ཨ་ཛར་བྷ་ཇན།
ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས། ནུབ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཡུལ་གྲུ་ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་ནི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཡོ་རོབ་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་མཚོ་གླིང་དབར་དུ་གནས་པའི་ཀའུ་ཀེ་ཤི་སི་ཞེས་པའི་ལྷོ་ཁུལ་རི་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཆེ་ཤོས་དང་སྙན་གྲགས་ཀྱང་ཆེ་ཤོས་སུ་བརྩི་བ་རེད། ད་དུང་ཡུལ་དེ་ཤར་ཡོ་རོབ་དང་ནུབ་ཨེ་ཤ་ཡ་སྟེ་ཀེ་སེ་པི་ཡན་སྐྲཎཔྲསྣྲདྲཎརྣ )རྒྱ་མཚོའི་ཤར་རྒྱུད་དང་རྒྱ་མཚོ་ནག་པོའི་བར་གནས་ཤིང༌། བྱང་རྒྱུད་དུ་ཨུ་རུ་སུ། ཤར་ངོས་སུ་ཀེ་སེ་པི་ཡན་རྒྱ་མཚོ། བྱང་ནུབ་ཏུ་རྗོར་ཆི་ཡ་དང༌། ནུབ་ངོས་སུ་ཨར་མི་ནི་ཡ། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཨེ་རན་དང་བྱང་ནུབ་ཏུ་ཊར་ཀི་བཅས་ཁེལ་ཡོད། ཡུལ་དེའི་རང་སྐྱོང་མངའ་ཁུལ་ཎག་སེ་ཀི་ཝན་ཞེས་པ་ཊར་ཀི་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན། ཡུལ་གྱི་རྙོག་གཞི་ཅན་གྱི་ན་གྷོ་མོ་ནས་ཀ་ར་བྷག་རྫོང་ཐེ་བའི་ཡུལ་དེའི་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་རྫོང་ཁག་༧ ཨར་མི་ནི་ཡ་དང་ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་དབར་གྱི་༡༩༩༤ ལོའི་དམག་འཁྲུག་མཇུག་མ་བསྒྲིལ་གྱི་བར་ཨར་མི་ནི་ཡའི་དབང་བསྒྱུར་འོག་ཏུ་གནས། སྐབས་དེར་ཡུལ་དེའི་ས་ཁྱོན་བརྒྱ་ཆ་༡༦ ཙམ་ཤོར་བ་དང༌། དོན་རྐྱེན་དེའི་འོག་དམག་དཔུང་ཐེ་བའི་མི་༦༠༠༠༠༠ མ་ཟིན་ཙམ་ཤི་སྐྱོན་བྱུང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཨར་མི་ནི་ཡས་ཡུལ་དེའི་ས་ཁུལ་ཁག་ཁྲིམས་འགལ་གྱིས་བཙན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པར་བརྟེན་ཨར་མི་ནི་ཡའི་དམག་དཔུང་རྣམས་ཡུལ་དེ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་གྲོས་ཆོད་ཐེངས་༤ བཞག་ཡོད། ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་ནི་ཨ་ཟེ་རི་དང་ཤི་ཡ་ཊིའི་ཁ་ཆེའི་མི་འབོར་མང་ཤོས་དང༌། ཀོ་མན་ཝེལ་ཐི་ཞེས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཁོངས་སུ་༡༩༩༣ ལོར་འཛུལ་ཞུགས་དང༌། ཡོ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་སུའང་གཏན་འཇགས་ཚོགས་མི། དེ་བཞིན་རྒྱལ་ཚོགས་དང་བྱང་ཆིངས་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་བཅས་སུའང་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་དེའི་རྒྱལ་ས་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་བྷ་ཀུ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་པ་དང༌། རང་བཙན་ཐོབ་ནས་ལོ་༢ ཀྱི་རྗེས་སུ་སྟེ་༡༩༢༠ ལོར་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བཙན་བཟུང་བྱས། ༡༩༩༡ ལོར་སླར་ཡང་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང༌། ༡༩༩༥ ལོར་ཡུལ་དེར་གཞི་ནས་གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ཀྱི་འོས་བསྡུ་ཐེངས་དང་པོ་དེ་བྱས་ཏེ་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་དང་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས། ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་གྱི་སྤྱིའི་ས་ཁྱོན་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་མ་༨༦༦༠༠ཎཏྣསྤྱྤ ༣༣༤༠༠ པྲཔ ནདྲ་ཙམ་ཡོད་ཅིང༌། ཀེ་སི་པི་ཡན་རྒྱ་མཚོའི་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་མ་༨༠༠ ཡོད་པའི་ཡུལ་དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ཆ་ཚང་ཁེབ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཀའུ་ཀེ་ཤི་སི་རི་རྒྱུད་ཆེན་མོ་དང་ཡུལ་དེའི་གངས་རི་མཐོ་ཤོས་སམ་མཐོ་ཚད་ཧཕི་ཊི་༡༤༦༩༨ ཡོད་པའི་གངས་རི་བྷ་ཟར་དྷུ་ཟི་ཞེས་པས་ཨུ་རུ་སུ་དང་རྒྱལ་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཕྱེས་ཡོད། དེ་བཞིན་ནུབ་རྒྱུད་དུ་གངས་རི་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཀེ་སི་པི་ཡན་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱ་རྒྱུད་ནས་ཡུལ་དེའི་ས་བབ་དམའ་བའི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ལ། གཞན་ཡང་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་གཙོ་བོ་གཉིས་ཡོད་པ་སྟེ་གཙང་པོ་བྷ་སིན་སི་ནས་གཙང་པོ་ཀུ་ར་དང་ཨ་ར་སི་གཉིས་ཡུལ་དེའི་དབུས་བརྒྱུད་རྒྱུག་གི་ཡོད་པ་དང༌། གཙང་པོ་དེ་གཉིས་ཊར་ཀིའི་བྱང་ཤར་གྱི་གངས་རི་ནས་ཆད་པ་རེད། ཀུ་ར་གཙང་པོ་ཡུལ་དེ་ནས་རྗོར་ཆི་ཡར་དང་དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཀེ་སི་པི་ཡན་རྒྱ་མཚོར་འབབ་ཀྱི་ཡོད། གཙང་པོ་ཨ་ར་སི་ཞེས་པས་ཡུལ་དེའི་ལྷོ་ངོས་དང་ཨེ་རན་གྱི་མཐའ་མཚམས་བཟོ་བ་དང༌། དེ་ནས་ཡུལ་གྱི་ལྷོ་དབུས་དང་རིམ་པས་ཀུ་ར་གཙང་པོ་དང་འབྲེལ་ནས་ཀེ་སི་པི་ཡན་རྒྱ་མཚོར་བབ། དེ་བཞིན་ས་མུར་གཙང་པོ་ཡུལ་གྱི་བྱང་ཤར་ཁུལ་དུ་རྒྱུག་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་གྱི་ནགས་ཚལ་གྱི་བརྒྱ་ཆ་༡༡ བེ་ཤིང་དང་སིས་རིས་ཤིང༌། ཐང་ཤིང་ཡིན་པ་དང༌། སིས་རིས་ཤིང་ཡོད་སའི་ཤིང་ནགས་སུ་རི་དྭགས་དང་གཅན་གཟན་མང་པོ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་དོམ་དང་ཤྭ་བ། གཡི། སྟག་སོགས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་བཞིན་དུག་སྦྲུལ་དང་རྩངས་པ་ཁ་རལ་སོགས་ཀྱང་ཡོད་པ་རེད། གཞན་ཡང་ས་ཁུལ་མང་པོ་ཞིག་ལ་དགོ་བ་དང་ཁྱི་སྤྱང་མང་པོ་ཡོད། རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱུག་ཅིང༌། གཙོ་བོ་ཀེ་སི་པི་ཡན་རྒྱ་མཚོ་ནས་ཐོན་པའི་འདུལ་སྦྱོང་མ་བྱས་པའི་སྣུམ་གྱི་ཐོན་ཁུངས་ཧ་ཅང་བཟང་བ་དང༌། ད་དུང་ལྕགས་རིགས་དང་ཧ་ཡང༌། ཟངས། ཞ་ཉེ། ཏི་ཚ། རྡོ་ཞུན། ཚྭ་སོགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད། ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་ནས་ཛ་དྲག་ཅིག་ཏུ་བརྩི་བ་དང༌། དེ་ཡང་དུས་རབས་༡༩ ནས་འགོ་འཛུགས་བྱུང་བ་ནི་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཚོས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་ནས་སྣུམ་སོགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་བྱས་པ་བཅས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་ལ། ཡང་ཡུལ་དེར་༡༩༨༠ ཡས་མས་སུ་ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲན་རྫས་སྦྱོར་སོགས་བེད་སྤྱོད་བཏང་བ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ཕྱིས་སུ་འཕྲུལ་རིགས་བཟོ་ལས་ཁང་འབོར་ཆེན་རྒྱ་བསྐྱེད་དང་ས་རི་སྔོག་འདོན་བཅས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བཏང་ཡོད། མི་འབོར་དང་མི་རིགས། ཡུལ་དེ་ནི་ཀའུ་ཀེ་ཤི་སི་ཞེས་པའི་རི་རྒྱུད་དུ་གནས་པའི་རྗོར་ཆི་ཡ་དང་ཨར་མི་ནི་ཡ་སོགས་ལས་མི་འབོར་ཧ་ཅང་མང་བ་དང༌། མི་འབོར་དེ་ཡང་༢༠༠༦ ལོར་བསྡོམས་བརྩི་བྱས་ན་༧༩༦༡༦༡༩ ཡིན་པ་དང༌། ས་ཁྱོན་ཆ་བགོས་བྱས་ཚེ་མི་༩༢ རེར་ས་ཁྱོན་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གཅིག་རེ་ཐོབ་པ་དང༌། མི་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་༥༠ གྲོང་ཁྱེར་ཁག་དང་བརྒྱ་ཆ་༥༠ གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་གནས་ཡོད། རྒྱལ་སའི་མི་འབོར་༡༨༣༩༨༠༠ དང༌། གྲོང་ཁྱེར་གྷན་ཀའི་མི་འབོར་༣༠༣༡༠༠ དང༌། གྲོང་ཁྱེར་སུམ་གྷ་ཡི་ཊི་ཞེས་པའི་མི་འབོར་༢༩༠༧༠༠ ཡིན། ཕོ་མོ་དབྱེར་མེད་ཐོག་མིའི་ཚེ་ཚད་ལོ་༦༣་༩ བར་ཡིན་ལ། མི་༧༩ འདས་གྲོངས་སུ་འགྲོ་སྐབས་མི་༡༠༠༠ སྐྱེ་ཡི་ཡོད་པ་རེད། མི་མང་ཤོས་ཨ་ཟེ་རི་སི་ཞེས་པའི་མི་རིགས་དེ་ཡིན་ཞིང༌། ༡༩༨༨ ལོར་དམག་འཁྲུག་གི་རྗེས་སུ་ཨར་མི་ནི་ཡའི་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་དང༌། གང་ལྟར་༡༩༩༠ ཡས་མས་སུ་བསྡོམས་བརྩིས་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་ནི་སི་ཞེས་པའི་མི་རིགས་དེ་ཡུལ་དེའི་མི་འབོར་དུ་བརྒྱ་ཆ་༩༠ ཡིན་ཡང་ནང་འཁྲུག་དང་དམག་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་པས་བརྒྱ་ཆ་༨༠ བར་མར་ཆགས་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་༡༩༩༡ ལོར་ཨུ་རུ་སུའི་དམར་པོའི་གཞུང་འཐོར་ཞིག་སོང་རྗེས་ཨུ་རུ་སུའི་མི་རིགས་དང་སི་ལབ་པི་སི་ཞེས་པའི་མི་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་དང༌། ཌ་གྷེ་སི་ཏན་ནི་སི་དང་ཨུ་རུ་སུའི་མི་རིགས་དེ་དག་ནི་ཡུལ་དེའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་མི་འབོར་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། ཡེ་ཤེས་ཆོས་བཟང་གིས་ཕབ་བསྒྱུར་བྱས། སྐད་ཡིག་དང་ཆོས་ལུགས། གོང་ཞུས་ལྟར་ནང་འཁྲུག་དང་དམག་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་པས་ཡུལ་དེའི་མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་༩༠ ནས་༨༠ བར་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང༌། ཨུ་རུ་སུར་དམར་ཤོག་འཐོར་ཞིག་སོང་བ་དེས་མི་འབོར་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས། གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ནི་ཨ་རྫར་རི་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། སྐད་ཡིག་དེ་ནི་ཊར་ཀིའི་སྐད་ཡིག་ལས་ཆད་པ་ཞིག་དང༌། སྐད་ཡིག་གཞན་ཨུ་རུ་སུ་དང་ཨར་མི་ནི་ཡན་སོགས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ཡང་མང་པོ་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཨ་རྫར་རི་ཞེས་པ་དེ་ཡང་སྤྱིར་ཨ་རབ་ཀྱི་གསུང་རབས་ལས་དར་རྒྱས་བྱུང་བ་དང༌། ༡༩༢༠ ལོ་ཡས་མས་སུ་ཡུལ་དེར་རོམ་ཆེན་མོའི་སྐད་ཡིག་སྟེ་ལ་ཊིན་སྐད་ཡིག་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་མྱོང་ཡོད་ཅིང༌། ༡༩༣༩ ལོར་ཨུ་རུ་སུའི་ལམ་ལུགས་ལྟར་གྷི་རིག་གི་སྐད་ཡིག་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་དང༌། ཕྱིས་སུ་ཨུ་རུ་སུ་ནས་རང་བཙན་ཐོབ་རྗེས་ཡུལ་དེའི་གཞུང་གིས་ཊར་ཀིའི་ལམ་སྲོལ་ལྟར་གྱི་ལ་ཊིན་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་གནང་སྟེ་ཨུ་རུ་སུའི་ལམ་སྲོལ་ལྟར་གྱི་གྷི་རིག་གི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུར་མཚམས་འཇོག་བྱས་པ་རེད། ཡུལ་དེའི་ཆོས་ལུགས་ནི་ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་གྱི་ལམ་སྲོལ་ལྟར་གྱི་ཁ་ཆེ་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ཡང་དུས་རབས་༧ པར་གསར་གཏོད་བྱས་པར་གྲགས། ཡུལ་དེའི་གཞུང་འབྲེལ་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ནི་སྤྱིར་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་གསར་པའི་ཡན་ལག་གཙོ་བོ་གཉིས་ལས་ཤི་ཡ་ཁ་ཆེའི་ཆོས་རྒྱུད་དུས་རབས་༦ པ་ནས་དར་རྒྱས་བྱུང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཨུ་རུ་སུས་བཙན་འཛུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་རྡུང་རྡེག་དང་དམར་གསོད་བཏང་བ། ལྷ་ཁང་རྣམས་གཏོར་བཤིག་དང་སྒོ་བརྒྱབ་པ་སོགས་ང་ཡ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། མི་མང་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་མི་ཆོག་པ་སོགས་དམ་དྲག་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་༡༩༨༠ ལོ་ཡས་མས་སུ་སླར་ཡང་ཆོས་དད་རང་དབང་ཐོབ་སྟེ་ལྷ་ཁང་ཉམས་གསོ་དང་ཆོས་ལུགས་དམ་དྲག་གི་སྲིད་བྱུས་ཁག་མེད་པར་གྱུར། ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་དང་རིག་གཞུང༌། ཡུལ་གྱི་གཞོན་སྐྱེས་ཕལ་མོ་ཆེ་ཡིག་རྨོངས་ལས་གྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་སྐབས་ནས་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཡོན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད། གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་རིམ་ནས་ལོ་དང་པོ་༨ ཀྱི་རིང་ངེས་པར་དུ་སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་དགོས། འོན་ཀྱང་ཕལ་ཆེ་བས་ལོ་༡༠ རིང་གཞི་རིམ་སློབ་ཚན་ཁག་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། ཡང་མང་པོ་ཞིག་གིས་མཐོ་སློབ་ཏུ་མ་བསྐྱོད་གོང་མུ་མཐུད་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བྷ་ཀུ་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཡུལ་དེའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་གཙུག་ལག་མཐོ་སློབ་བཅས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང་༡༩༡༩ ལོར་བཙུགས་པའི་བྷ་ཀུ་མངའ་སྡེ་མཐོ་སློབ་དང༌། དེ་རྗེས་༡༩༥༠ ལོར་བཙུགས་པའི་ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་འཕྲུལ་རིག་མཐོ་སློབ་དང༌། དེ་བཞིན་༡༩༢༠ ལོར་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་རྡོ་སྣུམ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་སོགས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་དེའི་མི་འབོར་ནས་བརྒྱ་ཆ་༩༩་༦ ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང་ཕོ་བརྒྱ་ཆ་༩༩་༧ དང་མོ་བརྒྱ་ཆ་༩༩་༦ ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རེའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཐོན་བསྐྱེད་རྩ་འབོར་ནས་བརྒྱ་ཆ་༣་༤ ལྷག་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐོག་འགྲོ་གྲོན་བཏང་བ་དང་སློབ་མ་༡༥ རེར་ཆ་སྙོམས་དགེ་རྒན་རེ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་དེ་ནི་རིག་གཞུང་གིས་ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང༌། རིག་གཞུང་གི་ལྟེ་གནས་ཁང་ཆེ་ཤོས་བྷུ་ཀུའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་བཞིན་ཁུལ་དེར་ཤིར་ཝན་ཤག་ཅེས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཞིག་ཡོད་པར་གནའ་བོའི་བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དམག་དཔུང་གི་གོ་ཁྲབ་དང་མཚོན་ཆ། དེ་བཞིན་བཟོ་བརྐོས་བརྒྱབ་པའི་ཕོ་བྲང་དང་གནའ་བོའི་ཁང་ཆེན་ཁག་གི་བཟོ་དབྱིབས་འདྲ་མིན་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ལ། ད་དུང་གནའ་བོའི་རྩོམ་རིགས་དང་གསུང་རབས། ཡིག་རྙིང་རིགས་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་གལ་ཆེན་པོ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། གནའ་བོའམ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རིག་གཞུང་རྣམས་ཊར་ཀི་ནས་ཆད་པ་དང༌། དུས་རབས་༡༩ ནས་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཚོའི་མངའ་འོག་ཏུ་འགྱུར་སྐབས་ནས་ཡུལ་དེར་མཁས་དབང་དང་སྙན་ངག་པ་གྲགས་ཅན་ཨ་བྷ་སི་ཁོ་ལི་ཨ་གྷ་ཟེར་བས་ཨ་རྫར་རི་ཞེས་པའི་སྐད་ཡིག་གསར་གཏོད་ཀྱིས་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་དང་རྩོམ་རིགས་དར་སྤེལ་ཤུགས་ཆེན་གནང་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཨུ་རུ་སུ་དམར་ཤོག་སྐབས་རིག་གཞུང་ལ་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ནི་ཡུལ་དེའི་མི་མང་ཚོའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང་ཨ་ཤུག་སི་ཞེས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་གཞས་པས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གཞས་དང་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་གདངས་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་གསར་གཏོད་གནང་ཡོད་ལ། དེང་དུས་ཡུལ་དེའི་གཞས་པ་གྲགས་ཅན་ཨུ་རྫར་ཟེར་བས་བཏང་གནང་བའི་གཞས་སྣ་ཁག་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲོད་དར་སྲོལ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། གཞུང་དང་གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས། ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་ནི་སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང༌། ད་ལྟ་༡༩༩༥ ལོར་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་འོག་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡང་༡༩༧༨ ལོའི་རྩ་ཁྲིམས་མ་དཔེ་གཞིར་བཞག་གིས་༡༩༩༡ ལོར་རང་བཙན་ཐོབ་རྗེས་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་བཏང་ཡོད་ཅིང༌། མི་སེར་རང་ལོ་༡༨ ལ་སོན་པ་ཡོངས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁེ་དབང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཆོག་པ་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་སྲིད་འཛིན་དང༌། དེ་ཡང་མི་མང་གིས་ལོ་༥ རེའི་མཚམས་སུ་ཐད་ཀར་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་འདེབས་ཐོན་བྱེད་དགོས། འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཁང་གི་སྲིད་བློན་དང་བློན་ཆེན་གཞན་ཁག་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཆོག་མཆན་འོག་སྲིད་འཛིན་གྱིས་བསྐོ་བཞག་གནང་གི་ཡོད་ལ། གཞན་ཡང་སྲིད་འཛིན་གྱིས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོའི་དུས་ཚེས་གཏན་འབེབས་དང་མཐོ་རིམ་ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་འོས་མི་འདེམས་སྒྲུག ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་གི་རིགས་བྱུང་ཚེ་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཛ་དྲག་གི་བཀོད་འདོམས་དང་དམག་དཔུང་བེད་སྤྱོད་གནང་རྒྱུའི་འོས་འགན་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྲིད་དབང་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བཟུང་ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་དེའི་གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ནི་གྲོས་ཚོགས་གཅིག་རྐྱང་པའི་ལམ་ལུགས་་ཡིན་པ་དང༌། དེར་འཐུས་མི་༡༢༥ ཙམ་ཡོད་པ་རྣམས་ལོ་༥ རེའི་ལས་དུས་ཡིན། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཁག་ནས་འོས་ཤོག་མང་ཉུང་གི་ཆ་ནས་འཐུས་མི་༢༥ དང་གཞན་འཐུས་མི་༡༠༠ རྫོང་རིམ་པ་ཁག་ནས་འདེམས་ཐོན་ཡོང་དགོས་པ་རེད། ཡུལ་གྱི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་དེ་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་དབང་ཆ་མཐོ་ཤོས་ཀྱིས་གཙོས་འཛིན་སྐྱོང་དང་དཔལ་འབྱོར་་ཁྲིམས་ཁང་བཅས་གཙོ་བོ་ཁྲིམས་ཁང་ཆེན་པོ་༣ དང༌། སྲིད་འཛིན་གྱིས་ཁྲིམས་ཁང་དེ་དག་གི་ཁྲིམས་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་འོས་མི་འདེམས་སྒྲུག་གིས་གྲོས་ཚོགས་ནང་དངོས་སུ་བསྐོ་བཞག་གནང་དགོས། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཁག་ནི་ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་ཚོགས་པ་གསར་པ་སྒྱརྐྱངདང་ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་མདུན་བསྐྱོད་ཚོགས་པ་ངཁྲརྐྱདང༌། ཆབ་འབངས་ཆིག་བསྒྲིལ་ཚོགས་པ་སྐྲྔངབཅས་ཡོད། ཡུལ་དེའི་ས་ཁུལ་ཁག་ཆ་བགོས་ཀྱིས་ས་གནས་གཞུང་༧༡ ཡོད་ཅིང༌། རྫོང་ཁག་༥༩ དང༌། གྲོང་ཁྱེར་ཁག་༡༡ ཡོད་པ་རེད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོའི་འོག་ནས་རང་བཙན་ཐོབ་པ་ནས་དམག་དཔུང་གི་ལམ་ལུགས་གསར་གཏོད་དང༌། ༢༠༠༤ ལོར་ཁྱོན་བསྡོམས་དམག་མི་༥༦༨༤༠ ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ནང་མཚོ་དམག་༡༧༥༠ དང་གནམ་དམག་༧༩༠༠ ཡོད། ཕོ་རང་ལོ་༡༨ སོན་པ་རྣམས་ངེས་པར་དུ་ཟླ་བ་༡༧ རིང་དམག་དཔུང་ནང་དུ་ཞུགས་དགོས་པ་རེད། ཡུལ་དེར་སྣུམ་གྱི་གཏེར་ཁ་འབོར་ཆེན་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྡོ་སྣུམ་སོགས་སྣུམ་རིགས་ལྟེ་གནས་ཁག་འཛམ་གླིང་དུ་རྙིང་ཤོས་གྲས་ཡིན་ལ། ཡུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོན་ཁུངས་གཙོ་བོའང་དེ་ཡིན། སྣུམ་གྱི་ཚོང་འབྲེལ་བྱ་ཡུལ་དེ་ཡང་ཧཕ་རན་སི་དང་ཨི་ཊ་ལི། ཨི་སི་རེལ་དང་ཊར་ཀི། ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཡུལ། ཨུ་རུ་སུ། ཀ་ཟ་ཀི་སི་ཐན་སོགས་ཚུད་ཡོད། ༢༠༠༤ ལོར་བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན་ཡུལ་གྱི་ལོ་རེའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཐོན་བསྐྱེད་རྩ་འབོར་དེ་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་༨༥ ཡིན་པ་དང༌། ༡༩༩༤ བར་ཡུལ་གྱི་ཤོག་དངུལ་ཨུ་རུ་སུའི་ར་བྷེལ་ཞེས་པ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད་ཅིང༌། ལོ་དེར་ཡུལ་དེའི་ཤོག་དངུལ་གསར་པ་ཨ་རྫར་བྷའི་ཇན་ནི་མ་ན་ཊི་