བསམ་གཞིག
བོད་ཡིག་གི་བྲིས་རྒྱུན་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་ཚུལ་གྱི་ བསམ་བློ། གཅིག དེ་ཡང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གཅེས་ནོར་དུ་འཛིན་པའི། གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ རིག་གནས་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཡི་གེའི་བྲིས་རྒྱུན་ནི། དུས་རབས་འདིར་མིའི་ རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་། གོམས་གཤིས་སོགས་ཡོད་ཚད་སྲུང་སྐྱོབ་ དང་། འཛིན་སྐྱོང་གི་ཐད་ཚ་ཚ་འུར་འུར་གྱིས་འདུར་རྒྱུགས་བྱེད་བཞིན་ པའི་སྐབས་འདིར། ཁ་ཁུ་སིམ་པོར་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་ བྲིས་རྒྱུན་ལ་ནི་སུས་ཀྱང་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་དང་། འཛིན་སྐྱོང་དར་ སྤེལ་བྱེད་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་མཁན་ཙམ་ཡང་མི་འདུག་ཀྱང་། ཡི་གེའི་བྲིས་རྒྱུན་ནི་ང་ཚོའི་རིག་གནས་ཀུན་ལ་མེད་ཐབས་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རིག་གནས་ཤིག་རེད་འདོད། ད་ལྟ་ང་ཚོའི་རིག་གནས་ཡོད་ཚད་འཛིན་སྐྱོང་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་པའི་འོས་ འགན་ཡོད་པ་བཞིན། གངས་ཅན་མེས་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཡི་ གེའི་བྲིས་རྒྱུན་འདིའང་རྒྱུད་འཛིན་དར་སྤེལ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། འདིར་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཡི་གེའི་བྲིས་རྒྱུན་ནི། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་༦༡༧མེ་གླང་ལོར་འཁྲུངས་པའི་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་་པོའི་དུས་སུ་དར་བ་ཡིན་ཏེ། བོད་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་ནང་བློན་གྱི་ཐུ་བོར་གྱུར་ པ་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་མཆོག་གིས། རྗེ་ཡི་དགོངས་པ་བཞིན།  རྒྱ་གར་ འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བརྟོལ་ཏེ། རྒྱ་གར་ཡི་གེ་ལ་དཔེར་མཛད་ནས་བོད་ ཀྱི་བརྡ་སྐད་དང་མཐུན་པར་བོད་ཡིག་གཏན་ལ་ཕབས་པ་སྟེ། མཁས་པ་ སོ་སོའི་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ལས། འདིར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ མཆོག་གིས། ལོ་༡༤༠༠ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་འདི། རྒྱ་ གར་གྱི་གུཔྟའི་ཡི་གེ་ལ་དཔེ་མཛད་དེ་ཐོན་མིའི་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་མཛད་ པར་བཞེད། ཐོན་མི་རྒྱ་གར་དུ་གུཔྟའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་དག་གིས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་དུས་སུ་བྱོན་ པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་དུས་བྱུང་བའི་ཟངས་ཀྱི་གླེགས་བུ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟའི་ བར་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་སོ་སོར་ཡོད་པ་དག་བོད་ཡིག་དང་ཧ་ཅང་འདྲ་ཆེ་ཞིང་། ཡིག་འབྲུ་ཕལ་ཆེ་བ་མ་བསླབ་ཀྱང་ཀློག་ཐུབ་པར་འདུག་ཅེས་གསུངས་པ་ དང་། ཞིབ་པར་བརྟག་ཚེ་དབུ་ཅན་འགྱོགས་པར་བྲིས་པ་ལས་དབུ་མེད་ རང་བཞིན་གྱིས་བྱུང་བ་ལྟར་མངོན་ལ། སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་མང་པོ་དག་ ལས་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་སྟེ། དཔེར་ན།  ཀ ཀ ཀ ལྟ་བུ་སྟེ་ཡི་གེ་་་ གཞན་ཡང་འགྱུར་ཚུལ་རིགས་འགྲེས་པས་གོ་སླ། གཞན་ཡང་སྔ་མོའི་ཡི་གེ་ཕལ་ཆེར་ལ་བརྩེགས་མ་རྣམས་སྟེང་འོག་ཐད་ཀར་མེད་ཅིང་། སྔ་ཕྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ལྟར་དུ་སྣང་ཞིང་། དབུ་མེད་ལ་ད་དུང་ཡང་སྩ དང་ རྩ སོགས་ར་དང་ས་གཉིས་མདུན་དུ་འབྲི་ སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་ས་དང་པ་གཉིས་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་བ་ཡ་ཡིག་ འདྲ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡང་དེར་འདུག་ཅིང་། དོན་ལསྤ་འདིའི་ཕྱེད་སྔ་མ་ ས་ཡིག་དང་ཕྱེད་ཕྱི་མ་པ་ཡིག་ཏུ་སྣང་ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ།། གཉིས། དེ་དག་ནི་བོད་ཡིག་གི་བྱུང་བ་ཙམ་དང་མདོར་ན་ཐོན་མི་མཆོག་གིས་བོད་་ ཡིག་གི་སྲོལ་གཏོད་ཤིང་། བྲིས་དཔེ་ལྷ་སའི་རྡོ་རིང་གི་ངོས་སུ་བཏབ་ ནས་བོད་ཡིག་གི་བྲིས་རྒྱུན་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་ནས་བཟུང་བསྟན་ པ་སྔ་དར་དང་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་དག་ཏུ་བྲིས་རྒྱུན་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཞིང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙྰ་བ་དང་མཁས་དབང་དུ་མའི་བྲིས་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ དར་ཁྱབ་བྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་ཐོན་མིའི་བྲིས་“རྒྱུན་སྦལ་ ནག་བགྲད་འདྲ་”དང་། དེ་རྗེས་མང་སྲོང་གི་སྐུ་དུས་སུ་ཡིག་མཁན་དཀོན་ མཆོག་འབངས་བྱ་བའི་“ནས་སྔོན་བཀྲམ་འདྲ་”སོགས་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་ སྐབས་ཀྱི་ཡིག་མཁན་སོ་སོའི་སྲོལ་གཏོད་པའི་བྲིས་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་དང་།བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ་ཡང་ཡིག་མཁན་ཤཱཀྱ་རྡོ་རྗེ་དང་། ཁྱུང་པོ་ གཡུ་ཁྲི། ཞང་བཙུན་སོགས་དང་། དེ་རྗེས་གཡུ་ཁྲིའི་སློབ་མ་ཡིག་མཁན་ བཅུ་གཉིས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བྲིས་རྒྱུན་དར་རྒྱས་སུ་བཏང་བ་ནས་བཟུང་ དར་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེར་ཕྱིན་པའོ།། ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདིར་ཡང་ཡིག་མཁན་སོ་སོའི་བྲིས་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་མཆིས་པ་དེ་དག་ལས། རང་གི་མོས་པའི་བློ་དང་བསྟུན་ནས་སྦྱང་ བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་ནི། དེང་སང་བོད་ཡིག་གི་བྲིས་རྒྱུན་ཉམས་པར་ གྱུར་པའི་སྐབས་འདིར་ཆེས་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུག་གི་བྱ་བ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་། སྤྱིར་སུག་བྲིས་ནི་མཁས་པ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་སྟེ། དཔེར་ན་མི་ཞིག་ཡིན་ན་རང་གི་ལག་པ་ཟུང་དང་འདྲ་ལ། ཇི་སྐད་དུ། རྗེ་བསྟན་དར་ལྷ་རམས་པས། རྩོམ་པ་ལེགས་ཀྱང་སུག་བྲིས་མ་འབྱོར་ ན།  །དཔའ་རྩལ་ཆེ་བའི་དཔའ་བོ་ལག་རྡུམ་འདྲ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ དུ་སུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་རྩོམ་ཡིག་ཕྲན་བུ་རེ་འབྲི་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་ལ། དེ་དང་མཐུན་པའི་སུག་བྲིས་རྐང་ཚུགས་པ་རེ་ཡོད་ན་ད་གཟོད་ དཔའ་རྩལ་རབ་ཏུ་ཆེ་བའི་དཔའ་བོ་ཞིག་ལྟར་མཛེས་པར་འགྱུར་ལ། ཇི་ལྟར་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་བརྩམས་པའི་ལེགས་བཤད་སྙན་མོ་ཞིག་ཡིན་ནའང་སུག་བྲིས་མ་འབྱོར་ན་དཔའ་རྩལ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་དཔའ་བོ་ཞིག་ལག་པ་གཉིས་ཆད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།། གཞན་ཡང་ངག་རྒྱུན་དུ། །ཆུང་འདྲིས་བྱམས་པས་བསྐུར་བའི། །ཡིག་ ཆུང་ཨ་ཀྱོག་པ་ཀྱོག།།རང་གིས་བལྟས་ན་མི་ཤེས། །གཞན་ལ་བསྟན་ན་ ངོ་ཚ་ཞེས་པ་ལྟར་ཐ་ན་ཕན་ཚུན་ཡིག་བསྐུར་ཙམ་ལའང་གོ་བརྡ་མི་འཕྲོད་་་ པ་སོགས་ནི་སུག་བྲིས་མ་འབྱོར་བའི་སྐྱོན་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས་པར་མ་ཟད། གནའ་མིའི་ཁ་དཔེར་ཡང་བྲིས་ངན་མི་ཡིས་མི་ཤེས། ཞག་གཅིག་འགོར་ ན་རང་གི་མི་ཤེས་ཞེས་པ་ལྟར་དུ་གྱུར་ན་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་བྲིས་རྒྱུན་ཉམས་་་་་་ པར་འགྱུར་བ་མ་ཟད། སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་ཐམས་ཅད་ངག་ཐོག་ ཙམ་དུ་འགྱུར་བར་གདོན་མི་ཟའོ།། གསུམ། ད་སྐབས་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་ལེ་ལོ་ཆེ་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པ་དང་། རྩིས་ འཕྲུལ་སོགས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་དབང་གིས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་བྲིས་རྒྱུན་ལ་མཐོང་ཆེན་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་པས། སྔོན་སྲོལ་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་བྲིས་རྒྱུན་ འདི་དག་མི་རིང་བར་ནུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་བར་མཐོང། གནས་ བབས་དེར་བརྟེན་རང་མི་རིགས་ཀྱི་མ་འོངས་རྒྱུད་འཛིན་དུ་གྱུར་པའི་ གངས་རིའི་ན་གཞོན་དག་གིས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཡི་གེའི་བྲིས་གཟུགས་རྣམས་མུ་མཐུད་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མྱུར་དུ་མ་སྒྲུབ་ཐབས་མེད་ཀྱི་འགན་ འཁྲི་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ངོ་།། མཇུག་ཏུ་སྔོན་བྱོན་མེས་པོ་མཁས་དབང་དུ་མའི་བྲིས་རྒྱུན་མཐོང་དཀོན་པའི་དཔེ་རིས་འགའ་ཞིག་ན་ཆུང་རྣམས་ལ་གཟིགས་མོར་སྤྲོའོ། །