སྐྱིད་ཤོད་སྡེ་བའི་སྐོར།
སྐྱིད་​ཤོད་​སྡེ་​པ་​ཆོས་​རྗེའི་​ཡབ་​མེས།
དེ་​ཡང་​རྒྱལ་​དབང་​གསུམ་​པའི་​རྣམ་​ཐར་(ཤོག་​གྲངས་​༣༦)ལས། བསོད་​ནམས་​ཀྱི་​མཐུས་​ས་​ལ་​སྤྱོད་​པའི་​མི་​བདག་​ནང་​སོ་​དགའ་​ལྡན་​པ་​དོན་​གྲུབ་​རྒྱལ་​པོ་​དང་​། དབྱངས་​ཅན་​ངག་​གི་​དབང་​ཕྱུག་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​མཆེད་​ཀྱིས། གུང་​ཐང་​གི་​རྟེན་​བརྟེན་​པ་​ཞིག་​གསོས་​དང་​གོས་​སྐུ་​གསར་​བཞེངས་​ཀྱི་​རབ་​གནས་​ལ་​གདན་​དྲངས་(ཆུ་​གླང་​ལོ་1553)། ཞེས་​གསུངས་​ལ། དེ་​ཡང་​སྐུ་​མཆེད་​འདི་​གཉིས་​ནས་​ཚལ་​གུང་​ཐང་​ལ་​ཞིག་​གསོས་​མཛད་​པ་​དེ་​ནི། མེ་​རྟ་(1546)འམ་​མེ་​ལུག་(1547)ལོ་​ལ་​ཚལ་​གུང་​ཐང་​མེ་​ཏོག་​མཆོད་​པའི་​སྐབས་​གཙུག་​ལག་​ཁང་​མེར་​ཤོར་​བ་​སྐུ་​མཆེད་​འདི་​གཉིས་​ནས་​སྐྱར་​བཞེངས་​མཛད་​པར་​ངེས་​ལ། དེ་​ཡང་​ཀརྨ་​ཀཾ་​ཚང་​གི་​རྣམ་​ཐར་(པོད་​གཉིས་​པའི་​ཤོག་​གྲངས་​༢༢p.44)ལས། དེ་​ཚེ་​གནས་​ཆུང་​རྒྱལ་​པོས་​རྒྱུད་​བསྐུལ་​ཏེ་​འབྲས་​སྤུངས་​པས་​དམག་​བསྡུས་​ནས་​སྒར་​པ་​བཀག་(ཀརྨ་​མི་​བསྐྱོད་​རྡོ་​རྗེ་1507-1554)། ཇོ་​མཇལ་​ལ་​འབྱོན་​མ་​བཅུག་​པས། མི་​རིང་​བར་​ཚལ་​སྟག་​གི་​གཙུག་​ལག་​ཁང་(ཚལ་​གུང་​ཐང་​གི་​ལྷ་​ཁང་​དང་​སྟག་​ལུང་​ལྷ་​ཁང་)མེ་​གནོད་​བྱུང་​ངོ་​། ཞེས་​གསུངས་​ལ། འདིའི་​བརྗོད་​དོན་​འབྲས་​སྤུངས་​པའི་​ཕྱོགས་​སྡེ་​པ་​དགའ་​ལྡན་​པས་​ཀརྨ་​པ་​ལ་​ཇོ་​མཇལ་​བཀག་​པས་​དེའི་​རྣམ་​སྨིན་​དུ་​སྡེ་​པའི་​བཞུགས་​ཡུལ་​ལྟེ་​བའི་​གཙུག་​ལག་​ཁང་​དེ་​མེ་​སྐྱོན་​བྱུང་​བ་​ཡིན་​པར་​བརྗོད་​འདོད་​པ་​ཙམ་​དུ་​ཟད་​དམ་​སྙམ་​ལ། འདི་​ལ་​དཔག་​ན་​ཡང་​དུས་​སྐབས་​འདི་​ལ་​ཡང་​ཞྭ་​དམར་​སེར་​གྱི་​དབར་​མི་​མཐུན་​པ་​དང་​དུས་​གཟར་​ཡང་​ཤིན་​ཏུ་​ཆེ་​བ་​བྱུང་​བར་​ངེས་​ཏེ། ཀརྨ་​ཀཾ་​ཚང་​གི་​རྣམ་​ཐར་(ཤོག་​གྲངས་​༡༩p.37-38)ལས་​རྗེ་​མི་​བསྐྱོད་​རྡོ་​རྗེའི་​རྣམ་​ཐར་​སྐབས་​ན། ཀོང་​ལུང་​རལ་​གསུམ་​གྱི་​དགེ་​དགོན་​ཀུན་​བརླགས་​པར་​ཡོན་​མཆོད་​གཞན་​ཐམས་​ཅད་​གྲོས་​འཆམས་​ཚུལ་​དང་​། རྗེ་​འདིས་​ཀར་​དགེའི་​འཁྲུག་​པ་​བསྡུམ་​ཚུལ་​སོགས་​གསལ་​ལ། དགའ་​ལྡན་​པ་​ནང་​སོ་​དོན་ [page 16] གྲུབ་​རྒྱལ་​པོས་​ཆུ་​མོ་​གླང་​གི་​ལོ་(1553)ལ་​སྐྱོར་​མོ་​ལུང་​གི་​རྫོང་​དམའ་​འབེབས་​སུ་​བཏང་​བ་​དང་​། དེ་​ནས་​ས་​མོ་​འབྲུག་​གི་​ལོ་(1568)ལ་​ལྷོ་​ཁ་​ཕྱོགས་​སུ་​དཔུང་​འཁྱེར་​སྐབས། བསམ་​ཡས་​ཕྱོགས་​ལ་​ལག་​འཇོག་​བྱས་​པས། བསམ་​ཡས་​ཆོས་​སྐྱོང་​གི་​འཕྲུལ་​གྱིས་​གཤེགས་​པར་​རྒྱལ་​དབང་​གསུམ་​པའི་​རྣམ་​ཐར་(ཤོག་​གྲངས་​༧༦-༧༧)སོགས་​ལས་​གསལ་​ལོ། ནང་​སོ་​དགའ་​ལྡན་​པ་​དོན་​གྲུབ་​རྒྱལ་​པོའི་​གཅུང་​སྡེ་​པ་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​ནི། རྒྱལ་​དབང་​གསུམ་​པའི་​རྣམ་​ཐར་(ཤོག་​གྲངས་​༩༢)ལས། (མེ་​གླང་​ལོར་(1577)སོག་​ཡུལ་​དུ་​ཕེབས་​སྐབས)ར་​སྒྲེང་​ནས་​ཆིབས་​ཐོག་​དུ་​འཁྱོན་​ཐོག ས་​སྐྱོང་​བཀྲ་​ཤིས་​པས་​ཆིབས་​ཡོབ་​ལ་​འཇུས་​ནས། བསྟན་​པའི་​དཔལ་​གྱུར་​བླ་​མའི་​ཞབས་​པད་​བརྟན། བསྟན་​འཛིན་​སྐྱེས་​བུས་​ས་​སྟེང་​ཡོངས་​ལ་​ཁྱབ། ཅེས་​ཚིག་​རྐང་​གཉིས་​འཕྲལ་​རྩོམ་​མཛད་​ཐོག མཆི་​མས་​བརྣངས་​ཏེ་​གསུང་​རྒྱུ་​མ་​བྱུང་​བས། བསྟན་​པའི་​སྦྱིན་​བདག་​མངའ་​ཐང་​འབྱོར་​བ་​རྒྱས། བསྟན་​པ་​ཡུན་​རིང་​གནས་​པའི་​བཀྲ་​ཤིས་​ཤོག ཅེས་​ཆིབས་​ཐོག་​ནས་​གནང་​ངོ་​། ཞེས་​དང་​། རྒྱལ་​དབང་​བཞི་​པའི་​རྣམ་​ཐར་(ཤོག་​གྲངས་​༢༣)ལས། དེ་​ནས་​ས་​སྐྱོང་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​གྱི་​གསུངས་​ལས། དེ་​དང་​འབྲེལ་​བར་​བྱང་​ཕྱོགས་​ས་​སྐྱོང་​གི། ཕོ་​བྲང་​རྒྱ་​བོད་​ཀུན་​གྱིས་​གཏུགས་​པའི་​གནས། དགའ་​ལྡན་​ཁང་​གསར་​ཞེས་​བྱ་​ལྕང་​ལོ་​ཅན། ནོར་​ལྡན་​དཔལ་​མོ་​མགྲོན་​དུ་​བོས་​འདྲ་​ཡོད། ཅེས་​བསྔགས་​པ་​བརྗོད་​པའི་​གཞིས་​ཀ་​དགའ་​ལྡན་​ཁང་​གསར་​དུ་​སྤྱན་​དྲངས། ཞེས་​སོགས་​གསུངས་​པ་​ལྟར་​གྱི་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​དེ་​ཡིན། ས་​སྐྱོང་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​བཞུགས་​ཡུལ་​གཙོ་​བོ་​ནི་​བདེ་​ཆེན་​རྫོང་​དང་​། དགའ་​ལྡན་​ཁང་​གསར། འདིའི་​གཅེན་​ནང་​སོ་​དོན་​གྲུབ་​རྒྱལ་​པོའི་​བཞུགས་​ཡུལ་​བྱེ་​རི་​སྟག་​རྩེ་​དང་​། གཞིས་​ཀ་​བྲག་​དཀར་​སོགས་​ཡིན་​པར་​ངེས། མཆེད་​འདི་​གཉིས་​ཀྱིས་​བོད་​རྒྱལ་​ཁབ་​ལྟེ་​བ་​ལྷ་​སའི་​ཡུལ་​གྲུ་​ཀུན་​ལ་​དབང་​བསྒྱུར་​བར་​མ་​ཟད། སྐབས་​ཤིག་​ན། སྣེ་​གདོང་​གོང་​མ་​དང་​། རིན་​སྤུངས་​པ་​སོགས་​ཀྱིས་​ཀྱང་​ངོ་​ལྟོས་​མཛད་​དགོས་​པ་​ལྟ་​བུར་​བྱུང་​ཡོད་​ཚོད། སྡེ་​པ་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​འདིའི་​དབང་​འོག་​ཏུ་​བོད་​ཡུལ་​དབུས་​སྐྱིད་​ཤོད་​འདི་​ཡོད་​པར་​མ་​ཟད། སྣེ་​གདོང་​གོང་​མའི་​བློན་​ཆེན་​མཛད་​ནས་​ཆབ་​སྲིད་​ཀྱི་​ཞབས་​འདེགས་​བྱེད་​པོ་​གཙོ་​བོ་​ཞིག་​ཡིན་​པར་​ངེས། གང་​ཕྱིར་​ཞེ་​ན། རྒྱལ་​དབང་​བཞི་​པའི་​རྣམ་​ཐར་(ཤོག་​གྲངས་​༢༤)ལས། རིན་​སྤུངས་​ཞབས་​དྲུང་​ངག་​དབང་​འཇིགས་​གྲགས་​ཀྱིས་​ས་​སྐྱོང་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​པ་​ལ་​འཕྲིན་​དུ་​བྱ་​བ་​ཡོན་​ཏན་​གསུམ་​གྱི་​དོ་​ཤལ་​བྱ་​བ་​ཕུལ་​གནང་​ཚུལ་​དང་​། དེའི་​དོན་​ཡང་​དེ་​ཉིད་(ཤོག་​གྲངས་​༢༤)ལས། བོད་​ཤིང་​སྒོ་​ཅན་​གྱི་​རྒྱལ་​སྲིད་​འཆགས་​འཇིག་​ཇི་​ལྟར་​བྱེད་​ཀྱང་​ཁྱོད་​ཀྱི་​ལག་​ཏུ་​ཡོད་​དོ་​ཞེས། མདུན་​ན་​འདོན་​གྱི་​གཙོ་​བོ་​དང་​། དཔའ་​མཛངས་​རྟུལ་​ཕོད་​པ་ [page 17] སོགས་​ལ་​བརྟེན། ཟོལ་​གྱི་​བསྟོད་​པའམ་​སྨད་​པ་​གང་​རུང་​དུ་​སྙན་​གྱི་​དགོངས་​པའི་​དབང་​གིས་​འཐེན་​ཆོག་​པའི་​ཚིག་​སྦྱོར་​ངོ་​མཚར་​བ་​དང་​། ཞེས་​དང་​། སྐྱིད་​ཤོད་​ཞབས་​དྲུང་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​པ་​མངའ་​ཐང་​མཐོ་​བ་​དང་​། དགྲ་​ཐོག་​ལ་​དཔའ་​ཞིང་​མཁྱེན་​སྤྱོད་(=དཔྱོད)ཡངས་​པར་​སོང་​བས་​རང་​གཞན་​ཀུན་​གྱིས་​བསྔགས་​པའི་​གནས་​སུ་​གྱུར་​པ་​དེ་​ལ། ཞབས་​དྲུང་​རིན་​པོ་​ཆེ་​བསོད་​ནམས་​རྒྱ་​མཚོས་(=རྒྱལ་​དབང་​གསུམ་པ)། ཁྱོད་​རང་​འཇིགས་​བྱེད་​ཀྱི་​རྣལ་​འབྱོར་​བ་​ཡིན་​པས་​འདི་​ཉེ་​བར་​མཁོ་​བ་​ཡོད་​གསུངས་​ནས། དངུལ་​གྱི་​ཀ་​པཱ་​ལི་​ཁ་​གཅོད་​ལ་​གཡུ་​ཁྱུག་​པོ་​ཡོད་​པ་​གནང་​བ། འདི་​སྐབས་​སྡེ་​པས་(འདི་​སྐྱིད་​ཤོད་​སྡེ་​པ་​ཆོས་​རྗེའི་​ཡབ་​ཡིན)ཀ་​པཱ་​ལིས་​གཙོས་​ཟང་​ཟིང་​གི་​དངོས་​པོ་​མང་​པོ་​དང་​། ཆོས་​ལུང་​བདེ་​ལེགས་​ཀྱི་​ས་​རྣམས་(རྒྱལ་​དབང་​བཞི་​པ་​ལ་)འབུལ་​བ་​མཛད། ཅེས་​སོགས་​གསུངས་​པ་​ལ་​དཔག་​ན་​དེ་​ལྟར་​ར་​འཕྲོད་​པར་​འདུག དེ་​ཡང་​སྡེ་​པ་​འདིའི་(བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་)སྐུ་​མཆེད་​ནང་​སོ་​དོན་​གྲུབ་​རྒྱལ་​པོ་​ས་​འབྲུག་​ལོར་(1568)གཤེགས་​ནས་​ལོ་​བདུན་​པ་​ཤིང་​ཕག་​ལོ་(1575)ལ། སྡེ་​པ་​རིན་​སྤུངས་​པས་​དམག་​ཁྲི་​ཕྲག་​ཏུ་​ཉེ་​བ་​བཏེགས་​ནས་​སྟོད་​ལུང་​སོགས་​བཅོམ་​ནས་​སྐྱིད་​ཤོད་​དུ་​སླེབས་​སྐབས་​དགྲ་​ཐབས་​ལ་​མངོན་​པར་​དཔའ་​བས་​གཙང་​དཔུང་​ཕྱིར་​བཟློག་​མཛད་​པར་​ངེས་​ལ། ྋགོང་​ས་​ལྔ་​པ་​ཆེན་​པོའི་​དེབ་​ཐེར་(ཤོག་​གྲངས་​༡༡༥)ལས་​ཀྱང་​འདི་​ལྟར་​གསུངས་​ཏེ། གཅུང་​སྡེ་​པ་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​པས། གོང་​སར་​ཡར་​རྒྱབ་​ནས་​ཞབས་​འདྲེན་​ཞུས་​སྐབས་​སྐྱིད་​ཤོད་​ཀྱི་​དཔུང་​རྣམས་​ལྷོ་​ཁར་​བཏོན་​པ་​སོགས་​སྡེ་​སྲིད་​ཀྱི་​ཞབས་​ཏོག་​ཏུ་​འགྱུར་​བར་​བརྟེན། གཞིས་​ཀ་​བྲག་​དཀར་​གྱི་​རྫོང་​དཔོན་​གནང་​། སྐྱིད་​སྨད་​རྣམ་​རྒྱལ་​སྒང་​གི་​སྒྲུབ་​མཆོད་​གླིང་​མཁར་​དུ། སྣེ་​གདོང་​ཡར་​རྒྱབ་​སོགས་​ལྷོ་​རྒྱུད་​ཀྱི་​དཔུང་​རྣམས་​འབྱོར་​བའི་​སྟེང་​དུ། སྡེ་​པ་​བཀྲ་​ཤིས་​གཉིས་(ཉིད་?)ཀྱིས་​འགོ་​མཛད་​ནས་​མཆོངས་​པ་​དང་​། སྟོད་​ལུང་​མཚོ་​སྣ་​གདོང་​དུ་​ཡར་​གོང་​ཆུ་​སྙུག་​གཉལ་​བྱར་​ཡོར་​གསུམ། ལྷོ་​བྲག་​དྭགས་​ཀོང་​དུ་​རྒྱལ་​བཟང་​གི་​དཔུང་​ཞིབ་​སྒྲིལ་​བྱུང་​བ་​བཟློག་​ཐུབ་​པ་​སོགས་​དགྲ་​ཐོག་​ཏུ་​མངོན་​པར་​ལྕི་​བའི་​དཔའ་​གྲགས་​ཀྱིས་​སྲིན་​པོའི་​རྒྱལ་​པོ་​ལང་​ཀ་​མགྲིན་​བཅུ་​ལ་​སྐྱེངས་​པ་​སྟེར་​ནུས། དགའ་​ལྡན་​དངུལ་​གདུང་​རིན་​པོ་​ཆེར་​སྒོ་​རྒྱན། འཕྲུལ་​སྣང་​གཙུག་​ལག་​ཁང་​གི་​གསེར་​ཐོག་​བཟོ་​བ། རིན་​ཆེན་​སྒང་​དུ་​རིག་​པའི་​དབང་​ཕྱུག་​ཆོས་​ཀྱི་​གྲགས་​པའི་​རིང་​ལུགས་​ཀྱི་​བཤད་​གྲྭ་​འཛུགས་​པ་​སོགས་​རྣམ་​དཀར་​གྱི་​མཛད་​པའི་​ཟླ་​སྣང་​གིས་​ལེགས་​བྱས་​པུཎྜ་​རི་​ཀའི་​ཚལ་​ཆེས་​ཆེར་​རྒྱས་​པར་​མཛད་​ཅིང་​། ཞེས་​སོགས་​གསུངས་​པ་​དེ་​དག་​ལ་​དཔག་​ན་​ཡང་​སྐྱིད་​ཤོད་​སྡེ་​པ་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​འདི་​ཆོས་​སྲིད་​ལུགས་​གང་​ཐད་​ནས་​མངོན་​པར་​འཕགས་​པ་​ཞིག་​ཡིན་​པར་​གྲུབ་​ལ། དེ་​ཡང་​རྗེ་​ཙོང་​ཁ་​པ་​ནས་​རྒྱལ་​དབང་​གསུམ་​པའི་​བར་​དུ། བོད་​ཡུལ་​དབུས་​ཀྱི་​དགེ་​ལྡན་​པ་​སེ་​འབྲས་​སོགས་​ཀྱི་​སྦྱིན་​བདག་​གི་​གཙོ་​བོ་​ནི། སྡེ་​པ་​སྣེལ་​པའི་​གདུང་​རྒྱུད་​སྔ་​ཕྱི་​རྣམས་​ཡིན་​ཡང་​རྗེས་ [page 18] སུ་​སྡེ་​པ་​སྣེལ་​པའི་​དབང་​ཉམས་​པ་​ནས་​སྐྱིད་​ཤོད་​སྡེ་​པ་​ཡབ་​སྲས་​འདི་​རྣམས་​མངའ་​ཐང་​ཤིན་​ཏུ་​དར་​ཞིང་​དགེ་​ལྡན་​པའི་​བསྟན་​པའི་​ཞབས་​འདེགས་​ཞུ་​མཁན་​གཙོ་​བོ་​ཞིག་​བྱུང་​འདུག འབྲས་​སྤུངས་​དགའ་​ལྡན་​ཕོ་​བྲང་​ཞེས་​ད་​ལྟ་​གྲགས་​ཆེ་​བ་​འདི་​བཞེངས་​རྒྱུའི་​བཀའི་​བཀོད་​དང་​སྦྱིན་​པར་​སྣང་​སྟེ། ྋརྒྱལ་​དབང་​བཞི་​པའི་​རྣམ་​ཐར་(ཤོག་​གྲངས་​༢༦)ལས། ཨར་​པོའི་​སྐབས། དབྱངས་​ཅན་​ངག་​གི་​དབང་​ཕྱུག་​ས་​སྐྱོང་​བཀྲ་​ཤིས་​རབ་​བརྟན་​པས་(ཕྱག་​མཛོད་​ཆོས་​བཟང་​འཕྲིན་​ལས་=སྐུ་​མདུན་​རིན་​པོ་​ཆེ་​ཆོས་​བཟང་​འཕྲིན་​ལས་​དང་​སྡེ་​པ་​འདི་​གཉིས་​ཀྱིས)ཐུགས་​ཁུར་​མཉམ་​བཞེས་​ཀྱི་​རྣམ་​པས། ཞལ་​བཀོད་​དང་​འུ་​ལག་​གཏོང་​བ་​སོགས་​མཐུན་​རྐྱེན་​མང་​དུ་​བསྒྲུབས། ཞལ་​བཀོད་​ལ་​ཕེབས་​རེས་​ཀྱི་​སྡེ་​པ་​དཔོན་​གཡོག་​ཚང་​མས་​དན་​འབག་​མདའ་​ནས་​ཆིབས་​བཤོལ་​ཏེ་​རྩིག་​རྡོ་​བསྐྱེད་​པ། རྗེ་​བཙུན་​མི་​ལས་​སྲས་​མཁར་​དགུ་​ཐོག་​རྩིག་​པ་​ལ་​འགྲན་​བཟོད་​པ་​ལྟ་​བུ་​མཛད་​སྐད། ཅེས་​གསུངས་​པས་​གྲུབ་​ལ།