cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
གནམ་ས་གོ་འབྱེད།
བོད་མིས་ཉེ་སྔོན་བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན། ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིའི་ནང་ལ་དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་པས་བོད་མི་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལྷག་དམར་གསོད་བྱས་སོང་བ་དང་། ཆིག་སྟོང་ལྷག་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་སོང་བ། བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་ལྷག་ཉེས་མེད་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་སོང་བ། དྲུག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་འཛིན་བཟུང་བྱས་སོང་ཡོད་ཅེས་པའི་བསྡོམས་ཚིག་གྲངས་ཀ་མཐོང་སོང་ལ། དེ་ཡི་རྗེས་སུ་དེ་ལས་མང་བའི་གྲངས་འབོར་མཐོང་སོང་སྟེ། བོད་མི219རྐྱེན་འདས་སུ་སོང་བ་དང་། 1294ལ་རྨས་སྐྱོན་ཐེབས་པ། 6705འཛིན་བཟུང་བྱས་པ། 286ལ་ཁྲིམས་བཅད་བྱས་སོང་བའི་ཚུལ་ཀྱང་མཐོང་། དེ་ཡང་རགས་རྩིས་བྱས་པ་ཙམ་ལས་གྲངས་ཀ་ངེས་གཙིགས་ཡིན་མིན་བཤད་དཀའ་རྒྱུ་རེད་སྙམ། དེ་ནི་བོད་མི953འཛིན་བཟུང་བྱས་ལ། 76ལ་ཉེས་ཆད་བཅད་ཟེར་བའི་དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་པའི་ཉེ་སྔོན་གྱི་གྲངས་ཀ་དང་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་འདུག་ལ། གྲངས་ཀའི་ཧེ་བག་དེ་ད་ཐེངས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྔོན་མ་ནས་ཡོད་པའི་ཧེ་བག་དང་མཚུངས་ཏེ། བོད་མིས་བཤད་ན། དེ་སྔར་དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་པས་བོད་མི་དམར་གསོད་དང་། བཙོན་འཇུག ཁྲིམས་བཅད། གར་སོང་ཆ་མེད་བཟོས་པའི་གྲངས་ཀ་ས་ཡ་གཅིག་དང་ཉིས་འབུམ་ལྷག་ཡོད་པར་བཤད་པ་དང་། སྒེར་གཅོད་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གསང་བའི་ཡིག་ཆ་ལྟར་ན། བོད་མི་བསད་གྲངས་ཆིག་འབུམ་མ་ལོངས་ཙམ་ཡོད་ཅེས་རྒྱ་མི་མཁས་པ་ལ་ལས་རྩོམ་ལ་བཀོད་པ་མཐོང་དུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། སྔོན་དང་ད་ལྟའི་གྲངས་ཀའི་ཧེ་བག་དེ་ཁོ་བོ་ལྟ་བུས་སུ་བདེན་སུ་རྫུན་བཤད་དཀའ་ནའང་། སྔོན་ཆད“མི་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་ནས། བཙོན་པའི་ཕུང་པོ་སྦས་མི་ཚར་བའི་གནས་ཚུལ་ཐོན”(《ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་བདུན་གྱི་སྙན་ཞུ》ལས་དྲངས།)ཅེས་དང་། “ཅུང་ཚབས་ཆེ་བའི་ས་གནས་ཀྱི་མི་སེར་ལ་གཅིག་བལྟས་ན། བུད་མེད་དང་རྒན་བྱིས་ཙམ་ལས་ལྷག་མེད་པ་གསལ་བོར་མཐོང་ཐུབ”(《ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་བདུན་གྱི་སྙན་ཞུ》ལས་དྲངས།)ཅེས་དང་། ཡང“རགས་རྩིས་བྱས་ན་སྐྱ་མོ་དམར་མོ་ནས་སྐབས་དེར་བོད་མི་ཁྲི་གཉིས་ལྷག་བསད་ཡོད་པ་འདྲ། ཀྱེ་ཕུར་ནས་གསོན་པོར་རྨ་ཆུར་ལྕེབས་པ་གྲངས་མ་ཟིན། གང་ལྟར་སྤྱི་སྡོམ་ཁྲི་ཁ་ཤས་མེད་པར་སོང་ཡོད་པ་ཐག་གིས་ཆོད” (བྱ་མདོ་རིན་བཟང་གི《ངའི་ཕ་ཡུལ་དང་ཞི་བའི་བཅིངས་གྲོལ》ལས་དྲངས།)ཅེས་པ་སོགས་ལ་བལྟས་ན། བོད་མིས་བཤད་པའི་རགས་རྩིས་ཀྱི་གྲངས་ཀ་དེ་ལོས་གཙིགས་སྙམ་སྟེ་མ་མཐར་ཉེ་གྲངས་ཡིན་རྒྱུ་རེད། གང་ཡང་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ་བོད་ཡུལ་གཤིན་རྗེའི་བཤས་ར་ལྟ་བུ་དང་། བདུད་ཀྱི་བཙོན་ར་ལྟ་བུ། དམྱལ་བའི་ཁྲིམས་ར་ལྟ་བུ། འཇིགས་སྐུལ་འཐབ་ར་ལྟ་བུར་བསྒྱུར་ཡོད་པ་ནི་ས་ལ་གསང་ན་གནམ་ལ་མི་གསོངས་པ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། དེས་ན། འདིར་རེ་རེ་བཞིན་བཤད་ན།
བོད་ཡུལ་གཤིན་རྗེའི་བཤས་རར་བསྒྱུར་ཚུལ་ནི།ཁོ་ཚོས་ད་ཐེངས་ཀྱང་སྔར་སྲོལ་བཞིན་གཡོ་ཐབས་སྤྱད་དེ་ཤེས་དམན་གྱི་མང་ཚོགས་རྨོངས་འཐོམས་བཟོས་པ་གྲུབ་རྗེས་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པ་རྣམས་སོ་སོའི་གནས་སུ་བསྐྲད་དེ་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོའི་མཐོང་ཐོས་བསྒྲིབས་རྗེས་སུ། ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་དེ་ཉིད་ལ་ཐོག་མ་ཉིད་ནས“རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག”ཟེར་བའི་དཀར་ས་ནག་འདེད་ཀྱི་ཉེས་མིང་བཏགས་ནས་དྲག་གནོན་གཏུམ་སྤྱོད་ལ་ཁ་གཡར་ས་དང་ཁག་དཀྲི་ས་བྱས་ཏེ། གསོད་གཏུབ་འཇོམས་གསུམ་དང་རྡུང་འཚིར་གནོན་གསུམ་གྱི་སྡིག་སྤྱོད་ལས་སྒོ་རྒྱ་ཆེར་ཕྱེ། གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ནས་བརྩམས་པའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདི་བོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མེ་ཏོག་ལྟར་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་བཞད་དེ། སོ་སོས་དད་མོས་དང་རང་དབང་གི་ཕྱིར་དུ་སྐད་རྒྱག་མཁན་དང་། དར་འཕྱར་མཁན། ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཞུད་མཁན་ལས། སྙིང་སྟོབས་བལྟས་པས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་མྱངས་པས་རེག་རྒྱུ་ཡོད་པའི་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོ་སྟག་གི་ཆོས་ཅན་རྣམས། རྡུལ་བཞིན་དཀྲིགས་པའི་གཤེད་མའི་དཔུང་ཚོགས་ཀྱི་མེ་མདའ་རིང་ཐུང་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་ཉེས་མེད་རི་དྭགས་གསོད་གསོད་དང་། གཡག་ལུག་ར་ཕག་བཤའ་བཤའ། སྲན་མའི་ཕུང་པོ་གཏོར་གཏོར་གྱིས་གོ་མཚོན་ཁབ་ཙམ་མེད་པའི་མི་སེར་རྣམས་དམར་པོ་ཁྲག་ལ་བསྒྲེས་ཤིང་། གྲྭ་རྒན་བན་དེ་ཟེར་ཞིང་ཨ་ལན་མེད་པ་དང་། བུ་ཆུང་ཕ་མ་ཟེར་ཞིང་བོས་ལན་མེད་པ། ཕ་མས་བུ་ཕྲུག་ཟེར་ཞིང་བརྡ་ལན་མེད་པར་བཟོས་པ་ན། ཤུལ་གྱི་མི་རྣམས་བྲང་ཁོང་ཚལ་བར་གཤགས་ཀྱང་ཚ་སྣང་མེད་པའི་ཧད་ཧད་དང་། འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་འཇིག་ཀྱང་མཚར་སྣང་མེད་པའི་ཉབ་ཉོབ། དོན་སྙིང་རྗེན་པར་བཀོག་ཀྱང་གཟིར་སྣང་མེད་པའི་ཡད་ཡུད་དུ་སོང་ལ། ཁོ་ཚོས་བེམ་པོ་རྣམས་ཁྱི་རོ་བཞིན་སྟོར། ལུག་རོ་བཞིན་དྲུད། འབུ་རོ་བཞིན་ཐེད་ལ་བོར་བ་ལས། མི་ལུས་རིན་ཆེན་ཟེར་ཡང་རྫུན་གཏམ་ཉིད་དུ་བྱས།མི་ཡུལ་གསང་ལྐོག་གི་འཇིག་རྟེན། ངོ་མཚར་བྱེ་བའི་བསྡུས་གཟུགས། ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་གཙང་སར་འབོད་པའི་བོད་ཡུལ་འདི་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་གཤིན་རྗེའི་བཤས་རར་བསྒྱུར་པ་ན། འཇིག་རྟེན་མི་བུའི་གྲོགས་དན་ར་མདའ་ལྟ་ཞོག བོད་མི་རང་གིས་བསྟེན་པའི་ཆོས་སྐྱོང་དང་སྲུང་མ། ཡུལ་ལྷ་དང་གཞི་བདག དཔའ་བོ་དང་མཁའ་འགྲོ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ཆག་ཆེ་ཉམ་ང་བཟློག་པའི་འཕྲིན་ལས་མི་མཛད་པ་ལ་ཁོ་བོ་ནང་བཞིན་གྱི་མི་བུ་དུ་གྲངས་ཀྱིས་དོགས་སློང་དགག་སྒྲུབ་བྱས་ཡོད་དམ། བཤད་ཚུལ་ཙམ་གྱི་གཤིན་རྗེའི་བཤས་ར་ཟེར་བའང་བོད་ཁམས་ཧྲིལ་པོའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལས་ཆེ་བ་ག་ལ་ཡོད། མ་ཤི་མ་འདས་པར་གསོན་བཞིན་འཚོ་བཞིན་གཤིན་རྗེའི་བཤས་ར་མངོན་སུམ་མྱོང་དགོས་བྱུང་བ་འདི་ནི་ལས་དབང་ཞེས་པའི་བོད་མིའི་ཐབས་ཟད་འུ་ཐུག་གི་ཚིག་གིས་མ་གཏོགས་ཅི་ལྟར་འགྲེལ། དཀར་པོའི་ཉིན་ལ་ཆོ་ངེ་མེད། ནག་པོའི་མཚན་ལ་འོ་དོད་མེད། ཡོད་པ་ཉག་གཅིག་ནི་འདས་པོའི་ཉེ་མི་དག་གི་ཅི་བྱ་གཏོལ་བྲལ་གྱིས་སྐྱབས་འཇུག་ཞུ་བ་ཁོ་ན་རེད།
དེ་ནི་མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་སྔོན་ལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་དམར་གསོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་པ་དང་ཅི་ཁྱད་དེ། ང་ཚོས་གཤམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཟིན་ཐོ་འདི་དག་གི་ཟུར་ལས་ཀྱང་སྔོན་ཆད་བོད་ཡུལ་གཤིན་རྗེའི་བཤས་རར་བསྒྱུར་ཚུལ་རྟོགས་ནུས་ཏེ། འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས《བོད་མི་གསར་བརྗེ་པ་ཞིག》ལས། “ང་བཙོན་འཇུག་བྱས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ངའི་གནད་དོན་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་མིའི་ནང་ངའི་གཅུང་པོ་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་ལོ་བཅུ་བཞིར་བཙོན་འཇུག་བྱས་པ་དང་། ངའི་བཟའ་ཟླ་མཛེས་ལེགས་ལགས་ལའང་གནོད་འཚེ་བཏང་སྟེ་བཀྲོངས་པ་དང་ཕྲུ་གུ་ཚོ་ཡང་བཙོན་འཇུག་དང་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ངལ་རྩོལ་སྒྱུར་བཀོད་ལོ་མང་བྱེད་དུ་བཅུག(བུ་རྒན་པ་ཕུན་ཁམས་ལོ་དྲུག་ལ་བཙོན་འཇུག་བྱས)དེར་བརྟེན་ངེད་ཀྱི་ཕ་དྲིན་ཆེན་སྒོ་ར་ནང་པ་ཨ་ཤེས་ཁོང་སྐྱོ་སྡང་མཉམ་སྡེབ་ཀྱིས་མནར་མཐར་ཡ་ང་བའི་ངང་གྲོངས་པ་དང་སྤུན་མཆེད་ཉེ་དུ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱང་དོན་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་བཙོན་འཇུག་བྱས་འདུག ངེད་ཀྱི་འཐབ་གྲོགས་བློ་མཐུན་སྟོབས་ལྡན་སོགས་ལའང་གནོད་འཚེ་བཏང་ནས་སྐུ་བཀྲོངས་པ་དང་བློ་མཐུན་ངག་དབང་སྐལ་བཟང་བཙོན་འཇུག་དང་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ངལ་རྩོལ་སྒྱུར་བཀོད་ལོ་ངོ་བཅུ་དྲུག་རིང་བྱས་པ་རེད།”ཅེས་དང་། བྱ་མདོ་རིན་བཟང་གི་མུ་འབྲེལ་ཟིན་ཐོ《ངའི་ཕ་ཡུལ་དང་གཟབ་ཉན》ལས་ཨ་ཁུ་ཡར་འཕེལ་གྱིས། “……ང་བཙོན་ནས་ཐོན་དུས་ངའི་སྤུན་ཆེ་བ་ཀླུ་འབུམ་ཕྱུག དེའི་ཆུང་བ་སྟག་ལྷ། དེའི་ཆུང་བ་སངས་རྒྱས་སྐྱབས། སྲིང་མོ་འབྲུག་སྐྱིད། རྒྱ་མོ་སྐྱིད་འདི་ཚོ་ཚང་མ་ཀོས་ནན་ཞན(རྫོང)ལོ་ཀེ(ངལ་རྩོལ་སྒྱུར་བཀོད)ནང་ནས་ཤི་སོང་ཟིག སྤུན་དགེ་བྷ་ཟེར་ནི་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཀྱེ་ཕུར་ནས་བོན་སྐོར་སོགས་སྡེབ་གསོད་བྱེད་དུས་བསད་དང་ནི་རེད། ད་ཤུལ་ན་ཨ་མ་དང་སྲིང་མོ་ལྷ་མོ་ཐར་གཉིས་ཀ་མ་གཏོགས་མེད་ཀི”ཞེས་པ་དག་ལ་གཞིགས་ན་མང་པོ་བཤད་དགོས་མི་འདུག་སྟེ། བྱེ་བྲག་གཅིག་གིས་ཁྱོན་ཡོངས་གཞལ་ནུས་པ་ལྟར། དེ་ལྟ་བུའི་དུད་ཁྱིམ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོས་གཤིན་རྗེའི་བཤས་རའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་སུམ་མྱངས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ནོ།།
བོད་ཡུལ་བདུད་ཀྱི་བཙོན་རར་བསྒྱུར་ཚུལ་ནི། མི་འབོར་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཟོག་ལུག་བཞིན་བཙོན་ལ་བསྡུས་པ་སྟེ། ཉེས་མེད་ཀྱི་མི་རྣམས་རྩྭ་འབྲེག་འབྲེག་དང་ཤོག་སྒྲིལ་སྒྲིལ། པགས་པ་མཉེད་མཉེད་ཀྱིས་ཁྲི་མུན་བཙོན་ལ་མདའ་གསེབ་གསེབ་ཏུ་བརྫངས་ཤིང་། ལག་སྒྲོག་དང་རྐང་སྒྲོག་རྫོགས་པ་ན་རྣོ་སྐུད་དང་ལྕགས་སྐུད་ཀྱིས་ཚབ་བྱས་ཏེ་བསྒགས། རྐང་གི་ལྷམ་འབོབ་ཕྲོགས། སྐེད་ཀྱི་སྐ་རགས་ཕྲོགས། རས་ལྷབ་ནག་པོས་མཐོང་བ་བསྒྲིབས་རྗེས། ཤིང་དབྱུག་དང་ལྕགས་དབྱུག གློག་དང་འཕྲུལ་གྱི་ཁྲིམས་ཆས་སྤྱད་དེ་དམྱལ་བ་མནར་མེད་མ་གཏོགས་དེ་འདྲའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་མི་སྲིད་པའི་ཚད་དུ་སྦྱོར་ཞིང་། ཀན་རྐྱལ་དུ་ནམ་ལངས་པ་ལྟ་བུ་དང་ཁ་སྦུབ་ཏུ་ས་རུབ་པ་ལྟ་བུའི་རྡུང་རྡེག་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ཕྱི་མ་སྐྱེད་མཁན་གྱི་གྲོང་པ་དག་གི་འདོམས་ལ་གཟས་ནས་བསྣུན་ཅིང་། རྒྱུད་ཕྱི་མ་མི་སྐྱེད་པའི་གྲྭ་པ་དག་གི་སྲོག་ལ་གཟས་ནས་བསྣུན་པའི་ཞེ་གནག་ཁོག་བཅངས་ཆེ་བར་མ་ཟད། “……མེ་མདའ་འདི་ཁྱོད་ཚོ་བོད་པ་ཚོ་གསོད་པར་ཆེད་དུ་བཟོས་པ་རེད། ཁྱོད་གོམ་པ་གང་བྲོས་ན་ངས་མེ་མདའ་བརྒྱབ་ནས་གསོད་ངེས་ཡིན། ད་བསད་པའི་རྗེས་སུ་རོ་གད་སྙིགས་ཁྲོད་དུ་གཡུག་རྒྱུ་ཡིན།……”(བླ་བྲང་གྲྭ་པ་འཇིགས་མེད་ཀྱི་སྐད་ཆ་སྟེ་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་དྲ་བ་ལས་དྲངས།)ཟེར་ཞིང་གཤིན་རྗེའི་ལས་མཁན་གྱི་འཇིགས་སྐུལ་ཁྲག་སྐྱུག་རྣག་སྐྱུག་བྱེད། མགོ་དང་སུག་པའི་གོ་ལྡོག་སྟེ་གནམ་ལ་དཔྱངས་ཤིང་ཐོད་དང་དཔྲལ་བར་རྐང་པས་བཅགས་ཏེ་རྩིས་ཐང་འཇོམས་ཚུལ་ནི་ཧྥ་ཤི་སི་དང་ན་ཙིའི་ནག་ཉེས་བརྗོད་པའི་གློག་བརྙན་ལས་མ་གཏོགས་མཐོང་དུ་མེད། བཙོན་ཁང་དུ“རྒྱ་མིའི་བཙོན་མ་ཚོས་ཡི་གེ་འབྲི་སྦྱོང་བྱས་ཆོག་ཅིང་། བོད་པ་ཚོས་དེ་ལྟར་བྱེད་མི་ཆོག”(འཇམ་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི《མནར་གཅོད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཞིག》ལས་དྲངས།)ལ།“བོད་པ་ཕན་ཚུན་བར་རྒྱ་སྐད་ལས་བོད་སྐད་ལབ་ཆོག་གི་མེད་པ་རེད་ལ……རང་སྐད་རང་གིས་ལབ་མི་ཆོག་པ་དང་། རང་རིགས་རང་གིས་གླེང་མི་ཆོག་པ”(འཇམ་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི《མནར་གཅོད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཞིག》ལས་དྲངས།) ལྟ་ཞོག ཉིན་མཚན་བསྟུད་མར་གཉིད་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཕྲོགས་པའི་འདྲི་གཅོད་ཀྱིས་བློ་ཡི་དཔའ་སྤོབས་ཐོར་ཞིག་བཟོ་བས་ན། ལུས་ཀྱི་རྡུང་རྡེག་བྲབས་གསུམ་ནི་དེ་ཡི་ཁྲི་ཆར་ཡང་མི་དོ་བར་བཤད་ཅིང་། “ཆེས་བཟོད་པར་དཀའ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་པོར་མནར་གཅོད་བཏང་བ་དེ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེ་རེད”(ཐེའུ་རང་གི《ཁྲག་ཡིག》ལས་དྲངས། )ཅེས་དང་། ཐ་ན། “ཉིན་ཞིག་འདྲི་གཅོད་བྱེད་སྒང་ལ། སེམས་སུ་གློ་བུར་དུ་འདི་ལྟར་བྱེད་པ་ལས་མདེའུ་གཅིག་གིས་བརྒྱབ་སྟེ་བསད་ན་དགའ། ཁྱིམ་མི་དང་སྤུན་ཟླས་སེམས་སྡུག་བྱེད་སྲིད་ཀྱང་། ང་ལ་མཚོན་ན་ཚ་ཁོལ་ན་ཁོལ་ལན་གཅིག་རེད” (འཇམ་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི《མནར་གཅོད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཞིག》ལས་དྲངས།) ཅེས་གསོན་པ་ལས་ཤི་བ་དགའ་བར་སྙམ་པའི་དཀའ་སྡུག་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་། ཏག་ཏག་བློ་ཡུལ་ལས་འགོངས་པའི་མནར་གཅོད་ཀྱིས་བཙན་པོའི་སྙིང་སྟོབས་མི་ཟད་པའི་དཔའ་བོ་རྣམས་དབང་ཉམས་ཞ་ཆག་བཟོས་ཤིང་མང་པོ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཚེ་ཡི་འཕེན་པའང་རྫོགས་པར་བྱས།ཡོད་ཚད་ཡི་དྭགས་ལྟ་བུར་བྱེད་འདོད་ཀྱི་ཟས་སྐོམ་བཅད་པའི་མནར་གཅོད་དེས་མི་རྣམས་ཤི་གསོན་གཉིས་ཀྱི་སྣེ་མཐར་དེད་ཅིང་། ལྟོགས་པས་མི་སྐྱོན་ཏེ་སྐོམ་པའི་གདུང་བ་མ་བཟོད་པ་ན“མི་དྲུག་ཅུ་ལྷག་གི་གཅིན་དེ་འཐུང་མཁན་ཡང་བྱུང་སོང་།”(《བཙན་པོའི་སྙིང་སྟོབས》དེབ་དང་པོ་ལས་དྲངས།)
ལྟོགས་སྐོམ་གྱིས་རྨེག་མེད་བཟོ་འདོད་ཀྱི་བརྩེ་བྲལ་མནར་གཅོད་བྱེད་སྟངས་དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་དུས་དང་ཁྱད་པར་མེད་དེ། མི་བུ་གྲངས་མེད་ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་པ་ལྟ་ཞོག འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་དུ་གསོན་པའི“མི་རྣམས་ལ་བཀྲེས་ཤིང་ལྟོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེ་ལྕེ་འབར་སྟབས། སྔོན་ཆད་ང་ཚོའི་བོད་ཁུལ་དུ་རྟ་བོང་དང་འབྲི་གཡག བ་གླང་སོགས་ལ་སྤྲད་བྱའི་འབའ་ཆ(སྣུམ་རིགས་བཙག་འཕྲོས་ཀྱི་སྙིགས་རོ།——བསྒྱུར་མཆན།)དང་ཕུག་མ(སྤུན་པའམ་སྦུན་པ་སྟེ། འབྲུ་རིགས་ཀྱི་ཕྱི་ཤུན།——བསྒྱུར་མཆན།)སོགས་ཀྱང་ཐོབ་དཀའ་ཞིང་བྲོ་བཅུད་ལྡན་པའི་བཟའ་ཆས་སུ་གྱུར་འདུག དེ་ཡང་ཟ་ཁང་གི་འགན་ཁུར་བས་མཐོང་སྣང་དུ་ཟ་མ་མང་ཙམ་ཡོང་བ་དང་། ཉིན་གཅིག་གི་བཀྲེས་ལྟོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཆེད། ཟ་རུང་བའི་རྩྭའི་རིགས་སྨོས་མེད་ཁར། ཟ་མི་རུང་བའི་ཤིང་ཤུན་དང་ཤིང་ལོ། རྩྭའི་རྩ་བ་དང་རྩྭ་འབྲས་སོགས་མང་ཙམ་བཀོག་སྟེ་ལས་སྣོན་བྱས་རྗེས་འབྲུ་རིགས་ཉུང་ངུ་དེ་བསྲེས་ནས་ཕག་ལྟོ་ནང་བཞིན་སླ་ཆོབ་ཆོབ་བཟོས་ཏེ་མི་རྣམས་ལ་ཟ་རུ་འཇུག་གི་ཡོད་ཅིང་། ཐ་ན་འདི་ལ་ཡང་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཏེ་གྲོད་ཁོག་རྒྱགས་ཐག་ཆོད་ཅིག་ཟ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད།” (《ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་བདུན་གྱི་སྙན་ཞུ》ལས་དྲངས། )དེ་ལྟར་བཟོད་དཀའི་བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་བྱས་མཐར་བཙོན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ“རྔ་མ་སྐྱེས” (ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱི《རླུང་དམར་འུར་འུར》ལས་ཀྱི་ཚིག)ཤིང་། དེ་ལས་ཀྱང་ཡ་ང་བའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་མྱོང་བ་དཔེར་ན། “ལྔ་བཅུ་ང་བརྒྱད་ལོའི་མུ་གེའི་སྐབས་སུ་ཁོང་ནི་ཞྭ་གོན་ཡིན་ལ། རྒྱུན་དུ་རོ་འཁུར་དུ་འགྲོ་དགོས་ཟེར། ཉིན་ཞིག་ཁོང་གི་གྲོགས་པོ་མུ་གེ་ཡིས་འཆི་ལ་ཉེ་བ་ཞིག་གིས་ཁྱོད་རོ་འཕེན་དུ་འགྲོ་ན་ང་ལ་མི་ཤ་ཞིག་ཁྱེར་ཤོག་ཟེར། ཐེངས་གཅིག་གཉིས་ལ་སོང་ཡང་མི་ཤ་ཁྱེར་ཡོང་རྒྱུ་མ་རྙེད། ཤི་བོ་དེ་ཚོ་ཡང་མུ་གེས་ཤི་བ་ཡིན་པས་ལུས་སྟེང་དུ་སྐྱི་ལྤགས་ལས་ཤ་ཅུང་ཙམ་ཡང་མི་འདུག ཉིན་ཞིག་ཤ་ཅུང་ཙམ་ཡོད་པའི་ཤི་བོ་ཞིག་དང་ཕྲད་པས་ངས་ཁོ་ལ་མི་ཤ་ཅུང་ཙམ་ཁྱེར་ནས་འོངས་ཏེ་བྱིན། ཕྱི་ཉིན་མི་དེས་ཁོང་ལ་ཁ་སང་གི་ཤ་དེ་ལྕང་མ་དུམ་བུ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་གདུ་རུ་བཅུག་རྗེས་ཁུ་བ་འཐུང་བས་མདང་དགོང་ང་ལ་གཉིད་སྐྱིད་པོ་བུད་ཡོང”(《བཙན་པོའི་སྙིང་སྟོབས》དེབ་དང་པོ་ལས་དྲངས།)ཞེས་པ་ལྟར་དང་། “བཙོན་མ་ལ་ལ་བཀྲེས་ལྟོགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར་མི་རོའི་ཐོག་ནས་ཤ་ཁྱེར་ཡོང་སྟེ་ཟ་ཡི་འདུག”(བྱ་མདོ་རིན་བཟང་གི《ངའི་ཕ་ཡུལ་དང་ཞི་བའི་བཅིངས་གྲོལ》ལས་དྲངས།) ཅེས་པ་ལྟར་གྱི་ཟས་སྐོམ་བཅད་པས་མི་རོ་མི་ཁྲག་ཟ་བའང་མི་འཛེམ་པའི་ཚད་དུ་བསྐྱལ་པའི་ལོ་ཟླར་སླར་ཡང་ཕྱིན་པ་དང་ཁྱད་ཅི་ཡོད། འདས་སོང་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་སུ། མི་གཅིན་འཐུངས་ཤིང་མི་ཤ་ཟོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་ལྟ་ཞོག ཐ་ན་ལྟོགས་སྐོམ་གྱིས་ཤི་བའི་ཚུལ་ཀྱང་མཐོང་ཐོས་མེད་མོད། དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་སུ་དེ་ལྟའི་ཧ་ལས་ཤིང་ཡ་ང་བའི་བྱུང་བ་ཡོད་པ་ནི། ཏག་ཏག“མི་དམངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ”ཟེར་མཁན་ཚོས་བཞག་པའི“བྱས་རྗེས”རེད།
བོད་ཡུལ་འཇིགས་སྐུལ་འཐབ་རར་བསྒྱུར་ཚུལ་ནི། ཞི་བའི་ལས་འགུལ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་། གནད་ས་འགག་འཕྲང་ཐམས་ཅད་དུ་མདའ་ར་བཅོས། སྒྱོགས་དང་མེ་མདའ་བསྟར། སྤུ་ཟིང་ཟིང་། སྐྲ་ཞོགས་ཞོགས། དགོན་གྲོང་འདུས་མདོ་ཕལ་ཆེར་ཉེན་རྟོག་པ་གཤར། གསང་མྱུལ་གྱིས་ཁེངས། འཇིགས་ཡེར་ཡེར། དངངས་འདར་འདར། ཁང་ཐོག་དང་སྲང་ལམ་གཙོ་སར་ལྐོག་མདའ་པ་སྐུང་། སོ་པས་སྒུག ཤ་གྲིམ་གྲིམ། རུས་གཟེར་གཟེར། ལྟ་སྐོར་མཇལ་སྐོར་གང་ཡང་མདེའུའི་ཁ་ནས་སྔོག་བཤེར་དང་། འདྲི་རྩད། ཐོ་འགོད་མི་བྱེད་ཐུ་མེད་ཡིན་པས། འཁྱག་སིབ་སིབ། གྲང་ཤིག་ཤིག གྲྭ་པ་ཕལ་ཆེར་གྲོང་ལ་སྤྱུགས། གྲོང་པ་ཕལ་ཆེར་ནང་ལ་བཀག འཕྲིན་ཡིག་དང་ཁ་པར། རྩིས་འཁོར་དང་དྲ་རྒྱ། ཇ་ཁང་དང་ཆང་ཁང་ཀུན་ལ་ལྐོག་ལྟ་ལྐོག་ཉན་བྱེད། ཉེ་རྒྱང་ཡོད་རྒུ་ཅི་བྱ་གཏོལ་བྲལ་དང་ཐབས་ཟད་འུ་ཐུག་བཟོས། ཉིན་ལ་འཕར་སྤྱང་བཞིན་རྒྱུག མཚན་ལ་རྐུན་ཇག་བཞིན་འཇབ། དགོན་གྱི་ལྷ་ཁང་འདུ་ཁང་དང་གྲོང་གི་ཁང་ཁྱིམ་མི་ཁྱིམ་ལ་གློ་བུར་གློ་བུར་དུ་འཇབ་རྒོལ་བྱེད་ཅིང་། ཁང་ཁྱིམ་གྱི་མདོ་ནས་ཕུ་ལ་གློང་། ཕུ་ནས་མདོ་ལ་སྔོག རྒྱལ་བའི་སྐུ་པར་འཚོལ། སྦས་པའི་མཚོན་ཆ་འཚོལ། ཞོར་ལ་སྒོར་མོ་འཚོལ། རྒྱུ་ནོར་འཚོལ། སྐུ་པར་ས་ལ་རྡེབ་ཅིང་རྐང་པས་འགོམ། མི་གདོང་གཅན་གཟན་གྱི་སེམས་ཅན་དང་གྲྭ་ཆས་གྱོན་པའི་སྤྱང་ཀི་ཟེར། སྨྱོ་རྟགས་གཟའ་རྟགས་གཉིས་ཀ་སྟོན། (མགོ་བོ་ཡོད་ཀྱང་ཀླད་པ་མེད་པའི་དམར་པོའི་དམག་རྣམས་ལ“མེས་རྒྱལ”ཟེར་བ་དང“ཀྲུང་ཧྭ”ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་སྨྱོ་ཆུ་བླུད་དྲགས་པས། རྩ་བ་ནས་སྨྱོས་མ་ཡིན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཡ་མཚར་རྒྱུ་མེད)བཙན་ཁང་ལས་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མའི་ཕྱག་ཆ་མཐོང་ཞིང་རྙེད་པས། མཚོན་ཆ་སྦས་སྐུང་བྱས་པའི་དཔང་རྟགས་ཟེར། གླེན་རྟགས་བླུན་རྟགས་གང་ཡང་སྟོན། ཤེས་བཞིན་ཞྭ་དཔེ་ལྷམ་འགེབས་ཀྱང་བྱེད། གོང་ཅན་གྱི་དངོས་རྫས་འཁྱེར། གོང་མེད་ཀྱི་ཅ་ལག་རྐུ། ཐབ་མགོའི་ཚ་མ་ཚོས་ཀྱི་མོག་མོག་ཀྱང་ཕྲོགས་ཏེ་ཟ། རྐུན་མ་ཇག་པ་རྐྱ་བསྡེབས་རེད། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར། བོད་མི་ཡིན་ཕྱིན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོན་ཁང་སྡོད་པའི་ཐོབ་ཐང་མེད། གནམ་གྲུའི་ཐང་དུ་ཞྭ་ལྷམ་འཕུད་པའི“སྣེ་ལེན”ཡོད། སྤ་སེ་མི་རག ལས་གླ་མི་རྒྱུག གཡོ་འཕྲུལ་དྲིལ་སྒྲོག་གི་རྐྱེན་ལས། བོད་མིར་ཞེ་སྡང་དང་འཇིགས་སྣང་འདྲེས་མའི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་ལྟ། ཡོད་ཚད་དོགས་ཟོན་གྱི་ངང་ལ་གནས། མདོར་ན། བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་། ཐ་ན་བྱིས་པ་བསམ་མེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་འདྲའི་གནོན་ཤུགས་འོག་མི་ཚུད་རང་ཚུད་ཆགས་ཡོད།
དེ་བས་ཀྱང་ཚབས་ཆེ་བའི་འཇིགས་རུང་ནི་བསྟན་དུ་མེད་ཀྱང་། མཚོན་ཆའི་དབང་དུ་བཏང་ན། མི་ཆོས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆ་ལ་གཞིགས་ཏེ། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མཚོན་ཆ་ཚབས་ཆེན་འགའ་རེ་ནི་གཡུལ་འཁྲུག་ཁྲོད་ནམ་ཡང་སྤྱོད་མི་རུང་བའི་གན་ཆིངས་བཞག་ནས་བཀག་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཏམ་ཏམ་མདེའུ(ཏམ་ཏམ་མདེའུ(dumdums)ནི། བསད་རྨས་གཏོང་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་མདེའུ་ཞིག་སྟེ། མདེའུ་དེ་མི་དར་མའི་མཛུབ་གུའི་ཆེ་ཆུང་ཙམ་ལས་མེད་ཀྱང་འབེན་ལ་ཕོག་ཚེ་མདེའུ་འགས་པས་ན་མདེའུ་ཁུང་ཆུང་ཡང་རྨ་ཁ་ཆེན་པོ་བཟོ་ལ་ཕོག་ཚད་ཤི་བ་ཞིག་ཡིན་རབས། དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ཏམ་ཏམ་ཞེས་པའི་ས་ཆར་དབྱིན་ཇི་པའི་དམག་གི་མཚོན་ཆ་བཟོ་གྲྭ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ཐོན་པས་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས། མཚོན་ཆ་དེ་རིགས་ནི1899ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒང་གཏན་འགོག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། )དང་རྫས་འགྱུར་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུ་རེད། ཡིན་ནའང་། རྒྱལ་ཁབ་དམག་དཔུང་སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་གིས་འཇིགས་སྐུལ་འཐབ་རར་བསྒྱུར་པའི་བོད་ཡུལ་དུ་མཚོན་ཆ་དེ་དག་ཀྱང་བཀོལ་སྤྱོད་དང་ཚོད་ལྟ་བྱས་སོང་བ་འདི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། “ཟིང་འཁྲུག”ཏུ་བཏགས་པའི་དུས་དེར། “བོའུ་དེ་བརྒྱབ་པའི་ཤུལ་དུ་སྔུན་ན་ཨུ་ཁུང་ཆུང་ངུ་ཞིག་མ་གཏོགས་མི་འདུག་ལ། ལྟག་རྒྱབ་ཏུ་བར་ཚགས་མེད་པར་གཏོར་འདུག” (བྱ་མདོ་རིན་བཟང་གི《ངའི་ཕ་ཡུལ་དང་ཞི་བའི་བཅིངས་གྲོལ》ལས་དྲངས།)ཅེས་དང་། “སྐབས་ཤིག་བཀྲེས་སྐོམ་དང་དུད་སྤྲིན་རྫས་འགྱུར་གྱི་ཁ་རླངས་སོགས་ཀྱི་སྟབས་ཡིན་ནམ་ཅི་ཡིན་མ་ཤེས་པར། མི་ཕྱུགས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་དབང་པོ་མི་གསལ་བར་གྱུར་སོང་། ལ་ལས་བཤད་ན་དམག་འཁྲུག་སྐབས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་དུག་རླངས་ཤིག་རེད་ཟེར།” (བྱ་མདོ་རིན་བཟང་གི《ངའི་ཕ་ཡུལ་དང་ཞི་བའི་བཅིངས་གྲོལ》ལས་དྲངས།)ཞེས་པ་སོགས་ལ་བསམས་ན། ཁོ་ཚོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒང་གཏན་འགོག་བྱས་པའི་མདའ་མདེའུ་མཚོན་ཆ་དུག་ཅན་དག་ཀྱང་སྤྱད་དེ་བོད་ཡུལ་འཇིགས་སྐུལ་འཐབ་ར་སོགས་ལ་བསྒྱུར་དང་སྒྱུར་བཞིན་པ་སུ་ཡིས་བསྙོན།
གོང་དུ་བཀོད་པ་རྣམས་ལས། ང་ཚོས་དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་པ་ལས་ལྷག་པའི་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་མེད་པ་ཤེས་ཐུབ་པ་རེད། མི་རྣམས་དྲག་ཤུགས་དང་མགོ་གནོན། གཡོ་འཕྲུལ་དང་རྨོངས་བྱེད། གཏུམ་སྤྱོད་དང་ཚར་གཅོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་གཙེ་བར་བྱེད་པ་དང་། བསུན་པར་བྱེད་པ། འཛེར་བར་བྱེད་པ། གཟིར་བར་བྱེད་པའི་མུ་ལ་འཇིགས་སྐྲག་གིས་ཤི་མིན་གསོན་མིན་བཟོ་བ་ལས་གཞན་གྱི་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་ཤིག་གང་དུ་ཡོད། དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཚེ་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཡོད་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ། བོད་མི་དཀྱུས་མ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་རྒྱ་སྡོམ་པ་དང་། བོད་མི་ཆེ་རྒུ་ཀུན་གྱི་ངག་རྒྱ་སྡོམ་པ། བོད་མི་བསམ་མེད་ཡོངས་ཀྱི་ཡིད་རྒྱའང་སྡོམ་པའི་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་དང་རྒྱལ་ཁབ་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་ནི་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀྱི་སྔོན་ནས་ད་ལྟ་ལ་ཐུག་གི་བར་སྤྱད་པའི་ལག་ལེན་ཡིན་ཕྱིར། ཁོ་ཚོའི་ཁྱད་གཤིས་སུ་སོང་འདུག་པར་སུ་ཡིས་བསྙོན། ཕྱི་ཕྱིར་ཁོ་ཚོས་ཇ་བག་གཅིག་དང་། ཕྱེ་ཁུག་མ་གང་། ཤོག་སྒོར་དམར་ཙེ་འགའ་ཡིས་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་ཡོད་མདོག་གིས་དབུལ་བ་བསྐྱོར་ཏེ་མུག་པ་སྐྱོབ་རྒྱུ་ཡིན་ཟེར་བའི་སྣ་ནག་མའི་གཡོ་འཕྲུལ་ཟོལ་བཅོས་དེས། དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས་རྒྱས་འགོ་ཚུགས་ཤིང་ཆིག་སྒྲིལ་ཁྲོ་ལོག་ཆགས་འགོ་ཚུགས་པའི་བོད་སེམས་སྔར་མ་ཁུགས་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བས་ཀྱང་ཅི་ལྟར་ཁུགས།
མདོར་ན། ཁོ་བོ་སྐྱོ་བའི་ཚོར་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི། བོད་རྣམས་ལ་ད་ལྟ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ། རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། དམངས་གཙོ་སོགས་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ངེས་ཤེས་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་ཆགས་མེད་པ་དང་། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་རྩ་བ་དང་། རྨང་གཞི། རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་རིག་གནས་ལྟ་བ་དང་། རིག་གནས་བསམ་བློ། རིག་གནས་འདུ་ཤེས། རིག་གནས་ཉམས་ལེན་མེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་འཇིག་རྟེན་མི་བུ་ཡི་ལྟ་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་རིགས་རྒྱུད་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་བསམ་བློ་མེད་པ། སྟོང་གསུམ་འཇིག་རྟེན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་ས་ཁོངས་ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པ། སྐྱབས་འགྲོ་ཕྱག་འཚལ་གྱི་ཉམས་ལེན་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་རང་དབང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཉམས་ལེན་མེད་པ། རྒྱལ་པོ་གོང་མའི་གོ་དོན་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་ཐོབ་ཐང་རིན་ཐང་གི་གོ་དོན་མེད་པ། ལྷ་ཆོས་འདྲེ་ཆོས་ཀྱི་བློ་མོས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་མི་ཆོས་སྲིད་ཆོས་ཀྱི་བློ་མོས་མེད་པ། དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་ཡོད་པ་ཡོད་པ་ཀུན་ཡོད་པས་མེད་པ་མེད་པ་ཀུན་མེད་པར་བྱས་སོང་བ་དང་། མེད་པ་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ཡོད་པ་རྣམས་ཡོངས་ཁྱབ་གོ་ལྡོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དབང་གིས་མཇུག་འབྲས་འདི་འདྲ་མྱོང་དགོས་སོང་བ་ལ་སྐྱོ་ཆེ་བ་གཅིག་དང་།
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་གི་རྣམ་སྨིན་དུ་དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་པས་ཚོགས་གཅིག་ལུགས་གཅིག་གི་རྩ་དོན་དང་། མི་སྒེར་མགོ་གནོན་གྱི་རང་བཞིན། ངག་རྒྱ་དམངས་འཐོམས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས། དྲག་ཤུགས་དབང་སྒྱུར་གྱི་ཁྱད་ཆོས། གཞན་རིགས་ཚར་གཅོད་ཀྱི་ཧམ་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཡུལ་གཤིན་རྗེའི་བཤས་ར་དང་། བདུད་ཀྱི་བཙོན་ར། དམྱལ་བའི་ཁྲིམས་ར། འཇིགས་སྐུལ་འཐབ་རར་བསྒྱུར་པ་ད་རེས་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་རབས་ཕྱེད་ལྷག་གི་ཡུན་ལ“……བདག་ལ་ཅི་ཞིག་ཡོད/ཐ་ན/རང་དབང་གི་འཚོ་བ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་རོལ་བའི་ཐོབ་ཐང་ཡང་མེད་པར་གྱུར་འདུག”ལ། “སུ་ཞིག་གསོད་འདོད་པའམ་སུ་ཞིག་འཛིན་འདོད་པ་ལྟར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་བཞིན/རང་དབང་མེད་པའི་ངེད་ཚང་ལ་ཅི་འདོད་ལྟར་བྱེད་བཞིན” “……ངེད་ཅག་གི་ཚེ་སྲོག་ཐར་ཐབས་བྲལ་ཞིང” “འདྲ་མཉམ་དང་རང་དབང་ཡེ་ནས་མེད་པའི་ང་ཚོ/‘བཙོན་དུ་ལུས་པའི་བོད་མི’ཞེས་བརྗོད” (“བདག་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་གླུ་རུ་ལེན་པའི་གླུ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་བསམ”པ་སྟེ། “འཚོལ་སྙེག་ཁྲོད་ཀྱི་རང་དབང་ཡཱ/རང་དབང/ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཞིག་ན་ང་ཚོ་ལ་གཟིགས་ཡོད ”ཅེས“རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མི་སྤོབས་པའི……གདུང་འབོད”གང་མང་བོས་ཏེ་གཤེགས་པའི་ན་ཆུང་སྙན་ངག་པ་གཡུང་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཚིག་སྟེ། 《བཙོན་དུ་ལུས་པའི་བོད་མི》ལས་དྲངས།)པ་ལྟར། བོད་ཡུལ་ཧྲིལ་པོ་བཙོན་ལྟར་བཟོས་ཏེ། ཡོད་ཚད་ཁ་བཏགས་བཟོས་པའི་དམར་གསོད་ཀྱི་སྦྱོར་རྩུབ་དང་། བརྒྱ་ལས་བཅུ་ལུས་མེད་པའི(བྱིས་པ་སྟོང་ཚོ་ཕྲག་ཅིག་དང་། རྒས་པ་དྲུག་བརྒྱ་ཡར་མར་ཡོད་ཟེར་བའི་ནང་ནས། བདག་པོ་ཡོད་མཁན་བྱིས་པ་དང་། རྒས་པ་ཚོ་རེ་ཁྲིད་སོང་བ་མ་གཏོགས། ད་ནི་ཤུལ་ན་རུ་ཁག་གསུམ་ལ་བྱིས་པ་ལྔ་བཅུ་ནང་དང་། རྒན་པ་བཅུ་ཁ་ལྷག་ཡོད། དེ་མིན་ལོ་ཕྱེད་ཀ་མ་འགོར་བར་ཐམས་ཅད་ཤི་སོང་། དག་དག་བཤད་ན་ཟླ་གཉིས་གསུམ་ལས་མ་འགོར་བར་ཐམས་ཅད་ཤི་སོང་། ——ནགས་ཚང་ནུས་བློའི《ནགས་ཚང་ཞི་ལུའི་སྐྱིད་སྡུག》ལས་དྲངས།)བཙོན་འཇུག་གི་མནར་གཅོད། ལུགས་འགལ་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པའི་ཁྲིམས་བཅད་ཀྱི་གཉའ་ཤིང་། མི་གཅིན་མི་ཤ་ཟོས་པའི་ཡི་དྭགས་ཀྱི་གདུང་གཟིར། དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་དམྱལ་བའི་ཡ་ང་མངོན་སུམ་མྱོང་བའི་བཅའ་བཅོས་ཀྱི་ལས་རྒྱུན་ད་དུང་མཐུད་དེ་འདུག་པ་ལ་སྐྱོ་ཆེ་བ་དང་གཉིས་སོ།།
གསུམ་པ། འཇིགས་པ་སྒེར་གཞུང་ཐལ་མཐའ་དགུ་འགྲིལ།
དེ་ལྟར། བོད་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་སྲིད་སྟོངས་བྱེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། འཇིག་རྟེན་མ་ལུས། སྐྱབས་འགྲོ་ཕྱག་འཚལ། རྒྱལ་པོ་གོང་མ། སྟོང་ཉིད་བདག་མེད། བྱམས་སེམས་སྙིང་རྗེ། ལྷ་ཆོས་འདྲེ་ཆོས་སོགས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་དང་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱིས་མི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ། གློ་བུར་གཉིད་ལས་སད་པ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་ཕྱེ་བ་ན། རང་ས་མ་མོའི་བྲང་མགོ་འདྲ་བོ་ཆ་གསེས་ཆག་རལ་དུ་བཏང་བ་དང་། རང་ཐང་གསེར་གྱི་ཐུ་ལུམ་འདྲ་བོ་རྐང་བརྫིས་རྡོག་གནོན་ཐེབས་པ། རང་གི་རིགས་རྒྱུད་རུས་རྒྱུད་ཀྱང་སྟོབས་ཟད་ཉམས་རྒུད་དུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། ད་ལྟ་རང་གི་ས་ཁོངས་དང་ཐོབ་ཐང་གི་འདུ་ཤེས་སད་འགོ་བརྩམས་སོང་ལ། ཁྱད་པར་དུ་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་གོ་དོན་རྙེད་དེ་རང་གིས་རང་ལ་བདག་པོ་རྒྱག་རྒྱུའི་སྟ་གོན་བྱས་སོང་།
དེང་དུས་འཛམ་གླིང་དུ། མངའ་དབང་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲངས་འབོར་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་ཡིན་པ་ནི། མི་རྣམས་ལ་མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་དབང་ལས་མཐོ་བའི་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་གོ་རྟོགས་སད་པ་དང་། མི་རིགས་གང་ཞིག་ལ་ས་ཁོངས་དང་། ཐོབ་ཐང་། མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཆགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རེད། མི་རིགས་སྤྱིར་བཏང་པ་ཞིག་ནས་མངའ་དབང་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་འཛམ་གླིང་སྒང་འདིའི་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་གི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་འདུག འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒེར་གཅོད་ལམ་ལུགས་གང་ཡང་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་སུ་འབྱོན་པ་ཟློག་མེད་ཅིག་ཡིན་པ་ཇི་བཞིན། དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་དགོས་པའང་ཟློག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་རེད། ཁོ་བོས་བལྟས་ན་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་ཆེ་བས་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་རྩ་འཛིན་དང་། གྲོས་ཆོད། གསལ་བསྒྲགས། སྤྱི་ཆིངས་སོགས་མི་རིགས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་གྲོས་མཐུན་ཡིག་ཆ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་དམངས་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་ཁག་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྲིད་གཞུང་གང་དེར་གནས་པའི་མི་རིགས་དག་གི་གནད་དོན་རྣམས་མི་རིགས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལྟར་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་སོ།།
གཉིས་པ་ནི། དམངས་གཙོའི་ས་ཁུལ་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་སོ་སོའི་ས་ཁུལ་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གནས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་གོང་གསལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་འཛིན་དང་། གྲོས་ཆོད། གསལ་བསྒྲགས། སྤྱི་ཆིངས་སོགས་སུ་བཀོད་པའི་མི་དམངས་དང་མི་རིགས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་རྩ་དོན་ལྟར་ཐག་བཅད་པ་དཔེར་ན། 2006ལོར་དམངས་གཙོའི་མང་མོས་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་རང་བཙན་བྱུང་བའི་མོང་ཐེ་ནེ་ཀི་རོ་རྒྱལ་ཁབ་ལྟ་བུ་རེད། དེས་མོང་ཐེ་ནེ་ཀི་རོ་མི་རིགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་མི་རིགས་དང་མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་འཛིན་སོགས་ཡིག་ཆའི་དགོངས་པ་དང་རྩ་དོན་ལྟར་ཐག་བཅད་སོང་བ་དང་། ཡང2008ལོར་དམངས་གཙོའི་མང་མོས་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་རང་བཙན་བྱུང་བའི་ཁོ་སོ་ཝ་རྒྱལ་ཁབ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་ཨལ་པ་ནེ་ཡ་མི་རིགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་མི་རིགས་དང་མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་འཛིན་སོགས་ཡིག་ཆའི་དགོངས་པ་དང་རྩ་དོན་ལྟར་ཐག་བཅད་སོང་བ་རེད། དཔེ་དེ་བཞིན་དུ། མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་གང་ཞིག་དམངས་གཙོའི་དགོངས་པ་ནང་ལྟར་ཆབ་སྲིད་རང་སྐྱོང་དུ་གནས་པའང་གང་མང་འདུག་པ་སྟེ། ཧྥ་རན་སིའི་ཁོར་སི་ཁ་གླིང་ཕྲན་དུ་ཡོད་པའི་སྡོད་དམངས་རྣམས་ལ་མང་མོས་འོས་བསྡུ་བྱས་དུས། སྡོད་དམངས་བརྒྱ་ཆའི་བརྒྱད་ཅུ་ཡན་གྱིས་སྔར་བཞིན་ཧྥ་རན་སིའི་ཁོངས་སུ་སྡོད་པའི་འདོད་མོས་བསྟན་པ་ལྟར་ཆབ་སྲིད་རང་སྐྱོང་དུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། 1921ལོར་ཨིར་ལན་རང་བཙན་བྱས་པ་ལ་དབྱིན་ཇི་འཐད་པ་བྱུང་རྗེས། དབྱིན་ཨིར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཨིར་ལན་བྱང་མ་ནི་ཨིར་ལན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཞུག་པ་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་དབྱིན་ཇིའི་ཁོངས་སུ་སྡོད་པ་ཡིན་པའི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དེ་ཨིར་ལན་བྱང་མ་པ་ལ་སྤྲོད་དགོས་པའི་ཆིངས་ཡིག་བཀོད་པ་དེ་བཞིན། མཇུག་མཐར་ཨིར་ལན་བྱང་མ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་བཞིན་དབྱིན་ཇིའི་ཁོངས་སུ་སྡོད་པ་ཡིན་པའི་འདམ་ག་བྱས་སོང་བ་ལྟ་བུ་རེད། དེའི་མཚུངས་སུ། དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་པའི་ནང་ལ་རང་སྐྱོང་ཐོབ་པའི་སི་ཕེན་གྱི་པ་སི་ཁི་པ་དང་། དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པ་ནས་རང་སྐྱོང་ཐོབ་པའི་ཁ་ན་ཏ་ཡི་ཁེས་པེ་ཁི་པ་དག་ཀྱང་དམངས་གཙོའི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལྟར་རང་སྐྱོང་གཙང་མ་ཆགས་སོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་མཐོང་དུ་ཡོད།
དེ་ལྟར། དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་དམངས་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་རྣམས་ཀྱིས་མི་དམངས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཐམས་ཅད་དམངས་གཙོའི་ཐབས་ལམ་དང་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་གྱིས་ཐག་བཅད་དང་གཅོད་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་དང་། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་དམངས་དང་མི་རིགས། མི་བུ་བཅས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཅི་རིགས་ཡིག་ཆར་བྲིས་པ་དང་མིང་རྟགས་བཀོད་པ་ནང་བཞིན་ཁ་དན་ཚིག་ལ་གནས་པ་དང་། ཆིངས་རྒྱ་དངོས་འབེབས་ཡོད་པ། རྩིས་མཐོང་བརྩི་འཇོག་གནང་གི་འདུག་ཅིང་། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་རྩིས་མེད་མི་བཟོ་བ་རྩ་དོན་དུ་སོང་ཕྱིར། དབང་འཛིན་ཕྱོགས་ཁག་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་མེད་ནའང་དྲག་སྤྱོད་འཇིགས་སྐུལ་གྱི་ལམ་དུ་མི་འཇུག་པ་ཞིག་སྟེ། སྔ་ལོར་སིར་སྦི་ཡ(The Republic of serbia)ལས་རང་བཙན་ཐོབ་པའི་ཁོ་སོ་ཝ་ཡིས་རང་བཙན་བྱས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་དུས། སིར་སྦི་ཡ་སྲིད་གཞུང་གིས་བཤད་པ་ནི། སིར་སྦི་ཡ་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁོ་སོ་ཝ་ཡི་མངའ་དབང་གཏན་ནས་བློས་གཏོང་བ་མིན། ……འོན་ཀྱང་ཁོ་སོ་ཝ་རང་བཙན་བྱེད་པ་ལ་དྲག་ཤུགས་སྤྱད་དེ་བཀག་འགོག་གཏན་ནས་མི་བྱེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་རེད།
ཡིན་ནའང་། དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་པས་མི་དམངས་དང་མི་རིགས། མི་བུ་བཅས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཅི་རིགས་བརྩི་འཇོག་གཏན་ཕབ་གནང་བའི་ཡིག་ཆ་གང་རུང་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད(རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གིས་གོང་གི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་མང་ཆེ་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་འདུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་ཁག་ཐེག་བྱེད་པ་ཡིན”ཞེས2004ལོར་བཟོ་བཅོས་བྱས་པའི《རྩ་ཁྲིམས》སུའང་བྲིས་འདུག)བཞིན་དུ། ཁ་དན་ཚིག་ལ་མི་གནས་ཤིང་ཆིངས་འགལ་བརྡལ་བཤིག་གིས་མི་དམངས་དང་མི་རིགས། མི་བུ་བཅས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་གང་ཡང་རྡོག་བརྫིས་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པ་འུ་ཚོར་མྱོང་བ་ཟབ། མི་དམངས་དང་མི་རིགས། མི་བུ་བཅས་ཀྱི་འདོད་མོས་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་མིན་ནི་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་དམངས་གཙོ་དང་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཙོ་བོ་རེད། དེང་གི་དུས་འདིར། འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ཞི་བདེ་འབྱུང་མིན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོའང་ཕལ་ཆེར་འདི་ལས་མ་འདས་པར་འདོད། ཆ་བཞག་ན་འདི་ལྟར། བསམ་བློ་གུ་དོག་དཀྱེལ་ཡངས་མེད་པ། ལྟ་བ་རྙིང་ཞིང་མཁྲེགས་འཛིན་ཆེ་བ། སྤྱོད་པ་དྲག་གནོན་གདུག་རྩུབ་རྒོད་པ། འདོད་རྔམ་སྟག་ལྟར་འཕྱོ། བདག་འཛིན་སྤྱང་ལྟར་འཇབ། ཞེ་སྡང་འབྲོང་ལྟར་ངར། འཁོན་འཛིན་ཁྱི་ལྟར་ཟུག སྲེད་པ་ཕག་ལྟར་ཉལ། གཡོ་རྒྱུ་ཝ་ལྟར་རྒྱུ། གནས་ལུགས་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པ། ཁྲེལ་བག་ངོ་ཚ་མེད་པ། ཁ་བཤད་དོན་ལ་མི་གནས་པའི་བུ་སྤུན་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་གི་ནང་ལ་མི་ཚེ་སྐྱེལ་དགོས་པ་ཡིན་ན། ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་གཅིག་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་། ཕུ་ནུ་གཞན་དག“འཆམ་མཐུན”གྱིས་འཚོ་བ་རོལ་བའི་སྲིད་པ་ཨེ་ཡོད་དམ། དེ་བས་ཀྱང་། བོད་འདི་སྔོན་གྱི་དུས་སུ། “བོད་བོད་ཡུལ་ན་བདེ་བ་དང་རྒྱ་རྒྱ་ཡུལ་ན་བདེ”བའི་ཁེར་མགོ་ཡིན་པ་གཞིར་བཞག་དང་། ད་ལྟའི་དུས་ནའང《མོན་ཐེ་ཝེ་ཏིའོ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་འོས་འགན་སྤྱི་ཆིངས》ཀྱི་གཏན་ཕབ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། (1)གཏན་འཇགས་ཀྱི་སྡོད་དམངས་ཡོད་པ། (2)དམིགས་བསལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་ཡོད་པ། (3)སྲིད་གཞུང་ཡོད་པ། (4)རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་དོན་དམ་གྱི་འབྲེལ་བ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་ན། སྒེར་གཅོད་ལ་མོས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱིས་གསར་བརྗེ་བྱས་བྱུང་བ་ནི་རྐྱེན་འཛོམས་འབྲས་ཐོན་གྱི་ངང་ཚུལ་རེད།
དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ལས་སོ་སོའི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་གི་ཕྱིར་དུ་ངོ་རྒོལ་དང་གྱེན་ལོག་བྱས་སོང་ལ། ནམ་རྒྱུན་གནོན་ཤུགས་ལྕི་དྲགས་པ་དང་། བཙན་ཚུགས་ལྕི་དྲགས་པ། ན་ཟུག་ལྕི་དྲགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། གསར་བརྗེའི་སྒང་ལ་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་གི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་སོང་བའང་བསྙོན་མི་ནུས་པའི་དོན་དངོས་གནས་ཚུལ་རེད། ད་ལོའི་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་གི་སྣང་ཚུལ་དེའི་འགོ་རྩོམ་སྣ་འདྲེན་དང་མེ་རྟ་སྒྲོན་མཁན་ནི་སྔོན་མ1989ལོའི“ལྷ་སའི་ཟིང་ཆ”རུ་བཏགས་པའི་སྐབས་ལྟར་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པ་ཁོ་ཚོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་གཡོ་ཇུས་དང་ཧམ་རྫུས་ལས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཚུལ་དེ་སྔར་ཁོ་ཚོའི་ནང་མིས་གསང་བ་བརྟོལ་བ་ལྟར་གྱི་ཡི་གེ་དེ་འདྲ་ད་སྔ་མ་མཐོང་མོད། བསམ་ངན་ཞེ་བཅངས་ཀྱིས་གཏོར་བཤིག་དང་དཀར་ས་ནག་འདེད་ཀྱི་ཉེས་ཅན་གཏེ་བོ་ནི་སྔར་བཞིན་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པ་ཁོ་ཚོ་ཡིན་པ་ཕྱི་གླིང་གསར་ལམ་ཁག་ཏུ་མངོན་རྗེས་ཚད་མ་ཅི་རིགས་ཀྱིས་བདེན་དཔང་ཁུངས་འཕེར་བཟོས་འདུག་པ་སྐུ་ཞབས་ཐེའུ་རང་ལགས་ཀྱི 《ཁྲག་ཡིག》ལས་བདེན་དཔང་ཆེན་པོ་བཞིའི་སྟེང་ནས་ར་སྤྲོད་གསལ་བཤད་བྱས་འདུག་པ་བཞིན་མཐོང་དུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུག་མོད། འོན་ཀྱང་། གཡོ་ཐབས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅིང་རྫུན་བཟོ་ལ་གོམས་ལོབས་སུ་སོང་བའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཅན་གྱི་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། ཞུན་ཐར་ཇི་ལྟར་བཅད་ཀྱང་དག་འབུད་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་སྡིག་པ་མིག་བཙུམས་སུ་འདུག་པ་དང་། དེ་མཚུངས་དཀར་ནག་བརྡ་འདེད་དང་དངོས་རྫུན་ཤན་འབྱེད་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་སྒྲིབ་གབ་ནགས་ཀྱི་སྟག་འཐབ་གཟིག་འཐབ་ལ་དཔང་པོ་ཨ་སྔོན་གནམ་ལས་གཞན་མེད་ཕྱིར། རྒྱུ་མ་ཕུ་འདེད་ལ་སྙིང་པོ་མི་ལོན་པ་འདྲ་བས། ཁོ་བོ་ཁ་ནང་ལ་འཁོར་ཏེ། སེམས་རྣལ་ལ་ཕབ་སྟེ། བོད་མིས་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་ཤེས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་རྒྱུ་འབྲས་དྲང་བདེན་གྱི་སྐད་ཆ་བཤད་ན། སྣང་ཚུལ་དེ་ནི་མང་པོ་འདུས་པའི་ཞད་དུ་སོང་བ་སྟེ། ཞོགས་འུར་གྱི་དབང་དུ་སོང་བ་དང་། ལད་ཟློས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཕྱིན་སོང་ཡོད་པ་ཁོ་བོས་རྗེས་སུ་དཔགས་པས་ཤེས། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དམིགས་ཡུལ་དང་འཆར་གཞི་གང་ཡང་མེད་པའི་དོན་རྐྱེན་ཞིག་ལས་མ་འདས་པར་འདོད། དོན་རྐྱེན་ཆུང་ངུ་དེ་སྒེར་གཅོད་པའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་དང་། རྩ་འཛུགས་ཡོད་པ། དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པ། རྒྱུན་ཡུན་ཡོད་པའི་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་དང་བསྡུར་ན་དེའི་བརྒྱ་ཆ་དང་སྟོང་ཆ། ཁྲི་ཆར་ཡང་མི་འོང་བ་ཀུན་ལ་གསལ་ཆ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆུང་བ་དང་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རེད།
ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་སྒང་དུ་ས་ཆ་ལ་ལར་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་གི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་འདུག་པ་ནི་དོན་དངོས་གནས་ཚུལ་ཡིན་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན་རང་ལེན་ཆགས་ཡོད། ཡིན་ནའང་དེ་ནི་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆུང་ངུ་རེད། དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་ཞོགས་འུར་དང་ལད་ཟློས་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་བ་ཞིག་ཡིན་པས་དང་། གཉིས་ནི་འཆར་གཞི་དང་རྩ་འཛུགས། དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པས་སོ།། མི་ལ་རྡུང་། དངོས་པོ་གཅོག རྒྱུ་ནོར་འཕྲོག དངོས་རྫས་སྲེག ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོས་ཁོ་ན་ལ་བསམ་ནའང་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ནི་དྲག་པོའི་ལས་ཡིན་པ་ཤེས། རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆེ་ཆུང་གང་ཡིན་ཀྱང་རྣམ་པ་དྲག་པོ་དང་ངོ་བོ་འཇིགས་རུང་ཡིན་པ་གཅིག་མཚུངས་རེད། དྲག་འཇིགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་བྱེད་སྟངས་ནི་ཕྱོགས་སྐྱོར་དང་སྐུལ་སློང་། དར་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ལས་ཤིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པར་འདོད། རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆེ་ཆུང་གང་ལའང་ཁོ་བོ་མོས་པ་མེད་པར་མ་ཟད་ད་ལོའི་གསར་བརྗེ་ནི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་ལ། ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ནི་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་གི་དྲག་པོའི་རྣམ་པས་མངོན་མི་རིགས་པ་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་དང་། རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆུང་ངུ་ཡིས་ལས་མཐའ་འཁྱོངས་དཀའ་སྟེ། རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆེན་པོ་དང་འགྲན་ཡ་འོང་བ་མ་རེད། སྒོ་ང་བྲག་ལ་བརྡབས་པ་དང་མཚུངས།
འོ་ན་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆེན་པོ་ནི་ག་འདྲ་རེད་ཟེར་ན། མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་ལ། བོད་མི་བླ་མ་དཔོན་པོ་ནས་སྐུ་དྲག་མི་དྲག་བར་དང་། སྐྱ་སེར་ཕོ་མོ་ནས་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་བར། ཞིང་པ་འབྲོག་པ་ནས་མགར་པ་ལྷམ་འདེབས་བར་དུ། ཐོབ་ཐང་མཐོ་དམན་ལ་མ་ལྟོས་པར། རྒྱུ་ཡོད་རྒྱུ་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཤེས་འཇོན་ནུས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར། དཔའ་ཡོད་དཔའ་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཉེས་ཡོད་ཉེས་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཐོ་བས་བརྡུངས། ལྕག་གིས་བྲབས། སྒྲོག་གིས་བཅིངས། མདའ་ཡིས་བསད། བཙོན་ལ་བཅུག འཐབ་རྩོད་བྱས།ལྟོགས་གྲིར་ཤི་བ་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ། ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ། འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་ཡོད་པའི་འདས་སོང་གི་ལོ་རྒྱུས་འདུག་པ་དེ་བཞིན། ད་ལྟ་ད་དུང་བྱེད་སྟངས་དེའི་སྲོལ་མ་བཏང་བར། ཆེ་བ་མནན། ཆུང་བ་གཟིར། འབུར་བ་བཅོམ། ལེབ་མོར་བརྡུངས་པའི་འཆར་གཞི་དང་རྩ་འཛུགས། དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ད་གཟོད་རྡུང་ཆེན་པོ་རེད་ལ། བོད་མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་གོ་ཐོས་མེད་པ་མེད། དེ་བཞིན་མི་བུའི་མགོ་བོ་གཅོག མི་རིགས་ཀྱི་གཉའ་བ་གཅོག མངའ་ཁོངས་ཀྱི་རྐེད་པ་གཅོག ཁོར་ཡུག་གི་གཡང་རྟེན་གཅོག དགོན་སྡེའི་རྟེན་གསུམ་གཅོག གྲོང་སྡེའི་རྒྱུ་རྫས་གཅོག སྲིད་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་གཅོག འབྱོར་བའི་རྩ་བ་གཅོག རིག་གནས་ཀྱི་རུས་རྐང་གཅོག་པའི་འཆར་གཞི་དང་རྩ་འཛུགས། དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ད་གཟོད་གཅོག་ཆེན་པོ་སྟེ། མི་ཡུལ་དུ་མཐོང་དཀོན་པའི་གོད་ཆག་གནམ་ལྷུང་རེད། དེ་བཞིན་མི་རིགས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག ཚེ་སྲོག་གི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག  རྒྱུ་ནོར་གྱི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག རྩིས་ཐང་གི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག རོགས་སྐྱོར་གྱི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག མི་ལུས་ཀྱི་རང་དབང་འཕྲོག སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་འཕྲོག དད་མོས་ཀྱི་རང་དབང་འཕྲོག འདུ་འཛོམས་ཤོག་སྒྲིལ་གྱི་རང་དབང་འཕྲོག དབུལ་ཕོངས་མྱོང་མི་དགོས་པའི་རང་དབང་འཕྲོག འཇིགས་སྐྲག་མྱོང་མི་དགོས་པའི་རང་དབང་འཕྲོག་པའི་འཆར་གཞི་དང་རྩ་འཛུགས། དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ད་གཟོད་འཕྲོག་ཆེན་པོ་རེད་ལ། ཟོག་ཞིག་མིན་ན་སུས་མི་ཤེས། དེ་བཞིན་ས་སྟེང་གི་རྫས་སྲེག ས་འོག་གི་གཏེར་སྲེག མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་སྲེག ལྷག་པར་དུ་མི་བུའི་ནང་སེམས་སྲེག་པའི་འཆར་གཞི་དང་རྩ་འཛུགས། དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ད་གཟོད་སྲེག་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡོད་ཚད་ཐབས་ཟད་ཅིང་འུ་ཐུག་པར་བྱས་པའོ།། རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་མིང་དེ་འདྲ་འདོགས་མི་ཤེས་ལ། འདོགས་ཤེས་ཀྱང་ངག་ནས་བརྗོད་མི་ནུས་པའི་འཇིགས་སྐྲག་ཡོད། ཁོ་བོས་ཁོ་ཚོས་བསྙད་པའི་བཏགས་མིང་དེ་གཞི་བྱས་ཏེ་བཤད་ན། སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་འཆར་གཞི་དང་རྩ་འཛུགས་དང་དམིགས་ཡུལ་དང་རྒྱུན་ཡུན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ད་གཟོད་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་དངོས་མ་རེད་ལ་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆེན་པོ་རེད། ཡོད་ཚད་ཐབས་ཟད་ཅིང་འུ་ཐུག་པར་བཟོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆུང་ངུ་བྱུང་སོང་བ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཞིག་མ་རེད། མི་རིགས་གཉོམ་ཆུང་ཚུལ་ལྡན་ཞིག་གི་སྟེང་ལ་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པ་ནི་འཛམ་གླིང་སྒང་འདིར་མང་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོ་བོ་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆེན་པོའི་སྡུག་བསྔལ་དངོས་སུ་མྱངས་པའི་མི་བུ་ཞིག་མིན་ནའང་། སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པའི་མི་རིགས་གང་དེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཆེན་པོ་དེ་རིགས་ཐོས་ཀྱིན་ཐོས་ཀྱིན། བསམ་གྱིན་བསམ་གྱིན། དྲན་གྱིན་དྲན་གྱིན་ཁོང་འདར་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི་འཇིགས་པའི་ཚོར་པ་ལས་ཀྱི་དང་པོ་སྟེ།  སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་པའི་སྲིད་ཀྱི་གདུག་རྩུབ་དྲན་པས་དང་།
ཡང་། བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་གནད་དོན་འདི། གནད་མ་འཁྲུགས་པར་བཤད་ན། བོད་དང་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པ་གཉིས་བར་གྱི་གནད་དོན་འདི། “བོད་བོད་ཡུལ་ན་བདེ། རྒྱ་རྒྱ་ཡུལ་ན་བདེ”ཞེས་པའི་སྔོན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་སྟངས་ལྟར། ད་ལྟ་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། དམངས་གཙོའི་ཐབས་ལམ་གྱིས་ཐག་མ་བཅད་པར། སྔར་བཞིན་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་གི་བསམ་སྦྱོར་དང་བྱེད་ཕྱོགས་སྤྱད་དེ་དབང་སྒྱུར་བ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ཚབས་ཆེ་བའི་ཁོར་ཡུག་སྦགས་བསླད་དང་། ཐོན་ཁུངས་ཧམ་འཛིན། མི་འབོར་གནས་སྤོ། ཆབ་སྲིད་དྲག་གནོན་གྱིས། “ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་གཙང་མའི་གནས”ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་ཆེན་པོ་འདི“མི་ལོ་བཅོ་ལྔའི་ནང་ལ”རྩ་སྣུབ་གཏོང་བའི་འཆར་གཞི་དང་དམིགས་ཡུལ་བཟོ་བ་ཡིན་ན། ལྟོས་ས་ལྟོས་འཇོག་གིས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་ལ་འཚེ་མེད་ཞི་བདེའི་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱང་ཕྱོགས་འདི། དམར་པོ་ཁྲག་གི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་མི་ཡུལ་གྱི་འཐབ་ར་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་རྒྱུའི་སྔ་ལྟས་འདུག
དེ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྙེད་འགོ་ཚུགས་པའི་བོད་དེ། བོད་རྣམས་ལ་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པ་ནང་བཞིན་གྱི་མདའ་མདེའུ་དང་གོ་མཚོན་ཧུར་ཧུར་རྡོར་ཞིང་དུག་རྫས་དང་འགད་རྫས་སོག་སོག་འཆང་བའི་དམག་དཔུང་གོ་ཧྲག་མེད་ནའང་། བོད་རྣམས་ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་དད་པའི་མདའ་མདེའུ་མང་ཞིང་བཟོད་བསྲན་དང་ཧུར་བརྩོན་གྱི་གོ་ཆ་ཐམས་ཅད་དུ་བགོས་པའི་རིགས་ཤིག་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། མངའ་དབང་གི་འདུ་ཤེས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས། ས་ཁོངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས། མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས། མི་བུའི་འདུ་ཤེས་རྙེད་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། རང་དབང་གི་གོ་རྟོགས་དང་། འདྲ་མཉམ་གྱི་གོ་རྟོགས། ཐོབ་ཐང་གི་གོ་རྟོགས། བདག་ཉིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས། དམངས་གཙོའི་གོ་རྟོགས་སད་འགོ་ཚུགས་ཏེ། སྒེར་གཅོད་དང་དབང་སྒྱུར། གཡོ་རྫུ་དང་ཟོལ་བཅོས། མགོ་སྐོར་དང་བསླུ་བྲིད། ཚ་གཅུན་དང་དྲག་གནོན། རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ལ་མོས་པ་མེད་པར། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ཕྱིར་དུ་དཀའ་ཁག་སྡུག་བསྔལ་དང་རྙེད་གྲགས་བདེ་བསྟོད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་ཐ་ན་གཅེས་པའི་ཚེ་སྲོག་ཀྱང་འཛེམ་དོགས་མེད་པར་འབུལ་ཕོད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱུག་པ་དང་། བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རིག་གནས་བསམ་བློ་གཙོ་རྒྱུགས་ཡིན་པ་མ་གཏོགས། བསྟན་པ་དང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དུ་བསྟན་དགྲ་དང་ལྟ་ལོག་ཏུ་བཏགས་པ་ཅི་རིགས་བསད་བསྒྲལ་སྲོག་ཐོག་བཏང་ཡང་དམྱལ་བར་མི་ལྟུང་ཟེར་བའི་ཆོས་ལུགས་ཐལ་མཐའ་པའི་འདམ་ག་གཏང་དུ་ཡོད་པའི་དད་པ་ཅན་དང་། སྔོན་མིའི“བོད་རེ་བས་ཕོངས”ཞེས་པའི་བཤད་རྒྱུན་དེ་ད་ལྟ“བོད་རེ་བས་བརྟས”སུ་སོང་ཞིང་། སོ་སོས་གང་འདོད་པའི་ཕྱིར་དུ“སྟག་འཛུམ་དྲུག་ཉིལ་ལེར་ཤི་ན་དགའ”བའི་འཇིགས་བྲལ་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོའི་བོད་མི་རིགས་ཡིན་པ་དང་། 
ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཚོར་པ་རྣོ་བའི་རྒྱ་སྟེ། ཁ་གྲངས་ས་ཡར་ལོངས་པའི་དམག་དཔུང་དང་། ཉེན་རྟོག བདེ་སྲུང་གི་དྲག་པོའི་དཔུང་ཤུགས་ལ་རྒྱབ་བརྟེན་པའི་སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་གི་རང་ལྟ་མཆོག་འཛིན་དང་། གུ་དོག་མགོ་མཁྲེགས། དམ་དྲག་དབང་སྒྱུར་གྱི་གདུག་རྩུབ་སྲིད་ཇུས་རྒོད་པ་དང་། “མེ་མདའི་ཁ་ལས་སྲིད་དབང་ཐོན”ཟེར་བའི་གཡུལ་འཁྲུག་དྲག་པོའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་བསམ་བློས་ཁོག་བརླམས་ཤིང་། རྫུན་གཏམ་གང་ཞིག་བརྒྱ་ཚར་བཟླས་ན་བདེན་གཏམ་དུ་འགྱུར་ཟེར་བའི་སྒེར་གཅོད་གཏན་ཚིགས་བཅངས་ནས། རང་གི་དབང་སྒྱུར་སྲ་བརྟན་དང་འཇིག་ཉེན་འགོག་ཕྱིར། སྐབས་དང་སྐབས་སུ་རང་གི་མི་རིགས་ལ་ཤོག་སྦུག་ཕུ་རྒྱག་དང་གོ་ངན་ཀླད་བླུགས་ཀྱིས་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁོག་དཔུང་ལ་རྒྱ་བསླངས་དང་སློང་བ་ལས། རྒྱ་མི་ཕལ་ཆེ་བ་སྣང་བ་དགུང་། ཚོར་པ་མཁའ། རྐང་སྣེ་ས་ལ་མི་ཐུག་པའི་འཁྲུལ་སྣང་ཅན་དུ་གྱུར་འདུག་པ་དང་། སྔོན་ཆད་དུ། ཁོ་ཚོས་མི་དང་མི་ངོ་འཕྲད་དུས། “ཟོས་ཟིན་ནམ”ཞེས་འདྲི་བ་ནི་བོད་རྣམས་ཀྱིས“བདེ་མོ་ཡིན་ནམ”དང“བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས”ཞེས་བརྗོད་པ་དང་མཚུངས། དེའི་ཤུགས་ལས་ཁོ་ཚོའི་སྔོན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟོགས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་མྱངས་མྱོང་བ་རྟོགས་སླ་མོད། འོན་ཀྱང་། བཅོས་སྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཅེས་པའི་རྗེས་ནས་བཟུང་། མི་རྣམས་ལ་འབྱོར་པ་ཅུང་རྒྱས་ཤིང་ཟ་འཐུང་ལ་མི་སྡུག་པའི་དུས་ཤར་པའི་ཁ་སང་དེ་རིང་ལ། མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རྗེས་སུ་སའི་གོ་ལའི་སྡེ་དཔོན་རྒྱ་མི་རིགས་ཡིན་སྙམ་པ་དང་འཛམ་གླིང་གི་བདག་པོ་ཀྲུང་གོ་ཡིན་ཟེར་ནས་ནམ་རྒྱུན་ཁ་ཕོ་སྒྲོག་མཁན་མང་ལ། ལྷག་པར་དུ་ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ། འཛམ་གླིང་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་དཔའ་ངོམ་དཔུང་སྟོན་གྱི་དོན་རྐྱེན་དང་བྱ་འགུལ་རབ་དང་རིམ་པ་སྤེལ་ཏེ་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཐལ་མཐའ་པའི་རྟགས་ཅི་རིགས་བསྟན་ནས། “བོད་ཡོད་ཚད་སོད་ཞོག ཤོས་ཞོག རྩ་མེད་ཐོངས་ཞོག”སོགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་གང་མང་མཐོང་ཐོས་བྱུང་། དེ་ཡིས“མེད་པོ་ཡར་སོང་གི་མགོ་བོ་ཞྭ་ལ་མི་ཤོང”ཞེས་པའི་དཔེ་དེ་བདེན་དཔང་བྱས་སོང་ལ། བརྒྱགས་ཆེ་ཚེ་བདེན་པ་དང་གནས་ལུགས་གང་ཡང་མི་བརྩི་བའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དང་རང་རློམ་ཅན་དུ་ཆགས་འདུག ཚུལ་དེ་ནི་འོད་ཟེར་ལགས་ཀྱི《མཐོང་མི་ཐུབ་པའི་བོད》ཅེས་པའི་དྲ་རྒྱའི་ཟིན་བྲིས་ལས་ཀྱི་སྦྱར་ཡིག་སྐད་ཆ་གཤམ་གསལ་དག་ལས་ཤེས་ནུས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ།
……
དང་པོ། ཞིན་ཅང་ལ་སྤྱད་པའི་ཐབས་དེ་འབྲས་བུ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། དབུས་གཞུང་གིས་བོད་དུའང་བོད་ལྗོངས་ཐོན་སྐྱེད་འཛུགས་སྐྲུན་དམག་ཤོག་ཅེས་པ་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང་རྒྱུར་བསམ་བློ་གཏོང་འོས་ལ། ཡུ་གུར་ལྟ་བུའི་མི་རིགས་རྒོད་པོ་དེ་འདྲའང་དབང་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་གུས་གུས་ཞུམ་ཞུམ་བཟོས་ཡོད་ན། བོད་མི་ལྟ་བུས་དོ་ཟླར་ག་ལ་འོང་།
གཉིས་པ། རྒྱ་རིགས་ནི་གང་ལྟར་གཙོ་བོའི་མི་རིགས་ཡིན་ཕྱིར། བོད་མི་དྲག་གནོན་བྱེད་ཚེ། སེམས་སུ་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ཚོར་པའི་དབང་གིས་འཛེམ་དོགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་རེད། ཧོས་རིགས་ལ་སེམས་ཁམས་དེ་འདྲ་མེད་ཕྱིར་ཉིང་ཞ་ས་ཆའི་ཧོས་རིགས་ཚོ་བོད་དུ་གནས་སྤོ་བྱེད་བཅུག་སྟེ་བོད་མིའི་ཁ་གནོན་དུ་མངག་རྒྱུ་དང་། བོད་དུ་དབྱི་སི་ལམ་གྱི་ལྷ་ཁང་གང་མང་བཞེངས་ནས། དགྲར་བརྟེན་དགྲ་འདུལ་གྱི་ཐབས་ཤེས་སྤྱོད་པ་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བ་ལ་ཐ་ཤལ་ཆགས་རྒྱུའི་འཛེམ་དོགས་ཡོད་མི་རུང་།
གསུམ་པ། འཆར་ལྡན་བུ་སྐྱེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་མིའི་མི་གྲངས་འཕེལ་བ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ།
བཞི་པ། རྒྱ་བོད་གཉེན་བསྡེབས་ལ་དཔང་བསྟོད་དང་མི་རིགས་འདྲ་སྒྱུར་དམ་གཙིགས་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ཨ་མདོ་དང་ཁམས(青川甘)ཀྱི་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཁག་ཅིག་གྲོང་ཁྱེར་ཆགས་ཚད་ལྡེང་བར་ཁ་གཡར་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ན། རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བ་རྣམས་ངང་ཤུགས་ཀྱིས་མེད་པ་ཆགས་འགྲོ་ཡི་རེད།
མི་རིགས་འདི་གཉིས་མི་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྔོན་ཆད་འཁྲུག་རྩོད་བྱུང་མྱོང་ཡོད་ཅིང་རྒྱལ་རེས་དང་ཕམ་རེས་བྱུང་མྱོང་ཡོད། དངོས་གནས་མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་ནང་ལ“ལག་ཐུག་པའི་འབྲས་བུར”བོད་རྣམས་ཕམ་པ་ཡོད་ཅིང་། ཡར་དེད་དེ་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་བོད་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ས་བཅོམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་ཡོད། ད་ཚོད་དུ། སྒེར་གཅོད་པའི་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་དྲག་པོའི་འཐབ་འཛིང་གིས་རྒྱལ་ཕམ་འབྱེད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ཁུ་ཚུར་དང་མེ་མདའི་གདོང་གཏུག་ཡིན་པ་མ་བཤད་དང་། བོད་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་དང་མང་ཤེད་ཉུང་གིས་མི་ལྡེང་བ་སྟེ་གཅིག་དང་ཉིས་བརྒྱའི་བསྡུར་གྲངས་རེད་མོད། འཁོན་ལན་འཁོན་གྱིས་ལེན་པ་དང་དུག་ལན་དུག་གིས་འཇལ་བའི་བསམ་བློ་ཅན་གྱི་སྣ་འདྲེན་ཞིག་བྱོན་རེ་སོང་ན། བོད་རྣམས་ནི་རེ་རེ་བཞིན་མགར་ཁྲི་འབྲིང་ལྟ་བུར་མི་སྐྱེ་བའི་ངེས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་དེ་དུས་ནི་སྟག་འཐབ་གཟིག་འཐབ་མ་ཡིན་ཀྱང་ཁྱི་འཐབ་སྤྱང་འཐབ་ལྟ་བུ་ཡིན་སྲིད་ཅིང་། རྒྱུ་མ་མི་ལ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་ཁུ་ཁྱི་ལ་མེད་པ་ཞིག་བཟོས་ཏེ་བོད་ཡུལ་འདི་ཁྲག་དཀྲུགས་རྣག་དཀྲུགས་བྱེད་སའི་འཐབ་ར་ཞིག་ཏུ་ཆགས་མི་སྲིད་པའང་མ་རེད། ཡིན་ནའང་། དེང་དུས་ཀྱི་རང་དབང་དམངས་གཙོའི་གསར་བརྗེ་དང་རྩོད་ལེན་གང་ཡང་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་དང་ཞི་བའི་རྩོད་ལེན་ཡིན་ཞིང་། ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་དང་ཞི་བའི་རྩོད་ལེན་ནི་གོ་མཚོན་ངར་མིན་དང་མི་གྲངས་མང་ཉུང་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་མི་སྲིད་པས་སུ་རྒྱལ་སུ་ཕམ་གྱི་སྐད་ཆ་ད་དུང་བཤད་དཀའ་ཚོད་རེད། གང་ལྟར། ཁོ་བོ་འཇིགས་པ་ནི། བརྒྱ་ལ་མི་རིགས་འདི་གཉིས་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཐལ་མཐའ་པར་ཆགས་ཚེ། ཕན་ཚུན་དགྲ་རུ་བཟུང་ནས་དྲག་པོའི་དམར་འཛིང་གི་ལམ་དུ་གཞུག་ཉེན་ཆེ་ཞིང་། རྒྱལ་ཁབ་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་དང་མི་རིགས་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པར་མི་སྒྱུར་བའི་ངེས་པ་མེད་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཞི་བདེ་ལ་མོས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། རྣམ་པར་རྟོག་གིན། ཞིབ་ཏུ་བསམ་གྱིན། རྗེས་སུ་དཔོག་གིན་ཞེད་སྣང་སྐྱེ་བ་ནི་འཇིགས་པའི་ཚོར་པ་ལས་ཀྱི་གཉིས་པ་སྟེ། སྒེར་གཞུང་གང་ཡང་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཐལ་མཐའ་པར་ལྟུང་ཉེན་ལ་དཔགས་པས་དང་།
ཁོ་བོ་མི་སྒེར་གྱི་བདེ་སྡུག་ལ་དཔགས་པས་འཇིགས་པ།
ཡང་། རང་དབང་ནི་ཁོ་བོའི་ཚེ་སྲོག་གི་རིན་ཐང་ལས་བརྒྱ་འགྱུར་སྟོང་འགྱུར་གྱིས་ལྷག་ལ། དེའི་ཕྱིར་དུ་དཀའ་ལས་རྒྱག་གི་ཡིན་ཞེས་ཁོ་བོས་སོས་དལ་དུས་དེ་འདྲའི་ཁ་ཕོ་གནམ་ལ་མི་ཤོང་བ་བསྒྲགས་མྱོང་ཡོད་ནའང་། ད་ལོར་བོད་རྣམས་ཀྱིས་རང་དབང་གི་ཕྱིར་དུ་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་བྱེད་སྒང་ལ། ཁོ་བོ་ཁ་འཁུམས་ལག་འཁུམས་སུ་གྱུར་ཅིང་སྣང་འཇོག་མེད་པ་ལྟར་བསྡད་པ་ནི། བླུན་འཁྱོག་སྤྱང་གསུམ་གྱི་ཞད་ཆེ་བས་མ་ཡིན་ལ་ཟབ་ཚུལ་དང་སྒམ་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་བས་ཀྱང་མ་ཡིན་པར། གཅིག་ན་ཁོ་བོར་གྲ་སྒྲིག་གང་ཡང་མེད་པས་དང་། གཉིས་ན་ཁོ་བོའི་ཅི་ཞིག་ལ་འཇིགས་པས་དང་། གསུམ་ན་ཁོ་བོའི་གང་ཞིག་འཆོར་དོགས་ཀྱིས་ཡིན་ལ། མཐར་གཏུག་ན་ཁོ་བོ་མི་སྒེར་གྱི་བདེ་སྡུག་ལ་འཇིགས་པས་ཡིན་པ་སྟེ།
དེ་ལས་དང་པོ་ནི། དྲང་གཏམ་བཤད་ན། ད་ལོའི་གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདི་ཁོ་བོར་མཚོན་ན་རྨི་ལམ་དུའང་རྨིས་མ་མྱོང་བའི་དོན་དག་གློ་བུར་བ་ཞིག་རེད། མ་འགྱངས་པའི་སྔོན་ལ། ཁོ་བོས་ད་དུང“དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས་འཆང་བའི་མི་བུ་སྐོར་ཞིག་མ་གཏོགས་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་ད་ལྟ་ད་དུང་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་ཞེས་པ་ཟ་རྒྱུ་ཞིག་གམ་འཐུང་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་མིན་མ་ཤེས་པའི་ཚད་དུ་ལུས་པ་དང་། ལྟོ་མ་ལྟོགས་པ་དང་རྒྱབ་མ་གྲང་ན་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་རེད་བསམ་གྱིན་འདུག རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་ཟེར་བའི་བཤད་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་ཐོས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་། དེ་ནི་ལྷ་དང་འཕགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་དང་རྒྱལ་པོ་དང་རྗེ་བོ་གང་རུང་གིས་གནང་སྦྱིན་དང་དངོས་གྲུབ་མ་བསྩལ་ན་མི་ཐོབ་པར་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྐྱབས་མགོན་གང་རུང་ཞིག་ལ་རེ་བ་བརྒྱབ་སྟེ་སྡོད་པ་རེད”སོགས་བྲིས་ཏེ་རང་དབང་སོགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་སད་རྒྱུ་ནི་བོད་རྣམས་དང་ཁ་ཐག་རིང་བར་སེམས་ཤིང་། རིག་གནས་ཀྱི་ཆེ་ས་ནས་དང་བསམ་བློའི་མཐོ་ས་ནས་རང་དབང་གི་གོ་རྟོགས་སོགས་ཀྱི་ས་བོན་གདབ་པ་གལ་ཆེ་བར་མཐོང་བས་རང་གིས་ཤེས་ཚོད་ཀྱིས་སྲིད་དོན་བརྗོད་པའི་གླེང་སློང་བྱས་པ་ཡིན་མོད། མ་བསམ་ས་ནས་བོད་རྣམས་ཀྱིས་ལག་ལེན་གྱི་ངོས་ནས་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་། དམངས་གཙོ་སོགས་བརྩད་སོང་བ་དེས་ཁོ་བོ་ཧ་ལས་ཧང་སང་བར་བྱས་ཤིང་ཧད་དེ་ལུས་དགོས་པའི་ཚད་དུ་བསྐྱལ། ང་ཚོས་རྟོགས་སད་དང་རྟོགས་སད། སྙིང་སྟོབས་དང་སྙིང་སྟོབས་རྒྱུན་དུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་མོད། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་ལ་དེ་ཡི་འབྲས་བུ་འདི་ལྟར་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་འབྱུང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་རེད། ཞིབ་ཏུ་བསམ་ན། བོད་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་ཁུར་ནམ་རིང་སྒྲུང་འཁྱོངས་དཀའ་བས་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་བྱས་པ་མ་གཏོགས། ཁོ་བོའི་རྩོམ་འདིར་བཤད་པ་ལྟར་སོ་སོའི་བསམ་བློར་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་གོ་རྟོགས་རྫོགས་པར་འཁྲུངས་པས་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་བྱས་པ་རེད་ཅེས་ན། དོན་དངོས་དང་མཐུན་མིན་བཤད་དཀའ་ཚོད་ཡིན་ནའང་། དེ་ལྟར་གདེང་འཇོག་བྱས་པ་ཇི་བཞིན་དོན་ལ་གནས་པའི་སྨོན་འདུན་ཁོ་བོར་ཆེ་ལ། ཅིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡིན་རིགས་པའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིས་ཁོ་བོའི་བསམ་གཞིག་ཡོད་ཚད་ཀྱི་གོ་རིམ་དཀྲུགས་ཤིང་སྒོ་ཀུན་ནས་ཉོག་ཉོག་པོར་བཟོས། ཕར་བལྟས་ཚོད་ལ། བོད་མིའི་འདུ་ཤེས་ཞན་ཞིང་གོ་རྟོགས་དམན་པར་བརྗོད་པའི་སྐད་ཆ་དེ་དག་ནི་རང་ཉིད་རྩ་བ་ནས་ནོར་བའི་མ་རྟོག་ལོག་རྟོགས་སུ་སོང་བ་ལྟར་འདུག་ཅིང་རང་ཉིད་རང་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་རྒྱུའང་བྱུང་། ཤེས་ལོ་དང་གོ་ལོས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་ཡིན་ན་ནི་མཚང་དུ་ཆེ་བར་མ་ཟད་ངོ་ཚ་བའི་གནས་ཡིན་ཕྱིར་འགྱོད་པ་དང་བཅས་ཏེ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་དགོས་འདུག ཕྱིར་དྲན་རེ་བྱས་ན། ཁོ་བོར་འཁྲུལ་ཤེས་དེ་འདྲ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ནི་མེད་པ་མིན་ཏེ། ལོ་ཡི་ཁོར་མོ་ཡུག་ལ་གཞུང་ཁང་གྲུ་བཞིར་འཛུལ་ནས་བསམ་གཞིག་གཏོང་མདོག་ཁ་བོ་དང་དཔྱད་པ་བརྗོད་མདོག་ཁ་བོ་བྱས་ཏེ་སྡོད་པ་མ་གཏོགས། མང་མང་གིས་ཅི་བསམ་གང་དྲན་ལ་རྩད་ཞིབ་རྒྱུས་ལོན་མེད་པ་དང་། ཡང་གཅིག་བཤད་ན། ལོ་འདི་འགར་ཁོ་བོས་བྲིས་པའི་རྩོམ་ལ་བལྟས་ཏེ། བོད་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་བོར་ལྟ་ལོག་དང་བསྟན་བཤིག་ཅེས་དམོད་པ་བོར་ཞིང་མི་གྲལ་ནས་ཕུད་སོང་འདུག་ཕྱིར། ནང་ཁོག་སྟོན་པའི་མི་དང་འཕྲད་པ་དཀོན། རྐྱེན་དེ་དག་གི་དབང་གིས་ཁོ་བོ་མུན་སྒོམ་འཕྱི་བ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཆགས་ཡོད་ལས་ཆེ་ཞིང་། ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདི་འདྲ་སློང་ཐུབ་ངེས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ཟུར་ཙམ་ཡང་ཐོས་མྱོང་མེད། དེ་བས་དོན་ཆེན་སྒྲུབ་དུས་ཁོ་བོར་གྲ་སྒྲིག་གང་ཡང་མེད་དེ་ཅི་བྱ་གཏོལ་བྲལ་དུ་ལུས།
གཉིས་པ་ནི། རང་གི་ཚེ་སྲོག་དང་བདེ་སྡུག་ལ་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་སྒང་ལ། སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པས་དྲག་ཤུགས་སྤྱད་དེ་བོད་རྣམས་བཅིངས་པ་དང་། བཀྱིགས་པ་དང་། འཇུས་པ་དང་། བཟུང་བ་དང་། བཀག་པ་དང་། བསྒགས་པ་དང་། བཅད་པ་དང་། བསད་པ་དང་། ཁོ་ཚོའི་སྐད་ཆས་བཤད་ན་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་བྱས་པ་རྣམས་གོ་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། རིག་པར་གྱུར་ནའང་། ཁོ་བོ་མི་སྨྲ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས། མི་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ། སྡར་མའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི། ཕུགས་དེད་ན་འཇིགས་སྐྲག་གིས་ཡིན། དེ་ཡང་དམྱལ་བ་མངོན་སུམ་མྱོང་བཞིན་པ་མཐོང་བ་ན། ཁ་གདངས། མིག་ཅེར། ཨ་ཁ་དང་ཨ་ཙི་ཤོར། ན་ཟུག་དང་མནར་གཅོད་ལྕི་མོས་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་ལེབ་མོར་གླེབས་པའི་སྣང་བས་སྡུག་ལ། མཁའ་ལ་འོད་སྣང་མེད། ས་ལ་རྒྱུ་འབྲས་མེད། གཞན་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད། རང་ལ་ནུས་པ་མེད། ཉིན་ལ་ཟས་མི་དྲན། མཚན་ལ་གཉིད་མ་ཁུགས། བཙན་ཚུགས་དང་བརྙས་བཅོས་ཀྱི་ཟློས་གར་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཟློ་བ་མཐོང་བས། མཐོང་ཚད་དགྲ་རུ་ཤར། རིག་ཚད་གཤེད་དུ་བབས། ཡོད་ཚད་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས། ཐམས་ཅད་ལ་འཁོན་འཛིན་བཅངས། གཞན་གྱིས་རང་གི་ཕ་བསད་ནའང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་ཆེ་བ་ཡོད་མི་སྲིད་སྙམ་པ་ཤར་བ་དང་ལྷན་དུ། རང་ལ་ཆ་བཞག་སྟེ་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་མནར་གཅོད་བྱེད་ཐབས་ཡིད་ལ་དྲན་ཐེངས་རེ་རེར། མགོ་བོའི་སྐྲ་ཞོགས། ལུས་ཀྱི་སྤུ་ཟིང་། དོན་སྙིང་མིད་པར་སླེབས་ནས་འོང་།
ཡང་སོས་ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཨ་ཆུ་གྲང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་མྱོང་བ་ལྟ་ཞོག ཐ་ན་ལྟོ་བསྒགས་གཉིད་བཅག་ཙམ་གྱི་མནར་གཅོད་ཀྱང་ཁོ་བོའི་མ་གཞི་ནས་བདེ་ཐང་མེད་པའི་ལུས་པོ་འདིས་ཅི་ལྟར་ཐེག་ཨང་སྙམ་སྟེ་འཇིགས་པ་དང་། སྐབས་དེ་དུས་སུ་མི་ཚེ་ལ་གཏམ་ཚེ་འཇོག་པ་སྟེ་འོ་དོད་དང་ཨག་སྐད་མཉམ་དུ་ཤོར་ཏེ་ཞབས་འདྲེན་བྱེད་པ་དང་། གུ་ཡངས་དང་བཟོད་གསོལ་ལྷན་དུ་ཞུས་ཏེ་མཚན་ཤས་འཇོག་པའི་སྲིད་པ་ཆེ་ལ། མ་ཟད་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་ལག་རོགས་རྐུབ་གཡོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་དམ་བཅའ་བརྟན་པོའང་རྨང་ནས་མི་འཇིག་པའི་ངེས་པ་མེད་པ་བསམ་ནས་ཞེད་སྣང་སྐྱེ་རྒྱུ་འདུག དེ་ལྟར་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་མནར་གཅོད་བྱེད་སྟངས་སྣ་གཅིག་ཡིད་ལ་ཤར་བས་ཀྱང་ཡ་ང་འཇིགས་སྐྲག་མི་ཟད་པ་སྐྱེ་ནས་འོང་བ་འདི་ཁོ་བོ་དཔའ་ངར་མེད་ཅིང་སྡར་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་མྱངས་པ་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་མང་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་ཆ་མི་འཚལ་མོད། འཇིགས་སྐྲག་ནི་འཇིགས་སྐྲག་རང་ཡིན་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་བཤད་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་སྲིད།
གསུམ་པ་ནི། གང་ཞིག་འཆོར་བ་ལ་དོགས་པ་འདི་བསྡུ་ན་འཇིགས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་འདྲ། བོད་མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་དོན་ཆེན་འདི་འདྲའི་སྒང་ལ་ཅིས་ཀྱང་རྣམ་འགྱུར་གང་རུང་ཞིག་སྟོན་དགོས་པ་དང་། ཁོ་བོ་ནམ་རྒྱུན་ཡིན་མིན་གཉིས་བཤད་རྒྱུར་དགའ་བ་དང་། འགྲིག་མིན་གཉིས་ལབ་རྒྱུར་དགའ་བའི་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། དོན་ཆེན་དེ་འདྲའི་སྒང་ལ་ལག་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་མི་ནུས་ཀྱང་བསམ་ཚུལ་གྱི་སྐད་ཆ་འགའ་རེ་དུས་ཐོག་བཤད་ཕོད་དགོས་ནའང་། དེ་ལྟར་མ་ནུས་པ་ནི་ཁོ་བོའང་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཁེ་ཕན་རུ་ཚོགས་ཏེ་ཕོགས་གཟན་གླང་གཉའ་ཚིལ་རྐྱལ་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ལ། ཁེ་ཕན་རུ་ཚོགས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱི་བདེ་སྡུག་དང་ཁེ་ཕན་ཆུང་ངུར་གཙིགས་ཆེན་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་སྤྱི་དོན་ཆེན་པོ་ལ་དོ་ཁུར་དང་སྣང་འཇོག་མེད་ཅིང་། ལྡོག་སྟེ་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་ལག་རོགས་ལྟར་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་བོ་ཁེ་ཕན་རུ་ཚོགས་ཀྱི་མི་ལ་ཁེ་ཕན་ཟད་པ་ཡིན་ན། སྔུན་གྱི་ཕ་མ་ལོ་ལོན་དང་། གཞུག་གི་བྱིས་པ་ཕྲུ་གུ། ལོགས་ཀྱི་ཆུང་མ་བཟའ་ཟླ་བཅས་ལ་ཁ་མི་སོས་པ་དང་རྒྱབ་མི་ཁེབས་པའི་འཚོ་བའི་དཀའ་སྡུག་བློས་མི་དཔོག་པ་འབྱུང་ཉེན་དང་། ཉེན་ཁ་དེ་འདྲར་ལྷུང་ཚེ་གཞན་གྱི་ཚེ་གཡོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ངེས་པ་མེད་དེ། དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་དཀྱིལ་སྙིང་དུ་འཛིན་དགོས་ཞེས་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་བསམ་ན་གཡོ་ཐབས་བསླུ་བྲིད་ཆེ་བའི་སྲིད་ཇུས་དེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནས་བཟུང་། རང་གཞན་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོག་ལ་སྒོར་འདྲེ་ཞུགས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ་ཁོ་བོ་ལྟ་བུའི་གླང་གཉའ་ཚིལ་རྐྱལ་གྱི་རིགས་རྣམས་རྒྱུ་ནོར་མ་གཏོགས་ཅི་ཡང་མི་བསམ་པའི་སེམས་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་། འབྱོར་ཚེ་ཉེ་བའི་དྲུང་ན་ཞུམ་ཞུམ་དུ་འགྲོ་ཞིང་།། རྒུད་ཚེ་རིང་བའི་ས་ན་མཛུབ་ཀེར་གྱིས་འཕྱ་བ།། ཞེས་པ་ལྟར་འབྱོར་པ་ཞན་ཚེ་མི་གྲལ་དུའང་མི་རྩི་བའི་བཟོ་སྟོན། རྒྱུ་ཡོད་ན་ཨ་ཁུའི་ཚ་བོ།། རྒྱུ་མེད་ན་ཨ་ཁུའི་གཡོག་པོ།། ཟེར་བ་དངོས་གནས་བདེན་པ་འདྲ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་ཚེ་གཞན་གྱི་ཚེ་གཡོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་སྲིད་པ་ཆེ་ཞིང་། ཚེ་གཡོག་སྒྲུབ་པའི་གནས་སྟངས་དེ་ཁོ་བོས་བློ་ཡིས་ཅི་ལྟར་བཟོད། ཡང་། ལུས་སྲོག་ལ་བདེ་མི་བདེ་བྱུང་ཚེ། ཡུལ་མི་རྣམས་ཤི་བྲལ་གསོན་བྲལ་གྱི་སྡུག་ལ་སྦྱོར་སྲིད་པ་གཞིགས་ཀྱིན་གཞིགས་ཀྱིན། སྒོམ་གྱིན་སྒོམ་གྱིན་སྐྱི་གཡའ་བ་བྱུང་། ཁོ་བོས་འདི་ལྟར་དུ་སྒེར་སེམས་ལྷུག་པོར་སྟོན་པ་ནི། ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེར་ཞུགས་པའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ལ་འདི་འདྲའི་འཇིགས་པ་དང་འཛེམ་དོགས་མེད་པར་སྨྲ་བ་མིན་ལ། སུ་ཞིག་ཁོ་བོར་བཟོད་པ་སྒོམ་པའི་གསོལ་མཆིད་ཞུ་བའང་མིན་པར་མ་ཟད། རང་ཉིད་ཁ་འཁུམས་ལག་འཁུམས་སུ་འདུག་པའི་གནས་ལུགས་སུ་བགྲང་བ་དེ་བས་ཀྱང་མ་ཡིན་པར། བསམ་སྟངས་གསོང་པོར་བརྗོད་པ་ཙམ་ཡིན་ཕྱིར། འཕྱ་སྨོད་དང་ཟུར་ཟ། ཐ་ན་མཚང་བྲུས་ཀྱང་གནས་ཚུལ་དེ་ཙམ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་འཇིགས་པའི་ཚོར་པ་ལས་ཀྱི་གསུམ་པ་སྟེ། མི་བུ་སྒེར་གྱི་ཚེ་སྲོག་དང་བདེ་སྡུག་བསམས་པས་དང་།
མ་འོངས་སྔོན་རྟོག་གིས་འཇིགས་པ།
དེ་དག་ལས་ཀྱང་འཇིགས་པ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར། ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་སྒང་ལ། སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པས་བཏགས་པ་ལྟར་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་གི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་ཅིང་། དེ་ཡང་ཁོ་བོས་ཞོགས་འུར་དང་ལད་ཟློས་ཀྱི་རྣམ་པས་བྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། ཕར་བལྟས་ཚོད་ལ། ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་དང་། བློ་ཐག་རྦད་ཆོད། གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོའི་གསར་བརྗེ་དེ་འདྲ་མུ་མཐུད་དེ་རྒྱུན་བསྟུད་ནས་འབྱུང་བའི་མངོན་རྟགས་འདུག་ལ། འཐབ་རྩོད་རབ་དང་རིམ་པ་དང་གང་ས་གང་ལ་བྱེད་པའི་ལྟས་འདུག་ན། ཡང་བསྐྱར་གསར་བརྗེ་དང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྒང་དུ་ཡང་བསྐྱར་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་གི་སྣང་ཚུལ་མི་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་མེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པས་ཡང་བསྐྱར་དམར་པོ་ཁྲག་གི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ་གཤིན་རྗེའི་བཤས་རར་བསྒྱུར་འགྲོ་བར་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ལྟ་ན་ཤེས་བཞིན་སྒོ་ང་བྲག་ལ་བརྡབས་པ་དང་མཚུངས་ལ། སྲིན་བུ་མེ་ལྕེབས་ལྟ་བུའི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྟངས་དེ་ལ་ཁོ་བོ་འཇིགས་ནས་ཡོད། འཐབ་ལ་དགའ་བའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཞིག་གིས། ཚེ་སྲོག་གོད་པ་མེད་ན་རང་དབང་གང་ནས་འཐོབ་སྟེ། ཤར་ཊེ་མོར་གྱིས་མི་འབོར་འབུམ་ཕྲག་གི་ཚེ་སྲོག་རིན་དོད་དུ་ཕུལ་པའི་རྗེས་ལ་ད་གཟོད་རང་དབང་འཐོབ་པ་རེད་ཅེས་སོགས་ཟེར་ལས་ཆེ་མོད། འོན་ཀྱང་། ཁོ་བོས་རང་གཞན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་རང་དབང་དམངས་གཙོའི་ལྟ་ཚུལ་སོགས་བསམ་བློའི་ཆུ་ཚད་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་བསམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་མི་བུ་རང་ཉིད་ལ་ཆ་བཞག་སྟེ། རང་གི་ཚེ་སྲོག་གིས་མནར་གཅོད་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འཇིགས་པ་ཕར་ཞོག ནང་མི་ཉེ་འབྲེལ་ཡོད་ཚད་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པའི་གནས་སུ་བསྐྱལ་རྒྱུར་འཇིགས་ནས་ཡོད་ཚུལ་གོང་དུ་སོང་བ་ལྟར་ཏེ་དྲག་པོའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་འཐབ་རྩོད་དེ་འདྲ་ལ་མོས་པ་གཏན་ནས་མེད།
སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཁག་དཀྲི་ལག་ཕྱིས་གང་རུང་མ་རྙེད་པར་ཡོད་ཕྱིར། གལ་སྲིད་སྔོན་མ་ནང་བཞིན་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་ཟེར་བའམ་དེ་དང་མཚུངས་པའི་དྲག་པོའི་སྦྱོར་བ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ཁོ་ཚོའི་འདོད་ཐོག་ཏུ་རྟ་རྒྱུག་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་ཚོས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་པར་ལ་བརྒྱབ། གཟུགས་ལ་ཕབ། བརྙན་སྡེར་དུ་བཅོས་ནས་ཅི་ཡང་ཤེས་པ་མེད་ཅིང་གང་ཡང་ཧ་གོ་མེད་པའི་ཁོ་ཚོའི་རིགས་ལ་བསྟན་ནས་ཕྱོགས་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་བྱེད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དེ་ལ་ཁ་གཡར་ཏེ་དྲག་གནོན་སྔར་བས་ཀྱང་ཆེ་བ་བྱེད་ངེས་པས་ན། ཚེ་སྲོག་མང་པོ་ཞིག་རྐྱེན་འདས་སུ་འགྲོ་ངེས་ལ། དེ་ལས་མང་པོ་ཞིག་གིས་བཀག་ཉར་མནར་གཅོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཤི་བྲལ་གསོན་བྲལ་གྱི་དཀའ་སྡུག་མྱང་དགོས་ཨང་།
དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལ་ནང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་རང་ལ་བསམ་པ་དང་ཕྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་གཞན་ལ་བསམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། རྒྱུ་མཚན་དང་པོ་ནི། བོད་རྣམས་ཀྱིས་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་རིང་ལ་ཆབ་སྲིད་སྤངས་ཏེ་བསྡད་པ་དང་། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་རིང་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་འཐབ་རྩོད་ཆེན་པོ་གང་ཡང་བྱས་མྱོང་མེད་ཕྱིར། འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་མེད་པའི་རྟགས་ནི་ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སུ་གསལ་པོར་མཐོང་སྟེ། རྩ་འཛུགས་མེད་པ་དང་འཆར་གཞི་མེད་པ། སུ་ཐུབ་སུ་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་མངོན་པ་ལས་ཤེས་ཐུབ་པ་དང་། དེར་མ་ཟད། ཁོ་བོས་བལྟས་ན། བོད་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་ནི་རང་བྱུང་གི་མི་བུའི་སེམས་ཁམས་སུ་འདུག་ལ། ད་དུང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མི་བུར་ཆགས་མེད་པའི་ཁྱད་གཤིས་གང་མང་མཐོང་རྒྱུ་འདུག མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལར་ཞེན་དང་ཁོག་ངར། ཞོགས་འུར་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་གསར་བརྗེ་ལ་འབྲས་བུ་ཐོན་སོང་སྙམ་པ་ལྟར་འདུག་ལ། ཁྱད་པར་དུ་སྐོར་ཞིག་གིས་མ་རུངས་ཁོག་བཅུག་ལ་ལད་ཟློས་ཀྱིས་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་སོགས་དྲག་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ན་ཟུག་འབོ་བ་ཙམ་གྱིས་རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱས་ཡོད་སྙམ་པ་ལྟར་འདུག གང་ཡང་རྣམ་འགྱུར་དེ་དག་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ་མེ་ཤུལ་ཐལ་རྡུལ་གྱི་ཚུལ་དུ་སོང་སྟེ་ཅི་ཡིན་གང་ཡིན་མེད་པར་ཅི་མིན་འདི་མིན་དུ་ལུས་ཡོད་ཚོད་རེད། དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་གང་རུང་ལ་ཞུགས་མྱོང་མེད་པའི་རང་བྱུང་གི་མི་བུའི་རྟགས་གཅིག་རེད། ཞོགས་འུར་དང་ཁོག་ངར་དེ་རིགས་ནི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཤེས་དང་ལམ་སྣ་འདྲེན་ཤེས་དག་ལ་མཚོན་ན། མེད་ན་མི་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གལ་ཆེན་གཅིག་ཡིན་ངེས་ནའང་། སྟོན་པ་མེད་པའི་བསྟན་པ་ནི་གང་དྲན་དྲན་ཞིག་ཡིན་ངེས་ཕྱིར་ཐབས་ཤེས་ལམ་སྟོན་གལ་ཆེ་ལ། ལྷག་དོན་དྲག་པོའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇུག་པ་གཞར་ཡང་མིན་ཏེ། རིག་གནས་སེམས་ཁམས་ལྷ་འདྲེ་དང་གནའ་གཏམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནས་ཐར་མེད་པའི་རང་བྱུང་གི་མི་བུའམ། སྲིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཉམས་མྱོང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་མི་རིགས་ཉམ་ཆུང་གང་ཞིག མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་བྱས་ཤིང་། མཚོན་ཆ་དང་དྲག་ཆས་དམག་དཔུང་ལ་རྒྱབ་བརྟེན་པའི་སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་ཞིག་དང་དྲག་པོའི་གདོང་གཏུག་རྒྱག་རྒྱུ་ག་ལ་ཡོད། དཔེར་ན་རྡུང་རྩལ་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཕམ་འབྱེད་པ་དང་འདྲ། སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཟླ་ལ་སྟོབས་ཤུགས་སོན་པར་ཆ་བཞག་ནའང་། མགོ་སྐོར་དང་གཡོ་ཐབས་ཀྱི་ཟླ་ལ་སླེབས་སྲིད་པ་ཞིག་མ་རེད། དེ་བས་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་བྱེད་ཕྱོགས་མ་བསྒྱུར་བར་དྲག་པོའི་ལན་ལ་དྲག་པོ་སྤྱོད་འདོད་སྙམ་ན་ནི་མི་རིགས་ཧྲིལ་པོ་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་ཁ་གཡར་ས་བསམ་བཞིན་སྤྲད་པ་ཡིན་པར་ཁོ་བོས་འདོད་དོ།།