cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ལྷ་འབབ་དུས་ཆེན།
ཡང་དྲིན་ལན་བསབ་པའི་མདོར། དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུམ་ལྷ་མཛེས་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཞག་དགུ་བཅུའི་བར་དུ་ལྷ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏུ་གཤེགས་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་རྣམས་ཞག་དགུ་བཅུའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ག་ལ་བཞུགས་པ་མ་རྟོགས་སོ། །མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཀྱང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་གཏུགས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུར་བརྟགས་ཀྱང་མ་རྟོགས་སོ། །འཕགས་པ་ཉེ་བར་སྐྱོང་ལྟ་བུ་ལྷའི་མིག་མཆོག་གིས་ཕྱོགས་བཅུར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་བལྟས་ཀྱང་མ་མཐོང་ངོ་།།ཞེས་དང་། དེ་ཚེ་རྒྱལ་པོ་ཨུ་ཏྲ་ཡ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་མཐོང་བས་མི་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པའི་ཕྱིར། གླང་འགོའི་ཤིང་ཙནྡན་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་བྱས་ནས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་སུམ་དང་འདྲ་བར་བཞུགས་པར་དམིགས་ནས་མཆོད་པ་བྱས་སོ།།དེའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སྟོན་པ་དྲུག་བོས་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ད་ལྟར་ག་ལ་བཞུགས་ཞེས་དྲིས་ན། སྟོན་པ་དྲུག་གིས་རྒྱལ་པོ་ལ་འདི་སྐད་སྨྲས་སོ།།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། མི་མཁྱེན་ནམ། དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ནི་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མའོ།།སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྱུ་མ་ནི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས། བདག་ཅག་གི་གཙུག་ལག་ལས་ལོ་སྟོང་ངམ། ཉིས་སྟོང་ན་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཅན་སྒྱུ་མ་ཞིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འཆད་པས། དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ནི་སྒྱུ་མ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚེ་འཕགས་པ་ཉེ་བར་སྐྱོང་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ག་ལ་བར་སོང་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མཁྱེན་ཏམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ད་སྟེ་ཞག་བདུན་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གནམ་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་གཤེགས་སོ།།རྒྱལ་པོས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཐོས་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་སུ་གྱུར་ཏེ། ཡུལ་མི་བསྡུས་ནས་ཆག་ཆག་དང་། ཕྱག་དར་བྱས་ཏེ། སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཀྱང་བཤམས། དར་གྱི་ལྡ་ལྡི་དང་། བ་དན་དང་། གདུགས་བྲེས་ཏེ། ཞལ་ཟས་མང་པོ་དང་། རོལ་མོ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཤམས་ཤིང་སྦྱར་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སྟོན་པ་དྲུག་དེར་འོངས་ནས། ཁྱེད་རྣམས་འདི་ལྟར་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཤམས་ཤིང་སྦྱར་བ་འདི། རྒྱལ་པོ་སྤྱན་འདྲེན་ནམ། འོན་ཏེ་རྒྱལ་བུ་སྤྱན་འདྲེན་ནམ། དེ་དག་གིས་དེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། འོ་ན་བློན་པོ་ཆེན་པོ་འབོད་དམ། བྲམ་ཟེའམ་ཁྱིམ་བདག་འབོད་དམ། དེ་མ་ཡིན་ན་གཉེན་བཤེས་ཀྱི་དུས་སྟོན་བྱེད་དམ། སྨྲས་པ། དེ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཤེགས་སུ་གསོལ་ལོ།།སྟོན་པ་དྲུག་གིས་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་སུ་ཞིག །སྨྲས་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ།།ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སུ་ཞིག །སྨྲས་པ། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཡབ་བོ། །ཁྱེད་མི་ཤེས་སམ། ཞེས་དང་། བལྟམས་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་ནས་ཡུམ་ལྷ་མཛེས་དུས་བྱས་ཏེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གནམ་གྱི་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་ཡུམ་ལ་ཞག་དགུ་བཅུའི་བར་དུ་ཆོས་བཤད་དེ། ད་སྟེ་ཞག་བདུན་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་གཤེགས་སོ།།དེའི་ཚེ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སྟོན་པ་དྲུག་གིས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཐོས་ནས། ཕྲག་དོག་གི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ་རབ་ཏུ་མི་དགའ་བའི་མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་ནས། སྟོན་པ་དྲུག་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུག་སྟེ་འདི་སྐད་ཅེས་བགྲོས་སོ།།དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་ཕྱིར་འོངས་ན། མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་སྤོང་ཞིང་། དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས། བདག་ཅག་ནི་བྲེལ་ཞིང་ཕོངས་ལ་སྲོག་ལ་བབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བགྲོས་ནས། ཞེས་སོ།།
སེར་བྱེས་རིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་པས། ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༨ ལ།
སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོ།
སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོ་ནི། སློབ་དཔོན་འདི་རྒྱལ་རིགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྔོན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་འགའ་ཞིག་ཏུ་སློབ་དཔོན་འདི་མའི་ལྟོ་ན་གནས་པའི་ཚེ་མ་ལ་སེང་གེའི་གནོད་པ་བྱུང་སྟེ་མའི་ལུས་སེང་གེས་ཟོས་ཀྱང་ལྟོ་ན་གནས་པའི་ཁྱེའུ་སེང་གེས་མ་ཟོས་པར་བདེ་བར་སྐྱེས་པས་སེང་གེ་བཟང་པོ་ཞེས་བཏགས་པར་བཤད།
ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནས་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོ་དང༌། དེ་ནས་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ལ་རིམ་གྱིས་བརྒྱུད་པའི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་མན་ངག་རྣམས་དང༌། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནས་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས། དེ་ནས་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ལ་རིམ་གྱིས་བརྒྱུད་པའི་ཟབ་མོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་མན་ངག་རྣམས་རྫོགས་པར་གསན་ཏེ། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་ཐེག་པ་གསུམ་གའི་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མྱོང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་འཁྲུངས།
དེ་ནས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་དག་ལ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་གདམས་ངག་འདོམས་པར་མཛད། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་ལ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞུས་ནས་བསྒྲུབས།
རྨི་ལམ་དུ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་མགོན་གྱིས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཞིན། རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་པ་ལས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ནས་བྱམས་མགོན་གྱིས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་དང༌། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དང་བརྒྱད་སྟོང་པ་སྦྱར་བའི་མན་ངག་བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན། འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེས་མཛད་པའི་ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་ཉི་ཁྲིའི་བསྡུད་དོན་ལེ་བརྒྱད་མ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པའི་འགྲེལ་པ་རྟོགས་པར་སླ་བ། ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པ། ཙནྡྲ་པའི་རྣམ་དབྱེའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྣམས་མཛད་དོ། །
སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་སེམས་ཙམ་རྣམ་རྫུན་པ་དང་མཐུན་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པའི་སློབ་དཔོན་ཞིག་སྟེ་། སློབ་དཔོན་འདི་རྒྱལ་རིགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་། ཆོས་འབྱུང་འགའ་ཞིག་ཏུ་སློབ་དཔོན་འདི་མའི་ལྟོ་ན་གནས་པའི་ཚེ་མ་ལ་སེང་གེའི་གནོད་པ་བྱུང་སྟེ་མའི་ལུས་གེས་ཟོས་ཀྱང་ལྟོ་ན་གནས་པའི་ཁྱེའུ་སེང་གེས་མ་ཟོས་པར་བདེ་བར་སྐྱེས་པས་སེང་གེ་བཟང་པོ་ཞེས་བཏགས་པར་གསུངས་པའང་ཡོད་། དེ་ནས་ནར་སོན་པ་ན་རྒྱས་བའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་བསླས་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས་། ཕྱི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་གྱུར་། ཁྱད་པར་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་སྡེ་རིན་པོ་ཆེའི་དོན་ག་ངེས་གཏིང་ཚུགས་པ་ཞིག་ཡོང་པའི་སླད་། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་བསམ་སྦྱོར་གཉིས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟེན་ཏེ་། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་ནས་བརྒྱུད་པའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མན་ངག་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་གཉིས་དང་། འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེའི་གཞུང་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཀྲལ་བིའ་དབུ་མའི་གཞུང་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་སྦྱངས་ཏེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་ཐེག་པ་གསུམ་་གའི་ལམ་གྱི་རིམ་་པའི་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མྱོང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་འཁྲུངས་། མནལ་ལམ་་དུ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོས་བསྟཔ་བཅོས་རྩོམ་པའི་བསྐུལ་མ་མཛད་པ་ཐི་བཞིན་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་དང་། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དང་བརྒྱད་སྟོང་པ་སྦྱར་བའི་མན་ངག་བརྒྱད་སྟོང་འགྲེག་ཆེན་དང་། འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེས་མཛད་པའི་ཉི་ཁྲིའི་བསྡུས་དོན་ལེ་བརྒྱད་མ་དང་། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པའི་འགྲེལ་པ་རྟོགས་པར་སླ་བ་སོགས་མང་དུ་མཛད་དོ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཚལ་གུང་ཐང་
དེ་ཡང་བཀའ་རྒྱུད་ཆེ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཚལ་པ་བཀའ་རྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་ཚལ་གུང་ཐང་དགོན་པ་ནི་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ལྷོ་ངོས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་བར་ཐག་ལེ་དབར་བཅུ་ཙམ་གྱི་སར(སྟག་རྩེ་རྫོང་ཁོངས)གནས་ཡོད་ཅིང་། ཚལ་གུང་ཐང་ཞེས་པ་ཚལ་དང་གུང་ཐང་གཉིས་ཀྱི་མིང་སྡེབ་ནས་འབོད་པ་སྟེ། བྱང་ངོས་ཀྱི་ཚལ་དགོན་པར་ཡང་དགོན་དང་དབུས་གླིང་ཞེས་གྲྭ་ཚང་གཉིས་དང་། ལྷོ་ངོས་གུང་ཐང་དུ་ཆོས་ཁྲི་ལྕོགས་དང་། གཟིམ་ཁང་ཤར། ཆོས་འཁོར་གླིང་བཅས་ཁག་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་ཚལ་ཡང་དགོན་ནི་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་པས་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཤིང་ལུག་(༡༡༧༥)ལོར་ཕྱག་བཏབ། དེ་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་ཙམ་སོང་བའི་མེ་ལུག་(༡༡༨༧)ལོར་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་བཏབ། ཉེ་གནས་དར་མ་དབང་ཕྱུག་གིས་བླ་མ་ཞང་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་དགོན་པ་དང་མི་སེར་གྱི་བདག་པོ་བྱས་ཏེ་དགོན་པའི་མཇུག་སྐྱོང་ཐོག་སྐུ་འབུམ་སོགས་བཞེངས་ནས་རྒྱ་བསྐྱེད། དེ་ནས་དཔོན་རབས་ཁ་ཤས་སོང་རྗེས་བླ་མ་ཞང་གི་སྲས་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་རྒྱ་ནག་ཏུ་བྱོན། གོང་མ་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོས་ཚལ་པ་ཁྲི་དཔོན་གྱི་འཇའ་ས་གནང། དེས་གུང་ཐང་གཟིམ་ཤར་བསྐྲུན། སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་མ་ཆགས་གོང་གུང་ཐང་དུ་བཤད་གྲྭ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བས་བདེ་གསང་གུང་གསུམ། དགའ་སྐྱོར་ཟུལ་གསུམ་ཞེས་དབུས་གདན་ས་དྲུག་ཏུ་གྲགས་པའི་གུང་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ཚལ་པ་ཁྲི་དཔོན་མངའ་ཐང་དར་སྐབས་གུང་ཐང་དར་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཡང་ཚལ་པའི་མངའ་ཐང་རིམ་ཉམས་པ་དང་། ལྷག་པར་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་ཡོས་(༡༥༠༧)ལོར་མེ་སྐྱོན་བྱུང་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་དབུས་དམར་ལྷ་ཆེན་དཔལ་འབར་(ཐུབ་དབང)སོགས་རྟེན་རྙིང་དགའ་ཤས་དང། ཆོས་ཁྲི། གཟིམ་ཁང་ཤར་གྲྭ་ཚང་ཆུང་ཆུང་གཉིས་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེར་ཉམས། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་དགུ་པ་རྗེ་དབོན་བློ་བཟང་ཉི་མའི་དུས་ནས་དགེ་ལུགས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་བྱུང་། ཏྰ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དུས་གང་གི་དབུ་བླ་ཟུར་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ་གྱིས་ཞལ་འཛིན་གནང་། དེ་རྗེས་ལྷ་བཟང་ཁང་གིས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ལྔ་བཅུ་པ་བྱ་བྲལ་དགེ་འདུན་ཕུན་ཚོགས་ལ་དགོན་གཞིས་མ་ལག་དང་བཅས་ཕུལ། དེའི་ཡང་སྲིད་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ(ཀན་སུའུ)དུ་བཞུགས་པར་གུང་ཐང་ཚང་ཞེས་འབོད་པ་དེས་ཚལ་གུང་ཐང་གཞུང་འབུལ་གནང་སྟབས་ཏྰའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་ཀློག་སློབ་སྐུ་ཞང་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་སྐུ་ཚ་དར་ཧན་མཁན་པོ་སྐལ་བཟང་ཡོན་ཏན་སོགས་ལ་གནང་བར་བརྟེན་དེ་ནས་གུང་ཐང་དགོན་པའི་བདག་ཐོབ་དེ་གུང་ཐང་བླ་དྲང་ཞེས་སྒེར་གུང་ཐང་པས་བྱེད། འཆད་ཉན་སོགས་ཀྱི་ཐད་དཔོན་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བུ་དཔོན་དགའ་བདེ་དཔལ(དེའི་སྐོར་གཤམ་དུ་ཚལ་པ་དགའ་བདེ་དཔལ་ཞེས་པར་གཟིགས)བས་གྲྭ་ཚང་ཆོས་འཁོར་གླིང་བཏབ་ནས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སློབ་གཉེར་བཙུགས་ཤིང། དབུས་གླིང་དུ་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་བཙུགས། ཚལ་པ་ཁྲི་དཔོན་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེའི་དུས་བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེ་གདན་གྲངས་ནས་ཚལ་པ་བཀའ་འགྱུར་ཞེས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཡོངས་ཀྱིས་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔེར་བྱེད་པ་དེ་བཞེངས་པ་སོགས་ཞིབ་པར་འཇོག་རི་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་པའི་《ཚལ་གུང་ཐང་གི་དཀར་ཆག་འགྲོ་མགོན་ཞལ་ལུང》ཞེས་པའི་ནང་གསལ།
རྗེ་བཙུན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན།
རྗེ་བཙུན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ནི། རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་གླང་༡༤༦༩ ལོར་གཙང་ཉང་སྟོད་ཀྱི་སའི་ཆ། རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན་གྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་རི་ནང་ཞེས་པའི་ཆར་གཏོགས་པ་ཁྱེའུ་ཞེས་པ་ཡིན་ལ། རྔོག་ཡེ་ཤེས་སེང་གེ་སོགས་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་དུ་མ་བྱུང་པའི་རིགས་ལས་རྟ་ནག་ཕྱུག་པོ་གཞུང་ལྷོ་སྨད་སོགས་ཀྱི་མི་ཁྱིམ་མང་པོའི་དཔོན་དུ་གྱུར་པ། ཕྱིས་སྨིན་དྲུག་འཁྱུང་རྩེ་སོགས་རྫོགས་ཆེན་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པའི་དཔོན་རྒྱུད་དུ་ཡབ་ནང་སོ་བསོད་ནམས་འཕེལ་དང་། ཡུམ་སྒྲོལ་མ་འབུམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས།
ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་བཞུགས་དུས་ལྷ་ས་སོགས་སུ་གནས་མཇལ་ལ་བྱོན་པར། རྗེ་བ་སོ་བ་དགེ་ལྡན་གྱི་ཁྲི་ཐོག་ཏུ་བཞུགས་པ་དང་མཇལ། རྗེ་བ་སོ་བས་ཁྱོད་ཀྱི་སྲས་འདི་བསྟན་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་བསྟན་འཛིན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་། མཚན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་དུ་ཐོགས། འཁྲུངས་མ་ཐག་ན་བཟའ་འདི་གསོལ་ཞེས་བཀྲ་ཤིས་ཁ་བཏགས་ཤིག་གནང་།
དགུང་ལོ་དྲུག་པ་ལ་རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཉང་སྟོད་ཀྱི་ཆབ་ཚན་ལ་ཕེབས་པ་གདན་དྲངས་ཏེ་གྲུབ་རྒྱལ་ལུགས་ཀྱི་ཚེ་དབང་ཞུ་བར་མཛད།
དགུང་ལོ་བདུན་པ་ལ་གནས་རྙིང་ཆོས་རྗེ་ཀུན་དགའ་བདེ་ལེགས་རིན་ཆེན་དབེན་གནས་སྨན་ཆུ་ན་བཞུགས་པའི་དྲུང་དུ་དགེ་བརྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། ཆོས་རྗེའི་ཞལ་ནས་ངའི་བླ་མ་ལན་དུ་མར་བསྔགས་པའི་པཎྜི་ཏ་ཡིན། ཁྱོད་ལ་ཁོང་གི་མཚན་གནང་འདུག་པ་འདི་ངས་སྤོ་མི་ནུས། ཁྱད་པར་འདི་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཆེན་པོ་ཡོད། རྟེན་འབྲེལ་ཆུགས་སུ་མི་རུང་གསུངས་ནས་མཚན་དེའི་སྟེང་དུ་དཔལ་བཟང་པོ་གནང་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་གསོལ།
སྨིན་དྲུག་འཁྱུང་རྩེ་དང་ཁྱེའུ་གཞིས་ཀ་སོགས་སུ་བཞུགས་ནས་དཀའ་ཆེན་བཞིའི་རྩ་གཞུང་དང་། རྩ་འཇུག་གཉིས། མདོ་སྡུད་པ། ལམ་སྒྲོན་སོགས་ཐུགས་འཛིན་མཛད་ཅིང་། གནས་རྙིང་ཆོས་རྗེའི་དྲུང་དུ་ལོ་ལྔ་བཞུགས།
དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་ལ་རྗེ་འདི་པ་ལ་སྐུ་མཆེད་ལྔ་ཡོད་པའི་བཞི་པ་དང་རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གནས་རྙིང་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་དུ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཞུས་ཏེ། ལོ་དེ་ལ་སྐུ་མཆེད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་གསན་སྦྱོང་ལ་ཕེབས།
བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་པཎ་ཆེན་ལུང་རིགས་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ། ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་འབྱོར་དཔལ་བཟང་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔར་གསན་སྤྱོང་མཛད། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔའི་དུས་སུ་ཚད་མ་སྡེ་བདུན་མདོ་དང་བཅས་པ་ལ་མཁས་པའི་གྲགས་པ་ཐོབ།
དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་[སེར་བྱེས་བརྙན་དེབ་ཏུ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བྲིས་འདུག]གི་སྐབས་པཎ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ཁྲི་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པའི་དྲུང་ནས་འདུལ་བ་མདོ་རྩ། མངོན་པ་མཛོད་སོགས་གཞུང་ཆེན་དང་ཆོས་བཀའ་མང་དུ་གསན།
དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཕར་ཚད་དབུ་གསུམ་དང་། འདུལ་མཛོད་བཅས་བཀའ་པོད་ལྔར་མཁས་པའི་གཙུག་རྒྱན་དུ་གྱུར། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡེ་ཤེས་སམ་ཁྱུང་པོ་བྱ་བྲལ་ལས་གཞི་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ལེན་སོགས་གསུང་ཆོས་མང་དུ་གསན།
དགུང་ལོ་ཉེར་གསུམ་པ་ལ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་དགེ་བསྐོས་མཛད། དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་རྗེ་ཤེས་རབ་སེང་གེའི་དངོས་སློབ་མཁས་གྲུབ་རིན་ཆེན་བཤེས་གཉེན་ལ། ནི་གུ་ཆོས་དྲུག །རྟ་མགྲིན་གསང་སྒྲུབ་སོགས་ཤངས་པ་ལུགས་ཀྱི་ཟབ་ཆོས་དུ་མ་དང་། གུ་རུ་ཞི་དྲག་སོགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དུ་མ། དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་གི་ལུང་སོགས་གསན། རྗེའི་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་ཁྲིད་མཁས་གྲུབ་རིན་ཆེན་བཤེས་གཉེན་འདི་ཉིད་ལས་ཉམས་ཁྲིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གསན་པས་དབུ་མའི་ལྟ་བ་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པས་བླ་མ་འདི་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་མཛད།
གཞན་ཡང་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ཞལ་གཟིགས་པའི་རྟ་ནག་ཆོས་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལས་ཚེ་དཔག་མེད་གྲུབ་རྒྱལ་ལུགས་ཀྱི་དབང་སོགས་ཆོས་བཀའ་ཅི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་རྗེ་དབྱངས་པ་གྲགས་བསམ་པ་ལས་གསང་བདེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དང་། བསྐྱེད་རྫོགས་སོགས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་གསན།
དེ་ལྟར་དགུང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ཡན་ལ་གཙང་ཕྱོགས་སུ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གསན་སྦྱོང་རྒྱ་ཆེན་མཛད་ནས། དཔལ་འཁོར་བདེ་ཆེན་དང་། གནས་རྙིང་གཟུངས་སྒྲུབ་རྣམས་སུ་རབ་འབྱམས་ཀྱི་གྲྭ་སྐོར་མཛད། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིའི་སྐབས་དབུས་སུ་ཕེབས་ནས་སེ་རར་ཆོས་རྗེ་དོན་ཡོད་དཔལ་ལྡན་དང་མཇལ། གཉལ་སྟོན་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་དྲུང་དུ་རྩ་འཇུག་གཉིས་ཀྱི་ཊཱིཀྐ། དྲང་ངེས་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཊཱིཀྐ། ཀརྨ་ཤ་ཏམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལེའུའི་རྣམ་བཤད་སོགས་དང་། པདྨ་དབང་ཆེན་གྱི་གཏོར་དབང་སོགས་ཟབ་ཆོས་མང་དུ་གསན་ཅིང་། དེ་ཚེ་ཆོས་མཚམས་ཤིག་ལ་སེ་ར་རྩེར་རྗེའི་གཟིམས་ཁང་སེར་པོར་དཔེ་མཚམས་ལ་བྱོན་ཏེ་དྲང་ངེས་རྣམ་འབྱེད་ཐུགས་ལ་བྱང་བར་བཟུང་ནས། དེའི་དོན་རྗེའི་རྩ་འཇུག་གི་ཊཱིཀ་ཆེན་གཉིས་དང་། སྟོང་ཐུན་སྐལ་བཟང་མིག་འབྱེད་སོགས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ཅིང་། མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ། དབུ་མ་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་སོགས་ལ་གཟིགས་རྟོག་མཛད་པས་དབུ་སེམས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ངེས་པ་རྙེད། རྗེ་ཤེས་རབ་བཟང་པོའི་དྲུང་དུ་བསྙེན་རྫོགས་བསྒྲུབས་ཤིང་། རྗེ་དེ་ཉིད་ལས་བསླབ་བྱ་ཆེན་མོ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་བཤད་ལུང་དུ་མ་དང་། དཔལ་མཆོག་རིགས་བསྡུས་སོགས་ཀྱི་དབང་། རྟ་མགྲིན་ཤྭོ་ན་བཞི་སྐོར་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་གནང་འགའ་ཞིག་གསན།
དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་གྱི་སྐབས་གནས་རྙིང་ཆོས་རྗེའི་བཀའ་བཞིན་སླར་ཡང་གཙང་ཕྱོགས་ལ་ཕེབས་ནས་ལོ་གསུམ་རིང་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་གསུངས།
དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་པ་ལྕགས་ལུག་ ༡༥༡༡ ལོར་མཁས་གྲུབ་དོན་ཡོད་དཔལ་ལྡན་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་སེར་བྱེས་མཁས་སྙན་གྲྭ་ཚང་གི་མཁན་པོར་ཕེབས། རྗེ་འདིར་མཁས་པའི་གྲགས་པ་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་སྟབས་སྡེ་པ་སྒར་པས་རིས་མེད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་བསགས་ནས་པོ་ཏ་ལ་དང་གཞིས་ཀ་སྣེའུ་རྣམས་སུ་རྗེ་འདི་དང་བགྲོ་གླེང་ཡང་གནང་བཅུག །
དགུང་ལོ་ང་ལྔའི་སྐབས་སྟག་རྩེ་རིན་ཆེན་སྒང་གི་མཁན་པོར་ཕེབས། དེ་ནས་མི་རིང་བར་སེ་རའི་ཁྲི་ཐོག་བཅུ་གཉིས་པར་ཕེབས། དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༥༣༨ ལོར་རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་ཚབ་ཏུ་བསྐྱར་དུ་སེ་རའི་ཁྲི་པ་གནང་།
དགུང་ལོ་དོན་གསུམ་གྱི་སྐབས་ཆོས་རྗེ་ཤེས་རབ་སེང་གེ་ལ་གྲྭ་ཚང་གི་འཆད་ཉན་འགན་འཁྲི་གནང་ནས་རྗེ་ཉིད་ཟུར་བཞུགས་མཛད།
སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་བདེ་ཆེན་གསང་སྔགས་མཁར་གྱི་གདན་སར་ཕེབས། སློབ་མའི་གཙོ་བོ་དཀའ་ཆེན་ཤེས་རབ་རྒྱལ་པོ། རྟ་ནག་དགེ་འདུན་བློ་བཟང་། ཁྱུང་ཕྲུག་བྱམས་པ་བཀྲ་ཤིས། པཎ་ཆེན་བདེ་ལེགས་ཉི་མ། རྗེ་དྲུང་ཤེས་རབ་དབང་པོ། དྭགས་པོ་ནམ་མཁའ་གྲགས་སོགས་མང་དུ་བྱུང་།
བཀའ་རྩོམ་གྱི་སྐོར་ལ། སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་གི་རྗེ་བཙུན་པའི་གསུང་འབུམ་དཔེ་བསྡུར་མའི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་ལེགས་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་དཔེ་གཟུགས་གླེགས་བམ་བཅོ་ལྔ་བཞུགས་ཤིང་། བསྟན་བཅོས་དེ་དག་ལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱིས་གཙོས་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྱི་ཡུལ་གྲུ་རྣམས་སུ་ཐོས་བསམ་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
༢༠༡༦.༠༨.༡༡.ལ་སེར་བྱེས་རིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་བཏུས་བསྒྲིགས་བྱས།
ཚལ་པ་སི་ཏུ་
གོང་དུ་ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པར་གཟིགས།
འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག
ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་མཇལ་འཕྲོད།(སྒྲུང་རྩོམ) བེ་རི་འཇིགས་མེད།
གངས་རིན་པོ་ཆེ།
"མཁན་པོ་ཨོ་རྒྱན་རིག་འཛིན་ནས་བསྒྲིགས། 2023.7.26"
གངས་རིན་པོ་ཆེ།
གངས་ཏི་སེའམ་གངས་རིན་པོ་ཆེ་ (Kailāsa, 冈仁波齐峰) ནི་བོད་ལྗོངས་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་གི་བྱང་རྒྱུད་མཚོ་མ་ཕམ་དང་ཁད་ཉེར་དུ་ལྷུན་ཆགས་སུ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་ (6,638 m (21,778 ft).ཡོད་པ་དང་། གང་སྐོར་ཐེངས་གཅིག་ལ་སྤྱི་ལེ་52 དང་སྒྲོལ་མ་ལ་ཡི་མཐོ་ཚད་སྨི་ 5723 ཡོད། གནས་འདིར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་སྔོན་ནས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་དང་། ཕྱི་རོལ་རིག་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཡོད།
མིང་དོན།
གངས་རི་འདི་ལ་ཀཻ་ལཱ་ས་ (कैलास Kailāsa) ཞེས་པ་ནི་ལེགས་སྦྱར་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དུ་"ཤེལ"ཞེས་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་"ཏི་སེ"ཞེས་པ་ཡང་བསིལ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་བཤད། ཡང་འགའ་རེས"ཏི་སེ"ཞང་ཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཆུ་ཡི་མིང་ཡིན་པས་ཆུ་ཡི་ཕུགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་གོ་ཆོག་ཚུལ་བཤད་པའང་ཡོད། དེ་བཞིན"གངས་རིན་པོ་ཆེ"ཞེས་པ་ནི་བོད་སྐད་དེ"གངས"ནི་ཁ་བ་དང"རིན་པོ་ཆེ"ནི་རྩིས་ཐང་ཆེ་བའི་དོན་ཅན་ལ་འཇུག་པ་གོ་སླ།
ནང་པའི་ལུགས།
དེ་ལྟ་བུའི་གངས་རི་ནི་«མཛོད་འགྲེལ་»ལས། རི་ནག་པོ་དགུ་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ན་གངས་རི་དང་ཚུར་རོལ་ན་མཚོ་མ་དྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཆུ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ་གངྒ་དང་སིནྡྷུ། སི་ཏྰ། པཀྵུ་བཅས་འབབ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། པདྨའི་ལུང་བསྟན་བཀའ་རྒྱ་མ་ལས་གངས་ཏི་སེ་ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་འདྲ་བའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཟངས་ལུང་ཡོད་ཅེས་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། «བློན་པོ་བཀའ་ཐང་» ལས། “རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་བྱང་ཕྱོགས་བཙལ་བ་ན། རི་ནག་དགུ་འདས་ཕ་རོལ་གངས་ཏི་སེ། །”ཞེས་པ་དང་། དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་ (d. 1054) མངའ་རིས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བཙུན་བྱང་ཆུབ་འོད་ (cent. 11) ཀྱིས་གདན་དྲངས་སྐབས་ཏི་སེའི་མདུན་བར་ཁའི་ཐང་དུ་ཕེབས་ཚེ། ཇོ་བོ་རྗེའི་ཞལ་ནས། ཏི་སེའི་གངས་ནས་གནས་བརྟན་རྣམས་གདུགས་ཚོད་ཀྱི་གནྜི་རྡུང་བྱུང་། རང་རེ་ཡང་གུང་གི་དྲོ་གྱིས་ཤིག་གསུངས་པ་སོགས་རྒྱ་བོད་པཎ་གྲུབ་སུས་ཀྱང་ཏི་སེ་ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རི་འདི་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན།
གནས་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་ནས་འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན་（1143–1217）ནས་རྗེ་དཀོན་མཆོག་ཕན་བདེ་ཉི་མའི་བར་གངས་ཏི་སེའི་རིག་པ་འཛིན་མཁན་རྡོར་འཛིན་དང་འབྲི་གུང་པའི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་མ་ཆད་པ་བྱུང་། ཁྱད་པར་དུ་མཉམ་མེད་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྒྲུབ་གནས་སུ་གྱུར་ཚུལ་ནི། རྗེ་ལྷོ་བྲག་མར་པ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ (1012–1097) ཀྱིས་ལུང་བསྟན་ལྟར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་ (1040–1123) གནས་འདིར་སྒྲུབ་པ་ཡུན་རིང་མཛད། དེ་བཞིན་དུ་འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་ (1175–1255) དང་། གྲུབ་ཐོབ་སེང་གེ་ཡེ་ཤེས་ (1181–1255) རྒོད་ཚང་པ་མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ་ (1189-1258）གཙོ་བོ་འགྲོ་མགོན་བཀའ་རྒྱུད་པའི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་དར། གཞན་ཡང་དགེ་ལྡན་པའི་སྐྱེས་ཆེན་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་ (1570–1662) རྙིང་གྲུབ་ཆེན་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་(1781–1851) སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་མྱོང་བའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན།
ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས།
ཧིན་དྷུ་ཆོས་ལུགས་ཁྲོད་དུ་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་ན། གངས་ཏི་སེ་ནི་ལྷ་ཆེན་པོ་ཤི་བའ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ (Shiva) ཡི་བཞུགས་གནས་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་དང་ལྷན་དུ་བཙུན་མོ་པརྦ་ཏི་ (Parvati) དང་སྲས་ག་ནེ་ཤ་ (Ganesha) དང་ཀར་ཏི་ཀེ་ཡ་ (Kartikeya) རྣམས་ཀྱང་བཞུགས་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་གཏན་རྒྱུད་གྲགས་ཅན་«ར་མ་ཡ་ནའི་རྟོག་བརྗོད་ནང་»གི་ཨུཏྟ་ར་ཀནྡ་ཞེས་པའི་ཚན་པའི་ནང་གསལ་ལྟར་ན། རྒྱལ་པོ་རཱ་ཝ་ཎ་ (Rāvaṇa) ནའམ་སྲིན་པོ་ལངྐ་མགྲིན་བཅུ་ཡིས་ལྷ་དབང་ཕྱུག་ལ་འཁོན་ལན་སློག་པའི་ཆེད་དུ་གངས་རི་ཏི་སེ་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་རྩིས་བྱས་ཀྱང་། ལྷ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་གིས་རྐང་གཡས་ཀྱི་མཐེ་མོས་མནན་ཏེ་བདུད་ཀྱི་ལམ་བཀག་པར་བཤད། དེ་བཞིན་«མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཏ་» (Mahābhārata) དང་«ཝིཥྞུ་པུ་རཱ་ཎ་» (Viṣṇu purāṇa) སོགས་སུ་གངས་ཏི་སེའི་སྐོར་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་།
གཅེར་བུ་པའི་ལུགས།
གཅེར་བུ་པའམ་ཇེན་གྱི་གསུང་རབ་ལྟར་ན། ཨཤྟ་པ་ད་ནི་ཏཱིརྠཾ་ཀ་ར་(tīrthaṅkara) ཞེས་ཇེན་གྱི་བླ་རབས་ནང་གི་ཆེས་ཐོག་མ་དྲང་སྲོང་རྀཥ་བྷ་དེ་བ་(Ṛṣabhadeva) མཆོག་ཐར་པའམ་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་གནས་ཡིན་པར་འདོད།
འཇིགས་མེད་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག
འཇིགས་མེད་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག་(༡༩༥༥-)ནི་འབྲུག་ཡུལ་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་རེད།ཁོང་གིས་སྤེལོ་༡༩༧༢ནས་༢༠༠༦བར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་རེད།
བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ།
བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་(༡༨༩༣-༡༩༦༣)ནི་འབྲས་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་སྤེལོ་༡༩༡༤ནས་༡༩༦༣བར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་རེད།
ཚལ་པར་འགས་
ཚལ་པ་ཞེས་པ་དུམ་བུའི་མིང་ཡིན་པས། དུམ་བུར་འགས་པ་ལ་ཟེར།
མཐུ་སྟོབས་རྣམ་རྒྱལ།
མཐུ་སྟོབས་རྣམ་རྒྱལ་(༡༨༦༠-༡༩༡༤)ནི་འབྲས་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་སྤེལོ་༡༨༧༤ནས་༡༩༡༤བར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་རེད།
ཚལ་དབུས་གླིང་གྲྭ་ཚང་
ཚལ་དབུས་གླིང་། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་རྗེ་ཀུན་མཁྱེན་དད་པས་བཏབ། གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས། དགོན་བདག་སེ་ར་ཧར་གདོང་ཁང་ཚན།
ཚལ་དབུས་གླིང་གྲྭ་ཚང་།
ཚལ་དབུས་གླིང་། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་རྗེ་ཀུན་མཁྱེན་དད་པས་བཏབ། གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས། དགོན་བདག་སེ་ར་ཧར་གདོང་ཁང་ཚན།
ཚལ་པ་དགའ་བདེ་དཔལ་
བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བློན་པོ་མགར་སྟོང་བཙན་གྱི་རིགས་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བ་མགར་རྒྱལ་བ་འབྱུང་གནས་དང་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གཉིས་མཆོད་ཡོན་དུ་གྱུར། མགར་རྒྱལ་བ་འབྱུང་གནས་ལ་སྲས་སངས་རྒྱས་དངོས་གྲུབ་འཁྲུངས་པ་དཔོན་དུ་བསྐོས་ དགེ་འདུན་ཚལ་པའི་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཙུགས། དེའི་སྲས་དཔོན་ཆེན་རིན་ཆེན་རྒྱལ་གྱིས་དཔོན་གྱི་ལས་ཀ་བཟུང་སྟེ་གོང་དུ་བྱོན། སི་ཆེན་རྒྱལ་པོས་སྐྱིད་ཤོད་སྟོད་སྨད་དང་ སྟོད་ལུང། དགྲ་དོལ། འཕྱོང་པོ། རྒྱལ་སྨན། ཨེ་དྭགསགཉན་གསུམ་སོགས་ལྷ་ཁང་ཞིག་གསོ་བྱེད་པའི་མི་སྡེ་ཤེས་སུ་ཆུག་གི་འཇའ་ས་གནང། གུང་ཐང་དུ་བྱོན་ཏེ་གཟིམ་ཁང་ཤེ་དང། ཁྱམས་ར་ཆེན་མོ་བརྩིགས། དེའི་སྲས་གཉིས་པ་དགའ་བདེས་དཔོན་གྱི་གོ་ས་བཟུང། ཚལ་པའི་དགོན་སྡེའི་དོན་དུ་གོང་མའི་དྲུང་དུ་ལན་བདུན་བྱོན། མི་ཆེན་ཟམ་ཁ་དང་མ་མཐུན་ནས་ཐོག་མར་ཟམ་ཁ་དབང་ཆེ་བ་བྱུང་ཡང་རྗེས་སུ་དགའ་བདེས་རྒྱལ་ཁ་བླངས་ནས། ངེད་རང་གཉིས་པོ་ཁྱད་པར་ཆེ། ང་ནི་སགེ་འདུན་ཚལ་པ་ཡིན། དགའ་བདེ་དཔལ། བློ་བདེ་དཔལ་། སྐྱིད་བདེ་དཔལ། ད་ལྟ་ཚལ་པའི་དགའ་བདེ་དཔལ་ཞེས་གླུ་བླངས། དེ་ནས་རྒྱའི་བཟོ་བོ་མཁས་པ་བོས་ཏེ་རྒྱ་ཕིབས་དང་གསེར་འཕྲུ་སོགས་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཞེངས། ཆོས་འཁོར་གླིང་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་དང། དབུས་གླིང་དུ་སྔགས་གྲྭ་བཙུགས་པ་སོགས་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བྱུང། དགའ་བདེའི་སྲས་ཆུང་བ་སྨོན་ལམ་རྡོ་རྗེའི་དུས་ཚོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐོག་སྲིད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཡང་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ། དེའི་སྲས་ཆེ་བ་དཔོན་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེ་ཡིན།
བཀའ་བསྡུ་གསུམ་
བཀའ་བསྡུ་གསུམ་ནི་ནང་བསྟན་གྱི་བཀའ་བསྡུས་ཞིག་རེད།
སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱི་ལོ་དེར་གནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ཕུག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་སྦྱིན་བདག་མཛད་ནས་འོད་སྲུང་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་འདུས་ཏེ་ཀུན་དཀའ་བོས་མདོ་སྡེ་དང༌། ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་འདུལ་བ། འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་མངོན་པ་བཅས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་བསྡུས་པ་དེའོ།
ནྰ་ལན་དྰ་དགོན།
ནྰ་ལན་དྰ་དགོན་(ལེགས་སྦྱར་སྐད།: नालंदा)ནི་རྒྱ་གར་སྦི་ཧཱར་གྱི་རྗེས་ཤུལ་ཞིག་རེད། གནའ་བོའི་མ་ག་ཌྷ་(Magadha)གྱི་དགོན་པ་ཞིག་རེད།
བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་
བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་ནི་ནང་བསྟན་གྱི་བཀའ་བསྡུས་ཞིག་རེད།
མ་སྐྱེས་དགྲ། (རྒྱལ་པོ།)
མ་སྐྱེས་དགྲ་ནི་མ་ག་དྷ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་རེད།
སྔར་རྒྱ་གར་མ་ག་དྷའ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྷིན་བོ་ས་ལ་ཞེས་པའི་རྒྱལ་པོའི་གྲས་ཡིན་པ་དེ་ཁྲི་བཞུགས་ལོ་བརྒྱད་པར་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་མྱ་ངན་ལས་འདས། རྒྱལ་པོ་དེ་བཀའ་བསྡུ་དང་པོའི་སྦྱིན་བདག་ཏུ་གྱུར།
མེ་ལོང་གི་ཡེ་ཤེས།
རིག་པ་རང་བྱུང་གི་གདངས་འགག་མེད་དུ་གསལ་བ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས།
བཀའ་བསྡུར་
བཀའ་བསྡུར་ནི་ནང་བསྟན་གྱི་བཀའ་བསྡུས་ཞིག་རེད།
གང་པོ་
གང་པོ་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་གཙོ་བོ་ཞིག་རེད།
ཉན་ཐོས་ཉེ་འཁོར་བཅུའི་ནང་གསེས། ཆོས་སྟོན་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ།
དགྲ་བཅོམ་པ།
བདུད་བཞིའི་དགྲ་ཐམས་ཅད་བཏུལ་བའམ། ཐུལ་བར་བྱས་པའོ།
ཉག་ཆུ་
ཉག་ཆུ་
བོད་ཡུལ་ནི་ཆུ་ཀླུང་མང་པོའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན།
དེ་ནི་མཚོ་སྔོན་ཡུལ་ཤུལ་ཁྲི་འདུ་རྫོང་ནས་འབབ་ཅིང་། ཡུལ་ཤུལ་དང་དཀར་མཛེས་བཅས་བོད་ཁུལ་གྱི་རྫོང་ བརྒྱད་བརྒྱུད་པ་དང་།བོད་ཡུལ་གྱི་ཆུ་རྒྱུན་དེའི་རིང་ ཚད་སྤྱི་ལེ༨༥༠སྣང་།
ཉག་ཆུ་ནི་བ་ཡན་ཧ་རི་ནས་ཡུལ་ཤུལ་ཁྲི་འདུ་རྫོང་གི་ཤར་ངོས་བརྒྱུད་རྫ་ཆུ་ཁའི་སེར་ཤུལ་དང་དཀར་མཛེས་རྫོང་བརྒྱུད་ཉག་རོོོོང་དུ་བབས་ཏེ་ཉག་ཆུ་ཁ་སླེབས་ཤིང་དེ་ནས་ལང་ཧྲན་བརྒྱུད་ནས་མཐར་འབྲི་ཆུ་ལ་འདྲེས་པ་ཞིག་ཡིན།
ཨ་འབྲུག་ཚང་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་
ཨ་འབྲུག་ཚང་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་(༡༩༠༥-༡༩༦༤)ནི་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གྱི་དམག་སྤྱི་ཞིག་རེད།
བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི།
བདེན་པ་བཞི། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ། འགོག་པའི་བདེན་པ། ལམ་གྱི་བདེན་པ།
ཚལ་ཡང་དགོན་གྲྭ་ཚང་།
ཚལ་ཡང་དགོན་གྲྭ་ཚང་ནི་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གིས་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཤིང་ལུག(༡༡༧༥)ལོར་བཏབ། གྲུབ་མཐའ་ཚལ་པ་བཀའ་རྒྱུད་དང་དགོན་བདག་གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང་ཡིན།
ཚལ་ཡང་དགོན་གྲྭ་ཚང་
ཚལ་ཡང་དགོན་གྲྭ་ཚང་ནི་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གིས་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཤིང་ལུག(༡༡༧༥)ལོར་བཏབ། གྲུབ་མཐའ་ཚལ་པ་བཀའ་རྒྱུད་དང་དགོན་བདག་གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང་ཡིན།
འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད།
ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ། ཡང་དག་པའི་ངག ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཅས་བརྒྱད་དེ་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་གྱི་ནང་གསེས་སྡེ་ཚན་ཞིག།
ཚལ་ལུགས་
གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གི་ལུགས།
ཚས་
དཀྲི་བྱེད་དམ་འཐུམ་བྱེད་ཀྱི་མིང་དང་ཟས་ཁུ་བཅུད་ཅན་གྱི་མིང་།
ཉན་ཐོས་ཉེ་འཁོར་བཅུ་
སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ཉན་ཐོས་ཉེ་འཁོར་བཅུ་སྟེ། ཤཱ་རིའི་བུ་དང་། མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་དང་། འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་དང་། ཀུན་དགའ་བོ་དང་། སྒྲ་གཅན་འཛིན་དང་། ཀ་ཏྱའི་བུ་དང་། མ་འགག་པ་དང་། གང་པོ་དང་། རབ་འབྱོར་དང་། ཉེ་བ་འཁོར་རྣམས་སོ།
ཚལ་གཞི་མེའོ་ལྷ་ཁང་
ཚལ་གཞི་མེའོ་ནི་དེང་སྐབས་ལྷ་ས་བར་སྐོར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཁོངས་ཚོས་སྣག་སྲང་ལམ་ལ་ཡོད། རྒྱ་སྐད་ལ་ཚའི་ཧྲན་མེའོ་(财神庙)སྟེ་དེའི་གོ་དོན་ནི་ནོར་ལྷའི་ལྷ་ཁང་ཟེར་ཞིང་། ལྷ་ཁང་དེར་ཐོག་བརྩེགས་གཉིས་ཡོད་པ་དང་ཡང་སྟེང་དུ་ཤིང་གི་རྒྱ་ཕིབས་ཤིག་ཡོད། ཆུ་བྱི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ལྷ་ཁང་དེ་འཐོར་ཞིག་དུ་ཕྱིན་རྗེས་སུ་ནམ་ལས་ཁུངས་ནས་ས་ཆ་དེ་དོ་དམ་བྱས་སྐད།
ཚལ་གཞི་མེའོ་ལྷ་ཁང་།
ཚལ་གཞི་མེའོ་ནི་དེང་སྐབས་ལྷ་ས་བར་སྐོར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཁོངས་ཚོས་སྣག་སྲང་ལམ་ལ་ཡོད། རྒྱ་སྐད་ལ་ཚའི་ཧྲན་མེའོ་(财神庙)སྟེ་དེའི་གོ་དོན་ནི་ནོར་ལྷའི་ལྷ་ཁང་ཟེར་ཞིང་། ལྷ་ཁང་དེར་ཐོག་བརྩེགས་གཉིས་ཡོད་པ་དང་ཡང་སྟེང་དུ་ཤིང་གི་རྒྱ་ཕིབས་ཤིག་ཡོད། ཆུ་བྱི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ལྷ་ཁང་དེ་འཐོར་ཞིག་དུ་ཕྱིན་རྗེས་སུ་ནམ་ལས་ཁུངས་ནས་ས་ཆ་དེ་དོ་དམ་བྱས་སྐད།
ཚིག་
མིང་ཚིག་ཡི་གེ་ཕྱེ་བའི་ཚིག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་བྱར་ནས་སྟོན་པའི་སྒྲ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷས་སྦྱིན་དགོས་སྔོན་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ།
ཚིག་ཁྲུན་གཙང་ཆོད་ཟིན་པ་
ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་བྱས་ནས་ཐག་གཙང་མར་ཆོད་ཟིན་པ།
དོལ་པོ་པ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན
དོལ་པོ་པ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་(༡༢༩༢-༡༣༦༡)བསྡུས་མིང་དོལ་པོ་པ་ནི་ཇོ་ནང་པ་གྱི་དགེ་སློང་ཞིག་རེད།
ཇོ་ནང་པའི་བླ་མ་ཞིག རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་འབྲུག་ལ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ལྕགས་གླང་ལ་འདས། ཁོང་དང་པོ་ས་སྐྱའི་ཆོས་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ཀྱང་། དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་པར་ཇོ་ནང་དུ་ཕེབས་ནས་ཀུན་སྤངས་པའི་སློབ་མ་མཁས་བཙུན་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ལས་དུས་འཁོར་གྱི་དབང་ཁྲིད་གསན། དེ་ནས་བཟུང་ཇོ་ནང་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་དུ་ཞུགས། དགུང་ལོ་སོ་ལྔ་པ་ལ་ཇོ་ནང་གི་གདན་ས་བཟུང་ནས་སྐུ་འབུམ་མཐོང་གྲོལ་ཆེན་མོ་བཞེངས། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་ཁྱི་ལོར་ཐུགས་སྲས་ས་བཟང་མ་ཏི་པཎ་ཆེན་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་བློ་གྲོས་དཔལ་གཉིས་དུས་འཁོར་རྒྱུད་ཀྱི་བོད་འགྱུར་ལ་ཞུ་དག་མཛད་དུ་བཅུག་ཅིང་། འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ཀྱི་ཊི་ཀ་དང་དོན་བསྡུ་མཛད། གཞན་ཡང་ཇོ་ནང་པའི་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ངེས་དོན་རྒྱ་མཚོ་དང་། བཀའ་བསྡུ་བཞི་པ། རྒྱུད་བླའི་ཊི་ཀ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་པ། བསྟན་པའི་སྤྱི་དོན། དབང་བསྐུར་ཆོ་ག་དང་སྒྲུབ་ཐབས། རྩིས་གཞུང་སོགས་མང་དུ་བརྩམས་ནས་ཇོ་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ།
ཚལ་པའི་དཔོན་རབས་རིམ་བྱུང་
༡.ཉེ་གནས་དར་མ་གཞོན་ནུ། རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་མེ་ལུག(༡༡༨༧)ལོར་དཔོན་དུ་བསྐོས་ནས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་ཁྱི(༡༢༠༢)བར་ལོ་ཉེར་གཅིག་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། ༢.དཔོན་འབྱུང་ནས་བརྩོན་འགྲུས། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་ཕག་(༡༢༠༣)ནས་ཤིང་ཕག་(༡༢༡༥)བར་ལོ་བཅུ་གསུམ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། ༣.དཔོན་ཡེ་ཤེས་གཟུངས། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་ཕག་(༡༢༡༥)ནས་ས་སྟག་(༡༢༡༨)བར་ལོ་ངོ་བཞིར་སྲིད་བཟུང། ༤.དཔོན་སངས་རྒྱས་དངོས་གྲུབ། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ས་ཡོས(༡༢༡༩)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་སྟག(༡༢༤༢)ལོ་བར་ལོ་ཉེར་བཞི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༥.དཔོན་རྒྱལ་མཚན་རིན་ཆེན། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་ཡོས(༡༢༤༣)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་འབྲུག(༡༢༦༨)བར་ལོ་ཉེ་དྲུག་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། ༦.དཔོན་ཉི་མ་ཤེས་རབ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་སྦྲུལ(༡༢༦༩)ལོ་ནས་ས་ཡོས(༡༢༧༩)བར་ལོ་བཅུ་གཅིག་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༧.དཔོན་དགའ་བདེ་དཔལ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ལྕགས་འབྲུག(༡༢༨༠)ལོ་ནས་ཆུ་ཁྱི(༡༣༢༢)བར་ལོ་ཞེ་གསུམ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༨.དཔོན་རིན་ཆེན་སེང་གེ། གོང་འཕྲོས་ནས་མེ་སྟག(༡༣༢༦)བར་ལོ་བཞི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༩.དཔོན་དྲུང་ཆེན་སྨོན་ལམ་རྡོ་རྗེ། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་ཡོས(༡༣༠༣)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་ཕག(༡༣༢༣)བར་ལོ་ཉི་ཤུ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༠.དཔོན་ཆེན་དཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་ཕག(༡༣༢༣)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག(༡༣༥༠)བར་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༡.སྤྱན་སྔ་གྲགས་པ་ཤེས་རབ། གོང་འཕྲོས་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་རྟ(༡༣༤༢)བར་ལོ་ལྔའི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༢.སི་ཏུ་དགེ་ལེགས་བཟང་པོ། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་རྟ(༡༣༤༢)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་ཁྱི(༡༣༥༨)བར་ལོ་བཅུ་བདུན་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༣.ཏྲེ་ཧོས་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོ། གོང་འཕྲོས་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་རྟ(༡༣༧༨)བར་ལོ་ཉེར་གཅིག་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༤.དྲུང་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་པ། གོང་འཕྲོས་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་བྱི(༡༣༧༤)བར་ལོ་བདུན་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༥.ཀྲེ་ཧོས་དགའ་བདེ་བཟང་པོ། དགོང་འཕྲོས་ནས་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་གླང(༡༣༩༧)བར་ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། ༢༦.སྤྱན་སྔ་དངོས་གྲུབ་རྒྱལ་མཚན། གོང་འཕྲོས་ནས་ལོ་གཉིས་ཙམ་སྲིད་བསྐྱངས་ནས་ཚལ་པའི་མི་སྡེ་གཙུག་ལག་ཁང་དང་བཅས་པ་སྣེ་གདོང་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ལ་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་སྐྱོང་དུ་དགེ་རྒྱས་མཁན་པོ་ཆུ་ལུག(༡༤༠༣)ལོར་འབྱོར། དེ་ནས་ལོ་ངོ་དགུ་སོང་བའི་ལྕགས་ཡོས(༡༤༡༡)ལོར་གུང་ཐང་ལ་དམག་གི་གནོད་པ་བྱུ་ཞིང་། དེ་ནས་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་ལུག(༡༥༤༧)ལོར་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་མེ་སྐྱོན་བྱུང་།
ཚལ་པའི་དཔོན་རབས་རིམ་བྱུང།
༡.ཉེ་གནས་དར་མ་གཞོན་ནུ། རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་མེ་ལུག(༡༡༨༧)ལོར་དཔོན་དུ་བསྐོས་ནས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་ཁྱི(༡༢༠༢)བར་ལོ་ཉེར་གཅིག་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། ༢.དཔོན་འབྱུང་ནས་བརྩོན་འགྲུས། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་ཕག་(༡༢༠༣)ནས་ཤིང་ཕག་(༡༢༡༥)བར་ལོ་བཅུ་གསུམ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། ༣.དཔོན་ཡེ་ཤེས་གཟུངས། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་ཕག་(༡༢༡༥)ནས་ས་སྟག་(༡༢༡༨)བར་ལོ་ངོ་བཞིར་སྲིད་བཟུང། ༤.དཔོན་སངས་རྒྱས་དངོས་གྲུབ། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ས་ཡོས(༡༢༡༩)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་སྟག(༡༢༤༢)ལོ་བར་ལོ་ཉེར་བཞི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༥.དཔོན་རྒྱལ་མཚན་རིན་ཆེན། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་ཡོས(༡༢༤༣)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་འབྲུག(༡༢༦༨)བར་ལོ་ཉེ་དྲུག་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། ༦.དཔོན་ཉི་མ་ཤེས་རབ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་སྦྲུལ(༡༢༦༩)ལོ་ནས་ས་ཡོས(༡༢༧༩)བར་ལོ་བཅུ་གཅིག་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༧.དཔོན་དགའ་བདེ་དཔལ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ལྕགས་འབྲུག(༡༢༨༠)ལོ་ནས་ཆུ་ཁྱི(༡༣༢༢)བར་ལོ་ཞེ་གསུམ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༨.དཔོན་རིན་ཆེན་སེང་གེ། གོང་འཕྲོས་ནས་མེ་སྟག(༡༣༢༦)བར་ལོ་བཞི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༩.དཔོན་དྲུང་ཆེན་སྨོན་ལམ་རྡོ་རྗེ། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་ཡོས(༡༣༠༣)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་ཕག(༡༣༢༣)བར་ལོ་ཉི་ཤུ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༠.དཔོན་ཆེན་དཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་ཕག(༡༣༢༣)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག(༡༣༥༠)བར་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༡.སྤྱན་སྔ་གྲགས་པ་ཤེས་རབ། གོང་འཕྲོས་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་རྟ(༡༣༤༢)བར་ལོ་ལྔའི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༢.སི་ཏུ་དགེ་ལེགས་བཟང་པོ། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་རྟ(༡༣༤༢)ལོ་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་ཁྱི(༡༣༥༨)བར་ལོ་བཅུ་བདུན་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༣.ཏྲེ་ཧོས་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོ། གོང་འཕྲོས་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་རྟ(༡༣༧༨)བར་ལོ་ཉེར་གཅིག་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༤.དྲུང་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་པ། གོང་འཕྲོས་ནས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་བྱི(༡༣༧༤)བར་ལོ་བདུན་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ༡༥.ཀྲེ་ཧོས་དགའ་བདེ་བཟང་པོ། དགོང་འཕྲོས་ནས་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་གླང(༡༣༩༧)བར་ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། ༢༦.སྤྱན་སྔ་དངོས་གྲུབ་རྒྱལ་མཚན། གོང་འཕྲོས་ནས་ལོ་གཉིས་ཙམ་སྲིད་བསྐྱངས་ནས་ཚལ་པའི་མི་སྡེ་གཙུག་ལག་ཁང་དང་བཅས་པ་སྣེ་གདོང་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ལ་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་སྐྱོང་དུ་དགེ་རྒྱས་མཁན་པོ་ཆུ་ལུག(༡༤༠༣)ལོར་འབྱོར། དེ་ནས་ལོ་ངོ་དགུ་སོང་བའི་ལྕགས་ཡོས(༡༤༡༡)ལོར་གུང་ཐང་ལ་དམག་གི་གནོད་པ་བྱུ་ཞིང་། དེ་ནས་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་ལུག(༡༥༤༧)ལོར་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་མེ་སྐྱོན་བྱུང་།
ཚིག་གི་དོན་དགུ་
སྲོག ཟག་པ། སྡོམ་པ། རྒ་བ། འཆིང་བ། ལས། སྡིག་པ། བསོད་ནམས། ཐར་བའོ། །ཡང་ན། སྲོག་ལྡན། སྲོག་ལྡན་མིན་པ། ཟག་པ། སྡོམ་པ། སྤོང་བ། མདུད་པ། ཐར་བ། འགྲོ་བ། འོང་བའོ། །
ཚིག་གི་སྦྱང་།
རང་གིས་སྒྲུབ་མི་ནུས་པའི་ལས་དོན་རིམ་པ་གོང་མ་ནས་བཀའ་ཕེབས་ན། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་མི་ནུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་དགོངས་པ་ཞུས་པ་ལ་ཟེར།
ཚིག་གིས་ཚར་བཅད་
ཚིག་ལན་སློག་པ་དང་། དགག་པ་བརྒྱབ་པ།
ཚིག་གི་སྦྱང་
རང་གིས་སྒྲུབ་མི་ནུས་པའི་ལས་དོན་རིམ་པ་གོང་མ་ནས་བཀའ་ཕེབས་ན། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་མི་ནུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་དགོངས་པ་ཞུས་པ་ལ་ཟེར།
ཚིག་གིས་ཟུར་ཕྱིན་པ་
(རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཟུར་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པ)མཐར་ཕྱིན་པའི་གོ་རྟོགས་བྱུང་བ།
ཚིག་གཉིས་
བཅད་པ་ལྷུག་པ།
ཚིག་དོན་གཉིས་
རྗོད་བྱེད་ཚིག་དང་དེའི་བརྗོད་བྱ་གཉིས།
ཚིག་དོན་ཆོས་དྲུག་
ཉོན་མོངས་པ་ལ་གཏུམ་ཞིང་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་བཅད་སྒྱུ་མའི་ལུས་ཙམ་དུ་སྣང་བ་དང་། འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་བཅད་སྣང་ཡང་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་མཚོན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་བཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་འོད་གསལ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་བཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་བའི་འཁྲུལ་རྟོག་གིས་འཁོར་འདས་ཀྱི་བར་མ་དོར་འཁྱམས་པ་དང་། མདོ་རྒྱུད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དམ་ཆོས་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ས་ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕོ་བ་སྟེ་དྲུག་གོ།
ཚིག་ཕྲན་གཞན་བང་ཅན་ཅིང་སོགས་བཅོ་ལྔ་
རྣམ་དབྱེ་མ་ཡིན་བའི་ཕྲད་རྐྱང་གཞན་དབང་ཅན་ཅིང་ཅེས་ཅེའོ་ཅེ་ན་ཅིག་ཞིང་ཞེས་ཞེའོ་ཞེ་ན་ཞིག ཤིང་ཤེས་ཤེའོ་ཤེ་ན་ཤིག་བཅས་བསྡོམས་བཅོ་ལྔའོ། །
ཚིག་ཙམ་གསོག་པ་
དོན་དག་ལ་བསམ་བློ་གཏན་ནས་མ་གཏང་བར་ཁ་ནས་འདོན་པ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་དོན།
ཚིག་བླ་དྭགས་
ཚིག་རུང་ཐབས་སུ་གདགས་པའམ་བཏགས་མིང་གི་མིང་ངོ་། །
ཚིག་སྡུད་དྲུག་
ལས་འཛིན་པའི་བསྡུ་བ་ཙནྡན་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། བ་གཉིས་པའི་བསྡུ་བ་སྔོན་འཇུག་ལྔ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལྟ་བུ། དེའི་སྐྱེ་བུའི་བསྡུ་བ་སྔོན་འགྲོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། འབྲུ་མང་པོའི་བསྡུ་བ་ཡི་གེ་བསྡུས་པས་ཡིག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ། ཟླས་དབྱེ་བའི་བསྡུ་བ་རྒྱ་ཡིག་དང་བོད་ཡིག་ལ་མཁས་པའི་མི་རིགས་སོ་སོའི་སློབ་གྲོགས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། མི་ཟད་པའི་བསྡུ་བ་འདི་བོད་སྐད་ལ་སྦྱར་རྒྱུ་མེད།
རྡ་རམ་ས་ལ།
རྡ་རམ་ས་ལ་ནིརྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་མངའ་སྡེ་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་ཁོངས་སུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང།
ཚིག་སྤྱིའི་བཤད་སྒྲུབ་
ཚིག་གི་སྒྲ་སྤྱི་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཙམ་ལས། དོན་གྱི་ཐོག་ནས་ཉམས་སུ་བླངས་མཁན་མ་བྱུང་བའི་དོནསྟེ། མདོར་ན་ཆོས་བྱེད་མཁན་གྱི་མིང་འཁྱེར་བ་ཙམ་ལས། གསུང་རབ་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་བཅས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་མཁན་དང་། འདུལ་བ་ནས་བཤད་པའི་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཉམས་བཞེས་མཛད་མཁན་མ་བྱུང་བའི་དོན།
རྡ་རམ་ས་ལ།
ལོ་རྒྱུས།
དྲ་དཔོན་ལགས། དྲ་བ་འདི་ནི་ཧ་ཅང་ལེགས་པོ་ཡོད་པའི་ཚོར་སྣང་བྱུང་ཞིང་། ཅི་སྟེ་འདིར་རྩོམ་རིག་གི་སྐོར་བསྐུར་ན་འགོད་གནང་གི་ཡོད་མེད་དང་། བོད་ཡིག་ཐོག་ནས་དེར་ཞར་ཞོར་རོགས་རམ་བྱས་ཚེ། ཁྱེད་རྣམས་བོད་ཡིག་ཞུ་དག་གཏོང་རོགས་སོགས་དགོས་ཚེ། དང་བླང་ཐོག་ནས་གང་ཐུབ་ཞུ་རྩིས་ཡོད་པས་དེ་དོན་ཡིད་ལ་འཇོག་རོགས།
ས་ཁམས།
རྡ་རམ་ས་ལ་(རྡ་ས)ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་་༡༤༥༧m (༤༧༨༠ft)དང་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་༢༩km² ཙམ་ཡོད་།། རྡ་རམ་ས་ལ་ནི་ཀང་ར་དཀྱིལ་ཤོང་གི་རྡ་ལ་རྡར་རི་རྒྱུད་ནང་དུ་ཆགས་ཡོད་།།སྤྱི་ལོ་༡༨༥༢་ལོ་ནས་བཟུང་ཀང་ར་ས་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཡིན་། ཐག་ཉེ་ཤོས་ཀྱི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུལ་དང་གནམ་ཐང་(གའ་དགའལ)ནི་ཀང་ར་ཡོད་།་དེར་ཉིན་ལྟར་ལྡི་ལི་བར་ཕར་ཚུར་འཕུར་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་། རྡ་རམ་ས་ལའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་སྟོད་སྨད་ཞེས་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད་།སྟོང་ནི་སྟོད་རྡ་རམ་ས་ལའམ་མེག་ལོ་གན་ཇི་འབོད་ཀྱི་ཡོད་།དེའི་མཐོ་ཚད་ནི་༡༧༠༠meters་(༥༥༨༠ft)ཡིན་།སྨད་རྡ་རམ་ས་ལའི་མཐོ་ཚད་ནི་༤༦༠m་(༡༥༡༠ft)དེ་གཉིས་བར་གྱི་ལམ་ཐག་ནི་༤༦༠m(༥་༦miles)ཡོད་།
རྡ་རམས་ས་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ཟིན་ཐོ་འདི་ཅུང་ཙམ་ཐུང་དྲག་པ་དང་། ད་དུང་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་ན་མ་འདང་ས་མང་པོ་གཅིག་ཡོད་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནང་དུ་ཚུད་ན་ལེགས་པ་དང་། ད་དུང་བཤད་རྒྱུ་གཅིག་ལ། རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་དང་། སློབ་གཉེར་བྱེད་སའི་ཆོས་སྡེ་ཁག་ཀྱང་མ་ལུས་འདིར་གསལ་བོར་བཀོད་ཐུབ་ན་ཧ་ཅང་ལེགས།
ཚིག་ཟུར་ཕུད་པ་མེད་
སྐད་ཆ་བཤད་པ་ཕར་བཞག་ཚིག་གི་ཟུར་ཙམ་ཡང་གླེང་བ་མེད་ཅེས་པའི་དོན།
ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ།
གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་ལྔའོ།
ཚིག་རིས་
ཚིག་གི་འགྲོས་སམ་ཚིག་ཟིན་གྱི་བཤད་ཚུལ།
ཚིག་བཙུན་
༡. རང་གིས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་ཡིད་ཆེས་ཐོབ་པ། ༢. རྫུན་མི་སྨྲ་བ།
རང་སངས་རྒྱས་
པྲཏྱེཀ སྲིད་པ་ཐ་མའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་བརྟགས་ནས་གང་ཟག་བདག་མེད་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཕྱེད་ཙམ་རྟོགས་ཏེ་རང་བྱང་ཆུང་མངོན་དུ་བརྙེས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ།
ཚིག་ལས་འདས་པའི་དོན་
སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་་པ་ཉིད་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ལྟར་གཞན་ལ་བརྗོད་མི་ནུ་པ་བུ་རམ་ཀྱི་རོ་དང་འདྲ་བ།
བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་
རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་།
རྒྱལ་པོའི་ཁབ
སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་དྲུག་གི་གྲས་ཤིག།
ཡོན་ཏན་འོད།
སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་འདུལ་བའི་སློབ་དཔོན་ཞིག་སྟེ། ཡུལ་བཅོམ་བརླག་གི་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཞིག་ཏུ་འཁུངས་ཤིང་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས། དབྱིག་གཉེན་བཤེས་གཉེན་དུ་བསྟེན་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་ལྷག་པར་འདུལ་བ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ་འདུལ་བ་རང་ལས་མཁས་པར་གྲགས་པའི་སློབ་དཔོན་ཞིག།
མི་དམངས་ཤོག་དངུལ
མི་དམངས་ཤོག་དངུལ་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་་གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ་སྒོར་རྩིས་གཞིར་བྱས་པའི་ཤོག་དངུལ་ཞིག།
མཉན་ཡོད་
མཉན་ཡོད་(ལེགས་སྦྱར་སྐད།: श्रावस्ती)ནི་རྒྱ་གར་གྱི་རྗེས་ཤུལ་ཞིག་རེད། གནའ་བོའི་ཀོ་ས་ལ་གྱི་རྒྱལ་ས་རེད།
མཉན་དུ་ཡོད་པ་སྟེ་སྔར་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་བཞུགས་གནས་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་རྙིང་པ་ཞིག་གི་མིང་།
དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན
དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་ཡང་ན་བི་མ་ལ་མི་ཏྲ། སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཞིག་སྟེ། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་མཇུག་ལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་བོད་དུ་སྤྱན་དྲངས། གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་སྙིང་ཐིག་ཆོས་སྐོར་འགའ་ཞིག་སྤེལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད།
ཚིག་དོན་དྲུག་
བྱེ་བྲག་པ་དང་རིག་པ་ཅན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་བཅད་ཚིག་དོན་དྲུག་ཏུ་བསྡུར་བར་འདོད་ཅིང་། ཚིག་དོན་དྲུག་གི་བྱུང་ཚུལ་ནི། བྱེ་བྲག་པའི་སྟོན་པ་འུག་པ་ཞེས་བྱ་བས་རང་གི་བསྟི་གནས་སུ་བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་པས་བྱ་འུག་པ་ཞིག་མཐོང་སྟེ། དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་དྲིས་པས་དྲུག་པ་ཚུན་ཆད་བརྡ་བྱས་ལ། དེ་ཕྱིན་ཆད་མ་བྱུང་བས་ཚིག་དོན་དྲུག་ཏུ་རྒྱ་ཆོད་པར་འདོད་པ་དང་། འུག་པ་ལྷར་འཁྲུལ་ནས་ཚིག་དོན་དྲུག་རྙེད་པར་རློམ་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ན་སྟོན་པ་དེའི་མིང་ལའང་འུག་པ་ཟེར་ཞིང་། དེའི་རྗེས་འབྲངས་རྣམས་ལ་འུག་ཕྲུག་པ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚིག་དོན་དྲུག་ནི། རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལས་དང་སྤྱི། །བྱེ་བྲག་འདུ་བ་རྣམ་པ་དྲུག །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྫས་དང། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་དང་། འདུ་བ་དང་དྲུག་གོ ། ༡. རྫས་ནི་དགུ་སྟེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་དུས་ཕྱོགས་བདག་ཡིད་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་འབྱུང་བ་བཞི་དང་ཡིད་ལྔ་ནི། ཐམས་བཅད་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་བའི་རྫས་དང་། བདག་དུས་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་བཞི་ནི་ཐམས་བཅད་དུ་སོང་བའི་རྫས་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྫས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རང་ཉིད་ཆོས་གཞན་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་རང་རྐྱ་བར་གྲུབ་ཅིང་ཡོན་ཏན་སོགས་ཆོས་གཞན་གྱི་རྟེན་རང་ཉིད་ཀྱི་་བྱེད་པས་ན་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ༢. ཡོན་ཏན་ལ་དབྱེ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་དང་། རོ། དྲི། རེག་བྱ། གྲངས། ཚད། སོ་སོ་བ། ལྡན་པ། རྣམ་པར་དབྱེ་པ། གཞནགདང་གཞན་མ་ཡིན་པ། བློ་རྣམས། བདེ་བ། སྡུག་བསྔལ། འདོད་པ། སྡང་བ། འབད་པ། ལྕི་བ། སྣུམ་པ། འདུས་བྱས། ཆོས། ཆོས་མིན་པ། སྒྲ། དྲོ་བ། གཤེར་བ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རྫས་ལ་བརྟེན་པ། ཡོན་ཏན་ལ་ཡོན་ཏན་གཉིས་པ་མི་བརྟེན་པ། འདུ་བའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པ། ཚད་མ་དང་རྟགས་ལ་མི་ལྟོས་པའོ། ། ༣. ལས་ནི། འདེགས་པ་དང་། འཇོག་པ། བརྐྱངས་པ། བརྐུམས་པ། འགྲོ་བ་དང་ལྔའོ། ། ༤.སྤྱི་ནི། བྱེ་བྲག་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་གང་ལ་རང་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་དེ་ལ་ཐུན་མོང་གི་སྒྲ་བློ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞིག་གོ་དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཁྱབ་པའི་སྤྱི་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་སྤྱི་གཉིས་སོ། དང་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ལྟ་བུ་དང་། གཉིས་པ་ནི་བ་ལང་ཉིད་ལྟ་བུའོ། ། ༥. བྱེ་བྲག་ནི་། སྤྱིའི་དོན་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པའི་གསལ་བ་རྣམས་ཏེ། རང་ཉིད་ཆོས་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཞིག་གོ། དཔེར་ན། དཀར་པོ་ནག་པོ་དང་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པ་བྱེ་བྲག་གིས་འབྱེད་པར་འདོད་དོ། ། ༦. འདུ་བ་ནི། འབྲེལ་བ་སྟེ་འདི་ལ་འདི་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པའི་བཟུང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གོ་ས་ཐ་དད་པའི་ལྡན་འབྲེལ་དང་། གོ་ས་ཐ་མི་དད་པའི་འདུ་འབྲེལ་གཉིས་སོ། །
གནམ་བསྐོས་འཇམ་དབྱངས་གོང་མ་བདག་པོ་ཆེན་པོ
སྔར་གོང་མར་ཆེ་བསྟོད་ཀྱིས་འབོད་པའི་ཞེ་ས།
ཐེ་རོན་ཕུ།
ཐེ་རོན་ཕུ་༼༡༩༤༦-༽ཁོང་ནི་ཨ་མི་རི་ཁའི་ཆབ་སྲིད་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།
མི་དི་ཕི་རེ་ནེ།
མི་དི་ཕི་རེ་ནེ་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་སའི་ཆུ་བོ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་རེད།
ལྷོ་བྲག་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན།
དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ཤོག་ལྷེ་བདུན་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་གོ་གཅིག་ཡོད་པ་འདི་བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཞིག་ཡིན། འདིའི་པར་ཤིང་ལྷོ་བྲག་དོ་བ་རྫོང་གི་ལྷ་ལུང་དགོན་དུ་ཡོད་པས་ལྷོ་བྲག་ཆོས་འབྱུང་ཞེས་གྲགས། མཛད་པོ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་ཀརྨ་པ་ཞྭ་ནག་གི་ཡང་སྲིད་བརྒྱད་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་བསྟེན་ནས་རིག་གནས་ཀུན་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས་པས་མཁྱེན་སྒོ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པར་གྱུར། གཞུང་འདིའི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བང ་མཛོད་མཐའ་ཡས་པ་ལ་དཔྱད་དེ་ཡིག་ཆ་དཀོན་པོའི་རིགས་ལས་ལུང་ལེགས་པར་དྲངས་ཡོད་པས་ལོ་རྒྱུས་དོན་དུ་གཉེར་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དུ་གྱུར། ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ཏུ་དེ་ལ་དགག་བཞག་ཟུར་ཟ་བྱས་པའི་གཏམ་ཡང་སྣང་ངོ།
ས་སྐྱ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།
ས་སྐྱ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་༼༡༣༡༢-༡༣༧༥༽ནི་ས་སྐྱ་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་རེད། ས་སྐྱ་ཁྲི་འཛིན་སྐུ་ཕྲེང་༡༤་པ་རེད། བཟང་པོ་དཔལ་གྱི་བུ་ཞིག་རེད། ༼རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༽གྱི་རྩོམ་པ་པོ་རེད།
ཨ་ཝེ་རོང་།
ཨ་ཝེ་རོང་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་ལེ་ལག་ཞིག་སྟེ་མི་དི་ཕི་རེ་ནེ་ཞིང་ཆེན་དུ་གནས་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་བོའི་མིང་དེ་ཆུ་བོ་ཨ་ཝེ་རོང་གི་མིང་ལས་ཐོབ་པ་རེད།
གྲོང་ཁྱེར།
གྲོང་ཁྱེར་ནི་རྒྱ་ཅུང་ཆེ་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཅུང་ཆེ་བའི་མི་འཚོ་གནས་བྱེད་སའི་ས་ཆ་ལ་ཟེར།
གྲོང་རྡལ།
གྲོང་རྡལ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ལས་རྒྱ་ཅུང་ཆུང་བ་དང་གྲོང་ཚོ་ལས་རྒྱ་ཅུང་ཆེ་བའི་མི་འཚོ་གནས་བྱེད་སའི་ས་ཆ་དེ་ལ་ཟེར།
ཞི་བ་ལྷ།
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལྟར་ན། ཞི་བ་ལྷ་ནི་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་ཞིག་སྟེ། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའམ་བརྒྱད་པ་ཙམ་ལ་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་འཁོར་མོ་བཟང་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱལ་པོ་དགེ་བའི་གོ་ཆ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། མཚན་ཞི་བའི་གོ་ཆ་ཞེས་བཏགས། སྐུ་ན་ཕྲ་མོ་ནས་རིག་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་ཞལ་གཟིགས། ཡབ་འདས་ཏེ་སང་ཉིན་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་བསྐུར་བའི་དོ་ནུབ་བྲོས་ནས་ན་ལེནྡྲར་པཎྜི་ཏ་ལྔ་བརྒྱའི་ཁྱུ་མཆོག་རྒྱལ་བའི་ལྷ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། མཚན་ཞི་བ་ལྷ་ཞེས་བཏགས། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལས་ཆོས་གསན་ཏེ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་བཀའ་དང་གདམས་པ་མ་ལུས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཀྱང་། ཕྱི་རོལ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ངོར་སྤྱོད་ལམ་ཟ་ཉལ་བཤང་བ་མ་གཏོགས་གླེགས་ལམ་ཀློག་པ་ལ་སོགས་གཞན་གང་ཡང་མ་མཐོང་བས་འདུ་ཤེས་གསུམ་པ་ཞེས་གྲགས། ནམ་ཞིག་ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བ་ལ་གསུང་རབ་འདོན་པའི་རེས་མོས་ཡོད་པ་ལས། དགེ་འདུན་ཕལ་མོས་ནན་ཞུས་བྱས་པ་ཇི་བཞིན་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་དབུས་སུ་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ཏེ། མདོ་སྔོན་ཆད་གྲགས་པ་ཞིག་འདོན་ནམ། མི་གྲགས་པ་ཞིག་འདོན་ཞེས་བཀའ་བསྩལ་པས་སྔོན་མ་གྲགས་པ་ཞིག་གསུང་བར་ཞུས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་གསུངས་ཏེ། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག །ཅེས་པའི་བར་གསུངས་ནས། དེ་ཕྱིན་གསུང་བཞིན་ནམ་མཁའ་ལ་ཇེ་མཐོ་ཇེ་མཐོར་སོང་ནས་མཐར་སྐུ་མི་སྣང་བར་གསུང་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་གཞུང་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བཏོན་ཏེ་གཤེགས། དེ་གཟུང་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཟིན་པ་བསྡུས་པས་ཤོ་ལོ་ཀ་སྟོང་ཚང་བ་དེ་ཡིན་ཞེས་ལུང་བསྟན་ནོ། །སློབ་དཔོན་འདིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་གོང་དུ་བརྗོད་པའི་སྤྱོད་འཇུག་དང༌། བསླབ་བཏུས་ལ་སོགས་ཡོད་དོ། །
ཨའི་ཧ་ནེ་ད།
ཨའི་ཧ་ནེ་ད་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 羽田 あい)ནི་ཉི་ཧུང་གི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཞིག་རེད།
ལྷ་ས་དེ་སེ་ལ།
ལྷ་ས་དེ་སེ་ལ་(Lhasa de Sela)ནི་༡༩༧༢ལོའི་ཟླ་བ་༩པའི་ཚེས་༢༧ཉིན་སྐྱེས་པ་དང་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་བ་༡པོའི་ཚེས་༡ཉིན་ཚེ་ལས་འདས་པ་རེད། ཁོ་མོ་ནི་གཞས་འབྲི་མཁན་དང་གཞས་མ་ཞིག་རེད། ཁོ་མོ་ནི་མེག་སི་ཀོ་དང་ཨ་རེར་ཚར་ལོང་བྱུང་པ་དང་ནར་གསོན་རྗེས། ཁ་ན་ཌ་དང་ཧྥ་རན་སིའི་ལ་འཚོ་སྐྱེལ་ནས་སྡད་པ་རེད།
སྐྱིད་ཡོ་ཀོ་ཨ་ཡ་ན།
སྐྱིད་ཡོ་ཀོ་ཨ་ཡ་ན་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 彩名杏子)ནི་ཉི་ཧུང་གི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཞིག་རེད།
ཨ་ཝེ་རོང་གཙང་པོ།
ཨ་ཝེ་རོང་གཙང་པོ་(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།: Aveyron)ནི་ཧྥ་རན་སིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ལེ་༢༩༡ལྷག་ཡོད་པའི་ཆུ་བོ་ཞིག་རེད།
ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས།
ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་༼དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Olympic Games ཀེ་རི་སིའི་སྐད།: Ολυμπιακοί Αγώνες༽ནི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཞིག་རེད།.
གྲོང་ཚོ།
གྲོང་ཚོ་ནི་མིའི་ཚོགས་པ་ཞིག་གཞི་ཆག་འཚོ་གནས་བྱེད་སའི་ས་ཆ་དེ་ལ་ཟེར་བ་དང་།
༢༠༠༨ལོའི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས།
༢༠༠༨ལོའི་པེ་ཅིང་གི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་༼དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: the Games of the XXIX Olympiad༽ནི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཞིག་རེད། དུས་ཚོད། ༢༠༠༨ལོའི་ཟླ་༨ཚེས་༨ཉིན་ནས་ཟླ་༨ཚེས་༢༤ཉིན་བར། སགནས། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར།
༢༠༡༢ལོའི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས།
༢༠༡༢ལོའི་ལོན་ཊོན་གྱི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་༼དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: the Games of the XXX Olympiad༽ནི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཞིག་རེད། དུས་ཚོད། ༢༠༡༢ལོའི་ཟླ་༧ཚེས་༢༧ཉིན་ནས་ཟླ་༨ཚེས་༡༢ཉིན་བར། སགནས། དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཊོན་གྲོང་ཁྱེར།
༢༠༡༨ལོའི་དགུན་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས།
༢༠༡༦ལོའི་ཕྱེང་ཆང་ཀྱི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་༼དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: the XXIII Olympic Winter Games༽ནི་དགུན་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཞིག་རེད། དུས་ཚོད། ༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་༢ཚེས་༩ཉིན་ནས་ཟླ་༢ཚེས་༢༥ཉིན་བར། སགནས། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་ཕྱེང་ཆང།
ཝལ་མར།
ཝལ་མར་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Walmart)ནི་ཨ་རིའི་རྒྱལ་མང་སིལ་ཚོང་ཁེ་ལས་ཞིག་རེད།
བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས་བུ་ཆོས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལས་ཡིག་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་ཚང་མ་གདམས་ངག་ཏུ་གོ་བའི་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་སྟེ། ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་ནས་དབུ་བརྙེས། འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་སྲོལ་ཕྱེས། པོ་ཏོ་བ་དང་། སྤྱན་སྔ་བ། ཕུ་ཆུང་བ་བཅས་སྐུ་མཆེད་གསུམ་གྱིས་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད། གླང་རི་ཐང་པ་དང་ཤ་ར་བ་གཉིས་དང་། བྱ་ཡུལ་བ་སོགས་ཀྱིས་དེ་བས་ཀྱང་རྒྱས་པར་མཛད། བཀའ་གདམས་པའི་སློབ་བརྒྱུད་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ལ་གཞུང་པ་དང་གདམས་ངག་པ་གཉིས་སམ། ཡང་ན་མན་ངག་པ་དང་གསུམ་དུ་གྱེས་སོ།
ཏའི་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན
ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་ཁྲི་ཐོག་དང་པོ་འདི་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་སྟག་ལོར་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ་༡༣༥༡ ལོར་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་རྩེད་ཐང་རྒྱ་ཆེར་བཏབ། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་རྟ་ལོར་ཁྲི་དཔོན་མཛད་དེ་ས་སྐྱར་དམག་དྲངས་ནས་དཔོན་ཆེན་དབང་བརྩོན་བཟུང་། ཧོར་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་མི་རྟེན་འབུལ་དང་བཅས་པ་བཏང་བར་བརྟེན། མི་རབས་ལ་ཕན་པའི་འཇའ་ས་དང་བཀའ་ལུང་བཟང་པོ་བྱུང་ནས་ཏའི་སི་ཏུའི་གོ་གནས་འཛིན་པ་དང་། སྣེ་གདོང་རྩེར་ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་བསྟན་ཇུས་བཙུགས་ཤིང་། དེ་རྗེས་སྔར་བོད་ཆོས་རྒྱལ་གོང་མའི་ཁྲིམས་ལུགས་རྣམས་བདེན་རྫུན་ཐང་མར་བརྡལ་ནས་ཁྲིམས་གསར་ཞལ་ལྕེ་བཅོ་ལྔར་གཏན་ལ་ཕབ། སྔར་གྱི་གཞིས་ཀ་རྫོང་དུ་བསྒྱུར་ནས་རྫོང་དཔོན་གཏོང་སྲོལ་གསར་དུ་བཙུགས།
༢༠༡༤ལོའི་དགུན་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས།
༢༠༡༤ལོའི་སོ་ཆིའི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་༼དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: the XXII Olympic Winter Games༽ནི་དགུན་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཞིག་རེད། དུས་ཚོད། ༢༠༡༤ལོའི་ཟླ་༢ཚེས་༧ཉིན་ནས་ཟླ་༢ཚེས་༢༣ཉིན་བར། སགནས། ཨུ་རུ་སུའི་སོ་ཆི།
ས་མུ་ཨེལ་ཝལ་ཏོན།
ས་མུ་ཨེལ་ཝལ་ཏོན་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Samuel Walton)ངམ་སམ་ཝལ་ཏོན་(Sam Walton)ནི་ཚོང་དོན་ལས་མཁན་དང་ཁོ་བོས་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་ཝལ་མར་ཁེ་ལས་ཚོང་ཁང་གསར་གཏོད་པ་རེད།
ཤེ་ཨན།
ཤི་ཨན་ནི་ཧྲའན་ཞི་ཞིང་ཆེན་ལྟེ་གནས་ཡིན།
ཞྭ་དམར་པ།
ཞྭ་དམར་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ན་ཞྭ་དམར་པ་ནི་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་རེད།
བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང།
བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་གསུང་རབ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ། ཁྲོ་ཕུ་པ་བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་ཀྱིས་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་ཁྱི་ལོར་བསྒྲིགས། གསུང་འབུམ་ལྷ་སའི་པར་མ་ཤོག་ལྷེ་ཁྱོན་༢༡༢ ནང་བརྒྱ་དང་ཉེར་གཉིས་ཡན་ཆད་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་དུ་དམ་པའི་ཆོས་བྱུང་ཚུལ་དང་། དེ་མན་ཆད་བསིལ་ལྗོངས་སུ་བསྟན་པ་བྱུང་ཚུལ། མཇུག་ཏུ་བཀའ་བསྟན་བོད་དུ་བསྒྱུར་ཏོ་ཅོག་གི་དཀར་ཆག་ཀྱང་བཀོད་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་མ་ཞིག
ཧྲང་ཨན།
ཧྲང་ཨན་ནི་གནའ་རབས་རྒྱའི་རྒྱལ་རབས་བཅུ་ལྷག་གི་རྒྱལ་ས་ཡིན་ཞིང་ ད་ལྟའི་ཤེ་ཨན་ཟེར་བ་རེད།
སི་ཨམ་
སི་ཨམ་ནི་གནམ་སྔ་མོ་ཐའི་ལེན་གྱི་མིང་རེད།
ས་སྐྱ་ཁྲི་འཛིན།
ས་སྐྱ་ཁྲི་འཛིན་ནི་ས་སྐྱ་པ་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་རེད།
༢༠༡༦ལོའི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས།
༢༠༡༦ལོའི་རིའོ་ཌེ་ཇ་ནེའུ་རའོའི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་༼དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: the Games of the XXXI Olympiad༽ནི་དབྱར་ཁའི་ཨའོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཞིག་རེད། དུས་ཚོད། ༢༠༡༦ལོའི་ཟླ་༨ཚེས་༥ཉིན་ནས་ཟླ་༨ཚེས་༢༡ཉིན་བར། སགནས། པུ་རུ་ཟིལ་གྱི་རིའོ་ཌེ་ཇ་ནེའུ་རའོ།
རོ་སི་ཝར་ཏེ།
རོ་སི་ཝར་ཏེ་(དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: Rosy Varte)ནི་༡༩༢༣ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་༢༢ཉིན་འཁྲུངས་པ་དང་༢༠༡༢ལོའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་༡༤ཉིན་ཚེ་ལས་འདས་པ་ ཁོ་མོ་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཞིག་དང་ གློག་བརྙན་༩༥ལྷག་དང་༡༩༤༩ལོ་ནས་ཟུང་བརྙན་འཕྲིན་ལེ་མཚན་ནང་ཐོན་མྱོང་པ་རེད།
རང་དབང་ལྷ་མོའི་འདྲ་བརྙན།
རང་དབང་ལྷ་མོའི་འདྲ་བརྙན་ནི་ནེའུ་ཡོར་ཀ་གྲོང་འཁྱེར་གྱི་རང་དབང་གླིང་འཕྲན་སྟེང་གནས་པའི་འཇིམ་སྐུ་ཞིག་རེད་ཧྥ་རེ་རིག་ཕར་ཏོལ་དི་བཟོ་བཀོད་བྱས་པ་ཞིག་རེད།
བཙུགས་ཕྲུག་
དགུན་དུས་ཀྱི་མལ་གཟན་སྤུ་རིང་ཅན།
དེབ་ཐེར་དམར་པོ།
དེབ་ཐེར་དམར་པོའི་དང་པོ་ཧུ་ལན་དེབ་གཏེར་ཞེས་བྱ་བ། ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་མེ་ཁྱི་ལོར་བརྩམས། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་དང་ཤཱཀྱའི་གདུང་རབས་དང་། རྒྱ་ནག་གྱི་རྒྱལ་རབས། ཧོར་གྱི་རྒྱལ་རབས། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་དང་ས་སྐྱ་བས་དབང་བསྒྱུར་བ་ཡན་ཆད། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་བཅས་སྐབས་བཞི་ཡོད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱ་ཡིག་གི་དེབ་ཐེར་མང་དུ་དྲངས་ནས་རྒྱ་བོད་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཞིབ་ཏུ་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན། སྔར་བྲིས་མ་ཐར་ཐོར་ལས་པར་མ་མེད། དེའི་རྩོམ་པ་པོ་ཚལ་པ་སི་ཏུ་དགེ་བའི་བློ་གྲོས་ཡིན་པར་བཤད་ཚུལ་ཡང་ཡོད། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ལྕགས་པར་དུ་བསྐྲུན་ཡོད། གཞན་ཡང་པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པས་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ས་ཁྱི་ལོར་སྦྱར་བའི་ཁ་སྐོང་མ་དེབ་ཐེར་དམར་པོ་གསར་མ་ཞེས་བྱ་བ་བྲིས་མ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད།
ཆུ་མོ་ཡོས་ལ་བོད་དམག་བྱུང་
ཆུ་མོ་ཡོས་ལ་བོད་དམག་བྱུང་།
ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཐང་ཏེ་ཙུང་གི་ཀོང་ཏེ་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་ཆུ་ཡོས་（༧༦༣）ལོ་ལ་བོད་དམག་གིས་འ་ཞ་དང་ཏང་ཞང་གི་དམག་མི་ཁྲི་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཁྲིད་དེ་ལུང་ཀོང་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་དམག་དྲངས་པར་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་《ཐང་ཧྲུའུ་རྙིང་མ》ལས་བཤད།
ཤུ་སུའི་ཀོ་ཏོ་ཀུ།
ཤུ་སུའི་ཀོ་ཏོ་ཀུ་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 幸徳 傳次郎)ནི་༡༨༧༡ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་༥ཉིན་འཁྲུངས་པ་དང་༡༩༡༡ལོའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་༢༤ཉིན་ཚེ་ལས་འདས་པ་རེད། ཁོ་བོ་ནི་ཉི་ཧོང་གི་གཞུང་མེད་རིང་ལུག་པ་ཞིག་དང་དུས་རབས་༢༠ཡི་ནང་ཁོང་གི་སྣེ་འཁྲིད་བྱས་ནས་གཞུང་མེད་རིང་ལུག་ཉི་ཧོང་ལ་ནང་འདྲེན་བྱས་པ་རེད།
ནང་ཆེན་རྒྱལ་རབས
གསུམ། གདན་ས་སྐུ་འབུམ་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་ཚུལ་བཤད་པ།
༡ སྐུ་འབུམ་གྱི་ཕོ་བྲང་ནང་སོ་ཆེན་མོའི་རྒྱལ་རབས་དང་ནང་ཁུལ་སྲིད་དབང་འཕྲོག་ལེན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ལ་བརྟེནནས་ནང་ཡ་གཉིས་སོ་སོར་གྱེས་ཚུལ།
ལྔ། གསང་རྫོང་རྩེར་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་ཚུལ་བཤད་པ།
དྲུག གཡེར་ཆེན་སྒར་དུ་སྦྲ་གུར་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་བཟུང་ཚུལ་བཤད་པ།
༡  རྒྱལ་པོ་ཚེ་དབང་ཕྲིན་ལས་མཐར་ཕྱིན་གྱིས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་ཚུལ། ནང་ཆེན་རྒྱལ་རབས་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་པ་ནི་ཚེ་དབང་ཕྲིན་ལས་མཐར་ཕྱིན་ཡིན།  དཀོན་ མཆོག་རྒྱལ་པོས་བཙུན་མོ་གཉིས་བླངས་པའི་ཆེན་མ་གསེར་བཟའ་ལ་སྲས་ཚེ་དབང་ཕྲིན་ལས་མཐར་ཕྱིན་དང་།  དཔའ་ལྡེའུ་བཙན་གཉིས་འཁྲུངས།    ཆུན་མ་ཚང་གསར་ཀརྨ་ངང་དར་གྱི་སྲས་མོ་བསམ་ལུ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པས་སྲས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་དབང་དང།  སྲས་མོ་གཅིག་འཁྲུངས།  དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཚེ་དབང་ཕྲིན་ལས་མཐར་ཕྱིན་ནི།   རང་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་སྟག་སྤྱི་ལོ༡༦༩༨ལོ་སྟེ།    ཇུན་གར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་གྱིས་སོག་པོ་ཇུན་གར准噶尔གྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་བའི་ལོ་དེར་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་ཕག་སྤྱི་ལོ༡༧༡༩ལོར་གོང་མ་ཁང་ཤི་རྒྱལ་པོས康熙སྲས་ཙང་ཇུན་ཝང་ཡུན་ཏི་ཨོ་རོད་ཇུན་གར་དུ་དཔུང་རྒྱབ་ཏུ་འགྲོ་ཞོར་ཟི་ལིང་ནས་སྐུ་འབུམ་དུ་རྒྱལ་བ་རིན་པ་ཡང་སྲིད་སྐུ་མདུན་དུ་འཇལ་བཅར་ཞུས།   ཨོ་རོད་རྒྱལ་པོའི    སྲས་བསྟན་འཛིན་དའི་ཆིང་ གི་མདུན་སར་ཕེབས། ཨུ་ཇིང་ཐའི་ཇིའི་ཆོ་ལོ་དང་འཇའ་ས་ཤེ་བམ་བསྩལ་ནས་མདོ་སྟོད་ཡུལ་ཁམས་སྤྱིའི་རྗེ་བོར་ལུང་བབས། ལོ་འདིར་སྦྱིན་བདག་གི་གཙོ་བོ་བསྟན་འཛིན་ཆིང་ཝང་དང་།   དགའ་ལྡན་ཇུ་ནག་གིས་གཙོས་སོག་ཡུལ་དང་།    མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་དཔོན་ཁག་ཐམས་ཅད་འཚོགས་ཏེ།   སྐུ་འབུམ་དུ་ཡོད་པའི་གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་ལ་སྔོན་མ་ལྟར་གུས་འདུས་ཞུ་རྒྱུ་དང་།    དབུས་ལྷ་ལྡན་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞུ་རྒྱུ་གཅིག་མཐུན་དུ་གྲོས་ཆོད་བྱུང་།   དེའི་ཕྱི་ལོ་ཟླ༤པའི་ཚེས་༢༢ཉིན་རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འབུམ་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས་ཏེ་དབུས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་།   མན་ཇུ་གོང་མའི་རྒྱལ་པོ་སྲས་དང་།  སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ།  དེ་བཞིན་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་མང་པོས་འབྲི་ཆུའི་ཁ་བར་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས།  དེ་རྗེས་ནང་ཆེན་རྒྱལ་པོ་ཚེ་དབང་ཕྲིན་ལས་མཐར་ཕྱིན་ལྷ་ལྡན་གཙོའི་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་མཇལ་བར་ ______________________ ཨོ་རོད་དམ་ཨོས་ལོད厄鲁特蒙古ནི་སོག་པོས་ཧོ་ཤོད和硕特དང་། ཇུན་གར།准噶尔 ཐོར་གོད།社尔伯特 ཐུ་མེད土尔扈特བཅས་ཚོ་བ་བཞིའི་སྤྱི་མིང་སྟེ།  ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་དང་ཞིན་ཅང་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲོག་པ་སྟོད་ཕྱོགས་ཟེར་བ་དེའོ།  ། ཨོ་རོད་རྒྱལ་པོ་ནི་གུ་ཤྲཱི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་ལ་ཟེར། བསྟན་འཛིན་རྡོ་རྗེའམ་བསྟན་འཛིན་དཱ་ཡང་ཡན་ཡང་ཟེར། བྱོན།  བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ༡༧༤༠ལོའི་ཡས་མས་སུ་སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བ་བདུན་པ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དང་།    མི་དབང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ།   བཀའ་མང་རྩིས་དྲུང་སོགས་མཇལ།   དངོས་པོའི་འབུལ་ནོད་གྱ་ནོམས་པ་བགྱིས།  བློ་བཟང་དཔལ་འབར་གྱི་ཆོ་ལོ་དང་བཅས།  ཤེ་བམ་སྔ་ཕྱིས་རྒྱབ་གནོན་གནང་ནས་མདོ་སྟོད་ནང་ཆེན་གྱི་རྗེ་བོར་མངའ་གསོལ།    སྐུ་ཚེའི་སྨད་ལ་ནང་ཆེན་སྒར་དུ་ཕོ་བྲང་བཏབ་པ་སོགས་མཛད་རྗེས་ཆེ།    ཁམས་པ་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་ཞིང་།   ཡང་ཟབ་ཚེས་བཅུའི་སྒྲུབ་ཆེན་གྱི་ཡོན་བདག་དང་།   གཡེར་ཆེན་སྒར།    རྫ་བ་རུ་སྒར་སོགས་འཛུགས་པའི་མཐུན་སྦྱོར་མཛད་ཅིང་།   གཡེར་ཆེན་སྒར་ཆགས་པའི་གནས་དེར་ད་ལྟའང་གཡེར་ཆེན་སྒར་ཕུ་མདའ་བར་གསུམ་དུ་འབོད་དོ།  ། དེའི་དུས་སུ་སོག་རྒྱལ་པོ་ཧན་གྱི་སྲས་བ་དུར་ཐའི་ཇི གཙོས་དམག་དཔུང་བཅས་དགྲ་དམག་འདུལ་དུ་ཆས་སྐབས།   དགྲ་བོ་ངོ་མ་ནང་ཆེན་དམག་གིས་བཏུལ་བའི་བདག་རྐྱེན་དུ་གཞུང་ས་རྩེ་ཤོད་བྱང་ཕྱོགས་རྒྱལ་པོར་བཅས་པས་བཀའ་རྟེན་འཇའ་ས་སྔར་ལས་ཁྱད་འཕགས་གནང་བ་བཅས་སྙན་གྲགས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་སོ།   ། སྨྲས་པ། ཕྱི་ཡི་དུས་ཀྱིས་རྒུད་པས་བཙེས་ཀྱང་རྒྱལ་འབངས་བློ་སྟོབས་གཅིག་སྦྲེལ་གྱིས། ། ______________________ ཐའི་ཇི་ནི་སྔར་སོག་པོའི་གོ་སའི་མིང་ཞིག སྲིད་པའི་མེས་པོའི་རིག་འཕྲུལ་ལས་བྱུང་སྦྲ་ནག་གྲུ་བཞིའི་གཞིས་ཁྱིམ་ནས། ། ཡ་རབས་སྲོལ་རྒྱུན་རྒྱུད་པ་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་ངང་ཚུལ་སོགས། ། མི་ཆོས་གཙང་མའི་ལུཊ་བཟང་སྐྱོང་ལ་སྟོབས་རྩལ་སྔར་ལས་འཕཊ་པར་གྱུར། ། ཅེས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་དོ། །
བདུན། ནང་ཆེན་སྒར་དུ་རྒྱལ་སྲིད་དར་ཞིང་རྒྱས་ཚུལ་བཤད་པ།
བརྒྱད། བློན་འབངས་དང་ས་མཚམས་སྐོར་བཤད་པ།