cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
གཟི་ཡི་ཕྲེང་བ་
ང་ཚོས་ནམ་རྒྱུན་དུ་བོན་པོ་ཟེར་བའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་པ་ཟེར་བ་འདྲ་པོ་ཆོས་ལུགས་གཅིག་གི་བསམ་མནོ་འཁོར་གྱི་ཡོད་ནའང་། དངོས་དོན་དེ་འདྲ་ཞིག་མ་རེད། བོད་དུ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་མ་བྱུང་བའི་གོང་དུ། ཆོ་ག་འདྲ་མི་འདྲ་གཏོང་མཁན་དང་། སྔགས་འདྲ་མི་འདྲ་རྒྱག་མཁན་སོགས་མཐུ་དང་ནུས་པའི་ལས་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་ཐམས་ཅད་ལ་བོན་པོ་དང་། དེ་དག་གི་བྱ་བ་དེ་ལ་བོན་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཙང་ཁུངས་གཅིག་ཏུ་གཏུག་ཡག་ཡོག་མ་རེད། བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་དུས། བདུད་ལ་བརྟེན་མཁན་གྱི་བདུད་བོན་ཟེར་བ་དང་། བཙན་ལ་བརྟེན་མཁན་གྱི་བཙན་བོན་ཟེར་བ་འདྲ་པོ་བོན་པོའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་ནི་དེ་དུས་ནས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཚོས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་ལུས་སྲོག་ལ་འཚེ་བའི་དམར་མཆོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་ལ། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་དགག་པ་མཛད་ཅིང་། དམར་མཆོད་ཀྱི་དོད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སོགས་ཀྱིས་འཐུས་པར་གནང་བའི་མདོས་དང་། ཡས་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་གསར་དུ་བཏོད་པའི་ཚུལ་ཚད་ལྡན་བོན་གྱི་མདོས་དཔེ་རྣམས་ལས་གསལ་གྱི་ཡོག་རེད། བདུད་བོན་དང་བཙན་བོན་གྱི་རིགས་དེ་ཚོ་ནི་ཕལ་ཆེར་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་མ་བྱོན་པའི་གོང་དུ་ལོ་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་སྔོན་རོལ་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཀྱི་རེད། དེ་ལྟར་ནའང་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བོན་ཟེར་བ་དེའི་ལྟེ་བ་ནི་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་བོན་ལུགས་སྔར་ཡོད་ལེགས་སུ་བཅོས་པ་དང་སྔར་མེད་གསར་དུ་བསྟན་པ་གཡུང་དྲུང་བོན་ཅེས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ག་རང་ཡིན་པ་ནི་བཤད་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
དུས་ཕྱིས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཁས་པ་བོན་ལ་རྟོག་གཞིག་གནང་མཁན་འགའ་ཤས་ཀྱིས་དེང་དུས་ཡོངས་གྲགས “ཤ་མའི་རིང་ལུགས”ཟེར་བ་འདིའི་ཁུངས་ནི་བོན་ཡིན་ལ། མིང་དེ་སྐད་དུ་བྱུང་བའང་བོན་གྱི་སྟོན་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་གདུང་རུས“གཤེན་”ཡིན་སྟབས་དེའི་སྒྲ་ཟུར་ཆགས་པ་མ་གཏོགས་དོན་དུ་“གཤེན་ལུགས”ཟེར་གྱི་ཡོག་རེད། ཅེས་བཤད་སྲོལ་བྱུང་བཞག གཏམ་དེའང་ཁུངས་མེད་པ་ཞིག་མ་རེད། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་གདུང་རུས་ལ་ “གཤེན་”ཟེར་གྱི་ཡོད་ཙང་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་མ་བྱོན་པའི་གོང་དུ་གཤེན་གྱི་མི་རྒྱུད་མང་དུ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་བཤད་མ་དགོས་ཤིང་། དེ་དག་གི་དུས་སྐབས་སུ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བསྟན་པ་གཞི་ནས་འབྱུང་དགོས་སྟབས། བདུད་བོན་དང་བཙན་བོན་གྱི་རིགས་ལས་གཞན་ཡོང་ཐབས་ཡོག་མ་རེད། དཔེར་ན། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དེ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དུ་བྱོན་ཀྱང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་མ་བྱོན་པའི་གོང་དུ་ཤཱཀྱའི་རྒྱུད་པ་དེ་ཚོས་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་ཆོས་ལུགས་བྱས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། འོན་ཀྱང་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་གདུང་རུས་གཤེན་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཤ་མའི་རིང་ལུགས་བྱུང་བར་བཤད་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཕུགས་མ་ཆོད་པའི་གཏམ་ཞིག་ཡིན་པ་མངོན་གསལ་རེད།
གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ནི་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཞང་ཞུང་བའམ་་བོད་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་དུས་སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་གསུངས་པའི་བོན་གྱིས་དེ་སྐབས་ཞང་ཞུང་གི་མངའ་ཁོངས་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཏ་ཟིག་དང་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་ཡུལ་སོགས་སུའང་ཁྱབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོག་རེད། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་ཡོད་འགའ་ནས། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་བསྟན་པའི་བོན་ཕྱྭ་གཤེན་དང་། སྣང་གཤེན་དང་། འཕྲུལ་གཤེན་དང་། སྲིད་གཤེན་བཅས་བོན་སྒོ་བཞི་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་དང་། བཤོས་ཀྱི་ལྷ་བོན་དང་། གྲོང་གི་འདུར་བོན་དང་། ཡང་དག་པའི་སེམས་བོན་བཅས་བོན་སྐོར་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཚོ། ཏ་ཟིག་གི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དམུ་ཚ་ཏྲ་ཧེ་དང་། སུམ་འབའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཧུ་ལུ་སྤ་ལེགས། རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ལྷ་བདག་སྔགས་རྡོ། རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ལེགས་ཐད་རྨད་པོ། ཁྲོམ་གྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གསེར་ཐོག་ལྕེ་འབྱམས་ཟེར་བ་དེ་ཚོས་རང་རང་གི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ནས་དར་རྒྱས་སུ་མཛད་ཚུལ་བཤད་ཡོག་རེད།
བོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཁུངས་རྒྱ་གར་དང་ཨོ་རྒྱན་གྱི་ཡུལ་རྣམས་སུ་གཏུགས་ཤིང་། རྒྱ་གར་དང་ཨོ་རྒྱན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་རྩ་བ་ཆེན་པོར་བརྩི་བ་དང་། བོད་རང་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་སྣང་ཆུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཙང་། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་བོན་པོ་ཚོས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་པའི་ལད་ཟློས་བྱས་ཏེ། བོན་གྱི་ཁུངས་ཏ་ཟིག་ལ་གཏུགས་ཤིང་། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་འཁྲུངས་པའི་ཡུལ་དང་། བོན་བསྟན་པའི་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཟེར་བ་དེའང་ཏ་ཟིག་གི་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་བཤད་པ་བྱས་ནའང་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་བ་བོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ་ནས་བརྒྱུད་པ། “སྲིད་རྒྱུད”ཅེས་བྱ་བའི་དཔེ་རྙིང་དེ་དང་། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་མཛད་མདོ་བསྡུས་པ“མདོ་འདུས”ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་དེ་དག་རྒྱུ་བོན་གྱི་སྟོན་པ་དང་། བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུངས་དེ་ཞང་ཞུང་རང་ཡིན་པ་གསལ་བོར་བཤད་ཡོག་རེད།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོངས་གྲགས་རྣམས་སུ། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་དུས་སུ། རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་རྩིས་ཀྱི་སྐོར་བྱུང་ཚུལ་བཤད་ཡོག་རེད། རྒྱ་ནག་ནི་རྩིས་ཀྱི་ཁུངས་འདྲ་བོ་ཞིག་ཡིན་ཙང་དུས་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་ནས་རྩིས་ཀྱི་སྐོར་འགོ་འདྲ་མི་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་བོད་དུ་བྱུང་ཡོད་ངེས་པ་ནི་བཤད་མ་དགོས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་གཤེན་རབ་མི་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ནས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ལ་སྐུའི་གདུང་སྲས་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ནང་ནས་གཞོན་པ་འཕྲུལ་བུ་ཆུང་ཟེར་བ་དེས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་མཛད་ཚུལ་གསལ་གྱི་ཡོག་རེད། གཞན་ཡང་བོན་གཞུང་བྱམས་མ་ཟེར་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོ་༡༥༠༠ སྤྱི་ལོ་ ༩༥༦ པར་བྱུང་བའི་ཁྲོ་ཚང་འབྲུག་ལྷས་གཏེར་ནས་བཏོན་པར་གྲགས་པའི་དཔེ་རྙིང་དེ་ལས་རྒྱལ་བོ་གཉའ་ཁྲིའི་རིང་ལ་རྒྱུའི་བོན་ཤེས་པ་ཅན་བཅུ་གཉིས་དར་ཏེ། མགོན་ཤེས་ལྷ་བོན། གཡང་ཤེས་ཕྱྭ་བོན། འགྲོ་ཤེས་གླུད་གཏོང་། འདུར་ཤེས་སྲིད་གཤེན། གཙང་ཤེས་སེལ་འདེབས། སྒྲོལ་ཤེས་རྟ་བོན། ཕན་ཤེས་སྨན་དཔྱད། སྐོས་ཤེས་རྩིས་མཁན། སྨྲ་ཤེས་གཏོ་དགུ། ལྡིང་ཤེས་ཤྭ་བ། འཕུར་ཤེས་ཇུ་ཐིག འགྲོ་ཤེས་འཕྲུལ་བོན། དེ་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་ཅན་བཅུ་གཉིས་བྱའོ། ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལས་ཀྱང་རྩིས་ཀྱི་སྐོར་ཡོད་པ་གསལ་གྱི་ཡོག་རེད།
སྨན་དཔྱད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་སྐུའི་གདུང་སྲས་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་རྒན་གྲས་དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་ཟེར་བ་དེ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་པའི་རྐང་ཡིན་པ་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ལས་གསལ་བ་དང་རྒྱལ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་དུས་སུ་སུམ་པའི་སྨན་པ་གདན་དྲངས་ཏེ་སྤྱན་བཅོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོག་རེད། དེ་སྐབས་སུམ་པ་ཟེར་བ་དེ་ཞང་ཞུང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་དེང་སང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཨ་མདོའི་ཕྱོགས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོག་རེད། ཡོངས་གྲགས་བོད་ཀྱི་སྨན་ཁུངས་གཏུག་ས་ནི་གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་ཀྱང་རྒྱ་དཀར་པོའི་ལུགས་དང་། རྒྱ་ནག་པོའི་ལུགས་དང་། སྟོད་ཕྱོགས་བོད་ཀྱི་ལུགས་གསུམ་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བའི་ཚུལ་གསལ་བར་བཤད་པ་དེས་ཀྱང་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཁུངས་བོད་རང་ལ་ཡོད་པ་བསྟན་གྱི་ཡོག་རེད། དེང་སངས་ཕྱི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མེ་བཙའི་མིང་ལ་མོག་ཟ་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་མིང་ཞིག་ཏུ་ཆ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོག་རེད། ཡིན་ནའང་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དུ་མོག་ཟ་ཟེར་བ་ཞིག་མེད་པ་དང་། བོད་སྐད་དུ་མེ་གཙའ་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་མིང་ཞིག་ཡིན་ལ། དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་མེའི་དམིགས་ཟེར་བ་ཡིན་ཙང་སྒྲ་ཟུར་ཅུང་ཟད་ཆགས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡོག་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བོད་ལ་གནའ་དུས་ནས་བྱུང་བའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཁུངས་ཡོད་པའི་བདེན་དཔང་བྱེད་ཡོང་ཀི་ཡོག་རེད། ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་དུ་གནའ་བོའི་མེ་གཙའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་དང། དཔེ་དེར་མེ་གཙའི་ཁུངས་དེ་ཞང་ཞུང་ནས་བྱུང་བ་ཁ་གསལ་དུ་བསྟན་ཡོག་རེད། བོད་ཀྱི་སྨན་མིང་རྣམས་སུའང་དུར་བྱིད། ད་ཏྲིག སླེ་ཏྲེས་ཟེར་བ་འདྲ་པོ་ཞང་ཞུང་གི་བརྡ་རྙིང་ཞེ་དྲག་མང་པོ་ཡོང་བ་དེ་ཚོའང་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཁུངས་རང་ལ་ཡོད་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་ཞང་ཞུང་གི་བརྡ་རྙིང་ལ་དུས་ཕྱིས་བོད་པས་བེད་སྤྱོད་གཏང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་པ་གང་ཡང་བཤད་ཡོང་ཡག་ཡོད་མ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཚང་མའི་འབྱུང་ཁུངས་དངོས་དེ་བོན་ཡིན་པ་དང་། བོན་གྱི་ཁོངས་སུ་རྒྱ་ཆེ་ལ་གཏིང་ཟབ་པའི་ཤེས་རིག་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་གསལ་བོར་མཁྱེན་ཐུབ་ཀྱི་རེད།
སྟབས་ཉེས་པ་ཞིག་ལ་བར་སྐབས་བོད་དུ་བོན་དང་བོན་པོ་རྣམས་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱེད་པའི་ལུགས་སྲོལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་བ་དེས་བོད་རང་གི་ཤེས་རིག་ལ་གནོད་སྐྱོན་གང་མཚམས་ཤིག་བྱུང་ཡོག་རེད། ང་རང་བཤད་གྲྭར་སྡོད་སྐབས་ང་ཚོའི་ཆོས་གྲོགས་ཀྱི་གྲས་སུ་ལྕགས་ལུང་སྤྲུལ་སྐུ་ཞུ་བའི་བོན་པོ་སྐུ་ཡོན་བཟང་ཞིང་ཐུགས་ཉམས་ཆུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ཁོང་དང་ང་གཉིས་གྲོགས་པོར་ཆགས་སོང་། ཡིན་ནའང་ངའི་ཆོས་གྲོགས་གཞན་དག་གིས་ང་ལ་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་མང་དུ་བསྟན་མྱོང་བ་དང་། སྐུ་ཡོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་གྲོགས་འགའ་ཤས་ཀྱིས་མར་སྤར་གྱི་ཡོག་རེད། ཟེར་བ་དང་། བོན་གྱི་ལྷ་དབལ་གསས་ཟེར་བ་དེའི་འདོན་ཆོག་ཏུ། ཤཱག་ཐུབ་པད་འབྱུང་བསྣོལ་བའི་གདན་སྟེང་དུ། །དབལ་གསས་སྟག་ལྷ་མེ་འབར་བཞུགས་སུ་གསོལ། །ཟེར་བའང་ཡོག་རེད། ཟེར་མཁན་འདྲ་བོ་བོན་ལ་དམའ་འབེབས་ཀྱི་གཏམ་ཞེ་དྲག་མང་པོ་ཐོས་མྱོང་། གཏམ་དེ་ཚོ་གང་མཚམས་ཤིག་ན་ངའི་སེམས་པ་ལའང་བོན་དང་བོན་པོ་རྣམས་ལ་སྐྱུགས་བྲོ་མཁན་འདྲ་བོ་ཞིག་ཆགས་བྱུང་། དུས་ཕྱིས་བོན་གྱི་སྐོར་ལ་རྟོག་གཞིག་ནན་ཏན་བྱས་པས། གཏམ་དེ་ཚོ་ཁུངས་ལུང་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་བདེན་པ་ར་འཕྲོད་བྱུང་། རིག་པས་དཔྱད་ནའང་བོན་ཡང་དག་ཅིག་ཡིན་ན་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ཕེབས་པའི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་། ཨོ་རྒྱན་པདྨ་འབྱུང་གནས་གཞི་ནས་འབྱོན་རྒྱུ་ཡིན་ཙང་དབལ་གསས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མནན་ཡོང་ཡག་ཡོད་མ་རེད། ཁུངས་མེད་ཀྱི་གཏམ་དེ་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་མི་ཚོའི་བློ་ལ་དོག་པ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོག་རེད།
ཞང་ཞུང་དང་བོད།
ད་ལྟའི་དུས་སུ་ཞང་ཞུང་ཟེར་བའི་མིང་གི་གདག་གཞི་ལྟེ་བ་ནི་སྟོད་མངའ་རིས་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཡིན་ལ་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་ལྟེ་བ་ནི་གུ་གེ་དང་། ཁྱུང་ལུང་ཟེར་བ་དེ་དག་རེད། སྔོན་དུས་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ཝེར་གསེར་གྱི་བྱ་རུ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་དུས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ཞང་ཞུང་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་ཟེར་སྲོལ་བྱུང་བཞག དུས་དེར་མངའ་རིས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་། ནུབ་མཐའི་ཡུལ་འགའ་ཞིག་དེང་དུས་སུ་པ་ཀི་སི་ཐན་དང་ཨ་ཕུ་ཧན་དང་། པར་སིག་དང་། ཨུ་རུ་སུ་རྣམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཞང་ཞུང་ཕུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ད་ལྟའི་སྟོད་མངའ་རིས་ལ་དྭགས་དང་བཅས་པ་དེ་ཚོ་ལ་ཞང་ཞུང་བར་བ་ཞེས་སུ་གྲགས་པ་དང་། དབུས་གཙང་དང་། ཞང་ཞུང་བར་མདོ་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་ཞང་ཞུང་སྒོ་ཞེས་གྲགས་ཀྱི་ཡོག་རེད། ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་ཁམས་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་གྲགས་པ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་། མཚོ་མ་ཕམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས། “ཁྱད་པར་ཞང་ཞུང་ཁྲི་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་གཙོས་པའི་ཡུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ལ་མངའ་དབང་ཆེ་བའི་རྒྱལ་པོ་སྲིད་པ་གནམ་ནས་བསྐོས་པའི་ཞང་ཞུང་སྲིད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ཝེར་ལ་རྗེ་གུ་ལང་གསེར་གྱི་བྱ་རུ་ཅན་དང་། ཞུང་ཞག་ཟིལ་གནོན་རྒྱལ་པོ་རླབས་ཆེན་ཁྱུང་གི་བྱ་རུ་ཅན་དང་། ཧྲི་དོ་གྱེར་སྤུངས་རྒྱལ་པོ་ཀང་ཀ་ཤེལ་གྱི་བྱ་རུ་ཅན་དང་གསུམ་ནི་གངས་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན། རྒྱབ་རི་གཡུ་ལོ་ལྗོན་པའི་རྫོང་མཁར་དུ་ཆགས་སོ།།
གཤེན་གྱི་གདུང་བརྒྱུད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ལ་སྐུའི་གདུང་སྲས་བརྒྱད་བྱུང་བའི་ནང་ནས། ཀོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་གྱི་སྲས་གཡུང་དྲུང་དབང་ལྡན་དང་། དེའི་སྲས་འབྲུག་གི་རྒྱལ་པོ། དེའི་སྲས་དམུ་བོན་ཡོའུ་བརྟན། དེའི་སྲས་དམུ་བོན་ཐང་རྡོལ། དེའི་སྲས་སྐྱེས་ལོ་ཚལ། དེའི་སྲས་གཤེན་གྲོལ་བ། དེའི་སྲས་དམུ་ཁ་སྤོ་མི་སྤོ་གདན་དྲངས་ནས་བོན་ཞུས་པའི་ཚུལ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཤས་ནས་གསལ་གྱི་ཡོད་ཙང་། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་དང་། རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་བར་དུ་མི་རབས་བདུན་ཙམ་བྱིན་ཡོད་པ་དང་གཤེན་གྱི་གདུང་བརྒྱུད་དུ་བྱོན་པ་དེ་ཚོ་མཐུ་ནུས་དང་ལྡན་པའི་བོན་པོ་ཤ་སྟག་ཡིན་སྟབས་མང་ཞིག་ནི་སྐུ་ཚེ་རིང་པོར་བཞུགས་པའང་ཡོག་རེད།
ཞང་ཞུང་སྙན་རྒྱུད་ཀྱི་བརྒྱུད་པའི་གཙོ་བོ་རིང་བརྒྱུད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དེ་ནས་ཀླུ་བོན་བ་ནམ། མི་བོན་ཁྲི་ལྡེ་ཟམ་བུ། བ་ནམ་སྐྱོལ་པོ། ཁྲི་ཤོ་རྒྱལ་བ། ར་སངས་བསམ་འགྲུབ། དར་མ་ཤེས་རབ། དར་མ་འབོད་དེ། ཞང་ཞུང་ཁྲི་འཕན། མུ་ཡེ་ལྷ་བརྒྱུད། རྨ་གཤེན་ལེགས་བཟང་། གྱེན་གཤེན་སྟག་ལྷ། ར་སངས་གཡུང་དྲུང་གསས། ར་སངས་གཡུང་འཕན། དགེ་འཕར་དོན་གྲུབ། གྱེར་སྤུངས་དགེ་འཕན། དགེ་རྒྱལ། ཞང་ཞུང་རྣམ་རྒྱལ། མུ་རྒྱུད་དཀར་པོ། ཧོར་ཏི་ཆེན་པོ། དོན་ཀུན་གྲུབ་པ། ར་སངས་འཕན་རྒྱལ། གུ་རིབ་གསས་དགའ། ཟླ་བ་རྒྱལ་མཚན་དང་། དེས་གྱེར་ཆེན་སྣང་བཞེར་ལོད་པོ་ལ་བརྒྱུད་པས་གྱེར་ཆེན་གྱི་བར་དུ་བླ་རབས་ཉེར་ལྔ་བྱིན་ཡོག་རེད། གྱེར་ཆེན་སྣང་བཞེར་ལོད་པོ་ནི་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་བོ་ལིག་མི་རྐྱ་ཡི་དུས་སུ་བྱུང་ཞིང་། ལིག་མི་རྐྱ་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་དུས་དང་མཉམ་པ་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་གསལ་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གོ་ལེགས་པར་བསྒྲིགས་ནས་དཔྱད་པ་ཡིན་ན་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་ནས་བཟུང་ཞང་ཞུང་དང་བོད་གཅིག་གྱུར་གྱི་དུས་སྐབས་ལོ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ཙམ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་བཟུང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བར་དུ་ལོ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ལྷག་པ་ཞིག་ཕྱིན་ཡོད་པ་མཁྱེན་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དུས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོ་དེ་ཚོས་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་ནང་བཞིན་སྲིད་དབང་བསྒྱུར་བའི་སྲོལ་ལུགས་བྱུང་ཡོད་མེད་མ་ངེས་ནའང་ད་ལྟ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བོད་འདི་ཡོངས་རྫོགས་ལ་དུས་སྐབས་དེར་ཞང་ཞུང་ཞེས་པ་ཙམ་ལས་མིང་གཞན་ཞིག་མེད་པ་ནི་མངོན་གསལ་ཐུབ་པ་དེ་ག་རེད། མཁས་པ་ཆེན་པོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བོད་དང་བོན་ཟེར་བ་འདི་གཉིས་དོན་གཅིག་པ་ཡིན་སྲིད། གང་ལགས་ཟེར་ན། གནའ་དུས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་དུ་བོན་ཟེར་བ་དེ་ལ“བོནད”ཅེས་ཡང་འཇུག་ད་དྲག་དང་བཅས་ཏེ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་དེ་དང་འདྲ་བ་རྒྱལ་པོ་ལ“བཙན་པོ”ཟེར་བ་དེའང“བཙནད་པོ་”ཞེས་ཡང་འཇུག་ད་དྲག་དང་བཅས་ཏེ་འབྲི་སྲོལ་ཡོག་རེད། རྗེས་སུ་ད་དྲག་ཡོད་པའི་ཚིག་འགའ་ཤས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་བརླགས་ནས་ཡང་འཇུག་ད་དྲག་དེ་རྗེས་འཇུག་ཏུ་ཆགས་པ་དཔེར་ན་བཙན་པོ་ལ“བཙད་པོ”ཟེར་བ་འདྲ་པོ་ཡི་གེའི་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོད་ཙང་བོན་ཟེར་བའི་ཚིག་དེའང་“བོད”ཟེར་བར་གྱུར་ཡོད་སྲིད་ཀྱི་རེད།
དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་དེ་སྔོན་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་ཚང་མར་བོན་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཙང་ཡུལ་གྱི་མིང་ལའང་བོན་གྱི་ཡུལ་ཟེར་བ་འདྲ་བོ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་ཞེ་དྲག་འབྲེལ་ཆགས་པོ་ཡོག་རེད། ང་རང་བཤད་གྲྭར་སྡོད་སྐབས་“བོད་སྐད་”དུ་ཟེར་བའི་ཁ་ཐུག་ཏུ་བོད་ཟེར་བའི་དོན་ནི་རྒྱ་གར་ལྟ་བུའི་ཡུལ་གྲུ་ཆེན་པོ་མེད་ཅིང་མི་གྲངས་ཀྱང་ཉུང་ལ་འབོད་སྐད་རེའི་མཚམས་སུ་མི་རེ་གནས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས་བོད་ཟེར་གྱི་ཡོག་རེད། ཅེས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་པ་ཐོས་མྱོང་། བཤད་པ་དེ་ནི་རྒྱ་གར་ལ་ཁུངས་གཏུགས་དྲགས་པའི་བཤད་པ་རང་རེད། བཤད་ཚུལ་དེ་ལ་བལྟས་ན། རྒྱ་གར་བས་བོད་ལ་ཚུར་བཏགས་པའི་མིང་ཞིག་ཡིན་ལ་རྒྱ་གར་བས་མིང་དེ་འདྲ་མ་བཏགས་པའི་གོང་དུ་བོད་ལ་མིང་གང་ཡང་མེད་པ་འདྲ་པོ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོག་རེད། དོན་དུ་གནའ་བོའི་དུས་བོད་ལ་ཞང་ཞུང་གི་མིང་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ཞང་ཞུང་དང་བོད་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཆགས་པ་འདི་མཁྱེན་དགོས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་དུས་སུ་རྒྱལ་པོ་དེས་བོད་ཀྱི་བོན་པོ་རྣམས་ལ་ཉམས་ཆག་ཤུགས་ཆེན་བཏང་ཡོག་རེད། གང་ལགས་ཟེར་ན། དེ་སྐབས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་གསར་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། བོད་ཀྱི་བོན་དང་ཤེས་རིག་གང་ཅིའི་ཐད་ཞང་ཞུང་ལས་ཁྱད་ཐོན་པ་ཞིག་མེད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་བོན་པོ་རྣམས་མཐུ་དབང་ཆེ་ཞིང་། དེ་དག་གི་རྒྱབ་བརྟེན་དུ་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་དེ་བོན་པོ་རྣམས་ལ་ཤོར་དུ་དོགས་ནས་བོན་པོ་རྣམས་ལ་ཉམས་ཉེས་བཏང་ཡོད་པ་ནི། བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་རྣམས་ལས། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོས་ཡུལ་འདིར་ངའི་རྒྱལ་སྲིད་དང་། ཁྱོད་ཀྱི་བོན་སྲིད་གཉིས་མི་ཤོང་བས་བོན་པོ་རྣམས་སྤྱུགས་ཤིག ཅེས་བཀའ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་གསལ་པོར་མཁྱེན་ཐུབ་པ་ཡོག་རེད། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་གི་དུས་སུ་ཞང་ཞུང་གི་ཤེས་རིག་དར་རྒྱས་ཆེན་པོར་བྱུང་ཡོད་པའི་མངོན་རྟགས་ནི་གནའ་དུས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་དུ། མུ་ཁྲི་བཙན་པོ། སོ་ཁྲི་བཙན་པོ། ཨ་ཤོ་ལེགས། ཐི་ཤོ་ལེགས། གུ་རུ་ལེགས་སོགས་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། དུས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་མ་ཟད། བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པ་མངའ་བདག་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སུའང་། ཁོང་རང་གི་སྲས་ལ་མུ་ནེ་བཙན་པོ་སྟེ་དོན་དུ་ནམ་མཁའ་བཙན་པོ་ཞེས་མཚན་དུ་གསོལ་བ་འདི་དག་གིས་ཀྱང་ཞང་བོད་ཤེས་རིག་གི་གནས་སྟངས་གསལ་བོར་སྟོན་གྱི་ཡོག་རེད།
ང་ཚོའི་བཤད་སྲོལ་ཡོངས་གྲགས་སུ། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དེ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་ཙང་། བོད་ཡུལ་མུན་པའི་གླིང་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་སྦར་བ་རེད་ཅེས་པ་དེ་ག་རེད། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དེ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཅི་ཡོད་ཀྱང་། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བོད་དུ་སྤྱན་དྲངས་པའི་མཛད་པ་དེ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བ་རེད་ཟེར་ནས་བཤད་ཐུབ་ཡག་རྩ་བ་ནས་ཡོག་མ་རེད། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཐོག་མར་ཁོང་རང་གི་མཆེད་མོ་སད་མ་ཀར་ཟེར་བ་དེ་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོ་ལིག་མི་རྐྱ་ཡི་བཙུན་མོར་བཏང་ནས་ཞང་ཞུང་དང་གཉེན་འབྲེལ་གནང་བའི་ཚུལ་ཏུང་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱལ་རབས་ལས་གསལ་བ་དང་། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བཙུན་མོ་དང་པོ་དེ་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ལི་ཐིག་སྨན་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་པ་བོན་དང་ཆོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གཉིས་ཀ་ལས་བཤད་ཅིང་། དེའི་ཚུལ་མཁས་དབང་དམ་པ་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་ཀྱང་ཞལ་བཞེས་གནང་ཡོག་རེད། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཐོག་མར་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོ་ལིག་མི་རྐྱ་དང་གཉེན་གྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་གནང་། རིམ་པར་བལ་ཡུལ་ནས་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱོགས་དང་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གང་ཅིའི་འབྲེལ་ཟམ་གསར་དུ་བཙུགས། དེ་ནས་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ནས་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་དང་ཆོས་སྲིད་ཤེས་རིག་གང་ཅིའི་འབྲེལ་ཟམ་གསར་དུ་བཙུགས། འབྲེལ་བའི་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་དང་ཤེས་རིག་གང་ཅིའི་ཐད་ཞང་ཞུང་ལས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་དར་རྒྱས་ཐུབ་པ་བྱུང་ནས་མཐར་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོ་ལིག་མི་རྐྱ་དེ་སུམ་འབར་བགྲོད་པའི་ལམ་ཁར་དམག་གིས་བཀྲོངས་པ་དང་། ཞང་ཞུང་གི་མངའ་རིས་བོད་རྒྱལ་པོའི་དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ་སླར་ཡང་ཞང་བོད་གཅིག་གྱུར་གྱི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་བ་རྣམ་པ་གསར་བ་ཞིག་བསྟན་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཞང་ཞུང་གི་མངའ་རིས་དབང་དུ་བསྡུས་པ་དེ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གོང་མ་རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐུགས་འཁུར་གནང་མྱོང་བའི་རྒྱལ་ཁ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་བསྟན་གྱི་ཡོག་རེད། བྱས་ཙང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་རྒྱ་དཀར་ནག་དང་གཉེན་འབྲེལ་གནང་ཞིང་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གང་ཅིའི་འབྲེལ་ཟམ་གསར་འཛུགས་གནང་བ་དེ་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་པའམ་བོད་ལ་ཤེས་རིག་གི་ཁུངས་མེད་ནས་གནང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་སྲིད་དོན་གྱི་དགོས་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པའི་མངོན་རྟགས་གསལ་བོར་བསྟན་གྱི་ཡོག་རེད།
ཆོས་དང་སྲིད།
སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་གཏན་ལ་འབེབས་མཁན་ནི་མི་རེད་མ་གཏོགས་སྤྱི་ཚོགས་མ་རེད། གང་ལགས་ཟེར་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཟེར་བ་དེ་མི་རེ་རེ་ནས་གྲུབ་དགོས་ཀྱི་ཡོག་རེད། དེ་ཡང་མི་གཅིག་ནས་བརྒྱ་སྟོང་ཁྲི་འབུམ་སོགས་མང་དུ་ཚོགས་པ་དེ་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཟེར་དགོས་པ་མ་གཏོགས་དེ་ལས་གཞན་པ་སྤྱི་ཚོགས་ཟེར་བ་ཁག་ཁག་ཏུ་གནས་པ་ཞིག་ཡོག་མ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་མི་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་རང་ཤུགས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ང་ཚོས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཐུབ་པ་འདི་ག་རེད།
དེང་དུས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལུགས་རེད། དངོས་གཙོ་སྨྲ་བ་དང་། སེམས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལུགས་འདི་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མཐོང་ཕྱོགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཆགས་ཡོག་རེད། དངོས་གཙོ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལས་རྩོལ་ལ་འཐབ་བརྩོན་གཙོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཙང་། དངོས་སྣང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོར་ཆགས་ཀྱི་ཡོག་རེད། དུས་མཚུངས་སུ་དེ་ལ་སྐྱོན་ཞིག་ཀྱང་ངེས་པར་ཡོང་གི་ཡོག་རེད། གང་ལགས་ཟེར་ན། ཁོང་ཚོས་དངོས་པོའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཚོད་འཛིན་དེ་ཡུལ་གྱི་སྟེང་ནས་ཚུར་བཞག་གི་ཡོད་ཙང་། མི་རྣམས་ཡུལ་ལ་ཕར་བརྟེན་མཁན་ཞིག་ཏུ་མི་ཆགས་ཐབས་ཡོག་མ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དར་རྒྱས་ཇི་ཙམ་ཆེ་བར་ཕྱིན་ཀྱང་རུང་། མི་དང་མིའི་བར་གྱི་འགལ་བ་དང་། ཚོགས་པ་དང་ཚོགས་པའི་བར་གྱི་འགལ་བ་དང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་བར་གྱི་འགལ་བ་སོགས་འགལ་བ་འདི་ཚོ་ལས་གྲོལ་བའི་དུས་སྐབས་རྩ་བ་ནས་ཡོག་མ་རེད། དེ་མ་ཡོང་ཕྱིན་ཆད་མིའི་རང་དབང་དང་། ཞི་བདེ་དང་། འདྲ་མཉམ་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་ཚང་མ་སྐད་ཆའི་རྣམ་པ་ཙམ་མ་གཏོགས། དོན་ཐོག་ཏུ་ཡོང་ཡག་མེད་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོག་རེད། བྱས་ཙང་མིའི་ཤེས་རྒྱུད་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་དགོས་པ་འདི་ལས་གལ་ཆེ་བ་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། མིའི་ཤེས་རྒྱུད་ཡར་རྒྱས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ད་གཟོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསར་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཐུབ་པ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་དར་རྒྱས་ཀྱིས་མིའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁེ་བདེ་མཚོན་ཐུབ་པ་ཞིག་མི་ཡོང་ཐབས་མེད་ཅིང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ལ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ཟེར་ན་མ་འགྲིག་པ་མེད་ལ་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ཡང་དག་པ་ཞིག་མཚོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོག་རེད།
ཆོས་མིན་བོན་མིན་ལྟས་ངན་གཏམས་སོ་ཞེས། །རིས་ཅན་འགའ་ཡི་ཐུགས་ལ་གཟན་སྲིད་མོད། །ལྟས་ངན་གཡང་དུ་ལེན་ལ་མཁས་པ་དག །ཁུངས་ལྡན་རིག་གཞུང་འཚོལ་ལ་བརྩོན་པར་འོས། །ཇི་སྲིད་བོན་གྱི་ཤེས་རིག་མངོན་འཚོ་བ། །དེ་སྲིད་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་གནས་ངེས་པས། །ཡང་དག་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཛིན་པར་བསྐུལ། །བདག་འདྲས་གྲོས་སུ་འདེབས་པ་དོན་ཆུང་ཡང་། །བོད་དུ་སྐྱེས་ནས་བོད་རྩམ་ཟོས་པའི་དྲིན། །ཅུང་ཟད་བསབ་པའི་རྣམ་དཀར་མཐུ་བཙན་པས། །བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སྣང་བའི་རྒྱན་དུ་ཤོག ། ། །རྫོགས་སོ། ། ། །
ཁྱུང་རོ་བློ་བཟང་ལྷན་གྲུབ་
ཁྱུང་རོ་བློ་བཟང་ལྷན་གྲུབ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་ཕོ་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1782 ལོར་སྟོད་ཀྱི་རྒྱལ་རོང་ཚ་ཁོ་མཆོག་རྩེར་ཡབ་དཀའ་ཐུབ་དང་། ཡུམ་ཀླུ་སྨན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་མོ་ལུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1847 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གི་བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་མིང་ལ་དཀའ་ཐུབ་འབུམ་ཞེས་བཏགས། དགུང་ལོ་བརྒྱད་པར་བླ་མ་བློ་གྲོས་ལས་ཡི་གེའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་སོགས་ལ་སྦྱངས་ནས་མཁས་པར་མཁྱེན། ཁོང་གིས་ཐོག་མར་བོན་དང་། བར་དུ་རྙིང་མ། མཐར་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རིམ་གྱིས་སྦྱངས་པ་མཛད། དེ་ནས་རྙིང་མའི་དགོན་པ་ཚང་གནས་སུ་ཞུགས་ནས་རྙིང་མའི་ཆོས་སྐོར་ལ་ཐོས་བསམ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་བོན་ལོག་སྟོ་བུ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་སྡེ་དཔོན་བར་ལ་ཕྲ་མ་བཅུག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དཔོན་པོ་ཏཱ་རོ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་གྱིས་ཡབ་ཡུམ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱར་བས་རེ་ཞིག་མི་གཞན་གྱི་གཡོག་ཏུ་བཞུགས་དགོས་པ་བྱུང་། དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་པར་ཡབ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཏྲེ་ཧོར་དང་། ཆབ་མདོ། སྤོ་ཡུལ། ཀོང་པོ། དྭགས་པོ། སྤུར་ཏ། ཀླུ་ཁ་ད་གྲུ་བརྒྱུད་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཇལ་ཞིང་། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་པར་དབུས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱག་ཕེབས། དེ་ནས་སེ་ར་དགོན་དུ་བྱོན་ཏེ་ལྷུན་གྲུབ་འཕྲོད་ལམ་ཆེས་མཚན་ལ་བློ་བཟང་ལྷུན་གྲུབ་ཅེས་གསོལ་ཞིང་སེར་སྨད་ཐོས་བསམ་གླིང་དུ་ཞུགས། མཁན་ཟུར་བློ་བཟང་ཐུགས་རྗེ་ལས་དགེ་བསྙེན་དང་། བར་མ་རབ་བྱུང་། དགེ་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་མནོས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཞེས་གསོལ། གུང་ཐང་ཆོས་ཁྲི་གྲགས་པ་མཁས་གྲུབ་དང་རྒྱལ་རོང་བཟོད་པ་ལྷུན་གྲུབ་བཅས་ལ་བསྟེན་ནས་བསྡུས་གཞུང་། དབུ་མ། ཕར་ཕྱིན། མངོན་པ་མཛོད། འདུལ་བ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་བཅས་ལ་སྦྱངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་མཛད། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་གྲོང་ཆོག་སོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཕྱག་ཏུ་འབྱོར་བའི་རྒྱུ་རྫས་རྣམས་ཁོང་གི་སློབ་ཡོན་དུ་གནང་། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པར་རྒྱལ་བ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཤིང་བཀའ་ཆོས་མན་ངག་མང་དུ་གསན། དགུང་ལོ་སོ་གསུམ་པར་གླིང་བསྲེའི་གྲྭ་སྐོར་མཛད་ཅིང་དཀའ་བཅུ་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། དགུང་ལོ་སོ་ལྔ་པར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་གྲྭ་སྐོར་མཛད་ཅིང་ལྷ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་ཨང་གསུམ་པ་བཞེས། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་དང་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་བཅས་ལ་བྱང་ཆུབ་པར་མཛད་ཅིང་སྔགས་ཀྱི་དམ་བཅའ་ལེགས་པར་ཐོན་ནས་སྔགས་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། དགུང་ལོ་ཞེ་གཅིག་པར་རྒྱུད་པའི་དགེ་བསྐོས་མཛད། ཚེ་སྨོན་གླིང་ཕོ་བྲང་གསར་རྒྱག་མཛད་པར་ཁོང་གིས་རབ་གནས་རྒྱས་པར་མཛད། དགུང་ལོ་ཞེ་ལྔ་པར་དཔལ་ལྡན་སྨད་རྒྱུད་ཀྱི་བླ་མ་དབུ་མཛད་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བཞུགས། དགུང་ལོ་ཞེ་དགུ་པར་སྨད་རྒྱུད་ཀྱི་མཁན་པོའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་འཆད་ཉན་དང་གཏོང་སྒོ་གང་གི་ཐད་ནས་ཀྱང་མི་དམན་པ་མཛད། དགུང་ལོ་ང་དྲུག་པར་བྱང་རྩེའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་མདོ་སྔགས་ཆོས་ཀྱི་འཆད་ཉན་མཛད། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་པར་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཆུ་མོ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1843 ལོར་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་ལོ་ངོ་ལྔའི་རིང་དུ་གསེར་ཁྲི་བསྐྱངས་ཤིང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་དུ་བཞེངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གསུམ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཤིང་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1844 ལོར་རྒྱལ་བ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཡོངས་འཛིན་དུ་དབང་བཀུར་ཞིང་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུན་མང་དུ་ཕུལ་མཛད། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་པར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། ཁོང་གི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་མཚན་གཞན་ལ་བྱང་རྩེ་བློ་བཟང་ལྷུན་གྲུབ་ཅེས་ཞུའོ། ཁོང་ནི་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་འཛིན་པའི་ཁྲི་རབས་བདུན་ཅུ་དོན་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།
ལྷ་མང་ཆོས་ལུགས།
ལྷ་མང་ཆོས་ལུགས་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མང་པོར་དད་པ་བྱེད་པར་ཟེར།
རིས་ཡག
དྷོ་ཧ་(الرياض)ནི་སའུ་དི་ཨ་ར་པི་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དགེ་འོས་ཆེད་སྦྱོང་སློབ་གླིང
མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དགེ་འོས་ཆེད་སྦྱོང་སློབ་གླིང་ནི་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་བོད་ཁུལ་དུ་མཐོ་སློབ་བཞི་གསར་འདེབས་མཛད་པའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། དེང་གི་བར་སློབ་མ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་བསྐྱེད་བསྲིངས་གནང་འདུག་ལ། ཞིབ་འཇུག་པ་དང་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མི་སྣའང་གང་ཐོན་འདུག
ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན(Qinghai Normal University)གྱི་ཁོངས་གཏོགས་སློབ་གླིང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
བོད་པའི་དགོན་སྡེའི་ཐོ།
བོན་གྱི་དགོན་སྡེ།
མངའ་རིས་ཁུལ།
སྒར་རྫོང་། སྟོད་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་ གུར་གྱམ་མདོ་སྔགས་གྲགས་རྒྱས་གླིང་། སྤོས་རི་ངད་ལྡན་གྱི་སྒྲུབ་སྡེ། སྤུ་རོང་རྫོང་། བྱ་རི་གཙུག་ལྡན་འཕགས་ཕུའི་སྒྲུབ་སྡེ། ལ་ཏི་བོན་དགོན།
གཞིས་རྩེ་ཁུལ།
ས་ག་རྫོང་། བྱ་དུར་དགོན་གོང་མ། བྱ་དུར་གཡུང་དྲུང་ཀུན་གྲགས་གླིང་། ཏྲེ་བ་དགོན། ལ་ཕུག་གཡུང་དྲུང་བདེ་ཆེན་དགོན། པ་ནམརྫོང་། སྐྱིད་མཁར་སྔོ་ཕུག་ཟོ་བོ་ཁྱུང་ལག་དགོན། ཞུ་དབང་ལྡན་ལྷུན་གྲུབ་དགོན། ཞུ་རི་ཞང་དགོན། འབྲིག་མཚམས་མང་ལ་རྩེའི་དགོན་པ། འབྲིག་མཚམས་གཉེན་རྩེ་གད་དམར་གྱི་ལྷ་ཁང་། མཐོང་སྨོན་རྫོང་། འཇེད་དར་ལྡིང་དགོན། ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུ་རྩེ། རི་རྒྱལ་དགོན། གྲོ་མོ་རྫོང་། གྲོ་ མོ་བོན་དགོན་གོང་མ། གྲོ་མོ་བོན་དགོན་འོག་མ། གནམ་གླིང་རྫོང་། གཡས་རུ་དབེན་དགོན་བདེ་ཆེན་གླིང་། བཀྲ་ཤིས་སྨན་རི་གླིང་།buzi མཁར་སྣ་བསམ་གཏན་གླིང་། རབ་ལེགས་གཡུང་དྲུང་གླིང་།
ལྷ་ས་ཁུལ།
སྙེ་མོ་རྫོང་། བཟང་རི་རྨེའུ་ཚང་ དགོན། སྟོད་ལུང་རྫོང་། འབྲི་ ལུང་དགོན། ལྷ་ས། ཤེལ་གྱི་བྲག་ དཀར་རྩེ་རྫོང་།
ཉིང་ཁྲི་ཁུལ། ཉི་ཁྲི་རྫོང་། སྲིད་རྒྱལ་དགོན་ཆེན། ཉི་ཁྲི་སྐུ་ཤུག་དགོན། སྟག་བྲོ་དགའ་ཚལ་གཡུང་དྲུང་གླིང་། སྟག་རྩེ་རི་ཁྲོད་དགོན། བཀྲ་ཤིས་དུང་དཀར་རྫོང་དགོན། རྒྱལ་རི་སྨིན་གྲོལ་གླིང་། སྲིན་མཐའ་བསམ་གཏན་གླིང་། དགོན་སྟེང་སྨིན་གྲོལ་གླིང་། ཡང་དགོན་མཐོང་གྲོལ་ཉི་མ་གླིང་།
ནག་ཆུ་ཁུལ།
སྡེ་དགེ་རྫོང་། རྫ་ཁྲོ་ཚང་དགོན། སྨོན་རྒྱལ་དགོན། སྨོན་རྒྱལ་རྒྱལ་སྲས་རི་ཁྲོད་དགོན། འབུམ་སྨད་མི་གཡོ་བསམ་གཏན་གླིང་། ཤར་རྫ་རི་ཁྲོད་གཡུང་དྲུང་ལྷུན་པོ། དཔལ་གྱི་སྟེང་ཆེན་མདོ་སྔགས་གཡུང་དྲུང་བསྟན་རྒྱས་གླིང་། སོང་ཁྲོ་དགོན། བོན་དགོན་དགོན། རོང་རྒྱབ་དགོན། ཐར་བདེ་དགོན། རུ་དཔོན་དགོན། དཔལ་ཡུལ་རྫོང་། གཙུག་འོད་དགོན། ཟླ་ཡི་དགོན། འཛིན་ཁ་རག་དགོན། འཛིན་བླ་དབུ་དགོན། ལྕང་ལུང་དགོན། དབྲ་མཐོ་དགོན། ཨ་མཐོང་དགོན། ངོ་ཤོ་དགོན། སྤྲེའུ་ཟླའི་བོན་དགོན། སྒོ་ཐི་དགོན། ཉག་རོང་རྫོང་། རྒྱ་ ཞིག་དགོན། གོང་རྒྱལ་དགོན། ཡེ་ཤེས་དགོན། མུ་ནེ་དགོན། ཀླུ་འབུམ་དགོན། ལ་ཁ་དགོན། དབལ་ཁྱུང་དགོན། དབྲ་ཡི་དགོན། རུ་ཀ་ངུར་ཟ་དགོན། ཟིལ་གནོན་དགོན། ཁྲོ་ཚང་ནོར་ཁྲུ་དགོན། ལི་ཆུ་བོན་དགོན། འདྲ་རྩིས་ལ་རྒྱབ་བོན་དགོན། དཀར་མཛེས་རྫོང་། གོ་ལག་གཡུང་དྲུང་ གླིང་། ལི་ཐང་རྫོང་། དགོན་རྙིང་དགོན། གཞའ་གསལ་དགོན། ཉག་ཆུ་རྫོང་། ནགས་ཚལ་གཡུང་དྲུང་དགོན། མེ་ཉག་འདུ་ར་དགོན། འགའ་ཐར་དགོན། དམ་པ་རང་གྲུབ་དགོན། བྲག་མགོ་རྫོང་། ( མི་མྱ་དགོན། ལྕོག་རོ་དགོན། ཤུག་སྒང་དགོན། འཇང་སྒང་དགོན། གཙང་མདའ་དགོན། འདི་ཚོ་རྣིང་མ་དགོན་པ་རེད།) ལྕམ་བླ་དགོན། སྟོད་དགོན་གཡུང་དྲུང་གླིང་། ཁྲི་ཚོ་དགོན། སྟོད་ལུང་ཡང་དབེན་དགོན། སྟོད་ལུང་ས་སྔོན་དགོན། བདེ་ཆེན་བསམ་གཏན་གླིང་། ལུག་ཁལ་དགོན། ཆུ་རོང་དགོན། གཞི་རུང་གཡུ་རུ་དགོན། རྟའུ་རྫོང་། འགི་རྫ་དགོན། ཆུ་སྨྱུག་དགོན། རོང་བྲག་རྫོང་། ཝ་ལོ་དགོན། གནས་འགོ་དགོན། བྲག་སྟེང་དགོན། པེན་ཡུལ་དགོན། སྟག་གསུམ་དགོན།
རྔ་བ་ཁུལ།
འབར་ཁམས་རྫོང་། སྟོབས་ལྡན་གླང་ཆེན་ དགོན། འབར་ཁམས་གཡུང་དྲུང་གླིང་། ཆུ་ཆེན་རྫོང་། གཡུང་དྲུང་ལྷ་སྟེང་དགོན། ཀུབ་རོ་གཡུང་དྲུང་གླིང་། ལྷུན་གྲུབ་དཔག་བསམ་གླིང་། ཁྲོ་ཆུ་རྫོང་། མཚོ་ཏོ་ནོར་བུ་གླིང་དགོན། འུ་ཟེ་དགོན། ཁྲོ་སྐྱབས་ཕོ་བྲང་ལྷ་ཁང་དགོན། དྲུག་ཟུར་འབྲུག་མོ་རྫོང་། གཞན་ཡང་རྒྱལ་རོང་དུ། ཉི་ཤུ་དགོན། རྡེ་རྡེའུ་དགོན། ཕུ་དུ་དགོན། ཚེམ་མདོ་གཡུང་དྲུང་གླིང་། བྲག་སྟེང་ཆུ་ལུང་རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་རྩེ། བྲག་སྟེང་དར་རྒྱས་གླིང་། བྲག་མཆོད་རྟེན་རི་ཁྲོད་དགོན། རོང་མི་རྒྱ་མཚོ་དགོན། གཡུང་དྲུང་རིང་མོའི་རི་ཁྲོད་དགོན། དགེ་བཤེས་རྩ་རུ་ཝ་ལུང་དགོན། སྦ་ར་དགོན། སྟག་ཟུང་དགོན། བཱེེ་རོའི་དབེན་དགོན། ངོ་མཚར་ནོར་བུ་གླིང་། ཟུང་ཆུ་རྫོང་། དམུ་དགེ་དགོན། བྱ་དུར་དགོན་ཆེན། དགའ་མལ་གཡུང་དྲུང་དར་རྒྱས་གླིང་། སྣང་ཞིག་གསེར་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་ཀུན་གྲགས་གླིང་། སྐྱོང་ཚང་ཕུན་ཚོགས་དར་རྒྱས་གླིང་། རིན་སྤུངས་བཀྲ་ཤིས་སྨིན་གྲོལ་གླིང་། ལྕགས་མདུད་བཀྲ་ཤིས་གཡུང་དྲུང་གླིང་། དུང་རི་གསང་ཆེན་སྨིན་གྲོལ་གླིང་། གཙོ་ཚང་སྨིན་གྲོལ་བསྟན་རྒྱས་གླིང་། གཉན་ཡུལ་དགོན། ས་འབྲུག་དགོན། ཞང་ངུ་གསེར་གླིང་དགོན། གླང་རོ་གཡུང་དྲུང་དགོན། བྲག་གཡུང་དྲུང་དགོན། ཚ་ཚ་དགོན། སྐྱོང་ཚང་ནུབ་གྲོང་དགོན། སྐྱོང་ཚང་ཤར་མའི་དགོན། རྒྱ་མདུད་དགོན། ཁྲི་སྨོན་འཁོར་ལོ་དགོན། སྐྱིད་འཛོམས་བདེ་ཆེན་དགོན། གདོང་སྤེལ་འཁོར་ལོ་དགོན། ཤིང་ཆུ་ནག་རིང་སྒྲུབ་གྲྭ། ཆུ་སྟོད་ཨ་འབེལ་དགོན། ཧ་འཕན་འཁོར་ལོ་དགོན། མཁའ་སྐྱོང་བྱ་འཕུར་དགོན། ཚོ་ཚིས་རྐྱང་ནག་དགོན། མཁར་ཡག་དགོན། བརྒྱ་ཞིང་བསྟན་རྒྱས་གླིང་། རྒྱལ་བཙན་གཡུང་དྲུང་གླིང་། རིན་སྤུངས་དགོན་གསར། དག་བྱིས་དགོན། གཤོ་བྱིས་དགོན། གྲབ་དགོན། དབྲ་ཙའི་དགོན། གཙོ་ཚང་སྔགས་དགོན། ཕི་ཧུ་རྫོང་། ཏོ་པོ་རོང་དགོན། ཇ་ར་རོང་དགོན། ལང་མངར་བོ་ངེས་དགོན། མཛོ་དགེ་རྫོང་། མདའ་ཆེན་དཀར་མོ་དགོན། དཀར་མོ་རི་ཁྲོད་དགོན། བསམ་འགྲུབ་དགོན། རི་ལུང་དགོན། ཨ་སྐྱིད་རྐྱང་ཚང་དགོན། དཔལ་སྐྱིད་ཏྲེ་ཚང་དགོན། དགའ་བ་དགུ་གཞུང་དགོན། རྟག་རྐྱང་དགོན། ལྟག་ལོ་དགོན། སྟག་ར་ཆགས་རི་དགོན། རྐྱང་བཙན་ཆགས་སྣང་དགོན། ཨ་བྱ་ནག་ལྕོག་དགོན། ཐེབ་ཆུ་བྲག་དཀར་བྱ་རྒོད་དགོན། ནན་ཕིང་རྫོང་། གཡུང་དྲུང་དར་རྒྱས་དགོན། ར་གོར་ཐང་དགོན་ཀུན་ཁྱབ་གླིང་། ཟངས་ལྕོག་སྔགས་དགོན། ཆུ་འབྲུག་སྔགས་དགོན། རི་སྐེད་སྔགས་དགོན། འཕར་ཆེན་དགོན། ཧོང་ཡོན་རྫོང་། ཚ་ལུ་སྟག་ཚང་དགོན། གདུང་ལེགས་དགོན། སེ་ཞིག་དགོན། སྣང་ཞིག་རྒྱ་བོ་དགོན། ཚ་ལུང་དགོན། རྔ་བ་རྫོང་། སྣང་རྒྱལ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་། རྟོགས་ལྡན་སྨིན་གྲོལ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། ཅོག་ལོ་རྣམ་རྒྱལ་བསམ་གཏན་ནོར་བུའི་གླིང་། གདོང་ལི་དགོན། བ་ཞིག་དགོན།
ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ།
ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་། རྒྱམ་མཚལ་མདོ་ དགོན། གཡམ་དམིགས་མདོ་དགོན། ནང་ཆེན་ཁང་ནེ་དགོན།  ནང་ཆེན་རྫོང་སྐུ་འབུམ་དགོན།   ནང་ཆེན་རྗོང་སྐྱོ་བྲག་དགོན།   ནང་ཆེན་རྫོང་ཚངས་གསར་དགོན།    བེ་རུ་དགོན། ཙོང་མདའ་དགོན།  དེང་ཐོག་དགོན།  བླ་ཆེན་དགོན། ནང་ཆེན་རྫོང ་རྟ་རྣ་དགོ ན།  ནང་ཆེན་རྗོང་ཤོར་ཕུ་དགོན།   ནང་ཆེན་རྫོང ་ཇ་པ་དགོན །  རྫ་སྟོད།  ལུང་དཀར་དགོན།  རྫོགས་ཆེན་དགོན །  སེར་རྩ་དགོན།  སྒེའུ་སྣ་དགོན།
ཀན་ལྷོ་ཁུལ།
ཐེ་བོ་རྫོང་། རྒྱ་ཉག་རྩྭ་རིང་དགོན། གཙོ་ཚང་གསང་སྔགས་སྨིན་གྲོལ་གླིང་། ཁ་པ་བསམ་འགྲུབ་མི་འགྱུར་དགེ་འཕེལ་གླིང་། སྟག་ར་ཆགས་རིང་དགོན། འ་ཞ་ན་ཀོ་དགོན། རྨ་རྒྱུད་སྐུ་བླ་བྲག་དཀར་རི་ཁྲོད་དགོན། བླ་བྲང་རྫོང་། རྩེ་དབུས་གསང་སྔགས་དར་རྒྱས་གླིང་།
ཁྲིན་ཏུའུ་ཁུལ། འོ་མིན་རྫོང་། ཝན་ཉན་ཟི་དགོན།
བལ་ཡུལ།
རྒྱལ་ས་ཡམ་བུའི་ཁུལ།
དཔལ་ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུའི་རྩེ། དོལ་པོ་རྫོང་། ཡང་སྟོན་གྱི་གདན་ས་བདེ་ལྡན་བསམ་གཏན་གླིང་། ཟུར་དཀར་ཡུལ་བའི་དགོན། བཀྲ་བའི་རྣམ་རྒྱལ་དགོན། བན་ཚང་ཕུག་དཀར་དགོན། ཚཱ་དགའ་རྐོག་ལང་དགོན། སྟར་རྫོང་ཕུན་ཚོགས་གླིང་། ཡང་དགོན་མཐོང་གྲོལ་གླིང་། རྟ་ར་སྨེར་བུ་གླིང་། རྟ་ར་སྲིབ་ཕྱོགས་དགོན། བར་གླེ་བླ་བྲང་བར་པ། བར་གླེ་གཡུང་དྲུང་ཤུག་ཚལ་གླིང་། བར་གླེ་བྲག་དགོན། མཐའ་སྲུང་མཚོ་གླིང་དགོན། ཤུག་རི་ཉི་ཤར་དགོན། གཡུང་དྲུང་ཕྱུག་མོ་དགོན། སྤུངས་མོ་པད་གླིང་དགོན། གཡུང་དྲུང་བདེ་ཆེན་གླིང་། གཟིམ་ཁང་དགོན། ཧྲོས་ཀྱི་དམུ་དཀར་དགོན། ཚེར་ལུང་སྲིད་རྒྱལ་དགོན། ལྗགས་འདུལ་དགོན། ཡུལ་རི་སྐོར་གཡུང་དྲུང་འགྲོ་འདུལ་གླིང་། གློ་མོན་ཐང་རྫོང་། ཙ་རྭང་དགོན། ཀླུ་བྲག་ཡང་དགོན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་། ཀླུ་བྲག་ཡུལ་དགོན། ལྕང་ཤར་ར་དགོན། རྫོང་གསར་བྲག་གཡུང་དྲུང་དགོན། སྣར་དགོན། སྤྱི་གླིང་དགོན། གསང་སྟག་དགོན། བྲག་དཀར་རྫོང་དགོན། སོམ་པོ་དགོན། བྷག་ ལུང་རྫོང་། བཀྲ་ཤིས་དགེ་རྒྱས་མཐའ་བརྟན་གླིང་།
འབྲུག་ཡུལ། འབྲུག་འབུམ་ཐང་བོན་དགོན།
རྒྱ་གར།
ཧི་མ་ཅལ་ཁུལ། དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་། ཁུ་ནུ་གསེར་གླིང་དགོན། ལ་དྭགས་ཁུལ། བླ་མ་གཡུ་རུ་དགོན། འབྲས་ལྗོངས་ཁུལ། ཞུ་རི་ཞིང་གཡུང་དྲུང་ཀུནགྲགས་གླིང་།
དྷེ་ར་ཌུན་ཁུལ། རྫ་སྨོན་རྒྱལ་གཡུང་དྲུང་གླིང་།
རྙིང་མ་པ།
སྔ་འགྱུར་ཟབ་གསང་ཆོས་འཁོར་གླིང་། བྱེ་ཐང་དགོན།
བཀའ་བརྒྱུད་པ།
༼དཔལ་དྭགས་ལྷ་སྒམ་པོ་།༽
རྒྱ་སྟོན་བདེ་ཆེན་ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་།
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག
བོད་ནག་ཆུ་ཉི་མ་རྫོང་ཁོང་ལ་བོན་པའི་དགོན་སྡེའི་ཐོ་ནང་ད་ལྟ་མེད་པ་ཡར་གཅུས་དགོས་པ་ནི་《ཕྱུག་སྟོད་བཀྲ་ཤིས་སྨན་རྒྱལ་གླིང་》དང་། མིང་ནོར་བཅོས་དྭང་ར་གཡུ་དུས་《བུན་》དགོན་པ་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།   གཡུ་བུན་སྤྲུལ་སྐུ་ནས།
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲྭ་མཐུད།
__INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
སེང་གེའི་སྐོར།
༄༅། ། མཁས་པའི་གསུང་།
ཨམ་མན།
ཨམ་མན་(عمان)ནི་རྗོར་ཌན་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
༢༠༣༥ལོ།
༢༠༣༥ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
དཔལ་འབྱོར་རིག་པ།
དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་
ཁྲི་གཉན་གཟུགས་བཙན་
ཁྲི་གཉན་གཟུགས་བཙན་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཞི་པའི་དུས་སྨད་ཙམ་དུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་དང་། ཡུམ་གནོ་བཟའ་མང་མོ་རྗེ་ཇི་དགོས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་སྐུ་བོན་ནི་ཁུའི་མང་སྒྲ་ལེགས་པས་མཛད། བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་དུང་པྱང་བཞེར་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་འབྲོང་གཉན་ལྡེའུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་བང་སོ་དོན་མཁར་མདའ་རུ་བརྩིགས། དེ་ཡང་ཕུལ་མེད་ས་ཕུང་བརྡལ་བ་འདྲའོ། ། 《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད》ལས་ཁོང་གི་ “སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་ཚ་ལ་རྒྱུང་” གིས་མཛད་པ་གསུངས་སོ།།
ཨ་པོའུ་དྷ་པེ།
ཨ་པོའུ་དྷ་པེ་(أبو ظبي)ནི་ཡི་ནེ་ཁྲེ་ཀྲི་ཨ་རབ་ཨེ་མེ་རེ་ཁྲི་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཡི་ནེ་ཁྲེ་ཀྲི་ཨ་རབ་ཨེ་མེ་རེ་ཁྲི།
ཡི་ནེ་ཁྲེ་ཀྲི་ཨ་རབ་ཨེ་མེ་རེ་ཁྲི་(دولة الامارات العربية المتحدة)ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཨ་པོའུ་དྷ་པེ་རེད།
ཕྲ་མཐོང་དཔལ་འབྱོར།
ཕྲ་མཐོང་དཔལ་འབྱོར་
ཆེ་མཐོང་དཔལ་འབྱོར།
ཆེ་མཐོང་དཔལ་འབྱོར་
སྣུམ་ཚལ་
སྣུམ་ཚལ་ནང་སྣུམ་རིགས་རྩི་ཤིང་གི་དངོས་སྣ་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་ཡོད་
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་སྦྲེལ་
ru:Рапс
ཧྥ་རན་སི་ཨི་སི་བྷེ་ཀན།
ཧྥ་རན་སི་ཨི་སི་-བྷེ་ཀན་(Francis Bacon)
སྰ་ཝན་ཐི་ཨྰར་ཧེན་ཡ་སུ།
སྰ་ཝན་ཐི་-ཨྰར་ཧེན་ཡ་སུ་(Svante Arrhenius)
༢༠༣༤ལོ།
༢༠༣༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ།
དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་ Shri Devi དབྱངས་ཅན་དྲག་ཏུ་ཁྲོས་པའི་ཆོས་སྐྱོང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་ནི་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་སྐུ་དུས་ནས་བྱུང་བའི་སྲུང་མ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནའང་བསྟན་པ་སྲུང་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པའི་སྲུང་མའི་རྣམ་པ་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན།
དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་ཡིན་ཞིང་། ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་དང་ལྡན་པ། ཆིབས་དྲེལ་རག་དམར་གྱི་སྟེང་དུ་འཕུར་ཞིང་བགྲོད་པ་དང་། མཐའ་འཁོར་དུ་མེ་དཔུང་དང་རླུང་འཚུབ་འཁྲིགས་པ། ཕྱག་གཡས་པས་བར་ཅོན་དང་གཡོན་པས་ཁྲག་གིས་བཀང་བའི་ཀ་པཱ་ལ་བསྣམས་ཡོད། སྐུ་ལ་མི་མགོ་སྐམ་པོའི་དབུ་རྒྱན་དང་ཟླ་བ་དང་རྨ་བྱའི་གདུགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་དང་དུག་སྤྲུལ་དང་སྟག་ལྤགས་སོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། ཕྱི་ཤ་ལ་མཚོན་གྱི་གྲུ་གུ་དང་བཙན་གྱི་ཤོ་རྡེལ་དཀར་ནག་བཏགས་པའོ།།
སྲུང་མ་འདི་ཉིད་ངེས་པ་དོན་དུ་རྒྱལ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡུམ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ། འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་ཡུམ་རྡོ་རྗེ་རོ་ལངས་མ། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་དཀར་ལྗང་དམར་སེར་དང་འཕགས་མ་དབྱངས་ཅན་མ་སོགས་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ལ། འདིའི་འཁོར་དུ་གཙོ་བོར་བཀའ་གདམས་སྒྲོལ་མ་བཅུ་གཉིས་དང་བསྟན་མ་བཅུ་གཉིས་དང་བཅས་པ་ཡོད།
འདིའི་གདམས་པ་རྒྱལ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་བྲམ་ཟེ་ས་ར་ཧ་ལ་གནང་ཞིང་། ཕ་དམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བོད་ཡུལ་ལ་སྤྱན་དྲངས། དེའི་ཕྱིས་སུ་ཆོས་སྐོར་གྱི་འཕྲིན་ལས་རྒྱས་པ་བྱུང་བས་རིམ་གྱིས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་སྲུང་མའི་གཙོ་བོར་གྱུར་བ་ཞིག་ཡིན།
ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་རལ་པ་ཅན་
ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་རལ་པ་ཅན་	ཁོང་ནི་བོད་ལུགས་ཆུ་ཕོ་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 802 ལོར་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་དང་། ཡུམ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མོ་ལེགས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། བོད་ལུགས་ལྕགས་མོ་བྱ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 841 ལོར་བློན་པོ་དབའས་རྒྱལ་ཏོ་རེ་སྟག་རྣ་ཅན་སོགས་ཀྱིས་བཀྲོངས། ཁོང་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་བོད་ལུགས་ཤིང་མོ་ལུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 815 ལོར་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་ལོ་ངོ་ཉེར་བདུན་གྱི་རིང་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། བན་དེ་ཆེན་པོ་བྲན་ཀ་དཔལ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བློན་པོའི་གཙོ་བོ་མཛད་ཅིང་། ཅོག་རོ་བཟའ་དཔལ་གྱི་ངང་ཚུལ་མ་དང་། མཆིམས་བཟའ་ཁྱུང་དཀར་མ། སྣ་ནམ་བཟའ་ཨ་རྗེ་ཕོ་ལེགས། ཚེ་སྤོང་བཟའ་ལྷུན་གྱི་བུ་མོ། ལྷ་ལུང་བཟའ་མེ་ཏོག་མ་བཅས་བཙུན་མོ་ལྔ་ཙམ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཀྱང་རིགས་སྲས་ནི་མ་འཁྲུངས་བར་གྲགས། ཁོང་གིས་ཐོག་མར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མཐའ་བཀྱེད་ཀྱང་བོད་ལུགས་ཆུ་མོ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 823 ལོར་ཐང་བོད་མཇལ་དུམ་མཛད་ནས《དབོན་ཞང་དབུ་སྙུང་རྡོ་རིང》བཞེངས་པ་དང་། བོད་ཡུལ་གྱི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ་བཀུར་སྟི་དང་རིམ་གྲོ་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་མཛད་ཅིང་། འུ་ཤང་རྡོ་དཔེ་མེད་བཀྲ་ཤིས་དགེ་འཕེལ་གྱི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པ་དང་། སྒོམ་གྲྭ། བཤད་གྲྭ། འདུལ་གྲྭ་སོགས་བཅུ་ཕྲག་འགའ་བཙུགས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རེ་རེ་ལ་འབངས་མི་ཁྱིམ་ཚང་བདུན་རེ་ལྷ་རིས་སམ་མཆོད་གཞིས་སུ་ཕུལ་ཏེ་ཞབས་ཏོག་བླ་ན་མེད་པ་མཛད་ཅིང་། དམ་པའི་ཆོས་བསྒྱུར་[186]ནས་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་དཀར་ཆག་ལ་བྲིས་ཏེ་བཀས་བཅད་པའི་སྐོར་སོགས་མཛད་ནས་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་དགུ་པར་བཀྲོངས་སོ། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》ལས་ “མངའ་བདག་རལ་པ་ཅན་གྱི་བང་སོ་ནི། དོན་མཁར་མདའ་ཡི་གཡོན་ཟུར་དེ་རུ་བརྩིགས། བང་སོ་དེའང་རིན་ཆེན་ནོར་གྱིས་བཀང་། མིང་ནི་ཁྲི་སྟེང་རྨང་རི་ཟེར་རོ་སྐད” ཞེས་འཁོད་འདུག་གོ གོང་གི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ནི《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ》ལྟར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ།།
ཁྲི་ཆེན་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་
ཁྲི་ཆེན་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ལྕགས་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1840ལོར་གཙང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། འདས་ལོ་མི་གསལ། ཁོང་དགུང་ལོ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད་དེ་བསྡུས་གཞུང་ནས་བཟུང་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་ཐོས་བསམ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་མཛད་ཅིང་ལྷ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། དེ་ནས་རྒྱུད་གྲྭར་ཞུགས་ཤིང་གསང་ཆེན་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ལ་སྦྱངས་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་མཛད་དེ་སྔགས་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། དགོན་པའི་ལས་སྣེ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་གྲུབ་སྟེ་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་པ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ལྕགས་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1900 ལོར་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་ལོ་ངོ་བདུན་གྱི་རིང་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1904 ལོར་རྒྱལ་བ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོས་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གི་སྲིད་སྐྱོང་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་བཞག་མཛད་པས་ཁྲི་པ་དང་། སྲིད་སྐྱོང་། རྒྱལ་ཚབ་གསུམ་གྱི་གོ་གནས་གཅིག་ཅར་དུ་ཐུགས་འགན་བཞེས། ལོ་དེའི་ཧོར་ཟླ་དྲུག་པར་དབྱིན་ཇི་བཙན་འཛུལ་དམག་ལྷ་སར་འབྱོར་ཏེ་དམག་དཔོན་རུང་ཧའོ་ཧྥང་གིས་དབྱིན་བོད་ཆིངས་ཡིག་བཞག་རྒྱུའི་རེ་འདུན་བཏོན་པ་ལྟར་བོད་སྡོད་ཨམ་བན་ཡུའུ་ཐད་དང་སྲིད་སྐྱོང་རྒྱལ་ཚབ་གཉིས་ཀྱང་བྱ་ཐབས་བྲལ་ཏེ་སྤྱི་ལོ1904ལོའི་ཧོར་ཟླ་བདུན་པར་ “ལྷ་སའི་ཆིངས་ཡིག” ཅེས་པའི་དོན་ཚན་བཅུ་དེར་མོས་མཐུན་མིང་རྟགས་འགོད་དགོས་བྱུང་། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ས་མོ་བྱ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1909 ལོར་སྲིད་སྐྱོང་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་དེ་རྒྱལ་བ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོར་གུས་འབུལ་ཞུས། དེ་ལྟར་ལོ་ངོ་དྲུག་གི་རིང་དུ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། ཁོང་ནི་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་འཛིན་པའི་ཁྲི་རབས་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།།
བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་འཇུག་སྒོ།
བེ་རི་འཇིགས་མེད། BOD-KYI- RTSOM-RIG ‘JUG-SGO
(2014)
བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས། ནོར་བུ་གྷར་ཕིག་སི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྤྱི་བཤད།
བརྗོད་བྱ། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཤེས་བྱའི་སྐོར། རྩོམ་པ་པོ། བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ། གློག་ཀླདད་དུ་འཇུག་མཁན། ཨཅརྱཱ་ཟླ་བ་ལྷ་ས་སོགས། པར་ངེས་ཇུས་འགོད་པ། བེ་རི་འཇིགས་མེད། རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོད་པ། བེ་རི་འཇིགསམེད་དང་སྐལ་བཟང་། དེབ་ཚོད། 9”x6” སྤྱི་ལོ 2014 ལོར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། སྤྱི་ལོ 2014 ལོར་པར་ཐེངས་དང་པོ་བཏབ། ཚར་གྲངས། 500 པར་སྐྲུན་ཞུ་ཡུལ། ལྡི་ལི། (NorbuGraphics.com, New Delhi) གོང་ཚོད། དེབ་རེར་ཧིན་སྒོར། `.250 / ￥. 25 / $. 10 རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔེ་རྟགས། ISBN:978-93-84244-11-8
འབྲེལ་བ་གནང་ཡུལ། Geshe Beri Jigme Wangyal CUTS, Tibetan Literature Centre Sarnath, Varanasi, U.P. (INDIA)
ཁྲི་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་སེང་གེ་
ཁྲི་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་སེང་གེ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་ཕོ་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1678 ལོར་ད་ལྟའི་ཀན་ལྷོའི་ཀླུ་ཆུ་རྫོང་གི་ཟམ་ཚ་ཞང་ཀ་དེའུ་མགོའི་གྲོང་དུ་ཡབ་ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས་དང་། ཡུམ་སྙིང་མོ་ལྕགས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1756 ལོར་སྐུ་གཤེགས། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པར་ཏཱ་དབོན་ཚུལ་ཁྲིམས་སེང་གེ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། དམ་པ་དེར་བསྟེན་ནས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་སྦྱངས། དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་ཆོས་གྲྭའི་མཁན་ཁྲི་བཞེས་བཞིན་པའི་ཀུན་མཁྱེན་དབལ་ཤུལ་ངག་དབང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དྲུང་དུ་བསྡུས་གྲྭའི་བརྩི་བཞག་གསན། པན་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ལས་དགེ་ཚུལ་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མནོས། དགུང་ལོ་སོ་དགུ་བར་སྨོན་ལམ་གྲྭ་སྐོར་མཛད། དེ་ནས་རྒྱུད་སྟོད་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཏེ་སྔགས་ལ་སྦྱངས། དགུང་ལོ་ང་ལྔ་པ་ལ་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེར་ཞབས་ཀྱི་པདྨའི་འཁོར་ལོ་བཀོད། གདན་རབས་ང་གསུམ་པ་ཡིན། དགའ་ལྡན་དགོན་དུ་གསེར་དངུལ་སྲང་མང་པོས་བྱང་ཆུབ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས། ཚོགས་མཆོད་ལ་དངུལ་ཊཾ་འགྱེད་དང་སྒོ་མང་ལ་སྲང་རེ་ཕུལ། འདུ་ཁང་སྟེང་དུ་གསེར་གྱི་རྒྱལ་མཚན་ཆ་གཅིག་བཞེངས། དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་བར་མདོ་སྨད་དུ་ཕེབས་ཏེ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་དང་མཇལ་འཛོམས་ཀྱིས་ཐུགས་འབྲེལ་ཟབ་པར་གྱུར། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1748 ལོར་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དགའ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་པད་དཀར་གྲོལ་བའི་གླིང་ཉིད་གསར་དུ་བཏབ། ཁོང་གི་སློབ་མ་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་ཆབ་མདོ་འཕགས་པ་ལྷ་དང་། བྲག་ཡབ་སྤྲུལ་སྐུ། བ་སོ་སྤྲུལ་སྐུ། ཐོ་ཡོན་ནོ་མོན་ཧན་བཅས་ཡིན། གསུང་རྩོམ་ནི《གསང་འདུས་རྩ་རྒྱུད་ལེའུ་ལྔ་པ་ཡན་གྱི་འགྲེལ་བ》སོགས་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་གཞུང་འགྲེལ་འགའ་དང་བཅའ་ཡིག མགུར་གཞས་སོགས་མང་པོ་བཞུགས་སོ།།
ཁྲི་ཐོག་རྗེ་བཙན་
ཁྲི་ཐོག་རྗེ་བཙན་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་གསུམ་པའི་དུས་མགོ་ཙམ་དུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན་དང་། ཡུམ་སྨན་བཟའ་ཀླུ་སྟེངས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་ལ་གཅུང་པོ་རྒུང་མཐའ་དང་། སྣུབས་མཐའ། འབྲིང་སྙ། སྙ་འབྲིང་བཅས་བཞི་ཡོད་ཀྱང་ཚང་མ་ཐང་མཚམས་སུ་ཕབ། ཐང་མཚམས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལས་དམའ་བ་དང་། འབངས་ལས་མཐོ་བ་ཞིག་གི་ཐོབ་ཐང་ཡིན། ཁོང་གི་སྐུ་བོན་ནི་ཞང་ཞུང་མུ་ཧ་ལ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད། བཙུན་མོ་རུ་ཡོང་བཟའ་སྟོང་རྒྱལ་མཚོ་ཞེས་པ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་བང་སོ་གངས་དཀར་རྩེ་ལ་བཏབ། ཁོང་ནི་འོག་གི་བཙན་ལྔ་ལས་བཙན་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།
ཁྲི་ཆེན་དགེ་འདུན་ཕུན་ཚོགས་
ཁྲི་ཆེན་དགེ་འདུན་ཕུན་ཚོགས་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1648 ལོར་མདོ་སྨད་རྨ་ཆུ་འགྲམ་ངོཊ་གཅའ་ཁོག་ཏ་རིའི་རྩེ་རྒྱལ་གྱི་འདབས་སུ་ལྡོང་ཤུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་རྩེ་དབུས་བྱམས་ཤུལ་གྱི་རིགས་ལས་འཕྲོས་པ། ཡབ་འབུམ་ཕྱུག་དང་ཡུམ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1724ལོར་སྐུ་གཤེགས། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་པར་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཏེ་བསྡུས་ར་དང་ཕར་ཕྱིན། འདུལ་བ་དང་རྣམ་འགྲེལ་བཅས་ལ་སྦྱངས། དེ་ནས་སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ཏེ་གསང་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་ལེགས་པར་སྦྱངས་ཏེ་མདོ་སྔགས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་བྱ་བྲལ་དགེ་འདུན་ཕུན་ཚོགས་ཞེས་སྙན་གྲགས་དབྱར་གྱི་རྔ་གསང་ལྡིར་བ་བཞིན་དུ་བྱུང་། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བཞི་བར་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་སྟེང་དུ་བྱོན་ཏེ་ཁྲི་རབས་ལྔ་བཅུ་པ་ཡིན། དེ་ནས་བཟུང་འཆད་མཉན་དང་སྒྲིག་ལམ། གཏོང་སྒོ་དང་འཛིན་ཐེབས་སོགས་ཆ་གང་ཐད་ནས་ཀྱང་ཡར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་མཐུན་རྐྱེན་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ནས། རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་སྔར་གྱི་དངུལ་གདུང་དེ་གསེར་གདུང་དུ་བསྒྱུར་བས་དགའ་ལྡན་གསེར་གདུང་ཆེན་མོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་དེ་བཞེངས་སོ། དེ་ནས་འགྲོ་མགོན་ཞང་གཡུ་བྲག་པ་ཆེན་པོའི་གདན་ས་ཚལ་གུང་ཐང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བཅས་པ་ཉམས་རྒུད་ཆེ་བའང་ཕྱི་ནང (ཚལ་ཡང་དགོན། གུང་ཐང་། ལྷ་ཆེན། འབུམ་ཁང་) ཀུན་ཏུ་ཞིག་གསོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཛད། ཁོང་གི་སྐུ་སྨད་དུ་བོད་ལ་དུས་འཁྲུགས་མང་བར་བྱུང་ཡང་གཞུང་གི་ལས་དོན་པ་ཀུན་གྱིས་ཡང་བློ་ཕུགས་གཏོད་སར་གྱུར་ཏེ། ལྷ་སའི་ཁྲི་ཐོག་ཁང་ནི་ཁོང་གི་བཞུགས་གནས་སུ་གཞུང་ས་རང་ནས་གསར་དུ་བསྐྲུན། སྐུ་ཚེའི་མཇུག་ཏུ་ཕལ་ཆེར་གདན་ས་གུང་ཐང་དུ་བཞུགས་ཏེ། མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་མཐའ་ཡས་པ་བསྐོར་སྟབས། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཕྲེང་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྲི་ཆེན་གུང་ཐང་ཚང་ཞེས་གྲགས་པ་འདི་བྱུང་བའོ། ཁོང་གི་སློབ་མ་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་མཆོག་སྤྲུལ་པད་དཀར་འཛིན་པ་དང་། ཁྲི་ཆེན་ངག་དབང་མཆོག་ལྡན། རྒྱུད་སྨད་མཁན་པོ་དགེ་འདུན་ལྷུན་གྲུབ། སྒོ་མང་དཔོན་སློབ་བློ་བཟང་དམ་ཆོས། རྒྱལ་སྲས་སྤྲུལ་སྐུ་ཡེ་ཤེས་གྲགས་པ། གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་དོན་ཡོད་དོན་གྲུབ། ཨ་ཀ་བསོད་ནམས་བཟང་པོ། བསེ་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས། སྡེ་པ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་བཅས་ཡིན་ལ། གསུང་རྩོམ་ནི་བཅའ་ཡིག་སོགས་མང་དུ་མཆིས་སོ།།
དཔལ་མགོན་རྫོང་།
དཔལ་མགོན་རྫོང་‎
ཁྲི་དོར་སྣང་བཙུན་མོང་གི་བུ་
ཁྲི་དོར་སྣང་བཙུན་མོང་གི་བུ་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་ལྔ་པའི་དུས་སྨད་ཙམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། རྒྱལ་པོ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་མཛངས་བློན་དུ་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ལས་ “བྲེ་ཕུལ་སྲང་བཅོས་འབྲུ་མར་ཚད་ཀྱིས་བཅལ། དགའ་གཉིས་ཚོང་བྱས་མཐུན་གཉིས་ལ་ལུང་སྡེབས། དེ་གོང་བོད་ན་ཚོང་དང་བྲེ་སྲང་མེད། དེ་ཕྱིར་མཛངས་མི་བདུན་གྱི་གསུམ་པར་གྲགས་” ཞེས་གསུངས་སོ།།
ཁྲི་ཕུན་ཚོགས་ལྡེ་
ཁྲི་ཕུན་ཚོགས་ལྡེ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་ཕོ་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1338 ལོར་གུང་ཐང་ཁབ་གོང་དུ་ཡབ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་ལྡེ་དང་། ཡུམ་བསོད་ནམས་འབུམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ལྕགས་ཕོ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1370 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གིས་ཐོག་མར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་བསྟེན་ནས་དཔེ་ཡིག་ལུང་གསུམ་ལ་སྦྱངས་པ་མཛད། དེ་ནས་ཡབ་ཀྱི་དགོངས་རྫོགས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བརྙན་མི་ཚད་བསྐྲུན་པ་སོགས་རྣམ་དཀར་དགེ་བའི་མཛད་འཕྲིན་གྱིས་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་གི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས། ས་སྐྱ་པ་དང་སྐུ་གཉེན་ཡིན་སྟབས་སྲིད་འཕེལ་འདུན་མ་གཅིག་པའི་བཅའ་ཡིག་མནའ་བསྒྲིགས་ཀྱང་མཛད། བྱང་པ་ཏཱ་དབེན་གྱི་སྲས་མོ་ནམ་མཁའ་འབུམ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་ཁྲི་རྒྱལ་བསོད་ནམས་ལྡེ་སྐུ་འཁྲུངས། འགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་པར་བཙུན་མོ་དངོས་ཀྱི་གྱོད་པོ་ཏཱ་དབེན་གྱིས་ལོག་པའི་བསམ་པས་ངན་བསྐུལ་བྱས་ཏེ་ཞང་རྟ་ཚག་པ་སྨོན་ལམ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཀྲོངས་སོ། ཁོང་ནི་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་གི་རྒྱལ་རབས་བཅུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།
མཚོ་གཉིས་དོན་གཅོད་ཁྲུའུ།
མཚོ་གཉིས་དོན་གཅོད་ཁྲུའུ་‎
ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་པ་དཔལ་
ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་པ་དཔལ་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་པའི་དུས་མགོ་ཙམ་དུ་གཙང་གི་གྲོམ་པ་ལྷ་རྩེའི་བྲག་དམར་ཕོ་བྲང་དུ་ཡབ་མངའ་བདག་དཔལ་འཁོར་བཙན་དང་ཡུམ་མཆིམས་བཟའ་བཙུན་ནེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། བོད་ལུགས་ཆུ་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 992 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གི་ཡབ་མངའ་བདག་དཔལ་འཁོར་བཙན་བཀྲོངས་རྗེས་མངའ་བདག་ཡུམ་བརྟན་ཕྱོགས་ཀྱིས་གཡོ་རུ་ལ་སོགས་པའི་མངའ་ཁོངས་རྣམས་འཕྲོགས་པས་ཁོང་ཉང་སྟོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྒྱལ་མཁར་རྩེ་བཟུང་ནས་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས། བཙུན་མོ་ཅོག་རོ་བཟའ་མགོན་དཔལ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་དཔལ་ལྡེ་དང་། འོད་ལྡེ། སྐྱིད་ལྡེ་བཅས་སྨད་ཀྱི་ལྡེ་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་རིམ་བཞིན་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུ་ལྷག་ཙམ་བཞུགས་པ་དང་། ཁོང་གི་འདས་ལོ་ནི་མང་ཐོས་ཀླུ་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《བསྟན་རྩིས་གསལ་བའི་ཉིན་བྱེད་》ལྟར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ༎
༢༠༣༣ལོ།
༢༠༣༣ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
Freestyle Script
Freestyle Script དི་ཏན་ཏན font, བཟོཕྱི་རུམརྟིན་ཝེཡཏ་ཕྱི་རུ་༡༩༨༡།
སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་
བོད་ཡུལ་སྐྱེ་ཁམས་ཞེས་པའི་དྲ་ཚིགས་ www.tibetanecology.org འདིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་སྡེ་ཚན་མང་དག་ཅིག་འདུག་ཀྱང་དྲ་ཚིག་འདི་གོང་འཕེལ་དང་ཁོར་ཡུག་ལ་བཅེས་སྲུང་བྱེད་པར་ཁྱེད་ཀྱི་རོགས་རམ་ངེས་པར་དུ་དགོས་པ་ཡིན།
ཨ་ཟེ་རྦཡི་ཇན།
ཨ་ཟེ་རྦཡི་ཇན་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་བཱ་ཀུ་རེད།
བློ་གསལ་གླིང་།
བློ་གསལ་གླིང་ནི། བོད་ཀྱི་དགེ་ལུགས་པའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་དཔལ་ལྡན་འབྲས་དཀར་སྤུངས་པའི་ཁོངས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་ཞིག་ཡིན། གྲྭ་ཚང་འདི་ལས་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་ལས་འདས་པ་བྱོན་ཡོད་ལ། ད་ལྟའང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་རིམ་པས་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། སྲིད་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་གྲྭ་ཚང་འདི་ལས་བོད་མི་མང་ལ་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་མཁན་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་གཙོས་པའི་༸བོད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་དང་། དེ་བཞིན་སྤྱི་འཐུས་འགན་འཛིན་སོགས་དང་། ཡང་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་སོགས་ཚོགས་པ་སྒེར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་པ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བ་ལས་བློ་གསལ་གླིང་གི་མཁན་པོ་གཙོས་པའི་གྲྭ་མང་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྐབས་འཕྲལ་གྱི་དགོན་པ་གསར་བཙུགས་གནང་སྟེ། ད་ལྟ་༢༠༠༩་ལོར་སློབ་གཉེར་རྣལ་མ་གནང་བཞིན་པའི་གྲྭ་གྲངས་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཡས་མས་ཡོད་ལ། སྤྱིར་བཏང་གྲྭ་ཚང་དེར་མཚན་ཐོ་ཡོད་པ་གྲྭ་གསུམ་སྟོང་བརྒལ་བ་ཡོད།
བཱ་ཀུ།
བཱ་ཀུ་ནི་ཨ་ཟེ་རྦཡི་ཇན་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཁྲི་བཙན་ནམ་
ཁྲི་བཙན་ནམ་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་ཏོ་རི་ལོང་བཙན་དང་། ཡུམ་འོ་མ་ལྡེ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་སྐུ་བོན་ཞང་ཞུང་མུ་ཧ་ལ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད། བཙུན་མོ་སྨན་ས་ཁྲི་དཀར་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་བང་སོ་གངས་དཀར་རྩེ་ལ་བཏབ། ཁོང་ནི་འོག་གི་བཙན་ལྔ་ལས་བཙན་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།
བྷཧ་རཡིན།
བྷཧ་རཡིན་(مملكة البحرين)ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་མ་ན་མ་རེད།
ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་ལྡེ་
ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་ལྡེ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1312 ལོར་གུང་ཐང་ཁབ་གོང་དུ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ལྡེ་དང་། ཡུམ་ཀུན་དགའ་འབུམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་མོ་སྦྲུལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1365 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གིས་ཐོག་མར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་ནས་དཔེ་ཡིག་ལུང་གསུམ་ལ་སྦྱངས་པ་མཛད། དེ་ནས་ཝང་ཀུན་དགའ་ལེགས་པའི་སྲས་མོ་བསོད་ནམས་འབུམ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་ཕོ་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1338 ལོར་རིགས་སྲས་ཁྲི་ཕུན་ཚོགས་ལྡེ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་དགུ་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1352 ལོར་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་གི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་ནས་ཡབ་ཀྱི་དགོངས་རྫོགས་སུ་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་སེང་གེའི་སྐུ་བརྙན་དང་། ཡུམ་གྱི་ཆེད་དུ་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་བརྙན་གཉིས་ཀ་མི་ཚད་ལས་མཐོ་ཞིང་གཡུ་རྙིང་ཁྱད་པར་ཅན་སོགས་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲ་ཚོམ་གྱིས་མཛེས་པར་བརྒྱན་པ་བཞེངས་ཤིང་། བསྟན་འགྱུར་ཡང་གསེར་གྱི་ཡང་ཞུན་གྱིས་བཞེངས་ཏེ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་མོ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1363ལོར་ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ་སོགས་ཀྱིས་ཞུས་དག་དང་རབ་གནས་ལེགས་པར་མཛད་དོ། གཞན་ཡང་རྫོང་དཀར་གྱི་ལྕགས་རི་ཕྱི་མ་དང་། ལྕགས་རི་ཆེན་པོའི་ལྕགས་སྐོར། སྟག་ཚང་དཔེའུ་ཆེན་གྱི་ལྕགས་ཁང་ལྕགས་རིའི་འོག་ས་འོག་ནས་རྒྱང་རིང་པོར་འཐོན་པའི་གསང་སྒོ་དཔེའུ། རྫོང་གི་དབུས་དང་། ཆོས་སྡེའི་ནང་དུ་ཁྲོན་ཆུ་བཟང་པོ་བཏོན་པ་དང་། རྡོ་ཀྱོང་ཆེན་པོ་སོགས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རིགས་བཅས་ཞིབ་ཚགས་མཛད། ཁོང་ནི་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་གི་རྒྱལ་རབས་བཅུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ༎
ཁྲི་བྱང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་
ཁྲི་བྱང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ལྕགས་མོ་གླང་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1901 ལོར་ཚལ་གུང་ཐང་དུ་ཡབ་ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་དང་། ཡུམ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་ཕོ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1982 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་དགུང་ལོ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་ཁྲི་བྱང་སྤྲུལ་སྐུར་ངོས་འཛིན་མཛད་ཅིང་ཁྲི་འདོན་གནང་། དེ་ནས་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད་དེ་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་གསན་བཞེས་མཛད། འབུལ་[184]སྡུད་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་དང་ཀླུ་འབུམ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ལས་ཐ་སྙད་རིག་གནས་གསན་བཞེས་མཛད། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་གྲྭ་སྐོར་མཛད་ཅིང་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་གནང་། ཕ་བོང་ཁ་བྱམས་པ་བསྟན་འཛིན་དང་སྟག་བྲག་ངག་དབང་གསུང་རབ་གཉིས་ལས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་མང་དུ་གསན། དགུང་ལོ་སོ་བཞི་པར་རྒྱལ་བ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོའི་གསེར་སྡོང་གསར་བཞེངས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་། དགུང་ལོ་ཞེ་བཞི་པར་རྒྱལ་བ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོའི་མཚན་ཞབས་མཛད། དགུང་ལོ་ང་གཅིག་པར་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོའི་ཡོངས་འཛིན་གྱི་འགན་ཁུར་བཞེས་ཏེ་མདོ་སྔགས་ཆོས་ཀྱིས་མཆོད་པ་ཕུལ་ནས་དུས་འདའ་བར་མཛད། དགུང་ལོ་གྱ་གཉིས་པར་དགོངས་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། ཁོང་ནི་ཁྲི་བྱང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ནི《རྒྱལ་སྲས་རྒྱ་མཚོའི་འཇུག་ངོགས་ལས〈རྗེས་གནང་གི་སྐོར〉དང་། 〈ཁྲིད་ཀྱི་སྐོར〉། 〈བེའུ་བུམ་གྱི་སྐོར〉། 〈ལུང་གི་སྐོར〉། 〈དབང་གི་སྐོར〉། 《ས་སྐྱའི་གསེར་ཆོས་བཅུ་གསུམ་གྱི་བེའུ་བུམ་སྐོར》བཅས་ཆོས་ཚན་བརྒྱད་ལོངས་པའི་པོད་གཅིག་བཞུགས་སོ།།
བོད་ཀྱི་རོལ་དབྱངས།
བོད་རང་གིས་རང་ལ་གླུུ་གར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་འབོད་པ་ལྟར། མང་དོན་མཚོངས་བར་བོད་འདི་ལ་གྱ་ནོམ་ཞིང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླུ་གར་གྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རིང་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ།
བོད་ཀྱི་རོལ་མོ། :
Tibete
བྷང་ལ་རྡེ་ཤུ།
བཱངྒ་ལཱ་དེ་ཤ་ (গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ) ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཌྷཱ་ཀཱ་རེད། Bangladesh 孟加拉 བཱངྒ་ལཱ་དེ་ཤ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ People's Republic of Bangladesh
རྒྱ་རྩ་བརྒྱད། སྟོང་རྩ་གཉིས།
ཁ་བཤད་དང་། བྱ་ལས་འབེལ་པོ་ཡིན་པར་སུན་སྣང་སློང་བའི་དོན་ལ་འཇུག
རྒྱལ་ཁམས་ལོ་ལེགས་ན། སྤྲང་པོ་མུག་གེས་མི་ཤི།
བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མཚོན་པའི་ཁ་དཔེ་ཞིག བོད་མི་ནི་སྦྱིན་པ་གཏོང་རྒྱུ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཡུལ་ལུང་ལ་འབྱོར་བ་ཡོད་ན། སྤྲང་པོ་ཡང་ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་པའི་སེམས་ཁྲལ་མི་དགོས་པའོ།།
བྱས་ལས་ཅན་དེ་བཀའ་ཤོག་མང་། ནད་མེད་ཅན་དེ་སྨན་ཐུམ་མང་།
གནའ་མི་བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ། བྱ་བྱེད་མང་བའི་མི་དེ་གཡོ་རྒྱུའང་ཆེ་བས་རང་ཉིད་ཁྲིམས་ཁུག་ཏུ་མི་འཆར་བའི་ཆེད་དུ་སྔ་ས་ནས་གཞུང་འབྲེལ་བྱས་ནས། ཁྲོལ་ཡིག་དང་བཀའ་ཡིག་མང་པོ་ཞུས་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་དོན། དེ་བཞིན་མི་སེམས་ཆུང་ལ་ན་ཚ་མེད་རུང་སྨན་མང་པོ་བཟའ་བ་ཡིན་པ།
ཨ་མདོ
རྒྱ་ཡིག་ཏུ་安多ཟེར་བ་དང་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་Amdoཞེས་བརྗོད། བོད་ཆོལ་ཁའི་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན། ཆོལ་ཁ་གཞན་གཉིས་ནི་ཁམས་དང་དབུས་གཙང་བཅས་ཡིན། ཨ་མདོའི་ཁྱབ་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་། ཀན་ལྷོ་རྨ་ཆུ་རྫོང་ནས་འབྲུ་ཆུ་བར་ཡིན། རྒྱ་ནག་ཧན་རྒྱལ་རབས༼སྤྱི་ལོ་སྔོན་༢༠༢ནས་སྤྱི་ལོ་༢༢༩ལོ་བར༽་ཀྱི་སྐབས་ལ་མཚོ་སྔོན་པོ་ཀྱང་ནུབ་མཚོ་ཞེས་བརྗོད་སྲོལ་འདུག
རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་གནས་མིང་
རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་གནས་མིང་།
wordpress བོད་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་དང་འབྲེལ་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་གནས་ཁག་གི་མིང་བོད་ཡིག་ཤན་སྦྱར་དུ་བཀོད་པ་དེ་དག་འདིར་བསྐྱར་དུ་བཀོད་ཡོད།
གཞི་བྱས་ས་གཙོ་བོ།
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མིང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྐབས་རང་སྣང་གང་དྲན་དུ་མ་ཡིན་པར། ཚད་གཞི་དང་གཏན་འབེབ་ཏུ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། གཤམ་དུ་བཀོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མིང་ཐད་ནོར་བཅོས་དང་བསམ་ཚུལ་གནང་རྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ།
རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་གནས་སོགས་ཀྱི་མིང་བོད་ཡིག་དུ་བསྒྱུར་སྐབས་ངེད་ཅག་ཡོད་དོ་ཅོག་གིས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པའི་དོན་ཆེན་ བསམ་བློ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཁུར་ནས་ལས་གཞི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཁུར་དུ་བླངས་པ་མ་གཞི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད་དེ་  རང་གཤེད་རི་ལས་ཆེ་བ་རེ་བཟུང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་ཁུལ་དག་གི་མིང་རྒྱ་གར་གྱི་དབྱིན་ཇི་ཀློག་སྟངས་གཞིར་བཟུང་ནས་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱེད་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད་  ང་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཡང་ན་མངའ་ཁུལ་དག་གི་མིང་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས་ཡུལ་ལམ་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་སྐད་དང་ཡི་གེར་བསྟུན་གང་ཐུབ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེ་ཤོས་སུ་མཐོང་ དཔེར་ན་ཡོ་རོབ་དབུས་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་ལ་དབྱིན་ཡིག་གིས་Austria ཟེར་བ་དེ་ལ་   ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ Osterreich ཟེར་པས་ཨོ་སུ་ཐི་རེ་ཤུ་ཞེས་སྒྱུར་ན་གནས་ལུགས་དང་མཐུན་སྙམ། དབྱིན་ཇི་དང་བསྟུན་ནས་སྒྱུར་སྐབས་Cལ་ཀ་དང་ T ལ་ཀྲ་སོགས་རྒྱ་གར་བའི་དབྱིན་ཇི་ཀློག་སྟངས་ལྟར་སྒྱུར་བ་མི་ལེགས་པར་མཐོང་ལགས།
༢༠༣༡ལོ།
༢༠༣༡ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ནེ་ཁོ་ཤི་ཡ།
ནེ་ཁོ་ཤི་ཡ་(Λευκωσία)ནི་སེ་པི་རི་སི་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཧོར་ཐང་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཁོར་གླིང
རྨ་ཡུལ་སྟོད་ཆུ་དམར་ལེབ་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་དགོན་པ་ཞིག དེ་ནི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བ་མཆོག་རྨ་ཆུ་ཆུ་འགོར་གཏན་འབེབ་བྱེད་པར་ཞབས་སོར་འགོད་སྐབས་དེར་ཞག་གཅིག་བཞུགས་མྱོང་།
ཁྲི་རྒྱལ་བསོད་ནམས་ལྡེ་
ཁྲི་རྒྱལ་བསོད་ནམས་ལྡེ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ལྕགས་མོ་ཕག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1371 ལོར་གུང་ཐང་ཁབ་གོང་དུ་ཡབ་ཁྲི་ཕུན་ཚོགས་ལྡེ་དང་། ཡུམ་ནམ་མཁའ་འབུམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ཤིང་ཕོ་སྤྲེལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1404 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གིས་ཐོག་མར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བོ་དོང་ལོ་ཙཱ་བ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་དང་། རྗེ་སེང་གེ་བཟང་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ངག་དབང་གྲགས་པ། རེད་མདའ་བ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས་བཅས་ལ་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ལ་སྦྱངས་པ་མཛད། དེ་ནས་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་གི་ཆབ་བསྐྱངས་ཏེ་ལ་སྟོད་ལྷོ་བྱང་ཤེར་པ་དང་པུ་རངས་སོགས་ཀྱང་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་དབུལ་ཕྱུག་ལན་གསུམ་དུ་སྙོམས་པར་གྲགས། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ལྕགས་ཕོ་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1390 ལོར་གུང་ཐང་དུ་བཤད་གྲྭ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་གྲྭ་ཚང་བཅུ་དྲུག་གི་གྲངས་དང་ལྡན་པ་ལེགས་པར་བསྐྲུན། ལོ་ཙ་བ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ཆོས་དཔོན་དུ་བསྐོས། ཆོས་རྗེ་སེང་གེ་བཟང་པོའི་བཞུགས་གནས་བསམ་གཏན་གླིང་དང་། རྗེ་བཙུན་རེད་མདའ་བ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་སྐྱིད་གྲོང་མེ་ཏོག་མདངས་ཅན་སོགས་བཞེངས་པར་མཐུན་རྐྱེན་ལེགས་པར་སྦྱར། གུ་གེ་ནས་མངའ་བདག་མ་ཆེན་མོ་ཆོས་སྐྱོང་རྒྱལ་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་དང་ལྷ་དབང་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་པར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་འཐིམས་སོ། ཁོང་ནི་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་གི་རྒྱལ་རབས་བཅོ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།།