གནམ་ས་གོ་འབྱེད།
སྒོས་སུ་གན་དྷིའི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ལྟ་བའི་སྙིང་པོ་ནི་ལྷ་མི་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དང་མི་སེམས་དགེ་བའི་རང་བཞིན་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་སྟེ། མགོ་ཁུངས་གཙོ་བོ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་དང་གཞན་སྡེ་དང་མུ་སྟེགས་པར་འབོད་པའི་བྲམ་ཟེ་ཆོས་ལུགས་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་ལྷ་ཁྱབ་འཇུག་སྟོན་པར་ཁས་ལེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཁྱབ་འཇུག་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང“གན་དྷིའི་ཡུམ་ནི་ཆོས་ལ་དད་གུས་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་ཞིང་། ཉིན་ལྟར་ལྷ་ཆེན་ཁྱབ་འཇུག་གི་ལྷ་ཁང་ལ་མཆོད་མཇལ་དུ་འགྲོ་བ་དང་བཟའ་བཏུང་གི་སྔོན་དུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ། ཅ་ཏུར་མ་ས་ཞེས་པ་ཟླ་བ་བཞིའི་སྨྱུང་གནས་ཆག་མེད་སྲུང་བ་ཞིག་ཡོད”པ་དང་། ཡབ་ཀྱང“ལྷ་ཁང་དུ་འགྲོ་བ་དང་ཆོས་ཉན་པ། ཧིན་དྷིའི་ཆོས་ཀྱི་གསུང་རབ་གཙོ་བོ《བྷ་ག་ཝ་ཏ་གཱི་ཏ》སྟེ་བཅོམ་ལྡན་གྱི་གླུ་ཞེས་པ་ཉིན་ལྟར་སྒྲོགས་སྦྱངས་མཛད་པ་ཞིག་ཡོད”པ་སྟེ། གན་དྷིའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ནི་མ་གཞི་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་ཡོད་པ་དེས་གན་དྷི་ལ་ཆུང་དུས་ནས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་ཞོག་ཡོད་པ་སྟེ། “ཁོ་བོ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་ལྷ་ཁྱབ་འཇུག་གི་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད”ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཁྱབ་འཇུག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་དུ་རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་ཁས་ལེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཁོང་གིས་ཀྱང“སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོས་བཀོད་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་རྟག་པ་དང་། རང་དབང་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ལྷ་མཆོག་གི་ངོ་བོ་སྤྱི་གཙོ་བོ་ལས་བྱུང་ཞིང……བདག་དང་སྤྱི་གཙོ་བོ་གཉིས་ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་ཡིད་ཆེས”ཀྱི་འདུག་ཅིང་། ཡང“མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་དཀའ་བའི་མཐུ་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་བདག་རང་གི་གདོས་བཅས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་མིག་གིས་མ་མཐོང་ཡང་། དེ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བདག་གིས་ཚོར་ཞིང……དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་རྟག་ཅིང་གཡོ་བ་དང……འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རྟག་ཏུ་གནས་པའམ། འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་སྣང་སྲིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ལུས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། གསར་པ་སྤེལ་བའམ་སྤྲོ་བར་བྱེད་ཅིང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། སླར་ཡང་སྤྲོ་བར་བྱེད། དེ་ལྟར་ནང་དུ་སྤྲོ་ཞིང་སྤེལ་བའི་ཐུགས་ཀྱི་ནུས་པ་དེ་ནི་ལྷ་མཆོག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ”ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཡང“བདག་དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་རེ་རེའི་ནང་དུ་གནས་ཤིང་དེས་མཐར་ཐུག་གི་བདེན་པ་ཉག་གཅིག་འཚོལ་བར་བྱེད”པ་དང་། “བདག་གམ་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའི་ལམ་དེ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷ་ཡི་ངོ་བོ་གསལ་བར་མཐོང་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་བཀྲ་ཤིས་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། སྡིག་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་པར་ངས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ངས་དམིགས་ཡུལ་དེའི་ཆེད་དུ་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཀུན་སྤྱོད་ཚང་མས་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་དོ”ཞེས་འབྱུང་ལ། གན་དྷིའི་ལྟ་བ་རུ་ལྷ་ཁྱབ་འཇུག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གི་ལྟ་བ་དང་བསམ་བློའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱང་ཐེ་བའི་ཧིན་དྷིའི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི། ཐར་པ་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་བསམ་བློའི་ས་བོན་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་དང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་བསམ་བློས་ཀྱང་ཟུར་བརྒྱན་ཏེ་འདུག་ཅིང་། ཁོང་གིས“ཆོས་ཞེས་པ་གནས་གཅིག་ཏུ་སོན་པའི་ལམ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ལ་ཟེར”ཞེས་ཆོས་ལུགས་གང་ཡང་འཚེ་བ་མེད་ཅིང་བདེན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆ་ནས་ཐམས་ཅད་རིས་མེད་དུ་གཟིགས་ཤིང་། དངོས་གནས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་འགལ་མེད་དུ་རྟོགས་པ་ཞིག་སྟེ་ཆོས་ལུགས་ལྟ་དགོངས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའོ།།  ཁོང་གི་ལྟ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་གཞན་ཡང་གོང་དུ་སོང་བའི་ཨ་རིའི་རྩོམ་མཁནH•D•སོ་རེའུ་ཡི་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་མི་རྟོན་པ་ཞེས་པའི་བསམ་བློ་དང་། ཨུ་རུ་སུའི་རྩོམ་མཁན་ཐོལ་སི་ཏོའེ་ཡི《ལྷ་ཡི་ཞིང་ནི་ཁྱོད་ཚོའི་སེམས་ལ་གནས》ཞེས་པར། “……མི་བུ་ནི་དཔྱོད་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཚེ་སྲོག་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། རྟག་ཏུ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཤེས་རྟོགས་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན……”ཞེས་པ་དང་། “……སྐྱེ་བོ་ཀུན་ཀྱང་ཟློག་ཏུ་མེད་པ་དང་། རང་དབང་དང་རང་དབང་མ་ཡིན་པའི་ངང་ལ་བདེན་པའི་ལམ་དུ་བགྲོད་ངེས་པ་ཡིན……”ཞེས་པ། ཡང“……མི་བུའི་ཚེ་སྲོག་གི་རིན་ཐང་ནི་ལྷ་ཡི་ཞིང་ཁམས་བཞེངས་པར་གྲོགས་མཛད་ཕྱིར་འཛམ་གླིང་ལ་སྲི་ཞུ་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡིན། སྲི་ཞུ་དེའང་མི་བུ་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་རེ་རེས་བདེན་པ་ཁས་ལེན་ཞིང་བདེན་པ་བརྩི་སྲུང་ཉམས་བསྟར་བྱས་པས་ད་གཟོད་གྲུབ་པ་ཡིན་པ”དང་། “ལྷ་ཡི་ཞིང་ནི་མཐོང་བ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་མེད་དེ། རྒྱང་ལ་མི་དམིགས་མདུན་ལའང་དམིགས་པ་མེད། ལྷ་ཡི་ཞིང་ནི་ཁྱོད་ཚོའི་སེམས་ལ་གནས་པའོ”ཞེས་པའི་ལྟ་ཚུལ་དང་། དབྱིན་ཇིའི་རྩོམ་མཁནJ•རུ་སི་ཁིན(John Ruskin,约翰•鲁斯金)གྱི་མི་ཆོས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་བརྗོད་པའི་དེབ《ཕྱི་རབས་རྣམས་ལ་གདམས་པ》ཞེས་པ་ལས། “གང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ལེགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་ཀུན་ལ་ཚང་ཞིང་། ཁྲིམས་གཞུང་མཁས་པའི་ལས་དང་བྲེགས་མཁན་གྱི་ལས་གཉིས་ཀར་ཁྱད་ཆོས་དང་རིན་ཐང་འདྲ་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་རང་རང་གི་འཚོ་གོས་སྒྲུབ་རྩོལ་གྱི་ཁེ་དབང་མཉམ་པར་ཡོད”ཅེས་པ་སོགས་ཀྱིས། “བདག་གི་ཡིད་ཕྲོགས་ཤིང་། མི་ཚེའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་བྱས་སོ”སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། ཁོང་གི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དེར་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་བསམ་བློ་དང་ལྟ་ཚུལ། མི་ཆོས་རིང་ལུགས་པའི་བསམ་བློའི་བག་ཆགས་སམ་ཤུགས་རྐྱེན་ཡང་ཡོད་འདུག་གོ།