ལབ་ཙེའི་རིག་གནས་
ལབ་ཙེའི་བྱུང་ཚུལ
དེ་ཡང་ལབ་ཙེ་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཐད་ལ་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་མང་སྟེ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་“དམར་པོའི་རིའི་ཁང་བརྩེགས་ཀྱི་རྩེ་ལ་མདའ་མདུང་གིས་བརྒྱན་པ་ད་ལྟ་བཙན་ཁང་གི་རྣམ་པ་དང་འདྲ་སེ་ཡིན། ལ་དང་རི་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་ལ་ཡང་མདའ་མདུང་གི་ཕུང་པོ་བཙུགས་ཏེ་ལྷ་རྣམས་དེར་བཞུགས་པར་བྱེད། འབངས་ཁྱིམ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ལ་ཡང་དར་མདུང་རེ་སློང་བ་འདི་ད་ལྟའི་བར་བོད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན།”ཞེས་དང་། 《བོད་མིའི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས》ཞེས་པ་ལས་“ལབ་ཙེ་ནི་བོད་ཀྱི་གནའ་སྔ་མོའི་འགྲིམ་འགྲུལ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་དེ་བོད་མི་གནས་སྡོད་བྱ་ཡུལ་གྱི་ས་ཁུལ་མང་ཆེ་བ་ནི་ས་མཐོ་ཞིང་རི་བོ་མང་བའི་ཁར་གནའ་བོའི་དུས་སུ་འགྲིམ་འགྲུལ་གྱི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་རྟ་དྲེལ་དང་མཛོ་གཡག་ཁོ་ནར་བརྟེན་དགོས་ཤིང་མི་མང་ཆེ་བ་ནི་རྐང་ཐང་ཁོ་ནར་འགྲོ་དགོས་རྐྱེན། ལ་རྒྱག་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་དཀའ་ཚེགས་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ལ་རི་བརྒལ་ཚར་དུས་ལམ་སྐྱོད་ཀྱི་དཀའ་བ་གཅིག་བཅད་ཚར་བར་བརྩིས་ནས་ལ་ཡི་རྩེ་ལ་ཁྲལ་མཚོན་ཚུལ་དུ་རྡོ་གསར་རེ་བསྒྲུགས་ནས་དེའི་སྟེང་རང་གི་བཟའ་ཆས་གཙང་མ་ཕྲན་བུ་སྤུངས་ཏེ་འཇོག་སྲོལ་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱེད་དོན་ནི་གཅིག་ནས་ལ་དེ་བདེ་གྲོལ་ངང་རྒྱག་ཐུབ་པར་རྟེན་འབྲེལ་དང་། གཉིས་ནས་ཟས་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཐག་རིང་གི་འགྲུལ་བ་རྣམས་ལ་སྨན་པའི་དགེ་སེམས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་རུང་། ཕྱིས་སུ་དེ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་ནས་རིམ་པས་རྡོ་ཕུང་ཆེན་པོ་ཆགས་ནས་དེའི་ཐོག་དར་ལྕོག་སོགས་བཙུགས་ཏེ་ལྷ་གསོལ་བའི་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད”ཞེས་བཤད་ཡོད། བཤད་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི་བོད་ཀྱི་མེས་པོ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་མི་མེད་ལུང་སྟོང་དུ་འབྲོག་པའི་རུ་བ་ལན་མང་ལ་སྤོ་སྣུར་བྱེད་དུས་འགྲོ་ལམ་མི་ནོར་བའི་ཆེད་དུ་རི་རྩེ་དང་ལ་ངོས་སོགས་སུ་རྟགས་མཚན་བཀོད་པ་ལས་རིམ་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད། ཡང་ལབ་ཙེ་རྩིག་སྲོལ་དེ་ཐོག་མར་ལྷ་མཆོད་འདྲེ་འདུལ་བྱེད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ལས་མྱུ་གུ་འབུས་ཤིང་། ས་གནས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་ས་རྩོད་ཆུ་རྩོད་འདུམ་འགྲིག་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་ནས་གཤིན་པོ་རྣམས་ཀྱི་པུར་སྒྲོམ་ནང་དུ་བཅུགས་ནས་ས་ལ་སྦ་བ།  རི་སྒང་དུ་འཇོག་པ། དེ་དག་གི་གཡུལ་ཆས་མདུན་དུ་བཙུགས་པ། དཔའ་བོ་དེ་ཚོ་འབངས་མི་དང་རི་སྡེའི་ཆེད་དུ་ཤི་བས་ལོ་རེར་རྗེས་དྲན་བྱེད་པ། རིམ་བཞིན་ཁོང་ཚོའི་རྣམ་ཤེས་དེར་གནས་ཡོད་པའི་དག་སྣང་དང་བཅས་ལབ་ཙེ་རྩིག་པའི་སྲོལ་བྱུང་བར་བཤད།  དོར་ཞི་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་“བོད་ཀྱི་ས་ཆ་ཕལ་ཆེར་ན་རི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་གིས་འབོད་ཅིང་། ལབ་ཙེ་བསྟོད་པ་དང་བསང་གཏོང་ཀིན་ཡོད།  ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ཕལ་ཆེར་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་བློན་དང་ཡུལ་དཔོན། དམག་དཔོན་དང་རུས་ལྷ་ཞེས་པ་རང་གི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་མེས་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང་ལ། མི་རིགས་གཞན་པས་རང་གི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྡོ་རིང་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་བརྐོས་པ་བཞིན།  བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རི་བོ་རྣམས་ལ་མེས་པོ་དག་གི་མིང་བཏགས་ནས་བསྐལ་བའི་བར་དུ་མི་བརྗེད་པར་བྱས་པ་པ་རེད།” ད་དུང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་ལྟར་ན་ལབ་ཙེ་ཡི་ཐོག་མ་ནི་བོད་རང་གིས་གནའ་སྔ་མོར་རྒྱལ་མཚམས་དང་སྡེ་བ་ཚོ་བའི་བར་ས་མཚམས་འབྱེད་བྱེད་དུ་བཙུགས་པའི་རྟགས་དེར་རིམ་བཞིན་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་ནས་ད་ལྟའི་ལབ་ཙེ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བཤད་སྲོལ་འདུག་སྟེ། གཞན་ཡང་ལབ་ཙེ་བསྟོད་པའི་སྲོལ་འདི་ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོས་ཐོག་མར་བཙུགས་པ་ཡིན་ལ།  ཕྱིས་སུ་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་དང་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་ལ་སོགས་པས་དར་རྒྱས་སུ་བཏང་བར་བརྗོད།   གོང་གི་བཤད་ཚུལ་འདི་དག་ལས་ལབ་ཙེ་ནི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་བྱུང་བ་ཞིག་མིན་པར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གོ་རིམ་ངེས་ཅན་ཞིག་དང་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་མཐོན་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་དེ་བྱུང་བ་ཤེས་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ལབ་ཙེ་འདི་གནའ་སྔ་མོའི་དུས་ནས་བྱུང་ཡོད་པའང་རྟོགས་ཐུབ་ལ། ཐོག་མར་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་དད་གུས་བྱེད་པའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ནས་རིམ་བཞིན་མིའི་བསམ་བློ་དང་ཤེས་རྟོགས་ལ་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་སྟེ་ད་ལྟའི་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ལ་མཆོད་བཀུར་བྱེད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བར་འདོད་དོ། ། ཁོ་བོས་བསམ་ན་ལབ་ཙེ་ནི་གནའ་བོའི་བོན་ཆོས་ལས་བྱུང་བར་འདོད་དེ། རྒྱུ་མཚན་ལབ་ཙེ་བསྟོད་དུས་ལབ་ཙེ་ལ་དམུ་ཐག་འཐེན་པ་དེ་ལས་ཤེས་ཏེ། མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱི་《མདའ་དང་འཕང》ལས“དམུ་ཐག་ཅེས་པ་དེ་དང་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་འབྱུང་ཁུངས་གཉིས་དབར་འབྲེལ་བ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་དམུ་ཐག་དེ་ནི་འོད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། སྔར་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཉིད་གྲོངས་རྗེས་གང་དེའི་ཕུང་བོ་ཉིད་དེ་ལ་ཐིམས་ནས་མཁའི་དབྱིངས་སུ་ཡལ་ཚུལ་དང་། འོད་དེ་བཞིན་དམུ་ཐག་དང་འགྲོགས་ནས་དམུ་ཞེས་པའི་ལྷ་ཡི་ཞིང་ཁམས་ལ་གཤེགས་འགྲོ་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། བོད་བཙན་པོའི་མེས་པོར་བརྗོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་མཚམས་རེ་དམུ་དང་མཚམས་རེ་ཕྱཱ་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་ལ། དམུ་ཐག་དང་བཙན་པོའི་མེས་པོའི་ལོ་རྒྱུས་བར་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཅིག་མཆིས།” ཞེས་འཁོད་ཡོད། གཞན་ཡང་《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ལས“དམུ་ཐག་ཅེས་པ་ནི་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་དུ་སྟེང་ལྷ་ཡུལ་དང་མི་ཡུལ་བར་ཡར་མར་བསྐྱོད་ཐུབ་པའི་བརྒྱུད་ལམ་འཇའ་སྐས་སམ་ཐག་སྐས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའམ་བཙན་པོ་དང་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་དམུ་ཐག་ཅེས་པ་དེ་བརྒྱུད་ནས་མི་ཡུལ་དུ་བབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། བོད་རྒྱལ་དང་པོ་དེ་དང་། གཉིས་པ་མུ་ཁྲི་བཙན་པོ། གསུམ་པ་དིང་ཁྲི་བཙན་པོ། བཞི་པ་སོ་ཁྲི་བཙན་པོ། ལྔ་པ་མེར་ཁྲི་བཙན་པོ། དྲུག་པ་གདགས་ཁྲི་བཙན་པོ། བདུན་པ་སྲིབ་ཁྲི་བཙན་པོ་བཅས་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་ཞེས་པ་དེ་དག་ཚང་མ་འདས་ཁར་དམུ་ཐག་གམ་དམུ་སྐས་དེ་བརྒྱུད་ནས་གནམ་དུ་（ལྷ་ཡུལ）གཤེགས་ནས་ས་སྟེང་དུ་བང་སོ་མེད་ཟེར།” མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱི་《མདའ་དང་འཕང》དང་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་འབའ་སྟོད་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་མདའི་རིག་གནས་ལ་དཔྱད་པ་བློ་གསལ་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན》དུ་“ལབ་ཙེ་གསར་བར་གཏེར་བུམ་ལ་སོགས་པའི་རྨང་འདིང་དུས། མདའ་ཞིག་དང་འཕང་ཞིག་བལ་ཐིག་དཀར་པོས་དཀྲིས་ནས་དེའི་གཏིང་རིམ་དུ་སྦ་བར་བྱེད། ང་ཚོས་ཤེས་གསལ་ལྟར་བོན་ལུགས་ལྟར་ན་མདའ་ནི་སྐྱེས་པ་ཕོ་དང་འཕང་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་ཡིན་ཞིང་། བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ཆོ་གའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་འདོན་ཆོག་མང་པོ་ཞིག་ན་མདའ་འཕང་གཅིག་འདུས་བྱུང་བ་ལས་ཕོ་མོའི་མཉམ་སྡེབ་མཚོན་པ་ཡིན” ཞེས་འཁོད་པ་འདི་ལས་ཀྱང་ལབ་ཙེ་བསྟོད་པའི་ཆོ་ག་འདི་གནའ་བོའི་བོན་ཆོས་ལས་དར་བར་འདོད་པ་ཡིན། ཡང་ལབ་ཙེ་ཞེས་པ་ནི་ཞང་ཞུང་སྐད་གི་སྐད་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་སྣོད་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཕོ་བྲང་ངམ་མཁར། སྣོད་དམ་རྟེན་གཞི། དེ་འདུག་ས་ཡིན་པར་གསལ། སྟག་རིག་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ་གྱིས་བྲིས་པའི་《ལབ་ཙེ་ལ་འབོད་སྲོལ་འགའ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་དཔྱད་པ》ལས“ དེ་ལྟར་ལབ་ཙེ་ལ་ཡུལ་ཐ་དད་པ་དང་མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་རིག་གནས་ཁྲོད་གོང་མཚུངས་ཐ་སྙད་མང་བོ་སྦྱར་ཡོད་ན་ཡང་དེའི་མཐར་ཐུག་གི་འཇུག་དོན་ནི་དེང་སང་ཕོ་བྲང་ངམ་བཞུགས་མཁར་བསྟན་ཡོད་པ་ལྟར། ཁོ་བོས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ལབ་ཙེ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བརྟག་མཐར་དེར་ཚིག་ཟིན་དུ་གཞི་བདག་གི་རྟེན་མཁར་ཡིན་པར་གསལ་ཁ་ཐོན་མེད་པ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བདུན་ཙམ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། དེ་བྱིངས་ལབ་ཙེ་བདུན་བཅུ་དོན་གསུམ་ཚང་མ་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་གི་གནས་ཁང་དུ་བརྩིགས་ཡོད་པ་མཐོང་བས་ལབ་ཙེ་ལ་འབོད་སྟངས་འགའ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་གང་ནས་དཔྱད་ཀྱང་ལབ་ཙེ་ནི་གཞི་བདག་གི་ཕོ་བྲང་དུ་བྱས་ཡོད་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །”