cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།
ལེ་ཚན་དང་པོ། མུ་སི་ལིམ་ཆོས་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པ།
ཆོས་ལུགས་དེ་གསུམ་ལས་རྗེའུ་ཤིའི་མི་རིགས་ནི་གཙོ་བོ་ཨབ་ར་ཧམ་གྱི་བུ་གཉིས་པ་ཨི་སཀ་ཅེས་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ཅིང་། ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པའི་མེས་པོ་ཡང་ཨི་སཀ་ཡིན་པར་འདོད། འོན་ཀྱང་མུ་སི་ལིམ་གྱི་མི་རིགས་ཨ་རབ་རྣམས་ནི་ཨབ་ར་ཧམ་གྱི་བུ་དང་པོ་ཨི་ཤ་མེལ་ནས་བྱུང་བར་གྲགས། རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་དར་རྗེས་ཨ་རབ་ཀྱི་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཨབ་ར་ཧམ་དང་ཨི་ཤ་མེལ་གཉིས་ཀྱིས་བཞེངས་པར་གྲགས་པའི་ལྷ་ཁང་ཀཱ་རྦ་ཞེས་པ་དེ་ལ་མཆོད་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་དེ་དང་མཉམ་དུ་ཡུལ་མིའི་ལྷ་གཞན་ཡང་བསྟེན་སྲོལ་ཡོད། དེ་ལྟར་རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་དར་ནས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་དང་། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དར་ནས་ལོ་ངོ་ལྔ་བརྒྱ་ཡས་མས་ཀྱི་རྗེས་སུ། ཨ་རབ་ཀྱི་མེ་ཀ་ལུང་པར་སྤྱི་ལོ་༥༧༠ ལོར་མུ་ཧམ་མད་ཅེས་པའི་བྱིས་པ་ཞིག་འཁྲུངས་པ་ཁོང་ནི་ཕྱིས་སུ་མུ་སི་ལིམ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྲོལ་གཏོད་པ་པོར་གྱུར། ཁོང་གི་ཡབ་ནི་ཁོང་མ་འཁྲུངས་པའི་ཟླ་བ་དྲུག་གི་གོང་ནས་གྲོངས་ཤིང་། ཁོང་གི་ཡུམ་ཡང་ཁོང་འཁྲུངས་ནས་ལོ་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་གྲོངས་པས་ཁོང་ལ་ལྟ་རྟོག་གནང་མཁན་ནི་ཁོང་གི་ཡབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤོ་བོ་ལགས་རེད། ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྤོ་བོ་ལགས་ཀྱང་གྲོངས་པས་ཨ་ཁུས་གསོ་སྐྱོང་ཞུས། ཁོང་གི་ཨ་ཁུ་ནི་ཀཱ་རྦ་ལ་ལྟ་རྟོག་གནང་མཁན་ཡིན་པས་དབང་ཚད་ཆེ་ཙམ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནས་དགུང་གྲངས་ཉེར་ལྔ་ཟིན་རྗེས་ལུང་པ་དེར་བུད་མེད་ཡུག་ས་མ་ཚོང་པ་འབྱོར་ལྡན་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་ཨ་ཁུས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་བཞིན་མུ་ཧམ་མད་གིས་དེའི་ལས་རོགས་གནང་ནས་ཚོང་ལས་ལ་ཞུགས། མོའི་མིང་ལ་ཁ་དྷི་རྗ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། ཁོང་ལས་ཀྱང་ཚོང་པ་བུད་མེད་དེ་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཆེ་ན་ཡང་ཁོང་གཟུགས་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་འཇོན་ཐང་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཚོང་པ་བུད་མེད་དེའི་ཡིད་དབང་འཕྲོགས། རིམ་པས་ཁོང་གཉིས་བཟའ་ཟླར་གྱུར་ཏེ་བུ་གསུམ་དང་བུ་མོ་བཞི་སྐྱེས། མོ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་ཤིང་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བའི་བུད་མེད་ཅིག་ཡིན་པའི་ཐོག་མུ་ཧམ་མད་གི་སྐྱེས་སྨན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྲས་འཁྲུངས་པ་ཡང་མོ་གཅིག་པུ་ཡིན་པས་མུ་ཧམ་མད་རང་དང་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་མོ་ལ་གུས་བཀུར་ཤིན་ཏུ་ཆེ། སྐབས་དེའི་ཨ་རབ་ལུང་པའི་མི་སེར་སྤྱི་ཡོངས་བཞིན་མུ་ཧམ་མད་ཁོང་ནི་འབྲི་ཀློག་གི་ཤེས་ཡོན་ཙམ་ཡང་མེད་མཁན་ཞིག་དང་ལྷ་དང་འདྲེ་ལ་དད་པ་ཡིད་ཆེས་ཆེ་བའི་ཆོས་པ་ཞིག་དེ་བས་མིན་ཀྱང་གནས་ལུགས་ལ་ཤེས་འདོད་དང་སྤྲོ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས་ཁོང་གིས་དུས་དང་དུས་སུ་རང་ཉིད་གཅིག་པུར་སྒོམ་རྒྱག་གནང་སྲོལ་ཡོད། དེ་ནས་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པའི་ཉིན་ཞིག་རི་ཞིག་གི་རྩེར་འཁྱམས་འཁྱམས་ལ་ཕེབས་ནས་མཚན་མོ་ཕུག་པ་ཞིག་གི་ནང་དུ་བཞུགས་བཞིན་པ་ན་གློ་བུར་དུ་ལྷ་ལྟ་བུ་གཟི་བརྗིད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་མཐོང་བས་དྲན་མེད་དུ་བརྒྱལ། རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་ལྟར་ན་དེ་འདྲའི་རིགས་ནི་ལྷ་དངོས་མ་ཡིན་པར་ལྷ་ཡི་འཁོར་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་དེའི་མིང་དུ་ཕྱིས་སུ་རྒེབ་རིལ་ཞེས་འབོད། འདིའི་རིགས་མང་ཆེ་བ་ཕོ་ཡིན་ཀྱང་ཁ་དོག་དཀར་པོ་གཤོག་པ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཕྱིས་སུ་མང་པོས་ཨེན་རྗེལ་ཞེས་བུད་མེད་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན། འོན་ཀྱང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་ངོས་འཛིན་ན་ཅུང་མི་འགྲིག་སྟེ་རྒྱུ་མཚན་འདི་དག་ནི་ལྷ་ཡི་གཡོག་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ལས་ལྷ་ཡི་འགྲན་ཟླར་གྱུར་པ་ཞིག་མ་རེད། དེ་ནས་མུ་ཧམ་མད་གི་དྲན་པ་སོས་པ་ན་རྒེབ་རིལ་གིས་མུ་ཧམ་མད་ལ་དཀོན་མཆོག་གམ་ལྷ་ཆེན་པོས་མི་ཡི་རིགས་བཟོས་ཤིང་། འབྲི་བ་དང་ཀློག་པ་སོགས་མི་ཡི་རིགས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལྷ་ཆེན་པོས་བསླབས་ཡོད་ཅེས་གསུངས། མུ་ཧམ་མད་ཁོང་ནམ་རྒྱུན་མི་མ་ཡིན་ལྟ་བུས་ཟིན་པ་ལ་མཉེས་པོ་མེད་པས་ཐོག་མར་དྭོགས་པ་སྐྱེས་ནས་མ་བདེ་བར་གྱུར་ཀྱང་རིམ་པས་བཟའ་ཟླ་ཁ་དྷི་རྗ་དང་། ཚ་བོ་ཨ་ལི་གཉིས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པས་རང་གིས་གསར་དུ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ལུགས་དེ་ཉིད་སྤེལ་མགོ་བརྩམས།
དེ་ནས་བཟུང་ཐ་མ་སྐུ་མ་གཤེགས་ཀྱི་བར་དུ་རྒེབ་རིལ་གྱི་བརྒྱུད་ནས་མུ་ཧམ་མད་ལ་ལོ་ཉེར་གསུམ་གྱི་རིང་ལུང་བསྟན་ནམ་དགོངས་གཏེར་ལྟ་བུ་རབ་དང་རིམ་པར་བབ་པ་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་པ་ལ་ཁུ་རན་ཞེས་གྲགས། ཁུ་རན་ཞེས་པ་ནི་ཀློག་པ་དང་བགྲང་བ་ལ་གོ་བར་བཤད། ཁོང་གིས་སོ་སོར་ཆོས་བབ་རིམ་བཞིན་གྲོགས་པོ་དང་སྤུན་མཆེད། རྗེས་འཇུག་རྣམས་ལ་གསུངས་པ་དེ་དག་གིས་བློར་བཟུང་ནས་ཐ་མ་བཀའ་ཡི་བསྡུ་བ་མཛད་ཅིང་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་པ་ནི་ཁོང་གཤེགས་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་རེད། ཁུ་རན་ལ་རིང་ཐུང་མ་འདྲ་བ་ཅི་རིགས་ཡོད་པའི་ལེ་ཚན་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞི་ཡོད་ཅིང་། ཕྱིས་སུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་འགྲེལ་པ་ཡང་མང་པོ་ཡོད། རིམ་པས་སྐད་ཡིག་མང་པོར་བསྒྱུར་ན་ཡང་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལྟར་ན་དེ་ཉིད་ཨ་རབ་རང་གི་སྐད་ནང་དུ་ཀློག་དགོས་པ་ནི་ཆ་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཡིན་པར་འདོད་པས་སྐད་ཡིག་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བར་མོས་མཐུན་བྱེད་སྲོལ་མེད། དེའི་ནང་དུ་ལྷ་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་བཟོས་ཚུལ་དང་། ཆོས་དར་ཚུལ། མ་འོངས་པར་འཇིག་རྟེན་འདི་འཇིག་ནས་ལྷ་ཆེན་པོས་མི་ཐམས་ཅད་ལ་རང་རང་གིས་བསགས་པའི་དགེ་སྡིག་ལ་དཔགས་པའི་ཁྲིམས་གཅོད་པའི་དུས་ཡོང་ངེས་པ་སོགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ནི་རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་གཞུང་དང་མཚུངས། གཞན་ཁུ་རན་གྱི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གམ་ལྷ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཨ་ལའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཀྱང་རང་བཞིན་གང་ཡིན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གསལ་པོ་གསུངས་མེད་པ་ནི་ཨ་ལའི་རང་བཞིན་དངོས་ནི་ཐད་ཀར་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་དགོས་པ་ལས་དོན་སྤྱི་དང་སྐུ་བརྙན་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་པར་བཤད།
ཤྭ་བ་མཆུ་དཀར།
ཤྭ་བ་མཆུ་དཀར་(ཚན་རིག་གི་མིང་།: Cervus albirostris)ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།
ལེ་ཚན་དང་པོ། མུ་སི་ལིམ་ཆོས་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པ།
དེ་ལྟར་ཁུ་རན་ལ་བརྟེན་ནས་དར་བའི་ཆོས་ལུགས་གསར་པ་དེ་རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་དང་མི་འདྲ་ས་ཆེར་མེད་ཀྱང་། མུ་ཧམ་མད་གི་འཁྲུངས་གནས་མེ་ཀ་ལུང་པའི་ས་གནས་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྗེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དང་མཐུན་པར་ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་མོས་པ་དང་མཉམ་དུ། རིགས་བརྒྱུད་ཀྱི་ལྷ་སོགས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་དངོས་པོ་འདྲ་མིན་ལ་མཆོད་པའི་ལུགས་སྲོལ་ཡང་ཡོད་པ་ལ་མུ་ཧམ་མད་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཀག་འགོག་གནང་གི་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་བར་དུ་འགལ་ཟླ་ཇེ་ཆེར་གྱུར། འགལ་ཟླ་དེའི་ཁྲོད་དུ་མོ་ཧམ་མད་གི་སྤུན་མཆེད་དང་གྲོགས་པོ་མང་པོའི་སྲོག་ཤོར་ཞིང་། སྔར་ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པས་རང་སྲོག་རྗེའུ་ཤིའི་ལག་ཏུ་ཤོར་བ་ལྟར་མུ་ཧམ་མད་གི་སྐུ་སྲོག་ལ་ཡང་ཉེན་ཀ་ཆེ་ཙམ་འཕྲད་ན་ཡང་། སྟབས་ལེགས་པར་དེ་ནས་ཐག་མི་རིང་སར་ཡོད་པའི་ས་ཆ་དེང་སང་མེ་ཌི་ན་ཞེས་འབོད་པའི་ས་ཆའི་མི་རྣམས་ཁོང་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕྱོགས་ནས་དགའ་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་དད་པོ་ཡོད་པས་ཁོ་ཚོས་ཁོང་དེར་གདན་དྲངས། སྐབས་དེ་དུས་ཁོང་དང་ལྷན་དུ་རང་གི་ཕ་ཡུལ་དང་སྤུན་མཆེད་དང་བཅས་པ་དོར་ནས་འགྲོ་མཁན་མང་པོ་ཡོད་པ་ལ་དེ་ནི་དད་པའི་འགྲུལ་བཞུད་གལ་ཆེན་ཞིག་དང་མུ་སི་ལིམ་ཚོར་མཚོན་ན་ཆེས་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པས་འགྲུལ་བཞུད་དེ་ལ་མུ་སི་ལིམ་ཚོས་ཧི་ཇི་ར་ཞེས་འབོད། ལོ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོའམ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་ཐོ་ལྟར་ན་༦༢༢ ཡིན་ཀྱང་མུ་སི་ལིམ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་ལོ་དེ་ཉིད་མུ་སིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཐོག་མར་དབུ་བརྙེས་པའི་ལོ་ཡིན་པས་ཁོ་པ་ཚོའི་ལོ་ཐོའི་ལོ་མགོ་ཡང་འདི་ནས་བཙུགས་པ་ཞིག་རེད། མེ་ཌི་ན་ལ་སྡོད་སྐབས་ལུང་པ་དེར་མུ་སི་ལིམ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཐོག་མ་ཡང་བཞེངས་པ་དང་། མུ་སི་ལིམ་གྱིས་ཉིན་ལྟར་ལྷ་ལ་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཡང་ས་ཆ་དེར་དབུ་བརྙེས།
མུ་ཧམ་མད་རང་གི་ཐུགས་ལ་རང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་དུ་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་རང་གི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་ཐུབ་པའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་ཀྱང་། དགོངས་བཞེད་བཞིན་མ་བྱུང་བར་ད་ཆ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བས་མ་ཚད། དེ་ནས་མེ་ཀའི་ཕྱོགས་ནས་མུ་སི་ལིམ་ཡོད་ཚད་རྩ་མེད་གཏོང་ཆེད་དམག་དཔུང་བསྒྲིགས་ནས་འབྱོར་བ་ན་ཐབས་གཞན་མེད་པས་དེའི་ཁ་གཏད་དུ་མུ་སི་ལིམ་རྒད་པོ་དང་ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་ཡན་ཆོད་བསྡོམས་པའི་མི་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པས་གྲི་དང་དབྱུག་པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོགས་ནས་དམག་འཐབས་ལ་ཞུགས། སྐབས་དེའི་དམག་འཐབས་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཐབས་མེད་པའི་གནས་སྟངས་བཟོད་དཀའ་བ་ཞིག་སྟེ་སྤུན་མཆེད་ནང་ཁུལ་དང་། གྲོགས་པོ་ནང་ཁུལ། ཕ་བུ་ནང་ཁུལ་དང་བཅས་པར་དད་མོས་དང་བསམ་ཕྱོགས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་རང་སྲོག་འབེན་ལ་བཙུགས་ནས་འཐབས་དགོས་བྱུང་ཡོད། སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཡོད་པའི་མེ་ཀའི་དམག་ལ་ལྟོས་ན་མུ་སི་ལིམ་ཚོའི་དམག་དཔུང་ནི་ཆེས་ཉུང་ཉུང་ལས་མིན་ཀྱང་། སྔ་རྗེས་ཐེངས་ཁ་ཤས་འཐབ་རིང་མུ་ཧམ་མད་གི་ཕྱོགས་ལ་རྒྱལ་ཕམ་གཉིས་ཀ་བྱུང་ནས་མུ་ཧམ་མད་རང་ལ་ཡང་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་པ་སོགས་བྱུང་ན་ཡང་མུ་སི་ལིམ་རྣམས་ཀྱི་ནང་གི་དད་མོས་དང་སྙིང་སྟོབས་ནི་འགྲན་ཟླ་མེད་པས་རིམ་པས་ཤིན་ཏུ་འདུལ་དཀའ་བར་གྱུར་ཅིང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཡང་ཇེ་མང་དུ་གྱུར་ཏེ་མཐར་མུ་སི་ལིམ་རྣམས་རྣམ་པར་རྒྱལ།
དེ་ནས་དམག་མི་ཁྲི་གཅིག་ཙམ་ཡོད་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཐོབ་སྐབས་མུ་ཧམ་མད་སྐུ་འཁོར་རྣམས་མེ་ཀ་ལུང་པར་འབྱོར་བ་ན་ད་ཆ་མེ་ཀའི་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་མུ་ཧམ་མད་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་ཐབས་མེད་པ་གསལ་པོར་གྱུར་ཡོད། ཡུལ་གྲུ་དེའི་གནའ་བོའི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ན་རིགས་རྒྱུད་ཚོ་པ་སུ་ཞིག་གི་དམག་ཕམ་ན་ཡང་དེའི་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་གསོད་ཅིང་བུད་མེད་ཐམས་ཅད་འཚོང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཡ་ང་སྙིང་རྗེ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་བྱེད་སྲོལ་མེད་པས་ཉིན་དེར་མེ་ཀའི་ཡུལ་མི་ཐམས་ཅད་དངངས་སྐྲགས་བརྗོད་མི་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་། མུ་ཧམ་མད་གིས་སུ་ཡིན་ཀྱང་ཁོང་གི་ཆོས་ལུགས་ལ་ཞུགས་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲིགས་ཡོད་པས་ཞེད་དགོས་པ་སོགས་གང་ཡང་མེད་པར་གསུངས་པས་ཚང་མ་འཇིགས་པ་ལས་གྲོལ། དེ་ནས་ཁོང་དམག་གིས་བསྐོར་ཏེ་མེ་ཀ་ལུང་པར་ཡོད་པའི་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཀཱ་རྦར་ཕེབས་ནས་དེར་ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱི་མི་རྣམས་གསོད་པའི་ཚབ་ཏུ་ཡབ་མེས་ཀྱིས་བསྟེན་སྲོལ་ཡོད་པའི་ལྷ་རྣམས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཐལ་བར་གཏོར། དེ་ནི་རྙིང་ཟིན་པའི་འདས་པ་གཏོར་བ་དང་འབྲེལ་མ་འོངས་པ་གསར་པ་ཞིག་མགོ་ཚུགས་པའི་དོན་ཡང་ལོས་ཡིན། དེ་ནས་བཟུང་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ནི་མེ་ཀའི་ལུང་པ་འདི་ཡིན་ཅིང་། ཀཱ་རྦ་ཡང་གནས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར། རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལྟར་ན་རི་བོ་མཆོག་རབ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟེ་བ་ཡིན་པར་འདོད་པ་བཞིན་མུ་སི་ལིམ་ཚོས་ཀཱ་རྦ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ལྟེ་བ་ཡིན་པར་འདོད། ཚན་རིག་པ་མི་ཉུང་བས་དེ་ལ་ངོ་མཚར་བའི་གནས་ལུགས་དང་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཡོད་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད། ཀཱ་རྦའི་ནང་དུ་ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་རྡོ་ནག་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལྷ་ཆེན་པོས་ཞིང་ཁམས་ནས་མར་གནང་བར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཅིང་། འདི་དག་ལ་མུ་སི་ལིམ་ཚོས་མོས་པ་དང་བཀུར་བར་བྱེད་པས་རྗེའུ་ཤི་ཆོས་ལུགས་པས་མུ་སི་ལིམ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྟེན་ལ་མོས་པས་ན་ཆོས་ལོག་ཡིན་པར་བཤད་སྲོལ་ཡོད།
གང་ལྟར་ཡང་ལྷ་ཁང་དེ་ནི་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་པ་ཞིག་ཡིན་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱ་དགོས་པ་ཀ་བ་ལྔ་ཞེས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ལྔ་པ་སྟེ་གནས་སྐོར་དུ་ངེས་པར་དུ་འགྲོ་དགོས་ས་དེ་རེད། མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ནང་དུ་བཤད་པའི་ཉམས་ལེན་གྱི་ཀ་བ་ལྔ་ནི། ༡ ཤ་ཧ་ད་ཞེས་པ་དད་མོས་ཏེ་ལྷ་ཆེན་པོ་གཅིག་རང་ལ་དད་པ་ཡིན་ཞིང་འདི་ཉིད་ནང་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་དང་མཚུངས། ༢ ས་ཧཏ་ཞེས་པ་སྨོན་ལམ་སྟེ་ཉིན་རེ་གསོལ་བ་དང་སྨོན་ལམ་ལན་ལྔ་ཆད་མེད་དུ་འདེབས་པར་གོ། གསོལ་བ་འདེབས་པ་དེས་ནི་གནས་སྐབས་དེར་མུ་སི་ལིམ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་སེམས་ནས་བསམ་རྒྱུ་གཅིག་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་གཅིག་པ། ཐ་ན་དུས་ཚོད་དང་། འཛམ་གླིང་གང་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཚང་མས་ཀཱ་རྦའི་ཕྱོགས་ལ་ཁ་སྟོན་དགོས་པ་གཅིག་པ་བཅས་ཀྱིས་དེས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཚོར་བ་གཞན་ལས་ལྷག་པ་སྟེར་ནུས་པ་བཤད་མ་དགོས། ༣ ཛ་ཀཏ་ཞེས་པ་སྦྱིན་གཏོང་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལྷ་ལ་དབང་བར་དྲན་པ་དང་མཐོ་དམན་འདྲ་མཉམ་ཡོང་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུ་ནོར་གྱི་ཆ་ཤས་ཙམ་རྟག་ཏུ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ། ༤ སི་ཡམ་ཞེས་པ་གསོ་སྦྱོང་སྟེ་ཟླ་བ་དགུ་པ་ར་མ་དྷར་སྲུང་དགོས་པའི་གསོ་སྦྱོང་བཅས་གསོ་སྦྱོང་གི་རིགས་གསུམ་ཡོད། ༥ ཐ་མ་ནི་ཧཇ་ཞེས་པ་གནས་སྐོར་ཏེ་མུ་སི་ལིམ་ཡིན་ནས་བཟུང་སྟེ་མ་མཐར་ཡང་མེ་ཀ་ལ་གནས་སྐོར་ཐེངས་གཅིག་འགྲོ་དགོས་པ་བཅས་སོ། གཞན་ཡང་རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཉམས་ལེན་མི་ཉུང་བ་ཡོད་ཀྱང་མུ་སི་ལིམ་ཡིན་མིན་གྱི་ས་མཚམས་འབྱེད་བྱེད་ནི་འདི་ལྔ་སྲུང་མི་སྲུང་གིས་འབྱེད་པ་ཡིན། གཞན་མུ་སི་ལིམ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟེན་མི་རུང་བའི་བཟའ་བཏུང་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཤི་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཤ་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་ཕག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་གཙང་བ་ཡིན་པས་རྩ་བ་ནས་བཟའ་མི་རུང་ཞིང་། ཆང་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་འཐུང་མི་རུང་ཡང་། མང་དུ་དྭོགས་པས་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་འདིར་མི་བཤད།
དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་༦༣༢ ལོར་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ནང་དུ་ཕེབས་པའི་མུ་ཧམ་མད་སྐུ་གཤེགས་ཁར་ཁོང་གིས་མ་འོངས་པར་སྟོན་པ་གཞན་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཚུལ་བཞིན་བྱ་དགོས་ཚུལ། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱ་མི་རུང་ཚུལ། བུ་ལོན་ལ་སྐྱེད་འབབ་ལེན་མི་རུང་ཚུལ། བུད་མེད་ལ་ཡག་པོ་བྱ་དགོས་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ཐ་མའི་སློབ་སྟོན་གནང་ནས་ཁོང་ལ་སྔ་ཕྱིར་བཟའ་ཟླ་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ཕྱིས་སུ་ཐུགས་འདིངས་ཆེ་ཤོས་དང་ལོ་ན་ཡང་ཧ་ཅང་ཆུང་བ་ཨའི་ཤ་ཟེར་བ་དེའི་པང་དུ་དབུ་བསྙེས་ནས་སྐུ་གཤེགས། ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱི་སྟོན་པ་དང་མི་འདྲ་བར་ཁོང་གིས་ཁོང་ནི་ལྷ་ཡི་ལུང་སྟོན་པ་པོ་ཙམ་ཡིན་པ་ལས་ལྷ་མ་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་དངོས་ནི་གཅིག་རང་ལས་མེད་པའི་ཚུལ་གསལ་པོར་གསུངས་པས། རང་གི་སྟོན་པ་དེ་ལྷར་མི་འཛིན་པའི་ཆོས་ལུགས་ཕལ་ཆེར་མུ་སི་ལིམ་མ་གཏོགས་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། དེ་ལྟར་ཡོང་བར་མུ་ཧམ་མད་ཁོང་སྐུ་མ་གཤེགས་གོང་ནས་ཁོང་གིས་ཁོང་གྲོངས་རྗེས་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་གནས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་དོན་དུ་སྤྲོས་པ་རྒྱས་པོའི་དུར་སྦས་སོགས་དམིགས་བསལ་བྱ་མི་དགོས་པའི་ཞལ་ཏ་གནང་ཞིང་། གྲོངས་ཟིན་རྗེས་གྲོགས་པོ་ཨ་རྦུ་རྦ་ཀར་ཟེར་བ་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་ཨའི་ཤའི་ཡབ་ཡིན་པ་དེས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་གལ་སྲིད་ཁྱོད་ཚོས་མུ་ཧམ་མད་ལ་དད་མོས་བྱ་ཡི་ཡོད་ན་ཁོང་གྲོངས་ཟིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་གལ་སྲིད་ཁྱོད་ཚོས་ཨ་ལ་སྟེ་ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་དད་མོས་བྱ་ཡི་ཡོད་ན་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ་ལྷ་ཆེན་པོ་ནི་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་ལ་ནམ་ཡང་སྐུ་གཤེགས་མི་སྲིད་ཅེས་བཤད།
རྒྱུ་མཚན་དེས་མུ་སི་ལིམ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནང་དུ་མུ་ཧམ་མད་ལྷ་མ་ཡིན་པར་ལྷ་ཡི་ལུང་སྟོན་པ་པོ་ཙམ་ཡིན་པ་རྩོད་མེད་ཡིན་པས་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་པ་ལྟར་ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། རྣམ་ཤེས། ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་གང་ཡོད་ཟེར་བའི་རྩོད་གཞི་ཛ་དྲག་ཅན་དེ་འདྲ་བྱུང་མེད། དེ་བཞིན་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་པས་ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་དང་རི་མོ་བཞེངས་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང་མུ་སི་ལིམ་རྣམས་ཀྱིས་མུ་ཧམ་མད་གི་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་པ་དང་རི་མོ་འབྲི་བ་སོགས་ལ་དགའ་བོ་བྱ་སྲོལ་མེད། འོན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་མུ་ཧམ་མད་མཚོན་བྱེད་དུ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཁོང་གི་ཞལ་རས་རས་དཀར་པོས་བཀབ་པའི་རི་མོ་ཅུང་ཟད་རེ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད། དེས་ན་མུ་ཧམ་མད་ནི་མི་དངོས་ཤིག་ཡིན་པ་ལ། ཨི་རྦན་ཨི་ཤཀ་གིས་བརྩམས་པའི་མུ་ཧམ་མད་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་རྙིང་ཤོས་དང་ཁུངས་དག་ཤོས་ཡིན་པར་བརྩི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་དུ་བལྟས་ན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཆ་ཚང་ནང་ནས་མུ་ཧམ་མད་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་གསོན་ཉམས་ཆེ་ཤོས་དང་ལྷ་སྒྲུང་ཉུང་ཤོས་ཀྱང་ཡིན་པར་མངོན། མུ་ཧམ་མད་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་མངོན་ཤེས་སོགས་ཡོད་རབས་མེད་ཅིང་། མུ་ཧམ་མད་ལ་བཟའ་ཟླ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་དམག་འཁྲུགས་ལ་སྐུ་ངོ་མ་ཕེབས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་སྐྱོན་མི་ཉུང་བ་ཡོད་ན་ཡང་། དེ་ཚོ་ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་གསལ་པོར་བྲིས་ཡོད། ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱི་སྟོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ངན་ཚད་སྦས་ཤིང་བཟང་ཚད་ངོམས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་བཟང་ངན་ལྗིད་ཁོག་མཇལ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡིན་ན་ཡང་གཞན་དག་ལ་ལྟོས་ན་མུ་ཧམ་མད་གི་ལོ་རྒྱུས་ནི་དྲང་པོ་ཞིག་རེད་ཅེས་བཤད་ཆོག་པ་རེད།
དེ་ལྟར་མུ་སི་ལིམ་རྣམས་ཀྱིས་མུ་ཧམ་མད་ཁོང་ལྷ་དངོས་མ་ཡིན་པར་ལྷ་དང་ཉེ་ཤོས་ཀྱི་དམ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྩིས་ནས་མིག་དཔེར་འཛིན་པ་དེས་ཁོང་གི་ཆོས་ལུགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། དཔེར་ན་མུ་ཧམ་མད་ཁོང་ཚོང་པ་ཡིན་པས་ཁོང་གི་ཆོས་ལུགས་པའི་ཁྲོད་དུ་ཚོང་ལས་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དང་འབྲེལ་དེས་རིམ་པས་ཤར་ནུབ་ཀྱི་གླིང་གཉིས་པོའི་བར་དུ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་བྱས། ད་དུང་ཁོང་ལ་བཟའ་ཟླ་མང་ཙམ་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གི་ཆོས་ལུགས་ལ་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྲུང་དགོས་པའི་ཚབ་ལ་བུ་ཕྲུག་མང་ཙམ་གསོ་སྐྱེད་དགོས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པ་དེས་ཁོང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མི་འབོར་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་འཕར་བ་ལས་ད་ལྟའི་བར་ཉམས་རྒུད་ཕྱིན་མེད། མ་ཟད་ཁོང་ནི་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ལ་སུ་ཞིག་གིས་ལས་སླ་པོས་བརྙས་བཅོས་བཤད་ཐུབ་བམ། དེས་ན་ལོ་ངོ་གཅིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་རིང་མེ་ལྕེ་བཞིན་དུ་དར་བའི་ཁོང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་བོ་ཡིན་པ་སྟེ། ཧིན་དུ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གསང་བ་མང་པོ་མེད་ཅིང་། ནང་ཆོས་ལྟར་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་གསོག་པ་དང་ཉིན་མཚན་ཆད་མེད་སྒོམ་རྒྱག་དགོས་མེད་པར་ཚེ་འདིར་ལྷ་ལ་དད་མོས་གཙང་མ་བྱས་ན་ཤི་མ་ཐག་ཏུ་ཞིང་ཁམས་སུ་འགྲོ་ཆོག གཅེར་བུ་པ་སོགས་ལྟར་དཀའ་བ་མང་པོ་སྤྱད་མི་དགོས་པར་ཉིན་རེ་གསོལ་འདེབས་ཐེངས་ལྔ་བྱས་པས་ཆོག རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གིས་ཕྱིས་སུ་སོག་པོའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་རྣམས་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་མང་པོར་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་ལས་མང་པོ་ཞིག་གིས་མུ་སི་ལིམ་གདམས་པ་ལ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཁོ་ཚོས་ཆོས་ལུགས་འདི་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་མོ་ཡིན་པས་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཡོད། འོན་ཀྱང་མུ་ཧམ་མད་ཁོང་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་རིང་ཁོང་གིས་སོ་སོས་གསར་གཏོད་གནང་བའི་ཆོས་ལུགས་དེས་འཛམ་གླིང་ཇི་ལྟར་དབང་བསྒྱུར་བ་གཟིགས་རྒྱུ་མ་བྱུང་བས་དེའི་སྐོར་ལེ་ཚན་རྗེས་མའི་ནང་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །
༡༩༨༩
ནོའོ་བྷེལ་གྱི་བྱ་དགའ།
ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་༥ཉིན་ : རྒྱལ་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོར་ནོའོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་བྱ་དགའརག་གནང་བ་རེད།
ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།
དོན་ཚན་གཉིས་པ། མུ་སི་ལིམ་གྱི་རྫོགས་ལྡན།
མུ་ཧམ་མད་གིས་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་དར་བའི་རྨང་གཞི་ཆ་ཚང་བ་བསྐྲུན་ནས་སྐུ་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གི་མཛད་ཕྲིན་གྱི་ལྷག་མ་ནི་ཁོང་གི་སློབ་མ་གྲོགས་པོ་དང་སྤུན་མཆེད་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱངས། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་སྐུ་མ་གཤེགས་གོང་དུ་རྒྱལ་ཚབ་དངོས་སུ་བསྐོས་ཡོད་མེད་ཐད་རྩོད་པ་ཡོད། དེ་ཡང་སྐུ་མ་གཤེགས་གོང་ཙམ་དུ་ཁོང་གིས་ཞལ་ཆེམས་ཤིག་གནང་བའི་ནང་དུ་ཁོང་གིས་རང་གི་ཚ་བོ་ཡང་ཡིན་ཞིང་སྲས་མོའི་ཁྱོ་ག་ཡང་ཡིན་པ་ཨ་ལི་ལ་བསྟོད་བསྔགས་ཆེན་པོ་གནང་། འགའ་ཤས་ཀྱིས་དེ་ནི་ཨ་ལི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བསྐོས་པའི་དོན་དུ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཤིང་། གཞན་དག་གིས་དེ་ནི་ཨ་ལི་མུ་སི་ལིམ་ལ་ཞུགས་པའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་ཤོས་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱིས་བསྟོད་བསྔགས་དང་བརྩི་མཐོང་གནང་བ་ལས་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བསྐོས་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་བཤད། གང་ལྟར་ཐོག་མར་མུ་ཧམ་མད་གི་གྲོགས་པོ་དང་སློབ་མ་གཅིག་ལྕོགས་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཚབ་བམ་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་འགན་བཞེས། རྒྱལ་ཚབ་འདི་ལ་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་སྐད་དུ་ཀ་ལི་ཧྥ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། དེ་ནི་ཤུལ་འཛིན་བྱེད་པོ་ལ་གོ། འོན་ཀྱང་ཆོས་ལུགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་མི་སུ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་རང་ཉིད་སྒེར་གྱིས་ཨ་ལའམ་ལྷ་ཆེན་པོར་དད་པ་དང་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཁོ་ནས་ཆོག་པ་ལས་དེ་ལ་གཞན་གྱི་བྱིན་རླབས་དང་ཆོ་ག་སོགས་ལ་ལྟོས་དགོས་མེད་ཅིང་། ཨ་ལའི་མདུན་དུ་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པས་བླ་མ་དང་ཆོས་པ་སོགས་གལ་ཆེན་ཡིན་པར་འཛིན་སྲོལ་མེད་པར་བརྟེན་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ལུགས་སྲོལ་དུ་ལྷ་ཁང་ཙམ་ལས་དགོན་པ་སོགས་ཀྱང་བཞེངས་སྲོལ་མེད་པས་ན་སྐབས་དེའི་མུ་སི་ལིམ་གྱི་དཔོན་པོ་རྣམས་ནི་ཆོས་དཔོན་ལས་ཀྱང་གཙོ་བོ་སྲིད་དཔོན་ཡིན་པར་བཤད་ན་འོས་ཤིང་འཚམས་པར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས།
ཀ་ལི་ཧྥ་དང་པོ་ཨ་རྦུ་རྦ་ཀར་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་གསར་གཏོད་གནང་མཁན་གྱི་མི་གཉིས་པ་དང་དེ་ཡང་མུ་ཧམ་མད་རང་དང་གལ་གནད་མཚུངས་པ་ཙམ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། རྒྱུ་མཚན་ཁོང་ནི་མི་དམངས་ཀྱི་མདུན་དུ་མུ་སི་ལིམ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་མཁན་དང་པོ་དེ་ཡིན་པས་མ་ཚད། མུ་ཧམ་མད་ལ་དཀའ་སྡུག་འཕྲད་སྐབས་རྒྱབ་རྟེན་བཅོལ་ས་དང་ལམ་སྟོན་བྱེད་མཁན་ཡང་ཁོང་ཡིན་པ་དང་། མུ་ཧམ་མད་གྲོངས་རྗེས་གསར་དུ་བརྙེས་པའི་ཚོགས་པ་དེའི་གཞི་རྩ་བརྟན་པོར་འཛུགས་པ་དང་མདུན་ལམ་གསལ་པོར་སྟོན་མཁན་ཡང་ཁོང་ཡིན་པས་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་ལོ་གཉིས་ཙམ་གྱི་རིང་དུ་དབུ་ཁྲིད་པའི་རྗེས་སུ་སྐུ་བསྙུན་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲོངས་པ་ལ། དེ་རྗེས་ཨ་རྦུ་རྦ་ཀར་གྱི་དྲུང་ཡིག་ཨོ་མར་ཞེས་པ་དེ་ཀ་ལི་ཧྥ་གཉིས་པར་གྱུར། ཁོང་ནི་ཐོག་མར་མུ་ཧམ་མད་གི་ཆོས་ལུགས་ནི་ཆོག་ལོག་ཡིན་པ་དང་དེས་རིགས་བརྒྱུད་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་གནོད་པར་བསམ་ནས་མུ་ཧམ་མད་དཀྲོངས་འདོད་དྲག་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་རང་གི་སྲིང་མོའི་བརྒྱུད་ནས་མུ་ཧམ་མད་གི་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་བསླབས་པས་མོས་པར་གྱུར་ཏེ་དེའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་མགོ་བོ་སྤྱི་ཐེར་དང་། མིག་ནག་པོ། གཟུགས་ཧ་ཅང་རིང་བ། འབྲི་ཀློག་ཀྱང་ཤེས་པས་ཁ་ལྕེ་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པར་གྲགས། ཁོང་མུ་ཧམ་མད་ལ་དགའ་མོས་ཧ་ཅང་ཆེ་བས་མུ་ཧམ་མད་སྐུ་གཤེགས་པར་ཐོས་དུས་ཁོང་གིས་ཞིང་ཁམས་ལ་གཤེགས་པ་མ་གཏོགས་སྐུ་གཤེགས་པ་ཡིན་མི་སྲིད་བསམ་སྐད། སྔར་བོད་དུ་ཡང་རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པས་ཙོང་ཁ་པ་སྐུ་གཤེགས་པ་གསན་སྐབས་སྤྱོད་པ་ལ་གཤེགས་པ་ཡིན་ན་མ་གཏོགས་སྐུ་གཤེགས་པ་ཡིན་མི་སྲིད་དགོངས་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དེ་ཤེས་མཁན་ཚོར་འདིས་དྲན་གསོ་སྟེར་ངེས། ཀ་ལི་ཧྥ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་དེར་ཨ་རབ་རང་གི་དམག་མི་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ལས་མེད་ཀྱང་དེ་གཉིས་ཀྱིས་སྔ་རྗེས་བསྡོམས་པའི་ལོ་ཉེར་ལྔ་ཙམ་གྱི་རིང་དུ་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་པེར་ཤ་ཡ་སོགས་དབང་དུ་བསྡུས་ནས་མུ་སུ་ལིམ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཨ་རབ་ཀྱི་མི་རིགས་དང་ས་ཆ་ལས་བརྒལ་བའི་རྒྱ་བསྐྱེད་གནང་།
ཀ་ལི་ཧྥ་ཨོ་མར་མ་གྲོངས་གོང་དུ་ཁོང་གིས་ཀ་ལི་ཧྥ་རྗེས་མ་བསྐོ་བའི་དོན་དུ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་པ་ལ་དེ་དག་གིས་ཨ་ལི་དང་། ཨུཐ་མན་ཞེས་པ་གཉིས་ལས་ཨུཐ་མན་ཀ་ལི་ཧྥ་ལ་འདེམས་བསྐོས་བྱས་པ་དེས་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་མི་འདྲ་བ་བར་གྱི་འགལ་ཟླ་དེ་ཇེ་ཆེར་གྱུར། ཨུཐ་མན་གྱིས་མུ་སི་ལིམ་ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་ཟླ་དེ་སེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་གང་དྲག་བྱས་ཀྱང་གྲུབ་འབྲས་མ་ཐོབ་པར་ཐ་ན་དེའི་ཁྲོད་དུ་རང་སྲོག་ཀྱང་ཤོར། དེ་ནས་ཨ་ལི་ཀ་ལི་ཧྥར་བཞི་པར་བསྐོས་ཀྱང་མུ་སི་ལིམ་ནང་ཁུལ་དུ་ཟིང་འཁྲུགས་བསྟུད་མར་བྱུང་ནས་ཁོང་མ་ཟད་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་ཀ་ལི་ཧྥ་ལ་བསྐོས་པའི་ཁོང་གི་སྲས་ནང་མི་དང་བཅས་པ་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་མུ་སི་ལིམ་ནང་ཁུལ་ལ་ཨ་ལིའི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཤི་ཨ་ཞེས་པའི་རིགས་གཅིག་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱོགས་གཏོགས་སུན་ནི་ཞེས་གྲགས་པ་གཉིས་བྱུང་། ཨ་ལིའི་བརྒྱུད་འཛིན་ཤི་ཨ་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་ལི་ནི་མུ་ཧམ་མད་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་ཀ་ལི་ཧྥ་ལ་བསྐོས་ཤིང་དེའི་ཁྲི་འཛིན་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་གདུང་བརྒྱུད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ངེས་པར་དུ་མུ་ཧམ་རང་གི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་ཡིན་དགོས་པར་འདོད་ཅིང་། སུན་ནི་རྣམས་ཀྱིས་མུ་ཧམ་མད་སྐུ་ངོ་མས་རྒྱལ་ཚབ་སུ་ཡང་བསྐོས་མེད་ཅིང་རྒྱལ་ཚབ་བསྐོ་བ་ནི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་འཇོན་ལྡན་པ་ཞིག་དམངས་གཙོ་ལྟར་འོས་བླུགས་ནས་བསྐོ་དགོས་པར་འདོད། རྒྱུ་མཚན་དེས་ཀ་ལི་ཧྥའི་ཐོབ་ཐང་དངོས་གནས་སུ་ལ་ཡོད་མེད་ཐད་རྩོད་པ་ཆེ། ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སུན་ནིའི་ཕྱོགས་རྒྱལ་བ་ལྟར་གྱུར་ནས་ད་ལྟའི་ཆར་མུ་སི་ལིམ་གྱི་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་ཙམ་སུན་ནི་ཡིན་ཅིང་། གཞན་ཤི་ཨ་ཉུང་ཟད་ཡོད་པ་ནི་ཨི་རན་དང་ཨི་རཀ་གི་ས་ཁུལ་རྣམས་སུ་ཡོད། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཙོ་བོ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཀ་ལི་ཧྥའི་ཐོབ་ཐང་སུ་ལ་ཡོད་མེད་ཙམ་ལས་གཞན་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མེད་ཀྱང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འགལ་ཟླ་ཕལ་མོ་ཆེ་ཁྱད་པར་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་བཤད་ཤེས་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་ན་ཡང་འགལ་ཟླ་ནི་ཛ་དྲག་ཆེ་བ་བཞིན་འདི་ཡང་དེ་འདྲའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས།
མུ་སི་ལིམ་ནང་ཁུལ་དུ་མི་སེར་དམག་འཁྲུག་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་བར་ཆད་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་བཤད་མ་དགོས་ཀྱང་། དེས་མུ་སི་ལིམ་ཉམས་ཆག་ཏུ་སོང་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་སྟོབས་ཤུགས་རྒྱས་པར་གྱུར། ལོ་བརྒྱའི་ནང་དུ་ཨ་རབ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཨ་ཧྥི་རི་ཀ ཡུ་རོབ་ཀྱི་སི་པན། རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་དང་སོག་པོ་དང་རྒྱ་ནག་ཚུན་ཆད་ལ་མུ་སི་ལིམ་གྱི་དམག་ཤུགས་འབྱོར་བ་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྔར་གོ་རྒྱུ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་ཨ་རབ་ལུང་པས་འཛམ་གླིང་ཕལ་མོ་ཆེ་གློ་བུར་དུ་དབང་དུ་བསྡུས་ཡོད། ཕྱིས་སུ་སོག་པོས་ཀྱང་དུས་ཐུང་ངུའི་ནང་དུ་ས་ཁྱོན་ཆེན་པོ་དབང་དུ་བསྡུས་ན་ཡང་དེ་དག་ལ་མུ་སི་ལིམ་ལྟར་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་དམིགས་ཡུལ་དང་གཞི་རྩ་མེད་པས་ན་འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་མུ་སི་ལིམ་ནང་བཞིན་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཐུབ་མེད། འོ་ན་མུ་སི་ལིམ་ལ་སྟོབས་ཤུགས་དེ་འདྲ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། དེ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པར། མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་བརྟེན་པའི་དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས། སྤུན་ཟླའི་དམ་ཚིག དད་མོས་ཀྱི་ཆིག་སྒྲིལ་སོགས་ཀྱི་ནུས་པས་ཡིན་པར་བཤད་མ་དགོས་ཤིང་། མདོར་བསྡུས་ན་དེ་ཡིས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བར་ཡིད་ཆེས། རྨི་ལམ། སྙིང་སྟོབས། ཆིག་སྒྲིལ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད།  མུ་སི་ལིམ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བའི་སྙིང་པོ་ནི་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷ་གཅིག་ལས་མེད་པ་དེ་ཡིན་པས། གོང་དུ་ལྷ་གཅིག་ལས་མེད་པས་འོག་ཏུ་མི་ཡི་རིགས་ཀྱང་འདྲ་མཉམ་དང་གཅིག་གྱུར་དགོས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་བརྟན་པོར་ཚུགས་ཡོད། མུ་ཧམ་མད་ཁོང་གིས་མི་རིགས་དང་ཁ་དོག་གི་དབྱེ་བ་མེད་པར་མུ་སི་ལིམ་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་གསུངས་པས་ལོ་མང་པོའི་རིང་ཕན་ཚུན་དབྱེ་འབྱེད་དང་ཕྱོགས་ཞེན་གྱིས་ཁ་འཐོར་གྱུར་པའི་ཨ་རབ་ལུང་པ་ལ་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་གཅིག་གྱུར་ཐེངས་དང་པོ་བྱུང་ཞིང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་ལ་ཡང་ནམ་ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཐེབས། སྐབས་དེ་དུས་རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་ནི་རྙིང་རུལ་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ནི་ལྟ་གྲུབ་དང་གནད་དོན་ཆུང་ཙག་རེའི་དོན་དུ་ཡང་མི་མང་པོ་དམར་གསོད་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱིས་མུན་ནག་གི་འཇིག་རྟེན་སྐྱི་གཡའ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་གར་ལ་ཡང་བྲམ་ཟེ་དང་གྲངས་ཅན། ནང་པ་དང་གཅེར་བུ་པ་སོགས་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཁ་བཅོ་བརྒྱད་དར་བ་དེས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཆིག་སྒྲིལ་མེད་པར་འཕོ་འགྱུར་གྱི་རྦ་རླབས་ཅི་ཡང་སྟོན་བཞིན་པས་ན་སུས་ཀྱང་མུ་སི་ལིམ་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པའི་དོ་ཟླ་བྱ་ཐབས་བྲལ།
ཆོས་ལུགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་མུ་སི་ལིམ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་བའི་དོན་དུ་དམག་འཐབས་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། དེས་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བཏང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རྦེར་ཊེན་ཌི་ར་སེལ་གྱིས། “ཁོ་ཚོས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁམས་དེ་འཁྲུག་པ་ངར་པོ་རྒྱག་མ་དགོས་པར་ཐོབ་པ་དེས་གཏོར་སྐྱོན་ཧ་ཅང་ཆུང་བ་དང་། མི་སེར་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་རྣམས་ཕལ་ཆེར་འགྱུར་བཅོས་རྩ་བ་ནས་མ་བཏང་བར་རང་འཇགས་བཞག་”ཡོད་ཅེས་གསུངས། མ་ཟད་ཁོ་ཚོས་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་ཞུགས་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲིགས་པས་སྐབས་དེར་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱིས་བྱེད་པ་ལྟར་དོན་མེད་འཕྲོགས་བཅོམ་དང་གསོད་རྨས་ཚད་ལས་འདས་པ་སོགས་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་དང་། ཡེ་ཤུས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱི་ཆབ་སྲིད་པ་ཚོས་མི་དམངས་ནས་ཁྲལ་ཕོན་ཆེན་བསྡུ་ཡི་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལ་ལྟོས་ན་མུ་སི་ལིམ་གྱིས་ཁྲལ་ཉུང་ཟད་ལས་བསྡུ་ཡི་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་གཞན་དང་མཐུན་འབྲེལ་ཡང་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་སྟེ། རྗེ་རུ་ས་ལམ་ལ་རྗེའུ་ཤི་དང་མུ་སི་ལིམ་གཉིས་ཀས་མཉམ་དུ་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་། ས་ཆ་འགའ་ཤས་ལ་ལྷ་ཁང་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཟའ་པ་སངས་ལ་མུ་སི་ལིམ་ཚོས་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་གཟའ་ཉི་མར་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོས་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྲོལ་ཡོད་སྐད། མུ་སི་ལིམ་གྱིས་སྐབས་རེ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ནང་གི་སྐུ་བརྙན་འདྲ་མིན་གཏོར་བ་ཙམ་ལས་ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པ་རང་ནི་ཨ་ལའི་ལུང་སྟོན་པ་པོར་རྩོད་མེད་དུ་བཀུར་སྲོལ་ཡོད། མུ་སི་ལིམ་གྱི་རྒྱལ་ས་སི་རི་ཡ་ཡིན་སྐབས་ཀྱང་དེའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡེ་ཤུ་མང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པ་གལ་ཆེན་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་པ་ཡིན་པ་དང་། ད་དུང་བར་སྐབས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་པའི་དབང་ཚད་ཆེ་སྐབས་དེ་དག་གིས་རྗེའུ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་རྗེ་རུ་ས་ལིམ་ལ་འགྲོ་མ་བཅུག་ཀྱང་མུ་སི་ལིམ་ཚོས་བཀག་རྒྱ་དེ་དཀྲོལ་བ་སོགས་ཀྱིས་རྗེའུ་ཤི་རྣམས་ཡེ་ཤུ་ལས་ཀྱང་མུ་ཧམ་མད་ལ་བཟང་འབྲེལ་ཆེ་བ་བྱུང་། མདོར་ན་ད་ལྟའི་ཡེ་ཤུའི་གུ་ཡངས་དང་ཁ་ཆེའི་གུ་དྭོགས་གཉིས་སྐབས་དེ་དུས་ནི་ས་གནམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་གོ་ལྡོག་ཡིན་པར་གྲགས།
བཤད་མ་དགོས་པར་དེ་འདྲའི་གྲུབ་འབྲས་ནི་གཙོ་བོ་ཀ་ལི་ཧྥ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དབུ་ཁྲིད་འོག་བྱུང་བ་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཨ་རྦུ་རྦ་ཀར་ནས་ཨ་ལི་བར་གྱི་ཀ་ལི་ཧྥ་ལ་ར་ཤི་དུན་ཀ་ལི་ཧྥ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། དེ་ནས་མུ་ཨ་ཝི་ཡས་དབུ་བཙུགས་པའི་ཀ་ལི་ཧྥའི་བརྒྱུད་པ་དེ་ལ་ཨུམ་མ་ཡད་ཀ་ལི་ཧྥ་ཞེས་འབོད། དེས་སྤྱི་ལོ་༦༦༡ ནས་༧༥༠ བར་ཏེ་ལོ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་རིང་ཀ་ལི་ཧྥའི་གོ་གནས་བཟུང་ཞིང་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཡུལ་གྲུ་རྣམས་དབང་བསྒྱུར་བྱས། མུ་ཨ་ཝི་ཡ་ཁོང་ཀ་ལི་ཧྥར་གྱུར་པའི་སྐབས་དེར་སི་རི་ཡ་ས་ཁུལ་གྱི་གཞུང་འཛིན་ཡིན་པར་བརྟེན་ཁོང་གི་བརྒྱུད་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་རྒྱལ་ས་གཙོ་བོ་ཡང་སི་རི་ཡ་ཡིན། རྒྱལ་ས་དེའི་མིང་དུ་ཌ་མ་སི་ཀུ་སི་ཞེས་འབོད། མུ་ཨ་ཝི་ཡ་ཁོང་དང་ཁོང་གི་བརྒྱུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངའ་ཐང་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་པས་སྐབས་དེ་དུས་འཛམ་གླིང་གི་མི་འབོར་རྒྱ་ཆ་ཉེར་དགུ་ཙམ་ཁོང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པར་གྲགས། དེ་ནས་ཨུམ་མ་ཡད་གི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་ཡོད་ཚད་དམར་བསད་བཏང་ནས་ཀ་ལི་ཧྥའི་བརྒྱུད་པ་གསར་པ་ཞིག་དབུ་བརྙེས་པ་ལ་ཨབ་རྦ་སིཌ་ཅེས་འབོད། དེ་དག་གིས་རྒྱལ་ས་རྙིང་པ་ཌ་མ་སི་ཀུ་སི་ནས་དེང་སང་གི་ཨི་རཀ་ས་ཁུལ་དུ་སྤོས་ནས་སྤྱི་ལོ་༧༥༠ ནས་སྤྱི་ལོ་༡༢༥༨ བར་དུ་དབང་བསྒྱུར་བྱས། འོན་ཀྱང་ཨ་རྦ་སིཌ་རྣམས་ཀྱིས་ཨུམ་མ་ཡད་གི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་རྣམས་ཚར་གཅོད་སྐབས་ཀ་ལི་ཧྥའི་སྲས་གཅིག་ཡུ་རོབ་ཀྱི་སི་པན་དུ་བྲོས་ཤོར་ནས་དེ་ཉིད་སི་པན་དང་། པོར་ཊུ་རྒལ་སོགས་སུ་ཁྱབ་ཡོད་པའི་མུ་སི་ལིམ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དུ་གྱུར། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེའི་བརྒྱུད་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་རེ་ཞིག་ཨེ་མིར་ཞེས་པ་ལས་ཀ་ལི་ཧྥ་ཞེས་པའི་མཚན་གནས་དེ་ཁུར་མེད། དུས་སྐབས་དེར་མུ་སི་ལིམ་ནང་ཁུལ་ལ་འགལ་ཟླ་ཛ་དྲག་ཅན་འགའ་ཞིག་བྱུང་ཡང་། ཨབ་རྦ་སིཌ་དང་ཨེ་མིར་གྱི་དུས་སྐབས་གཉིས་ནི་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། དེ་ལས་སི་པན་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ས་ལ་ཀོར་ཌོ་རྦ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། ཨབ་རྦ་སེ་ཌའི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་ཀྱིས་ཨི་རཀ་ཏུ་སྤོས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ས་དེའི་མིང་དུ་བྷག་ཌད་ཅེས་གྲགས། དེ་གཉིས་ལས་སི་པན་དུ་ཡོད་པ་དེས་གཙོ་བོ་ཡུ་རོབ་ས་ཁུལ་གྱི་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཤིང་། ཨི་རཀ་ཏུ་ཡོད་པ་དེས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་དང་འབྲེལ་བ་ཆེ་བ་བྱུང་ནས་ཤར་ནུབ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་མཐུད་བྱས་ཏེ། མདོར་ན་གནས་སྐབས་རིང་འཛམ་གླིང་ཕལ་མོ་ཆེ་མུ་སི་ལིམ་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུར་གྱུར།
དེ་ལ་བྷག་ཌད་ནི་བར་སྐབས་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག རོམ་དང་བྷག་ཌད་བཅས་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་སྟོབས་འབྱོར་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བཞིའི་རྒྱལ་ས་ཞེས་བརྩི་སྲོལ་ཡོད་པའི་ནང་གི་གཅིག་ཡིན། རྒྱལ་ས་རང་ལ་མི་འབོར་བྱེ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་གྲགས་ཤིང་། སྐབས་དེ་དུས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་གྲགས་ཆེ་ཤོས་རོམ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ལ་ཡང་མི་གྲངས་ཁྲི་གསུམ་ལས་མེད་སྐད། བྷག་ཌད་རྒྱལ་ས་དེ་ནི་མུ་སི་ལིམ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གྲ་རྒྱས་པོའི་འཚོ་བ་དང་། སྙན་ངག ཡོན་ཏན་སློབ་སྦྱོང་སོགས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་འཛམ་གླིང་གང་ས་ནས་སླེབས་པའི་མཁས་པ་རྣམས་འཛོམས་ས་ཡང་ཡིན་པར་བརྟེན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ཁྱིམ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱ་སྲོལ་ཡོད། སྐབས་ཤིག་མཁས་པ་ནང་ཁུལ་ལ་རྣམ་དཔྱོད་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོད་པ་དང་བགྲོ་གླེང་མང་དུ་བྱུང་ནས་འཛམ་གླིང་གང་ས་ནས་རིག་གནས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་རྙིང་པ་ཅི་ཐོབ་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཀྱང་སྤེལ་བ་ལ་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཚན་རིག་གི་ལས་འཆར་དེ་ལྟ་བུ་ཆེས་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པར་གྲགས། བྷག་ཌད་གི་མངའ་ཐང་ཆེ་ཤོས་ནི་ཨ་རབ་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེས་སྙན་གྲགས་ལྡན་པ་ཧ་རུན་ཨལ་ར་ཤིཌ་སྐབས་སུ་ཡིན་ཅིང་། ཁོང་ནི་རྣམ་དཔྱོད་དང་། ཆབ་སྲིད་སོགས་གང་ཐད་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མི་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། ཁོང་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲུང་དང་ལོ་རྒྱུས་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་པས། ཨ་རབ་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྐོར་ཤེས་མཁན་ཚོས་རྒྱལ་པོ་ཁོང་གི་སྐོར་མི་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུའི་སྙན་གྲགས་ཡོད། ཁོང་གྲོངས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར་ཨ་རབ་ནང་ཁུལ་ལ་ཟིང་འཁྲུགས་བསྟུད་མར་ལངས་ནས་སྐབས་ཤིག་ལ་མུ་སི་ལིམ་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀ་ལི་ཧྥ་ལ་བྷག་ཌད་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཙམ་ལས་གཞན་ལ་འགན་དབང་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་། ཐ་ན་ཀ་ལི་ཧྥ་གཅིག་ནི་རང་གི་དམག་མིས་དྲུད་ནས་དམར་གསོད་བྱས་པ་སོགས་ཀྱང་བྱུང་།
དེ་ནས་དུས་རབས་བཅུ་པ་ཙམ་དུ་མུ་སི་ལིམ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་རྫོགས་ལྡན་དེ་རྩོད་ལྡན་དུ་འགྱུར་མགོ་ཚུགས་ནས་རིམ་པས་ཉམས་ཆག་བྱུང་བ་ལ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མུ་སི་ལིམ་ཐོག་མར་དར་བ་དེ་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་པ་བཞིན། མཐར་ཉམས་ཆག་ཕྱིན་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དགྲ་ཡི་དབང་གིས་མ་ཡིན་པར་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆིག་སྒྲིལ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་པར་གསུངས། ཆིག་སྒྲིལ་མེད་པའི་གནད་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་བྷག་ཌད་ལ་ཡོད་པའི་ཀ་ལི་ཧྥའི་ནུས་ཤུགས་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་ནས་སྤྱི་ལོ་༩༠༩ ལོར་བྱང་ཨ་ཧྥི་རི་ཀར་རང་བཙན་ཅན་གྱི་ཀ་ལི་ཧྥའི་བརྒྱུད་པ་གཅིག་བྱུང་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་༩༢༩ ལོར་སི་པན་ནས་སྔར་ཨེ་མིར་ཞེས་པའི་གོ་གནས་བཟུང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཚོས་ཀྱང་ད་ཆ་ཀ་ལི་ཧྥའི་མཚན་གནས་བཟུང་བ་སོགས་ཀྱིས་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཚད་རྣམས་དུམ་བུར་འཐོར་ཞིང་། ཡུལ་གྲུ་མང་པོ་མགོ་འོག་ལུས་ཆུད་མེད་པར་གྱུར་ཏེ་རང་བཙན་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གྱུར་ནས། སྤྱི་ཡོངས་ནས་བཤད་ན་མུ་སི་ལིམ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་ཉམས་རྒུད་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་དེར་ང་ཚོས་ཏུ་རུཀ་ཥར་འབོད་པའམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཊུར་ཀི་ཞེས་འབོད་པའི་ནུབ་ཨེ་ཤ་ཡའི་མི་རིགས་རྣམས་མུ་སི་ལིམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་ཞུགས་ཏེ་དེ་དག་གིས་ཨ་རབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཡང་དབང་དུ་བསྡུས་ནས། མུ་སི་ལིམ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་རྒུད་ཕྱིན་ནས་མེད་པར་རེ་བའི་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ལུང་པ་རྣམས་ཧོན་འཐོར་བར་བྱས་པའི་ཚུལ་ནི་དོན་ཚན་གསུམ་པའི་ནང་དུ་བཤད་པར་འདོད། །
རྒྱ་བཟའ་བལ་བཟའི་རྣམ་ཐར་
བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསས་ཞིག་ཡིན་
བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་བདམས་བཀོད། ༤༣
བོད་ཡིག་གི་ཚིག་མགྲེལ།
! ཚིག ! ཡོངས་ཁུངས། ! མགྲེལ་པ།
པོ་ཏ་ལའི་ཞོལ་གྱི་རྡོ་རིང་ཕྱི་མ།
པོ་ཏ་ལའི་ཞོལ་གྱི་རྡོ་རིང་ཕྱི་མ། སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་བློན་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དུས་རབས་བརྒྱད་པར་ཐང་བོད་བར་འཁྲུག་རྩོད་མང་པོ་བྱུང་། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་རིང་བློན་ཆེན་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་གིས་༧༦༣ལོར་བོད་དམག་ཁྲང་ཨན་དུ་དྲངས། རྡོ་རིང་འདིར་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་པར་བྲིས་ནས་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་ལ་བསྟོད་བསྔགས་དུ་བཞེངས་པ་ཡིན། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེར་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་གི་ཡོན་ཏན་དང་མཛད་རྗེས་བསྟོད་བསྔགས་དང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་ས་ཞིང་དང་ །གཞིས་ཀ་སོགས་གནང་བ་མ་ཟད། ཁོའི་དབོན་རབས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དབང་ཆ་མང་པོ་གནང་བ་བཀོད་ཡོད། རྡོ་རིང་འདི་བོད་ཆེན་པོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།
རྡོ་རིང་དེ་ལྷ་སའི་པོ་ཏ་ལའི་མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐང་ཆེན་ན་ཡོད། རྡོ་རིང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་༢༢.༢༥དང་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༡.༩༢ཡོད་པའི་སྟེགས་བུ་དང་དཀྱིལ་རྡོའི་བང་རིམ་གསུམ་བརྩེགས་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༡.༣༢ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་ཡོད། རྡོ་རིང་གི་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༨དང་། རྡོ་རིང་གི་རྩེ་མོ་ཆར་ཁེབས་དང་ཞབས་སྦོམ་སྟེང་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཡིན། ཤར་ལྷོ་བྱང་ངོས་གསུམ་དུ་བོད་ཡིག་བྲིས་ཡོད། བྱང་དུ་ཡིག་ཕྲེང་༦༨དང་ཤར་དུ་༡༦། ལྷོ་རུ་༧༤ཡོད། རྡོ་རིང་གི་ཡིག་འབྲུ་རེ་འགའ་སུབ་པ་ལས་བོར་བརླག་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད།
སོག་པོའི་སྐད།
སོག་པོའི་སྐད་ནི་སོག་པོ་དང་རྒྱ་ནག་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད། (Монгол хэл, Монгол хэлэн, Моңһлмудин келн)
བོད་ཀྱི་དུས་ཆེན་ཁག་མཚམས་སྦྱོར་མདོར་བསྡུས་
བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་གཅིག
ཉིན་འདིར་དབུས་གཙང་དང་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱིས་བོད་ལུགས་ལོ་གསར་ལ་རོལ། གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར་སོགས་མཆོད་པ་བཤམས། གླུ་ལེན་གར་རྩེ་བྱེད། མདོ་སྟོད་དང་མདོ་སྨད་གཉིས་རྒྱ་རྩིས་ཀྱི་ལུགས་དང་བསྟན་ནས་ལོ་གསར་ལ་རོལ། ཉིན་འདིར་རྒྱ་ལོ་ཚེས་གཅིག་ཟེར་ཞིང༌། ཟས་དཀར་གསུམ་མངར་གསུམ། ཤ་མར་ཐུད་གསུམ་སོགས་ཀྱིས་སྡེར་ཀ་བསྒྲིགས། མི་རྣམས་མགྲོན་དུ་འབོད། གླུ་ལེན་གར་རྩེ་བྱེད། ལྷ་རྩེད་ཀླུ་རྩེད་དང་མདའ་རྩལ་འགྲན་པ། འདི་ནས་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་བར་ལོ་གསར་བྱེད། བག་མ་གཏོང་ལེན་ཡང་ཕལ་ཆེ་བས་འདིའི་རིང་ལ་བྱེད།
བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བཅོ་ལྔའི་བར།
དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་སོ་སོ་ན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་བསྡུ། དེ་ཡང་སྔོན་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་མུ་སྟེགས་སྟོན་པ་དྲུག་ཟླ་བ་འདིར་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ནས་བཏུལ་པས་རྗེས་སུ་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་ཟླ་འདི་ལ་ཆོ་འཕྲུལ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་དང༌། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་སྦྱི་ལོ1409ལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྲོལ་བཙུགས་པ་ནས་དར་བ་རེད། འདི་ལ་རྒྱ་ལོའི་སྨོན་ལམ་ཡང་ཟེར།
བོད་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ།
དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཁག་ཅིག་གིས་གསུམ་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཅེས་པའི་མཛད་སྒོ་བསྡུ། སྔོན་སྟོན་པས་ཆོས་རྒྱལ་ཟླ་བཟང་གིས་ཞུས་པ་ལྟར《དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད》ཉིན་འདི་ལ་གསུངས་པས་དགོན་པ་སོ་སོའི་དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་གིས་དུས་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད་བཙུགས་ཡོད། དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པ་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལྡག་པའི་སྲོལ་ཡོད།
བོད་ཟླ་བཞི་པའི་ཚེས་བརྒྱད།
དམངས་ཁྲོད་དུ་བཞི་པའི་མ་ཎིའམ་བཞི་པའི་དམྱུང་གནས་ཞེས་པའི་མཛད་སྒོ་བསྡུ། འདི་ནི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ནས་བྱེད་པ་སོགས་མི་འདྲ། དགོན་པར་བཞི་པའི་ལྷ་མཇལ་ཞེས་པའི་ཆོ་ག་ཡོད། འདི་ནི་སྟོན་པ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཉིན་མོ་ཡིན་པས་དེ་ལ་རྗེས་དྲན་གྱི་ཕྱིར་དུ་དགོན་པ་སོ་སོ་ནས་དུས་རྒྱུན་སྒོ་མི་འབྱེད་པའི་ལྷ་ཁང་རྣམས་ཀྱང་ཉིན་འདིར་སྒོ་ཕྱེས་ཏེ་ལྷ་མཇལ་གཏོང་བའི་མཛད་སྒོ་བསྡུ། ཁམས་དར་མདོའི་གདན་ཐོག་གནས་སྐོར་བའི་ལོ་ཧྲིལ་པོའི་དུས་སྟོན་ཆེས་ཆེ་བ་དེ་ཡིན།
བོད་ཟླ་བཞི་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ།
ཉིན་འདིར་བཟང་པོ་སུམ་འཛོམས་ཀྱི་ཉིན་མོ་ཟེར། དེ་ཡང་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྐུ་བལྟམས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་པ། ཡུལ་རྩྭ་མཆོག་གྲོང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཅས་དུས་ཆེན་གསུམ་ག་བཞི་པའི་བཅོ་ལྔར་ཁེལ་བས་ཉིན་འདི་ལ་དགོན་པ་ནས་བཞི་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་མཛད། ཡི་དམ་ཆོས་སྐྱོང་གི་འཆམ་རྒྱགགྲོང་པས་དམྱུང་གནས་སྲུང༌། བཞི་པའི་མ་ཎི་ཞེས་གྲོང་སྡེ་སོ་སོས་མ་ཎི་དུང་མང་བསྒྲུབས་ཏེ་ཡ་རབས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་བསྡུ། གྲོང་པས་ཆོས་བསྐོར་ཀྱང་བྱེད།
བོད་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་ལྔ།
ཉིན་འདི་ལ་ཨ་མདོའི་ས་ཆ་ཁ་ཤས་སུ་བ་མ་བ་བཞི་ཞེས་པའི་དུས་ཆེན་རོལ། སྔོ་ཚལ་གྱི་ཚོད་མ་བཟའ། འཁྲུས་ལ་འཇུགསྒོ་ཁར་སྡོང་བོའི་ཡལ་གས་གཡོགས།
བོད་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ།
ཉིན་འདིར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་ཞེས་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དེ་ཐོན་པ་ཡིན། ཉིན་དེར་དབུས་གཙང་དུ་སྐུ་དྲག་དང་ཚོང་པ་ཆེ་ཁག་རྣམས་ཀྱིས་ཟླ་གཅིག་རིང་ལ་དུས་སྟོན་རྒྱ་ཆེར་ཤོམ་སྲོལ་ཡོད།
བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཞི།
ཉིན་འདི་ནི་སྔོན་སྟོན་པར་ཚངས་པས་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ་ཕུལ་ཏེ་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་བཏབ་པས་ཡུལ་ཝ་ར་ཎ་སིར་བཀའ་དང་པོ་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བས། དེ་ལ་རྗེས་དྲན་གྱི་ཕྱིར་དགོན་པ་སོ་སོ་ནས་འདོན་པ་རྒྱས་པ་གསུང་པ་དང༌། གོས་སྐུ་བཤམས་པ་སོགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་བྱེད།
བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ།
ཉིན་འདིར་མདོ་སྨད་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་རྫ་ཁྲོམ་དུས་ཆེན་རོལ། དུས་ཆེན་འདིའི་ཐོག་མའི་ལམ་སྲོལ་ནི་རྔ་བ་རྨེ་ཚང་གི་དཔོན་པོ་སྐལ་བཟང་གིས་ཕྱེས་ཤིང༌། རིམ་གྱིས་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་གཅིག་དེ1985ལོ་ནས་བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔར་བསྒྱུར། དུས་ཆེན་དེར་ཞིང་ཆེན་ཕྱི་ནང་ནས་ཐོན་པའི་རྫ་ཆས་མང་པོ་ཁྲོམ་རར་བཤམས་པས་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་ཤིང༌། ཚོང་འདུས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང༌། མི་རྣམས་མ་བསྡུས་གཅིག་ཏུ་འདུས་ནས་དུས་སྟོན་རོལ། ཉིན་འདི་ཙམ་ནས་མདོ་སྨད་བླ་བྲང་སོགས་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཤིང་སློང་གི་དུས་སྟོན་ཟླ་གཅིག་ཙམ་ལ་རོལ།
བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅུ་བདུན།
ཉིན་འདི་ཙམ་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་མདོ་སྨད་ཀྱི་རེབ་གོང་དང་ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་དུ་དྲུག་པའི་གླུ་རོལ་ཞེས་པའི་དུས་སྟོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཤོམ་སྲོལ་ཡོད། མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྒྱན་གོས་རིན་ཐང་བྲལ་བ་གྱོན་ཞིང་ཟས་རིགས་གྱ་ནོམ་པ་ལ་རོལ་བར་མ་ཟད། ལྷ་གསོལ་བསང་གཏོང༌། བདུན་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་གི་རིང་བར་མ་ཆད་པར་རྩེད་མོ་རིགས་སྣ་ཚོགས་སྔར་སྲོལ་མ་ཉམས་པར་རྩེད་སྲོལ་ཡོད།
བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད།
ཉིན་འདིར་རྒྱལ་རོང་ས་ཁུལ་དུ་དབྱར་ཁར་ཇ་སྐོལ་ཞེས་པའི་དུས་ཐོན། ས་དེར་མཛེས་པའི་སྤང་ལྗོངས་སུ་རས་གུར་སྣ་ཚོགས་ཕུབ་སྟེ་ཟས་གོས་ལ་རོལ་ཞིང་སྦེ་ག་སོགས་འགྲན་པར་བྱེད།
བོད་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་གཅིག
ཉིན་འདིར་ལྷ་སར་ཞོ་སྟོན་བྱེད། འབྲས་སྤུངས་སུ་ལྷ་མོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་མོ་འཁྲབ་ནས་གཟིགས་མོ་འབུལ། སེ་རར་འཆམ་རྒྱག དེ་བཞིན་ཚེས་གཅིག་ནས་བཞི་བར་ནོར་བུ་གླིང་གར་ལྷ་མོའི་གཞུང་རྣམ་ཐར་མང་པོ་འཁྲབ། ཚེས་ལྔ་ནས་བདུན་བར་སྐུ་དྲག་ཆེ་ཁག་གི་སྐུ་སྒར་དུ་ལྷ་མོ་འཁྲབ། ཟླ་བ་བདུན་པར་ཞོ་ལེགས་པའི་དུས་ཡིན་པ་དང་ཞོ་འགྱེད་བྱེད་པས་ཞོ་སྟོན་ཟེར།
བོད་ཟླ་བརྒྱད་པ།
ཟླ་འདིའི་ནང་དབུས་གཙང་དུ་འོང་སྐོར་རམ་ཆོས་སྐོར་རན་པ་ཡིན། དེ་ནི་ལོ་ལེགས་ལེན་ཁའི་སྐྱིད་ཅེས་ཡུལ་དེའི་འབྲོག་ཁུལ་དུའང་དུས་སྟོན་དེ་རོལ་སྲོལ་ཡོད།
བོད་ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་ཉེར་གཉིས།
ཉིན་འདིར་སྟོན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་གནས་སུ་བྱོན་ཏེ་ཡུམ་ལ་ཆོས་གསུངས་པ་དང་ཕྱིར་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་བབས་པར་གྲགས་པས་ལྷ་བབས་དུས་ཆེན་ཟེར། འདི་ལ་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ན་དགུ་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་པའི་མཛད་སྒོ་བསྡུ་བ་དང༌། རྟེན་མཇལ་བྱེད།
བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ།
ཉིན་འདིར་དབུས་གཙང་དུ་དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཅེས་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཔལ་ལྷ་དང་གྲིབ་རྫོང་བཙན་གཉིས་ཞལ་འཛོམས་པ་ཡིན་ཟེར་བའི་དུས་སྟོན་ཐོན། ཉིན་དེ་བུད་མེད་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་དུས་སྟོན་ལྟ་བུར་བརྩི་སྲོལ་ཡོད།
བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉེར་ལྔ།
ཉིན་འདིར་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ན་བཅུ་པའི་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་མཛད་ཚུལ་ཡོད། དེ་ནི་དགེ་ལུགས་པའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་སྐུ་གཤེགས་པའི་ཉིན་ཡིན་པས་རྗེས་འཇུག་རྒྱལ་ཚབ་རྗེ་དང་མཁས་གྲུབ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་གདུང་མཆོད་ཆེན་མོ་ཞེས་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པ་མཛད་པ་དང༌། མཆོད་པ་མཆོད་མེས་གླིང་བཀང་བས་གླིང་མེ་ཞེས་པ་བྱུང་ངོ་། །
བོད་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་གཅིག
ཉིན་འདིར་བོད་ལྗོངས་སྤོ་བོའི་ཡུལ་དུ་བྱིས་པའི་ལོ་གསར་གཏོང་མགོ་བརྩམས་པ་ཡིན། ཉིན་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལོ་བཅུ་བཞིའི་མན་གྱི་ལོ་ཆུང་རྣམས་ལ་གང་དགའི་ཟས་གོས་དང་རྩེད་མོར་རོལ་དུ་འཇུག་སྲོལ་མཆིས།
རྒྱ་སྐད།
རྐྱ་མི་ནི་རྐྱ་ནག་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་
ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད།
ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་ནི་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ལྕགས་ཁྱི་༡༩༡༠ལོར་ཡུམ་ཧོར་ཁང་གི་སྲས་མོ་བྱམས་པ་ལགས་སུ་རྒྱ་མར་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་བོད་ཀྱི་རྩིས་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་། གྲོང་དྲག་དམག་གི་རུ་དཔོན་གྱི་དགན་གཞེས།  ང་ཕོད་གྱི་གོ་མག་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་དེ་གའི་མིང་ཐོག་ནས་ཞབས་སྡོད་ཞུས་རྗེས་སྔ་རྗེས་སུ་བཤེར་དཔང་དང་།  རྩེས་དཔོན་ཐོག་ཞིབ་ཁང་དོ་དམ།  བཀའ་བློན་སོགས་ཀྱི་གོ་ས་བཞེས།  མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་ཆབ་མདོར་འབྱོར་སྐབས་མདོ་སྨད་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ཡིན། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་ཡོས་༡༩༥༡ལོར་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་བཀྲོལ་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་འཇོག་སྐབས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་དབང་ཆ་ཚང་མ་ཡོད་པའི་སྐུ་ཚབ་གནང་། བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་བྱུང་རྗེས་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་སི་ལིང་ཡོན་བཞོན་པ་དང་།  བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་དྲུང་ཡིག་ཆེ་མོ།  རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་འཐུས་མི། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་༡༩༥༩ལོར་ཟིང་འཁྲུག་ལྷིང་འཇགས་བཏང་རྗེས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་བཞོན་པ་དང་།  ལྗོངས་མི་དམངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་ཞི།  གསར་བརྗེ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ། ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ཨུད་ཀྱི་ཀྲུའུ་རེན་སོགས་དང་།  སྐབས་གསུམ་པ་དང་བརྒྱད་དགུ་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་དང་།  སྐབས་བཞི་པ་ནས་སྐབས་བདུན་པའི་བར་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ཨུད་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་བཞོན་པ་སོགས་གནང་།
རྒྱ་སྐད།
ལོ་རྒྱུས།
རྒྱ་སྐད་ནི་གཙོ་བོར་རྒྱ་ནག་མི་རིགས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྐད་ཡིག་ལ་གོ་ཞིང་། ད་ལྟ་གཙོ་བོར་ཀྲུང་གོ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་སྐམ་ས་ཆེན་མོ་དང་། ཧོང་ཀོང་དང་ཨོའོ་མན་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ། དེ་བཞིན་ཐལ་ཝན་ས་ཁུལ་བཅས་ཀྱི་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་མིན་ད་དུང་སེངྒེ་བྷོ་རྒྱལ་ཁབ་དང་འབར་མའི་ཁོ་ཁན་ས་ཁུལ་སོགས་སུ་བེད་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་ནག་མི་རིགས་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་མི་འབོར་ཆེས་མང་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པས་ན། རྒྱ་སྐད་དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་སྐད་རིགས་ཆེན་པོ་དྲུག་གི་ཁོངས་སུ་ཚུད་ཡོད། སྤྱིར་ཡི་གེ་ལ་དབྱེ་ན་སྒྲ་སྦྱོར་ཡི་གེ་དང་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་རྒྱ་ཡིག་ནི་ཆེས་གནའ་བོའི་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས།
== ས་ཁམས།
ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་
ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཆུས་ཡོན།
ཆུས་ཡོན་(སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་༣༤༠-༢༧༨ལོ་ཡས་མས།)(རྒྱ་སྐད།: 屈原)ནི་ཀྲན་གོའི་དུས་འགོའི་ཁྲུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་ཡིན་ལ་ཁྲུའུ་རྒྱལ་པོ་ཧུའེ་ཝང་གིས་སྙིང་ཉེ་ནས་ཙུའོ་ཐུའུ་ཞེས་པའི་བློན་པོར་བསྐོས། ཐེངས་ཤིག་ཁོང་གིས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཁྲིམས་ཡིག་གཏན་འབེབས་བྱེད་རིང་མི་ངན་གྱིས་སྙད་བཏགས་ནས་དཀྲུག་ཤིང་འཕངས་པས་རྒྱལ་པོ་ཁོང་ལ་གློ་བ་རིང་བར་གྱུར། དུས་སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་༼སྐྱོ་མགུར་༽ཞེས་པ་མཛད་ནས་སེམས་ནང་གི་སྐྱོ་གདུང་མཚོན། དེ་ནས་ཁྲུའུ་རྒྱལ་པོ་ཞཱང་ཝང་ཁྲི་ལ་འཁོད་རྗེས་ཁོང་ཉིད་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱང་འབུད་བཏང་། ལོ་འགའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་ཞང་ཅང་གཙང་པོའི་སྨད་རྒྱུད་དུ་ཆུར་ལྕེབས་ནས་རང་སྲོག་བཅད་པ་རེད།
བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་བརྒྱད་
ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་གི་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་པོ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་བང་མཛོད་ནང་གི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ནོར་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་ཐར་དེ་རྣམས་སོ་སོའི་ནང་དོན་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་ལ་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ནུས་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཕུན་ཚོགས་ལྡན་པས་རྒྱ་ཆེའི་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ཐོས་ལམ་དུ་དུས་ཡུན་རིང་པོར་སོང་རུང་དུ་དུང་གཟིགས་འདོད་དང་གསན་འདོད་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་ཏེ་བསམ་བློ་རིག་གནས་ཀྱི་འཚོ་བཅུད་ཤིན་ཏུ་བཟང་པོར་འཛིན་བཞིན་ལགས།
ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་གི་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་པོ་ནི་སྣང་ས་འོད་འབུམ་ འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ གཟུགས་ཀྱི་ཉི་མ་ པདྨ་འོད་འབར་ རྒྱ་བཟའ་བལ་བཟའི་རྣམ་ཐར་ གཅུང་པོ་དོན་ཡོད་དང་དོན་འགྲུབ་ ཆོས་རྒྱལ་ནོར་བཟར་ དྲི་མེད་ཀུན་ལྡན་ སོགས་ཡིན་ནོ།
ཏོག་དབྱིབས་ཡོངས་ཁྱབ་རིམས་ནད།
ཏོག་དབྱིབས་ཡོངས་ཁྱབ་རིམས་ནད་ནི། ཏོག་དབྱིབས་ནད་དུག་ (COVID-19) འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་གདལ་དུ་སོང་བ་ཞིག་ཡིན། འགའ་ཤས་ཀྱིས་ནད་འདིའི་སྐོར་ནས་བཤད་པ་ལྟར་ན་ (ནད་འདི་ (SARS-CoV-2) ལས་འབྱུང་ ཞིང་། འདིའི་གནོད་འཚེ་ཕོག་པའི་ནད་རྟགས་ཐོག་མ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་བ་ ༡༢ ནང་རྒྱ་ནག་ཧུ་བེའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཝུ་ཧན་རྒྱལ་ས་ནས་གསར་རྙེད་བྱུང་།) ཟེར་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོ་མེད་པ་མ་ཟད། འདི་ནི་དེང་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོས་བོས་ཧན་ནད་དུས་ཚོད་ལྟ་ཁང་P4 སྡེ་ཚན་ནས་ཕྱི་ལ་ཤོར་བར་དོགས་པ་བྱེད་པ་བཞིན། རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལྷན་ཁང་ནས་དུས་ལྟར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་རྒྱུ་རྒྱ་ནག་ལ་ཞུས་པ་ལྟར་ཆོག་ཆན་མ་ཐོབ་པར་ཟླ་ངོ་མང་པོར་ནར་འགྱིང་བྱས་པ་སོགས་ལ་བརྟག་ནས་དོགས་པ་ཟ་བ་ཆེ་རུ་སོང་ཡོད། འགོ་ནད་འདི་ལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་བ་ ༠༣ ཚེས་ ༡༡ ཉིན་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས་ (WHO) ཀྱིས་ཡོངས་ཁྱབ་རིམས་ནད་ (Pandemic) དུ་ངོས་འཛིན་བྱས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་བ་ ༠༣ ཚེས་ ༢༤ བར་ལ་ནད་ཡམས་འདི་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་ལྷག་ལ་ཁྱབ་གདལ་དུ་སོང་ཞིང་། འགོ་ནད་ཐེབས་པའི་མི་གྲངས་ ༣༧༨,༠༠༠ སུམ་འབུམ་བདུན་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་བྱུང་བ་ལས། ཆིག་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ ༡༦,༤༠༠ རྐྱེན་ལམ་དུ་གྱུར་ཅིང་། ནད་པ་ཆིག་འབུམ་ཆིག་ཁྲི་ ༡༠༡,༠༠༠ ལྷག་དྲག་སྐྱེད་བྱུང་ཡོད།
ནད་ཡམས་དཔྱད་རིག
ཧུ་བེའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ས་ཝུ་ཧན་དུ་འཕྲོད་བསྟེན་དབང་འཛིན་པས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་བ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ ཉིན། རྒྱུ་རྐྱེན་གསལ་ཁ་མེད་པར་ (cluster of pneumonia) ནི་མོ་ནི་ཡའི་ནད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་ཐོ་ཞིག་གསལ་བཤད་བྱས་ཤིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་བ་དང་པོའི་འགོར་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ལས་དོན་འགོ་བཙུགས། ནད་འདིའི་དོན་རྐྱེན་མང་ཆེ་བར་ཝུ་ཧན་མཚོ་ཟས་སྡེབ་ཚོང་ཁྲོམ་ར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་བརྟེན། ནད་འདིའི་འབྱུང་ཁུངས་སྲོག་ཆགས་འགོ་ནད་ལས་བྱུང་བའི་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད། གློ་བུར་དུ་ཁྱབ་གདལ་སོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ན་ཚ་འདི་ (SARS-CoV-2) སར་སིའི་ཏོག་དབྱིབས་ནད་འབུ་གཉིས་པ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ངོ་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཅིང་། གསར་དུ་རྙེད་སོན་བྱུང་བའི་ནད་འབུ་འདི་ཕ་ཝང་གི་ཏོག་དབྱིབས་ནད་འབུ་ (bat coronavirus) དང་། པན་གོ་ལིན་ཏོག་དབྱིབས་ནད་འབུ་ (pangolin coronavirus) དང་། སར་སིའི་ཏོག་དབྱིབས་ནད་འབུ་ SARS-CoV བཅས་དང་ ཧ་ཅང་འབྲེལ་ཆེ།
ནད་རྟགས།
ཏོག་དབྱིབས་ཡམས་ནད་འདིའི་ནད་རྟགས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་གང་ཡང་མི་ཡོང་ལ།
ཐུན་མིན་གྱི་ནད་རྟགས་སྐོར་ཟུར་གསལ་དཔེའུ་རིས་ལ་གཟིགས།
སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐབས།
ནད་འདིའི་སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐབས་ནི།
ནད་ཡམས་སྟངས་འཛིན།
ནད་ཡམས་འདིའི་སྟངས་འཛིན་ཆེད་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་ངོས་ནས་གང་དྲག་ཅི་དྲག་གིས་ཐབས་ལམ་ལ་བརྩོན་མུས་ཡིན་ཡང་། ཁྱབ་གདལ་གྱི་མྱུར་ཚད་ཧ་ཅང་སྐྱེན་དྲགས་ཤིང་། ད་བར་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གསར་གཏོད་གང་ཡང་ཐུབ་མེད་པས། ནད་ཡམས་འདིའི་ཚོད་འཛིན་ཧ་ཅང་དཀའ་བར་གྱུར་ཡོད།
རྒྱལ་ནང་གི་གདོང་ལེན།
བདགདགདཧདཧདཧདབདབནེཇེ
ཁྲིམས།
ཁྲིམས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲིམ་སྲོལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ཞིག་རེད། ནམ་རྒྱུན་དུ་དེ་ནི་ལམ་ལུགས་བཟོས་པའི་འོག་ལག་བསྟར་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ཁྲིམས་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་མང་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་ཡང་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་གི་མི་དང་མིའི་དབར་གྱི་བར་འདུམ་བྱེད་མཁན་ཞིག་རེད།
གསལ་བཤད།
ཁྲིམས་ལུགས་འཇུག་སྒོ། མཁྱེན་རབ་ཀློང་ནས་དྲང་བདེན་གནམ་ལྕགས་འབར། །རིས་མེད་ཚ་ཟེར་ནོར་འཛིན་སྤྱི་ན་མཛེས། ། འདྲ་མཉམ་ཉག་ཕྲན་འགྲོ་དྲུག་ཀུན་ལ་འདེགས། །ཞི་བདེའི་བྱེད་པོ་བུ་རམ་ཤིང་པར་འདུད། ། རིག་ཚལ་དབུས་ན་རྣམ་དག་འདབ་མ་མཛེས། །རྣོ་ངར་ཤེས་བྱའི་རལ་གྲིས་དགུང་སྔོན་བརྟོལ། ། སྙན་མཁན་སྙིང་ནོར་ལྷ་གཅིག་མཚོ་བྱུང་མ། ། རིག་ངག་ཀུན་རྒྱལ་ལྷ་གཉིས་སོར་མོས་མཆོད། །
མུན་བྱིངས་དགེ་ཕྲུག་རྨོངས་གཉིད་རྒྱ་ལས་བཀྲོལ། །ཤེས་བྱའི་སྦྲང་རྩི་འཆད་ལ་སྙོམས་ལས་དབེན། ། ངལ་ཐུབ་བདུད་བརྟུལ་གཞན་ཕན་ལྷག་བསམ་དཀར། །ཡམ་ཡུམ་འཕོས་པའི་བཤེས་གཉེན་ཉིན་བྱེད་རྒྱལ། །
གོ་རྟོགས་དྲི་ཟུར་ཙམ་དབེན་བློ་དམན་བདག །དུས་རླབས་འཚེར་སྒྲས་བདེ་མོའི་དམལ་ལས་བསད། ། ཐོལ་བྱུང་གཞན་རིགས་ཡར་ཐོན་རྔ་བོ་ཆེས། །སུན་ནས་ལྗོངས་དེར་ཞེན་པས་བྲིས་པར་བཅས། །
སྲམ།
སྲམ་(ཚན་རིག་གི་མིང་།: Aonyx cinerea)ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
རི་བོ་སྟོད་ཀྱི་རི་ལ།
བོད་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་དམངས་གཞས་ཤིག་ཡིན།
པདྨ་འོད་འབར་
བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསས་ཞིག་ཡིན་
འགྲོ་བ་བཟང་མོ་
བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསས་ཞིག་ཡིན་
གཟུགས་ཀྱི་ཉི་མ་
བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསས་ཞིག་ཡིན་
སྲེ་མོང་།
སྲེ་མོང་(ཚན་རིག་གི་མིང་།: Sciuridae)ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
༢༠༤༩ལོ།
༢༠༤༩ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་
ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་ནི་ཟ་འོག་དར་ལམ་ལས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གིས་སྔོན་སྟེ། ཧན་ནུབ་མའི་དུས་ནས་གྲུབ་འགོ་ཚུགས་པ་རེད།   ཀྲུང་གོའི་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་དང་ཟི་ཁྲོན་དེ་བཞིན་ཡུན་ནན་བརྒྱུད་ལ།  མཐར་བོད་ཁུལ་དུ་སླེབས་ཤིང་དེ་ནས་བལ་པོ་དང་རྒྱ་གར་སོགས་བརྒྱུད་ཡོད།  གནའ་ལམ་དེ་ནི་ཚོང་ལམ་རྐྱང་པ་ཞིག་མིན་པར་རྒྱལ་ནང་དང་བོད་ཁུལ་བར་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་སོགས་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ལམ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།
ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་ནི་མི་ཚུལ་བསམ་བློ་ལས་འགོངས་པའི་ལམ་བུ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་བསྡོམས་བྱས་པ་ལྟར་ན།  ཟི་ཁྲོན་ནས་ལྷ་སའི་དབར།  ལམ་ཐག་རིང་ཚད་ལ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་བཞི་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་ཅིང་།  ས་ཚུགས་དྲུག་ཅུ་ཉེ་ལ། གྲུ་ལ་ཐེངས་ང་གཅིག   ཐག་ཟམ་ཐེངས་བཅོ་ལྔ།  ལྕགས་ཟམ་བཅུ།  རི་བོ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད་སྒྲོལ་དགོས་པས།   འགྲུལ་བཞུད་ཡོངས་ཟླ་གསུམ་བཞི་ཙམ་མ་ཕྱིན་ན་སླེབས་མི་ཐུབ།
དྲེལ་པ་དག་ལམ་ལ་ཞུགས་ཐེངས་རེ་ནི་འཆི་གསོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་འགྲུལ་བཞུད་ཐེངས་རེ་ཡིན་སྟེ། གནམ་ལམ་ཧྲིལ་པོར་དཀའ་ཚེགས་དང་ཉེན་ཁའི་ཕྱུག་ཀྱང་། ལམ་བར་གྱི་ཡིད་དུ་སྡུག་པའི་རང་འབྱུང་ཁམས་ཀྱི་མཛེས་པ་དག་གིས་མི་རྣམས་ལ་ཡིད་ཆེས་དང་བློ་སྤོབས་སྟེར་ཞིང་།  རྣམ་ཤེས་ལ་ཕྱི་དོར་ཐེངས་གཅིག་ཐུབ་ལ་དེ་དག་ལས་མི་ཚེའི་དོན་སྙིང་མཚོན་ཐུབ།
ལམ་བར་དུ།
ནང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འཛིན་པ་རྣམ་དག་ཚོས་ལམ་གྱི་རྡོ་གཡམ་སྟེང་ལྷ་སྐུ་དང་མ་ཎི་སོགས་མང་དུ་བརྐོས་ཤིང་། ཡུན་རིང་བའི་གནའ་ལམ་གྱི་འགྲུལ་བཞུད་ལ་ནང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་མཚར་སྡུག་སྦྱིན་ ཞིང་། རྒྱང་རིང་བའི་གནམ་སའི་སྦྲེལ་མཚམས་ལ་ངོ་མཚར་འཇའ་ཚོན་ཞིག་དཀྲིས་ཡོད། ཐང་རྒྱལ་རབས་ནས་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང། དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ཅུའི་ནང་ཡུན་བོད་གཞུང་ལམ་དང་ཁྲོན་བོད་ གཞུང་ལམ་བཟོས་པའི་ལོ་ངོ་སྟོང་གི་མཚར་སྡུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད།  ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་ནི་བར་འཁྱམས་ཆེན་པོ་ཞིག་བཞིན་ལམ་བར་གྱི་མི་རིགས་ཡོད་དམ་གྱིས་སྦྲེལ་དུ་བཅུག་ཡོད། ད་ལྟ།  ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ཡར་སྔོན་དུ་མེས་པོ་དམ་པ་ཚོའི་ཚེ་སྲོག་གིས་བསྐྲུན་པའི་ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་དུ།  གྲལ་འགྲིལ་ཞིང་འགྲོས་མཉམ་པའི་རྟ་དྲེལ་གྱི་གྲིབ་གཟུགས་ཡུན་གྱིས་ཡལ་ཞིང་།  རྣར་སྙན་ཞིང་ཡིད་ལ་མཛའ་བའི་རྟའི་སྐེ་དྲིལ་གྱི་སིལ་སྒྲ་མེད་ལ།  ཐག་རིང་གི་ཡུལ་ནས་ལྡང་ཡོང་བའི་ཇ་དྲི་དེ་ཡང་མེད།  འོན་ཀྱང་ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་སྟེང་ཕབ་ཡོད་པའི་ནམ་ཡང་བསུབ་ཐབས་མེད་པའི་མེས་པོ་ཚོའི་ཞབས་རྗེས་དང་རྟ་དྲེལ་སྟོང་གི་རྨིག་རྗེས།  ད་དུང་ལོ་དང་བགྲང་བྱའི་ཁྲོད་དུ་ཐིམས་པའི་དྲན་པ་དག་ནི་བསྐལ་བའི་བར་ང་ཚོའི་སེམས་ཁོངས་ནས་ཡལ་དུ་མེད།
ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་དྲེལ་པ།
ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོར། དྲེལ་པ་དག་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་ལམ་བུ་འདིའི་སྟེང་དུ་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་བྱས་ཤིང་།  ཇ་ལོ་དག་ཚོང་པ་གཅིག་ནས་གཞན་ཞིག་དང་། ཚིགས་གཅིག་ནས་གཞན་གཅིག་བརྒྱུད་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲུ་ག་གཞན་ཞིག་ཏུ་སྐྱེལ་བཞིན་ཡོད།  འདི་ནི་འགྲོ་སའི་ལམ་ཁོ་ན་ཙམ་མིན་པར་རིག་གནས་ཤིག་དང་། དེའི་མཚོན་བྱེད་དུ་བརྩི་ཆོག  བརྒྱུད་དཀའ་བའི་གཉན་འཕྲང་དང་རི་ཆུ་གྲོག་རོང་མང་པོ་བརྒལ་ཏེ།  དྲེལ་དག་གི་སྐེ་ཡི་གཡེར་དྲིལ་སིང་སིང་གི་སྒྲ་ཡིས་ཡུལ་ཁམས་དང་མི་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་བ་རེད།
དབུས་ལམ་རིང་མོ།
ཁམས་སྡེ་དགེ་ཡི་དབུས་མཇལ་མཁན་ཁ་ཅིག་གིས། ཟླ་བ་དྲུག་སྟེ་ལོ་ཕྱེད་རིང་སྤྱི་ལེ2100བརྒལ་ཏེ་གོམ་མཚམས་རེ་རེ་ནས་བརྐྱངས་ཕྱག་འཚལ་ཞོར་རྒྱང་རིང་གི་དབུས་གཙང་བསྙེགས།  ལྷ་ས་བསྙེགས།  གཞོན་ནུ་ཤ་དར་ཁྲག་དར་ཞིག་གིས་ཀྱང་མི་ཐེག་པའི་དཀའ་སྡུག་མྱངས་དགོས་ན། དགུང་ལོ66ལ་སོན་པའི་བགྲེས་པོ་ཞིག་གིས་ཟས་གོས་སྡོད་གུར་སོགས་བླུགས་པའི་ཤིང་རྟ་དྲུད་དེ་ལྷ་སར་མཇལ་བ་ལ་ངལ་བ་ག་ཙམ་མྱངས་མི་དགོས་སམ། ཡིན་ཡང་འདི་དག་ཡོད་ཚད་མནོག་ཆུང་བའི་རང་དོན་ཁོ་ན་ཙམ་གྱི་ཆེད་མ་ཡིན་པར་མཐའ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་ཡིད་ལ་བཅངས་ཡོད་པ་རེད།
ཇ་རྟའི་ཚོང་འགྲུལ།
སི་ཁྲོན་དང་ཡུན་ནན་ནི་ཇ་ཡི་ཕ་ཡུལ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། བོད་ཡུལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཁྱད་པར་བའི་དབང་གིས་ཇ་ལས་འཚོ་བཅུད་མི་ལེན་ཐབས་མེད་པ་དང་།  དྲེལ་པ་ཚོ་རྒྱལ་ཐང་ནས་ལམ་ལ་ཆས་ཏེ་གདང་ལ་རི་རྟིང་གི་འབྲོག་པ་ཚོར་ཇ་ལོ་སྐྱེལ་བར་བྱེད། སྔོན་ཆད་ཡིན་ན་འབྲོག་པ་ཚོས་བོད་རྟ་དང་ཇ་བརྗེ་བའི་སྲོལ་ཡོད།
ཚྭ་ཁ་ལྷོ།
དྲེལ་པ་ཚོང་ལ་འགྲོ་དུས་ཟླ་ཤས་འགོར་བས། ང་ཚོས་ཁམས་པའི་ཤུག་གཅིག་ཁྱོ་མང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ཏེ་སྤུན་རེས་མོས་ཀྱིས་ཆུང་མ་སྲུང་བ་མཐོང་ཐུབ།  ཚྭ་ཁ་ལྷོ་རུ་སྐྱེས་པས་བུད་མེད་མནའ་མར་ལུགས་སྲོལ་ལས་ལྡོག་སྟེ།  སྐྱེས་པ་ཚོས་མགོ་ལ་གོས་དམར་བཀབ་སྟེ་རྫོངས་པ་དང་བཅས་ཆུང་མ་ཚང་ལ་ཡོང་དགོས་ཤིང་།  གཉེན་སྒྲིག་སྐབས་ཀྱང་ཆུང་མ་ཚང་ནི་དགའ་དགའ་སྐྱིད་སྐྱིད་བྱེད་དུས་ཕོ་སྐྱེས་ཚང་གིས་ངུ་སྐད་མཚམས་མི་འཆད་པ་ཡིན། ཚྭ་ཁ་ལྷོར་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བརྒྱུད་པའི་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི།   ཚྭ་བཟོ་བའི་ལས་ཀ་མ་ལུས་པ་བུད་མེད་གཅིག་པུས་འགན་འཁུར་ཅིང་། སྐྱེས་པ་ནང་དུ་ཞུགས་མི་ཆོག་པས། ཐོན་སྐྱེད་ལམ་ལུགས་འདི་ལས་མ་རྒྱུད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཤུལ་ཡང་མཐོང་ཐུབ་བོ།  །
ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཚྭ་ཚོང་།
ལོ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོའི་ཡར་སྔོན་དུ་བོད་ཡུལ་འདི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས་ཤིང་། རྗེས་སུ་ཆུ་བོ་བྲི་ནས་ས་འོག་གི་ཆུ་དང་ཚྭ་མཚོ་རུ་གྱུར་བས་གྲག་ཡེར་ཚྭ་ཁ་ལྟ་བུའི་རང་བྱུང་གི་ཚྭ་ཡོད་པར་གྱུར། སྟབས་སྟེས་ཁེལ་བ་འདིས་བྱང་ཐང་གི་བོད་མི་ཚོས་གནམ་གྱིས་གནང་བའི་སྐྱེས་སུ་ སེམས་ཤིང་། ཁོ་ཚོས་ཚྭ་བླངས་ཏེ་བལ་པོའི་མི་དང་འབྲུ་རིགས་ལ་བརྗེ་ཞིང་། བལ་པོའི་མི་ཡིས་ཀྱང་གངས་རི་མཚོ་མོ་བརྒལ་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྟིང་གི་གྲོང་མི་ ཚོའི་འབྲུ་རིགས་དང་རྗེ་བར་བྱེད།  ཇ་དང་ཚྭ་ཡི་ཆེད་དུ་འདིར་འཚོ་བའི་མི་རྣམས་ལོ་རེ་རེ་བཞིན་འགག་དོག་མོ་དང་རི་གཟར་མོ་བརྒྱུད་ཅིང་།  ཇ་དང་ཚྭ་ཡང་ཁོ་ཚོ་ཚེ་སྲོག་གི་རྟེན་དུ་གྱུར།
གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གནའ་ཤུལ།
གུ་གེ་ནི་མངའ་རིས་ཁུལ་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ཅིང༌། ནུབ་དང༌། ལྷོ། བྱང་ངོས་བཅས་རྒྱ་གར་དང་ཀསྨི་ར་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན་པ་དང༌། ཤར་དང་ལྷོ་ངོས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྒར་རྫོང་དང༌། སྤུ་ཧྲེངས་རྫོང་དང་འབྲེལ་ཡོད། གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་ཆུ་བོའི་དཀྱིལ་རྒྱུད་དུ་གནས། དེ་སྔོན་བོད་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཟམ་དུ་གྱུར་བའི་ཡུལ་གྲུ་འདིར། ལྷགས་རླུང་གིས་འཛད་པའི་ཕུག་པ་རེ་རེ་ན་གསེར་གྱིས་བྲིས་པའི་ལྡེབས་རིས་ལ་པར་ཟིག་དང་ཐ་ན་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པས། སྐབས་ཤིག་རྒྱལ་རབས་འདི་ཅི་ཙམ་དར་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་ནུས།
གཞན་ཡང་
“ཇ་རྟའི་ཚོང་ལམ”ཞེས་པ་ནི་བཙན་པོའི་དུས་ནས་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་བར་ལ་དར་པའི་ཚོང་དབོར་འདྲེན་བྱེད་སའི་གཞུང་ལམ་རྙིང་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་གཞུང་ལམ་རེ་འགའ་ད་ལྟའང་མུ་མཐུད་དུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད། སུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་ཇ་ཚོང་དང་། དར་ཚོང་།  རྟ་ཚོང་ལ་སོགས་པའི་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་དེ་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་གཉིས་པོའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད།  དེར་བརྟེན་རྒྱ་བོད་བར་གྱི་གཞུང་ལམ་ལའང “ཇ་རྟའི་ཚོང་ལམ”ཞེས་ཐོགས་པ་རེད།  དེ་ལའང་སི་ཁྲོན་ནས་བོད་ལྗོངས་བར་ཆགས་པའི “ཇ་རྟའི་ཚོང་ལམ”གཅིག་དང་།  ཡུན་ནན་ནས་བོད་ལྗོངས་བར་ཆགས་པའི “ཇ་རྟའི་ཚོང་ལམ”གཅིག་ཡོད།  སི་ཁྲོན་གཡག་རྔ་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་ཏུ་དབོར་འདྲེན་བྱེད་སའི་ལམ་བུར“ཁྲོན་བོད་ཇ་རྟའི་ཚོང་ལམ”དང་།  ཡུན་ནན་ཞི་ཧྲོང་པན་ན་དང་སི་མའོ་ནས་ཐོན་པའི་ཇ་རིལ་དག་ཏ་ལི་རུ་བསྡུ་རུབ་བྱས་རྗེས། ས་དམ་དང་།  རྒྱལ་ཐང་།  བདེ་ཆེན་ལ་སོགས་བརྒྱུད་ནས་བོད་ཀྱི་སྤང་མདའ་དང་།  ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ།  ལྷ་ས།  རྒྱལ་རྩེ།  གཞིས་རྩེ།  མངའ་རིས་སོགས་སུ་དབོར་འདྲེན་བྱེད་སའི་ལམ་བུར“ཡུན་བོད་ཇ་རྟའི་ཚོང་ལམ”ཟེར་བ་རེད། ས་སྐྱའི་སྐབས་སུ་ཡིག་ཟམ་གྱི་ལམ་བུ་གསར་དུ་བཏོད་ནས་ས་ཚིགས་དུ་མ་བཙུགས། རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ནང་འཁོད་པ་ལྟར་ན།  རྒྱ་བོད་འདྲེས་མཚམས་ནས་ལྷ་ས་བར་ལ་ས་ཚིགས་ཆེ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་བཙུགས་ཡོད་སྐད་འདུག  མདོ་ཁམས་སྤྱི་ཁྱབ་ཁོ་ནའི་མངའ་འོག་ས་ཚིགས་དགུ་བཙུགས་ཡོད།  ས་ཚིགས་ཆེ་བ་རེའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ད་དུང་ས་ཚིགས་ཆུང་བ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་།  ས་ཚིགས་ཁུལ་གྱི་མི་སེར་རྣམ་པས་ཁྲལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་ས་ཚིགས་ཆེ་བའི་མངའ་ཞབས་ལ་དུད་ཁྱིམ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་དང་།  ཆུང་བའི་མངའ་ཞབས་ལ་དུད་ཁྱིམ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཡོད། ཕག་གྲུའི་སྐབས་སུ་ཡིག་ཟམ་གྱི་ལམ་བུ་མུ་མཐུད་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་རེད། ཕག་གྲུའི་སྐབས་སུ་འཇང་ས་དམ་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་ཐང་བཟུང་བ་དང་། ཡུན་ནན་གྱི་ཚོང་པས་ལོ་ལྟར་ས་དམ་དང་།  ཧེ་ཆིང་།  ཏ་ལི།  ཕུའུ་ཨེར་བཅས་ནས་ཇ་དང་བྱེ་མ་ཀ་ར།  ཟངས་ཆས།  འབྲུ་རིགས།  ཞོར་ཟས་བཅས་རྒྱལ་ཐང་དང།  ཁམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས།  ཚྭ་ཁ་རོང་སོགས་ལ་དྲངས་ནས་ས་ཁུལ་དེ་གའི་བལ་དང་མར་སྤོས་སྣམ་བུ།  དེ་བཞིན་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་དང་།  གླ་རྩི་སོགས་དང་བརྗེ་རེས་བྱས་པས་སྐབས་དེར་རྒྱ་བོད་ཉོ་ཚོང་གི་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད།  སྤྱི་ལོ༡༤༠༧ལོར་རྒྱ་ནག་གོང་མས་ཁམས་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སོ་སོ་དང་བླ་མ་ཆེ་གྲས་རྣམས་ལ་སྔར་གྱི་ས་ཚིགས་རྣམས་བསྐྱར་བཟོ་བྱ་དགོས་པ་མ་ཟད།  གཡག་རྔ་ནས་དབུས་གཙང་བར་གྱི་ས་ཚིགས་འཛུགས་དགོས་པའི་བཀའ་བསྩལ་བས།  མཐར་མེས་རྒྱལ་ནང་ཁུལ་ནས་དབུས་གཙང་ལ་འགྲོ་སའི་ཡིག་ཟམ་གྱི་ལམ་བུ་བྱང་མ་གཅིག་དང་ལྷོ་མ་གཅིག་ཆགས་པ་རེད།  ལྷོ་བྱང་གི་ལམ་བུ་དེ་དུས་ཆབ་མདོའི་རྒྱུད་ལ་ས་ཚིགས་གལ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད། མཉྫུ་གོང་མའི་དུས་སུ་ཉིན་གཅིག་ལ་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཐང་དུ་ཚོང་འདུས་བཙུགས་ཆོག་པའི་རེ་བ་བཏོན་པ་དེར་གོང་མའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཐང་དེ་ཡུན་ནན་དང་བོད་ཀྱི་ཉོ་ཚོང་བྱེད་གནས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད།  མཉྫུ་གོང་མས་སྐབས་དེའི་ས་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་དང་མི་འབོར།  དུད་ཚང་གི་ཁ་གྲངས།  ས་བབ་བཅས་ཞིབ་བཤེར་ཐོ་འགོད་བྱས་པ་མ་ཟད།  ཟི་ལིང་ནས་ཡུལ་ཤུལ་དང་ཆབ་མདོ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་བསྐྱོད་སའི་ཡིག་ཟམ་བཙུགས།