cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བོོད་ཀྱི་དམངས་གླུ་
དམངས་གླུ་ནི་བོད་རིགས་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་ཐུན་མོང་བའི་ངག་ཐོག་ནས་གསར་རྩོམ་དང་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་པའི་ཚིགས་བཅད་བརྩམས་ཆོས་ཐུང་ངུ་ཞིག་ལ་བྱ་ཞིང་། ཁོ་ཚོའི་ཡིད་ཀྱི་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གི་འགྱུར་བ་ཕྱིའི་ངག་གི་དབྱངས་རྟ་ངེས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་འཁྲོལ་བ་ཡིན། རྒྱའི་གོང་མ་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བྲིས་པའི《མའོ་ཧྲིའི་གླེང་གཞིའི》《毛诗序》ནང་དུ། གླུ་དང་རོལ་མོ། ཞབས་བྲོ་གསུམ་གྱི་འབྲེལ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་སྙིང་བསྡུས་ཀྱིས་བསྟན་ཡོད་པ་སྟེ། སྙན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བློ་ཡི་ཁྱབ་ཕྱོགས་ཤིག་སྟེ། སེམས་ལ་ངེས་པ་ནི་བློ་ཡིན་ལ། དེ་ངག་ལས་འཁྲོལ་བ་ནི་སྙན་ངག(གླུ)གོ། དེ་ཡང་སེམས་གཡོས་པ་ལས་ངག་གྲུབ་པ་དང་། ངག་གི་བརྡ་ཇི་བཞིན་དུ་མ་འཕྲོད་པས་གླུ་བྱུང་བ་དང་། གླུ་ཡིས་ཀྱང་མ་ནུས་པས་སྟངས་སྟབས་བྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས། དེས་ན། དང་ཐོག་གླུ་དང་རོལ་མོ། ཞབས་བྲོ་གསུམ་ནི་གཞི་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་སོ་སོར་རང་ཚུགས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེ་གསུམ་གའང་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་བརྩེ་དུངས་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བདེན་དཔང་བྱས་པ་རེད། དབྱིན་ཇིའི་སྙན་ངག་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆའོ་ཀྲི་ཐང་མུའུ་སུན་གྱིས《གླུ་ཡི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ》ཞེས་པ་ལས། གདོད་མའི་དུས་སྐབས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་གི་ངལ་རྩོལ་ཁྲོད་དུ་བྱུང་བའི་འགྲོས་རིམ་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་དེར་གྲུབ་ཆ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལུས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་དང་ངག་གི་གྲུབ་ཆ་རེད། སྔ་མ་དེ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་ལས་ཟློས་གར་དང་། ཕྱི་མ་དེ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་ལས་སྐད་ཆ་བྱུང་བ་རེད།  སྐད་ཆ་ནི་དང་ཐོག་འགྲོས་རིམ་དང་དོན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ང་རོ་ཙམ་ཡིན་ལ།  ཕྱིས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་གླུ(སྙན་ངག)ཡི་སྐད་ཆ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་སྐད་ཆ་བྱུང་བ་རེད”ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། གདོད་མའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་བའི་ངལ་རྩོལ་ཁྲོད་དང་ཐོག་འགྲོས་རིམ་དང་དོན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ང་རོ་ཙམ་སྟེ་སྒྲ་གདངས་བྱུང་བ་དང་། སྒྲ་གདངས་ཀྱི་འགྲོས་དེ་ནི་དབྱངས་ཡིན་ལ། ཕྱིས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་སྐད་ཆ་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་དབྱངས་དེ་ལ་ཚིག་སྦྱར་བས། གླུ་དང་སྙན་ངག་བྱུང་ཞིང་།  ཡི་གེ་བྱུང་རྗེས་ཡིག་ཐོག་གི་སྙན་ངག་བྱུང་བ་དང་།  རིམ་གྱིས་གླུ་བ་དང་སྙན་ངག་མཁས་པ་རྣམས་བྱུང་བ་རེད། གླུ་དེ་ཡང་ཐོག་མར་མི་གཅིག་གིས་ངག་ཐོག་ནས་མ་ཡིག་ཐབས་ཆག་ཅིག་བརྩམས་ཤིང་། བརྒྱུད་སྤེལ་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཐུན་མོང་བའི་དག་བཅོས་དང་། མཐོར་འདེགས། གཏན་འཁེལ་བཅས་བྱས་པའི་བཙོ་སྦྱང་གི་ནུས་པ་ཀུན་ལས་བཟང་བའི་ཐུན་མོང་གི་རིག་པའི་ཉིང་བཅུད་ཡིན་ལ། རྣ་བར་སྙན་ཞིང་ཡིད་འཕྲོག་པ་དང་། ཉམས་དང་འགྱུར་བ་དད་མ་དང་ལྡན་པ། དཔེ་དང་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་པས་ཕྱུག་པ་སོགས་ཐུན་མོང་གིས་གསར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ངག་ཐོག་གི་སྙན་ངག་ཀྱང་ཡིན། ངག་ཐོག་གི་སྙན་ངག་དེ་དག་ནི་བོད་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས།  སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་སྣང་ཚུལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་ནས་གནས་པ་ཡིན། གླུ་ལེན་སྐབས་དེར་དམིགས་ཡུལ་ཡང་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་དེ། ངག་སྒོའི་སྒྲ་གདངས་དྲག་ཞན་བར་མ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་འབབ་པ། བཀའ་བཀྱོན་གནང་བ། ཕོ་ཉ་གཏོང་བ། ཡི་གེ་སྐད་དུ་བསྐུར་བ། གྲོས་འདེབས་པ། གཟེངས་སུ་བསྟོད་པ། ཟུར་ཟ་བྱེད་པ། ཁྲོམ་ནས་ཁ་རྩོད་རྒྱག་པ། སྐྱོ་བའི་མནར་སྡུག་བརྗོད་པ། ཚོགས་སུ་དགའ་བའི་གླུ་ལེན་པ། མཐུན་པའི་གྲོགས་ལ་གཞས་གཏོང་བ་སོགས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་བསམ་པའི་བརྩེ་དུངས། མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་སྒྱུ་རྩལ་སྤྲོ་སྣང་བཅས་བརྗོད་བྱ་སྣ་འཛོམས་ཤིག་ལ་དབྱངས་རྟ་སྣ་འཛོམས་བཀོལ་ནས་རྩོམ་པ་པོའི་བློ་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ངག་གི་དབྱངས་རྟ་མི་འདྲ་བའི་ལམ་ནས་ཁྱབ་དགོས། ཁྱབ་ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་ལྷ་སའི་གཞས་དང་ཨ་མདོའི་གླུར་འབོད་པའི་གླུ་ཡི་སྤྱི་མཚན་དུ་གོ་བའི་གླུ་འདི་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངག་གི་དབྱངས་རྟའི་འགྱུར་ཁུགས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ལྡན་པས། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་གཏམ་རྒྱུད་སོགས་ཚིགས་ལྷུག་གི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། གཏམ་དཔེ་དང་ཁེད་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྩོམ་ལུས་གཞན་དག་དང་མི་འདྲ།
གླུ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་རྒྱལ་མིང་སྟེ། 《ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚང》ལྟར་ན།  བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་ཡར་སྔོན་དུ་མགུར་དང་། གླུ། མཆིད་གསུམ་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཡིན་པ་ལས། འདི་མགུར་ཡིན་པ་ལས་གླུ་མིན་ཞེས་དང་། ཡང་དེ་གླུ་ཡིན་པ་ལས་མགུར་མིན་ཞེས་དབྱེ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགར་རྒྱུ་མི་འདུགས་པས། ཐ་སྙད་དེ་གསུམ་པོ་གོ་དོན་ཡོངས་སུ་མཚུངས་པའི་གླུའི་སྤྱི་མཚན་ལ་གོ  དཔེར་ན། 《བསྟན་འགྱུར》གྱི་ནང་དུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་གླུ་དེ་དག་ལའང། མགུར་དང་གླུ་ཡི་ཐ་སྙད་གཉིས་ཀ་འབྱུང་སྟེ། 《ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་གླུ》ཞེས་དང་། 《དཔལ་རྡོ་རྗེ་མཁར་འགྲོ་མའི་མགུར》ཞེས་སམ། 《མཁའ་འགྲོ་བརྡའི་མགུར》ཞེས་དང་། 《མཁའ་འགྲོ་མ་རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་གླུ》ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ལ། 《ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚང》དུ་འང་རྗེ་བློན་རྣམས་ཀྱིས་གླུ་དང་མགུར་བླངས་པའི་སྐོར་མང་དུ་འབྱུང་བ་ལས་ཀྱང་རྟོགས་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན། སེང་གོ་མྱི་ཆེན་གྱིས་དྭགས་པོ་ཡོངས་འབངས་སུ་བཀུགས་རྗེས། བཙན་པོ་རྗེ་འབངས་ཀྱིས་དགྱེས་སྐྱེམས་སྟོན་མོ་གསོལ་ལོ།། འུང་གི་ཚེ་ཁྱུང་པོ་སྤུང་སད་ཀྱི་གླུ་བླངས་པའི་ཚིག་ལ”ཞེས་དང་། ཡང“དེ་ནས་དབའས་དབྱི་ཚབ་ཀྱིས་མཆིད་བླངས་པ་ཞེས་དང་། བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་བཙན་གྱིས་མགུར་བླངས་པ། ཀྱེ་རྗེའི་ནྀ་མཚན་པ་འདི།། ཁྲྀ་འི་ནྀ་སྲོང་བརྩན་ཞིག། བློན་གྱྀ་ནི་མྱིང་བ་འདྀ།། སྟོང་རྩན་ནི་ཡུལ་ཟུང་ཞྀག། ཆིབས་ཀྱི་ནི་མྱིང་བ་འདྀ།། རྔུལ་བུ་ནྀ་གཙང་གཙང་རྟ”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། དེ་ཡང་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་དུ་བསམ་ཡས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་གྲུབ་པ། སད་མི་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤེལ་སའི་གནས་ངེས་ཅན་དང་།  སྤེལ་མཁན་གྱི་མི་ངེས་ཅན།  སྤེལ་བྱེད་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་ངེས་ཅན་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དེ་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་རྩ་བ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་བའི་གླུ་དང་ཆོས་ལུགས་པའི་ནང་དུ་དར་བའི་མགུར་ཏེ་ཡན་ལག་གཉིས་སུ་གྱེས་ཤིང་། ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་མགུར་གླུ་བེད་སྤྱད་དེ་མི་སེར་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས། ཡིན་ནཡང་། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་གཏིང་ཟབ་པས། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གླུ་སྤྱིར་བཏང་བའི་ནང་དུའང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་ལྟ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས།
གླུ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིའི་མ་གཞིའི་གོ་དོན་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ན་ཡང་། དེང་སང་ཁྱབ་ཆེ་ཆུང་གི་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། རྒྱ་གླུ་དང་བོད་གླུ་སོག་གླུ་སོགས་མི་རིགས་ཤིག་གི་གླུ་ལ་དབྱེ་དུས་བརྗོད་བྱ་ཁྱབ་ཆེ་བ་དང་། ཡང་ད་ལྟ་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ཚེག་བར་བརྒྱད་ཅན་གྱི་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་གླུ་ཞེས་བརྗོད་ཚེ་བརྗོད་བྱའི་ཁྱབ་ཆུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན།  དེར་མ་ཟད། དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་དུ་དར་བའི་ཚེག་བར་དྲུག་ཅན་གྱི་གཞས་དང་། མདོ་སྨད་དུ་དར་བའི་རི་གླུའམ་ལ་གཞས། གླུ་ཤགས་དང་ཚིག་རྒྱག་རྣམས་ཀྱང་མ་གཞིར་བོད་རང་གི་གླུ་ཡིན་ན་ཡང་། དེ་དག་ལ་སོ་སོར་མིང་ལོགས་སུ་སྦྱོར་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།།
དམངས་གླུའི་རིགས་དགར་ཚུལ།
སྤྱིར་དམངས་གླུ་འདི་ལ་དུས་དང་ཡུལ། སྐད་དང་གོམས་གཤིས་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་མང་ཞིང་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་པས། དེའི་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་ཆ་ནས་རིགས་དུ་མར་དབྱེ་ཆོག་སྟེ།
ངལ་རྩོལ་གྱི་གླུ།
བོད་དམངས་ཁྲོད་དུ་ཞིང་འབྲོག་ནགས་ཞོར་སོགས་ཀྱི་ལས་རིགས་མི་འདྲ་བ་སོ་སོར་ངལ་རྩོལ་བྱེད་སྐབས་ཚང་མར་དམིགས་བསལ་གྱི་གླུ་གཞས་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་ལ། དེས་ངལ་རྩོལ་ལ་རམ་འདེགས་དང་ངལ་བ་ཁྱད་གསོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཞིག་ཐོན་ཡོད། ཕལ་ཆེ་བ་ཚིག་གྲུབ་གོང་འོག་གཉིས་ལས་གྲུབ་ཅིང་། སྒྲའི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེན་པོ་མེད་ཀྱང་རོལ་ཚིགས་གསལ་ཞིང་སྤྲོ་བ་ཆེ་བ་དང་། ནང་དོན་གྱི་ཁྱབ་རྒྱ་ཡང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ།
ཨར་གཞས།
ཨར་གཞས་ནི་ཨར་ལས་བྱེད་སྐབས་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་ཡོང་བ་དང་ངལ་རྩོལ་གྱི་འགྲོས་རིམ་དང་རྐང་ལག་གི་ཤུགས་མཉམ་པ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་ནས་བྱུང་བ་ཡིན། ཁང་སྟེང་ངམ་ཁང་མིག་གི་ནང་དུ་ས་ཁོད་སྙོམས་པའི་སྐབས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ཨར་ལས་བྱེད་སྐབས་ངལ་རྩོལ་པ་ཚོས་དུས་ཆེན་གཏོང་བ་ལྟ་བུའི་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བཞིན་མཚན་མོ་གཉིད་ཀྱང་མི་ཁུག་པ་དང་། ངལ་རྩོལ་མ་བྱས་གོང་ལག་ཕྲེང་སོགས་དགོས་ངེས་ཀྱི་གཟབ་མཆོར་གང་ལེགས་སྤྲོས་པ་མ་ཟད། འབོག་རྡོའི་ཡུ་བར་ཡང་གཡེར་ཁ་ཆུང་ཆུང་བཏེགས་ནས་མི་རྣམས་རུ་སྟར་གཉིས་སམ་གསུམ་བཞི་སོགས་བསྒྲིགས་ནས་གླུ་གཞས་གཏོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་ཨར་ཀ་རྡུང་ནས་སྒྱུ་རྩལ་དང་ངལ་རྩོལ་གྱི་སྤྲོ་སྐྱིད་ལ་མཉམ་རོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སྔོན་དུས་ངལ་རྩོལ་འདི་རིགས་བྱེད་མཁན་བུད་མེད་ཤ་སྟག་ཡིན་ཡང་ཉེ་དུས་སྐྱེས་པའང་ཞུགས་ཀྱིན་འདུག་གོ།
གྱང་གཞས།
གྱང་གཞས་ནི་གྱང་རྡུང་སྐབས་ངལ་རྩོལ་ལ་རམ་འདེགས་དང་ངལ་བ་ཁྱད་གསོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་གཏོང་བའི་གཞས་ཤིག་ཡིན།
འོ་མ་བཞོ་བའི་གླུ།
འོ་མ་བཞོ་བའི་གླུ་ནི་འབྲོག་ལས་གླུ་གཞས་ནང་གི་རིགས་ཆུང་གྲས་ཤིག་ཡིན། དེ་གཙོ་བོ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འབྲོག་ཁུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་ལ། གཞས་གདངས་ཀྱི་རོལ་ཚིགས་དང་ངལ་རྩོལ་གྱི་བྱེད་ལུགས་གཉིས་ཧ་ཅང་མཐུན་པོ་ཡོད་པར་མ་ཟད། དབྱངས་རྟའི་འགྱུར་ཁུག་ལ་བརྩེ་དུང་ཟབ་ཅིང་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།
གདུང་མ་འགྱོགས་པའི་གླུ།
གདུང་མ་འགྱོགས་པའི་གླུ་ནི་ཚང་མས་མཉམ་དུ་ཤིང་སྡོང་འཁུར་བ་དང་གདུང་མ་འགྱོགས་སྐབས་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་ཡོང་ཆེད་མཉམ་དུ་ལེན་པའི་གླུ་ཞིག་ཡིན། དེའི་དབྱངས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུག་དྭངས་ཤིང་གསལ་ལ་ལེན་བདེ་བ་དང་། ནགས་ཁུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་སྒྲིག་གཞི་ཆ་ཚང་བ།  རོལ་ཚིགས་ཀྱི་མགྱོགས་ཚད་ཅུང་དལ་བ། ཐུན་མོང་གི་ངལ་རྩོལ་གྱི་འགྲོས་མཉམ་པར་བྱེད་པ་དང་ངལ་བ་ཁྱད་གསོད་སོགས་ངལ་རྩོལ་ལ་རམ་འདེགས་པ་ཞིག་ཡིན།
གཡུལ་བརྡུང་བའི་གླུ།
གཡུལ་བརྡུང་བའི་གླུ་ནི་ཞིང་ལས་གླུ་གཞས་ནང་གི་རིགས་ཤིག་ཡིན། དེ་གཙོ་བོ་ཞིང་ལས་ས་ཁུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་ལ། གཞས་གདངས་ཀྱི་རོལ་ཚིགས་ལ་ཧ་ཅང་ཞིབ་ཆ་ཆེ་ཞིང་གནད་ལ་འཕིགས་པ། དབྱངས་འགྲོས་ཀྱང་ངལ་རྩོལ་དེའི་ཁྱད་ཆོས་དང་འཚམ་པ། མི་མང་བོས་མཉམ་དུ་བླངས་ཚེ་དབྱངས་རྟ་ཧ་ཅང་གསལ་ཞིང་ངལ་རྩོལ་ལ་འཇུག་པར་སྤྲོ་བ་ཞིག་ཡིན།
ཐགས་འཐག་པའི་གླུ།
ཐགས་འཐག་པའི་གླུ་ནི་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འབྲོག་ཁུལ་ཏུ་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་། གཞས་གདངས་ཀྱི་རོལ་ཚིགས་དང་ངལ་རྩོལ་གྱི་བྱེད་ལུགས་གཉིས་ཧ་ཅང་མཐུན་པོ་ཡོང་བ་དང་མི་གཅིག་གིས་ལེན་པ་ཤས་ཆེ། ངལ་རྩོལ་ལ་རམ་འདེགས་དང་ངལ་བ་ཁྱད་གསོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན།
གླུ་ཁ་མཚར།
དེ་ཡང་ཁ་དཔེ་ལ་བོད་མི་རེའི་ཁ་ན་གླུ་རེ་ཞེས་གཉེན་སྒྲིག་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཛད་སྒོ་སོགས་དགྱེས་སྐྱེམས་སྟོན་མོ་སྣ་ཚོགས་ལ་རོལ་དུས་རྒྱུན་པར་གླུ་ལེན་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ས་གནས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཚིགས་བཅད་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་སྟེ། མཚོ་སྔོན་དང་ཀན་ལྷོ། རྔ་བ་སོགས་སུ་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ། འདི་ལ་ཚེག་བར་བདུན་དང་བརྒྱད་ཅན་ཤས་ཆེ་ལ་སྤྱིར་བཏང་དུ་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་ལས་མེད་ཅིང་། ཕལ་ཆེ་བ་ཤོ་ལོ་ཀ་དང་པོ་གཉིས་དཔེ་དང་། གསུམ་པ་དཔེ་ཅན་དུ་གྲུབ། ཚིག་རྐང་གཉིས་དང་གསུམ་། བཞིན་དང་ལྔ་ཅན་གང་རུང་འབྱུང་ཡང་། གླུ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་པོའི་ཚིག་རྐང་རིང་ཐུང་འདྲ་མཉམ་དང་དོ་མཉམ་པས་ངག་ལ་གྱེར་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས།
གླུ་ཤགས།
གླུ་ཤགས་ཞེས་པ་ནི་གླུ་བ་རེ་རེ་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ནས་ཕན་ཚུན་ལ་དྲི་བ་དྲིས་ལན་དང་མཚང་འདྲི་རེས། ཟུར་ཟ་དང་འཕྱ་སྨོད། རང་བསྟོད་གཞན་སྨོད་སོགས་ཀྱི་ནང་དོན་དག་དཔེ་རུ་དྲངས་ནས་བླངས་ཏེ་ཉན་མཁན་ལ་གད་མོ་སློང་བ་དང་སྤྲོ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ཐུབ་པའི་ཚིགས་བཅད་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་སྟེ། གླུ་གང་རུང་ཞིག་ལ་དམིགས་ཤིང་ལྡོག་ཟླར་ལངས་ནས་ལན་འདེབས་པ་ཡིན། འདི་ལ་ཚེག་བར་མདུན་དང་བརྒྱད་ཅན་ཤས་ཆེ་ལ་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ཅན་དང་གསུམ་ཅན་གང་རུང་འབྱུང་། ཤོ་ལོ་ཀའི་རིང་ཐུང་ལ་ཚིག་རྐང་གཉིས་དང་གསུམ། བཞི་དང་ལྔ་སོགས་གང་རུང་འབྱུང་ཡང་། གླུ་ཤགས་གཅིག་གི་ཤོ་ལོ་ཀའི་ཚིག་རྐང་འདྲ་མཉམ་དང་དོ་མཉམ་པ་ཡིན།
ལ་གཞས།
ལ་གཞས་ནི་སྡེ་བའམ་ཁྱིམ་ཚང་ལས་རིང་དུ་གྱེས་པའི་རི་མགོ་དང་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་འཚོགས་སར་སྐད་ངག་འགྱུར་ཁུགས་ཀྱི་དབྱངས་ལ་དྲངས་ནས་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུངས་བརྗོད་པའི་ཚིགས་བཅད་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ལ་བྱ་ཞིང་། དེ་ནི་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུངས་མཚོན་པའི་སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཕོ་མོའི་ཞེ་སྣང་བ་མཐུན་བྱེད་ཀྱི་ཟམ་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ཡང་མཚོ་སྔོན་དང་ཀན་ལྷོ། རྔ་བ་སོགས་སུ་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ། སྤྱིར་ཚེག་བར་དྲུག་མ་དང་བདུན་མ་ཅན་རྒྱུགས་ཆེ་མོད། དེང་སང་དགུ་ཚིག་ཅན་ཡང་དར་ཁྱབ་ཆེ། ཤོ་ལོ་ཀ་རེ་རེར་དཔེ་དཔེ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་དེ་གླུ་ལས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་གིས་ཉུང་བ་དང་རྩོམ་སྒྲོམ་གྱི་ཆ་ནས་ཆུང་བ་ཡིན། ལ་གཞས་ནི་ཕ་མ་མིང་སྲིང་འཛོམས་ས་དང་ངོ་སྲུང་སར་ལེན་མི་རུང་ལ། དབྱངས་རྟ་དང་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་གླུ་དང་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ཡུལ་གླུ་དང་རི་གླུ། ལ་གླུ་ཞེས་པའི་མིང་དུ་མ་བྱུང་ཞིང་།  ལ་གཞས་ལེན་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་དང་རང་དབང་གི་གཉེན་སྒྲིག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པའི་སྤྱོད་བཟང་དེར་བརྩི་འཇོག་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དབང་གིས་བཙན་སྒྲིག་དང་བརྩེ་དུང་ལ་བར་ཆད་གཏོང་བར་ཐེར་འདོན་བྱས་ཡོད། ནང་གསེས་སུ་གླུ་བླངས་ནས་གནང་བ་ཞུ་བའི་སྐོར་དང་། འགོ་རྩོམ་པའི་སྐོར། རོགས་འགྲོགས་པའི་སྐོར། རོགས་མཐུན་པའི་སྐོར། རོགས་དྲན་པའི་སྐོར། རོགས་སགལ་བའི་སྐོར། ཟག་འཐེན་གྱི་སྐོར། བདེ་མོ་སྟོན་པ་བཅས་ཡོད།
གཞས།
གཞས་ནི་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་གནས་སོ་སོར་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ཡུལ་གླུ་ཞིག་སྟེ། ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། ཆོས་ལུགས་དད་མོས།  ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་བཅས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་མཐའ་དག་མཚོན་པའི་ཚིགས་བཅད་བརྩམས་ཆོས་ཐུང་ངུ་ཞིག་ཡིན། མང་ཆེ་བ་ཚེག་བར་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ལས་མེད། ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་གི་ཚིག་རྐང་གཉིས་ལས་གཞས་རེ་གྲུབ་པ་དང་། འགྱུར་ཁུག་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བདེ།  རྩོམ་གཤིས་ལེགས་ཤིང་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀུན་དང་འབྲེལ་ཡོད། བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཆ་ནས་དབྱེ་ན།
གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད་མཚོན་པའི་གཞས།
བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་ཡང་མི་རབས་ནས་མི་རབས་རིམ་པར་བརྒྱུད་དེ་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་བརྒྱུད་མྱོང་བས། གཞས་ཀྱི་ནང་དུའང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་བཤུ་གཞོག་གྲལ་རིམ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་བག་ཆགས་གཏིང་ཟབ་མོ་བཞག་ཡོད།
སྲིད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་གཞས།
དེ་ཡང་དབང་སྒྱུར་དཔོན་པོ་ཁག་གིས་སྲིད་དབང་འཕྲོག་རྩོད་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་དེས་བོད་དམངས་ཁྲོད་དུའང་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པའི་བག་ཆགས་གཏིང་ཟབ་མོ་བཞག་ཡོད་པས། དེར་མཚང་འབྱིན་དང་དགག་རྒྱག་ཐེར་འདོན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།
རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་རྣམ་པ་མཚོན་པའི་གཞས།
ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཙན་འཛུལ་དང་གཉའ་གནོན་བཤུ་གཞོག་ལ་མགོ་བོ་མི་སྒུར་བར། དེ་དག་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་གཞས་ལ་ཟེར།
ཟུར་ཟ་བྱེད་པའི་གཞས།
སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་ལ་ཟུར་ཟ་དང་འཕྱ་སྨོད། མཚང་འདྲི་རེས་བྱེད་པའི་གཞས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན།
མཛའ་གཞས།
གཞོན་ནུ་ཕོ་མོའི་སླད་མེད་ཀྱི་བརྩེ་སེམས་དང་རང་དབང་གི་བརྩེ་དུང་ལ་བར་ཆད་བཏང་བའི་སྐྱོ་གདུང་སོགས་མཚོན་ཡོད།
ཆང་གཞས།
ཆང་ལ་རོལ་བའི་དགྱེས་སྐྱེམས་སྟོན་མོའི་སྐབས་སུ་གཏོང་བའི་གཞས་ཤིག་སྟེ། དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་པའི་བསྟོད་ཚིག་གིས་བཞུགས་གྲལ་སྤྱི་ལ་བསྟོད་པའམ་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་ཕ་མ་བུ་ཕྲུག་དང་བཅས་པར་བསྟོན་པ། གནས་ཁང་ལ་བསྟོད་པ། ཆང་བཏེགས་མཁན་དང་ཆང་འཐུང་མཁན་གྱི་མི་ལ་བསྔགས་པ། ཆང་གི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པ་བཅས་ཀྱི་ནང་དོན་ལྡན་ནོ།།
ལས་གཞས།
བོད་རིགས་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ནི་དཔའ་ངར་ལྡན་ཞིང་ལས་ལ་བརྩོན་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ལས་རིགས་གང་དང་གང་ལ་དེ་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་གཞས་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ལས་ལས་ཀ་མྱུར་འགྲུབ་ཡོང་བར་སྐུལ་བ་དང་། ལས་རིགས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་ཉམས་མྱོང་ཕྱོགས་སྡོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།
ཚིག་རྒྱག
འདིའང་ཕ་རོལ་གྱི་མཚང་འདྲུ་བའམ་ཚིག་གིས་དགག་པ་སོགས་འགའ་ཤས་གཞས་ལ་གཏོགས་ཤིང་། འགའ་ཤས་གླུ་ཤགས་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན།
མདའ་གཞས།
དེ་ཡང་མདའ་གཞས་ནི་ཉིང་ཁྲིའི་ཡུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་དམངས་སྲོལ་གྱི་གཞས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་རི་དྭགས་རྔོན་པ་ལ་མཁས་པས་མདའ་རྩལ་འགྲན་རྒྱུར་ཤིག་ཏུ་དགའ་པོ་ཡོད། མདའ་རྩལ་འགྲན་པའི་ཡར་སྔོན་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་མདའ་གཞས་རེ་བླངས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་མདའ་རྩལ་ལ་བསྟོད་པ་བྱས་ཏེ་ཕ་རོལ་གྱི་གཉའ་བཅོག་པར་བྱེད། དེའི་དབྱངས་རྟའི་འགྱུར་ཁུག་དྭངས་ཤིང་གསལ་ལ་གཏོང་བདེ་བ་དང་། ནགས་ཁུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་སྒྲིག་གཞི་ཆ་ཚང་བ་དང་། རོལ་ཚིགས་ཀྱི་མགྱོགས་ཚད་ཀྱང་འབྲིང་ཙམ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་ལྡན་ནོ།།
བྱིས་གླུ།
བྱིས་གླུ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ཚོད་དང་ཤེས་རིག་གི་ཆུ་ཚད། སེམས་ཁམས། མཛེས་དཔྱོད་ལྟ་བ། སེམས་ཀྱི་དགའ་ཕྱོགས། བསམ་གཞིགས་བྱེད་སྟངས་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་གཞིར་བཟུང་ནས་གསར་རྩོམ་བྱས་ཤིང་། ཁོ་ཚོའི་རིག་པའི་བློ་སྒོ་ཕྱེ་བ་དང་ལྕེ་རྩལ་སྦྱོང་བ། ཀུན་སྤྱོད་ཡང་དག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཆེད་དང་མཉམ་དུ་རྩེད་འཇོ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྤྲོ་སྐྱིད་ལ་རོལ་ཐབས་ཤིག་ཡིན།
སྤྱིར་བྱིས་པའི་རྩོམ་རིག་ལ་མཚོན་ནའང་བྱིས་གླུ་དང་ཁེད། གཏམ་དཔེ། གནའ་གཏམ། བྱིས་སྒྲུང་སོགས་ངག་གི་རོལ་རྩེད་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་མཆིས་པས། དེར་རྩོམ་ལུས་ཆ་ཚང་ཞིང་བརྗོད་བྱ་ཆེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ལ། བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་ཁྲོད་གོ་ས་ངེས་ཅན་ཞིག་བཟུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་འབྱེད་པ་དང་ལྕེ་རྩལ་སྦྱོང་བ། རྒྱུད་བཅོ་བ། ཀུན་སྤྱོད་དང་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ལྟ་བ་གང་ལེགས་ཤིག་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་གཞི་འདིང་བར་ནུས་པ་བླ་ལྷག་ཏུ་འབྱུང་བཞིན་གདའ། དེབ་འདིར་བྱིས་པའི་རྩོམ་རིག་གི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་ཅིག་བྱེད་འདོད་ཡོད་ཀྱང་། ནང་དོན་མང་བར་དོགས་ནས་འདི་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་བྱས་སོ།།
ཁྲེ་བྷི་ལི་སི།
ཁྲེ་བྷི་ལི་སི་(თბილისი)ནི་འཇོར་ཇི་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
འཇོར་ཇི་ཡ། (རྒྱལ་ཁབ།)
འཇོར་ཇི་ཡ་ངམ་རྗོར་ཅི་ཡ་(საქართველო)ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཁྲེ་བྷི་ལི་སི་རེད།
== མིང་འབྱུང་ཚུལ།
༢༠༣༠ལོ།
༢༠༣༠ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རྩྭ་ཐང་དྲན་གླུ།
དོན་གྲུབ་རྒྱལ།
བདག་ནི་ལྷ་ཡུལ་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ས་ན་གནས་ཀྱང། ། ཕ་ཡུལ་དྲན་པའི་འདུན་པ་འགོག་ཐབས་རང་མི་འདུག ། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཕ་ཡུལ་རྩྭ་ཐང་དེ་དྲན་དུས། ། བདག་གི་སེམས་འདི་རྟ་ཕོ་གཤོག་ཐོགས་དང་འདྲ་བྱུང། །
ད་ནི་མི་སྡོད་རང་གི་ཕ་ཡུལ་ལ་ཆས་འགྲོ། ། ཞིམ་མངར་ཅན་གྱི་ཆུ་མིག་དྭངས་མོ་དེ་དྲན་བྱུང། ། བང་རྩལ་བསྐྱེད་དེ་མུ་མེད་རྩྭ་ཐང་ལ་ཆས་འགྲོ། ། འཚོ་བཅུད་ལྡན་པའི་རམ་དཀར་རྩྭ་མཆོག་དེ་དྲན་བྱུང། །
ཞོགས་པའི་ཉི་གཞོན་མཐོན་མཐིང་མཁའ་དབྱིངས་སུ་འཆར་དུས། ། ཕྱོགས་བཞིའི་ལྷུན་པོ་གངས་དཀར་ཅོད་པན་ གྱིས་མཛེས་ཤིང། ། ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ལྗོན་ཤིང་དོ་ཤལ་ གྱིས་བརྒྱན་ནས། ། འཕྱོར་སྒེག་ལང་ཚོ་ངོམས་པའི་ཕ་ཡུལ་དེ་དྲན་བྱུང། །
ཉི་རྩེ་ས་ལ་ཤར་བའི་སྔ་དྲོ་ཡི་དུས་སུ། ། བཅུ་དྲུག་ལང་ཚོས་སྙེམས་པའི་ གེ་སར་གྱི་གཞོན་ནུ། ། དབུ་འཕང་དགུང་དང་མཉམ་པའི་རྟ་ཕོ་ལ་བཅིབས་ཏེ། ། སྒོ་ཕྱུགས་འཚོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་དེ་དྲན་བྱུང། །
དཀར་གསལ་ཟླ་འོད་འཕྲོ་བའི་མཚན་མོ་ཡི་དུས་སུ། ། གསེར་གྱི་བཞོ་གཟུང་ བཏགས་པའི་འཇོ་སྒེག་གི་བུ་མོས། ། “དགོ་དགོ་”གླུ་དབྱངས་ངག་གི་དབྱངས་རྟ་ལ་འགུག་བཞིན། ། འབྲི་མོའི་འོ་མ་བཞོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡང་དྲན་བྱུང། །
ཨེ་མ་དགུན་གསུམ་ཤ་མར་རྩམ་གསུམ་གྱིས་ཕྱུག་དུས། ། རི་ལུང་ཐང་གསུམ་དགའ་སྤྲོའི་སྣང་བ་ཡིས་ཁེངས་སོང། ། གནམ་ལོ་གསར་དུ་ཚེས་པའི་དགའ་སྟོན་གྱི་དུས་སུ། ། གླུ་གར་གཞས་གསུམ་གཏོང་བའི་རྩེད་འཇོ་འདི་སྐྱིད་པ། །
དཔྱིད་གསུམ་སྦྲང་ཆར་འཛིན་མའི་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་འཇོ་དུས། ། ཐོན་སྐྱེད་ལོ་མ་རྒྱས་པའི་རྩྭ་ཐང་འདི་མཛེས་པ། ། ཁུ་བྱུག་གསུང་སྙན་སྒྲོག་པའི་གླུ་དབྱངས་འདི་སྙན་པ། ། ནོར་ལུག་འཕེལ་ཀ་རྒྱས་པའི་ངང་ཚུལ་འདི་སྤྲོ་བ། །
དབྱར་གསུམ་ཉི་མ་ཤར་ཕྱོགས་རི་རྩེ་ནས་འཛུམ་དུས། ། རིག་གནས་མེ་ཏོག་བཞད་པའི་རྩྭ་ཐང་འདི་མཛེས་པ། ། སློབ་གསོའི་ལས་དོན་དར་བའི་འདབ་མ་འདི་རྒྱས་པ། ། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་འཕེལ་བའི་ཟེའུ་འབྲུ་འདི་དགའ་བ། །
སྟོན་གསུམ་གཡུར་ཟ་ལྡེམ་པའི་འབྲས་ལྡན་གྱི་དུས་འདིར། ། འགྱུར་གཞིའི་ལྗོན་ཤིང་གྲུབ་འབྲས་ལོ་འདབ་ཀྱིས་བརྒྱན་ཞིང། ། ཐོན་སྐྱེད་འབྲས་བུས་བཀླུབས་པའི་དགེ་མཚན་འདི་མཐོང་ནས། ། རྩྭ་ཐང་དྲན་པའི་གླུ་དབྱངས་དབང་མེད་དུ་ཤོར་སོང། །
ད་ནི་བསམས་ཤིང་བསམས་ཤིང་ཕ་ཡུལ་དེ་དྲན་བྱུང། ། ལོ་ཡི་དུས་འཁོར་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཏུ་འདས་ཀྱང། ། རྒྱང་བསྐྱོད་གླུ་སྒྲ་བདག་དང་ཇེ་ཉེ་དང་ཇེ་ཉེ། ། མ་འོངས་ཡུལ་ལྗོངས་བདག་གི་མཐོང་ལམ་དུ་ཤར་འོངས། །
རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན།
There have been 14 recognized reincarnations of the Dalai Lama:
ཀཟ་ཀ་སྟན།
ཀཟ་ཀ་སྟན་(Қазақстан Республикасы)ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ནུར་སུལྟནརེད།
སྐ་ཁོག
སྐ་ཆུ་རྫོང་།སྐ་ཆུ་རྫོང་ངམ་སྐ་ཁོག་ནི་རྔ་བ་བོད་རིགས་ཆང་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མངའ་ཁོང་དུ་རྫོང་ཁག་༡༣ཡོད་པའི་ནང་གི་འབྲོག་རྫོང་ཞིག་ཡིན། དེང་གི་རྒྱ་སྐད་དུ་红原县དུ་འབོད་པ་དེ་ཡིན། བཅངས་བྱས་རྗེས་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་འབྲོག་རྫོང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ལ། གཞན་ཁྱུང་མཆུ་རྫོང་ཡང་འབོད་དོན་ནི་རྫོང་གི་གནས་ཡུལ་དངོས་དེ་ཁྱུང་མཆུ་རི་སྣའི་འདབ་སུ་ཆགས་ཡོད་པས་ཡིན། དེ་མིན་སྐ་ཆུ་རྫོང་མིང་ལ་དམར་ཐང་དུ་འབོད་དོན་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་红原ཞེས་པ་དེ་དོན་བསྒྱུར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྔོན་ཆད་དམར་དམག་རྒྱང་བསྐྱོད་བྱེད་སྐབས་ས་དེར་རྫོང་གཞིས་སོགས་གང་ཡང་མེད་པའི་འབྲོག་ཐང་ཞིག་ཡིན་ལ། བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་རྗེས་གསར་ཏུ་བཙུགས་པའི་འབྲོག་རྫོང་འདིའི་མིང་དུ་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་དམར་ཐང་དུ་བཏགས།
ཤར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ས་དབྱིབས་ཆགས་ཚུལ་དང་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་
ས་དབྱིབས་ཆགས་ཚུལ་སྐོར། རོང་ཁུལ་ས་རྒྱ་ཆུང་རུང་།། ལུང་བར་ཁང་བརྩེགས་མང་ས།། རི་རྩེ་ཁ་བས་གཡོགས་རུང་།། རི་རྟིང་དྲོད་ཀྱིས་འཛིན་ས།། ལུང་ཆེན་གཏིང་ལ་ཟབ་རུང་།། ནེའུ་གསིང་སྐྱེད་ཚལ་རྒྱས་ས།། ཆབ་དང་ཆུ་བོ་རྒོད་རུང་།། འབྲུ་སྣ་ལོ་ཏོག་མོད་ས།། ཞེས་པ་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་སྟེ། སྒྲུང་ཆེན་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བཤད་པའི《གེ་སར་སྒྲུང་། ཤར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་འབྲས་རྫོང》ལས།
ཤར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ཡུལ།། རོང་ལུང་ཆེན་གསེར་གཞུང་ཡངས་པ་ལ།། ཆབ་ཆུ་བོ་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་འབབ།། མ་སྲིད་པ་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་རེད།། རྟ་འདོ་བས་རབ་སོ་གཅོད་ལམ་མེད།། མཐོ་བྲག་རི་གཟར་ལ་རྫ་འགག་དོག།འགག་དོག་གསུམ་མིད་པའི་འཕྲང་དང་འདྲ།། རི་རི་རྩེ་དབུ་གཏུག་གནང་བ་འདྲ།། རི་རི་སྐེད་དཔུང་བ་གཤིབ་པ་འདྲ།། ཉིན་ཉིན་རྡོ་སྲིབས་ལ་འགྲིལ་ནི་ཡིན།། སྲིབས་སྲིབས་རྡོ་ཉིན་ལ་འགྲིལ་ནི་ཡིན།། ས་རོང་ཆེན་གཟར་མོའི་སྐྱ་བར་ན།། རྡོ་ཨ་དཀར་རྩེད་མོ་རྩེད་རྩེད་རེད།། དབུས་དམུ་རྡོ་རི་བོ་མཆོག་རབ་ལ།།མཐུ་ཆེན་པོ་སྐུ་བླ་རྣམ་གསུམ་དང་།། བཀའ་གཉན་པོ་གཉན་ཆེན་སྡེ་བཞི་སོགས།། འཁོར་རི་བོ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོར།། ཕྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རེའུ་མིག་བཀྲམས་པའི་དབུས།།  ཤེལ་བུམ་པ་གདན་ལ་བཀོད་པ་འདྲ།། རྩེ་གནས་ཆེན་བཞི་ལ་ལས་བཞིའི་དབྱིབས།། སྒྲུབ་གནས་ཕྲན་བརྒྱ་དང་གནས་ལག་བཅུ།། སྐེད་བྲག་དང་ནགས་རི་སྦྲགས་མ་ན།། མཆོག་ཡི་དམ་བཞི་ཡི་ཕོ་བྲང་ཡོད།། ཤོད་ལུང་ཆེན་ལྕགས་སྒྲོག་དཔྱངས་འདྲ་ལ།། ཤར་རྒྱལ་རོང་ལུང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཆགས།། ཞེས་བྱུང་བ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་སོ།།
གཞན་ཡང་རྒྱལ་རོང་གནས་འགོ་དགོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཤད་པ་ལྟར་ན། རོང་བྲག་གི་ས་ཆ་ནི་རྨ་བྱ་དགུ་ཡི་ཁ་རྒྱལ་མོ་དམུ་རྡོའི་མདུན་རོང་བྲག་རྫོང་དུ་གཏད་པའི་ས་དབྱིབས་ཤིག་ཡིན། ས་དབྱིབས་རྨ་བྱ་དགུ་འདུས་ཀྱི་གཤོག་པའི་སྟེང་ནས་རི་ཕྲན་དྲུག་ཅུས་མཐའ་ནས་བསྐོར་ཡོད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་འགྲིག་པས་ཡུལ་འདི་ནི་སྔོན་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་བུད་མེད་རྣམས་མཛངས་མའི་ཡོན་ཏན་ཚང་ཞིང་སྐྱེས་པ་རྣམས་ས་མཐར་སོང་ཚེ་ཁ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་ཤིང་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་རེད་སྙམ།། མདོ་སྨད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་རྒྱལ་རོང་གི་སྐོར། རྣམ་དཀར་ས་བོན་གྲུང་བོ་དེ། ། བྱིན་རླབས་དྲོད་ཀྱིས་ཉེར་བསྐྱངས་པ། ། རྒུད་པ་ཀུན་སེལ་ཡོངས་འདུ་ལྗོན། ། སླར་ཡང་དར་བའི་དཔལ་རྒྱས་ཤོག ། འདིར་མདོ་སྨད་ཀྱི་བོད་མིའི་ས་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་རགས་ཙམ་གླེང་བ་ལ། དེང་དུས་བཀན་ཤན་ཞེས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཝུན་ཁྲོན་ཞེས་པའི་ས་གནས་འདི་དག་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་སྔ་རོལ་ཏུ་བོད་མི་འདུས་སྡོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡིན་ལ། རྗེས་སོར་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཆོས་དར་སྲིད་དར་གྱི་དབང་ཐང་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་སྐབས་སུ་བོད་མི་མཐའ་འདེད་ཀྱིས། ཐང་གིས་ས་ཁུལ་མང་པོར་དམག་གི་རྟེན་གཞི་བཙུགས་ཏེ། ས་འདི་ཕྱོགས་སུ་གྲོང་རྡལ་མང་པོ་བཙུགས་པར་གྲགས། དེ་རྗེས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མངའ་ཐང་རབ་ཏུ་རྒྱས་ནས་བོད་དམག་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་དྲངས་ཏེ། ཐང་གི་མཐའ་ཁུལ་གྱི་གྲོང་རྡལ་མང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་བཅོམ་ཞིང་། མཐའ་མཚམས་སྲུང་བའི་བོད་དམག་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་གཏན་སྡོད་བྱེད་པའི་ས་གནས་བཙུགས། དེ་དུས་འཛམ་གླིང་དུ་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་དམག་འཁྲུག་བྱས་པའི་ས་ཆ། ཟུང་ཆུ(松潘)ཞེས་པའི་ཆུ་བོའི་མཇུག་དང་ཉེ་བའི་རི་སྒང་ལ་ས་རྡོ་འདྲེས་པའི་གྱང་བརྡུངས་པའི་འཐབ་རྫོང་མཐོན་པོ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེང་སང་ད་དུང་མ་ཞིག་པར་ཡོད། དེ་དུས་སུ་མཐའ་མཚམས་སྲུང་བའི་དམག་མི་གཏན་སྡོད་བྱས་པའི་བོད་མི་ནི། རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ས་གནས་ཀྱི་ཚ་ཁོ་ཞེས་གྲགས་པའི་བོད་མི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་ཕྲན་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྱེས་པ་ནི། བཀན་ཤན་གྱི་ལུང་དགུ་རྒྱལ་པོ་ནས་ཁམས་ཀྱི་ལྕགས་ལ་རྒྱལ་པོའི་བར་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་ཡིན། རྒྱལ་རོང་རྒྱལ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་གྲགས་པའི་བོད་མཐའ་མཚམས་སྲུང་བའི་རྒྱལ་ཕྲན་བཅོ་བརྒྱད་ནི། 1.ལྕགས་ལ།(康定明正宣慰司)2.མགོ་སྨད་དམ་ཀ་ལ།(天泉长官司) 3.མགོ་སྟོད།(冷边长官司)4.དགེ་ཤིས་ཙ།(喀什杂安抚司) 5.པ་ཝམ།(八旺宣慰司) 6.བྲག་སྟེང་།(八地宣慰司) 7.མུ་ཕྱི།(穆平宣慰司) 8.མདའ་མདོ།(丹东安抚司) 9.བཙན་ལྷ།(小金安抚司) 10.འོག་གཞི།(鄂克什安抚司) 11.ལུང་དགུ(མདོ་གླིང་ཡང་ཟེར།瓦寺宣慰司) 12.རྒྱལ་ཁ།(杂谷安抚司) 13.སོ་མང་།(梭磨宣慰司) 14.ཅོག་ཙེ།(卓克基长官司) 15.རྫི་འགག(松岗长官司) 16.བསྟན་པ།(党坝长官司) 17.ཁྲོ་སྐྱབས།(绰斯甲安抚司) 18.ཆུ་ཆེན(大金安抚司)ཏེ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །
ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་མེས་ཨག་ཚོམ་ཅན་
ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་མེས་ཨག་ཚོམ་ཅན་	ཁོང་ནི་བོད་ལུགས་ས་ཕོ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 698 ལོར་ཕོ་བྲང་ཚལ་དུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེ་རླུང་ནམ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཡུམ་མཆིམས་བཟའ་བཙན་མོ་རྟོག་གེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། བོད་ལུགས་ཤིང་མོ་ལུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 755 ལོར་འབལ་ལྡོང་ཙབ་སོགས་ཀྱིས་བཀྲོངས། ཁོང་དགུང་ལོ་ཆུང་ངུའི་དུས་སུ་ཨ་ཡེས་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་རོགས་སྐྱོར་མཛད་ནས་བསྐྱངས་པར་གྲགས། དེ་ནས་ནར་སོན་ཏེ་ཆབ་སྲིད་བཟུང་ཞིང་ཡུལ་ཁམས་བདེ་བར་མཛད་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་སྤེལ་ནས་བྲག་དམར་མགྲིན་བཟང་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ཁང་ལྔ་བཞེངས། ལྡེག་རེན་པ་མནོན་སྣང་གྲགས་དང་། ཁེ་རྒད་མདོ་སྣང་ལ་སོགས་པས་དུས་ཟིང་བསླངས་བ་རྣམས་མྱུར་དུ་ཚར་བཅད་ནས་ཞི་བདེར་བཀོད། ཁུ་མང་པོ་རྗེ་ལྷ་ཟུང་དང་། དབས་ཁྲི་གཟིགས་ཞང་ཉེན་སོགས་ཀྱིས་བློན་པོ་མཛད། འཇང་མོ་ཁྲི་བཙུན་དང་། སྣ་ནམ་བཟའ་མང་མོ་རྗེ་བཞི་སྟེང་། གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བཅས་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་འཇང་ཚ་ལྷ་དབོན་དང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་སྤུན་མཆེད་རྣམས་སྐུ་འཁྲུངས། ཐང་བོད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཇེ་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས་ཁྲི་ལིན་ཞེས་པའི་ས་ཆར་རྡོ་རིང་བཙུགས་ནས་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་མདོ་ཡི་གེར་བཀོད་དོ། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཉིས་པར་བློན་པོ་འབལ་ལྡོང་ཙབ་སོགས་ཀྱིས་བཀྲོངས་སོ། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ལས་ “དེ་ཡི་བང་སོ་མུ་ར་རི་ལ་བརྩིགས། གྲལ་ནི་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོའི་གཡོན་ན་ཡོད། མིང་ནི་ལྷ་རི་གཙུག་ནམ་བྱ་བ་ལགས” ཞེས་འཁོད་འདུག  ཁོང་གི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་དང་ནང་དོན་གནད་བསྡུས་རྣམས་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གཏེར་ཡིག་གཞིར་བཟུང་ནས་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ།།
ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་
འཁྲུངས་རབས།
འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་དང་ཕུན་དབང་ཡང་ཟེར། རྒྱ་མིང་དུ（闵志成）ཟེར། ༡༩༢༢ལོར་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོངས་ཁུལ་འབའ་ཐང་རྫོང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཁྱིམ་ནང་དུ་བྲུ་ཕྲུག་དྲུག་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ཆེ་ཤོས་ཡིན། དེང་རབས་ཀྱི་བོད་རིགས་གསར་བརྗེ་བ་དང་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཏང་ཡོན་དང་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་པོ་ཞིག་ཡིན།
མོན་གོའི་སྐབས་སུ།
༡༩༣༥ལོར་ཞང་པོ་དང་ལྷན་དུ་ནན་ཅིང་དུ་སློབ་སྦྱོང་མནང་བར་ཕེབས་རྩིས་བྱས། ཕྱི་ལོར་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་སློབ་གྲྭས་བཙུགས་པའི་མོང་བོད་སློབ་གྲྭར་སློབ་སྦྱོང་མནང་བ་དང་དེ་དུས་ཅང་ཅེ་ཧྲེ་སློབ་གྲྭའི་ཞའོ་ཀྲང་གི་འགན་བཞེས་ཀྱི་ཡོད། ༡༩༣༧ལོར་རི་འགོག་དམག་འཁྲུག་ལངས་རྐྱེན་སློབ་གྲྭ་དེ་ཨན་ཧུའི་ཅུའུ་ཧ་རི་བོ་ནས་ཧུའུ་ནན་ཀྲེ་ཅང་དུ་སྤོ་དགོས་བྱུང་། དེའི་རིང་ལ་ཁོང་གི《འུ་ཧན་ལ་བསྐྱོད་ལམ》ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག《ཀྲེ་ཅང་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར》སྟེང་འགོད་མནང་བ་རེད། དེ་དུས་ཁོང་དང་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་དུས་དེབ། དེ་བཞིན་མི་སྣར་ཐོག་མའི་རྒྱུས་ལོན་བྱུང་། ༡༩༣༨ལོར་སློབ་གྲྭ་དེ་ཁྲུང་ཆིང་དུ་སྤོས། དེ་ནས་ཟུང་ཁོང་གིས་མ་ཁེ་སི་དང་ལི་ཉིང་གི་བརྩམས་ཆོས་མང་དུ་བཀླགས་རྐྱེན་ཁོང་གི་ལྟ་བ་ལི་ཉིང་གི《མི་རིགས་རང་གཙོ་དབང་ཆའི་སྐོར་གླེང་བ》ཞེས་པ་དང་ཉེ་བར་གྱུར། དེའི་ཕྱི་ལོར་ཕུན་དབང་གིས་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། ངག་དབང་སྐལ་བཟང་། ཤེས་རབ། མ་རྒྱལ་དོན་གྲུབ་ལ་སོགས་པའི་སློབ་ཕྲུག་དང་མཉམ་དུ༼བོད་རིགས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་གསར་བརྗེའི་འགུལ་བསྐྱོད་ཚོགས་ཆུང༽བཙུགས་མནང་བ་དང་། ཧྲུའུ་ཅིའི་འགན་བཞེས། དེ་ནས་ཁྲུང་ཆིང་བཅའ་སྡོད་དམག་སྡེ་བརྒྱད་པའི་དོན་གཅོད་ཁང་དང་གསང་བའི་ཐོག་ནས་འབྲེལ་གཏུག་མནང་།  ད་དུང་ཚོགས་ཆུང་དེའི་མིང་ཐོག་ནས་སི་ཏའ་ལིན་དང་མའོ་ཙི་ཏུང་ལ་འཕྲིན་ཡིག་བསྐུར་མནང་མཛད། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས《རྒྱལ་སྤྱིའི་གླུ》《ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་གླུ》སོགས་བོད་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་བསྒྱུར། ༡༩༤༠ལོར་སློབ་གྲྭ་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱས། དེ་ནས་ཡེ་ཅན་ཡིང་གི་རོག་སྐྱོར་འོག་མ་ཁེ་སི་དང་ལེ་ཉིང་གི་བརྩམས་ཆོས་མང་དག་ཅིག་ཉོས་ནས་བོད་དུ་ལོག་ཕེབས། ༡༩༤༢ལོར་ཁོར་གིས་དར་རྩེ་མདོ་རུ༼སྐར་མ་མེའི་ཚོགས་པ༽བཙུགས་མནང་བ་དང་། དེའི་ཁོངས་མི་ལ་ངག་དབང་དང་།  ཏའོ་ཏང་། དགྲ་འདུལ། ཚང་ཆོས་གྲགས་སོགས་བྱུང་། དེ་ནས་ཚོགས་པ་དེ་གོ་མིན་ཏང་གི་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་རྗེས་ཕུན་དབང་དང་ཏའོ་ཏང་ལྷ་སར་ཕེབས་ནས༼གངས་ལྗོངས་བོད་རིགས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་གསར་བརྗེའི་ཚོགས་ཆུང༽བཙུགས། ཁོང་ཚོས་བསོད་ཁང·དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་བཀའ་བློན་བརྒྱུད་ནས་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་ལ་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་པའི་རེ་བ་ཞུས་ཀྱང་སྟོང་ཟད་དུ་ཕྱིན། ༡༩༤༤ལོར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས། ༡༩༤༥ལོར་ཕུན་དབང་ཡུན་ནན་བདེ་ཆེན་རྫོང་དུ་ཕེབས་ནས༼ཤར་བོད་མི་དམངས་རང་སྐྱོངས་ལྷན་ཚོགས༽གསར་བཙུགས་མཛད་པས་སྲིད་གཞུང་གིས་འཛིན་བཟུང་བཀའ་རྒྱ་བཏང་། ༡༩༧༤ལོར་ཕུན་དབང་ཆབ་མདོ་ཁུལ་དུ་ཕེབས་ནས་གཡུ་ཐོག·བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་རོག་སྐྱོར་འོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་། ༡༩༤༩ལོར་ཕུན་དབང་སོགས་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་གསང་བའི་ལས་དོན་སྒྲུབ་མཁན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་༩པར་ཁོང་རྣམས་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ནས་ཁུན་མིང་དུ་ཕེབས། ཁོང་གིས་ས་དེ་གའི་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་རྩ་འཛུགས་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་མཐར་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེ་རྗེས་འབའ་ཐང་ལ་ལོག་ཕེབས་ནས༼ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཁམས་བོད་ས་མཚམས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང༽༼ཤར་བོད་དམངས་གཙོའི་ན་གཞོན་ལྷན་ཚོགས༽གསར་འཛུགས་མཛད་པ་དང་ཧྲུའུ་ཅིའི་འགན་བཞེས།
༡༩༤༩ལོ་ནས།
༡༩༥༠ལོར་ཁོང་བོད་བསྐྱོད་ལྷོ་ལམ་དམག་དཔུང་གི་ཏང་ཨུད་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་དང་དམངས་འདྲེན་པུའི་པུའུཀྲང་གི་འགན་བཞེས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་༡༠པར་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་ཆབ་མདོ་ཟུངས། ཕུན་དབང་གི་གསར་དུ་བཙུགས་པའི༼ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཆབ་མདོའི་ཡན་ལག་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང༽གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས། ༡༩༥༡ལོའི་ཟླ་བ་༤པར་ཁོང་གིས་ང་ཕོད·ངག་དབང་འཇིགས་མེད་དང་ལྷན་དུ་པི་ཅིན་ལ་ཕེབས་ནས་པི་ཅིན་དང་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གི་གྲོས་མོལ་ནང་བཞུགས། དེའི་རིང་ལ་སྐད་བསྒྱུར་གཙོ་བོ་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་དང་ཕུན་དབང་གིས་རྒྱ་ཕྱོགས་ལ་སྐད་བསྒྱུར་གྱི་འགན་བཞེས། ཟླ་བ་༥པའི་ཚེས་༢༣ཉིན་རྒྱ་བོད་དབར་《བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན》ཞེས་པར་མིང་རྟགས་བཀོད། ཟླ་བ་༩པའི་ཚེས་༩ཉིན་ཕུན་དབང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་སྔོན་བསྐྱོད་དམག་དཔུང་གི་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ལྷ་སར་འབྱོར་བ་དང་། བོད་མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཕུན་དབང་ལ༼རྒྱ་དམར་བོད་ལ་འཁྲིད་མཁན་གྱི་བོད་མི༽ཞེས་སུ་འབོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རྗེས་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནང་གི་ཨུ་ཡོན་བརྒྱད་པོའི་ནང་ཕུན་དབང་ནི་བོད་རིགས་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན། ༡༩༥༣ལོར་ཁོང་བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་འཐུས་མི་ཚོགས་པ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིང་ལ་ཕེབས་རྗེས་པེ་ཅིང་དུ་བཞུགས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་དམངས་ཨུད་སྲིད་ཁྲིམས་སིའི་སི་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་གརྩོ་སྒྲིག་གཞོན་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་བཞེས། ༡༩༥༤ལོར་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཏྰ་ལའི་བླ་མ་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་ཕྲད་གནང་སྐབས་ཁོང་གིས་སྐད་བསྒྱུར་གྱི་ཞུས་མྱོང་། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་༩པར་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མིར་འདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང《རྩ་ཁྲིམས》བོད་བསྒྱུར་ཚོགས་ཆུང་ཙུའུ་ཀྲང་གི་འགན་བཞེས། ༡༩༥༥ལོར་ཕུན་དབང་གྱིས་རང་འགུལ་ངང་ཀྲུང་དབྱང་ཏང་གི་སློབ་གྲྭར་མ་ལེ་རིང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་ཕེབས་དགོས་པའི་རེ་འདུན་ཞུས། ༡༩༥༦ལོར་ཁྲེན་ཡི་ཡིས་འགོ་ཁྲིད་པའི་ཀྲུང་དབྱང་སྐུ་ཚབས་ཚོགས་པ་བོད་ལ་ཕེབས་སྐབས་སྐད་བསྒྱུར་གྱི་འགན་བཞེས། བོད་རང་སྐྱོངས་ལྗོངས་འཆར་གཞི་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་ཨུ་ཡོན་དང་གཞུང་ལས་ཐིང་ཏང་ཙུའུ་ཧྲུའུ་ཅི། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན། བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཐབས་ཕྱོགས་གཅིག་འགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་གཞོན་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་བཞེས་མྱོང་། ༡༩༥༨ལོར་ཁོང་བོད་ཁུལ་གྱི་དབང་ཆ་མེད་པ་བཟོས་པ་དང་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་གོ་ནས་ཀྱང་མེད་པ་བཟོས། ཁོང་ལ་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་པ་མ་ཟད་ཁོང་བོད་ལ་ཕེབས་གོང་དུ་ལི་ཉིང་གི《མི་རིགས་རང་གཙོ་དབང་ཆའི་སྐོར་གླེང་བ》ཉོས་པ་དེ་ཡང་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་བྱ་ཐབས་ལ་རྩིས་པ་རེད། ༡༩༥༩ལོར་བོད་ལ་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་པ་དང་། རྗེས་ལོར་ཕུན་དབང་གསར་བརྗེའི་ངོ་ལོག་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ཆིན་ཁྲེང་བཙོན་ཁང་དུ་ལོ་ངོ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཀག་བསྐྱལ་བྱས་ཤིང་། སྐབས་དེའི་རྒྱ་ནག་གི་བཙོན་མ་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་སྡུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་ཁྲིམས་གཅོད་བྱས། ཁོང་གི་བཙོན་ཁང་དུ་ཁེ་སི་དང་ལེ་ཉིན་། མའོ་ཙེ་ཏུང་། ཧའི་ཀ་ཨར་སོགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་ཞིང་། རྩ་ཕྲན་དང་ལྕག་སྐུད་ཀྱི་སྨྱུ་གུའི་ཚབས་བྱས་པ་དང་གྲོན་ཆུང་བྱས་པའི་ཤོག་བུའི་སྟེང་ཕྱག་བྲིས་སྣ་ཚོགས་བྲིས་གནང་། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་དཔེ་ཆ་མང་པོ་བཀླགས་ཤིང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་བརྟེན། རྩོད་སྒྲུབ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མ་ལག་ལ་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བློ་བཀོད་ཅིག་ཆགས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཡུན་རིང་མི་གཞན་དང་ཐུག་འཕྲད་མེད་པའི་རྐྱེན་སྐད་ཆ་ཤོད་པའི་ནུས་པ་ཇེ་ཉམས་སུ་སོང་། ཁོང་བཙོན་རྭར་བཞུགས་པའི་རིང་ལ་ཁོང་གི་ཕ་མ་རྣམས་གཉིས་དང་བཟའ་ཟླ་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་ཐེབས་ཏེ་གྲོངས། ཁོང་གི་བུ་ཆེ་བ་ལོ་བཅུ་བཙོན་ཁང་ནང་འཚོ་བ་སྐྱེལ་དགོས་བྱུང་། ད་དུང་། ཁོང་གི་བཙུགས་པའི༼ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཁམས་བོད་ས་མཚམས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང༽དང༼ཤར་བོད་དམངས་གཙོའི་ན་གཞོན་ལྷན་ཚོགས༽བསར་བརྗེའི་ངོ་ལོག་པའི་རྩ་འཛུགས་ལ་ངོས་ཟུངས་ནས་དེའི་ཁོངས་མི་དྲུག་དཀྲོངས།
༡༩༧༨ལོ་ནས།
༡༩༧༨ལོའི་༤པའི་ནང་དགུང་ལོ་༥༦ལ་ཕེབས་པའི་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བཙོན་གྲོལ་བཏང་ཡང་ཁོང་གིས་བྲིས་མནང་བའི་ཕྱག་བྲིས་དག་ཕྱིར་འཁྱེར་ཐུབ་མེད། ༡༩༧༩ལོར་ཁོང་ལརང་དབང་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་། ༡༩༨༠ལོར་པི་ཅིང་ཀྲུང་ནན་ཧའི་རུ་ཧུའུ་ཡའོ་པང་གིས་ཁོང་དང་མཇལ་ཕྲད་མནང་། ལོ་དེར་ཁོང་གི་བྲིས་མནང་བའི《རྩ་ཁྲིམས་ནང་མི་རིགས་སྐོར་གྱི་ནང་དོན་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱེད་པའི་བསམ་ཚུལ་འགའ》ལ་སོགས་པའི་རྩོམས་ཡིག་འགའ་ཞིག་ལ་མི་རིགས་གནད་དོན་ཐད་གྱི་རྩ་དོན་སྐོར་ལ་ལྟ་བ་མི་འདྲ་བའི་རྩོད་པ་མང་དག་ཅིག་བྱུང་བ་རེད། ༡༩༨༦ལོར་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་དང་ཚེ་བརྟན་གཡང་སྒྲོན་གཉིས་མཉེན་སྒྲིག ཁོང་གིས་སྔ་ཕྱིར་སྐབས་ལྔ་པ་དང་། དྲུག་པ། བདུན་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ཀྱི་འཐུས་མི་དང་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་མི་རིགས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་གཞོན་པ། སྐབས་བརྒྱད་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་མི་དམངས་ཀྱི་བློ་འདྲི་ས་བཅས་ཀྱི་འགན་བཞེས།
བརྩམས་ཆོས།
༡༩༩༠ལོར་ཚད་ཉིད་རིག་པའི་བརྩམས་ཆོས《རྩོད་སྒྲུབ་རིག་པའི་འཚོལ་ཞིབ་གསར་བ》དཔར་སྐྲུན་མཛད། ༡༩༩༤ལོར་ཁོང་གི་ཚད་ཉིད་རིག་པའི་བརྩམས་ཆོས་གཉིས་པ《ཟླ་བའི་གོ་ལའི་སྟེང་གཤེར་གཟུགས་ཀྱི་ཆུ་ཡོད》ཅེས་པ་དཔར་སྐྲུན་མཛད། ༡༩༩༧ལོར་ཁོང་གིས་གཙོ་སྒྲིག་མཛད་པའི《ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་རང་སྐྱོངས་ཁུལ་མ་འཇོག་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་བསྟོན》《ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་ཁྲིམས་སྐྱོངས་རྩོམ་ཡིག་གཅེས་བསྡུས》ཞེས་པ་དཔར་སྐྲུན་མཛད། ༡༩༩༨ལོར་ཅང་ཙེ་མིན་གྱིས་པའི་ཏའི་ཧ་རུ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་དང་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་གཉིས་ལ་འཇལ་ཕྲལ་མནང་། ༢༠༠༤ལོ་ནས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་ལ་འཕྲིན་ཡིག་ཐེངས་མང་བསྐུར་མནང་མཛད་ནས་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཏྰ་ལའི་བླ་མ་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་བཅོད་བྱེད་རེ་མནང་བའི་བསམ་ཚུལ་གསུང་།
འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བཙོན་ནས་བྲིས་པའི་སྙན་ངག
ཉམས་ཉེས་བཙོན་ཁང་སྒོ་ལྕགས་མདོ་སྦུག་མནན། །
གཅིག་པུར་གྱང་ལ་མི་ལོར་བཅོ་བརྒྱད་བལྟས། །
དབྱར་དགུན་སྟོན་དཔྱིད་ཡོལ་ནས་བསྐྱར་དུ་སླེབས།།
དཔྱིད་ཀྱི་མེ་ཏོག་སྟོན་གྱི་ཟླ་བ་དེ། །
འཇིག་རྟེན་འདི་རུ་ཁྲིམས་གཅོད་གཏོང་ཐབས་མང་།།
སྐྱེས་ཆེན་དམ་པར་སྔར་ནས་གནོད་ཅིང་འཚེ།།
གནས་བབ་ལས་དབང་སྐྱོ་བ་བཀའ་དྲིན་ཆེ། །
ཐོས་བསམ་འབད་པ་བསྐྱེད་པས་གོ་རྟོགས་རྙེད།།
དེ་ཡིས་རང་གཞན་གཉིས་ཀར་རྒྱུས་ཡོད་དང་།།
འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གནས་ལུགས་རྟོགས།།
སྡུག་བསྔལ་ཁྲོད་ནས་བདེ་བ་འཚོལ་གནས་སུ།།
བདེ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གཞོམ་པར་བྱེད།།
དཀའ་ཡང་སྐྱིད་པའི་འབྲས་བུ་ལག་ཏུ་ལོན། །
རང་དབང་མེད་ཀྱང་རང་དབང་ཡོད་པ་ཡིན། །
མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་དང་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་སྐོར
མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་དང་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་སྐོར། རྩོམ་པ་པོ། འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ། མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་དང་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་གཉིས་ལ་གཞུང་ལུགས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་མི་རིགས་དང་གྲལ་རིམ་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་མི་འདྲ་བས་འགྲེལ་ཚུལ་ཡང་མི་འདྲ་བ་མང་མོད། དོན་གྱི་འགལ་ཟླར་གྱུར་པའི་ལྟ་ཚུལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག་སྟེ། གཅིག་ནི་བཙན་འཛུལ་བ་དང་མི་སེར་སྤེལ་མཁན། གཉའ་གནོན་པ། དབང་བསྒྱུར་པ། མི་རིགས་སྟོབས་ཅན་ནམ་རྒྱལ་ཁབ་གང་དེའི་གཙོ་གཞིའི་མི་རིགས་སམ་མི་རིགས་ཆེན་མོའི་ཕྱོཊ་ནས་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་དང་གཞན་འགྱུར་གྱི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་སྙིང་གླེང་ཞིང་ཡོད། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ལངས་ཕྱོགས་དང་ལྟ་བས་ཕ་རོལ་བོའི་ལྟ་བའི་ངན་ཕྱོགས་དང་ཐ་ན་ལོག་སྤྱོད་ཀྱི་ལྟ་བར་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིང་མཆིས། ལྟ་བ་མི་འདྲ་བ་འདི་གཉིས་ནི་གནད་དོན་འདིའི་སྟེང་གི་གཞི་རྩའི་ལྟ་བ་གཉིས་སོ། །
མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་དང་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་གྱི་གནད་དོན་འདི་གླེང་བའི་ཚེ་ན། ཐོག་མར་ཕྱུངས་པ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེའི་གནད་དོན་ཡིན། སྐད་ཆ་དང་ཡི་གེ་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་མི་རིགས་དེའི་གཞན་དང་དབྱེ་བ་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། མི་རིགས་གང་དེ་གནས་པ་དང་འཕེལ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ལག་ཆ་ཡིན། མི་རིགས་ཤིག་མཉམ་འདྲེས་དང་གཞན་འགྱུར་བྱུང་ཡོད་མེད་དེ་ཐོག་མར་སྐད་ཡིག་གི་སྟེང་ནས་མངོན་ཡོང་། མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་བར་འགྲོ་འོང་བྱེད་པའི་ཁྲོད་སོ་སོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གནས་དང་འབྲེལ་བ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པའང་སྐད་ཡིག་ལས་མངོན་གསལ་དུ་ཤེས་ཡོང་། དེའི་ཕྱིར། མི་རིགས་སྐད་ཡིག་གི་གནས་བབ་དང་ལས་དབང་གིས་མི་རིགས་གང་དེའི་གནས་སྟངས་དང་ཆབ་སྲིད་གོ་གནས།མདུན་ལམ་ལས་དབང་བཅས་མཚོན་ཐུབ། ལེ་ཉིན་སོགས་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སྨྲ་བས་གནད་དོན་འདིའི་སྟེང་དུ་བཟུང་བའི་གཞི་རྩའི་ལྟ་ཚུལ་ནི། སུ་ཞིག་གིས་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་དང་སྐད་ཡིག་འདྲ་མཉམ་རྒྱུན་འཁྱོངས་མི་བྱེད་པ་དང་། མི་རིགས་གཉའ་གནོན་དང་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་འཐབ་རྩོད་མི་བྱེད་ཚེ། དེ་ནི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་མིན་ཞིང་། ཐ་ན་དམངས་གཙོ་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ཀྱང་མིན། འདི་ལ་དོགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་དང་། ཡང་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཚེ་ངེས་པར་དུ་ཆ་རྐྱེན་ཅི་ཡང་མེད་པར་སྐད་ཡིག་སོ་སོའི་རང་དབང་ཁས་ལེན་དགོས་ཤིང་། སྐད་རིགས་གང་ཞིག་ལ་ཁྱད་དབང་ཡོད་པ་དགག་དགོས། དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཕྱིན། སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གང་དང་སྡེ་ཁག་གང་ནས་ཀྱང་མི་རིགས་གང་ཞིག་གིས་མི་རིགས་གཞན་དག་ལ་གཉའ་གནོན་བྱེད་པའམ་ཆེ་ཚུགས་གཟུང་མི་ཆོག་ཅེས་དང་། ད་དུང་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་གཞན་དག་གིས་འདྲ་མཉམ་གྱི་རྩ་དོན་གཞིར་བཟུང་ནས། སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་ཅི་ཡང་མེད་པར་རང་གི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་བསྐུལ་བའི་དབང་ཆ་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པས་རང་གི་སྐད་དེ་བཀོལ་ནས་ལན་འདེབས་པའི་ཁེ་དབང་སོགས་ཡོད། མི་རིགས་རང་གི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བསྐོར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཁྲི་འབུམ་གྱིས་མི་རིགས་རང་གི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བཀོལ་ན་ད་གཟོད་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་འཐོབ་སྲིད་པས་སོ། ། ཞེས་གསུངས་ཡོད། མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་པའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་གི་གཞི་རྩའི་ལྟ་བ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་ངོ་སྤྲོད་བྱས་རྗེས། ད་ནིམི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་དང་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་གྱི་གནད་དོན་གླེང་བར་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་བཏང་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཐོན་སྐྱེད་དང་ཚོང་ཟོག་བརྗེ་རེས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་དཔལ་འབྱོར་ཉིན་རེ་བཞིན་འཕེལ་བ་དང་། མི་རིགས་ནང་ཁུལ་དང་མི་རིགས་དང་མི་རིགས་བར་དུའང་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས་ཆབ་སྲིད་ལ་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་མི་འདྲ་བ་སྟེ། དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་དང་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན། དེ་བཞིན་ཆབ་སྲིད་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ལྟ་བུ་བར་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཐོན་སྐྱེད་དང་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ། འགྲོ་འོང་ཚད་མི་འདྲ་བ་དགོས་བྱུང་བས་རིགས་དང་ཕྱོགས་ལ་ཤས་སུ་ཐུན་མོང་གི་རང་བྱུང་མཉམ་འདྲེས་བྱེད་པའི་སྣང་ཚུལ་འབྱུང་ངེས། འདི་ལ་སྤྱིར་བཏང་དུ་མི་རིགས་སམ་རིགས་རྒྱུད་བར་གྱི་ལུགས་མཐུན་མཉམ་འདྲེས་ཟེར།
དེ་ལས་ལྡོག་པའི་གནས་ཚུལ་ནི།བཙན་པོས་གཉོམ་ཆུང་ཟ་བའི་མི་རིགས་སམ་རིགས་རྒྱུད་འཐབ་རྩོད་ཡང་ན་དམར་འཛིང་ཁྲོད། སྟོབས་ལྡན་དབང་བསྒྱུར་མི་རིགས་ཀྱིས་རང་གི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་ཐད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་དང་ཁྱད་འཕགས་གོ་གནས་ལ་བརྟེན་ནས།ཞི་དྲག་གམ་མངོན་ལྐོག་གང་རུང་གི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། དབང་བསྒྱུར་མྱོང་བའི་མི་རིགས་ཉམ་ཆུང་ངམ་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་གདོད་ནས་ཡོད་པའི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་འདྲིས་སོགས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་ལྷག་པར་དུ་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། འདི་ལ་སྤྱིར་བཏང་དུ་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ཟེར། མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་བཙན་དབང་དང་ཡང་ན་ཞི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་གི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་བསྒྱུར་བ་དེ་ལ་ཟེར།མར་ཁེ་སིས་འདི་ལྟར་གསུངས་མྱོང་སྟེ།བཙན་དབང་གིས་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་བྱེད་པ་ནི་མགོ་བོ་འབྲེག་པའི་མི་རིགས་གཉའ་གནོན་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་རྨང་གཞི་སྟེང་མངོན་འགྱུར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དང་། སི་ཏ་ལེན་གྱིས་ཀྱང་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ནི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་དྲག་མཛོད་དུ་གཏན་ནས་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན།རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ནི་མི་དམངས་དང་གསར་བརྗེ། དམངས་གཙོ་བཅས་ལ་རྒོལ་བའི་གནོད་འཚེ་དང་བཅས་པའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་སོ། །
འདི་ལས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་། དངོས་བརྒྱུད་མངོན་ལྐོག་ཞི་དྲག་གི་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་དང་། དྲག་ཤུགས་སམ་ཁྱད་དབང་སོགས་ལག་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་གང་རུང་དང་། ལྷག་པར་ཏུ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་སྟེང་མཚོན་པའི་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ཐམས་ཅད་དམངས་གཙོ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་འགལ་བ་དེ་ལས་ཀྱང་སྨོས་མི་དགོས། དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་།ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་རྩ་ཁྲིམས་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། རྩ་ཁྲིམས་སུ་མི་རིགས་སོ་སོར་རང་གི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བེད་སྤྱོད་དང་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བའི་དབང་ཆ་ལྡན་ཞེས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་རྩ་དོན་དང་འགལ་བ་ཡིན། མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་དང་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་གཉིས་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་སྐབས་ལ་ལར་བསྣོལ་མར་གནས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་མོད། དོན་དངོས་སྟེང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རབས་མི་འདྲ་བ་དང་ཆ་རྐྱེན་མི་འདྲ་བའི་འོག་བྱུང་བའི་འགལ་ཟླར་གནས་པ་ཞིག་གོ །
གཞན་དུ་མི་རིགས་མང་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ཀྱི་མི་རིགས་ཆེན་མོས་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་མངོན་སུམ་དུ་འདོན་སྤེལ་མི་བྱེད་ཀྱང་། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས།སློབ་གསོ་དང་དམག་དོན་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་སོ་སོ་རུ་རང་གི་གཞན་ལས་འཕགས་པའི་གོ་གནས་དང་ནུས་པར་བརྟེན་ནས། མི་རིགས་གཞན་ལ་ཕྱིའི་རྣམ་པའི་སྟེང་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་མིན་པ་ལྟ་བུའི་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཅིང་། སྲིད་ཇུས་འདི་མངོན་སུམ་གྱིས་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ལག་ཏུ་བསྟར་བ་དང་བསྡུར་ན། ནུས་པ་དང་མཇུག་འབྲས་དེ་ལས་ངན་ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན། མིག་རྒྱང་རིང་ཞིང་བདེན་དོན་བསམ་པ། རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་དང་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་ཡང་དག་པ་ཞིག་ལྡན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཚེ། རྒྱུན་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་ལོག་སྤྱོད་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་འདི་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་ཐུབ་ཅིང་། མི་རིགས་འབྲེལ་བར་གནོད་འཚེ་གཏོང་བའི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེན་དེའི་རིགས་ལ་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་འགོག་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། གཞན་ཡང་གཞུང་ལུགས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུའང་འདི་ལྟར་གླེང་མྱོང་སྟེ།ལོ་རྒྱུས་སྟེང་རིག་གནས་དར་ཚད་ཅུང་རྗེས་ལུས་ཡིན་ཞིང་དྲག་པོའི་གཡུལ་ལ་དགའ་བའི་མི་རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་གཞན་རིགས་དབང་འོག་ཏུ་བསྡུས་རྗེས།མཇུག་མཐར་རང་ཉིད་ཀྱི་དབང་འོག་གི་རིག་གནས་དར་ཚད་མཐོ་བའི་མི་རིགས་དེར་འགྱུར་བའམ་མཉམ་འདྲེས་བྱུང་། འདི་ལྟའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཇུག་འབྲས་ནི་བཙན་དབང་འོག་གི་མི་རིགས་དེས་བྱས་པ་མིན་ཏེ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་མཁན་རང་ལ་རག་ལས་སོ། །
མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་དང་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་གླེང་སྐབས།ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས་པ་ནི་མི་རིགས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་དང་ཐ་སྙད་གཞན་གང་ཡིན་ཡང་། ཐབས་ཅད་བལྟོས་བཅས་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཞུར་རྒྱུན་རིང་མོའི་ཁྲོད། མི་རིགས་དང་མི་རིགས་བར་ལྷག་པར་དུ་ཉེ་གནས་ཀྱི་མི་རིགས་བར་གཉེན་འབྲེལ་ལ་སོགས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འབྲེལ་འདྲེས་དང་རྒྱུན་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་འཐབ་རྩོད་སོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས།ཕན་ཚུན་འགྲོ་འོང་དང་ཚད་མི་འདྲ་བའི་འབྲེལ་འདྲེས་རྟག་ཏུ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར། མི་རིགས་དབྱེ་བའི་སྐབས་སུ་རགས་ཞིབ་ལས་ཞིབ་དབྱེ་མི་རུང་ཞིང་།དེང་གཙོ་བ་ལས་གནའ་དུས་ཚད་གཞིར་འཛིན་མི་རུང་། མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་པས་ཀྱང་གཞུང་ལུགས་སྟེང་འཛམ་གླིང་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གྲལ་རིམ་བཤུ་གཞོག་དང་མི་རིགས་སམ་རིགས་རྒྱུད་གཉའ་གནོན་མེད་པར་བཟོས་ནས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སླེབས་པའི་དུས་ན། རིམ་བཞིན་མི་རིགས་བར་གྱི་ཁྱད་དང་འགལ་བ་ཞི་བར་འགྲོ་ཞིང་།མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཡོང་བའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་མྱོང་། ཡིན་ན་ཡང་། མཉམ་འདྲེས་འདི་ནི་མི་རིགས་མང་བོ་ཞིག་མི་རིགས་གཅིག་གི་ཁྲོད་དུ་འདྲེས་པ་མིན་ཏེ། མི་རིགས་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་བར་དུ་ཐུན་མོང་རང་བཞིན་ཞིག་ཆགས་པའི་མཚུངས་སུ། རང་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཀྱི་ཆོས་གང་ཞིག་ད་དུང་སོར་གནས་བྱས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ལ་མཚོན་ན། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཞེས་པ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔའི་སྐད་ཡིག་རིམ་བཞིན་རྒྱ་མི་རིགས་ཁྲོད་དུ་མཉམ་འདྲེས་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་བཏན་ནས་མིན། གཅིག་བྱས་ན་དེང་སྐབས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་དེ་རྒྱ་མི་རིགས་དང་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་གི་བར་དུ་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ཡོ་བྱད་ཅིག་ཏུ་སྣང་མོད། འོན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་གཞན་དག་གི་སྐད་ཡིག་དང་ཡུལ་སྲོལ་ལ་སོགས་མེད་པར་བྱེད་མི་རུང་།རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ལ་མཚོན་ནའང་སྤྱི་སྐད་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དེས་མིག་སྔའི་བར་དུ་ཡུལ་སྐད་དག་མེད་པར་གཏོང་མ་ཐུབ་པས་ན། ལོ་བརྒྱ་སྟོང་མང་བོའི་རིང་ལ་ཆགས་པའི་མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་བར་གྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཅི་ཁག གནས་ལུགས་འདི་ནི་མིག་སྔར་དབྱིན་ཇུའི་སྐད་དེ་འཛམ་གླིང་གི་སྤྱི་སྐད་དུ་ཆགས་བཞིན་ཡོད་མོད། དེ་རྒྱུ་མཚན་བྱས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་སྐད་ཡིག་མེད་པར་གཏོང་མི་རུང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། མདོར་ན། མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་མིག་སྔར་ད་དུང་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་རུ་གླེང་གཞི་ཞིག་ཏུ་བརྩི་མི་འོས་ཤིང་བརྩི་ཡང་མི་བརྩི་ལ། གལ་ཏེ་བརྩི་བའི་དབང་དུ་བཏང་ན་མཇུག་འབྲས་ཚབས་ཆེན་ཞིག་ཡོང་བ་སྨོས་མི་དགོས།ཐ་ན་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུའང་གཞུང་ལུགས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུ་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སྤྱི་མཚན་དང་རང་མཚན་གྱི་ངོས་ནས་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་གནད་དོན་དཔྱད་གླེང་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཙམ་མོ། ། མཆན། ཕུན་དབང་ལགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཕྱིར་དྲན་དང་གསར་རྟོགས་ཞེས་པའི་དེབ་ལས་རྡོ་ལྷས་བསྒྱུར།
སྨན་བླ་སྐྱབས།
མདོ་སྨད་པ་སྨན་བླ་སྐྱབས། སྨྱུག་མིང་ལ་འབར་རྡེའུ་དང་གངས་བུ་དགའ་སྐྱེད་སོགས་བྱ།
བརྩམས་ཆོས།
༼རུ་སྡེ་ཁྲ་མོ༽དང་༼གེ་སར་རྟ་རྫི༽༼འཚོལ།༽སོགས་ཁ་ཤགས་ཀྱི་སྐོར་དང་༼གསེར་མདོག་གི་ཕ་ས།༽ཞེས་པའི་བཞད་གར། ༼བྲག་རིའི་སྲས་མོ༽ཞེས་པའི་སྙན་དེབ། ༼རི་བོང་བློ་ལྡན།༽ཞེས་པའི་གཏམ་རྒྱུད། ༼ཅང་ཤེས་རྟ་བཤད།༽ཅེས་པའི་བཤད་པའི་སྐོར་སོགས་ཡོད། ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་་མི་རིགས་གློག་བརྙན་འཕྲིན་བསྒྱུར་བསྐྲུན་ལྟེ་གནས་སུ་འཁྲབ་ཁྲིད་པའི་ལས་ཀ་གཉེར་བཞིན་ཡོད།
འབྲེལ་ཡོད་སྦྲེལ་ལམ།
སྨན་བླ་སྐྱབས (གངས་བུ་དགའ་སྐྱེད། འབར་རྡེའུ)ནི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༦༣ལོར་ཨ་མདོ་མང་རའི་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲོག་ཁྱིམ་ཕལ་བ་ཞིག་ཏུ་ སྐྱེས། སྔ་ཕྱིར་མཚོ་ལྷོ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་དང་ཧྲང་ཧའེ་ཟློས་གར་སློབ་གླིང༌། མཚོ་སྔོན་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་སོགས་འགྲིམས་ལ་གློག་བརྙན་སྐད་སྦྱོར་བ་དང༌། འཁྲབ་ཁྲིད་པ། འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ། སྒྲ་བརྙན་རྩོམ་སྒྲིག་པ་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་མྱོང། དགྱ་གཞུང་ཟློས་གར་པའི་མཐུན་ཚོགས། མཚོ་སྔོན་ཡན་ལག་ཚོགས་པའི་ཁོངས་མི།
དགྱ་ནག་གི་རིམ་པ་གཉིས་པའི་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ་བཅས་ཡིན་པར་མ་ཟད། དགྱ་གཞུང་སྒྱུ་རྩལ་པའི་མིང་མཛོད་ཆེན་མོ། དགྱ་གཞུང་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་པའི་མིང་མཛོད་ཆེན་མོ་སོགས་སུ་ཁོང་གི་མིང་བཀོད་ཡོད།
སྤྱི་ ལོ་༡༩༨༢ལོ་ནས་བཟུང་གསར་རྩོམ་གྱི་ལས་སུ་ཞུགས་ཤིང༌། ད་ལྟའི་བར་དུ་སྙན་ངག་དང་སྒྲུང་གཏམ། ལྷུག་རྩོམ། ཁ་ཤགས། གར་ཆུང༌། གླུ་ཚིག་སོགས་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་ཆོས་༣༦༠ལྷག་སྤེལ། དེ་མིན་བརྙན་འཕྲིན་དང་རྒྱང་སྒྲོག་ཟློས་གར་གྱིས་མཚོན་པའི་ངག་ཐོག་བརྩམས་ཆོས་ ཀྱང་འབོར་ཆེན་ཞིག་ཡོད། 《རྨ་བྱའི་སྲས་མོ།》སོགས་ཁོས་སྐད་སྦྱར་བའམ་འཁྲབ་ཁྲིད་གནང་བའི་བོད་སྐད་གློག་བརྙན་དྲུག་ལ་སོ་སོར་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་བྱ་དགའ་ཐོབ།
སྒྲུང་གཏམ་《སྐྱོ་གར》དང༌། སྙན་ངག་ལྷུག་མ་《སྒྱུ་རྩལ་གྱི་དད་ལྡན》སྙན་རྩོམ《ན་ཟླ་ཚོ། གླུ་ཞིག་ལོངས་དང》དང《པ་སངས་ལགས》དགྱ་ཡིག་གིས་བྲིས་པའི་འཁྲབ་གཞུང་《སང་ཉིན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད》གླུ་ཚིག《པཎ་ཆེན་ལགས།》སོགས་ནི་《ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》དཔེ་དེབ་དག་ཏུ་བདམས་པར་མ་ཟད། ལ་ལར་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང་ཁ་ཤས་ཞིང་ལྗོངས་ལྔའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་རྩོམ་རིག་བསླབ་གཞིར་བདམས།
སྙན་ངག་ཆེད་བསྒྲིགས་དཔེ་དེབ་《བྲག་རིའི་སྲས་མོ》དང༌། དེ་མིན《སྒྱུ་རྩལ་པ》དང་《འཚོལ》《ལྷ་སར་འགྲོ》《རུ་སྡེ་ཁྲ་མོ》《རི་བོང་བློ་ལྡན》《ཅང་ཤེས་རྟ་བཤད.》སོགས་བརྩམས་ཆོས་ཆེད་བསྒྲིགས་སྒྲ་ཐག་པར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད།
ད་ལྟ། ཁོས་ནུབ་མཚོ་མི་རིགས་སྒྲ་བརྙན་པར་སྐྲུན་ཁང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དང༌། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་བརྙན་འཕྲིན་སྒྱུར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྐད་སྦྱོར་འཁྲབ་ཁྲིད་ པ། དུང་དཀར་གཞས་གཏམ་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་པའི་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀ་གཅིག་ ལྕོགས་སུ་གཉེར།
ཨརྱཎ་གྱི་མི་རྒྱུད་དང་བོད་
ཨརྱཎ་བྱ་བ་ནི། སང་སྐྲི་ཏའི་སྐད་དང་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཐུན་མོང་ནས་ཡིན་པར་གསལ་ལ། དེ་ལ་བོད་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཟེར་ཞིང་། རྒྱ་སྐད་དུ་雅利安人་ཞེས་འབོད། བོད་ཀྱི་ཆོས་གཞུང་དང་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་དང་། འཕགས་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་དང་། འཕགས་པ་ལྷ་ཁང་སོགས་འདིའི་ཐ་སྙད་དང་འབྲེལ་བ་མང་པོ་ཞིག་མཆིས་པའང་ཨརྱཎ་མི་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་འདོད། ལོ་རྒྱུས་ལ་ལར་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའང་ཨརྱཎ་མི་རྒྱུད་ཡིན་པར་བཤད་ལ། བོད་དུ་ཁྱུང་གི་རུས་རྒྱུད་ཚང་མ་ཨརྱཎ་གྱི་མི་རྒྱུད་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།
རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ཉི་ཧུ་ལུའུའི་གྲོགས་པོ་དཱ་ཡན་རྡ་ཞེས་པ་དེས་བརྩམས་པའི་༼རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས༽་ལས། ཨརྱཎ་མི་རྒྱུད་ནི་བོད་ནས་མཆེད་འོངས་ཞེས་བཤད་ཅིང་། རྩོམ་པ་པོ་ཐུ་ལེས་ཇེ་བུན་སི་ཁུ་ལོ་ཧུའོ་ཐུ་ཡིས་སྤྱི་ལོ་༡༩༧༦ལོར་བརྩམས་པའི་༼ལས་དབང་བ༽བྱ་བའི་དཔེ་ཆ་ནང་དུའང་། འཇར་མན་གྱི་ནཱ་སེ་ཡིས་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༦ནས་༡༩༤༣ལོར་བོད་ལ་གནས་འཚོལ་བ་མངགས་ཤིང་། ཁོ་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཨརྱཎ་མི་རྒྱུད་ཀྱི་ཐོག་མའི་མོས་པོ་འཚོལ་རྒྱུ་དང་། གལ་ཏེ་རྙེད་བྱུང་ཚེ་དེ་དག་ལ་འབྲེལ་གཏུགས་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་རེད། ཅེས་བཤད། ཡང་ཉེ་སྔོན་སྤེལ་བའི་༼བོད་ཀྱི་གསང་གྲངས༽་(藏地密码)བྱ་བ་རུ། འཇའ་མན་གྱི་ཞུས་ཐི་ལིས་བོད་ལ་མངགས་པའི་གནས་འཚོལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། ༢༠༠༤ལོའི་ཟླ་བ་༧ནང་དབྱིན་ཇིའི་སྤྱི་སྤྱོད་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གིས། སེང་རས་བཞི་བ་སྟེང་དུ་༼ནཱ་སེའི་རྒྱང་བསྐྱོད༽་བྱ་བའི་ཟིན་བྲིས་བརྙན་འཕྲིན་ཞིག་བསྟན་ཅིང་། དེ་ནི་༼ཞིས་མའོ་ལེའི་ཤར་བསྐྱོད---༡༩༣༨ལོར་ནཱ་སེ་བོད་དུ་གནས་འཚོལ་བྱེད་པ༽(希姆莱的东征：1938年纳粹在西藏的探险）ཞེས་པའི་དཔེ་ཆར་གཞིར་བཟུང་ནས་ཕབ་བསྐྲུན་བྱེད་པ་ཞིག་རེད་དེ། གཙོ་བོ་འཕགས་པའི་མིའམ་ཨརྱཎ་གྱི་མི་རྒྱུད་(雅利安人)ཀྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་མེས་པོ་འཚོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་གནས་ཚུལ་འཁོད་ཡོད། ཞིས་མའོ་ལེ་ནི་ནཱ་སེ་ཏང་དམག་གི་འགོ་གཙོ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། ཁོ་ནི་གནའ་བོའི་རུ་ཨར་མན་མིའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གསང་བ། མིའི་རིགས་པའི་ལྟ་ཚུལ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡང་དག་པ་མཆིས་པས། ནཱ་སེ་རྒྱང་བསྐྱོད་དམག་གིས་བོད་ཀྱི་རི་ལུང་ཀུན་ཉུལ་ནས་ཨརྱཎ་གྱི་མེས་པོའམ་འབྱུང་ཁུང་འཚོལ་བའི་གནད་ཀ་དེར་ཐུག་ཡོད་དོ།།
མདོར་ན་ཨརྱཎ་མི་རྒྱུད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་རྟགས་མཚན་ནི། ཁོ་ཚོས་ལུས་ལ་གཟི་དང་གཡུ་འདོགས་པ་དང་། ཐབས་མཚོན་རྡོ་རྗེ་དང་། ཤེས་རབ་མཚོན་དོན་པདྨ་དང་། ཆོས་འབྱུང་བསྣོལ་མ་དང་། ཁྱུང་དང་། གཡུང་དྲུང་གི་རི་མོ་བཅས་ནི་དད་པ་བྱེད་ཡུལ་གྱི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོར་བྱེད་ཅིང་། དེའི་རྟགས་མཚན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་དངོས་ཆས་དང་དངོས་ཆས་མ་ཡིན་པའི་རིགས་ལ་བཀོད་དེ། རྟག་ཏུ་གསོལ་མཆོད་བྱེད་པ་དང་དད་པའི་དམིགས་རྟེན་དུ་འཛིན་པ་སོགས་བྱེད་དོ། །
སེ་ཨུལ།
སེ་ཨུལ་(서울)ནི་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཁུ་ཝི་ཐི། (རྒྱལ་ས།)
ཁུ་ཝི་ཐི་(مدينة الكويت)ནི་ཁུ་ཝི་ཐི་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ཁུ་ཝི་ཐི།
ཁུ་ཝི་ཐི་ངམ་ཀུ་ཝཡིཏ་(دولة الكويت)ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཁུ་ཝི་ཐི་རེད།
རིགས་སྤྱི།
ཆོས་དེ་ཁྱོད་ཡིན། དེ་ཁྱོད་དང་བདག་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ། དེ་མ་ཡིན་ཞིང་ཁྱོད་ཡིན་པ་དུ་མ་གྲུབ་པ། ཆོས་དེའི་རིགས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། དཔེར་ན་སེར་བུམ་ལ་བལྟོས་ཏེ། བུམ་པ་ལྟ་བུ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རིགས་པའི་གྲུབ་པའི་རྫས་ཡོད།
དེའི་མཚན་གཞི་ནི་ཤེས་བྱ་ལྟ་བུ། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་རྫས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཁྱོད་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་ཆའམ་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
༢༠༢༩ལོ།
༢༠༢༩ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་དུ་གྲུབ་པ།
རིགས་པ་ཡང་དག་པས་དཔྱད་ནས་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པའམ། བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་རྙེད་རྒྱུ་བྱུང་ན། རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་དུ་གྲུབ་པ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུ་གཏན་ནས་མི་སྲིད་པས། རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་དུ་གྲུབ་པ་དབུ་མ་པས་ཁས་མི་ལེན་པ་ཡིན། མདོ་སྡེ་པ་དང་། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཁྲི་སྨན་རྗེ་མ་
ཁྲི་སྨན་རྗེ་མ་	ཁོང་མོ་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་རྒྱལ་པོ་ལྡེ་སྣོལ་ནམ་གྱི་བཙུན་མོ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལྡེ་སྣོལ་པོའི་མ་ཡུམ་ཡིན་ནོ།།
ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན་
ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་དུས་སྨད་ཙམ་དུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་བཙན་ནམ་དང་། ཡུམ་སྨན་ས་ཁྲི་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་སྐུ་བོན་ནི་ཞང་ཞུང་མུ་ཧ་ལ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད། བཙུན་མོ་སྨན་བཟའ་ཀླུ་སྟེངས་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་ཁྲི་ཐོག་རྗེ་བཙན་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་བང་སོ་གངས་དཀར་རྩེ་ལ་བཏབ། ཁོང་ནི་འོག་གི་བཙན་ལྔ་ལས་བཙན་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།
ཁྲི་ལྡེ་འབུམ་
ཁྲི་ལྡེ་འབུམ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1268 ལོར་གུང་ཐང་ཁབ་གོང་དུ་ཡབ་ཁྲི་རྒྱལ་འབུམ་ལྡེ་མགོན་དང་། ཡུམ་སེ་མ་འབུམ་སྐྱོང་རྒྱལ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་འདས་ལོ་མི་གསལ། ཁོང་སྙིང་སྟོབས་དང་བློ་གྲོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གུང་ཐང་གི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་ཡུན་རིང་ཙམ་བསྐྱངས་ཤིང་། ཡབ་ཀྱི་དགོངས་རྫོགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་སེང་གེའི་སྐུ་བརྙན་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བཞེངས་པ་དང་ལོ་ཟླ་དུས་ཀྱི་མཆོད་པའི་རྒྱུན་ཡང་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་མེ་མོ་ལུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1307 ལོར་ཧོར་གྱི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལུང་ལྟར་ཏའི་ཏུར་ཕེབས་ཏེ་ཨོལ་ཇ་དུ་རྒྱལ་པོས་ “ཁྱེད་རང་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་རིགས་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཡིན་འདུག་པས་གནམ་གྱི་ཤེད་མོང་སྟེར་བའི་འོས་སུ་སྣང་ཞེས་བོད་ཤིང་སྒོ་བཙུགས་པའི་རྒྱལ་པོ་དུ་དབེན་ཤ་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་མངའ་རིས་ཚོ་བཅུ་གསུམ་གྱི་མངའ་ཐང་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་མངའ་བདག་གི་མིང་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ལས་གྲུབ་པའི་ཐམ་ཀ་གླིང་བདུན་མ། ཐམ་གཡོག་ཐམ་ཤུ་བཅས་རྒྱལ་ཐབས་མི་འགྱུར་གཡུང་དྲུང་རིན་པོ་ཆེས་སྤྲས་པའི་གསེར་ཡིག་མར་འབོད་པའི་འཇའ་ས་ཐོ་སྟ་ཆེ་རྟགས་གནང་སྐྱེས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་བཅས་ཚེགས་མེད་པར་ཐོབ” ཅེས《གུང་ཐང་བཙན་པོའི་གདུང་རབས》བྲིས་མའི་ནང་དུ་གསལ། དེ་ནས་བོད་དུ་བདེ་བར་འཁོར་ཞིང་ཚ་བོ་ཆོས་སྐྱོང་ལྡེ་ལ་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་གི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་སུ་བཅུག་ནས་ལོགས་སུ་བཞུགས་སོ།།
རིགས་འཛིན་གྱི་ས་བཞི།
རྣལ་འབྱོར་པའི་ས་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ས་དང་། འབྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་དང་། རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སའོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
༢༠༢༨ལོ།
༢༠༢༨ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་
ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་	ཁོང་ནི་བོད་ལུགས་ཤིང་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 764 ལོར་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་། ཡུལ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་མེ་ཏོག་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། བོད་ལུགས་ཤིང་ཕོ་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 814 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་པ་བོད་ལུགས་ཤིང་ཕོ་སྤྲེལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 804 ལོར་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གཅིག་གི་རིང་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་ཏེ་སྐར་ཆུང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་དང་། དབུར་སྟོད་ཞྭ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་། ཀོང་པོ་དེ་མོའི་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ ཁམས་ཀྱི་བྱམས་མདུན་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ་འཕྱོངས་རྒྱས་བང་སོའི་རྡོ་རིང་སོགས་བཙུགས་པ་དང་། ཡབ་མེས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་གསོ་དང་། སྐད་ཆུང་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་དུ་བཞེངས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཞིང་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་དཀར་ཆག་ཏུ་བྲིས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྐོར《སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས》ལས་གསལ་བ་དང་། རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་མཛའ་མཐུན་ཡང་སྔར་ལས་ཇེ་བཟང་དུ་བཏང་བ་བཅས་ཕྱག་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་བཞག་མཛད་དོ། བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མོ་ལེགས་དང་། མཆིམས་རྒྱལ་བཟའ་ལེགས་མོ་བཙན། རྩོག་རོ་བཟའ་བཙན་རྒྱལ་གསུམ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་ལྔ་ཙམ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་པར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། བང་སོ་ནི་འཕྲུལ་རྒྱལ་སྤྱི་མདུན་དུ་བརྩིགས་པ་དང་། བང་སོའི་མིང་ལ་རྒྱལ་ཆེན་འཕྲུལ་གྱི་རི་བོ་ཞེས་གྲགས་སོ།།