cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཨེ་ལི་ནི་མད་ཐད་ཞེས་བྱ་བའི་བུ།
ཨེ་ལི་ནི་མད་ཐད་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
སོང་ཁྲ་དངོས་གནས་ཁུངས་དག་
འགྲོ་སོང་གི་གཞུང་ཁྲ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་ཁུངས་དག་པ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་
ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་གར་དུ་མ་བྱུང་གོང་གི་གནའ་རབས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཙམ་དང་། ཚུར་བསྡུས་ན་རྟག་པར་སྨྲ་བའི་རྟོག་གེ་སྡེ་ལྔ། (གྲངས་ཅན་པ། ཕུར་བུ་པ། བྱེ་བྲག་པ། རིག་པ་ཅན་པ། གཅེར་བུ་པ)བཅས་དང་། ཆད་པར་སྨྲ་བ་གཅིག(རྒྱང་ཕན་པ)སྟེ་རྟོག་གེ་སྡེ་དྲུག་ཏུ་འདུས་པ་ཡིན་ཅིང་། དེ་དག་སོ་སོའི་སྟོན་པ་དང་། ལྟ་ཚུལ་བཅས་རང་རང་གི་མིང་གི་སྐབས་སུ་འགྲེལ་བཤད་མདོར་བསྡུས་བཀོད་པ་ལ་གཟིགས། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་མོས་སྐུར་བ་བཏབ་པ།	འདི་ནི《སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང》ཡལ་འདབ་ལྔ་བཅུ་པ་ལས་བཅུ་སྤྱད་པ་ཞེས་པ་དེའི་ནང་གསེས། མུ་སྟེགས་པའི་བུད་མེད་ཅིག་གིས་རང་གི་ལྟོ་བ་ལ་ཟངས་གཞོང་བཀབ་ནས་དེའི་སྟེང་དུ་གོས་ཀྱིས་དཀྲིས་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་མང་པོ་ལ་ཆོས་གསུངས་བཞིན་པའི་མདུན་དུ་འོང་ནས། ཁྱེད་ཀྱིས་ངའི་ལུས་ལ་བཟོས་པའི་ཕྲུ་གུ་འདི་བདག་པོ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཞུས་པར་གནས་སྐབས་རིང་ཅང་མི་གསུང་བར་བཞུགས་ཤིང་། སྐབས་དེར་བྱི་བ་ཞིག་གིས་བུད་མེད་དེའི་རྐེད་པར་བཅིངས་པའི་སྐེད་རགས་ལ་སོ་བརྒྱབ་ནས་ཆད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མོའི་ལྟོ་བར་བཅིངས་པའི་གཞོང་བ་ས་ལ་ལྷུང་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བ་སོགས་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་འཁོད་པ་དེ་ཡིན། ཞིབ་པར་གོང་གསལ་གྱི་ལེའུ་དེར་གཟིགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧོང་ཧྲན་རི་བོ།
ཧོང་ཧྲན་རི་བོ་ནི་ཨན་ཧུའེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད། དེ་ལ་"ལྷུན་པོ་རྣམ་ལྔ་མཇལ་རྗེས་རི་བོ་གཞན་མི་བལྟ།། ཧོང་ཧྲན་རི་བོ་མཇལ་རྗེས་ལྷུན་པོ་ལྔར་མི་བལྟ།།"ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། ཧོང་ཧྲན་རི་བོར་རྨད་བྱུང་ཁྱད་ཆོས་བཞི་ཡོད་དེ། ཐང་ཤིང་དང་། བྲག་རྡོ། སྤྲིན་མཚོ། ཆུ་ཚན་བཅས་ཡིན། ཧོང་ཧྲན་རི་བོའི་ཐང་ཤིང་ནི་ཀྲོང་ངེར་འགྱིང་ཞིང་ཉམས་འགྱུར་སྟོང་གིས་མཛེས། ཧོང་ཧྲན་རི་བོའི་གནམ་གཤིས་རླན་གཤེར་ཆེ་བས་ལོ་ཁོར་མོ་ཡུག་ལ་སྤྲིན་སྨུག་འཁྲིགས་རྒྱུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་ལ། སྤྲིན་ཕུང་བརྟོལ་བའི་རི་རྩེ་མཐོན་པོ་དག་ནི་གླིང་ཕྲན་ཆུང་ངུ་རེ་རེ་བཞིན་སྤྲིན་དཀར་མཚོ་མོའི་ངོས་སུ་གཡེད། ཧོང་ཧྲན་རི་འདབས་ཀྱི་ཆུ་ཚན་ལ་ཆུ་འབབ་ཚད་ཆེ་ཞིང་དྲོད་ཚད་མཐོ་བས་སྙན་གྲགས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཡོད། ཧོང་ཧྲན་རི་བོའི་ལྗོངས་རྒྱུའི་ཁུལ་དེ་༡༩༩༠ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་ཚན་རིག་གསུམ་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་གི་རིག་གནས་དང་རང་བྱུང་ཉིས་ཀའི་ཤུལ་ནོར་གྱོ་གྲས་སུ་བཀོད་ཡོད།
ཁེ་ནཱན་ནི་ཨེ་ནོ་ཟི་ཞེས་བྱ་བའི་བུ།
ཁེ་ནཱན་(קֵינָן)ནི་ཨེ་ནོ་ཟི་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ཟླ་༨ཚེས་༢༥ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༢༥ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༣༧པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༨ཡོད།
༡༩༦༦ལོ།
༡༩༦༦ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཟླ་༨ཚེས་༢༦ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༢༦ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༣༨པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༧ཡོད།
ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མོའོ་ཀའོ་བྲག་ཕུག
མོའོ་ཀའོ་བྲག་ཕུག་(རྒྱ་སྐད་:莫高窟)
ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁེ་ནཱན་ནི་ཨར་པག་སད་ཞེས་བྱ་བའི་བུ།
ཁེ་ནཱན་ནི་ཨར་པག་སད་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
རེན་གཙང་པོ།
རེན་གཙང་པོ་ནི་སུའེ་ཙེར་མངའ་ཁོངས་ནས་ཐོན་པ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཧྥ་རན་སི་དང་འཇར་མན་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་བཞུར་ཏེ་མཐར་ཧོ་ལན་ནས་བྱང་མཚོའི་ནང་དུ་འབབ་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་རིང་ཚད་བསྡོམས་བོར་སྟོང་སྨིས་༡༢༣༠ཡོད། རེན་གཙང་པོ་ནི་འཇར་མན་མི་རིགས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན། རེན་གཙང་པོའི་འཇར་མན་ཕྱོགས་སུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཆུང་མང་པོ་ཆགས་ཡོད་ལ། དེ་དག་གིས་འཇར་མན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་དེང་རབས་དཔལ་འབྱོར་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཐོན་གྱི་ཡོད། རེན་གཙང་པོ་དེ་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ལས་བྲེལ་ཤོས་ཀྱི་ཆུ་ལམ་ཡང་ཡིན​། འོབས་ཀླུང་དང་ཏོ་ནོ་གཙང་པོ། སེ་ན་གཙང་པོ་སོགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ནས་ཡོ་རོབ་ཀྱི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཆུ་ཐོག་གི་སྐྱེལ་འདྲེན་དྲ་བ་ཆགས་ཡོད།
ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་མཆོང་པ་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཕྱག་ལ་ནོར་བུ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། ནོར་བུ་རེ་རེ་ནས་ཀྱང་ནོར་བུ་རེ་རེ་ཐོན་པ་དེ་དག་གྲངས་མང་ལས་དོན་དམ་ནོར་བུའི་མཆོད་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ལས་རིགས།
ལས་རིགས་
ཚར་ཆེན་བློ་གསལ་རྒྱ་མཚོ།
རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཆུ་ཁྱི། ལོར། ལྡོང་གི་རིགས་ཡབ་ཆོས་རྒྱལ་རིན་ཆེན་དཔལ་བཟང་དང། ཡུམ་བཀྲ་ཤིས་ཨ་མཚོའི་སྲས་སུ་གཙང་ལ་སྟོད་དུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བཅུ་བཞི་པར་ཡོངས་འཛིན་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ལས་དགེ་བསྙེན་དང། གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས། རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་ལས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ། མཚན་བློ་གསལ་རྒྱ་མཚོ་གསོལ། ཆོས་རྭའི་རྩོད་གྲྭར་བཞུགས་པས་གཞན་གྱི་ང་རྒྱལ་བཅོམ་ཞིང་དད་པ་ལ་བཀོད། སྐབས་ཤིག་ནས་ཞབས་སྙུང་བར་རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོས། དེའི་བཅོས་ཐབས་སུ་རྡོ་རིང་པའི་དྲུང་དུ་མངག་པ་ལས། རྗེ་བཙུན་རྡོ་རིངས་པ་ཐོག་མར་མཇལ། རྗེས་སུ་ཁའུ་བྲག་རྫོང་དུ་རྗེ་བཙུན་རྣལ་འབྱོར་མའི་ལུང་བསྟན་དང་། རྗེ་རྡོ་རིངས་པའི་བཀའ་ཕེབས་པ་ལྟར་བྱོན་ཏེ། ལོ་བདུན་གྱི་བར་དུ་ལམ་འབྲས་སློབ་བཤད་ཐེངས་གསུམ་དང། ཚོགས་བཤད་ཐེངས་གཉིས། ལྷག་པར་རྗེ་འདི་ཁོ་ནར་བཞུགས་པའི་ཆིག་བརྒྱུད་མན་ངག་བཅས་དུ་མ་གསན། དགུང་ལོཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར། འཕན་པོ་ནཱ་ལེཎྜའི་ཚོགས་ཆེན་ལ་ལམ་འབྲས་གསུངས་པར་ཀུན་གྱིས་བསྟོད་ཅིང་བསྔགས། དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་པ། ཆུ་འབྲུག་ལོར། ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་གྱི་སྡོམ་རྒྱུན་ཆོས་རྗེ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་དང། ཆོས་རྗེ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་སོགས་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས། གཞན་ཡང་རྗེ་འདིས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་བླ་མ་ཉེར་བདུན་དང་། མཁན་སློབ་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་འཛིན་དྲུག་ཅུ་རེ་གསུམ་བསྟེན་ནས། ཆོས་རྗེ་ཁུ་དབོན་ལྟར་བོད་དུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་ཕལ་ཆེར་གསན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ས་སྐྱའི་བསྟན་འཛིན་ངོར་རྫོང་གཉིས་ཀའི་ཆོས་སྐོར་གསན་ཚུལ་ནི། ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས།
ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སངས་རྒྱས་པ་
གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་བཞེད་སྲོལ་ལ་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སངས་རྒྱས་ཚུལ་ནི། ཚོགས་མ་བསགས་སྒྲིབ་པ་མ་སྦྱངས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང《འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད》ལས། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རང་ངོ་ཤེས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གྲོལ་བ་དང་། དེའི་འོད་ལྔའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དུ་ཤར་བ་སོགས་ནི། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་སྐུ་འོད་གསལ་དེ་ཉིད་ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུར་འཆར་ཞིང་། སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་འདི་ལས་ཅིར་ཡང་སྣང་དུ་རུང་བའི་དོན་གླེང་གཞི་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་གསུངས་པ་ཞིག་ལས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་བཤད་པ་མིན་པར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཉམས་སུ་བླང་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གསུངས་པ་ཡིན་པ་སོགས་གསལ་བཤད་མཛད་པ་འདིར་གོ་རྒྱུ་ཟབ་པའི་དཔྱད་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་སྣང་ལགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཚར་ཆེན་བློ་གསལ་རྒྱ་མཚོ།
མུས་སྲད་པ་ནི་དཀར་ཆག་ཁྲིགས་ཆགས་ཅན། ། །མུས་སྲད་པ་ནི་དཀར་ཆག་ཁྲིགས་ཆགས་ཅན། །
རྡོ་རྗེ་གདན་པ་འཆམ་དང་ནུས་པའི་བདག། །ཁོ་བོས་ཐོབ་པའི་ཐུན་མོང་བརྒྱུད་པ་གསུམ། །
ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་བསྟན་རྒྱུན་མཐའ་དག་གི་བདག་པོར་གྱུར། ད་དུང་གནས་མཆོག་ཁའུ་བྲག་རྫོང་། མང་མཁར། ཆུ་བོ་རི་སོགས་སུ་སྒྲུབ་པར་གཞོལ། དགུང་ལོ་སོ་བཞི་པར་ཐུབ་བསྟན་དགེ་འཕེལ་གྱི་གདན་ས་དང་། དགུང་ལོ་ཞེ་གཉིས་པར་འདར་སྟོད་ཆོས་འཁོར་གྱི་ཁྲིར་ཕེབས་ཤིང་། དགུང་ལོ་ང་བཞི་པར་དཔལ་ཞ་ལུའི་ཁྲི་པ་ཡང་མཛད་དེ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྱི་དང་། ས་ལུགས་ངོར་རྫོང་བུ་ལུགས་དང་བཅས་པའི་རིང་ལུགས་ཀུན་བཀའ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས། ལྷག་པར་དུ་རྗེ་བཙུན་རྡོ་རིང་པའི་བཞེད་སྲོལ་ཁའུ་བྲག་རྫོང་པའི་རིང་ལུགས་ཤིན་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད།
མཐར་དགུང་གྲངས་རེ་ལྔ་པ། རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་སྟགསྤྱི་ལོ1566ལོར་བདེ་བར་གཤེགས།
ཟླ་༨ཚེས་༢༧ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༢༧ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༣༩པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༦ཡོད།
རྨད་འདོར།
༄༅།།ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་དང་རིགས་གཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་དང་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན།ཅིག་རྐང་འཛིན་པ་གང་མང་གསོ་སྐྱོང་ཐུབ་ཐབས་ཀྱི་ལྷན་ཚོགས་ཉིན་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ཐོ། ཉིན་དང་པོ།༢༠༠༨།༡༢།༥
༢༽སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ།
སོང་རྡས་
སོང་ཤུལ་བདས་པ་དང་། རྗེས་འདེད་བྱེད་པའི་དོན་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟླ་༨ཚེས་༢༨ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༢༨ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༤༠པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༥ཡོད།
ངལ་རྫི་
བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་པ། དངོས་མིང་ལ་ཡོན་ཏན་ནམ་སྐྱ་ཙ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་རུ་འབོད།  སྙན་ངག་རིང་མོ༼འདོད་ཁམས༽ཞེས་པ་དང་རིག་གཞུང་༼བོད་སྔ་རབས་ཀྱི་སྒྲུང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དགྲ་ལྷའི་དཔངས་བསྟོད།།༽ཅེས་པ་བརྩམས་གནང་ཡོད།ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་ཧྲང་ཧེ་ཧྥུ་ཏན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། ཨ་རིའི་ཨོ་རི་ཀེན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་སོགས་འགྲིམ་ཞིང་རྩོམ་རིག་གི་འབུམ་རམས་པའི་མཚན་གནས་བླངས་ཡོད།ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རྩོམ་རིག་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་རྒན་དང་ཧྲང་ཧེ་ཧྥུ་ཏན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པ་གོང་མའི་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བ།ཨ་རིའི་ནཱ་རོ་པ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཞིབ་འཇུག་པ་བཅས་ཀྱི་བྱ་བ་གཉེར་གྱིན་ཡོད།
སོམ་ཉི
ཡིན་མིན་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དོགས་པ་བྱུང་བ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག
དེ་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་ནས་ད་བར་གྱི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་གོ་ཆོག
སྒྲུང་གཏམ།
ལྗང་བུས་བརྩམས་པའི<<དངོས་པོ>> སྐྱབས་ཆེན་བདེ་གྲོལ་གྱིས་བརྩམས་པའི<<ཚངས་མགུར་དང་ཤོག་དངུལ>> པད་མ་ཚེ་བརྟན་གྱིས་བརྩམས་པའི<<མག་མོག་གི་ནུབ་ཁའི་ཉི་མ>> སྟག་འབུམ་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པའི<<ཉིན་གཅིག་གི་ཆོ་འཕྲུལ>>
སྙན་ངག
འཆར་ཡན་རིང་ལུགས། བསྡུས་བརྗོད་རིང་ལུགས།
ཟླ་༨ཚེས་༢༩ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༢༩ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༤༡པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༤ཡོད།
མཆོད་རྟེན་དང་མཆོད་རྟེན་རྩེ་མོའི་འཕོ་འགྱུར་
ད་ལྟ་གངས་ཅན་བོད་ཡུལ་དུ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་འདི་དག་ནི། ཧི་མ་ལ་ཡ་བྱང་ནུབ་ས་ཁུལ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐུགས་རྟེན་བཟོ་སྐྲུན་རིག་གནས་ལས་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བ་སྟེ། དཔེར་ན། མགོ་ལོག་དགའ་བདེ་ལུང་སྔོན་དགོན་གྱི་གངས་ལྗོངས་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་མཆོད་རྟེན་དང་། རྒྱང་རྩེའི་མཆོད་རྟེན་སོགས་ནི་བལ་ཡུལ་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་མཆོད་རྟེན་ལ་དཔེ་བླངས་ནས་བཞེངས་སྐྲུན་མཛད་ཡོད་ཅིང་། བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་དང་འཕགས་ཤིང་ལ་སོགས་བལ་ཡུལ་མིག་ཅན་མཆོད་རྟེན་གྱི་མ་ཕྱི་ནི། ས་གནས་གཞན་པ་ལས་རྙིང་པ་དེ་འདྲ་རྙེད་རྒྱུ་མེད་པར་སྣང་ནའང་། ཧི་མ་ལ་ཡ་ས་ཁུལ་ནས་བྲག་རྐོས་རི་མོ་རྙིང་བའི་མཆོད་རྟེན་བུམ་ལྟོར་མིག་ཅན་འགའ་ཞིག་རྙེད་པ་འདིས། རྩ་བའི་བྱུང་ཁུངས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་དེ་རིགས་འཕོ་འགྱུར་གང་ནས་སོང་བར་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད།
ད་ལྟ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱིས་བཞེངས་སྲོལ་འདུག་པའི་བྱ་རུ་དབུ་ཅན་གྱི་མཆོད་རྟེན་རིགས་དང་། ལོ་པཎ་དབུ་གསུམ་མཆོད་རྟེན་དག་ཀྱང་སྟོད་མངའ་རིས་དང་། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་དང་། པཱ་ཁི་སི་ཐན་སོགས་ནས་རྡོ་རྐོས་བྲག་རིས་རྙེད་སོན་བྱུང་བས། ས་གནས་དེ་དག་དང་འབྲེལ་བ་ཏན་ཏན་ཡོད་པ་དངོས་དཔང་ལམ་ནས་ང་ཚོར་ར་སྤྲོད་བྱས་པ་ལ་བསྙོན་དུ་མེད་དོ།།
སྤྱིར་མི་རིགས་གང་གིས་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་ཚེ་ས་གནས་རང་གི་སྔོན་མའི་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཀྱང་སྲིད་ཏེ། རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ནང་ཆོས་མཆོད་རྟེན་གྲགས་ཅན་དེ་ནི་རྒྱ་གར་ཧིན་དྷུའམ་ཕྱི་རོལ་པའི་ཆོས་ལུགས་པ་དག་གིས་ལྷ་ཁང་ངམ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་ལུགས་ལ་དཔེར་བླངས་བྱས་ཡོད་པ་གཤམ་འོག་པར་རིས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྟན་ཡོད།
རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་ནང་འདྲེན་བྱེད་ཀྱང་སྲིད་དེ། རྒྱ་གར་ཝ་ར་ཎ་སའི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་པའི་མཆོད་རྟེན་གྲགས་ཅན་དེ་ནི། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐཱན་ནས་(༢༦༠༠-༢༧༠༠[༡])ལོ་ངོ་ལྔ་སྟོང་[༢]གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་ཤུལ་ས་འོག་ཏུ་འདུག་པ་རྙེད་པའི་ཁྲོད་དུ། ཝ་ཎའི་མཆོད་རྟེན་དང་དབྱིབས་མཚུངས་ཤིག་བཞུགས་པ་རྙེད་པའི་དཔེ་རྒྱུན་འཕོ་འགྱུར་ལས་བྱུང་བ་དངོས་ཁམས་རིག་པས་དཔང་པོར་མཛད་འདུག་པ་དང་འདྲའོ།།
གཞན་ཡང་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དང་། པཱ་ཁི་སི་ཐན། ཀ་ཤི་མིར། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་ས་ཁུལ་དག་ལས་མཆོད་རྟེན་བཟོ་དབྱིབས་མི་འདྲ་སྣ་ཚོགས་དཀར་དམར་ཚོན་གྱིས་བྲིས་པ་དང་རྡོ་ལ་བརྐོས་པའི་རིས་གཟུགས་རྙིང་པ་རྙེད་པ་དག་གིས། བོད་ཁུལ་གྱི་བན་དེས་མཆོད་བརྒྱད་ལ་སོགས་བཞེངས་ལུགས་དང་བོན་པོས་མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་བཞེངས་ལུགས་ཀྱི་རྩ་ཁུངས་དང་འཕེལ་རིམ་གསལ་བོར་བསྟན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།།
མདོར་ན་བོད་ཀྱི་བོན་ཆོས་དང་རྒྱ་གར་བལ་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་ནང་བསྟན་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་ལུགས་དང་གསར་རྙིང་མི་འདྲ་བ་ཅི་ཙམ་མང་དུ་འདུག་ཀྱང་། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་དང་། པཱ་ཁི་སི་ཐན་བྱང་བརྒྱུད། ཧི་མ་ལ་ཡ་ནུབ་ཁུལ་དག་ནས་རྙེད་པ་ལས་རྙིང་པ་ཞིག་རྙེད་དུ་མེད། དེས་ཕྱིར་ན་ས་གནས་དེ་དག་གི་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་སྐྲུན་མཛད་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་བྱུང་ཁུངས་ནི། དབྱིན་ཡིག་སྟེང་དུ་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་པས་དཔྱད་འབྲས་བཀོད་པ་ལྟར་ན། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ངོ་༣༠༠༠ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ངོ་༦༠༠-༧༠༠བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པར་བཤད་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནུབ་བརྒྱུད་ཉེ་ཁུལ་གྱི་ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་ནས་སྔོག་འདོན་བྱུང་བའི་གནའ་ཤུལ་དགོན་རྙིང་དུ་བཞུགས་པའི་མཆོད་རྟེན་དེ་རིགས་ལས་སྔ་བ་མེད་པས། མིག་སྔར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པའི་ཐུགས་རྟེན་བཟོ་སྐྲུན་མཆེད་ཁུངས་ཀྱི་དངོས་དཔང་གསལ་བོར་བསྟན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།།
རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་རྩེ་མོ་ནི་བྱ་རྒྱལ་ཁྱུང་དབུ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པོར་འདུག་སྟེ། ཞང་ཞུང་རིག་གནས་ཁྲོད་དུ་མཆོད་རྟེན་དབུ་རྩེའི་གཡས་གཡོན་རྭ་གཟུགས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་བྱ་རུ་[༣]ཞེས་གྲགས། བྱ་རུ་ཞེས་པ་ནི་རི་དྭགས་རྣ་བའི་རྭ་ལ་རྣ་རུ་ཟེར་བ་བཞིན། བྱ་རྒྱལ་ཁྱུང་གི་རྭ་ཅོ་ལ་བསྡུས་མིང་དུ་དེ་ལྟར་འབོད་སྲོལ་ཆགས་པ་ཡིན། བྱ་རྒྱལ་ཁྱུང་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་འཕེལ་རིམ་ནས་ལྷ་རུ་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་བས། ཞང་བོད་ཀྱི་འདོན་ཆོག་ནང་དུ"ཁྱུང་གསས"[༤]ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་སྐོར་ཐེངས་མང་དུ་འདུག་པའང་གནད་དེས་གྲུབ། བྱ་རུ་གཡས་གཡོན་བར་ལ་རིན་ཆེན་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པ་འདི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྟེན་མཚོན་པའི་མཆོད་རྟེན་དབུ་རྩེར་བཀོད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་བྱུང་བ་མ་ཟད། སྐབས་དེར་ཞང་ཞུང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་བྱ་ཁྱུང་ལ་གཙུག་འཛིན་ཤུགས་ཆེར་སོང་སྟབས། རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གསེར་དངུལ་སོགས་ཀྱི་བྱ་རུ་དང་རིན་ཆེན་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་དབུ་ཞྭ་བསྣམས་ཏེ་རང་རང་གི་གོ་གནས་དང་ཆེ་ཐོབ་མཚོན་འདུག་པ་ནི། <<གངས་རིའི་དཀར་ཆག་ཚངས་དབྱངས་ཡིད་འཕྲོག>>[༥]ལས་ཞང་ཞུང་གི་བྱ་རུ་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་བཞེད་པས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ།།
རྒྱ་གར་ནང་བསྟན་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་ཁ་ཆེའི་རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས་དེ་དག ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནུབ་ཁུལ་དང་། རྒྱ་གར་དང་པཱ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་བྱང་བརྒྱུད། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་བཅས་ནས་འབྲེལ་འདྲིས་སོང་རིམ་དང་བསྟུན། མཆོད་རྟེན་རྩེ་མོའི་བྱ་རུ་ཟླ་གཟུགས་དང་ཏོག་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་བ་སོགས་དང་མཐུན་པས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ་འཕོ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་སུ་སོང་ཡོད་པ་དང་འདྲའོ།།
མཆོད་རྟེན་དབུ་རྩེའི་རིན་ཆེན་ཏོག་ནི་རྩེ་ཟླུམ་རྩ་བ་ཕྲ་མོ་དང་། སྲོག་ཤིང་རྩེ་རུ་སྒོར་དབྱིབས་ཅན་དང་། སྲོག་ཤིང་མེད་ཅིང་ཉི་མ་བཞིན་དུ་སྒོར་དབྱིབས་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་རལ་གྲིའི་རྩེ་མོའམ་མདུང་རྩེ་ལྟ་བུ་དང་། སྲོག་ཤིང་ཕྲ་མོ་ལ་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བ་ཆེ་བ་འོག་དང་ཆུང་བ་སྟེང་དུ་བརྩེགས་མའི་ཚུལ་དང་། ཉི་མ་ནོར་བུའི་ཏོག་ཅན་དང་། བུམ་པའི་སྟེང་དུ་ནོར་བུ་བཞག་པ་ལ་སོགས་འཕོ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྲག་རྐོས་རི་མོ་རྙིང་བ་དག་གིས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་དོ།།
གནད་དོན་དེ་དག་ནི་མི་རིགས་དང་ཡུལ་སྲོལ་རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ལ་བརྟེན། དུས་རབས་དང་ས་ཁུལ་མི་འདྲ་བའི་ལག་རྩལ་དང་མཐུན་པའི་བཟོ་བསྐྲུན་སྣ་ཚོགས་མཛད་འདུག་པ་གོང་གི་བྲག་རྐོས་རི་མོ་དག་ལས་ང་ཚོས་གསལ་བར་མཐོང་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ།། [༡] 阿富汗发现2600年前佛寺，文物足以填满阿富汗国家博物馆 དྲ་ཚིགས་ཁ་བྱང་དེར་ཞུགས་ན་མཐོང་ཐུབ་པ་ཡིན། [༢] Www.Daving Mes Aynak.com དྲ་ཚིགས་དེར་གཟིགས་ན་མཐོང་ཐུབ་པ་ཡིན། [༣] བཀའ། འཕྲུལ་དེབ། <<མདོ་གཟེར་མིག>>བྱ་རུ་གཡས་གཡོན་དང་རིན་ཆེན་ཏོག་གསུམ་ནི། ཐབས་ཤེས་དབྱེར་མེད་གསུམ་མམ་སྲིད་པ་སངས་པོ་འབུམ་ཁྲི་དང་། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། གཤེན་ལྷ་འོད་དཀར་གསུམ་གྱི་མཚོན་དོན་དུ་སྦྱར་རོ།། [༤] གསས་ནི་བོན་གྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་བརྡ་སྐད་ལ་ལྷ་རུ་གོ་བ་ཡིན། [༥] མཛད་པ་པོ་གྲུབ་དབང་བསྟན་འཛིན་རིན་ཆེན།<<ཏི་སེའི་དཀར་ཆག་ཚངས་དབྱངས་ཡིད་འཕྲོག>>འཕྲུལ་དེབ།
འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཆེན་མོ་བཅུ་
ཨ་རི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཚོགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་།
དཔེ་མཛོད་ཁང་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ1980ལོར་བཞེངས་པ་ཡིན་ལ། ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་རིགས་དུང་ཕྱུར་གཅིག་དང་བྱེ་བ་གཉིས་དང་ས་ཡ་གཅིག་ཡོད་ལ། དཔེ་ཆ་དང་ཡིག་ཆ་དུང་ཕྱུར་གཉིས་དང་བྱེ་བ་གཅིག་ཡོད།
ཨུ་རུ་སིའི་རྒྱལ་བཙུགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་། མའོ་སི་ཁོ།
དཔེ་མཛོད་ཁང་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུའི་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུར་བཞེངས་པ་ཡིན་ལ། ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཡིན་ལ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཚོགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འོག་མ་ཡིན། འདིར་དཔེ་ཆ་ཁྲི1760ཡོད།
ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་དཔེ་མཛོད་ཁང་། པེ་ཅིན།
དཔེ་མཛོད་ཁང་འདི་སྤྱི་ལོ1987ལོར་བཞེངས་པ་ཡིན་ལ། ཇུས་འགོད་དཔེ་ཉར་ཚད་དཔེ་ཆ་ཁྲི2000ཡིན་ལ། ད་ལྟ་དཔེ་ཆ་ཁྲི1590ཡོད།
ཨུ་རུ་སིའི་རྒྱལ་ཁབ་དཔེ་མཛོད་ཁང་། སིན་ཕིས་ཏི་པོ།
ཨུ་རུ་སི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་པར་མའི་རིགས་གང་རུང་ལས་གཅིག་ལེན་ཆོག་པའི་དབང་ཆ་ཡོད། འདི་ནི་ཨུ་རུ་སིའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་རིག་པ་དང་། དཀར་ཆག་རིག་པ། དཔེ་མཛོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཡིན། ད་ལྟ་དཔེ་ཆ་ཁྲི1360ཡོད།
དབྱིན་ཆེན་མོའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ལོན་ཏོན།
དཔེ་མཛོད་ཁང་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ1973ལོའི་ཟླ7པའི་ཚེས1ཉིན་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་སྟེང་ཆེས་ཆེ་བའི་རིག་གཞུང་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་གྲས་གཅིག་ཡིན། འདི་ནི་སྔོན་མའི་དབྱིན་ཆེན་མོའི་དངོས་མང་ཁང་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་། རྒྱལ་བཙུགས་ཀྲུང་དབྱང་དཔེ་མཛོད་ཁང་། རྒྱལ་བཙུགས་ཕྱིར་གཡོར་ཚན་རྩལ་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་། དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་དཔེ་ཆའི་དཀར་ཆག་པར་སྐྲུན་ཁང་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་མཉམ་གྲུབ་བྱུང་བ་ཡིན། ད་ལྟ་དཔེ་ཆ་ཁྲི1300ཡོད།
ཧྭ་ཧྥོ་སློབ་ཆེན་གྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། མཱ་ས་ཀྲོའུ་སེ།
དཔེ་མཛོད་ཁང་འདི་ནི་ཨ་རིའི་ཆེས་རྙིང་བའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་སྟེང་དཔེ་ཆ་ཉར་ཚགས་བྱས་པ་ཆེས་མང་བ་དང་། གཞི་རྒྱ་ཆེས་ཆེ་བའི་སློབ་ཆེན་གྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཡང་ཡིན། ད་ལྟ་དཔེ་ཆ་ཁྲི1100ཡོད།
ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ཁབ་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ཕ་རི་སི།
དཔེ་མཛོད་ཁང་འདི་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་ཆེས་ཆེ་བའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ལས་དཀོན་པའི་གྲས་ཡིན། འདི་ནི་ཁྲ་ལིས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བས༼ 1364--1380ལོ ༽རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་ཉར་ཚགས་པའི་དཔེ་ཆ་ཉར་ཚགས་བྱེད་ཆེད་བསྐྲུན་པའི་རྒྱལ་པོའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་རེད། ད་ལྟ་དཔེ་ཆ་ཁྲི 1100ཡོད།
ལེ་པེས་ཞུས་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ལེ་པེས་ཞུས།
དཔེ་མཛོད་ཁང་འདི་ནི་ལྟ་ཀློག་དང་ཕྱིར་གཡོར་བྱ་མི་ཆོག་པའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ1913ལོ་ནས་བཟུང་འཇར་མན་ཡི་གེའི་བསྟན་བཅོས་པར་བསྐྲུན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་བྱ་བ་གཉེར་བཞིན་ཡོད་ལ། ད་དུང་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔེ་ཆའི་དཀར་ཆག་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་འགན་ཡང་ཁུར་ཡོད། ད་ལྟ་དཔེ་ཆ་ཁྲི900ཡོད།
འཇར་པན་རྒྱལ་ཚོགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ཏོ་ཁི་ཡོ།
དཔེ་མཛོད་ཁང་འདི་ལ་བྱུང་ཁུངས་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་སྤྱི་ལོ1890ལོར་བཞེངས་པ་ཡིན་ལ། རྩ་ཁྲིམས་རྙིང་བའི་འོག་གི་བཙན་རྒྱལ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་དྲག་གླིང་དང་གྲོས་ཁང་མངའ་འོག་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ཞིག་ནི་སྤྱི་ལོ1872ལོར་བཞེངས་པ་ཡིན་ལ། རིག་གནས་ཚན་རྩལ་ལས་ཁུངས་མངའ་འོག་གི་བཙན་རྒྱལ་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཡིན། ད་ལྟ་དཔེ་ཆ་ཁྲི727 ཡོད།
ཧྥ་རན་ཁུ་ཧྥུའུ་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ཧྥ་རན་ཁུ་ཧྥུའུ།
དཔེ་མཛོད་ཁང་འདི་ནི་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་ལ། སྤྱི་ལོ1913ལོ་ནས་བཟུང་འཇར་མན་ཡི་གེའི་བསྟན་བཅོས་པར་བསྐྲུན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་བྱ་བ་གཉེར་བཞིན་ཡོད་ལ། ད་དུང་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔེ་ཆའི་དཀར་ཆག་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་འགན་ཡང་ཁུར་ཡོད། ད་ལྟ་དཔེ་ཆ་ཁྲི700ཡོད།
རྔ་མོང་།
རྔ་མོང་ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
ཟླ་༨ཚེས་༣༠ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༣༠ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༤༢པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༣ཡོད།
ཀུན་བཏགས་གཉིས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ནུབ་ཕྱོགས་རྩོམ་རིག
གནའ་རབས་རྩོམ་རིག
གནའ་རབས་སྙན་ངག གནའ་རབས་ཟློས་གར།
ཉེ་རབས་རྩོམ་རིག
ཉེ་རབས་སྙན་ངག ཉེ་རབས་ཟློས་གར། ཉེ་རབས་སྒྲུང་གཏམ།
དེང་རབས་རྩོམ་རིག
དེང་རབས་སྒྲུང་གཏམ། དེང་རབས་སྙན་ངག དེང་རབས་ཟློས་གར།
ཀུན་བཏགས་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཟླ་༨ཚེས་༣༡ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༣༡ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༤༣པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༢ཡོད།
བྱི་ལ་དོམ་ཆུང་།
བྱི་ལ་དོམ་ཆུང་ནི་འུ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད།
སེར་
ལག་པའི་སོར་མོ་སྟེ་། རིང་ཐུང་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་བྱས་ན་ནས་འབྲུ་རྡོག་བདུན་བསྒྲིགས་པའི་ཚད་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཀུན་རྟོག་འོག་འགྱུའི་འཕྲོས་གླེང་
སེམས་ལ་དོགས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྣ་ཚོགས་ཤར་བའི་དབང་གིས་སྐབས་འཕྲལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་མ་འོངས་པའི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་ཚོད་དཔག་བྱེད་པའི་གཏམ་གླེང་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཟླ་༩ཚེས་༡ཉིན་
ཟླ་༩ཚེས་༡ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༤༤པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༡ཡོད།
ཟླ་༩ཚེས་༢ཉིན་
ཟླ་༩ཚེས་༢ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༤༥པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༠ཡོད།
ཀུན་བཏུས་
བྱམས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉི་ཤུའི་ནང་གསེས་སྡོམ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་སྟེ། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་གི་སྡོམ《ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ》ཞེས་པ་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པ་བམ་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཤིག། དེའང་ཉན་ཐོས་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་གེ་སྡོམ་ཞེས་པ་དང་། བརྗོད་བྱ་མཚན་ཉིད་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་། བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། འབེལ་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་སྟེ་བམ་པོ་ལྔར་བསྡུས་ནས་སྟོན། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དྰི་པ་ཀ་ར་ཤྲྰི་ཛྙྰ་ན་དང་ལོ་ཙཱ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་པའོ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཟླ་༩ཚེས་༣ཉིན་
ཟླ་༩ཚེས་༣ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༤༦པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༠༩ཡོད།
ཀུན་བཏགས་
ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞིའི་ནང་གསེས་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ(ཀུན་བཏགས། གཞན་དབང་། ཡོངས་གྲུབ)ཡོད་པ་ལས། དང་པོ། ཀུན་བཏགས་ཞེས་པ་ནི་གཞིའམ་ཆོས་གང་ཞིག་ལ་སྒྲ་དང་རྟོག་པ་གང་རུང་གིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཆ་ཞིག་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱིས་ཕྱེ་ན་འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ངོ་བོ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཅིང་། ཀུན་བཏགས་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ན་རྣམ་གྲངས་པའི་ཀུན་བཏགས་དང་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཀུན་བཏགས་གཉིས་ཡོད། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རང་འཛིན་ཤེས་པ་ལ་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་སྣང་ཡང་དོན་དངོས་པོའི་གནས་ཚོད་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་རྣམ་གྲངས་པའི་ཀུན་བཏགས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཅིང་། གང་ཟག་གི་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཉིས་ལྟ་བུ་དངོས་པོའི་གནས་ཚོད་ལ་གཏན་ནས་མེད་ཀྱང་། རང་འཛིན་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་འཇོག་པ་ལྟ་བུ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཀུན་བཏགས་སུ་ཁས་ལེན་པ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྨད་སིལ་ཆད།
སྨད་སིལ་ཆད།
མངའ་བདག་དཔལ་གྱི་སྲས་ནས་གདུང་རབས་སིལ་བུར་འཐོར་ནས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་གྱེས་པས་སྨད་སིལ་ཆད་ཟེར། །
སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་
བཏགས་གྲོལ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་ནང་ཚན་ཞིག་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཀུན་རྟོགས་བརྒྱད་ཅུ་
ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་ཕལ་ཆེ་བ་ལས་གསུངས་པའི་ཀུན་རྟོགས་བརྒྱད་ཅུ་ནི། སྣང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ། མཆེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་པ་བཞི་བཅུ། ཉེར་ཐོབ་རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་པ་བདུན་བཅས་ཡིན་ཅིང་། འདིར་གྲངས་འདྲེན་ཙམ་ལས་སོ་སོའི་ངོས་འཛིན་དང་། སྐྱེ་ཚུལ། ཕྲ་རགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། རིམ་བཞིན་འགག་ཚུལ་དང་། སླར་ཡང་རིམ་བཞིན་སྐྱེ་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་ཕྲ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་ཁྲིད་ཡིག་རྣམས་ལས་གསལ་བས་འདིར་མ་བཀོད་ལགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྨན་བཀུས་ཏེ་བོར་བ།
སྨན་བཀུས་ཏེ་བོར་བ།
སྨན་ལོངས་སྤྱད་པའི་ལྷག་མ་བོར་བའི་དོན།
སོར་ཆུད་
བསྐྱར་གསོ་བྱུང་བའམ་། སྔོན་མའི་གོ་གནས་སླར་གསོ་བྱང་བ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
༡༩༦༤ལོ།
༡༩༦༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཀུན་བརྟགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་གཡེང་གི་རྣམ་རྟོག་བཅུ་
མེད་པར་རྟོག་པ། ཡོད་པར་རྟོག་པ། སྒྲོ་འདོགས་པ། སྐུར་འདེབས་པ། གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ། དུ་མར་འཛིན་པ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ། ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་པ། མིང་ལ་དོན་རྟོག་པ། དོན་ལ་མིང་རྟོག་གོ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྨད་བྱང་སེམས་ཤེས་རབ་བཟང་པོ།
སྨད་བྱང་སེམས་ཤེས་རབ་བཟང་པོ།
རྗེ་འདི་ནི་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་༡༣༨༧ནས་༡༤༢༠ནང་རི་བོ་ཆེ་ཡོར་སྤེ་དགེ་སྟོང་དཔོན་གྱི་རིགས་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་།  སྐུ་ཆུང་དུས་ཀརྨ་པའི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས།   དེ་ནས་དབུས་གཙང་གི་ཕྱོགས་སུ་བྱོན་ཏེ་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེནཔོ་རྩ་བའི་བླ་མར་བཀུར།  མཁས་མཆོག་དར་མ་རིན་ཆེན་དང་།   མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་།   རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་སོགས་ཀྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་མདོ་སྔགས་རབ་འབྱམས་ལ་གསན་བསམ་རྒྱ་ཆེར་མཛད།   དེ་ནས་ཀུན་མཁྱེན་བྱང་ཆུབ་འབུམ་པའི་བཀའ་ལུང་དང་།  རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན་གྱི་བཀའ་བཞིན་ཤིང་བྱི་ (༡༤༤༤)ལོར་གདན་ས་ཆེན་པོ་ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླིང་ཕྱག་བཏབ།   དེ་ནས་བཀའ་ཆེན་གྱི་བཤད་པ་མཛད་པས་ཆོས་རྗེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲགས་པ་དང་།   སློབ་དཔོན་རྣམ་པ་ལྔས་གཙོས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བསྡུས།   རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་སེམས་ཆེན་པོ་ཞེས་སྙན་གྲགས་བཟང་པོས་མདོ་ཁམས་ཀྱི་ཐ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ།  བྱང་སེམས་ཤེས་རབ་བཟང་པོ་སྐུ་འདས་རྗེས།   ཞང་ཞུང་ཆོས་དབང་གྲགས་པ་དང་།   སྟོད་ལུང་པ་མཚུར་སྟོན་ནམ་མཁའ་དཔལ།   ཤེས་རབ་དཔལ་བརྩེགས།   གཞོན་ནུ་དཔའ་ཤོད་པ་ཆོས་རྗེ་ཀུན་དགའ་དཔལ་ལྡན་སོགས་མཁས་གྲུབ་རིམ་པས་གདན་ས་བསྐྱངས།   །
ཀུན་བརྟགས་བརྒྱད་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག
སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག
བོད་ཡུལ་གྱི་སྨད་ཕྱོགས་ཟལ་མོ་སྒང་དང་། ཚ་བ་སྒང་།  སྨར་ཁམས་སྒང་།  སྤོ་འབོར་སྒང་།  དམར་རྫ་སྒང་།   མི་ཉག་རབ་སྒང་བཅས་དྲུག་གོ    (སྒང་དྲུག་)དང་དོན་གཅིག
མདོ་ཁམས་ཟེར་བ་ནི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་ཕྱི་མ་གཉིས་ལ་མདོ་ཁམས་ཟེར་ཞིང་། མདོ་སྟོང་དེ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱིས་ཕྱེ་ན། ཆུ་བཞི་དང་། སྒང་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། མདོ་སྨད་ནི་རྨ་ཆུ་ལྷོ་བྱང་བརྒྱུད་དེང་སང་མཚོ་སྔོན་དང་། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མངའ་ཁུལ་རྣམས་ལ་ཟེར། མདོ་སྟོད་མདོ་སྨད་གཉིས་བསྡོམས་པར་མདོ་ཁམས་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། དེང་སང་ཆབ་མདོ་མངའ་ཁུལ་ལ་མདོ་སྨད་མངའ་ཁུལ་ཟེར་བ་ནི། སྔར་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་སྐབས་མིང་དེ་ལྟར་གཏགས་པ་གཞིར་བཞག་བྱས་པ་ཡིན། ཅེས་དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལས་གསལ། ཁམས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ལ་གོ་དོན་མང་ཙམ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འདིར་གླེང་བའི་ཁམས་ཞེས་པ་ནི། ཡུལ་མཐའི་དོན་ཏེ་མཐའི་རྒྱལ་ཕྲན་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་འབོད་པ་ལྟར་རོ། །  དེ་ལྟར་བོད་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་ལྟོས་འཇོག་གི་ཆ་ནས་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་པ་ཡིན། ཁམས་བྱ་བའི་མིང་འདི་ཡུལ་མིང་གི་ཆ་ནས་འབོད་པ་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ནས་བྱུང་ཡོད་ནའང་། སྐབས་དེའི་ངོས་འཛིན་ནི་ལྟའི་ཁམས་ཕྱོགས་ཙམ་ལ་གོ་བ་ཁོ་ན་མིན་ཏེ། མདོ་སྨད་ཕྱོགས་ལའང་ཁམས་ཀྱི་གཡར་མོ་ཐང་ཞེས་འབོད་པ་ལྟ་བུས་མཚོན། མདོ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གཉིས་ལ་གོ་འདུག་སྙམ། ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཡུལ་མིང་འགའ་རེ་དཔེར་ན་ཏྲེ་དང་མདན་དང་རྟའུ་དཀྱུས་ལྟ་བུའང་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཏུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ལ། ཡུལ་སྤྱི་ལ་ཁམས་ཞེས་འབོད་པ་ནི་དུས་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན་འདུག   དུས་ཕྱིས་རིམ་གྱིས་མདོ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ལ་མདོ་ཁམས་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ནས་རིམ་གྱིས་མདོ་སྨད་ལ་ཨ་མདོ་དང་མདོ་སྟོད་ལ་ཁམས་ཞེས་པའི་མིང་ཆགས་ཤིང་། བོད་ཡུལ་ཡོངས་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་བགོ་སྐབས་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་ཅེས་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ལྟ་བུའང་ཆགས་འདུག   ཡང་ཐོག་མར་ཁམས་ཞེས་པ་ཆབ་མདོ་གཙོས་པའི་ཉེ་འཁོར་ཡུལ་གྲུ་དག་ལ་ངོས་འཛིན་སྲོལ་འདུག་ནའང་། ཕྱིས་སུ་སྐད་བརྡའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་སྨྲ་བའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁམས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། སྔོན་ཆད་རྒྱ་སྐད་དུ་ཞི་ཁམས་སྟེ་ནུབ་ཀྱི་ཁམས་པ་ཞིང་ཆེན་བྱ་བ་བཙུགས་མྱོང་བ་ལྟར་ཡུལ་གྲུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཡིན། དེས་ན་དེང་སང་ཁམས་པའི་གཞི་རྒྱ་ནི་བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ཁུལ་ཡོངས་དང་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཀར་མཛེས་ཁུལ་ཕལ་ཆེར་དང་ད་དུང་མུ་ལི་རྫོང་། ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བདེ་ཆེན་ཁུལ་ཡོངས་དང་ལིས་ཅང་སྟེ། སྔོན་གྱི་འཇང་ས་ཐམ་གྱི་ས་ཆའི་བོད་རིགས་འདུས་སྡོད་ཡུལ་གྲུ་ཁག་དང་། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་ཡང་སྐད་ལུགས་དང་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་གྱི་དབང་གིས་ཁམས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། ཡུལ་མི་དག་གིས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཁམས་པའི་ཁོངས་སུ་འཇོག་པས་འདིར་ཡང་ཁམས་ཀྱི་གྲས་སུ་བཞག་སྟེ་གླེང་བར་བྱའོ། ། དེའང་བོད་དབུས་གཙང་གི་ཡུལ་ནས་རགས་རིམ་གྱིས་གཞལ་བའི་ཤར་དང་བྱང་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་སྨད་མདོ་ཁམས་ཀྱི་ས་ཆ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱིས་དབྱེར་ན། རྨ་བྱ་ཟབ་མོ་སྒང་། ཚ་བ་སྒང་། སྤོམ་ར་སྒང་སྟེ་སྒང་གསུམ་མམ། ཡང་ན་གོས་སྨོས་སྒང་གསུམ་གྱི་ཐོག་ཏུ་དམར་ཁམས་སྒང་། མི་ཉག་སྒང་། གཡེར་མོ་སྒང་བཅས་བསྣན་པས་སྒང་དྲུག་དང་། ཚ་བ་རོང་། ས་ངན་རོང་། ཉག་རོང་། རྒྱལ་མོ་རོང་སྟེ་རོང་ཆེན་བཞི་དང་། མི་ཉག་རོང་སོགས་རོང་ཆུང་མང་པོ་ཡོད། །
རྫོང་ཆེན་ཀུན་དགའ་རྣམ་རྒྱལ།
རྣམ་པར་ཐར་བ་ལ།
རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ཆུ་ཕོ་བྱི། སྤྱི་ལོ་1432 ལོར་. ཐོན་མིའི་གདུང་བརྒྱུད་ཡབ་རྒྱལ་བ་ཤེས་རབ་དང་། ཡུམ་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་བདེ་མའི་སྲས་སུ། གཡོ་རུ་གྲྭ་སྟེ་ལྷོ་ཁ་གྲྭ་ནང་དུ་སྐུ་བལྟམས། མཚན་ལ་གྲྭ་ལྔ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་གསོལ། ཅུང་ནར་སོན་པ་ན། སྐྱེ་བོ་གསོ་ཐིགས་དང་། ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་སོགས་འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་རྒྱ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སོགས་ཡུམ་གྱིས་བཀའ་ལྟར་གསན་སྦྱོང་མཛད་ ཅིང་། ལྐོག་ཏུ་ནང་བསྟན་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ས་སྐྱ་པའི་གསུང་རབ་ལ་ཐུགས་གཉེར་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གོང་མ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་དྲུང་ཡར་རྒྱབ་དཔོན་ཆེན་དང་།    དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་པར། ཕོ་བྲང་གོང་རི་དཀར་པོའི་བདག་པོར་བྱོན་ཅིང་། འབངས་རྣམས་བྱམས་པས་བསྐྱངས་པ་དང་། བཀོད་རིས་མཛེས་པའི་ལམ་འབྲས་ཕོ་བྲང་ཞིག་ཀྱང་ཕྱག་བཏབ། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་པར། རྗེ་བཙུན་བྲག་ཐོག་པའི་དྲུང་ནས་ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན་དང་། བར་མ་རབ་བྱུང་མཛདཔ་དང་། པཎ་ཆེན་བྱམས་པ་གླིང་པའི་དྲུང་དུ། དགེ་ཚུལ་སློང་གི་སྡོམ་པ་མནོས་ཏེ། མཚན་ཀུན་དགའ་རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་བཟང་པོར་གསོལ། དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ།
ཤིང་ཕོ་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ 1464 ལོར་རྫོང་པའི་གདན་ས་གོང་དཀར་རྡོ་རྗེ་གདན་ཕྱག་བཏབ། རྗེ་བཙུན་བྲག་ཐོག་པ་ལས་ལམ་འབྲས་གཙོས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་ཕལ་ཆེར་གསན། གཞན་ཡང་། པཎ་ཆེན་བྱམས་པ་གླིང་པ། སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ། ཀུན་མཁྱེན་སངས་རྒྱལ་འཕེལ། གླིང་ཤེས་རབ་དཔལ་ལྡན་ལ་སོགས་གཙོ་བོར་བསྟེན་པའི་བླ་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སོགས་ལས་བཀའ་དང་། རྒྱ་བོད་མཁས་པའི་གསུང་རབ་ཕལ་ཆེ་བར་མངའ་བརྙེས་པར་གྱུར། རྗེ་འདིས། ཆུ་ཡི་གནོད་པ་བཟློག་པས། འཇིགས་མེད་དཔའ་བོ་ཞེས་མཚན་གསོལ་བ་དང་། སྒྲུབ་ཕུག་རྣམ་བཞིར་རྟགས་ཐོན་པའི་ངོ་མཚར་རྣམ་ཐར་སོགས་མངའ། རྒྱ་གར་པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ར་དང་། དྷརྨ་དི་པཱ་ཀ་ར་གཉིས་ཀྱང་རྗེ་འདིའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཤིང་བསྟོད་པའི་རབ་བྱེད་ཀྱང་མཛད་དོ། །
ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ་
ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ།
ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ་ནི་ཕྲ་བའི་རིལ་རྡུལ་རྣམས་ཀྱི་འགུལ་སྐྱོད་ཆོས་ཉིད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཡིན། ཕྲ་བའི་རིལ་རྡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་རགས་པའི་རིལ་རྡུལ་དང་བསྡུར་ན་མི་འདྲ་ས་མང་བོ་ཡོད་དེ། ཁྱད་པར་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་ཕྲ་བའི་རིལ་རྡུལ་ལ་རླབས་རིལ་གཉིས་གཤིས་ལྡན། དེར་བརྟེན་དེས་བརྩི་སྲུང་བྱེད་པའི་འགུལ་སྐྱོད་ཆོས་ཉིད་ཡང་རགས་པའི་རིལ་རྡུལ་དང་རྩ་བ་ནས་མི་འདྲ། ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ་ཐོག་མར་དར་དུས། ནཱེ་པོར་གྱིས་ཕི་ལན་ཁི་དང་ཨིན་སི་ཐེན་སོགས་ཀྱིས་བཏོན་པའི་ཚད་རྡུལ་གྱི་དོན་སྤྱི་གཞིར་བཟུང་ནས་དུས་མགོའི་ཚད་རྡུལ་སྨྲ་བ་ཚུགས་པ་རེད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རྡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཁ་ཤས་ལ་འགྲེལ་རྒྱག་ཐུབ། ཡིན་ཡང་གཞུང་ལུགས་འདིས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་པར་ཚད་བཀག་རང་བཞིན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད།  གཞུང་ལུགས་འདི་དེ་འདྲའི་འཐུས་ཚང་ཞིག་མིན་པས། མི་རྣམས་ཀྱི་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ཞིག་མ་བྱུང་། 1925ལོར་ཧེ་སེན་པེར་སོགས་ཀྱིས་དུས་མགོའི་ཚད་རྡུལ་སྨྲ་བར་དགག་པ་བརྒྱབ་ནས། ལིང་ཚེའི་ཤུགས་རིག་པ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་། 1926ལོར་ཧྲོ་ཏིན་ཨེར་གྱིས་ཏི་པི་རོ་ལིའི་རླབས་རིལ་གཉིས་གཤིས་གཞིར་བཟུང་ནས་རླབས་འགུལ་ཤུགས་རིག་པ་བཙུགས་པ་རེད། ཅུང་མ་འགོར་བར་ཧྲོ་ཏིན་ཨེར་སོགས་ཀྱིས་ལིང་ཚེའི་ཤུགས་རིག་པ་དང་རླབས་འགུལ་ཤུགས་རིག་པ་གཉིས་གྲངས་རིག་པའི་སྟེང་དུ་ཁྱབ་མཉམ་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱས། དེ་བས་གཞུང་ལུགས་རིགས་གཉིས་མཉམ་འདྲེས་བྱས་ཏེ་ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ་བྱུང་། རྗེས་སུ་ཡང་ཏི་རཱ་ཁི་སོགས་ཀྱིས་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་སྒོས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་བས། ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ་དེ་གཞུང་ལུགས་སྟེང་གཟབ་ནན་ཡིན་ལ། ཐབས་ཀྱི་སྟེང་ཆ་ཚང་པའི་གཞུང་ལུགས་གསར་བ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ།
ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ་དང་གསུང་རབ་ཤུགས་རིག་པར་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་ལྡན། ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པའི་ནང་དུ། རིལ་རྡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་རླབས་རྟེན་འབྱུང་གྲངསψ(r,t)ལས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་ནི་གནས་ཚད r དང་དུས་ཚོད t ཡི་ཚོ་གྲངས་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཡིན། རླབས་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཀྱི་སྨོ་ཡི་རང་སྒྱུར|ψ(r),t)|2གྱིས་དུས་ཚོད t ནང་གནས་ཚད r ཡི་སར་རིལ་རྡུལ་རྙེད་པའི་སྲིད་ཕྱོད་སྟུག་ཚད་མཚོན་པ་ཡིན། རིལ་རྡུལ་གྱི་འགྲོས་ཚད་དེ་འདྲ་མི་ཆེ་བའི་ལྟོས་བཅས་སྨྲ་བ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་འོག་ཏུ། རིལ་རྡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དུས་ཚོད་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་བསྟུན་པ་ཡིན། དེའང་རླབས་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ལ་ཚིམ་པའི་འགུལ་སྐྱོད་མཉམ་བྱ་ནི་ཧྲོ་ཏིན་ཨེར་མཉམ་བྱ་ཡིན། རིལ་རྡུལ་གྱི་འགྲོས་ཚད་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ལྟོས་བཅས་སྨྲ་བའི་གནས་ཚུལ་འོག ཧྲོ་ཏིན་ཨེར་མཉམ་བྱ་ནི་ཏི་རཱ་ཁི་མཉམ་བྱའམ་ཡང་ན་ཁི་ལེན-ཀོར་ཏོན་མཉམ་བྱས་ཚབ་བྱེད་པ་ཡིན།
པོར་གྱི་ཆིང་མ་རྡུལ་ནུས་རིམ་གྱི་དོན་སྤྱི་དེ་ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ་བེད་སྤྱད་ནས་་རིགས་འདེད་ཐུབ། དེ་བས་གང་འདོད་ཀྱི་ཆ་འཇོག་ཅིག་མིན། དེ་ལྟར་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ་དེ་མ་རྡུལ་དང་། ཆ་རྡུལ། མཁྲེགས་གཟུགས་དང་ཕྲ་མཐོང་རིལ་རྡུལ་སོགས་ཀྱི་གདོང་གཏུག་སོགས་གནད་དོན་མང་པོའི་སྟེང་དུ་ཚང་མ་དངོས་བཤེར་དང་ཧ་ཅང་འཚམ་པའི་མཐའ་འབྲས་ཐོབ་ཡོད་ལ། གྲུབ་འབྲས་གཡུར་དུ་ཟ་བ་ཐོབ།
ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པ་རྗེས་ནས་ཡང་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཡོད། ནུས་མཐོའི་གནས་ཚུལ་འོག རིལ་རྡུལ་གྱི་འཕོ་འགྱུར་ནི་ཡོངས་ཁྱབ་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཡིན། རིལ་རྡུལ་ཚང་མ༼འོད་རྡུལ་དང་། གློག་རྡུལ། མ་ནིང་རྡུལ། ཉིང་རྡུལ་སོགས༽ངེས་པར་ཐུན་མོང་གི་བྱེད་ལུགས་བཀོལ་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས། འདི་ལྟར་ད་གཟོད་རིལ་རྡུལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ། འཕོ་འགྱུར་སོགས་གཞུང་ལུགས་ནང་དུ་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡིན། དགོས་མཁོ་འདི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ། ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ཚད་རྡུལ་ར་བ་སྨྲ་བ་བྱུང་། ཚད་རྡུལ་ར་བ་སྨྲ་བ་ཟེར་ཡ་དེ་རིལ་རྡུལ་དངོས་ལུགས། བསྡོམས་རྩིས་དངོས་ལུགས། དཀག་འདུས་རྣམ་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ཉིང་གཞུང་ལུགས་སོགས་གཞུང་ལུགས་མང་བོའི་ལག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།
དཔྱད་གཞི།
ཉིན་ཧྲིལ་བོའི་ལུགས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་དཀྱུས་མའི་སློབ་དེབ་༼དངོས་ལུགས༽དེབ་གསུམ་པ། 2007ལོའི་ཟླ3པའི་དཔར་ལས་དྲངས་ལ། བཟོ་བཅོས་ཕྲན་བུ་གནང་ཡོད།
ཟླ་༩ཚེས་༤ཉིན་
ཟླ་༩ཚེས་༤ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༤༧པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༠༨ཡོད།
སོར་མོ་ལྔ་
མཐེ་བོང་། མཛུབ་མོ་། གུང་མོ་། སྲིན་ལག་མཐེའུ་ཆུང་བཅས་ལྔའོ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟླ་༩ཚེས་༦ཉིན་
ཟླ་༩ཚེས་༦ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༤༩པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༠༦ཡོད།
སོར་མོ་བས་འབྲེལ་བ་
བྱ་ངང་པའི་རྐང་པ་ལྟར་སོར་མོ་ཕན་ཚུན་གྱི་བར་དུ་ཤའི་དྲ་བས་འབྲེལ་ནས་ཡོད་པ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སོར་མོ་གཅིག
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སོར་མོའི་འདུ་བྱེད
ལག་རྩལ་།
སོར་མོའི་གྲངས་ལྡན་
ལག་པ་གཉིས་ལ་སོར་མོ་བཅུ་ཡོད་པ་ལྟར་གྲངས་ཚད་བཅུ་ཡོད་པ་།
ཟླ་༩ཚེས་༧ཉིན་
ཟླ་༩ཚེས་༧ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༥༠པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༥ཡོད།
སོར་མོའི་གྲངས་ལྡན་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟླ་༩ཚེས་༨ཉིན་
ཟླ་༩ཚེས་༨ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༥༡པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༤ཡོད།
གཟའ་རུ་དགོན་པ་
གཟའ་རུ་དགོན་ནི་ད་ལྟའི་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་མཛོད་དགེ་རྫོང་གི་ཁུངས་གཏོགས། གཟའ་རུ་ཡུལ་ཚོར་ཆགས་ཡོད་ལ། ཀིརྟིའི་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཅིག་ཡིན།
༡༩༦༣ལོ།
༡༩༦༣ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
སོོ་རཥྚ་
བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི་《བདེ་མཆོག་ཆོས་འབྱུང་》ལས་། རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པར་གསུངས་ཤིང་། 《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་》ལས་། ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ཡུལ་སོོ་ར་ཥྚ་ཞེས་གསལ་། སོོར་ཥྚ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་བཟང་པོ་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པར་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གྱི་གཞུང་མང་པོར་གསལ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟླ་༩ཚེས་༩ཉིན་
ཟླ་༩ཚེས་༩ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༥༢པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༣ཡོད།
ལྷ་སྡེ་གནམ་ལོ་ཡག
ལྷ་སྡེ་གནམ་ལོ་ཡག སྨྱུག་མིངལྡོང་སྲས དབྱིན་ཡིག་ནང Namloyakཨོ་སི་ཁྲི་ལི་ཡའི་བོད་མི བོད་རྒྱ་སྐད་གཉིས་སྙན་ངག་པ། སྒེར་ཚུགས་ཅན་གྱི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ། སྐྱེ་ཡུལ་ཧང་ངེ་ལྷ་སྡེ ཨ་མདོ མཚོ་སྔོན མཚོ་ལྷོ་ཁུལ ཧང་ངེ་རྫོང་།
མི་ཚེ་ལོ་རྒྱུས
རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོསྐབས་སུ་ ཨ་མདོནས་སྐྱེ་ཞིང་། ཧང་ངེ་རྩྭ་ཐང་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་།
ཕྱི་ལོ ༡༩༨༩ལོ་ནས་ཕྱི་ལོ ༡༩༩༣ལོའི་བར། བོད་ཡིག་ཚགས་ཤོག་དང་དུས་དེབ་འདྲ་མིན་སྟེང་སྙན་ངག་དང་ལྷུག་རྩོམ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་སྤེལ་འདུག
ཕྱི་ལོ ༡༩༩༩ལོའི་ཟླ ༣ནང་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་ལ་འབྱོར་འདུག
སོར་བཤགས་བཞི་
དགེ་སློང་མ་ལས་ཟས་ལེན་པའི་སོར་བཤགས་། གྲལ་རིམས་སུ་མ་ཕེབས་པར་འབྲིམ་དུ་འཇུག་པ་མ་བཟློག་པར་ཟ་བའི་སོར་བཤགས་། བསླབ་པ་བྲལ་ཏེ་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པའི་སོར་བཤགས་། ནགས་མ་མྱུལ་བར༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
དཀར་ཆག་གི་ཨང་གྲངས།
དཀར་ཆག་གི་ཨང་གྲངས་ནི་རྩོམ་ཡིག་གམ་དོན་ཙན་སོགས་ཀྱི་དཀར་ཆག་གི་ཨང་གྲངས་ལ་ཟེར་ཞ
ལྷ་སྡེ་གནམ་ལོ་ཡག
མི་ཚེ་ལོ་རྒྱུས
ཕྱི་ལོ ༡༩༩༩ལོའི་ཟླ ༥ཚེས ༡ཉིན་ནས་ཕྱི་ལོ ༢༠༠༥ལོའི་ཟླ ༣ཚེས ༣༡ཉིན་བར། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་བོད་གནས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་དུ་ཉམས་ཞིབ་པའི་ལས་ཀ་བྱས་ཤིང་། དམིགས་བཀར་བོད་རྒྱའི་ས་མཚམས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱས། དེ་མཚུངས་སུ་རྒྱ་ཡིག་གི་དུས་དེབ་དང་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་སྙན་ངག་དང་དཔྱད་རྩོམ་གང་མང་སྤེལ། དུས་ཡུན་འདིའི་ནང་ཡིག་འབྲུ་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་གི་གསར་རྩོམ་དང་ཡིག་འབྲུ་ས་ཡ་གསུམ་དང་འབུམ་ལྔ་ལྷག་གི་ཡིག་བསྒྱུར་གྲུབ་ཡོད་འདུག
སོར་བཤགས་བཞི་
་ཟ་བའི་སོར་བཤགས་སོ་།
ལྷ་སྡེ་གནམ་ལོ་ཡག
མི་ཚེ་ལོ་རྒྱུས
ཕྱི་ལོ ༢༠༠༥ལོའི་ཟླ ༤ཚེས ༡ཉིན་ནས་ཕྱི་ལོ ༢༠༠༧ལོའི་ཟླ ༥ཚེས ༡༣ཉིན་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གི་ངྷ་རམ་སཱ་ལར་སྡོད་པའི་མཐོ་རིམ་ཞིབ་འཇུག་པའི་ལས་ཀ་གཉེར་འདུག
ཕྱི་ལོ ༢༠༠༩ལོ་ནས༢༠༡༦ལོ་བར། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་གླེང་སྟེགས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་ལས་འགན་གླ་མེད་དུ་ཞོར་སྒྲུབ་བྱས་ཡོད།
ཕྱི་ལོ༢༠༢༠ལོ་ནས་ཨོ་སི་ཁྲི་ལི་ཡ་ནུབ་མའི་མཁར་ཁྲོམ་་སློབ་ཆེན(Curtin University)ནང་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
མི་ཚེ་ལྟ་བ
ལྷ་སྡེ་གནམ་ལོ་ཡག་གིས་ནམ་རྒྱུན་བཤད་དོན། བྱ་དངོས་གང་དང་གང་ལའང་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བརྒྱུད་ནས་གྲུབ་དོན་ལྟར་ལྟ་བ་འགོད་འོས་ཤིང་། ནམ་ཞིག་གྲུབ་དོན་དེ་བཞིན་བདེན་དཔང་གསར་བ་རེག་ནས་བསྙོན་འབྱིན་བྱེད་དགོས་ཐུག་ཚེ་དེ་ག་རང་བྱེད་དགོས། དེ་ལས་ལྡོག་ན། བྱ་དངོས་གང་རུང་གི་མཐར་ཐུག་གི་ངོ་བོ་བརྙེད་མི་ཐུབ།
སྭ་སྟི་
འདི་ནི་རྒྱ་གར་སྐར་དེ་བོད་སྐད་ལ་བདེ་ལེགས་ཟེར་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྨན་གྱི་རྒྱུད་བཞི།
སྨན་གྱི་རྒྱུད་བཞི།
གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོས་བརྩམས་པའིབོད་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་སྨན་གཞུང་རྩ་རྒྱུད་དང་། བཤད་རྒྱུད།  མན་ངག་རྒྱུད།  ཕྱི་མ་རྒྱུད་བཅས་བཞི།
ཟླ་༩ཚེས་༡༠ཉིན་
ཟླ་༩ཚེས་༡༠ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༥༣པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༡༢ཡོད།
སྭ་ཙྪ་བཞུགས་ཁང་
ཡུང་སྐད་ལ་ཚ་ཚ་ཡང་ཟེར་། ལྷ་དང་མཆོད་རྟེན་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དཔར་འདེབས་བྱས་པའི་རིགས་ཞིག་སྟེ་སྔར་བོད་དུ་འབྱུང་བ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚ་ཚ་རྒྱ་སྲོག་ཡོད་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
གཉན་པོ་གཡུ་རྩེ
གཉན་པོ་གཡུ་རྩེ་ནི། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གཅིག་སྒྲིལ་རྫོང་ཁོངས་ན་ཡོད་པའི་རི་བོ་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད་ལྔ་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཡིས་མཐོ་བ་ཡོད། རི་རྩེ་མཐོ་ཞིང་མང་ལ། མཚེའུ་ཆེ་ཆུང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་མིག་མངས་ལྟར་བཀྲ་བ་ངོ་མཚར་བའི་ནགས་ལྗོངས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་ཀུན་ནས་མཛེས་པར་མ་ཟད། ཚན་རིག་པས་ད་ལྟའང་དཔག་དཀའ་བར་གྱུར་པའི་རང་བྱུང་གི་གསང་རྒྱ་དམ་པོ་ཞིག་རི་རྩེའི་སྤྲིན་རུམ་ན་མཆིས་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་ངོ་མཚར་བའི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན།
ངག་རྒྱུན་དུ་རི་བོ་དེའི་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་དང་མདུན་སྒོའི་གཡས་གཡོན་སོགས་ན་གནས་སྲུང་རེ་ཡོད། མདུན་སྒོའི་གཡོན་ཕྱོགས་ནི་ལྷ་གཡག་དཀར་པོ་དང་། གཡས་ནི་རྒྱ་སྟག་དམར་པོ། གཞན་རྣམས་རེ་རེ་ལ་མིང་རེ་ཡོད་པ་དང་། རི་བོ་དེ་ནི་མགོ་ལོག་ས་ཁུལ་གྱིས་བཀུར་བའི་གཞི་བདག་གཉན་པོ་གཡུ་རྩེའི་གནས་རི་ཡིན།
དེ་ཡང་བཤད་རྒྱུན་ལ། གཉན་པོ་གཡུ་རྩེས་རང་གི་དྲིན་ལན་འཇལ་ཕྱིར། རང་གི་སྲས་མོ་རྔོན་པ་མདའ་རྩལ་རྫོགས་པ་ཞིག་ལ་ཆུང་མར་བྱིན་པ་ལས་སྲས་གསུམ་འཁྲུངས་པ་སྟེ། དབང་ཆེན་འབུམ་དང་། ཨ་སྐྱོང་འབུམ། པདྨ་འབུམ་བཅས་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རྒྱུད་འཕེལ་བ་ལས་མགོ་ལོག་འབུམ་པ་ཁག་གསུམ་བྱུང་བར་གྲགས།
སྭོ་བཏབ་
བསོོ་བཏབ་། དམག་འཐབ་སྐབས་ཀི་སྒྲ་སྐབས་ཀི་སྒྲ་དང་། བསྭོ་སྒྲ་ཆེན་པོ་བཏབ་པ་ནི་དགྲ་བོར་ཕར་རྒོལ་གྱི་འགོ་ཚུགས་པའི་སྐུལ་ཚིག་དང་། རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་བརྗིད་ཉམས་མཚོན་བྱེད་ཡིན་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
དགེ་བཤེས་ངག་དབང་དངོས་གྲུབ་དཔལ
ངེས་དོན་དབུ་མའི་ཤིང་རྟ་ཆེ།། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་ཇོ་ནང་བའི།། བརྒྱུད་འཛིན་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པའི་གཙོ།། གྲངས་མེད་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ།། གསང་བདག་སྒྲོལ་བའི་མགོན་པོ་ཡི།། བསྟན་པ་ཡུན་རིང༌འབར་གྱུར་ཅིག།
སྨན་ཁང་པ་ངག་དབང་ཆོས་འཕེལ།
སྨན་ཁང་པ་ངག་དབང་ཆོས་འཕེལ།
རྗེ་འདི་ནི་གཙང་ཁུལ་དུ་ཡབ་དར་རྒྱས་དང་ཡུམ་ཚེ་རིང་བསམ་གྲུབ་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཤིང་ཕག(༡༦༣༥)ལོར་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ལྔ་ལ་ཤེལ་དཀར་ཆོས་སྡེའི་མཁན་པོ་ལེགས་པ་དོན་གྲུབ་དྲུང་དུ་གཙུག་ཕུད་ཕུལ།  དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ལ་ཤེལ་དཀར་ཆོས་སྡེར་ཆོས་ཞུགས་མཛད།  གཞུང་ཆེན་ལྔར་བསན་བསམ་གནང་།  དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་དྲུང་དུ་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས།  དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་ལ་རྟ་ནག་རྗེ་དམ་ཆོས་རྒྱན་མཚན་་པ་ནས་བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་སོགས་ཀྱི་བཤད་ལུང་གསན།  དགུང་ལོ་ཉེར་བ་ལ་མཁན་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོའི་དྲུང་དུ་བསྙེན་རྫོགས་བསྒྲུབས།  དགུང་ལོ་སོ་གཉིས་ལ་ངམ་རིང་ཆོས་སྡེར་གྲྭ་སྐོར་མཛད།  དགུང་ལོ་སོ་གསུམ་ལ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་ཁོངས་འབུམ་པོད་བཞི་དང་།  ཤེས་རབ་ཁྲི་པ་སོགས་པོད་འགའ་ཐུགས་འཛིན་གྱིས་ཚོགས་གཞུང་ལ་རྒྱུགས་འབུལ་མཛད་ཅིང་།  དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ནས་ལོ་ཤས་རིང་དགོན་པ་ཞིག་གསོའི་ཕྱག་ལས་འགན་བཞེས།  དགུང་ལོ་ཞེ་གཉིས་ནས་ལོ་ཤས་རིང་ཁ་ཟས་རགས་པ་རྒྱུན་གཅོད་མཛད་དེ་མཚམས་སྒོ་འདག་སྦྱར་གྱིས་སྐུ་མཚམས་ལ་བཞུགས།   དགུང་ལོ་ཞེ་བདུན་ཐཕོག་དགེ་སློང་དོན་གྲུབ་དང་ལྷན་དུ་རྟ་ནག་དུ་ཕེབས་ནས་རྗེ་དམ་ཆོས་རྒྱན་མཚན་དང་མཇལ།  དེ་ནས་དབུས་སུ་ཕེབས་ནས་སེ་འབྲས་དང་།  རྭ་སྒྲེང་།  ལྷོ་དྭགས་སོགས་ལ་གནས་འཇལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་གཙང་དུ་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་མཇལ་བར་བྱོན།  སྟོད་ཁུལ་རྗེ་བཙུན་མི་ལའི་སྒྲབ་གནས་ཆུ་དབར་བྲག་དམར་དུ་སྒྲུབ་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཛད།  དགའ་ལྡན་ཆོས་འཕེལ་དུ་ཆོས་ཇེ་སྙེད་གནང་།  ཤེལ་དཀར་དགོན་སོགས་རྟེན་བཞེངས་ཀྱི་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེ་མཛད།  ཕྱག་རྩོམ། 《ངོ་མཚར་མེད་ཀྱང་ངག་དབང་ཆོས་འཕེལ་གྱི་བྱ་ཕྲན་ཁྱུང་རྗེས་རྙོག་དྲའི་རྣམ་ཐར》《འཁྲུངས་རབ་གསོལ་འདེབས་གསང་བ་དྲི་མེད》སོགས་པོད་གཉིས་ཙམ་མཛད།  དགུང་ལོ་དོན་གསུམ་ལ་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་མེ་ཕག(༡༧༠༧)ལོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས།
སྨན་གྱི་བསྟན་བཅོས་བཞི།
སྨན་གྱི་བསྟན་བཅོས་བཞི།
ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཆེན་པོ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ་འཇུག་པ།  ཡན་ལག་བརྒྱད་པའ་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ།  ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྡུས་པའོ།  སྨན་གྱི་བླ་བཻཌཱུརྱ་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མཆེད་བརྒྱད།  སྨན་བླ་བདེ་གཤེགས་བརྒྱད་དེ་མཚན་ལེགས།  རིན་ཆེན་ཟླ་བ།  གསེར་བཟང་དྲི་མེད།  མྱ་ངན་མེད་མཆོག་དཔལ།  ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ།  མངོན་མཁྱེན་རྒྱལ་པོ། སྨན་གྱི་བླ་མ།  ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བཅས་དེ་དག་སོསོའི་བཞུགས་སྟངས་དང་སྐུ་མདོག་སོགས་ཞིབ་པར་《རན་འབྱུང་བརྒྱ་རྩ》དང་《སྨན་མདོ་བརྒྱད་བརྒྱ་པ》ཡི་ནང་གསལ།
རང་བྱུང་གྲངས།
བྱེས་འབྱོར་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རིམ།
མཁན་པོ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་
ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
མཁན་པོ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ལགས་ནི་སྐྱབས་རྗེ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་འཇིགས་མེད་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་གི་དངོས་སློབ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ༡༩༦༢ལོར་ཟི་ཁྲོན་དཀར་མཛེས་ཁུལ་བྲག་འགོ་རྫོང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས།
ལོ་རྒྱུས།
༡༩༧༥ལོར་ས་གནས་དེ་གའི་སློབ་ཆུང་དུ་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་ཤིང་། སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་མཐར་ཕྱིན། ༡༩༨༥ལོར་གསེར་རྟ་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ལ་ཕེབས་ཤིང་སྐྱབས་རྗེ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་འཇིགས་མེད་ཕུན་ཚོགས་འབྱུང་གནས་མཉེས་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟེན་ཏེ་བརྩོན་པ་དྲག་པོས་མདོ་སྔགས་རིག་གཞུང་བཅས་གསན་སྦྱང་མཛད། ༡༩༨༧ལོར་ཆོས་རྗེ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་ལྷན་དུ་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་བྱོན་ཞིང་། དེ་ནས་བཟུང་ཆོས་རྗེ་མཆོག་གི་བཀའ་བཞིན་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་དད་ལྡན་རྣམས་ལ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཀུན་འཆད་སྤེལ་གྱི་མགོ་བརྩམས། ༡༩༩༠ལོར་ཆོས་རྗེ་མཆོག་གི་ཞབས་ཞུར་རྒྱ་གར་དང་འབྲུག་ཡུལ། བལ་ཡུལ་སོགས་སུ་ཕེབས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། ༡༩༩༣ལོར་ཆོས་རྗེ་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་ཉི་ཧོང་དང་། ཨ་རི། ཁཱ་ན་ཏ། ཧྥ་རན་སི། འཇར་མན། ཧི་ལན། དབྱིན་ཇི་དང་། ཞང་ཀང་། ཐེ་ཝན་སོགས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་དམ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ། ཨ་རིའི་ཉོས་ཡོ་བླ་རུང་མདོ་སྔགས་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་པའི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༤ལོར་ཟླ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་རྒྱ་ཡུལ་གྱི་དད་ལྡན་སློབ་ཚོགས་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་མཛད་པས་ཆོས་དང་དམ་ཚིག་གི་འབྲེལ་བ་ཟབ་ཏུ་གྱུར། ༡༩༩༥ལོར་ཆོས་རྗེ་མཆོག་གི་ཞབས་ཞུར་སིང་གྷ་ཕོར་དང་མ་ལེ་ཤིས་ཡ་སོགས་སུ་ནང་ཆོས་སྤེལ་ཞིང་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས། ༢༠༠༣ལོར་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཀྱིས་གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔ་འཆད་པའི་དབུ་ཚུགས། ༢༠༠༤ལོར་ཆོས་རྗེ་མཆོག་དགོངས་པ་ཞི་དབྱིངས་སུ་གཟིགས་ཕྱིས་དྲ་ལམ་དང་། ཟེར་སྡེར་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་འཇུག་འགྲེལ་བ་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ་འཆད་ཁྲིད་བྱས་ཤིང་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱུང་། ༢༠༠༧ལོ་དང༢༠༠༨ལོར་སྙིང་རྗེ་བློ་འབྱེད་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཏེ་ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་དགེ་ལས་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པ་བཙུགས། ༢༠༠༩ལོར་གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔའི་འཆད་ཁྲིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངང་མཇུག་རྫོགས་པ་དང་། དེ་རྗེས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་གདུལ་བྱའི་ཁམས་དབང་མོས་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་ཐོས་བསམ་འཛིན་གྲྭ་དང་སྔོན་འགྲོའི་འཛིན་གྲྭ དག་ཞིང་འཛིན་གྲྭ་སོགས་བཙུགས་ནས་ནང་བསྟན་ལ་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེན་མཛད། ད་ལྟ་ཁོང་གི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་བྱེད་པོ་འགའི་བདག་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་བགྲང་གིས་མི་ལངས་པའི་ཆོས་དཔེ་པོད་བཅུ་ཕྲག་འགའ་སྐུ་ཚེགས་ལ་མ་འཛེམ་པར་རྒྱ་ནག་གི་ཡི་གེར་བསྒྱུར་ཞིང་བཀྲམ་ཟིན།  དེའི་ནང་ནས་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་དཔེ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ལ་མདོ་སྔགས་ནོར་བུའི་བང་མཛོད། བརྩམས་ཆོས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ལ་དམ་ཆོས་ནོར་བུའི་བང་མཛོད། འཆད་ཁྲིད་ཕྱོགས་ལ་ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་ནོར་བུའི་བང་མཛོད་སོགས་སྐལ་བཟང་ལས་འཕྲོ་ཅན་དག་གི་བགོ་སྐལ་བུ་བཀྲམ་ཡོད།  ནམ་རྒྱུན་དཀའ་ཁག་སྣ་ཚོགས་དང་སྐུ་ལུས་ཀྱི་བསྙུན་གཞི་ཅི་ཙམ་ཆེ་ཡང་ཉིན་འཆད་ཁྲིད་དང་། མཚན་ཡིག་སྒྱུར་སོགས་བསྟན་འགྲོར་སྨན་པའི་ཕྱག་ལས་འབའ་ཞིག་རྟག་པར་གནང་ཞིང་། ཤེར་ཕྱིན་མངོན་རྟོགས་སོགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟེར་སྡེར། Mp3དེང་རབས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ས་ཆ་སོ་སོ་དང་ཁྱིམ་ཚང་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་དར་སྤེལ་བྱས། ཉེ་བའི་ལོ་འདི་དག་ལ་ཆིན་ཧྭ་སློབ་ཆེན་དང་། པེ་ཅིན་སློབ་ཆེན། མི་དམངས་སློབ་ཆེན། ཧྥོ་ཏན་སློབ་ཆེན། ནན་ཅིན་སློབ་ཆེན། ཀྲེ་ཅིང་སློབ་ཆེན། ཀྲུང་ཏ་སློབ་ཆེན། དཔའ་ཧྲི་སློབ་ཆེན། ཞང་ཀང་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཆེན། ཞང་ཀང་ལེས་ཀོང་སློབ་ཆེན་སོགས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་མང་པོས་གདན་དྲངས་ཏེ་ཕན་ཚུན་ལ་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་གནངས། ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་ཚན་རིག་དང་། མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ལྟ་བ། དཔྱད་བསྡུར་སོགས་མཛད་དེ་གཏིང་ཟབ་ས་ནས་གོ་སླ་བའི་ཚིག་གིས་མི་རྣམས་ལ་ནང་ཆོས་ཀྱི་གསང་གནད་བཀྲལ་ཏེ་རིག་པ་སྨྲ་བ་དག་ལ་བློ་རྒྱ་བསྐྱེད་བཞིན་ད་ལྟ་སྐུ་འཚོ་ཞིང་གཞེས་སོ།།
བརྩམས་ཆོས།
《སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་ཚེའོ》(རྒྱ་ཡིག)དང་ 《བྱས་ན་ཐོབ》(རྒྱ་ཡིག)དེ་བཞིན་ 《དུས་ཀྱི་ཟླ་བ》(བོད་ཡིག)སོགས་ཤིན་ཏུ་མང་།
སྭོན་ཅིང་དབེན་
（宣政院）ཡོད་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཙུགས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ནང་བསྟན་བྱེད་སྒོར་དོ་དམ་བྱེད་མཁན་ལས་ཁུངས་ཤིག་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྨན་གྱི་གཞི་བཞི།
སྨན་གྱི་གཞི་བཞི།
དུས་རུང་གི་སྨན། ཐུན་ཚོད་དུ་རུང་བའི་སྨན།  ཞག་བདུན་པའི་སྨན།  ཇི་སྲིད་འཚོ་བཅངས་ཀྱི་སྨན་ནོ། །
སྨན་གྱི་རོ་དྲུག
སྨན་གྱི་རོ་དྲུག
མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ། ཁ་བ།  བསྐ་བ།  ཚ་བ།  ལན་ཚ་བའོ།
སོཕ་རྗས།
སོཕ་རྗས་ནི་སྲ་གཟུགས་དང་ལྕགས་རིགས་མིན་པའི་མ་རྒྱུ་ཞིག་རེད། དེའི་འབྱུང་རྒྱུའི་མཚོན་རྟགས་ནི་Cརེད།
སྭོན་ཝི་སིའི་
（宣慰使）ཡོད་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཧུ་པི་ལི་སེ་ཆེན་ཧན་གྱི་ཀྲི་ཡོན་ཁྲི་ལོ་དགུ་པ་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་སྤྲེལ་（༡༢༧༢）ལོར་བོད་ས་གནས་སུ་ཐུ་པོ་ཤོན་ཝུའི་སི་ཏུའི་ཡོན་ཧྲོའི་ཧྥུ་（吐蕃宣慰使司都元帅府）ཟེར་བའི་སྲིད་འཛིན་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བཙུགས་པ་དང་། དེའི་འགོ་བྱེད་དཔོན་པོར་ཤོན་ཝུའི་སི་དང་ཏུ་ཡོན་ཧྲོད་ཟེར་བའི་གོ་གནས་སྤྲད་ཡོད་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
༡ (གྲངས་ཀ།)
༡ནི་གྲངས་ཀ་ནི་གཅིག་གི་ངོ་བོ་མཚོན་བྱེད་ཡིན།
སྨན་ལྔ།
སྨན་ལྔ།
༡ དབང་ལག།   ༢ཀན་ཌ་ཀཱ་རི།  ༣སླེ་ཏྲེས།  ༤ཅུ་གང་།  ༥ཤུ་དགདཀར་པོ།
སྨན་རྙིང་གོང་འདྲ།
སྨན་རྙིང་གོང་འདྲ།
སྨན་ཙེ་ཞེས་པའི་དར་གོས་སྲབ་མོ་མདོག་སེར་ལ་དམར་ལྗང་གི་ཐིག་རིས་ཅན།
རྒྱ་བཟའི་གྲུབ་ཐོབ་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན
འདི་ནི་རྨ་ཡུལ་རོང་བོ་བློན་ཆོས་རྒྱ་བཟའི་གྱི་ལིང་སྐོར་ཆུའི་ཁ་ཐོག་ཏུ་བཞུགས་པའི་རྒྱ་གར་གྲུབ་ཆེན་བརྒྱད་ཅུའི་གྲས་སུ་གཏོགས་པར་གྲགས་པའི་རྒྱ་བཟའི་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཆེན་པོ་ཨ་ཁུ་བསྟན་རྒྱས་ཞིང་གཤེགས་ཚང་གི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཚུལ་དུ་བཞེངས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་ནི་འབྲོག་མི་ཕལ་བ་ཞིག་གི་ལུས་རྟེན་བླངས་ནའང་མི་མ་ཡིན་གྱི་སྣང་ཚུལ་མཛད་ཅིང་དུས་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་དབུ་ལ་པད་ཞྭ་གནབ་ཤིང་། ཕྱག་ལ་མདུང་དར་བསྣམས་པ།  དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཕྱོགས་པ།  བདུད་རྩི་ཆང་ལ་དགའ་བ།  ཇི་གསུང་ལུང་བསྟན་ཏུ་སྣང་བ།  ཁ་བཤད་དོན་ལ་གནས་པ།  ཆོས་ཐོག་ཆེན་པོ་དང་།  སྤྱི་རུང་འཚོགས་ས།  མི་ཚོགས་འདུས་ས་ག་ལ་ཡང་བྱོན་ཡོད་པ། མ་རུང་རྒྱ་འདྲེ་འགོང་བོ་དང་དགྲ་བགེགས་གཤེད་མའི་ཁ་གནོན་དུ་བཞུགས་ཡོད་ཟེར་བ།  མངོན་རྟགས་སྣ་ཚོགས་དང་བཅོས་མའམ་རྟོགས་བཟོ་མ་ཡིན་པའི་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་གང་མང་མཛད་པའི་སྐྱེས་རྗ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་དུས་མགོར་སྒར་གྲོང་གཉེན་མི་རྣམས་ལ་གཏན་དུ་བྲལ་བའི་ངོ་ཐུག་དང་ཞལ་ཆེམས་ལྟ་བུ་གང་མང་མཛད་རྗེས།   འཛམ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་བའི་རྟ་མཆོག་སྐྱང་རྒོད་འཕེར་བའི་རྟ་ཕུར་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ བའི་གྱི་ལིང་རྡོ་ལངས་རིང་མོའི་མདུན་དུ་རྗེ་བཙུན་མའི་རྡོ་སྐུ་ཞིག་བཞེངས་པ་དང་རྡོ་ལངས་སྟེང་ལ་དར་བཏེགས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲིགས་པ་མ་ཟད།  དར་ལྕོགས་སྣ་ཚོགས་དར་ལྕེ་དར་ལུང་དང་བཅས་པ་གྲངས་ལས་འདས་པ་ལེགས་པར་བསྒྲིགས་ནས།  བསམ་བཞིན་དུ་དག་པའི་ཞིང་དུ་ཕེབས་པའི་སྟ་གོན་གང་ལེགས་མཛད་རྗེས། གློ་བུར་དུ་མེ་སྐྱོན་ཙམ་ཡང་མེད་པར་སྐུ་ལུས་ཡོངས་སུ་མེ་རི་འབར་ནས་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པས། རྒྱ་བཟའི་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་སྒང་གི་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་ཆེན་མོ༧སྐུ་ཞབས་ཨོ་རྒྱལ་བྱམས་པ་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་ཚང་གིས་ཞལ་བཀོད་ལྟར། གོང་ནས་བསྟན་ཟིན་པའི་གནས་མཆོག་རྡོ་ལངས་རིང་མོ་དེ་གཟུངས་འཇུག་དང་སྲོག་ཤིང་བྱས་ཏེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བར་གྱུར་བ་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པར་གྲགས་སོ།།  ཞེས་རོང་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་སམ་རོང་བོ་ལྷ་རྒྱལ་དཔལ་གྱིས་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་མེ་ཕོ་ཁྱི༢༠༠༦ལོའི་ཟླ ༣ པའི་ཚེས ༢༡ ཉིན་ལ་ཆབ་ཆ་གསེར་གཞོང་རིང་མོའི་གྲོང་རྡལ་གྱི་རང་ཤག་བཀྲ་ཤིས་བདེ་སྟོང་རྣམ་རྒྱལ་ཕོ་བྲང་ནས་སྦྱར་ཞིང་། མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས《མཚོ་ལྷོའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་རིག་གནས་དཔེ་ཚོགས》སྟེང་དུ་བཀོལ་ཏེ་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་་པར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པ་སརྦ་ཛ་ཡནྟུ།།
དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ།
བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཉིན་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་འཐིམས་པའི་དུས་མཆོད་གྱི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ནི་བོད་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་མེ་བྱ་སྟེ་སྤྱི་ལོ ༡༣༥༧ ལོར་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་ད་ར་ཁ་ཆེ་ཀླུ་འབུམ་དགེ་དང་། ཡུམ་ཤིང་བཟའ་ཨ་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་། རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འདི་པས་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་། དགའ་ལྡན་སྒྲུབ་མཆོད་ཆེན་མོ། གཉལ་གྱི་ལུང་ར་ཆེན་མོ། རྫིང་ཕྱིའི་བྱམས་པ་ཞིག་གསོ་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་བླ་ན་མེད་པ་བགྱིས། ཁོང་ཉིད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ཕག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༩ ལོའི་ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་ཉེར་ ལྔ་ཉིན་ཏེ་དགུང་གྲངས་རེ་གསུམ ༼༦༣༽ པའི་སྟེང་གཟིམ་ཁང་འོད་གསལ་སྦུག་ཏུ་དགོངས་པ་རྫོགས།
དེའི་ཕྱིའི་ལྕགས་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ ༡༤༢༠ ལོའི་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཉིན་དགའ་ལྡན་དུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་གསང་བདེ་འཇིགས་མེད་གསུམ་དང་། ཀྱེ་རྡོར། དུས་འཁོར། ཚེ་དཔག་མེད། ཀུན་རིགས་སོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་དང་དགོངས་རྫོགས་རྒྱ་ཆེ་སྨིན་སྒྲུབ་མཛད་པ་དང་མཉམ་དུ། ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་གདན་དྲངས་ཏེ་དགེ་འདུན་མང་པོས་ཆོས་ཀྱི་མཆོད་འབུལ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པ་ནས་བཟུང་། དེང་སང་གི་བར་དུ་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ་ཞེས་བོད་ཡུལ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དུ་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད་པ་འབུལ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ། སྨྱུང་གནས་སྲུང་བ། དམིགས་བརྩེ་མ་ཟློ་བ། དཀར་བའི་ལས་བགྱི་བ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་ཆོ་ག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་སྲོལ་འདི་བྱུང་ཞིང་། དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་མ་ཉམས་པར་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་ནས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ཀྱིས་རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་སྙིང་དབུས་ནས་དད་གུས་ཀྱིས་རྗེས་དྲན་ཞུ་བ་མཚོན་པར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།
དགུང་ལོ་ང་གསུམ་པ་ས་གླང་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༩ ལོར་ལྷ་ས་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་མཆོད་ཚོགས་བཙུགས་པ་དང་འབྲོག་རི་བོ་དགེ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་བཏབ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བསམ་གྱི་མི་ཁྱབ་པ་མཛད། དགུང་ལོ་རེ་གཅིག་པ་མེ་བྱ་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༧ ལོར་དགའ་ལྡན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད་མཛད། ཡངས་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་རྣམས་བཞེངས། དགུང་ལོ་རེ་གསུམ་པ་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ཕག་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༩ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༡༠ བའི་ཚེས་ ༢༥ ཉིན་དགའ་ལྡན་དུ་ཞི་བར་གཤེགས། །
དེ་ཡང་སྤྱི་ལོ ༡༤༡༩ ལོ་སྟེ་ས་ཕག་ལོའི་བོད་ཟླ་བཅུ་བའིོ་ཚེས་ཉེར་ལྔའི་ཉིན་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའམ་སྐུ་གཤེགས་པའི་དུས་ཡིན་པས། དེའི་ཉིན་རྗེ་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་དང་དད་ལྡན་གྱི་སྦྱིན་བདག་མང་བོས་དགོན་སྡེ་ཁག་ནས་ཚོགས་ཆོས་བསྐོར། མཆོད་འབུལ་བྱས། ལྷ་བསང་སྔོན་མོ་ཕུད་དེ་རང་རེའི་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་ལ་སྐུ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་ཆེན་མོར་རྗེས་དྲན་དང་མྱ་ངན་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བཙུགས་པའི་རྗེས་དྲན་གི་ཉི་མོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
ཕྱིས་སུ་འདི་ཉིད་རིམ་བཞིན་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དུ་དར་བ་དང་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོའི་སྐབས་སུ་ཡུལ་ཕྱོགས་མང་བོའི་དགོན་པ་དང་གྲོང་བའི་ཁང་ཀླད་དུ་མཚན་མོར་མར་དང་གཡིས་ཀྱི་མཆོད་མེ་དང་གློག་སྒྲོན་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ནས་མཆོད་པ་འབུལ་ལ་དེ་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་གླིང་མེ་ཟེར། དད་ལྡན་གྱི་མཇལ་བ་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་ཀྱིས་ཀྱང་དགོན་སྡེ་དང་རྟེན་རྩ་ཆེན་བཞུགས་སའི་ལྷ་ཁང་ལ་ཕྱག་མཆོད་དང་མཚན་བསྐོར་སོགས་བརྒྱབ་ན་ནི་དགེ་བ་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་འཕེལ་བའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ལ་བརྩི་བས། ཉིན་དེར་དགེ་བར་འབད་ཅིང་སྡིག་པར་འཛེམ་པའི་ཡུལ་སྲོལ་བཟང་བོ་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད་ལ། གྲྭ་བཙུན་དང་མཇལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལག་ཏུ་བདུག་སྤོས་ཁྱེར་ནས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསོལ་འདེབས་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པའི་དབྱངས་རྟ་རུ་བཀུགས་ནས་ཆོས་སྒྲས་ཡུལ་ལུང་ཁྱབ་པས་ཉན་ན་སེམས་སྤྲོ་བ། བསམ་ན་ཡིད་དགའ་བའི་སྣང་བ་བཅོས་མིན་དུ་སྟེར་ལ། ལྷག་པར་དུ་འདི་ལྟ་བུའི་དུས་ཆེན་དུ་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་སྤྱིར་བཏང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་སྒོས་སུ་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་ཁོང་ནས་དད་གུས་ཚད་མེད་དང་རྗེས་དྲན་ཞུ་བཞིན་པའི་བླ་མེད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་གསལ་བར་མངོན་ཡོད།
སྟོད་དབུས་གཙང་གི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གཅིག་ཏུ་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་དགོང་མོར་རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་ཆེན་མོར་དད་སེམས་མཚོན་བྱེད་དུ་མྱང་ཐུག་ཅེས་པའི་བག་ཐུག་ངེས་པར་དུ་འཐུང་དགོས་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ནས་བཟུང་དགུན་ཁ་དངོས་སུ་སླེབས་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མར་འཛིན་ལ། གནའ་སྔ་མོར་དཔོན་རིགས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དགུན་ཆས་གྱོན་པའི་ཡུལ་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད།
༡༩༦༢ལོ།
༡༩༦༢ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
སྨན་ཐང་ལྷ་བྲིས་པ་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ།
སྨན་ཐང་ལྷ་བྲིས་པ་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ།
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དང་དུས་མཚུངས།
༢ (གྲངས་ཀ།)
༢ནི་རང་བྱུང་གྲངས་ཞིག་སྟེ་༡གི་རྗེས་མ་དང་༣གི་སྔོན་དུ་ཡིན།
སྨན་ཐང་པ་དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས།
སྨན་ཐང་པ་དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས།
རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མེ་ཡོས་ལོར་རྒྱལ་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་གྱི་བྱམས་ཁང་རྒྱ་བསྐྱེད་གནང་སྐབས་ལྡེབས་བྲིས་འབྲི་གནང་མཛད་ཚུལ་རྒྱལ་བའི་རྣམ་ཐར་ལས་གསལ།