་རཀྟོ་མེ་བྷ་ཝ། སརྦ་སིདྡྷི་མྨེ་པྲ་ཡཙྪ། སརྦ་ཀརྨ་སུ་ཙ་མེ། ཙིཏྟཾ་ཤྲཱི་ཡཾ་ཀུ་རུ་ཧཱུཾ། ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧོཿ བྷ་ག་ཝཱན། སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ། བཛྲ་མཱ་མེ་མུཉྩ། བཛྲཱི་བྷ་ཝ་མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སཏྭ་ཨཱཿ
པཎྜི་ཏ་སྨྲི་ཏི།
(སྨྲི་ཏི་ཛྙ་ན་ཀིརྟི་སྟེ་བོད་སྐད་དུ་དྲན་པ་ཡེ་ཤེས་)རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཧ་ཅང་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་དུས་རབས་བཅུ་པའི་མཇུག་ཏུ་བལ་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་པདྨ་རུ་རྩེའམ་རྨ་རུ་རྩེས་པཎྜི་ཏ་སྨྲི་ཏི་དང་ཕྲ་ལ་རིང་བ་གཉིས་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་སྤྱན་དྲངས། ལམ་བར་དུ་ལོ་ཙཱ་བ་ཕོ་བའི་སྐྲན་ནད་ཀྱིས་གྲོངས་ནས་བོད་སྐད་མ་མཁྱེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གཙང་རྟ་ནག་ཏུ་མི་ཚང་ཞིག་གི་ལུག་རྫི་གནང་། མཐར་ཁོང་གི་སློབ་མ་དཔྱལ་ལོ་ཙཱ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མི་ཚང་དེ་ལ་གསེར་སྦྱིན་ནས་བླུས་ཏེ་སྨན་ལུང་དུ་སྤྱན་དྲངས་ནས་ཆོས་ཞུས། མཐར་མདོ་ཁམས་ལྡན་མའི་ས་ཁུལ་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ། འབྲོམ་སྟོན་པ་སོགས་སློབ་མ་ཁ་ཤས་ལ་རྒྱ་ཁར་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་རིག་པ་བསླབས་པ་གནང་། དེང་སང《སྨྲ་སྒོ་མཚོན་ཆ》ཞེས་པའི་གཞུང་དེ་ཡང་སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་བརྩམས་པར་གྲགས་ཤི། དེ་ནི་སྒྲར་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་འབྱུང་གི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་སུམ་རྟགས་སོགས་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ནང་འདིའི་ནངནས་ལུང་དུ་མ་དྲངས་ཡོད། འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྱུར་མང་པོ་བཀའ་འགྱུར་ནང་བཞུགས་ཤིང་། པཎྜི་ཏ་འདི་ཡན་ཆོད་དུ་འགྱུར་བའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡིན།
སངས་རྒྱས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་
ལྟུང་བཤགས་ཀྱི་ལྷ་སངས་རྒྱས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སངས་རྒྱས་སྲས་གསུམ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆིག་ལྡན་
ས་སྐྱའི་བླ་མ་འདི་ཉིད་རབ་ཆུང་བདུན་པའི་ས་སྤྲེལ(༡༤༢༨)ལོར་གསང་ཕུའི་བར་ཚིགས་ཞེས་པར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བརྒྱད་པ་ལ་སྐྱོར་མི་ལུང་དུ་རོང་སྟོན་ཆེན་པོ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། མཚན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་དྲི་མེད་ལེགས་པའི་བློ་ཞེས་གསོལ། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་གི་བར་རོང་སྟོན་ཆེན་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་སོགས་ཟབ་ཆོས་མང་དུ་གསན། དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔ་པ་ལ་ངོར་དགོན་དུ་ངོར་ཆེན། བྲག་དཀར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། མུས་ཆེན་གསུམ་གྱིས་མཁན་པོ་དང་ལས་གསང་མཛད་དེ་བསྙེན་པར་རྫོགས། བྲག་དཀར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། མུས་ཆེན་གསུམ་གྱིས་མཁན་པོ་དང་ལས་གསང་མཛད་དེ་བསྙེན་པར་རྫོགས། བྲག་དཀར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། ལྕང་ལུང་པ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས། པཎ་ཆེན་ནགས་རིན་སོགས་ལས་གསུང་ངག་སྦྱོར་དྲུག་གི་གཙོས་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་ནོད། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་པ་ལ་གསང་ཕུའི་གནས་སྒོ་གྲྭ་ཚང་གི་འཛིན་བདག་མཛད། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱར་《གཞུང་ལུགས་བརྒྱ་ལ་བཤད་པའི་དགའ་སྟོན》དང་། 《གོ་སྒྲ་ལས་དྲངས་པའི་གནས་བསྟོད་དང་ང་བརྒྱད་མ》སོགས་མཛད། དགུང་ལོ་ཞེ་ལཉིས་པ་ས་གླང(༡༤༦༩)ལོར་གསེར་མདོག་ཅན་དུ་འདུས་ཚོགས་བརྒྱ་ཕྲག་བདུན་ལ་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་སྤེལ་ཏེ། དགུན་ཆོས་ལ་མངོན་པ་གོང་འོག། དཔྱིད་ཆོས་ལ་དབུ་མ། དབྱར་ཆོས་ལ་འདུས་བ་གཙོ་བོར་འདོམས་པར་མཛད། དེ་ནས་ཆོས་རྒྱལ་རྣམ་རྒྱལ་གྲགས་པ་ལས་དུས་འཁོར་གྱི་དབང་གྱི་དབང་སོགས་གསན། གསེར་མདོག་ཅན་དུ་དྲི་ལན་གསེར་གྱི་ཐུར་མ་མཛད། བློ་བརྟན་བཞི་པ་དང་དེའི་ཉེ་གནས་བློ་ལྡན་པའི་དྲུང་དུ་ཀ་ཙན་སྙན་ངག་སོགས་སྦྱངས་ཤིང་། རིག་གནས་ལྔ་ལ་སྙན་པའི་གྲགས་པས་ཁྱབ། ཡོངས་རྫོགས་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོར་གྱུར། སྤྱིར་རག་གནས་ལྔ་དང་། ཁྱད་པར་སྒྲ་རིག་དང་། ནང་རིག་གི་སྙིང་པོ། བཀའ་བར་མཐའ་དང་། ལུགས་གཉིས་ཀྱི་སྲོལ་ལས་བྱུང་བའི་རང་སྟོང་གཞན་སྟོང་གི་ལྟ་བའི་གནད་ཟབ་མོ་ལ་འདི་ཁོ་ན་བཀའ་དྲིན་ཆེ། དེ་བཞིན་མངའ་རིས་འཁོར་འཕྲལ་འདུ་ཁང་རྙིང་པ་དང་། ཕྱིས་གསར་པ། མགོན་ཁང་། གོས་སྐུ་སོགས་བཞེངས། ཕྱག་རྩོམ་ལ་ཡང་། 《ཚད་མའི་དཀའ་འགྲེལ་སྤྱི་དོན་ཆེ་ཆུང་གཉིས》 《རྣམ་རིག་ཊཱིཀ་ཆེན་གཉིས》 《ཕར་ཕྱིན་ཊཱི་ཀ་ལུང་སྙིང་སྤྱི་དོན་གསུམ》 《རྩ་འཇུག་ཊཱི་ཀ་སྟོང་ཐུན་ཆེན་མོ་གསུམ》 《འདུལ་པའི་བཀའ་འགྲེལ་ལས་བརྒ་ཊཱིཀ》དང་། 《བདེ་གསང་རྣམ་བཤད་གསེར་ཐུས་ཆོས་ཚན》སོགས་རྩོམ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཤིན་ཏུ་མང་བར་མཛད། གསུང་ལས་སྐྱེས་པའི་སློབ་མ་སོགས་མང་དུ་བྱོན། དེ་ལྟར་མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་ཕེབས་པ་རབ་ཆུང་དགུ་པའི་མེ་ཡོས(༡༥༠༧)ལོར་དགོངས་པ་གཞན་དོན་དུ་གཤེགས།
སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བཀའ་བསྡུ་བ་ཐེངས་གསུམ་
སངས་རྒྱས་འདས་པའི་ཕྱི་ལོར་། ཀུན་དགའ་བོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་སྟེ་གྲོང་ཁྱེར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་བདེ་ཅན་མའི་ཕུག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཐོག་སྐབས་དེར་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོད་ཚད་བསྡུས་ནས་། ཀུན་དགའ་བོས་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་བསྡུས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་བསྡུས་པ་བཀའ་བསྡུ་དང་། ཉན་ཐོས་འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་བསྡུས་པ་བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་། སངས་རྒྱས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་སོང་བའི་རྗེས་སུ་ཡུལ་ཡངས་པ་ཅན་དུ་གནས་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཧུ་ལུ་ལུ་ཡི་རུང་བ་དང་། རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུ་ཟེར་བའི་སྲོལ་གཏོད་ ཡུལ་དེའི་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་གྲགས་པ་སོགས་བདུན་བརྒྱ་སྤྱན་དྲངས་ནས་ཆོས་མིན་སུན་འབྱིན་པར་མཛད་ཐོག་གསོ་སྤྱོང་གནང་ནས་བཀའ་བསྡུ་བ་གཉིས་པ་མཛད་། ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ནིཤྐ་པས་སྲིད་བཟུང་་སྐབས་སུ་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ཙོད་པ་ཞི་ཆེད་ཛ་ལནྡྷ་རའི་དགོན་པར་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ལྔ་བརྒྱ་དང་་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་བརྒྱ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་གདན་དྲངས་ནས་ལྟ་བ་བཅོ་བརྒྱད་མཐུན་པར་ཁས་བླངས་ནས་ཙོད་པ་ཞི་ཞིང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བཀོད་པ་བཀའ་པ་སྡུ་གསུམ་པ་མཛད་དོ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སངས་རྒྱས་གསེར་ཐུབ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བོད་པའི་གལ་ཆེ་དུས་སྟོན།
བོད་པའི་གལ་ཆེ་དུས་སྟོན། དང་པོ། སྲོལ་རྒྱུན་དུས་ཆེན། བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་པ་གཅིག བོད་ཀྱི་ལོ་སར། བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་གྱི་ས་གནས་མི་འདྲ་བར་་ལོ་སར་གཏོང་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་ཡོད་ཀྱང་། ཡོངས་གྲགས་བོད་ཀྱི་ལོ་སར་ནི་ཉིན་འདིར་ཡིན། བོད་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་གཅིག ལོ་ཆུང་ངམ་བེའུ་ལུག་ལོ་སར་ཡང་ཟེར། ཁམས་སྟོད་ཕྱོགས་སུ་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ཕྲན་བུ་སྤེལ་བ་དང་གཙོ་བོ་རྫི་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཟས་སྣ་ཚོགས་རི་མགོར་གཡོ་རྒྱུ་ཁུར་ནས་སྤྲོ་སྐྱིད་དབེན་ཙམ་གཏོང་སྲོལ་ཡོད། དུས་ཡུན་རིང་པོའི་སྲོད་རྒྱུན་ཁྲོད་བྱིས་པ་དང་། བེའུ། ལུ་གུ་སོགས་ན་ཆུང་ལ་དམིགས་པའི་དུས་སྟོན་ཡིན་པས། བོད་ཀྱི་བྱིས་པའི་དུས་སྟོན་ཟེར་ནའང་མི་ཆོག་པ་མེད་སྙམས། བོད་ཟླ་བཞི་པའི་ཚེས་པ་བཅུ་ལྔ། ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན། སངས་རྒྱས་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་པ། མཐར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ཆེན་ཡིན། བོད་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་པ་གཅིག ཞོ་སྟོན་དུས་ཆེན། ལྷ་མོ་འཁྲབ་པ་སོགས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། བོད་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་དྲུག་ནས་བཅུ་གཉིས་བར། སྐར་མ་རི་ཁའི་དུས་ཆེན། ཁྲུས་རྒྱག་པའི་སྲོལ་ཡོད། བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉེར་ལྔ། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད། རྗེ་གཙོང་ཁ་པ་སྐུ་འདས་མཆོད། ཁང་པའི་ཐོག་ཏུ་མཆོད་མེ་སྒྲོན་པའི་སྲོལ་ཡོད། ལོ་རེའི་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅུ་ལྔ། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་གསོལ་མཆོད་དུས་ཆེན་ཡིན་ལ། དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་དང་ཡང་ན་ལྷ་མོའི་དུས་ཆེན་ཞེས་ཀྱང་འབོད་སྲོལ་ཡོད་དེ། བུད་མེད་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་དུས་སྟོན་ཞིག་ཏུ་རྩི་བཞིན་ཡོད་པས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་དུས་ཆེན་ཟེར་ན་ཡང་མི་ཆོག་པ་མེད་སྙམས། བོད་ཟླ་དགུ་བའི་ཚེས་ཉེར་གཉིས། ལྷ་བབས་དུས་ཆེན། བོད་ཟླ་དགུ་བ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྡོད་ཁང་གི་ལྡེབས་ངོས་སུ་དཀར་རག་བྱུགས་ནས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དུས་ཆེན་འདི་ལ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ལས་ཀའི་མགོ་ཚུགས། བོད་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ། འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་སྐབས་བྱ་བ་ལམ་ལྷོངས་མ་བྱུང་བས་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་རྒྱགས་རྔན་ལྷ་བསང་གི་འདོན་ཆོས་བརྩམས་ཏེ་བསང་མཆོད་རྒྱ་ཆེར་གནང་བར་བརྟེན་འགལ་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་གཙུག་ལག་ཁང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བར་གྲགས་པ་དེའི་ལམ་སྲོལ་འཛིན་པའི་རྗེས་དྲན་གྱི་དུས་མཆོད་ཅིག་རེད། བོད་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས༦ཉིན་ཕྱེད་ནས་ཚེས་༧གྱི་ཉིན་ཕྱེད་བར་། ངན་པ་དགུ་འཛོམས་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། སྤྱིར་དུས་ཚོད་དེའི་ནང་ཁ་སྨྲས་གླེང་བཞིའི་ཟས་མི་ཟ། རྒྱལ་བའི་གསུང་མི་སྒྲོག ངན་པ་དགུ་འཛོམས་ན་ང་བཟང་པོ་བཅུ་འཛོམས་ཞེས་དེ་སྔའི་ལོ་ཐོའི་ནང་འདོད་སྲོལ་ཡོད་ལ་དུས་ཚོད་དེའི་ནང་ལས་ཁུངས་ཡོངས་རྫོགས་ངལ་གསོ་དང་། དགའ་ཉེ་གྲོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མགྲོན་འབོད་བྱས་ནས་མཉམ་དུ་འཛོམས་ནས་སྲོལ་སྟོན་ལ་རོལ་སྲོལ་ཡོད། གཉིས་པ། གཞུང་འབྲེལ་དུས་སྟོན། ཕྱི་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་དྲུག ༧འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དེད་དཔོན་གོང་ས་ལྷ་མི་རྣམ་འདྲེན་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་ཡིན། ཕྱི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ། སུམ་བཅུ་དུས་དྲན། ༡༩༥༩ལོ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་བོད་མིས་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་ལ་རང་འགུལ་འོས་ལངས་རྒྱ་ཆེ་པོ་བྱས་པའི་དུས་དྲན། ཕྱི་ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་གཉིས། བོད་ཀྱི་མང་གཙོ་དུས་ཆེན། བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་རང་དབང་མང་གཙོའི་གཞུང་དབུ་བརྙེས་པའི་དུས་ཆེན་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱེད་དང་བྱེད་མོས་ཡིན།
སྲས་སྒྲ་ཅན་འཛིན་
སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན (RAHULA) ནི་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་ཏེ་ཕེབས་པའི་ཉིན་མོར་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱིར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཁོང་དགུང་གྲངས་བདུན་ལ་སོན་ཡོད་ཅིང་ཁོང་གི་མ་ཡུམ་དང་སྤོ་བོ་ལགས་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེད་བསྲིངས་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་།
སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚུར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ཉིན་བདུན་པའི་སྐབས། བཙུན་མོ་གྲགས་འཛིན་མས་རང་གི་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ལ་གཟབ་འཆོར་སྤྲས་ནས། གསོལ་ཚིགས་བཞེས་བཞིན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཛུབ་མོ་ཀེར་གྱིས་བཙུགས་ཏེ། ངའི་སྙིང་གི་བུ། ཁོང་སུ་ཞིག་ཡིན་མིན་ཁྱོས་ཀྱིས་ཤོད་ཐུབ་བམ། ཞེས་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ལ་དྲིས་པར་སྲས་ན་རེ། ཡུམ་ཆེན་ལགས། ཁོང་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རེད་ཅེས་ལན་བཏབ་པས། གྲགས་འཛིན་མའི་མིག་ཟུང་མཆི་མས་བརླན་ཏེ་སླར་ཡང་སྨྲས་པ། ངའི་སྙིང་གི་བུ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་ཚངས་པ་ཇི་བཞིན། འཁོར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིས་ཁྲི་ལྷག་གིས་བསྐོར་ཞིང་གསེར་མདོག་གི་ན་བཟའ་བཞེས་ནས་བཞུགས་པ་ཁོང་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་ཡབ་ཆེན་རེད། ཁོང་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཤུལ་བཞག་སྟེ་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་ནའང་། ཁོང་གིས་ཁྱིམ་སྤངས་ཏེ་ཕེབས་པའི་ཉིན་མོ་དེ་ནས་བཟུང་ང་ཚོས་ཁོང་གི་རྒྱུ་ནོར་དེ་དག་ཅི་ཞིག་བྱས་ཡོད་མེད་ཤེས་ཀྱི་མེད། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་རང་ཡབ་ཆེན་གྱི་མདུན་དུ་ཕྱིན་ནས་འདི་ལྟར་ཞུས། ཡབ་ཆེན་ལགས། ང་ནི་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཡིན། ངས་མ་འོངས་པར་ཡུལ་ལུང་འདིའི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱང་དགོས་པས་ང་ལ་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་མཁོ། དེས་ན་ཡབ་ལ་དབང་བའི་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདག་པོ་ནི་ཉིད་ཀྱི་སྲས་ཡིན་པས། རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་ཁོ་བོར་ལག་རྟགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནང་བར་ཞུ། ཞེས་ཞུས་ཤིག་ཅེས་གྲགས་འཛིན་མས་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་མདུན་དུ་བཏང་།
དེ་ནས་ཉེས་པ་མེད་ཅིང་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའི་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར་ཏེ། ཁོང་གི་ཕྱག་མཛུབ་གཅིག་གི་སྣེ་ལ་འཇུས་ཤིང་ཞལ་ལ་ཀེར་གྱིས་བལྟས་ཏེ། མ་ཡུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་རྗེས། ཡབ་ཆེན་ལགས། ཐ་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་གྲིབ་ནག་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ང་ལ་ཅི་འདྲའི་བདེ་བ་ཞིག་སྟེར་གྱིན་འདུག་ཅེས་ཞུས།
སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གུང་ཚིགས་བཞེས་གྲུབ་སྟེ་ཕོ་བྲང་ནས་ཕེབས་ཐོན་གནང་བ་ན་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་བརྒྱུགས་ནས་ན་རེ། ཡབ་ཆེན་ལགས། ཁྱེད་ལ་ནི་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད། དེས་ན་ཐུགས་རྗེས་གཟིགས། ཁོ་བོས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བ་ལ་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་མཁོ་བས་ཤུལ་བཞག་གི་རྒྱུ་རྫས་དེ་དག་ང་ལ་གནང་བར་ཞུ། ཞེས་ཞུས་ནའང་མི་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཁོ་ལ་བཀག་འགོག་མ་བྱས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་ཡོང་བར་བཀག་འགོག་མ་གནང་། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཚལ་དུ་ཕེབས་པ་ན་ཁོང་གི་ཐུགས་ལ། སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱིས་རང་གི་ཡབ་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་ལ་ཆགས་ཞེན་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ནའང་། རྒྱུ་རྫས་དེ་དག་ནི་འཛམ་གླིང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་རྙོག་འཛིང་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས། ངས་ཁོ་ལ་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་གི་ཚབ་ཏུ། རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་བསིལ་གྲིབ་འོག་ནས་མངའ་བརྙེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་འཕགས་ནོར་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་ནོར་མཆོག་དེ་དག་སྤྲད་དེ། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ནོར་མཆོག་དེ་དག་གི་བདག་པོ་བྱེད་དུ་འཇུག་དགོས་དགོངས་ནས། ཁོང་རྣམ་གཉིས་ལྷ་ཁང་དུ་འབྱོར་རྗེས་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་སཱ་རིའི་བུ (SARIPUTTA) ལ་གཏད་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་མཛད་དོ། །
ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མས་རང་གི་སྙིང་དང་འདྲ་བའི་ཚ་བོ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཐོས་པས་ཡིད་སེམས་མྱ་ངན་གྱིས་རབ་ཏུ་ནོན་པར་གྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར་ནས་གུས་ཞབས་དང་བཅས་ཏེ་ཞུས་པ། ཁྱེད་ཀྱིས་ད་ནས་བཟུང་ཕ་མས་མ་གནང་བའམ་ཆོག་མཆན་མེད་པར་མི་སུ་གཅིག་ཀྱང་རབ་བྱུང་མ་བསྒྲུབས་རོགས་གནང་། གང་ལགས་ཞུ་ན། དེ་སྔོན་ཁྱེད་ཀྱིས་རང་ཁྱིམ་སྤངས་ཏེ་ཕོ་བྲང་ནས་ཐོན་པ་དེས་ང་ལ་ཧ་ཅང་གི་ན་ཟུག་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤྲད། དེ་ནས་ཡང་སྲས་དགའ་བོ་ཕོ་བྲང་ནས་ཕྱིན་པས་ང་ལ་གདུང་བ་དང་མི་བདེ་བ་བྱིན་ཞིང་སྙིང་ལ་ན་ཟུག་ཚད་མེད་སྟེར། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ངས་ཇི་ལྟར་གཅེས་པ་བཞིན་མི་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་དེ་འདྲའི་བྱམས་སྐྱོང་བྱེད་མྱོང་མེད་པའི་ཚ་བོ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ལ་རེ་བ་ཡོད་ཚད་བཅོལ་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་འདིར་ཁྲིད་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་མཛད་འདུག་ན། གནས་ཚུལ་དེ་དག་གིས་ང་ལ་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་བློ་ཕམ་བྱུང་ཞིང་ཐེག་པར་དཀའ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་པར་གྱུར། དེས་ན་ཐུགས་རྗེས་གཟིགས། ད་ཕྱིན་ཆད་ཁྱེད་ཀྱིས་ཕ་མས་གནང་བ་མེད་པར་མི་སུ་ཡིན་ཡང་རབ་བྱུང་མ་བསྒྲུབས་རོགས་གནང་། ཞེས་ཞུས་པ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་ཞལ་བཞེས་གནང་སྟེ། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་ཕ་མས་གནང་བ་མེད་པར་སུ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་མ་མཛད་དོ། །
སྲས་དགའ་བོ་
སྲས་དགའ་བོ་ནི་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་སྤུན་མཆེད་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་དགུང་གྲངས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་རུ་སོན་པ་ན་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མའི་ཐུགས་ལ། ད་ནི་སྲས་དགའ་བོ (NANDA) སྲས་མོ་ཇ་ན་པ་ད་ཀལ་ཡ་ནི (JANAPADA KALYANI) དང་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ། རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་རྒྱུ་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་གནས་སྐབས་རིང་ཁོང་གཉིས་ཕོ་བྲང་གཞན་པ་ཞིག་ཏུ་བཞག་གོ །
ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མའི་དགོངས་པར། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་སྒྲིག་གི་མཛད་སྒོ་དང་རྒྱལ་སྲིད་དུ་དབང་བསྐུར་རྒྱུ། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚུར་སེར་སྐྱའི་གཞི་ལ་བྱོན་སྐབས་ཀྱི་ཕེབས་བསུའི་མཛད་སྒོ་རྣམས་མཉམ་དུ་གོ་སྒྲིག་ཞུ་དགོས་དགོངས་ཏེ། སྲས་དགའ་བོ་དང་ཁོང་གི་བཙུན་མོ་གཉིས་ལ་བྱིན་རླབས་ཞུ་རྒྱུར་བསྒུགས་ནས་བཞུགས།
སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེར་སྐྱའི་གཞི་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་བའི་ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ། ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མས་སྲས་དགའ་བོའི་གཉེན་སྒྲིག་གི་མཛད་སྒོ་གྲ་སྒྲིག་གནང་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཛད་སྒོ་དེར་ཞུགས་རྒྱུའི་གདན་འདྲེན་ཞུས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཛད་སྒོ་དེར་ཕེབས་ནས་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་བཞེས་གྲུབ་རྗེས། ཁོང་གིས་དེར་ཡོད་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ལ་བྱིན་རླབས་དང་གདམས་པ་གནང་སྟེ། སྲས་དགའ་བོའི་ལག་ཏུ་ལྷུང་བཟེད་གཏད་ནས་ཕྱིར་ལྷ་ཁང་དུ་ཕེབས། དེ་དུས་སྲས་དགའ་བོའི་སེམས་སུ། མགོན་པོ་གང་གི་ལྷུང་བཟེད་འདི་ཕོ་བྲང་གི་ཕྱི་སྒོ་ནས་བཞེས་རྒྱུ་རེད་སྙམ་ནས་ཕྱིན་ན་ཡང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲས་དགའ་བོའི་ལག་ནས་ལྷུང་བཟེད་མ་བཞེས་པར་ཤར་མར་བྱོན་པས། ཡང་སྲས་དགའ་བོའི་སེམས་སུ། ཨོ། ད་ཁོང་གིས་ལྷུང་བཟེད་འདི་ཕོ་བྲང་གི་སྒོ་ཆེན་ཕྱི་ནས་བཞེས་རྒྱུ་རེད་སྙམ་སྟེ་ཁོང་གི་ཕྱིར་འབྲངས་ནས་འགྲོ་བཞིན་པ་ཁོའི་མནའ་མས་མཐོང་སྟེ་བསམ་པར། སྲས་དགའ་བོས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་ཁང་བར་དུ་ཕེབས་སྐྱེལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་སྙམ་ནས་ན་རེ། སྙིང་ནས་བརྩེ་བའི་སྲས་དགའ་བོ། ཁྱེད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས་གྲུབ་རྗེས་འགོར་འགྱང་མི་བྱེད་པར་མྱུར་སྟབས་ཀྱིས་ཤོག་ཅེས་བཤད།
སྲས་དགའ་བོས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལྷུང་བཟེད་སྐྱེལ་ཕྱིར་ལྷ་ཁང་དུ་ཕྱིན་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁོ་ལ་སྨྲས་པ། སྲས་དགའ་བོ། ཁྱོད་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་འདོད་ལགས་སམ། ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར་སྲས་དགའ་བོས། འདོད་ལགས་སོ་ཞུས་པས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲས་དགའ་བོ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་མཛད་དོ། །
ཕྱིས་སུ་སྲས་དགའ་བོས་དུས་ནམ་ཡིན་ཡང་རང་གི་མཛེས་སྡུག་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མནའ་མ་དྲན་ནས་སེམས་མི་སྐྱིད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་བསྡད་པ། ཁོང་གི་ཆོས་ཀྱི་སྤུན་གྲོགས་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་སྟེ་ན་རེ། ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་འདྲའི་སེམས་སྡུག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ཅེས་དྲིས་པར། སྲས་དགའ་བོས། ཆོས་ཀྱི་སྤུན་གྲོགས་རྣམས། ཁོ་བོས་རབ་བྱུང་གི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་མི་འདོད་པས་ངས་སྡོམ་པ་བླངས་པ་ལ་ཡིད་འགྱོད་འདུག དེས་ན་ངས་དགོན་པ་བཞག་སྟེ་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་འདོད་འདུག་ཅེས་ལན་བཏབ།
སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲས་དགའ་བོ་ལ་སླར་ཡང་སྨྲས་པ། དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཤུགས་མ་ཆགས་པར་ཁོ་བོས་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་ཇི་ལྟར་མཛད་པ་བཞིན་ཧུར་བརྩོན་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས་ཉམས་སུ་ལོངས་ཤིག་དང་། མ་འོངས་པར་མཁའ་འགྲོ་མ་འདི་དག་ཁྱེད་ལ་ཐོབ་རྒྱུའི་འགན་ལེན་བྱེད་ཆོག ཅེས་གསུངས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྲས་དགའ་བོས། ད་ནས་བཟུང་ངས་སེམས་ཀྱི་སྤྲོ་སྣང་དང་ཀུན་སློང་ཡོད་ཚད་རབ་བྱུང་གི་འཚོ་བའི་ཐོག་ཕབ་ཀྱི་ཡིན་ཞུས་ནས། རང་ཁྱིམ་དུ་མ་ལོག་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གདམས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་ཉན་བསམ་སྒོམ་གསུམ་བྱས་པས། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་ཁོང་གིས་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་རྩད་ནས་སྤངས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཡང་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །
སློབ་མ་མཆོག་ཟུང་གཉིས་
ཉིན་གཅིག་ཨུ་པ་ཏི་ས་ཡི་ཆུང་མ་སཱ་རི (SARI) ལ་སྲས་གཅིག་འཁྲུངས་ཤིང་དེའི་ཉིན་ཏག་ཏག་དེར་ཀོ་ལི་ཏའི་ཆུང་མ་མོ་ག་ལི (MOGGALI) ལ་ཡང་སྲས་གཅིག་འཁྲུངས། ཨུ་པ་ཏི་ས་ཡི་སྲས་ཀྱི་མཚན་ལ་ཡབ་ཀྱི་ཆ་ནས་ཨུ་པ་ཏི་ས་དང་མ་ཡུམ་སཱ་རི་ལ་འཁྲུངས་པའི་ཆ་ནས་སཱ་རིའི་བུ (SARIPUTTA) ཞེས་ཀྱང་བཏགས། ཀོ་ལི་ཏ་ཡི་སྲས་ཀྱི་མཚན་ལ་ཡང་ཡབ་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀོ་ལི་ཏ་དང་མ་ཡུམ་མོའུ་འགལ་ལི་ལ་འཁྲུངས་པའི་ཆ་ནས་མོའུ་འགལ་གྱི་བུའམ་ཡང་ན་མོག་གལ་ལ་ན (MOGGAL LANA) ཞེས་ཀྱང་བཏགས་སོ། །
སྲས་དེ་གཉིས་ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་ཧ་ཅང་གི་སྤུན་གྲོགས་མཛའ་ཞིང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ནར་སོན་པ་ན་དུས་རྒྱུན་དུ་གཏམ་བརྗོད་དང་ཁྲབ་སྟོན་སོགས་ལ་གཟིགས་ནས་སྡོད། ཉིན་གཅིག་ལོ་ན་གཞོན་པའི་སྲས་སཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་གཉིས་ཀྱིས། མིང་ལ་གི་ར་གཱ་ས་མ་ཇཱ (GIRAGGA SAMAJJA) ཟེར་བ་དོན་དངོས་སུ་རི་བོའི་དུས་སྟོན་སྐོར་གྱི་གཏམ་བརྗོད་ཟློས་གར་ཞིག་ལ་གཟིགས་བཞིན་པའི་སྐབས། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་གཏམ་བརྗོད་དང་ཁྲབ་སྟོན་ལ་བལྟས་པའི་བདེ་བ་ལས་ཀྱང་ཆེས་ལྷག་ཅིང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཅིག་འཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་སྤངས་ཏེ་ཕེབས་རྒྱུའི་གྲོས་ཐག་བཅད།
དུས་སྐབས་དེར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་དང་ཐག་མི་རིང་བའི་ས་གནས་ཤིག་ན། མཚན་ལ་སན་ཇ་ཡ (SANJAYA) ཟེར་བའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་ཞིག་བཞུགས་ཡོད་པར། མཛའ་ཞིང་མཐུན་པའི་མཆེད་གྲོགས་རྣམ་གཉིས་སློབ་དཔོན་དེའི་མདུན་དུ་བཅར་ནས་ཁོང་གི་སློབ་སྟོན་དང་གདམས་ངག་ལ་ཉན་ནས་བཞུགས། དུས་ཡུན་ཅུང་ཙམ་ཕྱིན་རྗེས་ཁོང་གཉིས་སློབ་དཔོན་དེའི་གདམས་ངག་གིས་བློ་ཡིད་མ་ཚིམས་པར་སློབ་དཔོན་གཞན་ཞིག་གི་མདུན་དུ་འགྲོ་འདོད་སྐྱེས། གང་ལགས་ཤེ་ན། ཁོང་རྣམས་གཉིས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་འདིའི་ཐུགས་ལ་ཇི་ལྟར་མངའ་བ་དང་ཁོང་གིས་གང་གསུང་པ་ལས་ལྷག་ཅིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ་འཆི་བ་མེད་པའི་གོ་འཕང་འཚོལ་དགོས་སྙམ་སྟེ་སྨྲས་པ། ངེད་གཉིས་ཀྱིས་ནུས་ཤུགས་གང་ཡོད་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་དང་། སྒོམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ལ་གཞོལ་བར་མཛད་ནས་མི་ཚེའི་བདེན་པ་རྙེད་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱེད་རྒྱུར་མ་ཟད། སུས་སྔོན་ལ་བདེན་པ་མཐོང་ན་དེས་གཞན་པ་དེར་བསླབ་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་དུ་འཇུག་ཅེས་བློ་ཐག་གཙང་བཅད་ཀྱིས་དམ་བཅའ་བརྟན་པོ་བཞག
ཞོགས་པ་ཞིག་ལ། སཱ་རིའི་བུ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ལམ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ཡོད་སྐབས། ཁོང་དང་རྒྱང་ཐག་ཅུང་རིང་བའི་མཚམས་ན། དྲང་སྲོང་ཞིག་ཁྱིམ་ཚང་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྒོ་བརྒྱུད་དེ་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་པ་མཐོང་བས། ཁོང་གིས་དྲང་སྲོང་དེར་མིག་གིས་འབུར་ཚུགས་སུ་བལྟས་པ་ན་དྲང་སྲོང་དེའི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁོང་ལ་ཧ་ཅང་གི་སྤྲོ་སྣང་དང་དགའ་བདེ་ཞིག་སྦྱིན། གང་ལྟར་རང་ཉིད་ལ་ཆ་རྒྱུས་མེད་པའི་དྲང་སྲོང་དེར་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་ཁང་ཁྱིམ་ནས་བཟའ་བཏུང་ཁྱེར་ཏེ་ཁོང་གི་ལྷུང་བཟེད་དུ་ལྡུག་གིན་འདུག་ཅིང་། སྤྱོད་ལམ་སོགས་ཆ་གང་ཐད་ནས་ཁོང་ནི་ཇི་འདྲའི་ཡ་རབས་ཤིག་ཞི་ཞིང་དུལ་བས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ནས་དང་བ་འདྲེན་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་། མ་ཟད་དྲང་སྲོང་ཁོང་སཱ་རིའི་བུ་དང་ཐག་ཉེ་རུ་ནས་ཉེ་རུ་ཕྱིན་པ་ན། ཁོང་གི་ཞལ་ནས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་སྟེ། དཔེར་ན་གཡའ་དག་ཅིང་སྒྲིབ་གཡོག་བྲལ་བའི་མཁའ་དབྱིངས་འོག་ལྷིང་འཇགས་དང་དྭངས་གཙང་གི་མཚོ་མོ་འཁྱིལ་བ་ཇི་བཞིན། དེ་སྔོན་དྲང་སྲོང་སུ་གང་གི་ཞལ་ནས་ཀྱང་མཇལ་མྱོང་མེད་པའི་ཡང་དག་པའི་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་ཤིག་མཇལ་བས། དྲང་སྲོང་ཁོང་ལ་དམིགས་པའི་གུས་བཀུར་ཡི་རང་གི་བསམ་པ་དེ་ཡང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ངོ་མཚར་ནས་དད་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་ཏེ། ཁོང་སུ་ཞིག་ཡིན་ནམ། ཞེས་སཱ་རིའི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ལ་ཁེར་ལབ་ཅིག་བྱས།
ད་དུང་ཁོང་གི་སེམས་སུ། དྲང་སྲོང་ཁོང་ནི་ཏན་ཏན་ཁོ་བོས་འཚོལ་བཞིན་པའི་འཆི་བ་མེད་པའི་ཐབས་ལམ་རྙེད་ཡོད་མཁན་ཞིག་གམ། ཡང་ན་འཆི་བ་མེད་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་ཟིན་པའི་སློབ་དཔོན་ཞིག་གི་སློབ་མ་ཡིན་པ་ཐག་གིས་ཆོད། དེས་ན་ངས་ཁོང་གི་སློབ་དཔོན་དེ་སུ་ཞིག་ཡིན་མིན་ཤེས་འདོད་འདུག ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ན་དེའི་གདམས་ངག་གིས་ང་ཡང་དེ་ལྟར་བྱེད་ཐུབ་པར་ངེས། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན་ང་ངེས་པར་དུ་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་ཕྱིན་ནས་འཆི་བ་མེད་པའི་གདམས་ངག་དེ་རྙེད་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་དགོངས་སོ། །
དྲང་སྲོང་དེས་དུད་ཁྱིམ་ཚང་མའི་མདུན་ནས་བསོད་སྙོམས་ཞུས་གྲུབ་སྟེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱལ་སྒོའི་ཕྱི་ལ་ཕེབས་པ་ན། སཱ་རིའི་བུ་དྲང་སྲོང་ཁོང་གི་མདུན་དུ་བཅར་ཏེ། སྤྱོད་ལམ་ཞི་ཞིང་དུལ་བའི་སྒོ་ནས་སྨྲས་པ། དྲང་སྲོང་ལགས། ཁྱེད་ཀྱི་འགྲོ་འོང་གི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཅི་འདྲའི་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་། ཞལ་ནས་ཀྱང་འཛུམ་མདངས་དང་སྤྲོ་སྣང་གི་འོད་རླབས་མཆེད་བཞིན་གདའ། དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སུ་ཞིག་ཡིན། སློབ་དཔོན་གྱི་མཚན་ལ་ཅི་ཟེར། ཁྱོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་གདམས་ངག་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། ཞེས་དྲིས་པར། དྲང་སྲོང་དེས་སྤྲོ་སྣང་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་རྒྱུར། སྤུན་ཟླ་ལགས། དེའི་སྐོར་ངས་ཁྱོད་ལ་ཞུས་ཆོག རང་ཁྱིམ་དང་རྒྱལ་སྲིད་མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་བཞིན་རྒྱབ་ལ་བསྐྱུར་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ངའི་སློབ་དཔོན་ཡིན། ངས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཁྱིམ་ཐབས་སྤངས་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལགས། དེས་ན་ཁོ་བོས་རབ་བྱུང་བསྒྲུབས་ཏེ་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་སློབ་དཔོན་ཁོང་གི་གདམས་ངག་རེད་ཅེས་ལན་བཏབ།
དེ་ནས་སཱ་རིའི་བུའི་དགོངས་པར། གཅིག་བྱས་ན་སྤུན་གྲོགས་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་དང་ངེད་གཉིས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་བར་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པའི་མི་ཚེའི་བདེན་པ་དེ། དེ་རིང་དྲང་སྲོང་འདིའི་སྐུ་མདུན་ནས་གོ་ཐུབ་རྒྱུ་རེད་སྙམ་ནས་སླར་ཡང་སྨྲས་པ། འོ་ན་ཁོང་གི་གདམས་ངག་དེ་ཅི་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་གང་འདྲ་ལགས། བདག་ལ་དེ་དག་ཤེས་འདོད་འདུག ཅེས་དང་བ་དང་དོ་སྣང་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་དྲིས་པ་ལ། དྲང་སྲོང་དེས་ཁེངས་སྐྱུང་བའི་སྒོ་ནས་སྨྲས་པ། ང་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རབ་བྱུང་གི་སྡེར་ཞུགས་མ་ཐག་པའི་གསར་ཞུགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཁོང་གི་གདམས་ངག་ལ་ཉན་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་སོང་མེད། དེར་བརྟེན་ད་དུང་ངས་ཁོང་གི་གསུང་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བ་ཤེས་ཀྱི་མེད་པས། ངས་ཁྱོད་ལ་རྗོད་ཚིག་ཉུང་ངུ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་མཐིལ་ཕྱིན་བྱེད་མི་ཐུབ་མོད། འོད་ཀྱང་ཁྱེད་ལ་དངོས་གནས་ཤེས་འདོད་ཡོད་ན། ངས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གི་སྙིང་པོ་དེ་ཁྱེད་ལ་ཚིག་ཉུང་ངུ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་ཞུས་ཆོག་ཅེས་ལན་བཏབ།
སཱ་རིའི་བུས་མྱུར་སྟབས་ཀྱི་ངང་ནས་སྨྲས་པ། སྤུན་གྲོགས་ལགས། ང་ལ་དགོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་པ་ལས་ཚིག་མང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་གསུང་བར་ཞུ། ཞེས་ཞུས་པ་ན་དྲང་སྲོང་དེས། དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ལེགས་པར་ཉོན་ཅིག་དང་། ངས་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱ་གསུངས་ནས་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་ནས། ཆོས་རྣམས་གང་དག་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། །དེ་ཡི་རྒྱུ་དང་དེ་འགོག་གང་ཡིན་པའང་། །དེ་ སཱ་རིའི་བུ་ལ་དེ་ལྟར་གསུང་མཁན་གྱི་དྲང་སྲོང་ཁོང་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་པོ་བསྐོར་སའི་འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོའི་ཁྲོད་ཀྱི་གནས་བརྟན་རྟ་ཐུལ (ASSAJI) ཞུ་བ་ཁོང་ཡིན། དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་རྟ་ཐུལ་གྱིས་སཱ་རིའི་བུ་ལ་ཤོ་ལོ་ཀ་དེའི་ཚིག་རྐང་དང་པོ་གཉིས་གསུངས་པ་ན། སཱ་རིའི་བུ་ནི་ཧ་ཅང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་ཞིང་རིག་རླབས་ཆེ་བར་བརྟེན། ཚིགས་རྐང་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་ཏེ་ཤོ་ལོ་ཀ་དེའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །མ་ཟད་ཁོང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཏེ་བྱུང་ཟིན་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྟོགས་ནས། ཡང་ཁོང་གི་གནས་བརྟན་རྟ་ཐུལ་ལ་སྨྲས་པ། གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཀྱིས་རང་གི་སློབ་དཔོན་གྱི་མདུན་ནས་མན་ངག་འདི་ལ་བསླབས་ཤིང་ལེགས་པར་ཉམས་སུ་བླངས་ཡོད་ན། དེང་གི་དུས་ཁྱེད་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་ནས་བསྐལ་པའི་བར་འབད་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་འཆི་བ་མེད་པའི་གོ་འཕང་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པའི་བྱང་གྲོལ་གྱི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱས་ཡོད་པ་ཐག་གིས་ཆོད། ཅེས་ཞུས་ཤིང་གུས་ཞབས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་ཏེ་ཕེབས་སོ། །
སཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་རྣམས་གཉིས་ཀྱིས་འཚོལ་བཞིན་པའི་ཐབས་ལམ་དེ་ཐོག་མར་སཱ་རིའི་བུ་ཡིས་རྙེད་པས། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་གཏམ་བཟང་དེ་རང་གི་སྤུན་གྲོགས་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ལ་བཤད་པར་ཕེབས་ཏེ། ཁོང་མོའུ་འགལ་གྱི་བུའི་གམ་དུ་འབྱོར་ནས་གླེང་མོལ་གང་ཡང་མ་བྱས་པའི་སྔོན་དུ། མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ན་རེ། གཅེན་པོ་ལགས། ཁྱོད་ཀྱི་ཞལ་རས་ལས་དེ་འདྲའི་དྭངས་གསལ་འོད་སྣང་གི་རང་བཞིན་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་འཕྲོ་བ་ལགས། དེའི་འབྱུང་རྐྱེན་ནི་ཅི་ཞིག་རེད། ངེད་གཉིས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་བར་འཚོལ་བཞིན་པའི་མི་ཚེའི་བདེན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྙེད་པ་མ་ལགས་སམ། ཞེས་དྲིས།
དེ་ནས་སཱ་རིའི་བུས་དགའ་སྤྲོའི་འཛུམ་མདངས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་ངང་། སྤུན་གྲོགས་ལགས། དེ་དེ་བཞིན་ལགས། ངས་བདེན་པ་མཐོང་སོང་། ཞེས་ལན་བཏབ་པར་མོའུ་འགལ་གྱི་བུས་ཤེས་འདོད་ཀྱི་དང་བ་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས། སྤུན་གྲོགས་ལགས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བདེན་པ་རྙེད་པ་ལགས། ཞེས་དྲིས་པ་ན་སཱ་རིའི་བུས་རང་གི་མཆེད་གྲོགས་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པས། མོའུ་འགལ་གྱི་བུས་ཀྱང་བདེན་པ་མཐོང་སྟེ་ཁོང་རྣམ་གཉིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར་ནས། གསུང་ཆོས་ཀྱི་གདམས་པ་ཞུས་ཤིང་གདམས་ངག་གི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁོང་རྣམ་གཉིས་དཀའ་ཚེགས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རབ་བྱུང་བསྒྲུབས། རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་ཁོང་གཉིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སློབ་མའི་མཆོག་ཟུང་དུ་གྱུར་ཅིང་། སཱ་རིའི་བུ་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་མཆོག་དང་། མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་མཆོག་ཏུ་ལུང་བསྟན་ཅིང་དབང་བསྐུར་བར་མཛད་དོ། །
སྲས་མོ་གྲགས་འཛིན་མ་
སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕོ་བྲང་དུ་བྱོན་ཏེ་ཞལ་ལག་བཞེས་གྲུབ་རྗེས། སྲས་མོ་གྲགས་འཛིན་མ་མ་གཏོགས་ཕོ་བྲང་གི་དཔོན་གཡོག་ཀུན་གྱིས་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཕྱིར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་པ་ཐོས་ནས་ཁོང་ལ་གུས་ཞབས་དང་བཀའ་སློབ་ཞུ་རུ་བཅར། ཁོང་ཚོ་ཚང་མས་སྙིང་ནས་བརྩེ་བའི་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ནི་ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་སྐུ་ལ་ངུར་སྨྲིག་གི་ན་བཟའ་བཞེས་ཤིང་། སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་གྱིས་ཕྱག་དང་སྐོར་བ་བྱེད་ཅིང་། དགའ་མོས་ཀྱིས་གུས་བཀུར་ཞུ་ས་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་མཇལ་བས་ཁོང་ཚོའི་སེམས་ལ་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་ངོ་མཚར་དང་བླ་ན་མེད་པའི་དགའ་སྤྲོ་ཡིས་ཁེངས་སོ། །
འོན་ཀྱང་སྲས་མོ་གྲགས་འཛིན་མ (YASODHARA) ནི་མོ་རང་ཉིད་ཀྱི་གཟིམ་ཁང་དུ་བཞུགས་ཏེ་བསམ་པར། ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དུས་ད་ནས་བཟུང་ཁོང་ལ་ང་དགོས་མཁོ་མེད་ལ། གལ་སྲིད་དགོས་ནའང་འགྲིག་ཐབས་ག་ལ་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཁོ་མོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཇལ་དུ་ཕྱིན་ན་འོས་འཚམས་རང་ཨེ་ཡིན། ད་ཅི་ཞིག་བྱས་ན་བཟང་སྙམ་ནས་ཐུགས་བསམ་བཞེས་རྗེས། སླར་ཡང་འདི་ལྟར། གང་ལྟར་ངས་ཁོང་ལ་མཇལ་ཁ་ཞུ་རྒྱུ་ཅུང་ཙམ་ཕྱིར་འགྱང་བྱས་ན་བཟང་། གལ་སྲིད་ཁོང་ངའི་གཟིམ་ཁང་དུ་བྱོན་ན་ངས་ཀྱང་ཁོང་ལ་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་གུས་ཞབས་བསུ་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་སྙམ་ནས་བཞུགས་སོ། །
ཅུང་མ་འགོར་བའི་རྗེས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ལ་སྨྲས་པ། སྲས་མོ་གྲགས་འཛིན་མ་གང་དུ་ཡོད། ཅེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། ཡབ་རྒྱལ་པོ་ན་རེ། མོ་རང་རང་ཉིད་ཀྱི་གཟིམ་ཁང་དུ་འདུག་ཅེས་ཞུས་པར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འོ་ན་ང་ཚོ་མོ་རང་གི་གཟིམ་ཁང་དུ་འགྲོ་གསུངས་ནས་ལྷུང་བཟེད་ཡབ་རྒྱལ་པོའི་ཕྱག་ཏུ་གཏད་དེ་སྲས་མོ་གྲགས་འཛིན་མའི་གཟིམ་ཁང་དུ་བྱོན། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གྲགས་འཛིན་མའི་གཟིམ་ཁང་དུ་འཛུལ་སྐབས་ཁོང་གིས་འཁོར་ཚོགས་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། སྲས་མོ་གྲགས་འཛིན་མས་མོ་རང་གི་ཐུགས་འདོད་གང་ཡོད་ཀྱིས་ང་ལ་གུས་ཞབས་བྱེད་དུས། ཁྱེད་ཅག་གིས་མོ་རང་ལ་གང་ཅི་ཡང་མི་གསུང་བར་ཁ་རོག་གེར་འདུག་རོགས། ཞེས་གདམས།
སྲས་མོ་གྲགས་འཛིན་མས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་གི་གཟིམ་ཁང་དུ་ཕེབས་བཞིན་པ་ཤེས་ནས། ཞབས་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་ངུར་སྨྲིག་གི་གོས་བགོས་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕེབས་བསུ་བྱེད་དུ་བཏང་། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གྲགས་འཛིན་མའི་གཟིམ་ཁང་དུ་བྱོན་ཏེ་བཞུགས་ཁྲི་ལ་མ་འཁོད་པའི་སྔོན་དེར། གྲགས་འཛིན་མ་མྱུར་སྟབས་ངང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར་ནས་ཙོག་པུར་འདུག་སྟེ། ལག་ཟུང་གིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ཀྱི་ལོང་བུ་ལ་འཇུས་ཤིང་མགོ་བོ་ཞབས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བཞག་ནས་མིག་ཆུ་ཡིས་ཁོང་གི་ཞབས་གཉིས་རློན་པ་མ་ཆགས་བར་དུ་ངུ་ཐག་མ་ཆོད། དེ་དུས་མི་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་མོ་རང་ལ་བཀག་འགོག་མ་བྱས་པར་མ་ཟད། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞལ་གསུང་ཅི་ཡང་མི་མཛད་པར་མོ་རང་ངུས་ནས་ཐང་མ་ཆད་བར་དུ་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་སྡོད་དུ་བཅུག དེ་ནས་མོ་རང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་འགོས་པའི་མིག་ཆུ་རྣམས་གཙང་ཕྱིས་ཞུས་ཏེ་གུས་ཤིང་བཀུར་བའི་སྒོ་ནས་སར་བསྡད་པ་ན། མོ་རང་གི་སྒྱུག་པོ་སྟེ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་ལགས། ངེད་ཚང་གི་མནའ་མ་སྟེ་སྲས་མོ་གྲགས་འཛིན་མས། ཁྱེད་ཀྱིས་ངུར་སྨྲིག་གི་ན་བཟའ་བཞེས་པ་ཐོས་མ་ཐག་མོ་རང་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ངུར་སྨྲིག་གི་གོས་གྱོན་ནས་བསྡད། ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་ཉིན་གཅིག་ལ་གསོལ་ཚིགས་ཐེངས་གཅིག་ལས་བཞེས་ཀྱི་མེད་པ་ཐོས་པ་ན་མོ་རང་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱས། ཁྱེད་ཀྱིས་ཁྲི་མཐོན་པོར་བཞུགས་རྒྱུ་སྤངས་པ་སོགས་ཐོས་པས་མོ་རང་ཡང་དུས་དེ་ནས་བཟུང་གདན་དམའ་བ་ལ་བཞུགས་པའི་འགོ་བཙུགས། ཁྱེད་ཀྱིས་མཛེས་པའི་རྒྱན་ཆ་དང་སྐུ་ལུས་ལ་དྲི་ཞིམ་བྱུགས་པ་སོགས་སྤངས་པ་ཐོས་པས་མོ་རང་གིས་ཀྱང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤངས། མ་ཟད་མོ་རང་གི་གཉེན་ཉེ་རྣམས་ཀྱིས་ཕོ་ཉ་བ་བཏང་སྟེ་ཁྱེད་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱལ་སར་ལོག་ཅིག་ཅེས་བཤད་དུས། མོ་རང་གིས་ཁོང་ཚོའི་ཞུ་བ་དང་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་ཕར་ཞོག ཐ་ན་མིག་ཟུར་ཙམ་ཡང་མ་བལྟས་པར་བསྡད། ང་ཚོའི་མནའ་མ་ནི་འདི་འདྲའི་བཟའ་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། ཞེས་ཞུས་པ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེར་ཡོད་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། མོ་རང་གིས་ང་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་མཐུན་འགྱུར་ཞུས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་གཅིག་པུ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྣམས་སུའང་ཁོང་གིས་ང་ལ་དམ་ཚིག་མཐུན་ཞིང་དད་གུས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་བསྲུངས་ཤིང་བསྐྱབས་པ་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལངས་སོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་སྔོན་གྱི་སྐྱེས་རབས་ལས་ཅན་ད་ཀིན་ན་ར་ཇ་ཏ་ཀའི (CANDAKINNARAJATAKA) རྟོགས་བརྗོད་གསུངས་སོ། །
དགའ་བ་འཕེལ་གྱི་དམག་འཐབ་དང་འཛིན་སྐྱོང་།
བེ་རི་འཇིགས་མེད།
ཧིའུ་ཙིང་གི་བརྒྱུད་པ་ལ་དུང་ཙིང་དང་གའི་ཙིང་ཚན་པ་གཉིས་སུ་བྱུང་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་ལ་ཏའི་དབེན་
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སོག་པོའི་རྒྱལ་ཁམས་ལ་ཧོར་ཟེར་ཞིང། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏཱ་ཡོན་སྟེ་ཆེན་པོ་ཡོན་གྱི་རྒྱལ་རབས་ཟེར། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སོག་པོ་ཟེར་བ་སྐབས་རེ་པར་སིག་（པོ་སིདེང་སང་གི་དབྱི་ལང་）ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པའི་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་པས་དུས་སྐབས་སོ་སོའི་གནས་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཤེས་པ་དགོས། སོག་པོའི་ཡུལ་སྡེའམ་ཚོ་པའི་སྐོར་གོང་དུ་སོག་ཡུལ་ཞེས་པའི་ནང་གསལ།
ཧོར་ཁོག་ཁག་ལྔ་
ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཁོངས་རྟའུ་དང། བྲག་མགོ། ཏྲེ་བོ། དཀར་མཛེས། སྟོང་སྐོར་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་མིང།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་
ས་ལུག་（༡༩༡༩）ལོར་རྒྱ་མར་སྐུ་འཁྲུངས། ལྷ་ས་སྐྱིད་རས་སློབ་གྲྭར་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སོགས་ལས་རིག་གནས་ལ་གསན་སྦྱོང་གནང། རྩིས་ཁང་（བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་སྐྱ་བོ་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་ས་）དུ་རྡེལ་རྩིས་སློབ་སྦྱོང་གནང་བ་བརྒྱུད་སྲས་རྣམ་པའི་（རིམ་བཞི་ཆུང་བ་）གྲས་སུ་ཞབས་སྡོད་ཞུས་རྗེས་རྩམ་ལེན་པ་དང། མདོ་སྨད་ཕོགས་ཁང། སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན། གཞུང་འབྲུ་སྤྱི་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱ། ཛ་སག་སོགས་ཀྱི་ལས་གནས་དང་གོ་མིང་བཞེས། བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་དང། རབ་་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་（༡༩༥༩）ལོ་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་སྐབས་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་སུ་བརྟན་པོ་བཟུང་སྟེ་ལྗོངས་ཚན་སེ་ཧྲེའི་ཚན་སེ་ཡོན་དང། ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་བློ་འདྲི་ཡུལ། ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ཨུད་ཀྱི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་བཞེས། ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བྱ་གཞག་ལ་ཐུས་ནུས་འདོན་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དགེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་སོགས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་ཞུས་ཏེ་ཁོང་རྣམ་པའི་རྩོམ་དཔེ་སྐྲུན་（ཤིང་པར་）གྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་པ་སོགས་གནང་བ་མ་ཟད། ལྷག་པར་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སྐུ་འདའ་ཁར་གསུང་རྩོམ་ཟིན་བྲིས་རྣམས་ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་ལ་གནང་སྟེ་བདག་གཅེས་དགོས་ཚུལ་བཀའ་མངགསགནང་བ་ལྟར་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ས་སྦྲུལ་（༡༩༨༩）ལོ་《གངས་ཅན་རིག་མཛོད་》དཔེ་དེབ་གསུམ་གྱི་ཐོག་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་བཀོད་པའི་ཟིན་བྲིས་མཁོ་འདོན་དང། ཞུས་དག་དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད་འབྲི་བ་སོགས་གནང། གཞན་ཡང་ཁོང་གིས་ལོ་རྒྱུས་དང། རིག་གནས་སོགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་མི་ཉུང་བ་འབྲི་བ་གནང་ཡོད། རིག་གནས་སོགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་མི་ཉུང་བ་འབྲི་བ་གནང་ཡོད། རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ཤིང་ཁྱི་（༡༩༩༤）ལོ་དགུང་ལོ་༧༦ཐོག་སྐུ་གཤེགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་ཁང་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་གྱི་རྒྱལ་རབས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་འདྲ་ཟ་རྐང་གི་ཞལ་ལྕེ་
དཔྱ་ཁྲལ་བསྡུ་ལེན་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཤིག།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་སྟོན་ནམ་མཁའ་དཔལ་བ་
རྗེ་འདི་ནི་མལ་གྲོ་ཡུལ་དུ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་གླང་（༡༣༧༣）ལོར་སྐུ་བལྟམས། འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་ཆེན་པོས་དབུས་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་མང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མཐའ་ཡས་པར་ཐོས་བསམ་དཔྱིས་ཕྱིན་གནང་བས་མཁས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར། དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེ་གྲྭ་ཚང་ཕྱག་བཏབ་སྟེ་ཆོས་ཟུར་འཆད་མཛད་པས་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོས་ཆོས་ཞུས། 《ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བློ་སྦྱོང་སྙན་རྒྱུད་ཆེན་མོའི་རྣམ་བཤད་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་》ཞེས་བྱ་བ་བཀའ་རྩོམ་མཛད། འགོལ་གནས་སུ་ཡང་དབེན་བཏབ་སྟེ་དགུང་ལོ་དོན་ལྔ་ལ་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་མེ་ཡོས་（༡༤༤༧）ལོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།