cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བསམ་པ་ལྷུན་འགྲུབ་མ་བཞུགས་སོ།
བསམ་པ་ལྷུན་འགྲུབ་མ་བཞུགས་སོ།།
འཛམ་བུ་གླིང་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བྱོན།།
ཨོ་རྒྱན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།
བསམ་པ་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།
རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་མན་ཆད་ནས།།
ཆོས་རྒྱལ་གདུང་བརྒྱུད་མཐའ་ནས་མ་སྟོངས་པར།།
བོད་ཀྱི་ཆོས་སྐྱོང་རྒྱལ་པོའི་གཉེན་གཅིག་པུ།།
རྒྱལ་པོ་ཆོས་སྤྱོོད་སྐྱོང་བའི་ཐུགས་རྗེ་ཅན།།
སྐུ་ནི་ལྷོ་ནུབ་སྲིན་པོའི་ཁ་གནོན་མཛད།།
མ་རིག་ལོག་པའི་སེམས་ཅན་འདྲེན་པའི་དཔལ།།
ཉོན་མོངས་གདུལ་དཀའི་སེམས་ཅན་ཐབས་ཀྱིས་འདུལ།།
བརྩེ་གདུང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཅན།།
དུས་ངན་སྙིགས་མའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པའི་ཚེ།།
ནངས་རེ་དགོང་རེ་བོད་ཀྱི་དོན་ལ་འབྱོན།།
ཉེ་ཟེར་འཆར་སྡུད་མདངས་ལ་བཅིབས་ཏེ་འབྱོན།།
ཡང་ངོ་ཚེས་བཅུའི་དུས་སུ་དངོས་སུ་འབྱོན།།
འགྲོ་དོན་སྟོབས་ཆེན་མཛད་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཅན།།
ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་རྩོད་དུས་སྙིགས་མ་ལ།།
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་དུག་ལྔ་རགས།།
ཉོན་མོངས་འཇོལ་ཉོག་དུག་ལྔ་རང་རྒྱུད་སྤྱོད།།
དེ་འདྲའི་དུས་ན་ཨོ་རྒྱན་ཐུགས་རྗེ་བསྐྱེད།།
དད་ལྡན་མཐོ་རིས་འདྲེན་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཅན།།
ཧོར་སོགས་འཇིགས་པའི་དམག་གིས་མཐའ་བསྐོར་ནས།།
ཆོས་འཁོར་གཉན་པོ་འཇིག་ལ་ཐུག་པའི་ཚེ།།
ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གསོལ་བ་འདེབས།།
ཨོ་རྒྱན་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་འཁོར་དང་བཅས།།
དམག་དཔུང་ཧུར་ཐུམ་བཟློག་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
སེམས་ཅན་སྒྱུ་ལུས་འཇིག་པའི་ནད་བྱུང་ནས།།
མི་བཟོད་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་ནོན་པའི་ཚེ།།
ཨོ་རྒྱན་སྨན་གྱི་བླ་དང་དབྱེར་མེད་པས།།
ཚེ་ཟད་མ་ཡིན་བར་ཆད་ངེས་པར་སེལ།།
འབྱུང་བ་དགྲར་ལངས་ས་བཅུད་ཉམས་པའི་ཚེ།།
སེམས་ཅན་མུ་གེའི་ནད་ཀྱིས་ཉེན་པ་ན།།
ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གསོལ་བ་ཐོབས།།
ཨོ་རྒྱན་མཁའ་འགྲོ་ནོར་ལྷའི་ཚོགས་དང་བཅས།།
དབུལ་ཕོངས་བཀྲེས་སྐོམ་སེལ་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
ལས་ཅན་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་གཏེར་འདོན་ན།།
ཨོ་རྒྱན་ཡི་དམ་ལྷ་དང་དབྱེར་མེད་པས།།
ཕ་ནོར་བུ་ཡིས་ལོངས་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
སྦས་ཡུལ་ནགས་རོང་དབེན་ས་སྙོག་པའི་ཚེ།།
ཁ་ཆར་བུ་ཡུག་འཚུབས་ཤིང་ལམ་འགགས་ན།།
ཨོ་རྒྱན་གཞི་བདག་གཉན་པོའི་འཁོར་དང་བཅས།།
ཆོས་མཛད་ལམ་སྣ་འདྲེན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
འབྲོག་ཆེན་འཇིགས་པའི་འཕྲང་ལ་འགྲིམ་པའི་ཚེ།།
ཨོ་རྒྱན་དཔའ་བོ་གིང་དང་སྲུང་མར་བཅས།།
གདུག་པའི་སེམས་ཅན་སྐྲོད་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
ས་ཆུ་མེ་རླུང་འབྱུང་བའི་བར་ཆད་ཀྱིས།།
སྒྱུ་ལུས་གཡར་པོ་འཇིག་ལ་ཐུག་པའི་ཚེ།།
ཨོ་རྒྱན་དཔའ་བོ་གྱད་དང་ལྡན་པ་ཡིས།།
འབྱུང་བ་རང་སར་ཞི་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
ལམ་སྲང་འཇིགས་པའི་འཕྲང་ལ་འགྲིམ་པའི་ཚེ།།
བསད་ཁྱེར་ཇག་པ་ཆོམ་པོས་ཉེན་པ་ན།།
གང་ཞིག་གཤེད་མའི་དམག་གིས་མཐའ་བསྐོར་ནས།།
མཚོན་ཆ་རྣོན་པོ་འདེབས་ཤིང་ཉེན་པ་ན།།
ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེའི་གུར་དང་ལྡན་པ་ཡིས།།
གཤེད་མ་བྲེད་ཅིང་མཚོན་ཆ་འཐོར་བར་འགྱུར།།
ནམ་ཞིག་ཚེ་ཟད་འཆི་བའི་དུས་བྱུང་ཚེ།།
གནད་གཅོད་སྡུག་བསྔལ་འདུ་འཕྲོད་ཉེན་པ་ན།།
ཨོ་རྒྱན་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སྤྲུལ་པ་སྟེ།།
བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་དུ་ངེས་པར་སྐྱེ།།
སྒྱུ་ལུས་གཡར་པོ་ཞིག་པའི་བར་དོ་རུ།།
འཁྲུལ་སྣང་ཉིང་འཁྲུལ་ཆེན་པོས་ཉེན་པ་ན།།
ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གསོལ་འདེབས།།
ཨོ་རྒྱན་དུས་གསུམ་འཁྱེན་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཡིས།།
འཁྲུལ་སྣང་རང་སར་གྲོལ་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
གཞན་ཡང་ལས་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གྱུར་ཏེ།།
ཨོ་རྒྱན་བདེ་ཆེན་རྒྱལ་པོའ་ངོ་བོ་སྟེ།།
འཁྲུལ་སྣང་སྡུལ་བསྔལ་རྩད་ནས་བཤིག་པར་བྱེད།།
འགྲོ་དྲུག་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་ཉེན་པ་དང་།།
ཁྱད་པར་བོད་ཀྱི་རྗེ་འབངས་སྡུག་བསྔལ་ན།།
དད་གུས་མོས་པའི་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོ་ཡིས།།
ཨོ་རྒྱན་ཐུགས་རྗེ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པར་གཟིགས།།
ཞན ོ་ ཛ་ཨ ི-ཀ ི
ཞན ོ་ ཛ་ཨ ི-ཀ ི(韓语：성재기;中文：成在基,英语:Sung Jae-gi 1967.09.11-2013.07.26) - ཧ་ནལགྐུས(韩国) 人權活動家,市民活動家,自由主義哲學者.
Sung Jae-gi was a Human right activist and NGO activist, liberalism philosophers. He was founder of Association of Korean male（韓语：남성연대）. which in 2008 under 2013, Sung Jae-gi was header of Association of Korean male. In 1999 to 2013, he was movement to gender liberation and movement to liberalism. In 2011 Sung Jae-gi was protected to Victims of Crime man, Victim husband of violence wife, Runaway Young man, Teenage boy, Gay, Transgender until 2013. In July 26 2013, Sung was suicide in Seoul（서울）, because resistance to South Korea sexual discrimination. his the last said: "Man is one of Human!"（남자도 사람이다!）.
成在基
成在基是韓国的人權活動家兼市民活動家，自由主義哲學家. 2008年1月24日男性連帶的創建者. 成在基是指于2008年至2013年期间由男性連帶的主席. 1999年至2013年成在基于自由主義運動，性解放運動. 同2011年至2013年犯罪的男性受害者，暴力的妻子的受害丈夫及离家出走后生，少年的保护和治疗活动. 到2013年7月26日自殺及首尔（韩国首都），原因爲韓国的性别歧视，男性性骚扰及贬低. 他的遗言:“男性也就一人的人間!（남자도 사람이다!）”
སྲོང་གཙན་སྒམ་པོའི་མཛད་བརྗེད་སྐོར།
སྲོང་གཙན་སྒམ་པོའི་མཛད་བརྗེད་སྐོར།
ཁོང་གི་ཡབ་རྒྱལ་པོའི་བྱ་བཞག་རྒྱུད་འཛིན་གནང་སྟེ་ མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་ཕྲན་སུམ་པ་དང་ཞང་ཞུང་སོགས་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་ བོད་གཅིག་འགྱུར་གྱི་རླབས་ཆེན་བྱ་བཞག་ལེགས་འགྲུབ་གནང་བ་ཙམ་མ་ཟད་དམག་དོན་ལམ་ལུགས་གསར་དུ་བཙུགས་པ་དང་ ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ཐབས་གསར་བ་མང་པོ་ཙམ་ལག་ལེན་བསྟར་ དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ཐད་ལའང་བསྒྱུར་བཅོས་མང་དུ་གནང་བས་བོད་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་བཟོ་ལས་སྐོར་དཔེར་ན་ འཁལ་འཐག་དང་ མཛེས་རིག་ སྦྱར་བརྐོས་ གཤངས་བརྐོས་ གསེར་ཚག་ དངུལ་ཚག་ ལྩགས་ཚག་ ཤོག་བུ་བཟོ་བ་སོགས་ཀྱི་ལག་རྕལ་གོང་འཕེལ་ཆེ་ཆེར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང་། མ་ཟད་མཞིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་འབྲེལ་བ་བཙུགས་སྟབས་བོད་ཀྱི་ཚོང་ལས་གོང་འཕེལ་ཤུགས་ཆེན་བཏང་བ་དང་ རིག་གནས་ལའང་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་ དུས་དེར་ལོ་རྒྱུས་དང་ རྩོམ་རིག གླུ་གར། ལུས་རྩལ། ཨར་ལས་ལག་རྩལ་། བརྐོས་རིག མཛེས་རིག་ སྨན་རྩིས་ ཆོས་ལུགས་སོགས་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་མ་ཉམས་གོང་སྤེལ་ སྔར་མེད་གསར་བསུ་བཅས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བརྟེན་ནས་ཕྱོགས་གང་ཅིའི་ཐད་འཕེལ་རྒྱས་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་བར་བརྟེན་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་རིག་གནས་གོང་དུ་སྤེལ་བར་ རྨང་གཞི་སྲ་བརྟན་ཞིག་བཏང་བ་རེད་། དེས་མ་ཚད་བལ་བཟའ་དང་རྒྱལ་བཟའ་བོད་དུ་བསུས་པ་ནས་བོད་རྒྱ་ དང་བོད་བལ་ མི་རིགས་དབར་མཛའ་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་བ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ཞིག་བཞག་པ་སོགས་ཀྱི་མཛས་བརྗེད་ཧ་ཅང་མང་པས་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ།
ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་རབས།
ཀྲུང་གོའི་དཔལ་ཡོན་འདི་ནི་རྨ་ཆུ་གཙང་པོ་དང་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོའི་ཉེ་འདབས་ཀྱི་གཤོངས་ས་ཁུལ་ནས་བྱུང། མ་ཟད་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོ་ནི་ཀྲུང་གོའི་དཔལ་ཡོན་དར་བའི་སྲོག་རྩ་ཡང་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་དཔལ་ཡོན་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་སྔ་བའི་དཔལ་ཡོན་ཞིག་ཡིན། ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་ལྔ་སྟོང་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། སྤྱིར་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཆེན་མོ་དང་སྨྱུག་ཤིང་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གཞིགས་ན་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་མ་བྱུང་གོང་ཤའ་རྒྱལ་རབས་བྱུང་ཚུལ་གསལ་ཡང། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ (c. 1700–1046 BC) ནི་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་ཤོས་དེ་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་དང་ རྩོམ་རིག་ ལྟ་གྲུབ་སོགས་མང་དག་ཞིག་ལྷག་པར་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་(1045–256 BC) སྐབས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ 221 BC སྐབས་གོང་མ་དང་པོ་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་རྣམས་གཅིག་འགྱུར་མཛད་སྟེ་རྒྱ་ནག་ནི་གོང་མ་རིམ་བྱོན་གི་དབང་བསྒྱུར། རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་མཐའ་མ་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ནི་ 1912 ལོར་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དུ་འགྱུར། 1949ལོར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་བཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ནི་ཆབ་སྲིད་གཅིག་འགྱུར་དང་སིལ་མ་འཐོར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་རིམ་གྲངས་མང་ཞིག་མ་ཟད། ཉེ་འཁོར་གྱི་རིགས་གཞན་ཚོས་དབང་སྒྱུར་བྱས་སྟེ་འཕེལ་རིམ་འམ་ཉམས་རྒུད་གང་མང་བྱུང། མ་ཟད་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་དང། ཨེ་ཤི་ཡའི་གླིང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་རྣམས་དང་ཕྱིར་བསྐྱོད་འགྲོ་འོང་འབྲེལ་ལམ་གང་བྱུང་གི་ཐོག། མ་ཟད་རིག་གཞུང་མཉམ་སྲེས་ཤུགས་འོག་དེང་དུས་རྒྱ་ནག་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་ཞིག་ཏུ་འགྱུར།
ཤའ་རྒྱལ་རབས། (c. 2100 – c. 1600 BC)
ཤའ་རྒྱལ་རབས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་ཐོག་མ་འདི་ཡིན། སྤྱིར་ཤའ་རྒྱལ་རབས་འདི་དངོས་ཡོད་བྱུང་ཡོད་མིན་ཐད་ལྟ་ཚུལ་གང་མང་ཡོད་ཀྱང། གནའ་དངོས་ཤུལ་རྫས་དཔྱད་རིག་པ།འགའ་གཞིར་བཟུང་དངོས་དཔང་ཐུབ་ཡོད། སི་མ་ཆན་གི་བཙམས་པའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་ཆེན་མོ་གཞིར་ན་ཤའ་རྒྱལ་རབས་ནི་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ 2200 ཙམ་བྱུང་ཚུལ་བཤད་ཡོད། གནའ་དངོས་ཤུལ་རྫས་དཔྱད་རིག་པ་འགས་ཧའ་ནན་ཞིང་ཆེན་དུ་དབུས་སུ་ཡོད་པའི་ཨིེརལི་ཏོའོ་ནས་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཡོད། ཟངས་ཀྱི་གཏེར་རྡོ་བཞུ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཡོ་ཆས་སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 2000 བྱས་པ་ཞིག་བཙལ་རྙེད་ཐུབ་ཡོད། གནའ་བོའི་གཏམ་རྒྱུད་གཞིར་ན་ཤའ་རྒྱལ་རབས་འདི་ སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 1600 ཙམ་ལ་མིང་ཏེའོ་དམག་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་པས་མཇུག་སྒྲིལ།
ཧྲང་རྒྱལ་རབས། (c. 1700–1046 BC)
སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 1600 ནས་ 1046 ཙམ་བར་ཀྱི་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ནི་ཚན་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུམ་བུ་གོང་མ་ནི་དེང་དུས་ཀྱི་ ཨར་ལི་སྒང་དང་ ཀྲང་ཀྲའུ་ ཧྲང་ཁྲང་སོགས་སུ་ཆགས་ཚུལ་བཙལ་རྙེད་ཐུབ་པ་དང། དུམ་འཚམ་གཉིས་པ་ནི་ ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཕྱི་མ་འམ་ཡིན་རྒྱལ་རབས་ཞིས་འབོད་པ་དང། དེང་དུས་ཀྱི་ཧའ་ནན་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་ཨན་ཡང་ས་ཁུལ་དུ་ཡིན། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་དགུ་འབྱུང་བའི་ཐ་མ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་༡༢༠༠ཙམ་ནས་ཡིན་པའི་ རུས་པ་དང་སྲོག་ཆགས་སྐོགས་ཤུན སྟེང་བྲིས་པའི་རྒྱ་ཡིག་འབྲི་གཟུགས་ཞིག་ཀྱང་ ཨན་ཡང་ནས་བཙལ་རྙེད་འབྱུང། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཐང་ཧྲང་ནས་བཙིས་པའི་ཀྲུའུ་ཧྲང་རྒྱལ་པོའི་བར་ཁྱོན་རྒྱལ་པོ་ 31 བྱུང། དུས་རབས་དེ་སྐབས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་གནམ་ལྷ་དང་ གཤིས་ལྷ་ དེ་མིན་ ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔོན་ས་ལྷ་སོགས་ལྷ་འདྲ་མིན་ལ་དད་མོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མ་ཟད་དུས་རབས་དེ་སྐབས་ཀྱི་མི་རྣམས་ནས་རང་ཉིད་མེས་པོ་དམ་པ་དང་ ཕ་མེས་ ཡང་མེས་རྣམས་འདས་གྲོངས་རྗེས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་འགྲོ་བའི་ཡོད་ཆེས་བྱེད། ཁྱིམ་ཚང་ཕལ་མོ་ཆེས་རང་ཉིད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད། རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་ཆེན་མོར་གཞིགས་ན་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་རྒྱལ་ས་ཐེངས་དྲུག་ཙམ་གནས་སྤོས་བྱས། སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 1350 སྐབས་ཆེས་མཐའ་མཇུག་ཀྱི་གནས་སྤོས་ནི་ཡིན་ས་ཁུལ་དུ་བྱས་ཏེ་ཡིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་འགོ་བཙམས། དུས་རབས་དེ་ནི་འསྐལ་ལྡན་དུས་རབས་ཞིས་ཀྱང་བརྗོད། དེ་མིན་ཧྲང་དུས་རབས་ཕྱི་མ་ཡང་འབོད། དུས་རབས་རྗེས་མའི་ནང་བྱུང་བའི་རྒྱའི་རྒྱལ་རབས་མཁས་ཅན་མཁས་ཅིག་སྣང་ཚུལ་ལ། རྒྱལ་རབས་གཅིག་འཇུག་སྒྲིལ་རྗེས་གཞན་ཞིག་འགོ་འཙུགས་ཏེ་གཅིག་མཇུག་གཅིག་མཐུད་པར་བརྗོད་ཀྱང། དོན་དངོས་ཀྱི་གནའ་བོའི་རྒྱ་ནག་ཆབ་སྲིད་ནི་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་ཞིག་སྟེ། མཁས་དབང་མང་པོ་ཞིག་གི་དགོངས་ཚུལ་ལ་ཤའ་རྒྱལ་རབས་དང། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་གཉིས་ཕལ་ཆེར་དུས་གཅིག་ལ་མཉམ་གནས་ཡོད། མ་ཟད་ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྔ་མ་དང་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་གཉིས་མཉམ་གནས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ།
ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས། (1046–256 BC)
རྒྱལ་ས།: ཤི་ཨན་དང། ལོའོ་ཡང། ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ནི་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ཐོག་དུས་ཡུན་རིང་ཤོས་ཡི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཞིག་ཡིན། དུས་ཡུན་ལོ་ངོི་༡༣༠༠ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ནི་རྨ་ཆུ་གཙང་པོའི་གཤོངས་སུ་སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་དུས་རངས་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་འཚམ་སུ་འགོ་ཚུགས། ཕྱིར་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་བརྩན་འཟུང་བྱས། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཕྱེད་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུངསམནས་འགོ་ཚུགས། ཀྲུའུ་རིགས་རྒྱུད་ནི་ཐོག་མར་ཧྲང་མངའ་ཁུལ་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང། ཧྲང་རྒྱལརབས་སྐབས་ཀྲུའུ་ཚོ་པའི་འགོ་ཁྲིད་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་མཐའ་སྲུང་དཔོན་དུ་བསྐོ་བཞག་མཛད། དམུ་ཝི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཀྲུའུ་ཚོ་པའི་གཙོ་བོ་ཝུའུ་རྒྱ་པོ་དང་ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཕམ་ཉེས་གཏང། དེ་སྐབས་ཀྲུའུ་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་ཁམས་ཐམས་ཅད་གཅིག་སྒྲིལ་ཡོང་ཆེད་གནམ་འོག་གྱི་འཚོ་འཛིན་ཅེས་པའི་ལྟ་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་གཏོད། ལྟ་ཚུལ་དེས་ཕྱིས་སུ་འབྱུང་བའི་རྒྱལ་རབས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་སུས་བྱེད་དགོས་མིན་གནམ་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་པ་ལྟར་བརྗོད། མ་ཟད་རང་བྱུང་ཀྱི་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ཚེ་གནམ་འོག་གི་འཚོ་འཛིན་ཅེས་པའི་གོང་མིང་ཤོར་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་གོང་མ་ཚང་ནས་སྔོན་མ་དེ་གནས་དབྱུང་གཏོང་ནས། ཁྱིམ་རྒྱུད་གསར་པ་ཞིག་གི་གནམ་འོག་གྱི་འཚོ་འཛིན་ཅེས་པའི་གོང་མིང་འཛིན་ཀྱི་ཡོད། ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་ས། རྨ་ཆུ་གཙང་པོའི་ཡན་ལག་ཝེ་ཆུ་འགྲམ་དུ་གནས་པའི། དེང་དུས་ཤི་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་བྱས། འོན་ཀྱང་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པས་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོའི་གཤོངས་སུ་རྒྱ་སྐྱེད་བྱུང། དེ་ནི་ཐེངས་དང་པོའི་བྱང་ཕྱོགས་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་བྱས་པའི་མི་འབོར་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ཡིན།
དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་རྒྱལ་རབས། (722–476 BC)
རྒྱལ་ས།: ཡན་རྒྱལ་ཕྲན། པེ་ཅེང་; ཆིན་རྒྱལ་ཕྲན་། ཤིའི་་ཨན་ སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་དུས་རབས་༨ པའི་ནང། དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ཕྱོགས་འགོས་སུ་ཕྱིན། མིང་དེ་ལྟར་དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་ཞེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་འཐོབ། དུས་རབས་དེ་སྐབས་དེ་སྔོན་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་གི་མངའ་ཁོངས་འོག་གནས་པའི་ས་ཁུལ་ཁག་གི་དཔོན་དམག་རྣམས་དབང་ཆར་དག་སྐྱེལ་བྱེད་པ་དང། གོང་མར་གྱེན་ལོག་བྱེད་འགོ་བཙུགས། སྐབས་འདིར་ཆིན་ལན་སོགས་པའི་བྱང་ཤར་གྱི་རུ་ཚོགས་ནས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་རུ་བཏང། དེའི་རྐྱེན་པས་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལོའོ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་སྤོས། ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སྐབས་གཉིས་པ་༼ཤར་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་༽ དུས་འགོ་བཙུགས། དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་རྒྱལ་རབས་ཡང་ཀྲུའུ་དབུས་མའི་རྒྱལ་རབས་ཉམས་མས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མར་འགྱུར་བའི་དུས་རབས་མཚོན། ས་ཁུལ་སོ་སོའི་དབང་ཤུགས་ཆེ་བའི་མི་སྣ་ཁག་གི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཐང་ཟིན་པ་དང་ མིང་ཙམ་དུ་ཀྲུའུ་རྒྱལ་པོའི་ཆབ་འབང་དུ་གནས། མ་ཟད་ས་ཁུལ་ཁ་ཅིག་གི་འགོ་པ་ཚོས་རང་ཉིད་ལ་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་གོང་མིང་ཡང་གསོལ། དེ་སྐབས་རྒྱ་ནག་ནི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བརྒྱ་ཙམ་གི་འདུས་པ་ཞིག་དུ་འགྱུར། རྒྱལ་ཕྲན་ཁ་ཅིག་ནི་གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་ཆེ་ཆུང་ཙམ་ལས་མེད། དུས་རབས་དེ་སྐབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཕེལ་གྲིབ་ཤུགས་ཆེ་བས་ Confucianism དང་ Taoism, Legalism Mohism ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་ཕུལ་བྱུང་ལྟ་གྲུབ་ཁག་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་སློབ་གཉེར་མེ་ཏོག་ཡང་བཞད།
སྡང་ཟུག་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་དུས་རབས་། (476–221 BC)
ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་འབབ་ལྷག་པར་སྲ་བརྟན་ཕྱིན་རྗེས། སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་དུས་རབས་ ༥ འི་མཇུག་ཙམ་དུ་རྒྱལ་ཕྲན་བདུན་གནས་ཐུབ་ཡོད། རྒྱལ་ཕྲན་དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དམག་འཐབ་ཀྱི་དུས་ཡུན་དེར་སྡང་ཟུག་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཕྲན་དུས་རབས་ཟེར། སྤྱིར་མིང་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཀྲུའུ་རྒྱལ་པོ་མུ་འཐུད་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་ ༢༥༦ བར་གནས་ཡོད་ཀྱང་དོན་ཐོག་གི་བདག་དབང་ཆུང་ངུ་ཙམ་ལས་མེད། དམག་འཁྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་ཁྱིམ་མཚེས་མངའ་ཁུལ་ནི། དེང་སྐབས་ཀྱི་སི་ཁྲོན་དང་ལེའོ་ནིང་སོགས་རྣམས་ས་ཁུལ་འཛིན་སྐྱོང་གསར་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་དང་ཞིང་ཆེན་ལམ་ལུགས་(郡縣/郡县)འོག་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་ཟིན། དེ་འདྲ་བའི་ལམ་ལུགས་ནི་དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་ལོ་རྒྱས་རྒྱལ་རབས་ནས་བཟུང་འགོ་བཙུགས་ཡོད། མ་ཟད་དེ་ཆ་ཤས་ཙམ་དེང་དུས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་དང་རྫོང་(省縣/省县).ལམ་ལུགས་ཐོག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། དུས་རབས་དེ་སྐབས་ཀྱི་མཐའ་མའི་རྒྱ་སྐྱེད་ནི་ཆིན་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིང་ཀྲང་ཀྱི་སྐུ་དུས་སུ་བྱུང། སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་༢༡༤ ཙམ་ལ་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་མང་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་རྣམས་ཆིག་སྒྲིལ་མཛད། ཀྲེ་ཅང་དང་ ཕུའུ་ཅན་ གོང་ཏུང་ གོང་ཤི་སོགས་ལ་མུ་མཐུད་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ། རང་ཉིད་གོང་མ་དང་པོ་ཆིང་ཧྲི་ཧོང་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།
ཆིན་རྒྱལ་རབས། (221–206 BC)
རྒྱལ་ས་: ཤན་ཡང། རྒྱལ་རབས་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ནས་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཇུག་མ་སྒྲིལ་བར་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དུས་རབས་ཞེས་དགོངས་པ་གཅིག་མཐུན་ཡིན། སྤྱིར་ཆིན་གོམ་མ་དང་པོའི་གོང་བུ་གཅིག་སྦྲེལ་གྱི་དུས་ཡུན་ནི་ལོ་ངོ་༡༢ ཙམ་ལས་གནས་མེད་ཀྱང། ཁོང་གི་རྒྱ་རིགས་གནས་ཡུལ་ཁག་ཚང་མ་ཁྲིམས་ལུགས་ལྡན་པའི་སྲིད་གཞུང་ཤན་ཡང་དུ་བྱས་ནས་མཉམ་གནས་ཐུབ་པ་མཛད་ཡོད།
སུའི་རྒྱལརབས། (AD 589–618)
རྒྱལ་ས་ ཏའ་ཤིང་; རྒྱལ་ས་གཉིས་པ་: ཏུང་དུའུ་ སུའི་རྒྱལ་རབས་ནི་སྤྱི་ལོ་ 589 ལོར་ བྱང་ཕྱོགས་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཆེན་པོ་དང། ཅང་ནན་ས་ཁུལ་གི་དཔལ་འབྱོར་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བས། སླར་ཡང་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་བར་སྲིད་དབང་ཁ་ཐོར་འགྱུར་བ་རྣམས་གཅིག་འགྱུར་མཛད་ཐུབ། དབུས་སྲིད་གཞུང་དུ་ཁག་གསུམ་སྡེ་དྲུག་ལམ་ལུགས་བཙུགས། ས་གནས་སོ་སོར་ཀྲོའུ་དང་ཅུན་ རྫོང་བཅས་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་མཛད། ལྷོ་བྱང་གི་དཔལ་འབྱོར་བརྗེ་རེས་དང་ སུའི་རྒྱལ་རབས་གི་རྒྱལ་ཡོངས་དབང་སྒྱུར་སྲ་བརྟན་གཏོང་ཆེད་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཡུས་ཧན་ནས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྲུའུ་ཅུན་བར་མི་བཟོས་གཙང་པོ་སྐྲུན། དངུལ་སྲང་གི་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་བྱས། རྒྱ་ནག་ལྕགས་རི་རིང་པོ་ཡང་རྒྱ་བསྐྱེད་མཛད། ནང་ཆོས་ནི་གཞུང་འབྲེལ་གི་ཆོས་ལུགས་སུ་ངོས་འཛིན་གནང། གང་ལྟར་རྗེས་གི་རྒྱལ་རབས་ ཐང་གོང་མའི་སྐབས་གི་སྲིད་དབང་ཐད་ཕན་ཐོགས་ཤུགས་ཆེ་བྱུང། འོན་ཀྱང་དམག་འཁྲུག་དང་ཞིང་བའི་འོས་ལངས་ བ་ཀང་དམག་ སོགས་རྒྱ་རྐྱེན་མང་དག་ཞིག་རྐྱེན་སྲིད་དབང་ཁ་འཐོར།
སུང་དང། ལེའོ། ཇིན་ ཤའ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས། (AD 960–1234)
"སུང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་: ཀའི་ཕང་ དང་ ལི་ཨན་" "ལེའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ ;ཧྲང་ཇིན་དང་ ནན་ཅིང་ ཐོག་མོག།" "ཇིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས།; ཧྲང་ཇིན་དང་ ཀྲུང་དུ་ ཀའི་ཕང་" "ཤའ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་ས; ཡིན་ཁྲུན་"
ཡོན་རྒྱལ་རབས། (AD 1271–1368)
ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ། ཆབ་སྲིད་ངན་རུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། རང་བྱུང་ཐན་སྐྱོན་ཡང་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱུང་། བཀྲེས་ལྟོགས་ཀྱིས་མནར་བའི་ཞིང་པ་ཚོས་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་ངོ་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་སྤེལ།    ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་འོས་ལངས་དམག་དཔུང་ལ་མགོ་ཁྲོད་བྱས་ནས།    དབྱིན་ཐེན（应天）བཟུང་བ་དང་།   སྟོབས་ཤུགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་ཕྱིན།  1368  ལོའི་མགོར།   ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་དབྱིན་ཐེན་རྒྱལ་ས་བྱས་ཏེ་མིང་ནན་ཅིན་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་།  རང་གོང་མར་བསྡད་ནས།  མིང་རྒྱལ་རབས་བཙུགས།  ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་ནི་མིང་ཐའེ་ཙུའུ་བྱ་བ་དེ་ཡིན། ལོ་དེའི་སྟོད་ཀར། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དམག་དཔུང་གིས་རྒྱལ་ས་བཟུང་། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་མཇུག་རྫོགས།
མིང་རྒྱལ་རབས། (AD 1368–1644)
1368 ལོའི་མགོར།    ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་དབྱིན་ཐེན་རྒྱལ་ས་བྱས་ཏེ་མིང་ནན་ཅིན་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་།  རང་གོང་མར་བསྡད་ནས།  མིང་རྒྱལ་རབས་བཙུགས། མིང་ཐའེ་ཙུའུ་ཡིས་སྲིད་ཁྲི་བཟུང་རྗེས།   སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་བཅོས་སྒྱུར་བྱས་ནས།    རྒྱལ་པོའི་དབང་ཆར་ཤུགས་བསྣན།   ས་གནས་སུ་ཞིང་ཆེན་མེད་པར་བཟོས། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐད་གཏོགས་ཟི་གསུམ་བཙུགས་ཏེ། དམངས་སྲིད་དང་། ཉེས་ཁྲིམས། དམག་སྲིད་བཅས་ལ་དོ་དམ་བྱས། ཀྲུང་དབྱང་དུ་ཕྱིང་སང་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མེད་པར་བཟོས་པ་དང་། བཀའ་སྲིད་སྒྲོག་སྤེལ་ཁག་དོར་ཏེ། བློན་སྡེ དང་། དུད་ཁྱིམ་སྡེ། གུས་ལུགས་སྡེ། དམག་སྡེ། ཁྲིམས་སྡེ། བཟོ་སྡེ བཅས་སྡེ་ཁག་དྲུག་གིས་གོང་མའི་སྲིད་དོན་ཁག་བགོས་བདག་གཉེར་བྱས། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་དམག་སྲིད་དབང་ཆ་ཆེན་པོ་ཚང་མ་གོང་མའི་ལག་ཏུ་གཅིག་སྡུད་བྱས།
དབང་སྒྱུར་སྲ་བརྟན་དུ་གཏོང་ཆེད། མིང་ཐའེ་ཙུའུ་ཡིས་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་རྣམས་ལ་ས་གནས་ཁག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོའི་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཏེ། དམག་དོན་གྱི་དབང་ཆ་ཆེན་པོ་སྤྲད། མིང་ཐའེ་ཙུའུ་འདས་རྗེས། རྒྱལ་གཞིས་འཛིན་པའི་གོང་མ་ཅན་ཝུན་ཏི་བྱ་བས་རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྱུར་བ་དེས། རང་ཉིད་ལ་ཉེན་ཁ་གྲུབ་པ་རྟོགས་ནས།བཀའ་ཕབ་སྟེ་རྒྱལ་ཕྲན་མེད་པར་གཏོང་བ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར། པེ་ཕིང་གི་ཡན་ཝང་ཀྲུའུ་ཏི་བྱ་བས“བྱུར་ཆགས་ཞི་འཇགས”སུ་གཏོང་བའི་དར་ཆ་བསྒྲེངས་ནས། དམག་བསླངས་ཏེ་ཅན་ཝུན་ཏི་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས། ལོ་རྒྱུས་སུ་དེར“ཅིན་ནན་གཡུལ་འགྱེད”ཟེར།
ཆིང་རྒྱལ་རབས། (AD 1644–1911)
ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་དེའི་ཐད། རྒྱལ་མོ་ཚི་ཞི་ཡིས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་ཕྱི་འབྲེལ་མི་སྣས་གནད་དོན་ཞི་འཇགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབྲེལ་གཏུགས་ལ་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་བརྡ་ལན་སྤྲད་མེད་པར་མ་ཟད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༠ ལོའི་ཟླ་༡ ནང་" དབྱི་ཧོ་ཐོན་" ལ་གཞུང་འབྲེལ་རྒྱབ་རོགས་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་སྟེ། ས་གནས་འགའ་ཤས་སུ་ཚོགས་པ་དེར་དམག་ཕོགས་རྒྱགས་སྤྲོད་དང༌། གཞུང་གི་དམག་དཔུང་སྐོར་ཞིག་དེའི་ནང་འཛུལ་དུ་བཅུག་པས། དྲག་ཟིང་གི་གཞི་རྒྱ་སྔར་བས་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཏེ། པེ་ཅིན་དུ་ས་ཁག་སོ་སོ་ནས་ཡོང་བའི་ཚོགས་པ་དེའི་མི་སྣ་འབུམ་གཅིག་ལྷག་འཛོམས། ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མོལ་ལ་ཕན་འབྲས་མ་ཐོན་པ་དང༌། དྲག་ཟིང་གི་རྣམ་པ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་ཐུར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན། ཉི་ཧོང་དང་ཨུ་རུ་སི། དབྱིན་ལནྜ། ཧྥ་རན་སི། འཇར་མན། ཨ་རི། དབྱི་ཊ་ལི། རྒྱལ་པོ་གཅིག་གི་དབང་བསྒྱུར་འོག་ཡོད་པའི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ་དང་ཧང་གྷ་རི་མནའ་འབྲེལ་(Austro-Hungarian Empire) བཅས་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱད་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་པའི་དམག་དཔུང་གིས་གཞུང་ཚབ་ཁང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཤིང༌། ཟླ་༦ ཚེས་༢༡ ཉིན། མན་ཇུ་གཞུང་གིས་ཀྱང་དམག་འཐབ་ཀྱི་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང་མཉམ་དུ། ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཕོ་གསོད་མཁན་ལ་དངུལ་སྲང་ལྔ་བཅུ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ་མོ་གསོད་མཁན་ལ་དངུལ་སྲང་བཞི་བཅུ། ཕྱི་རྒྱལ་བའི་ཕྲུ་གུ་གསོད་མཁན་ལ་དངུལ་སྲང་སུམ་ཅུ་གཟིགས་གསོལ་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཐ་ཚིག་བཀྲམ། མཉམ་འབྲེལ་དམག་གིས་ཟླ་༧ ཚེས་༡༤ ཉིན་ཐེན་ཅིན་བཟུང་བ་དང༌། ཟླ་༨ ཚེས་༡༦ ཉིན་པེ་ཅིན་བཟུང༌། རྒྱལ་མོ་ཚི་ཞི་དང་ཕོ་བྲང་གི་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ཞི་ཨན་དུ་བྲོས། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༡ ལོའི་ཟླ་༩ ཚེས་༧ ཉིན། བཙན་ཤེད་ཀྱིས་མན་ཇུ་གཞུང་གིས་དངུལ་སྲང་དུང་ཕྱུར་༤་༥ གུན་གསབ་སྤྲོད་དགོས་པའི་" ལྕགས་གླང་ཆིངས་ཡིག་" བཞག་ལོ་དེ་ནས་བཟུང༌། སུན་ཀྲུང་ཧྲན་གྱིས་མགོ་འཁྲིད་པའི་གསར་བརྗེ་ཚོགས་པས་གོ་མིང་ཏང༌།གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་སྤེལ་བ་དང༌། གྱེན་ལངས་ཕམ་ཉེས་ཐེངས་བཅུ་བྱུང་བའི་རྗེས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༡༢ ཟླ་༡ ནང༌། ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དངོས་སུ་བཙུགས།
དེང་དུས་རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས།
ཞིབ་ཕྲའི་གནད་དོན་ རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཟིགས་རོགས། རྒྱལ་རབས་མཁན་ཚང་མས་ཁས་ལེན་པ་ཞིག་ལ། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཉམས་རྒྱུད་དེས་རྒྱ་ནག་ཀྱི་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་དབྱེ་འཚམ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཉམས་རྒྱུད་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་གོང་གི་ལོ་ངོ་ ༡༣༠ རིང་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཡོད།  ཀོ་ལོམ་པི་ཡའི་དེང་དུས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཁེའ་ཐ་ཤོའོ་པས་ཁུངས་སྐྱེལ་ར་སྤྲོད་བྱེད་པར་གཞིགས་ན། སྤྱི་ལོ་1780 ལོའིདབྱེ་འཚམ་ནི་དེང་རབས་རྒྱ་ནག་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགོ་འཙུགས་ས་ཞིག་ཡིན།  དུས་རབས་བཅུ་དགུ་དང་ཉི་ཤུའི་ནང་རྒྱ་ནག་ཆབ་སྲིད་གཡང་གཟར་ཉམས་རྒུད་དེ་ཡོང་རྐྱེན་ཕྱོགས་སྡོམས་ཞིག་ཏུ་ཡིན་པ་ཚོར་ཐུབ
རུ་ལས་སྐྱེས།
(ངར་སོས་པོའམ་ཁུ་བོ་ལྷ་བུ་སྨོན་གཟུང་ཡང་ཞུ)འཕྲུལ་བློན་མཛངས་མི་མདུན་གྱི་ཐོག་མ་དང་བོད་རྒྱལ་པུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱི་བློན་པོ། ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དང་པོ་ཙམ་ལ་བྱུང་བར་གསུངས། འདི་ཉིད་བོད་རྒྱལ་པུ་དེ་གུང་རྒྱལ་དང་ཡུམ་གཅིག་པ་ཡིན་ཞེས་དང་། རུས་ཚན་བཀྲགས་ཀྱི་རྒྱུད་པ་ཡིན་སོགས་གསུང་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་སྣང་། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལོ་ངམ་བརྟུལ་བའི་སྐོར་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ནང་། རུ་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་ལོ་ངམ་གྱི་ནང་མིར་ཞུགས་ཏེ་ཤ་ཁྱི་དཀར་མོའི་སྤུ་རྩར་དུག་བྱུགས་པ་དཀོར་དུ་ཕུལ་བ་ལ་ལོ་ངམ་གྱིས་བྱིལ་བྱིལ་བྱས་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་སྐྲངས། གཡོག་རྣམས་ཁོ་ན་བའི་སར་འདུས་པའི་བར་ལ་ཉང་རོ་ཤམ་པོ་ཁར་རྩེ་ནས་ཕབ། ལོ་ངམ་ཕོ་བརྒྱ་མོ་བརྒྱ་བསད་སྐད། དེ་ནས་གྲི་གུམ་གྱི་སྲས་རྣམས་རྒྱལ་སར་སྤྱན་འདྲེན་བྱས་པའི་ཚེ། ཐོག་མཐའ་གཉིས་ནི་གཤེགས་སུ་མ་བཞེད་པས་སྤོ་བོའི་ཡུལ་ནས་འབྲིང་པོ་བྱ་ཁྲི་གདན་དྲངས་ཏེ་རྒྱལ་སར་བཏོན་པར་པུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྲགས་ཞེས་གསལ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་མཛངས་པའི་ལས་སུ་ཤིང་བསྲེགས་ཏེ་སོལ་བ་བཟོས་པ་དང་། དེས་རྡོ་བཞུས་ནས་གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་བཏོན་པ། ཀོ་བ་བཞུས་ནས་སྤྱིན་བཟོས་པ། ཤིང་གི་གཤོལ་དང་གཉའ་ཤིང་བཟོས་ཏེ་རྨོན་པ་དོར་བསྡེབས་ཀྱིས་སྤང་ཐང་ལ་ས་ཞིང་རྨོས་པ། ཆུ་ཡུར་བཟོ་བ། ཆུ་ལ་ཟམ་པ་བཙུགས་པ་སོགས་མཛད།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་རབས།
གོ་མིན་རྒྱལ་ཁབ།་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། (1912–1949)
རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས། རྒྱལ་ས་ : ནན་ཅིང་དང། པེ་ཅེང། ཁྲུང་ཆིན་ དེ་མིན་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཀྱི་ཡུན་ཐུང་རྒྱལ་ས་ཁག་ཅིག། 1949རྗེས་སུ་ ཐའི་པའི་
མཁས་དབང་སུན་ཏུང་ཧྲན་གྱི་གསར་བརྗེ་བསམ་བློས་གཡོ་འགུལ་བློ་སྤོབས་སྤེལ་བར་བརྟེན། སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་དང་ གཞོན་སྐྱེས་ལས་མི། དམག་ཞབས་མི་སྣ་སོགས་ཀྱི་མན་ཇུ་གོང་མ་ཚང་ཀྱི་ཞུམ་པའི་གནས་སྟངས་དང་ཞེ་སུན་འོག་ཆིང་སྲིད་གཞུང་འགོ་བརྟིང་སློག་ཏེ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས། 1911 ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་ཝུའུ་ཧན་དུ་དྲག་དམག་གྱེན་ལངས་གསར་བརྗེ་འམ་ཝུའུ་ཁྲང་གྱེན་ལངས་དེ་བྱུང། 1912 ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་12ཉིན་ནན་ཅིང་དུ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཕྲལ་སེལ་སྲིད་གཞུང་བཙུགས། སྲིད་འཛིན་དང་པོར་སུན་ཏུང་ཧྲན་བསྐོ་བཞག་མཛད། འོན་ཀྱང་མན་ཇུ་གོང་མ་མཐའ་མ་དེ་གནས་དབྱུང་གཏོང་ཆེད་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་ཡི་གེ་གཞིར་གཟུང། ཆབ་སྲིད་འགན་དབང་རྣམས་དམག་དོན་དཀོད་འདོམས་པ་དང་དེ་སྔོན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་བློན་ཡོན་ཤི་ཁའི་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱེད་དགོས་བྱུང། ཐག་གཅོད་དེར་སུན་ཏུང་ཧྲན་ཁོང་རྗེས་སུ་བློ་ཕམ་ཤུགས་ཆེ་སྐྱེས། རྗེས་ཀྱི་ལོ་ཤས་ནང་ཡོན་ཤི་ཁས་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོས་ཚོགས་སྣུབ་སྟེ་གོང་མའི་ལམ་ལུགས་བསྐྱར་གསོའི་ཐབས་ཤེས་སྣེ་མང་སྤྱད། 1915ལོའི་ཕྱིས་སུ་ཁོང་རང་ཉིད་གོང་མ་ཡིན་སྐོར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། སྐབས་དེའི་ཡོན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཕུགས་འདུན་དེར་རང་ཉིད་ཀྱི་གཤམ་འོག་མི་སྣས་ངོ་ལོག་ཤུགས་ཆེར་བྱས་རྐྱེན། 1916ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ནང་གནས་དབྱུང་བཏང། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ནང་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན། 1916 ལོའི་ཡོན་ཤི་ཁའི་གློ་བུར་འདས་གྲོངས་དེས་རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་གི་བསྟི་གནས་སྟོང་ཆར་ལུས། སྤྱིར་གོ་མིན་སྲིད་གཞུང་ཀྱི་བདག་དབང་མུ་མཐུད་གནས་ཀྱང་བརྟན་ལྷིངས་ཞིག་ནམ་ཡང་མེད། དེས་དམག་ཀྱི་རྗེ་བོའི་དུས་རབས་བསྐྱར་བསུས་བྱས། སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཁམས་ཡོང་རྫོགས་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་དམག་དཔུང་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་མི་སྣས་འཐབ་རྩོད་འོག་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པོའི་མཇུག་འབྲས་དུ་བཞག་པའི་ཝར་སི་ལི་ཆིང་ཡིག་ནང་དོན་དུ་དེ་སྔ་འཇར་མན་གཞུང་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་ཧྲན་ཏུང་གི་ཁེ་ཕན་ཁག་ཉི་ཧོང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་པས། པེ་ཅིང་དུ་སློབ་མ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མན་ཇུ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་མཚོན་པའི་ཁྲོམ་སྐོར་སྐད་འབོད་དང༌། ལས་ཀ་དང་སློབ་ཁྲིད་མཚམས་འཇོག་སོགས་" བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ལ་ངོ་རྒོལ་" བྱེད་པའི་" ལྔ་བཞི་ལས་འགུལ་" གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་རྒྱ་ནག་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་འཕེལ་བྱུང་སྟེ། ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་དཀའ་ཉེན་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་ལ་བསམ་གཞིགས་བགྲོ་གླེང་རྒྱ་ཆེར་བྱས། རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་ཝར་སི་ལི་ཆིངས་ཡིག་ལ་མིང་རྟགས་འགོད་མེད། དེས་རྐྱེན་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་དེར་ལྷག་བསམ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོབ། ལྔ་བཞི་ལས་འགུལ་གིས་བསྐུལ་རྐྱེན་བྱེད་པའི་རིག་གནས་ལས་འགུལ་གསར་པ་དེ་ 1920s དང་ 1930s ཙམ་གྱི་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ནང་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་རྒྱས། ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་དཀའ་ཉེན་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་ལ་བསམ་གཞིགས་བགྲོ་གླེང་རྒྱ་ཆེར་བྱས། ཁྲིན་ཏུའུ་ཞིའུ་དང་ལི་ཏ་ཀྲའོ་སོགས་མཁས་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་རྗེས་ལུས་དང་དབུལ་ཕོངས་ལས་སྐྱོབ་བྱེད་ནི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང༌། ས་གནས་སོ་སོར་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཆུང་ཡང་མང་དུ་དར། 1920ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པར་ཝེ་ཅིང་སེ་ཅེ་སོགས་ཀྲུང་གོར་ཡོང་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཡན་ལག་ཅིག་འཛུགས་རྩིས་བྱས། 1921ལོའི་ཟླ་བ3པར་ཁྲེན་ཏུའུ་ཞིའུ་དང་ལི་ཏ་ཀྲའོ། ཚའེ་ཧོ་སེན་སོགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་གཏུགས་བྱུང་བ་དང་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་སྲིད་དབང་འཛུགས་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་བརྟན་པོ་བཞག  1921ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཉིན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ས་ཆ་ཁག་ནས་ཡོང་བའི་ཚོགས་མི་བཅུ་གསུམ་ཧྲང་ཧའེ་པོ་ཝུན་གྱི་སྐྱེས་མའི་སློབ་གྲྭའི་ཉལ་ཁང་དུ་ཐོག་དང་པོར་འདུ་འཛོམས་བྱས་ཤིང་། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཞེས་པ་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཤུགས་བརྟན་པོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གླུ་གཞས་གཏོང་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་དབུ་བརྙེས།
རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ། (1949–ད་ལྟ་བར་)
རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས། མི་སེར་ནང་འཁྲུག་གི་འཐབ་རྒོལ་གཙོ་བོ་དེ་ 1949 ལོར་འཇུག་སྒྲིལ་བ་དང། གོ་མིན་སྲིད་གཞུང་ཡང་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་མོ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས། རྟེན་གཞི་ཐེ་ཝན་ལ་སྤོས་ཏེ་ཉེ་འཁོར་གྱི་གླིང་ཕྲན་ཁག་ལ་རྒྱུན་སྲིང་འཛིན་སྐྱོང་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏང་ཤོག་ཚོགས་པས་མུ་འཐུད་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་མོར་དབང་སྒྱུར་མཛད། 1949 ཟླ་བ་བཅུ་བའི་ཚེས་གཅིག་ཉིན་གནམ་བདེ་སྒོ་མོའི་ཐང་ཆེན་དུ་ མའོ་ཀྲུ་ཞིས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པའི་གསལ་བསྒྲགས་མཛད། ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་འམ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་དོན་གཅིག་ཡིན།
ཀྲུང་གོ་གསར་པ་ནི་ལས་འགུལ་དང་ལོ་ལྔ་ཚན་གྱི་འཆར་གཞི་ལྟར་གྲུབ་འབྲས་གང་ཙམ་འཐོབ། མདུན་སྐྱོད་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་ལས་འགུལ་དེས་རྐྱེན་པས་ཧ་ལམ་མི་འབོར་ས་ཡ་ 45 ཙམ་སྲོག་ཤོར། 1966 ལོར་ མའོ་རྩེ་ཏུང་དང་ཤོག་ཁས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་འགོ་བཙུགས། དེ་མུ་མཐུད་ལོ་བཅུ་ཙམ་རྗེས་མའོ་མ་ཤི་བར་གནས། དམར་ཤོག་ཚགས་པའི་ནང་ཁུལ་གྱི་སྲིད་དབང་འཐབ་རྩོད་དང་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ། རྒྱ་ནག་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གནོན་ཤུགས་ཡོང་བར་དྭོགས་སྟེ་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ནི་ཀུན་སློང་བྱས། རྒྱ་ནག་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གསར་བརྗེའི་གྱེན་ལངས་གལ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར། 1972 ལོར་ཨུ་རུ་སུ་དང་རྒྱ་ནག་ཁ་གྱེས་པའི་ཛ་དྲག་དུས་སྐབས་འདིར། ཨ་རི་གཉམ་དུ་འབྲེལ་ལམ་བཟང་ཏུ་གཏོང་ཆེད་མའོ་དང་ཀྲའུ་ཨན་ལིས་རྒྱལ་ས་པེ་ཅེང་དུ་རི་ཅར་ནི་སོན་དང་བཇལ་འཕྲད་གནང། དེ་ལོར་རང་དུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དུ་མིན་གྭོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྐུབ་སྟེགས་ཚབ་ཏུ་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཆོགས་ཞུགས་མི་སྣ་དང། མ་ཟད་སྡེ་སྲུང་ལྷན་ཁང་གི་གཏན་འཇགས་ཚོགས་མིར་འགྱུར། 1976 ལོར་མའོ་རྩེ་ཏུང་གྲོངས་རྗེས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་དབང་ཆ་བགོ་འགྲེམས་ལ་མཚམས་ཚིགས་གསལ་བོ་མེད་པའི་དབང་གིས། ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་དབང་རྩོད་ཀྱི་ཚ་ངར་འཕྱུར་ཏེ། སྲིད་དབང་གི་འཐབ་ཙོད་མཇུག་འཐུད། " མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" འཛིན་བཟུང་དང༌། ཏིན་ཞའོ་ཕིན་ཐེངས་གསུམ་པར་སྲིད་དབང་འཐབ་རྩོད་དུ་ཞུགས་པས། རྒྱ་ནག་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་གསར་པ་ཞིག་ཕྱེས། ཧྭ་ཡིས་ཕྱོགས་སྔར་ལངས་པའི་" མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" གཞོམ་ཆེད། ལག་གང་སྔ་བརྩད་དེ། སྐབས་དེར་དམག་གི་དབང་ཆ་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཅིན་དབྱིང་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས། ལོ་དེའི་ཟླ་༡༠ ཚེས་༦ ཉིན་ཅང་ཆིན་སོགས་ཚོགས་འདུར་འབོད་འགུག་གིས། དབུས་སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེའི་འགོ་བ་ཝང་ཏུང་ཞིན་ལ་སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ་༨༣༤༡ བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ། " མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" དང་ཕྱོགས་གཏོགས་རྣམས་འཕྲལ་མར་འཛིན་བཟུང་གིས་ཟུར་བཀར་ཞིབ་བཤེར་བྱས། ཚེས་༡༨ ཉིན་ཧྭ་གོ་ཧྥིན་གྱིས་དབུས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་" མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" ཕམ་པར་བརྒྱབ་པའི་བརྡ་ཁྱབ་བཏང༌། ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་༨ པར་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་གཅིག་སྟེང༌། " རིག་གནས་གསར་བརྗེ་" དངོས་སུ་མཇུག་བསྒྲིལ་བའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས།
ཏིན་ཞའོ་ཕིན་ནི་ལོའི་བར་རྒྱ་ནག་གི་དབུ་ཁྲིད་
འདི་ན་ཡང་དྲག་ཏུ་མཆོང་ལྡིང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྙིང་གསོན་པོ་ཞིག་འདུག
འདི་ན་ཡང་དྲག་ཏུ་མཆོང་ལྡིང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྙིང་གསོན་པོ་ཞིག་འདུགརྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་པ།
རྩོམ་པ་པོ། དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ། རང་གྲོལ།
མཚར་སྡུག
ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་།
སྙིང་དུ་སྡུག་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་མཛེས་མ།
བརྗེད་བར་དཀའ་བའི་ཤེས་བྱ་ཡི་བང་མཛོད་ཅི་འདྲའི་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་ཨང་།
རང་རེའི་མི་རིགས་འདི་ཡང་ཤ་ཁྲག་འདོས་བཅས་ཀྱི་ཕུང་བོ་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ངེས་ལ།
ལ་རྒྱ་ཡི་བླ་སྲོག
སེམས་བྱུང་གི་འདུ་ཤེས།
རྙེད་པར་དཀའ་བའི་
དལ་བ་བརྒྱད་དང་འབྱོར་བ་བཅུ་ཡི་
རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་འཕྲད་སྦྱོར་གྱི་སྒྱུ་མའི་གར།
གཟུང་འཛིན་ཡུལ།
ཐབས་ཤེས་ཟུང་ལ་བརྟེན་ནས།
བསིལ་ལྡན་གྱི་ཡུལ་འདིར་ཁྱིམ་གཞི་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ནམ།
རང་རེའི་མེས་པོ་སྟེ
སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།
ཁོང་ཚོའི་བུ་རྒྱུད་རྣམས་དབེན་པའི་ནགས་ཁྲོད་དང་།
ཡངས་པའི་སྤང་ཐང་།
ས་སྟོང་ལུང་སྟོང་དུ།
གོས་སུ་ཤིང་ལོ་གྱོན་པའི་སྐབས་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་ཡོད་སྲིད་མོད།
འོན་ཀྱང་། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔང་བོ་ཡིན་པ་དང་།
སྔོན་བྱུང་གི་དྲན་རྟགས་ཀྱང་རེད།
ཀྱེ་ཀྱེ། གྲོགས་པོ་ལགས།
ཤ་བ་ཙམ་གྱིས་གཅན་གཟན་དུ་འགྱུར་མི་རུང་བ་དང་།
མདོང་དམར་བ་ཐམས་ཅད་སྤྲེའུའི་རིགས་ག་ལ་ཡིན།
སྔོན་གྱི་ཚེ་ཡང་།
ཤ་གཟན་གདོང་དམར་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་ཞེས
སྙན་གྲགས་ཀྱི་བ་དན་དགུང་དུ་བསྐྱོད་མྱོང་ལ།
དཔའ་རྟུལ་གྱི་མཛད་རྗེས་ནི
རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ།
མ་ཧ་ཙི་ནའི་ཁམས།
གཞན་ཡང་།
རོང་ངར་ཚོ་བ་
རོང་ངར་ཚོ་བ་ནི་ཐང་དཀར་ཤོག་པའི་ནུབ་བྱང་དུ་གནས་ཤིང་ཤར་ལྷོར་གནམ་ལྷ་དང་། ནུབ་བྱང་དུ་ཙ་ཡུས་དང་ས་མཚམས་འདྲེས།  རོང་ངར་ཞེས་པ་དམག་རུ་ཤིན་ཏུ་བཙན་པའམ་ཤུགས་ཆེ་བའི་དོན་ཡིན་པར་བཤད།  དེའི་མི་རྒྱུད་ཀྱི་ཐོག་མ་པདྨ་ཆོས་འཕེལ་སྤུན་མཆེད་གསུམ་ཡིན།  ཧ་ལམ་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ་མགོ་ལོག་སྟག་མོ་རྫོང་ནས་ཡུལ་འདིར་སླེབས།  རེ་ཞིག་སྟག་མགོ་ཐང་ནས་བསྡད་ཅིང་རིམ་བཞིན་ཡུལ་གསུམ་དུ་གྱེས་ཏེ་མ་ཎི་འོག་ཁོངས་དྲུག་ཏུ་འབོད་པའི་རོང་ངར་ཤོག་པ་ཆགས།  སྤུན་གསུམ་ལས་ཆེ་བ་པདྨ་ཆོས་འཕེལ་ནི་རོང་ངར་ཤོག་པ་སྤྱིའི་དཔོན་པོར་བསྐོས།  འབྲིང་བ་རྟ་ལམ་སྡེ་བའི་དཔོན་པོར་གྱུར།  ཆུང་བ་བདེ་གཞུང་གི་དཔོན་པོར་གྱུར་ཏོ། །མ་ཎི་འོག་ཁོངས་དྲུག་གམ་འོག་ཁོངས་རུས་ཚོ་དྲུག་གི་དང་པོ་འབུམ་ཆུང་ནི་མགོ་ལོག་ཨོ་བོ་འབུམ་ཆུང་ནས་མཆེད་འབུམ་ཆུང་ལ་ནང་གསེས་སུ་བར་མའི་མདོ་དང་འབུམ་ཆུང་ལ་ཁ་ཞེས་སྡེ་བ་གཉིས།  གཉིས་པ་ལྡོང་སྐོར་ནི་མགོ་ལོག་ལྡོང་སྐོར་ནས་མཆེད།  གསུམ་པ་ལྕགས་སྦུག་ནི་མགོ་ལོག་ལྕགས་ཕྱེ་རྫི་ག་ནས་མཆེད།  བཞི་པ་དཔོན་སྐོར་ནི་མགོ་ལོག་དབལ་ཤུལ་དཔོན་བསྐོར་ནས་མཆེད།  ལྔ་པ་ལུང་གཡོན་ནི་མགོ་ལོག་སྔགས་མཚེར་ནས་མཆེད་པ་དང་བདེ་གཞུང་ཀླད་ཀྱི་ལུང་པའི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་གནས་པས།  ལུང་གཡོན་དུ་ཐོགས།  དྲུག་པ་ཕྱུགས་སྐྱོང་ནི་ནམ་ཞིག་བུད་མེད་གཅིག་ལ་བུ་གཅིག་སྐྱེས་ཞིང་།  ནར་སོན་ཏེ་ཕྱུགས་བསྐྱངས་ཏེ་རུ་སྐོར་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཕྱུགས་སྐྱོང་ཞེས་པའི་མིང་བཏགས་པར་གྲགས།  སྡེ་ཚོ་དྲུག་ལས་ཕྱུགས་སྐྱོང་དང་རྟ་ལམ་སྡེ་ཚོ་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་པ་དང་།  ལུང་ཡོན་དང་བདེ་གཞུང་སྡེ་ཚོ་གཅིག་ཏུ་བགྲངས།  གཞན་ཡང་རོང་ངར་དང་རྒན་གྱའི་བ་སྡེ་ནི་གདུང་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་པས་འབྲེལ་བ་ཅུང་ཟབ།  རོང་ངར་དཔོན་པོའི་གདུང་རབས་བཅུ་གཉིས་བྱུང་བ་དང་བཅུ་གཉིས་པ་སྐྱབས་དགའ་ནི་དགུང་ལོ་མཐོན་པོར་བཞུགས།  ལོ་རྒྱུས་གསལ་བོར་ཤེས་པར་འདོད་ན་རོང་ངར་དགོན་པའི་གདན་རབས་སུ་གསལ་བས་དེར་གཟིགས།
འདི་ན་ཡང་དྲག་ཏུ་མཆོང་ལྡིང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྙིང་གསོན་པོ་ཞིག་འདུག
འདི་ན་ཡང་དྲག་ཏུ་མཆོང་ལྡིང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྙིང་གསོན་པོ་ཞིག་འདུགརྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་པ།
བལ་བོ་དང་།
ཁ་ཆེ།
འབྲུལ་ཡུལ་སོགས་ན་ཡང་།
སྤྲིན་གྱི་སྒྲ་དབྱངས་དང་།
པི་ཝང་སྒྲ་དབྱངས་དྲི་ཟའི་གླུ་དབྱངས།
དབྱངས་ཅན་གླུ་དབྱངས་ཇི་བཞིན་སྒྲོག་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཨེ་ཚོར།
ཡིན་ན་ཡང་།
བསམ་བློ་གསར་པ་ཞིག་དང་།
ལྟ་བ་གསར་བ་ཞིག
ལུགས་སྲོལ་གསར་པ་ཞིག
སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་གངས་ལྗོངས་སུ་གདན་འདྲེན་རྒྱུ་ནི།
བསེ་རུའི་ར་དང་།
རུས་སྦལ་གྱི་སྦུ།
མཁའ་ཡི་པད་མོ།
ས་ཡི་འཇའ་ཚོན་བཞིན་དུ་དཀའ་བ་འདི་ཁྱེད་ཀྱིས་ཨེ་ཤེས།
རེད་ཡ།
རྙིང་ཞེན་གྱི་མཁའ་དབྱིངས་འདིར་།
བག་ཆགས་ཀྱི་ཆུ་འཛིན་ལང་ལོང་གཡོ་བ་དང་།
བག་འཁུམས་ཀྱི་གློག་ཞགས་ཤིག་ཤིག་ཏུ་འཁྱུག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་།
སྔོན་ཐོན་གྱི་སྦྲང་ཆར་ཟིམ་ཟིམ་དུ་འཇོ་བའི་སྐལ་བ་ནི་ཕྲ་ཙམ་གདའ།
ཡིན་ནའང་།
མི་རིགས་ཀྱི་རེ་བའི་རླངས་པ་ནི་མཁའ་ལ་འཕྱུར་ངེས་ཡིན་པ་དང་།
གངས་ལྗོངས་ཀྱི་ལ་རྒྱའི་སྤྲིན་སྔོན་ཡང་ལྷོ་ནས་ལྡིང་ངེས་ཡིན་ལ།
ཡུལ་འཁྱར་བ་དང་གནས་སྡོད་པའི་གཞིས་བྱས་ཀྱང་ལྷང་ལ་འབུད་ངེས་རེད།
གསར་སྐྱེས་གཞོན་ནུ།
རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཁ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་ཡོད་པ་བདེན་དུ་ཆུག་ཀྱང་།
ཞལ་ལྕེ་དགའ་གསུམ་དང་འདར་གསུམ་ཡོད་པས།
ཁྱོད་བློ་ཅི་ལ་ཕམ།
སེམས་མ་སྡུག
ཀྱེ་ཀྱེ་ གྲོགས་པོ་ལགས།
གངས་ཅན་གྱི་གཞོན་ནུ།
གསར་གཏོད་ཀྱི་སྟོབས་མེད་ན།
དྲང་བདེན་ཟེར་བ་ཡང་མེད་ལ།
རྒྱུ་འབྲས་ཟེར་བ་ཡང་སྐྱག་རྫུན་རེད།
འོན་ཀྱང་།
ངའི་མིག་ལམ་དུ་སྣང་བ་ནི།
བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཡིན་པ་དང་།
ངའི་རྣ་ལམ་དུ་ད་ལྟའང་ད་དུང་འགེངས་པ་ནི
མ་འོངས་པའི་འཚོ་བ་ཡིན།
འདི་ནི། ངའི་སེམས་ན་དྲག་ཏུ་མཆོང་ལྡིང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྙིང་གསོན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ།
འདི་ནི། ཕལ་ཆེར་ཁྱེད་རང་ཚོའི་སེམས་ན་
དྲག་ཏུ་མཆོང་ལྡིང་བྱེད་བཞིན་པའི
སྙིང་གསོན་པོ་ཞིག་
ཡིན་ཀྱང་སྲིད། །
སྤྱི་ལོ་85ལོའི་7པའི་ཚེས་21ལ།
སུ་ཝ་ཛི་ལནཌ།
སུ་ཝ་ཛི་ལནཌ་(Eswatini)ནི་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁའི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་བ་བ་ནི་རེད།
༢༠༠༢ལོ།
༢༠༠༢ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རུང་བའི་གོས་རྒྱུ་བདུན།
བལ་ལས་བྱས་པ། རྩ་ཤན་ལས་བྱས་པ། ཉི་འོག་པའི་གོས། རས་གོས། ཟར་མ། རྩྭ་གོའུ་བརྟ་བ་ལས་བྱས་པ། རྩྭ་དུ་གུ་ལ་ལས་བྱས་པའོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
མ་པ་པན།
མ་པ་པན་ངམ་བ་བ་ནི་(Mbabane)ནི་སུ་ཝ་ཛི་ལནཌ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
རུབ་ཆས།
གྲབས་ཆས་ཏེ་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་གྲབས་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུ།
༡.ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་མཇུག་ཏུ་ཐལ་མོ་བརྡབས་ཏེ་ཧུ་ལུ་ཧུ་ལུ་ཞེས་བརྗོད་པའམ། ༢.ཡང་ན། དགེ་འདུན་ལྷག་མ་རྣམས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་བྱེད་བཅུག་པས་དག་གོ་ཞེས་པ། ༣.ས་གཞི་འདི་ནི་ཀུན་གྱིས་སྤྱོད་རུང་བས་ཉེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་ཁྱིམ་པ་བཞིན་དུ་ས་བརྐོ་བ། ༤.ན་བར་གྱུར་ན་ཆང་སྣོད་སྲིན་བུ་པད་པས་འཇིབ་པ་ལྟར་གཞིབ་ནས་ཆང་བཏུང་རུང་བ། ༥.ལན་ཚཱ་འདེབས་ན་ཟས་ཀྱི་རོ་འགྱུར་བས་དུས་མིན་གྱི་ཁ་ཟས་ཟ་རུང་བ། ༦. ཟས་སྤངས་ཟིན་ནས་རྒྱང་གྲངས་ཕྱེད་ཙམ་ལམ་དུ་བརྒལ་ནས་སླར་ཡང་ཟར་རུང་བ། ༧.ཟས་སྤངས་ནས་ལྷག་པོ་བྱས་མི་དགོས་པར་སླར་སོར་མོ་གཉིས་ཀྱིས་རེག་ནས་ཟར་རུང་བ། ༨.འོ་མ་དང་ཞོ་གཉིས་བྲེ་གང་རེ་བསྲེས་ཏེ་དཀྲུགས་ནས་ཕྱི་དྲོ་འཐུང་རུང་བ། ༩.གདིང་བ་རྙིང་པ་ནས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་མཐོ་གང་ལྷན་མི་དགོས་ཞེས་པ་། ༡༠.དགེ་ཚུལ་གྱི་མགོ་ལ་ཁྲིའུ་བཅིངས། དེའི་སྟེང་དུ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བས་བརྒྱན་པའི་ལྷུང་བཟེད་བཞག་སྟེ། གསེར་དངུལ་སོགས་འབུལ་བ་དེར་འཕེན་བཅོལ་ན་ཕྱིས་དགེ་སློང་རང་ཉིད་ཀྱིས་རེག་ཆོག་པར་འདོད་པ་བཅས་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུའོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན།
= རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། =
ཤོ་ལོ་ཀ་དང་འགོ་བརྗོད།
ཀ༽ མཆོད་བརྗོད།
ན་མོ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་ཡེ། །
གང་གིས་ཆོས་ཀུན་འགྲོ་འོང་མེད་གཟིགས་ཀྱང་། །
འགྲོ་བའི་དོན་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩོན་མཛད་པའི། །
བླ་མ་མཆོག་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་མགོན་ལ། །
རྟག་ཏུ་སྒོ་གསུམ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །
རྩ་ཚིག་འགྲེལ་བཤད།
ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། །
དམ་ཆོས་བསྒྲུབས་ལས་བྱུང་སྟེ་དེ་ཡང་ནི། །
དེ་ཡི་ལག་ལེན་ཤེས་ལ་རག་ལས་པས། །
རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ལག་ལེན་བཤད་པར་བྱ། །
རྩ་ཚིག་གི་འགྲེལ་བཤད།
༡༽ དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ།
དལ་འབྱོར་གྲུ་ཆེན་རྙེད་དཀའ་ཐོབ་དུས་འདིར། །
བདག་གཞན་འཁོར་བའི་མཚོ་ལས་བསྒྲལ་བྱའི་ཕྱིར། །
ཉིན་དང་མཚན་དུ་གཡེལ་བ་མེད་པར་ནི། །
ཉན་སེམས་སྒོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
རྩ་ཚིག་གི་འགྲེལ་བཤད།
༢༽ཕ་ཡུལ་སྤོང་བ།
གཉེན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་འདོད་ཆགས་ཆུ་ལྟར་གཡོ། །
དགྲ་ཡི་ཕྱོགས་ལ་ཞེ་སྡང་མེ་ལྟར་འབར། །
བླང་དོར་བརྗེད་པའི་གཏི་མུག་མུན་ནག་ཅན། །
ཕ་ཡུལ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
རྩ་ཚིག་གི་འགྲེལ་བཤད།
༣༽དབེན་པ་བསྟེན་པ།
ཡུལ་ངན་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་རིམ་གྱིས་འགྲིབ། །
རྣམ་གཡེང་མེད་པས་དགེ་སྦྱོར་ངང་གིས་འཕེལ། །
རིག་པ་དྭངས་པས་ཆོས་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེ། །
དབེན་པ་བསྟེན་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
རྩ་ཚིག་གི་འགྲེལ་བཤད།
༤༽ཚེ་འདི་བློས་གཏོང་།
ཡུན་རིང་འགྲོགས་པའི་མཛའ་བཤེས་སོ་སོར་འབྲལ།
འབད་པས་བསྒྲུབས་པའི་ནོར་རྫས་ཤུལ་དུ་ལུས། །
ལུས་ཀྱི་མགྲོན་ཁང་རྣམ་ཤེས་མགྲོན་པོས་འབོར། །
ཚེ་འདི་བློས་བཏང་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
རྩ་ཚིག་གི་འགྲེལ་བཤད།
༥༽ གྲོགས་ངན་སྤོང་བ།
གང་དང་འགྲོགས་ན་དུག་གསུམ་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་། །
ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་བྱ་བ་ཉམས་འགྱུར་ལ། །
བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་སྒྱུར་བྱེད་པའི། །
གྲོགས་ངན་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
རྩ་ཚིག་གི་འགྲེལ་བཤད།
༦༽ བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ།
གང་ཞིག་བསྟེན་ན་ཉེས་པ་ཟད་འགྱུར་ཞིང་། །
ཡོན་ཏན་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་འགྱུར་བའི། །
བཤེས་གཉེན་དམ་པ་རང་གི་ལུས་བས་ཀྱང་། །
རྩ་ཚིག་གི་འགྲེལ་བཤད།
༧༽ སྐྱབས་འགྲོ།
རང་ཡང་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བཅིངས་པ་ཡི། །
འཇིག་རྟེན་ལྷ་ཡིས་སུ་ཞིག་བསྐྱབ་པར་ནུས། །
དེ་ཕྱིར་གང་ལ་སྐྱབས་ན་མི་བསླུ་བའི། །
དཀོན་མཆོག་སྐྱབས་འགྲོ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
རྩ་ཚིག་གི་འགྲེལ་བཤད།