cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་
རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་ས་ཁུལ་གནའ་སྔ་མོ་ནས་གནམ་གཤིས་ཧ་ཅང་གྲང་བའི་མི་མེད་པའི་ས་ཁུལ་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་དེའི་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞིང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེས་མིའི་རིགས་ཀྱིས་དེར་མཚར་སྣང་སྐྱེ་བ་དང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དུ་བཅུག  དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་སྟོད་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་ས་ཁུལ་ལ་རྟོག་ཞིབ་དང་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་འགོ་བརྩམས། འ་ཞ་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་ལི་ཏའོ་ཙུང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་འགྲིམས་ཏེ〝རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་ས་ཁུལ་དུ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་མྱོང་བ་〞དང༌། ཡོན་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་གོང་མས་བློན་ཆེན་ཏུའུ་ཧྲི་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་ས་ཁུལ་དུ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པར་མངགས་པ་དང༌།     དུས་ཡུན་ཟླ་བ་བཞིའི་རིང་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གྲུབ་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་མང་བོ་རྙེད་པ་མ་ཟད།      མཚེའུ་ཁ་ཤས་ལ་སོག་སྐད་གི་མིང་བཏགས་པ་རེད། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཁང་ཞི་དང་ཆན་ལུང་གི་སྐབས་སུ་སྔ་རྟིང་དུ་ལ་ཞི་དང་།   ཧྲུའུ་ལན།   ཨ་སྨི་ཏ་བཅས་མངགས་ནས་རྟོག་ཞིབ་རུ་ཁག་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོ་དང་མཚོ་གཉིས་ས་ཁུལ་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས། ཉེ་རབས་ཨུ་རུ་སུའི་ས་རྒྱུས་སློབ་ཚོགས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་མྱུལ་དཔྱད་རུ་ཁག་གི་ཕུར་བ་སི་ཅིས་ཀྱང་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་མྱོང་ཞིང་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཟབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་བ་ཡན་ཧ་རིར་སླེ་བས་མྱོང་།   བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་རྗེས་རང་རྒྱལ་གྱི་ཚན་རིག་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་སྒོ་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་བཏང་རྗེས་རང་རྒྱལ་གྱི་ཚན་རིག་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་སྒོ་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་ས་ཁུལ་དུ་སྤེལ་མྱོང་།   ཡིན་ན་ཡང་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ལ། སྐབས་ཤིག་རིང་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་གི་ཆགས་གནས་གོ་ལྡོག་བྱུང་ཞིང་།   པར་སྐྲུན་ཡིག་རིགས་དང་ས་བཀྲ་མང་པོའི་ནང་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་བྱས་པ་དང་། ཐ་ན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ས་བཀྲ་ཕྱོགས་བསྡུས་ནང་དུ་ནོར་འཁྲུལ་དེ་བྱུང་བ་རེད།   ནོར་འཁྲུལ་འདི་1979ལོར་ད་གཟོད་ནོར་བཅོས་བྱས་ནས་ས་ཁུལ་དེའི་གནས་ཚུལ་དངོས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟིན་བཀོད་དང་མཐུན་པའི་ནུབ་ཏུ་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་ཤར་དུ་མཚོ་སྔོ་རིང་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་བསྐྱར་གསོ་བྱས་པ་རེད།
མཚོའི་མཛེས་སྡུག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ།
ད་ལྟ་ང་ཚོས་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོ་དང་མཚོ་གཉིས་ས་ཁུལ་དུ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ན་སྔོན་མ་ལས་ལས་སླ་པོ་ཡིན།    རྨ་སྟོད་ནས་ས་ཁུལ་འདིའི་ཕྱོགས་སུ་སོང་ན། ས་ལམ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད།   རྨ་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུན་དེད་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སོང་ཚེ།   ལས་བར་དུ་བང་རྩལ་འགྲན་པའི་རི་དྭགས་དགོ་བ་དང་རྐྱང་། ཆུ་བྱ་སོགས་མང་པོ་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་བདེ་སྐྱིད་ལ་རོལ་བཞིན་མ་མཐོང་ཐུབ།
རྨ་སྟོད་རྫོང་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་སྤྱི་ལེ50ལྷག་སོང་རྗེས་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི〝རྨ་ཆུ་ཁ〞ཞེས་པར་འབྱོར།  ཆུ་བོའི་ཕ་རོལ་དུ་སྐྱ་རིང་ཤང་དང་དགོན་པའི་དར་ལྕོག་མཐོན་པོ་རླུང་གིས་འདེད་བཞིན་ཡོད་པ་མཐོང་ཐུབ།   དེ་སྔོན་སྐད་གྲགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ཤིང་ཟམ་སྟེ〝རྨ་ཆུའི་ཟམ་པ་ཨང་དང་པོ〞ཞེས་པ་ད་ལྟ་མེད་པར་ཆགས་ཏེ་དེའི་ཚབ་ཏུ་ཆུ་གློག་ས་ཚིགས་གསར་པ་ཞིག་བརྒྱབ་ཡོད།
དེ་ནས་ད་དུང་མདུན་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་10ལྷག་སོང་ན་མཚོ་སྔོ་རིང་གི་བྱང་ངོགས་སུ་སླེབས།  མཚོ་སྔོ་རིང་ནི་མུ་མཐའ་བྲལ་བའི་གནམ་སྔོན་པོ་ས་ལ་ལྷུང་བ་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས།   ཡུལ་འདི་ནི་རྨ་ཆུ་མཚོ་གཉིས་དང་ཁ་བྲལ་རྗེས་མཚོ་སྔོ་རིང་ལས་མར་འབབ་ས་ཡིན་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཛེས་སྡུག་ལྡན།   གལ་ཏེ་ཆར་འབབ་པའི་དུས་ལ་འཁེལ་ཚེ། མཚོ་སྔོ་རིང་གིས་སྨུག་པ་དང་ན་བུན་གྱི་རྒྱན་ཆ་སྤྲས་པའི་སྒེག་ཉམས་ཅིས་ཀྱང་ངག་ནས་བརྗོད་དཀའ།   གང་ལྟར་འདིར་གང་ས་གང་དུ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་ཞིང་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ངེས་ཡིན།
མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་གི་བར་དུ་འགྱིང་ངེར་ལངས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་4610ལྷག་ཡོད་པའི་མཚོ་བར་དཀར་རྩེ་རི་བོ་ནི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་རི་བོ་ཞིག་ཡིན་ལ།   རྫོང་མཁར་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ་90ལྷག་ཡོད་ཅིང་།   ཡུལ་སྐོར་བ་དག་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་ས་ཁུལ་དུ་འགྲོ་དུས་ངེས་པར་བརྒྱུད་དགོས་པའི་རི་བོ་ཞིག་ཡིན། རི་འགོ་རུ་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོ་མཚོན་པའི་འབྲོང་མགོའི་རྡོ་རིང་ཞིག་བཙུགས་ཡོད་ལ།   ཕྱོགས་བཞིར་ཁ་མདོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དར་དཔྱངས་འཐེན་ཡོད་པ་མ་ཟད། གང་ས་གང་དུ་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ་གྱིས་ཁེངས། འདི་ནི་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་དད་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་ལ་ཕུལ་བའི་འབུལ་རྟེན་ཡིན།   རི་འགོར་ལངས་དུས་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་གཉིས་ཀྱི་མཛེས་ཉམས་ཡོངས་སུ་མྱོང་ཐུབ།   ཤར་ཕྱོགས་སུ་མཚོ་སྔོ་རིང་དང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་མཚོ་སྐྱ་རིང་ཡིན་ལ།   ལྷོ་ཕྱོགས་ནི་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་མཚམས་ཡིན། རི་བོ་མཚོ་བར་དཀར་རྩེའི་འདབས་སུ་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ་གྱིས་བསྐོར་ཞིང་མཆོད་རྟེན་ནགས་ཚལ་གྱི་སྡོང་པོ་ལྟར་ལངས་པ་དང་དར་དཔྱངས་ཀྱིས་གཡོགས་པའི་དགོན་པ་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཡོད། དགོན་པའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་རི་འདབས་སུ་གཞི་ཁྱོན་ཅུང་ཆེ་བའི་དུར་ཁྲོད་ཅིག་གནས། རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་ས་ཁུལ་ཉིན་བཞིན་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སླར་གསོ་ཡོང་ཆེད།   རྨ་སྟོད་ཀྱི་མཚོ་གཉིས་ས་ཁུལ་དུ་མི་དང་ཕྱུགས་ཟོག་ཕྱིར་གནས་སྤོ་བའི་ལས་དོན་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་མཇུག་བསྒྲིལ་ཞིང་།   སྔར་འདི་རུ་གནས་ཤིང་འཚོ་བའི་འབྲོག་ཁྱིམ་རྣམས་ཚང་མ་གནས་སྤོས་ཟིན་པས།   མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་གཉིས་ཡང་བསྐྱར་མི་མེད་ཁུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཕྱི་ནས་ཡོང་བའི་མི་ཡང་འདིར་འགྲོ་རུ་མི་འཇུག   ཡོད་ཚད་ཕྱིར་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་ཕུལ་བས་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་རི་དང་མཚོ་མཚེ་འུའི་མཛེས་སྡུག་དང་སྒེག་ཉམས་ཡང་བསྐྱར་མངོན་ངེས་ཡིན་པས།   འདི་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་སེམས་ལ་སྤྲོ་སྣང་སྐྱེ་འོས་པའི་དོན་བཟང་ཞིག་རེད་ཨང་།
དོན་གྲུབ་རྒྱལ།
དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ།  Dondup Gyal
མི་ཚེའི་གོམ་འགྲོས།
དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་༡༩༥༣ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གཅན་ཚ་རྫོང་དགུ་རོང་ཕོ་བའི་སྡེ་བར་ཡབ་བན་དེ་ཚེ་རིང་དང་ཡུམ་མྱིང་མེད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་ཉིད་དགུང་ལོ་གཅིག་ལ་སོན་མ་ཐག་གི་མཚམས་སུ་ཡབ་གཅོང་ནད་བཅོས་ཐབས་མ་བྱུང་བས་ཚེ་ལས་འདས་ཤིང་།  ཕྱིས་སུ་ཕ་གཡར་རྒྱ་མཚོ་དང་ཡུམ་མྱིང་མེད་གཉིས་ཀྱིས་གསོ་སྐྱོང་འོག་འཚར་ལོངས་བྱུང་།  ཁོང་ནི་ཆུང་དུས་ནས་རང་ཉིད་རིག་པ་རང་སད་དང་རྣམ་དཔྱོད་རང་འཛོམས་སུ་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་མཚན་ལ་རང་གྲོལ་ཞེས་གསོལ་ཞིང་རྩོམ་ཡིག་གི་རང་མཚན་དུ་བཀོད།  ད་ལྟ་ཀུན་གྱིས་ཞེ་ས་དང་ཆེ་རྟགས་སུ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་མཚན་ལ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཞེས་འབོད་ཅིང་།  དེ་ནི་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་གྱི་དཔལ་ཡོན་འབར་བའི་སྣང་བརྙན་དུ་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ།།
དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དགུང་ལོ་བདུན་ནས་བཅུ་གསུམ་བར་རང་སྡེའི་སློབ་ཆུང་ནང་དུ་སློབ་གཉེར་བྱས་ཤིང་། ཆུང་དུས་ནས་བློར་འཛིན་མགྱོགས་པ་དང་།   རིག་པ་ཧ་ཅང་རྣོན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་བསླབ་བྱ་སོ་སོའི་སློབ་ཚན་ནང་དོན་གོ་བ་ལོན་པ་སློབ་གྲོགས་གཞན་ལས་མགྱོགས་པར་མ་ཟད།  སློབ་ཚན་ནང་དོན་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་འདྲི་ཚིག་མང་བོ་འདོན་ཐུབ་ཡིན་ཕྱིར།   དགེ་རྒན་དང་སྡེ་མི་ཚོས་རྟག་དུ་བཟང་རྟགས་དེ་དང་འདིའོ་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན།   དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ནས་བཅོ་ལྔའི་བར་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲར་ཞུགས་ཏེ་སློབ་གཉེར་བྱས་པ་དང་།   ལོ་གསུམ་གྱི་སྦྱང་རིམ་རྫོགས་ནས་ཟླ་བདུན་པའི་ནང་སློབ་མཐར་ཕྱིན་ལ་ཉེ་སྐབས་ཀྱི་ཟླ་ལྔ་བའི་ནང་།  མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་སྐད་སྦྱང་སྒྲོག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཚད་ལྡན་མི་སྣར་བདམས་ཏེ་བསྡུ་ལེན་བྱས།   དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔའི་སྟེང་སྦྱང་སྒྲོག་སྐོར་གྱི་རྩོམ་སྒྲིག་དང་ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་བྱ་བའི་ལས་གནས་སུ་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་རེད།  དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་ནས་ཉེར་གཅིག་བར་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲ་སྟེ་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་དུ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲ་ཆེན་མོའི་བོད་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ནང་བོད་ཡིག་ཆེད་ལས་སྐོར་གྱི་སློབ་གཉེར་གནང་།  དེ་ནས་མཐར་ཕྱིན་རྗེས།  དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་ནས་ཉེར་བཞི་བར་སྔར་གྱི་ལས་ཁུངས་ནང་སྦྱང་སྒྲོག་སྐོར་གྱི་ཡིག་བསྒྱུར་དང་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད།   དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔ་ནས་ཉེར་བརྒྱད་བར་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་དུ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ནས་ཐེངས་དང་བོར་བསྒྲུབས་པའི་བོད་ཡིག་གནའ་རྩོམ་ཞིབ་འཇུག་འཛིན་གྲར་ཞུགས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་སློབ་གཉེར་གནང་།    ཞིབ་འཇུག་གི་སློབ་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ།   དགུང་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་ནས་སོ་གཅིག་གི་བར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཞིབ་འཇུག་དང་སློབ་ཁྲིད་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས་ཏེ་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱག་ལས་མཛད།   བོད་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་གནའ་རབས་རྩོམ་རིག་སྐོར་འཆད་ཁྲིད་གནང་མུས་སུ་ཡོད་སྐབས།   མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆབ་ཆའི་གཞུང་དུ་བཙུགས་པའི་བོད་ཡིག་ཆེད་ལས་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲའི་འགོ་ཁྲིད་པ་དག་གིས་ཁོང་ལ་དངོས་བཅར་གྱིས་མཚོ་སྔོན་གྱི་དགེ་རྒན་གསོ་སྐྱོང་བྱ་བ་ཧ་ཅང་དགོས་གལ་ཆེ་ཚུལ་ཡང་ཡང་བཤད་པ་དང་།
ཁྱོད་ནི་ཕ་ཡུལ་མཚོ་སྔོན་ལ་འོངས་ནས་དགེ་རྒན་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་ན།  ཁྱོད་ལ་ཚད་བརྒལ་གྱི་ཐོབ་ཆ་ཡོད་རྒྱུ་ང་ཚོས་ཁག་ཐེག་བྱེད་ཆོག་ཅེས་ནན་བསྐུལ་བཏང་བ་རྐྱེན་བྱས་ཏེ།   ལས་གནས་སྤོར་ཏེ་མཚོ་སྔོན་ཆབ་ཆའི་གཞུང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཡིག་ཆེད་ལས་དགེ་རྒན་སློབ་གྲའི་ནང་།  དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་ནས་སོ་གཉིས་པར་ལོ་ངོ་གཅིག་གི་རིང་ལ་ན་གཞོན་དགེ་རྒན་རྣམས་ལ་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག   སློབ་ཚན་དབྱེ་ཞིབ་སྐོར་གྱི་ཐབས་ལམ་འཆད་ཁྲིད་གནང་།   སློབ་གྲ་དེ་ནས་ལོ་གཅིག་སོང་མཚམས་སུ།   བོད་ཡིག་ཆེད་ལས་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲའི་དགེ་རྒན་གསར་བ་བསྡུ་ལེན་བྱེད་རྒྱུའི་ཐད་ལ་བསམ་འཆར་མི་མཐུན་པ་བྱུང་བར་བརྟེན།   སྔར་ཐོབ་ཆ་དང་བཅས་པའི་ཆ་རྐྱེན་རྣམས་ཁས་ལེན་གནང་མྱོང་བའི་འགོ་ཁྲིད་པ་དེ་དང་བསམ་ཚུལ་ཐ་དད་བྱུང་བའི་དབང་གིས་ཁོང་ལ་ཁས་བླངས་ཟིན་པའི་ཐོབ་ཆ་རྣམས་མ་ཐོབ་ལ།  དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ལྟ་ཚུལ་དང་གླེང་ཕྱོགས་འགལ་འདུ་ཅན་གྱི་གནས་སུ་འཁོར་བས།   ཁོང་གི་སེམས་སུ་ལས་གནས་སྤོར་འདོད་ཀྱི་བློ་སྐྱེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ།   ཞན་དབྱང་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲ་ཆེན་མོས་བསྡུ་ལེན་བྱེད་རྒྱུའ་བརྡ་ཐོ་འབྱོར་ཞིང་།  ཁོང་རང་གིས་ཀྱང་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲ་ཆེན་མོར་གནས་སྤོར་བྱེད་ཁས་ལེན་མཛད།  འོན་ཀྱང་རྨོངས་ཞེན་གྱི་དྲ་བར་ཚུད་པའི་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དེ་དག་གིས་ཁོང་གི་བོད་མིའི་རིགས་མྱུར་སྐྱོབ་ཀྱི་བསམ་བློ་ལ་མཐུན་བརྩོན་བྱེད་པ་ལས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྣ་མང་བརྩམས་ཏེ་རིག་གནས་མེད་པའི་མི་མང་ལ་ལོག་འགྲེལ་བྱས་བརྟེན།   ཁོང་གི་བསམ་བློའི་སྲོག་ཤིང་དུ་གྱུར་པའི་བློ་འབྱེད་ལས་འགུལ་དེ་སྐད་ཅིག་མའི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཁ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་དཀྱོགས་ཏེ།  བདེན་པའི་ཆེད་དུ་འཆི་ཕོད་པའི་དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས་ངོམས་ནས་བོད་མི་ཉེན་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་རང་སྲོག་དོར་ནས་1985/11/30ཉིན་ང་ཚོ་དང་ཞལ་གྱེས།
མཁས་རྩལ་ཁྱད་པར་བ།
ཁོང་གི་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་དང་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ནི་ཧ་ཅང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་གི་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་ལའང་གསར་གཏོད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པས། རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་བླངས་ཤིང་།  བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་གར་སྟེགས་སྟེང་གསར་རྩོམ་གྱི་གར་སྟབས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་བསྒྱུར་བ་དང་།  ཁོའི་ཤིན་ཏུ་ཐུང་བའི་མི་ཚེའི་ཤོག་བྱང་ངོས་སུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རྩོམ་རིག་གི་གྲུབ་འབྲས་བླ་མེད་བསྐྲུན་པ་རེད།ཁོང་གིས་བོད་ཡིག་གི་ལམ་ནས་གསར་དུ་བཏོད་པའི་རང་མོས་སྙན་ངག<ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ>དང་སྒྲུང་གཏམ<འབྲོག་སྟག་ཐང>།  ལྷུག་རྩོམ<རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ>བཅས་ནི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོ་ཕྱེས་ལ།  བོད་རིགས་ཀྱི་མཁས་པ་དང་རྩོམ་པ་པོ་ཀུན་གྱིས་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད་པ་དང་།  ཁོང་གིས་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དང་རིག་གཞུང་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་པས།  བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་རྨང་གཞི་འདིང་མཁན་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཆོག་ཆོག་ཡིན།    དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་དང་མཁས་པའི་ཁྲོད་ན་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལྟ་བུའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཅན་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ཞིང་། བོད་ཡིག་གིས་རྩོམ་འབྲི་བྱེད་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་པའི་ཁྲོད་ན་ད་ལྟའི་བར་ཁོང་ལས་ལྷག་པ་ཕལ་ཆེར་མེད་ཅེས། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཀུན་གྱིས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད།  ཁོང་ལ་མྱུར་ཞིང་རྣོ་བའི་བློ་གྲོས་ལྡན་ལ་སྤོབས་པ་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་མ་ཟད་རྩོམ་པའི་བློ་ཁ་ཡངས་ཤིང་སྐྱེན་པས། ཁ་འགུལ་བ་ཙམ་གྱིས་རྩོམ་རྒྱག་ལ། ལག་འགུལ་བ་ཙམ་གྱིས་སྙན་ངག་འབྲི། སྤུས་ཚད་ཀྱང་ཧ་ཅང་མཐོ་སྟེ།  བོད་ཡུལ་ཡོངས་ལ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི《མཚོ་སྔོན་པོ》ཞེས་པའི་གླུ་ཚིག་ནི་ཁོང་གིས་ཐོལ་བྱུང་དུ་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན།  ལོ་ཉེར་བརྒྱད་སོན་མཚམས་ནས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་དོ་ར་རུ་གྲགས་པ་རྒྱས་འགོ་ཚུགས། ༡༩༨༡ལོར་ཁོང་གི་སྙན་ངག་དང་སྒྲུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྡུས《འབོལ་རྩོམ་ཞོགས་པའི་སྐྱ་རེངས》ཞེས་པ་དེ་མཚོ་སྔོན་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས།  ༡༩༨༢ལོར་<<གངས་དཀར་རི་བོ》ཞེས་པའི་དུས་དེབ་སྟེང་དུ་《སྙན་ངག་གི་སྲོག་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔེར་བརྗོད》ཅེས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས།  ༡༩༨༣ལོར་《སྦྲང་ཆར》དེབ་གཉིས་པའི་སྟེང་དུ་སྒྲུང་ཐུང་《རྒྱུ་འབྲས་མེད་པའི་མནའ་མ་》ཞེས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས།  ༡༩༨༤ལོར《སྦྲང་ཆར》དེབ་གཉིས་པའི་སྟེང་ལ《བོད་ཀྱི་ཚིག་རྒྱན་རིག་པའི་སྒོ་འབྱེད་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག>>བཀླགས་པའི་མྱོང་ཚོར་བློ་མཐུན་སངས་རྒྱས་དང་བསམ་འཆར་བརྗེ་རེས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕུལ་བ》ཞེས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས།  ལོ་དེར་ཁོང་གི་ཧྲོ་ཧྲིའི་དཔྱད་རྩོམ《བོད་ཀྱི་མགུར་གླུའི་བྱུང་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཁྱད་ཆོས་རིག་པའི་ཁྱེའུ་རྣམ་པར་རྩེན་པའི་སྐྱེད་ཚལ་》ཞེས་པའང་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་སྙན་ངག་གི་འཐུས་ཚབ་ཏུ་རུང་བའི་བརྩམས་ཆོས་《འཁྲུལ་མིན་རྨི་ལམ་དགའ་སྐྱེད》ཅེས་པར་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་གྱི་བྱ་དགའི་སྙན་ངག་གི་བྱ་དགའ་ཐོབ།
ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས།
ལོ་རབས་དགུ་བཅུ་པའི་དཀྱིལ་ལ་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་མཁས་པ་འགའ་དང་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་སྐུ་ཞབས་བན་ཁོ་སོགས་ཀྱིས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རིག་གཞུང་གི་ཤུལ་ནོར་ལྷན་དུ་བསགས་ཏེ་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ཤིང་། ཕུར་ཁོ་དང་། མགོན་པོ་དར་རྒྱས་སོགས་ཀྱིས་དེབ་དྲུག་ཅན་གྱི《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ》བསྒྲིགས་ཏེ། ༡༩༩༧ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། དེ་ལ་༡༩༩༩ལོར་ཀྲུང་གོའི་དཔེ་དེབ་ཀྱི་ཆེས་མཐོ་བའི་བྱ་དགའ་ཐོབ། དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་རིག་དང་རིག་གཞུང་གི་གྲུབ་འབྲས་ལ། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་བརྗོད་མཐོན་པོ་གནང་མྱོང་སྟེ། མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གིས་ཁོང་ནི་”རང་རིགས་་གཞོན་ནུའི་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་ཅན་དང་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁན་”ཡིན་པར་བསྔགས་པ་མ་ཟད། སྒྲུང་རྩོམ་དང་། སྙན་ངག   བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་གསུམ་གྱི་ཆ་ནས་ཁོང་གི་གྲུབ་འབྲས་ལ་གདེང་འཇོག་བྱས་ཤིང་། ཁོང་རང་མི་ཚེ་ཐུང་ཡང་གྲུབ་འབྲས་ཆེ་བར་གསུངས།
ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་དོར་ཞི་ལགས་ཀྱིས། རང་ཉིད་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་ཚུལ་རྗེས་དྲན་བྱས་ཤིང་། ཁོང་གི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་དང་བསམ་བློ་ལ་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་།  གཉའ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ཀྱིས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་”དབྱངས་ཅན་མའི་ཕོ་ཉ”དང་།  རྩོམ་རིག་པ་དང་། བསམ་བློ་བ། སྙན་ངག་པ་བཅས་ཡིན་པར་སྨྲས་ལ། སྒྱུ་རྩལ་དང་བསམ་བློ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ནས་ཁོང་གི་སྙན་ངག་གི་གྲུབ་འབྲས་ལ་གདེང་འཇོག་མཐོན་པོ་མཛད་པ་དང་།  ཁོང་ནི་སྙན་ངག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞིང་།
ཁོང་ལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཞོན་ནུ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་བྱེད་པར་གསུངས། བོད་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ཀེང་ཡུས་ཧྥང་གིས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་ལ་དཔྱད་འཇོག་བྱེད་སྐབས་ལོ་ཉམས་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་ཁོང་ནི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་བསྔགས་བརྗོད་བྱས་ཡོད། ལས་དབང་གི་མཐུ་བཙན་པས། དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་མི་ཡུལ་གྱི་སྐད་ཅིག་གི་མགྲོན་པོར་གྱུར་ཅིང་།  མཐོ་སྒང་གི་སྐར་མདའ་བཞིན་དུ་ཁོང་གི་མི་ཚེའི་བཤུལ་ལམ་དང་། གསར་རྩོམ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་དུས་ཡུན་ཐུང་དྲགས་ན་ཡང་།  ཁོང་གིས་རང་གི་ཕ་སྐད་དང་ཡི་གེ་སྤྱད་ནས་གསར་རྩོམ་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཡིན་པས། ཁོང་གི་སྐྱེས་ཁུངས་དང་། ལོ་རྒྱུས།  བརྩམས་ཆོས།  རིག་གཞུང་གི་བྱས་རྗེས་བཅས་ལ་བོད་མི་མང་ཆེ་བ་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་པར་མ་ཟད།  ཕལ་ཆེར་བོད་ཁམས་ཡོངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཤེས་མཁན་ལས་ཁོང་མི་ཤེས་པའི་མི་གཅིག་ཀྱང་མེད་ཅེས་བཤད་ན་ཆོག་ཆོག་རེད།
ཁོང་ཉིད་དགུང་ལོ་གཅིག་ལ་སོན་མ་ཐག་གི་མཚམས་སུ་ཡབ་གཅོང་ནད་བཅོས་ཐབས་མ་བྱུང་བས་ཚེ་ལས་འདས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་ཕ་གཡར་རྒྱ་མཚོ་དང་ཡུམ་མྱིང་མེད་གཉིས་ཀྱིས་གསོ་སྐྱོང་འོག་འཚར་ལོངས་བྱུང་། ཁོང་ནི་ཆུང་དུས་ནས་རང་ཉིད་རིག་པ་རང་སད་དང་རྣམ་དཔྱོད་རང་འཛོམས་སུ་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་མཚན་ལ་རང་གྲོལ་ཞེས་གསོལ་ཞིང་རྩོམ་ཡིག་གི་རང་མཚན་དུ་བཀོད། ད་ལྟ་ཀུན་གྱིས་ཞེ་ས་དང་ཆེ་རྟགས་སུ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་མཚན་ལ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། དེ་ནི་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་གྱི་དཔལ་ཡོན་འབར་བའི་སྣང་བརྙན་དུ་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ།། དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དགུང་ལོ་བདུན་ནས་བཅུ་གསུམ་བར་རང་སྡེའི་སློབ་ཆུང་ནང་དུ་སློབ་གཉེར་བྱས་ཤིང་། ཆུང་དུས་ནས་བློར་འཛིན་མགྱོགས་པ་དང་། རིག་པ་ཧ་ཅང་རྣོན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་བསླབ་བྱ་སོ་སོའི་སློབ་ཚན་ནང་དོན་གོ་བ་ལོན་པ་སློབ་གྲོགས་གཞན་ལས་མགྱོགས་པར་མ་ཟད། སློབ་ཚན་ནང་དོན་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་འདྲི་ཚིག་མང་བོ་འདོན་ཐུབ་ཡིན་ཕྱིར། དགེ་རྒན་དང་སྡེ་མི་ཚོས་རྟག་དུ་བཟང་རྟགས་དེ་དང་འདིའོ་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ནས་བཅོ་ལྔའི་བར་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲར་ཞུགས་ཏེ་སློབ་གཉེར་བྱས་པ་དང་། ལོ་གསུམ་གྱི་སྦྱང་རིམ་རྫོགས་ནས་ཟླ་བདུན་པའི་ནང་སློབ་མཐར་ཕྱིན་ལ་ཉེ་སྐབས་ཀྱི་ཟླ་ལྔ་བའི་ནང་།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་སྐད་སྦྱང་སྒྲོག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཚད་ལྡན་མི་སྣར་བདམས་ཏེ་བསྡུ་ལེན་བྱས། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔའི་སྟེང་སྦྱང་སྒྲོག་སྐོར་གྱི་རྩོམ་སྒྲིག་དང་ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་བྱ་བའི་ལས་གནས་སུ་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་རེད། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་ནས་ཉེར་གཅིག་བར་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲ་སྟེ་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་དུ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲ་ཆེན་མོའི་བོད་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ནང་བོད་ཡིག་ཆེད་ལས་སྐོར་གྱི་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་མཐར་ཕྱིན་རྗེས། དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་ནས་ཉེར་བཞི་བར་སྔར་གྱི་ལས་ཁུངས་ནང་སྦྱང་སྒྲོག་སྐོར་གྱི་ཡིག་བསྒྱུར་དང་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད། དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔ་ནས་ཉེར་བརྒྱད་བར་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་དུ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ནས་ཐེངས་དང་བོར་བསྒྲུབས་པའི་བོད་ཡིག་གནའ་རྩོམ་ཞིབ་འཇུག་འཛིན་གྲར་ཞུགས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་སློབ་གཉེར་གནང་། ཞིབ་འཇུག་གི་སློབ་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ། དགུང་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་ནས་སོ་གཅིག་གི་བར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཞིབ་འཇུག་དང་སློབ་ཁྲིད་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས་ཏེ་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱག་ལས་མཛད། བོད་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་གནའ་རབས་རྩོམ་རིག་སྐོར་འཆད་ཁྲིད་གནང་མུས་སུ་ཡོད་སྐབས། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆབ་ཆའི་གཞུང་དུ་བཙུགས་པའི་བོད་ཡིག་ཆེད་ལས་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲའི་འགོ་ཁྲིད་པ་དག་གིས་ཁོང་ལ་དངོས་བཅར་གྱིས་མཚོ་སྔོན་གྱི་དགེ་རྒན་གསོ་སྐྱོང་བྱ་བ་ཧ་ཅང་དགོས་གལ་ཆེ་ཚུལ་ཡང་ཡང་བཤད་པ་དང་། ཁྱོད་ནི་ཕ་ཡུལ་མཚོ་སྔོན་ལ་འོངས་ནས་དགེ་རྒན་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་ན། ཁྱོད་ལ་ཚད་བརྒལ་གྱི་ཐོབ་ཆ་ཡོད་རྒྱུ་ང་ཚོས་ཁག་ཐེག་བྱེད་ཆོག་ཅེས་ནན་བསྐུལ་བཏང་བ་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ལས་གནས་སྤོར་ཏེ་མཚོ་སྔོན་ཆབ་ཆའི་གཞུང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཡིག་ཆེད་ལས་དགེ་རྒན་སློབ་གྲའི་ནང་། དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་ནས་སོ་གཉིས་པར་ལོ་ངོ་གཅིག་གི་རིང་ལ་ན་གཞོན་དགེ་རྒན་རྣམས་ལ་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག སློབ་ཚན་དབྱེ་ཞིབ་སྐོར་གྱི་ཐབས་ལམ་འཆད་ཁྲིད་གནང་། སློབ་གྲ་དེ་ནས་ལོ་གཅིག་སོང་མཚམས་སུ། བོད་ཡིག་ཆེད་ལས་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲའི་དགེ་རྒན་གསར་བ་བསྡུ་ལེན་བྱེད་རྒྱུའི་ཐད་ལ་བསམ་འཆར་མི་མཐུན་པ་བྱུང་བར་བརྟེན། སྔར་ཐོབ་ཆ་དང་བཅས་པའི་ཆ་རྐྱེན་རྣམས་ཁས་ལེན་གནང་མྱོང་བའི་འགོ་ཁྲིད་པ་དེ་དང་བསམ་ཚུལ་ཐ་དད་བྱུང་བའི་དབང་གིས་ཁོང་ལ་ཁས་བླངས་ཟིན་པའི་ཐོབ་ཆ་རྣམས་མ་ཐོབ་ལ། དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ལྟ་ཚུལ་དང་གླེང་ཕྱོགས་འགལ་འདུ་ཅན་གྱི་གནས་སུ་འཁོར་བས། ཁོང་གི་སེམས་སུ་ལས་གནས་སྤོར་འདོད་ཀྱི་བློ་སྐྱེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། ཞན་དབྱང་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲ་ཆེན་མོས་བསྡུ་ལེན་བྱེད་རྒྱུའ་བརྡ་ཐོ་འབྱོར་ཞིང་། ཁོང་རང་གིས་ཀྱང་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲ་ཆེན་མོར་གནས་སྤོར་བྱེད་ཁས་ལེན་མཛད། འོན་ཀྱང་རྨོངས་ཞེན་གྱི་དྲ་བར་ཚུད་པའི་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དེ་དག་གིས་ཁོང་གི་བོད་མིའི་རིགས་མྱུར་སྐྱོབ་ཀྱི་བསམ་བློ་ལ་མཐུན་བརྩོན་བྱེད་པ་ལས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྣ་མང་བརྩམས་ཏེ་རིག་གནས་མེད་པའི་མི་མང་ལ་ལོག་འགྲེལ་བྱས་བརྟེན། ཁོང་གི་བསམ་བློའི་སྲོག་ཤིང་དུ་གྱུར་པའི་བློ་འབྱེད་ལས་འགུལ་དེ་སྐད་ཅིག་མའི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཁ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་དཀྱོགས་ཏེ། བདེན་པའི་ཆེད་དུ་འཆི་ཕོད་པའི་དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས་ངོམས་ནས་བོད་མི་ཉེན་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་རང་སྲོག་དོར་ནས་༡༩༨༥  ཟླ་  ༡༡  ཚེས་  ༢༩  ཉིན་ང་ཚོ་དང་ཞལ་གྱེས།
པ་ཊ་ནི་ཞིང་ཆེན།
པ་ཊ་ནི་ཞིང་ཆེན་(ปัตตานี)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་པ་ཊ་ནི་རེད།
རྭ་ཆོས་རབ།
（རྭ་པ་ཆོས་རབ་ཅེས་པའང་སྣང）འདི་ཉིད་རྭ་ལོ་རྡོ་རྗེ་གྲགས་ཀྱི་དབོན་པོ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ས་མནྟ་ཤྲཱི་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་དུས་འཁོར་དང་། ཕག་མོ་མངོན། འབྱུང་། མགོན་པོ་མངོན་འབྱུང་ལ་སོགས་པ་བསྒྱུར།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཕེ་ཊི་ཅ་བུ་རི།
ཕེ་ཊི་ཅ་བུ་རི་(เพชรบุรี)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ཆུར་བ།
ཆུར་བ་ནི་འོ་མ་གཞིར་བྱས་ནས་བཟོས་པའི་ཟ་ཆ་ཞིག་ཡིན།
རྭ་སྒྲེང་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན།
རྭ་སྒྲེང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་འདི་ཉིད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཆུ་བྱི(༡༩༡༢)ལོར་བོད་ཤར་ལྷོའི་ཡུལ་དྭགས་པོའི་རུ་སྨད་དུ་ཡབ་ཕུན་ཚོགས་དབང་འདུས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། སྐུ་འཁྲུངས་པའི་དུས་སུ་ལྟས་བཟང་པོ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བས་ཡུལ་མི་རྣམས་ཧ་ལས་ཤིང་དད་པའི་ཀློང་དུ་ཚུད། ཆུང་དུས་ཕྱུགས་འཚོ་བར་ཕེབས་པའི་ལམ་དུ་ཆུ་རྡོའི་སྟེང་ཞབས་རྗེས་དང་། བྲག་ལྡེབས་སུ་ཤིང་ཕུར་བསྟིར་བ་སོགས་སྐྱེ་བོ་མི་ཉུང་བའི་ངག་རྒྱུན་དུ་གྲགས་དེ་ལྟར་ལྟས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བཅས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་རྟགས་དང་མཚན་གྱིས་རྭ་སྒྲེང་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་བཟུང་ཞིང་རྭ་སྒྲེང་དགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། མཚན་ཐུབ་བསྟན་ཡེ་ཤེས（འཇམ་དཔལ）བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་གསོལ་ཏེ་སྔར་སྲོལ་བཞིན་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་ཐོག་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་མ་ལུས་ཐུབས་སུ་ཆུད། བཀའ་གདམས་གསར་རྙིང་གི་ཆོས་སྒོ་དང་གཞུང་ཆེན་ཀ་པོད་ལྔ་ལ་སོགས་པར་སློབ་གཉེར་གྱིས་སྦྱངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་མཛད་དེ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་སྐུ་ངོ་མས་རྒྱུགས་བཞེས་ཐོག་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་མཚན་གནས་ཐོབ། དགུང་ལོ་ཉེ་ཤུ་ཙམ་དུ་རྭ་སྒྲེང་གདན་སར་བཞུགས་ཏེ་བསྟན་འགྲོའི་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་བདེ་དོན་སླད་དུ་མཛད་འཕྲིན་སྤེལ་བའི་དབུ་ཚུགས། དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་ལ་ཕེབས་པ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་གློ་བུར་ཞི་བ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས་པའི་ཕྱི་ལོར་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་གསེར་ཁྲིར་འགོད་པའི་འོས་སུ་བབས་ཏེ་བོད་ཤིང་ཁྱི（༡༩༣༤）ལོའི་ཟླ(༡)ཚེས(༡༠)ཉིན་གངས་ལྗོངས་སྐྱོང་བའི་བྱེད་པོར་མངའ་གསོལ། སྲིད་སྐྱོང་གི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་རྗེས་དབང་འཛིན་གྱི་སྒྲིག་གཞིར་བསྒྱུར་བཅོས་གང་འཚམ་གནང་བ་བརྒྱུད་གོང་འོག་ནང་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་ངན་ལས་ཟློག་པར་མཛད། བོད་སྤྱིར་ཞིང་ལས་དང་འབྲོག་ལས་ཐོན་སྐྱེད་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་ཐོན། རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱི་དམ་པའི་མཛད་སྤྱོད་ལ་སྐྱེ་འགྲོ་མཐོ་དམན་དྲག་ཞན་ཀུན་གྱིས་སྒོ་གསུམ་གུས་པ་ཞབས་ལ་འདུད། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་གཙོས་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་བཤད་སྒྲུབ་འཆད་ཉན་གྱི་ཆོས་རྒྱུན་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་མ་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་བརྩོན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཛད་པས་བསྟན་པ་རྒྱས་ཤིང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་འཕེལ་བར་གྱུར། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དག་ཀྱང་ཉམས་གསོ་སྔར་ལྷག་ཏུ་བརྩོན་པར་མཛད། རྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐུ་གདུང་དངོས་སུ་བཞུགས་པ་གསེར་སྡོང་དགེ་ལེགས་འདོད་འཇོ་གསར་བཞེངས་གནང་།རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བོད་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་འདུན་བསྐངས། བོད་རྒྱ་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སྲོལ་ལམ་སླར་གསོ་མཛད། བོད་དངུལ་བཅུ་ལོར་དང་བཅུ་སྒོར་གསར་འདོན་གནང་། བོད་ལྕགས་འབྲུག（༡༩༤༠）ལོར་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་དགོངས་ཞུས་ཐོག་ལྕགས་སྦྲུལ(༡༩༤༡)ལོའི་ཟླ་དང་པོར་སྲིད་སྐྱོང་གསར་པ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེར་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་རྩིས་འབུལ་གྱིས་གདན་ས་རྭ་སྒྲེང་དུ་ཕེབས། མི་བསྲུན་སྐྱེ་བོ་འགས་བླ་སློབ་དབར་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུགས་ཤིང་གིས་རྭ་སྟག་དོན་རྐྱེན་བསླངས་ཏེ་སྐྱེས་མཆོག་ཉིད་རྭ་སྒྲེང་དགོན་ནས་ལྷ་སར་གདན་དྲངས་པ་མ་ཟད། ཁྲིམས་མུན་དུ་བཅུག་པས་སྙུན་གྱིས་བཏབ་སྟེ་བོད་མེ་ཕག(༡༩༤༧)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་དགོངས་པ་ཞི་བ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་མནལ་བའི་ཚུལ་བསྟན། （འགའ་ཞིག་གིས་སྐུ་བཀྲོངས་པ་རེད་ཀྱང་ཟེར་སྲོལ་ཡོད）དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཨ་རག་ཉིང་ཁུ།
ཨ་རག་ཉིང་ཁུ་ནི་གས་སླ་བ་དང་འབར་སླ་བ། མདོག་མེད་པའི་གཤེར་གཟུགས་ཞིག་རེད།
རྭ་དང་གླེ་ཡི་ཡུལ།
རྭ་ཡི་རུས་རྒྱུད་དང་གླེ་ཡི་རུས་རྒྱུད་ལ་དབང་བའི་ས་ཆ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཕེ་ཊི་ཅ་བུ་རི་ཞིང་ཆེན།
ཀླུ་སྦྱིན་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་བཞུགས་སོ།། རླབས་ཕྲེང་གཉིས་པ།
ཕེ་ཊི་ཅ་བུ་རི་ཞིང་ཆེན་(เพชรบุรี)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཕེ་ཊི་ཅ་བུ་རི་རེད།
འགྲེམས་སྟོན་ཁང་།
འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ནི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་འདུ་འཛུམས་བྱས་ནས་བལྟ་སྐོར་བ་རྣམས་ལ་འཀྲམ་སྟོན་བྱེད་སའི་ས་ཆ་ཞིག
3D (བློས་བསླངས་)
3Dནི་དབྱིན་ཇིའི་མིང་ཚིགthree—Dimensions ཡི་བསྡུས་འབྲི་ཡིན་ལ། དངོས་གཟུགས་གང་ཞིག་ལ་རིང་ཐུང་དང་མཐོ་དམའ། སྲབ་མཐུག་བཅས་ཀྱི་ཚད་གཞི་གསུམ་འཛོམས་པ་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་དང་། ད་སྐབས་ཀྱི་3Dནི་སྥྱིར་བཏང་གློག་ཀླད་དང་དྲ་རྒྱ་བཀོལ་ནས་གང་དེ་རྩིས་གྲངས་ཅན་ དང་བསླངས་གཟུགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ལག་རྩལ་ཞིག་ལ་བརྗོད་ཀྱིན་འདུག དེ་མཚུངས་ཀྱིས3Dགློག་བརྙན་འདིའང་བསླངས་གཟུགས་ཀྱི་ཚོར་བས་ཕྱུག་པའི་གློག་ བརྙན་གྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་བརྙན་ཆས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞིས་ཕྱོགས་གཉིས་གྱི་ལམ་ནས་གཟུགས་ རིས་བསྡུ་འཇུག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དེ་ལ་གློག་བརྙན་གཟིགས་སྐབས་སུ་ཁྱད་པར་ཅན་ གྱི་བརྙན་འཆར་མིག་ཤེལ་ཞིག་སྤྱད་པ་ཡིས་བསླངས་གཟུགས་ཀྱི་ཚོར་བ་བྱུང་ཐུབ་པ་ ཞིག་ཡིན།
བསླངས་གཟུགས་གློག་བརྙན་འདིའི་རིགས་ཀྱི་བཟོ་སྟངས་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ནས་ད་ལྟའི་ བར་དུ་ཚན་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བསྟུན་ནས་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་བ་ནི་ གདོན་མི་ཟ་མོད། མིའི་མིག་གིས་དངོས་གཟུགས་མཐོང་ནུས་པའི་བདེན་དོན་ལ་དཔེ་བལྟས་ཏེ། འོད་ནུས་སྐྱེད་སྦྱོར་གྱི་གཞུང་ལུགས་སྤྱད་ནས་བཟོས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག དེ་ཡང་མིའི་མིག་གིས་དངོས་གཟུགས་མཐོང་ཐུབ་པ་དང་དེའི་རྒྱང་རིང་ཐུང་གི་བར་ཐག་ མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་པ་དེའང་གཙོ་བོ་གཡས་གཡོན་མིག་གཉིས་ཀྱི་བར་ ཐག་གིས་བཏོན་པའི་ནུས་པ་ཡིན་པས། བསླངས་གཟུགས་གློག་བརྙན་ཕབ་སྐྲུན་བྱེད་དུས་ཀྱང་བརྙན་ཕབ་འཕྲུལ་ཆས་གཉིས་མིའི་ གཡས་གཡོན་གྱི་བར་ཐག་གིས་ཆོད་སར་བཞག་ནས་དུས་མཉམ་གཅིག་དུ་ཕབ་སྐྲུན་བྱས་ཤིང་། དེ་དང་མཚུངས་བར་བརྙན་སྒྲོན་གྱི་དུས་སུའང་བརྙན་ཆས་གཉིས་ནས་དུས་གཅིག་དུ་བརྙན་ གཏོང་བ་དང་། བརྙན་ཡོལ་ཏུ་གཟུགས་རིས་ཡོངས་སུ་མཚུངས་པ་གཉིས་བརྩེགས་མའི་ལམ་ནས་འཆར་བ་དེ་ལ་ ཁ་དོག་ཚགས་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་ཤེལ་མིག་ཅིག་སྤྱད་པ་ཡིས་ད་གཟོད་བརྙན་ གཟུགས་ཡོངས་ལ་བསླངས་གཟུགས་ཀྱི་ཚོར་བས་ཕྱུག་པ་ཞིག་ཡིན།
[ བྱུང་འཕེལ། ]
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་ལོ་རབས་དགུ་བཅུའི་ནང་དབྱིན་ཇིའི་གློག་བརྙན་པ་William Friese-Greeneཡིས3Dགློག་བརྙན་གྱི་ཁེ་དབང་སྒེར་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སྙན་ཞུ་ཞུས་ ཡོད་ལ། སྙན་ཞུའི་སྐབས་སུ་ལྟད་མོ་བས་སྲ་གཟུགས་དབྱིབས་འགོད་ཡོ་ཆས་སྤྱད་ནས་བལྟ་དགོས་ པའི་བརྙན་ཐུང་གཉིས་བརྙན་སྒྲོན་བྱས་འདུག་པ་ནི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྣམ་པ་ཡིན་འདུག་ལ། དེའི་རྗེས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༡༥ལོར་Edwin S. Porter དང་ William E. Waddell གཉིས་ཀྱིས་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ནེའུ་ཡོག་ནས་བསླངས་གཟུགས་གློག་བརྙན་ཐོག་མའི་ ཚོད་ལྟའི་བྱས་འདུག་མོད། ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱིས་ (The Power of Love ) ༼བརྩེ་དུངས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས༽སྟེ། སྤྱི་ལོ༡༩༢༢ལོརHarry K. Fairal ཡིས་བཟོས་ཤིང་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ལའོ་སི་ཨན་ཇོ་ལི་ནས་ཐོག་མའི་གཟིགས་ཕུད་བྱས་ པའི་གློག་བརྙན་འདི་ནི3Dགློག་བརྙན་གྱི་ཐོག་མ་རུ་བརྩི།
༡༩༣༦ལོར་Edwin H. Land ཡིསPolaroid filter ཞེས་པའི་ཚགས་བྱེད་ཅིག་བཟོས་པ་དེ་གློག་བརྙན་བཟོ་ལས་ཁྲོད་རྒྱ་ཁྱབ་ཀྱིས་བེད་ སྤྱད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང་། འདི་ནི3Dགློག་བརྙན་གྱི་ཕབ་སྐྲུན་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཀྱི་ལག་རྩལ་གལ་ཆེའི་རིགས་ཤིག་ ཡིན་འདུག་ལ། གང་འཚམ་གྱིས་གློག་བརྙན་འགའ་འང་ཕབ་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་མོད། དེའི་རིན་གོང་མཐོ་བའི་སྲ་ཆས་དང་བཟོ་སྐྲུན་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ གྱི་མཁོ་ཆས། གཅིག་མཐུན་གྱི་ཚད་གཞི་མེད་པ་བཅས་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་མང་དང་། ལྷག་པར་དུ་ལོ་རབས་སུམ་ཅུ་དང་བཞི་བཅུ་ནི་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་ཉེན་དང་སྦྲགས་འཛམ་ གླིང་འཁྲུག་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པའི་སྐབས་ལ་འཁེལ་ཡོད་སྟབས། 3Dགློག་བརྙན་གྱི་ཕབ་སྐྲུན་ཐད་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས་སྔ་མ་ལས་ཐོལ་བརྒལ་མང་ པོ་མ་བྱུང་བར། གློག་བརྙན་བཟོ་ལས་ཁྲོད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཆུང་ངུ་ལས་ཟིན་ཐུབ་མེད།
ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་འགོ་ནི3Dགློག་བརྙན་གྱི་གཟི་འོད་འབར་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་འདུག་ ལ། ༡༩༥༢ལོརArch Oboler ཡིས་འཁྲབ་ཁྲིད་དང་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་མཁན་ཀྱི་འགན་གཅིག་ལྕོགས་ཀྱིསBwana Devil ཞེས་པའི་བརྙན་ཐུང་མ་ཡིན་པའི་ཚོན་མདོག་ཅན་གྱི3Dགློག་བརྙན་ཐོག་མར་ཕབ་སྐྲུན་ བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ༡༩༥༣ལོརHouse of Waxཞེས་པའི་གློག་བརྙན་གྱིས་མཚོན་པའི3D འཇིགས་སྐུལ་གློག་བརྙན་ཐོན་འགོ་ཚུགས་འདུག་ལ། དེའི་ནང་དུ་༡༩༥༤ལོའི་ཟླ༣་པརUniversal-internationalཡིས་ཕབ་པའིCreature from the Black Lagoonནི་དུས་ད་རག་བར་དུ་མུ་མཐུད་དུ་ཐོན་བཞིན་པའི3D འཇིགས་སྐུལ་གློག་བརྙན་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།
ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་དང་དགུ་བཅུ་ནི3Dགློག་བརྙན་གྱི་བསྐྱར་གསོན་དུས་རིམ་ལ་བརྩི་ ཞིང་། དེའི་ནང་དུIMAXཡིས3Dགློག་བརྙན་ཕུད་འགོ་བརྩམས་པ་ཡིས་མིག་གཟེརབ་སོགས་མི་བདེ་ བའི་ཚོར་སྣང་དག་མེད་པར་བྱས་ནས་ལག་རྩལ་དང་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་བཏང་ ཡོད་ལ། ཊིའི་སི་ཉེའུ་ཀུང་ཟིས་བཟོས་པའི་གློག་བརྙན་རིང་ཐུང་འགའ་སྔ་ཕྱིར་ཕུད་པ་ ཡིས3Dགློག་བརྙན་འདི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱིས་བསྐྱར་ གསོན་བྱུང་དུ་བཅུག་ཡོད། ཁྱད་པར་དུ་ལོ་རབས་དགུ་བཅུ་བའི་ནང་འཁྲབ་ཁྲིད་པJean-Jacques Annaud ཕབ་སྐྲུན་བྱས་པའི་ IMAX 3D གློག་བརྙན་ཐོག་མ་སྟེWings of Courage ༼སྤོབས་པའི་གཤོག་ཟུང༽ ལ་སོགས་པའི་ལག་རྩལ་དང་སྤུས་ཀ་སྔར་ལས་ཚད་ལྡན་གྱི3D གློག་བརྙན་མང་དུ་བྱུང་ཡོད།
དུས་ རབས་ཉེར་གཅིག་པ་ནི3D གློག་བརྙན་ལ་མཚོན་ནའང་འཕེལ་རྒྱས་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་རྩེ་རུ་གྱུར་ཡོད་པའི་ དུས་སྐབས་གསར་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ལ། ༢༠༠༣ལོའི་ཇེམ་སི་ཁཱ་མེ་ལོན་ཀྱི་གློག་བརྙན༼ Ghosts of the Abyss གྲོག་རོང་ནང་གི་རྣམ་ཤེས༽དང་། ༢༠༠༤ལོའི༼བྱང་སྣེའི་མགྱོགས་ཡིག The Polar Express༽བཅས་ནིIMAX དང3Dམཉམ་འབྲེལ་སྒོས་ཕུད་པའི་གློག་བརྙན་ཐོག་མའི་རིགས་ཡིན། གློག་བརྙན་ལག་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་གློག་བརྙན་བཟོ་ལས་ཁྲོད་ཀྱི་དོ་སྣང་། ལྟད་མོ་བའི་དགོས་མཁོ་རྒྱ་ཆེའི་འཕར་སྣོན་བྱས་པ་བཅས་ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཐད་ཀྱི་ མཐུན་རྐྱེན་གྱིས3D གློག་བརྙན་ཡང་སྤྱི་ལོ༢༠༠༩ལོའི་ལོ་མཇུག་གི་ཇེམ་སི་ཁཱ་མེ་ལོན་གྱི་གློག་བརྙན ༼Avatar ༽ཕུད་པ་ཡིས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་རྩེ་ལྟ་བུར་བྱོན་ཡོད།
དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ3Dགློག་བརྙན་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཆ་ཕལ་ཆེ་བར་གློག་བརྙན་ཐད་ ཀྱི་གཙོ་རྒྱུགས་རིག་གནས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། འགུལ་རིས་གློག་བརྙན་དང་། ཚན་འཕྲུལ།༼science fiction ༽འཇིགས་སྐུལ་གློག་བརྙན། དུང་བརྗོད་གློག་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་གློག་བརྙན་རིགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ནང་སྤྱད་ ནས་ཕབ་སྐྲུན་དང་གཟིགས་ཕུད་གནང་དང་གནང་བཞིན་ཡོད་ལ། དེའི་ནང་གི་གློག་བརྙན་མི་ཉུང་བ་ནི་ལོ་རེའི་ཆེས་བྲིན་ཤོས་ཀྱི་གློག་བརྙན་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད།
འབྲུ་རིགས།
འབྲུ་རིགས་ནི་སྙེ་མ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་སོན་ལ་ཟེར། འབྲུ་རིགས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་འབྲས། གྲོ། མ་རྨོས་ལོ་ཏོག། ད་དུང་དེ་མིན་གྱི་འབྲུ་རིགས་དཀྱུས་མ་དཔེར་ན་ཁྲེ་དང་འབྲས་ནག། རྒྱ་བྲ། ཡུག་པོ། དབྱི་སྨི་འབྲས། ཁྲེ་རྒོད་འབྲུ་ལ་སོགས་ཚུད་ཡོད།
རོ་ཀ་ཧྥོར། (ཆུར་བ།)
རོ་ཀ་ཧྥོར་(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།: Roquefort)ནི་ཧྥ་རིན་སིའི་ཆུར་བ་རེད།
གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ་
གཙང་སྨྱོན་ཧེཿརུ་ཀ་རུས་པའི་རྒྱན་ཅན་ནི་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཆུ་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ1452ལོར་གཙང་མྱང་སྟོད་སྟག་ཚལ་དུ་མྱང་རལ་པ་ཅན་དང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་སོགས་ཀྱི་རྒྱུད་པ་ཡབ་སྔགས་འཆང་སངས་རྒྱས་དཔལ་ལྡན་དང༌། ཡུམ་སངས་རྒྱས་འདྲེན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བདུན་པ་ས་སྟག་སྤྱི་ལོ1458ལོར་མཁན་ཆེན་ཀུན་དགའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་གསོལ། དེ་ནས་བཟུང་དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་གྱི་བར་རང་ཡུལ་དུ་སློབ་གཉེར་མཛད།
སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།
དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པར་ཙ་རིར་བྱོན་ཏེ་རྗེ་བཙུན་ཤ་ཧ་རབ་འབྱམས་པ་སངས་རྒྱས་སེང་གེ་དང་མཇལ། རི་ཆོས་སྐོར་གསུམ། ཐར་གྲུ་སྐོར་གསུམ། ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལྔ་ལྡན་ལྷན་གཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར། དོ་ཧ་སྐོར་གསུམ་དང་མཛོད་དྲུག་རོ་སྙོམས་སོགས་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་ཕལ་མོ་ཆེའི་ལུང་གསན། རྗེ་བཙུན་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབང་བསྐུར་ཏེ་གསང་མཚན་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་གསོལ། དེ་ནས་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེར་བྱོན་ནས་གཡུ་ལུང་བ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་དྲུང་ནས་ཆོས་མང་པོ་གསན་ཞིང༌། དེ་བཞིན་སློབ་དཔོན་ཀུན་དགའ་ཉི་མ་དང༌། པཎ་ཆེན་དོན་གྲུབ་གྲགས་པ་སོགས་བསྟེན་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་དང་རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་པ་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་གདམས་པ་སོགས་མང་པོ་གསན།
སྒྲུབ་པ་མཛད་ཚུལ།
དེ་ནས་ཡུལ་ངེས་མེད་དུ་བྱོན་ཅིང་ཆ་ལུགས་ཀྱང་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་གཅེར་བུ་ལ་མིའི་གཡང་གཞི་ཁྲག་ཅན་གསོལ། རྒྱུ་རློན་གྱིས་ག་ཤ་དང་གདུ་བུ་བྱས། མི་ཐོད་རློན་པར་ཀླད་པ་དང་རྒྱུ་མ་སོགས་རྩིབས་མས་དཀྲུགས་ཏེ་གསོལ། ཕལ་ཆེར་ཧེཿརུ་ཀའི་ཆ་བྱད་རུས་རྒྱན་དང་ཐོད་པ། རྐང་གླིང༌། ཁ་ཊཱཾ་རྣམས་འཆང་ཞིང་དུར་ཁྲོད་དང་གྲོང་གསེབ་ངེས་མེད་དུ་བྱོན་ནས་ཐ་མལ་གྱི་བློར་མི་ཆུད་པའི་ཐོ་ཅོའི་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་པས་གཙང་སྨྱོན་ཞེས་གྲགས།
མཛད་རྗེས།
སྤྱིར་མཛད་འཕྲིན་མཐའ་ཡས་པ་བསྐྱངས་མོད་རག་ཙམ་ནི་བལ་ཡུལ་གྱི་འཕགས་པ་ཤིང་ཀུན་ཞིག་གསོ་དང༌། གྲུབ་གནས་མང་པོར་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྒྲུབ་སྡེ་བཙུགས་པ། སྙན་བརྒྱུད་གླེགས་བམ་དུ་བཀོད་པ་པོ་ཏི་བཅུ་གསུམ་ལ་ཞུ་དག་གཙང་མ་དང་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ1488ལོར་རྗེ་བཙུན་མི་ལའི་རྣམ་ཐར་ལྗགས་རྩོམ་མཛད། ཉམས་མགུར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་ཤིང་པར་དུ་བརྐོས། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་མཐོན་པོར་གཤེགས་ཀྱང་ལས་འབྲས་ལ་རྩི་འཇོག་ཆེ་བས་དགེ་སྡིག་ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་ཁྱད་དུ་མི་གསོད།
སློབ་མའི་སྡེ།
སློབ་མ་ཡང་གྲངས་ཀྱིས་མི་ཆོད་པ་འདུས་མོད། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཐུགས་སྲས་ཞེ་དགུ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐུགས་སྲས་བརྒྱད། བླ་ཆེན་བླ་ཆུང་དྲུག་ཅུ། རྟོགས་ལྡན་ཉེར་བརྒྱད། སྟོན་སྒོམ་ཉི་ཤུ། གྲུབ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བྱོན། མཐར་དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་པ་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་ཡོས་སྤྱི་ལོ1507ལོར་རས་ཆུང་ཕུག་ཏུ་སྐུ་གཤེགས་སོ། །
བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན།
ཆོས་ལུགས།
བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཆེན་པོ་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་གཅིག་རེད།
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།
ལ་རྩེ་འམ་དཔའ་མཁར་བསྟོད་པ། ལབ་ཙེའམ་ལ་རྩེ་ཡང་ན་དཔའ་མཁར་ནི་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གནའ་སྲོལ་རང་ བཞིན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་དང་དམག་འཐབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཕམ་སོགས་ལའང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ ཞིག་རེད་ལ་དེ་བས་ཀྱང་རིགས་རུས་ཐད་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ ཀྱང་རེད། སྤྱིར་ལབ་ཙེའམ་དཔའ་མཁར་ནི་བོད་ཡུལ་དབུས་དང་དེ་བཞིན་དུ་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་གནས་ པའི་རུ་སྡེ་དག་གིས་སྔོན་དང་པོའི་དུས་ནས་རི་མཐོན་པོ་དག་གི་རྩེ་མོ་རུ་ལབ་ ཙེའམ་དཔའ་མཁར་རྩིག་སྲོལ་ཡོད་པས། དེང་གི་དུས་སུའང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་སོ་སོ་ན་ལབ་ཙེ་བགྲང་གིས་མི་ལང་པ་ཡོད་པ་ རེད། ལབ་ཙེ་ཞེས་པའི་ཙེ་ནི་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་དེ་སྣོད་དང་། ཕོ་བྲང་ངམ། མཁར་སོགས་རྟེན་གཞིའམ་འདུག་སར་གོ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ལབ་ཙེ་ལ་དབྱེ་ན་ཀྱེ་ཏུ་དང་། ལབ་ཙེ། དཔའ་མཁར་བཅས་རིགས་གསུམ་ཡོད་ཅིང་། རི་ཡི་མགོ་ནས་བརྩིགས་ན་ཀྱེ་ཏུ་དང་། རི་སྐེད་ནས་བརྩིགས་ན་ལབ་ཙེ། མདོ་ནས་བརྩིགས་ན་དཔའ་མཁར་ཟེར་བའི་སྲོལ་ཡང་ཡོད། དེའི་མཚོན་བྱེད་ནི་བོད་ཀྱི་ཡབ་མེས་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ཕ་རོལ་པོའི་དགྲ་ལ་འཐབ་ཏེ་ རྣམ་པར་རྒྱལ་རྗེས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་གཅེས་སྲོག་ཤོར་བའི་ དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་བསམ་བློའམ་སྙིང་སྟོབས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ དང་། ཁོང་ཚོ་སྐྱེ་བ་རྗེས་མར་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ལ་མཐུན་རྐྱེན་དང་གདོང་གྲོགས་ མཛད་པས་ལྷ་ལ་བཀུར་ནས། མདའ་གྲི་མདུང་གསུམ་གྱི་རྫོངས་པ་མང་པོ་བྱིན་ཏེ་རི་བོ་མཐོན་པོ་དང་། ཉག་ག་ཁིས་ཁ། འགག་འཕྲང་དོག་མོ་སོགས་སུ་དཔའ་བོའི་བཙན་རྫོང་གི་ཚུལ་དུ་ཕོན་པོར་སྤུངས་པ་དང་། རི་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཡུལ་དེ་ལ་ཕན་པའི་གྲོགས་མཛད་པའི་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ཏུ་བསྐོས་ ནས་མཐའ་མཚམས་དང་ཡུལ་ལུང་སྲུང་བའི་ཡབ་མེས་སུ་འབོད། ཡུལ་མདོ་སྨད་ས་ཆར་ཆ་བཞག་ནས་བཤད་ན་ལབ་རྩེ་ཡོད་སར་ཕལ་ཆེར་ཨ་མྱེས་རེ་བཞུགས་ ཡོད་ངེས། དེ་བཞིན་དུ་བོད་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་སོ་སོ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེས་ལྷའམ་སྐྱེས་ ཁུངས་རིགས་རུས་སོགས་ཀྱང་ལབ་རྩེ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་དུ་སྦྲེལ་ཡོད། སྐྱེས་ལྷ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོའི་རུས་ཁུངས་གང་ཡིན་ཐད་ཀྱི་ཡབ་མེས་ཀྱི་སྐྱེས་ཆེན་ དམ་པ་གང་ཞིག་གི་མིང་ཡིན་པ་ནི་བོད་རིགས་མི་དམངས་ཚོས་དེ་དག་ལ་ཨ་མྱེས་ཅེས་ འབོད་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་བ་འདིས་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད། ལབ་རྩེ་སྟོད་པའི་སྐབས་སུ་དང་པོ་ཡབ་མེས་གང་གནས་སའི་ཡུལ་ལུང་དེའི་སར་གུར་ སོགས་མགོ་སྦྲ་ཕུབ་ནས་མི་མང་པོ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱིས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྒྲུབ་པ་ དང་། རིམ་པའི་ལབ་རྩེ་སྟོད་སའི་ས་ཆ་གཏན་ཁེལ་རྗེས་ཕོ་བྲང་གཤོང་བ་དང་། དེའི་ནང་དུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་མང་རྫ་མ་སོགས་སུ་བཅུག་ནས་འཇོག་པ། བལ་དང་ཤུག་པ་འོམ་བུ། ཉ་རུག་ཞེས་པའི་ཤིང་སྣ་མང་པོའི་བཏུམས་པ་དང་། སྟེང་དུ་རྡོ་ཡི་ཁྲི་བརྩིགས་རྗེས་ལྕགས་དང་ཤིང་སོགས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་མདའ་གྲི་ མདུང་གསུམ་ཕོན་པོར་སྤུངས་བ་དང་ཤིང་སྣ་མང་པོས་བཏུམས་ནས་ལུག་བལ་དཀར་པོའི་རྨི་ ཐག་གིས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། ལབ་རྩེ་ཆེ་ཆུང་མ་བུ་བཅུ་གསུམ་དང་བཅུ་བཞི་སོགས་བན་བོན་ལུགས་སུ་ཅུང་མ་འདྲ་བ་ ཡོད། བན་ལུགས་སུ་མ་བུ་བཅུ་གསུམ་དང་བོན་ལུགས་སུ་མ་བུ་བཅུ་གསུམ་མམ་བཅུ་བཞི་གང་རུང་ སྤུངས་སྲོལ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། ལབ་རྩེ་ཡི་ཁྲི་རྩིག་བྱེད་ནི་ཡུལ་ལུང་གང་དེའི་རང་བྱུང་རྡོའི་རིགས་ཀྱིས་བཟོས་ པ་ཞིག་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་ཁང་ཁྱིམ་བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་རྩིག་རྒྱག་སྟངས་དང་གཉིས་ སུ་མེད་པ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན་གྲུ་རྡོ་དང་སྟེང་རྡོ། ཕོ་འཇོག་མོ་འཇོག ངོས་ལེགས་ཤོམས་འཇོག རྟ་རྨིག་དང་ཆུ་འཐུང་སོགས་ཀྱི་འཇོག་སྟངས་དང་། ཇ་ལ་ཁ་འཁྱིལ། ཧྲ་ཧྲུག་དང་ཁོག་རྡོ་ངོ་རྡོ་སོགས་འཇོག་སྟངས་སོགས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་ དངོས་སླད་མེད་པ་གང་མང་ཞིག་མ་ཉམས་པར་ད་དུང་ཡང་གསོན་པོར་གནས་ཡོད།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་པའི་དགོན་སྡེའི་ཐོ།
ཧའི་གུ།
ཧའི་གུ་ནི་ཉི་ཧོང་གི་སྙན་ངག་ཞིག་སྟེ།
ཕི་ཊི་ཙ་ནུ་ལོཀ།
ཕི་ཊི་ཙ་ནུ་ལོཀ་(พิษณุโลก)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
༡༧༣༩ལོ།
༡༧༣༩ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཕི་ཊི་ཙ་ནུ་ལོཀ་ཞིང་ཆེན།
ཕི་ཊི་ཙ་ནུ་ལོཀ་ཞིང་ཆེན་(พิษณุโลก)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཕི་ཊི་ཙ་ནུ་ལོཀ་རེད།
རྭ་མ་ཎའི་མདའ་དམ་བཅའ་གསུམ་ལྡན།
འཕངས་ན་ཕོག་པས་ཁྱབ་པ། འཕངས་ན་ཕོག་པས་མི་ཁྱབ་པ། ཕོག་ན་འཆི་བས་ཁྱབ་པ། ཤི་ན་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བས་ཁྱབ་པ་དང་གསུམ། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
༡༧༣༨ལོ།
༡༧༣༨ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ར་ནོང་།
ར་ནོང་(ระนอง)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
རྭ་ལོ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསམ་གྲུབ།
མདོ་སྨད་བྱ་ཁྱུང་དགོན་གྱི་མཁན་རབས་ཉེར་དྲུག་པ་འདི་ཉིད་གཙང་རྒྱ་མཁར་ཕུ་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ བཀྲས་ལྷུན་དགོན་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་སློབ་རྭ་ལོ་ཙཱ་བའི་སྤྲུལ་སྐུར་གྲགས། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་མེ་བྱི（༡༦༩༦）ལོར་བྱ་ཁྱུང་སེང་ཁྲིར་ཕེབས། ཆོས་ཐོན་སྐབས་ཞོགས་ཀ་གུང་ཚིགས་གཉིས་ལ་བརྩི་བཞག་ཆག་མེད་དང་། དབྱར་དུས་ཞོགས་ཀ་གུང་ཚིགས་སྒྲོལ་འདོན་གསུམ་ལ་ཆག་མེད་ཕེབས། བློ་གསར་བ་རྣམས་ལ་བློ་སྐྱེད་མང་དུ་གནང་། བཀའ་གདམས་པའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་མཐུན་པས་དང་བ་དབང་མེད་དུ་འདྲེན་པ་ཞིག་ཡིན། ཚོགས་སུ་སྨན་ཆོག་ཆེན་མོ་བཙུགས། གསེར་གདུང་སྟེང་ཤོདདབུས་འབུབ་དང་། བླ་བྲང་འདུ་ཁང་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་ཤོད། ཆོས་ར་ཆེན་མོ་བཞི་སྐོར་བཅས་ཞིག་གསོ་དང་གསར་སྐྲུན་ཅི་རིགས་མཛད། གཞན་ཡང་བྱམས་པ་ཆུ་གཟིགས་མ་ལྷ་ཁང་དང་བཅས་པ། སྨན་བླའི་ཕོ་བྲང་། བཅུ་གཅིག་ཞལ། ཇོ་བོ་རྗེ། ཆོས་རྗེ་དོན་རིན་པ། རྗེ་རེན་པོ་ཆེ། ཡུམ་ཆེན་མོས་གཙོས་སངས་རྒྱས་སྟོང་སྐུ་སོགས་སྐུ་བརྙན་སྟོང་དང་དྲུག་བཅུ་ལྷག་དང་། ཡུམ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་དངུལ་བྲིས་མ། ཚོགས་ཁྲོ་གསར་པ་བཅས་ལོ་བཅུགསུམ་རིང་རྟེན་བཞེངས་གྲངས་མེད་མཛད་ཅིང་ཟབ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་དབབ། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཚོད་ཙམ་ལ་ཀ་ཅུའི་ཧན་སྟག་ལུང་གི་བླ་དཔོན་གྱིས་གདན་དྲངས་ནས་ཕྱོགས་དེར་ཕེབས། ཆོས་རྒྱུན་མང་ཙམ་གནང་། མཐར་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་བྱི（༡༧༠༨）ལོའི་བོད་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་གཅིག་ལ་རྟགས་ཡ་མཚན་དང་བཅས་སྐུ་གཤེགས།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ས་ཀཱོན་ན་ཁཱོན་ཞིང་ཆེན།
ས་ཀཱོན་ན་ཁཱོན་ཞིང་ཆེན་(สกลนคร)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ས་ཀཱོན་ན་ཁཱོན་རེད།
ས་ཊུན།
ས་ཊུན་(สตูล)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
༡༧༣༧ལོ།
༡༧༣༧ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ངྷི་ཝ་ལི་
རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་སར་ངྷི་ཝ་ལི། ངྷི་ཝ་ལིའི་ནང་དོན་ནི་མར་མེའི་མཆོད་པ་སྟེ།དགའ་བྱེད་རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎ་ཡིས་ས་མཐའ་བསྐོར་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་བཞི་འགོར་ཙ་ན། སྲིན་པོ་ལངྐ་མགྲིན་བཅུ་ལས་བཙུན་མོ་སི་ཏཱ་ཕྱིར་འཕྲོགས་ཤིང་རྒྱལ་ཁའི་ངང་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་སྐབས་དགའ་བསུའི་དུས་དྲན་དང་། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་བྲམ་ཟེ་ཆོས་ལུགས་པའི་དུས་ཆེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན། འདི་ངྷ་སེ་རཱ་སྟེ་ཚེས་བཅུའི་དུས་ཆེན་རྗེས་ཀྱི་ཉི་མ་ཉི་ཤུ་བ་དེ་རེད། ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ལ་རྒྱ་བལ་གྱི་ཚེས་གྲངས་དང་བོད་ཀྱི་བརྩི་སྟངས་གཉིས་ཐོ་ཐུག་པར་མ་ཟད་ཀོང་པོའི་ལོ་སར་དང་གཅིག་ཏུ་ཁེལ་ཡོད་སྐད། ལོ་སར་བྱེད་སྟངས་ནི་དུད་ཁྱིམ་རེ་རེའི་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་དཀར་ཐིག་འཐེན་ཞིང་མར་མེ་ཚོམ་བུར་བགྲམ། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དྲ་བ་དྲ་ཕྱེད་དུ་བཀོད། ཁྱིམ་ཕུག་ཏུ་ལཱ་ཌོས་གིས་མཚོན་པའི་མངར་ཟས་རིགས་དང་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུའི་བཟའ་བཏུང་གི་སྡེར་ཁ་སྒྲིག་ཅིང་། མཚན་གང་བོར་ཤོག་སྤག་སྒྲ་ཆེན་དང་ཚོན་མདངས་ཅན་ཅི་རིགས་སྤར་ཏེ་ཁྱིམ་མཚེས་དག་གི་གཉིད་གཅོག་པར་བྱེད། བ་ལང་མཆོད་པ་སོགས་ངོ་མཚར་བའི་བྱེད་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ཉིན་ལྔའི་རིང་སྤེལ། གལ་སྲིད་འདིའི་ཉིན་ཕྲུ་གུ་ཞིག་སྐྱེས་ན་དེ་ལྷ་རུ་བཀུར། དེང་སང་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས་པ་མ་ཟད་སིཀ་རིང་ལུགས་པ་དག་གིས་ཀྱང་འདི་ཆོས་ཀྱི་དུས་ཆེན་གལ་བོ་ཆེར་བརྩི། ད་དུང་རྒྱ་གར་ལས་གཞན་བལ་ཡུལ་དང་། ཤྲིལིངྒ། བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི མ་ལེ་ཤིས་ཡ། སིངྒ་ཕོར་སོགས་སུ་དུས་ཆེན་འདི་ལ་རོལ་མཁན་ཧ་ཅང་མང་ངོ་།།
སུ་ར་ཊི་ཐ་ནི།
སུ་ར་ཊི་ཐ་ནི་(สุราษฎร์ธานี)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ཟེར་ཐིགས་བཙོ་སྦྱང་མ།
རིས་རྡུལ་གྱི་སྣོལ་སྒྲོག(Ionic bond) ༼བརྒྱུད་བཀག་དངོས་པོ།༽
རྩ་རྫས་ཁག་གཅིག་གི་མ་རྡུལ་གྱི་སྡེབ་བྱེད་གློག་རྡུལ་གང་ཡོད་པ་དེ་དག་མ་རྡུལ་གཞན་ལ་སྤོ་སྤྲོད་བྱས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆེས་ཕྱི་མའི་འཁོར་ལམ་དེ་བརྟན་ཚུགས་འཕེར་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། བུལ་རྫས་ཚྭ་ལྡན་ལྟ་བུ་ཡིན། བུལ་རྫས་ཚྭ་ལྡན་ནི་བུལ་རྫས་དང་ཚྭ་རླུང་གཉིས་མཉམ་བསྡེབས་བྱས་ནས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། འདིའི་ནང་བུལ་རྫས་ཀྱི་ཆེས་ཕྱི་མའི་འཁོར་ལམ་ནང་ཡོད་པའི་སྡེབ་བྱེ་གློག་རྡུལ་གཅིག་པུ་དེ་ཚྭ་རླུང་ལ་སྤྲད་ནས། ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་འཁོར་ལམ་ཕྱི་མའི་ནང་གློག་རྡུལ་བརྒྱད་རེ་ལྡན་པ་བྱས་ཡོད། བུལ་རྫས་ཀྱིས་གློག་རྡུལ་ཞིག་ཚྭ་རླུང་ལ་སྤྲོད་སྐབས། བུལ་རྫས་ཀྱི་མ་རྡུལ་དེ་ཕོ་ཤས་ཅན་གྱི་རིས་རྡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཚྭ་རླངས་ཀྱི་མ་རྡུལ་དེ་མོ་ཤས་ཅན་གྱི་རིས་རྡུལ་དུ་འགྱུར།
དེར་བརྟེན་ཕོ་མོའི་ཟུངས་རིས་ཅན་གྱི་མ་རྡུལ་གཉིས་ཀྱི་བར་བསྐྱེད་སོར་གནས་གློག་རྒྱུན་ནུས་པས་མ་རྡུལ་གཉིས་པོ་སྣོལ་སྒྲིག་བྱེད་པ་རེད། འདི་ལྟའི་སྣོལ་སྒྲིག་གིས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་བརྒྱུད་བཀག་དངོས་པོ་ཞེས་ཟེར། དཔེར་ན་ རླུང་དང་ནག་རྫས་འཚོ་རླུང་ཟུང་ལྡན་ དེ་བཞིན་འགྱིག་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན།
འཁོར་གཡུགས་གཙོག་སྐྱོན།
འཁོར་གཡུགས་གཙོག་སྐྱོན་ནི་རང་འབྱུང་འཁོར་གཡུགས་ལ་གཙོག་སྐྱོན་གཏང་བ་ལ་གོ།
སྨན།
སྨན་ནི་ན་ཚ་ལས་དྲག་སྐྱེད་ཡོང་བར་བྱེད་པའི་མཚན་རིགས་དང་ལག་རྩལ་ཞིག
སུ་ར་ཊི་ཐ་ནི་ཞིང་ཆེན།
སུ་ར་ཊི་ཐ་ནི་ཞིང་ཆེན་(สุราษฎร์ธานี)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་སུ་ར་ཊི་ཐ་ནི་རེད།
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
memphis
སྐུ་འབུམ་དགོན།
སྐུ་འབུམ་ནི་བོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པའི་་དགོན་སྡེ་གཅིག་རེད།
སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དགོནནི་བོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པའི་་དགོན་སྡེ་ཆེ་གྲས་གཅིག་རེད། སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་ནི་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ཏུ་ཡོད་ཅིང་། བར་ཐག་ན་སྤྱི་ལེ་བར་ཉེར་ལྔ་ཡོད་ལ། གནས་ས་ནི་སྐུ་འབུམ་རུ་གསར་ གྲོང་གི་པདྨའི་རི་ཞེས་བྱ་བའི་འདབས་ན་བརྗིད་འདུག དགོན་པའི་ གྲུབ་ཚུལ་ནི་ལྷ་ཁང་དང་ཚོགས་ཆེན་འདུག་ཁང་། མཆོད་རྟེན། གྲྭ་ཤག་ མང་པོས་གྲུབ་སྟེ། ཨར་ལས་དང་བརྐོ་བཟོ། འཇིམ་བཟོ། ལྡེབས་རིས། ཐང་ཀ་གཙགས་དྲུབ་མ། མར་བཟོས་མེ་ཏོག མཆོད་མཇལ་བཅས་ཀྱི་ ཕྱོགས་ནས་རིག་རྩལ་གྱི་ཆུ་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོན་པོ་ཡོད། དགོན་པ་འདི་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་ནང་བའི་ཆོས་ལུགས་གྲས་ཀྱི་དགེ་ལུགས་ པའི་དགོན་ཆེན་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་ཡིན་ཞིང་། འདིས་མིན་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ སྐབས་ཀྱི་མཚོ་བོད་ས་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད། ཆོས་ལུགས། མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། རིག་རྩལ། ཚན་རིག་བཅས་ལ་བརྟག་ དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་དཔེ་དངོས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིག་ ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆ་རྩ་ཆེན་བཞག་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། ༡༩༦༡ལོར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གནའ་རྫས་སྲུང་སྐྱོབ་ལས་ ཁུངས་གལ་ཆེ་བ་ཁག་དང་པོའི་གྲས་སུ་བཞག་ནས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་པའི་དགོན་སྡེའི་ཐོ།
༡༧༣༦ལོ།
༡༧༣༦ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
༡༧༣༤ལོ།
༡༧༣༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རྭ་ཛའི་ཆོས་འཕྲུལ།
རྭ་ཛ་ཞེས་པ་རྒྱ་གར་སྐད་དེ་བོད་སྐད་ལ་རྒྱལ་པོ་ཟེར་ཞིང་། གདོན་འདྲེའི་ནང་ལ་རྒྱལ་པོ་དང་བཙན་སོགས་སྡེ་བརྒྱད་ཡོད་པ་དེའི་གྲས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཟེར་བ་རྒྱལ་པོའི་གནོད་པ་ཡིན་ཟེར་བའི་དོན།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
16གོང་སྒྲིལ།
བཅུ་དྲུག་གོང་བསྒྲིལ་ཞེས་པའི་གོ་དོན།
མགྲེལ་བསྐྱོན་རོགས་ཞུ།
༡༧༣༣ལོ།
༡༧༣༣ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རླན་གཤེར།
རླན་ཞིང་གཤེར་བ་ཞེས་པ་ཆུའི་མིང་ཡིན་པས། མིང་དེ་བསྡུས་ན་རླན་གཤེར་ཟེར།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་ཁ་སྦྱོར་ཡན་ལག་བཞི།
རླུང་རྔུབ་པ་དང་། དགང་བ། གཞིལ་བ། འཕང་བ་རྣམས་སོ། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་སྐར།
སྐར་རྩིས་ཀྱི་གཞུང་ལས། རྒྱུ་སྐར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་སོ་སོར་རང་ཉིད་ཀྱི་འབྱུང་བའི་ཁམས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ། འགའ་ཞིག་ནི་ས་ཁམས། འགའ་ཞིག་ཆུ་ཁམས། འགའ་ཞིག་མེ་ཁམས། འགའ་ཞིག་རླུང་ཁམས་ཡིན་པ་བཅས་ལས། སྐར་མ་ས་ནི་རླུང་ཁམས་གཙོ་ཆེ་བའི་སྐར་མ་ཡིན་པས་རླུང་སྐར་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་པར་བཤད།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རྭ་ལོ་ཙྭ་བའི་གདུང་རྟེན།
རྭ་ལོ་ཙྭ་བ་རྡོ་རྗེ་གྲགས་པ་སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་ལྷ་སའི་ཤར་ཕྱོགས་ལྡན་ཟེར་བའི་ལུང་པའི་མདར་བཞུགས་ཤིང་དེར་དགོངས་པ་རྫོགས་པའི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་ཞིག་གཙང་པོའི་འགྲམ་དུ་ཡོད་པ་ལས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐབས་རྩ་བ་ནས་སྟོང་པའི་དགོན་ཤུལ་དེ་ཡིན། རྭ་ལོ་ཙྭ་བ་དགུང་ལོ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱི་ཐོག་སྐུ་གཤེགས། དེའི་སྐུ་གདུང་ནི་སྐུ་གཤེགས་ཁའི་ཞལ་ཆེམས་ལྟར་གཙང་པོའི་འགྲམ་དུ་བཞེངས་པ་ལས་རྗེས་སུ་འབྲས་སྤུངས་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་གི་གཙང་ཁང་ནང་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཆེན་པོ་དེའི་གཟུངས་བཞུགས་སུ་རྭ་ལོའི་སྐུ་གདུང་ཧྲིལ་པོ་གདན་དྲངས་ནས་བཞུགས་ཡོད། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་ཁྱི（༡༨༨༦）ལོའི་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཞིའི་དགོང་མོ་སྔགས་ཁང་དུ་མེ་སྐྱོན་བྱུང་སྟེ་ནང་ཞུགས་ཡོད་ཚད་ཚིག་ནས་ཕྱག་གཡས་པ་གཅིག་པུར་ལུས་པ་དེ་བཞིན་ད་ལྟའི་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་གཟུངས་བཞུགས་སུ་མ་ཉམས་པར་བཞུགས་ཡོད་ཅེས་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་ནང་གསལ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
16གོང་བསྒྲིལ།
བཅུ་དྲུག་གོང་བསྒྲིལ་ཞེས་པའི་གོ་དོན།
འགྲེལ་བསྐྱོན་རོགས་ཞུ།
བཅུ་གོང་བསྒྲིལ་ཞེས་པའི་གོ་དོན།
མགྲེལ་བསྐྱོན་རོགས་ཞུ།
རླུང་གི་རྒྱལ་མཚན།
འཇའ་ཚོན་གྱི་མིང་སྟེ་ས་གཞིའི་དྲོད་དང་མཁའ་དབུགས་ཕྲད་ནས་བྱུང་བ་དང་། ཚོས་གཞི་སྣ་ཚོགས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཤམ་བུ་བརྩེགས་པ་ལྟར་ཡོད་པས་ན་མིང་དེ་ལྟར་བཏགས།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་གི་ཞི་བྱེད་གཉིས།
ཁུ་བ། སྨན་མར་རོ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་གི་སྤྱི་རྟགས་བཅུ་གཅིག
རྩུབ་པའི་ཟས་སྤྱོད་ཀྱིས་གཡལ་བ། ལུས་འདར་བ། བྱ་རྨ་བྱེད་པ། གྲང་ཤུམ་བྱེད་པ། སྟོད་སྨད་དཔྱི་རྐང་ཀུན་ན་བ། གཟེར་ངེས་མེད་དུ་འཕོ་བ། སྟོང་སྐྱུགས་བྱེད་པ། དབང་པོ་མི་གསལ་བ། ཤེས་པ་འཚུབ་པ། འགྲེ་དུ་ན་བ། སྣུམ་བཅུད་ཕན་པའོ། （སྤྱིར་དྲི་བའི་བརྟག་ཚུལ་ཟེར）དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་གི་རྒྱུད་ལམ་ལྔ།
རུས་པ། རྣ་བ། རེག་བྱ། སྙིང་ངམ་སྲོག་རྩ། ལོང་གའོ། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་ནད།
རླུང་ནད་ནི་ལུས་ཁམས་ལ་རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་འདུ་བ་རླུང་གི་རང་བཞིན་དེ་འཁྲུགས་ནས་དབང་རྩ་སོགས་ལུས་ཁམས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྲིད་པའི་ནད་ཅིགདུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་ནད་ཀྱི་ཟས་རིགས་བཅུ་གསུམ།
རྟ་ཤ། བོང་ཤ། འཕྱི་བའི་ཤ། ལོ་ཤ། ཤ་ཆེན། འབྲུ་མར། ལོ་མར། བུ་རམ། སྒོག་སྐྱ། ཙོང། འོ་མ། ཟན་ཆང་། བུར་ཆང་། རུས་ཆང་ངོ་།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
གློ་ཚའི་ནད་
གློ་ཚད་ཀྱི་ནད་སློང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ། བད་ཀན། ཁྲག་དང་ཆུ་ཁམས་འཁྲུགས་པ་བཅས་དང་ཡང་ན་ཚ་སྐྱུར་རུལ་ཟས་སོགས་བསྟེན་པ། ཟོ་མར་དང་ཚྭ་ཁུའི་ཟས་ཟ་བ། ཐ་མག་འཐེན་པ། ཆམ་རིམས་མ་བཅོས་པར་འགོར་ནས་ལུས་ཡོངས་སུ་བཀྲམས་པ། དྲག་ཤུལ་གྱི་ལས་རྒྱུན་རིང་བྱས་པ་སོགས་ཀྱིས་སློང་བར་བྱས་ལ་དེང་སང་རྒྱུན་མཐོང་གི་ནད་རིགས་ཤིག་ཡིན།
རླུང་ནད་བརྒྱད།
རེངས་པ། འཁུམས་པ། སྐམ་པ། སྦོས་པ། འཕྱེས་པ། གཟེར་པ། འཕྱོས་པ། བོགས་པའོ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
གློ་ཚའི་ནད་
དམིགས་བསལ་གྱི་ལྟ་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པ།
（1）ཁྲག་ཤེད་དང་དྲོད་ཚད། རྩའི་འཕར་གྲངས། དབུགས་གྲངས་བཅས་ཚེ་སྲོག་གི་མངོན་རྟགས་བཞིའི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་བརྟག་པ།
༡༧༣༢ལོ།
༡༧༣༢ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རླུང་འོར།
སྨན་བཅོས་དཀའ་བའི་རླུང་ནད། （ཙ）དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
གློ་ཚའི་ནད་
དམིགས་བསལ་གྱི་ལྟ་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པ།
（2）ནད་པའི་སེམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཤེས་པ་རྨོངས་བག་ཡིན་མིན། གཉིད་ལྗིད་མོར་ཡུར་བ་དང་སེམས་ཁམས་མི་བདེ་བ་ཡོད་མེད་བཅས་ལ་བརྟག་པ།
（3）བརྒྱལ་གཟེར་གྱི་སྔོན་རྟགས་ཡོད་མེད་ལ་བརྟག་པ་སྟེ། དཔེར་ན། སེམས་ཁམས་གཞི་ནས་མི་བདེ་བ། ཚོར་སྣང་རྟུལ་བ། གཅིན་བོངས་ཉུང་དུ་ཕྱིན་པ་བཅས་ལ་བརྟག་དགོས།
（4）ནད་པའི་ཁ་ལུད་ཀྱི་མདོག་དང་སྤུས་ཀ མང་ཉུང་གི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་མཉམ་འཇོག་བྱེད་པ། （5）སྨན་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་ཞོར་སྐྱོན་ལ་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་པ།
གློ་ཚད་ནད་ཀྱི་ནད་ཐོག་མངོན་ཚུལ།
（1）ཚ་སུབས་ཀྱི་ནད་རྟགས། ལྟག་པ་སྐྲངས་རྒྱས་བྱེད་པ། ཁ་ལུད་ནང་དུ་མཁྲིས་ཁུ་འདྲེས་ཤིང་ཚྭ་ཁུ་བྲོ་བ། ལྦུ་སུབ་ཆེ་བ། སྟོན་དུས་སུ་འགུལ་སྐྱོད་དྲག་པོ་བྱས་རྗེས་ལྡང་བ། སྣུམ་ལྡན་གྱི་ཟས་རིགས་བསྟེན་དུས་ནད་བབ་དང་བསྟུན་ནས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་བ།
ནད་གཡོག་བྱེད་ཐབས།
（1）ཟས་ཀྱི་ནད་གཡོག་བྱེད་ཐབས། ཆུ་མང་དུ་འཐུང་བ། ཟས་རིགས་དྲོད་བཅུད་ལྡན་པ་ཟ་བ་སྟེ། དཔེར་ན། ཚྭ་ཚོད་དང་ཙོང་སྒོག་པ། སྐམ་སའི་གྲོ་དང་རུས་ཐང་། ལུག་ཤ། མར་གསར་དང་བ་ཡི་འོ་མ་སོགས་བསྟེན།
ཕྱི་ནད་གསོ་བཅོས།
ཚ་གཟེར་གྱི་ནད་པ་ཡིན་ན་གཏར་ཁ་དང་བཤལ་ཆུ་གྲང་ཕུ་བ་སོགས་བྱེད་ཆོག（དྲུག་མགོ་དང་རུ་ཐུང་། སྣོད་ཀ་གཏར་ཞིང་དུགས་ནི་མཚན་དཀར་སྲོ་ལོ་དཀར། བ་ཞོ་སྦྱར་བ་གཟེར་སྟེང་གླན། ཡང་ན་ཀྱི་ལྕེ་དཀར་པོ་བ་ཞོ་སྦྱར་ཏེ་གཟེར་སྟེང་གླན། ）
སྤྱོད་ལམ་ཕྱོགས་སྟོན།
（1）སེམས་དགའ་བ། སེམས་གཡོ་ཆེན་པོ་མེད་པ། དཀའ་ངལ་ཚད་མེད་མ་བྱུང་བ་བྱེད་རྒྱུ།
（2）ནད་པའི་གཟུགས་ཁམས་ལ་གཞིགས་ནས་འགུལ་སྤྱོད་ཚད་མཐུན་བྱེད་པ། ལུས་སྲ་བརྟས་སུ་གཏོང་བ།
（3）དབྱར་སྟོན་གྱི་དུས་སུ་ཉི་འོད་འོག་ཏུ་ཤར་མར་བསྲོ་མི་རུང་བ། བརླན་གཤེར་ཡང་ཆེ་རུ་མི་འཇུག
（4）དུས་བཞིའི་མཚམས་ཀྱི་ཉི་མ་ལྡོག་དུས་ལུས་ཕུང་གྲང་ནས་ཆམ་ནད་ཕོག་ཏུ་མི་འཇུག་པ།
（5）གློ་ཡུ་སོགས་སྟེང་གི་དབུགས་ཀྱི་བརྒྱུད་ལམ་ལ་ནད་མི་འགོ་བར་སྔོན་འགོག་བྱེད་པ། ནད་པ་ཉིད་མི་མང་འདུ་འཛོམས་ཆེ་བའི་གནས་སུ་མི་འགྲོ་བ། ནད་རིམས་གཞན་དང་འགོས་རེས་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་པ་བཅས་ཡིན།
རླུང་ཡོར།
གྲུའི་དར་པོ་ཆེ། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་ཡོར་ཐོགས་པ།
གྲུ་མཁན་གྱི་མིང་ཡིན། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་སྦྱོང་བྱེད་འཇམ་རྩི་གསུམ།
སླེ་འཇམ། བཀྲུ་འཇམ། བཀྲུ་མ་སླེན་ནོ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་རིམ་གཉིས།
འདར་བུ། ཡེར་བུའོ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
མཇེ
མཇེ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་མིང་གཞན།
རླུང་བཅུ།
༡.སྲོག་འཛིན་གྱི་རླུང་དང་། ༢.ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་། ༣.གྱེན་རྒྱུའི་རླུང་། ༤.མཉམ་ནས་ཀྱི་རླུང་། ༥.ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང（དེ་རྣམས་རྩ་བའི་རླུང་ལྔའོ） ༦.ཀླུའི་རླུང། ༧.རུས་སྦལ་གྱི་རླུང་། ༨.རྩངས་པའི་རླུང་། ༩.ལྷས་སྦྱིན་གྱི་རླུང། ༡༠.ནོར་རྒྱལ་གྱི་རླུང（དེ་རྣམས་ཡན་ལག་རླུང་ལྔའོ）བཅས་སམ་ཡང་ན། ༡.ས་རླུང་སེར་པོ། ༢.ཆུ་རླུང་དཀར་པོ། ༣.མེ་རླུང་དམར་པོ། ༤.རླུང་གི་རླུང་ལྗང་ཁུ། ༥.ནམ་ཁའི་རླུང་མཐིང་ནག་སྟེ་ཕྱི་ཡི་རླུང་ལྔའོ། ༦.སྲོག་འཛིན་། ༧.ཁྱབ་བྱེད། ༨.མེ་མཉམ། ༩.གྱེན་ཟླ། ༡༠.ཐུར་སེལ་ཏེ་ནང་གི་རྩ་བའི་རླུང་ལྔ་དང་བཅུའོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རླུང་སེལ་གྱི་རོ་གསུམ།
མངར་བ། སྐྱུར་བ། ལན་ཚྭ་གསུམ་དང་། དེའི་ནུས་པ་ནི་སྣུམ་པ། ལྕི་བ། འཇམ་པ་གསུམ་མོ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བརླ་བརྙན།
གསར་དུ་བསྣན་པའི་མིང་།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བོད་ཡིག་གི་དྲ་ངོས་ཚོས་གཞི་མིང་།
HTMLཡི་འཚབ་རྟགས་ཚོས་གཞིའི་མིང་།
HTML 4.01ཤོག་ངོས་ནང་།   ཚོས་གཞི་སྣ་ཁ་ཁག་༡༦ཙམ་གྱི་དབྱིན་ཡིག་མིང་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཡོད་པ་ཏེ།
CSS 2.1ཤོག་ངོས་ནང་།，ཁ་མདོག་གཅིག་གི་མིང་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད་པ།
X11མིང་།
ལྗོངས་ཁོངས་ཀྱི་གདམས་ཚན་བཟོ་བ་དང་Internet Explorerལ་ཡང་ཚོས་གཞིའི་མིང་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད།   དེ་ནི་ཕྲ་མཉེན་གྱི་སྒེའུ་ཁུང་མ་ལག་གིས་བཟོས་པ་ཞིག་ཡིན།     SVG 1.0ཡིས་ཚོས་གཞི་དེ་དག་ཚད་གཞི་ཅན་དུ་བསྒྱུར་གྱི་ཡོད།    དེ་ནས་རིམ་བཞིན་HTMLཁོངས་མི་དག་གིས་དང་ཞེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དྲ་ངོས་ཀྱི་ཡང་དག་ཚོས་གཞི།
གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཀྱི་དྲ་ངོས་ཚོས་གཞི་ཡང་དག་（Web-safe colors）ངང་སྒྲིག་དགོས་བྱུང་ན་མང་ཆེ་བར་སྔོན་པར་བྱེད་ཚུལ་ནི་མ་གནས་8ཡིན།  David Lehnདང་Hadley Sternཡིས་ཧ་གོ་གསལ་ལ་མ་གནས་16ལ་བརྗེ་པོ་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་སྔོན་སྐབས་ཚོས་གཞི་22ནི་དངོས་གནས་ཀྱི་ཡང་དག་ཚོས་གཞི་ཡིན་པ་（really safe）རེད།  དེར་བརྟེན་དམིགས་གསལ་གནས་ཚུལ་གཞན་གྱི་འོག་ཏུ་ཚོས་གཞི་འགྱུར་འགྲོ་གི་མེད།
རླུང་སེལ་སྤྱོད་ལམ་གཉིས།
དྲོ་སར་འདུག་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་གྲོགས་བརྟེན་པའོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བརླམས་པ།
ང་རྒྱལ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
གཙོས་ཀྱི་ཡུལ་ལྷ་སྤྱིའི་བསངས་ཡིག་
ཅེས་བོད་ཡུལ་མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་ལྷ་མཐུ་བོ་ཆེ་རྣམས་གཙོ་བོར་འདུས་པའི་ཐོག་གཙོས་ཀྱི་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་མ་ལུས་པ་ཐོན་པའི་བསངས་མཆོད་བཀྲ་ཤིས་དགེ་ལེགས་འདོད་དགུའི་ཆར་འབེབས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཙོས་ཁྲི་ཆེན་༧བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་སེངྒེ་དཔལ་བཟང་པོ་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཀྱིས་མཛད་པའི་གཙོས་ཀྱི་ཡུལ་ལྷའི་བསངས་ཡིག་དང་བསངས་ཀྱི་ཁ་མཛོད་དང་། ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་མཛད་པའི་གཙོས་ཀྱི་གཞི་བདག་རྣམས་ཀྱི་བསངས་མཆོད་མདོར་བསྡུས་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་གཞིར་བྱས། དེ་དག་ཏུ་མ་ཐེ་བ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་དྲི་གཏུགས་ཀྱིས་ཆ་ཚང་བར་བཀོད་པ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་བསྐུལ་ངོ་མ་བཟློག་ཙམ་དུ་འདུ་གསུམ་པ་པྲ་ཛྙ་ས་ག་རས་ལྕགས་གླང་ལོའི་ས་གའི་ཚེས་ལ་སྦྱར་བ་དགེ།   །།
རླུང་འཕྲིན་ལས་ཁུངས།
སྦྲག་ཏར་དང་རྒྱང་བསྒྲགས་གཉིས་ཀ་ལ་གོ་ཆོག་ཅིང་། སྐབས་འདིར་ནི་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་མ་ཐོབ་གོང་བཙུགས་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་སྦྲག་ཏར་ལས་ཁུངས་ཐོག་མ་དེ་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཕག(༡༩༤༧)ལོར་བཙུགས་ཤིང་། གནས་ཡུལ་ནི་དིང་རི་དམག་སྒར（ད་ལྟའི་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གནས་ཡུལ）ནང་ཡོད། ལས་ཁུངས་འདིར་ཐོག་མར་འགན་འཁུར་བྱེད་མཁན་དབྱིན་ཇི་བ་ཕོག་སབ་ཅེས་པ་ཞིག་དང་ལས་བྱ་དཔོན་རིགས་བཞི་ཡོད་པའི་ཁར་ཡན་ལག་རླུང་འཕྲིན་ཁང་མངའ་རིས་དང་། ཆབ་མདོ། ནག་ཆུ། གྲོ་མོ་བཅས་ས་ཁུལ་བཞིར་ཡོད་ལ། ཆབ་མདོར་ལས་བྱེད་དབྱིན་ཇི་ཕོ་ཐེ་དང་། དེ་མིན་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱིས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཏེ་རླུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང་གཏོང་ལེན་ཤེས་པའི་བོད་རིགས་གོར་ཡིག་སློབ་ཕྲུག་དང་ཧུའི་རིགས་བཅས་མི་གྲངས་བཅོ་ལྔ་སྐོར་ཡོད།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཤར་རྒྱ་གར་ཀུང་སིའི་མྱུལ་མས་བོད་དུ་སྤེལ་མྱོང་བའི་མྱུལ་ཞིབ་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་འགའ་
ཤར་རྒྱ་གར་ཀུང་སི་ནི་དབྱིན་ཇིས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་དཔུང་སྒར་གྱི་ལྟེ་གནས་ཡིན་ཞིང་དེ་སྤྱི་ལོ༡༦༠༠ལོར་དངོས་སུ་བཙུགས།ཤར་རྒྱ་གར་ཀུང་སི་བཙན་འཛུལ་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་ཧམ་སེམས་ཀྱིས་སྐུལ་ཏེ། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་མཇུག་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་བཙན་འཛུལ་གྱི་མདུང་རྩེ་ང་ཚོའི་བོད་ལ་གཏད་ཅིང་བོད་ནས་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ནང་ཁུལ་དུ་ཟབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུའི་རེ་བ་བཅངས་པ་རེད།
ང་ཚོའི་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རིང་དུ་མིང་ལ་ལྦའེ་རན་ཧ་སེ་ཏིང་སེ(Warren. Hastings)ཟེར་བ་ཞིག་གིས་ཤར་རྒྱ་གར་ཀུང་སིའི་ཇུས་འགོད་པ་དང་གཙོ་འགན་འཁུར་ཞིང་། སྔ་རྟིང་དུ་མི་སེར་སྤེལ་བའི་རིང་ལུགས་པ་རྙིང་གྲས་སྦོ་སྒལ(BoGle)དང་ས་མུའི་ཀྲར་ནར
(Samuel Turner)གཉིས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བར་བཏང་སྟེ་དེའི་བར"ཚོང་འགྲུལ་གྱི་འབྲེལ་བ"འཛུགས་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་དེ་ལ་ཁ་གཡར་ནས་ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་ས་ཆའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། ཆོས་ལུགས། ཡུལ་སྲོལ། གོམས་གཤིས་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འབོར་ཆེན་བསྡུ་རུབ་བྱས་མྱོང་ཡོད་པ་རེད།
སྤྱི་ལོ་༡༧༧༤ལོར་སྦོ་སྒལ་ཟེར་བའི་མྱུལ་ཞིབ་པ་ཞིག་ང་ཚོའི་བོད་དུ་འབྱོར་ཞིང་ཁོས་ཐབས་མཁས་ཀྱི་ངང་པཎ་ཆེན་(པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས།༡༧༣༨--༡༧༨༠)ལ་མཇལ་ཁ་ཞུས་པ་མ་ཟད། ཧ་སེ་ཏང་སེས་པཎ་ཆེན་ལ་ཕུལ་བའི་ཞུ་འཕྲིན་དང་སྐྱེས་སོགས་མཇལ་རྟེན་དུ་ཕུལ། དེ་ནི་དབྱིན་ཇིའི་དཔོན་རིགས་དང་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གཉིས་བར་འབྲེལ་གཏུག་བྱས་པ་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། སྦོ་སྒལ་ནི་ཧིན་རྡུར་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇི་བ་ཉུང་ཤས་ནང་ནས་བོད་པ་དང་འབྲེལ་གཏུག་ཡུན་རིང་བྱེད་མྱོང་བ་དང་། བོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་གཤིས་རྒྱུད་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་མཁན་དབང་གྲགས་ཅན་ཞིག་དང་། ཁོ་ནི་ལྟ་ཞིབ་པ་ཕུལ་བྱུང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐོག་ང་ཚོའི་བོད་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་སྟངས་ལ་ལད་མོ་བྱེད་པར་འཇོན་ཐང་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་ཡིན་ཚོད་རེད།
སྦོ་སྒལ་བོད་དུ་བསྡད་པའི་རིང་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བོད་དང་ཚོང་འགྲུལ་གྱི་འབྲེལ་བ་འཛུགས་པར་ཤུགས་གང་ཡོད་བཏོན་ཞིང་། ལྷ་སར་བསྐྱོད་རྒྱུར་རེ་ཞུ་ཡང་ཡང་བྱས་མོད། དམིགས་ཡུལ་དེ་སྐབས་དེའི་ལྷ་སའི་དཔོན་རིགས་ཀྱིས་ཁས་མ་བླངས་ཤིང་། སྐབས་དེར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཆོ་(༡༧༥༨--༡༨༠༤)སྐུ་ན་ཕྲ་བར་བརྟེན་དེ་མོ་ནོ་མིན་ཧན་གྱིས་སྲིད་སྐྱོང་གནང་གི་ཡོད་འདུག་ལ། ཁོང་ཚོས་སྒོ་སྦལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའམ་སྦོ་གལ་ཡོང་དོན་མི་ལེགས་ཚུལ་དགོངས་ནས་སྒོ་བཀག་བྱས་འདུག   མཐར་སྦོ་སྒལ་ལ་ཕྱོགས་ཚང་མས་ངོ་རྒོལ་བྱས་སྟབས༡༧༧༥ལོའི་ཟླ༦བར་བཟོ་ལྟ་ཤོར་བཞིན་དུ་ཕྱིར་ལོག་པ་རེད།སྦོ་སྒལ་སོགས་ཀྱིས་བཙན་འཛུལ་གྱི་འཆར་གཞི་ལག་བསྟར་བྱེད་ཆེད་ཡང་བསྐྱར་ཐེངས་དུ་མར་བོད་དང་ཚོང་འགྲུལ་བྱ་རྒྱུའི་རེ་ངན་བཅངས་ཏེ་པཎ་ཆེན་ཚང་བེད་སྤྱོད་བྱ་ཐབས་བཙལ་མོད།མཐར་པན་ཆེན་ཚང་༡༧༨༠ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཞིང་ལ་གཤེགས་པ་དང་།༡༧༨༡ལོར་སྦོ་སྒལ་ཡང་ཚེ་ལས་འདས་པས་དབྱིན་ཇིས་བོད་དུ་སྤེལ་བའི་གསང་མྱུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཐེངས་དང་པོ་དེ་མཇུག་སྒྲིལ།
ཀྲར་ནར་གྱིས་ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་ས་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་གཏེར་རྫས་སོགས་ལ་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བའི་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ་ཧ་སེ་ཏང་སེ་ལ་གནས་ཚུལ་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད་པ་རེད་ལ། དེར་ཤར་རྒྱ་གར་ཀུང་སིས་ཀྲར་ནར་བོད་དུ་བསྐྱོད་པར་གདེང་འཇོག་བྱེད་སྐབས། ཕྱི་འབྲེལ་ཐད་ཕམ་ཡང་བོད་ཀྱི་ནང་ཁུལ་གནས་ཚུལ་དང་ཚོང་འགྲུལ་ཐད་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་འདུག