སྒྲ་སྙན།
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
དེ་རྗེས་མུ་མཐུད་ཐབས་དེ་རང་སྤྱད་ནས་རྒྱུད་སྐུད་ཆ་གསུམ་པའི་སྒྲ་ཚད་བཟང་དགོས་པ། ཡིན་ནའང་རྒྱུད་སྐུད་ཆ་གསུམ་པའི་མཐའ་མཇུག་གི་སྒྲ་དེ་དཀྱུས་རིམ་བརྒྱུད་ལ་ཕབ་ནས་སྒྲིག་གི་ཡོད། དེ་ལྟ་བའི་སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་ནི་La/La, Re/Re,Sol,/Solཀྱི་རྣམ་གཞག་ལྟར་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པ་དང་། མང་ཆེ་བ་ནི་དྲང་སྲོང་ངམ་Dགདངས་དང་མཚུངས། དེའི་ཐོག་ནས་གསལ་པོ་མཐོང་ཐུབ་པར། རྒྱུས་སྐད་ཆ་གསུམ་པའི་མཐའ་མཇུག་གི་སྒྲ་གཏན་འཁེལ་བྱེད་སྐབས་དཀྱུས་རིམ་བརྒྱད་དུ་ཕབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་སྒྲ་དམའ་བའི་ཁུལ་དེར་དཀྱུས་རིམ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྒྲ་ཐག་ཆེ་བ་གཅིག་རྒྱ་བསྐྱེད་གཏོང་ཆེད་ཡིན། དེར་བརྟེན། དམིགས་བསལ་གྱི་སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་དེ་འདྲ་སྤྱོད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་ནང་མའི་འགོ་འཇོག་གི་དབྱངས་དང་པོ་དེ་དཀྲོལ་ཆེད་ཡིན་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་དབྱངས་དེས་ནང་མའི་གཏན་འཇགས་འགོ་འཇོག་ནང་དམིགས་བསལ་གྱི་ནུས་པ་འདོན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནང་མའི་གཏན་འཇགས་འགོ་འཇོག་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དེ་བས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་འགྱུར་བ་མ་ཟད། དབྱངས་དེ་ནི་ནང་མའི་རོལ་དབྱངས་ནང་ཐེངས་གཅིག་ལས་མི་ཐོན་པའི་དབྱངས་ཤིག་རེད།① དེ་མིན་སྔར་ད་དུང་གོང་གི་སྒྲ་སྒྲིག་ཐབས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་སྒྲ་སྒྲིག་ཐབས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ། དེ་ཡང་དཔྱད་ཡིག་ནང་འཁོད་པའི་སྒྲ་སྙན་རྒྱུད་བདུན་པའི་སྒྲ་སྒྲིག་ཐབས་དེ་རེད། སྒྲ་སྙན་གྱི་རིགས་དེའི་རྒྱུད་བདུན་པོ་ཁག་སོ་སོ་ནི་རྐྱང་རྒྱུད་ཁེར་དབྱངས་གཅིག་དང་། རྒྱུད་གཉིས་རེ་སྒྲ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པའི་རྒྱུད་ཆ་གསུམ་བཅས་ཁྱོན་སྒྲ་བཞིན་ཡོད་པ་དེའི་ནང་གོང་གི་སྒྲ་སྒྲིག་ཐབས་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་བཞི་པོ་ཚང་མ་ཚུད་ཡོད།② དེ་དག་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྲ་གོང་མ་གསུམ་ནི་གོ་རིམ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་མ་གཏོགས། དཀྱུས་སྒྲིག་གམ་དབུས་སྒྲིག་ཀྱི་རྒྱུད་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྒྲ་ཡིན་ཞིང་། སྒྲ་མཇུག་མ་གསུམ་ནི་བསགས་སྒྲིག་གི་རྒྱུད་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྒྲ་ཡིན། ཁྱད་མཚར་བ་ཞིག་ལ། སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་དེའི་རྒྱུད་སྟོང་བཞིའི་སྒྲ་དང་ནང་མའི་གཏན་འཇགས་འགོ་འཇོག་གི་དབྱངས་བཞི་གཅིག་མཚུངས་ཡིན།①༼ དེའི་ནང་སྒྲ་མཐོ་དམའ་དང་གོ་རིམ་ཡང་ཚུད་ཡོད ༽ཚོད་དཔག་བྱས་ན། དེ་ནི་འགོ་འཇོག་མ་དཀྲོལ་གོང་གི་སྒྲ་གནད་ལ་འཁེལ་མིན་བརྟག་པའི་གོམས་གཤིས་རང་བཞིན་གྱི་དཀྲོལ་གཏོང་དེ་རིགས་འགོ་འཇོག་རོལ་དབྱངས་ནས་ཚུད་པ་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ། དེར་བརྟེན་སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་དེ་རིགས་དང་ནང་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་རོལ་མོའི་འགྱུར་ཁུག་དང་། རོལ་ཆའི་སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་བར་དེ་ལས་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་རིག་འདེད་བྱས་ཆོག དེ་མིན་གོང་གི་སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་དེ་རིགས་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པ་ལས་ཤེས་ཐུབ་པར། གོང་གི་སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་དེ་གཉིས་ཀྱང་སྒྲ་སྙན་རྒྱུད་བདུན་པའི་སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་ལས་གྱེས་པའམ་སྟབས་བདེ་རུ་བཏང་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཐ་ན་ལེགས་བཅོས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ས་ཁུལ་མི་འདྲ་བའི་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་དབྱངས་རྟའི་གྲུབ་ཆ་དང་། འགྱུར་ཁུག་གི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བར་གཞིགས་ནས་གྲུབ་པ་དང་། ས་གནས་དེ་གའི་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་འཚམས་པའི་སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་སུ་གྱུར་བར་སྣང་། ལྷག་པར་དུ་རྒྱུད་བདུན་དབྱངས་བཞིའི་རྒྱུད་སྐུད་རྐྱང་སྡེབ་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་སྒྲ་སྒྲིག་ཐབས་དེ་རིགས་རྒྱུད་དྲུག་དབྱངས་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་སྡེབས་སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་ལ་གྱུར་བ་དང་། ཐོག་མའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་རྣམ་གཞག་ལྟར་དབྱངས་ཀྱི་ངག་འདྲེན་མིང་བསྒྱུར་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དེས་ད་དུང་སྒྲ་སྙན་གྱི་སྒྲ་བསྐྱེད་སྔར་བས་གཅིག་གྱུར་དང་། དབྱངས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་མི་འདྲ་བ་དང་འགྱུར་ཁུག་གི་དབྱངས་རྟ་སྣ་ཚོགས་དཀྲོལ་བདེ་བར་འགྱུར་ཐུབ། དེར་བརྟེན། སྒྲ་སྒྲིག་སྟངས་དེ་ཉིད་དམངས་གཞས་དཀྲོལ་གཏོང་དང་། གླུ་གར་གྱི་རམས་སྐྱོར། རོལ་ཆ་མཉམ་དཀྲོལ་དེ་བཞིན་རོལ་ཆ་རྐྱང་དཀྲོལ་སོགས་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་རྣམ་པ་མང་ཆེ་བར་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། གསུམ་པ་། དཀྲོལ་གཏོང་ཐབས་རྩལ། སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་ཐབས་ཐད་ལ་ཡང་དཀྲོལ་གཏོང་སྐབས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚུགས་ཀ་དང་། ལག་པ་གཡོན་མའི་སྡེབ་ཐབས། ལག་པ་གཡས་པའི་དཀྲོལ་ཐབས། ལག་གཉིས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་སོགས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིགས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཐོག་ནས་འཁྲབ་དཀྲོལ་བྱེད་ཐབས་སོགས་མང་པོ་ཡོད། སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་སྐབས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚུགས་ཀར་དབྱེ་ན། ལངས་ན་དཀྲོལ་བའི་ཚུགས་ཀ་དང་། བསྡད་ནས་དཀྲོལ་བའི་ཚུགས་ཀ་གཉིས་ཡོད། དེ་གཉིས་ནང་ནས་ལངས་ནས་དཀྲོལ་བའི་ཚུགས་ཀ་དེ་བསྡད་ནས་དཀྲོལ་བའི་ཚུགས་ཀ་ལས་མང་བ་ཡོད། ལངས་ནས་བཀྲོལ་བའི་ཚུགས་ཀར་དབྱེ་ན་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། དེ་གཉིས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ནང་མངོན་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཙོ་བོ་ནི་འཐེན་ཐག་སྤྱོད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་དེ་ཡིན། དིང་རི་སོགས་གཙང་ཁུལ་གྱི་དམངས་ཁྲོད་འཁྲབ་དཀྲོལ་དང་། ཨ་མདོ་ཁུལ་གྱི་རྡུང་ལེན་ནང་སྤྱིར་འཐེན་ཐག་མཇིང་པར་བསྐོར་ཐོག་སྒྲ་སྙན་མདུན་དུ་དམ་པོར་ཉར་ཏེ་འཁྲུག་ཆ་དོད་པའི་ཞབས་བྲོ་འཁྲབ་སྐབས་སྒྲ་སྙན་ལ་གཡོ་འགུལ་ཆེན་པོ་མི་ཐེབས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།①ཡིན་ན་ཡང་ལྷ་སས་ལྟེ་བ་བྱས་པའི་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོད་གཞས་དང་། ནང་མ། གར་གླུ་སོགས་གླུ་གར་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་སྟང་སྟབས་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་དལ་བ་ཡོད་པས། འཐེན་ཐག་དཔུང་པ་གཡས་པར་བསྐོར་ནས་གཏོང་བ་ལས་མཇིང་པར་བསྐོར་གྱི་མེད། འཁྱེར་སྟངས་དེས་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་སྟང་སྟབས་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ལྷིང་བར་སྣང་གི་ཡོད།② ཚུགས་ཀ་གཞན་ཞིག་ནི་བསྡད་ནས་དཀྲོལ་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དཀྲོལ་སྟངས་དེ་གླུ་གར་གྱི་རམ་སྐྱོར་དང་། རོལ་ཆ་མཉམ་དཀྲོལ། དེ་བཞིན་རོལ་ཆ་རྐྱང་དཀྲོལ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སྣང་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་རྫིང་ཆེ་ཆུང་གཉིས་བར་གྱི་ཉག་ཁ་དེ་རྐང་པ་གཡས་པའི་བརླ་སྟེང་དུ་འཇོག་པ་དང་། དེ་མིན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་དང་འཁྱེར་སྟངས་ཚང་མ་ལངས་ནས་འཁྱེར་བ་དང་སྤྱིའི་ཆ་ནས་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། འཁྱེར་སྟངས་གཉིས་ཀར་རོལ་ཆ་ལུས་ཀྱི་མདུན་དུ་གསེག་ཏུ་ཉར་དགོས་པ་དང་། རྫིང་ལོང་ཁའི་གཡས་ཕྱོགས་དང་མདའ་བྲང་ཁོག་གི་མདུན་ནས་དཔུང་པ་གཡོན་མའི་ཕྱོགས་སུ་བསྣར་དགོས་པ། ལག་གཡོན་མའི་མཐེ་བོང་དང་གོང་མཛུབ་ཀྱི་བར་དུ་མདའི་ཡས་སྒ་དང་ཉེ་བའི་ཆ་ཤས་དེ་བཟུང་དགོས་པ། དེ་མིན་མཛུབ་མོ་བཞིས་རྒྱུད་སྐུད་བསྣན་དགོས་པ། ལག་པ་གཡས་པའི་མཐེ་བོང་དང་གོང་མཛུབ་བར་རམ་མཐེ་བོང་དང་། གོང་མཛུབ། དཀྱིལ་མཛུབ་བཅས་ཀྱི་བར་དུ་སེན་ལྡེ་འཁྱེར་ནས་དཀྲོལ་གཏོང་དང་ཆབས་ཅིག་གླུ་གཞས་བཏང་ཆོག ལངས་ནས་དཀྲོལ་སྐབས་ད་དུང་གླུ་ལེན་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཞབས་བྲོ་ཡང་རྒྱག་དགོས། གོང་གི་ཚུགས་ཀ་དེ་གཉིས་ནི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་གི་དཔེ་མཚོན་འོས་པའི་ཚུགས་ཀ་གཉིས་ཡིན། དེ་མིན་ད་དུང་དམིགས་བསལ་གྱི་འཁྱེར་སྟངས་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་རོལ་ཆ་ལྟག་རྒྱབ་ཏུ་འཁྱེར་ཐོག་ལག་གཉིས་ལྟག་རྒྱབ་ཏུ་བརྐྱངས་ནས་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་དང་ཆབས་ཅིག་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་བྱེད་པ། དེ་ནི་དཀའ་ཚེགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་རྩལ་ངོམས་རང་བཞིན་གྱི་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན། ད་དུང་“ལ་ལ་ཞིག་གིས་རང་གི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་རྩལ་ངོམས་ཆེད་མགོ་སྟེང་དུ་ཆང་གིས་བཀང་བའི་ཁྲུང་ཕོར་སོགས་ཁྱེར་ཏེ་ཆང་ཐིགས་གཅིག་ཀྱང་ཕྱི་ལ་མ་བོ་བ་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་འདུག”〔༣〕 དཀྲོལ་གཏོང་གི་ཚུགས་ཀ་ཕུད། ད་དུང་སྒྲ་སྙན་གྱི་འཁྲབ་སྟོན་ནུས་རྩལ་ནང་། ལག་གཡོན་མའི་མཐེབ་རྒྱག་རྩལ་དང་། ལག་གཡས་པའི་སེན་ལྡེ་བརྡར་རྩལ། དེ་བཞིན་ལག་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་པའི་རྩལ་བཅས་ཡོད། དང་པོ། ལག་གཡོན་མས་མཐེབ་རྒྱག་ཚུལ་ནི། སྒྲ་སྙན་གྱི་ལག་གཡོན་མའི་འཐེབ་རྒྱག་རྩལ་ཐད་ཐབས་རྩལ་སྣེ་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་གཙོ་བོ། མཛུབ་མནན་དང་། ལྡེམ་མནན། མཐེབ་སྟོང་། མཐེབ་ཙག འདྲེད་ཤུད་བཅས་ལྔ་ཡོད། ༡.མཛུབ་མནན། མཛུབ་མནན་ནི་སེན་ལྡེས་རྒྱུད་སྐུད་བརྡར་བར་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ནས་མཐེབ་རྒྱག་པར་ཟེར། ༢.ལྡེམ་མནན། ལྡེམ་མནན་ནི་མཛུབ་མོས་རྒྱུད་སྐུད་ལ་ག་ལེར་གཡོ་འགུལ་བཏང་ནས་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པའི་སྒྲ་གྲགས་པར་བྱེད་པར་ཟེར། ༣.མཐེབ་སྟོང་། མཐེབ་སྟོང་ནི་སེན་ལྡེ་རྒྱུད་སྐུད་ལ་བརྡར་རྗེས་མཛུབ་མོས་འགུལ་མཚམས་ཆད་མེད་པའི་རྒྱུད་སྐུད་ཐོག་སྡེབ་སྟེ་འགྱུར་ཁུག་གི་སྒྲོམ་གཞིའི་དབྱངས་གྲགས་པར་བྱེད་པར་ཟེར། ༤.མཐེབ་ཙག མཐེབ་ཙག་ནི་སེན་ལྡེས་སྒྲ་དབྱངས་ཤིག་དཀྲོལ་རྗེས་དེའི་སྒྲ་ལྷག་མ་ཆད་པའི་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་ལག་གཡོན་མའི་མཛུབ་མས་སྒྲ་གནས་མི་འདྲ་བའི་ཐོག་སྡེབ་སྟེ་རྟེན་སྒྲའམ་རྒྱན་སྒྲ་གྲགས་པར་བྱེད་པར་ཟེར་ཞིང་། དེ་ཡང་མཐེབ་སྟོང་དང་ཅུང་འདྲ་བའི་དཀྲོལ་རྩལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་གཉིས་སྤྱིའི་ཆ་ནས་ཐབས་རྩལ་རིགས་གཅིག་ཏུ་འདུ། དེ་མིན་དཀྲོལ་རྩལ་དེ་རིགས་ལས་གྱེས་པའི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད། དེ་ཡང་སེན་ལྡེ་རྒྱུད་སྐུད་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་བརྡར་རྗེས། རྒྱུད་སྐུད་གཅིག་གི་སྒྲ་མ་ཡལ་བའི་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས། རྒྱུད་སྐུད་གཞན་དེའི་ཐོག་མཐེབ་ཀྱིས་མནན་ན་འགྲོས་མཚུངས་དབྱངས་བརྩེགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་གྲུབ་ཀྱི་ཡོད། ༥.ཤུད་དམ་འདྲེན་ཤུད། དེ་ནི་རྒྱུད་སྐུད་ཐོག་མཛུབ་མོས་འདྲེན་ཤུད་བྱས་ནས་ཤུར་སྒྲ་གྲགས་པར་བྱེད་པར་ཟེར།① སྲོལ་རྒྱུན་སྒྲ་སྙན་གྱི་དཀྲོལ་ཐབས་ནང་ལག་འཇུ་གནས་སྤོའམ་མཐེབ་གནས་སྤོ་བའི་ལུགས་སྲོལ་མེད་པ་ལྟར་སྣང་ཞིང་། ཡས་སྒའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ལག་འཇུའི་ངོས་ཁོ་ནར་མཐེབ་རྒྱག་པས། དེ་མིན་རྫིང་ཆུང་བར་གྱི་མཐེབ་པང་མང་ཆེ་བ་བེད་སྤྱོད་མེད་པར་ལུས་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པ་ནས་བཟུང་ནང་སའི་རོལ་ཆ་དེ་བས་མང་བ་བོད་ལྗོངས་སུ་དར་བ་དང་བསྟུན་ནས་ལག་འཇུ་གནས་སྤོའམ་མཐེབ་གནས་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཆེད་ལས་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་པས་ངེས་པར་དུ་བྱང་ཆུབ་པ་བྱ་དགོས་པའི་རྩལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་སན་ཞོན་༼ 三弦 ༽སོགས་རོལ་ཆའི་མཐེབ་གནས་བརྗེ་རྩལ་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་གང་དེ་དག་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་བས་སྒྲ་སྙན་གྱི་དཀྲོལ་གཏོང་རྩལ་ནུས་ཐད་གོང་འཕེལ་གསར་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། སྒྲ་སྙན་གྱི་སྒྲ་ཁོངས་ཀྱང་ཇེ་ཡངས་སུ་གྱུར་ཡོད། མཐེབ་གནས་བརྗེ་རྩལ་དེ་བས་ལེགས་པ་སྤྱོད་ཐུབ་ཕྱིར། སྒྲ་སྙན་གྱི་བཟོ་རྩལ་དང་ལྷུ་ལག་སྒྲིག་སྦྱོར་ཐད་ལའང་ལེགས་བཅོས་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཡོད། དཔེར་ན། སྒྲ་སྙན་གྱི་རྫིང་ཆུང་དང་མདའི་བར་དང་། མདའ་དང་རྟ་མགོའི་བར་གྱི་གཅད་ཅེས་པའི་སྦྱར་ཁ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཕྱི་ནས་མི་མངོན་པ་ཞིག་བཟོས་ཡོད་པས། དེས་གཅིག་ནས་མིག་ལ་མཛེས་པ་དང་གཉིས་ནས་མཐེབ་གནས་བརྗེ་བསྒྱུར་བདེ་བར་བྱས་ཡོད།①དེ་དང་ཆབས་ཅིག མཐེབ་གནས་བརྗེ་བདེ་རུ་གཏོང་ཆེད། སྒྲ་སྙན་གྱི་མདའི་ཐོག་ཏུ་བསྒར་བའི་འཐེན་ཐག་སྒྲོག་ས་དེ་ཡང་རྫིང་ཆུང་དང་ཅུང་ཉེ་བའི་གནས་སུ་སྤོས་པ་དང་། འཐེན་ཐག་ཀྱང་བྲང་ངོས་ནས་དཔུང་པ་གཡས་པར་བསྐོར་ཏེ་མཇིང་པར་བསྐོར་མི་དགོས་པ་བྱས་ཡོད། དེས་གཅིག་ནས་ལག་གཡོན་མ་མདའ་ཐོག་ཏུ་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་བདེ་བར་གྱུར་ཡོད་ལ། ཆབས་ཅིག་མཐེབ་གནས་བརྗེ་བསྒྱུར་ཡང་སྟབས་བདེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད། གཉིས་པ། ལག་གཡས་པའི་དཀྲོལ་ཐབས་ནི། ལག་གཡས་པས་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་ཐབས་ལ་སེན་ལྡེ་སྤྱོད་ཐབས་ཀྱང་ཟེར་ཞིང་། དེར་ཡང་མར་སྐྲོག་དང་། ཡར་སྐྲོག སྡེབ་སྐྲོག བརྩེགས་གཏོང་བཅས་བཞི་ཡོད། ༡.མར་སྐྲོག མར་སྐྲོག་ནི་སེན་ལྡེ་རྒྱུད་སྐུད་ཀྱི་སྟོད་ནས་སྨད་དུ་བརྡར་བར་ཟེར། ༢.ཡར་སྐྲོག ཡར་སྐྲོག་ནི་སེན་ལྡེ་རྒྱུད་སྐུད་ཀྱི་སྨད་ནས་སྟོད་དུ་ཡར་བརྡར་བར་ཟེར། ༣.སྡེབ་སྐྲོག སྡེབ་སྐྲོག་ནི་ཡར་བརྡར་དང་མར་བརྡར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་ཟེར། ད་དུང་སེན་ལྡེ་བརྡར་བའི་གྲངས་ཚད་ལའང་གཅིག་བརྡུང་ཞེས་པ། དཔེར་ན། “མར་བརྡར”༼ ↓ ༽དང་། “ཡར་བརྡར་”༼ ↑ ༽ལྟ་བུ་དང་། གཉིས་བརྡུང་། དཔེར་ན། “མར་གཉིས་བརྡར་”༼ ↓↓ ༽དང་། “མར་བརྡར་ཡར་བརྡར་”༼ ↓↑ ༽དང་། “ཡར་གཉིས་བརྡར་”༼ ↑↑ ༽༼ སྤྱོད་མཁན་ཉུང་ ༽“ཡར་གཅིག་མར་གཅིག”༼ ↑↓ ༽༼ སྤྱོད་མཁན་ཉུང་ ༽ལྟ་བུ། གསུམ་བརྡུང་དཔེར་ན། “མར་གཉིས་ཡར་གཅིག་”༼ ↓↓↑ ༽“མར་གཅིག་ཡར་གཅིག་མར་གཅིག་”༼ ↓↑↓ ༽༼ སྤྱོད་མཁན་ཉུང་ ༽“ཡར་གཅིག་མར་གཅིག་ཡར་གཅིག”༼ ↑↓↑ ༽༼ སྤྱོད་མཁན་ཉུང་ ༽ལྟ་བུ་ཡོད། བསྲེས་བརྡུང་དཔེར་ན། “མར་ཡར་ཟུང་འབྲེལ་”༼ ↓↑↓↑ ༽“ཡར་མར་ཟུང་འབྲེལ་”༼ ↑↓↑↓ ༽༼ སྤྱོད་མཁན་ཉུང་ ༽ལྟ་བུ་ཡོད། དེ་དག་ཁྲོད་ནས་མར་ཡར་ཟུང་འབྲེལ་དང་ཡར་མར་ཟུང་འབྲེལ་གཉིས་དཀྲོལ་གཏོང་མྱུར་ཚད་མགྱོགས་ལ་དབྱངས་རྟགས་མང་བའི་རོལ་དབྱངས་དཀྲོལ་སྐབས་སྤྱོད་པ་དཔེར་ན། བཅུ་དྲུག་ཆའི་སྒྲ་རྟགས་བསྟུན་མར་དཀྲོལ་སྐབས་སྤྱོད་པ་དང་། ད་དུང་རེས་སྐོར་བསྟུད་དཀྲོལ་གྱི་ཐབས་རྩལ་གྱི་ངོས་ནས་སྒྲ་རིང་པོ་དཀྲོལ་སྐབས་སྤྱོད་པར་བྱེད། ༤.བརྩེགས་གཏོང་། བརྩེགས་གཏོང་ནི་འགྲོས་བརྡབ་ཀྱི་དྲག་གནས་ཀྱི་སྒྲ་དཀྲོལ་རྗེས། འགྲོས་བརྡབ་ཀྱི་ཞན་གནས་སུ་སེན་ལྡེ་ཡང་བརྡར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྗེས་འབྲེལ་གྱི་རྒྱན་སྤྲོས་སྒྲ་དབྱངས་ཤིག་གྲགས་པར་བྱེད་པའི་རྩལ་ལ་ཟེར། རྗེས་འབྲེལ་གྱི་རྒྱུན་སྤྲོས་སྒྲ་དབྱངས་དེའི་ནང་སྒྲ་བརྩེགས་ཀྱང་ཡོད། མ་གཞི་སྒྲ་སྙན་གྱི་སེན་ལྡེ་སྤྱོད་སྟངས་སྟབས་བདེ་བར་སྣང་ཡང་། དེ་ནི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་རྩལ་དངོས་མངོན་པའི་རྩལ་ཐབས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་དཀྲོལ་གཏོང་གི་སྒྲ་སྤུས་དང་། སྒྲ་ཤུགས། མྱུར་ཚད། དེ་བཞིན་སེན་ལྡེ་རྒྱུད་སྐུད་ལ་བརྡར་བའི་གཏིང་རིང་ཐུང་དང་། མགྱོགས་མྱུར་ངང་དཀྲོལ་སྐབས་སྒྲ་དབྱངས་དོ་སྙོམས་པོ་ཡོད་མེད་སོགས་ནས་མངོན་གྱི་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན། མྱུར་ཚད་ཅུང་དལ་བའི་རོལ་དབྱངས་དཀྲོལ་གཏོང་བྱེད་སྐབས་མང་ཆེ་བ་མར་བརྡར་བའམ་ཡར་བརྡར་ལས་མར་བརྡར་མང་བ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལྟར་བྱས་ན་དཀྲོལ་གཏོང་གི་སྒྲ་སྤུས་ཡག་པ་ཡོང་གི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་མར་བརྡར་གྱི་སྒྲ་ཤུགས་དང་སྒྲ་ཉམས་སོགས་ཡར་བརྡར་ལས་ཡག་པ་ཡོད་པས་རེད། ཡིན་ནའང་དཀྲོལ་གཏོང་མྱུར་ཚད་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བའམ་སྒྲ་རྟགས་མང་བའི་རོལ་དབྱངས་དཀྲོལ་སྐབས་ཡར་བརྡར་གྱི་གྲངས་ཚད་ཀྱང་དེ་དང་བསྟུན་ནས་མང་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྷག་པར་དུ། སྦྲེལ་དཀྲོལ་ལས་གྲུབ་པའི་སྒྲ་རིང་པོ་དཀྲོལ་སྐབས་དེ་གཉིས་ཧ་ལམ་ཆ་སྙོམས་པར་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། གསུམ་པ། ལག་གཉིས་པོས་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་ཚུལ། ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། ལག་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཧ་ལམ་རོལ་ཆ་ཚང་མའི་དཀྲོལ་གཏོང་ཐད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་བྱ་དགོས་པའི་རྩལ་ནུས་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་སྐབས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡིན། དོ་སྣང་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། བོད་ལྗོངས་ལྷ་རྩེ་རྫོང་གི་སྐུ་ཞབས་བཀྲ་ཤིས་དབང་ལགས་ཀྱིས་ལག་གཉིས་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དམིགས་བསལ་ཞིག་འཚོལ་བསྡུ་ལེགས་སྒྲིག་དང་ཆབས་ཅིག་ལེགས་བཅོས་བྱས་ནས་གླུ་གར་འཁྲབ་སྟོན་ནང་སྤྱད་ཡོད། དེ་ཡང་གླུ་གར་འཁྲབ་སྟོན་པའི་རུ་སྟར་ནང་གཞོགས་གཡོན་ནས་རྩིས་པའི་འཁྲབ་སྟོན་པ་དང་པོ་དེའི་ལག་གཡོན་མས། དེའི་གཡས་སུ་ཡོད་པའི་འཁྲབ་སྟོན་པ་གཉིས་པའི་སྒྲ་སྙན་གྱི་མཐེབ་རྒྱག་པ་དང་། འཁྲབ་སྟོན་པ་གཉིས་པ་དེས་ཀྱང་ལག་གཡོན་མས་རང་ཉིད་ཀྱི་གཡས་སུ་ཡོད་པའི་འཁྲབ་སྟོན་པ་གསུམ་པའི་སྒྲ་སྙན་གྱི་མཐེབ་རྒྱག་པ། དེ་ལྟར་རིམ་བཞིན་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ནས་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་བྱེད་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན། དཀྲོལ་ཐབས་དེ་རིགས་སྤྱད་པ་དེས་གཅིག་ནས་སྒྲ་སྙན་འདི་བཞིན་གླུ་གར་འཁྲབ་སྟོན་ནང་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་ལ། ད་དུང་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་ཐབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་ཡང་ཕྱིན་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ལག་གཉིས་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་དཀྲོལ་ཐབས་དེ་རིགས་དམངས་ཁྲོད་དུ་ཐར་ཐོར་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་མཉམ་སྡེབ་ཞབས་བྲོའི་ནང་གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་སྤྱད་པ་ནི་སྔར་མཐོང་དཀོན་པའི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་ཡིན།① རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་བཤད་ན། སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་རྩལ་ཐད་དཀྲོལ་གཏོང་ཙམ་མ་ཟད། ད་དུང་གླུ་དང་གར་གྱི་ཉམས་འགྱུར་ཚུད་པའི་དཀྲོལ་ལེན་འཁྲབ་གསུམ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་རྣམ་པ་མཚོན་ཐབས་དང་། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཟུང་འབྲེལ་ལེགས་པར་བྱ་རྒྱུ་ཡང་ཚུད་ཡོད། མ་གཞི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་གི་རྩལ་ནུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིར་ཁྱད་ཆོས་རང་བཞིན་དང་། ཉམས་ཆོས་རང་བཞིན་གྱི་དཀྲོལ་རྩལ་ནི་རྩལ་ངོམས་རང་བཞིན་གྱི་དཀྲོལ་རྩལ་ལས་མང་བ་ཡོད། དེ་ནི་རོལ་ཆ་དེ་རང་གི་གྲུབ་ཆ་དང་། ཁྱད་ཆོས། དཀྲོལ་རྩལ་སོགས་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། མི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་དང་། སྒྱུ་རྩལ་ཐད་ཀྱི་མཛེས་དཔྱོད་ལྟ་བ་སོགས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད། དེར་བརྟེན་གང་དེ་ཡང་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་ཐས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གལ་ཆེན་གཞན་ཞིག་རེད།