cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
གཅེར་བུ་བའི་ཆོས་ལུགས།
ཆོས་ལུགས།
དེ་ཡང་ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་མཛད་པའི་༼ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ་༽ལས། གཅེར་བུ་བ་ནི། རྒྱལ་བ་དམ་པ་སོགས་ཀྱི་རྗེས་སུའབྲངས་པས་རྒྱལ་བར་གྲགས་ལ། ཤེས་བྱ་ཐམས་བཅད་ཚིག་དོན་དགུར་འདུ་བར་འདོད་ཅིང། ལྗོན་ཤིང་སོགས་སེམས་ལྡན་དང། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀུན་མཁྱེན་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་རིག་པ་སོགས་སྨྲའོ། ཐར་བ་ནི་ལུས་གཅེར་བུ་དང། ངག་མི་སྨྲ་བ་དང། མེ་ལྔ་བསྲེན་པ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔར་བྱས་ཀྱི་ ལས་ཐམས་ཅད་ཟད་ཅིང། ལས་གསར་དུ་མ་བསགས་པས། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེང་ན་འདུག་པའི་གནས་འཇིག་རྟེན་འདུས་པ་ཞེས་པ་གདུགས་དཀར་པོ་གྱེན་ལ་བསླངས་པ་ལྟ་བུ་ཞོའམ་ཀུ་མུ་ཏ་ལྟར་དཀར་བ། ཚད་དཔག་ ཚད་འབུམ་ཞེ་ལྔ་ཡོད་པ་། སྲོག་ཡོད་པས་དངོས་པོ་ཡིན་ཅིང། འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེར་འགྲོ་སྟེ། གནས་དེ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། ཞེས་ཟེར་རོ།། ༼གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད་༽ལས།  མུ་སྟེག་པ་དེའི་མིང་དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཡོད་པ་སྟེ། 1གཅེར་བུ་པ་ ༢ཟད་པ་བ་ ༣རྒྱལ་བ་པ་ ༤མཆོད་འོས་པ་ ༥འཚོ་བ་པ་ ༦ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན། མིང་དྲུག་པོ་དེ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནམ་ ཞེས་ན་གོང་དུ་གསལ་བ་ལྟར་ནམ་རྒྱུན་གོས་མི་གྱོན་པས་གཅེར་བུ་པ་དང། རང་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་དཀའ་བ་སྤྱད་དེ་སྡིག་པ་དག་རྒྱུའི་འདོད་ཚུལ་བཟུང་བས་ཟད་པ་བ། སློབ་དཔོན་རྒྱལ་བ་དམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་གྲུབ་མཐའ་ཁས་ལེན་ མཁན་ཡིན་སྟབས་རྒྱལ་བ་པ། དྲང་སྲོང་མཆོད་འོས་རང་གི་སློབ་དཔོན་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་སྟབས་མཆོད་འོས་པ། རང་གི་སྲོག་དེ་བདག་ཡིན་པ་དང། བདག་དང་སྲོག་གཉིས་གཅིག་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་སྟབས་འཚོ་བ་པ། ཉིན་ལྟར་ཕྱོགས་ བཞིར་སློང་ནསའཚོ་བ་སྐྱེལ་གྱི་ཡོད་སྟབས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད། དེའི་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཚིག་དོན་དགུ་ཟེར་བའི་ནང་དུ་འདུས་ཡོད་ཟེར་ཞིང། ཚིག་དོན་དགུའི་ནང་གི་དང་པོ། སྲོག། དེས་སྲོག་ཟེར་བ་དེ་བདག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ཞིག་དང། བདག་དང་སྲོག་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པརཁས་ལེན་གྱི་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ཚེ་དང་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་བརྟེན་གཞི་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྲོག་ཟེར་ཞིང་སྲོག་དང་དབུགས་གཉིས་དོན་གཅིག་ཡིན། དབུགས་ཕར་བཏང་ནས་ཚུར་རྔུབ་ཐེང་གཅིག་ ལ་དབུགས་ཁུག་པ་གཅིག་ཟེར་བ་དང། མུ་སྟེག་པ་འདིས་སྲོག་དང་བདག་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡིན་ཟེར་ཞིང། དེ་ཡང་མི་ཞིག་ལ་ཆ་འཞག་ན་དེའི་གཟུགས་ཚད་དང་སྲོག་གཉིས་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེགཟུགས་པོ་ཆུང་བ་ཡོད་ན་སྲོག་ཆུང་བ་དང། གཟུགས་པོ་ཆེ་བ་ཡོད་ན་སྲོག་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དང་སྲོག་དེ་ཡང་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟ་དུས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལ་ནུས་པ་བཏོན་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས། སྲོག་གི་ངོ་བོ་དེ་རྟག་པ་ཡིན་པ་དང། སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་དེ་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་བ་ཞིག་སྟེ། དཔེར་ན་རྒན་རྒོན་ཆགས་དུས་ཀྱི་སྲོག་དེ་ཕྲུ་གུའི་སྐབས་ཀྱི་སྲོག་དང་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་འགྲོ་གི་རེད་ཟེར།
ཕ་བོང་ཁ་པ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ།
ÕâÊÇ´úÂë
ཆགས་པ་མཐོ་རུ་འཕེལ་བ།
ཆགས་པ་མཐོ་རུ་འཕེལ་བ་ནི་ཆགས་སྤྱོད་བྱེད་སྐབས་གཟུགས་པོ་དང་བསམ་བློར་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པའི་ཚོར་སྣང་བར་ཟེར།
༡༨༩༥ལོ།
༡༨༩༥ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཀེར་ལངས།
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
__INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
མར་ག་རེ་ཐ་ཁྲ་ཆེའར།
མར་ག་རེ་ཐ་ཁྲ་ཆེའར་ནི་༡༩༧༩ནས་༡༩༩༠བར་གྱི་དབྱིན་ཇིའི་བཀའ་བློན་ཞིག་ཡིན།
ཆགས་སྦྱོར་བྱེད་པ།
ཆགས་སྦྱོར་བྱེད་པ་ནི་ཕོའི་སྐྱེ་འཕེལ་དབང་པོ་མོའི་སྐྱེ་འཕེལ་མ་ལག་ནང་དུ་བཅུག་པར་ཟེར།
༄༅།། རའོ་མེའུ་ཨོ་དང་ཇོའུ་ལིའུ་ཡ་ཐི།
རའོ་མེའུ་ཨོ་དང་ཇོའུ་ལིའུ་ཡ་ཐི་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Romeo and Juliet)
ཁ་རི་སི་ཐོའོ་ཧྥུ་ཀོ་ལུན་སྤུ་སི།
ཁ་རི་སི་ཐོའོ་ཧྥུ་ཀོ་ལུན་སྤུ་སི་(ཨི་ཏ་ལིའི་སྐད།: Cristoforo Colombo)སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་མྱུལ་ཞིབ་པ་དང་གྲུ་གཟིངས་གཏོང་ལས་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་ཨི་ཏ་ལིའི་ནུབ་བྱང་གི་ས་ཆ་ཞིག་ལ་འཁྲུངས་པ་ཡིན།
ཞི་པོ་མི།
ཞི་པོ་མི་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཞེས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་མི་རེད།
ཞེ་ཁུ་སི་པེར།
ཞེ་ཁུ་སི་པེར​་(༡༥༦༤-༡༦༡༦)(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: William Shakespeare)ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་རླབས་ཆེ་བའི་ཟློས་གར་རྩོམ་མཁན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན། ཁོང་དབྱིན་ཇི་ཡི་ཁེ་ལས་བདག་པོ་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཟློས་གར་ཁང་གི་ལག་གཡོག་དང་འཁྲབ་སྟོན་མཁན་མཛད་མྱོང་། རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉམས་མྱོང་དང་ཤེས་བྱ་བེད་སྤྱད་དེ་ཟློས་གར་༣༧བརྩམས་ཤིང་། འཛམ་གླིང་གི་ཟློས་གར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུ་གཞན་གྱིས་འགྲན་མི་བཟོད་པའི་གྲུབ་འབྲས་བླངས། ཁོང་གི་ཟློས་གར་བརྩམས་ཆོས་ནི་རིག་རྩལ་བསྐྱར་དར་དུས་ཀྱི་མི་ཚུལ་བསམ་བློའི་མཚོན་བྱེད་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཡིན་ཅིང་། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་ཟློས་གར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བཞག དེ་ལས་༼ཧམ་ལེ་ཐྲི་༽དང་༼རའོ་མེའུ་ཨོ་དང་ཇོའུ་ལིའུ་ཡ་ཐི་༽སོགས་འཛམ་གླིང་ཟློས་གར་གྱི་རྨད་བྱུང་བརྩམས་ཆོས་སུ་གྱུར་ཡོད།
ནགས་ཀྱི་དཔལ་མོ་
ནགས་ཚལ་གྱི་ལྷ་མོ།
འབྲུག་གི་རྒྱལ་རྟགས།
རྒྱལ་ཡོངས་ལས་རྟགས་འདི་ དབྱིབས་ཐད་སྒོར་སྒོར་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ནང་ མེ་ཏོག་པདྨའི་གུ་ལུ་ འབྲུག་གཉིས་ཁ་འཐབ་རྐྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། འབྲུག་གཉིས་ཀྱི་སྦུག་ལུ་ རྡོ་རྗེ་རྒྱ་འགྲམ་ཡོད་མི་དེ་གིས་ རྒྱལ་སྲིད་དང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ ཟུང་འབྲེལ་དུ་གནས་པའི་བརྡ་མཚོན་ཨིནམ་དང་ མེ་ཏོག་པདྨ་དེ་ རྣམ་དཀར་དམ་ཚིག་གཙང་མའི་བརྡ་མཚོན་ཨིན། དེ་ལས་ འབྲུག་གི་ལག་པར་ནོར་བུ་ཡོད་མི་དེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་དབང་རང་བཙན་དང་ དཔལ་འབྱོར་ལོངས་སྤྱོད་དར་ཤིང་རྒྱས་པའི་བརྡ་མཚོན་ཨིན། ཟུར་ཁ་ལས་འབྲུག་ ཕོ་མོ་གཉིས་ཁ་འཐབ་རྐྱབ་ཡོད་མི་དེ་ ང་བཅས་ར་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མིང་གི་བརྡ་མཚོན་ཨིན།
ནགས་རྒྱུ་
གསར་དུ་སྐྱེས་པའི་ལྗོན་ཤིང་།
ནེའུ་ཡོར་ཀ།
ནེའུ་ཡོར་ཀ ཉིའུ་ཡོར་ཁུ། ཨ་མེ་རི་ཀའི་ཆེས་ཆེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན།
population 8,336,697 (2012)
གསར་སྦང་གི་ས་ཁོངས།
གསར་སྦང་ནི་འབྲུག་ཡུལ་གྱི་ས་ཁོངས་གཅིག་རེད།
བོང་བུ།
བོང་བུ་ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
བོང་བུའི་བསྟན་བཅོས།
དོ་རྒྱ་དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས།
དང་པོ་བོང་བུའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དང་བོང་བུ་ཞེས་པའི་མིང་ལ་དཔྱད་པ།
དུང་མཁན། མགྲིན་བཟང། ཕུར་སྣ་ཅན། རྡོ་རྗེ་ཅན། བོང་བུ། གུ་རུ་སོགས་འབོད་སྲོལ་འདུག དཔེར་ན། གུ་རུ་མ་འགྲོ་ན་ཆབ་མདོ་ནས་མི་འགྲོ་ཅེས་པ་ལྟ་བུ། གཞན་ཡང་འཁྲུངས་དཔེ་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང་(ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་སྨན་རྩིས་ཁང་གིས་བསྒྲིགས་པ་)ལས། བོང་བུ། བོང་བུ་ནི་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཞིང་ཁུལ་ཕལ་ཆེར་མིས་བདག་གསོ་དང་བཀོད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། ཟས་ནི་རྩ་ལྡུམ་དང་། གཟན་ཆས། འབྲུ་རིགས་སོགས་བཟའ། སྤུ་མདོག་ནི་རྫ་སྐྱ་དང་ཐལ་མདོག ནག་པོ་སོགས་ཅི་རིགས་ཡོད་པ་དང་། རྣ་བ་རིང་ཞིང་རྐང་ལག་ཕྲ་ལ་ཅུང་ཟད་ཐུང་བ། རྨིག་པ་ཟླུམ་པོ་ཡིན་པ་སོགས་དཔེ་རིས་ལྟར་ལ། ཀུན་གྱིས་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་བས་ཞིབ་པར་མ་བཀྲལ། མིང་གཞན་སྣ་ཆེན་དང་། སྐད་ཆེན། ཤུགས་འགྲོའི་ཕ། ཆོས་ཅན་རིང་། བྱིན་པ་གཙང་། བཟོད་པའི་མུ་ཁྱུད། གྲོང་དུ་འདྲེན། མགྲིན་བཟང་བོ་བཅས་སོ། བོང་བུ་ཅེས་པའི་མིང་གི་ཐད་ལ་བསམ་ཚུལ་མ་འདྲ་བ་འགའ་བཀོད་ན། ༡༽ རྣམ་པ་རྟ་དང་འདྲ་ལ་དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ཆུང་བའི་སྒོ་ཕྱུགས་ཤིག སྒྲ་བཤད་ནི་རྟ་ལས་བོང་ཚོད་ཆུང་བའི་ཆ་ནས་བོང་བུའམ་བོང་གུ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། དེ་ཡང་བོང་ནི་གཟུགས་པོའི་བོང་ཚད་དང་། བུའམ་གུ་ནི་ཆུང་བའི་དོན་ནོ། འོ་ན་བོངས་ཚོད་ཅེས་ས་མཐའི་ཡང་འཇུག་འབྲི་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་གདམ་ང་ཡིན་པར་སེམས་ཏེ། འདུལ་བ་གཞི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས། མི་ཆེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་གསུམ་པ་དག་ལས་བོང་ཚོད་མ་ལྷག་གམ་ཞེས་བྱའོ། ཞེས་དང་། ཚནྡྲ་ད་སའི་བོད་དབྱིན་ཚིག་མཛོད་དུ་བོང་ཚོད་ཅེས་ས་མཐའ་མེད་པ་སྣང་། ༢༽ ར་ཕོ་ན་རེ། བོང་གསེབ་ལགས། བོང་མ་ཤི་སོང་། བོང་གསེབ་བོང་བོང་བོང་ཟེར་ནས་ཅེ་ཕེ་འདེབས། (ཕེ་འདེབས་པ་ནི་ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད། ངུས་པའི་དོན།) ར་ཕོ་སེམས་འཚབ་ནས་རྟབ་རྟབ་པོར་བོང་གསེབ་ཀུ་རེ་རྩེ་བ་ཡིན་ཅེས་བཤད། བོང་བུས་བུ་ཆི་བུ་ཆི་བུ་ཆི་ཟེར་ནས་ཟེར་ཞོར་ཕེ་འདེབས་(ངུ) མཚམས་བཞག་པའི་ངུ་བའི་གོ་རིམ་གྱི་སྒྲ་གདངས་ལ་རྟེན་ནས་མི་རྣམས་ཀྱིས་བོང་བུ་ཅེས་མིང་བཏགས། ༣༽ འཛམ་གླིང་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ངོས་ཐད་ནས་བཤད་ན་སྐད་རིག་རྙིང་བ་དག་ན་བོང་བུ་ལ་མིང་ཡག་སྡུག་གཉིས་རེ་ཡོད་མོད། བོང་བུ་ཅེས་པའི་སྒྲ་དང་འདྲ་བ་ནི། བོང་བུའི་མིང་ལ་སྒི་རིག་སྐད་ལ་གྷ་རྡི་རོ་སི། ( gaidaros) དེ་སིང་ཀྲི་ཏའི་སྐད་དང་འདྲེས་ནས། གྷ་དྷ་བྷ། (gardabha) ངོ་བོར་གྱུར། དེ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཁ་ཆེའི་ཨུར་རྡོ་དང་། ཧིན་རྡིའི་སྐད་ཐོག་གི་གྷ་དྷ་( gadha) ཡི་ངོ་བོར་གྱུར། དེ་བོད་སྐད་ཐོག་སླེབས་པ་ན་གུ་རུ་འམ་གྭ་བ་ཡི་ངོ་བོར་གྱུར་པར་འདོད། དཔེར་ན་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་ཆོ་ག་ན། ལ་ལ་བོང་བུ་གྭ་བ་ལ་ཞོན་པ།། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། (2)ཡོ་རོབ་དང་ཨ་རི་གླིང་ན་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྐད་ཡིག་ སི་པན་སྐད་ཐོག་གི་བྷོ་རོ་( burro) དེ་སིང་ཀྲི་ཏའི་སྐད་ཐོག་གི་བྷོ་རེ་མ། (bhurriama) ངོ་བོར་གྱུར་དེ་རིམ་བཞིན་བོད་ལ་སླེབས་པ་ན་བོང་བུའམ་བོང་གུའི་ངོ་བོར་གྱུར་བའོ། སྐད་རིགས་རྙིང་བ་དེ་དག་ལ་བོང་གི་སྒྲ་འདྲ་ཙམ་ཡོད་པས་སྒྲིག་ནུས་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན་ཡང་། བོད་མི་ཡི་འབྱུང་ཁུངས་ཕ་སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མ་བྲག་གི་སྲིན་མོ་ལས་བྱུང་བའི་རིགས་གཅིག་དང་། ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་སྲིད་སྒྲིབ་ལས་ཕམ་ནས། རི་བོ་གངས་ཅན་ཕྱོགས་ལ་བྲོས་བྱོལ་དུ་འོང་བའི་རིགས་ལས་མཆེད་པ་གཉིས་བཤད་པ་ལས། ཕྱི་མ་དེས་རང་རང་གི་འཚོ་རྟེན་བོང་བུ་དང་དེའི་མིང་དང་བཅས་པ་རྒྱ་གར་ནས་སྐབས་དེ་དུས་ཁྱེར་ཡོང་བ་ཡིན་ཟེར་ན་འབྲེལ་མེད་པ་གཏན་ནས་མིན། དེ་ལྟར་བྱས་ན་བོད་ལ་བོང་བུ་སླེབས་པ་ཤིན་ཏུ་སྔ་བར་སེམས།
གཉིས་པ་བོང་བུའི་བྱུང་བ། བོང་བུའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་གསུངས་ཚུལ་ལྟར་ན་ཐོག་མར་དུད་འགྲོ་གཞན་དང་འདྲ་བར་རྒྱ་མཚོ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་དེ་མཛོད་འགྲེལ་ལས། དུད་འགྲོ་ནི་ཐང་དང་ཆུ་དང་ནམ་མཁའི་སྤྱོད་ཡུལ་བ་དག་ཡིན་ནོ། དེ་དག་གི་གནས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ནི་དེ་ལས་འཕྲོས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། འདི་ནི་དེང་སང་གི་ཚན་རིག་པའི་ནང་ཚན་སྲོག་ཆགས་རིག་པ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་དང་མཐུན་ནམ་སྙམ་ལ། ༢༽ ཡང་དེང་སང་གི་བཤད་སྟངས་ལྟར་རམ་ཉེ་བརྒྱུད་ལྟར་བཤད་ཚུལ་ལྟར་ན་The wild ancestor of the donkey is the African wild ass, E. africanus. The donkey has been used as a working animal for at least 5000 years. བོང་བུ་ནི་ཐོག་མར་ཨ་ཧྥི་རི་ཀའི་རྐྱང་རྒོད་ཡིན་ལ། ཁྱིམ་སྤྱོད་སྲོག་ཆགས་སུ་གྱུར་ནས་ལོ་ལྔ་སྟོང་ཙམ་འདས། Asses were first domesticated around 3000 BC, probably in Egypt or Mesopotamia,[6][7] and have spread around the world.གཞན་ཡང་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་སུམ་སྟོང་གི་སྔོན་དུ་ཨ་རབ་གླིང་གི་ཨི་རྗི་ཕུ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། དེ་ཡང་རྐྱང་ཁྲ་ལས་མཆེད་ཅིང་རིམ་གྱིས་འདུལ་སྦྱོང་བྱས་པ་ལས་སྒོ་ཟོག་ཏུ་གྱུར། དེ་རིམ་གྱིས་རྒྱ་གར་དང་ཁ་ཆེ། དཀྱིལ་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་གླིང་དུ་ཁྱབ་ཅིང་རིམ་གྱིས་བོད་ལ་འོང་བར་བཤད། འཇིགས་བྱེད་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བར་དཔག་ན་མ་མཐའ་ཡང་ལོ་ཉིས་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་སྔོན་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཡོད་པ་གཏན་འཁེལ་ཐུབ་ལ། བོད་ལ་དུས་ནམ་ཞིག་ནས་འོང་མིན་ཐད་ལ་ད་ལྟའི་ཞིབ་འཇུག་གི་གཞི་རྩ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་བཞི་རྩ་འགྲེལ་ལ་དཔག་ན་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་སྔོན་དུས་བོང་བུ་ཡོད་དགོས་སམ་སྙམ། དེ་ལས་ཀྱང་སྔ་བར་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་གི་སྔོན་དུ་ཡོད་པར་ཡང་སེམས་དེ། སྔ་ས་ནས་བྱུང་བའི་བོན་གཞུང་འོག་ཏུ་འགོད་འགྱུར་ལྟར་དྲེའུ་དང་བོང་བུའི་གཟུངས་ཡང་ཡོད་པས་སོ། བན་དེའི་གཟུངས་འདུས་ན་ཡང་རྟ་བོང་གི་གཟུངས་ཡོད་པ་ཡང་འོག་ཏུ་འགོད་པར་བྱའོ། བན་བོན་གྱི་བོང་བུའི་གཟུངས་གཉིས་ཀ་ལྟར་ན་ཡང་བོད་པས་བོང་བུ་སྒོ་ཕྱུགས་གལ་ཆེན་དུ་བརྩི་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྲོའོ། There are more than 40 million donkeys in the world, ད་ལྟའི་ཆར་འཛམ་བུ་གླིང་འདིར་བོང་བུ་ས་ཡ་བཞི་བཅུ་ཙམ་ཡོད་པར་བཤད། བོང་བུའི་ཤ་ཁྲག་རུས་གསུམ་གྱི་འབྲེལ་བའི་གཉེན་ཚན་ནི། བོང་བུའི་པ་མེས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ནི་ ass རྐྱང་ཡིན།  ཡང་བུ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་རྟ་དང་བོང་མ་འདྲེས་པ་ལས་jackབོང་དྲེལ་སྐྱེས། བོང་བུ་དང་རྐྱང་འདྲེས་པ་ལས་རྐྱང་མ་བོང་སྐྱེས་པ་ཡིན། བོང་གསེབ་དང་བོང་མ་སྡེབ་པ་ལས་donkey བོང་བུ་སྐྱེས་པ་ཡིན།  Jack donkeys are often used to mate with female horses to produce mules. བོང་གསེབ་དང་རྒོད་མ་འབྲེལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་དྲེའུ་འམ་དྲེལ།
གསུམ་པ་བོང་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་སྨན་བཅོས་དང་རྨི་ལམ་བརྟག་ཐབས་སྐོར།
བཞི་བ་བོང་བུའི་གཏམ་དཔེ་བསླབ་བྱ་སྐོར།
༡༽ བོང་མཇེ་ལངས་ཀིན་མ་འདུག་ད། དེ་ནི་ག་ལེར་བྱོས་དང་ཟེར་པའི་དོན་ཡིན ༢༽ བོང་བུ་དར་ཐོག་ལ་མ་འདེད་རོགས། ང་ལ་བཙུར་ཡོང་གིན་མ་འདུག་ཅེས་བའི་དོན་རེད། ༣༽ ཁྱོད་བོང་གསེབ་མ་རེད་མོད།ཟེར་ན་ངོ་ཚ་ཡོད་ཀིན་ཆུགས་ཟེར་པའི་དོན་རེད། ༤༽བོང་མ་བྲག་ཁར་དེད། ཟེར་ན་བོང་བུ་གཙམ་གཡེམ་བྱེད་ཀིན་འདུག་ཟེར་པའི་དོན་རེད། ༥༽ ནམ་ཚོད་བྱ་ཡིས་བཟུང་ཡང། རྒྱལ་ཁ་བོང་བུའི་འཕྲོག་སོང་། ༦ ༽བོང་སྐྱ་ལུའི་བསྟན་པ་དར་འདུག་ག། ༧༽ བོང་སྐྱ་ལི་གོམ་པ་རླུང་རེད། རྟ་འདོ་བ་དགོས་དོན་མེད་ཁུ། ༨ ལས་ཀ་ཐམས་ཅད་བོང་བུས་བྱེད་ནས། གཟི་བརྗིད་དང་སྙན་གྲགས་ཐམས་ཅད་རྟ་དང་དྲེལ་གྱིས་ཁྱེར་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡིན། ༩༽ ངན་པའི་བཟང་བསྟོད་མི་ཐེག བོང་བའི་གསེར་སྒ་མི་ཐེག ༡༠༽ཕོ་རབས་དང་རྒོད་པོ་ཤ་ཡིས་གསོས། ཕོ་འབྲིང་དང་ཉ་མོ་ཆུས་གསོས། ཕོ་ངན་དང་བོང་བུ་རྩམ་པས་གསོས། ༡༡༽ ང་ཚོའི་ཡུལ་དུ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་ཞིག་ལ། བོང་རྒན་ལ་གོང་ཆེ་དུས། ཀློའི་རྒན་ལ་དབང་ཆེ་དུས།ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཞིག་དར་ཡོད། ༡༢༽ འབྲས་ལྡན་བོང་གསེབ་སྐྱ་རིང་བོ།།བོང་ཁྱུར་ཧོ་སྐད་དི་རི་རི།།ཆགས་ལྡན་བན་ཆུང་བློ་ཡང་པོ།།ནག་མོའི་ཁྲོད་ན་ཀུ་རུ་རུ། ༡༣༽ བོང་བུའི་ནང་ཁྲོལ་མ་སྟོན། ༡༤༽ སྐྱིད་མྱི་ལ་རེ་ན་གྱ་ལ་གྱི་ལེ།། ཁལ་བོང་བུ་བཀལ་ན་ལྡ་ན་ལྡེམ་ནེ། ། ༡༥༽  བྱང་སྟོན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོས། རྒྱ་ཁེ་པའི་བོང་རྒན་རྒྱབ་མེད་པོ།། ཁོ་ཀུམ་མེ་ཀུམ་མེ་འདུག་དབང་མེད།། ཞེས་དང་ཡང་ཁོང་གིས། དབྱར་སོ་ཀའི་དུས་ཀྱི་བོང་བུ་དེ།། ཕོ་རེང་ངེ་རེང་ངེ་འདུག་དུས་མེད།། ༡༦༽ ས་སྐྱ་བླ་མས། གཟིག་ལྤགས་བཀབ་པའི་བོང་བུ་ཡིས།། ལོ་ཏོག་ཟོས་མཐར་གཞན་གྱིས་བསད་།། ཞེས་དང། ༡༧༽ ཡང་རྣལ་འབྱོར་བ་རུས་པའི་རྒྱན་ཅན་གྱིས།  “མཁར་ཟུར་བཞི་ལོགས་བརྒྱད་རྩེ་དང་དགུ། །དུས་དེང་སང་བོང་བུའི་རྣ་བ་འདྲ། །འདི་ཡང་མི་རྟག་སྒྱུ་མའི་དཔེ། །དཔེ་འདིས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་ང་སྒྲུབ་པ་བྱེད། ། ཞེས་དང་ཡང་། ༡༨༽ཁོང་གིས། ཁ་ནས་དགོས་པའི་ཆོས་སྐད་ཀྱི་ལན་འདོན་རྒྱུ་མེད་པའི། མི་དགོས་པའི་འདོམས་ནས་ཆས་རྟ་བོང་བུ་བས་ཆེ་བ་དེ་མ་སྟོན་པར་སྦོས་ལ་ཁ་རོག་པར་སྡོད་”སོགས་ཀྱིས་མཚོན་བོང་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་དཔེ་བསླབ་བྱ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད་པ་མང་ཆེ་བ་ངན་པའི་དཔེར་བཀོད་ཡོད་ན་ཡང་། བཟང་བོའི་དཔེར་བཀོད་པ་ཡང་གཏན་ནས་མེད་པ་མིན་ཏེ། ༡༽ འཇིག་རྟེན་གཏམ་གྱི་དཔེ་ལ། བོང་བུ་བོང་བུ་མ་ཟེར།། སྨུག་ཆུང་དྲེལ་གྱི་ཨ་ཕ།། གླང་ངུ་གླང་ངུ་མ་ཟེར།། མཛོ་དཀར་ཁྱུང་གི་ཨ་ཕ།། ཞེས་དང་། ༢༽ རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ལས། བུ་བྱ་རྒྱལ་རྒོད་པོ་དང་འདྲ་བ་དབུས་སུ་ཐལ། །ཕ་ཅོང་རོང་བོང་བུ་དང་འདྲ་བ་ཤུལ་དུ་བོར། །” ཞེས་དང་། ༣༽ ཡང་ནུབ་གཅིག་གི་རྨི་ལམ་དུ་བོང་བུ་ཞིག་ལ་ཁ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞོན་ནས་རེ་བའི་གོས་གྱོན་པ་རྨིས་པ་རྗེ་བཙུན་ལ་ཞུས་པས། ཐེག་ཆེན་བོང་བུའི་རྟ་ཞོན་པ། །འཁོར་བ་དག་ལ་རྒྱབ་ཕྱོགས་ཏེ། །མྱང་འདས་མདུན་དུ་བསུ་བར་བྱེད། །རེ་བ་ཀུན་གྱི་རེ་གནས་པ། །ཞེས་ནང་བ་སངས་རྒྱས་པའི་ལམ་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དང་བོང་བུ་ལ་ཞོན་པའི་མཚུངས་དཔེར་བཀོད་ནས་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་ཐར་བར་བགྲོད་པའི་དཔེར་ཡང་བཀོད་ཡོད་དོ།།
ལྔ་བ་བོང་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་ལྷ་འདྲེ་སྐོར་དང་བོང་བུའི་ཁྱད་ཆོས་སྐོར།
དྲུག་པ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་བོང་བུ།
༡༽ འདུལ་བ་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་སྐབས་སུ། “བ་ལང་དང་མ་ཧེ་དང་ར་དང་ལུག་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་དང་རྔ་མོང་དང་བོང་བུ་དང་འབྲུ་ཙམ་པ་དང་། སྣོད་ཀྱང་དགེ་འདུན་གྱི་ཆེད་དུ་བླང་ངོ་།” ཞེས་གཙོ་བོར་དགེ་འདུན་པས་ཀྱང་སྤྱི་བའི་ཆེད་དུ་བླང་རུང་བར་གསུངས་ཡོད།
༢༽ འདུལ་བ་ལུང་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འཁྲིག་ཚིག་སྨྲ་བའི་ལྷག་མའི་སྐབས་སུ།  ་“ཁྱོད་ལ་བོང་བུ་དག་དེ་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག ཁྱོད་ཀྱི་དེར་མགལ་དུམ་དག་ཆུག་ཅིག་ཅེས་གཤེ་བ་དང་། བུད་མེད་ཀྱིས་བསྔགས་པ་དང་བསྔགས་པ་མིན་པ་སོགས་དགེ་སློང་ལ་བརྗོད་པ་ན། དགེ་སློང་གིས་དེ་ཉིད་ཕྱིར་སྨྲ་བ་བསྒྲུབ་པ་དག་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། ” འདི་ནི་བོང་བུས་འཁྲིག་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བལྟས་ཡོད།
༣༽ འདུལ་བ་ལས་རྫས་དབང་མི་དབང་གི་ཚད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། “གསུམ་པ་ནི། གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་དང་བོང་བུ་དང་དྲེའུ་དང་གོ་ཆ་རྣམས་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་འབུལ་ལོ། །དབྱིག་དང་གསེར་དང་ཟངས་ལ་སོགས་པ་གཞན་བརྡུངས་སུ་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་རྣམས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་འབུལ་ལོ། །ནོར་བི་དུརྱ་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ཀྱང་དགོན་མཆོག་གསུམ་ལ་འབུལ་ལོ། །” མི་ཤི་ཟིན་པ་ཞིག་གིས་རྫས་རྣམས་དགེ་འདུན་ལ་བསྔོས་ན་ཅི་ལྟར་བདག་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་གསུངས་ཡོད།
༤༽ འདུལ་བ་ལས་ཤ་ཟ་མི་རུང་བ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། “སྟག་གི་གོད་མའི་ཤ་མི་བཟའ་སྟེ། དེ་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བཀག་གོ །གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་དང་ཀླུ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་མི་བཟའོ། །རྟ་དང་བོང་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྨིག་གཅིག་པ་དང་། ཝ་དང་སྤྲེའུ་དང་། བྱ་ཤིང་རྟ་མོ་དང་། ཁ་དང་བྱ་རོག་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། ཆུ་སྐྱར་དང་། ཁྱི་དང་། བྱི་ཁྲ་དང་། འུག་པ་དང་། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་བྱ་མི་རོ་ཟ་བ་དག་དང་། བྱ་གར་དང་། ཕ་ཝང་དང་། ཆུ་དང་སྐམ་ལ་གནས་པའི་སྐྱིན་ཀོར། སྦལ་པ་དང་། དྲེའུ་སྲིན་ས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲིན་རིང་པོ་དང་། སྲིན་བུ་པད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཤ་ཤེས་ན་མི་བཟའོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གཙོ་བོར་ཤ་ཟ་རུང་མི་རུང་གི་ཆ་ནས་བོང་བུ་ལ་ལྟ་ཚུལ་བཏོན་ཡོད།
༤༽ “སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། གོ་ཀརྞ་དང་ཁྱུ་མཆོག་གི། །རུ་ཆེན་རྣམ་པར་མཐོང་བ་དང༌། །འདི་བདེན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས། །སེང་སྟག་བོང་བུ་ལ་སོགས་པའི། །རྭ་རྣམས་ལ་ནི་མེད་ཅེས་སྟེ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ལྟ་བ་ཡང༌། །མི་མཁས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང༌། །དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་རྭ་མཐོང་བས། །བོང་བུའི་མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་འབྱུང༌། །ཇི་སྟེ་གཞན་གྱི་མ་མཐོང་ན། །བོང་བུའི་མེད་སྙམ་དེ་མི་འབྱུང༌། །ལོག་པར་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །འདི་ན་མེད་ཅེས་རྟོག་པ་འབྱུང༌། །” ཞེས་བོང་བུ་ལ་རྲ་གནས་ནས་མེད་པར་གསུངས་ཡོད།
༥༽དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་སྤྱོད་འཇུག་རྣམ་བཤད་ཟབ་རྒྱས་མཐའ་ཡས་སྙིང་པོ་ལས། “་སྤྱིར་ངན་སོང་པ་ཐམས་ཅད་གང་དུ་ཕྱིན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་སྟེ་དཔེར་ན་རྟ་དང་བོང་བུ་དང་དྲེའུ་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་སོང་ཡང་བྲན་དུ་བཀོལ་བ་དང་ལུག་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་ཕྱིན་ཡང་གསོད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་བདག་ཅག་གིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །” ཞེས་དང་ཡང་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་ལས། ༦༽ བོང་བུའི་བཀོད་སྤྱོད་ནི། ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་ལས་རྡོག་པས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ་བ་ནས་གདབ་པས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ་བ་ལྔ་ནི། རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྟ་དང་མ་ཧེ་དང་བོང་བུ་དང་གླང་བོ་ཆེ་དང་གླང་ལ་སོགས་པའོ། གསུངས་པ་ལྟར་རོ། ཞེས་བློ་སྦྱོང་གི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ནས་གཙོ་བོར་བོང་བུའི་བཀོད་སྤྱོད་ཆ་ནས་བཤད་ཡོད།
༨༽ ལྷུན་འགྲུབ་པན་ཊི་ཏའི་འཇིགས་བྱེད་བསྐྱེད་རྫོགས་ལས། ༡༽ “གལ་ཏེ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་འདོད་ན། མར་ཁུ་ཆེན་པོའི་མར་མེ་དབུལ། མི་དང༌། བོང་བུ་དང༌། རྔ་མོང་དང༌། ཁྱི་དང༌། ཝ་དང༌། མ་ཧེ་དང༌། གླང་པོ་དང༌། བ་ལང་དང༌། ལུག་དང༌། རི་དྭགས་དང༌། ཕག་ལ་སོགས་པའི་ཤ་རྣམས་དབུལ་བར་བྱའོ།” ཞེས་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པའི་རྫས་སྦྱོར་ལ་བོང་བུའི་ཤ་དགོས་པར་བསྟན་ལ། ༢༽ཡང་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། “ཕྱི་ནས་བོང་བུའི་གཅིན་དང༌། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྫིས་ལ་བླུགས་མ་ཡང་དག་པར་དགང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་རུ་འཁོར་ལོ་བཅུག་ལ་རོ་བསྲེགས་པའི་མེ་ལ་བཞག་སྟེ་རྐང་པ་གཡོན་པས་མནན་ལ། གཤིན་རྗེའི་སྦྱོར་བས་ཡི་གེ་བཅུ་པའི་སྔགས་བཟླས་པ་བྱས་ན་ཞག་གཅིག་གིས་རེངས་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་ཕྱིས་མི་འགྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། ༈ །”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རེངས་པར་བྱེད་པའི་རྫས་སྦྱོར་ལ་བོང་བུའི་གཅིན་དགོས་པར་ཡང་བསྟན། ༣༽ དེར་མ་ཟད་གཞུང་དེ་ལས། “དེ་ལ་ལས་ནི་འདི་རྣམས་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གསད་པར་འདོད་ན། དེར་མིའི་རུས་པ་དང༌། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང༌། བོང་བུའི་སྤངས་དང༌། ཚེར་མ་དང༌། སྐྲ་དང༌། སེན་མོ་དང༌། དེ་དག་ཐམས་ཅད་མར་ཁུས་སྤྲུས་ལ། མ་ཧེའི་ཞལ་གྱི་སྦྱོར་བས་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཁ་ལྷོར་བལྟས་ཏེ། རོ་བསྲེགས་པའི་མེ་ལ་གང་གི་མིང་དང་བཅས་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བསྲེགས་ན་དེ་ཞག་བདུན་གྱིས་འཆིའོ། །”ཅེས་གསོད་པར་བྱེད་པའི་རྫས་སྦྱོར་ལ་བོང་བུའི་སྦང་མ་དགོས་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ། སྔགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ཕལ་ཆེར་རྫས་སྦྱོར་སྡེབ་ཕྱོགས་ཐད་ནས་བོང་བུ་ཁ་དང་རུས་པ། ཁྲག་དང་ཁུ་བ། གཅིན་དང་སྦང་མ་སོགས་རྫས་སྦྱོར་གྱི་སྡེབ་ཕྱོགས་ཐད་ནས་གསུངས། མདོར་ན་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཆེ་ཁག་ལས་བོང་བུ་ནི་བརྗོད་བྱ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བཟུང་ཡོད་པ་ལྟར་ནང་བ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ན་ཡང་བོང་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་བརྗོད་བྱ་མང་པོ་ཡོད་དོ།།
བདུན་པ་བོད་པའི་བོང་བུའི་གཏམ་རྒྱུད།
༡༽ བོད་ཀྱི་གནའ་སྒྲུང་ཉི་ཆོས་བཟང་པོའི་སྒྲུང་ནས་བོང་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲུང་། མར་ཁྲལ་ཆག་ཡངས། དེ་ཡང་ལྷོ་ཁ་སྣེ་དོང་རྫོང་གི་རྒྱལ་པོ་དེས་མི་སེར་ཚོའི་ས་ནས་མར་ཁྲལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་བསྡུ་ལེན་བྱས་པས་མི་སེར་ཚོའི་འཚོ་བར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོས་མི་མང་མཉམ་ཆུང་ཚོར་དཀའ་སྡུག་མཉམ་མྱོང་གནང་མཁན་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཉེ་ཆོས་བཟང་པོར་དཀའ་ངལ་དེ་དག་ཞུས་ནས་རོགས་རམ་ཡོང་བའི་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས། བློ་རིག་བཀྲ་བའི་ཉི་ཆོས་བཟང་པོས་ཉིན་ཞིག་རྒྱལ་པོ་ཐོག་སྐོར་ལ་ཕེབས་པའི་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས། ཕྱི་རོལ་དུ་རྩེད་མོ་རྩེད་ནས་བསྡད་ཡོད་པའི་བྱིས་པ་ཚོར་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས། ལྦའི །བོང་བུ་ཨོང་རྟེའུ་ཡིས་བོང་བུ་ཨ་མའི་འོ་མ་འཐུང་གི་འདུག ཁྱེད་ཚོ་མགྱོགས་པོ་ཁ་ཕྲལ་བར་འགྲོོ་ཡི་མིན་ནམ། རྒྱུག་པ་དགོས་འདུག་གམ། ཞེས་ངར་སྐད་སྒྲགས་ནས་སྐད་བརྒྱབ་པ་རྒྱལ་པོས་གསན་ནས། ཀའི། ལྐུགས་པ། བོང་བུ་ཨོང་རྟེའུ་ཡིས་བོང་བུ་ཨ་མའི་འོ་མ་མ་འཐུང་ན་ག་རེ་འཐུང་དགོས་རེད་དམ། ཞེས་བཤད། ཉི་ཆོས་བཟང་པོས་མགོ་བོ་ཕུར་ཕུར་བྱེད་བཞིན། ལགས་རེད། ལགས་རེད། ཡིན་ནའི་༌༌༌ཞེས་བཤད། རྒྱལ་པོས་བཤད་མི་ཤེས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་ཤེས་ནས། བསྐྱར་དྲི་བྱས་པས་ཉི་ཆོས་བཟང་པོས། ལགས་ང་ཚོའི་མི་མང་ཚོས་རྒྱལ་པོའི་མར་ཁྲལ་ཆེ་ཐག་ཆོད་ནས་འབྲི་མར་འདེངས་ངེས་མེད་ཙང་བོང་བུའི་འོ་མའི་མར་བཏོན་ནས་ཕུལ་གྱི་ཡོད། ཅེས་ཞུས། རྒྱལ་པོ་ཧང་སངས་པ་དང་རྫོར་ཐག་ཆོད་ནས་མཛོད་ཁང་ནང་གི་བོང་བུའི་མར་ཚང་མ་ཕྱིར་གཡུག་དགོས་པའི་བཀའ་གནང་བ་མ་ཟད་དེ་ནས་བཟུང་མར་ཁྲལ་ཆག་ཡངས་གནང། ཉི་ཆོས་བཟང་པོས་མི་མང་ཚོར་བརྡ་ལན་སྤྲད་ནས་མཛོད་ཁང་ནང་གི་འབྲི་མར་དེ་ཚོ་བོང་བུའི་མར་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་ཕྱིར་གཡུག་ནས་མི་མང་ཚོའི་འཚོ་བར་ཕན་ཐོག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པའི་སྒྲུང་དེ་ལྷན་དུ་ཀློག་ན་སྤྲོ་བ་འཕེལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད།
༢༽ བོད་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བོང་བུའི་མཚར་སྒྲུང་།
གྲོགས་པོ་ཉི་མས་ཡིས་རང་གི་གྲོགས་པོ་ཟླ་བ་རི་ལ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས་གྲོགས་པོ་ཟླ་བའི་ཆུང་མ་ཡོད་སར་སོང་། གྲོགས་པོའི་ཆུང་མ་དང་ལྷན་དུ་ཉལ་ནས་ཅུང་མ་འགོར་བར་གྲོགས་པོ་ཟླ་བས་་སྒོ་རྡུང་། གྲོགས་པོ་ཉི་མ་རྟབ་རྟབ་པོར་གབ་ས་ཡིབ་ས་བཙལ་མཐར་ཁང་བའི་སྦུག་ན་སླེ་བོ་ཞིག་གནམ་ལ་བཏགས་ཡོད་པ་མཐོང་། ཡར་འཛེགས་ནས་སླེ་བོ་ནང་ལ་འཛུལ་དེ་སྦས་ནས་བསྡད། གྲོགས་པོ་ཟླ་བ་ཡོང་ནས་དགོང་ཟས་ཟས་རྗེས་སྐྱེས་སྨན་དང་ལྷན་དུ་ཉལ། ཟླ་བས་ཆུང་མ་ལ་བཤད་རྒྱུར། ངེད་གཉིས་ཀྱིས་ད་ལྟའི་བར་དུ་འཁྲིག་པ་སྤྱད་ན་ཡང་། བོང་བུའི་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་སྟངས་རྩ་ནས་བྱས་མྱོང་མི་འདུག་པས། ངེད་གཉིས་ཀྱིས་དེ་དགོང་ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་བོང་བུའི་སྤྱོད་པ་ལྟར་བྱའོ་ཟེར། སྐྱེས་སྨན་ཡང་བོང་མ་ཡི་བཟོ་བལྟ་བསྟན་ནས་མར་ཀོག་ནས་བསྡད། ཟླ་བས་བོང་གསེབ་གྱི་བཟོ་བསྟན་ནས་བོང་བོང་བོང་ཅེས་སྐད་རྒྱབ་ནས་སྐྱེས་་སྨན་གྱི་རྐུབ་ཡོད་སར་ཕར་རྒྱུགས་ཚུར་རྒྱུགས་བྱས། གྲོགས་པོ་ཟླ་བ་ཡ་མཚན་ནས་སླེ་བོ་ཁ་ནས་སྐེ་བསྲིངས་ནས་སྐེ་སོ་བལྟས། ཡིན་ན་ཡང་སྟབས་མ་ལེགས་པར་སླེ་བོའི་ལུང་ཐག་ཆད་ནས་ཁྲོག་སེ་ས་ལ་ལྷུང་། གྲོགས་པོ་ཟླ་བ་ཧང་སང་ནས་རྒྱུགས་ནས་ཁྲོག་སྒྲ་གྲགས་སར་རྒྱུགས་ནས་སོང་དེ་བལྟ་སྐབས། གྲོགས་པོ་ཉི་མས་ལག་ཏུ་སླེ་བོ་བཟུང་ནས་ཡར་ལངས་བསྡད་ཡོད་པ་མཐོང་། ཟླ་བས་ཁྱོད་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོང་བ་ཡིན་ཅེས་དྲིས། ཉི་མས་འདིར་བོང་བུ་མང་པོས་སྐབས་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་གོ་བས། རྟི་ལུད་༼སྦང་མ༽ འཐུ་རུ་ཡོང་བ་ཡིན་ཅེས་བཤད་པས། ཟླ་བ་ངོ་ཚ་ནས་བཤད་རྒྱུ་གང་ཡང་མ་རེག་པར་ངོ་ཚ་ནས་པུས་མོ་ས་ལ་བཙུགས་ནས་གཞན་ལ་བཤད་མི་རུང་བའི་ཞུ་བ་བྱས། ཉི་མས་ཀྱང་གཞན་ལ་མི་བཤད་རྒྱུར་ཁས་བླངས་ནས་མནའ་བསྐྱལ། དེ་ནས་རང་ཡུལ་དུ་ལོག ཟླ་བ་བློ་རྩ་ནས་མ་བདེ་བར་ཉི་མའི་ནང་ལ་ཁུ་སུམ་སུམ་འཛུལ། ཁང་པའི་ནག་ཁུང་ཞིག་ལ་འཛུལ་ནས་ལྐོག་བལྟ་བྱས། ཉི་མས་རང་གི་ཆུང་མར་བཤད་རྒྱུར། ངེད་གཉིས་ཀས་ད་ལྟའི་བར་དུ་འཁྲུག་པ་སྤྱད་ན་ཡང་རྟ་ཡི་སྤྱོད་པ་ལྟར་བྱས་མྱོང་མི་འདུག་པས། ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་དེ་དགོང་རྟ་ཡི་སྤྱོད་སྟངས་ལྟར་བྱེད་དགོས་ཞེས་ཨུ་ཚུགས་བྱས། སྐྱེས་སྨན་གྱིས་ཀྱང་དེ་ཡ་མཚན་དུ་རྩིས་ནས་རྟ་འདོགས་སར་སོང་ནས་ཕར་འཁོར་ནས་ཨི་ཧི་ཧི་ཅེས་རྒོད་མའི་སྐད་རྒྱབ། ཉི་མ་་ཡང་རྟ་གསེབ་ཞིག་དང་འདྲ་བར་རྐང་ལག་བཞི་ཀའི་ཐོག་ནས་ཀོག་ནས་རྟ་འདོགས་སར་རྒྱུགས། སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཟླ་བའི་མགོ་ཀ་བ་ལ་་གདོང་གཏུགས་བརྒྱབ་པས། མིག་ལམ་ནས་སྐར་མ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་ཤར་བཞིན་དྲན་པ་བརྒྱལ། ཡུད་ཙམ་ནས་དྲན་པ་སོས་སྐབས། ད་དུང་སྐྱེས་སྨན་གྱིས་རྟ་འདོགས་ས་ན་ཁ་ཕར་འཁོར་ནས་ཨི་ཧི་ཧི་ཅེས་སྐད་རྒྱབ་ནས་མགྱོགས་སུ་ཡོང་དགོས་པའི་འབོད་པ་གཏོང་བཞིན་པ་ཐོས། ཟླ་བ་ཁོང་ཁྲོ་རབ་ཏུ་འབར་ཏེ། རྒྱུགས་ནས་སོང་དེ་ཆུང་མ་ལ་རྡུང་། ཉི་མས་སེམས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར་རྒྱུགས་སོང་ནས་ཁོ་གཉིས་བཀག ཟླ་བས་ཉི་མར་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོང་བ་ཡིན་ཅེས་དྲིས། ཉི་མས་རྟ་རྒོད་མ་མང་པོས་འཚར་སྐད་གོ་བས་རྟ་ལུད་༼རྟ་སྦང་༽ འཐུ་རུ་ཡོང་བ་ཡིན་ཅེས་ལན་བཏབ་པས། ཟླ་བ་ཡང་ཁ་སྐྱེངས་ནས་ཅི་བཤད་འདི་བཤད་མ་བྱུང་བར་ལུས་སོ།། ཅེས་བོང་བུའི་མཚར་སྒྲུང་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མཚོན་ཙམ་བཀོད་པའོ།།
བརྒྱད་པ་བོང་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་གླུ་དང་ཤགས།
བཅུ་བ་མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ། བོང་བུ་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་རྡོ་སྦིས་འབུམ་རམས་པ་བློ་བཟང་ཡོན་ཏན་སོགས་བློ་ལྡན་འགས། བསྟན་བཅོས་འདིའི་ས་བོན་འགའ་མཁོ་སྤྲོད་གནང་བ་དང་འབྲེལ་བོང་བུའི་བསྟན་བཅོས་ཞིག་འབྲི་རྒྱུའི་སྐུལ་མ་གནང་བས་དང་དུ་བླངས་ནས། དོ་རྒྱ་དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་༢༠༡༦ལོའི་ཟླ་༣་པའི་ཚེས་༡༥་ཉིན་ཨ་རིའི་ཤར་ཕྱོགས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཧྥི་ལ་དྷེལ་ཧྥི་ཡ་ (philadelphia)ནས་མཇུག་རྫོགས་པར་བྲིས།། །།
ནགས་གནས་རྗེ་
ནགས་གནས་ཞེས་པ་དགེ་སློང་དང་། སྤྲེའུ། རི་དྭགས། གླང་པོ་ཆེ། ཁུ་བྱུག་བཅས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་དོན།
༄༅།། ཧམ་ལེ་ཐྲི།
ཧམ་ལེ་ཐྲི་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Hamlet)
ཚེ་སྲོག་
ཚེ་སྲོག་གི་གོ་དོན་ནི། བརྟན་ལྷིང་གི་སྤུས་ཚད་དང་ནུས་ཚད་བརྗེ་ཚབ་བྱེད་ལས་ལྡན་པ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟུག་རེག་ལ་རྒོལ་ལན་སློག་ཐུབ་པ་དང་རྒྱུད་འཕེལ་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན། ཚེ་སྲོག་ནི་ནུས་ཚད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ནུས་ཚད་ནས་རྩི་ཤིང་དང་། རྩི་ཤིང་ནས་སྐྱེ་དངོས་ཕྲ་རབ། དེ་ནས་སྲོག་ཆགས་སོགས་རིམ་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན། བྱེ་བྲག་གི་ཚེ་སྲོག་ཚང་མར་སྐྱེས་པ་དང་འཚར་ལོངས། ཤི་བ་བརྒྱུད་དགོས།
༡.ངོ་སྤྲོད།
ཚེ་སྲོག་ནི་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བརྟན་ལྷིང་གི་སྤུས་ཚད་དང་ནུས་ཚད་བརྗེ་ཚབ་ཀྱི་བྱེད་ལས་ལྡན་པ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟུག་རེག་ལ་རྒོལ་ལན་སློག་ཐུབ་པ་དང་རྒྱུད་འཕེལ་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན། ཚེ་སྲོག་ནི་ནུས་ཚད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ནུས་ཚད་ནས་རྩི་ཤིང་དང་། རྩི་ཤིང་ནས་སྐྱེ་དངོས་ཕྲ་རབ། དེ་ནས་སྲོག་ཆགས་སོགས་རིམ་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན། སའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་ཚེ་སྲོག་ནི་གོ་ལ་རང་སྐྱེ་འཕེལ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན།
༢.ཚེ་སྲོག་གི་སྣང་ཚུལ།
ཚེ་སྲོག་གི་སྣང་ཚུལ་ལ་གཤམ་གསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད་དེ། ①སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཚང་མར་སྤྲི་དཀར་དང་ཉིང་སྐྱུར་འདུས་ཡོད་པ་དང་། ཕྲ་ཕུང་ནི་དེའི་གཞི་རྩའི་གྲུབ་ཆ་ཡིན། ②སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངེས་སྲོལ་ཅན་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་ནི་རྒྱུ་བའི་རྣམ་པའི་རྙིང་ཚབ་གསར་བརྗེའི་ཐོག་ཏུ་ཚུགས་པ་སྟེ། སྐྱེ་དངོས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་འཚོ་བཅུད་ལེན་པ་དང་། ནུས་པ་འཛད་པ། རང་ཉིད་གསར་བརྗེ་བྱེད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་སྐྱོང་གི་ཡོད། ③སྐྱེ་དངོས་བྱེ་བྲག་པ་འཚོ་བའི་སྐབས་སུ་སྐྱེ་འཚར་སོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ལྡན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་ནས་བྱུང་བའི་ངར་ཤ་ལ་ཚོར་བ་ལྡོག་པ་དང་ཁོར་ཡུག་ལ་བསྟུན་པའི་བྱེད་ལས་ལྡན་ཡོད། ④སྐྱེ་དངོས་ཀྱིས་རིགས་རྒྱུད་སྤེལ་བར་བྱེད་ཅིང་། བུ་རབས་དང་མ་རབས་ཕན་ཚུན་འདྲ་ལ་མི་འདྲ་བར་ཡང་འགྱུར་གྱི་ཡོད། ⑤སའི་གོ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་རིང་མོའི་ནང་དུ་ཁོར་ཡུག་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བའི་དབང་གིས་སྐྱེ་དངོས་ཁག་བར་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཚོ་གནས་ཀྱི་འགྲན་རྩོད་བྱུང་བས། གང་ཞིག་འཕྲོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉིད་འཚོ་ཞིང་གནས་བར་འགྱུར་བ་ནི་རང་བྱུང་གི་གདམ་ག་དང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་ཟེར་བ་དེ་ཡིན། འཚོ་གནས་ཀྱི་བསྐལ་བ་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་དངོས་གང་དེ་དག་ནི་གྲུབ་ཚུལ་གཞན་ལས་སྲོལ་ཅན་དང་འཕྲོད་ནུས་གཞན་ལས་ཆེ་བའི་གྲས་ཡིན།
༣.ཚེ་སྲོག་གི་འབྱུང་གནས།
ཚེ་སྲོག་གི་འབྱུང་གནས་ནི་གདོད་མའི་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་སྐྱེ་མེད་དངོས་རྫས་ཉིད་ཐོག་མའི་སྲོག་གི་ཕུང་པོར་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་བའི་གོ་རིམ་ཡིན། འགྱུར་རྡོ་ལ་བརྟན་དཔྱད་བྱས་འབྲས་སུ་ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར35གོང་ནས་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་དུ་ཚེ་སྲོག་བྱུང་ཡོད་པར་གསལ། སྤྱིར་བཏང་གི་འདོད་ཚུལ་ལྟར་ན་ཚེ་སྲོག་ནི་དངོས་རྫས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་རྒྱུ་འགུལ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཉིད་དངོས་ལུགས་དང་རྫས་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་སྟེང་དུ་གྲུབ་ཡོད་དེ། དངོས་ལུགས་དང་རྫས་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་རྐྱང་པར་ཡང་འཛིན་རྒྱུ་མེད། ཚེ་སྲོག་གི་དངོས་རྫས་རྨང་གཞི་ནི་སྤྲི་དཀར་དང་ཉིང་སྐྱུར་གྱིས་གཙོས་པའི་ཞིབ་ཕྲ་ཆེ་ལ་སྲོལ་ལུགས་དང་ལྡན་པའི་ཆ་རྡུལ་མང་བའི་འབྱེད་པའི་མ་ལག་ཡིན་པ་ལ། མ་ལག་དེ་ལ་རྙིང་ཚབ་གསར་བརྗེ་དང་། རང་གིས་རང་ཉིད་བསྐྱར་བཟོ། སྐྱེ་འཚར། རང་གིས་རང་ཉིད་སྙོམ་སྒྲིག རྒྱུད་པ་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བ། ངར་ཤ་བསླངས་བར་ཚོར་བ་ལྡོག་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གྲུབ་ཡོད་ལ། དེ་ནི་སའི་གོ་ལ་དུས་རིམ་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་སྐྱེ་འཕེལ་བྱུང་ནས་ད་གཟོད་བྱུང་བ་རེད།
ནག་ཚོ་ལོ་ཙྭ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བ་
（དགེ་བཤེས་གུང་ཐང་པའང་ཞུ་）འདི་ཉིད་ལྕགས་ཕག་（༡༠༡༡）ལོར་མངའ་རིས་རྫོང་དགའི་ལྷ་གདོང་ཞེས་པའི་ས་ཆར་ནག་ཚོའི་གདུང་རྒྱུད་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བ་དང་འདུལ་བ་མཁས་པར་མཁྱེན་པས་འདུལ་འཛིན་པར་ཡང་གྲགས། རྒྱ་གར་དུ་སློབ་གཉེར་ལ་བྱོན་པ་ན་རྒྱ་བརྩོན་འགྲུས་སེང་གེས་མགོ་གཉེར་མཛད་དེ་ཇོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་པཎྜི་ཏའི་ས་ནས་ཆོས་མང་དུ་གསན་པ་དང་། རྒྱ་བརྩོན་འགྲུས་སེང་གེ་ལས་མངོན་པ་གསན། སླར་བོད་དུ་ཕེབས་པ་ན་ལྷ་བླ་མ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་རབ་བྱུང་དང་པོའི་མེ་གླང་（༡༠༣༧）ལོར་འདི་ཉིད་འཁོར་ལྔ་དང་བཅས་ཕྱག་རྟེན་གསེར་སྲང་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་དང་། གསེར་ལིང་པ་གཅིག་བསྐུར་བ་རྣམས་བསྣམས་ཏེ་རྒྱ་གར་དུ་ཇོ་བོ་རྗེ་གདན་འདྲེན་པར་ཕེབས། ཇོ་བོ་རྗེ་ལོ་བཅུ་དགུའི་བར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟེན་ཅིང་། མཐར་ནག་ཚོས་བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་གནས་བརྟན་ལ་ཇོ་བོ་རྗེ་བོད་དུ་ལོ་གསུམ་བཞུགས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཕར་གདན་དྲངས་པའི་རྒྱུའི་མནའ་དམ་ཕུལ་ཏེ་བོད་དུ་གདན་དྲངས་། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཇོ་བོ་སྤྱན་དྲངས་ནས་བོད་ཁམས་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བས་སྐབས་དེར་བོད་སྟོན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདི་ཉིད་ལ་སློབ་དཔོན་ཞེས་བརྗོད། ནག་ཚོ་སྙེ་ཐང་ནས་མངའ་རིས་སུ་འབྱོན་ཁར་ཇོ་བོས་བསླབ་བྱ་མང་པོ་མཛད་པ་དང་དམ་ཚིག་གསུམ་བཀོད་ཀྱི་སྐུ་ཕྱག་ཏུ་བཟུང་ནས་བྱིན་རླབས་མཛད། འདུལ་བའི་མདོ་རྩ་དང་། གསང་འདུས་རྒྱུད་དཔེ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར་སོགས་སྦས་ཆོས་ཉི་ཤུ་གནང་། དེ་རྗེས་ཇོ་བོ་རྗེས་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་མཛད་པས་ཉམས་རྟོགས་ཁྱད་པར་ཅན་འཁྲུངས་པར་གྲགས། མཐར་རབ་བྱུང་དང་པོའི་ཤིང་འབྲུག་（༡༠༦༤）ལོར་སྐུ་གཤེགས། འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྱུར་ལ་མདོ་མང་སྐོར་ལས། 《མ་ག་ངྷ་བཟང་མོའི་རྟོགས་བརྗོད་》 《འཕགས་པ་སྒྲོལ་མ་ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེའི་རྟོགས་པ་ལེའུ་ལྔ》 《དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་རབ་བྱེད་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པ་》སོགས་དང་། བསྟན་འགྱུར་ལས།《བདུད་བཏུལ་བ་ལ་བསྟོད་པ་》 《ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པ་》 《དཔེ་མེད་པར་བསྟོད་པ་》 《འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ་》 《སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་བསྟོད་པ་》《དོན་དམ་པར་བསྟོད་པ་》《སྐུ་གསུམ་ལ་སྟོད་པ་》《དགེ་བ་རྡོ་རྗེའི་དཀའ་འགྲེལ་རྣལ་འབྱོར་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་》ཞེས་བྱ་བ་སོགས་མང་ངོ་།།
སན་ཧྥུ་རན་སིས་ཁོ
སན་ཧྥུ་རན་སིས་ཁོ
ནགས་མ་བྱ་ཚོགས་ཅན་
འདི་ལ་མི་རིགས་ཕོ་བྲང་ནས་གཡར་པོ་ཞུས་པའི་《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》དཔར་མའི་ཡིག་ཆུང་ནང་ཀོང་པོའི་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་ཅེས་བྲིས་འདུག་ཅིང་། ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་ལ་ལྷོ་ཁའི་ཁུལ་དུ་བྱ་ས་ལྷ་ཁང་ཡོད་སའི་གནས་དེ་ཡིན་ཞེས་ཤོད་སྲོལ་འདུག་
ཝ་ཤིན་ཏྲོན།
དབྱིན་ཡིག་གི (Washington) ཟེར་བ་འདི་ཐད་ཀར་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ན་ཝ་ཤིང་ཊོན་ཞེས་པའི་སྒྲ་གདངས་འདི་ཐོན། འོན་ཀྱང་དེ་རྒྱ་ཡིག་ལ་བསྒྱུར་ནས། རྒྱ་ཡིག་དེ་བོད་ཡིག་ལ་བསྒྱུར་ན་ཧྭ་ཤིན་ཀྲོན་ནམ་ཡང་ན་ཝ་ཧྲིང་ཏོན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཐོན། གང་ལྟར་འདི་ནི་དེང་སང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་རེད། ཡང་འདི་ལ་དབྱིན་ཡིག་ནང Washington DC, ཟེར་ནས་བྲིས་ཡོད། དེ་ནི (District of Columbia) ཟེར་བ་དེའི་བསྡུས་ཚིག་རེད། དེ་ནི་མ་རེ་ལེན་ཊི་(Maryland) མངའ་སྡེ་དང་། བེར་ཇེའུ་ནེ་ཡ་(Virginia) མངའ་སྡེ་གཉིས་ཀྱིས་ས་ཆ་ཤས་རེ་སྤྲད་ནས་ཁུལ་ལྟ་བུ་ཞིག་བཟོས་པ་དེའི་དོན་རེད། སྤྱི་ལོ ༧༩༠ ལོར་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ནམ་སྲིད་འཛིན་ཐོག་མ་འཇོར་ཇེའུ་ཝ་ཤིང་ཊོན་(George Washington)འདེམས་ཐོན་བྱུང་པ་རེད། དེའི་སྐབས་སུ་ཨ་རི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་གསར་དུ་དབྱིན་ཇི་འོག་ནས་རང་བཙན་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་རྒྱལ་ས་དམིགས་བསལ་མེད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་འཛིན་ཐོག་མ་ཝ་ཤིང་ཊོན་གྱིས་རྒྱལ་ས་འདི་འདེམས་པ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་དང་ཐག་ཉེ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་རེད། དེའི་རྗེས་ནས་ས་ཁུལ་འདིའི་མིང་ལ་ཝ་ཤིན་ཊོན་ཟེར་ནས་མིང་འདི་ཐོག་པ་རེད། རྒྱལ་ས་འདི་ན་སྲང་ལམ་ཡོད་ཚད་གུ་ཡངས་པ་ཡོད་ལ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལམ་སྤྱི་གླིང་ཡོད་ཚད་ཀྱང་གུ་ཡངས་པ་ཡོད། ཁང་བརྩེགས་ཡོད་ཚད་མཐོ་རྒྱུ་མེད་ལ་དམའ་རྒྱུ་ཡང་མེད་པ་བལྟ་ན་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཁང་པ་ཤིན་ཏུ་མང་། ཁང་བ་ཚང་མའི་ནང་ནས་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཕོ་བྲང་དཀར་པོ་(White House)ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་སྲིད་འཛིན་གྱི་ཁྱིམ་རེད། གཞན་ཡང་གལ་ཆེ་བའི་ཁང་ཆེན་ནི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཁང་(Capitol)ཡང་འདི་ན་ཡོད། དེ་ནི་འཐུས་མིའི་(Congress)ཚོགས་ཁང་ཡིན་ལ། དེར་ཚོགས་ཐོག་ནས་ཁྲིམས་བཟོ་ཡི་ཡོད་པ་རེད། དཔྱིད་དུས་ཀྱི་ཝ་ཤིན་ཊོན་ནི་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པས་ཤིན་ཏུ་བལྟ་ན་སྡུག དེ་ཡང་སྔར་༡༩༡༢ ལོར་འཇར་པན་ནས་ཁམ་བུའི་ཤིང་སྡོང་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་བསྐུར་ཡོང་ནས་འདི་བཙུགས་པ་རེད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ས་འདི་སྤྱི་ཟླ་གསུམ་པ་དང་བཞི་བ་ནི་ཁམ་བུའི་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་ནས་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པའི་དུས་ཚིགས་ཞིག་ཡིན། ས་འདི་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སྲིད་འཛིན་དང་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་མཇལ་འཛོམས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་དང་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དོན་ཆེན་གླེང་པའི་གནས་རེད། ཅེས་རྒྱལ་ཁམས་པ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཝ་ཤིན་ཊོན་ནས་བྲིས།།
文章
བློ་མཐུན་རང་རྣམ་ལྟ་བུ་འི་བཤད་སྟངས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་张学良ནས་ལོ་12ཕ་འཚོ་བ་ནས་ལོ་35ཞི་ཨན་དུས་འགྱུར་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས།
མངལ་སྦུམ་པ།
མངལ་སྦུམ་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་བུ་སྣོད་ནང་མངལ་ཆགས་ཕྲུ་གུ་གཅིག་གམ་གཅིག་ལས་མང་བ་ཡོད་པར་ཟེར།
ནགས་ཚལ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་
མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་གཡས་སུ་ཡོད་པའི་ནགས་ཚལ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ནི། ༡.ཤར་ན་ཀུན་ནས་གྲོལ་བའི་ནགས་ཚལ། ༢.ལྷོར་སྐྱེད་མོས་ཚལ། ༣.ནུབ་དུ་ཁྲོན་པའི་ཚལ། ༤.བྱང་དུ་འདྲེས་ཚལ། ༥.ཤར་ལྷོར་སེང་ལྡིང་གི་ཚལ།༦.ལྷོ་ནུབ་ཏུ་འོད་ཅན་གྱི་ཚལ། ༧.ནུབ་བྱང་དུ་དུ་བའི་ཚལ། ༨.བྱང་ཤར་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚལ་ལོ།
མེ་མཁའ་རྒྱ་མཚོའི་བརྩི་སྟངས་
མེ་མཁའ་རྒྱ་མཚོའི་བརྩི་སྟངས་ནི། “མེ་མཁའ་རྒྱ་མཚོ”ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཀ་ཞིག་གི་མཚོན་བྱེད་ཡིན་ལ། གྲངས་ཀྱི་མངོན་བརྗོད་ལྟར་ན་མེ་ནི་གསུམ་དང་མཁའ་ནི་སྟོང་བ་སྟེ་ཐིག་དང་རྒྱ་མཚོ་ནི་བཞི་ཡི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་བཤད་པས་མེ་མཁའ་བསྡོམས་པས་གྲངས་༤༠༣འཐོབ་པ་ཡིན། འོ་ན་རིམ་པ་ལྟར་བཀླགས་ན༣༠༤མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གྲངས་ཀྱི་མངོན་བརྗོད་ནི་བཟློག་སྟེ་བཀླག་དགོས་པས་༣༠༤ལ་ངོས་འཛིན་མི་རུང་ངོ།། “འབྲི་བགྲང་སྣོན་པ་རང་གི་གཡས། སྒྱུར་བགོད་འཕྲི་བ་གཡོན་ལ་རྩོམ”ཞེས་རྩིས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོ་རུ་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།། ཤམྦྷ་ལའི་རིགས་ལྡན་རྒྱལ་བོ་བཅུ་བ་རྒྱ་མཚོ་རྣམ་རྒྱལ་དང་བཅུ་གཅིག་པ་རྒྱལ་དཀས་ སྲིད་བསྐྱངས་པའི་ཡུན་ནི་བསྡོམས་ན་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་མེད་གསུམ་ཟིན་པས་ཕྱིས་སུ་རིགས་ལྡན་རྒྱལ་བོ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྲི་ལོའི་བསྡོམས་གྲངས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་གྱུར་ཏོ།། དེ་ནི་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལུགས་ལྟར་བརྩིས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། མགོ་ཚུགས་དུས་སྤྱི་ལོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྤྱི་ལོ་༦༢༣ལོ་འགོ་ཚུགས་ཏེ།༡༠༢༦ལོ་མཇུག་རྫོགས་པའོ།།
སྤྱན་སྔ་ཉེར་བརྒྱད་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་
འབྲི་གུང་གདན་རབས་དགུ་པ་འདི་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་གྱི་གཅུང་པོར་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཤིང་སྤྲེལ་（༡༢༨༤）ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་བསྲིངས་ཏེ་གཅེན་རིན་པོ་ཆེ་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་གྱི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་།  མཚན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་གནང་།  དགུང་ལོ་བདུན་པ་ལ་གླིང་ལོག་བྱུང་སྟེ་ཀོང་པོར་གྲུབ་ཐོབ་ཨར་རྩེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱན་དྲངས་།  སློབ་དཔོན་པདྨ་ལ་སོགས་བླ་མ་རྣམས་དང་།  ཞི་ཁྲོ་རབ་འབྱམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མ་ཞལ་གཟིགས་པ་སྐྱེ་དགུ་ཀུན་གྱིས་ཐོས་།  གྲུབ་ཐོབ་ཨར་རྩེ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མགོན་པོའི་ཆོས་མཛོད་ཀུན་གསན་ཅིང་།  ཉམས་ལེན་ལ་བརྩོན་པ་མཐར་ཕྱིན་མཛད་།  དེ་ནས་འབྲི་གུང་དུ་འཕེབས་།  དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་གཅེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཁས་གྲུབ་དགེ་གཤེས་དུ་མ་ལས་མདོ་སྔགས་རྒྱུད་སྡེའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་གསན་ཅིང་།  དོན་རྣམས་ལ་བྱང་ཞིང་ཆུབ་པར་མཛད་།  དེ་ནས་གནས་ཆེན་གཏེར་སྒྲོམ་གྱི་དབེན་གནས་རྣམས་སུ་བཞུགས་ཤིང་།  གནས་གསར་མ་ལ་སོགས་པ་གནས་སྒོ་ཡང་མང་དུ་ཕྱེ་།  གཟིགས་སྣང་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་།  རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་སྐུ་དང་ཚོགས་ཟངས་གླང་ལུང་མ་སོགས་ནོར་གཏེར་ཁ་ཤས་བཞེས་།  དེ་ནས་སྡིང་རྒྱལ་གྱི་དབེན་གནས་སུ་སྒྲུབ་སྡེ་འདེབས་པར་མཛད་།  དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་པ་ཤིང་སྟག་（༡༣༡༤）ལོར་གཅེན་རིན་པོ་ཆེ་དག་ཞིང་དུ་གཤེགས་པས་རྗེ་ཉིད་སེང་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་།   པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤཱིའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པ་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པའི་མཁན་ཆེན་ལས་བསྟན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་།  འདུལ་བའི་གནས་ལ་བྱང་བར་མཛད་།   མཁན་ཆེན་དང་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་ཟབ་ཆོས་ཀྱི་བཞེད་པ་བསྐོངས་།  སྔར་གྱི་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོའི་ཤུལ་དུ་ཀ་བ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུའི་གཙུག་ལག་ཁང་གྲུབ་སྟེ་རྟེན་གསུམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཞེངས་།  མཐིང་ཤོག་ལ་གསེར་བྲིས་མའི་མདོ་སྡེ་སོགས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་མང་དུ་བཞེངས་།  དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་པར་བཀྲ་ཤིས་ལྗོངས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་གསུམ་དང་བཅས་པ་བཞེངས་ཤིང་།  གླིང་གི་མགོན་ཁང་ཨ་ཕྱི་ཁང་དུ་གྲགས་པ་འདི་ཡང་གྲུབ་ཅིང་།  ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མགོན་པོ་ཕྱག་བཞི་བྱ་སེང་བེང་ཡུལ་བཅས་བཞེངས་།  གཞུ་སྨད་གཡའ་མ་རིར་མགོན་ཁང་དང་སྒྲུབ་སྡེ་ཡང་བཏབ་།  གནས་གསུམ་གྱི་རི་པ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་ཙམ་བརྫངས་།  རི་ཁྲོད་ཕལ་ཆེར་རིམ་གཉིས་ལ་བརྩོན་པའི་སྒོམ་ཆེན་གྱིས་ཁྱབ་པར་མཛད་།  དུས་ཀུན་ཏུ་ཆོས་གལ་ཆེ་བ་རྣམས་སྦུག་སྒོ་ནས་གསུང་བ་མ་གཏོགས་སྨྲ་བཅད་འདག་སྦྱར་ལ་བཞུགས་ཤིང་།  ཟབ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་གཡོ་།  དབུས་གཙང་གི་ཆེ་དགུ་ཞལ་མཇལ་ལ་ཡོང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡོལ་བ་ཕྱི་ནང་གི་མཇལ་ལུགས་ཙམ་ལས་དངོས་སུ་ཞལ་མཇལ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་གསུང་གླེང་མི་མཛད་པ་སོགས་འཕགས་ཆེན་དམ་པའི་མཛད་པ་ཁོ་ནས་དུས་འདའ་།  དེ་ལྟར་ལོ་མང་གདན་ས་བསྐྱངས་ཤིང་།  དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་ལ་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག་（༡༣༥༠）ལོར་ཆོ་འཕྲུལ་དུ་མ་དང་བཅས་མྱ་ངན་ལས་འདས།།
ནགས་ཚལ་བདག་པོ་
ནགས་ཀྱི་ལྷ་མོ་ལ་ཟེར།
སྤྱན་སྔ་ཉེར་བརྒྱད་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ནགས་ཚལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་ཐོབ་བརྒྱད་
མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་གཡས་ཕྱོགས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པོར་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་ཐོབ་བརྒྱད་དེ། ༡.ཤར་དུ་ཨིནྟྲ་བྷོ་ཏི། ༢.ལྷོར་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙོང་པོ། ༣.ནུབ་ཏུ་པདྨ་བཛྲ། ༤.བྱང་དུ་ཀུ་ཀུ་རི་པ། ༥.ཤར་ལྷོར་ཊམ་བྷི་བ།༦.ལྷོ་ནུབ་ཏུ་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་བ། ༧.ནུབ་བྱང་དུ་ལུ་ཧི་པ། ༨.བྱང་ཤར་དུ་ར་ཧ་པ། དེ་རྣམས་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ཆས་དང་རང་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་མོ་བཅས་ཏེ་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་ཅིང་མཆོད་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་གནས་པའོ།།
རབ་བྱུང་གི་བརྩི་སྲོལ་
དེ་ཡང་རབ་བྱུང་གི་བརྩི་སྲོལ་ནི། བོད་དུ་དུས་ནམ་ཞིག་ནས་བརྩི་མགོ་བརྩམས་པ་རེད་ཟེར་ན། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༠༢༧ ལོ་སྟེ། དུས་འཁོར་རྒྱུད་འགྲེལ་རྒྱ་གར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་ཐོག་མར་བསྒྱུར་བའི་ལོ་དེ་ ནས་བཟུང༌། ལོ་ཙཱ་བ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་རབ་བྱུང་བརྩི་བའི་སྲོལ་བཏོད་པ་ཡིན། རབ་བྱུང་གཅིག་ལ་ལོ་༦༠ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ལོ་དང་བོ་ནས་བགྲང་བྱ་གཅིག་རེ་བྱས་ནས་རྩི་བཞིན་ཡོད། ད་སྐབས་གཙོ་བོ་བོད་ཕྱི་ནང་གི་ས་ཁུལ་ཀུན་དུ་རྩི་སྲོལ་རྒྱུགས་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་ གྱུར་ཡོད།
གཉེན་ཚན་བར་ཆགས་སྦྱོར་བྱེད་པ།
གཉེན་ཚན་བར་ཆགས་སྦྱོར་བྱེད་པ་ནི་གཉེན་ཉེའི་བར་གང་བྱུང་དུ་ཆགས་སྦྱོར་བྱེད་པར་ཟེར་ཞིང་འདི་ནི་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཞིག་དང་ཆོས་ལུགས་དང་བརྒྱབ་རྒལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཞིག་རེད།
ཆོས་ལུགས་དང་འདོད་ཆགས།
རིག་གནས་དང་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ནས་ཆགས་སྦྱོར་ཡང་ འགྱུར་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།
གཡུ་ཐོག་གསར་མ་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ
གཡུ་ཐོག་གསར་མ་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ་ཞེས་པ་ནི། སྔར་གྱི་གཡུ་ཐོག་རྙིང་མའི་རིགས་ལས་མཆེད་པའི་གདུང་རབས་བཅུ་གསུམ་པ་ན། གཙང་ཉང་སྟོད་ཀྱི་སའི་ཆ་སྒོ་བཞི་རེ་ཐང་དུ་ཡབ་གཡུ་ཐོག་ཁྱུང་པོ་རྡོ་རྗེ་དང༌། ཡུམ་པདྨ་འོད་ལྡན་གྱི་སྲས་སུ་དགེ་ལེགས་ཀྱི་མཚན་མ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་བཅས་རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་མེ་རྟ་སྤྱི་ལོ་༡༡༢༦ལོ་ལ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་ངུ་ནས་བག་ཆགས་བཟང་པོའི་སྣང་བས་སྨན་གྱི་ངོས་འཛིན་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་བ་མེད་པར་མཁྱེན། ཉིད་ཀྱི་གསུང་ལས་ཀྱང༌། ཁོ་བོ་གཡུ་ཐོག་མགོན་པོ་ཡིས། །ལོ་བརྒྱད་ལོན་ནས་སྨན་དཔྱད་བསྐྱངས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འགྲོ་ཕན་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་བསྐྱངས། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་མང་མཁར་ཚ་ལུང་པ་རོག་སྟོན་དཀོན་ཅོག་སྐྱབས་སྒོ་བཞི་རེ་ཐང་དུ་བྱོན་དུས་རྒྱས་པ་འབུམ་དང༌། རྟ་སྒ་སྲབ་བཅས་འབུལ་བ་གྱ་ནོམས་པ་ཕུལ་ཏེ་དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་བཞི་རྫོགས་པར་ཞུས་ནས་རེ་ཞིག་ཆིག་བརྒྱུད་ཀྱི་བཀའ་རྒྱ་མ་བཀྲོལ་བར་རང་གིས་ཟབ་བཞེས་སུ་མཛད། སྔ་ཕྱིར་རྒྱ་གར་དུ་ལན་དྲུག་དང༌། དེ་དུས་སིངྒྷ་ལ་དང་གསེར་གླིང་ཚུན་ཆད་ལ་ཕེབས། བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་ཐུགས་ཐོག་ནས་འཆད་པ་དང༌། རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་པཎ་ཆེན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་ཚོགས་དཔོན་མཛད། སྐུ་ཚེའི་སྟོད་དུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཁོ་ནའི་འཕྲིན་ལས་བསྐྱངས། དེ་ནས་རྩ་དཔྱད་རིག་པ་དང་རང་གསལ་སྡེ་ཚན་ལྔ་པ་དང༌། ལག་ལེན་པོད་ཆུང༌། རྒྱུད་ཆུང་བདུད་རྩི་སྙིང་པོ། ཤོག་དྲིལ་སྐོར་གསུམ། ལྡེ་མིག་སྐོར་དྲུག་སོགས་སྨན་གཞུང་མང་པོ་བརྩམས་པར་མཛད། རྣམ་ཐར་ལས། གཡུ་ཐོག་མགོན་པོ་བདག་གིས་ནི། །མི་ལོ་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་དུ། །རིན་ཆེན་གསོ་དཔྱད་སྲོག་བཞིན་བསྐྱངས། །ཞེས་གསུངས་པ་བཅས་མདོར་ན་གཡུ་ཐོག་གསར་མ་ཡོན་ཏན་མགོན་པོའི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་ནི་ནད་པའི་འགྲོ་དོན་བསྐྱངས་ནས་བཞུགས་པའི་ཁར་སྐུ་ཚེའི་མཇུག་ཏུ་དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་བཞི་འདི་ཉིད་གསོ་དཔྱད་ཀུན་གྱི་ཡང་རྩེར་གཟིགས་ནས་ཕྱི་རབས་ཀྱི་དོན་དུ་བཀའ་རྒྱ་བཀྲོལ་ཏེ་ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྤྱི་ནོར་དུ་སྤེལ་ནས་རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུའི་གྲངས་དང༌། བཤད་རྒྱུད་དུ་ཇ་དང་སྨན་ཟས་ལེའུ་སོགས་སུ་ཐོར་བུའི་བསྣན་ཁ་བཅོས། ཕྱི་རྒྱུད་དུ་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོའི་དགོངས་པ་རྩ་ཆུའི་བརྟག་པ་དང་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས། ཇ་དཀར་ཡོལ་ལ་སོགས་པ་དང༌། མན་རྒྱུད་དུའང་དོན་གོང་མཚུངས་ཀྱི་བསྣན་ཁ་དང་ཞུས་ལེགས་པར་མཛད་དེ། བུའི་དོན་དུ་གསེར་མཆན་དང༌། སློབ་མའི་ངོར་ཟོང་མཆན་ཞེས་པའི་མང་ཉུང་གཉིས་བཀོད། རྒྱུད་བཞིའི་འཆད་ཐབས་སུ་ཆ་ལག་བཅུ་གསུམ་མམ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པ་ཁོག་འབུགས་ཁྱུང་ཆེན་ལྡིང་བ་དང༌། སྟོང་ཐུན་མཛེས་པའི་འཇའ་རིས། །ས་བཅད་སྟག་མོའི་རྔམས་ཐབས། །ཌིཀྐ་མུན་སེལ་གྲོན་མེ། འགྲེལ་བ་འབུམ་ནག་གསལ་སྒྲོན། རྩོད་བཟློག་གེགས་སེལ་འཁོར་ལོ། སྐོར་ཚོམས་སྟོང་ཐུན་བཅུ་གཅིག མིང་དོན་བརྡ་སྤྲོད་རྣམ་ལྔ། ལག་ལེན་རིན་ཆེན་གཏེར་སྤུངས། ཁ་ཐོར་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ། ལག་ལེན་སྨར་ཁྲིད་ཡིག་ཆུང༌། །མེད་ཐབས་མེད་པ་རྣམ་གསུམ། གབ་པ་བཅོ་བརྒྱད། ཟབ་པ་རྣམ་གསུམ། མཁས་ཁྱད་ངོ་མཚར་བཞི་སྤྲུགས། རྒྱུད་ཆུང་བདུད་རྩི་སྙིང་པོ། །གསོ་དཔྱད་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ། ཕན་བྱ་སྔགས་འབུམ་དཀར་པོ་བཅས་རྣམས་ཡོད་པ་ལས། སྐོར་ཚོམས་སྟོང་ཐུན་བཅུ་གཅིག་དང༌། ལག་ལེན་སྨར་ཁྲིད་ཡིག་ཆུང༌། གབ་པ་བཅོ་བརྒྱད། །མེ་ཐབས་མེད་པ་རྣམ་གསུམ། ཁ་ཐོར་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ། ཁྱད་པར་ཟབ་པ་རྣམ་གསུམ། མཁས་ཁྱད་ངོ་མཚར་བཞི་སྤྲུགས། བདུད་རྩི་སྙིང་པོ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་རྣམས་གཡུ་ཐོག་པ་རང་གི་གསུང་ཡིན་པར་ཕལ་ཆེར་བཞེད་པ་དང༌། གཞན་མ་རྣམས་རྫ་ཡེ་ཤེས་གཟུངས་དང༌། ཤག་རམ་པ་ཉི་མ་དཔལ། འབལ་སྨན། བྲང་ཏི། རོག་སྟོན་དཀོན་ཅོག་སྐྱབས་སོགས་ཀྱིས་བརྩམས་ཤིང༌། དེ་མིན་ཌཱིཀྐ་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེ་དང༌། མིང་དོན་བརྡ་སྤྲོད་རྣམ་ལྔ་སོགས་བཻ་རོས་མཛད་ཅེས་ཟེར།
གཞན་ཡང་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་གཡུ་ཐོག་གསར་མ་ཞེས་པ་དེས་སྔོ་འབུམ་ཆེན་མོ་དང༌། མན་ངག་སྙིང་པོ་དྲིལ་བ་འབུམ་ཁུ་ཚུར། ཐོར་བུ་མེ་ལེན། དེབ་ཆིངས་སྐྱོགས་ཀྱི་དཔེ་རིས། བྱང་ཁོག་གི་རྩ་པྲ། སྨུག་པོ་གསོ་བ་ཆུ་རྒྱུན་གྱི་གདམས་པ། ལག་ལེན་པོད་ཆུང༌། ཆུའི་འཁོར་ལོ། པྲ་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། བུ་དོན་མ། འབྱུང་བ་ལུས་འཁྲུགས་ཀྱི་གེགས་སེལ། དུག་ནད་ཞི་བ། མོ་ནད་བཅོས་ཐབས་ཡིག་སྣ་བཅུ་བཞི་པ། གཟེར་སྨན་གཉེན་པོ་ལྔ་སྦྱོར། སྨན་པའི་བྱ་བ་མདོར་བསྡུས་སོགས་མཛད་དེ་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་ཆེས་ཆེར་སྤར་བར་མཛད། དམ་པ་དེ་ལ་རྗེས་འཇུག་གི་སློབ་མ་ཀུན་བསྡོམས་ན་གནམ་གྱི་སྐར་མ་དང་སའི་དྲེག་པའི་དཔེ་བཞིན་བྱུང་བ་ནས་ཡོངས་གྲགས་ནི་ལྗང་སྨན་ལེབ་སེ། འབལ་སྨན་ཉི་མ་དཔལ། རྫ་ཡེ་ཤེས་གཟུངས། སྟོན་པ་ཨ་ཚེས། ཤག་རམ་པ་ཉི་མ་དཔལ། གཡུ་ཐོག་འབུམ་སེང་དང༌། བསོད་སེང༌། སུམ་སྟོན་ཡེ་ཤེས་གཟུངས། དགེ་བཤེས་རོག་ཆུང་རྣམས་ཡིན་ནོ།། །།
བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ
རྒྱལ་ཁང་རྩེ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།
༡༨༩༤ལོ།
༡༨༩༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
འདས་ལོ་དང་བོད་རྒྱལ་ལོའི་བརྩི་སྟངས་
འདས་ལོ་དང་བོད་རྒྱལ་ལོའི་བརྩི་སྟངས། འདས་ལོ་ཞེས་པ་སྐབས་འདིར་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་འདས་ལོ་ལ་གོ་ཞིང་དེར་ལུགས་མི་མཐུན་པ་ཧ་ཅང་མང་བོ་ཞིག་ཡོད།གཞན་པའི་འདས་ ལོ་དག་ཡིག་ཚོགས་ལ་འཇིགས་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་མིན་པས་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱ།འདིར་ དེ་དག་ལས་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་རྒྱུགས་ཆེ་བའི་གནས་བརྟན་སྡེ་བའི་ལུགས་སམ་ ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱིའི་ལུགས་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོ་ནི་སྤྱི་ལོའི་ སྔོན་གྱི་ལོ་ ༥༤༤བ་ཡིན།དེས་ན་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ འདས་ལོ་ནི་འདི་ལ་གཏུགས་ཡོད། བོད་ རྒྱལ་ལོ་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་༡༢༧པ་སྟེ་བོད་རྒྱལ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ བྱོན་པ་ནས་བཟུང་བརྩིས་པ་ཞིག་ཡིན། ད་སྐབས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ལོར། འདས་ལོ་༢༥༥༨དང༌། བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༤༡བཅས་ལ་ཐོན་ཡོད།ད་སྐབས་བོད་ཕྱི་ནང་ཀུན་ན་ལུགས་འདི་བརྩི་བཞིན་པའང་མང་ཙམ་འདུག
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ་ནི་༢༠༠༠ལོར་ཐོག་མར་གསར་དུ་བཙུགས་པ་དང་། ད་ལྟ་རྒྱ་ཡིག་དང་། དབྱིན་ཡིག བོད་ཡིག འཇར་ཡིག  ཧྥན་རན་སིའི་ཡིག་རིགས་བཅས་ཡིག་རིགས་ལྔ་ཡི་ལམ་ནས་བོད་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་སྤེལ་ནས་རྒྱལ་ཕྱི་རྒྱལ་ནང་གི་དྲ་གྲོགས་རྣམས་ལ་བོད་ལྗོངས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པ་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་གསར་འགྱུར་དྲ་ཚིགས་ཞིག་དང་། བོད་དོན་ལ་ཆེད་དུ་བཙུགས་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་རང་བཞིན་གྱི་དྲ་བ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཞབས་ཞུ་དང་། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་རིག་གནས་བརྒྱུད་སྒྲོག རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ལ་ཤེས་རྟོགས་གསལ་བོ་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཅས་བྱེད་པ་དམིགས་སུ་བཟུང་ནས། བོད་འབྲེལ་གྱི་ཆ་འཕྲིན་ཐོན་ཁུངས་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ཁར། སྤྱི་དང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་དངོས་ཡོད་གསལ་པོར་སྟོན་རྒྱུ་དེ་ཡིན། རྒྱལ་ཕྱི་རྒྱལ་ནང་གི་ལས་རིགས་ཁག་གི་དྲ་དམངས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ལེགས་གནང་འོག དྲ་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་རིགས་སྣ་མང་དང་། སྨྱན་བྱེད་སྣ་མང་། བྱེད་ནུས་སྣ་མང་བཅས་སུ་གཏོང་བར་ཤུགས་བསྣན་པའི་ཐོག  ཆེད་སྒྲིག་ཆ་འཕྲིན་སྔར་བས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་སྟངས་སྔར་བས་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ། དྲ་རྒྱའི་ཞབས་ཞུ་སྔར་བས་སྣ་མང་ཡིན་པ་བཅས་དྲ་དམངས་འགུག་པའི་བྱེད་ཐབས་བཀོད་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ནས་སྙན་གྲགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་བོད་འབྲེལ་དྲ་ཚིགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་བར་ཧུར་བརྩོན་བྱེད་རྒྱུ་དེའོ།
ལག་གཡེམ།
ལག་གཡེམ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་མཐོ་རུ་འཕེལ་བའི་ཆེད་དུ་ལག་པས་གཟུགས་པོའི་སྟེར་ཕུར་མཉེད་བཏང་བར་ཟེར།
ལོ་རྒྱུས།
ལག་གཡེམ་ནི་ཆེས་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་ཆགས་རྩལ་ཞིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ནད་རིགས་བུ་བཙའ་སྔོན་འགོག་སོགས་ལས་གཡོལ་ཐུབ་པ་སོགས་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད།
གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ།
གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁའི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས།
གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་འདི་ཉིད་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བྱོན་པའི་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་དངོས་སློབ་མཆིམས་ཕུའི་གྲུབ་ཆེན་ཉེར་ལྔའི་ཡ་གྱལ། ཤུད་པུ་དཔལ་གྱི་སེངྒེའི་རྣམ་རོལ་དུ་འཁྲུལ་མེད་དུ་གུ་རུ་པདྨཱ་ཀ་རས་ལུང་གིས་བསྔགས་པ་གཏེར་སྟོན་སྤྲུལ་སྐུ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་ (སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༥-༡༦༦༧) ཉིད་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་བྱོན་པ་བྱ་ལོ་དབོ་ཟླ་བའི་མར་ངོ་ནས་བཟུང་ནག་པ་ཟླ་བའི་ཚེས་བདུན་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་འགྲོ་འདུལ་གྱི་ཞལ་དངོས་སུ་བསྟན་ཏེ་ཉིན་རེ་བཞིན་དུ་གནམ་ཆོས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་གི་རྩ་ཚིག་རེ་དང་འགྲེལ་པ་སྦྲགས་ཏེ་གསུངས་པའི་མན་ངག་གི་ཟབ་གཏེར་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན།
སྤྱིར་གཏེར་ཆོས་ལ་ས་གཏེར་དང་དགོངས་གཏེར་སོགས་སྣ་ཚོགས་མཆིས་ཀྱང་། འདི་ནི་ཡི་དམ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་གཏེར་སྟོན་ཉིད་ལ་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་དངོས་སུ་ཞལ་བསྟན་ནས་གསུངས་པའི་སྙན་བརྒྱུད་ཟབ་མོ་ཡིན་ཞིང་། ས་གཏེར་ལྟར་གཏེར་གནས་དང་གཏེར་སྒྲོམ་ལ་མ་བརྟེན་པས་གནམ་ཆོས་སུ་གྲགས། ད་སྐབས་སྤྲུལ་སྐུ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་གཏེར་བྱོན་གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁའི་ཆོས་སྐོར་འདི་ལ་ད་ལྟ་དངོས་སུ་བཞུགས་པ་པོད་ཆེན་བཅུ་གསུམ་མཆིས།
གཏེར་ཆོས་འདིའི་ཉམས་ལེན་གྱི་བཀའ་བབས་གཙོ་བོ་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་མ་དགོན་ཆེན་མོ་དྲུག་ལས་ཤར་རྒྱལ་བ་དཔལ་ཡུལ་བ་ཡིན་ཞིང་། མན་ངག་འདིའི་བརྒྱུད་པའི་བཀའ་བབ་ཚུལ་ཡང་། གཏེར་སྟོན་ཆེན་པོ་སྤྲུལ་སྐུ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་གཏེར་སློབ་གནམ་ཆོས་བཀའ་ཡི་སྡུད་པ་པོ་མཁས་གྲུབ་ཀརྨ་ཆགས་མེད་ (སྤྱི་ལོ་ ༡༦༡༣-༡༦༧༨) དང་། དཔལ་ཡུལ་རྣམ་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་ཆོས་གླིང་གི་གདན་རབས་དང་པོ་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་ཀུན་བཟང་ཤེས་རབ་ (སྤྱི་ལོ་ ༡༦༣༦-༡༦༩༨) ནས་རིམ་པས་བརྒྱུད་ཅིང་། གདན་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་གཙོ་བོ་གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་འདི་ཉིད་ལ་མཛད་པས་ད་ལྟའི་བར་ཉམས་ལེན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཟམ་མ་མ་ཆད་པར་བྱུང་བ་དང་། ཉེ་བའི་རིགས་བདག་སྐྱབས་རྗེ་གྲུབ་དབང་པདྨ་ནོར་བུ་མཆོག་དང་། གང་གི་ཐུགས་སྲས་མཆོག་སྤྲུལ་རྣམ་གསུམ་དང་། མཁན་ཆེན་རྣམ་གསུམ་དག་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གར་དང་། བལ་ཡུལ་དང་། འབྲུག་དང་། རྒྱ་ནག་སོགས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་དང་། ཨ་རི་སོགས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུའང་སྐལ་ལྡན་འགྲོ་བའི་གོ་སྐལ་དུ་ཟབ་ཆོས་འདིའི་ཉམས་ལེན་གྱི་ཆོས་སྐོར་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱའི་འཁོར་ཚོགས་སུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་མུས་ཡིན།
འདིར་མདོར་བསྡུས་ཙམ་སྟེ། གཏེར་ཆོས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་ནི་གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁའི་ཁྲིད་ཡིག་རྒྱས་འབྲིང་རྣམས་དང་། གཏེར་སྟོན་ཆེན་པོ་སྤྲུལ་སྐུ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་ཐར་དང་། མཁས་གྲུབ་ཀརྨ་ཆགས་མེད་ཀྱི་མཛད་རྣམ་དང་། རིག་འཛིན་ཀུན་བཟང་ཤེས་རབ་སོགས་གནམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་པའི་མཁས་གྲུབ་རིམ་བྱོན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས་མཁྱེན་པར་འཚལ།
ཆོས་སྐོར་འདིའི་ནང་ཉམས་ལེན་གྱི་ཆ་ལག་ལ། ཐུན་མོང་ཕྱིའི་སྔོན་འགྲོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཐུན་མིན་གཏུམ་མོའི་ཉམས་ལེན་དང་མན་ངག་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཀ་དག་ཁྲེགས་ཆོད་དང་ལྷུན་གྲུབ་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཉམས་ལེན་བར་གྱི་ཟབ་དགུའི་གདམས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བཞུགས།
མཁན་ཆེན་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན།
མཛད་རྣམ་མདོར་བསྡུས།
༄༅། ། མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་སྐུ་ལུས་མ་སྤང་པར་འཇའ་ལུས་འཕོ་ཆེན་དུ་གཤེགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཉུང་བསྡུས། དེ་ཡང་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་བོད་རབ་ཚེས་ཆུ་ལུག་ལོའི་སྟོན་དུས་སུ་རྨེ་ཁོག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བཅུའི་དུས་སུ་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ་ཡི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་མོ་རྨེ་བ་དགོན་དཔལ་དར་རྒྱས་བྱམས་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་གི་ཚོགས་གྲལ་དུ་ཞུགས་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་། དེ་ནས་རྫོགས་ཆེན་རུ་དམ་ཨོ་རྒྱན་ཆོས་གླིང་དུ་བྱོན་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལ་གསན་བསམ་གཤིས་ཕྱིན་པར་མཛད། དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔ་པར་བསྙེན་པར་རྫོགས། སུམ་ཅུ་པར་འཇམ་པའི་དབྱངས་དངོས་ཀུན་མཁྱེན་མི་ཕམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲུང་ནས་འཇམ་དཔལ་གང་བློ་མའི་ལྗགས་ལུང་ཞིག་ཐོབ་པས་ཉམས་རྟོགས་ཁྱད་པར་ཅན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཤིང་།  གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་མཁྱེན་པའི་ཤེས་རབ་ཕྱོགས་མེད་དུ་རྒྱས། དེའི་རྗེས་སུའང་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་གི་མཁས་གྲུབ་དུ་མ་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་རྒྱ་ཆེར་མཛད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཅིག་རང་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་གདུལ་བྱ་དུ་མ་སྨིན་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་བཀོད། དེ་རྗེས་རབ་རྒྱལ་ལྕགས་ཡོས་ལ་མཆོག་སྤྲུལ་རྫོང་སྔོན་རིན་པོ་ཆེ་ཡིས་མདོ་སྨད་འབའ་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ། འབའ་ཤིང་ཁྲིའམ་སེང་ཁྲི་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཕྱག་བཏབ་སྟེ་ཡུལ་དེར་བཤད་སྒྲུབ་འཁོར་ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱན་བསྐྱངས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་དོ།  །  ཕྱིས་དུས་འཁྲུག་སྐབས་བོད་རབ་རྒྱལ་ས་ཁྱི་ཕྱི་ལོ་༡༩༥༨ལོའི་དབྱར་དུས་སུ་རྗེ་སློབ་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དམག་མིས་རི་མགོ་ནས་བཟུང་སྟེ་བཙོན་དུ་བཅུག  དེ་ནས་ཧོར་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་བཅུ་ཙམ་ན་དེའུ་རྒན་དགོན་པའི་ཉེ་ཟུར་དེའུ་རྒན་ཞོལ་མ་རུ་མི་མང་པོ་བསྡུས་ནས་འཐབ་རྩོད་བྱ་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱས།  མཁན་རིན་པོ་ཆེ་བཙོན་ཁང་ནས་བཏོན་ཏེ།  དམག་མི་འགས་མཛོ་ཞིག་གི་རྒྱབ་ཏུ་བཅིངས་ནས་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སར་ཁྲིད།  རྫོང་གྲོང་གི་མདུན་ངོས་ཀྱི་གསེག་ལམ་དེ་ནས་སོང་སྟེ།  ལ་སྐེད་ཙམ་འབྱོར་བ་ན་བླ་མའི་ཞལ་ནས་བཛྲ་གུ་རུ་གསུངས།  ས་དོའི་གདོང་ལམ་བརྒྱུད་དེ་ལ་ཁར་བུད་ནས་རྐ་ཁུག་ཐང་ལ་སླེབས་མཚམས་གློ་བུར་དུ་རླུང་འཚུབ་དྲག་པོ་ཞིག་ལྡང་བས་དམག་རྣམས་ཀྱིས་མགོ་གོས་ཀྱིས་གཡོགས་ཏེ་བསྡད།  ཡུད་ཙམ་ནས་བལྟས་ཚེ་བླ་མ་ཆིབས་གོང་ན་མི་སྣང་སྟེ།  འཇའ་སྤྲིན་གྱི་དབུས་སུ་བཛྲ་གུ་རུའི་ཛབ་དབྱངས་འཐེན་བཞིན་ནམ་མཁར་ཇེ་མཐོ་ཇེ་མཐོར་གཤེགས་ཏེ་མཐར་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏེ་འཇའ་ལུས་འཕོ་བ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་གོ་འཕང་བསྙེས་ཏེ་སྙན་པའི་གྲགས་པ་དཀར་པོ་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་བོ།  །
མཛད་རྣམ་རྒྱས་པ།
མཁན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་སྐུ་ལུས་མ་སྤངས་པར་མཁའ་སྤྱོད་དུ་གཤེགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཞུགས་སོ། ། མཁན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས། བླ་མ་དང་མགོན་པོ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །
རྩད་བཅད་ནས་ངེས་པ་རྙེད་ཚུལ།
གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ་རྩད་གཅོད་བྱས་ཚུལ་དང་ངེས་པ་རྙེད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་འཕུར་ནས་གཤེགས་པ་དེ་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མཇལ་བས་མི་རིང་བའི་རྗེས་སུ་གཏམ་དེ་ཉིད་ཡུལ་དེའི་གང་སར་གྲགས་ནས་བྱུང༌། ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་བསྡུས་ཏེ། མི་འཕུར་ནས་འགྲོ་བ་ཞིག་གང་ན་སྲིད། ཤི་སོང་བ་རེད། ད་ཕྱིན་ཆད་འཕུར་ནས་སོང་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་ཚེ་ཆད་པ་གཅོད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཁྲིམས་སུ་བསྒྲགས། འོན་ཀྱང་ནམ་ལངས་ལག་པས་མི་ཁེགས། ཆུ་འབུར་སས་མི་ནོན་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་དེས་མཐར་གྱིས་ཡུལ་གྲུ་མང་པོ་ཁྱབ་སྟེ་ད་ལྟའི་བར་མི་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བཞི་སོང་ངོ༌། ། གཏམ་འདི་ངེད་ཀྱིས་ཀྱང་རིང་པོ་ཞིག་ནས་ཐོས་ལ་རྩད་གཅོད་ཞིབ་པ་ཞིག་བྱ་དགོས་སྙམ་ཡང་དེ་གར་ལུས། ཉེ་ཆར་ང་ཚོའི་སློབ་གླིང་ན་དེ་ཕྱོགས་ནས་འོང་བའི་སློབ་གཉེར་པ་མང་པོ་འདུག་པས་ལོ་གཅིག་གི་སྔོན་ནས་ཞིབ་འདྲི་བྱས་པར་མ་ཟད་ཁ་པར་བརྒྱུད་ནས་ཀྱང་རྩད་གཅོད་ཅི་རིགས་བྱས་མོད། འོན་ཀྱང་ཡིད་ཚིམ་ངེས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་ངེས་ཤིག་མ་བྱུང་བས་ད་ལོའི་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་དབྱར་གཞུང་སྐྱོ་སངས་ཀྱི་ཁོམ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་ཆེད་གཉེར་གྱིས་མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཐུན་ཏེ་རྫོང་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །  ཚེས་བཅུ་དྲུག་ཉིན་གྱི་ཉིན་གུང་གི་དུས་སུ་རྫོང་གྲོང་ཆུང་ངུ་དེར་འབྱོར་ཏེ།  ཐོག་མར་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་འཕུར་ནས་བྱོན་པའི་གནས་ས་དོའི་གདོང་ལམ་ཞེས་སྔར་ནས་ཐོས་ཐོས་པ་དེ་ན་རྗེས་དྲན་གྱི་མཆོད་རྟེན་གཉིས་བཞེངས་འདུག་སྟེ།    དེར་སོང་ནས་མཇལ་ཕྱག་དང་སྨོན་ལམ་བཏབ། ལོ་བཞི་བཅུའི་གོང་རོལ་གྱི་བྱ་བ་ཡ་ང་ཞིང་ཡུ་མུག་པ་དུ་མ་ཞིག་དང༌། དེའི་ཁྲོད་ནས་བྱུང་བའི་བླ་ན་མེད་པའི་མཛད་པ་འཛམ་གླིང་ལ་གླེང་བར་འོས་པ་སྟེ་དཀར་ནག་མང་པོ་ཞིག་ཡིད་ལ་ལམ་མེར་ཤར། དཀར་ནག་གི་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཕལ་མོ་ཆེ་དང་མཉམ་དུ་བལྟ་བར་མི་མངོན་པའི་དབྱིངས་ཤིག་ཏུ་སོང་ནས་རིང་མོ་ཞིག་ལོན། དེ་ལྟ་ནའང་སྙན་པ་དང་སྙན་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏམ་གྱི་ཕྲེང་བ་དག་ནི་ས་དོའི་གདོང་གི་ལམ། རྐ་ཁུག་གི་ཐང༌། དེའུ་རྒན་གྱི་གཤོང་སོགས་ཀྱི་རྩ་ཤིང་གི་གསེབ།  བར་སྣང་གི་ཁམས།  བསེར་བུ་ཡི་ཁྲོད་དག་ན་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་སྟེ་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་གི་དན་དཔང་དུ་ལྷང་ངེར་མངོན་ནོ། །དགུང་མོ་གྲོགས་མཆེད་དག་གིས་མཚམས་སྦྱར་བ་བརྒྱུད་ནས་ལོ་རྒྱུས་འདིར་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་བའི་མི་རྣམས་རེ་རེ་བཞིན་བོས་ནས་གནས་ཚུལ་ཞིབ་པར་དྲིས་ཏེ་ཡི་གེར་ཕབ། ཕྱིར་ནངས་ཚེས་བཅུ་བདུན་ཉིན་ཞོགས་པ་སྔ་བར་ཤང་ཁྲིའམ་སེང་ཁྲི་དགོན་དུ་སོང་སྟེ། བྱུང་བ་འདི་རང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་དང༌། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་མི་དག་གིས་བཤད་པ་རང་གིས་དངོས་སུ་ཐོས་པ་དང༌། འཐབ་རྩོད་ཚོགས་ཆེན་དེར་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་དེ་ལ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་ལོ་ན་དྲུག་ཅུ་ཡན་ཆད་བརྒལ་བའི་སྐྱ་སེར་བཅུ་ཐམ་པ་དགོན་པའི་ནང་དུ་བསུས། དེའི་ཐོག་ཏུ་སེང་ཁྲིའི་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་དཀོན་མཆོག་རིན་ཆེན། སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་སྙན་གྲགས། སྤྲུལ་ཚེ་དབང༌། མཁན་པོ་ཡར་འཕེལ། དེའུ་རྒན་དགོན་པའི་སྤྲུལ་རལ་གྲི་བཅས་ཁྱོན་མི་བཅོ་ལྔ་ཞུགས་པའི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཚོགས་ནས་སོ་སོ་ནས་རང་རང་གི་མཐོང་ཚུལ་དང་ཐོས་ཚུལ་དག་ཞིབ་པར་བཤད། དེ་ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མཐོང་དང་ཐོས་ཞེས་ལོ་མང་པོའི་སྔོན་ནས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཤ་སྟག་ལས་ངས་མཐོང་དང་ཐོས་ཞེས་ད་ལྟ་གསར་དུ་སྨྲ་བ་ནི་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག་གོ །
རྒད་པོ་དྲི་མེད་ལ་དྲིས་པ།
༈ དེ་རྣམས་ལས་དང་པོ་རྒད་པོ་དྲི་མེད་ཅེས་པ་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་བདུན་རེད། དེས་བཤད་པ། སྐབས་དེར་ང་དམག་གི་བརྡ་གླ་པ་ཡིན་ལ། ཉིན་དེར་ངས་ས་དོའི་གདོང་གི་མར་ཁུག་རི་སུལ་དེ་ན་གཡག་འཚོས་ནས་ཡོད། བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་མཛོ་ཞིག་ལ་ཆིབས་སུ་བཅུག་ནས་དམག་མི་འགའ་ཞིག་གིས་ཁྲིད་དེ་ས་དོའི་གདོང་ལམ་ན་ཡར་ཕེབས་སོང༌། ཅུང་ཞིག་ནས་ས་དོའི་གདོང་གི་ལ་རྒྱབ་ནས་ཡར་བླ་མ་ཞིག་མཐོང་བྱུང༌། དེར་བླ་མ་ཞིག་འོང་དོན་མེད་པ་ལ་ཅི་ཡིན་སྙམ་དུ་བལྟས་པ་ནམ་མཁར་ཇེ་མཐོ་ཇེ་མཐོར་སོང་སྟེ། དེ་དུས་ང་ལོ་ཆུང་ཡིན་ལ་མིག་རྣོ་བས་ཞིབ་པར་བལྟས་པས་སྤྲིན་དཀར་ནག་གི་མཚམས་ན་ཡར་བྱོན་སོང༌། ཕྱིས་སུ་རྨེ་བའི་ཨ་ཁུ་བསོད་རིག་གདུང་རུས་བཙལ་དུ་འོང་བ་མཐོང་སྟེ། ངས་བཟའ་མི་རྣམས་ལ་བླ་མ་དེ་བ་ཚང་སྐུ་ལུས་མ་སྤངས་པར་ནམ་མཁར་བྱོན་སོང་ངེས་ཅན་ཡིན་པས་གདུང་རུས་རྙེད་དོན་མེད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ངས་རྫུན་བཤད་པ་གཏན་ནས་མིན། འདི་ལ་བྱ་དགའ་ཆེན་པོ་ཞིག་འཐོབ་རྒྱུ་ཡོད་པའང་རྡུང་རྡེག་བྱས་ན་ནི་རྫུན་བཤད་ན་ཐང་ཡང་ད་ལམ་རྫུན་བཤད་དོན་རྩ་བ་ནས་མེད་ཅེས་ཟེར་རོ། །
རྒད་པོ་འོད་ཟེར་ལ་དྲིས་པ།
༈ རྒད་པོ་འོད་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ལོ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཏུ་སོན། ས་དེ་གའི་མི་རེད། ཁོས་བཤད་པ། ང་རང་དེ་ཉིན་འཐབ་རྩོད་ཚོགས་ཆེན་དེའི་ནང་དུ་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན། དེ་ཉིན་དེའུ་རྒན་དགོན་པའི་གཤོང་དེ་ན་རས་གུར་ཞིག་ཕུབ་འདུག སྔ་དྲོ་ང་ཚོ་འབེ་བཟའ་སྡེ་བའི་དཔོན་དེ་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱས། དེ་ནས་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཟེར། ཉིན་གུང་ཕན་ཆད་ཙམ་ལ་བསྒུགས་སོང་ཡང་འོང་རྒྱུ་མི་འདུག དེ་ནས་རྟ་པ་འགའ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། ཁྲིམས་ཁང་གི་བཀྲ་ཁོ་དང་སྙིང་དཀར་འབུམ་སོགས་རེད། མཁན་པོ་ཚང་ཕེབས་མི་འདུག་སྟེ་ལམ་བར་ནས་ཤི་སོང་ཟེར། ཤོག་བུ་ཞིག་གི་ངོས་སུ་གཟུགས་རིས་བྲིས་ནས་གུར་སྒོ་ནས་མར་བསྐོར་ཏེ་དེ་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱས་སོང༌། ཉིན་འགའི་རྗེས་ནས་འཕུར་སོང་བ་རེད་ཅེས་པའི་གཏམ་ཞིག་གྲགས། འོན་ཀྱང་ལས་བྱེད་པ་དག་གིས་དེ་ལ་དགག་པ་བརྒྱབ་སྟེ། མི་འཕུར་བ་ཞིག་གང་ན་ཡོད། དེ་ལྟར་བཤད་མི་ཆོག་ཟེར། རྐ་ཆུང་ཤང་གི་དེ་དུས་ཀྱི་ཧྲུའོ་ཅུ་དབང་ཆེན་དང་ངེད་གཉིས་ཤིན་ཏུ་མཐུན། དེས་ང་ལ་བཤད་རྒྱུར། རོ་མི་འདུག ས་དོའི་གདོང་ནས་རླུང་འཚུབ་ཅིག་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ་འཕུར་ནས་བྱོན་པས་ན་བཟའ་འགའ་ཞིག་ཤུལ་དུ་ལུས་པ་ས་འོག་ཏུ་མནན་འདུག་ཅེས་བཤད་ཟེར་རོ། །