cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཕྱེ་མ་ལེབ་
ཁྲབ་གཤོག་ཁག་གི་འབུ་སྲིན་ཡིན་པ་དང་། གཤོག་པ་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་ཁྲབ་ལེབ་མང་པོ་བསྒྲིགས་ཡོད་ལ་ཚོན་ཁྲའི་རི་མོ་གྲུབ་ཡོད། ཕྱེ་ལེབ་ཀྱི་འབུ་ཕྲུག་ལ་སྤྱིར་བཏང་དུག་སྤུ་དང་། དྲིན་ངན་གཤེར་རྨེན། ཕྱེ་ལེབ་དར་མ་ལ་དབྱུ་གུའི་གཟུགས་ཀྱི་དབང་རྭ་ཡོད་པ་དང་། ས་ལ་བབས་ཏེ་སྡོད་སྐབས་གཤོག་པ་ཟུང་རྒྱབ་ཏུ་ཕན་ཚུན་འབྱར་ནས་ཡར་བསླངས་ཏེ་འཇོག ཕྱེ་ལེབ་ཕལ་ཆེ་བ་ཉིན་དཀར་རྒྱུ་བ་ཡིན།
གཟུགས་གཞིའི་ཁྱད་ཆོས།
ཕྱེ་མ་ལེབ་ཅེས་པ་ལ་ཆེ་ཆུང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་ཙམ་མཆིས་ཀྱང་དགོས་པ་སེར་ཁྲ་སྟེ། དེའང་ལུས་པོར་ཧའོ་སྨི18ཙམ་དང་། གཤོག་པ་བརྐྱངས་ན་གཡས་ནས་གཡོན་བར་སྨི54ཙམ་ཡོད་ཅིང་། གཟུགས་དབྱིབས་དང་མགོ་རྭ་སོགས་སྦྲང་མ་དང་འདྲ། གཤོག་པ་སྲབ་ལ་ཆེ་ཞིང་སྒོར་བ་བཞི་ལྡན་གྱི་སྒང་གཉིས་ཆེ་ཞིང་གཤམ་གཉིས་ཆུང་བ་ཡིན། སྒང་ངམ་སྟེང་གི་གཤོག་རྩའི་ཕྱེ་ཙམ་དམར་སེར་དང་། མཐར་ཉེ་བའི་སེར་མདོག་སེར་ནག་གི་ཐོག་སྒོར་བ་ཞིག་ཡོད་པ། གཤོག་པའི་སྣེ་མོའི་ཕྱེད་ཀ་ནག་པོའི་སྟེང་སེར་ཁྲ་ཅན་གྱི་ཐིག་དྲུག་ཡོད། གཤམ་གྱི་གཤོག་དཀྱིལ་དུ་སྒོར་ཐིག་ངང་སེར་ཅན་ཡོད།
ཕྱེ་མ་ལེབ་དང་མེ་ལྕེབ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར།
ཕྱེ་ལེབ་དང་མེ་ལྕེབ་ནི་ཁྲབ་གཤོག་ཁག་གི་འབུ་སྲིན་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་ཀའི་གཤོག་པ་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་ཁྲབ་ལེབ་མང་པོ་བསྟར་མར་བསྒྲིགས་ཡོད་ལ་ཚོན་ཁྲའི་རི་མོ་གྲུབ་ཡོད། དེ་གཉིས་གཟུགས་འགྱུར་ཆ་ཚང་བྱས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། ཕྱེ་ལེབ་ཀྱི་འབུ་ཕྲུག་ལ་སྤྱིར་བཏང་དུག་སྤུ་དང་། དྲི་ངན་གཤེར་རྨེན་སོགས་ལྡན་པ་དང་། མེ་ལྕེབ་ཀྱི་འབུ་ཕྲུག་ཕལ་ཆེ་བར་སྲུང་སྐྱོབ་ཁ་དོག་དང་རྫུས་གཟུགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ལྡན་ཡོད། ཕྱེ་ལེབ་དར་མ་ལ་དབྱུ་གུའི་གཟུགས་ཀྱི་དབང་རྭ་ཡོད་པ་དང་། མེ་ལྕེབ་ཀྱི་དབང་རྭ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པ་དང་སྐུད་ཕྲའི་གཟུགས་དང་འདབ་གཤོག་གི་གཟུགས་ནི་ཅུང་ཟད་ཁྱབ་ཆེ། ས་ལ་བབས་ཏེ་སྡོད་སྐབས་ཕྱེ་ལེབ་ཀྱི་གཤོག་པ་ཟུང་རྒྱབ་ཏུ་ཕན་ཚུན་འབྱར་ནས་ཡར་བསླངས་ཏེ་འཇོག་པ་དང་། མེ་ལྕེབ་ཀྱི་གཤོག་པ་ཟུང་ནི་རྒྱབ་ཏུ་འཁུམས་པའམ་ཁང་པའི་བྱ་འདབ་ལྟར་ལྷེབ་བེར་འཇོག་པ་རེད། ཕྱེ་ལེབ་ཕལ་ཆེ་བ་ཉིན་དཀར་རྒྱུ་བ་དང་མེ་ལྕེབ་ནི་མཚན་མོར་རྒྱུ་བ་རེད།
རོ་ནུས།
རོ་ཚ་བ་དང་། ཞུ་རྗེས་མངར་བ། ནུས་པ་བསིལ་བ་རྣོ་བའོ།།
རྐྱང་པའི་ཕན་ཡོན།
སོ་སྲིན་དང་ཉྭ་ལོག་སོགས་ལ་ཕན།
པེར་ལིན་ལྕགས་རི།
པེར་ལིན་ནི་འཇར་མན་གྱི་རྒྱལ་ས་ཡིན་ལ་འཇར་མན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་ཀྱང་ཡིན། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་མཇུག་གྲིལ་རྗེས། འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཐོར་བྱུང་ནས་པེར་ལིན་ཡང་པེར་ལིན་ཤར་མ་དང་པེར་ལིན་ནུབ་མ་གཉིས་སུ་གྱེས། ༡༩༦༡ལོར་འཇར་མན་ཤར་མའི་སྲིད་གཞུང་གིས་པེར་ལིན་གྱི་ འཇར་མན་ཤར་མ་དང་ནུབ་མའི་ས་མཚམས་དེད་ནས་ཨར་འདམ་གྱི་ལྕགས་རི་མཐོན་པོ་ཞིག་བརྩིགས་ཏེ་རང་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་འཇར་མན་ནུབ་མར་འབྲོ་བའི་ལམ་བཀག ༡༩༩༠ལོའི་ཟླ་༡༠པའི་ཚེས་༣ཉིན་འཇར་མན་ཤར་ནུབ་ཡང་བསྐྱར་གཅིག་གྱུར་བྱུང་ཞིང་། པེར་ལིན་ལྕགས་རི་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱི་དགའ་འབོད་ཁྲོད་བཤིག་པ་རེད།
ཐོ་ལོ་ནོ་ཡོན།
ཐོ་ལོ་ནོ་ཡོན་(༡༡༩༢-༡༢༣༢)(སོག་པོའི་སྐད།: Тулуй ноён)ནི་སོག་ཡུལ་ཀྱི་ནོ་ཡོན་ཞིག་རེད།
ཐོ་གན་ཐི་མུར།
ཐོ་གན་ཐི་མུར་(༡༣༢༠-༡༣༧༠)(སོག་པོའི་སྐད།: Тогоонтөмөр)ནི་སོག་ཡུལ་ཀྱི་ག་གན་དང་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཧྭང་ཏེ་ཞིག་རེད།
ཆ་ག་པ་
ཆ་ག་པ Locust འབུ་ཆ་ག་པ་ནི་ཆ་ག་པའི་ཁོངས་ཡིན་ལ་གཤོག་དྲང་སྡེའི་སྲིན་འབུ་ཡིན། ཨ་ཙག་ཚག་ཀྱང་ཟེར། འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་རིགས་ཁྲི1ལྷག་ཡོད་པ་དང་། ཀྲུང་གོར་རིགས700ལྷག་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཚ་ཁུལ་ས་ཆ་དང་ཚ་ཁུལ་བར་མའི་ས་ཆ། བྱེ་ཐང་ས་ཁུལ་དུ་གནས།
ངོ་སྤྲོད།
འབུ་ཆ་ག་པ་ནི་ཞིང་ལས་ཀྱི་གནོད་འབུ་གཏེ་བོ་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་རིགས་ཁྲི1ལྷག་ཡོད་པ་དང་། ཀྲུང་གོར་རིགས700ལྷག་ཡོད། འབུ་དེ་སུག་ཚིགས་སྲོག་ཆགས་རིས་ཀྱི་འབུ་སྲིན་རིགས་ལ་གཏོགས། ལུས་ཕུང་ཕྲ་ཞིང་རིང་ལ། ལུས་མདོག་ལྗང་གུ་དང་ཁམ་སེར་ཡིན་ཞིང་། ལུས་ངོས་སུ་ཆི་ཐིན་རྒྱུའི་ཕྱིའི་རུས་སྐོགས་ཡོད་པ་དེས་ལུས་ནང་གི་གཤེར་ཆ་འཛིན་ཐུབ་པས་མི་ཚད་ཕྱིའི་ཐན་པ་དང་བརླན་གཤེར་དང་འབུ་ཕྲ་ཡང་འགོག་ཐུབ་པ་རེད། སྐུད་ཕྲའི་གཟུགས་ཀྱི་དབང་རྭ་ཆ་གཅིག་ཡོད་པ་དང་། ཁ་ཆས་ནི་ལྡད་མུར་གྱི་རྣམ་པ་དཔེ་ཚབ་ཅན་གྱི་ཡིན། རྐང་ལག་དྲུག་གི་བར་རིང་ཞིང་རྐང་པ་རིང་པོར་བརྟེན་ནས་ས་ལ་འགྲོ་མཆོངས་བྱེད་པ་དང་། གཤོག་པ་ཡོད་པས་བར་སྣང་ལའང་འཕུར་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ཟས་སུ་གྲོ་དང་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཟ་བ་དང་དེ་མིན་རྩྭ་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཟ།
སྐྱེ་འཕེལ།
ཆ་ག་པ་ནི་གཟུགས་འགྱུར་ཆ་ཚང་མི་བྱེད་པའི་འབུ་སྲིན་ཡིན་པ་སྟེ། སྒོ་ང་ལས་ནར་མ་སོན་པའི་འབུ་ཕྲུག་སྐྱེ་བ་དང་པགས་པ་ཐེངས5བརྗེས་རྗེས་འབུ་དར་མ་ཆགས་པ་རེད། རྩྭའི་གསེབ་དང་ས་ཁུང་དུ་སྒོ་ང་བཏང་ནས་ཕྱི་ལོའི་ཟླ4-5པའི་ནང་དུ་སྒོ་ང་ཁ་གས་ནས་ཟླ8-9བའི་ནང་ཕྲུ་གུ་དེ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཐུབ།
གནོད་སྐྱོན།
ཆ་ག་པས་ཞིང་ལས་དང་ནགས་ལས། འབྲོག་ལས་སོགས་ལ་ཚད་མི་གཅིག་པའི་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་ཀྱིན་ཡོད། འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ཆ་ག་པར་རིགས་ཁྲི1ལྷག་ཡོད་པ་དང་དེ་ལས་ཞིང་ལས་དང་ནགས་ལས། འབྲོག་ལས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་བའི་ཆ་ག་པའི་རིགས300ལྷག་ཡོད། ཨོའུ་གླིང་དང་ཡ་གླིང་གི་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་བྱང་འཕྲེད་ཐིག550ཡི་བྱང་ཕྱོགས་དང་འཛམ་གླིང་གི་ལྷོ་སྣེ་མ་གཏོགས་པའི་ས་ཆ་ཡོངས་ལ་ཆ་ག་པས་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ལོ་རེར་ཆ་ག་པས་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་པའི་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྟོང་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི4680ལྷག་ཡིན་པ་དང་། གོ་ལ་ཧྲིལ་བོའི་མི1/8ལ་དུས་རྒྱུན་ཆ་ག་པས་འཇབ་རྒོལ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད།
རུ་ཐོག་དགོན
མཚན་རྒྱས་པར་རུ་ཐོག་དགོན་བསམ་གཏན་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་ཞེས་ཞུ། མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྫོང་ནས་སྣུམ་ནག་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལེ་༥༥ཙམ་སོང་ན་དམར་གཞུང་ལ་འདབས་སུ་བཀྲ་ཤིས་ཐང་ངང་དམར་ཐང་ཐང་ཞེས་པའི་བྱང་ངོས་ཀྱི་རི་ལྡེབས་སུ་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དམར་ཐང་ཐང་ཞེས་པ་ནི། སྔོན་ཇུན་གར་དམག་གིས་ཐང་དེར་དགོན་པའི་འབྲི་གཡག་མང་པོ་བསད་པས་དབུ་མཛད་རུ་རིང་ཞེས་བསླབ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་མགོན་པོའི་སྐུ་བརྙན་བྱིན་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་སྒེའུ་ཁུང་ནང་ནས་གཡུགས་པར་བརྩམ་སྟེ་ད་འདིས་ཀྱང་ལག་རོ་བཀག་རོགས་རེད་ཅེས་གསུངས་པས། མགོན་པོས་དེ་འདྲ་མི་དགོངས་ང་ཡིས་ཆོ་འཕྲུལ་སྟོན་ཆོག་གསུངས་ཏེ་འབྲི་གཡག་བསད་པའི་ཤ་སྦྲུལ་དུ་གྱུར། ཤ་ཟ་མི་རྣམས་དམར་བཤལ་རྒྱབ་པས་དེ་ནས་བཟུང་ཐང་དེ་ལ་དམར་ཐང་ཐང་ཞེས་ཐོགས། ཇུན་དམག་རྣམས་གནས་དེ་ནས་ཐོན་ཞེས་ཟེར། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་ཞང་ཚལ་པའི་སློབ་མ་རྟོགས་ལྡན་བདེ་བ་གཞོན་ནུ་ཞེས་པས་ཕྱག་འདེབས་གནང་མཛད། རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་དུས་དགེ་ལྡན་ལུགས་སུ་འགྱུར། དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེའི་དགོན་ལག་ཡིན། འདུ་ཁང་ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་སྨན་འདམ་གྱི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐོག་སོ་གཅིག་ཙམ་དང་། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ། སྲུང་མ་ཁང་ནང་མཁས་གྲུབ་བདེ་བ་གཞོན་ནུའི་སྐུ་བརྙན། མཐེང་ཤོག་གསེར་ཡིག་ཅན་གྱི་བླ་མ་ཞང་གི་གསུང་འབུམ་པོད་བཞི། ནང་རྟེན་དུ་ཞང་མི་རུང་གྲགས་ཅེས་པའི་སྐུ་བརྙན་མཁྱིད་གང་ཙམ་བྱས་པ། དགེ་འདུན་སུམ་ཅུ་ལྷག་གིས་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་ཕྱག་བཞེད་མཛད་དེ་ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་༡ཚེས་༢༨.༢༩སོ་སོར་གར་འཆམ་བསྐྱོན་སྲོལ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་འདུ་ཁང་གི་བརྩིག་གདན་སྟེང་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་འདུ་ཁང་ནང་འཇིམ་གྱི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
པའེ་ཅུས་དབྱི།
པའེ་ཅུས་དབྱི་(༧༧༢–༨༤༦)(རྒྱ་སྐད།: 白居易)
ཇོ་ནང་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ་དོལ་པོ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་
ཆོས་འཁོར་གསུམ་གྱི་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་མཁྱེན།། རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ཡི་དེ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད།། འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་མ་ནོར་ལམ་སྟོན་པའི།། ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།། ཇོ་ནང་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ་དོལ་པོ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནི་ཡུལ་མངའ་རིའི་ཀ་ཡོ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡབ་ཡེ་ཤེས་དབང་ཕྱུག་དང་།ཡུམ་ལྷ་མོ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་སྲས་སུ་ཕྱི་ལོ་༡༣༩༣རབ་བྱུང་ལྔ་བའི་ཆུ་ཕོ་འབྲུག་ལ་སྐུ་བལྟམས།དེ་ཡང་གཙུག་ཏོར་རྣམ་པར་རྒྱལ་མའི་རྒྱུད་སོགས་མདོ་རྒྱུད་དུ་མར་ལུང་བསྟན་པའི་ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་ལོ་ལྔ་ནས་བཅུའི་བར།སྐུ་ཞང་བྱང་ཆུབ་སེང་གེ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་ཆོས་ལ་བསླབས།དེ་ནས་སྟེང་ཤོད་དུ་བྱོན་ནས་སྐྱི་སྟོན་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པའི་ཞབས་ལ་གཏུགས།དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ནས་མཁན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྙིང་པོ་སོགས་ལས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བླངས།མཚན་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་བཏགས་ཤིང་ཀ་རི་ཀ་དང་།གཞུང་འགྲེལ་སོགས་བསླབ་བྱ་ཐམས་ཅད་གསན་ནས་སོ་ཐར་སྡོམ་ལྡན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར།དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་སྟེང་ས་སྐྱར་བྱོན་ནས་སློབ་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་པ་གནང་།དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔ་ནས་ས་སྐྱར་ཆོས་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས།བླ་མ་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་ཙམ་ལ་ཕར་ཚད་མངོན་འདུལ་བཞིའི་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དུས་གཅིག་ལ་མཛད་པས་གྲགས་པ་ཆེ།དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་སྟེང་ཇོ་ནང་དུ་བྱོན་ནས་ཆོས་རྗེ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་དྲུང་ནས་སྦྱོར་དྲུག་ལ་སོགས་ཟབ་མོའི་ཆོས་སྐོར་ཐམས་ཅད་གསན་པས་ཉམས་མྱོང་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས།རྒྱད་འགྲེལ་ལ་སོགས་བཀའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གསན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ཚིག་གི་མདུད་པ་གྲོལ་ཞིང་།རྩིས་དང་ལྷ་བྲི་ལ་སོགས་ཞོར་ལ་མཛད།དགུང་ལོ་སོ་ལྔ་ནས་ཇོ་ནང་གདན་ས་མཛད།གདུལ་བྱ་ཐམས་ཅད་སྨིན་གྲོལ་ལམ་ལ་སྦྱར་ནས་དེའི་ལོ་གཉིས་ན་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཞི་བར་གཤེགས་རྫོངས་སུ་སྐུ་འབུམ་ཆེན་པོ་འཛམ་གླིང་རྒྱན་བཞེངས།དུས་འཁོར་ས་བཅད་ལ་སོགས་དུས་འཁོར་ཆ་ལག་བཅོ་བརྒྱད་དང་།ངེས་དོན་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་གྲུབ་མཐའི་ཆོས་སྐོར་བཅུ་དྲུག ཡུམ་གྱི་མཆན་བུ།གསོལ་འདེབས་ཉེར་ལ།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྐོར་ཉེར་གསུམ།བསྟོད་སྐོར་བཅུ་བཞི།སྐུ་འབུམ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྐོར་ལྔ།རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་དབང་སྐོར་གསུམ།སྤྲིངས་ཡིག་བརྒྱད།སྨོན་ལམ་གསུམ།བཀྲ་ཤིས་བཞི་སྟེ་གསུང་ཆོས་དོན་ལྔ་གསུངས་ཤིང་།རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་བ་དང་།བཀའ་བསྡུ་བཞི་པ།ངེས་དོན་རྒྱ་མཚོ་སོགས་མཛད་ནས་དབུ་མ་གཞན་སྟོང་གི་སྲོལ་རྒྱ་ཆེར་ཕྱེ་ནས་ཐུབ་བསྟན་གསལ་བར་མཛད། ལོ་ཙ་བ་བློ་གྲོས་དཔལ་ལ་གདན་ས་གཏད་ཅིང་།དགུང་ལོ་རེ་གསུམ་ནས་ལོ་ཙྭ་བ་ཆེན་པོ་ཞི་བར་གཤེགས་ནས།ཆོས་རྗེ་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ལ་གདན་ས་གཏད།རྫུ་འཕྲུལ་དང་གྲུབ་རྟགས་ཡང་མང་དུ་མཛད།དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་ཐམ་པར་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཐའ་དག་རྫོགས་པའི་ཚེ།ཕྱི་ལོ ༡༣༦༡ ལྕགས་མོ་གླང་གི་ལོ་ལ་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས།ས་གཡོས་པ་དང་།འཇའ་འོད་དང་མེ་ཏོག་གི་ཆར་བ་ལ་སོགས་པ་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱུང་ངོ་།། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ། ཀུན་མཁྱེན་རྟོན་པ་བཞི་ལྡན། རྗེ་ཇོ་ནང་པ་ཆེན་པོ། ཀུན་མཁྱེན་དོལ་པོ་སངས་རྒྱས། ཆོས་རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། ཆོས་རྗེ་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ། ཀུན་མཁྱེན་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན། དོལ་པོ་པ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན།
༡༨༡༩ལོ།
༡༨༡༩ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
པོམ་པེ་ཡི།
པོམ་པེ་ཡི་ནི་རོ་མ་རྙིང་མའི་སྐབས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་མིང་གྲགས་ཅན་ཡིན་ལ། དབྱི་ཐ་ལིའི་ནུབ་མཐའི་མཚོ་འགྲམ་དང་ཐག་ཉེ་བའི་ཝེ་སུའུ་ཝེའོ་མེ་རིའི་འདབས་སུ་ཆགས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་༧༩ལོར། ཝེ་སུའུ་ཝེའོ་མེ་རི་འཕྱུར་ཅིང་སྐད་ཅིག་ཙམ་ལ་པོམ་པེ་ཡི་གྲོང་ཁྱེར་མེ་རིའི་ཐལ་བ་མཐུག་པོའི་འོག་ཏུ་མནན། རྗེས་སོར་མི་རྣམས་ཀྱིས་མེ་རིའི་ཐལ་སྙིགས་བརྐོས་ཏེ་པོམ་པེ་ཡི་གནའ་མཁར་ས་འོག་ནས་འབུད་དུ་བཅུག
ཏུའུ་མུའུ།
ཏུའུ་མུའུ་(༨༠༣-༨༥༢)(རྒྱ་སྐད།: 杜牧)
སྙག་ངག
ཟླ་འོད་འོག་ཏུ་སྨུག་སྤྲིན་འཁྲིགས།། ཆིན་ཧུའི་གྲུ་ཁར་ཆང་ཁང་སྙེག། འཕྱོན་མས་རྒྱལ་ཁབ་རྒུད་མ་རྟོགས།། ཆུ་མོའི་ཕ་ཁར་གར་ལ་རྩེན།། ཏུའུ་མུའུ་ཡི་༼ཆིན་ཧུའེ་གྲུ་ཁ།༽
སེ་ར་དགོན་པ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྐུད་མེད་གློག་གསོག་
སྐུད་མེད་གློག་གསོག་ནི་གློག་སྐུད་སྦྲེལ་མཐུད་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་འོག་གློག་ཁབ་ལེན་ར་བའམ་གློག་ཁབ་རླབས་ལ་བརྟེན་ནས་གློག་སྤྱོད་སྒྲིག་ཆས་ལ་གློག་གསོག་གི་ཡོད།མིག་སྔར་སྐུད་མེད་གློག་གསོག་གི་གཙོ་བོའི་ལག་རྩལ་གསུམ་ཡོད་དེ་གློག་ཁབ་ལེན་བལྟོས་འབྱུང་རྣམ་པ་དང་གློག་ཁབ་ལེན་མཉམ་འགུལ་རྣམ་པ།དེ་བཞིན་སྐུད་མེད་གློག་རླབས་རྣམ་པ་བཅས་ཡིན།
གློག་སྤྲོད་སྐུད་སྒོ་དེ་སྤེལ་འགྱུར་གློག་རྒྱུན་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ་བ་དང་གློག་ལེན་སྐུད་སྒོར་དེ་ཧྥ་ལ་ཏེ་གློག་ཁབ་ལེན་བལྟོས་འབྱུང་གཏན་སྲོལ་དབང་གིས་བལྟོས་འབྱུང་གློག་རྒྱུན་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་བཅས་དེ་ལྟར་སྐུད་མེད་ཐབས་ལས་གློག་ནུས་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་དམིགས་ཚད་མངོན་འགྱུར་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
གློག་ཁབ་ལེན་མཉམ་འགུལ་རྣམ་པ་ནི་གློག་ཁབ་ལེན་རྒྱུད་ཁོངས་ཁྲོད་གལ་ཏེ་འགུལ་ཚད་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་ནི་གློག་སྤྲོད་འཕྲུལ་ཆས་དང་གཅིག་ཤོས་ནི་གློག་ལེན་འཕྲུལ་ཆས་བྱས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཚད་གཞི་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་འགུལ་སྐབས་གློག་ལེན་འཕྲུལ་ཆས་ལ་གློག་སྤྲོད་འཕྲུལ་ཆས་ནས་འབྱུང་བའི་གློག་ཁབ་ལེན་ར་བའི་ནུས་ཚད་ཐོབ་པ་དང་དེ་རྗེས་གློག་རྒྱུན་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྒྲིག་ཆས་ལ་གློག་གསོག་གི་ཡོད།
སྐུད་མེད་གློག་རླབས་རྣམ་པ་ནི་གློག་ཁུངས་སུ་གློག་ཁབ་ལེན་རླབས་འབྱུང་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་བཞག་དགོས་པ་དང་གློག་སྤྲོད་གནམ་སྐུད་ཀྱིས་གློག་ཁབ་ལེན་རླབས་བརྒྱུད་སྤེལ་དང་གློག་ལེན་གནམ་སྐུད་གཞན་དེས་གློག་ཁབ་ལེན་རླབས་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་བསྡུ་ལེན་བྱས་རྗེས་གློག་ནུས་སུ་འགྱུར་ནས་གློག་སྤྱོད་སྒྲིག་ཆས་ལ་གློག་གསོག་གི་ཡོད།
གོང་གི་ཐབས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ངོ་རེར་གློག་གསོག་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་བ་རེ་ལྡན་ཡོད་ལ་མི་ལྡེང་བའི་ཆ་ཡང་ངེས་ཅན་ཡོད་པ་གཤམ་གསལ།
གློག་ཁབ་ལེན་བལྟོས་འབྱུང་རྣམ་པའི་གློག་གསོག་ནུས་པ་ཧ་ཅང་མཐོ་པོ་ཡོད།འོན་ཏེ་གློག་གི་འཕྲུལ་ཆས་དང་གློག་གསོག་ངོས་ལེབ་མཉམ་དུ་བཞག་དགོས་པ་སྟེ་བར་ཐག་་
ལ་ཧའོ་སྨི་ཁ་ཤས་ནས་བརྒལ་ཆོག་གི་མེད།
གློག་ཁབ་ལེན་མཉམ་འགུལ་རྣམ་པར་གློག་གི་འཕྲུལ་ཆས་དང་གློག་གསོག་ངོས་ལེབ་དབར་གྱི་བར་ཐག་དེ་ཅུང་རིང་བ་ཡོད་དེ་ལིའི་སྨི་ཁ་ཤས་ནས་བཅུ་ཕྲག་ཙམ་བཞག་ཆོགའོན་ཏེ་གློག་གསོག་ནུས་པ་དེ་གློག་ཁབ་ལེན་བལྟོས་འབྱུང་གློག་གསོག་རྣམ་པ་ལས་དམའ་བ་ཡོད།སྐུད་མེད་གློག་རླབས་རྣམ་པ་ནི་གློག་སྤྱོད་འཕྲུལ་ཆས་དང་གློག་གསོག་ངོས་ལེབ་དབར་བར་ཐག་རིང་བ་ཡོད་དེ་སྨི་ཁ་ཤས་དབར་བཞག་ན་ཆོགའོན་ཏེ་གློག་སྤྲོད་གློག་ཁབ་ལེན་རླབས་དེར་འགོག་རྐྱེན་ཡོང་སླ་བ་ཡོད།
ཝང་པོ།
ཝང་པོ་(༦༤༩-༦༧༦)(རྒྱ་སྐད།: 王勃)
ནམ་མདའ་
སྔར་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་སྐབས་བོད་ཟླ་༡ཚེས་༢༧ཉིན་ཏེ་གནམ་མདའ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་གྲོལ་སྟོན་ཆབས་ཅིག་སྐོར། གོང་ཚེས་ཉིན་མཛད་སྒོ་ཚུགས་ཡུལ་རྫོང་རྒྱབ་དབུ་གཡབ་འོག་ཏུ་བཀའ་ཤག་གདན་གཉེར་ནས་བཞུགས་གདན་རྒྱག་ཕྱོགས་གྲ་བཞི་རྩིས་བཤེར་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དེ་ཉིན་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་མཛད་ཆེན་གྲོལ་སྟོན་ཆེན་མོའི་ཉིན་དེར་སྔ་དྲོ་བཀའ་བློན་དང། གུང་ཛ་སག ཐའི་ཇེ། རིམ་བཞི་བཅས་ན་བཟའ་ཚོས་གཞི་སེར་པོ་དང། མི་དྲག་སྲས་རྣམ་པ་དང་ནང་མའི་ལས་ཚན་བཀའ་ཤག་ཤོད་པ་ཡན་ཏོག་ཞྭ་དང། ན་བཟའ་ཚོས་གཞི་སྔོན་པོའམ་གང་རུང། རྩིས་པ་དང། རྩ་རྩམ། ལས་ཚན་ཆུང་ཁག དམག་དྲུང་བཅས་ན་བཟའ་རྒྱ་སྨུག དྲུང་དཀྱུས་རྒྱུན་ཆས་ཁ་གསར་བཅས་བཞེས་དགོས། མཛད་སྒོའི་གོང་གཟིགས་ལམ་དུ་རྟ་པའི་གསོལ་གོ་ཁག་དང། འདམ་སོག་འཁོར་བཅས་ཀྱིས་རྟ་རྒྱུགས་མདའ་ཤར་རེ་རྒྱུགས། བླ་ཕྱག་ནས་ཚ་དར་གཡོགས་ཏེ་ཕྱིར་ཕེབས། སྤྲོ་ཁང་དབུ་གཡབ་འོག་མཛད་སྒོ་དངོས་ཚུགས། བཀའ་ཤག་མ་བྱན་གྱིས་གསོལ་བཞེས་རིམ་བསྟར་ཞུས། ཡ་སོར་ཁྲི་པས་སྣེ་ཁྲིད་དབུས་མདའ་གཉིས་དང། དམག་དྲུང། གོ་མཛོད་གཉེར་པ། གཟིམ་ལྡིང། ཟླ་གཅིག་དྲུང་འཁོར་བཅས་གྲལ་བསྒྲིགས་ཟིན་རྗེས་དབུས་མདའ་ནས་བཅས་གདན་ཐོག་འཁོད། རྟ་པའི་གོ་མཚོན་ཟགས་པ་རྣམས་བསླུ་བ་དང། རྒྱུགས་རིང་ཆེན་མོའི་རྟ་རྒྱུགས། མི་རྒྱུགས། བར་རྒྱུགས་བཅས་པར་གནང་ཆ་གནང། བརྒྱང་མའི་དམིགས་ཚད་མི་གོམ་ལྔ་བརྒྱ་ནས་སྟོང་བར་རྒྱང་མདའ་འཕེན་པར་མཚན་གྲངས་བཅས་མཛད་སྒོ་གྲོལ། བླ་ཕྱག་ནས་བཀའ་གུང་ཛ་ཐའི་རྣམ་པར་སྒྲོག་ཙེ་（རྒྱ་ལུག་སྟོན་མོ་）དང། བྱིངས་ལ་ཤ་འབྲས་འབུལ། དེ་རྗེས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་མཛད་སྒོ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ལེགས་གྲུབ་ཟིན་ཏེ་གྲོལ་སྟོན་སྤྲོ་སེང་འགོ་ཚུགས་སྐབས་དེར་བཀའ་གུང་ཛ་ཐའི་རིམ་བཞི་ཏོག་ཡོད་བཅས་ཀྱིས་ན་བཟའ་རྒྱ་ཟེ་དང་རྒྱ་འདྲ་གང་རུང་བཞེས་ནས་བག་ཡངས་ཚུལ་དུ་འཁོད་ལ་ཛ་ཐའི་རིམ་བཞི་ཏོག་ཡོད་བཅས་ཀྱིས་ན་བཟའ་རྒྱ་ཟེ་དང་རྒྱ་འདྲ་གང་རུང་བཞེས་ནས་བག་ཡངས་ཚུལ་དུ་འཁོད་ལ་ཛ་ཐའི་ཡན་གྱིས་སོག་ཞྭ་ཆུང་ཆུང་བཞེས་སྲོལ། ཛ་ཐའི་མན་ནས་དྲུང་དཀྱུས་ཡན་ཕོ་རྩལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལག་ལེན་ཡོད་མི་ནས་ཚ་འཕོག་པར་བླ་ཕྱག་ནས་ཚ་དར་རེ་གཡོག་ཏེ་མདའ་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་ཚང་མ་ཏོག་ཞྭ་བཞེས་ནས་བཞུགས་གྲལ་དུ་འཁོད། ས་དབར་རྣམ་པའི་སྐུ་མདུན་དུ་གར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གར་པའི་རོལ་ཆ་ཁག་བཏང་བ་དང། ཡ་སོར་ཁྲི་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱག་ཏུ་དངུལ་ཕོར་བསྣམས། ཞབས་གྲས་བཅས་ནས་གཞས་ཆེན་གཏོང་བ་དང། སོག་པོ་ཡ་སོར་ནས་སོག་གཞས་བཅས་བཏང་རྗེས་བླ་ཕྱག་ནས་ཁ་བཏགས་ནང་མཛོད། ཨ་ཤེ། ཟུབ་ཤེ་སོགས་གོ་རིམ་གྱིས་བསྩལ། ས་དབང་རྣམ་པར་ཕུད་གཏོར་ཞུས་རྗེས་ཚང་མ་ཡར་བཞེངས་ནས་རྩེ་ཕོ་བྲང་ལ་ཞལ་གཟིགས་ཏེ་གྲལ་བསྒྲིགས། གོ་བབས་མགུལ་དར་སྒྲོན། བསང་མེ་སྤར། བསང་རྩམ་འབོ་ཆེན་བཀྱག་ནས་ཕྱག་རེ་བཞེས། བཀྲ་ཤིས་ཕུད་གཏོར་གྲུབ་པ་དང། ལྷ་རྒྱལ་འཐེན་རྗེས་མཛད་སྒོ་གྲོལ་བ་བཅས་ཀྱི་སྲོལ་ཡོད།
སྲམ་ངང་མཆུ་ཅན།
སྲམ་ངང་མཆུ་ཅན་ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
པར་རིས་བར་འཁྱམས།
Penis
གནམ་བོན་གཤེན་པོ་ཆེ་
འདི་བོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཞིག་གི་མིང་ཡིན་འདྲ་སྙམ་ཡང་《བོན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་》ད་ལྟ་མཐོང་མྱོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་མི་གསལ་བས་དཔྱད་པར་ཞུ་ལགས།
དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་
གཟུགས་གཞིའི་ཁྱད་ཆོས།
དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་ཅེས་པ་ནི་དབྱར་ཁ་ཆར་བ་ཆེན་པོ་བབས་རྗེས་ན་བུན་འཐིབ་པའི་ནང་ནས་སྤང་སྟེང་དུ་དུང་འཁྱིལ་འདྲ་བ་ཟགས་པའི་ནང་ནས་འབུ་རྭ་ཡོད་པའི་དབྱིབས་པད་མེ་འདྲ་ས་སྤྱིན་ལྟ་བུ་ཚི་ཡོད། དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་ཀྱི་སྒལ་བའི་ཐོག་ཏུ་དུང་དཀར་འདྲ་བའི་ཕྱི་སྐོགས་མཁྲེགས་པོ་ཞིག་ཁུར་ནས་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་གྱི་ཁྱིམ་གཞིས་ཡིན། ངལ་གསོ་རྒྱག་དུས་སྐོགས་ནང་དུ་འཛུལ་ནས་ངལ་གསོ་བ་ཡིན།
ཁྱབ་ཡུལ།
འཛམ་གླིང་གི་ཚ་ཁུལ་དང་ཚ་ཁུལ་བར་མའི་ས་ཆར་གནས་ཡོད། གཙོ་བོ་བཞའ་ཚན་ཆེ་བའི་སྤང་ཐང་དང་། སྔོ་ལྗང་ཁུལ། རི་འདབས་བཅས་སུ་ཡོད།
འཚོ་བའི་གོམས་གཤིས།
སྲིན་འབུ་འདིར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པ་ནི་གོག་འགྲོ་བྱས་པའི་ཤུལ་དུ་ཤུལ་རྗེས་གསལ་བོ་ཞིག་བཞག་ཡོད། དེ་ནི་དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་ཀྱི་ལུས་སྟེང་དུ་རྨེན་གཟུགས་མང་པོ་ཡོད་པས་གོག་འགྲོ་བྱེད་སྐབས་རྨེན་གཟུགས་ལས་འབྱར་ཁུ་ཟགས་ཐོན་བྱས་པ་ཡིན། འབྱར་ཁུ་དེ་ནི་ཤོག་སྤྱིན་དང་འདྲ་བས་མཁའ་དབུགས་དང་འཕྲད་མ་ཐག་ལམ་སེང་སྐམ་པ་རེད། འབྱར་ཁུ་དེའི་ནུས་པ་ནི་དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་ཉིད་གོག་འགྲོ་བྱེད་སྐབས་རྡར་ཤུགས་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བའི་ཆེད་ཡིན་ལ་དེ་མིན་གྲོག་མ་སོགས་ཀྱི་གནོད་འཚེ་མི་བྱེད་པར་ཕན་པ་ཆེར་ལྡན། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་ཉིད་དགུན་དུས་དགུན་ཉལ་བྱེད་ལ་ཚ་ཁུལ་ས་ཆའི་དུང་དཀར་བུ་ཁྲིད་ཉིད་ཚ་བ་ཧ་ཅང་ཆེ་དུས་སྐོགས་ནང་དུ་བསྡད་དེ་སྐོགས་ཀྱི་ཁ་འབྱར་ཁུས་སྦྱར་ནས་ཉལ་བ་ཡིན།
སྨན་རྒྱུ་ལས་སྣོན།
སྨན་ལ་འབུ་ཆ་ཚང་དགོས་ཤིང་དབྱར་ཁ་གྲུབ་སྟེང་མ་རུལ་བར་བསིལ་སྐམ་བྱས་ནས་སྤྱོད་རྒྱུ།
རོ་ནུས།
རོ་ཅུང་ཟད་མངར་ལ་ཚ་བ་དང་། ཞུ་རྗེས་མངར་བ་ནུས་པ་བསིལ་བའོ།།
རྐྱང་པའི་ཕན་ཡོན།
མགོ་ལ་རྨས་སྐྱོན་སོགས་བྱུང་སྟེ་ཀླད་པ་འཛག་པ་གཅོད་པར་བྱེད།
གནམ་རྩེ་ལྡེང་
དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་མཇུག་ཏུ་དགེ་བཤེས་ཨར་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་དགོན་པ་ཞིག དེ་སྔོན་ལྷ་སའི་ཉེ་འདབས་སྟོད་ལུང་ཕུར་ཡོད་དོ།
ཨེན་ནའུ་ཝེ་ཐེ་མི།
ཨེན་ནའུ་ཝེ་ཐེ་པ་ནི་སའི་གོ་ལའི་བྱང་མཐའ་རུ་འཚོ་ཞིང་གནས་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན། ཨེན་ནའུ་ཝེ་ཐེ་པའི་གཟུགས་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སོག་པོ་དང་ཧ་ཅང་འདྲ། དེའི་ཕྱིར་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཚོད་དཔག་བྱས་པ་ལྷར་ན། གནའ་སྔ་མོའི་འཁྱགས་ཀླུང་དུས་སྐབས་སུ། ཨེ་ཤེ་ཡའི་སོག་པོའི་མི་རྒྱུད་པེ་རེན་མཚོ་འགག་བརྒྱུད་དེ་གླིང་ཆེན་ཨ་མེ་རི་ཁ་བྱང་མར་འབྱོར་ཅིང་རིམ་གྱིས་ཨེན་ནའུ་ཝེ་ཐེ་པ་རུ་གྱུར་པ་རེད། ཨེན་ནའུ་ཝེ་ཐེ་པ་ལ་ཨེ་སི་ཁེའུ་མོ་མི་ཡང་ཟེར་ལ་ནང་དོན་ནི་"ཤ་རྗེན་ཟ་བའི་མི་"ཞེས་པ་རེད། ཨེ་སི་ཁེའུ་མོ་ཁྱི་ནི་ཨེན་ནའུ་ཝེ་ཐེ་མིའི་བློས་ཐུབ་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཡིན། ཁྱི་དེ་གཟུགས་ཆེ་ཞིང་ལུས་སྟོབས་རྒྱས་ལ་པགས་པས་དྲོད་འཛིན་བཟང་བས་གྲང་ངར་ལ་མི་སྐྲག ཨེན་ནའུ་ཝེ་ཐེ་པ་རྣམས་ཁྱི་དེ་རིགས་ཀྱིས་འདྲུད་པའི་གངས་གྲུ་ལ་བསྡད་དེ་བྱང་འཁྱགས་རོམ་རྒྱ་མཚོའི་སྟེང་ནས་རི་དྭགས་རྔོན་གྱི་ཡོད།
བོད་ཆེན་པོ།
བོད་ཆེན་པོ། (༦༡༨-༨༤༢)
ལོ་རྒྱུས།
<mapframe latitude="34.089061" longitude="92.548828" zoom="2" width="200" height="100" align="right" />
སེ་ར་ཕུར་མཇལ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་བློ་
ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
ཁོང་གི་མཚན་ལ་དོར་ཞི་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་འཕེལ་ལམ་དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་པའི་བློ་ལྡན་ཞུ་ཞིང་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༥ལོར་ཀན་སུའུ་དཔའ་རིས་སུ་འཁྲུངས། ད་ལྟ་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་སྐད་ཡིག་རིག་གནས་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་དང་འབུམ་རམས་པའི་ཁྲིད་སྟོན་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡིན།   ད་དུང་ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་མཐོ་རིམ་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་།  ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ལས་འཛིན་ཚོགས་པའི་ལས་འཛིན།ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་འགན་ཁུར་བ་གཞོན་པ།ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་རིགས་ཡིག་སྒྱུར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན།   ཞང་ཁང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཚོགས་པའི་ཐེངས་གཉིས་པའི་མཚན་འཛིན་འགན་ཁུར་བ།ཨ་རིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པའི་ལས་འཛིན་པ།ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཐེངས་ལྔ་བ་ དང་། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པའི་ཨུ་ཡོན་སོགས་ཀྱི་འགན་ཡང་བཞེས་ཡོད། ཁོང་ནི་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་མཁས་ཆེན་དང་སློབ་གསོ་བ་སྙན་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན།
ལོ་རྒྱུས།
དགུང་ལོ་༡༢སྟེང་དཔའ་རིས་མཆོད་རྟེན་ཐང་གི་བཤད་གྲྭར་ཞུགས་ནས་བསྡུས་ཚད་རྒྱན་འཇུག་སོགས་མཚན་ཉིད་དང་། སྒྲ་སྙན་སྨན་རྩིས་སོགས་ཐུན་མོང་རིག་གནས་ལ་གསན་སྦྱོང་ལེགས་པར་མཛད།  དགུང་ལོ་༡༨ཀྱི་ཐོག་ཐར་ཕྱིན་འཛིན་གྲྭ་ལས་ཐོན་ནས་སྲིད་གཞུང་གི་བཀའ་ལྟར་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་མཛད། རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཇི། ཨུ་རུ་སུའི་ཡི་གེ་སོགས་བསླབ་པའི་གོ་སྐབས་ཪྙེད།ཕྱིས་སུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས།པན་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བའི་ཡོངས་འཛིན་བསང་ཁོག་འཇིགས་མེད་ཚང་དང་། ལྷ་མོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཚང་སོགས་དགེ་བཤེས་མང་པོའི་མདུན་ནས་ཆོས་དང་རིག་གནས་གཉིས་ཆར་སྦྱངས།　སྤྱི་ལོ་༡༩༨༣ལོ་ནས་བཟུང་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གླིང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་ཞིང་སྔ་ཕྱིར་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་གཞོན་པ་དང་དགེ་རྒན་ཆེན་མོའི་ལས་མིང་ཐོབ།  ཁོང་ཉིདསྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༤པར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕྱི་སོག་ལ་རིག་གཞུང་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་ནས་ཕྱི་སོག་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་ལ་དཔེ་ཁྲིད་མཛད།    སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥པར་གདན་ཞུས་ལྟར་འཇར་པན་གྱི་ཙོ་དོར་ཐན་（早稻田）སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་ཏེ་འཇར་པན་གྱི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་ཅན་དང་རིག་གཞུང་སྐོར་གྱི་ཞལ་ཏ་གནང་།  སྤྱི་ལོ་༢༠༠༠ལོའི་ལོ་སྟོད་ལ་ཁོང་ཉིད་ཨ་མེ་རི་ཀར་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་པའི་སྐབས་སུ་ཇ་ལེ་ཧྥེ་ནེ་ཡ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཁོངས་གཏོགས་ལོ་ཧྲན་ཅི་སློབ་གྲྭས（加利福尼亚大学洛矶杉分校）གདན་དྲངས་ནས་འཆད་ཁྲིད་གནང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༦ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་མཚན་སྙན་དང་།  སྤྱི་ལོ་༡༩༨༦ལོར་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཕུལ་བྱུང་ཅན།   སྤྱི་ལོ་༡༩༨༧ལོར་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་དཔེ་ཁྲིད་དང་སློབ་བུ་གསོ་སྐྱོང་ཕུལ་བྱུང་ཅན་སོགས་བྱ་དགའ་མང་པོའང་བླངས་མྱོང་།
བརྩམས་ཆོས།
ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ལ་《སྙིང་རྗེ་ལས་ལྟམས་་པའི་ཤེས་རབ》（爱心中爆发的智慧）དང་《དུག་སྡོང་གཅོད་པའི་སྟ་རེ》《བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་དོན་འགྲེལ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》སོགས་ཤིན་ཏུ་མང་།
ཞལ་གདམས་
སེམས་ཅན་ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་སྙིགས་མར་གྱུར། ། དུས་ནི་མི་འགྱུར་མི་རྣམས་འགྱུར་བར་གསུངས། ། གངས་རི་རྭ་བའི་དཀར་མདངས་མ་ཉམས་ཡང་། ། མི་ཡི་སེམས་རྒྱུད་ཡུལ་དུས་དབང་གིས་འགྱུར། ། དཀར་བོ་བོད་རྒྱུད་དཀར་བ་སྤྱི་ལྡོག་སྟེ། ། རང་ལྡོག་གཞི་ལྡོག་དཀར་ནག་ཅི་རིགས་སྣང་། ། བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་མང་མང་གིས། ། གུས་བཀུར་བྱེད་ས་མིག་ལྟོས་བྱེད་ས་ནི། ། ཕལ་ཆེར་དགོན་པའི་སློབ་གསོ་ལ་བརྟེན་པའི། ། བླ་སྤྲུལ་མཁས་པ་གོས་དམར་རབ་བྱུང་སྡེ། ། རྒྱལ་བསྟན་གནས་མི་གནས་ཀྱང་དེ་ལ་རེག ། སྤྱིར་བཏང་བླ་སྤྲུལ་མཁས་པ་རབ་བྱུང་ནང་། ། སངས་རྒྱས་དངོས་འདྲའི་འགྲོ་འདྲེན་དམ་པ་དང་། ། གཞན་ཕན་ཁོ་ནར་འབད་པའི་བྱང་སེམས་དང་། ། འཆད་རྩོད་རྩོམ་པས་བསྟན་འཛིནདགེ་བའི་བཤེས། ། རིམ་གཉིས་ཉམས་ལེན་དུས་འདས་རྣལ་འབྱོར་བ། ། ཞི་དུལ་བག་ཡོད་འདུལ་འཛིན་རབ་བྱུང་སོགས། ། དད་ལྡན་དང་བ་འདྲེན་པའི་མིག་དཔེ་མང་། ། དེ་ལ་བསམ་ན་སེམས་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ། ། མེ་ཏོག་ལྡུམ་རའི་ལྡུམ་བུ་ཁྱི་རྔ་བཞིན། ། མ་རབས་གདུག་འདྲེ་སྙེ་ལོང་མགོ་འཕང་མཐོ། ། བསྟན་པའི་སྒོར་ཞུགས་མཆོག་གསུམ་དད་པ་མེད། ། རྒྱུ་འབྲས་རྒྱང་འཕེན་ལུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད། ། སྙིང་ལ་བདུད་ཞུགས་སྤང་བླང་ལོག་པར་སྤྱད། ། འདོད་ཡོན་ཆང་གིས་མྱོས་པའི་གླང་ཆེན་བཞིན། ། བསྟན་པའི་པད་ཚལ་བཅོམ་ལ་སྣང་བརྟག་མེད། ། སྟོན་པའི་ན་བཟའ་ཟློས་གར་ཚུལ་དུ་གྱོན། ། ནག་ཆང་སྨྱོ་སྤྱོད་གྲུབ་ཆེན་སྤྱོད་པར་རློམ། ། སྤྱོད་འཆལ་བུད་མེད་མཁའ་འགྲོ་མ་རུ་བཏགས། ། མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ་རྫུས་མས་རྒྱ་མཁར་གང་། ། རྫུན་དང་མགོ་སྐོར་ཆོས་ཁྲིད་དབང་སྐུར་བྱེད། ། ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་ལྷམ་མཐིལ་རྩྭ་ལྟར་དོར། ། ཁྱི་ལྟོགས་ཟས་ལ་རྔམས་བཞིན་རྒྱུ་ཧེམ་ཆེ། ། ནང་གི་བསྟན་དགྲ་བསྟན་ལ་གནོད་སྐྱེལ་བ། ། ཕྱི་ཡི་བསྟན་དགྲ་ལས་ཀྱང་གནོད་ཚབས་ཆེ། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་དོར་ཞི་ཞེས་བྱ་བས། ། དེང་གི་གནས་ཚུལ་སྐྱོ་བོའི་སྣང་བརྙན་བྲིས། །
ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་
=ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན=
བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཐོག་དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ། མདོ་སྨད། རྒྱ་སོག་བཅས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་མང་པོར་མཚན་སྙན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་། མེས་རྒྱལ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་ཐོག་མཛད་རྗེས་རླབས་ཆེན་ལྡན་པའི་དགེ་ལུགས་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ད་ལྟ་བར་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་ཕེབས་པའི་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ་ངག་དབང་བརྩོན་འགྲུས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་བྱི(༡༦༤༨)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་གླང(༡༧༢༡)ལོ་བར་དགུང་ལོ་དོན་བཞི་བཞུགས། སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་སྤྲེལ(༡༧༢༨)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་ཕག(༡༧༩༡)ལོ་བར་དགུང་ལོ་རེ་བཞི་བཞུགས། སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་བྱི(༡༧༩༢)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཤིང་ཡོས(༡༨༥༥)ལོ་བར་དགུང་ལོ་རེ་བཞི་བཞུགས། སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་འབྲུག(༡༨༥༦)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་འབྲུག(༡༩༡༦)ལོ་བར་དགུང་ལོ་རེ་གཅིག་བཞུགས། སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་འབྲུག(༡༩༡༦)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཕག(༡༩༤༧)ལོ་བར་དགུང་ལོ་སོ་གཉིས་བཞུགས། སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ད་ལྟ་ཞལ་བཞུགས་པ་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་བྱི(༡༩༤༨)ལོར་འཁྲུངས། སྐུ་ཕྲེང་སོ་སོའི་རྣམ་ཐར་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གཤམ་དུ་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔའི་རྣམ་ཐར་བཀོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
=ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ།=
ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་ཕོ་བྱི་ལོར（སྤྱི་ལོ་༡༦༤༨）ད་ལྟའི་ཀན་ལྷོའི་བསང་ཆུ་རྫོང་གི་རྒན་གྱ་ཞང་དུ་ཡབ་དཔལ་འབུམ་རྒྱལ་དང་ཡུམ་ཐར་མོ་བྱམས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆུ་ཕོ་སྟག་ལོར་（སྤྱི་ལོ་༡༧༢༢）［《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱང་》དུ་ལྕགས་མོ་གླང་ལོ་（སྤྱི་ལོ་༡༧༢༡）ལ་འདས་ཞེས་གསུངས］སྐུ་གཤེགས། དགུང་ལོ་བདུན་པར་ཁུ་བོ་དགེ་སློང་བསོད་ནམས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་སྦྱངས། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་འདུལ་འཛིན་ཁྱུ་མཆོག་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོའི་དྲུང་དུ་རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མནོས། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པར་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཤིང་། དགུང་ལོ་ཉེར་དགུའི་བར་དུ་མཁས་རྒུའི་ཞབས་པད་བསྟེན་ནས་བཀའ་པོད་ཆེན་པོ་ལྔས་མཚོན་པའི་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལ་གསན་སྦྱོང་ལྷུར་བཞེས་གནང་། དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བའི་སྐུ་མདུན་ནས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མནོས། དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་བར་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ཏེ་སྔགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་མཛད། དགུང་ལོ་སོ་གསུམ་པར་གྲུབ་པའི་གནས་མཆོག་རི་བོ་དགེ་འཕེལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུའི་རིང་དུ་ཐོས་དོན་སྒྲུབ་པས་ཉམས་སུ་བཞེས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་པར་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་བླ་མ་མཛད། ལྷ་བཟང་ཧན་དང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་འགལ་ཟླ་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་བའི་བར་ཆིངས་མཛད། དགུང་ལོ་རེ་གཉིས་པར་དཔོན་ཇུ་ནང་གིས་དགོན་པ་གསར་འདེབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་གདན་དྲངས་པ་ལྟར་མདོ་སྨད་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་བ་འདི་ཉིད་ཕྱག་འདེབས་མཛད། དགུང་ལོ་དོན་གསུམ་པར་གོང་མ་ཁང་ཤིས་རྒྱལ་པོས་བསྟན་པ་འཛིན་ཅིང་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་པཎྜི་ཏ་ཨེ་རྟི་ནི་ནོ་མིན་ཧན་ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་དང་གསེར་ཐམ་གསེར་ཡིག་སོགས་གནང་བར་འབྱོར། ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེ་གང་བོར་ཆོས་ཀྱི་གྲུ་ཆར་ཕབ་པས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་བསྟན་འཛིན་གྱི་བུ་སློབ་མང་དུ་བྱུང་སྟེ། བསྟན་པའི་མངའ་བདག་ཏཱ་ལའི་པད་དཀར་འཛིན་པ། རྒྱལ་བ་གཉིས་པའི་གདན་སར་བཞུགས་པའི་ཁྲི་ཆེན་བཞི། འགྲོ་བ་དུ་མའི་འདྲེན་པར་གྱུར་པའི་བླ་ཆེན་བཅུ། ཆོས་ཀྱི་གདན་ཁྲིས་མཐོ་བའི་མཁས་ཆེན་ལྔར་གྲགས་པ་སོགས་བྱོན་ནོ། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ《དྲུང་ངེས་རྣམ་འབྱེད》དང་། 《སེམས་གཟུགས་མཐའ་དཔྱོད་ཆེན་མོ།》 《གྲུབ་མཐའི་རྩ་འགྲེལ》 《འཇིགས་བྱེད་ཆོས་འབྱུང་》བཅས་པོད་བཅོ་ལྔ་ལོངས་པ་ཡོད། །
༼http://www.tibetology.ac.cn/za/2009-07-03-11-34-15/zxxr/4929?view=article&id=4929&catid=196༽
གནམ་ལྡེ་འོད་སྲུངས་
（མངའ་བདག་འོད་སྲུངས་ཀྱང་ཞུ་）འདི་ཉིད་ཡབ་གླང་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་དང་ཡུམ་བཙུན་མོ་ཆུན་མ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་བོད་ཆུ་ཕག་（༩༠༣）ལོར་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཞེས་པ་དང་ཆུ་ཁྱི་（༨༤༢）ལོར་འཁྲུངས་སོགས་གསུང་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་ཙམ་མཆིས། སྐུ་ཆུང་ངུའི་དུས་ཡབ་ཀྱི་བཙུན་མོ་ཆེན་མ་སྣ་ནམ་བཟས་གསོད་དམ་འཕྲོག་པར་དོགས་ནས་མཚན་མོར་མར་མེའི་འོད་དང་མ་བྲལ་བར་བསྲུངས་པས་མཚན་དེ་ལྟར་ཆགས་སྐད། མངའ་བདག་འདི་སྐུ་ནར་མ་སོན་ཡང་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་བསྐུར་ཞིང། བློན་པོ་དགུ་ཁྲི་ཐོག་སྒྲ་དང། རྔོག་དཔལ་གསུམ་སྒྲ་ཆེ། རྔོག་རྒྱལ་ཏོ་རེ་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས། རྒྱལ་པོ་འདིའི་སྐུ་དུས་སུ་ཡབ་ཀྱིས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་བྱ་བ་དེ་མཚམས་འཇོག་ཐུབ་པ་དང་རྟེན་གྱི་སྤྱན་སྔར་སྐྱབས་འགྲོ་ཁས་བླངས་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་བྱས། ཇོ་བོ་རྣམ་གཉིས་དང་བྱམས་མགོན་རྣམས་ས་འོག་ནས་བཏོན་ཏེ་རང་རང་གི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ནས་མཆོད་པའི་རྒྱུན་བཙུགས། ལྷ་ཁང་ཞིག་པ་རྣམས་སླར་གསོས། དེ་སྐབས་ཐང་དམག་གིས་བོད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཆ་དབང་དུ་བསྡུས། དེ་ནས་འོད་སྲུངས་དང་ཡུམ་བརྟན་གཉིས་མངའ་རིས་ལ་མ་འཆམ་པར་འཁྲུག་ལོང་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་འོད་སྲུངས་ཀྱིས་གཡོ་རུ་དང་ཡུམ་བརྟན་གྱིས་དབུ་རུ་བཟུང། དེའི་ཕྱོགས་བོད་ཡུལ་ཕལ་ཆེར་ལ་ཁྱབ་སྟེ་ཡུལ་གྲུ་རེ་རེར་ཡང་ཆེ་སྲིད་ཆུང་སྲིད་མང་ཚན་ཉུང་ཚན་གསེར་པ་གཡུ་པ་ཤ་ཟན་རྩམ་ཟན་ཞེས་སྡེ་གཉིས་སུ་ཆད་དེ་རྩོད། མཐར་འབངས་གྱེན་ལྡོག་བྱུང་ནས་བཙན་པོའི་བང་སོ་བྲུས་པ་སོགས་བོད་སིལ་བུར་གྱུར། ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་མང་ཆེ་བའི་ནང་དར་མ་ཕ་སྤད་གསུམ་ལ་བསོད་ནམས་ཟད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་གྲགས་སོ།། འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཅོག་རོ་བཟའ་རྒྱལ་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པར་སྲས་དཔལ་འཁོར་བཙན་སྐུ་འཁྲུངས། མཐར་འོད་སྲུངས་དགུང་ལོ་རེ་གསུམ་པ་བོད་ཤིང་གླང་（༩༠༥འམ་༩༦༥བཞེད་ཚུལ་མི་གཅིག་）ལོར་སྐུ་གཤེགས་ཞེས་དང། དགུང་ལོ་སོ་དགུ་ལ་བོད་ཤིང་སྦྲུལ་（༩༤༥）ལོར་སྐུ་གཤེགས་སོགས་གསུང་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མཆིས། འོད་སྲུངས་ཀྱི་བང་སོ་ནི། འོད་སྲུང་གྲལ་ནི་འཕྲུལ་རྒྱལ་རྒྱབ་ན་ཡོད། མིང་ནི་སྐྱེས་བུ་ལྷ་བསྟེན་བྱ་བ་ལགས། དེ་ནི་བཙན་པོའི་བང་སོ་མཐའ་མ་ཡིན་ཞིང། དེ་ནས་བཟུང་བཙན་པོའི་བང་སོ་བརྩིགས་པའི་སྲོལ་ཡང་ནུབ་སྐད།
མཐུན་པ་སྤུན་བཞི་
ལོ་རྒྱུས།
གནའ་སྔ་མོ་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཞིག་ན། རྒྱལ་བོ་ཚངས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད།    ལྗོངས་དེའི་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ན་ལྗོན་ཤིང་གཡུ་ལོ་ཐགས་སུ་བཀྲ་བའི་ཚང་ཚིང་།     མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་སྡུག་གུར་བཞད་པའི་གསེབ་ན།     རྩྭ་སྤྱིལ་བུ་ཟླུམ་པོ་གདུགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད།    དེ་ན་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ལེགས་ཉེས་ལ་རྟོག་པའི་དྲང་སྲོང་ཞིག་གནས། ལྗོངས་འདིའི་དབུས་ན་ཤིང་ཕྱོ་གྲོ་དཱའི་ལྗོན་པ་ཚད་དུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡོད།    སྲོག་ཆགས་གོང་མ་སྲེད་དང་། རི་བོང་།  སྤྲེའུ། གླང་ཆེན་བཅས་གནས་ཡོད། དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཡིད་གཅུགས་ཤིང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་དེར། སྲོག་ཆགས་བཞི་པོས་རང་ཅག་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པ་འདིའི་ཐོག་ང་ཚོས་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་བ་དང་། གཅིག་ཕན་གཅིག་གྲོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་དཔེར་འོས་པ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པ་ལ་འབད་རྒྱུའི་བཟང་པོའི་གྲོས་ལ་ཞུགས་ཏེ་མཐར་སུ་རྒན་པ་དང་།སུ་གཞོན་པའི་གནས་ཚུལ་བརྟག་དཔྱད་བྱ་རྒྱུར་མོས་མཐུན་བྱུང་། ཐོག་མར་བྱ་གོང་མ་སྲེག་གིས་ནེ་གྲོ་རྡའི་ཤིང་སྡོང་ཞིག་བསྟན་པར།གླང་ཆེན་གྱིས་བདག་དང་པོ་ལམ་འདི་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ་སྐབས་ཤིང་འདི་བདག་གི་ལུས་ཚད་དང་མཉམ་པ་ཞིག་མཐོང་བྱུང་ཞེས་བཤད།  དེ་ནས་སྤྲེའུས་བདག་གནས་འདིར་སླེབས་སྐབས་ཀྱང་ཤིང་འདིའི་རིང་ཚད་བདག་གི་ལུས་དང་མཉམ་པ་འདུག་ཅེས་བཤད། དེ་ནས་རི་བོང་གིས་བདག་འདིར་སླེབས་སྐབས་ཤིང་འདི་སྐྱེས་ནས་ལོ་མ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པའི་སྟེང་གི་ཟིལ་པ་བལྡགས་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས། མཐར་བྱ་གོང་མ་སྲེག་གིས་བདག་གིས་འདིའི་ས་བོན་བཟས་ནས་སྟུག་པ་བཏང་བ་ལས་ཤིང་འདི་སྐྱེས་པ་རེད་ཅེས་བཤད།སྲོག་ཆགས་བཞི་པོས་རང་གནས་འདིར་ཐོག་མ་སླེབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསོང་པོར་སྨྲས་པས།དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒན་གཞོན་གྱི་གོ་རིམ་བྱུང་བ་དེས་སྔར་བས་ཕན་ཚུན་མཛའ་གཅུགས་དང་ཞེ་སར་བཅས་པའི་རྒན་གཞོན་བཀུར་བསྟི་དང་། ཐ་ན་ཕར་ཚུར་འགྲོ་སྐབས་ཀྱང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སྤྲེའུ་དང་།དེ་ལ་རི་བོང་། རི་བོང་ལཞ་གོང་མ་སྲེག་བཞོན་ནས་འགྲོ་བས་ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་སྲོག་ཆགས་བཞི་པོ་དེའི་ལེགས་བྱས་ཀྱི་དཔལ་ལ་ཡི་རང་ཞིང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པས་ས་ཀུན་ཏུ་ཆར་ཆུ་དུས་སུ་འབེབ་པ་དང་། ལོ་ཕྱུགས་རྟག་ཏུ་ལེགས་པ་སོགས་བཀྲ་ཤིས་དགེ་མཚན་གྱིས་ཁྱབ་པ་བྱུང་། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ཡང་ཡིད་རབ་ཏུ་འཕྲོག་སྟེ། གུས་བཀུར་ཞེ་ས་དང་བཅས་པར། དཀའ་ཐུབ་ཚལ་ན་གནས་པ་ཡི། གོང་མ་སྲེག་གིས་ཚངས་སྤྱོད་དག     འཇིག་རྟེན་སོ་སོར་རབ་ཏུ་བསྟན།
འབྲེལ་བའི་ལེགས་བཤད།
མཁས་པ་མང་དུ་འདུས་པ་ན། བློ་གྲོས་བསྡུར་བས་ལེགས་ལ་སྦྱོར།  གླང་པོ་ལ་སོགས་སྲོག་ཆགས་བཞི།  འཛོམས་ནས་བསླབ་ཁྲིམས་བཅས་ལ་ལྟོས།
ཇིང་ཁི་ཁན།
ཇིང་ཁི་ཁན་(༡༡༦༢-༡༢༢༧)(སོག་པོའི་སྐད།: )ཡང་ན་ཡོན་ཐའི་ཛང་ཇིང་ཁི་ནི་སོག་ཡུལ་ཀྱི་ག་གན་ཞིག་རེད།
༡༽སྤྱིར་ན་འཛམ་གླིང་གི་དམག་འཁྲུག་རབས་དང་རིམ་པ་བྱུང་ཞིང་རྒྱལ་ཕམ་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་གནའ་གཏམ་དང་། ཆབ་སྲིད་པ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན་དམག་ ཇུས་ཀྱང་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཞིག་ཏུ་སོན་ཡོད་པ་དང་ བརྗོད་ཀྱང་མི་ཚར་བ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། ཆབ་སྲིད་པ་མང་བོ་ཞིག་གིས་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་སྐབས་ནི་སོག་པོའི་དུས་རབས་ཞེས་ཁྲེལ་མདོག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་དགོས་དོན་དེ་གང་ཡིན་ནམ། དེ་ལུགས་བཞིན་དམག་དོན་མཁས་པ《ཧྲང་ཅང་མེ་ཁུ་ཟེ་ཡིས་གསུང་ན། གལ་ཏེ་གཡུལ་འཐབ་དང་འབྲེལ་བའི་ཟིན་ཐོ་ལས་ཇིང་གིར་རྒྱལ་པོའི་ཟིན་ཐོ་ཕུད་ནས་གཞན་ཐམས་ཅད་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ནས་མེད་དབང་དུ་བཏང་ནས་ཇིང་གུར་རྒྱལ་པོའི་འཐབ་འཁྲུགས་གནས་ཚུལ་གྱི་ཞིབ་བཀོད་ཟིན་ཐོ་ཁོ་ནས་དམག་གིས་བཀོལ་སྤྱོད་ལྡན་པའི་ཤེས་བྱ་རེ་བླངས་ན། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དམག་དཔུང་ཞིག་བསྐྲུན་ཆོག་པ་མ་ཟད་མི་རྣམས་ཧང་སངས་པར་བྱེད་པའི་འཐབ་འབྲས་ཡོད།》ཅེས་བསྙད་པ་ལ་དེ་འདྲའི་ཐག་རིང་ཞིག་ཏུ་ལྟ་ཐུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སོག་པོའི་དམག་ལ་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་གསལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་གང་ཡིན་ནམ།
༢༽ཇིང་གིར་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་དེ་རྣ་ལམ་དུ་ཐོས་ཚེ་ང་ཚོས་གློ་བུར་དུ་ཁོ་རང་ནི་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་སྟེ་ཁྲི་སྟེང་ན་འགྱིང་བའི་ཐོབ་ཐང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་འཆར་སྲིད་ངེས། སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་རིམ་པ་བཞིན་བརྩིས་ཏེ་དུས་བཞི་ཡི་འགྱུར་འགྲོས་དེ་རིམ་གྱིས་འདེད་ཚེ་རྒྱལ་པོ་ཁོང་ནི་དེ་འདྲའི་ལས་སླ་མོ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་མོད། སྤྱིར་ན་བྱེ་ཐང་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཚོ་བ་ཧ་ཅང་མང་བ་དང་བྱེ་བྲག་ཙྭ་ཏ་ལེན་དང་སོག་པོའི་ཚོ་བ་སོགས་རྒྱལ་ཕྲན་ཆེན་པོ་ལྔ་ཙམ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད།  ཤར་ཕྱོགས་པ་ཅིན་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་ངན་པའི་འོག་ནས་ཚོ་བ་དེ་དག་ཁ་བྲལ་དུ་བཏང་བ་དང་ནང་འཁྲུག་གི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱུང་བས་ཚོ་བའི་བར་གྱི་འགལ་རྐྱེན་མ་རུང་བ་ཞིག་ལ་བརྩིས་ཡོད།  ཕྱོགས་གཞན་གཞན་ཞིག་ནས་གླེང་ན་སོག་པོས་གཅིག་གྱུར་གྱི་དུས་འགོ་བརྩམ་པ་རེད།  ཐེན་ཆེན་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཡབ་ཆེན་གྱི་དམག་འཁྲུག་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཅིང་སོག་པོའི་ཚོ་བ་ལ་མཚོན་ན་དགའ་སྤྲོ་གཉིས་འཛོམས་ཀྱི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད།  དེའང་སྐྱིད་སྡུག་སྔ་ལྟས་ཀྱི་ལུང་བསྟན་ཞིག་ཀྱང་ཅི་མི་འདྲ།   ཐེན་ཆེན་ལོ་ན་བརྒྱད་ཙམ་སོན་དུས་ཡབ་ཆེན་ལ་ཚོ་བ་གཞན་གྱིས་དུག་དྲངས་ནས་འདས་སོང་བས་ཤུལ་དུ་ལྷག་ཡོད་པ་ནི་སྐྱེས་མ་གསུམ་དང་བྱིས་པ་བདུན་པོ་དེ་ཙམ་ཡིན།  གཏམ་དཔེ་ཞིག་ལ་དགོས་དུས་སུ་བུ་དང་མི་དགོས་གཡོག་ཅེས་པ་ལྟར་ཁོ་ཚོ་མ་བུ་སོག་པོའི་འབྱོར་ལྡན་ཁྱིམ་རྒྱུད་ལས་ཕུད་ནས་མཐའ་ན་ཡབ་ཀྱིས་བསགས་པའི་སྒོ་ཕྱུགས་ཙམ་ཡང་མ་བཞག་པ་ཚང་མ་འཕྲོགས་ནས་འཚོ་བ་དེ་ཡ་ང་བའིི་གནས་སུ་ལྷུང་།ལོ་ངོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་རིང་དུ་རྩྭ་ལྡུམ་དང་གཙང་ཉ་ཟོས་ཏེ་མུ་གེས་མ་འཆི་བ་ཙམ་ལས་གསོན་ཐུབ་པ་བྱུང་།
༣༽ཐེན་ཆེན་ལོ་ན་བཅུ་དྲུག་ཏུ་སོན་ཚེ་དམག་འཁྲུག་གི་ལས་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཡོད་ལ་ཚོ་བ་རེ་རེ་དང་ཁ་གཏད་བྱས་པས་རང་སྲོག་ཀྱང་ཤོར་བའི་ཉེན་ཚབས་མང་པོ་བརྒྱུད་ནས་མཐར་འབྱོར་ལྡན་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཕ་གཞིས་སླར་གསོ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བ་རེད།སྐབས་དུས་དེར་ཁོས་ཕ་བསད་ཀྱི་དགྲ་བོ་ཐར་ཐར་ཚོ་བ་རྩ་མེད་དུ་བཏང་ཞིང་མཐའ་མ་རྩ་ཐང་གི་ཚོ་ཁག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཁོ་ལ་དགྲ་ལེན་བསློག་ཀྱང་བ་དན་མདུང་རིང་གི་སྣེ་ཁྲིད་ནས་ཚང་མ་དབང་འོག་ཏུ་བསྡུས་པས་རྩྭ་ཐང་གི་དགྲ་ལྷ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།  ཁོས་རྩྭ་ཐང་ནས་དམག་འཁྲུག་རེ་རེ་ཡང་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པ་ནི་ལས་སླ་མོ་ཞིག་མིན་ཏེ་ཕམ་ཐེངས་རེ་ལ་དམག་རྣམས་ཕྱི་འཐེན་བྱས་ཏེ་ལོ་ཟླ་དུ་མ་དམག་བསྡུའི་ལས་ཀ་དང་དམག་སྦྱོང་ཕྱུགས་འཚོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྟོབས་ཤུགས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ་ཡིན།《མོའུ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཀྱང་ཐབས་ལམ་འདི་ལ་བསྟེན་ནས་སྐབས་རེར་དམག་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་པ་ནི་རྒྱལ་ཁ་ཡིན་ཞེས་བཀོད་པ་རེད།》 རྩྭ་ཐང་གི་དམག་འཁྲུག་རེ་རེའི་ཁྲོད་ནས་ཐེན་ཆེན་གྱིས་ཉམས་རྟོགས་ལས་བྱུང་བའི་བློ་གྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་བོ་ཉི་མའི་དམག་དཔུང་གིས་མཚན་མོའི་འཇབ་རྒོལ་ལ་དོགས་སྐབས། རྒྱལ་པོའི་འཆར་གཞི་ལྟར་དམག་མི་རེའི་ལག་ཏུ་མེ་ཤིང་ལྔ་རེ་བཞག་ནས་ཉི་དམག་འཇིགས་སྣང་དུ་ཕབ་པ་ལྟ་བུ་ཇུས་འདོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་ལ་གཞིགས་ན་ཁོ་རང་ལ་འཐབ་འཁྲུག་གི་ཉམས་རྟོགས་ཆེན་པོ་ཞིག་སད་ཡོད་པ་དང་མི་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་འཐབ་རྩལ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ།
༤༽ཐེམ་ཆེན་ཆུང་ཆུང་དུས་ཏེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་སྤར་ཁྱིམ་ན་བ་དན་མདུང་རིང་གི་བཟོ་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ཁྲག་ནུར་ཞིག་བཟུང་ཡོད་ལ་དེ་ནི་ཁོ་རང་གི་མི་ཚེ་གང་བོ་དམག་འཁྲུག་གི་ལས་ལ་ཡོལ་བ་དང་དམག་འཁྲུག་གི་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པའི་དན་རྟགས་ཤིག་ཏུ་བརྩིས་ཡོད། ཁོང་གི་དམག་འཁྲུག་གི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ནས་ཚོ་བ་དང་ཚོ་བའི་བར་ནས་བཙན་ཁྲིད་དང་བཙན་བཟུང་བྱས་ཤིང་དགྲ་ཤ་དང་འཁོན་ལེན་སོགས་ཀྱིས་མི་བསད་པ་དང་ཇག་བྱས་པ་དེ་ཉུང་ཉུང་ཞིག་ག་ན་ཡིན།འོན་ཀྱང་།ཁོ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་མཛའ་བརྩེ་མེད་པའི་མི་ཞིག་ཀྱང་མིན། དམག་ཤུགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕྱི་བློན་མང་བོ་བསྡུས་པ་དང་མགོ་འདོགས་ཀྱི་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཡང་ཆབ་འབངས་སུ་བཀོལ་རྗེས་ཕྱུགས་འཚོ་དང་བགོ་སྐལ་སོགས་ལྷག་མེད་གནང་ཡོད། མ་ཟད།   རང་ཉིད་ཀྱི་ཚོ་བ་ལ་དམག་འཁྲུག་ལེན་གསུམ་བསློག་ནས་དམག་མི་དང་མི་སེར་མང་པོ་བསད་མྱོང་བའི་མནའ་བཅད་ཀྱང་ལེན་མ་གསུམ་ཙམ་ལ་གྲི་ཁ་ནས་གཏོང་མྱོང་བ་དང་བུ་སྐལ་བཞི་སོགས་དྭ་ཕྲུག་མང་བོ་ཡང་གསོ་སྐྱོང་བྱས།ཁོ་རང་དགྲ་ལ་སྡང་ཤིང་གཉེན་ལ་བྱམས་པའི་ཕོ་རྒོད་ཅིག་ཡིན་པས་སོག་པོའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཉི་མ་ལྟ་བུ་ཕོ་རབ་ཅིག་ཏུ་ལྷང་ཡོད།
༥༽རྩྭ་ཐང་གཅིག་གྱུར་བྱས་པ་ནས་བཟུང་སོག་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཉིན་རེ་བཞིན་སྟོབས་འབྱོར་དང་དམག་ཤུགས། མཚན་སྙན་སོགས་ཕྱོགས་བཞི་ཁྱབ་པས་གཞན་དག་རྒྱལ་དག་གིས་ཀྱང་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་དུས་མགོ་སླེབས་པ་རེད།   ཆབ་སྲིད་རིག་པ་སྟེ་སྲིད་གཞུང་གི་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་གྱི་ལས་དོན་ལ་ཐེན་ཆེན་གྱིས་དམག་འཁྲུག་ཙམ་ལས་མ་ཡིན་པ་སོག་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་བྱ་གཞག་རེ་གནང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།   དེ་ནི་ང་ཚོས་ཤུགས་ལས་གོ་ནུས་ཞིང་གལ་སྲིད་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ལ་བུ་རྒྱུད་མང་བོ་ཞིག་སྐྱེས་ཚེ་ལས་དོན་ལས་ཀྱང་ལྷག་པར་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་འཛོམས་དགོས་པ་ལྟར་སོག་པོའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞི་ནི་སྒོར་ཕྱུགས་འཚོ་སྐྱོང་དང་ཞོར་དུ་རྒྱ་བལ་ཕྱི་གླིང་གི་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་བཙུགས་ཡོད་ལ་སོག་པོའི་ཚོང་པ་ཉིས་བརྒྱ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་མགོ་ནས་ཕྱི་ནང་གི་དཔལ་འབྱོར་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།
༦༽དམག་དོན་གྱི་གླེང་གཞི་སློང་བ་ནས་མཐའ་ཡས་པའི་སོག་པོའི་རྩྭ་ཐང་གི་འཐབ་འཁྲུག་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱལ་བོ་ཐེན་ཆེན་གྱི་ཞབས་རྗེས་མེད་ས་ཞིག་མེད་དེ། དེའང་རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་དམག་གི་རུ་འདྲེན་བྱས་ཏེ་འཛམ་གླིང་བསྡུ་བའི་གཡུལ་འཐབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཁོང་ནི་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་རྣོ་ཞིང་སྦྱོང་སྟོབས་ལས་ཐོབ་པའི་གཡུལ་འཐབ་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་མངའ་བ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་འཛམ་གླིང་དམག་དོན་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ན་ཕུལ་བྱུང་སྐྱོན་བྲལ་གྱི་དམག་དོན་པའི་མཚན་སྙན་ཡོད་པ་དང་ཁོང་གིས་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་པའི་སོག་པོའི་དམག་མི་ཁྲི་ཚོ་ཉི་ཤུ་ནི་སྔོན་ཐོན་དམག་མིའི་བྱང་ཚད་ལྡན་པ་དང་ཆེས་བཙན་པའི་རུ་དཔུང་ཞིག་ཏུ་ཆགས། སོག་པོའི་དམག་འཁྲུག་ནི་དགྲ་བོ་མཐོང་ན་དཔའ་བཀུམ་ཞིང་གཉེན་གྱིས་མཐོང་ན་ཡ་མཚར་བའི་དམག་འཁྲུག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་ལ་དེའང་མདོ་ཙམ་བརྗོད་ན།    《དམག་ཇུས་རླུང་ཆེན་ལྟར་གཡོ་ཞིང་འཆར་གཞི་སྤྲིན་ནག་འདུ་བ། ཕར་རྒོལ་གློག་འོད་ལྟར་ཅི་ཆ་མེད་པར་འཁྱུག་ཅིང་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་དགྲ་བོ་རྩད་ནས་འཇོམས་པ།   དམག་དོན་འགུལ་སྤྱོད་ནི་སེར་བ་ལྟར་ཕབ་ཀྱང་དམག་འཁྲུག་ཐེངས་གཅིག་གིས་རྒྱལ་ས་ཟིན་པས་དྲག་ཆར་བཞིན་དྭངས་སླ་བ།  དྭངས་རྗེས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཉི་ཟེར་ལྟར་འཕྲོས་པ་སོགས་དཔྱད་ན་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ།རྟ་དམག་འགྲོས་ཀྱི་ཚད་དང་དམག་མི་རེ་རེ་ཡིས་ནུས་སྟོབས་དང་སྤོབས་པ་ནི་མ་ལ་ཙི་མོའི་དམག་འཐབ་ལས་གསལ་བོ་རྟོགས་ཤིང་དེའང་བྱང་ཐང་གཤོགས་པ་དང་གངས་རི་བརྒལ་བ།  གཙང་བོ་བཅད་པ་སོགས་མི་རང་ག་བ་ཞིག་གིས་བསམ་མི་ཕོད་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་ཁོ་ཚོ་ལ་ཞེད་སྣང་དང་ཐེ་ཚོམ་ཞིག་སྐྱེས་མྱོང་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
༧༽ཁོང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་ས་ཁྱོན་ནི་ད་ལྟའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱོན་ལས་ལྡབ་གསུམ་ཙམ་ཆེ་བ་བཤད་ལ་མི་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་དང་བསྡུར་ན་ས་ཁུངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁྱོན་ནི་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད།  ཁོང་གིས་འབྱོར་ལྡན་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཕ་ཤུལ་འཛིན་པ་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་ཁོ་ན་ཙམ་མིན་པ་རྟ་དམག་འབུམ་ཁྲག་དུ་མ་དང་ས་ཡ་འཛོམས་པའི་བཙན་ཕྱུག་ལོངས་གསུམ་གྱིས་དྲེགས་པའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཅིན་རྒྱལ་ཁབ་དང་ནུབ་འདུལ་གྱི་ཐོག་མ་ཧྭ་ལ་ཙི་མོ་སོགས་འགྲན་སློང་ཞིང་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་སོགས་གང་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་སུ་འཐབ་ན་མི་རྒྱལ་བ་མེད་པའི་སོག་པོའི་རྟ་དམག་ཅེས་བསྟོད་བསྔགས་དུ་མ་མོད།ཁོང་གིས་དམག་དོན་ལྷན་དུ་སོག་པོའི་བཟོ་རྩལ་རིག་གནས་དར་རྒྱས་སུ་བཏང་ཞིང་ཉི་ཧྲ་པུར་ཕར་རྒོལ་གྱི་སྐབས་སུ་《མེ་མདའི་གཡུལ་འཁོར་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དང་།  ལྕགས་གཞུ་སུམ་སྟོང་། རྡོ་སྒྱོགས་སུམ་བརྒྱ།    སྐས་རིང་བཞི་སྟོང་།  མཁར་རྒོལ་ཤིང་རྟ་》སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལས་ཡོ་རོབ་བཞུ་བླུགས་ལ་བསྟེན་ནས་མེ་སྒྱོགས་བསྐྱར་བསྐྲུན་དང་།རས་གུར་དང་གོ་ཁྲབ་སོགས་བཟོ་རྩལ་ལས་འབུར་དུ་ཐོན་ཞིང་གཡུལ་དུ་བཀོལ་ན་སྲ་ཞིང་རྣོ་དབལ་དང་ལྡན་པ་སོགས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།   ཅིན་དང་ཧྭ་ལ་ཙི་མོ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་དག་ལ་རྒོལ་བའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ནུས་པ་བླ་ལྷག་བསྟན་ཡོད།
༨༽དམག་དོན་ཇུས་འདོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ཐོག་མ་དགྲ་བོའི་གནས་ཚུལ་གསང་བའི་སྒོ་ནས་འཚོལ་བ་དང་ཕར་རོལ་ལ་རྟོག་ཞིབ་ནན་ཏན་བྱེད་པ། བློ་དཀར་གྱི་དམག་མི་དང་ལྷན་དུ་འཆར་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱེད་པ་སོགས་ནི་དམག་དོན་ལ་མཁས་ཤིང་འཆར་གཞི་ཆེ་བའི་གཤིས། སྤྱིར་ན་རྒྱལ་ཁབ་ཇེ་རྒྱས་དང་ཆབ་ཁོངས་ཇེ་ཆེ་རུ་སོང་ཚེ་དམག་དོན་དང་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་ཀྱང་ངེས་པར་མཁོ་བ་བཞིན།    སྐབས་དེར་སོག་པོའི་རྟ་ཟམ་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་དེ་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་ན་ལུ་གུ་རྒྱུད་པ་ལྟར་འཁོར་འགྲོས་མྱུར་བའི་རྟ་ཐོག་འཕྲིན་སྐྱེལ་ཞིག་ཡིན།ཉིན་མ་རེ་ལ་ལེ་དབར་སྟོང་ལྷག་འཕྲིན་སྐྱེལ་ཐུབ་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ཆེས་མགྱོགས་པའི་རྟ་ཟམ་ལམ་ཡིག་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད།དྲྭ་རྒྱ་མ་བྱུང་བའི་ལོ་ངོ་བདུན་སྟོང་གི་ཡར་སྔོན་ཇིང་གིར་རྒྱལ་པོས་འཛམ་གླིང་གོ་ལ་ཧྲིལ་བོ་ལ་བརྡ་འཕྲིན་བརྗེ་རེས་ཀྱི་འོད་སྣང་ཞིག་བྱིན་པ་རེད་ཅེས་བཤད་ཆོག་ཆོག་གྱུར།
༩༽རྗེ་བོ་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེ་གང་བོའི་ཟུངས་ཁྲག་སོག་པོའི་མི་རིགས་དོན་དུ་བཞུར་ནས་ས་ཆེན་དཀྱིལ་འཁོར་འདིའི་སུམ་ཆ་དེ་བཟུང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་ནི། 《 དེང་གི་སོག་ཡུལ། རྒྱ་ནག།   ཀོ་རི་ཡ།    བོད།   ཨུ་རུ་སུ།  ཧ་ས་ཁི་སི་ཐན།  ཅིས་ཨིར་ཅིས་སི་ཐན།   ཝུ་ཙི་པིས་ཁི་སི་ཐན། ཐ་ཅི་ཁི་སི་ཐན།   ཏུར་མན་སི་ཐན།   པ་ཅི་སི་ཐན།  ཨ་ཧྥུ་ཧན།   དབྱི་ལ་ཁི།  དབྱིས་ལང་། དབྱིས་སི་རལ།  པ་ལི་སི་ཐན།  ཐོ་ཨིར་ཆིས།  རོ་མ་ཉི་ཡ།      པོར་ཅ་ལིས་ཡ་སོགས་བཙན་རྒྱལ་དེའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན།》 ཞེས་ལོ་རྒྱུས་སུ་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟར་ས་ཆེན་གྱི་བྲང་གཞུང་གཏོར་བའི་སོག་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྗེ་བོའི་གདུང་རྒྱུད་ཕྱི་མ་དག་གིས་ཀྱང་མི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ལ་ཆབ་སྲིད་བསྐྱང་ཞིང་ཆབ་འབངས་རྒྱ་ཆེ་བོ་བསྐྱེད་པ་སོགས་ལོ་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་སྙན་དཀར་པོས་མགུལ་དུ་འཁྱུད་ཡོད།
༡༠༽འཛམ་གླིང་གི་དམག་དོན་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ནས་སྐར་ཆེན་ལྟར་འཚེར་བའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཧན་རྒྱལ་ཆེན་མོའམ་འཇིགས་པ་མེད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཐེན་ཆེན་གྱིས་བཞག་པའི་མཛད་ཕྲིན་རེ་རེ་ནི་སོག་པོའི་རྗེས་རབས་པའི་སྙིང་དབུས་ཀྱི་ཡབ་མེས་དམ་པ་དང་དྲན་གསོ་ཡི་མི་རིགས་ཀྱི་མི་བུ་རླབས་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ཁོང་གིས་མི་ལོ་དུ་མ་གཡུལ་བཤམས་ནས་རྗེས་སུ་དགོང་གྲངས་རེ་དྲུག་ལ་བཞུགས་པ་དང་མི་ཡུལ་ནས་གཞན་ཡུལ་དུ་ཁ་གྱེས་སོང་བའང་སུས་ཀྱང་འགོག་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད།  རྗེ་བོ་ཁོང་གི་དུར་ས་ཡང་རང་བཞིན་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཏུ་བྱས་ཡོད་པར་གྲགས། ཁོང་གི་མི་ཚེ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོད་ཚད་བློས་བཏང་ཡོད་ལ་གང་ལྟར་ཨེ་ཅིབ་གཏོར་གཟུགས་ཀྱིས་མི་ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་དཀའ་སྤྱད་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་མི་བུ་ཞིག་གི་ཟུངས་ཁྲག་ཡོངས་རྫོགས་དེ་རྩྭ་ཐང་དུ་བཏོར་ནས་མི་ཡུལ་དང་གྱེས་པའི་རྫོགས་ཚིག་དེ༡༧/༨/༢༥ཉིན་ལ་ཕྱི་དྲན་གྱི་རྡོ་རིང་གསོན་པོ་ཞིག་ཆེས་མཐོ་ས་ན་བཞེངས་ཡོད།ཡར་སྔོན་གླིང་ཀོང་མས་རེ་བ་ལྟར་འཕྲུལ་དེབ་ཅིག་ཏུ་ཕབས་རུང་ཡིག་ནོར་ཤོར་བ་སོགས་སྐྱོན་འགའ་མཆིས་ཕྱིར་ཁ་རྩང་དེ་རིང་ངལ་གསོའི་དུས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་བསྐྱར་བཅོས་ཙམ་བྱས་ཁུལ་ཡིན།
སྡོམ་
སྡོམ།(སྲིན་འབུ། ) Spider སྡོམ་ནི་སུག་ཚིགས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། རིགས་ཁྲི་ཚོ3.5ལྷག་ཡོད་པ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་ཡོད་པ་དང་། ཀྲུང་གོར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཟིན་པ་རིགས1000ལྷག་ཡོད།
ངོ་སྤྲོད།
སྡོམ་ནི་སུག་ཚིགས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ལ། སྡོམ་སྡེ་འདིའི་རིགས་ལ་གཟུགས་གཞིའི་རིང་ཚད་ཧའོ་སྨི0.5ནས་ལི་སྨི30སོགས་མི་འདྲ་སྣ་ཚོགས་སྣང་། ལུས་པོ་དེ་བྲང་དང་ཕོ་བ་གཉིས་སུ་དབྱེ། སྤྱི་ལོ2010ལོའི་ལོ་སྨད་དུ་བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ནས་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པའི་སྡོམ་ཚན100དང་ཁོངས5420 རིགས42055ཡོད། དེ་ལས་ཀྲུང་གོ་ན་ཚན67དང་རིགས3800ལྷག་ཡོད། སྡོམ་གྱི་ལུས་ཕུང་སྟོངས་ཆེ་བ་དང་། མགོ་དང་གསུས་པ་གཉིས་ཀར་ཚིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཕྲ་ལ་རིང་བའི་གསུས་ཡུ་ཡིས་སྦྲེལ་བ་དང་། སུག་པའི་ནང་དུ་འཛིན་སུག་ཆ་གཅིག་ཡོད་ལ། དེའི་རྩ་བ་ན་དུག་རྨེན་ཡོད་པའི་དུག་སོ་ཆ་གཅིག་སྐྱེས་ཡོད། དེ་མིན་ད་དུང་སུག་རྭ་ཆ་གཅིག་དང་བགྲོད་བྱེད་སུག་པ་ཆ4སྐྱེས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་གི་སྣེ་ན་སྦར་བ་ཡོད། གསུས་པའི་ཆ་ལ་འཕང་ཆས6ཡོད་པ་དེ་དག་ལས་སྡོམ་སྐུད་ཟགས་ཐོན་བྱས་ཏེ་སྡོམ་རྒྱ་འཐེན་གྱི་ཡོད། སྡོམ་གྱིས་འཛིན་སུག་དང་སུག་རྭས་རྒུམ་འབུ་འཛིན་པ་དང་དེ་ནས་དུག་རྨེན་ནང་གི་དུག་རྒྱུན་འབུའི་ལུས་ནང་དུ་རྒྱག་གི་ཡོད།
སྡོམ་དྲ།
སྡོམ་གྱིས་འཐེན་པའི་དྲ་བའི་ཐོག་འབྱར་ཧ་ཅང་སླ་བ་ནི་ཤོག་སྤྱིན་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ནམ་མཁར་འཕུར་བའི་འབུ་སྲིན་དག་སྡོམ་དྲའི་ཐོག་འཁེལ་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འཕག་འཚག་རྒྱབ་ཀྱང་ཡང་བསྐྱར་དུ་འཕུར་བའི་རེ་བ་ནི་ཡེ་ནས་མེད་དོ།། ཡ་མཚར་བ་ཞིག་ནི་སྡོམ་རང་ཉིད་སྡོམ་དྲའི་ཐོག་ཏུ་ཕར་གོག་ཚུར་གོག་ཅི་ཙམ་བྱས་ཀྱང་འབྱར་མི་སྲིད། རྒྱུ་མཚན་ནི་མ་གཞི་སྡོམ་གྱི་རྐང་པའི་ཐོག་ཏུ་སྣུམ་ཁུ་ཞིག་ཟགས་ཐོན་བྱས་ཡོང་བ་དེ་ལ་འཇམ་འདྲེད་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་འདྲ་ཡིན་སྟབས་སྡོམ་གྱི་རྐང་པ་དྲ་བའི་ཐོག་ཏུ་འབྱར་མི་སྲིད་དོ།།
རྔོན་གཟན་སྡོམ།
ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན་སྡོམ་གྱིས་དྲ་བར་བརྟེན་ནས་རྔོན་བྱ་འཛིན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་སྡོམ་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གིས་དྲ་བ་འཐེན་མི་ཤེས། སྲོག་ཆགས་མཁས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྡོམ་རིགས་འདི་དག་ལ་རྔོན་གཟན་སྡོམ་ཞེས་འབོད། རྔོན་གཟན་སྡོམ་གྱི་ལུས་པོ་ཅུང་ཙམ་ཆེ་ཤིང་། མིག་གཉིས་རྣོ་བས་རྔོན་བྱ་རྙེད་སླ་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེར་མ་ཟད་རྐང་ལག་སྦོམ་ཞིང་མཆོངས་ལྡིང་ལ་བྱང་བས་མཐའ་འཁོར་དུ་འབུ་སྲིན་ཡོད་པ་རྙེད་མ་ཐག་འཕྲལ་མ་མྱུར་དུ་མཆོངས་རྒོལ་བྱེད་ཐུབ། སྒོ་གླེགས་སྡོམ་ཞེས་པ་དེས་དོང་ཁ་རུ་འབྱེད་སླ་བའི་སྒོ་གླེགས་ཤིག་བཟོས་ཏེ་དེའི་ཕག་ཏུ་ཡིབ་ནས་སྒུག་སྡོད་བྱེད། དོགས་ཟོན་སྤུ་ཙམ་མེད་པའི་འབུ་སྦུར་དག་སྒོ་འགྲམ་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ་སྐབས་སྒོ་གླེགས་སྡོམ་གྱིས་ལམ་སེང་བསྒྱེལ་ཡོང་། དེ་མིན་དུག་སྐྱུག་སྡོམ་གྱིས་སྦྲང་ནག་མཐོང་ན་དུག་སོ་ནས་དུག་སྤྱིན་འཕྲེང་མ་འཕྲེང་མ་བསྐྱུགས་ཡོང་ནས་སྦྲང་ནག་ས་ངོས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད།
སེ་རལ་ཁ་
བོད་གནའ་རབས་སུ་དཔོན་རིགས་ཁག་གི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱབ་མདུན་གཉིས་ཀར་རྒྱ་གྲམ་དུ་འཆིང་བའི་རྒྱན་ཞིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་བརྟག་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སེག་མ་
སྨྱུག་གདན་ལྷས་མ་གྲུ་བཞིའི་མིང་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཝང་ཝེ་ཡི། (ཐང་རྒྱལ་རབས།)
ཝང་ཝེ་ཡི་(༦༩༩–༧༥༩)(རྒྱ་སྐད།: 王維)
སྙག་ངག
ཆར་རྗེས་རི་ཁྲོད་དུ།། སྟོན་བྱི་ནམ་ཟླ་ཚེས།། ཟླ་འོད་བགས་ཁྲོད་འཚེར།། ཆུ་ཕྲན་རྡོ་སྟེང་འབབ།། སྨྱུག་ཚལ་འཁྲུད་མ་དགོད།། པད་ཚལ་ཉ་གྲུ་སྐྱོད།། དཔྱིད་དཔལ་ཟད་གྱུར་ཀྱང་།། ཝང་སུན་བསྡད་པས་ཆོག། ཝང་ཝེ་ཡི་༼སྟོན་གྱི་རི་ཁྲོད།༽
ཧྥ་རན་སིའི་གཡོག་མོ།
ཧྥ་རན་སིའི་གཡོག་མོ་
གཡོག་མོ།
གཡོག་མོ་ནི་ལས་རིགས་གཅིག་རེད།
ཚེས་གཅིག་ལུས་གཉིས་
སྒོ་ང་དང་འདབ་ཆགས་ཀྱི་ལུས་གཉིས་དང་། ཤ་འབུ་དང་ཤ་སྦྲང་གི་ལུས་གཉིས་ལྟ་བུ།
ཚེས་གཅིག་ལུས་གཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་པ་
ཚེ་མ་བརྗེས་ལུས་མ་བརྗེས་པར་སྐྱེ་བ་འདིའི་རྟེན་ལ་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་པའི་དོན།
སེ་ར་ལྷ་རམས་པའི་འཛིན་གྲྭ་རིམ་པ་བཅུ་བཞི་
ཐོག་མར་ལོ་ཆུང་དུས་ནས་དཔི་ཆ་སློབ་གཉེར་བྱས་ཏེ་འཛིན་གྲྭ་བགྲོད་དགོས་པ་ཡིན་། འཛིན་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་མམ་བཅུ་བཞི་ནི་སེ་ར་དགོན་པར་མཚོན་ན་། ༡.བསྡུས་གྲྭའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཅིག་ ། ༢.གཞུང་གསར་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཅིག་། ༣.གཞུང་རྙིང་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཅིག་། ༤. གཞུང་གོང་མའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཅིག་། ༥.སྐབས་གཉིས་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཅིག་། ༦. སྐབས་བཞི་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཅིག་། ༧.ཟུར་བཀོལ་གྱི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཉིས་། ༨. དབུ་མ་གསར་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཉིས་། ༩.དབུ་མ་རྙིང་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཉིས་། ༡༠འདུས་གསར་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཉིས་། ༡༡.འདུས་བ་རྙིང་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཉིས་། ༡༢. མཛོད་དང་པོའམ་་གསར་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཉིས་། ༡༣.མཛོདརྙིང་པའི་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གཉིས་། ༡༤.དཀའ་རམས་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གསུམ་བཅས་། ཡང་འཛིན་གྲྭ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ན་བསྡུས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་གསུམ་བྱས་ཏེ་། བསྡུས་ཆུང་། བསྡུས་འབྲིང་། བསྡུས་ཆེན་པ་བཅས་ཕྱ་ནས་རྣམ་འགྲེལ་ལ་འཛིན་གྲྭ་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་གཅིག་དང་ལོགས་སུ་མེད་པར་བསྡུས་ཆེན་སྐབས་རྣམ་འགྲེལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྲོལ་ཡང་ཡོད་། དཀའ་རམས་འཛིན་གྲྭ་ལོ་གསུམ་སྡོད་རིང་གཙོ་བོར་མཛོད་ལ་སློབ་སྦྱོར་ཐོག་སྔར་བལྟས་ཟིན་པའི་དབུ་མ་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ལ་བསྐྱར་སྦྱོང་བྱས་ནས་ལོ་གསུམ་པའི་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མིང་ཐོག་མར་བཏགས་། དེ་ནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅས་ཞེས་སོ་སོའི་འཛིན་གྲྭ་ནས་བཟུང་འཛིན་གྲྭ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་དམ་བཅའ་ཉིན་འཁྱོངས་བཞི་དང་མཚན་འཁྱོངས་བཞི་བཞག་། དེ་ནས་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་དམ་བཅའ་ཉིན་མཚན་གཉིས་བཞག་ནས་ལྷ་རམས་ཐོན་པ་། དེ་ནས་རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད་ལ་འགྲོ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
༡༨༡༨ལོ།
༡༨༡༨ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ནད་དུག་རང་བཞིན་གྱི་མཆིན་ཚད་
ནད་དུག་རང་བཞིན་གྱི་མཆིན་ཚད་ནི་མཆིན་ཚད་ནད་དུག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསླངས་བའི་མཆིན་པར་གཉན་ཚད་རྒྱས་བ་དང་ནུས་བ་ཉམས་ནས་ནད་གཞི་འགྱུར་བ་གཙོ་ཡིན་པའི་འགོས་ནད་ཅིག་ཡིན། མིག་སྔར། གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པའི་ནད་དུག་རང་བཞིན་གྱི་མཆིན་ཚད་ལ་མཆིན་ཚད་ཀ་པ་དང་ཁ་པ། ག་པ་སོགས་རིགས་ལྔ་ཡོད། དཔེར་ན་མཆིན་ཚད་ཁ་པས་ནད་དུག་གིས་བསླངས་བ་ལ་མཆིན་ཚད་ཁ་པ་ཟེར་བ་དང་། མཆིན་ཚད་ཀ་པའི་ནད་དུག་གིས་བསླངས་བ་ལ་མཆིན་ཚད་ཀ་པ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་རེད། མཆིན་ཚད་ནད་རིགས་དེ་དག་ལ་རིགས་འདྲ་བའི་ནད་རྟགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། འགོ་བའི་རང་བཞིན་དྲག་པོ་ཡོད་པ་དང་། ན་ཡུན་རིང་བ། གནོད་པ་ཆེ་བ་སོགས་ཐུན་མོང་གི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་རེད། མཆིན་ཚད་ཁ་པ་དང་ག་པ་སོགས་དུས་ཐོག་ཏུ་གསོ་བཅོས་མ་བྱས་ཚེ་དལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མཆིན་ཚད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཟད། མཆིན་པ་སྲ་འགྱུར་དང་མཆིན་སྐྲན་དུ་འགྱུར་སྲིད་པ་ཡིན།
ཚེས་གཅིག་སྐྱེ་བ་གཉིས་
སྐུ་ཚེ་གཅིག་ལ་མི་རབས་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཡུན་ཡོད་པ་ལ་ཟེར། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལ། སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་སྐབས་མི་ཡི་ཚེ་ཚད་ཆ་སྙོམས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པའི་དུས་དང་། རྒྱལ་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རིའི་དུས་མིའི་ཚེ་ཚད་ཆ་སྙོམས་ལོ་དྲུག་ཅུ་ཡས་མས་ཀྱི་དུས་ཡིན་རུང་། ཁོང་དགུང་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུའི་བར་དུ་བཞུགས་པ་དེའི་རིང་ལ་མི་རབས་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཡུན་ལོངས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་གཉིས་ལེན་པ་དང་འདྲ་བའི་དོན་ཡིན།
ཚེ་གླིང་དོ་དམ་
བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ས་ཡོས་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་རེན་ཙུང་ཅ་ཆིང་ཁྲི་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའི(༡༨༡༩)ལོར། སྐབས་དེའི་བོད་ས་གནས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་དེ་མོ་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ་འབྲུམ་ནད་ཀྱིས་འདད་ཚབ་ཏུ་ཚེ་སྨོན་གླིང་ཧོ་ཐོག་ཐུ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་བཇམ་དཔལ་ཚུལ་ཁྲིམས(དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་དོན་གསུམ་པ)སྲིད་སྐྱོང་དུ་བསྐོས་ཏེ་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་ཞིང་། དེའི་རིང་ཆོས་ཁྲིམས་དང་སྲིད་ཁྲིམས་གཉིས་ཀར་ཧ་ཅང་དམ་དྲགས་པ་དང། ལྷག་པར་དུ་བཀའ་ཤག་སོགས་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་དང་། པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏེ་ནེའི་ཞབས་གྲས། བོད་དུ་བཅའ་སྡོད་ཨམ་བན་བཅས་དང་མཐུན་པོ་མ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས། བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཤིང་འབྲུག་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཞོན་ཙུང་ཏའོ་ཀོང་ཁྲི་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའི(༡༨༤༤)ལོར། སྐམས་དེའི་ལྷ་སར་རྒྱུན་སྡོད་ཨམ་བན་ཆིས་ཧྲན(琦善)གྱིས་གོང་མར་སྙན་ཞུ་ཕུལ་རྗེས་བཀའ་ཕབ་པ་ལྟར། བོད་ཟླ༨པའི་ཚེས༣ཉིན་གློ་བུར་དུ་ཚེ་སྨོན་གླིང་གི་ཛ་སག་བསྐལ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་ཨམ་བན་གྱི་ཡཱ་མོན་དུ་བསྐོངས་ཏེ་འཕྲལ་དུ་འཛིན་བཟུང་ཐོག། རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་ལྟག་སྒོ་རྒྱབ་དུ་བཙོན་འཇུག་བྱས། སྲིད་སྐྱོང་ཚེ་སྨོན་གླིང་རང་ཉིད་སྐབས་དེར་གླིང་ཁར་སྤྲོ་སྐྱིད་གཏོང་བཞིན་པའི་མུར་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་པ་ཡོང་ནས་སྲིད་སྐྱོང་གྱི་ཐམ་ཀ་རྩིས་ལེན་བྱས་ཤིང་། ཚེས་དྲུག་ཉིན་སྲིད་སྐྱོང་གི་ལས་ཐམ་པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏེ་ནི་བསྟན་པའི་ཉི་མར་ཕུལ་ཏེ་སྲིད་སྐྱོང་ལས་ཚབ་དུ་བསྐོས། བོད་ཟླ༡༢ཆེས་གསུམ་ཉིན་ཚེ་སྨོན་གླིང་སྲིད་སྐྱོང་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཐོག། རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་ལྟག་སྒོ་རྒྱབ་ཏུ་བཙོན་འཇུག་དང་། ཛ་སག་བསྐལ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་ས་སྣང་རྩེ་ཤག་གི་བཙོན་ཁང་དུ་བཙོན་འཇུག་བྱས་རྗེས། ཚེ་སྨོན་གླིང་བླ་བྲང་ལ་སྒོ་ཐེལ་བརྒྱབ། དེ་ནས་དུས་ཚོད་རིང་པོ་མ་སོང་བརཚེ་སྨོན་གླིང་དང་། ཛ་སག་བསྐལ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་བཅས་ཟི་ལིང་ལ་རྒྱང་ཕུད་བཏང་སྟེ། ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་མི་ཆོག་པའི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ཡང་བསླངས། ཚེ་སྨོན་གླིང་བླ་བྲང་དང་དགོན་པའི་རྒྱུ་ནོར་རྣམས་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་དགོན་པ་ཁག་ལ་བགོ་བཤའ་དང་། མཆོད་གཞིས་ཁག་རྣམས་གཞུང་བཞེས་བཏང་སྟེ། དེའི་དོ་དམ་བྱེད་མཁན་དཔོན་རིགས་ཟུར་དུ་བསྐོས་པ་ལ། ཚེ་སྨོན་གླིང་དོ་དམ་པ་ཟེར་ཞིང་། དོ་དམ་རྩེ་དྲུང་མཁན་ཆུང་གཅིག་དང་། དྲུང་ཡིག་གཅིག། གད་པ་ཁང་གཉེར་མི་གཉིས་བཅས་ཡོད།
ཅིའུ་ཅང་།
ཅིའུ་ཅང་(རྒྱ་སྐད།: 九江)ནི་ཅང་ཤིའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ཐབ་སི་ཐུང་།
ལུགས་སྒྱུར་བྱ་བར་ཕམ་ཁ་ཐེབས་རྗེས། ཐབ་སི་ཐུང་(༡༨༦༥-༡༨༩༨)(རྒྱ་སྐད།: 谭嗣同)གིས་རང་སྲོག་འཆོར་ཡང་ལུགས་སྒྱུར་རྒྱུན་སྐྱོང་གནང་བའི་ཆོད་སེམས་བཅངས། ཁྲིམས་རར་སྲོག་གཅོད་དུས། "རྐུན་ཇག་གསོད་པར་འདོད་ན་ཡང་།། ཆོས་ཉིད་སྒྱུར་ནུས་ང་ལ་མེད།། འཆི་བ་ཐོག་བབ་བྱུང་ན་ཡང་།། ཕངས་མེད་འཆི་བྲོད་བྱུང་ནས་གདའ།།"ཞིས་པའི་སྙན་ཚིག་ཐ་མ་ཡང་བྲིས་སོ།།
གནམ་མཚོ་
བོད་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་མཚོ་ཆེན་བཞིའི་གྲས་ཡིན།
ལྷ་ས་ནས་ཐག་རིང་བའི་འདམ་གཞུང་རྫོང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ཅིང། མིང་གཞན་གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་ཡང་ཟེར། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་འདམ་གཞུང་རྫོང་གནམ་མཚོ་ཆུས་ཁོངས་གནམ་མཚོ་ཤང་ཡོད་སར་གནམ་མཚོ་ཞེས་པའི་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡི་མིང་ཡིན།
མཚོ་དེ་ཡི་རྒྱོ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་གོ་གསུམ་ཡོད་ཅིང། རྟ་ཞོན་ནས་དལ་བགྲོས་ཀྱིས་མཚོ་ལ་སྐོར་བ་ཕྱིན་ན་ཉིན་བཅུ་གཅིག་ལ་འཁོར་ཟེར་སྲོལ་ཡོད།
རང་ལྗོངས་ཀྱི་ཚྭ་ཡི་ཐོན་ཁུངས་མཐོ་ཤོས་གྲས་ཀྱི་མཚོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང། མཚོའི་དབྱིབས་ནི་མཚོ་འགོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང། མཚོ་མཇུག་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱ་ཆུང་བ་ཐུར་མའི་དབྱིབས་དང་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན།
འོན་ཀྱང་ས་ཁྲ་དཔར་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་བོད་ཡིག་གི་ས་བཀྲའི་ནང་གནམ་མཚོ་དང་གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་ཟེར་བའི་མཚོ་མི་འདྲ་བ་ཁག་གཉིས་ཀྱི་མིང་བཀོད་འདུག་པས་ས་གནས་ངོ་མར་རྩད་ཞིབ་བྱ་དགོས།
རིན་སྤུངས་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས།
རིན་སྤུངས་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས། (༡༤༨༡-༡༥༦༥)
སྡེ་པ་གཙང་པའི་དུས་རབས།
སྡེ་པ་གཙང་པའི་དུས་རབས། (༡༦༡༨-༡༦༤༢)
༡༨༡༧ལོ།
༡༨༡༧ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཏུང་ཐིང་མཚེའུ།
ཏུང་ཐིང་མཚེའུ་(རྒྱ་སྐད།: 洞庭湖)ནི་ཧུའུ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མཚེའུ་ཞིག་རེད།
ཐའེ་ཧུའུ་མཚེའུ།
ཐའེ་ཧུའུ་མཚེའུ་(རྒྱ་སྐད།: 太湖)ནི་ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་དང་ཀྲེ་ཅང་ཞིང་ཆེན་གྱི་མཚེའུ་ཞིག་རེད།
སྤངས་ས་དགོན
མཚན་རྒྱས་པར་སྤངས་ས་དགོན་དགའ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ཞེས་ཞུ། སྤངས་ས་ཞེས་པ་ནི། རྟོགས་ལྡན་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོས་མི་ཟས་སྤངས་པའི་གནས་ཡིན་པས་སྤངས་ས་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་བྱུང་། བྲག་ལོགས་ཟམ་པ་ཐོན་ཏེ་སྤྱིར་བཏང་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལེ་ལྔ་དྲུག་ཙམ་སོང་ན་ཆིམས་པའི་ནང་ཞེས་པར་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་བཀའ་གདམས་པའི་བླ་མ་རྒྱ་ཐང་པ་ཉི་མ་དབང་ཕྱུག་གིས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད། དེ་ནས་དགོན་དེའི་ལྟག་ཏུ་རྟོགས་ལྡན་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོའི་སྒྲུབ་ཕུག་དང་། གཡས་ངོས་སུ་ཆག་ལུང་ཞེས་རྣམ་རབ་དྭགས་པོ་གྲྭ་ཚང་གི་དགོན་ལག་ཅིག དེ་དང་ཉེ་བར་སེ་བ་རོང་ཞེས་པ་བཅས་གསུམ་ཡོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཀུན་ཉམས་དམས་སུ་སོང་བས་དེ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་ཟླ་སྒྲིལ་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། སྔོན་གནས་དེར་ར་རྫི་ཞིག་གིས་ར་མོ་དཀར་པོ་ཞིག་རྟག་ཏུ་བོར་བརླག་འགྲོ་བ་ལ་ཉིན་ཞིག་ར་རྫིས་རའི་མགོ་ལ་སྐུད་པ་བཏགས་ཏེ་རྗེས་སྙེགས་པས་ཁྱིའུ་རལ་པ་ཅན་ཞིག་གིས་ར་བཞོས་ཏེ་འོ་མ་རྟོགས་ལྡན་ལ་འཕུལ་བ་མཐོང་། རྟོགས་ལྡན་གྱིས་ར་རྫིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ང་འདིར་ཡོད་པ་སུ་ལའང་མ་ཤོད་ཅིག་གསུངས་པར། ར་རྫིས་ང་རྟག་ཏུ་ཁ་སྐོམ་གྱི་འདུག་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ང་ལ་སྐོམ་སེལ་ཞིག་གནང་བ་ཞུ་ཞུས་པས། རྟོགས་ལྡན་གྱིས་སྐོམ་སེལ་འབུམ་པ་ཞིག་གནང་སྟེ་ཁྱོད་ཁ་ནམ་སྐོམ་ཡང་འདིའི་ནང་ནས་ཆུ་འཐུང་ཆོག་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་བུམ་པའི་ཁ་མ་ཕྱེས་ཞེས་གསུངས། དེ་ནས་བཟུང་ར་རྫི་ཁ་ག་དུས་སྐོམ་ཡང་བུམ་པའི་ནང་ནས་ཆུ་འཐུང་ཆོག་པ་ཡིན། ཉིན་གཅིག་ར་རྫི་བུམ་པ་དེར་ཡ་མཚན་ནས་འདིའི་ནང་ཅི་ཡོད་དམ་སྙམ་ནས་ཁ་ཕྱེས་པས་བུམ་པའི་ནང་སྦལ་ཅོང་གིས་ཁེངས་ནས་ཡོད་པས་ཁོ་ཧ་ལས་ཏེ་བུམ་པ་ས་ལ་བརྡབ་པས་སྦལ་ཅོང་ཐོར་ཤུལ་དུ་ཆུ་མིག་རེ་ཆགས་ཞེས་དང་། ཡང་ར་རྫིས་ང་རྟག་ཏུ་ཡུལ་པོ་འདུག་ཞུས་པར་རྟོགས་ལྡན་གྱི་སྒྲ་སྙན་ཞིག་གནང་བས་ཁོ་སྒྲ་སྙན་ལ་མགོ་འཁོར་ཏེ་མུན་རུབ་པས་ར་ལུག་རྣམས་རུབ་མི་ཐུབ་པའི་ཚེ་ཁོ་ཁྲོས་ཏེ་སྒྲ་སྙན་བྲག་ལ་བརྡབ་པས་སྒྲ་སྙན་གྱི་རྗེས་དོད། བྲག་དེ་ལའང་སྒྲ་སྙན་བྲག་ཅེས་ཐོགས། རྟོགས་ལྡན་གྱི་གཟིམ་ཕུག་ཁར་ཤུག་པ་ཞིག་སྐྱེས་ཡོད་པས་དེའི་ཤུག་འབྲུ་བཞེས་ནས་བཀའ་ཐུབ་ཚད་མེད་ཀྱིས་བདེ་མཆོག་གི་བསྙེན་པ་བསྐྱེལ་གནང་བ་ཡིན། དགོན་དེའི་རྒྱབ་རིར་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་མས་མཛེས་ཤིང་། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཅུ་གསུམ་ནང་རྟོགས་ལྡན་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་དམར་གདུང་བཞུགས་པའི་འཇིམ་གྱི་གདུང་རྟེན་དང་། རྒྱལ་ཐང་ཉི་མ་དབང་ཕྱུག་གི་འདྲ་སྐུ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྐུ་བརྙན་གཏེར་མ་མི་ཚད་མ། རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྐུ་བརྙན་སོགས་དང་། དགེ་འདུན་སུམ་ཅུ་སྐོར་གྱི་ས་སྐྱ་ངོར་ལུགས་ཕྱག་བཞེད་མཛད། རྣམ་རབ་དྭགས་པོ་གྲྭ་ཚང་གི་དགོན་ལག་ཡིན། ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་༡༡ཚེས་༢༩ཉིན་དཔལ་ལྡན་མགོན་པོ་སྐྲ་ཤད་ཙ་རིར་གནས་སྐོར་དུ་ཕེབས་ཞེས་འདིའི་རིང་སྒྲུབ་མཆོད་ཚོགས་སྲོལ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་འདུ་ཁང་གི་གྱང་གོག་སྟེང་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་ནང་རྟོགས་ལྡན་གྱི་སྐུ་དམར་གདུང་བཞུགས་པའི་གདུང་རྟེན་ཉམས་གསོ་དང་། སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།