cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཧོར་རྒྱལ་བུ་གོ་དན་
（阔瑞）ཡོན་ཐའི་ཙུང་ཨོ་གོ་ཏའི་བུ་གཉིས་ཀྱི་ཆུང་བ་ཡིན། མེ་སྟག་ལོ་པ་རང་ལོ་ཉེར་དགུའི་ཐོག་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་རྟ་（༡༢༣༤）ལོ་ནས་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། འདིས་སྲིད་དབང་བཟུང་བའི་ཕྱི་ལོ་མཛེ་ནད་ཀྱིས་ཟིན། འདིའི་ཁྲི་ལོ་དྲུག་པ་ས་ཕག་（༡༢༣༩）ལོར། ས་སྐྱ། ཕག་གྲུ། འབྲི་གུང། ཚལ་པ། སྟག་ལུང་བཅས་ནས་ཧོར་རྒྱལ་པོ་སོ་སོར་མགོ་བཏགས་ནས་འབྲི་གུང་དང་གཙང་མགུར་མོ་བས་མོང་གོལ་ཧན། ས་སྐྱ་བ་དང་ལྷ་སྡེ་གཞུང་པ་བཅས་ཀྱིས་གོ་དན། ཚལ་པས་སེ་ཆེན་ཧན། ཕག་གྲུ། གཡའ་བཟང། ཐང་པོ་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱིས་ཧུ་ལའི་ཧུ། སྟག་ལུང་པས་ཨ་རི་ག་བཅས་ལ་མགོ་བཏགས། དེའི་ཕྱི་ལོ་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ལྕགས་བྱི་（༡༢༤༠）ལོར་བློན་པོ་དོར་རྟ་ནག་པོས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་དམག་དཔུང་བོད་དུ་བཏང། མདོ་སྟོད། མདོ་སྨད། སོག་ཆུ་ཁ་རྣམས་སུ་བོད་མི་མཐོང་ཚད་གསོད་པ་དང། རྒྱལ་ལྷ་ཁང་མེས་བསྲེགས། རྭ་སྒྲེང་ལ་ཡང་གནོད་པ་ཆེན་པོ་བྱས། སྟག་ལུང་རྨུགས་པས་བསྒྲིབས་ནས་མ་མཐོང། གྲྭ་པ་རབ་བྱུང་བ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་བསད། འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་རྡོ་ཆར་ཕབ་པས་འབྲི་གུང་པར་མ་གནོད། ཧོར་གྱི་མཆོད་གནས་ལ་ཕེབས་དགོས་ཞུས་ཀྱང་ཁོ་རང་མ་ཕེབས་པར་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གདན་དྲངས་དགོས་ཞེས་མངགས་པ་བཞིན་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་འབྲུག་（༡༢༤༤）ལོར་ས་པཎ་དགུང་ལོ་རེ་གསུམ། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་དགུང་ལོ་བཅུ། ཕྱག་ན་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ལ་སླེབས་པ་བཅས་ཁུ་དབོན་གསུམ་ཀ་ཧོར་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱི་ལོ་ཤིང་སྦྲུལ་（༡༢༤༥）ལོ་ལ་བྱང་ངོས་མཁར་（凉州）དུ་འབྱོར། གོ་དན་གྱིས་ཐུག་འཕྲད་མ་བྱས་པར་སྨན་བཅོས་བྱེད་དུ་བཅུག་པས་རྒྱལ་པོའི་ནས་ལས་ཐར། ས་པཎ་ལ་གནམ་མཆོད་པའི་རྒན་འགོ་བྱིན་ཀྱང་ཆོས་མ་ཞུས། ད་དུང་ཚོད་ལྟ་ཚོད་བགམ་སྣ་ཚོགས་བྱས། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ལྕགས་ཕག་（༡༢༥༡）ལོར་ས་པཎ་འདས། དེ་རྗེས་གོ་དན་གྱི་བློན་པོ་དོར་བྷི་ཏས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་དམག་བོད་ཏུ་བཏང་ནས་བོད་དུ་མ་འབྱོར་གོང་གོ་དན་ཁོ་རང་འདས། དེའི་ཕྱི་ལོ་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་བྱི་（༡༢༥༢）ལ་གོ་དན་གྱིས་བཏང་བའི་ཧོར་དམག་བོད་དུ་འབྱོར་ཏེ་མོན་མཁར་མགོན་པོ་གདོང་བཅོམ་ནས་མི་གྲངས་མེད་བསད། རྒྱལ་ཚ་དང་ཇོ་འབེར་བཀྲོངས། （འདིར་འགའ་ཞིག་གིས་གོ་ཡུག་དང་གོ་དན་གཉིས་ཀྱིས་བྱང་ངོས་ཤ་ར་ཐ་ལའི་རྒྱལ་པོ་མ་གཏོགས་བྱས་མེད་ཟེར་མཁན་ཡང་འདུག།）
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བླ་ཁྱབ་དགོན།
བླ་ཁྱབ་དགོན་ནི་ནང་ཆེན་ལྕི་ཆུའི་ས་ཆར་ཡོད་ལ།  ཚངས་གསར་ངང་ཕྲིན་གྱིས་བཏབ།   ཆོས་ལུགས་འབའ་རོམ་བཀའ་རྒྱུད་ཡིན།  ད་ལྟ་དར་རྒྱས་གྲོན་བཞིན་ཡོད།
རྒྱང་འཕེན་པའི་གྲུབ་མཐའ།
རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཆད་པར་བལྟ་བའི་མཐའ་བསལ་བ་ལ།
རྒྱང་འཕེན་པའི་ལུགས་བརྗོད། དེ་དགག་པ། བཀག་པའི་དགོས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཚད་མ་རྒྱ་མཚོ་མཐའ་༼༣༥ན༽ཡས་ལས་བཤད་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། མ་མཐོང་བའི་དོན་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ཚད་མ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་སྟེ་རྒྱང་འཕེན་པས་སྐུར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འདོད་དེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་ལས་གཞན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བསགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདས་པའི་འཇིག་རྟེན་དེ་ནས་འདིར་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་གཏན་མེད་པར་སྐྱེས་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་ཕྱི་རོལ་ནི་མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་སེམས་ཅན་ཡིན་ལ། སྲོག་ཆགས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་གསལ་བའི་སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕའི་ས་བོན་དང་མའི་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ལས་གསལ་ཞིང་རིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནས་དང་ཕབས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆང་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོར་གྱུར་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི། དྲང་སྲོང་འཇུག་སྟོབས་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྲན་ཟླུམ་ཚེར་མ་གཟེངས་རིང་རྣོ་བ་དང་། །རྨ་བྱའི་སྒྲོ་གཤོག་རི་མོ་བཀྲ་བ་དང་། །ཉི་ཤར་ཆུ་བོ་ཐུར་དུ་འབབ་པ་ནི། །སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སྲན་མའི་ཟླུམ་པོ་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ནི། འཚོ་བ་མ་ཕྱིད་པའི་སྐྱེས་བུ་སྒྱུ་མ་ཅན་གྱིས་ལམ་གྱི་བཞི་མདོར་སྤྱང་༼༣༥བ༽ཀིའི་རྗེས་བྲིས་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་པ་ལ་སྲིན་པོ་སྤྱང་ཀི་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་གིས་གྲོང་ཁྱེར་པ་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེ་བཟློག་པའི་རིམ་གྲོར་ཟས་དང་ནོར་ཕྱི་རོལ་དུ་བོར་ལ་ཞག་བདུན་དུ་ཁྱིམ་ལས་མ་འགུལ་ཅིག་ཅེས་སྨྲ་བ་བཞིན་དུ། མང་དུ་ཐོས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གོའུ་ཏ་མས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་འཇིགས་པ་སྨྲས་ཀྱང་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ལུས་ཐལ་བར་གྱུར་པ་ན་བློ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་ཤི་ཚེ་ན་དགའ་མགུར་སྤྱོད། །ཤི་ན་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ལུས་ཀྱང་ཐལ་བ་བཞིན་སོང་བས། །སླར་སྐྱེ་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །ཀྱེ་མ་མང་ཐོས་གང་སྨྲ་བ། །དེ་ནི་སྤྱང་ཀིའི་རྗེས་དང་མཚུངས། །ཞེས་དང་། མཛེས་མ་ལེགས་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཟ་བར་གྱིས། །ལུས་མཆོག་འདས་གང་དེ་ཁྱོད་ལ་མི་འགྱུར། །ལུས་འདི་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ཙམ་ཞིག་སྟེ། །འཇིག་གམ་སོང་བ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་པས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མ་མཐོང་བ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ནི། མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྷ་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚད་མ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ནི། རྗེས་དཔག་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་པས་ཚད་མ་ནི་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ནི། ལུས་ཞིག་པ་ན་ཤེས་པ་འགགས་པས་བསྐལ་བ་དུ་མར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གོམས་པ་མི་འཐད་པ་དང་། མངོན་སུམ་གྱིས་མ་མཐོང་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། སེམས་༼༣༦ན༽འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོའི་བདག་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་མི་སྤོང་ཡང་འདུ་བྱེད་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནས་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་སྲིད་པ་ནས་ཡང་སྲིད་པར་སྦྱོར་ཞིང་། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གཞོལ་བ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཁས་མི་ལེན་ལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའང་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །
གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ནི།
བློ་ནི་བློ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བར་མྱོང་བས་གྲུབ་པས། རྒྱུ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་བློ་མི་སྲིད་དེ། ས་བོན་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་མྱུ་གུ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་མི་འཐད་དོ། །བློ་ཙམ་ལ་བློ་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་མྱོང་བས་གྲུབ་པས་བློ་ཕྱི་མ་མི་བསྐྱེད་པའི་བློ་མེད་དེ། འོད་མི་བསྐྱེད་པའི་མར་མེ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །མངོན་སུམ་གྱིས་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ཁེགས་ན། ཁྱོད་ཉིད་ཀྱི་མིག་དང་། སྙིང་དང་། སོ་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མ་མཐོང་བའི་རྟགས་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སོགས་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མ་མཐོང་བའི་དོན་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་རྣམས་མི་འཐད་དོ། །
གསུམ་པ་དེ་བཀག་པའི་དགོས་པ་བཤད་པ་ནི།
དེ་༼༣༦བ༽ལྟར་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་པ་དང་། ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་མཐོང་བ་ན་ཤུགས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཚེ་འདི་ཡི་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་བ་མ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕན་པའི་དོན་འགའ་ཞིག་ཀྱང་འཚོལ་བར་བྱེད་དེ། བདག་ལ་ཚེ་འདི་འབའ་ཞིག་ཏུ་གནས་པའི་དབང་མེད་ཀྱི་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཡུལ་ཁམས་གཞན་དུ་ཚོང་ལ་སོང་བའི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཡུལ་ཁམས་གཞན་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པར་མཐོང་ཡང་རང་གི་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས། ཁོ་བོ་ཡུལ་འདིར་གཏན་དུ་གནས་པའི་གོ་སྐབས་མེད་ཀྱི། མྱུར་དུ་རང་གི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་དགོས་སོ་སྙམ་སྟེ། ཡུལ་དེ་ནས་རང་གི་ཡུལ་དུ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཟོང་དག་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་འཚོལ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་འཚོལ་དགོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་བསླུ་བ་མེད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུའམ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་འགའ་ཞིག་ལས་འཚོལ་བར་བྱེད་དགོས་ཏེ། རྒྱས་པ་ལས། མི་ཤེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ། །འཁྲུལ་བར་དོགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས། །དེ་བཤད་ནན་ཏན་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཤེས་ལྡན་འགའ་ཞིག་འཚོལ་བར་བྱེད། །ཅེས་པ་ལྟར་རོ། །
ཁ་ཅིག་༼༣༧ན༽ནི། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ཀྱང་། དེར་མཁོ་བའི་ཐབས་འཚོལ་བ་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ལ་མི་མཁས་པར་རིགས་པ་ལྟར་སྣང་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཐབས་སུ་སྲོག་གི་མཆོད་སྦྱིན་དང་། ཐར་པའི་ཐབས་སུ་འཇུག་ངོགས་ཀྱི་ཁྲུས་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་ལུང་དང་། ལུང་དེ་ལྟ་བུ་བྱེད་པ་པོའི་སྐྱེས་བུ་སྟོན་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་ལུང་ལ་དད་པ་ཙམ་གྱིས་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ལུང་དེས་མངོན་གྱུར་དང་ལྐོག་གྱུར་བསྟན་པ་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་པའི་རིགས་པས་གནོད་པ་ཡོད་མེད་དཔྱད་ཅིང་། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སྔ་ཕྱིའམ་དངོས་ཤུགས་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུང་བྱེད་པ་པོའི་རང་ཚིག་གིས་གནོད་པ་ཡོད་མེད་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ། རྒྱས་པ་ལས། མཐོང་དང་མ་མཐོང་བ་དག་ལ། །རིགས་པས་གྲུབ་དང་རང་ཚིག་གིས། །གནོད་མེད་བསྟན་བཅོས་གང་ཡིན་ཏེ། །གཟུང་བར་བྱ་ཕྱིར་དཔྱོད་འཇུག་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་ལུང་དང་ལུང་བྱེད་པ་པོ་མཚུངས་པའི་རྟགས་ལས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་བླང་དོར་བྱེད་པའི་ཐབས་སྟོན་པའི་ལུང་དང་། ལུང་བྱེད་པ་པོའི་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་སུ་ཁས་ལེན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་པ་ལས། ཡིད་ཆེས་ཚིག་ནི་མི་བསླུ་བའི། །སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་༼༣༧བ༽ལྟ་བུའི་ལུང་དང་ལུང་བྱེད་པ་པོས་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ལས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་མི་དང་། ཁམས་གོང་མའི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཐོབ་ལ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ལས་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་སོགས་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པས། དེ་དག་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་གནས་སུ་ཁས་ལེན་པ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་དག་གིས་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
དེ་ལྟར་ཚེ་འདིར་དགེ་སྡིག་ལ་བླང་དོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཤེས་པ་ཚེ་འདིར་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཕྱི་མར་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། དེ་ལྟར་བླང་དོར་བྱས་པ་ལས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བར་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་རྒྱང་རིང་དུ་སྤངས་ནས་མངོན་པར་མཐོ་བ་ལྷ་མིའི་བདེ་བ་ཐོབ་པའོ། །མཐར་ཐུག་གི་དགོས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་འབྲིང་ལས། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གོམས་པར་བྱས་པས་རྣམ་པར་འཁྲུལ་བས་འཁྲུལ་བ་དབེན་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་ཚད་མ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་ཡོངས་སུ་དཔྱད་ནས་རིམ་གྱིས་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་གོམས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ན། གོམས་བྱ་བདག་མེད་པའི་དོན་ལ་གསལ་སྣང་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་དོན་དམ་པའི་ཚད་མ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ། ༼༣༨ན༽དེ་ལྟར་བདག་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་དོན་དམ་པའི་ཚད་མ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བ་ལྡོག་ཅིང་། དེ་ལོག་པས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་ལོག་པར་འགྱུར་བས། མཐར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་ཞི་བའི་ཐར་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བདེ་བ་དམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་འདིར་མཐར་ཐུག་གི་དགོས་པ་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་བལྟ་བའི་ལྟ་བ་ངན་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལམ་རིགས་པས་སུན་ཕྱུངས་ནས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ “པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ནི་བསྟན་པ་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ལྷག་བསམ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་བརྩམ་པར་བྱ་ཞིང་། བདག་གཞན་ལེགས་སུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ༈ རིགས་གཞུང་རྒྱ་མཚོའི་ཚད་གྲུབ་ལེའུ། ༧ ཀརྨ་པ་བདུན་པ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ།
དགའ་བ་འཕེལ་གྱི་མངའ་རིས་རྒྱ་ཁྱོན།
བེ་རི་འཇིགས་མེད།
དགའ་བ་འཕེལ་གྱི་མངའ་རིས་རྒྱ་ཁྱོན།
༧ བྱང་ཤར་གྱི་ས་མཚམས་བངྒཱ་ལ། ཡུལ་བངྒཱ་ལ།बंगाल རྒྱལ་ས་ཆེ་ཤོས་དེ་ལ་ཀོ་ལ་ཀཱ་ཏཱ་ཞེས་བྱའོ༎ སའི་གོ་ལའི་ཐིག་ཚད།23.34° N 88.22° E འམ 23.42° N 90.22° E ཡུལ་སྐད། བཱཾ་གླཱ ས་ཆའི་སྤྱིར་རྒྱ་ཁྱོན། 45,110कीमी མི་འབོར། (2001)	209,468,404[1][2] སའི་མཐོ་ཚད། 951.3/km²[1][2] ལེགས་སྦྱར་སྒྲ་ལ་ཨཾ་ག་འམ་བཾ་ག་अंग, वंगཞེས་བྱ་བ་གཞུང་ཁག་ལས་གསལ། བྱང་ཤར་དང་ལྷོའི་མཚམས་ཀྱི་ཨེ་ཤི་ཡའི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་དང་། ད་ལྟའི་ཆ་ལ་བཾ་གཱ་ལ་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་བཱཾ་གླཱ་དེ་ཤ་ཞེས་བཾ་གཱ་ལ་ཡི་ཤར་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པ་ཞིག་དང་། ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་ཞིག་སྟེ་ནུབ་བཾ་གཱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། དེ་ཡང་བཾ་གཱ་ལཱིའི་མངའ་སྡེའི་གྲོང་སྡེ་མང་པོ་ཞིག་སྔར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཁག་དང་དབྱིན་ཇིའི་བཙན་འཛུལ་གྱི་སྐབས་སུ་ཉེ་འཁོར་གྱི་མངའ་སྡེ་ཏྲི་པུ་རཱ་དང་། ཨུ་རི་སཱ། བི་ཧཱ་ར་བཅས་ལ་ཤོར། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས། མནའ་བོའི་དུས་སུ་བཾ་གཱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དབུས་འགྱུར་འཆང་मगध དང་། ཨཾ་གའི་अंग གྲོང་གི་མངའ་ཁོངས་ཡིན། དུས་རབས་བར་པའི་སྐབས་སུ་དི་ལླཱི་दिल्ली མངའ་ཁོངས་སུ་གྱུར། https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%B2
ཧོར་སྤྱི་
རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་འབྲུག་（༡༩༡༦）ལོར་ཧོར་ཚོ་པ་སུམ་ཅུ་སོ་དགུའི་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཆུང་གྲགས་པ་རྣམ་རྒྱལ་དང། ལས་བྱ་རྩེ་དྲུང་གཉིས། ས་སྲུང་བརྒྱ་དཔོན་གཅིག་དང། ལྡིང་དཔོན་བཞི་བཅས་ཀྱི་རྩ་བའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁང་དེ་སྟེང་ཆེན་དུ་ཡོད་པ་དང། ཧོར་ཚོ་དེ་བཞིན་སྔར་ཕན་ཚོ་ཤོག་སོསོར་ལྡིང་དཔོན། བརྒྱ་དཔོན། བློན་པོ། རྒན་པོ་བཅས་སོ་སོས་རང་ཁུངས་སུ་ཁྲིམས་འཛིན་འགོ་འདོམས་དམིགས་བསལ་མེད་སྟབས་ཤོག་ཁག་ཕན་ཚུན་ནམ། སྟོད་སྨད་ཚོང་འགྲུལ། ནང་ཁུལ་བཅས་ལ་མི་དཔུང་དགྲ་བསྡེབས་ཀྱིས་དགྲ་ཇག་རྒྱག་རེས་མི་གསོད་རྒྱུ་འཕྲོག་གི་འཚེ་བ་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས་ཐོག་མར་ཧོར་སྤྱི་གྲགས་རྣམ་ནས་ཀྱང་ཉེས་ཅན་བྱེད་གཏེ་སྲོག་ཐོག་དང། དབང་པོ་གཅོད་བྲེག་སོགས་གང་ལ་དེ་འཚམས་ཀྱི་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཅོད་དང་འབྲེལ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཡང་ཡང་བྱས་རྐྱེན་རིམ་བཞིན་ཚང་མ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བག་ཡོད་ཚུལ་གནས་སུ་གྱུར་ཏེ་མི་གསོད་རྒྱུ་འཕྲོག་བྱེད་མི་ཇེ་ཉུང་སོང་བ་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་རི་ཀླུང་སྐམ་གཤེར་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཚུན་ལ་མི་འཇིགས་སྲོག་གི་སྐྱབས་སྦྱིན་རི་ཀླུང་རྒྱ་སྡོམ་བསྩལ་བ་ལྟར་ཁྱུང་པོ་ཁུལ་དུའང་རྔོན་རྒྱག་བྱེད་མི་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་བ་བཅས་མདོར་ན་ཁྲལ་ཁྲིམས་འཁུར་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་སྲིད་འཛིན་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིན་ནའང་འདྲ། རྫོང་འགོ་གཞིས་སྡོད་སུ་འདྲ་ཞིག་གི་དུས་ཡིན་རུང། ཁྱུང་པོ་ཁུལ་དེར་ཡུན་རིང་མི་བསྲུན་བརླང་སྤྱོད་ཀྱི་མིག་ལྟོས་ངན་འཕེལ་དབང་གིས་ཐོག་མར་ཧོར་སྤྱི་གྲགས་རྣམ་ལ་སྐབས་འཕྲལ་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐབས་སྐོར་ཞི་དྲག་ཐབས་སྒོ་གང་མཁས་ཀྱིས་སྤྱི་དམངས་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཐལ་ལུས་མེད་པ་དགོས་རྒྱུའི་དམིགས་བསལ་གྱི་བཀའ་འཁྲོལ་ཡོད་པ་རེད། དཔོན་ཁག། བརྒྱ་དཔོན། རྒན་ལྡིང་དང། གྲུབ་མཐའ་འདྲ་མིན་གྱི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་ཁག་གི་འཚེར་ས་ལྷས་མལ་ནོར་ལུག་སོགས་སྔར་གྱི་ཐོབ་ཐང་གང་ཡོད་དཔོན་གནས་སོ་སོའི་གོ་མིང་གདན་ཐོབ་དང་བཅས་པ་རང་འཇགས་ཐོག་བར་སྐབས་གཡོ་ཁོངས་སུ་སྦུག་ཉར་བྱས་པའི་ནོར་ལུག་རྩ་ཡུལ། ས་མ་འབྲོག་ཁུལ་དུ་ས་ཞིང་བཅས་ལ་སྤྱི་འགྲེའི་ག་གཞུང་དང། ས་ཐོ་འགོད་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ཧོར་སྤྱི་མཁན་ཆུང་གྲགས་པ་རྒྱ་མཚོ་གྲགས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཙམ་གྱི་བར་ག་གཞུང་དང། ས་ཐོ་འགོད་རྒྱུ་མཇུག་བསྒྲིག་ཟིན་པ་རེད། ཚོ་པ་སོ་དགུའི་ཁོངས་སྔར་ལམ་ཡུལ་དམག་ཆིག་སྟོང་སྐོར་གྱི་འགོ་འདོམས་མདའ་རུ་ལྡིང་དཔོན་དང་བཅས་པ་རང་ཁུངས་ཚོ་ཤོག་སོ་སོའི་འགོ་དཔོན་སྤྱི་མོས་ཆེ་བ་དྲག་འདེམས་ཀྱིས་བསྐོ་གཞག་ཐོག་དམག་ཁྲིམས་དང། སྒྲིགས་སྲོལ་ཚང་མ་བོད་དམག་སྤྱི་འགྲེ་ལྟར་ཙ་དང་དམག་སྒར་དུ་བསྒྱུར་པ་བཅས་རེད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
དགོན་ལུང་དགོན།
ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དགོན་ལུང་བྱམས་པ་གླིང་ནི།  མདོ་སྨད་ཀྱི་གངྒཱ་གཉིས་པ་ཙོང་ཆུ་སྔོན་མོ་འབབ་ཡུལ་ལ་གདགས་སྲིབ་ཀྱི་ཆ་གཉིས་སུ་བགོས་པ་ལ་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཞེས་གྲགས་པའི་བྱང་གི་ཆ། དམར་གཙང་བྲག་གི་གཡས་འགྲམ།  ད་ལྟ་ཧུའུ་ཀྲུའུ་རྫོང་དུ་འབོད་པ་རུ་རྒྱལ་སྲས་དོན་ཡོད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོས་རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་ཆུ་ཡོས་(༡༦༠༣)ལོར་ཕྱག་འདེབས་མཛད་ཅིང་།ད་ལྟའི་བར་མི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་ལྷག་ཕྱིན།
ཆོས་སྡེ་འདིར་དམ་པ་གོང་མ་ནས་རིམ་གྱིས་བཞེངས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་མང་བོ་ཡོད་ལ། རྒྱས་སྲས་ཉིད་དང་སུམ་པ་སློབ་དཔོན་སོགས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་འདུ་ཁང་ཉིས་ཐོག་རུང་ཁང་དང་བཅས་པ།   ལྷ་མོ་ཕོ་བྲང་།  རྒྱུད་ཁང་།  ལི་མ་ཁང་།  ལྕང་སྐྱའི་བླ་བྲང་།  ཐུའུ་བཀྭན་བླ་བྲང་།  སུམ་པ་བླ་བྲང་བཅས་དང་།  ཆོས་སྡེ་འདིའི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྐུ་རང་རྒྱལ་ཕྱག་མཛུབ་མ།  རྗེ་སྐུ་ང་འདྲ་མ།  དཔལ་ལྡན་དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོའི་སྐུ་ཐང་།  ཐུབ་པ་མེ་ཐུབ་བཅས་སྐུ་རྟེན་དང་།  བཀའ་འགྱུར་འཛམ་གླིང་གཡས་བཞག་ཅེས་པ་གསེར་ཞུན་མས་བྲིས་པ།  དེའི་དཀར་ཆག་ལྕང་སྐྱ་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པ།  རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་ཕྱག་བྲིས་མར་གྲགས་པའི་འགྲེལ་བ་སྒྲོན་མ་གསལ་བ་བཅས་གསུང་རྟེན།  ཐུའུ་བཀྭན་ངག་དབང་མཆོག་ལྡན་གྱི་དངུལ་གདུང་མཆོད་རྟེན་གཙོ་བྱས་པའི་ཐུགས་རྟེན་བཅས་རྟེན་གསུམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མང་བོ་བཞུགས་ཤིང་།  གནས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཡང་ཤར་གྱི་བྲག་ཅིག་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་རང་བྱོན་དང་།  གཞན་ཡང་སྒྲོལ་མ།   ལྷ་མོ་སོགས་རང་བྱོན་དང་སྒྲུབ་ཆུ་བྱིན་ཅན་མང་བོ་དང་།  ཀརྨ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ།  རྒྱལ་སྲས་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་སོགས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་རྡོ་ལ་བཀོད་པ་མང་བོར་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་།  ཆོས་སྡེ་འདིར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་གོང་སྤེལ་ཐད་ལ་མཛད་རྗེས་ཆེ་བའི་མཁས་དབང་ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་། ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སོགས་དྲན་དབང་མང་བོ་ཡང་ཕེབས་མྱོང་ངོ་།། །།
གཅན་ཚ་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང
གཅན་ཚ་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་ནི་རྨ་ཆུ་འགྲམ་རྒྱུད་ཀྱི་མར་ཁུ་ཐང་གྲོང་བརྡལ་དུ་ཆགས་ཤིང༌།རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་སློབ་འབྲིང་ཁྲོད་དུ་གཞི་ཁྱོན་ཅུང་ཆེ་བའི་བོད་ཡིག་གཙོ་གཉེར་གྱི་བཅའ་སྡོད་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཡིན། སློབ་གྲྭ་འདི1979ལོར་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ཡིན་ཞིང་ས་ངོས་གཞི་ཁྱོན་ལ་མུའུ74ཡོད།དེ་ལས་བཟོ་སྐྲུན་རྒྱ་ཁྱོན་གྱིས་རྨིད་ངོས་སྙོམས་གྲུ་བཞི་མ14200ལྷག་ཟིན་ཡོད། མིག་སྔར་སློབ་གྲྭས་དམའ་འབྲིང་དང་མཐོ་འབྲིང་སྟེ་ལོ་རིམ་དྲུག་གི་འཛིན་གྲྭ་ཉེར་བདུན་བཙུགས་ཡོད་ལ།སློབ་མ་བསྡོམས་པས1436ཡོད་པ་དང༌། དེའི་ནང་དུ་བོད་རིགས1421ཡོད་པ་དེས་སློབ་མའི་གྲངས་འབོར་སྤྱིའི་99.1%ཟིན་པ་དང༌།ཧོས་རིགས་སློབ་མ33ཡོད་པ་དང༌།དེས་སློབ་མའི་གྲངས་འབོར་སྤྱིའི་2.8%ཟིན། སློབ་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་རང་རྫོང་གི་ཞིང་གྲོང12ཀྱི་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་ཚང་ནས་ཡོང་བའི་བོད་ཡིག་སློབ་ཆུང་གི་མཐར་ཕྱིན་སློབ་མ་དང༌།མཚོ་ལྷོ་དང༌། མཚོ་བྱང༌། ཞུང་ཧྭ། རེབ་གོང༌། རྩེ་ཁོག རྨ་ལྷོ་སོག་རྫོང༌། དཔའ་ལུང་སོགས་ཁུལ་དང་རྫོང་ཕྱི་ནས་ཡོང་བའི་བོད་རིགས་སློབ་མ་ཡིན།རྫོང་ཕྱིའི་སློབ་མས་སློབ་གྲྭ་ཡོངས་ཀྱི་6%ཟིན་ཞིང༌། སློབ་ཡོན་སོགས་གྲོན་དངུལ་གྱི་ཐད་ནས་རྫོང་ནང་ཁུལ་གྱི་སློབ་མ་དང་འདྲ་བར་གཅིག་གྱུར་གྱིས་བསྡུ་རུབ་བྱེད་པ་ཡིན།སློབ་གྲྭ་སྤྱི་ལ་དགེ་རྒན་དང་ལས་བཟོ་བ་བསྡོམས་པས་107ཡོད་ཅིང༌། བོད་དང་རྒྱ།ཧོས།ཟ་ལེར།ཧོར།སོག་པོ་བཅས་མི་རིགས་དྲུག་གིས་གྲུབ།དེའི་ནང་ཆེད་ལས་དགེ་རྒན79ཡོད། ཤེས་ཡོན་ཚད་རིམ་གྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན།སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དངོས་གཞི་ཆུ་ཚད་ཅན28དང༌། སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཆེད་སྦྱོང་ཅན48དང༌། འབྲིང་རིམ་ཆེད་སྦྱོང་ཅན3 བཅསཡོད། དགེ་རྒན་ལས་ཐོབ་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། སློབ་འབྲིང་མཐོ་རིམ་དགེ་རྒན་མི3དང༌། སློབ་འབྲིང་རིམ་པ་དང་པོའི་དགེ་རྒན21། སློབ་འབྲིང་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་དགེ་རྒན་བསྡོམས་པའི་མི55ཡོད། སྤྱི་གཉེར་བ་དང་ཇ་མ་བསྡོམས་པའི་མི28ཡོད། གཞན་ཡང་དབྱིན་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་མཐོར་འདེགས་གཏོང་ཕྱིར་ཞིང་ཆེན་རིམ་པར་ཡར་ཞུ་ཐེངས་མང་བྱས་རྗེས།སློབ་གསོའི་གྲོན་དངུལ་ཐད་དཀའ་ཁག་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ནའང་ཁང་གླ་དང་ཟླ་ཕོག་སོགས་ སྤྲད་དེ་ཅ་ན་ཏ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དགེ་རྒན་གཉིས་གདན་དྲངས་ཏེ་དབྱིན་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་གནང་བཞིན་ཡོད།སློབ་གྲྭའི་སྒྲིག་གཞི་ལ་སློབ་གཙོ་ཁང་དང་སློབ་སྟོན་ཁང༌།སྲིད་སྟོན་ཁང༌། སྤྱི་གཉེར་ཁང་བཅས་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་སློབ་གཙོ་གཙོ་གཞོན་གསུམ་དང་ཆེད་ལས་ཀྲི་པུའུ་ཧྲུའུ་ཅི་གཅིག ཁྲུའུ་རེ་ལ་གཙོ་འགན་པ་བཞི་རེ་དང༌།སློབ་དཔྱོད་ཁང་ལ་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག རྩིས་རིག དངོས་ལུགས། རྫས་འགྱུར། ཆབ་སྲིད། ལོ་རྒྱུས།དབྱིན་ཡིག མཛེས་རྩལ་སྟེ་ཁག་བདུན་གྱིས་གྲུབ། སློབ་གྲྭས་ད་རག་བར་བསྡོམས་པས་དམའ་འབྲིང་སློབ་མ4970དང༌། མཐོ་འབྲིང་སློབ་མ2281། ལས་རིགས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་160བསྡུས་པ་ལས་འབྲིང་རིམ་ཆེད་ལས་སློབ་གྲྭར་བསྡོམས་པས་སློབ་མ787བསྐྱལ་བ་དང༌།དེས་དམའ་འབྲིང་མཐར་ཕྱིན་སློབ་མའི22.7%ཟིན། སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་མ་1015བསྐྱལ་ལ། དེས་མཐོ་འབྲིང་མཐར་ཕྱིན་སློབ་མའི་66.6%ཟིན། 1996ལོའི་ཚུན་གྱི་ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་སློབ་གྲྭ་འདིས་བསྟུད་མར་འབྲིང་རིམ་དང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭར་སློབ་མ་བསྐྱལ་ཚད་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་དང་པོ་བླངས་ལ།ལོ་འདི་འགའི་རིང་ལ་ཕུལ་བྱུང་སློབ་མ900ལྷག་གིས་ཞིང་ཆེན་ཕྱི་ནང་གི་མཐོ་རིམ་དང་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭ་དག་ན་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་སྒང་ཡིན།
དུང་དཀར་དགོན།
སང་སང་དབུ་རྒྱན་དང་ས་སྐྱོང་མི་ཡི་དབང་པོ་དབལ་ཤུལ་རབ་བརྟན་གཉིས་བླ་དཔོན་ཉི་ཟླ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཏེ་ལྷ་འབངས་ཡོངས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཟད་པ་མེ་སྟག་（༡༦༨༦）ལོར་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གསར་བཞེངས་དང་། རྒྱལ་བ་དཔལ་ཡུལ་བའི་རང་ལུགས་ལྟར་དུས་དྲན་ཚེས་བཅུ་ཆེན་མོ་དང་རུ་ཆོས་གསུམ་སོགས་བཙུགས་ཏེ་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་ཕྱག་བཏབ་པོ། ས་མིང་དགོན་པར་བཏགས་ཏེ་དུང་དཀར་དགོན་དུ་གྲགས། དགོན་པ་འདི་ནི་དབལ་ཤུལ་དཔོན་ཚང་གི་ཕ་དགོན་དང་ལྷོ་དགོན་བཅུ་གསུམ་གྱི་འགོ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གསེར་ཐར་གྱི་དགོན་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་གི་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།
དེ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆུ་ལུག་（༡༧༠༣）ལོར་རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚ་དབོན་པོ་རྣམ་གཉིས་ལ་གསེར་ཁྲི་གཏད་དེ་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་སོགས་ཞིབ་རྒྱས་སུ་གནང་ནས་གཟུགས་སྐུ་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། དེ་ནས་གདན་རབས་བཞི་ཡི་རྗེས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་བྱ་（༡༧༥༣）ལོར་པདྨ་ཚེ་དབང་བསྟན་འཛིན་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམས་རྒྱ་བལ་བོད་སོགས་ནས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་རུ་མངའ་གསོལ། སྒྲུབ་གྲྭ་གསར་དུ་བཙུགས། དེ་རྗེས་སང་སང་དབོན་པོ་གུ་རུ་འོད་ཟེར་དང་པདྨ་འགྲོ་འདུལ་རྡོ་རྗེ་གཉིས་བྱོན། རྗེས་མས་རང་རྫོང་གི་གྲ་གྲ་དགོན་དང་། མགོ་ལོག་བན་ནག་དགོན་གཉིས་ཕྱག་འདེབས་བྱས་ཏེ་ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་མཉམ་པར་མཛད་དོ།།  དེ་རྗེས་སང་སང་དབོན་པོ་སྟོན་པ་དང་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། རྡོ་རྗེ་དཔལ་དབྱིངས་སོགས་ཀྱི་རིང་ལ་རྒྱལ་དབལ་ཡུལ་བའི་རིང་ལུགས་ལྟར་ཞིང་ཁམས་དང་སྒྲ་སྦྱངས། རྨི་ལམ་དང་མུན་ཁང་སོགས་ནང་ཆོས་ལ་བཅད་རྒྱར་གྱི་སྲོལ་བཏོད་དེ་བཤད་པ་དང་སྒྲུབ་པའི་བསྟན་པ་སྔར་ལས་ཀྱང་རྒྱས།
གདན་རབས་བཅུ་གཉིས་པ་དབོན་པོ་ཐེག་མཆོག་རྡོ་རྗེ་དང་། པདྨ་རྡོ་རྗེ། ལྷུན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ། ལྷ་སྲས་བསོད་ནམས་ནོར་བུ་རྣམས་དུས་མཉམ་དུ་བྱོན། སྔ་མས་རང་རྫོང་གི་མཆོད་རྟེན་དགོན་དང་། འཛམ་ཐང་གི་རུ་ནང་དགོན་གཉིས་ཕྱག་འདེབས་བྱས། རྗེས་མས་ཡབ་མེད་ཀྱིས་ཕྱག་བཞེས་བཞིན་དགེ་བཅུའི་ཁྲིམས་སྲོལ་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་གསེར་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ་བཞེངས། དགོན་པའི་བྱང་འདྲེན་གྱི་འགན་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་བཞེས་ནས་གར་དབྱངས་ཐིག་གསུམ་དང་། འབུད་བརྡུང་དཀོལ་གསུམ། བཅའ་ཡིག་ཚོགས་གཏམ་སོགས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་། སེར་ཤུལ་མཁན་པོ་ངག་དབང་གདན་དྲངས་ཏེ་དབྱར་གནས་བཙུགས། སྐབས་འདིར་（༡༩༣༧）དམར་དམག་ཁག་གཅིག་དགོན་འདིར་སླེབས་ནས་དཔལ་འབྱོར་ལ་གྱོང་གུན་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པ་སོགས་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ་དེ་རྗེས་སང་སྤྲུལ་ངེས་དོན་རྒྱ་མཚོའི་རིང་ལ་བླ་མ་པདྨ་བདེ་ཆེན་དང་། ལྷ་སྲས་བསོད་ནམས་སྙན་གྲགས་སོགས་བླ་དཔོན་མངའ་ཐང་རབ་ཏུ་རྒྱས་པས་ལྷ་ཁང་ཀ་བ་རིང་ཐུང་དྲུག་བཅུ་ཅན་ལ་ནང་རྟེན་ཞི་བ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས། འབར་བ་ཁྲག་འཐུང་ལྔ་བཅུས་མཚོན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་བས་བྱུར་བུར་བཀང་། དབེན་པོ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ། རོག་སྤྲུལ་པདམ་རྡོ་རྗེ། རྟ་སྤྲུལ་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་སོགས་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་བྱས། ཁྱད་པར་གདན་རབས་དྲུག་པ་པདྨ་ཚེ་དབང་བསྟན་འཛིན་གྱི་རིང་འདུས་པ་སྟོང་གསུམ་ལྷག་ལ་འདུལ་མངོན་སྡེ་གསུམ་དང་། ཀློང་ཆེན་མཛོད་བདུན། ཡབ་བཞི་སོགས་ཀུན་མཁྱེན་རོང་ཀློང་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་གསུང་དང་། གཞན་ཡང་སྔ་འགྱུར་བཀའ་གཏེར་གྱི་གཞུང་ལ་འཆད་ཉན་དང་། ཕྱག་རྫོགས་སྤེལ་མ་ཉམས་ལེན་གཙོ་བོར་བཏོན་ནས་སྒོམ་གྲྭ་བཙུགས་ཏེ་དགོན་འདིར་རྒྱལ་བསྟན་དཀར་པོ་ཡུག་གཅིག་གིས་མཛེས་པར་བྱསནས་གདན་རབས་བཅུ་གཅིག་པ་ཡན་ལ་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་པ་ཁོ་ནས་མཁན་ཁྲི་བསྐྱངས། གདན་རབས་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་དཔལ་ཤུལ་མཁན་པོ་དམ་ལོ། བཙན་ནེ་མཁན་པོ་འཇིགས་མེད་བདེ་ཆེན། དཀོན་མཆོག་བློ་གྲོས་སོགས་མཁས་པ་དུ་མ་བྱོན་ནས་མཁན་ཁྲི་བསྐྱངས། འཆད་ཉན་གྱི་གཞུང་ནི། གདན་རབས་བཅུ་གཅིག་པ་ཡན་ལ་སྔ་འགྱུར་བཀའ་གཏེར་གྱི་གཞུང་རྣམས་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་གཞན་ཆོས་ཚུལ་ཀུན་ལ་ཐོས་བསམ་དང་། གདན་རབས་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་སྔ་འགྱུར་རོང་ཀློང་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་གསུང་དང་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་རུ་བཟུང་ཐོས་བསམ་མཛད་སྲོལ་སྣང་ངོ་།།
དུས་མཆོད་རྒྱུན་སྲོལ་ནི་ལོ་འཁོར་གཅིག་ལ། བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་ལྔ་ནས་བཟུང་སྨན་བླ་དང་གནས་བརྟན་ཕྱག་མཆོད། སྤྱོད་འཇུག་བསྔོ་ལེའུ་སོགས་གྱི་མཆོད་པ་ཉིན་གསུམ་ལ་འཚོགས། ཚེས་བཅོ་ལྔ་ནས་སུམ་ཅུའི་བར་དགེ་སློང་མ་དཔའ་མོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྙེན་གནས་སྡོམ་པ་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ཀྱིས་བཞེས། བོད་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བཅུའི་བར་ཐུགས་སྒྲུབ་གསང་འདུས་ཀྱི་དུས་མཆོད་ལ་གཏེར་སྟོན་གུ་རུ་ཆོས་དབང་གི་དག་སྣང་ལྟར་སྨིན་གླིང་གི་ཕྱག་སྲོལ་དང་། བྱང་པའི་ཕྱག་སྲོལ་གནམ་ཆོས་ཀྱིས་ཟུར་བརྒྱན་ཏེ་གར་འཆམ་ཉིན་གཉིས། བོད་ཟླ་ལྔ་པའི་ནང་མགོན་པོའི་སྤྱི་སྲུང་ཉིན་བདུན་དང་། བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ནས་དབྱར་གནས། བོད་ཟླ་བཅུ་པ་ནས་ཞག་བརྒྱ་ལ་བློ་སྦྱོང་གི་རིམ་པ་སྔོན་འགྲོ། སྤྱོད་འཇུག་སོགས་འདུས་སྡེ་ཡོངས་རྫོགས་ལའོ། གཞན་ཡང་བོད་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ནས་ཟླ་གཅིག་ལ་སྐུ་གསུམ་སྒྲུབ་པ། བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་ཉིན་བདུན། བོད་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ནས་ཟླ་གཅིག་ལ། སྔོན་འགྲོ། རྩ་རླུང་། རྫོགས་ཆེན་བཅས་ཀྱི་ཁྲིད་ཕུར་བ་དགུ་སྒྲུབ་བཅས་བླ་གྲྭ་དྲུག་ཅུ་མན་ཆད་ཀྱིས་འཚོགས་པ་ཡོད་དོ།
གསེར་ཁོག་དགོན།
ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་གསེར་ཁོག་དགོན་དགའ་ལྡན་དམ་ཆོས་གླིང་ནི། མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཀྱི་སའི་ཆ།  ཙོང་ཆུ་སྔོན་མོའི་བྱང་རྒྱུད།  ད་ལྟ་ཏ་ཐུང་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་གསེར་ལུང་ཞེས་པར་བཙན་པོ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོས།  རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ལྕགས་སྟག་སྤྱི་ལོ་(༡༦༥༠ ) ལ་བཏབ་ཅིང་།  ད་ལྟའི་བར་ལོ་སུམ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ཕྱིན།
དུང་དཀར་དགོན།
ཆོས་སྡེ་འདི་ཡི་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་འཛུགས་རྟེན་ཡོན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་གདན་རབས་དང་པོ་ནས་བཟུང་མི་དབང་རབ་བརྟན་སོགས་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་ལ་འབངས་དང་བཅས་པས་ཡོན་སྦྱར་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཞེངས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྒྲུབས། སང་སྤྲུལ་པདྨ་ཚེ་དབང་བསྟན་འཛིན་དང་སང་སྤྲུལ་ངེས་དོན་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱི་རིང་ལ་རྒྱ་བལ་འབྲུག་བོད་དང་བཅས་པའི་དད་ལྡན་ཀུན་གྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉམས་བཟོ་དང་གསར་བཞེངས་བྱེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྒྲུབས། དགེ་འདུན་པའི་འཚོ་བ་ནི་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་པ་ཙམ་ལས་ཟས་གོས་གནས་མལ་གྱིས་སྤྲོས་པ་མཛད་སྲོལ་མེད། མཆོད་ཐེབས་ནི། ཐོག་མར་བླ་བྲང་ཁག་གིས་འཛུགས་རྟེན་ཅུང་རེ་ཕུལ་ཏེ་ལྷ་སྡེ་ལས་དཔོན་ཁག་ཆེ་ཆུང་སོ་སོ་དང་འབྱོར་ལྡན་ཡོན་བདག་རེ་ཟུང་བརྐོས་ནས་བོད་ཟླ་གསུམ་པའི་དུས་མཆོད་ཚེས་བཅུ་ཆེན་མོ་འཚོགས། དུས་མཆོད་གཞན་རྣམས་དགོན་པ་གཞུང་དང་རང་ཁ་རང་གསོ་ཡིན། འགན་བཞེས་པའི་གོ་རིམ་ནི་གདན་རབས་རིམ་བྱོན་གྱིས་དགོན་པའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀ་སྐྱོང་བ་དང་། དེ་འོག་མཁན་རབས་རྣམས་ཀྱིསབཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་སྐྱོང་བའི་གཙོ་བོ་མཛད། དེ་འོག་ཆོས་ཁྲིམས་དང་དབུ་མཛད་ལས་སློབ་སོགས་ཀྱིས་དུས་མཆོད་དང་དགོན་པ་སྤྱི་ཡི་འགན་ལོ་གསུམ་རེར་བཞེས་སྲོལ་ཡོད་དོ།
གསེར་ཁོག་དགོན།
ཆོས་སྡེ་འདི་བཙན་པོ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚས་བཏབ་པས་བཙན་དགོན་ཡང་ཟེར་ལ། ཆུ་འབྲུག་( ༡༦༥༢ )ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་མོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་ནས་ཕྱིར་སླེབས་སྐབས།   དགོན་པ་འདིར་གདན་དྲངས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་དགོན་པར་དགའ་ལྡན་དམ་ཆོས་གླིང་ཞེས་མཚན་གསོལ་མཛད་ཅིང་གླིང་བཅུ་གསུམ་གྱི་གྲས་སུ་བཞག   ཆུ་ཡོས་ལོར་ ( ༡༦༥༣  )མཚོ་སྔོན་བསྟན་འཛིན་ཝང་གིས་འཁྲུགས་པ་བསླངས་ཏེ།  རྒྱ་ནག་ནས་དམག་ཆེན་འོངས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་དཔོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་དོགས་གཞིར་སྙམ་ནས་དགོན་ལུང་དང་བཙན་དགོན་འདིར་གཏོར་བཤིགས་ཆེན་མོ་ཐེབས་ཏེ་མིང་གི་ལྷག་མར་གྱུར་ན་ཡང་། སླར་ཡང་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་མེ་ལུག(༡༦༦༧)ལ་ཁྲི་ཐོག་གསུམ་པ་ནོ་མོན་ཧན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོས་སླར་གསོ་གནང་ཞིང་།  ཁྱད་པར་དུ་འཆད་ཉན་གྱི་རྩོད་གྲྭ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་།  སྡེ་འདིར་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་།  སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་།  ལུང་རིགས་རྒྱ་མཚོ་གླིང་།   མཁས་བཙུན་དར་རྒྱས་གླིང་།  གསོ་རིག་གཞན་ཕན་གླིང་བཅས་གྲྭ་ཚང་ལྔ།  ཇོ་བོ་ལྷ་ཁང་། མགོན་ཁང་།  ཨ་ཕྱིས་ཁང་།  འདུ་ཁང་ཆེན་མོ།  ལི་མ་ཁང་།  བཙན་ཁང་ཆེན་མོ་སོགས་ལྷ་ཁང་མང་བོ་དང་།  བཙན་པོ་བླ་བྲང་།  ཆུ་བཟང་བླ་བྲང་།  ཞ་ལུ་བླ་བྲང་།  མལ་བླ་བྲང་བཅས་སྒེར་ཁག    སྟག་རྩེའི་ཇོ་བོ།  འཕགས་པ་འཇའ་མ་ལི་རང་བྱོན།   འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་ཡ།   ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་འདྲ་སྐུ།  མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་འདྲ་སྐུ།  སྤྱན་རས་གཟིགས་བཅུ་གཅིག་ཞལ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པ།  བལ་བོ་ནས་འོངས་པའི་ཆོས་རྒྱལ་ལི་མ།  སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་འདྲ་སྐུ།  རྒྱལ་བ་ཚངས་དབྱངས་པས་རབ་གནས་མཛད་པའི་ཆོས་རྒྱལ་ཕྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་འབག་སོགས་སྐུ་རྟེན་མཐའ་ཡས་པ་དང་།  རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་སྔ་ཕྱི་ཚར་བཅུ་ཕྲག་ཙམ་དང་།  ཡུམ་གསེར་བྲིས།  བརྒྱད་སྟོང་གསེར་བྲིས།  བསྐལ་བཟང་གསེར་བྲིས།  གཞན་ཡང་གསུང་རབ་ཀྱི་སྐོར་མང་བོ་བཅས་གསུང་རྟེན།  ནོ་མོན་ཧན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན།  བྱང་ཆུབ་མཆོད་རྟེན།  ནོ་མོན་ཧན་ངག་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་བཅས་ཐུགས་རྟེན་ཆེ་ཆུང་མང་བོ་བཞུགས་ཤིང་།  གྲྭ་བཙུན་ཆེས་མང་དུས་ཉིས་སྟོང་ཙམ་ལ་སླེབས་པར་<<མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་>>ལས་གསུངས་སོ།། །།
དུང་དཀར་དགོན།
དེང་གི་གནས་ཚུལ་རགས་ཙམ་ནི། དེ་ལྟར་རྒྱལ་བསྟན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་སྔ་འགྱུར་བསྟན་པའི་ཉིང་ཁུ་རང་ལུགས་དཔལ་ཡུལ་བའི་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་ཕྲིན་ལས་སྒྱུ་སྐར་གྱི་ཕྲེང་བའི་དབུས་ན་རི་བོང་འཛིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་མངོན་པར་མཐོ་ཡང་དོན་བཞིའི་འགུལ་སྐྱོད་དང་། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་དབང་གིས་ཆུ་ལྷའི་ཕང་པར་ཡིབ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་རྡོ་ཕུང་ཞིག་ལས་མ་ལྷག་པར་བགྲང་བྱ་ཉག་མ་བཅུ་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་སོང་བས་གནའ་རྫས་རིག་དངོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ཙམ་ཡང་འཚོལ་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་བོད་ཁམས་སྤྱི་དང་མཚུངས་ཕྱིར་མ་སྤྲོས་སོ།།
དེང་ཆོས་ལྡན་བོད་འབངས་ཡོངས་ལ་དད་པའི་རང་དབང་གི་ཉི་གཞོན་ཤར་སྐབས་གདན་ས་འདིའི་སྔར་གྱི་མཁན་སྤྲུལ་ཕལ་མོ་ཆེ་མི་བཞུགས་མོད་ཐུགས་བསྐྱེད་དུས་སུ་སྨིན་པ་དཔོན་པོ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་ཕག་ལོར་མདོ་སྨད་གསེར་ཐང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཀྱི་ཐོག་སང་སྤྲུལ་ངེས་དོན་རྒྱ་མཚོས་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་བྱས། རིམ་བཞིན་སང་སྤྲུལ་ངེས་དོན་རྒྱ་མཚོ། མཆོག་སྤྲུལ་ཆོས་ཀྱི་ཟླ་བ། ཚེ་ཤུལ་སྤྲུལ་སྐུ་རིག་པའི་ཁུ་བྱུག་སོགས་བཤེས་གཉེན་དུ་བསྙེན་ནས་སྔོན་འགྲོ་རྩ་རླུང་རྫོགས་ཆེན་རྒྱབ་ཆོས་དང་བཅས་རང་ལུགས་དཔལ་ཡུལ་བའི་ཟབ་དོན་གྱི་ཉིང་ཁུ་རྣམས་ཉམས་བཞེས་མཛད། བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་པད་ཞྭ་དང་གསེར་བུམ་སོགས་གཏད་དེ་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་འདི་སྐྱོང་བཞིན་པའི་སྐབས་དུས་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་ལ་དགོན་འདིར་གཏོར་བླག་ཏུ་གྱུར།
སླར་ཡང་རྒྱལ་བསྟན་ཡང་དར་འདིར་མཆོག་སྤྲུལ་པདྨ་རྡོ་རྗེ་དང་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་རྨ་སྤྲུལ་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སྔར་གྱིས་དགོན་གནས་སུ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཁོང་གིས་ཞལ་བཀོད་བཞིན་འདུ་ཁང་དང་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གསར་བཞེངས་དང་། དུང་གླིང་རོལ་མོ་ཆ་ཚང་། འཕན་གདུགས་རྒྱལ་མཚན་གར་ཆས་སོགས་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་དུས་མཆོད་རྣམས་ལེགས་པར་གྲུབ་ཟིན་ནས་ལོ་ལྟར་རི་བཞིན་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་སོགས་འཚོགས་བཞིན་མཆིས། མཁན་རིན་པོ་ཆེ་དཀོན་མཆོག་བློ་གྲོས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྡེ་བཙུགས་ཏེ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་བསྐྱངས་ནས་དགོན་འདིར་རྒྱུན་སྡོད་བཤད་གྲྭ་བ་སུམ་ཅུ་དང་སྒྲུབ་གྲྭ་བ་བཅུ་བཅས་དང་རང་གྲྭ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་པ་བཅས་སོ།།
བླ་མ་ཚེར་མའི་གདན་ས་ཡིན་ནམ། ཁོང་ཉེ་ཆར་ཐད་གཏོང་ནང་ནས་ཅུང་ཙམ་འཁྲུགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགོན་པས་གནས་དབྱུང་བཏང་འདུག་པ་ནི། དགོན་པ་རང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་འགན་མ་ཁུར་བ་རེད། ཁོང་དགོན་པའི་འགྲིག་ཁུངས་ན་ཡོད་སྐབས། གོ་བསྐོན་སློབ་གསོ་མ་བྱས་པར་ཕུད་བཞག་པ་དེ་ནོར་འཕྲུལ་ཚབ་ཆེན་རེད། གལ་དེ་ཚེར་མ་དགེ་འདུན་པ་ཡིན་སྟབས་བྱ་སྤྱོད་འགལ་འཛོལ་ཅན་འདི་འགོག་དགོས་ན་དགོན་པ་རང་གིས་འགན་མ་ཁུར་པར་ཕུད་བཞག་པ་དེས་གང་ཡང་མ་ཕན།
ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་
ཟླ་བ་དང་པོ་ནས་བཅུ་གཉིས་པའི་བར་གྱི་ཟླ་བ། ཡང་དུས་བཞི་རེ་རེར་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བས་བཅུ་གཉིས། ཡང་ཉ་སྐར་གྱི་དབང་དུ་མགོ། རྒྱལ། མཆུ། དབོ། ནག་པ། ས་ག། སྣྲོན། ཆུ་སྟོད། གྲོ་ཞུན། ཁྲུམས་སྟོད། ཐ་སྐར། སྨིན་དྲུག་ཟླ་བ། ཡང་ཉིན་ཞག་གི་དུས་བཅུ་གཉིས་དང། ཞག་དང་ཟླ་བ་དང། ལོ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྲོག་ཆགས་བཅུ་གཉིས་ནི། བྱི་བ། གླང། སྟག། ཡོས། འབྲུག། སྦྲུལ། རྟ། ལུག། སྤྲེའུ། བྱ། ཁྱི། ཕག།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧྭ་ཤང་མ་ཧྭ་ཡ་ན་
འདི་ཉིད་བོད་ལ་ཕེབས་རྗེས་རྒྱ་སྟག་ར་མོ་ཆེར་བཞུགས་སྐད། ཧྭ་ཤང་མ་ཧྭ་ཡ་ནས་ལུས་ངག་གི་ཆོས་སྤྱོད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད། ལུས་ངག་གི་དགེ་བས་སངས་མི་རྒྱ། དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱར་མེད་པ་བསྒོམས་པས་སངས་རྒྱས་ཟེར་བའི་སྟོན་མིན་ནམ་ཅིག་ཅར་བའི་ལུགས་བོད་དུ་སྤེལ། མཐར་རྩེན་མིན་པ་དང་རྩོད་པས་ཕམ་སྟེ་བཙན་པོས་ཕྱིན་ཆད་བོད་ལ་སྟོན་མིན་གྱི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཕབ་པས་ཧྭ་ཤང་མ་ཧྭ་ཡ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་བཞེངས་རྗེས་རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ནང་《སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་》བོད་དུ་ཐོག་མར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་མཁན་ཧྭ་ཤང་མ་ཡ་ན་ཡིན་པར་གསུངས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧྭགས་ཀྱི་ལ་དུ་
བ་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་སྤོད་མང་སྦྱོར་བའི་བཟས་མངར་མོ་ཞིག་སྟེ། དེ་ལས་བཟོས་པའི་ལ་དུ་ཞེས་པ་ནི། གྲོ་ཞིབ་དང། ཞོ། འོ་མ། མར། སྦྲང་རྩི། ཀ་ར། བུ་རམ། ཏིལ་སོགས་སྦྱར་བའི་བག་ལེབ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྟེ། ལ་དུ་ཞེས་པ་འགྲུལ་པ་ལ་ཁར་འགྲོ་སྐབས་ཆེད་གཉེར་གྱིས་བཟོས་པའི་ཟན་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བཏགས་ཞེས་འགའ་ཞིག་ཏུ་གསལ། དཔེ་འགར་ལ་ཐུ་ཞེས་པའང་སྣང།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་དེ་ཝ་
ཧྭ་ཤང་ནི་རྒྱའི་སྐད་དུ་དགེ་འདུན་པའམ་གྲྭ་པར་ཟེར་བ་དང། མ་ཧཱ་དེ་ཝ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིན་ཞིང་བོད་སྐད་དུ་ལྷ་ཆེན་པོ་ཞེས་སུ་གྲགས། འདི་ཉིད་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་སྤེལ་གནང་བ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་གི་གསོ་རིག་གཞུང་《སྨན་དཔྱད་ཆེན་མོ་》ཞེས་པའང་འདི་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ངྷརྨ་ཀོ་ཥ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་གནང་མཛད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བྱ་ཁྱུང་དགོན།
དགེ་ལྡན་བསྟན་པའི་མ་དགོན་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་ནི།  མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཀྱི་ས་འཛིན་ཙོང་ལ་རིང་མོར་ཉིན་སྲིབ་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ལ་ལྷོ་བྱང་གི་ཆ་གཉིས་ལས།   ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་རྨ་ཀླུང་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་ཉེ་འགྲམ།   ད་ལྟ་ཧྭ་ལུང་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་བྲག་ཁྱུང་ཞེས་པའི་སར།  རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཕྱོགས་རིགས་པའི་དཔའ་བོ་ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱིས་(༡༣༠༩-༡༣༨༥ )བོད་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་བགྲང་བྱ་ཉེར་གསུམ་པ་སྤྱི་ལོ་(༡༣༤༩)ས་གླང་ལོར་བཏབ་ཅིང་།  ད་ལྟའི་བར་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ཕྱིན།
ཆོས་སྡེ་འདིར་དགོན་མ་ལག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་།   རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་།  སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་།  མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་བཅས་གྲྭ་ཚང་བཞི།  གཞན་ཡང་གསེར་གདུང་ཆེན་མོའི་ལྷ་ཁང་།  ལྷ་ཁང་ཆེན་མོ།    གསེར་གདུང་ཆུང་ངུའི་ལྷ་ཁང་།  འདུ་ཁང་ཆེན་མོ།  ཨ་ར་པ་ཙའི་སྒྲུབ་ཁང་ངམ་འཇམ་དབྱངས་སྒྲུབ་ཁང་།   དཔར་ཁང་ཆེན་མོ།  སྒར་ཆེན་བཞི་སོགས་ཐོག་ཁར་རྒྱ་ཕིབས་དང་རི་དྭགས་ཆོས་འཁོར་གྱིས་མཛེས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་མང་བོ་ཡོད་ལ།   སྐུ་རྟེན་དུ།   ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱི་སྐུ་གདུང་གསེར་དངུལ་གྱིས་བཏུམས་པ།   རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་དངོས་སློབ་ཨ་གྲོ་ཆོས་རྗེའི་སྐུ་གདུང་།  རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་རང་བྱོན་དུ་གྲགས་པ།  རྗེ་སྐུ་བཀྲ་ཤིས་དོ་ཁ་མ།   བྱམས་པ་ཆུ་གཟིགས་མ།  ཐུབ་པ་གྲོང་འབྱོན་མ་སོགས་དང་།   གསུང་རྟེན་དུ།  སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར།    སྣར་ཐང་བསྟན་འགྱུར།   སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བའི་ཐུགས་དམ་ཡུམ།  ཅོ་ནེའི་བཀའ་འགྱུར།  གཞན་ཡང་མདོ་སྔགས་རིག་གནས།མཚན་ཉིད་ཡིག་ཆ།  རྒྱན་འཇུག་མཛོད་རྩ།  རྗེའི་གསུང་འབུམ།   མཛོད་འདུལ་ཕར་ཕྱིན།  དྲང་ངེས་བློ་རྟགས་སོགས་པོ་ཏི་སྟོང་ཕྲག་ལས་བརྒལ་བ་བཞུགས་ཤིང་།  ཐུགས་རྟེན་དུ།  ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱི་སྐུ་ནང་རྟེན་དུ་བཞུགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ།  སངས་རྒྱས་འཁོར་བ་འཇིག་རྟེན་གི་ཚེམས་བཞུགས་པར་གྲགས་པའི་ཙན་དན་གྱི་མཆོད་རྟེན་གཉིས།  ཐར་ཤུལ་དགེ་འདུན་ཆོས་སྐྱོང་རྒྱ་མཚོའི་ཚེམས་སྙིང་བོར་བཞུགས་པའི་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན།  བདེ་ཁང་བའི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་སོགས་ཐུགས་རྟེན་ཆེ་ཆུང་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཡོད་ཅིང་།  གྲྭ་བཙུན་ཆེས་མང་དུས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འདུས་པར་བརྗོད་པས།  མདོ་སྨད་ཀྱི་དགོན་པ་ཆེ་གྲས་ཤིག་ལགས།
ཧྭ་ཆའོ་
（黄巢）འདི་ཡི་ཧོང་ཆའོ་ཟེར་བ་ཡི་གེ་ནོར་བ་སྟེ། སྔར་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ་རྨ་ཆུ་དཀྱིལ་སྨད་ས་ཁུལ་གྱི་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ལ་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་ཧོང་ཁྲའོ་ཟེར་བའི་མིང་དེ་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་སྐབས་སྒྲ་གདངས་འགྱུར་བའི་སྐད་ལ་ཧྭང་ཆའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དཔེར་ན། ཁྲུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཆུའུ། ཁྲེན་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཆེན་ཞེས་སྔར་གྱི་བོད་ཡིག་ལོ་རྒྱུས་ནང་མང་དུ་འཁོད་པ་ལྟར་ཡིན། ཧོང་ཁྲའོ་འམ་ཧྭང་ཆའོ་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ལ་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང། དེས་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་དབྱི་ཙུང་གི་ཞན་ཐུང་ཁྲི་ལོ་བཅོ་ལྔ་པ་ཤིང་རྟ་（༨༧༤）ལོར་རྨ་ཆུ་དཀྱིལ་སྨད་ཀྱི་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ལ་འགོ་ཁྲིད་བྱས་ནས་རིམ་བཞིན་ལྷོ་བྱང་ས་ཁུལ་ཡོངས་ལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་གྱེན་ལངས་བྱས། ལྕགས་གླང་（༨༨༡）ལོར་རྒྱལ་ས་ཁྲང་ཨན་ཡང་ཕྲོགས་ནས་ཞིང་པའི་གསར་བརྗེའི་སྲིད་དབང་བཙུགས་ཏེ་རང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་བྱས་ཤིང་ལོ་བཞི་ཙམ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་མྱོང་བ་དེ་ལ་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
དྲོད་མ་ཡལ་བར་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པའི་དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུང༌།
དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུང༌། སྤྱིར་བཏང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་འགྲོ་སྟངས་བྱས་ན། འདི་ངའི་ལུང་པ་རེད།  འདི་ཡང་ངའི་ལུང་པ་རེད་ཟེར་ནས་གང་ག་ཚུར་རུབ་རུབ་བྱེད་ཀྱི་རེད།  ང་ཚོའི་མི་འདི་གས་དེས།  འདི་ངའི་མིན།  འདི་ངའི་མིན་ཟེར་ནས་བསྒང་ག་ཕར་ཕུད་བཞག་གི་རེད།  བྱས་ཙང་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཤུགས་གང་འདྲ་བྱས་ནས་ཡོང་གི་རེད།  ཡོང་གི་མ་རེད་པ།  དཔེར་ན།  ཁམས་པ་ཞིག་ལ་ཐུག་ན་ཁམས་པ་རོ་སྦྱོར་དེ་རེད་ཟེར་གྱི་རེད།   རོ་སྦྱོར་ཟེར་ནས་ཁམས་པ་དེ་ཚོ་བོད་པའི་ནང་ལ་མ་ཚུད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།  ཨ་མདོ་སྤྲང་པོ་དེ་ཚོ་ཟེར་ནས་སྤྲང་པོའི་མིང་བཏགས་ནས་བོད་པའི་ནང་ལ་མ་ཚུད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ།  དེ་བཞིན་ཨ་པོ་ཧོར་པ་ལ་ཐུག་ཡོང་དུས་ཧོར་ཁོག་དེ་ཚོ་ཟེར་ནས་བོད་པའི་གྲལ་ལ་མེད་བསྡད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ།  དེ་ནས་ཡར་འགྲོ་ན་གཙང་དུམ་པ་འདི་ཚོ་ཟེར་ནས་དེ་ཡང་བོད་པའི་གྲལ་ལ་མེད་བསྡད་པ་འདྲ་པོ།  དེ་ནས་ལྷོ་ཁ་ལ་སླེབས་དུས་དྭགས་ཀོང་ཨ་དར་རེད་ཟེར་ནས་མི་གྲལ་ལ་མེད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཆགས་ཀྱི་འདུགཕར་བྱས་ཚུར་བྱས་དུས་གམ་པ་ལ་མར་རྒྱབ་རྒོད་དཀར་ལ་ཚུར་རྒྱབ་དེའི་བར་དེ་ལ་ཏོག་ཙམ་ཞིག་མ་གཏོགས་མེད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཞིག་འདུག  དེའི་ནང་ལ་ཡང་ཁམས་པ་ཚོང་དཔོན་རེད་ཟེར་བ་འདྲ་པོ་ཡར་ཡར་རེད།  མར་མར་རེད་ཟེར་ནས་དེད་འགྲོ་དུས་བོད་པ་དངོས་གནས་དེ་སྐུ་དྲག་མ་གཏོགས་རྩ་བ་ནས་མི་འདུག  དེ་འདྲ་བྱས་ནས་བསྒང་ག་ཕུད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།  འུ་ཐུག་དུས་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་དགོས་ཀྱི་རེད་དེ་སྟོབས་ཤུགས་གང་འདྲ་བྱས་ནས་ཡོང་གི་རེད།་་་་་་་གསུངས། དེ་ག་རེད། སྐབས་དེ་དུས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་མིག་ཆུ་སྣག་ཚ་ལ་གཡར་ཏེ་དབུས་འགྱུར་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་འདིར་འུ་ཐུག་གི་སྐྱོ་འབོད་འདི་བྲིས་པ་རེད།  ཐབས་སྐྱོ་བ་ཞིག་ལ་ངེད་ཚོས་ད་ལྟ་ད་དུང་ཁོང་གི་གཏམ་དྲོད་མ་ཡལ་བར་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད། ལྷ་ས་འདི་གདོང་དམར་བོད་པའི་མཁར་རེད།  གདོང་དམར་བོད་པའི་སྒེའུ་ཁུང་རེད།  མཐོ་སར་གནས་ཡོད། ང་ཚོས་སྐྱུག་བྲོ་བའི་ངག་སྤྱོད་མཐོང་ན་ལྷ་སའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་དམན་ཟེར་ནས་གཡོལ།  འགག་གནད་ཀྱི་དོན་ལ་ཐུག་དུས་མགོ་བོ་བསྐུངས་ནས་ལྷ་སའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མཁའ་དབུགས་མཐུག་ཟེར་ནས་འགན་འཁྲི་བྱོལ།  རང་དགོས་ཀྱི་འོས་འགན་མ་འགྲུབ་ན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྲན་གཡོག་ཡིན་པས་ཅི་ཁག་ཟེར་བའི་གཏམ་ལ་ཉན་སྤྲོ། གང་ལྟར་ང་ཚོས་ཕོག་ཐུག་འགྲོ་མི་འོས་པའི་ལྕམ་ཆུང་སྐུ་ཞབས་ཤིག་གི་བརྟུལ་ཞུགས་བཟུང་ནས་ཁ་ཡག་ངོ་དགའི་གཏམ་ལ་དགའ། བསྲེགས་སྦྱོར་ཆེན་མོའི་ལས་འགུལ་ཡིན་ནའི་འདྲ། སྐྱ་སེར་གྱི་རྩོད་གླེང་བྱས་ནའི་ཆོག  ཕོ་མོའི་ཁེ་དབང་གླེང་ཡང་རུང༌།  ང་ཚོ་དབུས་འདིས།  ལྟད་མོ་བལྟས་ནས་སྡོད་ཨང་ཟེར་གྱིན་ཟུར་ཞུགས་ལྟད་མོ་བའི་རྣམ་ཐར་ཞིག་སྐྱོང་ཚུལ་འདི་གཡོ་སྒྱུའི་གཡའ་ཞིག་མཆིས་སྙམ།  ཆོལ་གསུམ་གྱི་མིག་ཟུང་དབུས་འགྱུར་འདི་ལ་གཏོད་དགོས་མོད། ཀ་བ་མི་འདྲོངས་ན་ཀ་རྡོ་འགྱུར་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ངེད་དབུས་འགྱུར་འདིས་ད་ལྟ་ད་དུང་རང་འགན་མ་འཁྱོངས་པར་ལུས་འདུག་སྙམ། ད་ལྟ་བོད་མིའི་གནད་འགག་ཅིག་ནི་ཆོལ་གསུམ་མཐུན་ལམ་མེད་པའི་སྐྱོ་འབོད་རེད། མཐུན་ལམ་ལ་གནོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ན་ཐག་གཅོད་དང་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་འགག་གནད་ཡིན་པས།  མང་ཚོགས་ཡིན་པས་གོ་རྟོགས་དམན་ཞེས་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇོག་མི་འོས་ལ།  ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྲན་ གཡོག་ཡིན་པས་ཅི་ཁག་ཟེར་ནས་གུ་ཡངས་ཡོང་ཐབས་ལའང་འབད་མི་དགོས།  གང་ལྟར་ནམ་ཡང་ཕོག་ཐུག་འགྲོ་མི་འོས་པའི་ལྕམ་སྐུ་ཞབས་ཀྱི་གནས་བབས་ཤིག་བཟུང་ལུགས་འདི་མི་འོས་པར་འདོད།  དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་ཆོལ་གསུམ་མཐུན་ལམ་མེད་པའི་འོ་དོད་དེ་ང་ཚོས་ད་དུང་གཏམ་དྲོད་མ་ཡལ་བར་ཉར་འདུག་པའི་ཚུལ་འདི་གནད་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ལ་མི་མཐོང་ངོ་། བསྒྲིག་པ་པོ། ཧོར་མོ།
ཧྲལ་པོ་
འཆལ་བའམ་འདོད་ཞེན་ཅན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧྱང་ཀུན་
དེང་སང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ལིང་ཐེའོ་ཞེས་པའི་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧྭང་ཇེའུ་
（杭州）སྔར་་ཀྲེ་ཅང་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཧང་ཀྲའུ་ལ་སུང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཁའི་ཧོང་ཁྲི་ལོའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་ཀྲའུ་རིམ་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་གནས་ཡུལ་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་ཆེན་ཐང་ཞེས་མིང་བསྒྱུར་བྱས། རྒྱལ་རབས་ལྔའི་（五代）སྐབས་སུ་ཝུ་གཡོད་（吴越）རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་བྱས་ཤིང་མིང་ལ་ཤིས་ཧྥུ་（西府）ཟེར། སུང་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཅིའན་ཡན་（建炎）ཁྲི་ལོ་གསུམ་པར་ནན་ཅིན་ནས་འདིར་རྒྱལ་ས་སྤོས་ཤིང། མིང་ལ་ལོན་ཨན་（临安府）ཟེར། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཀླུ་（路）རིམ་པའི་སྲིད་གཞུང་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་ཧང་ཀྲའུ་ཀླུ་（杭州路）ཟེར། མིང་རྒྱལ་རབས་དང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཧྥུ་（府）རིམ་པའི་སྲིད་གཞུང་གནས་ཡུལ་ཡིན་ལ། རྒྱལ་ཡོངས་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྲེ་ཅང་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གནས་ཡུལ་ཡིན། ས་གནས་དེར་སྔར་དར་གོས་འཐག་ལས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་རེད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧྱ་གྷྲི་བ་
ཁྲོ་བོ་རྟ་མགྲིན། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་སྐུའི་རྣམ་འགྱུར་དྲག་པོར་བསྟན་པའི་ཁྲོ་བོ་ཞིག་སྟེ། ཧྱ་གྷྲི་བ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་རྟ་མགྲིན་ཞེས་པའི་དོན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ནང་ཆེན་ཚངས་གསར་དགོན།
གནམ་གྱི་ཚངས་གསར་དགོན་ཐུབ་བསྟན་རྣམ་དག་གླིང་ནི་ཁམས་སྟོད་ནང་ཆེན་འབྲོང་པའི་མངའ་འོག་ཀ་གཞུང་གི་བྱེ་བྲག་གནམ་གཞུང་ཞེས་པའི་སྨད་སྒ་རུ་ཉག་ཞེས་པ་དེར་ཆགས་ཡོད་ལ། དགོན་འདི་ཐོག་ མར་ཕྱག་འདེབས་པ་པོ་ནི་ཚངས་གསར་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཁོང་ཡིན་ལ། ཁོག་གིས་ཐོག་མར་ཕྱག་བཏབ་པའི་ཡུལ་ནི་མེ་ལོང་བྲག་གི་རྩར་བཏབ་པ་ཡིན། ཕྱིས་སུ་ཁོང་སློབ་མ་བླ་མཁྱེན་ ཆོས་འཁོར་གྱི་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཚངས་གསར་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་གྱིས་ཡར་རྒ་རུ་ཉག་ཞེས་སྤོས། ཆོས་རྒྱུད་ནི་འབའ་རོམ་བཀའ་རྒྱུད་ཀྱི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའོ། ། དེང་སང་སྡོམ་པའི་མངའ་ཁོངས་ཡིན།
ཟླ།
ཟླ། ལོ་གཅིག་ཆ་བཅུ་གཉིས་སུ་བགོས་པའི་ཆ་གཅིག་གི་མིང་། དུས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཡིན། མིང་ལ་ལི་ཐོ་ཞེས་སུ་འབོད།
ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་
ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་ནས་བྱང་དུ་ལེ་དབར་གཉིས་ཀྱི་ཐང་དཀྱིལ་དུ་ཆགས་པའི་ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་ནི་གནའ་དུས་སུ་ནེའུ་གསིང་མེ་་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་སྟེང་དུ་རང་བྱུང་གི་ནགས་ཚལ་རབ་དུ་རྒྱས་པ། མཚེའུ་ཆེ་ཆུང་དུ་མ་བཅས་ཀྱིས་མཛེས་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཤིག་ཡིན་སྟབས་མི་ཚོས་ལྷ་དང། ཀླུའི་བུ་དང་བུ་མོ་སྤྲོ་གསེང་བྱ་ཡུལ་དགའ་བའི་ཚལ་ཞིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་སྲོལ་ལ་གཞིགས་ཏེ་ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་ཞེས་ཐོགས། པུ་རྒྱལ་བཙན་པོ་མང་སྲོང་གི་དུས་ཙམ་ནས་བཟུང་ཁུལ་དེར་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་དུས་སུ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་དབར་དུ་སྤྲོ་གསེང་ལ་ཕེབས་པ་དང། མཛེས་ལྗོངས་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་པའི་མཚེའུའི་སྟེང་དུ་ཕོ་བྲང་ཐོག་བརྩེགས་གསུམ་ལྡན་ཞིག་གསར་སྐྲུན་མཛད་དེ་སྐུ་འཁོར་ཉུང་ཙམ་དང་བཅས་སྤྲོ་གསེང་ལ་ཡང་ཡང་ཕེབས་པས་སྐབས་དེར།ལྷ་ས་ལྷ་ས་སྐྱིད་པ། དེ་ལས་ལྷ་ཀླུ་སྐྱིད་པ། ལྷ་ས་ལྷ་ཀླུའི་བར་ལ། རྫོང་རྒྱབ་ཀླུ་ཁང་སྐྱིད་པ། ཞེས་དམངས་གཞས་ཀྱང་བྱུང་སྐད། ལྷ་བཟང་ཁང་གིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་རྗེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ནས་ཕབ་སྟེ་སྐུ་འཁོར་ཁ་ཤས་དང་བཅས་ལྷ་ཀླུར་བཞུགས་སུ་བཅུག། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་རྟ་（༡༧༦༢）ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་ཞུས་རྗེས་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་དེ་ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་གྱི་ཕོ་བྲང་གི་ཤར་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་ཞིས་ཁང་ཞེས་འགོ་པའི་སྡོད་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བཤིགས་ནས་ཡབ་གཞིས་གསར་རྒྱག་བྱས་པརཡབ་གཞིས་ལྷ་ཀླུ་ཞེས་མིང་ཆགས། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་འབྲུག་ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་ཞུས་རྗེས་དེའི་ཡབ་གཞིས་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ཡབ་གཞིས་དང་བསྒྲིལ་བས་ཡབ་གཞིས་གཉིས་ཡིན་འདུག།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ལྦེ་ནི་སུ་ནི།
ལྦེ་ནི་སུ་ནི་ལོ་སུ་འན་ན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེས་ཆེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་རྒྱལ་ས་ཡིན། ཕྱི་ལོ་༢༠༠༥ལོའི་ཟླ་༡༡པར་རག་བར་དུ་མི་གྲངས་བསྡོམས་འབོར་༥༥༣.༩༠༤དང་ལྦེ་ནི་སུ་རྫོང་དང་བསྡོམས་ན་༨༥༠.༧༠༠ཡོད།
ལྷ་
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལ། འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ལྷ་དང། དེའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ལྷ་གཉིས་ཡོད་པའི་སྔ་མ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་དགའ་ཞིང་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་མི་མ་ཡིན་གྱི་རིགས་ལ་ཟེར་ཞིང། རྗེས་མ་དེ་ནི་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོས་དད་པ་བྱེད་པའི་ལྷ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་སོགས་ལ་ཟེར་ལ། ཡང་《འདུལ་བའི་གླེང་འབུམ་གྱི་མིང་བརྡའི་རྣམ་བཤད་》ལས། ལྷ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་རྒྱལ་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དང། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་པ་སོགས་ནི་སྐྱེ་བོའི་ལྷ་དང་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ཡིན་པར་མཚོ་ཊི་ག་ལས་གསུངས་པས་ལྷ་ཞེས་པ་དེ་གསུམ་ག་ལ་འཇག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོར་ཚོ་པ་དགུ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བསྡུས་མིང་ལ་ཧྲུའུ(蜀)ཟེར་ཞིང་། སའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི ༤༧.༨༣དང་། མི་གྲངས་ཁྲི ༨༣༢༣ ཡོད། འདུས་སྡོད་བྱེད་པའི་མི་རིགས་ནི་རྒྱ་རིགས་དང་། དབྱིས་རིགས། བོད་རིགས། མིའི་རིགས། ཧུའེ་རིགས། འཇང་རིགས་བཅས་ཡིན། ཞིང་ཆེན་འདིའི་ལྟེ་གནས་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཁྲིན་ཏུའུ་ཡིན་ལ། མངའ་ཁོངས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ ༣ དང་། ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར ༡༨ རྫོང་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར ༡༤ རྫོང ༡༢༣ རང་སྐྱོང་རྫོང ༣ བཅས་ཡོད།
ས་ཁམས་ཁོར་ཡུག
སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ནི་ཀྲུང་གོ་ལྷོ་ནུབ་སྟེ་འབྲི་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཡོད། ས་བབ་ཀྱི་ཆགས་རིམ་ནི་ནུབ་བྱང་མཐོ་ལ། ཤར་ལྷོ་དམའ་བ་དང་། སྤྱིའི་ཆ་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སི་ཁྲོན་གཞོངས་ས་ཆེན་མོ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་མཐོ་སྒང་རི་ཁུལ་ཡིན། ཆུ་བོ་གཙོ་ཤོས་ནི་འབྲི་ཆུ་དང་། ཉག་ཆུ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆ་སོགས་ཡིན། གཞོངས་ས་འདི་ནི་བརླན་གཤེར་ཆེ་བའི་ཚ་ཁུལ་དུས་རླུང་གི་གནམ་གཤིས་ལ་གཏོགས་པ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་མཐོ་སྒང་ནི་གྲང་ངར་ཆེ་བའི་གནམ་གཤིས་ལ་གཏོགས་པ་ཡིན། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ཏུའུ ༡-༡༨བར་ཡིན།
ལྗོངས་རྒྱུའི་གནས་འགངས་ཆེན།
ཡུལ་སྐོར་བྱེད་ས་གཙོ་བོ་ལ་འཛམ་གླིང་ཤུལ་བཞག་མིང་ཐོར་བཀོད་ཟིན་པའི་གཟི་ཚ་སྡེ་དགུའི་མཛེས་ལྫོངས་དང་། ཧོང་ལུང་མཛེས་ལྗོངས། གླང་ཆེན་འགྱིང་རི། ལི་ཧྲན་སྟོན་སྐུ་ཆེན་མོ། རི་བོ་ཆིང་ཁྲེང་ཧྲན། ཏུའུ་ཅང་ཡན་སོགས་ཡོད།
སེལ་འོ་སུ་འན་གྱི་སྐད
སེལ་འོ་སུ་འན་གྱི་སྐད (ślōnskŏ gŏdka, ślōnski, མཚམས་ལ་རེར་ད་དུང po naszymuཞེས་སུ་འབོད) ནི་ཕོ་ལན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སེལ་འོ་སུ་འན་ས་ཁུལ་གྱི་མིས་ཤོད་བཞིན་པའི་སྐད་ཆ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལས་གཞན་ད་དུང་ཆད་སི་ཁོ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་འཇར་མན་དུ་སྐད་རིགས་འདི་འཆད་མཁན་ཡོད་ལ། སྤྱི་ལོ ༢༠༠༢ སེད་འོ་སུ་འན་གྱི་མི ༥༦ ༠༠༠ ཉེ་བ་ཙམ་གྱི་སེལ་འོ་སུ་འན་གྱི་སྐད་ཁོ་ཚོས་ཕ་སྐད་ཡིན་པར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། འོན་ཀྱང་ཚོད་དཔག་ལྟར་ན་མི་གྲངས ༡ ༢༥༠ ༠༠༠ ཉེ་བ་ཙམ་གྱི་སྐད་འདི་རྒྱག་བཞིན་ཡོད། སེལ་འོ་སུ་འན་ནི་ཕོ་ལན་སྐད་དང་ཉེ་ལ་དེའི་རྐྱེན་གྱི་སྐད་རིགས་སྨྲ་བ་ཚོས་སྐད་འདི་ཕོ་ལན་སྐད་གྱི་ནང་གསེས་ཡུལ་སྐད་ཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་མཁན་ཡང་ཡོད་དོ། །
སྐྱོ་བྲག་དགོན།
སྐྱོ་བྲག་དགོན།  འབའ་རོམ་བཀའ་རྒྱུད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཤོས་ཞིག        ནང་ཆེན་སྐྱོ་བྲག་ཏུ་ཡོད།   རླང་རས་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན།
ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བསྡུས་མིང་ལ་ཆེན༼青༽ཟེར་ཞིང་། སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི72དང་། མི་གྲངས་ཁྲི་481ཡོད། འདུས་སྡོད་བྱེད་པའི་མི་རིགས་ནི་རྒྱ་རིགས་དང་བོད་རིགས། ཧུའེ་རིགས། ཧོར་རིགས། ས་ལར་རིགས། སོག་རིགས། ཧ་སག་རིགས་སོགས་ཡིན། ཞིང་ཆེན་འདིའི་ལྟེ་གནས་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཟི་ལིང་ཡིན། མངའ་ཁོངས་སུ་ས་ཁུལ 1དང་། རང་སྐྱོང་ཁུལ 6 ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར 1 རྫོང་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར 2 རྫོང 30 རང་སྐྱོང་རྫོང 7 བཅས་ཡོད། བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱིས་ཞིང་ཆེན་འདིའི་ས་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་80%ལྷག་ཟིན། བོད་རང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ས་ཁོངས་དབྱེ་ཕྱོགས་ལྟར་ན་འདི་ནི་ཨ་མདོ་ཡུལ་ལ་ངོས་འཛིན།
ས་ཁམས་ཁོར་ཡུག
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཤིང་། འབྲི་ཆུ་དང་རྨ་ཆུ། རྫ་ཆུ་སོགས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། ནུབ་བྱང་ནི་ཚྭ་འདམ་གཞོངས་ཡིན་ལ། ལྷོ་ཕྱོགས་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ཡིན། མཚོ་སྔོན་པོ་ནི་བོད་ཁུལ་གྱི་ཆེས་ཆེ་བའི་ཚྭ་ལྡན་མཚེའུ་ཡིན།
ལྗོངས་རྒྱུ་ས་གནས།
ཡུལ་སྐོར་བྱེད་ས་གཙོ་བོ་ལ་སྐུ་འབུམ་དགོན་པ་དང་རི་བོ་ཉི་ཟླ། མཚོ་སྔོན་པོ་སོགས་ཡོད།
སྐྲ་ཕབ།
རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས།
མི་དར་མར་གྱུར་བའི་རྟགས་མཚན་ནམ་ལུགས་སྲོལ་གོ་རིམ་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་མི་རིགས་མང་ཆེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གནས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། དེང་སྐབས་མི་རིགས་ལ་ལའི་ནང་དུ་ལུགས་སྲོལ་འདི་སྔར་བཞིན་མི་ཚེའི་བཞུད་ལམ་ཁྲོད་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་དམངས་སྲོལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།དར་མའི་གུས་ལུགས་ མཛད་སྒོ་ནི་ལོ་ན་གཞོན་པའི་མི་དེ་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གོམ་ཁ་ཕྱོགས་པའི་ནུས་པ་དང་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ཆེད་འགྲོ་ལུགས་བསྒྲུབ་པའི་གུས་སྲོལ་ཆོ་ག་ཞིག་ཡིན།མཚོ་སྔོན་རོང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ས་ཁུལ་ལ་ལའི་བོད་པའི་བུ་མོ་ལོ་བཅུ་གསུམ་དང༌། བཅོ་ལྔ།བཅུ་བདུན་སྟེང་དུ་དར་མའི་གུས་ལུགས་མཛད་སྒོ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་ལ། འདི་ལ་སྐྲ་ཕབ་པའམ་ཡང་ན་སྐྲ་སྟོན་ཆོ་གའང་ཟེར་ཞིང་།སྐྲ་ཕབ་པའི་ཆོ་ག་འདི་ནི་བུ་མོ་དར་མར་གྱུར་བའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཡིན་ལ།གནས་ལ་བྱིན་ཆོག་པར་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌།འདི་ནི་ཟླ་བོ་མེད་པའི་ཁེར་རྐྱང་གི་བག་མ་བསུ་བའི་ཆོ་ག་ཞིག་ཡིན་པས།    ཆོ་ག་འདི་ནི་བུ་མོ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོ་མོའི་མི་ཚེ་ཡི་དཀྱོག་མཚམས་ཤིག་གི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཀྱང་ལགས་པས། ཆོ་ག་འདིར་ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་ལྡན།
གཅིག  སྐེ་གཞུང་ཚོ་བཞི་དང་སྐྲ་སྟོན་ཆོ་གའི་སྟ་གོན་སྐོར།
ལོ་དེར། ང་རང་གི་ལས་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་སམ་ཡང་ན་རང་ཉིད་གློག་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ལས་འདིར་དུངས་ ཤིང་བཀུར་འདོད་ཀྱི་བློ་མངའ་བའི་སྟབས་ཀྱིས།ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་རྐྱེན་ནམ་ལས་དང་ཚེགས་ཀྱི་སྡུག་སོགས་འཛེམ་བྱ་རུ་མ་བཟུང་བར། རང་གི་ལས་གྲོགས་ཀྱི་རེ་དོན་ལྟར་ཁོང་གི་བུ་མོར་སྐྲ་ཕབ་པའི་སྐོར་ནས་ དངོས་བཤུས་བརྙན་འཕྲིན་ཞིག་ཕབ་དགོས་པའི་དགོངས་འཆར་ཇི་བཞིན་ང་རང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་ བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཁྲི་ཀ་རྫོང་དཀར་བརྗིད་ཡུལ་ཚོའི་སྐེ་གཞུང་ཚོ་བཞིའི་ནང་གསེས་གཡེམ་སྡེ་བར་ བསྐྱོད་དགོས་བྱུང་ཞིང་།གནས་འདིར་སོང་སྟེ་ཡུལ་འདིའི་བོད་པའི་བུ་མོར་ཐུན་མིན་གྱི་སྐྲ་ཕབ་སྲོལ་སྐོར་ནས་བཅར་འདྲི་བྱེད་དུས། ཡུལ་སྡེ་འདི་ན་སྲིད་པ་རྒད་པོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྤྱོད་གྲགས་གཉིས་ལྡན་པ་དག་གི་གསུང་སྒྲོས་ཡོད་ཚད་ཟིན་བྲིས་སུ་བཀོད་དེ་ཁྲི་ཀ་དཀར་བརྗིད་ཡུལ་གྱི་བུ་མོར་སྐྲ་ཕབ་སྲོལ་སྐོར་ལ་འདི་ལྟར་རྒྱུས་ལོན་ཞིབ་ཕྲ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་།
གཡང་འབོད་ཀྱི་རིམ་གྲོའི་ཆོ་ག་རྣམས་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་སྤེལ།
གཉིས།  བག་ངུས་ལེན་པ་དང་ཐེའུ་རིས་སློང་བའི་སྐོར།
དེ་སྔོན་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཁྲི་ཀ་དང་གཅན་ཚ།དཔའ་ལུང་སོགས་ས་ཁུལ་གྱི་བོད་རིགས་ཀྱིས་སྐྲ་སྟོན་ཆོ་ག་མ་སྤེལ་བའི་ཡར་སྔོན་དུ།བུ་མོའི་སྐྱེས་སྐར་སོགས་ལ་གཞིགས་ནས་སྔགས་པ་དང་དགེ་འདུན་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཉིན་མོ་གདམ་པ་ཡིན་ལ།  བཀྲ་ཤིས་ཆོ་གའི་ཉིན་མོའི་སྔོན་གྱི་ཉིན་གཉིས་ནས་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་སྔགས་པ་དང་དགེ་འདུན་པས་རིམ་གྲོའི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་སྐྲ་སླས་ནས་ཆོ་ག་བསྒྲུབ་འགོ་རྩོམ་པ་ཞིག་ཡིན།  ལོ་དེའི་རྒྱ་ལོའི་ཚེས་བཞི་ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོའི་དུས་ཚོད་གསུམ་པའི་སྟེང་།   ས་འདི་གའི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར། མཁའ་མོ་འཚོ་རང་སྡེ་བའི་བུད་མེད་ཁ་ལས་ཅན་སྐོར་ཞིག་དང་ཚོ་བའི་བུ་མོ་རླུང་རྟ་ཅན་འགས་མཐའ་ནས་བསྐོར་ཞིང་ཁོ་མོ་ཚོས་འགྲོ་རོགས་འོག   སྔགས་པ་ཀུན་དགའི་འདོན་པ་སྐྱོན་སའི་ཁང་པའི་ནང་འཛུལ་ནས་རིམ་གྲོའི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ཐོག་མར་བུ་མོ་མཁའ་མོ་འཚོའི་མགོ་ན་བཏགས་ཡོད་པའི་ཟངས་ཀྱི་སྒོར་མོ་སྟེ་དོང་ཙེའམ་མ་ཆ་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་བའི་བུད་མེད་ནང་གི་ཁ་ལས་ཅན་ཞིག་གིས་ཁོ་མོར་སློང་དགོས་ལ། བུ་མོ་མཁའ་མོ་འཚོས་ཡིད་མི་འཐད་པའི་བཟོ་ལྟའི་ཁྲོད་སྐྲའི་ལོགས་གཉིས་ཀྱི་ལན་བུ་སྟེང་གི་དོང་ཙེ་དེ་སྟེར་དགོས་ཤིང༌། མཁའ་མོ་འཚོའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་བུད་མེད་དང་བུ་མོ་ཚོས་ཁོ་མོའི་མཐའ་བསྐོར་ཏེ་དེའི་ནང་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ཟིན་པའི་བུད་མེད་དར་མ་ཁ་ལས་ཅན་གཉིས་ཀྱིས“ད་ནངས་ལྷ་སྔ་ཁྱོད་སྔ་ཡིན།། བྱ་ཀ་ལ་ངུ་དང་ང་ལ་ངུ༌།། ད་ནངས་ལྷ་འདར་ཆ་འདར་ཡིན།། བྱ་ཆ་རེ་ངུ་དང་ང་ལ་ངུ་།། བྱ་ཕོ་དཀར་བོ་འུ་ གཉིས་ཡིན།། ནམ་ཚོད་མི་འཛིན་རང་དབང་མེད།།  རྨ་བྱ་སྔོན་མོ་འུ་གཉིས་ཡིན།།ཆུ་ཁར་མི་ཉུལ་རང་དབང་མེད།།སྐྱ་ཀ་ཁྲ་མོ་འུ་གཉིས་ཡིན།། བག་ཚུགས་མི་འཛིན་རང་དབང་མེད།།བསྟོད་ལ་དཔོན་རྒན་ལྷ་བོ་བསྟོད།། མ་བསྟད་དགུང་སྔོན་མཉམ་དུ་ཡོད།། བསྟད་ན་དགུང་སྔོན་སློག་སེ་སོང༌།།”ཞེས་ཡིད་སེམས་ལ་སྨྲེང་བ་སྟེར་ བའི་དབྱངས་རྟའི་ཆོ་ག་ཞིག་སྤེལ་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་འདིར་ཡུལ་འདི་གས“བག་ངུས”་ལེན་པ་ཟེར་ཞིང༌། བག་ངུས་ལེན་པ་ནི་བུ་མོའི་སྐྲ་སྟོན་ཆོ་གའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཅུང་མང་པའི་དབྱངས་རྟ་ཞིག་ཡིན།
ས་འདིའི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ལ་གཞིགས་ན།སྐྲ་ཤད་སོ་མང་བླངས་ཏེ།ཚོ་བའི་བུད་མེད་ཚོས་མི་འགྱང་བར་དར་མར་འགྱུར་བའི་བུ་མོ་མཁའ་མོ་འཚོར་ཨ་མའི་སེམས་ཁྲལ་དང་བརྩེ་བ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་བག་ངུས་དང་ཁ་གཡང་གི་ཆོ་ག་སྤེལཔ་ཡིན། བུ་མོ་ནར་སོན་ནས་དར་མར་འགྱུར་བ་ནི་ཨ་མར་མཚོན་ནས་བཤད་ན།དར་མའི་ཆོ་ག་སྤེལ་བ་ཙམ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར།དར་མར་གྱུར་ན་འགན་ཁུར་དང་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་སོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་མང་པོར་ཁ་གཏོད་ས་མང་བས། རྙོག་དྲ་ཆེ་བའི་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་ནི་ཇི་འདྲའི་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཞིག་རེད་ཨང༌།
གསུམ།  སྐྲ་བསླས་ཏེ་གཟབ་འཆོར་སྤྲས་པའི་སྐོར།
བུ་མོའི་སྐྲ་བསླས་ཏེ་གཟབ་འཆོར་སྤྲས་བ་ནི་དར་མའི་ཆོ་གའི་མཛད་སྒོ་ཁྲོད་ཀྱི་ལས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་སྐྲ་བསླས་པ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེན་ཞིག་གོ  ཡུལ་སྲོལ་ལྟར་སྡེ་བའི་ནང་གི་བུད་མེད་བསམ་ཤེས་ཅན་ནམ་ཁ་ལས་ཅན་གྱིས་མཁའ་མོ་འཚོ་སྡོད་སའི་ཁང་བའི་ནང་དུ་མོའི་སྐྲ་ཤད་དེ་བསླས་འགོ་བརྩམས། སྤྱིར་བཏང་དུ་བུ་མོའི་སྐྲ་ནི་བུ་མོའི་ཨ་མའམ་ཡང་ན་བུད་མེད་རྒན་རབས་པས་ལན་བུ་འགྲོལ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ལན་བུ་དུ་མ་བསླས་དགོས་ཤིང༌། ཡ་གྲངས་བསླས་དགོས་པ་ཞིག་རེད། འཁྲུས་གཞོང་ནང་དུ་ཡོ་འབག་སྡོང་བུའི་ཤུན་པ་སྦང་ནས་བཞག་ཡོད་པ་ནི། བཤད་རྒྱུན་དུ་སྡོང་མ་འདིའི་ཤུན་པ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྐྲའི་སྟེང་བྱུགས་ན་སྐྲ་ལ་མཉེན་ཤ་དོད་པར་མ་ཟད།  ད་དུང་སྐྲའི་ལན་བུ་ལ་རློན་གཤེར་ལྡན་ཞིང་འོད་འཁྱུག་གེར་འདུག་པས། སྐྲའི་མཛེས་འཆོར་རྒྱུ་ཆ་བཟང་པོ་ཞིག་འདུག་པར་བཤད་ཅིང༌། དེ་སྔོན་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་བའི་དུས་ནས་བཟུང་རོང་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་གྱི་བོད་རིགས་བུད་མེད་ཚོས་སྐྲ་ཤད་སྐབས་ཡོ་འབག་སྡོང་མའི་ཤུན་པ་འདི་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།  སྐྲ་བསླས་ནས་ཚར་ལ་ཉེ་སྐབས་མཇུག་གི་ལན་བུ་ནི་རྒན་རབས་པས་བུ་མོའི་ཨ་མར་རོགས་བྱས་ཏེ་ཚར་དགོས་པར་བཤད་པ་ཞིག་ཡིན། འདི་ལྟར་སྐྲ་བསླས་ཚར་རྗེས་མགོ་རྒྱན་དང་སྐྲ་ལོང༌། བྱུ་རུ། མགུལ་རྒྱན་སོགས་རིན་པོ་ཆེས་སྤྲས་དགོས་པས། སྔོན་ཆད་ཀྱི་སྐྲ་སྟོན་ཆོ་གའི་གཟབ་སྤྲོས་བྱེད་པའི་དུས་ཡུན་ནི་ཉིན་གཉིས་ནས་གསུམ་ཙམ་ཡིན་པར་བཤད་སྲོལ་ཡོད་ལ། དེང་སྐབས་སྟབས་བདེར་བཏང་ཡོད་མོད།  འོན་ཀྱང་རིན་ཆེན་རིགས་ནི་ད་དུང་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་འདུག   བུ་མོ་མཁའ་མོ་འཚོ་གཟབ་སྤྲོས་བྱེད་པའི་ཞོར་དུ་རང་སྡེ་བའི་ནང་དུ་སྐྲ་ཕབ་ཟིན་ཡང་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་མེད་པའི་བུ་མོ་གཅིག་ནས་གཉིས་ལའང་འོས་འཚམ་གྱིས་གཟབ་འཆོར་སྤྲོས་ནས་ཁོ་མོར་སྐྲ་སྟོན་ཆོ་གའི་ཁྲོད་བག་རོགས་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ལ། སྡེ་བ་དང་ཚོ་བར་འབོད་བརྡ་གཏོང་རོགས་དུ་འགྲོ་དགོས་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པ་རེད།
བཞི།  ཆོ་གའི་དངོས་ལས་སྡེ་བ་དང་ཚོ་བར་འབོད་བརྡ་གཏོང་བའི་སྐོར།
ལོ་དེའི་རྒྱ་ལོ་ཚེས་ལྔའི་ཉིན་སྟེ། ཉིན་འདི་ནི་སྐྲ་སྟོན་ཆོ་གའི་མཛད་སྒོའི་ཉིན་མོ་ཡིན་ལ།མཁའ་མོ་འཚོར་མཚོན་ན་རང་གི་མི་ཚེ་གོ་རིམ་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་ཤིང་ཆེས་གལ་ཆེ་བའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཅི་ལ་མིན་ཨང་། སྐྱ་རེངས་མ་བཀྱག་པའི་ཡར་སྔོན་ཞིག་ནས་མཁའ་མོ་འཚོར་མོའི་རྨོ་མོ་དང་ཨ་མ་གཉིས་ཀྱིས་གཅེས་ཕྲུག་མ་ཡར་ལོངས་ཞེས་འབོད་བརྡ་གཏོང་བཞིན་འདུག་ལ། གཟབ་འཆོར་ལ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པ་དང་ཁོ་མོའི་ནངས་སྔ་མོའི་ལས་འགན་ཡོངས་འགྲུབ་བྱེད་པར་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པ་ཡིན།  ཉིན་འདིར་མཁའ་མོ་འཚོར་ཆེས་ཐོག་མའི་ལས་ཀ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་མོ་དང་རང་གི་བག་རོགས་གཉིས་ཀྱིས་སྡེ་བ་དང་ཚོ་བའི་ཁྱིམ་མི་རྣམས་ལ་ཉི་རྩེ་མ་ཤར་ཡར་སྔོན་ནས་འབོད་བརྡ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད།   ཡུལ་འདིའི་གོམས་སྲོལ་ལྟར་མོའི་བག་རོགས་གཉིས་དང་ཁོ་མོ་ཚོ་རང་སྡེ་བའི་དུད་ཁྱིམ་རེ་རེར་འཛུལ་ནས་སྐྲ་སྟོན་ཆོ་གའི་སྟེང་ཐོན་པར་འབོད་བརྡ་གཏོང་དགོས་ལ། འདིར་ལྟར་དུད་ཁྱིམ་རེ་རེར་འབོད་བརྡ་གཏོང་སྐབས་སྐྲ་སྟོན་བག་མའི་ཁ་མི་གྲགས་པར་བག་རོགས་གཉིས་ཀྱིས་འབོད་བརྡ་གཏོང་པ་ཞིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་མི་དར་མར་གྱུར་ཚེ་ཁྲེལ་དང་བག་ཡོད་དགོས་ལ། དེང་ཕྱིན་བྱིས་བློའི་སྤྱོད་པ་སོགས་སྤང་དགོས་པའི་གནད་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་པར་བཤད་སྲོལ་འདུག    ཁོ་མོ་ཚོ་ཐོག་མར་ཁྱིམ་མཚེས་ལྷ་མཁར་ཚང་དུ་འབྱོར་བྱུང་ལ། དག་དག་ཁྱིམ་མཚེས་ཚང་གི་ནངས་བསང་ཕུད་པའི་སྐབས་རེད།  སྙན་ལྷང་ལྷང་གི་དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ་གྱི་སྒྲ་དང་སྔོ་ལྷོག་ལྷོག་གི་ལྷ་བསང་དུ་སྤྲིན་ལ་དམིགས་ན་དེ་རིང་གི་བསང་མཆོད་ཀྱི་སྨོན་འདུན་ནི་ཆེད་དུ་ཁོ་མོར་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་འདྲ་ལ། ཁྱིམ་བདག་མ་ཨ་ཅེ་ཡིད་བཞིན་གྱིས་ཁོ་མོར་བཀྲ་ཤིས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དངོས་ཟོག་འཛོམས་ཚོད་རེ་སྟེར་བ་ནི་ཁོ་མོ་མ་འོངས་བར་རྒྱུ་འབྱོར་བ་ལྡན་ཞིང་འཚོ་བ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བར་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་ཆེད་ཡིན་པར་བཤད་སྲོལ་ཡོད།  འདི་ལྟར་དུད་ཁྱིམ་རེ་རེར་འབོད་བརྡ་བཏང་ནས་ཕྱིར་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་ན་ལག་སྟོང་ མིན་པར།  དུད་ཁྱིམ་རེ་རེས་ཁོ་མོར་ཀ་ར་སིལ་ཏོག་གཙོ་བྱས་པའི་དངོས་ཟོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྨོན་འདུན་བསྣམས་ནས་ཁྱིམ་དུ་ལོག་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད།མཁའ་མོ་འཚོས་སྔ་མོའི་དུས་ཚོད་དྲུག་ནས་དགུའི་བར་དུད་ཁྱིམ་རེ་རེར་འབོད་བརྡ་བཏང་ཚར་ནས་ཕྱིར་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་བྱུང༌ཞིང་།  ཁོ་མོར་བྱིན་པའི་ལེགས་སྐྱེས་མང་ཆེ་བ་ནི་ཀ་ར་དང་སིལ་ཏོག་ཡིན་ལ།སྒོར་མོ་གཅིག་ཅན་དང་གཉིས་ཅན་ཡོད་པར་མ་ཟད།ད་དུང་རི་མོ་མི་འདྲ་བའི་དཀར་ཡོལ་ཡང་ཡོད་པས།ལེགས་སྐྱེས་འདི་དག་ཚང་མ་ནི་ཁོ་མོའི་མ་འོངས་འཚོ་བ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་མཚོན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡིན་པ་རེད།
ལྔ།  ཆོ་གའི་དངོས་ལས“གོང་བཏགས”འཇོག་པའི་སྐོར།
པའི་བསྐལ་བ་ཁྱོད་ཡོད་ཀི།   ལུས་ལ་གོན་པའི་ཕྱིན་ཆད་