cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཀླུ་སྦྱིན་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་བཞུགས་སོ།། རླབས་ཕྲེང་དང་པོ།
༡རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚུལ།
རྒྱ་ནག་བྱམས་པ་ཆུ་གཟིགས་
སློབ་དཔོན་ཁོང་རི་ཁྲོད་འགྲིམས་ཏེ་ཨི་མེ་རི་བོ་③ནས་ལེང་ཡོན་དགོན་④དུ་བསྐྱོད་པའི་ལམ་བར་ནས་ལེ་ཡོན་རི་བོ་⑤བརྒྱུད་ཅིང་ཡུལ་དེའི་ས་དཔྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གཟིགས་ནས་གནས་དེར་སྒོམ་སྒྲུབ་ཉམས་ལེན་མཛད།
གཞན་ཡང་གནས་དེ་ནི་ཏཱ་ཏོ་ཆུ་བོ་①དང་། ཆེང་ཡེ་གཙང་བོ།② མེན་ཅང་གཙང་བོ་③གསུམ་གྱི་འདུས་མདོ་རུ་ཡོད་ལ། དུས་རྟག་པར་གཙང་བོ་བྲུག་པའི་གནོད་ཚབ་ཀྱིས་ས་དེའི་གཞིས་ཆགས་ཞིང་བ་ཚོ་རྒྱུན་པར་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ལས་ཐར་བ་མེད་པའི་རང་བྱུང་གི་འཇིགས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར་ཆུ་འཇིགས་འདི་ཇི་ལྟར་སེལ་བའི་ཐབས་ལ་ཐུགས་བསམ་ནན་ཏན་མཛད་མཐར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སེངྒེའི་འགྱིང་སྟབས་སུ་བཞུགས་པའི་ས་དཔྱད་དང་ལྡན་པའི་ལེང་ཡོན་རི་བོའི་ཐུགས་ཀའི་ཚད་དུ་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་མགོན་པོ་རྒྱལ་བོ་ཁྲིར་བཞུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་ཞིག་བཞེངས་པར་ཐུགས་ཐག་བཅད། ལོ་མང་བོའི་རིང་ལ་གསེར་བཙལ་ཅིང་ས་རིན་དུ་རང་གི་སྤྱན་ཡ་གཅིག་ཕུལ་བ་སོགས་གཞན་དོན་དུ་སྐུ་སྲོག་གཏོང་བར་ཡང་ཐེ་མི་ཚོམ་པའི་རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པས་ཐམས་ཅད་ཡིད་དབང་ཕྲོགས་པར་གྱུར་པས་སྐུ་ཚེའི་མཇུག་ཙམ་ལ་བཞེངས་མགོ་རྩོམ་ཐུབ་པར་གྱུར། རྟེན་གྱི་གཙུག་ཏོར་ནས་མར་ཕྲག་པ་ཙམ་ལས་མ་གྲུབ་པར་ཁོང་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་མོད། འོན་ཀྱང་། ཡུལ་དེའི་ཆུ་འཇིགས་ཟླ་རེ་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་ཞི་བར་གྱུར་ཏོ། །
ཕྱིས་སུ་དུས་རབས་དགུ་བའི་དུས་མགོ་སྟེ། བོད་བཙན་པོ་སོ་བརྒྱད་པ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནམ་སད་ན་ལེགས་①ཀྱི་སྐུ་དུས་ཙམ་མམ་རྒྱ་ནག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཐང་ཏི་ཙོང་②གི་སྐབས་སུ་མི་ལོ་བཅུ་དགུར་འབད་བརྩོན་སྒོས་སློབ་དཔོན་ཁོང་གི་སློབ་བརྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་མཇུག་བསྐྱངས་ཏེ་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཞེངས་གྲུབ་རབ་གནས་དང་བཅས་ལེགས་པར་གྲུབ། རྟེན་འདི་བཞེངས་བརྩམས་པ་ནས་གྲུབ་རག་བར་དུ་མི་ལོ་དགུ་བཅུ་（༧༡༣–༨༠༣）འགོར་བར་བཤད་དོ། །དུས་དེ་ནས་ད་བར་དུ་མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ཡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་བརྐོས་བརྙན་འདིར་ཉེ་ཆར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སུ་གཟུངས་བཞུགས་དྲུས་པ་ལས་གཞན་ཆག་འཇིག་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་གྲགས་སོ། །
གཞན་ཡང་སྤྱི་ལོ ༡༩༦༢ ལོར་རིག་གསར་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ཆག་འཇིག་གི་ཁ་གསབ་གཟུངས་འབུལ་གཟབ་རྒྱས་སུ་གནང་ཡོད་པར་བཤད། ད་དུང་རྟེན་རིན་པོ་ཆེ་འདིར་སྤྱན་ཆབ་ལན་གསུམ་ཤོར་བ་སོགས་ངོ་མཚར་དངོས་བྱུང་གི་གཏམ་རྒྱུད་དང་། བྱམས་བཞེངས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཆ་ནས་དགེ་མཚན་གྱི་གཏམ་མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་རེ་ཞིག་དེ་ཙམ་བྱའོ། །
ཀླུ་སྦྱིན་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་བཞུགས་སོ།། རླབས་ཕྲེང་དང་པོ།
གཞན་དུ་རྟ་མཛོ་འབྲི་གཡག་སོགས།། རྐང་བཞི་ནོར་གྱི་འབྱོར་པའི་དཔལ།། བྱང་ཕྱོགས་ནོར་ལྷའི་ཁེངས་པ་ཡང༌།། ས་འོག་མུན་པའི་རུམ་དུ་བཏུམས།། གསེར་དངུལ་གཡུ་བྱུར་ནོར་བུའི་རིགས།། ཚོང་ཟོག་འགྲིམས་པའི་ཁྲོམ་རྭ་ཡིས།། མིག་སྐྱའི་གན་མཛོད་སླུ་བྱེད་པའི།། འབྱོར་ཚོགས་དཔེ་ཡིས་གཞལ་ནུས་མིན།། ཚངས་ཆེན་རལ་པ་བཙིར་པ་ལས།། ཀླུང་བཞི་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་འབབ།། རང་བྱུང་གངས་རིའི་སྙིང་པོའི་ཁམས།། རྫ་ཆུ་གཙང་པས་གླིང་འདི་མཛེས།། རིས་མེད་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས།། དམ་པའི་སྐྱེས་མཆོག་གསེར་རིའི་ཕྲེང་བ་ལྟར།། རིམ་པར་བྱོན་པའི་བྱིན་རླབས་བདུད་རྩིའི་ཁམས།། མ་ཉམས་མི་ཉམས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཞིང༌།། དགེ་བཅུ་གཡང་དུ་འགུགས་པའི་གླིང་འདི་ན།། ཉི་ཟླ་རེས་ཀྱིས་བསྐོར་འདྲའི་དཔོན་རབས་དང༌།། སྐར་ཚོགས་ས་ལ་འཕོས་འདྲའི་སྡེ་གྲོང་གིས།། མིག་ཡིད་རྣ་བར་འདོད་པའི་དགའ་སྟོན་བསྐྲུན།། དེ་ལྟར་སྣོད་བཅུད་བཀོད་པ་ཕུན་ཚོགས་པས།། རྫོགས་ལྡན་ཁེངས་པ་སྟུངས་པའི་ཞིང་དེའི་དབུས།། རབ་ཡངས་མཎྜལ་ཐང་གི་ཉེ་འདབས་ན།། ཀླུ་སྦྱིན་ཞེས་གྲགས་ལིམྦུའི་དགའ་ཚལ་འཆིས།། དེ་ན་རིགས་རུས་ཆོ་འབྲང་དག་པའི་བརྒྱུད།། སྒྱུ་འཕྲུལ་མ་བཞིན་སྤྲང་ཐར་སྒེག་མའི་ལྟོར།། ཟས་གཙང་སྲས་སུ་སྙེམས་པའི་དམ་པ་ཁྱོད།། མཚན་དཔེ་སྐུ་ཡི་མེ་ཏོག་གསར་དུ་བཞད།། གང་ཁྱོད་མངལ་གྱི་སྤྲིན་རུམ་ལས་འཐོན་ཏེ།། མཚན་དཔེའི་ཟླ་གསར་གླིང་འདིར་ཤར་མ་ཐག། བཀྲ་ཤིས་དཔལ་གྱི་འོད་སྣང་འབྱེད་དང་ལྷན།། དགེ་ལེགས་རླབས་ཀྱི་ཕོན་པོའི་དགའ་སྟོན་བསྐྲུན།། ཅེས་པ་ནི་དམ་པའི་སྐུ་ཡི་སྐྱེ་བ་བཞེངས་པའི་ཚུལ་ལས་བརྩམ་པའི་བར་སྐབས་ཀྱི་ངལ་གསོ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ།།
༢ བྱིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཛད་སྤྱོད།
རྒྱ་ནག་བྱམས་པ་ཆུ་གཟིགས་
སྨྲས་པ། དེང་དུས་ཀུན་ཀྱང་མཐོང་ཐོས་སྟབས་བདེ་ཕྱིར། ། རྟེན་འདི་དངོས་སུ་མཇལ་དང་པར་རིས་སོགས། ། གང་འཚམ་སོ་སོས་མཇལ་བ་མང་མོད་ཀྱང་། ། རྟེན་གྱི་བྱུང་བ་དམིགས་དོན་ངོ་མཚར་གཏམ། ། བོད་དུ་འཛིན་བདེར་བསྒྱུར་པ་མ་མཐོང་ཕྱིར། ། བློ་མཉམ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ལ་སྐྱེས་སུ་ཕུལ། །
ཀླུ་སྦྱིན་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་བཞུགས་སོ།། རླབས་ཕྲེང་དང་པོ།
རྒྱལ་ཀུན་མཁྱེན་རབ་རལ་གྲི་རྣོན་པོའི་ཁམས།། དྷཱི་ཡིག་ཟོལ་དུ་འཁྱིལ་བའི་འོད་ཞགས་ཀྱིས།། བདག་བློའི་རྨོངས་པའི་དྲ་བ་གཅོད་དང་ལྷན།། མཐའ་དག་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀུན་ཆིངས་བར་མཛོད།། རྗེ་བླ་མ་འདི་ཉིད་འཁྲུངས་མ་ཐག་ནས་སྐུ་བྱད་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པས་ཀུན་ཀྱི་ཡིད་རང་དབང་མེད་པར་འཕྲོག་པ་དང༌། འཁྲུངས་ནས་ཡུན་རིང་མ་ལོན་པ་ཞིག་ལ་མ་ཡུམ་གྱིས་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་ཁུར་ཏེ། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་རྣམ་འཕྲུལ་བྲག་དཀར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་པཎྜིཏ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་འཛིན་སྙན་གྲགས་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་གི་མདུན་སར་དད་མཇལ་ཞུས་པས། སྐྱེས་མཆོག་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་བརྩེ་ཆེན་པོས་ཕྱག་དབང་དང་བཅས། མི་ནུབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་འཛིན་པའི་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་གནང༌། ཕྲུ་གུ་འདི་ཉིད་གཞན་དང་མི་འདྲ། སྐྱེ་བོ་ཕལ་བ་ཞིག་མིན། གཙང་སྒྲ་གང་ལེགས་གྱིས། ཕན་ཐོགས་པ་ཞིག་ཡོང་གསུངས་ཏེ་སྲུང་འདུད་ཅིག་དང་བཅས་མཚན་ལ་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཞེས་གནང༌། ཡང་ཉིན་གཅིག་མ་ཡུམ་གྱིས་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་བསྣམས་ཏེ་མདོ་ཁམས་བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་གྲུབ་པའི་གོ་འཕངས་མཐོན་པོར་གཤེགས་པ་ལམ་བྲག་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར། གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་དམ་པ་འདིས་ཕྲུ་གུ་ལ་ཕྱག་དབང་གནང་ཞོར་འབྱུང་འགྱུར་བསྟན་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡོང་བའི་ལུང་གིས་ཡང་ཡང་བསྔགས། མ་ཡུམ་ལའང་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་པར་གནང༌། དེ་ནི་རྗེ་འདི་ཉིད་གཅིག་ན་བསྟན་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་འཕྲིན་ལསའདི་བཞིན་བརྟས་པ་དང༌། གཉིས་ན་ལམ་བྲག་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེའི་དགེ་ཚུལ་གྱི་ཆོས་གྲོགས་སུ་མཁྱེན་པའང་ཡིན་སྲིད་སྙམ། རྗེ་འདི་ཉིད་སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་སྐབས། མ་ཡུམ་ཞོགས་པར་ལངས་ནས་ནང་ལས་ལ་གཞོལ་པའི་ཤུལ་དུ་དུས་རྟག་པར་འོད་དམར་པོ་བྱ་སྒོང་ཙམ་ཞིག་རང་གི་སྨིན་མཚམས་ནས་དོན་ཏེ་ཡར་འགྲོ་བ་དང་སྐབས་རེར་མར་ཡོང་ནས་སྨིན་མཚམས་སུ་ཐིམ་འགྲོ་བ་ལན་གཅིག་མིན་པར་ཡང་ཡང་སྣང་བ་བྱུང༌། དང་པོའི་སྐབས་ཅུང་ཟད་ཞོད་ནས་མ་ཡུམ་ལ་སྐད་བཏང་ནས་འདི་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག་གསུང་ན་ཡང༌། མ་ཡུམ་གྱིས་ཁྱོད་རང་སྣང་བ་འཁྲུལ་བ་རེད། གང་ཡང་བྱེད་རྒྱུ་མ་རེད་གསུངས། རྗེས་ནས་གོམས་ཏེ་སྣང་མེད་འདྲ་ཆགས་སོང༌། དུས་ཕྱིས་བསམ་དུས་སྐྱེ་བ་སྔ་མར་རྩ་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་ལ་ཅུང་ཟད་གོམས་པ་བྱེད་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་འདྲ་ཞེས་ཞལ་ནས་ཡང་ཡང་གསུངས་པར་ཐོས་ཤིང༌། འདི་ནི་ཚེ་རབས་མང་པོའི་སྔོན་ནས་རྗེ་འདིས་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ལ་ནང་བྱན་ཆུད་པའི་
༣ ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཛད་པ།
༤དབུས་འགྱུར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱྀ་ཞིང་སར་བསྙེགས་པའི་ཚུལ།
༡༨༠༡ལོ།
༡༨༠༡ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཆེང་མྰེ།
ཆེང་མྰེ་(เชียงใหม่)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ནད་གཞུག་
ནད་གཞུག་
ནད་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དྲག་པའམ་ནད་རྟགས་གཙོ་བོ་མེད་པར་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་ད་དུང་ཅུང་ཟད་ལུས་པའི་ནད་རྟགས་སོ།
ཡྰང་ཀྲོའུ།
ཡྰང་ཀྲོའུ་(རྒྱ་སྐད།: 扬州)ནི་ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
རིམས་ནག་
རིམས་ནག་
འཁྲི་འབུ་སྦྲང་སིབ་དཀར་པོས་བསྐྱེད་པའི་ཚད་པ་རྒྱས་ཤིང་སྣ་དང་སོ་རྙིལ་ལས་ཁྲག་ཐོན་ཞིང་ཕྲ་ཕུང་དཀར་པོ་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བའི་རིམས་ནད་ཅིག་གོ །
ཁྲག་རིལ་དམར་པོ་
ཁྲག་རིལ་དམར་པོ་
ལུས་ཀྱི་ནད་འགོག་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ཞན་པར་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་རིགས་ཤིག་སྟེ། པགས་ངོས་དང་མཁལ་མ་དང་སྙིང་གི་ཁྲག་རྩ་དང་རུས་ཚིགས་སོགས་ལ་ནད་རྟགས་འདྲ་མིན་ཅི་རིགས་པར་ལྡང་ངོ་།
ཉིང་རྡུལ་གསོ་རིག་
ཉིང་རྡུལ་གསོ་རིགས་
གཙོ་བོ་འཕྲོ་འགྱེད་ཅན་གྱི་སྨན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་སོགས་དང་ཁྱབ་འཕྲོ་ཅན་གྱི་རྡུལ་རྒྱུུ་སྤྱད་ནས་ནད་བྱུང་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་ལྡན་དངོས་པོའི་ནུས་པ་དང་རྣམ་པའི་འགྱུར་བ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་སྨན་བཅོས་བྱེད་ཐབས་ཤིག་གོ །
སེམས་པ་
རང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་དང་ཚོར་བ་སོགས་རང་གི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་སུ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཞིང་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་ཞིག་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ་
རྗེ་འདི་ཉིད་ནི་མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད་རེབ་སྐོང་གསེར་མོ་ལྗོངས་སུ་གཉན་ཐོག་འབྲོག་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་གཉན་ཐོག་དཔོན་ཐོའུ་པཱ་ཙོང་དུ་གྲགས་པའི་དཔོན་རབས་ཀྱི་རིགས་སུ་ཡབ་ཀླུ་འབུམ་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་དང་ཡུམ་ཤ་སྦྲང་མཁར་མོ་སྐྱིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྲས་སུ་ཆན་ལུང་ཁྲི་ལོ་ང་བདུན་པ་རབ་འདོད་ཆུ་བྱི(༡༧༩༢)ལོའི་ཧོར་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཡར་ཚེས་སུ་སྐུ་བལྟམས། རྒྱལ་དབང་ཡབ་སྲས་ཟུང་དང་། གོང་མ་ཅ་ཆིང་། ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སོགས་ཀྱིས་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་མཛད་དེ་ལྷ་སར་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི་སོགས་རྟེན་གཙོ་ཁག་གི་སྤྱན་སྔར་མཚན་བྱང་དཀྲུགས་པར་འདི་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་མེད་ངེས་རྙེད་བྱུང་སྟེ་ས་རྟ(༡༧༩༨)ལོའི་ཧོར་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅུའི་ཉིན་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་མཚན་ཉིད་གསན་སྦྱོང་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་འཇམ་དབྱངས་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཚིགས་སྔ་མ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་པར་ཐུའུ་བཀྭན་བླ་བྲང་ནས་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་ལྟར་དགོན་ལུང་དུ་ཕྱག་ཕེབས་ཏེ་གནས་དེར་བཞུགས་རིང་གཞིས་བྱེས་སེར་སྐྱ་གྲངས་མེད་པར་ཆོས་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་རེ་བ་བསྐངས། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ས་སྦྲུལ་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་ཡར་ཚེས་ལ་དབུས་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་དེ་ཧོར་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་ལ་ལྷ་སར་ཕྱག་ཕེབས། ཇོ་ཤཱཀྱ་རྣམ་གཉིས་སོགས་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་མཆོད་འབུལ་དང་རྒྱལ་དབང་ཡབ་སྲས་ཟུང་ལ་འབྱོར་ཕྱག་ཐོག་དངོས་འབུལ་རྒྱ་ཆེ་བསྟར་བས་མཚོན་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་རྣམས་ལ་དངོས་འབུལ་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས། ཧོར་ཟླ་བཅུ་པའི་ནང་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་སོགས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་རྣམས་སུ་མང་འགྱེད་དང་ཐུགས་སྨོན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་མཛད། འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་བཞུགས་གནང་ནས་ཀླུ་འབུམ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྒོ་མེ་བློ་བཟང་ཆོས་འཛིན་གཉིས་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ཏེ་སློབ་གཉེར་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་མཛད། ཆུ་སྤྲེལ(༡༨༡༢)ལོར་གཙང་དུ་ཕེབས་ནས་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་མཆོག་གི་སྤྱན་སྔ་ནས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་སྤྱན་སྔར་ཆོས་བཀའ་ཅི་རིགས་གསན་ཅིང་། རྒྱལ་དབང་མཆོག་ནས་དབུ་གདུགས་རྟ་དར་འབོབ་ལྕགས་སོགས་མཁན་ཆས་ཀྱི་གཟེངས་བསྟོད་དཔེ་ཟླ་མེད་པ་མཛད། དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་པ་ཆུ་བྱ(༡༨༡༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས༡༣་ཉིན་མདོ་སྨད་དུ་ཕེབས་རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཧོར་ཟླ་དགུ་པའི་ཡར་ཚེས་ལ་གདན་ས་ཆེན་པོར་ཕྱག་ཕེབས། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་གསེར་དགོན། ཆུ་བཟང་། དགོན་ལུང་། སྐུ་འབུམ། བྱ་ཁྱུང་སོ་སོ་ནས་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལམ་རིམ་དང་དྲང་ངེས་ཀྱི་བཤད་པ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་རྒྱ་ཆེར་བསྩལ། དགུང་ལོ་རེ་བཞི་པ་ཤིང་ཡོས(༡༨༥༥)ལོར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ཚོགས་ཆེན་ཁྲིར་བསྐོ་གཞག་དང་། ཧོར་ཚང་ཁྲི་ཆེན་ལ་རྒྱལ་ཚབ་མཛད་དགོས་དང་བླ་བྲང་དུ་སྤོར་དགོས་ཀྱི་བཀའ་ནན་སྩལ་ཏེ་ཧོར་ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས༦གི་སྔ་དྲོ་གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུ་བར་མཛད་དོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བ་དགོན་པ
བ་དགོན་པ་ནི། ཕམ་མོ་དགོན་ནས་སྤྱི་ལེ་བཅུ་གཉིས་ཙམ་སོང་ན་ཆུང་ཞེས་པའི་གྲོང་གི་དབུས་སུ་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཆུང་ཞེས་པ་ནི། སྒྲུབ་ཐོབ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གསལ་ནང་ཞེས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྐྱོན་ནས་བཞུགས་སྐབས་ལུང་པ་འདི་ཆུང་སོང་ཞེས་གསུངས་པས་ཆུང་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་བྱུང་། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་མཉམ་མེད་ཁྲོམ་གཞེརར་བ་ཆེན་པོས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད་པའི་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པ་ལ་དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་ཉམས་དམས་སུ་སོང་། དེ་ནས་མཁས་གྲུབ་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཀྱིས་ཉམས་གསོ་དང་འབྲེལ་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པ་ཕྱག་བཞེད་གནང་སྟེ་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་བདུན་བཅུ་དོན་གཉིས་བར་འཕེལ། ཕྱིས་སུ་དགེ་བཤེས་གོ་བོ་དོན་ལྡན་གྱིས་དབེན་ས་སྙན་རྒྱུད་ཀྱི་གཅོད་ཀྱང་གནས་དེར་གསུངས། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་ཉི་ཤུའི་གཙང་ཁང་སྦུག་མའི་ནང་སྨན་འདམ་གྱི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྐུ་བརྙན་ཐོག་སོ་ཉིས་ཐོག་ཅན་དང་། གཡོན་དུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་སྐུ་བརྙན་མི་ཚད་ཙམ་དེའི་ཞོགས་གཡས་སུ་དཔོན་པོ་མི་དབང་གི་འཁྲུངས་རྟགས་ཞེས་སྨན་འདམ་གྱི་བྱམས་པ་མེ་བཞེས་མ་ཞུ་བ། འདུ་ཁང་ནང་རྒྱ་གར་ཤར་ལིའི་མཆོད་རྟེན་གདུང་རྟེན་བཀྲ་ཤིས་འོད་མེར་ཞེས་མཐའ་བཞིར་ལུང་བཞི་ཡོད་པ་ཐོག་ཚད་མ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་སོགས་སྐུ་བརྙན་ཇི་སྙེད་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་༤ཚེས་༢༤.༢༥སོ་སོར་ཡིད་དམ་རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཆམ་ཉིན་གཉིས་བསྐྱོན་པ་ནི་གཙོ་བོ་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་དང་ཡུལ་ལྷ་གཞིས་བདག་སོགས་འཆམ་སྣ་ཉེར་གཅིག་ཙམ་གྱི་གར་འཆམ་གནང་སྲོལ་ཡོད། ད་ལྟ་གསར་བཞེངས་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཅུ་དྲུག་ནང་རྟེན་གཙོ་མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་བཞི་པ། རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
གནས་འཆར་གཞུག་ནུས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ལྔ་
བར་དུ་གཅོད་པ་ཤེས་པ། བར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ། སྨྲ་བ། རྗེས་སུ་བསྟན་པ། གནས་འཆར་གཞུག་ནུས་པའོ།།
༢༠༠༠ལོ།
༢༠༠༠ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རྒྱུ་རིམས་
རྒྱུ་རིམས་
ཡར་སྐྱུགས་མར་བཤལ་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་རེངས་ཤིང་འཁུམ་ནས་གྲང་མོར་འགྱུར་བ་དང་། དྲན་མེད་དུ་བརྒྱལ་བ་སོགས་ཀྱི་མངོན་རྟགས་ཡོད་པའི་བཤལ་རིམས་རྒྱུ་མར་བབས་པའི་ནད་ཅིག་གོ །
ཤ་ཁབ་
ཤ་ཁབ་
སྨན་ཁབ་རྒྱག་བྱེད་ཀྱི་ཆ་བྱད་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཀྱི་གྲུམས་ཤའི་ནང་དུ་གཤེར་བའི་སྨན་རྫས་གཏོང་བའི་ཐབས་སོ།
མྱུར་ནད་
མྱུར་ནད་
འབྱུང་བ་དང་མཆེད་པ་མྱུར་ལ་དྲག་པའི་ནད་ཀྱི་རིགས་སོ།
ཁྱུང་ཚང་དགོན
ཁྱུང་ཚང་དགོན་ནི། ཐང་དཀར་ནས་སྤྱི་ལེ་བཅུ་གཉིས་ཙམ་སྤྱིར་བཏང་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སོང་ན་གསེར་ཁང་སྐོར་ཞེས་པའི་གྲོང་གི་སྟེང་དུ་བཙུན་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་འབྲོམ་སྟོན་པའི་ཐུགས་སྲས་ཁྱུང་ཚང་ཡེ་ཤེས་བླ་མ་ཞུ་བ་དེས་རི་བོ་ཞོག་ལྷ་ཕྱུག་པོ་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་རི་གཡའ་བཟང་གི་སྐེད་སྐབས་མཚམས་སུ་དམ་ཅན་བྲག་ཕུག་ཅེས་པ་དེར་དགོན་ཞིག་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད་པ་དེའི་ནང་དམ་ཅན་གྱི་ཞལ་འབག་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དེ་རྗེས་ལོ་སེམས་པ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་གྲགས་པ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ད་ལྟའི་གནས་དེར་གཏོར་བཅོས་ཐིག་ལེན་གནང་སྟེ་རྒྱབ་རྩིག་པ་དང་མདུན་གླང་ཤག་གི་རྭ་བ་བསྐོངས་ཤིང་གླང་མས་རྭ་བ་བསྐོང་བ་གཡབས་བཞི་དང་ཤག་འཁོར་བཅུ་དྲུག་ཙམ་དང་། དེ་བཞིན་ནང་དུ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཅས་བཞེངས་གནང་མཛད། དེ་རྗེས་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་སྐབས་དགོན་དེར་མེ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་སླར་ཡང་ཉམས་གསོ་དང་འབྲེལ་ཆོག་ག་ཕྱག་ལེན། སྒྲིག་ལམ་བཅའ་ཡིག་སོགས་གནང་བ་དང་འབྲེལ་བཙུན་མ་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔ་བར་འཕེལ། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དང་སྲིང་མོའང་གནས་དེར་ཆོས་བཞུགས་གནང་བ་ཡིན། དགོན་དེའི་མཁན་པོ་ནི་སྔར་བཞིན་ལོ་དགོན་པ་ནས་གཏོངགནང་མཛད། རྡོ་རིང་པཎྚི་ཏའང་གནས་དེར་འཁྲུངས། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཞིའི་ནང་རྟེན་གཙོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་དང་། སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག དམ་ཅན་མགར་ནག་སོགས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། ད་ལྟ་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་འདུ་ཁང་ཀ་བ་དྲུག་ནང་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ཅིང་ཧྲ།
ཅིང་ཧྲ། ཁོ་པའི་མིང་ལ་བལྟས་ན། ༼ཅིང་༽(鲸)དང་༼ཧྲ་༽(鲨)གང་ཡིན་མིན་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཁག་པོ་ཡོད།  དོན་དངོས་ཐོག་ཆུའི་ནང་གི་གཟུགས་སྟོབས་ཆེ་བའི་སྲོགས་ཆགས་དེ་རིགས་ཉ་ཆེན་ཧྲ་ཡུས་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ༼ཅིང་༽(鲸)ཞེས་འབོད་པ་ནི་ཁོང་ཚོའི་གཟུགས་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཙམ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཅིང་ཧྲ་ནི་མིག་སྔར་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་གཟུགས་སྟོབས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཉའི་རིགས་ཤིག་ཡིན།
ཅིང་ཧྲ། ཉ་མོ་རུས་མཉེན། ཅིང་ཧྲ་ཁོའོ་ཡི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཅིང་ཧྲ་ནི་ཉ་ཆེན་ཧྲ་ཡུས་ཀྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་།མིང་གཞན་ལ་ཉ་ཆེན་ཅིང་ཅའོ་དང་། སྲན་མའི་ཉ་ཆེན། ཉ་ཆེན་གླེན་རྟགས་སོགས་ཀྱང་ཟེར། ལུས་པོ་རིང་ལ་སྦོམ་ཞིང་། ཁ་ཆེ་བ། མིག་གཉིས་མགོ་བོའི་མདུན་ངོས་ཀྱི་ཟུར་དུ་གནས་ཡོད།
ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་ཡི་སོ་མང་ལ་ཆུང་བ། རྣོ་ལ་སྙུང་དབྱིབས་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་ཡིན་པ་དང་། སོ་མགོ་ནང་དུ་གཏད་ཅིང་། གྲལ་འགྲིག་པོ་ཡོད། གཞུང་དུ་སོ་༡༨ནས་༢༠དང་། འཕྲེད་ལ་སོ་༣༤༦གཡས་གཡོན་སྐྱེས་ཡོད། ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་ལ་མ་གཞི་སོ་མང་པོ་དེ་འདྲ་ཡོད་ཀྱང་། ཁོ་པས་རྔོན་དངོས་ལ་སོ་བརྒྱབ་ནས་ཐེར་ཚལ་སྦར་ཚལ་བཟོ་ཡི་མེད། རྒྱུན་དུ་ནས་ཤ་སྨི་དང་ཆུ་གཡེང་སྐྱེ་དངོས། ཉ་སྒོང་། ཉ་ཆུང་ལ་སོགས་པའི་རྔོན་དངོས་རྣམས་ཁོ་པའི་ཁ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་འཇིབ་ནས། ཚགས་རྒྱག་དྲ་བ་ལྟ་བུའི་རྣ་གཤོག་གིས་མཚོ་ཆུ་དྭངས་སིང་བྱེད་པ་དང་། དྭངས་སིང་བྱས་པའི་མཚོ་ཆུ་རྣམས་རྣ་གཤོག་འོག་གི་གས་སྲུབས་ནས་ཕྱིེར་འབུད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་ནི་ཉ་ཆེན་ལའོ་ཧྲ་དང་ཉ་ཆེན་ཁ་ཆེན་དང་འདྲ་བར། མིག་སྔར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་ཟས་འཚག་བྱེད་མཁན་གྱི་ཉ་ཆེན་༣པོའི་གྲས་ཤིག་ཡིན།
ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་ཡི་གཤིས་ཀ་འཇམ་པོ་ཡོད། མ་གཞི་ཁོ་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གཟུགས་པོ་ཡོད་ཀྱང་། མིའི་རིགས་ལ་སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་བཟོ་མི་སྲིད། དེར་བརྟེན། ཚན་རིག་མཁས་པས་རྟག་པར་ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་དཔེར་དྲངས་ནས། མི་རྣམས་ལ་ཉ་ཆེན་ཧྲ་ཡུས་ཚང་མས་མི་བཟའ་བའི་ངེས་པ་མེད་ཅེས་སློབ་གསོ་རྒྱག་གི་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་ཡི་ཞི་འཇམ་གྱི་གཤིས་ཀ་དང་། ལྐུགས་ལ་དལ་བའི་འགུལ་སྐྱོད། དེ་བཞིན་ཆུ་ངོས་སུ་ལྡིང་རྒྱུར་དགའ་བའི་ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་གིས། ཁོང་ཚོ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆུ་རྐྱལ་རྒྱགས་རོགས་ལེགས་ཤོས་སུ་འགྱུར་སྲིད། འོན་ཀྱང་ཁོ་པའི་གཟུགས་པོ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས། ཆུར་འཛུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ངེས་མེད་དུ་ཁོ་པའི་རྔ་གཤོག་ལ་ཡིད་གཟབ་བྱས་ནས། རང་ཉིད་ལ་མ་འཕོག་པ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་ཡིས་མིའི་རིགས་ལ་སྤྲད་པའི་༼འཇིགས་སྐུལ་༽ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་སྲིད།
དུས་རབས་༢༠དུས་སྐེད་གོང་ལ། ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་མངལ་སྐྱེས་སམ་སྒོང་སྐྱེས་གང་ཡིན་མིན་ཐད་འོལ་ཚོད་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་རེད། ཕྱིས་སུ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་མཁས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་༡༩༥༦ལོར་མོ་སེ་ཁོའོ་ཡི་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ངོགས་ནས་རྙེད་པའི་ཉ་ཆུང་ཅིང་ཧྲ་ཡི་སྒོང་སྐོགས་ལ་གཞིགས་ནས། ཁོང་ཚོ་སྒོང་སྐྱེས་ཡིན་པའི་སྔོན་དཔག་བྱས་ཡོད། ༡༩༦༦ལོའི་ཟླ་༧པར་སླེབས་དུས། ཐེ་ཝན་ཐེ་ལྷོ་ས་ཁུལ་གྱི་ཉ་པ་ཞིག་གིས་ཉ་ཆེན་ཧྲ་ཡུས་མོ་ཞིག་འཛིན་ཡོད་ཅིང་། ཁོ་པའི་ཁོག་ནང་ནས་ཉ་ཕྲུག་༣༠༠དང་སྒོང་སྐོགས་རྙེད་ཡོད་པ་དེས། དོན་དངོས་ཐོག་ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་ནི་སྒོང་སྐྱེས་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་ཐུབ་ཡོད། ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་ཡིས་སྒོ་ང་རྣམས་ཁོག་པའི་ནང་དུ་ཉར་ནས། ཉ་ཕྲུག་རྣམས་ལི་རྨིད་༤༠ནས་༦༠བར་འཚར་ལོངས་བྱུང་རྗེས་གཞི་ནས་ཕྱིར་གཏོང་གི་ཡོད། དེས་ཉ་ཕྲུག་ཚང་མ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་ཀྱི་མེད་པ་དེ་ར་སྤྲོད་ཐུབ་ཡོད།
ཉ་ཆེན་ཅིང་ཧྲ་ནི་དྲོ་འཇམ་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱ་མཚོའི་དཀྱིལ་དུ་འཚོ་གནས་བྱེད་ཅིང་། ཧིན་རྡུ་རྒྱ་མཚོ་དང་། ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ། ནུབ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོ་བཅས་ཀྱི་ཚ་ཁུལ་དང་དྲོད་འཇམ་ཁུལ། འཕྲེད་ཐིག་བྱང་མའི་ཏུའུ་༤༢དང་འཕྲེད་ཐིག་ལྷོ་མའི་ཏུའུ་༣༣དང་གྲངས་ཆུང་༥༥ཡི་གནས་སར་ཁྱབ་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་རྒྱ་མཚོ་ལྷོ་མ་དང་། ཐེ་ཝེན་མཚོ་འགག རྒྱ་མཚོ་ཤར་མ། རྒྱ་མཚོ་སེར་པོའི་ལྷོ་རྒྱུད་བཅས་ལ་རྒྱུན་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
མི་སི་སི་ཕི།
མི་སི་སི་ཕི་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Mississippi)ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།
ཨ་ལ་པ་མ།
ཨ་ལ་པ་མ་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Alabama)ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།
ཚེ་དཔག་ལྷ་ཁང་
ལྷ་སའི་ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞུང་སྒོའི་ལྷོ་འགྲམ་དུ་ཡོད་པའི་ཚེ་དཔག་ལྷ་ཁང་ནི་དུས་སྐབས་གང་དང་ཡོན་བདག་སུས་བསྐྲུན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གསལ་བ་མ་མཐོང་ཡང་བཞི་སྡེའི་དགེ་འདུན་བགྲེས་པ་འགའི་གསུང་རྒྱུན་དུ་ཁྲི་དཔོན་དགའ་བདེ་བཟང་པོས་བཞེངས་པ་ཡིན་ལུགས་གསུང་རྒྱུན་འདུག རྟེན་གཙོ་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་འཇིམ་སྐུ་ཐོག་ཚད་སོགས་དང་བདག་འཛིན་བཞི་སྡེ་གྲྭ་ཚང་ནས་བྱེད།
དགེ་བ་བཅུ་
ནང་དོན་གཙོ་བོ་
༼ལུས་༽ ༡ སྲོག་མི་བཅོད་པ་ ༢ མ་བྱིན་པ་མི་ལེན་པ་ ༣ ལོག་གཡེམ་མི་བྱེད་པ་ ༼ངག་༽ ༤ བརྫུན་མི་བཤད་པ་ ༥ ཕྲ་མ་མི་བྱེད་པ་ ༦ ཚིག་རྩུབ་མི་བཤོད་པ་ ༧ ངག་འཆལ་མི་བཤོད་པ་ ༼ཡིད་༽ ༨ བརྣབ་སེམས་མི་བྱེད་པ་ ༩ གནོད་སེམས་མི་བྱེད་པ་ ༡༠ ལོག་ལྟ་མི་བྱེད་པ་
མིང་ཚིག་འགྲེལ་པ་
ཕྲ་མ་---མཛའ་གཤེས་མཐུན་སྒྲིལ་གཏོར་བརླག་བྱེད་པ་ དཀྲུག་ཤིང་ ངག་འཆལ་---སྤྱོད་བཟང་ཉམས་པའི་སྐད་ཆ་ ལོག་ལྟ་---གནས་ཚུལ་དངོས་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་
ཚེ་མི་གཤེན་གྱི་རྨུ་རྒྱལ་
བོན་པོའི་བླ་མ་ཞིག་གི་མཚན་ཏེ་བོད་ལ་བོན་པོའི་ཆོས་ཐོག་མར་དར་བར་བྱེད་པོ་དང་བོན་ཆོས་བསྒྱུར་མཁན་ཡིན་ཟེར།
༡༩༩༩ལོ།
༡༩༩༩ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རྦིར་མིང་ཧམ། (ཨ་ལ་པ་མ།)
རྦིར་མིང་ཧམ་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Birmingham)ནི་ཨ་ལ་པ་མ་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ཚེ་སྤོང་གནག་སེང་
ཉང་དབས་གནོན་གསུམ་དང་མནའ་མཐུན་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་པོ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་དང་ཕན་ཚུན་བར་འཕྲིན་སྐྱེལ་མཁན་བྱས་ཤིང་། ཟིང་པི་རྗེ་གཏོར་རྗེས་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་བློན་པོ་བྱས་པ་དེ་ཡིན་ཞིབ་པར《ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཆར》ལས་གསལ།
མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཟླ་བའི་གོ་ལར་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པའི་དོན་ཆེན་ཟིན་ཐོ།
༡.ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ཕྱི་ངོས་སུ་ཐེངས་དང་པོར་སླེབས་པ།
༡༩༥༩ལོའི་ཟླ་༩ཚེས་༡༣ཉིན། སུའུ་ལེན་གྱི༼ཟླ་བའི་གོ་ལ་རྟགས་ཅན་ཨང་༢པའི༽འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ཕྱི་ངོས་ལ་རྡུང་ནས་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་སྟེང་དུ་ཐེངས་དང་པོར་འབབ་པ་དང་། འབབ་ས་ནི་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ཏེང་ཧའེ་ཡི་ཤར་རྒྱུད་དུ་རེད།
༢.ཟླ་བའི་གོ་ལའི་རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་པར་དང་པོ་བླངས་པ།
༡༩༥༩ལོའི་ཟླ་༡༠ཚེས་༧ཉིན་སུའུ་ལེན་གྱི༼ཟླ་བའི་གོ་ལ་རྟགས་ཅན་ཨང་༣པའི༽འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་བར་ཐག་སྟོང་སྨི་༦༣༥༠༠ཡི་སར་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་པར་དང་པོ་དེ་བླངས་པ་རེད།
༣.ཐག་ཉེ་ས་ནས་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ཕྱི་ངོས་ཀྱི་པར་དང་པོ་བླངས་པ།
༡༩༦༦ལོའི་ཟླ་༢པའི་ཚེས་༣ཉིན།སུའུ་ལེན་གྱི༼ཟླ་བའི་གོ་ལ་རྟགས་ཅན་ཨང་༩པའི༽འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་དྲག་རླུང་རྒྱ་མཚོར་བདེ་བླག་ངང་བབས་པ་དང་འབྲེལ་ཐག་ཉེ་ས་ནས་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ཕྱི་ངོས་པར་བླངས་པ་རེད།
༤.གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ངང་སའི་གོ་ལར་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས།
༡༩༦༨ལོའི་ཟླ་༩ཚེས་༢༡ཉིན་སུའུ་ལེན་གྱི༼འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་ཨང་༥པ་རྟགས་ཅན༽ ཟླ་བའི་གོ་ལ་ནས་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ངང་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་དང་དེའི་ནང་བྱིའུ་དང་རུས་སྦལ་དང་། འབྲས་དང་འབུ། རྩི་ཤིང་གི་སོན་སོགས་སོགས་མཉམ་དུ་འཁྱེར་ཡོད། བྱིའུ་དང་རུས་སྦལ་གཉིས་ཀྱི་མཁའ་དབྱིངས་སུ་མ་འཕུར་གོང་དང་བསྡུར་ན་གཟུགས་པོའི་ལྗིད་ཚད་༡༠%ཙམ་ཆག་ཡོད།
༥. མི་བཞུགས་འཕུར་གྲུས་ཟླ་བའི་གོ་ལ་སྐོར་བའི་འཕུར་སྐྱོད་ཐེངས་དང་པོ།
༡༩༦༨ལོའི་ཟླ་༡༢པའི་ཚེས་༢༡ཉིན།༼ཨ་པོ་ལུའོ་རྟགས་ཅན་ཨང་༨པ༽འཕེན་གཏོང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཞིང་། ཉིན་འགའ་སོང་རྗེས་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་འཁོར་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པས་མི་བཞུགས་འཕུར་གྲུས་ཟླ་བ་གོ་ལ་སྐོར་མཁན་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་དང་པོར་གྱུར།
༡༩༦༨ལོའི་ཟླ་༡༢ཚེས་༢༤ཉིན།༼ཨ་པོ་ལུའོ་རྟགས་ཅན་ཨང་༨པའི༽ཟླ་བའི་གོ་ལར་བསྐྱོད་མཁན་གྲུ་ཚང་གི་ཁ་ལོ་བ་ཝུའེ་ལན•ཨན་ཏེ་སིས་སྐད་གྲགས་ཆོད་པའི་སྔོ་མདོག་གི་སའི་གོ་ལ་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ས་གཞིའི་མུ་མཐའ་ཡར་འཕགས་པའི་པར་དེ་བླངས་པ་རེད།
༧.ཟླ་བའི་གོ་ལར་བསྐྱོད་མཁན་དང་པོ།
༡༩༦༩ལོའི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༢༠ཉིན།༼ཨ་པོ་ལུའོ་རྟགས་ཅན་ཨང་༡༡པའི༽བཀོད་འདོམས་དཔོན་ཉི་ཨེར•ཨ་མུའུ་སི་ཐེ་ལང་ཟླ་བའི་གོ་ལར་བསྐྱོད་མཁན་གྲུ་ཚང་གི་སྐས་ལས་བབས་ཏེ་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ཕྱི་ངོས་སུ་བསྐྱོད་པས་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ཐོག་སྐྱོད་མཁན་དང་པོར་གྱུར།
༨.ཟླ་བའི་ངོས་སུ་སྐུལ་འོད་ལྡོག་འཕྲུལ་ཆས་ཐེངས་དང་པོར་བཙུགས་པ།
༡༩༦༩ལོའི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༢༡ཉིན།༼ཨ་པོ་ལུའོ་རྟགས་ཅན་ཨང་༡༡པས༽ཟླ་བའི་གོ་ལར་བསྐྱོད་པའི་ལས་འགན་བསྒྲུབས་པ་དང་འབྲེལ་ཟླ་བའི་གོ་ལར་སྐུལ་འོད་ལྡོག་འཕྲོའི་འཕྲུལ་ཆས་བཙུགས་པས། དེ་ནས་བཟུང་སའི་གོ་ལ་ནས་སྐུལ་འོད་ལྡིག་འཕྲོའི་འཕྲུལ་ཆས་ཟླ་བའི་གོ་ལར་འཕེན་གཏོང་ཐུབ་ཡོད། ལྡོག་འཕྲོའི་འཕྲུལ་ཆས་སའི་གོ་ལར་ཕྱིར་ལོག་ཐུབ་ནས་སའི་གོ་ལ་དང་ཟླ་བའི་བར་ཐག་ཚད་འཇལ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
༩.ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ཐོག་ཏུ་མི་མེད་མེད་པའི་ས་འཁྱེར་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་ཐེངས་དང་པོ།
༡༩༧༠ལོའི་ཟླ་༩ཚེས་༢༠ཉིན།སུའུ་ལེན་གྱི༼ཟླ་བའི་གོ་ལ་རྟགས་ཅན་ཨང་༡༦པའི༽འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་ཟླ་བའི་གོ་ལར་བབས་ནས་མི་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་མ་ཟད།ཟླ་༩པའི་ཚེས་༢༤ཉིན་ཟླ་བའི་ས་ཁེ༡༠༡འཁྱེར་ནས་བདེ་བླག་ངང་སའི་གོ་ལར་ཕྱིར་ལོག་བྱས།
༡༠.མི་མེད་ཟླ་དཔྱད་འཁོར་ལོ་ཟླ་བའི་གོ་ལར་བསྐྱོད་ཐེངས་དང་པོ།
༡༩༧༠ལོའི་ཟླ་༡༡པའི་ཚེས་༡༧ཉིན།སུའུ་ལེན་གྱི༼ཟླ་བའི་གོ་ལ་རྟགས་ཅན་ཨང་༡༧པས༽འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་འཁྱེར་བའི༼ཟླ་བའི་གོ་ལའི་འཁོར་ལོ་རྟགས་ཅན་ཨང་དང་པོ༽གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ངང་ཟླ་བའི་གོ་ལར་བསྐྱོད་ཡོད།
༡༡.མི་བཞུགས་ཟླ་དཔྱད་འཕྲུལ་འཁོར་ཟླ་བའི་གོ་ལར་བསྐྱོད་ཐེངས་དང་པོ།
༡༩༧༡ལོའི་ཟླ་༧ཚེས་༣༠ཉིན༼ཨ་པོ་ལུའོ་རྟགས་ཅན་ཨང་༡༥པའི༽ཏ་ཝེ•སི་ཁོ་ཐེ་དང་ཀྲན་མུའུ་སི.ཨོའུ་ཝུན་གྱིས་ཟླ་དཔྱད་འཕྲུལ་འཁོར་བཏང་ནས་ཟླ་བའི་ཐོག་སྟོང་སྨི་༢༧.༩བསྐྱོད་ཡོད།
༡༢. ཐེངས་དང་པོར་བརྒྱབ་པའི་སའི་གོ་ལའི་རྣམ་པ་ཆ་ཚང།
༡༩༧༢ལོའི་ཟླ་༡༢ཚེས་༧ཉིན།༼ཨ་པོ་ལུའོ་རྟགས་ཅན་ཨང་༡༧པའི༽འཇིག་རྟེན་འཕུར་སྐྱོད་པ་ཚོས་སའི་གོ་ལ་དང་བར་ཐག་སྟོང་སྨི་༢༩༠༠ཡོད་པའི་ས་ནས་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི༼ལྗང་མདོག་རྡིལ་རིལ༽པར་བརྒྱབ་པ་དང་།དེའང་སྐད་འཕྲིན་གྱི་ཐོ་འགོད་འདྲ་པར་རེད།
༡༣.ཟླ་བའི་གོ་ལ་ནས་ཁ་འབྲལ་མཁན་མཐའ་མ།
༡༩༧༢ལོའི་ཟླ་༡༢ཚེས་༡༤ཉིན།༼ཨ་པོ་ལུའོ་རྟགས་ཅན་ཨང་༡༧པའི༽བཀོད་འདོམས་དཔོན་ཡིའུ་ཅིན.སེའར་ནན་ཟླ་དཔྱད་གྲུ་ཚང་ནང་འཛུལ་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པ་དང་ཟླ་དཔྱད་གྲུ་ཚང་བསྡད་དེ་ཟླ་བའི་གོ་ལ་ནས་ཁ་འབྲལ་ཡོད། ༼ཨ་པོ་ལུའོ་རྟགས་ཅན་ཨང་༡༧པ༽འཁོར་ལམ་གྲུ་ཚང་དང་མཐུད་ནས་སའི་གོ་ལར་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་རེད།
༡༤.རི་པིན་གྱི་ཟླ་དཔྱད་འཕྲུལ་ཆས་དང་པོ།
༡༩༩༠ལོའི་ཟླ་༡ཚེས་༢༤ཉིན་རི་པིན་གྱིས་ཐེངས་དང་པོར་ཟླ་དཔྱད༼འཕུར་གྲུ༽འཕེན་གཏོང་བྱས། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༤ཚེས་༡༠ཉིན།ཟླ་བ་བསྐོར་ནས་ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་བྱས་ནས་ལོ་གསུམ་སོང་རྗེས། ཟླ་བའི་གོ་ལར་རྡུང་བའི་བྱེད་ཐབས་ཐོག་ནས་བབས་ཡོད།
༡༥.ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཟླ་དཔྱད་འཕྲུལ་ཆས་དང་པོ།
༡༧.རྒྱ་གར་གྱི་ཟླ་དཔྱད་འཕྲུལ་ཆས་དང་པོ།
༢༠༠༨ལོའི་ཟླ་༡༠ཚེས་༢༢ཉིན།རྒྱ་གར་གྱི་ཟླ་དཔྱད་འཕྲུལ་ཆས་དང་པོ་སྟེ་༼ཟླ་བའི་གྲུ་གཟིངས་ཨང་དང་པོ་༽འཕེན་གཏོང་བྱས།ཟླ་༡༡ཚེས་༡༤ཉིན༼ཟླ་བའི་གོ་ལའི་འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས༽བཏང་བ་དང་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ཕྱི་ངོས་སུ་བབས། ༼ཟླ་བའི་གྲུ་གཟིངས་རྟགས་ཅན་ཨང་དང་པོ་༽༢༠༠༩ལོའི་ཟླ་༨ཚེས་༢༩ཉིན་བར་བར་སྣང་དུ་ལས་ཀ་བྱས།
༡༨.ཟླ་བའི་གོ་ལར་བབས་པའི་ཀྲུང་གོའི་འཕྲུལ་ཆས་དང་པོ།
༢༠༡༣ལོའི་ཟླ་༡༢ཚེས་༡༤ཉིན༼ཟླ་བའི་ལྷ་མོ་རྟགས་ཅན་ཨང་གསུམ་པ༽བདེ་བླག་ངང་ཟླ་བའི་ངོས་སུ་བབས་ནས་ཀྲུང་གོ་འདི་ཉིད་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་ངོས་སུ་བབས་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་པར་གྱུར་ཡོད། ༼ཟླ་བའི་ལྷ་མོ་རྟགས་ཅན་ཨང་གསུམ་པའི༽ཐོག་ད་དུང་ཀྲུང་གོའི་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་འཕྲུལ་འཁོར་དང་པོ༼རི་བོང༽འཁྱེར་ཡོད་པ་རེད།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པ་འཚོགས་པ།
ཚེས་༢༧ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པ་ལྷ་སར་འཚོགས་པ་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེ་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་དང་སྦྲགས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་ཞིང་། འདི་ནི་ཚོགས་ར་ཡིན་པ།
འདི་ག་ཚགས་པར་ཁང་དུ་ལྷ་ས་ནས་ཟླ་༡ཚེས་༢༧ཉིན་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ། ཚེས་༢༧ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པ་ལྷ་སར་འཚོགས་པ་རེད།
ཀྲུང་གོ་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཏང་ཙུའི་ཧྲུའུ་ཅི་དང་། རྒྱུན་ལས་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། ཧྲུའུ་ཅི་ཁྲུའི་ཧྲུའུ་ཅི་དང་པོ་བཅས་ཡིན་པའི་ཧོའེ་ཅིན་ཕུང་གིས་ཤིས་ཚིག་སྒྲོན་པ་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་གསུང་བཤད་གནང་བ། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཆེ་དགྲ་ལྷ་དང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་ཀྲོང་ཡན་རྣམ་གཉིས་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་ལྷ་ས་གྲོང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཡན་ཅིན་ཧའེ་ཡིས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་བཅས་རེད།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་དང་ཐོག་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུས་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཚན་རྩལ་བྱ་གཞག་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་པ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པར་འཚམས་འདྲི་དང་གུས་འདུད་ཞུས་ཤིང་། ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་འདས་ཟིན་པའི་ལོ་ལྔ་ཡི་ནང་བོད་ཀྱི་བྱ་གཞག་ཁག་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཡར་ཐོན་དང་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ཐད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་ཁག་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པས་ལེགས་སྐྱེས་གལ་ཆེན་ཕུལ་བར་ཁས་ལེན་གང་ལེགས་གནང་ཞིང་། ཁོང་གིས་གྲུབ་འབྲས་དེ་དག་ཐོབ་པའི་རྩ་བ་ནི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྲོག་ཤིང་དང་ཏང་ཡོངས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཕྱོགས་སྟོན་སྣེ་ཁྲིད་གནང་བས་ཡིན་པ་དང་། (པར་ངོས་བཞི་པར་གཟིགས)
(པར་ངོས་དང་པོར་མཐུད) བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་འགྱུར་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་འགོ་ཁྲིད། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་ལྷག་དོན་དུ་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་དང་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་རྣམ་བཤད་གལ་ཆེན་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་ཐད་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་མཛུབ་ཁྲིད་བཅས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་ལ། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་མཛུབ་ཁྲིད་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་པ་ཁག་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་སྤྱི་འདོམས་སྐུལ་འདེད། རྒྱ་ཆེའི་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པ་ཚོའི་དཀའ་སྤྱད་བློས་གཏོང་བཅས་དང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་ཅེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་གཅིག་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ལ་སྟངས་འཛིན་ནན་པོ་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ཆེའི་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པར་ཏང་གི་བཀའ་ལ་ཉན་པ་དང་ཏང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་རྒྱུར་མཐུན་སྒྲིལ་དང་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་དགོས། རིམ་ཁག་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོ་བོ་བློ་ལ་བརྟན་པོར་འཆང་བ་དང་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ལས་དོན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། སྔོན་ཐོན་གྱི་རང་བཞིན། མང་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་བཅས་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་ཤུགས་ཆེར་བཏང་སྟེ་རྒྱ་ཆེའི་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པ་སྒྲིག་འཛུགས་རྒྱ་ཁྱབ་དང་། སྐུལ་སློང་། མཐུན་སྒྲིལ་བཅས་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་ཆེད་སྟོབས་ཤུགས་སྐྱེས་སུ་འབུལ་དགོས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁྲིད་སྟོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བརྡར་ཤ་གཅོད་ནུས་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་བ་ལེན་ནུས། ཆབ་སྲིད་ལག་ལེན་བསྟར་ནུས་བཅས་ཟམ་མི་ཆད་པར་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པར་གོ་བ་ལོན་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པ། དངོས་སུ་སྒྲུབ་པ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བཅས་བྱེད་དགོས། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་སློབ་གསོ་ཤུགས་ཆེན་སྤེལ་བ་དང་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཚོས“མོས་སེམས་ལྔ”སྔར་བས་ཟབ་ཏུ་གཏོང་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་བཏང་སྟེ། ཀྲུང་ཧྭའི་རིག་གནས་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་བརྩེ་དུང་གི་སྒྲོག་ཐག་དང་བསམ་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་ཡིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ནི་ཀྲུང་ཧྭའི་རིག་གནས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟན་པོ་ཟུག་པར་བྱེད་དགོས།
གཉིས་ནས་རང་འགུལ་ངང་སྤྱི་ཡོངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུས་ཏེ་བོད་ཀྱི་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་གསར་གཏོད་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་ཚན་རྩལ་གྱི་འདེགས་སྐྱོར་ཆེན་པོ་མཁོ་འདོན་བྱེད་དགོས། རིམ་ཁག་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་མཚམས་གསར་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་ལག་ལེན་བསྟར་བ། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་གཏོད་པ་བཅས་བྱས་ཏེ། “ལྡན་དགོས་པ་གསུམ་དང་ཕན་པ་གཅིག”གི་བླང་བྱ་གཞིར་བཟུང་། དམངས་ཕན་དང་། དམངས་ཕྱུག དམངས་འཚོ་ལེགས་གཏོང་བཅས་ལས་ཀའི་ཁ་ཕྱོགས་སུ་བརྩིས་ནས་ཚན་རྩལ་གྱི་མཁོ་སྤྲོད་ནུས་ལྡན་ཡོང་བར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། ཚན་རྩལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་གཞན་སྒྱུར་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ། ཚན་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་དམངས་ལ་ཕན་པ་འདོགས་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ། རང་འགུལ་ངང་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་དང་། ཁྱད་ལྡན་ལེགས་ཆའི་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས། དམངས་འཚོ་འགན་ལེན་དང་ལེགས་བཅོས། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱས་ནས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་འདེགས་སྐྱོར་དེ་བས་ལེགས་པར་བྱེད་དགོས།
གསུམ་ནས་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་རྒྱ་ཆེའི་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པའི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་འཕེལ་བར་བྱེད་དགོས། རིམ་ཁག་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ལས་ཀའི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་གནས་བབ་ཐོག་བཞག་ནས་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། རང་འགུལ་ངང་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བ། ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་གཏོང་བ། གསར་གཏོད་བྱེད་ནུས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། གསར་གཏོད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ལ་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོ་ཧུར་ཐག་སྐྲུན་དགོས། ལྷག་དོན་དུ་སོན་བཟང་དང་ཐབས་བཟང་ཞིབ་འཇུག་དང་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་ནས་ཀྱི་ཐོན་འཕར་དང་འབྲི་གཡག་བཤས་གཏོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། རྒྱ་ཆེའི་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པས་ཚན་རིག་མཁས་ཅན་གྱི་སྙིང་སྟོབས་དར་སྤེལ་ཤུགས་ཆེན་བཏང་སྟེ་ཡུལ་པོ་བཟོད་ཐུབ་པ་དང་སེམས་བརྣལ་དུ་ཕབ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་ས་གཞི་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་བྱས་རྗེས་འཇོག་ཐུབ་པར་བྱེད་དགོས།
བཞི་ནས་ཚན་རིག་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་བྱང་ཚད་སྔར་བས་མཐོ་རུ་གཏོང་དགོས་། རིམ་ཁག་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་ཚན་རིག་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་བ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཞབས་ཞུར་བརྩི་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་ཡང་དག་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་གཟིགས་སྐྱོང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་དང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པ་འཚོགས་ཚུན། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཐོབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན། ཀྲུང་དབྱང་གི་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་བདུན་པའི་དགོངས་དོན་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་བཅས་བྱས་ཏེ། མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཚོས་སྲོག་ཤིང་ལ་གོང་བཀུར་དང་། ཡིད་ཆེས། ལྷག་བསམ་རྣམ་དག སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱེད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལམ་ལུགས་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་པའི་བསམ་བློའི་རང་རྟོགས་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་རྟོགས། བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་རང་རྟོགས་བཅས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། ཚན་རིག་ཁྱབ་གདལ་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཕན་མེད་ཤུགས་རྐྱེན་ཆུང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ། མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་ཤེས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་བཟུང་ནས་ད་ཆའི་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་ཡག་པོ་སྐྱེལ་བར་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས། ཚན་རིག་ཁྱབ་གདལ་དང་མི་རབས་རྗེས་མར་སློབ་གསོ་གཏོང་རྒྱུ་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ་དེ་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་ནས་དམ་འཛིན་དང་ཕྲུ་གུ་ནས་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ། ཚན་རིག་ཤེས་བྱ་དང་གཞི་རྩའི་ཚན་རིག་གི་ཐ་སྙད་བརྒྱུད་སྤེལ་གཏིང་ཟབ་ཀྱིས་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་གི་ཡ་མཚན་གྱི་བསམ་པ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་ནུས་པ་སྲུང་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས།
དྲུག་ནས་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་དགོས། རིམ་ཁག་ཏང་ཨུད་ཀྱིས་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་གནས་བབ་གལ་ཆེན་ཐོག་བཞག་སྟེ་དུས་བཀག་ལྟར་གནས་ཚུལ་སྙན་སེང་ཉན་པ་དང་། འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རིང་གི་དཀའ་ངལ་དངོས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རོགས་བྱེད་པ། ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཁག་ལེགས་འདེམས་ཧྲག་སྒྲིག་བྱེད་པ། ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་དཔུང་ཁག་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་དོ་ཁུར་བཅས་བྱེད་དགོས། དྲིལ་བསྒྲགས་དང་གནས་ཚུལ་སྤེལ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྔོན་ཐོན་དཔེ་མཚོན་དང་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ཉམས་མྱོང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ནས་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་ལྕག་དང་། ཕུལ་བྱུང་བརྩོན་ལེན། ཕམ་ཁ་བཟོད་སྒོམ་བཅས་ཀྱི་གསར་གཏོད་རིག་གནས་ཤིག་ཆགས་པར་བྱེད་དགོས།
ཧོའེ་ཅིན་ཧྥུང་གིས་ཀྲུང་གོ་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ཚོགས་ཆེན་འཚོགས་པར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུས་ཤིང་། ཁོང་གིས་ཀྲུང་གོ་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་དབྱང་གི་འབོད་སྐུལ་དང་ལེན་ཧུར་ཐག་ཞུས་ཏེ། བོད་སྐྱོར་ཚན་རྩལ་གྱི་ཕན་འབྲས་ཆེར་གཏོང་ལས་གྲྭ་དང་ཚན་རྩལ་གྱིས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་ལ་འདེགས་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་དང་། ཕུལ་བྱུང་ལས་བྱེད་པ་རྒྱུན་མཐུད་མངགས་པ། བོད་སྐྱོར་ལས་དོན་སྤེལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། བོད་ཀྱིས་སྔོན་ཐོན་བཀོལ་སྤྱོད་ལག་རྩལ་གཞན་སྒྱུར་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་རྒྱབ་སྐྱོར། ཚན་རིག་ཁྱབ་གདལ་དང་ཚན་རིག་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་འདེགས་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་་ཞེས་བསྟན་པ་རེད།
ཡན་ཅིན་ཧའེ་ཡིས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྐབས། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་ཁག་ཚན་རིག་མཐུན་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པས་ལྟེ་བར་དམ་པོར་དམིགས་པ་དང་སྤྱི་ཡོངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུས་ཏེ་གསར་གཏོད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དར་ཆ་མཐོན་པོར་སྒྲེང་བ་དང་། གསར་གཏོད་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་གོམ་པ་སྤོས་ནས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་། འབྱོར་ཕྱུག ཤེས་དཔལ། ཞི་མཐུན། མཛེས་སྡུག་བཅས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་སྐྲུན་ཆེད་ལེའུ་གསར་པ་རྩོམ་པ་དང་བྱས་རྗེས་གསར་པ་འཇོག་དགོས་ཞེས་བསྟན་གནང་བ་རེད།
ཁ་རོ་ལི་ན་ལྷོ་ཕྱོགས།
ཁ་རོ་ལི་ན་ལྷོ་ཕྱོགས་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: South Carolina)ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།
ཤརཏ་ཅནྡྲ་
ཤརཏ་ཅནྡྲ་ Sarat Chandra das
གྲགས་ཅན་གྱི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་དང་སྔོན་དབྱིན་གཞུང་ཆེན་མོའི་གསང་ཉུལ་བ་ཤརཏ་ཅནྡྲ་Sarat Chandra dasནི་སྟེས་དབང་ལྟ་བུས་ནད་གཞིས་རྐྱེན་པས་1874ལོར་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་གྲོང་རྡོ་རྗེ་གླིང་གི་ཐི་ཡ་སློབ་གྲྭའི་འགན་འཛིན་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ། ཁོའི་ཐོག་མའི་བསམ་ཚུལ་ལ་བསིལ་ཞིང་གཙང་བའི་རྡོ་རྗེ་གླིང་གི་མཁའ་རླུང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ནད་གཞི་གསོ་བར་ཕན་ཆེ་ངེས་སྙམ། སྐབས་དེར་དབྱིན་གཞུང་གིས་ཤར་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁ་ཤས་ལ་བཙན་འཛུལ་དང་མི་སེར་སྤེལ་གྱི་ཡོད། བོད་ལ་མཚོན་ན་ཡང་སྐབས་དེར་དབྱིན་ཇིས་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཁུལ་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱ་རྒྱུའི་སྟ་གོན་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྡོ་རྗེ་གླིང་གི་ཐི་ཡ་སློབ་གྲྭ་དེ་ཡང་གཙོ་བོ་གསང་ཉུལ་བྱ་བ་གནད་དུ་ཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་སྐད།
1879ལོ་དང་1881ལོར་རཏ་ཅནྡྲ་Sarat Chandra das་བོད་ལ་ཐེངས་གཉིས་སླེབས། འོན་ཀྱང་ཁོ་བོའི་ངོས་ནས་བརྗོད་ན་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་མ་ཟད་དང་དེར་སེམས་གཏིང་ནས་དག་ཞེན་ཡོད་པ་ཡིན་སྐད། དེ་ཚོ་ཁོས་ཕྱིས་སུ་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ཟིན་བྲིས་དང་ནང་ཆོས་རིག་གཞུང་སྐོར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་དེ་ཚོ་ནང་ནས་མཐོང་ཐུབ། གང་ལྟར་ཁོས་གསང་ཉུལ་གྱི་ལས་ཀ་སྒྲུབ་ཡོད་པ་མ་ཟད་འབྲེལ་ཡོད་འགྲོ་གྲོན་དང་མཐུན་རྐྱེན་འོག་རང་གི་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཀ་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་ཞིག་བྱ་ཐུབ་ཡོད། ཡིན་ཡང་ཁོས་རང་རེའི་གདན་ས་ཁག་ནས་རྩ་ཆེན་གྱི་འཕགས་བོད་གསུང་རབ་མང་པོ་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་འཁྱེར་ཕྱིན།
ཐེངས་འདིར་ཞུ་རྒྱུ་ནི་1882ལོར་ཤརཏ་ཅནྡྲ་Sarat Chandra dasདང་མཉམ་དུ་ཡོང་བའི་རྡོ་རྗེ་གླིང་གི་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་གྲྭ་པ་ཨོ་རྒྱན་རྒྱ་མཚོ་བྱ་བ་དེ་དང་ཁོ་རང་གཙང་སྟོད་ས་སྐྱ་ནས་ནས་བོ་དོང་བརྒྱུད་འཇད་གཞུང་(དེང་གི་གཞིས་རྩེ་ས་གནས་བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་།)ཁུལ་དུ་སླེབས་པ་དང་། ལྷག་དོན་དུ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གདན་ས་རི་རྒྱལ་དགོན་རྩེར་སླེབས་པའི་སྐོར་ཡིན།
གཤམ་ལ་ཤརཏ་ཅནྡྲ་Sarat Chandra das གྱིས་བྲིས་པའི་ཡུལ་སྐོར་ཟིན་བྲིས་དཔེ་དེབ་༼ལྷ་ས་དང་བོད་དབུས་གྱི་འགྲུལ་བཞུད།༽《Journey to lhasa central tibet》གྱི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་༼བཀྲིས་ལྷུན་དགོན་དུ་ལོག་པ་དང་ཨོ་རྒྱན་རྒྱ་མཚོས་བོནདགོན་རི་རྒྱལ་གཤེན་དར་མཇལ་བ།༽ ཞེས་པའི་ནང་འཁོད་པ་རྣམས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་དུ་བོད་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་ཡོད། གཙོ་བོའི་ཟིན་བྲིས་འདིིའི་ནང་སྐབས་དེའི་བོན་དགོན་རི་རྒྱལ་དགོན་རྩེའི་གནས་སྟངས་དང་སྒྲིག་ལམ། དོ་དམ་གཉེར་ལུགས། ཕྱི་རོལ་རྣམ་པ། རྗེ་མཁས་གྲུབ་དང་འགྲོ་གླེང་བྱུང་བའི་རྣམས་པ། དེ་བཞིན་དངུལ་ཆུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཡ་མཚན་བཀའ་མོལ་བྱུང་བ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་བའི་མིག་ལམ་ཞིག་ནས་འཛམ་གླིང་ཕྱི་རོལ་བའི་འདྲེན་བྱེད་ཡུལ་དུ་བསྟན་འདུག་པས་ཁོ་བོས་རྩ་ཆེན་དུ་འཛིན་ནས་རང་ཡུལ་འཇད་གཞུང་སྐྱ་མོ་མཁས་པ་ཡོན་ཏན་མཛོད་འཛིན་ས་དེར་དུས་རབས་༡༩ཡི་ནང་ཕྱི་རོལ་པ་དང་འཐམ་འདྲིས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་འབྲེལ་ཡོད་དོ་སྣང་འཇོག་མཁན་བོད་ཡིག་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལམ་དུ་བསྟན་པ་ལགས། དགེའོ། །
ལོ་དེའི་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་21་ཐོག་ཁོ་བོ་དང་སོག་པོའི་གྲྭ་པ་ཆོས་བཀྲ་ཤིས་བྱ་བ་ཞིག་བོ་དོང་བཀྲ་ཤིས་སྒང་དུ་སླེབས་པ་དང་དེ་ནུབ་ཐང་སྤད་གྲོང་ཚོར་ཞག་སྡོད་བྱས། དེ་རྗེས་གཙང་པོའི་བྱང་ཕྱོགས་འཇད་ཁུལ་དུ་མ་ཕྱིན་པར་རྟ་ནག་ཕྱོགས་སུ་འཆས། རྟ་ནག་མྱུག་ཁུལ་དུ་སླེབས་པ་དང་འདིར་སྤུས་ལེགས་ཀྱི་རྫ་ཆས་སྣ་ཚོགས་མཐོང་རྒྱུ་འདུག ཡིན་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཚོ་གཞིས་རྩེ་ནས་ཡོང་བ་ཤེས་མ་ཐག་རིམ་ནད་བསེ་བེ་(天花病)འགོས་པའི་ཞེད་སྣང་གིས་གནས་ཚང་གཡར་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མ་འབྱོར། ཚེས་26ཉིན་ང་ཚོ་རྟ་ནག་སྟོང་ཆུའི་ལྕགས་ཟམ་ཞིག་བརྒྱུད་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད། དེ་དགོང་རྟ་ནག་ཐུབ་བསྟན་དགོན་དུ་ཞག་སྡོད་བྱས། ཚེས་28ཉིན་ཐུབ་བསྟན་དགོན་ནས་ཁ་བྲལ་རྗེས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་མེ་ལེ་(མེ་ལེ་གཅིག་ལ་ཀུང་ལི་1.6)ཉི་ཤུ་ཙམ་བསྐྱོད་རྗེས་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་འབུར་རུ་ཆུ་ཚན་ཞེས་པར་སླེབས་སོང་།
འདིར་པན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཆབ་ཚན་ལ་བཞུགས་མྱོང་ཟེར་བ་དང་། ཁོང་གི་བཞུགས་སྒར་བསྐྱོན་ས་དེ་ལྕགས་རི་དམའ་པོ་ཞིག་གིས་སྐོར་འདུག གོ་ཐོས་ལ་པན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཉེ་དུས་འདིར་ཆུ་ཚན་དུས་འདིའི་ཀླུ་ཡི་གནོད་པ་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་བསྙུན་གཞི་ཕོག་ཚུལ་བྱུང་འདུག དགེ་འདུན་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་་འདིར་འདུས་ནས་ཀླུ་གསོལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་འདྲ་མིན་སྤེལ་དགོས་བྱུང་བ་རེད་ཟེར། འདི་ཁུལ་དུ་སྦྲུལ་ནག་པོ་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག་ ཡིན་ཡང་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཟེར་བར་མི་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད། གལ་སྲིད་ཁྱིམ་ནང་འཛུལ་ཡོང་ཚེ་མི་རྣམས་ཀྱིས་འཚེ་བ་བྱེད་སྲོལ་མི་འདུག
ཉིན་གཉིས་པར་ང་ཚོས་རྗིད་ལ་རྒྱབ་ནས་དར་སྡིངས་སྐྱིད་གཤོང་གྲོང་ཚོར་སླེབས། ཡིན་ཡང་འདིར་གནས་ཚང་གཡར་མཁན་མ་འབྱོར། ཚེས་30ཉིན་དངོས་སུ་གཤེན་དར་སྡིངས་སུ་འབྱོར། འདིའི་ཉེ་འཁོར་དུ་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་བོན་དགོན་རི་རྒྱལ་དགོན་ཆགས་འདུག ཨོ་རྒྱན་རྒྱ་མཚོས་རང་ཉིད་འབྲས་ལྗོངས་ནས་བོད་དུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་གནས་མཆོག་ཁག་མཇལ་བར་ཡོང་མཁན་གྱི་བོན་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐོག་ནས་རི་རྒྱལ་དགོན་ལ་བཅར་སྒོ་འཚུགས། ཁོས་དགེ་འདུན་པ་ལ་མང་ཇ་བཏང་བ་དང་ཏྲམ་ཀ་ལྔ་ཡི་སྐུ་འགྱེད་ཕུལ། དེས་རྐྱེན་པས་དགོན་པའི་རྟེན་ཁག་མཇལ་བའི་སྐལ་བ་འཆིས། དགེ་འདུན་པས་ང་ཚོ་འདུ་ཁང་ནང་འཁྲིད་པ་དང་དེ་རྗེས་ཐོག་ཁའི་ལྷ་ཁང་ཁག་ཏུ་འཁྲིད་བྱུང་། དེར་བོན་གྱི་ལྷ་ཚོགས་སྐུ་བརྙན་མང་།
ཉིན་གཉིས་པ་མང་ཇ་བཏང་དུས་ད་ལྟ་དགོན་ནང་ཁྱོན་བསྡོམས་གྲྭ་པ་སུམ་ཅུ་ཡོད་པ་ཤེས གྲྭ་གྲངས་ཉུང་པོ་འདི་འདྲ་རྒྱུ་རྐྱེན་ག་རེ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གྲྭ་པ་མང་ཆེ་བ་རྣམས་ནི་རྒྱལ་རོང་ནས་ཡིན་པ་དང་ད་ཆ་བྱང་ཁུལ་དུ་འདུལ་བྱ་རིམ་གྲོར་ཡོད་ཟེར། རི་རྒྱལ་དགོན་གྱི་དབུ་མཛད་ཀྱིས་ང་ཚོ་མུན་ནག་པའི་ལྷ་ཁང་ཁག་ལ་རིམ་བཞིན་ལྟ་སྐོར་དུ་འཁྲིད་བྱུང་། དཔའ་འབར་དང་སྒྲོན་མེའི་འོད་ལ་རྟེན་ནས་ད་གཟོད་ཡ་མཚན་ཆེ་བའི་ཞལ་ཐང་དང་ལྷ་ཚོགས་འདྲ་སྐུ་མང་པོ་མཐོང་། དེ་རྗེས་དགོན་འདི་རྗེ་མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེས་ང་ཚོར་མཇལ་ཁ་གནང་། ཁོང་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བརྒྱད་ཡིན་ཡང་ཤིན་དུ་ཐང་ཤ་དོད་ལ་གཟུགས་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན། ཁོང་གིས་ཨོ་རྒྱན་རྒྱ་མཚོ་ལ་བོན་གྱི་ཆབ་ནག་(བོན་གྱི་ཐེག་པ་རིམ་དགུའི་ནང་གསེས།)སྐོར་མང་པོ་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ་དང་འབྲེལ་ཡོད་དཔེ་ཆ་ཁ་ཤས་ཀྱང་གཡར་པོ་གནང་། རི་རྒྱལ་གཤེན་དར་གྱི་གོང་དུ་ཆེས་སྔ་བའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་དར་སྡིངས་གསེར་སྒོ་ཁྲ་མོ་ཡིན། དེ་ནི་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ལས་ཀྱང་དུས་རབས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྔ་བར་ཡོད་པར་གྲགས། ཕྱིས་སུ་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་སོག་པོ་ཇུན་གར་བས་ལྷ་ཁང་མང་པོར་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་བ་དང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྩ་ཆེའི་དངུལ་བྲིས་མཐིང་ཤོག་དཔེ་ཆ་ལ་སོགས་མང་པོ་བྲག་ཕུག་ནང་གཏེར་ལ་སྦས། དེས་རྐྱེན་པས་ད་ཆ་བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་བྲིས་མ་རྣམས་ཤིན་དུ་དཀོན་ལ། དེ་ཚོའི་སྐོར་སོམ་ཉིའི་གནས་སུ་གྱར་ཡོད།
དགོན་གྱི་རྟེན་དང་སྐུ་འདྲ་རྣམས་ནི་ཤིན་དུ་རྙིང་ལ་གནའ་བོའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན། དེའི་ནང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཤང་དང་རྒྱུ་ཆ་ཟང་སྤུས་དག་ལས་གྲུབ་པའི་སྦུག་ཆལ། ད་དུང་དཔལ་བོ་བདུན་དང་འབྲེལ་བའི་ལྡེབས་རིས། ཞལ་ཐང་འབོར་ཆེན། མཐིང་ཤོག་སྟེང་གསེར་དངུལ་གྱིས་བྲིས་པའི་དཔེ་ཆ་པོད་ཁ་ཤས་བཅས་འདུག འདུ་ཁང་གི་ཡང་རྩེའི་ཐོག་ཁར་ཀ་བ་བཞི་ཅུ་ཞེ་གཉིས་ལྡན་ལ། དགོན་པའི་མཐའ་འཁོར་ཀུན་དུ་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་མཆོད་རྟེན་དང་མན་ཐང་མ་ནི་ལག་འཁོར་བཅས་ཀྱིས་ཁེངས། དད་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐོར་བ་གཡས་ནས་གཡོན་དུ་སྐོར་གྱི་འདུག
རི་རྒྱལ་དགོན་དུ་ད་ལྟ་གཤེན་ཚང་ཡན་ལག་བཞི་(གཤེས་སྲས་བཞི་མིན་ནམ་སྙམ།)ཡི་རྒྱུ་ནོར་ཡོད། མ་གཞི་ཁོང་ཚོས་དབང་ལུང་ཞུས་ཡོད་ཀྱང་བཟའ་མི་བུ་ཕྲུག་ཚང་མ་ཡོད། དེས་མ་ཟད་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་། ཁྱིམ་རྒྱུད་འདིའི་ཡུམ་ནི་འབྲས་ལྗོངས་ཡུལ་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་(sikyong)གི་གཅེན་མོ་ཡིན་པར་གྲགས། པན་ཆེན་སྐུ་ཐོག་གོང་མ་ནི་འབྲས་ལྗོངས་སྲས་མོའི་ཚ་བོ་ཡིན། དེས་རྐྱེན་གཤེན་ཚང་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྐུ་ཞང་ཞེས་འབོད་གྱི་ཡོད། པན་ཆེན་སྐུ་ཐོག་གོང་མ་ནི་བཀྲུས་ནས་མ་དག་པའི་བོན་གྱི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ནས་ཡིན་པ་མ་ཟད་གཤེན་ལུགས་དང་བྲུ་ལུགས་གཉིས་དང་འབྲེལ་བ་ཆེ། དུས་རྒྱུན་མི་རྣམས་ལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་འཛིན་མཁན་པན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་བོན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་དང་འབྲེལ་བ་ཆེ་བའི་བོན་ཁྱིམ་ནས་འཁྲུངས་དོན་ག་རེ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད། ཐ་ན་བོད་པའི་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་པན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཕྱི་པ་དང་བོན་པོ་རེད་ཞེས་ཀྱང་འབོད་ཀྱི་ཡོད་སྐད།
འདུ་ཁང་ནང་ཚོགས་འཚོགས་སྐབས་ཞབས་ཟོན་ཚང་མ་སྒོ་འགྲམ་དུ་ཕུད་ནས་འཇོག་སྲོལ་འདུག ཚོགས་ཀྱི་མང་ཇའི་འགྲོ་གྲོན་གཤེན་ཚང་ནས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། གཤེན་ཚང་གི་དཔའ་འབྱོར་ཡོང་ཁུངས་མང་ཆེ་བ་ནི་བྱང་གི་བོན་སྡེའི་ཞལ་འདེབས་དང་དཀོར་རྫས་ལ་བརྟེན་ཡོད། ཁམས་པ་ཁམས་ཚན་ནང་གྲྭ་བ་ཁྱོན་བསྡོམས་བཞི་བཅུ་ཙམ་ཡོད། ཁོང་ཚོ་དབྱར་ཁའི་རིང་མང་ཆེ་བ་བྱང་གི་བོན་སྡེའི་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ཞབས་བསྟན་རིམ་གྲོ་སོགས་ལ་བསྐྱོད་དགོས་པ་དང་དགུན་དུས་དགོན་དུ་བཞུགས། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་དགོན་ནང་ཆོ་ག་དང་ཞབས་བསྟན་སྒྲུབ་སྐབས་དགེ་ལུགས་པའི་གདན་ས་ཆེན་མོ་ལྟར་གསོལ་ཇ་གང་འདོདད་འཐུང་ཆོག་ལ་དམིགས་གསལ་གྱི་འཛེམས་སྲོལ་གང་ཡང་མེད།
འདིར་ཡོད་ཀྱི་གྲྭ་པ་རྣམས་སོ་སོའི་སོ་ཐར་སྡོམ་ཁྲིམས་ལ་རྟེན་ནས་རིགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། ཐོག་མ་དེའི་མིང་ལ་གཤེན་ཚང་སྲུང་ལུགས་ཟེར་བ་དང་ལོ་ངོ་དྲུག་བཅུ་ལ་སླེབས་དུས་སྡོམ་ཁྲིམས་ལེན་གྱི་ཡོད། གཞན་དེའི་མིང་ལ་གཤེན་ཚང་ལུགས་ཟེར་བ་དང་འབྲེལ་ཡོད་དཔེ་འདོན་ཡིག་རྒྱུགས་གྲུབ་ཚེ་གང་མགྱོགས་རབ་བྱུང་སྒྲུབ་དགོས།
འདིར་བཞུགས་པའི་རྗེ་མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་གཞན་ལ་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་མཚན་ཟེར་བ་དང་། ཁོང་ནི་སྡོམ་ཁྲིམས་དམ་དུ་འཛིན་མཁན་གྱི་རབ་བྱུང་པ་ཏག་ཏག་ཅིག་རེད། (མཆན། འདིའི་མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མཁས་གྲུབ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཞལ་སློབ་མཁས་གྲུབ་གཉིས་པ་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་མཚན་ཞུ་བ་དེ་ཡིན་པར་འདོད་སྙམ།)
འབྲེལ་ཡོད་དགེ་འདུན་པའི་འདུལ་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཁག་ལ་བཅའ་ཡིག་ཞེས་འབོད་ལ་དེ་ནི་བོད་ཤོག་སྟེང་བྲིས་ནས་དགོན་པའི་ནང་ཀུན་གྱིས་མཐོང་སར་བཀྲམས་འདུག གལ་སྲིད་གྲྭ་བཙུན་གྱིས་དགོན་པའི་བཅའ་ཡིག་དང་འགལ་བའི་ཉེས་དམིགས་བསག་ཚེ་ཆད་པ་བཅད་པ་དང་ཡང་ན་དགོན་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱེད། འོན་ཀྱང་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་རྐྱིན་ཚབ་འཇལ་བའི་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་འདུག་སྟེ་འབྲེལ་ཡོད་བཅའ་ཡིག་གཏན་འབེབས་བྱེད་མཁན་གྱི་བླ་མ་ལ་དངུལ་སྤྲད་པ་དང་ཡང་ན་དོ་དམ་དགེ་འདུན་རྣམས་དང་དགེ་འདུན་ཀུན་ལ་དགྱེས་དངུལ་སྤྲད་རྒྱུ་དེ་རེད།
ཡུལ་འདི་གའི་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་སྟོན་ལུགས་སྲོལ་དང་སྐུ་ཕུང་རྗེས་འཇུག་བྱེད་སྲོལ་བོད་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དང་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་སུ་འཆིས། གཤིན་པོའི་སྐུ་ཕུང་ཁང་པའི་ནང་ཆུ་ཚོད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་འཇོག་ལ། དེ་རྗེས་དགོན་པ་དང་ལྷ་ཁང་ནང་འཁྱེར་ནས་བསྔོ་སྨོན་བཞུ་ཡི་ཡོད། ཉིན་བཞི་པའི་ཐོག་གཤིན་པོའི་རྒྱན་གོས་རྙིང་པ་འགའ་ལྷ་སྐུའི་མདུན་དུ་འཇོག་ནས་གསོལ་བ་སྨོོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་རྣམ་ཤེས་ཐར་པའི་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་རེ་འདོད་བཞུ། མཐའ་མཇུག་སྐུ་ཕུང་དུར་ཁྲོད་དུ་འདྲེན་ནས་བྱ་དང་སེམས་ཅན་ལ་སྦྱིན་པར་བཏང་།
ཟླ་8པའི་ཚེས་5ཉིན་ཨོ་རྒྱན་རྒྱ་མཚོ་གཤེན་དར་སྡིངས་ནས་ཁ་བྲལ་བ་དང་ཉིན་དགུང་གླང་འཕགས་ཆུ་ཚན་（གླང་མ་ཆབ་ཁ་ཆུ་ཚན།）དུ་སླེབས། དེར་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ལྷ་ཁང་གསེར་པོ་ཞིག་འདུག་ལ་དོ་དམ་བྱེད་མཁན་མི་སྣ་གཅིག་འདུག ཆུ་ཚན་ནི་ཚ་དྲགས་ནས་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་རིང་ཤ་ཡང་ཚོས་མ་ཡོང་ངམ་སྙམ་པ་གདའ།
དེ་ནས་དངུལ་ཆུ་རི་ཁྲོད་ལ་སླེབས། དེར་དངུལ་ཆུ་རིན་པོ་ཆེ་(དངུལ་ཆུ་དབྱངས་ཆེན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེ་མིན་ནམ་སྙམ།1809-1882)མཇལ་བ་དང་། ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་ཀ་ལི་ཀ་ཏའི་ལྕགས་ལམ་དང་ཏར་ཁང་ཁ་པར་ལ་སོགས་ཐག་རིང་འགྲུལ་པའི་ཁ་ནས་ཐོས་པ་མང་པོ་ཡ་མཚན་དང་དད་སྣང་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་སྐད་ཆ་དྲིས་བྱུང་། ད་དུང་ཁོང་གིས་ཟེར་བ་ལྟར་ན། དེང་དུས་ཁ་པར་ཞེས་འ་ཅ་ལག་གསར་པ་ཞིག་འདུག་སྟེ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཐོ་བ་ཞིག་རྡུངས་སྟེ་རྒྱང་རིང་པོའི་ས་ནས་ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་འདུག་ཟེར་བ་དང་།(རྩོམ་པོ་པོའི་མཆན། ངས་དེ་སྔོན་ཀྲུང་གོའི་རྒྱ་མིས་ཁ་པར་མཐོང་བའི་སྐོར་བཤད་པ་ཐོས་མྱོང་ཡང་བོད་པས་དེ་སྐོར་བཤད་པ་ད་བར་གོ་མ་བྱུང་། འདིར་བླ་མ་ཁོང་ལ་གོ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་མོར་སེ་གློག་བརྡ་ཡིན་ངེས། དེ་ནི་ཐོ་བ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་མཐེབ་གཤོང་སྟེང་བརྡུང་དགོས། 1876ལོར་ཕྱི་གླིང་བ་པེ་འར་གྱིས་ཁ་པར་གཞི་ནས་གསར་དུ་གཏོད། ) ད་དུང་ས་སྣུམ་ལ་བརྟེན་ནས་འོད་འབར་ཐུབ་པའི་ས་བཞུ་བཅས་ལ་ཡ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་དེའི་གནས་ལུགས་ཤེས་འདོད་ཆེན་པོ་འདུག
ཉིན་གཉིས་པར་དངུལ་ཆུ་རིན་པོ་ཆེས་ཡང་བསྐྱར་ཨོ་རྒྱན་རྒྱ་མཚོ་འབོད་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་སྟངས་དང་སྲིད་གཞུང་སྒྲིག་གཞི། ཚོང་དོན་དང་ཁྲིམས་ལུགས་སྐོར་སོགས་ལ་སྐད་ཆ་མང་པོ་དྲིས་པ་མ་ཟད། ཨོ་རྒྱན་རྒྱ་མཚོས་ལན་བཏབ་པ་ཐམས་ཅད་ཟིན་བྲིས་རྒྱབ་སོང་། དེ་ཉིན་དངུལ་ཆུ་ནས་ཁ་བྲལ་རྗེས་རོང་མཚོ་གྲུ་ཁར་སླེབས། དེར་ཀོ་གྲུ་བསྡད་ནས་གཙང་པོ་བརྒལ། དེ་ནུབ་རྗེ་རོང་ཁ་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་གྲུབ་གླིང་དུ་བསྡད། དེར་ཡང་གནས་ཚར་གཡར་མཁན་མ་འབྱོར་བས་ལུག་ལྷས་ཞིག་ནང་མ་བསྡད་ཀ་མེད་བྱུང་། དེ་ནས་ས་སྐྱ་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བར་ལམ་གཉིས་འདུག་ལ། གཅིག་ནི་དོན་གྲུབ་གླིང་བརྒྱུད་ནས་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་ནི་ལྷ་རྩེ་བརྒྱུད་ནས་རེད་འདུག ཨོ་རྒྱན་རྒྱ་མཚོ་དང་བཅས་ལམ་ཕྱི་མ་དེ་བརྒྱུད་ནས་ཕྱིན། དེ་ནི་ཐག་ཉེ་ཤོས་དེ་ཡིན། ཟླ་8་པའི་ཚེས་10ཉིན་ལྷ་རྩེ་རྫོང་དུ་འབྱོར།
Jean-Paul Belmondo
Jean-Paul Belmono ནི་ ཕན་སིའི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།.
ལུང་སྟོན་པ་ནཱ་ཐན།
ནཱ་ཐན་(נתן)ནི་གསུང་རབ་ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད།.
འཇོར་ཇི་ཡ། (ཨ་མེ་རི་ཁ།)
མི་འབོར།
ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་འདིར་མི་འབོར་དུང་ཕྱུར་གསུམ་ལྷག་ཡོད་ཀྱི་རེད།
ཐེན་ནེ་སི།
ཐེན་ནེ་སི་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Tennessee)ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།
ཝིར་ཇི་ནི་ཡ།
གནའ་རྩོམ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་སྙན་ངག་བར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་འབྲི་ཐབས།
ཝིར་ཇི་ནི་ཡ་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Virginia)ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།
ནུབ་ཕྱོགས་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བའི་ལེགས་བཤད་ཚན་པ་བཅུ་
བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་ཁ་ཕྱོགས་དང་གཞུང་ལུགས། བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ།
ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བསྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་
རྗེ་འདི་ཉིད་འབྲི་ཆུ་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་བཀྲ་ཤིས་ལྷ་ལུང་ཟེར་བར་ཡབ་གཞན་ཕན་བདེ་ལེགས་འབྱུང་གནས་དང་ཡུམ་གཞན་ཕན་ཆོས་འཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི(ཞཱན་ཧྥོང་ཁྲི་ལོ་དྲུག་པ)མེ་འབྲུག་(༡༨༥༦)ལོའི་ཧོར་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས༢༥ལ་སྐུ་བལྟམས། སྡེ་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དུས་གསུམ་རྗེན་པར་གཟིགས་པའི་བཀའ་གསལ་དང་སྐྱབས་རྗེ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་ཞལ་ཆེམས་ཀྱི་ཡིག་བཞག་སོགས་ཚང་མ་མཐུན་པར་བྱུང་བས་ཡང་སྤྲུལ་འཁྲུལ་མེད་དུ་ངེས་པ་རྙེད། དགུང་ལོ་ལྔ་པ་ལྕགས་སྤྲེལ(༡༨༦༠)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་གཅིག་ལ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁྲི་ལ་མངའ་གསོལ། སྐུ་གོང་མའི་གསུང་བཀོད་ལྟར་རྡོ་སྦིས་ལྷ་རམས་པ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཡི་གེ་སྦྱོར་ཀློག་སོགས་ལ་སྦྱངས། འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ་མཚན་སྡེ་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ལྟར་བསྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་ཅེས་གསོལ། དགུང་གྲངས་བཅུ་བཞི་པ་ནས་བཟུང་རིགས་ལུང་ཞབས་ཞུ་ཚུགས་ཏེ་བསྡུས་ཚད་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་གསན་སྦྱོང་མཛད། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་པ་ཤིང་ཕག(༡༨༧༥)ལོར་དབུས་སུ་བྱོན་ཏེ་འབྲས་སྒོ་མང་གི་ཆོས་གྲྭར་གསར་ཞུགས་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་པ་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན། དཔོན་སློབ་བྱམས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། དབུས་ཕྱོགས་སུ་ལོ་བཞིའི་རིང་གསན་སྦྱོང་རླབས་ཆེ་བ་མཛད་དེ་མདོ་སྨད་དུ་ཕྱིར་བྱོན། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞི་པ་ལ་ཀྱེ་རྡོར་གྲྭ་ཚང་གསར་འཛུགས་མཛད། དགུང་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་པ་ཆུ་ལུག(༡༨༨༣)ལོར་བླ་བྲང་དགོན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་ཁྲིར་བཞུགས་ཏེ་བརྩི་བཞག་དང་འཆད་ཉན་སོགས་བརྩེ་གཟིགས་དང་སྒྲིག་ལམ་དག་ཐེར་མཛད་མུས་སུ་སྐུ་འབུམ་བླ་གྲྭ་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་སྐུ་འབུམ་གྱི་གདན་སར་ཕེབས་ཏེ་དགོན་སྡེ་གཉིས་ཀ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་གིས་བསྐྱངས། དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་བཞེས་པ་ས་ཁྱི(༡༨༩༨)ལོར་གནས་མཆོག་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ཕེབས་ཏེ་གནས་གཟིགས་དང་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་མཆོད་འབུལ་ཚད་མེད་པ་གནང་། དེ་ནས་མཧཱ་གསེར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕྱག་ཕེབས། གོང་མར་མཇལ་ཕྲད་མཛད་པར་གསེར་ཡིག་སོགས་ཀྱི་གཟེངས་བསྟོད་དེ་འཕྲལ་གནང་། དེ་ནས་ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་ཡུལ་གྲུར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ཉིན་རེ་བཞིན་སྐྱེ་བོ་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མར་ཆོས་སྦྱིན་མཛད། དགུང་ལོ་ཞེ་ལྔ་པར་གོང་མ་ཀོང་ཤུས་ནས་ཆེས་ཆེར་སྐྱོབས་མཛད་ས་མ་ཏི་པཀྴི་ཞེས་པའི་བཀའ་ཐམ་གསེར་ཡིག་བཅས་འབྱོར་བར་སྲི་ཞུ་བླ་ན་མེད་པ་མཛད། དེ་ནས་སྔ་རྗེས་སུ་མགོ་ལོག་དང་། ལི་ཐང་། དབལ་ཤུལ་གཡོན་རུ། ཆབ་མདོ། ཚ་བ་དཔའ་ཤོད། རི་བོ་ཆེ། སྡེ་དགེ་སོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་དགོན་སྡེ་སོ་སོར་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་མཆོད་འབུལ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་ཞབས་ཏོག་གཞིས་བྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་དུ་མར་ཆོས་སྦྱིན་བཅས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད། དེའི་རྗེས་ཙམ་ན་གོང་ས་མཆོག་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕེབས་པར་མཇལ་འཕྲད་མཛད་དེ་བསྙེན་བཀུར་དང་ཆོས་ཀྱི་གསུང་གླེང་འཕེལ། དགུང་ལོ་ང་བཞི་པ་ས་བྱ་ལོའི་བཞི་པའི་ཧོར་ཟླ་ཉེར་གཉིས་ལ་སླར་ཡང་དབུས་འགྱུར་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག་ཧོར་ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་ལྷ་སར་ཕྱག་ཕེབས་ཏེ་དབུས་གཙང་། ས་སྐྱ། ཙ་རི། དིང་རི། སྐྱིད་གྲོང་། བྲག་དཀར་རྟ་སོ། པུ་ཧྲངས། ཏི་སེ། མི་ཕམ་གཡུ་མཆོ་སོགས་སུ་གནས་མཇལ་དུ་ཕེབས། དགུང་ལོ་ང་དྲུག་པར་ལྷ་ས་ནས་ལི་ཐང་སོགས་བརྒྱུད་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་བཞིན་དུ་དགུང་ལོ་ང་བརྒྱད་པ་ཆུ་གླང་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་བླ་བྲང་དུ་འབྱོར། དགུང་ལོ་རེ་གཅིག་པ་མེ་འབྲུག(༡༩༡༦)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་ཉེར་གཉིས་ཉིན་སྐུ་གཤེགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
༡༩༩༨ལོ།
༡༩༩༨ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཝ་ཤིན་ཏྲོན། (རྒྱལ་ཁབ།)
ཝ་ཤིན་ཏྲོན་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Washington)ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།
དྷེའི་ལ་ཝར།
དྷེའི་ལ་ཝར་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Delaware)ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།
མ་རིས་ལེན་ཌ།
མ་རིས་ལེན་ཌ་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Maryland)ནི་ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།