cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བུད་མེད་དུས་ཆེན་
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བར་བུད་མེད་ཀྱི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་དག་གིས་ལས་མཚམས་བཞག་སྟེ་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས། ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གི་བུད་མེད་ཚོས་འཐབ་འཁྲུག་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་ཏེ། འཛམ་གླིང་འཐབ་འཁྲུག་དང་པོའི་ཁྲོད་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བའི་ཨུ་རུ་སིའི་བུད་མེད་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ་དྲན་གསོ་ཞུ་ཆེད། གཅིག་དགུ་བཅུ་བདུན་ལོའི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ཉིན་དང་ཨུ་རུ་སུའི་རྩིས་ཀྱི་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་ཉེར་གསུམ་ཉིན་ཨུ་རུ་སུའི་བུད་མེད་ཚོས་ལས་མཚམས་བཞག་པ་དང་། ཟླ་གཉིས་པའི་གསར་བརྗེ་ཡི་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། ཉིན་བཞིའི་རྗེས་སུ། ཨུ་རུ་སུའི་གོང་མ་བཙན་གྱིས་གོ་ས་ནས་མར་འབབ་དུ་བཅུག་པ་དང་གནས་སྐབས་སྲིད་གཞུང་གིས་བུད་མེད་རྣམས་ལ་འདེམས་བསྐོའི་དབང་ཆ་གནང་བ་རེད། དུས་རབས་སྔོན་མའི་དུས་མགོར་ཡོ་རོབ་དང་གླིང་ཆེན་ཨ་མེ་རི་ཀ་ནས་བྱུང་བའི་བུད་མེད་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་ཐད་ཀྱི་བྱ་འགུལ་རབ་དང་རིམ་པ་བརྒྱུད་གསུམ་བརྒྱད་རྒྱལ་སྤྱིའི་བུད་མེད་དུས་ཆེན་བྱུང་བ་རེད། མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བུད་མེད་དུས་ཆེན་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཤུལ་བཞག་ཞིག་ཡིན་པར་དྲན་གྱིན་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་མ་རེད། དབྱིན་ཅི་དང་ཧྥ་རན་སི་སོགས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དག་གི་བཟོ་ལས་རིགས་མགྱོགས་མྱུར་ངང་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་བར་བརྟེན། བུད་མེད་འགུལ་སྐྱོད་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆ་རྐྱེན་འདོན་སྤྲོད་བྱས་པ་རེད། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་ལོ་རབས་སུམ་ཅུ་ནས་བཞི་བཅུའི་སྐབས་སུ། དབྱིན་ཅི་དང་ཧྥ་རན་སི་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་འཕྲུལ་ཆས་རང་བཞིན་གྱི་བཟོ་ལས་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་དུས་རིམ་ལ་སླེབས་པ་དང་། འཕྲུལ་ཆས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་བཟོ་གྲྭའི་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་ལག་བཟོའི་ཚབ་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་ལ་མགྱོགས་མྱུར་ངང་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་བ་རེད། འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གྱི་གསར་བརྗེ་ལ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་ནས་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། བུད་མེད་འགུལ་སྐྱོད་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་འདོན་སྤྲོད་བྱས་པ་རེད། འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གྱི་བུད་མེད་དུས་ལྟར་རང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གསར་བརྗེ་འགུལ་སྐྱོད་དུ་ཞུགས། བུད་མེད་འགུལ་སྐྱོད་ནི་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གསར་བརྗེ་དང་མཉམ་དུ་དར་རྒྱས་སུ་སོང་བ་རེད། འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་རིག་རྩལ་ཉམས་གསོ་འགུལ་སྐྱོད་དང་། ཆོས་ལུགས་བཅོས་བསྒྱུར་འགུལ་སྐྱོད། རྨོངས་སེལ་འགུལ་སྐྱོད་ཁྲོད་ཀྱི་རང་དབང་། འདྲ་མཉམ། གནམ་སྐོས་འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་བསམ་བློ་ཡིས་བུད་མེད་འགུལ་སྐྱོད་ལ་བསམ་བློའི་ཆ་རྐྱེན་འདོན་སྤྲོད་བྱས། དཔེར་ན་ཨ་མེ་རི་ཀའི་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་དང་ཧྥ་རན་སིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་བསྒྲགས་གཏམ་ནི་བུད་མེད་ཀྱིས་འདྲ་མཉམ་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པའི་འཐབ་འཛིང་གི་གཞི་འཛིན་ས་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད་ལ། བུད་མེད་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་བསམ་བློའི་འབྱུང་ཁུངས་གཙོ་བོ་དང་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་གཙོ་བོ་རེད། ཐོན་ལས་གསར་བརྗེ་ཡི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག སྔོན་ཐོན་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རབས་བར་མའི་ཚུན་གྱི་བསམ་བློ་རྙིང་བའི་འཆང་རྒྱ་དོར་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གོ་གནས་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ཆབ་སྲིད་པ་ཚོས་སྔར་བཞིན་བུད་མེད་རྣམས་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱས་པས་ཁོ་མོ་ཚོས་འདྲ་མཉམ་གྱི་དབང་ཆ་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པའི་འཐབ་བརྩོད་བྱེད་མགོ་བརྩམས་པ་རེད། བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་ཆེད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་བྱ་འགུལ་རབ་དང་རིམ་པ་སྤེལ་བ་བརྒྱུད། གཅིག་དགུ་བཅུ་གཅིག་ལོའི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ཉིན་ནི་ཐེངས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ངལ་རྩོལ་བུད་མེད་དུས་ཆེན་ཡིན་པ་རེད། རང་རྒྱལ་གྱིས་གཅིག་དགུ་ཉེར་གཉིས་ནས་བཟུང་གསུམ་བརྒྱད་བུད་མེད་དུས་ཆེན་ལ་དྲན་གསོ་ཞུས་པ་རེད། ཀྲུང་གོའི་བུད་མེད་ཀྱིས་ཐེངས་དང་པོར་མང་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་གསུམ་བརྒྱད་བུད་མེད་དུས་ཆེན་ལ་གཅིག་དགུ་ཉེར་བཞི་ལོར་ཀོང་ཀྲིག་ནས་དྲན་གསོ་ཞུ་བའི་བྱ་འགུལ་སྤེལ་བ་རེད།
/* ལོ་རྒྱུས། */
ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྐོར་གྱི་དྲིས་ལན་འགའ་
དགོན་སྡེའི་ཤེས་ཡོན་པ་གྲྭ་པ་དག་གི་བསམ་ཚུལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་མའི་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད།དེར་བརྟེན་དགག་པ་གཏོང་རེས་བྱེད་པ་དང་རྩོད་པ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། སྤྱིར་ནང་ཆོས་ཀྱི་གོ་དོན་གཏིང་ཟབ་པ་དང་སློབ་ཡུན་རིང་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས།ནང་ཆོས་ཀྱི་གོ་དོན་ལེགས་པར་མ་རེག་པར་ནང་ཆོས་ཞེས་པ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་དར་བཞིན་པའི་མཎི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་།རླུང་རྟ་དར་ཅོག་སྒྲོན་པ། སྐྱེ་བཏགས་རེ་ཞུས་ནས་ཁ་འདོན་བཏོན་པ་ཙམ་ལ་བཟུང་ནས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་འབྲིང་གི་སློབ་མ་དང་སློབ་ཐོན་པ་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་ལ་རྒྱ་ཅན་ཚོས་དགོན་སྡེའི་ཤེས་ཡོན་པ་ལ་སྐྱོན་འདོགས་དང་དགག་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་རབས་གོ་སོང་།དེ་དག་ནི་ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དངོས་དེ་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཡིན་པ་ལས། ཁ་འདོན་བཏོན་པ་སོགས་ལ་ཕན་ཡོན་རེ་ལོས་ཡོད་ཀྱང་།ནང་ཆོས་བྱེད་ཟེར་བ་དེ་ཙམ་ལ་ཟེར་ན་ཧ་ཅང་འཁྲུལ། གཞན་ཡང། དེང་སང་བླ་སྤྲུལ་གྲྭ་པའི་མིང་ཁུར་རྒྱ་རིགས་མགོ་བསྐོར་གཏོང་མཁན་གྱི་བླ་བཙོང་འགའ་ཞིག་གི་བྱེད་སྟངས་ལས་ཤེས་ཡོན་པ་མང་པོ་དགོན་པ་དང་དགོན་སྡེའི་ཤེས་ཡོན་པ་མང་པོ་ལ་ཞེན་ལོག་བྱེད་ཅིང་དགག་པ་རྒྱག་པ་དག་ནི་ཁག་མེད་ཡིན་ལ།ལེ་ཁག་དེ་དགོན་པ་ཁག་དང་དེ་དག་གི་དབུར་བཞུགས་ཀྱི་བླ་མ་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྟངས་འཛིན་ཡག་པོ་མ་བྱས་པའི་ཉེར་འབྲས་དང་།ཁྲི་སྒོར་ཁ་ཤས་ཁུར་ཡོང་ན་ཟོག་རྫུན་ཇི་ལྟར་འཁྲབ་ཀྱང་ཤེས་བཞིན་དུ་འཁྲབ་བཅུག་ནས་དེ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་དག་ནི་དམ་ཆོས་འདུལ་བ་དང་འགལ་ཞིང་།སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུ་མང་པོ་འདུག་པ་དག་ལ་དགག་རྒྱག་སྣ་ཚོགས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ནི་འོས་འཚམས་ཡིན།དམ་ཆོས་འདུལ་བ་དང་མཐུན་པའི་ནང་ཆོས་ལག་ལེན་པ་དང་ཉམས་ལེན་པ་ཤེས་ཡོན་པ་ཆེས་ཉུང་ཞིང་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ཏུ་ཁྱི་ལྟར་ཉུལ་བ་དེ་འདྲ་མེད་པས་དུས་རྒྱུན་དུ་ག་ལ་མཐོང་།དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་ཟོག་རྫུན་དེ་དག་ནི་གནས་སྟངས་གཅིག་མིན་གཉིས་མིན་མང་པོ་མཐོང་ཞིང་། དེ་དག་གི་བྱེད་སྟངས་ལ་ཞེན་ལོག་འབྱུང་བ་ནི་ཁག་མེད་ཡིན་པས།དེ་དག་ལ་ཐེར་འདོན་དང་སྐྱོན་ལ་མཛུབ་མོ་འཛུགས་ཐུབ་མཁན་གྱི་ཤེས་ཡོན་པ་སུ་ཡོད་ན་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།ཡིན་ནའང་ཡིད་སྐྱོ་བ་ཞིག་ལ་ཤེས་ཡོན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁྲི་སྒོར་ཁ་ཤས་འགྲོ་སོང་གཏོང་ངེས་ཀྱི་ཟོག་རྫུན་ཞིག་བྱུང་ན།དད་པ་བསླད་མེད་སྐྱེ་བཞིན་མགོ་འབུལ་ལུས་འབུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་མང་པོ་མཐོང་སོང་བས་ཁ་བཤད་དོན་ལ་མི་གནས་པ་ཞིག་འདུགཤེས་ཡོན་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ཤེས་ཡོན་དང་འཚམས་པའི་རང་ཚུགས་ཤིག་དགོས་པ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེའོ། །དེས་ན།དགག་པ་གཏོང་ངེས་ཚོས་ཀྱང་ནང་ཆོས་བྱེད་མཁན་གྱིས་མ་འགྲིགས་པ་བྱུང་བར་ནང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་ཞིག་ཏུ་མ་བརྩིས་པར་གནས་ཚུལ་སོ་སོ་ཕྱེས་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་དགོས་སོ།། སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་འཇམ་དཔལ་བློ་ཤེས་ཀྱིས།ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ལོའི་ཟླ་༦ཚེས་༣ཉིན།
ར་རོ་བ།
ར་བཟི་བ། （ཙ）༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ར་ལ་ས་བསྐྱས།
ར་ཕོ་མོ་ནི་གཡང་གཟར་དང་ཟམ་པ་རྐང་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཧ་ཅང་མཁས་པོ་ཡོད་པ་དེ་བེད་སྤྱད་ནས་ས་བླུགས་པའི་སྣོད་སྤྱད་སྒལ་པར་བསྐུར་སྟེ་མཚོ་འགེབས་བྱེད་ཀྱི་གདུང་ཟམ་ཐོག་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་དོན།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ར་ཤུལ།
བོད་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་མིང་།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
[[Category:དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་]
ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ།
ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ། བཟང་པོའི་གདུང་ལས་དྭགས་སྨད་གླང་མདུན་འཁྲུངས། ། མཁས་གྲལ་གསར་གཏོད་སོར་སྡོམ་ཡོངས་ཁྱབ་སྩལ། ། བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་རྔ་ཆེན་བསྒྲགས། ། ཟླ་བྲལ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོར་གསོལ་བ་འདེབས། །
ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི། མེ་བྱི་སྤྱི་ལོ་ ༡༨༧༦ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ ཉིན་ལྷོ་ཁ་དྭགས་སྨད་སྣང་རྫོང་འོག་གླང་མདུན་དུ་ཡབ་ཀུན་དགའ་རིན་ཆེན་དང༌། ཡུམ་བློ་བཟང་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་མཚན་ལ་བློ་བཟང་ཐབས་མཁས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་གསོལ། ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་དང༌། ལྷ་མོའི་མཚོ་གཟིགས། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་སྤྱོད་བཅས་གང་ཐད་ནས་རྩེ་མཐུན་དང༌། ངོ་མཚར་གྱི་རྟགས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་བྱུང་བས་གསེར་བུམ་དཀྲུག་འདོན་གྱི་བྱེད་ལམ་ལག་བསྟར་མི་དགོས་པར་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་ཞུས། ལྷ་སར་གདན་དྲངས་ཏེ་ས་སྟག་སྤྱི་ལོ་ ༡༨༧༨ ལོར་པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་བཞེས་ཏེ། མཚན་ལ་རྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་འཇིགས་བྲལ་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྡེ་ཞེས་གསོལ། ཕྱི་ལོ་ ༡༨༧༩ ལོར་ཕོ་བྲང་པོ་ཏཱ་ལའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞིང༌། ཤིང་ལུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༨༧༩ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༨ ཉིན་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་ལུགས་གཉིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་གཙང་བཞེས་གནང་སྟེ། གཞུང་འབངས་ཡོངས་ནས་བླང་དོར་བྱེད་སྒོ་སྦུག་དམ་རྩ་ཚིག་དོན་ཚན་ཁག་གསལ་བསྒྲགས་མཛད་ཅིང༌། ལོ་དེར་ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་བཞེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༨༩༨ ལོར་གདན་ས་གསུམ་ལ་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་རྩོད་པའི་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་གྲུབ་སྟེ། སྤྱི་ལོ་ ༡༨༩༩ ལོར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་མཛད།
ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༤ ལོར་དབྱིན་ཇིའི་བཙན་འཛུལ་དམག་ལྷ་སར་ལྷགས་རྐྱེན་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་བསྐོ་བཞག་མཛད་དེ་བོད་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་སོག་ཡུལ་དུ་རེ་ཞིག་སྐུའི་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར། སོག་ཡུལ་དུ་བཞུགས་རིང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་བར་མཛད་པ་དང༌། དགོན་སྡེ་ཕལ་ཆེར་ཉམས་གསོ་གནང༌། དེ་ནས་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་བརྒྱུད་པེ་ཅིང་དུ་གོང་མ་ཀོང་ཤུ་ཐེངས་མང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། རྒྱ་སོག་གི་ཡུལ་གྲུར་ལོ་འཁོར་བཞི་ལྷག་ཙམ་རིང་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་སྐུ་ངལ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷུར་བཞེས་མཛད་ཅིང༌། རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིས་ཚིམ་པར་མཛད། ས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༨ ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་འཁོར་བཅས་པེ་ཅིང་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕེབས་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་ཏུ་བཞུགས་རིང་མན་ཇུ་ཨམ་བན་ཀྲང་ཡིན་ཐང་གིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་འཕྲོག་རྒྱུའི་ཇུས་ངན་བརྩམས་པར་བོད་གཞུང་འབངས་ཡོངས་ཀྱིས་ཞི་དྲག་གི་ངོ་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་ཤུགས་ཆེར་བྱས་ཏེ། རྒྱ་བོད་འབྲེལ་བ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་སྐབས། ཟི་ཁྲོན་ནས་ལུའུ་ཅུན་རྒྱ་དམག་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བས་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་བཙན་འཛུལ་གྱིས་ལྕགས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༠ ལོར་ལྷ་སར་འབྱོར་ནས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་དང༌། འཕྲོག་བཅོམ་ཚོད་མེད་བྱས་ཏེ་ཟིང་ཆ་བསླངས་པར་བརྟེན། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་བཅས་གྲོ་མོ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་དུ་ཉེན་གཡོལ་ལ་ཕེབས་དགོས་བྱུང༌།
ལྕགས་ཕག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༢ ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་སུན་ཡ་སན་གྱི་འགོ་འཕྲིད་འོག་རྒྱ་ནག་མི་མང་མན་ཇུའི་དབང་སྒྱུར་མཐར་སྤྲོད་གཏོང་བའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ཏེ། བོད་མི་ཚོས་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་ལ་ཕར་རྒོལ་གྱིས་ཕྱིར་འབུད་བཏང་སྟེ། ྋརྒྱལ་དབང་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་ལྷ་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བ་བཅས།
ཆུ་གླང་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོར་བོད་དང་ཕྱི་སོག་དབར་སོག་པོའི་རྒྱལ་ས་ཨུར་གར་ ༼ད་ལྟའི་ཨོ་ལན་བྷྭ་ཐུར།༽ དུ་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པ་དང༌། བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་སྤང་བླང་རྩ་ཚིག་དོན་ཚན་ལྔ་ཅན་དང་སྦྲགས་བོད་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན་པའི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་མཛད་པ་མ་ཟད། བོད་དུ་དྲག་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་ལེགས་བཅོས་དང༌། ཤོག་དངུལ། གསེར་དངུལ་གྱི་ཊམ་ཁ། སྦྲག་ཐམ། སྦྲག་རྟགས་བཅས་དེང་རབས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་མ་ལག་མང་དག་གཅིག་གསར་གཏོད་མཛད།
དབྱིན་ཇིས་རྒྱ་གར་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས། བལ་ཡུལ་དང༌། འབྲུག འབྲས་ལྗོངས་སོགས་ཉེ་འཁོར་རྒྱལ་ཕྲན་ཁག་ཟ་སེམས་ཀྱིས་ཞི་དྲག་གི་ཐབས་ཤེས་རིམ་པར་བྱས་ཤིང༌། ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༨༦༨ ལོའི་དབྱིན་འབྲུག་དབར་ཆིངས་ཡིག་གི་ནང་དོན་དང༌། སྤྱི་ལོ་ ༡༨༨༥ ལོར་དབྱིན་ཇི་དང་རྒྱ་ནག་མན་ཇུ་དབར་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་ནང༌། དབྱིན་ཇི་བ་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར་དུ་ལྟ་སྐོར་འགྲོ་སྐབས། བོད་ནས་འགྲོ་བསྐྱོད་ཆོག་པའི་ཆོད་དོན་བཞག་པ་བཅས་ལ་བོད་གཞུང་གིས་ངོས་ལེན་མ་བྱས་ཤིང༌། ས་གནས་རྫོང་གཞིས་ཁག་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་མི་གཅིག་ཀྱང་བོད་ནང་གཏོང་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཁྱབ་གནང་།
ས་བྱི་སྤྱི་ལོ་ ༡༨༨༨ ལོར་འབྲས་ལྗོངས་དང་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ལུང་ཐུར་ཁུལ་དུ་དབྱིན་ཇིས་ཚུར་རྒོལ་བྱས་པ་མ་ཟད། དེ་རྗེས་ལྕགས་སྟག་སྤྱི་ལོ་ ༡༨༩༠ ལོར་རྒྱ་གར་དང་མན་ཇུ་ཨམ་བན་དབར་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བརྒྱད་ཅན་ཞིག་དང༌། ཤིང་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ་ ༡༨༩༣ ལོར་རྡོར་གླིང་དུ་དབྱིན་ཇི་དང་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་དབར་ཚོང་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་ཟེར་བའི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་དགུ་ཅན་བཅས་རིམ་འཇོག་བྱས་པར་བོད་གཞུང་གིས་ངོས་ལེན་ནམ་ཡང་མ་བྱས་པ་སོགས་ལ་བརྟེན། ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༤ ལོར། ཡཱང་ཧ་སེ་བན་གྱིས་གཙོས་པའི་དབྱིན་དམག་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་འཕྲུལ་མདའ་དང༌། མེ་སྒྱོགས་སོགས་ཀྱིས་བོད་དམག་རྣམས་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བཏང་སྟེ་གཞིས་ཀ་རྩེ་དང༌། རྒྱལ་རྩེ་སོགས་བཙན་བཟུང་གིས། ལྷ་ས་དང་ཉེ་བའི་ལྕགས་ཟམ་གྲུ་ཁར་འབྱོར་འཕྲལ། སྐབས་དེའི་སྲིད་སྐྱོང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གཙོས་པའི་བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་སྐུ་ཚབ་དཔུང་པོ་བཙུགས་ཏེ༌། དབྱིན་ཇི་དང་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་ཅན་ཞིག་བཞག་པའི་ནང༌། བོད་ནང་དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་ར་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། བོད་འབྲས་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་སེལ་ཐབས། དབྱིན་གཞུང་ལ་དམག་གི་འགྲོ་གྲོན་གུན་གསབ་སློག་ཆ་སྟེར་རྒྱུ་སོགས་འཁོད་ཡོད།
ཤིང་སྟག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་བདེ་ཡུན་གནས་ཡོང་ཐབས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཉག་གཅིག་དགོངས་ཏེ། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དབྱིན་ཇི་བར་བཞུགས་ཀྱིས་ཆིངས་དོན་འཇོག་པར་བཀའ་བློན་བཤད་སྒྲ་བ་དཔལ་འབྱོར་རྡོ་རྗེ་དང་ལས་རོགས། རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་དབང་ཚད་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་སྐུ་ཚབ་ཕྱི་འབྲེལ་བློན་ཆེན་མེག་མ་ཧོན་དང་ལས་རོགས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དབང་ཚད་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་སྐུ་ཚབ་ཨེ་ཕེ་ཙན་དང་ལས་རོགས་བཅས། བོད་རྒྱ་དབྱིན་གསུམ་གྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་སིམ་ལར་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་ཆིངས་དོན་བཞག བགྲོ་གླེང་སྐབས་བོད་རྒྱ་གཉིས་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་ཐད་རྩོད་གླེང་མང་དུ་བྱུང་མཐར། དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་མེག་མ་ཧོན་གྱིས་དགོངས་འཆར་ལྟར། བོད་ཀྱི་བདག་དབང༌། བོད་རྒྱའི་ས་མཚམས་རྩོད་རྙོག་སྟབས་བདེ་ཡོང་སླད་བོད་ཕྱི་མ་དང༌། ནང་མ་ཞེས་དུམ་བུ་གཉིས་བཟོ་རྒྱུ་དང༌། བོད་ཐོག་རྒྱ་མིར་མིང་ཙམ་གྱིས་བདག་དབང་ཡོད་ཅེས་ཆིངས་ཡིག་ཟིན་བྲིས་སུ་འཁོད་པར་བོད་རྒྱ་དབྱིན་གསུམ་སྐུ་ཚབ་སོ་སོར་མིང་རྟགས་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་དབྱིན་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་འཕར་མ་ཞིག་བཞག་སྟེ། ཆིངས་ཡིག་ཟིན་བྲིས་ནང་བཀོད་པའི་བོད་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་ཐོབ་ཐང་གང་ལའང་ཆ་འཛིན་མེད་ཅེས་གསལ་བར་འཁོད་ཡོད་པ་བཅས་སོ།།
ཕྱི་ལོ་ ༡༨༩༠ ལོར་གཞུང་ཞབས་བསྐོ་བཞག་སྐབས་མིའི་འཇོན་ནུས་དང་སྤྱི་མོས་དྲང་ཚུགས་སོགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོར་བཟུང་དགོས་པ་ལས། སྔར་ལམ་ཕ་གཞིས་རྒྱུན་འཛིན་ཁོ་ནའི་ལམ་དུ་འགྲོ་མི་རུང་བའི་རྒྱས་དཔྱད་དང༌། གདན་ས་གསུམ་གྱིས་གཙོས་རིས་མེད་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་རྣམས་ལ་ཁྲིམས་འདོམས་ཚུལ་བཞིན་དགོས་པའི་ལས་སྣེ་ཚོར་བཀའ་བསྒྱུར་དང་ཆོས་སྡེ་སོ་སོར་དཔྱད་ཁྲ་སྩལ། དེ་ནས་བོད་ཀྱི་ཤོག་དངུལ་ཊམ་ལྔ་བཅུ་དང༌། ཊམ་ཉེར་ལྔ་སོགས་དང༌། ཟངས་ཊམ་བཅུ་སྒོར་དཔར་འགྲེམས་གནང་བ་མ་ཟད། གསེར་ཊམ་ཡང་པར་འདེབས་མཛད། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོར་སྦྲག་ཟམ་དང༌། ཏར་ཁང་གསར་འཛུགས་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་སྦྲག་འཛིན་ཁ་གང་དང༌། སྐར་ལྔ། སྐར་ཕྱེད་བརྒྱད། ཞོ་གང༌། ཊམ་གཅིག ཊམ་གཉིས་སོགས་འདོན་འགྲེམས་དང༌། ཕག་རི་ནས་རྒྱལ་རྩེ་བརྒྱུད་ལྷ་ས་དང༌། དེ་ནས་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་བར་ཡིག་སྐྱེལ་ཏར་གཏོང་གི་ལམ་ཁ་ཚུགས། ལོ་དེར་རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་གྱིས་སྣེ་འཁྲིད་པའི་ས་གཏེར་འཚོལ་ཞིབ་དང༌། གློག་ལས་སྦྲག་ཏར་སོགས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སྦྱོང་མི་བོད་ཕྲུག་བཞི་དབྱིན་ཡུལ་ལོན་ཀྲོན་དུ་སློབ་གཉེར་ལ་ཆེད་གཏོང་གནང༌།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༨ ལ་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ནས་བོད་རྒྱ་ཁྱབ་ཡོངས་ལ་རྩ་ཚིག་དོན་ཚན་ལྔ་ཅན་ཞིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་མཛད་དེ་བོད་རང་བཙན་ཡིན་པའི་གནས་བབས་གསལ་འདོན་དང༌། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིས་མེད་དགོན་སྡེ་མཆིས་སོ་ཅོག་གི་མཆོད་རྒྱུན་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་ཉམས་གསོ་གཅེས་སྤྲས། དགེ་འདུན་རྣམས་འདུལ་ཁྲིམས་ནན་སྲུང་ཐོག་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གཟབ་ནན་དགོས་པ༑ མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ་དང་དགེ་བཤེས་སོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཞིབ་བཤེར། བུ་ཚས་ཕ་མར་བཀུར་བསྟི། གཞུང་གི་སྣེ་མོ་ལས་འཛིན་ཡོངས་ནས་ཁྲལ་བསྡུ་དང༌། ཁྲིམས་གནོན་གྱི་བྱེད་སྒོ་ཅི་མཆིས་དྲང་པོས་གཞུང་བསྲང་དགོས་པ་ལས་ཆབ་འབངས་སྡུག་མནར་བརྡབ་གསིག་གིས་ཆགས་ཐབས་བྲལ་བ་དང༌། ལེ་ཐོགས་ཕྲན་བུར་བསྙད་དེ་ས་ཁང་གཞུང་ལེན་སོགས་ཀྱི་བྱ་ངན་དེ་རིགས་མིང་ཙམ་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ། གཡོག་རིགས་རྒན་རྒོན་ཐ་ཉེས་སུ་གཏོང་མི་ཆོག་པ༑ ལམ་འཁེལ་རྫོང་ཁག་གི་རྟ་ཁལ་མི་སོགས་ཀྱི་ཁྲལ་རིགས་ཆག་ཡང་གཏོང་བ༑ སྤྱི་ས་རི་ཀླུངས་བེད་སྤྱོད་མ་བྱས་པར་ལྷག་པ་ཇི་ཡོད་ལ། བོད་མི་ཁྱིམ་པ་ཉམས་མྱོང་དང་རྩོལ་བ་ཅན་སུས་ཀྱང་ས་ཞིང་འདུལ་བ་དང༌། སྦྱར་བ་དང༌། ལྕང་མ་སོགས་ཤིང་རིགས་འདེབས་འཛུགས་བྱས་ན། གཞུང་དང༌། སྒེར་པ༑ ཆོས་སྡེ་བཅས་སུས་ཀྱང་བཀག་འགོག་བྱས་མི་ཆོག་པ་སོགས་རྒྱལ་བསྟན་དར་ཞིང༌། ཆབ་སྲིད་བརྟན་པ། ཡུལ་དང་ཡུལ་མིའི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་བཀོད་ཁྱབ་ཞིབ་ནན་མཛད།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོར་བོད་དམག་བཅོས་སྒྲིག་དང་རྒྱ་བསྐྱེད་མཛད་དེ་བོད་དམག་ཚོར་ཉི་ཧོང་དང༌། ཨུ་རུ་སུ། དབྱིན་ཇི། རྒྱ་ལུགས་བཅས་ཀྱི་དམག་རྩལ་སྦྱོར་བརྡར་མཛད། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༦ ལོར་གྲྭ་ས་ཁག་དང་གཞིས་དགོན་ཁག་ནས་གྲྭ་པ་ལོ་གཞོན་ཤེས་རིག་བཀྲ་བ་དྲག་འདེམས་གྲྭ་ཆག་བསྐྱོན་ཏེ་སྨན་རྩིས་ཁང་གསར་བཛུགས་གནང་ཞིང༌། ད་ལྟར་བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀའི་གྲགས་ཆེ་བའི་སྨན་རྩིས་ཁང་དང༌། སྨན་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་པ་མི་ཉམས་དར་རྒྱས་སུ་ཡོད་པ་འདི་ཡང་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་བཀའ་དྲིན་ཁོ་ན་ལགས་སོ།།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༦ ནས་ ༡༩༡༩ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༨ བར་ལོ་གསུམ་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་ལྗགས་བསྙེན་གྲུབ་པར་མཛད་པ་སོགས་རྒྱུན་དུ་སྔགས་གསར་རྙིང་གི་ཟབ་མོའི་གནད་རྣམས་ཉམས་བཞེས་སུ་བསྟར་གནང་མཛད་ཅིང༌། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༢༢ ལོར་ནོར་གླིང་གཟིམ་ཆུང་སྤྱན་གསལ་ཕོ་བྲང་གསར་བཞེངས་གནང༌། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༢༣ ལོར་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བདེ་འཇགས་ཆེད་སྐོར་སྲུང་དམག་སྟེ། པུ་ལི་སིའི་དམག་སྒར་གསར་འཛུགས་དང༌། ཇ་ཆུང་རིང་དུ་ཇ་ཤིང་འདེབས་ལས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ། རྒྱལ་རྩེར་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པ་བཅས་མཛད་དོ།།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༢༧ ལོར་རྒྱ་གར་ནས་རླངས་འཁོར་ནང་འདྲེན་དང་རྒྱ་ལམ་གསར་བཟོ་དང༌། དངུལ་པར། ཚོན་ཁྲ་ཅན་གྱི་བོད་ཀྱི་ཤོག་དངུལ་བཅས་ཚང་མ་གློག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་ལམ་གསར་གཏོད་མཛད་ཅིང༌། རྒྱ་ནག་ནན་ཅིན་དུ་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་ཁང་བཙུགས། སྤྱི་ལོ ༡༩༡༤ ལོར་སིམ་ལར་དབྱིན་བོད་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་འཇོག་གནང་མཛད། དེ་བཞིན་རྒྱ་ཁྱབ་རྫོང་གཞིས་སོ་སོར་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་ལོ་གཞོན་ཤེས་རིག་བཀྲ་བ་རྣམས་ཡིག་རྩིས་སྦྱོང་དགོས་རྒྱུའི་བཀོད་རྒྱ་གནང་བ་དང༌། ཁྲིམས་འགལ་ཉེས་ཅན་ལྕི་བར་དབང་པོ་ཡན་ལག་འབྲེག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུན་རྩ་འགོག་དགོས་པ། རི་རྒྱ་ཀླུངས་རྒྱ་བསྡམས་ནས་རང་བྱུང་གི་རྩི་ཤིང་དང་སྲོག་ཆགས་སྲུང་སྐྱོབ། ལྷ་བྲིས་དང༌། རྟེན་བཞེངས། གསེར་དངུལ། ཟངས་ལྕགས། འཇིམ་པ། རྡོ་ཤིང༌། ཚེམ་བཟོ་སོགས་དང༌། ཤིང་དང་བ་སོར་དཀྲུགས་རྐོས། སྣམ་རིགས་རུམ་དང་གྲུམ་རྩེ། ཕྱིང་པ་སོགས་བཀལ་འཐག་གི་ལག་རྩལ་བཟོ་ལས་དང༌། སོ་ནམ་དཀར་ཤེ་སོགས་ཐོན་ཁུངས་ལེགས་ཉེས་འགྲན་བསྡུར་དང༌། ཡར་ཐོན་རིགས་ལ་མིང་གནས་དང་ཐབ་རྟེན་སོགས་གང་ལ་གང་འོས་ཀྱི་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་གནང༌།
སྦག་དང་སྟག་སེ་རྒྱན་བཙུགས་རྩེད་མོའི་རིགས་མི་ཆོག་པ་དང༌། ཉལ་ཐག་དང༌། ཤིག་རས། རྡོ་ཐ་སོགས་འཐེན་བཏུང་ཉོ་ཚོང་མི་ཆོག་པའི་རྒྱས་བཅད། རང་རང་དཔལ་འབྱོར་དང་མི་མཐུན་པའི་བུ་ལོན་གཡར་ནས་བུད་མེད་ལ་རྒྱན་ཆ་བཟོས་ཏེ་ཕན་ཚུན་དོན་མེད་འགྲན་པའི་རིགས་ལ་བཀའ་འགོག ལྷ་སའི་བར་སྐོར་ནང་སྟེང་ཤོད་དུ་ས་འགོ་ཆུ་ཡུར་བཟོ་སྐྲུན་སོགས་ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་དང་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་བདེ་རྩར་སྨན་པའི་ཐབས་ཤེས་ལུ་གུ་རྒྱུད་དུ་སྤེལ་བར་མཛད་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། རྒྱས་བཏབ་ར་མོ་ཆེ། རྩེ་ཕོ་བྲང༌། འབྲི་གུང་ཞྭ་ལྷ་ཁང༌། ཁྲ་འབྲུག་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་སྙོམས་གཙུག་ལག་ཁང༌། སྤུ་ཧྲེང་ཇོ་ཁང། བྱང་སྐྲ་བདུན། རུ་ལག་གྲོམ་པ་རྒྱང༌། བལ་ཡུལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་སོགས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཞིག་གསོ་དང་གསར་སྐྲུན་གང་འོས་བསྐྱངས། བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་རིས་མེད་དཔེ་རྒྱུན་དཀོན་པའི་གསུང་འབུམ་མང་པོའི་ཤིང་དཔར་གསར་སྐྲུན་ཐོག པར་ཤིང་རྙིང་པ་རྣམས་ལ་འབྲུ་བསང་ཉམས་གསོ། གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་མཆིས་སོ་ཅོག་གི་རང་ལུགས་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་ལ་དག་ཐེར། ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་རྣམས་རྩོད་རྒྱུགས་བཞེས་ཏེ་ཨང་གནས་ཟིན་རིགས་མ་གཏོགས་རྒྱུད་པའི་བླ་མ་དབུ་མཛད། མཁན་པོ། ཤར་བྱང་གི་ཆོས་རྗེ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་སོགས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཕེབས་མི་ཆོག་པའི་རྒྱས་བཅད་སོགས་བསྟན་དོན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེན་བསྐྱངས། དགུང་ལོ་ང་བརྒྱད་བཞེས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་བྱ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༣ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༡༠ པའི་གནམ་གང་ཉིན་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།། །།
ར་ས།
ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོག་མར་བཞེངས་སྐབས་ས་གནས་འོ་ཐང་གི་མཚོ་ཟེར་བ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བསུབ་སྐབས་མཚོའི་དཀྱིལ་དུ་རྡོའི་མཆོད་རྟེན་བརྩིགས་ཏེ།དེའི་སྟེང་དུ་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་དུ་གདུང་མ་བསྣོལ་མར་བཏང་བ་དེའི་ཐོག་ཏུ་ར་མོ་ཞིག་ལ་ས་རྡོ་བཀལ་ཏེ་མཚོ་བསུབས་པར་བརྟེན་འཚོ་བསུབས་པའི་ཤུལ་གྱི་སྐམ་ས་དེ་ལ་ར་ས་ཞེས་མིང་ཐོགས་པ་ཡིན་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་མང་པོའི་ནང་གསལ།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རག་རི་ཁྲོད།
ལྷ་སའི་ཤར་ངོས་ཉེ་འདབས་རག་རི་ཁྲོད་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་དོན་དྲུག་པ་སྲིད་སྐྱོང་སྡེ་དྲུག་མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་གིས་བཏབ། རྟེན་གཙོ་ཐུབ་དབང་དང་། གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་སྐུ་སོགས་ཡོད། གྲྭ་གྲངས༡༠སྐོར། དགོན་བདག་སྡེ་དྲུག་བླ་བྲང་ཡིན།
ར་ས་སྤང་ལུང་རི་ཁྲོད།
ཕུར་བུ་ལྕོག་རི་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ར་ས་སྤང་ལུང་རི་ཁྲོད་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་མ་གཅིག་ལབ་སྒྲོན་གྱི་བླ་མ་སྐྱོ་སྟོན་བསོད་ནམས་བླ་མས་སྒྲུབ་སྡེ་བཏབ་ཅིང་བཞུགས་སྐད་དང་། བར་ལམ་ཞིག་ནས་ཉམས་ཆགས་བྱུང་བར་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་སེར་སྨད་མཁན་ཟུར་བློ་བཟང་ཐུགས་རྗེས་རི་ཁྲོད་བསྐྱར་བསྐྲུན་གྱིས་བཞུགས། ཁོང་ལ་སྤང་ལུང་བློ་བཟང་ཐུགས་རྗེ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། སྤང་ལུང་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ཡིན། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ལོར་གྲྭ་གྲངས༡༧ཡོད་པ་དང་། དགོན་བདག་སེར་སྨད་སྤོམ་སྦོར་ར་ཁང་ཚན་ཡིན།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
[[Category:དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་]
ར་ཀྟའི་རྩ་བ་བརྒྱད།
ཡབ་ཀྱི་སྣ་གཡས་པའི་རཀྟ། ཡུམ་གྱི་པདྨའི་རཀྟ། སྲིད་པ་ཆགས་པའི་ལྟེ་ཁྲག གཡུལ་དུ་བསད་པའི་དཔའ་བོའི་སྙིང་ཁྲག་སྟེ་ནང་རྩ་བ་བཞི། སྟག་གཟིག་ལ་སོགས་གཅན་གཟན་གྱི་ཁྲག བྱ་རྒོད་ལ་སོགས་འདབ་ཆགས་ཀྱི་ཁྲག རྟ་བོང་ལ་སོགས་རྨིག་ཟླུམ་གྱི་ཁྲག གཡག་སོགས་རྨིག་དབྲག་གི་ཁྲག་སྟེ་ཕྱིའི་རྩ་བ་བཞིའོ། །༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རག་བཙུན་དགོན།
རག་བཙུན་དགོན（ལྷ་སའི་རྔ་ཆེན་གློག་ཁང་གི་ཉེ་འདབས་སུ་ཡོད）ནི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་སྡེ་དཔོན་མདོ་མཁར（རག་ཤག）བའི་མི་ངོ་བཙུན་མ་ཞིག་གིས་བཏབ། རག་ཤག་ནས་བདག་འཛིན་བྱེད། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ལོར་རག་ཤག་གི་མི་ངོ་བཙུན་མ་དཔོན་གཡོག་གཉིས་ཡོད་འདུག ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་སྐྱེལ་གྱི་རྟ་འུལ།
གླ་ཆ་སྤྲད་པ་ཙམ་མིན་པའི་རྟ་དང་འུ་ལག་ངོ་གཏོང་དགོས་པ།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་རྐྱ་འཛིན་ཐུབ་རྫས་ཡོད།
དེའི་མཚན་གཞི་ནི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ། རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པ་ལ་དོན་གཞན་ཚད་མས་ངེས་པ་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་རྫས་ཡོད་ཀྱི་བདག་ཅེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་རང་གི་ལུས་སེམས་གཉིས་ལས་དོན་གཞན་དུ་རང་གི་ཕུང་པོ་འདི་རྣམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་པོའི་ངའམ་བདག་ཅིག་ལོགས་སུ་རང་ཚུགས་སུ་གནས་པ་ཚོང་པ་ལས་ཚོང་དཔོན་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་རྫས་ཤིག་དགོས་པ་ལས། དེ་ལྟ་བུར་མེད་པ་ནི་གང་ཟག་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་རྫས་ཡོད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་རྟགས་སོ། །༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རཀྟའི་ཡན་ལག་སོ་ལྔ།
མཚལ། ལི་ཁྲི། བཙག སྡོང་རོས། རྡོ་དྲེག་སྟེ་མའི་རཀྟ་ལྔ། ཙན་དན་དམར་པོ། སེང་སྡིང་། མཛོ་མོ་ཤིང་། གོརྴིཥ། ཤིར་ཤིང་དམར་པོ་སྟེ་ཤིང་གི་རཀྟ་ལྔ། པད་མ་ར་ག བྱུ་རུ། མཆོང་དམར། མེ་ཤེལ། རྡོ་རྒྱུས་དམར་པོའམ་སྦལ་རྒྱབ་གང་རུང་སྟེ་རྡོའི་རཀྟ་ལྔ། ཧ་ལོ། ཨུག་ཆོས། གླང་སྣ། སེ་རྒོད། ལུག་རུ་དམར་པོ་སྟེ་མེ་ཏོག་གི་རཀྟ་ལྔ། ར་མོ་ཤག ཉེ་ཤིང་།སྙ་ལོ། གྲོ་མ། སྨྱུག་མ་དམར་པོ་སྟེ་རྩྭའི་རཀྟ་ལྔ། རྒུན་འབྲུམ། མབ་བུ། ཁ་སྲན་བྲེ། བ་མ་ཁལ་སྨུག་པོ། སྐྱུ་རུ་ར་སྟེ་འབྲུའི་རཀྟ་ལྔ། རྒྱ་སྐྱེག སེན་དྷུ་ར། འབྲི་མོག བུ་རམ། བྲག་ཞུན་ཏེ་རྩའི་རཀྟ་ལྔའོ། ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
གླང་མདུན་དཔལ་འབྱོར་
བརྩམས་ཆོས།
《གཙུག་གཡུ་》
ངག་དབང་བསོད་ནམས་
སྐྱེས་ཡུལ་ལྷ་ས་སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་རྫོང་ནས་ཡིན་པ་།
གླང་མདུན་དཔལ་འབྱོར་
བརྩམས་ཆོས།
《གསར་བཞད་རིག་གནས་དཔྱིད་དཔལ་ལ་བསྟོད་པ་》 《མེ་ཏོག་ལྡུམ་རའི་ནང་གི་ཀླན་ཀ་》
རང་གི་རྣག་ལྔ།
མིག་རྣག རྣ་སྤབས། སྣ་བ། སོ་སྐྱག་དྲི་ཆུ་ལྔའོ།། ཟག་པ་ལྔ་ཡང་ཟེར།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ངག་དབང་བསོད་ནམས་
ད་ཆ་ལྷ་ས་འདམ་གཞུང་རྫོང་དངུལ་ཁང་དུ་ལས་དཀའ་བྱེད་བཞིན་པའི་མི་ཆུང་སྐྱ་བོ་ཞིག་།
རྒྱུད་སྡེ་ནས་གསུངས་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་བུམ་པ་
རྒྱུད་སྡེ་སོ་སོའི་དཀྱིལ་ཆོག་དང་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་ལ་ཁྲུས་གསོལ་སོགས་བྱེད་པར་ཐོག་མར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཡོ་བྱད་ནི་བུམ་པའོ། དེ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་དབྱེ་བ་དང་མཚན་ཉིན་འདི་ལྟར་ཚང་དགོས་པ་ནི། ཟུང་འཇུག་གསལ་བ་ལས། དེ་ལ་གསེར་རམ་ཡང་ན་དངུལ། ཟངས་སམ་འཇིམ་པའི་ངོ་བོ་རུ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་བུམ་པ་ཞིག བླངས་ཏེ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་བཞག ཅེས་དང་། དུས་འཁོར་ལས། དེ་བཞིན་ཤེལ་གྱི་བུམ་པ་དང་ནི་དངུལ་མཆོག་རང་བཞིན་དཔལ་ལྡན་ཐོད་པ་དང་ནི་ལྕགས་ཀྱི་དང་། ཟངས་ཞེས་བྱ་དང་གསེར་གྱི་བུམ་པ་རབ་གསལ་ངེས་པར་ཤིང་ལས་སྐྱེས་དང་ས་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། ཞེས་རྒྱུ་རབ་ནོར་བུ་གསེར་ལ་སོགས་པ་ཞི་བ་ལ་ཤེལ། རྒྱས་པར་དངུལ་མ་རྙེད་ན་ས་ལས་བྱས་པ་ནག་པོ་དང་རྩ་བ་མེད་པ་ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་སཱ་ལུ་བཏགས་པས་བྱུགས་ཏེ་དཀར་པོར་བྱ་ལ་ཞེས་སོགས་དང་།
ཚད་དབྱིབས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལས། ཟླུམ་པོ་བརྒྱད་གཉིས་སོར་དུ་བརྗོད་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་བཅུ་ཡི་དཔངས་དང་སོར་གཉིས་དག་གི་མཆུ། དྲུག་གི་མགྲིན་པ་སོར་བརྒྱད་ཁ་དེར་རོ་བོང་འཛིན་པ་ལྟར་ཞི་རྒྱས་དག་ལའོ་གཞན་ལ་མིན། ཞེས་པ་ལྟར། འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོར་ཀྱང་། དུས་འཁོར་ལུགས་ལ་ལྟོ་བའི་ཟླུམས་སུ་སོར་ཉི་ཤུ། ཁའི་མཚམས་ནས་འཆང་བའི་མཆུ་ལ་སོར་གཉིས། མགྲིན་པངས་སོར་དྲུག། མཆུའི་མཐའ་ནས་མཐའ་གཞན་གྱི་བར་ལ་སོར་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ཆ་གཉིས་མགུལ་བའི་སྦུགས་དང་། ཆ་གཅིག་མཆུ་གཉིས་ཀྱི་ཞེང་དུ་དབང་བུམ་པར་འདྲའོ། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་དང་། གདོང་དྲུག་གི་རྒྱུད་ལས། ནག་པོ་ར་རི་མེད་པ་ཡི། བུམ་པ་ལྟོ་ནི་བྲེ་ཚད་ཙམ། མགྲིན་རིང་མཆུ་འཕྱང་གདན་དང་ལྡན། སྙིང་པོར་ལྡན་པའི་སྨན་སོགས་གཞུག མགྲིན་པར་སར་བཟང་དག་གིས་དཀྲི  འདབ་མ་ལྡན་པའི་ལྕུག་མ་སོགས། དྲི་དང་ལྡན་པའི་ཁ་རྒྱན་ཅན། བདུད་རྩི་ལྡན་པ་ཡིས་ཀྱང་མཆོད།
ཅེས་སོགས་གསུངས་པས་སྤྱིར་བུམ་པའི་དབྱིབས་ཚད་སོགས་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ནས་གསུངས་ཀྱང་འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་ནག་ལ་ཕེབས་སྐབས་བུམ་ཆུ་གནང་བདེ་ཁྱད་ལ་གཟིགས་ཏེ་ལྟོ་བར་མཆུ་ངང་པའི་སྐེ་འདྲ་བ་མཛེས་རྩལ་གྱིས་རྒྱན་པའི་ལས་བུམ་མམ་དེང་དུས་ཁྲུས་བུམ་དུ་སྤྱོད་པའི་བུམ་པ་དེ་མཛད་པ་ཡིན་གསུངས་སོ།།
རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ།
དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་། རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པ། རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་པ་སོགས་འདོད་ཅིང་། དེར་མ་གྲུབ་པར་ཐ་སྙད་དུ་རང་མཚན་བཀག་ན་གཞི་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པར་འཇོག་མི་ནུས་པས་ཆད་ལྟར་འགྲོ་བརའདོད་ཀྱང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བློ་གནོད་མེད་ལ་སྣང་བའི་དབང་གིས་ཕར་བཞག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ནི་བདེན་འཛིན་དུ་འདོད་ལ། འདི་ནི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་འགོག་པར་མཛད་དོ། །༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་རྒྱལ་གྱི་མཆོད་རྟེན།
རྨང་གྲུ་བཞི་པའི་སྟེང་དུ་ངོས་གྲུ་བཞི། བང་རིམ་ཟླུམ་པོ་བཅུ་གཉིས་པ། འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་རྟགས་ཅན་ཞིག༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་གྲོལ།
རང་སེམས་ལ་རྣམ་རྟོག་བཟང་ངན་གང་ཤར་ཡང་། དེ་མ་དགག་པར་རང་བབས་སུ་འཕྲོ་བཅུག་པས་རང་ཡལ་དུ་འགྲོ་བས་ན། རང་གྲོལ་ལམ་གང་ཤར་རང་གྲོལ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཚུལ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ཁྲིད་ཡིག་ཏུ་གསལ།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་རྒྱུད་ཤར་གསུམ་མཁན་པོ།
སློབ་དཔོན་ཞི་བ་འཚོ། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ། སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་གཅེས་ཐེག་པ་ཁུར་ལེན།
རང་ལ་གལ་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་ནན་ཏན་བྱེད་པ།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡང་མི་བཞེད།
དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པར་གྲུབ་པ་སོགས་ལྔ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་མི་བཞེད་ཀྱང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སོགས་གསུམ་ཐ་སྙད་དུ་གྲུབ་པར་བཞེད་ལ། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བས་ནི་བདེན་པར་གྲུབ་པ་སོགས་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སོགས་དོན་གཅིག་པར་བཞེད་པས། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡང་མི་བཞེད་དོ། །༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པ།
བློས་ཕར་བཞག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་རང་གི་ངོས་ནས་གྲུབ་པ་དེ་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པའི་ཚད་ཡིན། རང་ངོས་ནས་གྲུབ་ན་འདི་འདྲ་ཞིག་གྲུབ་དགོས་པ་ཡིན། ཆོས་ཐམས་ཅད་བློས་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་པས་ཡུལ་གྱི་སྟེང་ནས་ཚུགས་ཐུབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་དོན།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་གི་ལུས་འདི་མི་གཙང་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག
ཡུམ་ལས། ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་། སེན་མོ་དང་། ལྤགས་པ་དང་གློག་པ་དང་། ཤ་དང་ཆུ་བ་དང་། ཁྲག་དང་། རུས་པ་དང་། རྐང་དང་།་སྙིང་དང་། མཁལ་མ་དང་། མཆིན་པ་དང་། གློ་བ་དང་། མཚེར་པ་དང་། ལོང་ཀ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། གཉེ་མ་དང་། ནང་ཁྲོལ་དང་། གཅིན་དང་ཕྱི་ས་དང་། མཆི་མ་དང་། རྔུལ་དང་། ཚིལ་དང་། སྣབས་དང་། ངར་སྣབས་དང་། རྣག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་ བད་ཀན་དང་། ཆུ་སེར་དང་། ཁ་ཆུ་དང་། དྲི་མ་དང་། ཀླད་པ་དང་། ཀླད་རྒྱས་དང་། རྔུ་མ་དང་། རྣ་སྤབས་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་རྒྱུད་ཤར་གསུམ།
སློབ་དཔོན་ཞི་བ་འཚོས་མཛད་པའི《དབུ་མ་རྒྱན》སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས་མཛད་པའི《དབུ་མ་བདེན་གཉིས》ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་མཛད་པའི《དབུ་མ་སྣང་བ》བཅས་འདི་གསུམ་ལས་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་རང་ཕྱོགས་སུ་འཛིན་པའི་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཡང་མེད་ཅིང་། རང་རྒྱུད་པའི་ལུགས་ཤར་མར་འཆད་པས་ན་དེ་ལྟར་གྲགས། ཤར་མར་འཆད་ཅེས་པའང་ཁ་གཙང་འཆད་པ་ལ་གོ་དགོས།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ནད་དུག་མཛོད་
དུག་མཛོད་ཡང་ཟེར།
༡ ནད་དུག་གསོ་སྤེལ་བྱེད་སའི་འཁྱག་སྒྲོམ་སོགས་དང་། ༢ རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་ནད་དུག་གི་ངེས་ཚིག་གསོག་སའི་གནས་སོ།
ནད་དུག་
ནད་དུག
༡ ཕྲ་སྲིན་ལས་ཆུང་ཞིང་ཕྲ་ཕུང་གི་གྲུབ་ཆ་མེད་པ་དང་ཕྲ་ཕུང་གསོན་པོ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འཚོ་ཞིང་སྲོག་ཆགས་དང་སྐྱེ་དངོས་རྣམས་ལ་ནད་དམ་གནོད་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་སྐྱེ་དངོས་ཕྲ་མོ་དང་།
༢ རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་མ་ལག་དང་མཁོ་ཆས་སོགས་ལ་གནོད་པ་གཏོང་བ་དང་རྩིས་འཕྲུལ་ཕན་ཚུན་གྱི་བར་ལ་འགོ་བ་སོགས་དུག་གམ་ནད་གྱི་བྱེད་ལས་དང་མཚུངས་པའི་བརྡ་འཕྲིན་ནམ་མ་ལག་ཡིག་ཆ་ཞིག་གོ།
རྨ་དཀྲིས་
རྨ་དཀྲིས་
རྨ་ཁ་སོགས་དཀྲི་བྱེད་ཀྱི་སུག་སེལ་བྱས་ཟིན་པའི་སེང་རས་སོ།
འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་བོད་སྐད་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ཡུལ་གྲུ་ག་ཙམ་ཡོད་དམ་
རྒྱལ་ཁབ་ལྟར་དབྱེ་ན། བོད་སྐད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁག་ལྔ་རུ་ཁྱབ་ཡོད་པ་སྟེ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཡུལ་དང་། འབྲུག་ཡུལ། བལ་པོ། རྒྱ་གར། པ་ཀི་སི་སྟན་བཅས་ཡིན་ཞིང་། བོད་སྐད་ནང་ཁུལ་ལ་ཡུལ་སྐད་མི་འདྲ་བ་ཆེ་ཁག་ཁ་ཤས་ཤིག་གཤམ་དུ་བཀོད་ཡོད་ལ། དེ་ནི་ངའི་བློ་ངོར་ཡོད་ཚད་རགས་བསྡུས་ཀྱིས་བཀོད་པ་ཙམ་ལས་ཞིབ་འཇུག་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཐུབ་མེད། སྣོན་འཕྲི་དང་། མིང་འདོགས་སྟངས། དབྱེ་བ་དགར་སྟངས་སོགས་ལ་བསམ་འཆར་འདོན་རོགས། བོད་ཡུལ། • དབུས་སྐད། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཁོང་གཏོགས་ཀྱི་རྫོང་ཁ་ཤས། • གཙང་སྐད། གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ། • ཀོང་པོའི་སྐད། ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ། • སྟོད་སྐད། མངའ་རིས་ཁུལ། • ལྷོ་ཁའི་སྐད། ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ། • ཧོར་སྐད། ནག་ཆུ་ཁུལ། • ཁམས་སྐད། ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ། དཀར་མཛེས་ཁུལ། ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ། བདེ་ཆེན་ཁུལ། ཁམས་སྐད་བཤད་མཁན་ནི་ད་དུང་ཀན་ལྷོ་ས་ཁུལ་ཅོ་ནེ་དང་མངའ་རིས་ཁུལ་དགེ་རྩེ་རྫོང་སོགས་སུ་ཡང་ཡོད། • ཨ་མདོའི་སྐད། མཚོ་ཤར་ཁུལ། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ། མཚོ་ནུབ་ཁུལ། མཚོ་བྱང་ཁུལ། རྨ་ལྷོ་ཁུལ། མགོ་ལོག་ཁུལ། ཀན་ལྷོ་ཁུལ། རྔ་བ་ཁུལ། ད་དུང་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་གསེར་རྟ། ལི་ཐང་། དཔལ་ཡུལ་སོགས་འབྲོག་སྡེ་མང་པོ་ཞིག་ནི་ཨ་མདོའི་སྐད་རྒྱག་མཁན་ཡིན།
འབྲུག་ཡུལ། • རྫོང་ཁ། རྫོང་ཁ་ནི་འབྲུག་གི་གཞུང་སྤྱོད་སྐད་ཡིན། རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུའི་ནང་གི་རྫོང་ཁག་བརྒྱད་དེ། ཐིམ་ཕུ། སྤ་གྲོ། པུ་ན་ཁ། དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་། སྒར་ས། ཧའེ། རྡ་གར་ན། ཆུ་ཁ་བཅས་ཀྱིས་ཡུལ་སྐད་ཡིན། • ཁྱོད་ཅ་ང་ཁ། ལྷུན་རྩེ་དང་མོན་སྒར་རྫོང་སོགས། • ལ་ཁ། དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་གི་སྡེ་ཚོ་ཁ་ཤས། • མེ་རག་ས་སྟེང་འབྲོག་སྐད། བཀྲ་ཤིས་སྒང་གི་འབྲོག་སྡེ་ཁག་གཅིག • དུར་གྱི་འབྲོག་སྐད་དམ་འབྲོག་སྐད། བུམ་ཐང་གི་འབྲོག་པ་ཁག་གཅིག
བལ་ཡུལ། • ཤར་པའི་སྐད། ཤར་པའི་སྐད་ནི་རི་བོ་ཇོ་མོ་གླང་མ་དང་གངས་ཅན་མཛོད་ལྔའི་འགྲམ་རྒྱུད་ཀྱི་སྡེ་ཚོ་ཁག དེ་ཡང་ཤར་ཁུམ་བུ། རྡོ་ལ་ཁ། ཏྲ་པོལ་ལྗོངས། སན་ཁུ་ཝ་ས་སྦ། སེན་དྷུ་པལ་ཅོག་སོགས་དང་ད་དུང་བོད་ཀྱི་འགྲམ་ས་ཁུལ་དུ་ཡང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་ཡོད། • དོལ་བོའི་སྐད། དོལ་བོ་རྫོང་། • གློ་བོའི་སྐད། གློ་སྨིན་ཐང་རྫོང་། • གྲོག་པོ་སྒོ་ལའི་སྐད། ཏྲ་པོལ་ལྗོངས་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་སྡེ་ཚོ་ཁ་ཤས་ཤིག
རྒྱ་གར། •འབྲས་ལྗོངས་སྐད། འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེའི་ཁུལ། • ལ་དྭགས་སྐད། འཇམ་མུ་ཀ་ཤི་མིར་མངའ་སྡེའི་ལ་དྭགས་རྫོང་། སྐར་རྒེལ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཟངས་དཀར་སོགས། • པུ་རིག་སྐད། ལ་དྭགས་ཁོངས་ཀྱི་སྡེ་ཚོ་ཁ་ཤས། • སྤི་ཏི་སྐད། ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ཁོངས་ལ་ཧུལ་དང་སྤི་ཏི་སོགས། • གར་ཞྭ་སྐད། ལ་ཧུལ་དང་སྤི་ཏི། • ཉམ་སྐད། ཁུ་ནུ་རྫོང་།
པ་ཀི་སི་སྟན་། •སྦལ་ཏིའི་སྐད། སྦལ་ཏི་སི་ཐན་དང་རྒན་ཆེ་སོགས་ཕ་ཀི་ཐན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ས་ཁུལ།
ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་སྐད་སོ་སོར་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་པའི་ནང་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་གཙོ་བོ་ཞིག་སྟེ། དབུས་སྐད་ལ་མིང་གཞིའི་ཡི་གེར་སྔོན་རྗེས་མགོ་འདོགས་ཀྱི་ཡི་གེ་གཞན་སྦྱར་ཚེ་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མི་གསལ་ཞིང་། བྱ་དང་ཕྱ་ལྟ་བུ་ཡ་བཏགས་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་ཁམས་དང་ཨ་མདོ་གཉིས་ཀྱི་ཀློག་སྒྲོས་དང་མི་འདྲ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད། ཨམ་སྐད་དུ་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་ཀ་དང་ག་གཉིས། ཏ་དང་ད་གཉིས། འ་དང་ཨ་གཉིས་ལྟ་བུ་ལ་སྔོན་རྗེས་དང་མགོ་འདོགས་མ་ཞུགས་ཚེ་ཀློག་པའི་སྒྲ་གདངས་གཅིག་པ་དང་། གཞན་ཡང་གྲི་ལ་གྱི་དང་འགྲོ་ལ་འགྱོ་། མི་ལ་མྱི་སོགས་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་གི་ཐ་སྙད་སོར་བཀོལ་ཀྱང་མང་པོ་ཡོད། ཁམས་སྐད་ལ་མིང་གཞིའི་ཡི་གེར་དབྱངས་ཨི་དང་ཨུ་གཉིས་སྦྱར་བའི་སྒྲ་འདྲ་བ་དང་། རྗེས་འཇུག་ང་དང་མ་གཉིས་སྦྱར་བའི་སྒྲ་གཅིག་པ་སོགས་ཡི་གེ་སོ་སོའི་ཀློག་སྒྲ་གཅིག་པ་མང་། དེ་མིན་དབུས་སྐད་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཐད་ནས་དམའ་ལ་འཇམ་པ། ཨམ་སྐད་སྒྲ་གདངས་མཐོ་ལ་རྩུབ་པ། ཁམས་སྐད་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་སྒྲ་གདངས་རན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་སོ་སོར་རང་རང་གི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་རེ་འདུག་པས། བོད་སྐད་གཅིག་གྱུར་བྱུང་དགོས་ཚེ་སྒྲ་གདངས་གཅིག་གྱུར་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་ནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་སྣང་།
ནད་སྲིན་
ནད་སྲིན་
མི་དང་སྐྱེ་དངོས་གནས་ཚུལ་དང་བཅོས་ཐབས་སོགས་བཀོད་པའི་ཐོ་ཡིག་གོ།
རང་དོན་སྤངས་རྟོགས་ཕུན་ཚོགས།
བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པ་བཅོམ་པ་སྤངས་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་ཤིང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་གཉིས་སོ། ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་སྣང་ཡུལ་མེད།
གོང་གི་རང་སྣང་གཞི་མེད་ཅེས་པ་དང་དོན་གཅིག ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་ཉིད་སྒོས་ཀྱིས་དབང་བའི་གཞིས།
དེ་སྔ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པའི་སྐབས་ནས་བཟུང་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་དང་དམག་དཔོན་བྱས་རྗེས་ཆེ་བ་སོགས་ལ་བྱ་དགའི་གཟེངས་བསྟོད་དུ་ས་ཞིང་དང་། གཞིས་ཁང་། བྲན་གཡོག་བཅས་མི་རབས་བརྒྱུད་བཅས་སུ་གཏན་འཇགས་སྤྲོད་སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟར། དེ་ལྔའི་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་སོགས་བོད་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་རིམ་བྱུང་ཚང་མར་བྱས་རྗེས་གཟིགས་བཟོས་ལྟ་བུར་དེ་ལྟར་སྤྲོད་སྲོལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྒོས་གཞིས་ཟེརབའི་མིང་ཐོགས་པ་ཡིན། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་སྣང་གཞི་མེད།
གསང་སྔགས་རྙིང་མ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བའི་གསུང་ཚུལ་ལ། རང་ཅག་རྣམས་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པའི་ཚེ་ན་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཆར་སྣང་འབྱུང་བ་དེ་དག་དངོས་པོ་ཁོ་རང་གི་ཐོག་ནས་ཚུར་གྲུབ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་རང་ཚུགས་ཐུབ་པའི་གཞི་རྩ་གང་ཡང་མེད་ཅེས་གསུང་སྲོལ་ཡོད། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་སྣང་ལྷ་རུ་ཤར་བ།
རང་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོགས་ཀྱི་མ་དག་པའི་ཆ་རྣམས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རང་སྣང་ལྷ་སྐུར་ཤར་བ་ནི་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་སོགས་སངས་རྒྱས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྣམས་ཡིན་པ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་བྱན་དུ་འགྱིང་བ།
རང་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་དུ་འདུ་བའི་དོན། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་བྱན་དུ་འཁོར
བསྐོར་མཁན་མེད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་འཁོར་བ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་བྱང་གཉིས།
རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་སམ་རང་བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་བྱུང་ཁཱ་སར་པཱ་ནི།
ཙན་དན་གྱི་ཤིང་ཞིག་ལ་བཟོ་བོས་བཅོས་མ་དགོས་པར་རང་བྱུང་དུ་འཁྲུང་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁཱ་སར་པཱ་ཎིའི་འདྲ་སྐུ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་བྱུང་བ་ཐ་སྙད་གསུམ་ལྡན།
སྡོམ་ལྡན། ལྟ་བ་དང་། མཚན་མཐུན་པ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་བྱོན།
རང་བྱོན་ཟེར་བ་དེ་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཚད་མཐོན་པོ་ཡོད་པ་ཚོ་སྡོད་སའི་བྲག་དང་ཀ་པཱ་ལི་སོགས་ལ་ལྷའི་སྐུ་དང་ཡིག་འབྲུ་སོགས་མིས་བཟོ་མ་དགོས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་འཁྲུངས་པ་ཡིན་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་སྣང་།
ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གང་འདྲ་ཞིག་རང་གི་སེམས་ལ་འཆར་ཡང་འཆར་སྣང་དེ་རང་སེམས་ཀྱི་སྣང་ཆ་ཡིན་པ་ལས། རང་སེམས་ཀྱི་སྣང་ཆ་དེ་ལས་ལོགས་སུ་རང་ཚུགས་ཐུབ་པའི་དངོས་པོའི་རིགས་གཏན་ནས་མེད་ཅེས་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་མ་གོང་མ་ཚོའི་གསུང་རྒྱུན་དུ་ཡོད། ཚིག་འདི་ལ་དེང་སང་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་གོ་ནོརཐེབས་ནས་མི་ཤེས་ཤེས་མདོག་བྱས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པས་སེམས་ཨང་དང་པོ་དང་། དངོས་པོ་ཨང་གཉིས་པ་ཡིན་པ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཚང་མ་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བར་ཁས་ལེན་གྱི་འདུག་ཅེས་དགག་པ་དང་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་མང་པོ་བྲིས་པ་ནི་ཟླ་བ་ལྔ་པ་དང་། རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་ནོར་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་འདྲ་བཤད་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་གཏན་ནས་མེད་དོ། ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་མེད་གཞན་འཚོལ།
རང་ཉིད་ལ་མེད་ན་གཞན་དག་གི་ས་ནས་བུ་ལོན་བླངས་ཏེ་འཚོལ་ཐབས་བྱས་པ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་དབང་ཅན་གྱི་ཚིག་ཕྲད་དྲུག
རྗེས་འཇུག་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པའི་རང་དབང་ཅན་གྱི་ཚིག་ཕྲད་དྲུག་ནི། ༡.ནི་སྒྲ་དང་། ༢.དང་སྒྲ། ༣.དེ་སྒྲ། ༤.སྤྱི་སྒྲ། ༥.བདག་སྒྲ། ༦.དགག་སྒྲ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་འབྱོར་ལྔ།
མི་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ། དབང་པོ་ཚང་བ། ལས་མཐའ་མ་ལོག་པ། ཆོས་ལ་དད་པ་སྟེ་ལྔ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་མཚན་འཇོག་ཚུལ་ལྔ།
༡.ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་མཚན། ༢.དོན་བྱེད་ནུས་པའི་རང་མཚན། ༣.ཡུལ་སྟེང་ནས་གྲུབ་པའི་རང་མཚན། ༤.སྒྲ་རྟོག་གིས་བཏགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གྲུབ་པ། ༥.རང་འཛིན་རྟོག་པའི་ཞེན་གཞིར་རང་མཚན་གྱིས་གྲུབ་པ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་བྱོན་ལྔ་ལྡན།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཤད་སྲོལ་ལ། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་སིངྒ་གླིང་གི་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་ཡོད་པའི་བྱེ་མའི་གླིང་ནས་ཙནྡན་སྤྲུལ་གྱི་སྙིང་པོ་གདན་དྲངས་པ་དེ་ལས་རང་བྱུང་དུ་འཁྲུངས་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་བཅུ་གཅིག་ཞལ་བཞེངས་མི་དགོས་པར་རང་བྱུང་དུ་འཁྲུངས་པའི་ཐུགས་ཀར་གཟུངས་སུ་ཕུལ་བས་རང་བྱུང་གི་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་རྒྱལ་པོ་ཉིད་དང། བལ་བཟའ། རྒྱ་བཟའ་གསུམ་སྐུ་དེའི་ཐུགས་ཀར་ཐིམ་པ་བསྣན་པས་རང་བྱུང་གི་བྱིན་རླབས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་མཚན།
མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ལྟར་ན། རྟོག་པས་བཏགས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་དེ་རང་མཚན་གྱི་མཚན་ཉིད། ཡུལ་དུས་རང་བཞིན་མ་འདྲེས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་མཚན་གཞི། དངོས་པོ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ། རང་མཚན། བདེན་པར་གྲུབ་པ། གཞན་དབང་རྣམས་དོན་གཅིག དཔེར་ན། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་རང་མཚན་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རང་གི་དགག་བྱ་བཅད་པ་སོགསགཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་དབང་གི་རང་འཛིན་པའི་བློ་ལ་འཆར་རྒྱུ་ཡོད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རང་བྱུང་གི་འཕགས་པ་མཆེད་བཞི།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཤད་སྲོལ་ལ། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་པོ་ཏ་ལ་ཕོ་བྲང་དམར་པོ་བཞེངས་ཟིན་རྗེས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་བལ་ཡུལ་དུ་བཏང་ནས་བལ་ཡུལ་གྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་ཙནྡན་གྱི་ནགས་གསེབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཤིང་ཙནྡན་གྱི་ལྗོན་ཤིང་གས་སྲུབ་ཡོད་པ་ཞིག་གི་ནང་ནས་རང་བྱུང་དུ་ཐོན་པའི་འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤཱ་རའི་སྐུ་བརྙན་མཆེད་བཞི་ཡོད་པ་བོད་དུ་གདན་དྲངས་སྐབས་སྐུ་བརྙན་སོ་སོས་རིམ་བཞིན་གསུང་བྱོན་པ་ལྟར་གཅིག་བལ་ཡུལ་ཡམ་བུ་ཡ་འགལ་དུ་བཞག་པ་འཕགས་པ་འཇའ་མ་ལི། དེ་འོག་བལ་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་བཞག་པ་འཕགས་པ་དཔུ་ཁང་། དེ་འོག་མངའ་རིས་མང་ཡུལ་དུ་བཞག་པ་འཕགས་པ་ཝ་ཏི། དེ་འོག་འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤཱ་ར་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མཆོད་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་པ་དེང་སྐབས་རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་འཕགས་པ་ལྷ་ཁང་གི་རྟེན་གཙོར་བཞུགས་པ། དེ་སྔོན་གཙང་པ་རྒྱལ་པོས་དབུས་སུ་དམག་དྲངས་ནས་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཁག་ཆོས་ལུགས་བསྒྱུར་བ་དང་མཆོད་གཞིས་ཕྲོགས་པ་སོགས་ཀྱི་དུས་ཟིང་བྱུང་སྐབས་སྐྱིད་ཤོད་སྡེ་པ་ཨ་དཔལ་གྱིས་སོག་པོར་དམག་རོགས་ཞུ་རྟེན་དུ་སྤྲད་དེ་ལོ་འགའ་ཤས་སོག་ཡུལ་དུ་འཁྱར་ཞིང་རྗེས་སུ་སོག་པོའི་རྒྱལ་མོ་དཱ་ལིའི་གུན་ཇི་ལ་སྟོང་འཁོར་ཧོ་ཐོག་ཐུས་བསྐུལ་མ་གནང་བ་ལྟར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པར་ཆེད་དུ་འབུལ་བར་འོངས་པ་དང་། པོ་ཏ་ལའི་ཕོ་བྲང་དཀར་པོ་གསར་བཞེངས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ཚུགས་པ་གཉིས་མ་བསྒྲིགས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འཛོམས་པ་བཞིན། སྔར་གྱི་བཞུགས་ཡུལ་འཕགས་པ་ལྷ་ཁང་རང་དུ་རང་འཇགས་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་ཡིན། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ལྷ་ས་བའི་ཆས་གོས་དང་རྒྱན་ཆ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བོང་བ་རི་
བོང་བ་རི་དེ་ལྕགས་པོ་རིའི་ནུབ་ངོས་སུ་ཡོད་ཅིང་ཁ་སྐད་དུ་བ་མ་རི་ཟེར། རི་དེའི་དབྱིབས་ནི་སྟག་མོ་ཚང་ལ་འཛུལ་བ་ལྟ་བུ་དང་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་བླ་རིའི་ཡ་གྱལ་ཡིན་པར་གྲགས།   རི་དེའི་སྟེང་རྒྱ་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཡོད་པས་མི་རྣམས་ཀྱིས་གེ་སར་ལྷ་ཁང་ཟེར་ཡང་དོན་དུ་གེ་སར་ལྷ་ཁང་མ་ཡིན་པར་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་དྲག་དཔོན་ཀོན་ཡུན་ཆང་ལ་གསོལ་མཆོད་བྱེད་ས་ཡིན།   སྤྱི་ལོ་༡༧༩༢ལོར་རྒྱའི་གོང་མ་ཆན་ལུང་ཁྲི་ལོ་བདུན་པའི་ནང་གོར་ཥས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་སྟབས་གོང་མས་དམག་དཔོན་ཀྲུང་ཐང་ཕུའུ་ཨན་གྱིས་གཙོ་བྱས་པའི་དམག་རོགས་བཏང་ནས་གོར་ཥ་མཐར་སྐྲོད་བྱས།   ཀྲུང་ཐང་ཕུའུ་ཨན་གྱིས་འདོད་པ་ལྟར་བོང་བ་རིའི་སྟེང་དུ་རྒྱ་ལུགས་ཀོན་ཏིས་ལྷ་ཁང་བཞེངས།  ལྷ་ཁང་དབུས་སུ་ཀོན་ཡུན་ཆང་གཙོ་འཁོར་དང་འཇམ་དབྱངས་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བཞུགས་ཡོད།  བོང་བ་རིའི་སྟེང་གི་འོད་འཕྲོ་ལྷ་ཁང་དང་།  རི་སྐེད་ཀྱི་ཀོན་ཏིས་ལྷ་ཁང་།   རི་གཤམ་དུ་ཀུན་བདེ་གླིང་བཅས་ཡོད། །
སྐར་མ་སྨིན་དྲུག
ལྷ་ས་ཆོས་འཛིན་ཉི་འོད་དྭ་ཕྲུག་ཁང་གི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་སྒྲོན་དང་༼གཟི་མིག་དགུ་པ་༽རོལ་ཚོགས་ཀྱི་གཞས་པ་ཟླ་བ་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་བཏང་བའི་གླུ་གཞས་
གཞས་ཚིག་
ནམ་མཁའི་སྐར་མ་སྨིན་དྲུག མཇལ་འདོད་བློ་ལ་ཡོད་ཀྱང་། གནམ་ལ་སྐས་འཛེག་འཛུགས་པའི། ཐབས་ཤེས་ང་ལ་མི་འདུག
གསར་གྲོགས་བྱམས་པའི་བརྩེ་དུང་། ཕ་རིའི་སྤང་གི་མེ་ཏོག ཞལ་ཁ་མ་ཕྱེ་གོང་ལ། སད་དང་སེ་རས་ཁྱེར་སོང་།
དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ཉེར་གསུམ་པ་ཚེ་བརྟན་རྒྱ་མཚོ་
དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ཉེར་གསུམ་པ་ཚེ་བརྟན་རྒྱ་མཚོ། རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ལྕགས་འབྲུག་ ༡༥༢༠ ལོར་ལྷོ་ཁ་རྩེད་ཐང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། མ་ཡུམ་གྱིས་སློབ་གཉེར་ཧུར་ཐག་བྱས་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་ཁྲི་ཐོབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཞེས་མངགས་བྱ་ནན་ཏན་གནང་བ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ནས་གཞུང་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་གསང་སྔགས་བཅས་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ས་རྟ་ ༡༥༥༨ ལོར་ལ། དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང་གི་སློབ་དཔོན་ཡང་གཅིག་ལྕོགས་གནང༌། རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་སྟག་ ༡༥༦༦ ལོར་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་བཀའ་ཕེབས་པ་ལྟར་དགའ་ལྡན་དགོན་ནང་དུ་ཡོད་པའི་སྡེ་པ་སྐྱིད་ཤོད་པའི་དཀྱིལ་ཁང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་པའི་ས་ཁོངས་དེར་ཤར་རྩེ་ནོར་བུའི་གླིང་གྲྭ་ཚང་གི་གྲྭ་ཁང་གསར་རྒྱག་དང༌། སྐྱིད་ཤོད་སྡེ་པ་ཨ་ཁུ་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གྱིས་བྲག་དཀར་ཁུལ་ནས་མཆོད་གཞིས་ཆོས་ཕོགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ས་ཞིང་སོགས་ཕུལ། གསང་ཕུ་ཉག་རོང་གྲྭ་ཚང་གི་སློབ་དཔོན་བློ་བཟང་བསྟན་འཕེལ་ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང་གི་སློབ་དཔོན་དང༌། ཉི་སྡིངས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དུ་བསྐོ་བཞག་མཛད། དགུང་ལོ་ཞེ་དགུ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ས་འབྲུག་༡༥༦༨ལོར་དགའ་ལྡན་གྱི་ཁྲིར་ཕེབས་ཏེ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་་པ་ཆུ་སྤྲེལ ༡༥༧༢ ལོར་ཁྲི་ཆེན་ཚེ་བརྟན་རྒྱ་མཚོ་འདི་ཉིད་དང་དང༌། ཆོས་རྗེ་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ཀྱིས་མཁན་སློབ་མཛད་ནས་ལམ་གྲོ་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་སོགས་སྔ་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་དབུས་སུ་བསྙེན་པར་རྫོགས། ཁྲི་ལོ་བདུན་སོང་མཚམས་དགའ་ལྡན་རྡོ་ཁང་དུ་ཟུར་བཞུགས་མཛད། དགུང་ལོ་ང་བརྒྱད་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མེ་གླང་ ༡༥༧༧ ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སོག་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་ཕྱི་ལོ་ནས་ལོ་ཤས་རིང་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་དབུར་ཕེབས། དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་སྨོན་ལམ་ཚོགས་དབུར་ཕེབས་སྲོལ་ཐོག་མ་འདི་ནས་བྱུང་ཞིང༌། དེའི་གོང་དུ་འབྲས་སྤུངས་ཁྲི་པ་རིམ་བརྒྱུད་སྨོན་ལམ་ཚོགས་དབུར་ཕེབས་པའི་སྲོལ་མཆིས། ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང་གི་འདུ་ཁང་གསར་པའི་ལྡེབས་བྲིས་དང་སྤེན་རྒྱན་སོགས་ལེགས་གྲུབ་མཛད། དགུང་ལོ་རེ་བདུན་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མེ་བྱི་༡༥༧༦ལོར་དགོངས་པ་གཞན་དོན་དུ་གཤེགས། གདུང་རྟེན་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་དགའ་ལྡན་ལི་མ་ལྷ་ཁང་དུ་བཞུགས།
བྲག་ལྷ་ཀླུ་སྒུག་
བྲག་ལྷ་ཀླུ་སྒུག་ལ་སྒྲ་འགྱུར་ནས་ཀླུ་སྦུག་ཟེར། ལྷ་ས་ཀླུ་སྒུག་དང་དོན་གཅིག  དེ་ཡང་ཐོག་མར་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རིགས་མཐུན་གྱི་བཙུན་མོ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ།   མི་ཉག་རྒྱལ་པོ་སྲས་མོ་མི་ཉག་རུ་ཡོང་བཟས་༼རུ་ཡོང་བཟའ་རྒྱལ་མོ་བཙུན༽བྲག་ལྷ་མགོན་པོའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས།  བྲག་ལྷ་ཀླུ་སྒུག་གི་སྐུ་རང་བྱོན་རྣམས་གསལ་བར་བརྐོས་ཏེ།  ཚྭ་ལ་བརྒྱད་བཅུ་སྡེའི་དུས་བྲག་ཕྱེ་བྲེ་རེ་ཕེད་པ་ལ་བརྔན་པ་ཚྭ་བྲེ་རེ་སྦྱིན་ནས་བྲག་ལ་སྐོར་ཁང་བརྐོས་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆར་གསལ།   དེའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་མོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་གྱི་བཞུགས་གནས་སུ་ཕོ་བྲང་བཞེངས།  བྲག་ཕུག་ནང་གི་རྟེན་གཙོ་ནི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་འབུར་གཟུགས་སུ་བཞུགས་ཡོད་ལ།   མཐའ་སྐོར་དུ་བསྐོར་ལམ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ནོ།   ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཞེད་སྲོལ་ལ་མ་འོངས་པ་ན་བྲག་ལྷ་ཀླུ་སྒུག་གི་བྲག་ལྡེབས་སུ་བཞུགས་ཡོད་པའི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དེ་སྐུ་གཟུགས་ཆ་ཚང་མངོན་སྐབས་ལྷ་ས་ཆུས་འཇིག་ནས།   བྲག་ལྷ་ཀླུ་སྒུག་ཏུ་ཀླུའི་གཟུགས་བརྙན་ལག་གཡས་པ་མགོ་བོ་སྦར་མོས་བཀབ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་ཞལ་ཕྱོགས་ནས་ཡོད་པས།   ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་ཀླུ་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུར་བྱ་ར་བྱས་ནས་སྒུག་བཞུགས་ཡོད་པར་གྲགས།  སྔར་བྲག་ཕུག་ཡིན་ཅིང་རྗེས་སུ་ལྷ་ཁང་བཞེངས།   རྡོ་བརྐོས་སྐུ་བརྙན་མང་པོ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།   བྲག་ཕུག་གི་མདོར་ལྷ་ཁང་ཀ་གཉིས་མ་དང་རྟ་མགྲིན་སྒྲུབ་ཕུག   མཚམས་ཁང་།   རྗེས་སུ་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་དབུ་འཛིན་མཁྱེན་རབ་ནོར་བུས་གྲུབ་ཐོབ་ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་གནང་བ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།   རི་དེའི་རྒྱབ་མདུན་གཉིས་ཀ་ནས་ཆུ་མིག་བདུད་རྩིའི་སྨན་ཆབ་འབབ་ཅིང་།  ཆུ་དེ་ནི་དྭངས་ཤིང་བསིལ་ལ་འཇམ་པ།   དྲི་ཞིམ་ལ་ཡང་བ།   ཕོ་བ་མགྲིན་པར་མི་གནོད་པ་བཅས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཡོད་པ་འཁོད།  དེ་སྔ་ནོར་གླིང་དང་རྩེ་ཕོ་བྲང་སོགས་ཀྱི་ཆབ་དེ་ནས་བཞེས་ཀྱི་ཡོད།
གཞན་ཡང་་་་
མཚན་རྒྱས་པར་བྲག་ལྷ་བཀྲ་ཤིས་གཞལ་ཡས་ཁང་ཞེས་ཞུ། ལྕགས་པོ་རིའི་ཤར་ངོས་སུ་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་ཞལ་ཕྱོགས་པ། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་ནས་སྤྱི་ཁྲི་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་ས་ན་བྲག་ལྷ་ཀླུ་སྒུག་ལྷ་ཁང་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ལྷ་ཁང་དེ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱིས་མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་སྐབས་སམ། ར་ས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་གྲུབ་རྗེས་སུ་ལྷ་ཁང་དེ་བསྐྲུན་པ་ཡིན། དེའང་ཐོག་མར་གནས་དེར་བྲག་ཕུག་ཅིག་ཡོད་པ་ལ་དེར་གཙོ་བོ་ཐུབ་པ་བྲག་ལྷ་མགོན་པོ་དང་། དེའི་གཡས་ན་ཤཱ་རིའི་བུ། གཡོན་ན་མོོང་གལ་གྱི་བུ། དེའི་གཡས་ན་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ། གཡོན་ན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བཅས་བྲག་ལ་གསལ་བར་རང་བྱོན་དུ་ཡོད་པ་ལ། ་དེ་ནས་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་མ་འོངས་སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་གསོག་པའི་ཕྱིར་དུ་བལ་པོའི་ལྷ་བཟོས་འབུར་དུ་བརྐོས་ཏེ་བྲག་ལ་སྐོར་ཁང་བརྐོ་བར་མཛད་པ་ལ་ཚྭ་གོང་ཆེ་བའི་སྐབས་སུ་བྲག་བྲེ་གང་བརྐོས་པར་ཚྭ་བྲེ་རེ་གནང་བ་བཅས་ཀྱིས་སྐོར་ཁང་ཡང་འགྲུབ། བྲག་ལྷ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་དང་། ཀླུ་སྒུག་ཅེས་པ་ནི། མ་འོངས་པར་ར་ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་འོག་ཕྱོགས་ཀླུ་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་པས་དེའི་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་བསོད་ནམས་གསོག་ཕྱིར་ཐུབ་པ་བྲག་ལྷ་མགོན་པོ་འདི་ཉིད་མི་ཡུལ་དུ་བཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་། གཞན་ ཡང་སྲོང་བཙན་གྱི་སྒྲུབ་ཕུག་འོག་ཏུ་མོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་གྱིས་མཐུན་རྡོ་འབུལ་ས་ཞེས་སྙན་སེང་ཞུ་སའི་ཁུང་བུ་སོགས་ཡོད། ལྷ་ཁང་དེའི་ཉེ་འདབས་བྲག་ལྷའི་ནིའུ་ཐང་ཞེས་པར་སྟར་ཁའི་སྡོང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའོ་འོག་ཏུ་བློན་པོ་དྲུག་གིས་རྒྱ་བཟའ་ཇི་ལྟར་གདན་དྲངས་ཀྱི་གྲོས་གནང་ས་ཡིན་ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་མོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་ལ་སྲས་གུང་རུ་གུང་བཙན་འཁྲུངས་སའང་བྲག་ལྷ་བཀྲ་ཤིས་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། སྔོན་ལྷ་ཁང་དེར་གོང་གསལ་རང་བྱོན་འབུར་དུ་བརྐོས་པའི་ལྷ་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཅས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་ཤུལ་དུ་ཉམས་གསོ་རྒྱ་སྐྱེད་གནང་བའི་ནང་སྔོན་གྱི་བྲག་ལྷ་མགོན་པོ་བྱིན་ཅན་དེ་དང་། སྟོན་སྐུ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་། ལྡེབས་རིས་གསར་བཞེངས་བ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། བྲག་ཕུག་དེར་ཇོ་ནང་ཀུན་མཁྱེན་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་ཡང་བཞུགས་ཞེས་གསུངས།
དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ཉེར་བཞི་པ་མངོན་དགའ་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ་
དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ཉེར་བཞི་པ་མངོན་དགའ་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ་ནི། རབ་བྱུང་དགུ་པ་མེ་བྱི་ ༡༥༡༦ ལོར་ཞོག་གི་གྲག་གུར་ཞེས་པར་འཁྲུངས། སྟག་ལུང་བྲག་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་རྗེ་འདི་ཉིད་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྤྲུལ་པར་གསུངས། སྐུ་ན་ཆུང་དུས་ནས་སྟག་རྩེ་རིན་ཆེན་སྒང་དུ་རབ་བྱུང་མཛད། རྗེ་འདི་ཉིད་ཆོས་སྡེ་གང་ཞིག་ཏུ་ཆོས་ཞུགས་གནང་ནས་སློབ་གཉེར་གནང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁ་གསལ་ད་ཕན་མ་མཐོང་ཡང༌། འདིའི་སྐུ་སྐྱེ་རྗེས་མ་གཙང་པ་བཀྲིས་དང་ཁམས་མོ་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་རྒྱུད་ཆེན་རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་བཟང་གིས་རབ་བྱུང་གནང་བའི་མཚན་ལ་དགེ་འདུན་དཔལ་བཟང་ཞུ་བ། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔའི་ཐོག་ནས་སོག་པོར་ཕེབས་ཏེ་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས་པའི་ཁྲི་སྤྲུལ་དམ་པ་དེ་ཉིད་སེར་སྨད་ཐོས་བསམ་ནོར་གླིང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་ཐོག་གཞུང་ཆེན་ཁག་ལ་ཐོས་བསམ་མཛད་འདུག་པས། རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱང་ཐུགས་གཉེར་གནང་ས་སེར་སྨད་གྲྭ་ཚང་ཡིན་སྲིད་སྙམ། གང་ལྟར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོའི་དྲུང་ནས་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་གསན་པས་མཁས་བཙུན་གྱི་གྲགས་པས་ཁྱབ། དཔལ་ལྡན་སྨད་རྒྱུད་དུ་བྱོན་ནས་རྗེ་ཆོས་གྲགས་པ་བཟང་པོ་དང༌། ནམ་མཁའ་གྲགས་གཉིས་ཀའི་དྲུང་ནས་བདེ་གསང་གི་རྒྱུད་འགྲེལ་འགྲེལ་བཤད་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀུན་དང༌། ཁྲིད་ཆེན་བརྒྱད། རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་གཉིས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དང་འགྲེལ་བཤད་བསྐྱེད་རྫོགས་མན་ངག་རྣམས་གསན་པས། མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀ་ལ་མཁས་པའི་ངེས་པ་རྣམ་དག་ཐུགས་ལ་མངའ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཞིག་སྟེ། རྗེ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་འཇིགས་བྱེད་སྨོན་ལམ་གྱི་ཊཱིཀྐ་རིམ་གཉིས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བརྩམས། དུས་ཕྱིས་ཁྲི་ཆེན་དཀོན་མཆོག་ཆོས་འཕེལ་དང༌། ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སོགས་ཀྱིས་ལེགས་བཤད་དུ་བཞེད། སྒོམ་སྡེ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཀྱང་དེ་གཞིར་བཞག་ནས་འཇིགས་བྱེད་སྨོན་ལམ་གྱི་ཊཱིཀྐ་མཛད། དེ་ནས་རྒྱུད་སྨད་ཀྱི་ཁྲིར་ཕེབས། རྒྱུད་གསུམ་དང་འགྲེལ་པ་འགྲེལ་བཤད་བསྐྱེད་རྫོགས་བཞི་མན་ངག་བཅས་པ་ལོ་ནས་ལོར་སྟར་ཆགས་སུ་འཆད་ཉན་གནང༌། སྟག་རྩེ་རིན་ཆེན་སྒང་ལ་རིན་ཆེན་གླིང་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་འཆད་ཉན་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བཞིན་པའི་སྐབས། ཕག་མོའི་དམག་ཕོག་པས། ཆོས་སྡེ་དེ་ཉིད་གུར་སྨོན་དུ་སྤོས་དར་རྒྱས་ཆེ་བར་མཛད། དུས་ཕྱིས་ཁྲི་རྒྱལ་ཁང་རྩེ་བ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ལ་ཕེབས་སྐབས་རིན་ཆེན་གླིང་བསྐྱར་གསོ་གནང་ནས་རྗེ་འདི་ཉིད་ལ་ཕྱི་འབུལ་ཞུས། རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མེ་བྱི་ ༡༥༧༦ ལོར་རྒྱལ་བ་གཉིས་པའི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་ཁྲིར་ཕེབས། རབ་བྱུང་བསྙེན་རྫོགས་གྲངས་ལས་བརྒལ་བའི་མཁན་པོ་མཛད་ཅིང༌། གངས་ཅན་གྱི་མཐའ་འཁོབ་བའི་འདྲེན་པ་ཆེན་པོ་ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་རྒྱལ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ་ཆ་གན་ཨལ་ཐན་གྱིས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོ་མང་པོའི་མགོན་དུ་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་པའི་ཤུལ་དུ་ལྷ་སའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་གྲལ་དབུ་མཛད། ས་འབྲུག་ ༡༥༦༨ ལོར་གཞིས་ཀ་བྲག་དཀར་བའི་ལྕམ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མོ་འདས་པའི་དགེ་སྒྲུབ་ཏུ་སྡེ་པ་སྐྱིད་ཤོད་པ་ཨ་ཁུ་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གྱིས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་བ་ལྟར་གསེར་སྦྱངས་ལས་གྲུབ་པའི་དགའ་ལྡན་དངུལ་གདུང་གི་སྒོ་རྒྱན་གསར་བསྐྲུན་གནང༌། ལྕགས་སྦྲུལ་ ༡༥༨༡ ལོར་རྒྱལ་མཆོག་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སོག་ཡུལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཕྱག་མཛད་ཆོས་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་རྒྱ་བསྐྱེད་འཛུགས་བསྐྲུན་དུ་སྡེ་པ་སྐྱིད་ཤོད་པས་རྒྱུ་གྲོན་དང་འུ་ལག་གང་དགོས་ཀྱི་རོགས་རམ་ཐོག གདན་སའི་གྲྭ་རྒྱུན་རྣམས་ཀྱང་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་ལས་གྲྭར་མངགས་པ་སོགས་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལའང་གཟིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཡངས། མི་ལོ་བདུན་གྱི་རིང་ལ་གསེར་ཁྲི་བཟུང་ཞིང་དེའི་རིང་ལ་བཤད་སྒྲུབ་ལས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཞྭ་སེར་ཅོད་པན་འཆང་བའི་བསྟན་པ་བླ་ན་བཏེགས། དགུང་ལོ་རེ་བདུན་པ་ཆུ་རྟ་ ༡༥༨༢ ལོར་མངོན་དགའ་ལ་ཟུར་བཞུགས་མཛད་པས་ཁྲི་ཆེན་མངོན་དགའ་བར་ཡང་གྲགས། དགུང་ལོ་དོན་ལྔ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ལྕགས་སྟག་ ༡༥༩༠ ལོར་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་དངུལ་གདུང་མཆོད་ཁང་གསར་མ་ནང་བཞུགས་སོ། །
ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་
《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ནང་ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་འབྲོམ་ཐོད་གུང་ཆེར་འཁྲུངས་ཞེས་སོགས་གསལ་ཞིངཞ ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་རྡོ་རྗེ་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ཡས་མས་སུ་ཐོད་གུང་མོ་ཆེར་འཁྲུངས། སྐྱ་མིང་དུ་སྟག་ཉ་བཟང་ཞེས་ཟེར་ཞིང། རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སྲུང་བའི་དམག་དཔོན་མཛད། བི་མ་ལ་མི་ཊ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་མཚན་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེར་བཏགས། སློབ་དཔོན་པདྨ་སམ་བྷ་ནས་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞུས། གྲིབ་ཀྱི་དཀར་མོ་རོང་དུ་སྒོམ་ལ་ཞུགས་སྐབས་ཆོས་གོས་རླུང་གིས་འཁྱེར་བའི་རྗེས་སུ་སྙེགས་ཏེ་བྲག་ཡེར་པར་བྱོན་ནས་སྒོམ་ཞིང་བཞུགས་པས་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སོགས་བཞེངས། དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེའི་སློབ་མ་སོག་པོ་དཔལ་གྱི་སོགས་མི་བཅུ་གསུམ་གྲུབ་པ་ཐོབ། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དགུ་པའི་ནང་བཙན་པོ་གླང་དར་མས་ཆོས་སྣུབ་སྐབས་དཔལ་རྡོར་ཡེར་པར་སྒོམ་སྒྲུབ་མཛད་བཞིན་ཡོད་པས་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་ལྷ་སར་བྱོན་ནས་བཙན་པོ་གླང་དར་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་མདའ་འཕངས་ཏེ་བཙན་པོ་བཀྲོངས་ནས་མདོ་སྨད་（མཚོ་སྔོན་）དུ་བྲོས་ཏེ་སྒོམ་བརྒྱབ་ནས་བཞུགས། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་པའི་ནང་བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྐབས་ཀྱང་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ཀྱང་འཚོ་བཞུགས་ཡོད་ཚུལ་སོགས་ཆོས་འབྱུང་དགའ་ཞིག་ཏུ་གསལ། གོང་གསལ་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་ནི་དེང་སང་འབྲོམ་ཐོད་ཤམ་སྙན་ཞེས་པའི་ཉེ་འདབས་སུ་གུར་པ་ཞེས་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་མིན་ནམ་སྙམས།
གཞན་ཡང་
ང་དོན་གནད་བསྡུས།   རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་སྤུན་མཆེད་གསུམ་རབ་ཏུ་བྱུང་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན། ཁོང་གིས་སྲིད་དོར་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཛད་པ་བསྐྱངས་མཐར་རྒྱལ་པོ་དགྲོང་མཁན་གྱི་ལག་དམར་དུ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱལ་བོ་འུ་དུམ་བཙན་པོའི་མཐའ་མཇུག་གི་གནས་སྟངས་སོགས་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད།
དང་པོ། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་འཁྲུངས་ལོའི་སྐོར།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་ནང་གཅིག་མཐུན་གྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། རྒྱལ་བོ་འུ་དུམ་བཙན་པོའི་ལས་སྐལ་རྫོགས་པར་བྱེད་མཁན་ནི་ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་ལ། དོན་གྱིས་ཁོ་ནི་སྲིད་ཕྱོགས་ལའང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་འདུག །དེ་ནི་ཁོས་མཐར་རྒྱལ་པོ་འུ་དུམ་བཙན་པོ་ལྐོག་གསོད་བྱེད་པའི་ལམ་ཁ་དེ་འདེམ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་དོན་རྐྱེན་དེའི་མཐིལ་རྟོགས་པ་ལ་ཁོའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་ནས་གླེང་ན་གོ་བ་བདེ་བླག་ཏུ་རྙེད་ཐུབ། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ནི་ཁྱིམ་རྒྱུད་རྙིང་པ་དབང་ཐང་ཅན་ཞིག་ནས་སྐྱེས་པར་བརྟེན། ཁོང་སྐུ་ན་ཆུང་བའི་དུས་ནས་སྲིད་ཀྱི་ལས་ལ་ཞུགས་པར་མ་ཟད། སོ་མཚམས་སྲུང་བའི་དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས་ཀྱང་ཁུར་མྱོང་ཡོད། ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་ལ་ལྷ་ལུང་ཞེས་འབོད་ལ་དེ་ནི་རུས་རྒྱུད་རྙིང་པ་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ཞིག་ཡིན་པས་ལོ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག །བོད་ཀྱི་རྩ་བའི་རུས་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཨ་ཕོ་ལྡོང་ལ་རུས་ཚན་མང་དུ་གྱེས་པ་ལས་ལྡོང་རུས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཟེར་བ་ཞིག་བྱུང་ལ། ལྷ་ལུང་ནི་དེའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་པར《 རིགས་རུས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ》  དང《  བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ》  ཞེས་པའི་དཔེ་རྙིང་གཉིས་ན་གཅིག་མཐུན་གྱིས་གསུངས་འདུག [1]དེང་གི་ཞིབ་འཇུག་ཁ་ཤས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ནང་། ལྷ་ལུང་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་སྒེར་མིང་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་རུས་མིང་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པར་བཤད་ལ། ཀ་ཐོག་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་གྱི《  བོད་བཙན་པོའི་གདུང་རབས་དོན་གསལ་ཡིད་ཀྱི་མེ་ལོང》  ནང་།"ཡི་དམ་ལྷ་དང་བླ་མས་བདུད་འདུལ་དཔའ་བོར་ལུང་བསྟན་པས་ལྷས་ལུང་དུ་གྲགས། "[2]ཞེས་གསུངས་པ་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བགྲང་འདུག་མོད། ཀ་ཐོག་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་གྱིས་ལྷ་ལུང་དང་ལྷས་ལུང་གཉིས་དོན་གཅིག་ཡིན་པར་མ་གསུངས་ཤིང་། དེ་ནི་ལྷ་ལུང་ཞེས་པའི་མིང་གི་གོ་དོན་ཡིན་པར་དེ་བས་ཀྱང་བསྟན་མེད།ལྷ་ལུང་ཞེས་པའི་མིང་ནི་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་སྒེར་མིང་ཞིག་གམ་ཁོས་ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་པོ་འུ་དུམ་བཙན་པོ་སྐུ་བཀྲོངས་པར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ལྟ་བུ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་སྤུན་མཆེད་གསུམ་གྱི་ཆེ་བ་ལའང་ལྷ་ལུང་རབ་འབྱོར་དབྱངས་ཞེས་འབོད་པ་ལས་ཀྱང་ཤེས་ནུས་ལ། ལྷ་བཙན་པོ་དག་གི་སྐུ་རིང་ལ་ཁྱིམ་རྒྱུད་དབང་ཐང་ཅན་གྱི་བུ་ཕྲུག་དག་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་ཡང་། རབ་བྱུང་གི་མཚན་གྱི་ཐོག་མར་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་རུས་མིང་མ་བརླག་པར་འཇོག་པའི་སྲོལ་ཡོད་དེ། སད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་རྦ་ཁྲི་གཟིགས་རབ་ཏུ་བྱུང་རྗེས། རབ་བྱུང་གི་མཚན་ལ་རྦ(དབའ)དཔལ་དབྱངས་ཞེས་འབོད་པས་ཀྱང་མཚོན་ཐུབ་པར་མ་ཟད། བཙན་པོའི་གདུང་རབས་ཀྱི་བཙུན་མོ་རིམ་བྱོན་གྱི་གྲས་སུ་ལྷ་ལུང་བཟའ་དཔལ་རབ་འབྱིན་རྗེ་[3]ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པས་ཀྱང་། ཁྱིམ་རྒྱུད་འདི་དང་བཙན་པོ་ཚང་གི་བར་གཉེན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཆགས་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་བོ། །