cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བོད་ཡུལ།
སྐད་རིགས།
བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཐུན་མོང་གི་སྐད་ནི་བོད་སྐད་ཡིན། དེར་སྒྲ་གདངས་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་བོད་ཡིག་ཐོག་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་ཚང་མས་གོ་བ་གཅིག་ཏུ་བླངས་པ་ལས། དོན་འཁྲུལ་བའི་གཞི་གང་ཡང་མེད། སྐད་གདངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡུལ་སྐད་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི།undefined
དབུས་གཙང་སྐད།→ དབུས་སྐད།	གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་ས། གཙང་སྐད། 	གཞིས་ཀ་རྩེ། ཤར་པའི་སྐད།	གཉའ་ནང་རྫོང་འགྲམ། འབའ་སུམ་སྐད།	ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་ཞོ་ཁ་སོགས།
ཁམས་ཀྱི་སྐད།→ ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད།	ཆབ་མདོ། སྡེ་དགེ། དཀར་མཛེས། ལི་ཐང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད།	བདེ་ཆེན་ཁུལ། མུ་ལི་རྫོང་། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད།	དགེ་རྩེ། ཤན་རྩ། ཨ་མདོ་རྫོང་། ནག་ཆུ། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད།	ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ།
ཨ་མདོའི་སྐད།→ འབྲོག་སྐད།	ཀུན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཁུལ་ཡོངས་དང་ཟུང་ཆུ། མཛོད་དགེ རོང་སྐད།	གྲོ་ཚང་། བ་ཡན། ཡ་རྫི། རོང་མ་འབྲོག་གི་སྐད། 	རེབ་གོང། བསང་ཆུ། རྟའུ་སྐད། 	རྟའུ་རྫོང་སོགས། རྒྱལ་རོང་གི་སྐད་ (མི་འདྲ་བ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད)ཅོ་ནེའི་སྐད།	ཅོ་ནེ་རྫོང་། འབྲུག་ཆུའི་སྐད།	འབྲུག་ཆུ་རྫོང་།
ས་ཁམས།
མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་ཡུལ་ལ་”འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེ”ཞེས་འབོད། དེ་ལྟར་འབོད་དོན་ནི། རང་རེའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་འདི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་ས་བབ་མཐོ་ཤོས་སུ་ཆགས་ཡོད་པས་ཡིན་ཏེ།བོད་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་ས་བབ་མཐོ་ཚད་ནི་མི་ཊར་4900ཡིན། བོད་ལ་མཚོན་ན་འདི་ ནི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་ས་བབ་མཐོ་ཚད་ཡིན་ནའང །རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ནང་ས་བབ་དང་རི་རྒྱུད་མཐོ་ཤོས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་ས་བབ་མཐོ་ཚད་ལས་དམའ་བ་ཡོད། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ནི་ལྷ་ས་ཡིན་ལ།ལྷ་ས་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་ས་བབ་མཐོ་ཤོས་སུ་ཆགས་པའི་རྒྱལ་སའམ་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། དེ་ནི་བོད ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་ཀྱང་ཡིན། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་གྲོ ང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་ཨང་གཉིས་པ་ནི་གཞིས་ཀ་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན།བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲ ང་གི་ སྲི ད་དབང་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་དབུས་གཙང་དང་།མདོ་སྟོད།མདོ་སྨད་བཅས་བོད་ཀྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ རྫོགས་གཏོགས་པ་དང་།དེའི་སྤྱིའི་ས་ཁྱོན་ལ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ2.5ཡོད།དེ་ནི་ཧྥ་རན་སེའི་ས་ཁྱོན་དང་བསྡུར་ན་ལྡབ་བཞིས་ཆེ་བ་དང།འཇར་པན་གྱི་ས་ཁྱོན་དང་བསྡུར་ ན་ལྡབ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཆེ་བ་ཡོད།བོད་ས་ཡོངས་ཀྱིས་ཡུ་རོབ་སྤྱིའི་ས་ཁྱོན་གྱི་1/4 ལྷག་ཟིན་གྱི་ཡོད།བོད་ ཁྱོན་ཡོ ངས་ ལ་མི་འབོར་ས་ཡ་6ལྷག་ལས་མེད།དེར་བརྟེན་བོད་ནི་མི་འབོར་ཉུང་ལ་ས་ཁྱོན་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པའང་ངང་གིས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།་་་་་་་
ལོ་རྒྱུས།
བོད་ཡུལ་ལོ་རྒྱུས་
མི་འབོར།
བོད་ཀྱི་མི་འབོར་དང་བོད་ཀྱི་གནས་བབ།
བོད་དུ་རྒྱ་ནག་གིས་སྲིད་འཛིན་ཚུལ་དང་བོད་ཀྱི་མི་འབོར། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ལ་སྲིད་འཛིན་དོ་དམ་བྱེད་བདེ་བ་དང་། དཔལ་འབྱོར་བསྡུ་རུག་བྱེད་བདེ་བའི་ཆེད་དུ། བོད་དེ་ལྗོངས་དང་ཞིང་ཆེན་ཁག་ལྔ་ལ་བགོས་ཡོད། ལྗོངས་ཞིང་ཆེན་ལྔ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བ་དང་། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཟེར་བ། སུ་ཁྲན་ཞིང་ཆེན་ཟེར་བ། ཡུ་ནན་ཞིང་ཆེན་ཟེར་བ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཟེར་བ་བཅས་རེད། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྫོང་ཁག་༡༤༩ལ་བགོས་ཡོད། བོད་ལྗོངས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ལ་མི་འབོར་ས་ཡ་༦་ཡོད་ལ། བོད་སྐད་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བའི་ཆ་ནས་སམ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་མི་རིགས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བརྩིས་ན་བོད་ལ་མི་འབོར་ས་ཡ་༡༡་ཡོད། དེ་ནི་ལ་དྭགས་དང་། མོན། འབྲས་ལྗོངས། འབྲུག། པ་ཁུ་སིན་ཐན་སོགས་ལ་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་ས་ཡ་ལྔ་ཙམ་ཡོད་པ་དག་སྡོམ་ནས་ཡིན། རྒྱ་ནག་ལ་མི་འབོར་དུང་ཕྱི་༡༢་ཡོད། བོད་མིའི་མི་འབོར་གྱིས་རྒྱ་ནག་གི་མི་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་༡༠༩་ཆ་ཡི་༡་ཙམ་ལས་ཟིན་གྱི་མེད། 1/109  ཧི་མ་ལའི་རིགས་རྒྱུད་ཡོངས་ནས་བརྩིས་ན་བརྒྱ་ཆ་༡༠༩་ཆ་ཡི་༢་ཙམ་ཟིན། 2/109འཛམ་གླིང་མི་འབོར་འདུས་ཚད་དེ་སྟོང་རྨིད་གྲུབ་བཞི་རེ་ལ་མི་གྲངས་༣༩རེ་ཡིན་ལ། བོད་དུ་སྟོང་རྨིད་གྲུ་བཞི་མ་རེ་ལ་བོད་མི་གྲངས་༤་རེ་ལས་སྡོད་མི་དགོས་ཀྱང་། རྒྱ་མིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་རྟེན་སྟོང་རྨིད་གྲུ་བཞི་མ་རེ་ལ་མི་གྲངས་༥༠༠་ནས་༦༠༠ཟིན་ཡོད།འཛམ་གླིང་ལ་མི་འབོར་དུང་ཕྱི་༦༠་ཡོད་པའི་དབང་དུ་གཏོང་ན་བོད་མིའི་མི་འབོར་གྱི་འཛམ་གླིང་མི་འབོར་གྱི་སྟོང་ཆ་གཅིག་ལས་ཟིན་གྱི་མེད། 1/1000 ཧི་མ་ལ་ཡའི་རིགས་རྒྱུད་ཡོངས་ནས་བརྩིས་ན་2/1000སྟོང་ཆའི་གཉིས་ཟིན་གྱིན་ཡོད།རྒྱ་ནག་གི་མི་འབོར་གྱི་གཞི་གྲངས་ཆེ་བ་དང་འཕར་ཚད་མགྱོགས་པོ་ཡོད་སྟབས་གསར་འཕར་བྱུང་བའི་མི་གྲངས་དེ་ཚོའི་དགོས་མཁོ་སྐོང་ཆེད་ལོ་རེ་ལ་དགོས་པའི་འབྲུ་རིགས་དང་། རས་ཆ། སྡོད་གནས། སྒྲིག་ཆས། ལ་སོགས་པ་གྲངས་འབོར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་བོད་དང་ཤིང་ཅང་། སོག་པོ་སོགས་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་དང་འཁོར་ཡུག་བཅས་ཚང་མའི་ཁུར་པོ་ལྕི་རུ་ཕྱིན་ཡོད། འདི་ནི་བོད་ཤིང་ཅང་། སོག་པོ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དམངས་གཉིས་ཀ་གསོ་དགོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན།
ཤར་གྱི་ཇ་ལའི་འགྲུལ་གྱི་གསེར་ལམ།
ཤར་གྱི་ཇ་ལའི་འགྲུལ་གྱི་གསེར་ཟམ་ཞེས་པ་ནི་བཙན་པོའི་དུས་ནས་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་བར་ལ་དར་པའི་ཚོང་དབོར་འདྲེན་བྱེད་སའི་གཞུང་ལམ་རྙིང་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་གཞུང་ལམ་རེ་འགའ་ད་ལྟའང་མུ་མཐུད་དུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད།
སུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་ཇ་ཚོང་དང་། དར་ཚོང་། རྟ་ཚོང་ལ་སོགས་པའི་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་དེ་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་གཉིས་པོའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་བོད་བར་གྱི་གཞུང་ལམ་ལའང“ཤར་གྱི་ཇ་ལའི་འགྲུལ་གྱི་གསེར་ཟམ”ཞེས་ཐོགས་པ་རེད། དེ་ལའང་སི་ཁྲོན་ནས་བོད་བར་ཆགས་པའི“ཇ་ལའི་འགྲུལ་གྱི་གསེར་ཟམ”གཅིག་དང་། ཡུན་ནན་ནས་བོད་བར་ཆགས་པའི“ཇ་ལའི་འགྲུལ་གྱི་གསེར་ཟམ”གཅིག་ཡོད། སི་ཁྲོན་གཡག་རྔ་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་ཏུ་དབོར་འདྲེན་བྱེད་སའི་ལམ་བུར“ཁྲོན་བོད་ཇ་ལའི་འགྲུལ་གྱི་གསེར་ཟམཚོང་ལམ”དང་། ཡུན་ནན་ཞི་ཧྲོང་པན་ན་དང་སི་མའོ་ནས་ཐོན་པའི་ཇ་རིལ་དག་ཏ་ལི་རུ་བསྡུ་རུབ་བྱས་རྗེས།ས་དམ་དང་། རྒྱལ་ཐང་། བདེ་ཆེན་ལ་སོགས་བརྒྱུད་ནས་བོད་ཀྱི་སྤང་མདའ་དང་། ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ། ལྷ་ས། རྒྱལ་རྩེ། གཞིས་རྩེ། མངའ་རིས་སོགས་སུ་དབོར་འདྲེན་བྱེད་སའི་ལམ་བུར“ཡུན་བོད་ཇ་རྟའི་ཚོང་ལམ”ཟེར་བ་རེད།
ཕག་གྲུའི་སྐབས་སུ་ཡིག་ཟམ་གྱི་ལམ་བུ་མུ་མཐུད་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་རེད།ཕག་གྲུའི་སྐབས་སུ་འཇང་ས་དམ་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་ཐང་བཟུང་བ་དང་། ཡུན་ནན་གྱི་ཚོང་པས་ལོ་ལྟར་ས་དམ་དང་། ཧེ་ཆིང་། ཏ་ལི། ཕུའུ་ཨེར་བཅས་ནས་ཇ་དང་བྱེ་མ་ཀ་ར། ཟངས་ཆས། འབྲུ་རིགས། ཞོར་ཟས་བཅས་རྒྱལ་ཐང་དང། ཁམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས། ཚྭ་ཁ་རོང་སོགས་ལ་དྲངས་ནས་ས་ཁུལ་དེ་གའི་བལ་དང་མར་སྤོས་སྣམ་བུ། དེ་བཞིན་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་དང་། གླ་རྩི་སོགས་དང་བརྗེ་རེས་བྱས་པས་སྐབས་དེར་རྒྱ་བོད་ཉོ་ཚོང་གི་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། སྤྱི་ལོ་༡༤༠༧ལོར་རྒྱ་ནག་གོང་མས་ཁམས་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སོ་སོ་དང་བླ་མ་ཆེ་གྲས་རྣམས་ལ་སྔར་གྱི་ས་ཚིགས་རྣམས་བསྐྱར་བཟོ་བྱ་དགོས་པ་མ་ཟད། གཡག་རྔ་ནས་དབུས་གཙང་བར་གྱི་ས་ཚིགས་འཛུགས་དགོས་པའི་བཀའ་བསྩལ་བས། མཐར་མེས་རྒྱལ་ནང་ཁུལ་ནས་དབུས་གཙང་ལ་འགྲོ་སའི་ཡིག་ཟམ་གྱི་ལམ་བུ་བྱང་མ་གཅིག་དང་ལྷོ་མ་གཅིག་ཆགས་པ་རེད། ལྷོ་བྱང་གི་ལམ་བུ་དེ་དུས་ཆབ་མདོའི་རྒྱུད་ལ་ས་ཚིགས་གལ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད།
མཉྫུ་གོང་མའི་དུས་སུ་ཉིན་གཅིག་ལ་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཐང་དུ་ཚོང་འདུས་བཙུགས་ཆོག་པའི་རེ་བ་བཏོན་པ་དེར་གོང་མའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཐང་དེ་ཡུན་ནན་དང་བོད་ཀྱི་ཉོ་ཚོང་བྱེད་གནས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད། མཉྫུ་གོང་མས་སྐབས་དེའི་ས་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་དང་མི་འབོར། དུད་ཚང་གི་ཁ་གྲངས། ས་བབ་བཅས་ཞིབ་བཤེར་ཐོ་འགོད་བྱས་པ་མ་ཟད། ཟི་ལིང་ནས་ཡུལ་ཤུལ་དང་ཆབ་མདོ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་བསྐྱོད་སའི་ཡིག
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།
ཆོས་ལུགས་ནི་བོད་རིགས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞིང་། བོད་རིགས་ཚོའི་འཚོ་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡོད། ནང་ཆོས་ནི་བོད་ཅིག་པོར་དར་བ་མ་ཡིན་པར་སོག་ཡུལ་དང་ཀྲུང་གོའི་ས་ཆ་ཁ་ཤས་ལ་འཁྱབ་ཡོད།
ནང་ཆོས་ལ་དབྱེ་ན་ལྔ་སྟེ་དགེ་ལུགས་པ་དང་བཀའ་རྒྱུད་ རྙིང་མ་ ས་སྐྱ་པ་ ཇོ་ནང་ བཅས་ཡོད།
བོད་ཀྱི་ཆས་ལུགས།
བོད་ཀྱི་ཆས་ནི་སྔོན་ཏ་ཟིག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ཕོག་ཤིང་ཕྱིས་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་ཆས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཞིང་ཡུལ་སོ་སོའི་ཆས་ལུགས་ལ་ཁྱད་པར་ལྡན་ཞིང་། ཆས་ལུགས་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཡུལ་སོ་སོའི་འཚོ་བའི་སྐྱེལ་སྟངས་དང་གནམ་གཤིས་ས་ཆའི་མཐོ་བབ་སོགས་དང་འབྲེལ་བ་ཧ་ཅང་ཟབ།
པར་རིས་བར་འཁྱམས།
དགོན་སྡེ་ཁག་དང་མནའ་ཤུལ་ཁག་གི་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར་རེའུ་མིག ཀ་ཐོག་དགོན།
སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དཔལ་ཡུལ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་དགོན་པ་ཞིག་སྟེ་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པར་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་གཅུང་པོ་ཀ་དམ་པ་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས་བཏབ། 嘎妥寺. 四川省甘孜藏族自治州白玉县境一宁玛派寺庙名. 原为十二世纪中帕摩竹巴之弟噶-当巴德协所倡建. ཀརྣི་སྒོ་བཞིའི་མཆོད་རྟེན།
ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བྱང་རྒྱུད་ཁྲོམ་ལམ་དུ་སྔར་ཡོད་མཆོད་རྟེན་སྒོ་བཞི་མའི་མིང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༣༦༨ གོང་ལ་བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཆེན་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་ཡུན་རིང་སྐུ་མཚམས་ལ་བཞུགས་མྱོང་བའི་གནས་ཤིག་ཡིན་པར་གྲགས། 噶尼果希. 拉萨大昭寺北街一座四门塔名. 相传公元1368 年前，藏传佛教证士唐东杰波曾在此处长期修行. ཀུན་བདེ་གླིང་།
ལྷ་སའི་རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་སྟག་ལོར་ཕྱག་བཏབ་པའི་དགོན་པ་ཞིག་སྟེ། དེའི་བདག་པོ་རྟ་ཚག་ནོ་མིན་ཧན་ནམ། རྗེ་དྲུང་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཞེས་པའི་གོ་མིང་འཛིན་པའི་སྐྱེ་ཕྲེང་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱིས་གོང་མ་ཆན་ལུང་དང་། ཀྭང་ཞུའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་ཐེངས་གཉིས་བྱས་ཡོད་འདུག 卫藏永安寺，功德林寺. 公元1794 清乾隆59年建，在拉萨布达拉宫西南角. 清乾隆和光绪两代， ཀོང་པོ་བུ་ཆུ།
ལྷ་ཁང་ཞིག བོད་ཀྱི་ས་གཞི་སྲིན་མོ་གན་རྐྱལ་དུ་འགྱེལ་བ་འདྲ་བའི་ཁ་གནོན་དུ་སྲོང་བཙན་སྐབས་སུ་བཞེངས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཡང་འདུལ་བཞིའི་གྲས་ཤིག 工布布楚寺. 西藏古代堪舆（kan yu ）家说西藏地形象仰卧的罗刹女妖（luo cha nv yao）. 松赞干布时为镇压此妖，在其右膝（you xi ）建立的镇节寺庙. བཀའ་ཚལ་དགོན་པ།
གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་ཆེན་ཞིག་སྟེ། རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་མེ་ཡོས་ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱིས་ཕྱག་བཏབ་ཅིང་། རྗེ་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་ནས་བཟུང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་གདན་ས་ཞིག 札什伦布寺. 后藏最大的格鲁派寺庙，在日喀则郊区，公元1447 明正统十二年丁卯，第一代达赖喇嘛根敦珠所创建，自班禅洛桑却坚以后，即为历代班禅额尔德尼驻锡所. མུ་འགོད་་་་་་་་་་་་་་་་་་ བོད་གནས་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་གི་བོད་རྒྱ་སྦྱན་ཤར་གྱི་རེའུ་མིག ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཞིག་སྟེ། ༡༩༥༣ ལོར་བཙུགས། དེའི་ཁོངས་སུ་ཞ་ཧོ་རྫོང་། རྨ་ཆུ་རྫོང་། ཀླུ་ཆུ་རྫོང་། ཅོ་ནེ་རྫོང་། ཐེ་བོ་རྫོང་། འབྲུག་ཆུ་རྫོང་། ལིན་ཐན་རྫོང་སྟེ་རྫོང་ཁག་བདུན་ཡོད་ཅིང་། བོད། རྒྱ། ཧུས། ས་ལར། སོག་པོ་སོགས་མི་རིགས་ཁ་ཤས་ཡོད། རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གནས་ས་དེ་གཙོས་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན། 甘南藏族自治州. 1953 年建立，位于甘肃南部. 辖夏河，玛曲，碌曲，卓尼，迭部，舟曲，临潭等七县，居民有藏，汉，回，撒拉，蒙古等族. 州人民政府驻合作市. ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀོང་ཡུལ་ཉང་ཆུ་དང་སྤྱི་མདའ་ཕྱོགས་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་གཉིས་འཛོམས་སའི་ལུང་པ་སུམ་མདོར་ཡོད། 太昭. 工布江达一村名. 在西藏自治区工布尼洋河和从金达流来的河水汇合处，旧为太昭县治. ཀླུ་ཆུ། <li>རྫོང་ཞིག
ས་ཆ་ཞིག སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་རྔ་བ་བོར་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཡོད། ད་ལྟ་ལི་ཞན་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་གནས་ཡུལ་ཡིན། 扎西林. 地名. 在四川省阿坝藏族自治州南部. 现为理县人民政府驻地. རྐ་འབའ་སུམ་མདོ།
ས་མིང་ཞིག ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་བོར་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཁོངས་ཐུང་ཏེ་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གནས་ཡུལ་ཡིན། 尕巴松都. 地名. 现为青海省海南藏族自治州同德县人民政府驻地. མུ་འགོད་་་་་་་་་་་རྒྱལ་མོ་པདྨ་བཀྲ་ཤིས་ནས།
རྗེ་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་
གནས་ལྔ་ཀུན་གཟིགས་པཎྜིཏ་རྗེ་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་ནི། རང་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1898ལོར་མདོ་སྨད་རེབ་གོང་འགར་རྩེ་ཉིན་ནམ་ཨ་བར་དུ་གྲགས་པའི་འབྲོག་སྡེར་ཡབ་དགེ་འདུན་བསོད་ནམས་དང་ཡུམ་སྒྲོལ་མ་སྐྱིད་གཉིས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རེབ་གོང་སྐྱབས་མགོན་ཤར་ཐབས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་སྐལ་ལྡན་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དང་ཞྭ་དམར་པཎྜིཏ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ་དབང་འཇིགས་མེད་བསམ་གཏན་སྤྲུལ་སྐུར་ངེས་འཛིན་མཛད། དགུང་ལོ་བདུན་པར་ཞྭ་དམར་པཎྜིཏ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོར་གསོལ། དགུང་ལོ་བརྒྱད་པར་གཅན་ཚའི་བྲག་ལུང་དགོན་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཞྭ་དམར་པ་ལས་དགེ་ལྡན་པའི་ཟབ་ཆོས་དང་ཁྱད་པར་དུ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་མའི་དབང་མནོས། བཅུ་བར་སྐུ་འབུམ་དུ་རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་དང་མཇལ་ནས་བཀའ་ཆོས་གསན། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་སོགས་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་མ་ལུས་པ་མཁས་པར་སྦྱངས་ནས་གནས་ལྔ་ཀུན་གཟིགས་འཇིགས་མེད་པཎྜིཏ་ཞེས་གྲགས་པ་ཀུན་ལ་ཁྱབ། དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་པར་རོང་བོ་དགོན་ཆེན་གྱི་ཁྲིར་བཞུགས་ཏེ་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བ་དང་། སྐྱབས་མགོན་བདུན་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་དུ་དབང་བསྐུར། གསུང་རྩོམ་ལ་ལམ་སྔགས་ཚིགས་བཅད་མ་དང་། རྟོགས་བདུན་འགྲེལ་ཆེན་སོགས་པོ་ཏི་ཉི་ཤུ་ཉེ་བར་བརྩམས་ཤིང་། ཞྭ་དམར་སྤྲུལ་སྐུ་དང་མཁས་དབང་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་། རྗེ་ཤར་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་བུ་སློབ་མང་དུ་བསྐྱངས་ཏེ་བསྟན་འགྲོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད། མཐར་དགུང་ལོ་ཞེ་དགུ་བར་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1946ལོར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།།
ཕ་མའི་མདོ་
༄༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པི་ཏྲྀ་མ་ཏྲྀ་སུ་ཏྲ། བོད་སྐད་དུ། །ཕ་མའི་མདོ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་མཉན་དུ་ཡོད་པ་ན་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ། །དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་ཁྱིམ་གང་དག་ན། ཕ་མ་གཉིས་ལ་ལེགས་པར་རི་མོ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་གཡོག་བྱེད་པའི་ཁྱིམ་དེ་དག་ནི་ཚངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་རིགས་ཀྱི་བུའི་ཕ་མ་གཉིས་ནི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚངས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་ཁྱིམ་གང་དག་ན་ཕ་མ་གཉིས་ལ་ལེགས་པར་རི་མོ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་གཡོག་བྱེད་པའི་ཁྱིམ་དེ་དག་ནི་སློབ་དཔོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་རིགས་ཀྱི་བུའི་ཕ་མ་གཉིས་ནི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་སློབ་དཔོན་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་ཁྱིམ་གང་དག་ན་ཕ་མ་གཉིས་ལ་ལེགས་པར་རི་མོར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་གཡོག་བྱེད་པའི་ཁྱིམ་དེ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱིན་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་རིགས་ཀྱི་བུའི་ཕ་མ་གཉིས་ནི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་ཏུ་སྦྱིན་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་ཁྱིམ་གང་དག་ན་ཕ་མ་གཉིས་ལ་ལེགས་པར་རི་མོ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་གཡོག་བྱེད་པའི་ཁྱིམ་དེ་དག་ནི་མི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་རིགས་ཀྱི་བུའི་ཕ་མ་གཉིས་ནི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་མི་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་ཁྱིམ་གང་དག་ན་ཕ་མ་གཉིས་ལ་ལེགས་པར་རི་མོ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་གཡོག་བྱེད་པའི་ཁྱིམ་དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་རིགས་ཀྱི་བུའི་ཕ་མ་གཉིས་ནི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ལྷ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། བདེ་བར་གཤེགས་པས་དེ་སྐད་གསུངས་ནས་སྟོན་པས་གཞན་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཕ་མ་གཉིས་ནི་ཚངས་པ་སྟེ། །དེ་བཞིན་དང་པོ་སློབ་དཔོན་ཡིན། །བུ་ཡི་ཀུན་སྦྱིན་འོས་གྱུར་པ། །མི་ཡང་ཡིན་ལ་ལྷ་ཡང་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཕྱག་གི་གནས། །དྲིལ་བ་དང་ནི་ཁྲུས་རྣམས་དང་། །རྐང་པ་དག་ཀྱང་བསྐུ་བ་དང་། །ཡང་ན་ཟས་དང་སྐོམ་རྣམས་དང་། །གོས་དང་མལ་སྟན་རྣམས་ཀྱིས། །མཁས་པ་དག་གིས་བཀུར་སྟི་བྱ། །ཕ་མ་དག་ལ་བཀུར་བྱས་པ། །དེས་ན་མཁས་པ་དེ་དག་ནི། །འདིར་ཡང་སྨད་པ་མེད་འགྱུར་ལ། །ཤི་ནའང་མཐོ་རིས་འགྲོ་བར་འགྱུར། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས། དགེ་སློང་དེ་དག་ཡི་རངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ། །ཕ་མའི་མདོ་རྫོགས་སོ།། །།
རྫོང་ཁག་
ས་སྐྱོང་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་ གནམ་ལོ་ཆུ་འབྲུག་ སྤྱི་ལོ་༡༩༥༢ ལོ་ལུ་ རྒྱལ་པོའི་གསེར་ཁྲི་སྟེང་མངའ་གསོལ་ཞུས། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༣ ལས་ བདེ་ཆེན་ཆོས་གླིང་ན་ལུ་ཕོ་བྲང་བཞེངས། ཐིམ་ཕུ་ལུ་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བའི་ཕྱག་ལཱ་ཚུ་འགོ་བཙུགས་པའི་དུས་སྐབས་སུ་ རྒྱལ་མགྲོན་འཕྲིན་ལས་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གིས་ ཡར་སྟོད་ལས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ སྨད་ལས་རྒྱ་གར་གི་རྒྱལ་ཁབ་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་གཞན་ག་ར་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་རང་རང་སོ་སོའི་རྒྱལ་ལུགས་འདུག ། ང་བཅས་འབྲུག་ལུ་ སྡེ་སྲིད་ཁྲི་རབས་ལེ་ཤ་བྱོན་ཡོད་རུང་ རྒྱལ་པོའི་བརྟན་བཞུགས་མིན་འདུག་ཟེར་བའི་གྲོས་འཆར་ཚུ་ཡང་ཡང་གནང་ཡོདཔ་ལས། མཐའ་མ་ཐུགས་ཐག་བཅད་གནང་སྟེ་ ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་ལུ་ཞུཝ་ད་ འདི་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་དགོཔ་ངེས་བརྟན་ཨིནམ་ལས་ ཚིག་འདི་ཕལ་སྐད་སྦེ་ མི་སེར་མི་ནགཔ་ཀུན་གྱིས་ཧ་གོ་ཚུགསཔ་སྦེ་ བརྩམས་དགོས་པའི་བཀའ་གནང་ནུག །
དེ་བསྒང་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀུན་ལ་མཁས་དང་གྲུབ་པའི་སློབ་དཔོན་ སྒྲ་སློབ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བུ་མཆོག་ ཡོངས་གྲགས་ལུ་སྒྲ་སློབ་རྣམ་རྒྱལ་ཟེར་ཡང་ཞུཝ་ཨིན་མས། སྒྲ་སློབ་མཆོག་ལུ་ རྒྱལ་པོའི་བརྟན་བཞུགས་གི་རྩ་ཚིག་ གསར་རྩོམ་མཛད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་ལྷོདཔ་དང་འདྲེས་ཏེ་ དང་པོ་ཚིག་རྐང་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ལས་ བརྟན་བཞུགས་གསར་རྩོམ་མཛད་གནང་ནུག ། དེ་ཡང་།
ལྷོ་ཙན་དན་བཀོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་།།
འབྲུག་རྒྱལ་པོ་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ།།
ཐུགས་དགོངས་པའི་ཤེས་རབ་འཕེལ་འཕེལ་ནས།།
དཔལ་མངའ་ཐང་དགུང་དང་མཉམ་ནས་ཀྱང་།།
འབངས་མི་སེར་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་ཤོག །
དཔོན་ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདིར།།
ཆོས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་རྒྱས་རྒྱས་ནས།།
ནད་མུ་གེ་འཁྲུགས་རྩོད་དབྱིངས་སུ་ཡལ།།
ཟེར་བའི་ཚིགས་བཅད་དེ་ཨིན། ཚིག་རྐང་འདི་དུམ་གྲ་མང་སོང་བ་ལས་ མི་རང་གར་གྱི་བསམ་འཆར། བརྙན་ཐུང་ཅིག་ན་ མཁན་རྟ་མགྲིན་སྲིད་ཐུབ་མཆོག་གིས། ས་སྐྱོང་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་འདི་ཚུ་ གནམ་མེད་ས་མེད་ཀྱི་རིག་རྩལ་ཆེཝ་ལས་ ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་ ཁོ་ར་ལས་གཙོས་པའི་ ཚོགས་ཆུང་ཅིག་བཟོ་ཐོག་ལས་ འཕྲི་སྣོན་སྲེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ལས་མཐའ་མེད་མཐའ་དཔྱོད་གྲུབ་འབྲས་འདི་ ཚིག་རྐང་དྲུག་ལུ་ ཁོ་ར་གིས་གཏན་ཕེབས་གནང་ནུག་ཟེར་གསུངས་ས་མཇལ་ཡི་ལགས། ད་རེས་མི་སེར་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ཀུན་གྱི་སྤྱན་ལམ་དུ་སྣང་སྲོལ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་པོའི་བརྟན་བཞུགས་འདི་འབད་བ་ཅིན།
དཔལ་ལུགས་གཉིས་བསྟན་སྲིད་སྐྱོང་བའི་མགོན།།
སྐུ་འགྱུར་མེད་བརྟན་ཅིང་ཆབ་སྲིད་འཕེལ།།
ཆོས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་ཤིང་རྒྱས།།
འབངས་བདེ་སྐྱིད་ཉི་མ་ཤར་བར་ཤོག།
ཟེར་མི་དེ་ཨིན། དེ་ལས་གདངས་བཟུམ་ཅི་འབད་བ་ཅིན་ ཐིམ་ཕུ་གཟིམ་དཔོན་ཇོའུ་ཅུ་མཆོག་གིས་ ཞིང་གཤེགས་པ་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་ལུ་སྙན་འབུལ་ཞུ་སྟེ། ཁྲི་མཉམ་པ་མེད་པ་པདྨའི་ཁྲི། །ཟེར་བའི་གཞུང་སྒྲའི་གདངས་དབྱངས་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ དེ་བསྒང་རྒྱལ་སྲིད་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་མཆོག་ སྡེ་སྲིད་ཁྲི་རབས་བཞི་པའི་གསེར་ཁྲི་མངའ་སྲོལ་ཞུས་སྐབས་ཀྱི་གདངས་དབྱངས་ཅིག་འབདཝ་ལས་ དེ་གུ་འགབ་པ་ཅིན་ རྟེན་འབྲེལ་ཡང་ལེགས་པས། ཡུན་དུ་ཡང་དེ་གིས་བརྟན་ནི་ཨིན་སྦེ། རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཟེར་བའི་སྐྱེས་བུ་འདི་ ཨུ་རྒྱན་མཧཱ་གུ་རུ་སྐུ་དངོས་ཨིནམ་ལས་ ཁོ་ལུ་འཕུལ་ཡོད་པའི་གདངས་ལུ་འགབ་པ་ཅིན་ག་དེ་སྦེ་འཚམ་ག་ཟེར་བའི་སྙན་འབུལ་ཞུ་བའི་ཚེ། དེ་གནམ་མེད་ས་མེད་ལེགས་ཤོམ་ཨིན་མས་ཟེར་བཀའ་གྲོལ་ཏེ་ གདངས་འདི་་སྙན་ཆའི་ཐོག་ཏུ་འབད་བ་ཅིན་ དྲག་ཤོས་ཨ་ཁུ་བཀྲོངས་མི་མཆོག་གིས་བཟོ་གནང་སྟེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བརྟན་བཞུགས་ཅི་སྦེ་ཆ་འཇོག་བསྒྲུབས་ནུག ། ཅེས་པ་དེ་ཡང་གཞི་གཙོ་བོར་འབྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་ལས་བཤུས་པ་ལགས་སོ།།
བཀའ་དྲིན་ཆེ་ལགས།།
འབྲུག་རྒྱལ་དར།
ང་བཅས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་དར་འདི་ ཧེ་མ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མིན་འདུག ། འདི་ང་བཅས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བསྒྱུར་བ་ཅིག་ཨིན། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་ ཡར་སྟོད་ལས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ འདི་ཡང་འགྱུར་བ་ཆགས། སྨད་ལས་རྒྱ་གར་གི་རྒྱལ་ཁབ་ འདི་ཡང་འགྱུར་བ་ཆགས། རྒྱལ་ཁབ་རང་རང་སོ་སོའི་རྒྱལ་ལུགས་ རྒྱལ་དར་ རྒྱལ་རྟགས་ཚུ་ བཟོ་ཞིནམ་ལས་ ཁོང་སྟོབས་ཅན་གཉིས་ཀྱི་སྦུག་ལུ་ ང་བཅས་ནཱ་ཡང་ ཅོག་ཅིགཔ་སྦེ་བསྒྱུར་བ་བཏང་དགོཔ་བྱུང་ནུག །
དེ་ཡང་ས་སྐྱོང་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་གི་བཀའ་ལྟར་དུ་ དང་པ་རང་ནང་པའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལུ་མཁས་ཤོས་ ད་ལི་ན་སློབ་དཔོན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་དང་ དྲག་ཤོས་ཤིང་ཁ་བླམ་ དྲག་ཤོས་ཨ་ཁུ་བཀྲོང་མི་ ཁོང་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་མཁས་པ་ལེ་ཤ་ཅིག་ ཕྲི་སྣོན་སྲེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ལས་ རྒྱལ་ལུགས་འདི་བརྩམས་གནང་ནུག ། མཐའ་མེད་མཐའ་དཔྱོད་གྲུབ་འབྲས་འདི་ ཚིགས་རྐང་དྲུག་ལུ་ ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་ ཁོ་ར་གིས་གཏན་ཕེབས་གནང་ནུག ། ཚིགས་བཅད་འདི་འབད་བ་ཅིན་་་
འབྲུག་ཙན་དན་བཀོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་།།
ཆོས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས།།
རྒྱལ་ལུགས་གཏན་ཕེབས་གནང་ཚརཝ་ཅིན་ རྒྱལ་ལུགས་འདི་གིས་མཚོན་པའི་ རྒྱལ་དར་ཡང་བཟོ་དགོཔ་ལས་ རྒྱལ་དར་འདི་རྒྱལ་ཡུམ་སྐལ་བཟང་མཆོག་གི་སྐུ་མཆེད་ ཨ་ནུ་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་བཟོ་གནང་གནངམ་ཨིན་ཟེར་སླབ་སྲོལ་འདུག ། འདི་ཡང་ག་དེ་འབད་བཟོ་ནུག་དགོ་ཟེར་བ་ཅིན་ ཚོན་མདོག་སེར་པོ་ ཚོན་མདོག་དམར་པོ་ སྦུག་ན་འབྲུག་དཀར་པོ་གཅིག ། མཚོན་སྲོལ་འབད་བ་ཅིན་ སེར་པོ་འདི་གིས་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་མཚོན། དམར་པོ་འདི་ བླམ་ཆོསཔ་ཚུ་མཚོན། འབྲུག་འདི་མི་སེར་ཚུ་མཚོན་སྦེ་ དཔེར་ན་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ། །སྐུ་འགྱུར་མེད་བརྟན་ཅིང་ཆབ་སྲིད་འཕེལ། །ཟེར་མི་འདི་ སེར་པོ་འདི་གིས་མཚོན་ ཆོས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས།། ཟེར་མི་འདི་ ཚོན་མདོག་དམར་པོ་འདི་གིས་མཚོན་ འབངས་བདེ་སྐྱིད་ཉི་མ་ཤར་བར་ཤོག། ཟེར་མི་འདི་ འབྲུག་དཀར་པོ་འདི་གིས་མཚོན། འབྲུག་འདི་སྐད་གྲགས་ཆེ་དྲགས། འབྲུག་དཀར་པོ་འདི་ ནད་དང་མུ་གེ་ཞི་བ། འབྲུག་གི་ལག་པ་ནོརབུ་འཆང་མི་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་འབྱོར་ལྡན་ཕྱུགཔོ་འཆང་ནི་ནོར་བུ་ཨིན།
ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ རྒྱལ་དར་འདི་གྲུ་བཞི་སྦེ་བཟོ་བཟོཝ་མས་ དེ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་མི་ཆ་ཁྱབ་ག་ར་ རིངམོ་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ལུ་ འདི་གུ་དཔེ་བླངས་ཏེ་རིངམོ་སྦེ་བཟོ་གནང་ནུག ། དེ་ལས་ཚོན་མདོག་དམརཔོ་འདི་ཡང་ ལི་ཝང་ལུ་བཟོ་གནང་ཞིན་ན་ སེརཔོ་འདི་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་དང་ ལི་ཝང་འདི་བློན་པོ་ལུ་མཚོན། ཆོས་ཕྱོགས་ལས་ སེརཔོ་འདི་རྗེ་མཁན་པོ་དང་ ལི་ཝང་འདི་བླ་སློབ་ལུ་མཚོན། དེ་ལས་འབྲུག་དཀརཔོ་འདི་ མི་སེར་བུ་དང་བུ་མོ་ཚུ་ལུ་མཚོནམ་ཨིནམ་སྦེ།
ས་སྐྱོང་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་གི་སྐབས་ལུ་ དམག་སྡེ་དང་ སློབ་གྲྭ་གསརཔ་ལེ་ཤ་ཅིག་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ ཡར་རྒྱ་ནག་ལུ་འབད་རུང་ མར་རྒྱ་གར་ལུ་འབད་རུང་ དམག་གྱལ་ཐིག་རེ་བསྒྲིགས་པ་ཅིན་ དང་པ་རྒྱལ་ལུགས་འདི་བཏང་ རྒྱལ་དར་འདི་འཕྱར་ མི་ཚུ་གིས་གུས་ཞབས་འབད། དེ་བཟུམ་འབད་རང་ང་བཅས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཛད་རིམ་ ག་ཅི་འབད་རུང་ རྒྱལ་ལུགས་འདི་བཏང་ རྒྱལ་དར་འདི་འཕྱརཝ་ད་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིདཔ་ རྒྱལ་ཁབ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ འདི་ཚུ་ག་ར་ལུ་ཤ་ཞེན་བསྐྱེད་དགོཔ་ཁག་ཆེ་བས།
དུས་ནམ་ར་འབད་རུང་ རྒྱལ་དར་རལ་རལཝ་འཕྱར་ནི་དང་ ད་རུང་མར་ལས་ཤིང་འབྲས་བསྡམ་ནི་བཟུམ་སྦེ་བཟོ་བ་ཅིན་ མི་འདི་བསོད་ནམས་ར་ཟད་ཚརཝ་ཨིན། རྩ་ཁྲིམས་ནང་ལུ་ཡང་ རྒྱལ་དར་འདི་ས་གཙང་བཞག་དགོ་ རལ་རལཝ་མི་བཏུབ་ གུས་ཞབས་འབད་དགོ་ཟེར་གསུང་ཡོད་དོ་བཟུམ་སྦེ་མཛད་པ་ཅིན་ བུ་དང་བུ་མོ་རེ་རེ་ཞིན་དུ་བསོད་ནམས་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་འོང་། རྒྱལ་དར་འདི་ལུ་ འ་ནཱིམ་ཅིག་གནོདཔ་ཅན་དང་ མེདཔ་བཏང་པ་ཅིན་ བསོད་ནམས་ཡང་དམའ་བཀྲག་འགྱོ་འོང་། དེ་འབདཝ་ལས་ རྒྱལ་དར་འདི་འཕྱར་བའི་སྐབས་ ང་གིས་ངེ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིདཔ་འདི་ལུ་ གུས་བཀུར་འབད་དགོ ། ངེ་གི་ཆོས་འདི་ལུ་གུས་བཀུར་འབད་དགོ ། ངེ་གི་ཆ་རོགས་འབྲུག་དཀརཔོ་འདི་ལུ་གུས་བཀུར་འབད་དགོ་ཟེར་བསམ་དགོཔ་ཨིན། དེ་སྦེ་འབད་ཡར་སོང་པ་ཅིན་ འབྲུག་རྒྱལ་པོ་ བློན་པོ་ བླ་ཆོསཔ་ མི་སེར་ག་ར་ སེམས་ལུ་འབབ་འོང་ཟེར་ཞུ་ཨིན།
རྣམ་བཞག། （གཞག
༡འབུལ་བ། ༢ལུགས་སྲོལ་འཇོག་པ། ༣ལས་དོན་བཅས་གསུམ་ལ་འཇུག།།
རྣམ་རྫུན་དྲི་མ་མེད་པ་
དྲི་མ་གློ་བུར་བ་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པར་ཕྱིའི་རྣམ་པའི་གོས་པ་མེད་པར་རྣམ་ཤེས་རྣ་ཤེས་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཤེལ་དག་པ་ལྟ་བུ་གཉིས་སྣང་གི་དྲི་མས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསླད་པར་འདོད་པས་ན་རྣམ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ཡང་ན། སྔོ་སེར་དུ་སྣང་བ་དེ་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་བདེན་ན་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཤེས་པ་དོན་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའོ་ཞེས་སངས་རྒཡས་ཀྱི་ས་ན་གཉིས་སྣང་མེད་པར་འདོད་པས་ན་རྣམ་རྫུན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་ཟེར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་དྲི་མེད་པ་དང་།  འཁྲུལ་སྣང་ཡོད་པར་མཁས་བླངས་པ་དྲི་བཅས་པར་འཇོག་པ་ཡིན།།
རྣམ་རྫུན་པ་
སྔོ་འཛིན་མིག་ཤེས་ལ་སྔོན་པོ་སྔོན་པོར་བའི་ཆ་དེ་ལ་འཁྲུལ་ཞིང་། སྔོན་པོ་སྔོན་པོར་སྣང་བ་དཞིན་མ་གྲུབ་པས།བརྫུན་ པར་འདོད་པས་ན་རྣམ་རྫུན་པར་གྲགས། ཡང་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དབང་ཤེས་ལ་རགས་པར་སྣང་བ་ལྟར་གྲུབ་ པར་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པས་སྒོ་ནས་འཇོག་ན།རྡུལ་ཕྲན་སགས་པའི་རགས་པ་སྣང་ཚུལ་འདི་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་མཁས་བླངས་བ་དང་། འཁྲུལ་པར་ཁས་བླངས་པའི་གནད་ཀྱི་ཡིན། རྣམ་ལྡན་པའི་རྡུལ་ཕྲན་བསགས་པའི་རགས་པ་སྣང་ བ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པར་མཁས་བླངས་པ་ཡིན། རྣམ་རྫུན་པས་རྡུལ་་ཕྲན་བསགས་པའི་རགས་རགས་པ་སྣང་ཚུལ་ ལའང་འཁྲུལ་པས་སྣང་བ་ལྟར་དོན་ལ་མི་གནས་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན། འདི་ཧ་ཅང་རྟོགས་དཀའ་བའི་གནས་ཞིག་ ཡིན། འདིར་རགས་རིག་ཙམ་ལས་ཞིབ་ཕྲ་《དྲང་ངེད་རྣམ་འབྱེད་》སོགས་ལ་གཟིགས།།
རྣམ་བཞག་ཟུབ་ཕྱི་（ཟུབ་ཤེ།）
ནང་མཛོད། ཨ་ཤེ་སོར་དར། ཨ་ཤེ་ཕྱེད་རྙིང་ཕྱེད་བག། བར་མཛོད། ཟུབ་ཕྱི་ཆུ་རིགས་ ཅན། ཕྱི་མཛོད། ཟུབ་ཕྱི་དཀྱུས་མ་བཅས་སོ།།
རྣམ་གཡེང་གི་རྟོག་པ་བཅུ་
ངོ་བོ་མེད་པར་རྟོག་པ། ངོ་བོར་རྟོག་པ། སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྟོག་པ། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་རྟོག་པ། གཅིག་ཏུ་རྟོག་པ། ཐ་དད་དུ་རྟོག་པ། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ། ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་པ་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་ རྟོག་པའོ།།
རྣམ་གཡེང་དྲུག་
སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཡེང་བ། དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱོང་ཞིང་ བྱིང་རྒོད་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་བ་ནང་གི་གཡེང་བ། ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྤྱོད་པ་མཚན་མའི་གཡེང་བ། ཤིན་སྦྱངས་ཀྱི་བདེ་བ་སྲེད་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་གཅིག་མ་རྫོགས་པར་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བའོ།།
རྣམ་གཡེངས་
ཡུལ་གཅིག་ལ་སེམས་མི་གནས་པར་གང་བྱུང་ལ་གཡེངས་འགྲོ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར། འདི་ལ་རྒོད་པ་དང་། འཕྲོ་བ་གཉིས་ ཡོད། རྒོད་པ་ནི། དུག་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་སེམས་གཡེངས་པ། འཕྲོ་བ་ནི། སྐབས་དེའི་དམིགས་པ་ལ་མི་སྡོད་པར་གཞན་ དག་ལ་སེམས་གཡེང་བ་སྟེ་འདི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་རྒོད་པ་རྒྱ་ཆུང་བ་ཡིན།།
རྣམ་རིག་པ་
ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ་ དེ་རིག་པའམ་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཁས་བླངས་པའི་གནད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་ཡིན། རྣམ་རིག་པ། སེམས་ཙམ་པ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སོགས་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན། །
རྣམ་བཞིའི་རིག་འཛིན་
རྫས་ཀྱི་རིག་འཛིན། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རིག་འཛིན། ལུས་ཀྱི་རིག་འཛིན། ཚེའི་རིག་འཛིན་ཏེ་བཞི། རྫས་ཀྱི་རིག་འཛིན་ ནི། མིག་སྨན་དང་རྫས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རིག་འཛིན་ནི། མི་ལུས་མ་སྤངས་ པར་འདོད་པའི་ལྷ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཇའ་ལུས་ཐོབཔ་ལྟ་བུ་ལ་ཟེར་རོ། དེ་དག་གི་སྟེང་དུ་ཚེའི་རིག་འཛིན་བསྣན་ནས་རྣམ་བཞིའི་རིག་འཛིན་ཟེར་རོ།།
རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་
མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་། རྣ་་བའི་རྣམ་ཤེས། སྣའི་རྣམ་ཤེས། ལྕེའི་རྣམ་ཤེས། ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད། ཀུན་བཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ་བརྒྱད།།
རྣམ་ཤེས་དྲུག་
མིག་གི་རྣམ་ཤེས། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས། སྣའི་རྣམ་ཤེས། ལྕེའི་རྣམ་ཤེས། ལུས་གྱི་རྣམ་ཤེས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་དྲུག། ། རྣམ་ཤེས་འཕོ་བའི་བུ་ག་དགུ། ཚངས་བུག། སྨིན་འཚམས། མིག། རྣ། སྣ། ཁ། ལྟེ་བ། ཆུ་ལམ། བཤང་ལམ་མོ།
རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་
མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས། སྣའི་རྣམ་ཤེས། ལྕེའི་རྣམ་ཤེས། ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བཅས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གི་སྟེང་དུ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་ཉོན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བསྣན་པས་བརྒྱད་དོ།
རྣམ་ཤེས་གསུམ་དག་པའི་བསྐོར་
མཐོང་ཐོས་དོགས་གསུམ་དང་བྲལ་བའོ།
རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་གནས་རི་
=རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་ Rigsum Gonpo or Yading= དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ལྷོ་ངོས་དང་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་པའི་འདབ་པ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་གནས་རི་ནི་ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་ཕེབས་པའི་གནས་སྐོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་གངས་རིའི་བརྗིད་ཉམས་དང་རང་བྱུང་གི་མཛེས་སྡུག་ལ་རོལ་མྱོང་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཀུན་གྱིས་རྣམ་དཀར་ལས་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་ཏེ་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་བྱང་བར་མཛད་པའི་གནས་མཆོག་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་པ་རེད། ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ལས་གསལ་བ་ལྟར་ན་འདབ་པའི་གནས་རི་དེ་འཛམ་གླིང་གི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་རི24ཁྲོད་ཨང་རིམ11པར་བརྩི་བཞིན་ཡོད། བྱང་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གནས་རིའི་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི6032ཡོད་པ་དང་། ལྷོ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་གནས་རིའི་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི5958། ཤར་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་གནས་རིའི་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི5958བཅས་ཡོད་པ་རེད།
སྦེ་པ་གྲོང་བརྡལ།
སྤྱིའི་ཁྱད་ཆོས།
སྦེ་པ་གྲོང་རྡལ་ནི་བྲག་ཡིབ་ཆུས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ལམ318ཀྱི་འགྲམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། བྲག་ཡིབ་ཆུས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་ནས་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ60ཙམ་ཡོད། གྲོང་རྡལ་དེ་ཧ་ལམ་སའི་གོ་ལའི་བྱང་གི་འཕྲེད་ཐིག29°47′དང་། ཤར་གྱི་གཞུང་ཐིག93°50′ཐོག་ཏུ་གནས་ཡོད་ལ། དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ནི་དགུང་ཚང་མོན་པ་མི་རིགས་ཤང་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་དང་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ནི་སྨན་གླིང་རྫོང་། ནུབ་ཕྱོགས་དང་ནུབ་བྱང་མཚམས་ནི་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་། བྱང་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཤར་མཚམས་ནི་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་དང་བྲག་ཡིབ་ཆུས་དགུང་ཚང་མོན་པ་མི་རིགས་ཤང་བཅས་ཀྱི་ས་དང་འབྲེལ་ཡོད། དེའི་ས་བབ་མཐོ་ཚད་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད3000ཡིན་པ་དང་།ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་8.6℃ཡིན།
གྲོང་བརྡལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས།
དེང་གི་སྦེ་པ་གྲོང་རྡལ་སྲིད་གཞུང་ཆགས་སའི་གནས་དེར་སྦེ་པ་སྐྱེལ་འདྲེན་ས་ཚིགས་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1964ལོའི་ཟླ7པར་ཞོལ་ཁ་རྫོང་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ལྷ་དཀར་དང་། ཁེ་ནང་། ཆོས་དཀར། བེར་ར་བཅས་ཤང་བཞི་ཉིང་ཁྲི་རྫོང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་རྗེས། ཉིང་ཁྲི་རྫོང་གིས་སྦེ་པ་སྐྱེལ་འདྲེན་ས་ཚིགས་ཡོད་སར་ཆུས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་ནས་སྦེ་པ་ཆུས་ཞེས་འབོད། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སྐར་དམར་ཆུས་ཞེས་འབོད། སྐབས་དེ་དུས་ཆུས་སྲིད་གཞུང་གི་གནས་ས་ནི་ལྷ་དཀར་གྲོང་ཚོར་ཡིན། སྤྱི་ལོ1987ལོར་ཆུས་དོར་ཤང་འཛུགས་སྐབས་སྦེ་པ་ཤང་དབུ་བརྙེས། སྤྱི་ལོ2000ལོར་སྦེ་པ་གྲོང་རྡལ་ཞེས་མིང་བསྒྱུར། ད་ལྟ་གྲོང་རྡལ་དེའི་མངའ་ཁོངས་སུ་བླ་བཅད་དང་། ཁེ་ནང་། འབེལ་པོ། གསེར་ཀོང་། བཀྲ་བདེ། སྟག་ལྤགས། ལེན་འབད། ཆོས་དཀར། མཛེས་པ། སྦེ་པ། ཀྲང་པ་བཅས་སྲིད་འཛིན་གྲོང་ཚོ11དང་ཐེམ་དུད758ལ་མི་གྲངས3618ཡོད།
མིང་ཐོགས་ཚུལ།
ཐོན་ཁུངས།
གྲོང་རྡལ་དེའི་ས་ཁོངས་སུ་གཅན་གཟན་རི་དྭགས་གླ་བ་དང་། དོམ། གཟིག སྤྲེའུ། དྲེད་མོང་། ཤྭ་བ། སྲམ་སོགས་གནས་པ་མ་ཟད། སྨན་རྩྭའི་རིགས་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་དང་། གུར་ཀུམ། སྙི་བ། སྲོ་ལོ་དམར་པོ་སོགས་ཐོན་གྱི་ཡོད། གྲོང་རྡལ་དེའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་དེ། ཁེ་ནང་ལུང་ཆུ་དང་། སྦྱར་པ་ཉང་ཀླུ་ལུང་ཆུ། མཛེས་རོང་ལུང་ཆུ། སྦེ་རོང་ལུང་ཆུ། འབེལ་པ་ལུང་ཆུ། གཏེར་ལུང་ལུང་ཆུ། ཆོས་དཀར་ལུང་ཆུ། སྨན་ལྡེམས་ལུང་ཆུ་སོགས་ཡོད་ལ། མཚོ་དང་མཚེའུ་ཡང་མང་པོ་ཡོད། ས་ཁོངས་དེའི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམས་གྲུ་བཞི་མ1473དང་། ས་ཞིང་མུའུ9749རྩྭ་ཐང་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཆིང་77000ནགས་ཚལ་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཆིང་105400ཡོད།
ཡུལ་སྐོར།
ཡུལ་སྐོར་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་གཙོ་བོ་ནི་ཨོ་རྒྱན་སྒྲུབ་ཕུག་དང་། བེར་ར་སྒྲུབ་ཕུག ལུང་བསྟན་སྤང་ཁ། མོན་བརྒྱ་སྐོར་དང་ཁེ་ནང་གི་མོན་གནས་རི། དེ་བཞིན་གཏེར་ལུང་རྙེད་མ་ལྷ་རི་སོགས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད།"""《ཉིང་ཁྲིའི་ས་མིང་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་བརྡ་འགྲེལ་》ལས་བཏུས།"
བསྟན་རྒྱས་གླིང་
བསྟན་རྒྱས་གླིང་།  དྲ་ངོས་འདི་ལ་བལྟས།
རྣམ་གསལ་ཁྲིགས་ཆགས་སུ་སྤེལ་བ་
ཡིག་ཐོག་ཏུ་གསལ་བོར་འཁོད་དེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ལུགས་སྲོལ་ཐོག་གཏན་འབེབས་བྱས་པ།།
ཤར་ཁུམ་བུ་རྫོང་།
ཤར་ཁུམ་བུ་རྫོང་ནི། བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཇོ་གླང་མངའ་སྡེའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་རྫོང་ཆེན་དྲུག་པོའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན། ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༣༣༡༢ སུམ་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་དང་། མི་འབོར་ཆིག་འབུམ་ལྔ་སྟོང་ལྷག་འཚོ་སྡོད་བྱེད། འཛམ་གླིང་ནང་གི་གངས་རི་མཐོ་ཤོས་ཇོ་མོ་གླང་མའང་རྫོང་འདིའི་ས་ཁོངས་སུ་གཏོགས།
རྣམ་གསུམ་དག་པའི་ཤ་
མཐོང་ཐོས་དོགས་གསུམ་དང་བྲལ་བའོ། རང་གི་དོན་དུ་བྱས་པ་དང་། བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང་། བྱས་པ་ལ་རྗེས་ སུ་ཡིད་རང་བ་དག་གམ་མཐོང་ཐོས་དོགས་གསུམ་བྱུང་བའོ། ཞེས་གསུངས་སོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགེ་སློང་ རྣམས་ལ་རྣམ་གསུམ་དག་པའི་ཤ་དེ་སྔོན་གནང་ཞིང་། ཕྱིས་ལྟས་སྦྱིན་ཐུལ་བ་ནས་མ་གནང་ངོ་།།
རྣའི་དབང་མངོན་
སྒྲ་དངོས་སུ་ཉན་བྱེད་རྣ་བའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ།
རྣམ་གསུམ་འཁོར་ལོ་
ཀློག་པ་མཐོས་བསམ་གྱི་འཁོར་ལོ། སྤོང་བ་བསམ་གཏན་གྱི་འཁོརལོ། བྱ་བ་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བཅསགསུམ་ལ་ ཆོས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་གསུམ་ཟེར་ཞིང་། ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་བཅད་དེའི་ནང་དུ་འདུས།།
རྣལ་འབྱིརགྱི་གཞི་གཉིས།་
རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་པ་སྟེ་ཐབས་ཤེས།
རྣལ་དུ་
ནན་དུའམ་མུ་མཐུད་དུ་ཞེས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། 《བཀའ་བློན་རྟོགས་སྤྱོད་》ལས། མཛད་སྤྱོད་ཐ་དག་རང་དབང་གི་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་པོ་རྒྱུད་བརླམས་པའི་རང་རྟགས་གི་རྣལ་དུ་མི་གནས་པར་ཁྲོ་ཞིང་གཏུམས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
སྤེ་པ་གྲོང་བརྡལ།
ངོ་སྤྲོད།
སྦེ་པ་གྲོང་རྡལ་ནི་བྲག་ཡིབ་ཆུས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ལམ318ཀྱི་འགྲམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། བྲག་ཡིབ་ཆུས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་ནས་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ60ཙམ་ཡོད། གྲོང་རྡལ་དེ་ཧ་ལམ་སའི་གོ་ལའི་བྱང་གི་འཕྲེད་ཐིག29°47′དང་། ཤར་གྱི་གཞུང་ཐིག93°50′ཐོག་ཏུ་གནས་ཡོད་ལ། དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ནི་དགུང་ཚང་མོན་པ་མི་རིགས་ཤང་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་དང་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ནི་སྨན་གླིང་རྫོང་། ནུབ་ཕྱོགས་དང་ནུབ་བྱང་མཚམས་ནི་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་། བྱང་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཤར་མཚམས་ནི་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་དང་བྲག་ཡིབ་ཆུས་དགུང་ཚང་མོན་པ་མི་རིགས་ཤང་བཅས་ཀྱི་ས་དང་འབྲེལ་ཡོད། དེའི་ས་བབ་མཐོ་ཚད་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད3000ཡིན་པ་དང་།ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་8.6℃ཡིན།
གྲོང་བརྡལ་འཕེལ་རིམ།
དེང་གི་སྦེ་པ་གྲོང་རྡལ་སྲིད་གཞུང་ཆགས་སའི་གནས་དེར་སྦེ་པ་སྐྱེལ་འདྲེན་ས་ཚིགས་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1964ལོའི་ཟླ7པར་ཞོལ་ཁ་རྫོང་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ལྷ་དཀར་དང་། ཁེ་ནང་། ཆོས་དཀར། བེར་ར་བཅས་ཤང་བཞི་ཉིང་ཁྲི་རྫོང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་རྗེས། ཉིང་ཁྲི་རྫོང་གིས་སྦེ་པ་སྐྱེལ་འདྲེན་ས་ཚིགས་ཡོད་སར་ཆུས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་ནས་སྦེ་པ་ཆུས་ཞེས་འབོད། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སྐར་དམར་ཆུས་ཞེས་འབོད། སྐབས་དེ་དུས་ཆུས་སྲིད་གཞུང་གི་གནས་ས་ནི་ལྷ་དཀར་གྲོང་ཚོར་ཡིན། སྤྱི་ལོ1987ལོར་ཆུས་དོར་ཤང་འཛུགས་སྐབས་སྦེ་པ་ཤང་དབུ་བརྙེས། སྤྱི་ལོ2000ལོར་སྦེ་པ་གྲོང་རྡལ་ཞེས་མིང་བསྒྱུར། ད་ལྟ་གྲོང་རྡལ་དེའི་མངའ་ཁོངས་སུ་བླ་བཅད་དང་། ཁེ་ནང་། འབེལ་པོ། གསེར་ཀོང་། བཀྲ་བདེ། སྟག་ལྤགས། ལེན་འབད། ཆོས་དཀར། མཛེས་པ། སྦེ་པ། ཀྲང་པ་བཅས་སྲིད་འཛིན་གྲོང་ཚོ11དང་ཐེམ་དུད758ལ་མི་གྲངས3618ཡོད།
མིང་ཐོགས་ཚུལ།
སྦེ་པ་ཞེས་པའི་མིང་ནི་སྔོན་ཧོར་པའི་ཚོང་པས་ཀོང་ཉང་སྟོད་ཁུལ་དུ་ཚྭ་སོགས་བཙོང་བར་ཡོང་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ཚོས་དེང་གི་སྦེ་པ་གྲོང་ཚོའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་བེར་ལྗོངས་(བེར་དོ་ཤིང་གི་ལྗོངས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད། ད་ལྟ་སྦེ་པ་གྲོང་ཚོའི་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཆ་ཞིག་གི་མིང་ཡིན། དེ་ཉང་ཆུ་གཙང་པོའི་འགྲམ་དུ་གནས་ཡོད)ཞེས་པའི་གནས་དེར་ཞག་སྡོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། སྐབས་དེར་ཉང་ཆུའི་ཚུ་རོལ་གྱི་དཔོན་པོས་ཀྲང(ཉང་སྟོད་ཁུལ་དུ་འཇལ་བྱེད་སྲང་ལ་ཀྲང་ཞེས་འབོད་)མཁོ་འདོན་བྱེད་པ་དང་། ཉང་ཆུའི་ཕ་རོལ་གྱི་གནས་པོས་འཇལ་བྱེད་བྲེ་མཁོ་འདོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། ཉང་ཆུའི་ཕ་རོལ་གྱི་གྲོང་ཚོའི་མིང་ལ་བྲེ་པ་ཞེས་འབོད། ཡིན་ནའང་ཀོང་པོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་བྲེ་ལ་བེ་ཞེས་འབོད་པ་དང་། ཡིག་ཐོག་ཏུ་སྦེ་པ་ཞེས་འབྲི་བས། ཡུལ་མིང་སྦེ་པ་ཞེས་བྱུང་བ་ཡིན།
ཐོན་ཁུངས།
གྲོང་རྡལ་དེའི་ས་ཁོངས་སུ་གཅན་གཟན་རི་དྭགས་གླ་བ་དང་། དོམ། གཟིག སྤྲེའུ། དྲེད་མོང་། ཤྭ་བ། སྲམ་སོགས་གནས་པ་མ་ཟད། སྨན་རྩྭའི་རིགས་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་དང་། གུར་ཀུམ། སྙི་བ། སྲོ་ལོ་དམར་པོ་སོགས་ཐོན་གྱི་ཡོད། གྲོང་རྡལ་དེའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་དེ། ཁེ་ནང་ལུང་ཆུ་དང་། སྦྱར་པ་ཉང་ཀླུ་ལུང་ཆུ། མཛེས་རོང་ལུང་ཆུ། སྦེ་རོང་ལུང་ཆུ། འབེལ་པ་ལུང་ཆུ། གཏེར་ལུང་ལུང་ཆུ། ཆོས་དཀར་ལུང་ཆུ། སྨན་ལྡེམས་ལུང་ཆུ་སོགས་ཡོད་ལ། མཚོ་དང་མཚེའུ་ཡང་མང་པོ་ཡོད། ས་ཁོངས་དེའི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམས་གྲུ་བཞི་མ1473དང་། ས་ཞིང་མུའུ9749རྩྭ་ཐང་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཆིང་77000ནགས་ཚལ་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཆིང་105400ཡོད།
ཡུལ་སྐོར་གནས་ཆེན།
"《ཉིང་ཁྲིའི་ས་མིང་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་བརྡ་འགྲེལ་》ལས་བཏུས།"
རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ལྔ་
གཞི། སྐྱེད་པ། མེ་ལོང། སྣང་བ། གནས་སོ།།
རྣའི་དབང་པོ་
རང་འབྲས་རྣ་ཤེས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་ནང་གི་གཟུགས་ཅན་དྭངས་པ།དེའི་མཚན་ཉིད། རྣའི་དབང་པོ་དང་།  རྣའི་ཁམས།  རྣའི་སྐྱེ་བྱེད་རྣམས་དོན་ཅིག་དབྱེ་ན་རྟེན་བཅས་ཀྱི་རྣ་དབང་ དང་། དེ་མཚུངས་ཀྱི་རྣ་དབང་གཉིས།  སྒྲ་ཐོས་བཞིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྣ་དབང་དེ་རྟེན་བཅས་ཀྱི་རྣ་དབང་དང་།  གཉིད་ལས་ལོག་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྣ་དབང་དེ་དེ་མཚུངས་ཀྱི་རྣ་དབང་ཡིན།།
རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་
དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ། གཟུངས་དཀྱིལ།  ཆོས་དཀྱིལ།  ལུས་དཀྱིལ།།
རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་དུམ་བུ་བཞི་
དོར་དབྱིངས་ཀྱི་དུམ་བུ། ཁམས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་དུམ་བུ། འགྲོ་འདུལ་གྱི་དུམ་བུ། དོན་གྲུབ་གྱི་དུམ་བུ་རྣམས་སོ།།
རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་
དཀྱིལ་འཁོར། སྔགས། ཕྱག་རྒྱ། བདག། གནས་ལ་སོགས་པ་བསྲུང་བ་དང་། ལྷ་རྣམས་སྤྱན་དྲངས་པའི་ཆོ་་ག། བཟླས་བརྗོད། བསྒོམ་པ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱིན་སྲེག་སང་། ཉེ་བར་བསྡུ་བ། གཤེགས་སུ་གསོལ་བ།།
༢༠༢༢ལོའི་ཁ་ཐར་འཛམ་གླིང་བུམ་པའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་འགྲན་བསྡུར་
ཟླ༡༡པའི་ཚེས༢༠ཉིན་གྱི་ས་གནས་དེ་གའི་ཕྱི་དྲོའི་དུས་ཚོད༡༧དང་སྐར་མ༤༠སྟེང་། ༢༠༢༢ལོའི་ཁ་ཐར་འཛམ་གླིང་བུམ་པའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་དབུ་ཚུགས་མཛད་སྒོ་དེ་ཧེ་ཝན་ལུས་རྩལ་ར་བར་གཟབ་རྒྱས་ངང་འཚོགས། ཐེངས་འདིའི་འགྲན་བསྡུར་ལ་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་ནས་ཐོན་པའི་ལུས་རྩལ་རུ་ཁག༣༢ཀྱིས་ཉིན༢༨རིང་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་མཐོའི་གར་སྟེགས་སྟེང་ཛ་དྲག་གི་འགྲན་བསྡུར་རབ་དང་རིམ་པ་བརྒྱུད་དེ་རང་རང་གི་ཕུགས་བསམ་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་འབད་བརྩོན་བྱེད་རྒྱུ་རེད།
དབེན་བདག་དགོན།
དབེན་བདག་དགོན།
མཚན་རྒྱས་པར་། འགྱུར་མེད་འོད་གསལ་གླིང་ཞེས་ཞུ། ར་ལུང་དགོན་ནས་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལེ་༢༢ཙམ་མར་ཡོང་ན་ལུངདམར་གྲོང་གི་ལྟག་ཏུ་བཙུན་མའི་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་ལུང་དམར་དཔོན་ལྡིང་ཆེན་གྱིས་སྲས་མོར་དགོན་དེ་བཏབ་གནང་མཛད། ཡར་འབྲོག་བསམ་ལྡིང་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཡིན། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཅུ་དྲུག་ནང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ནམ་མཁའི་རྒྱལ་པོ་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་གི་ཞལ་ཐང་དང་། བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལགཡི་སྐུ་བརྙན་སྨན་འདམ་ལས་[page 9] གྲུབ་པ། སྐུ་རྒྱུ་དེ་མཚུངས་ཀྱི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་བཞི་པ་སོགས་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་ཡོད། བཙུན་མ་རྣམས་ལོ་གསར་སོགས་ཚེས་བཟང་དུས་བཟང་ལ་ཚོགས་པ་ལས་དེ་བྱིངས་རང་ཁྱིམ་དུ་སོ་ནམ་གནང་ནས་བཞུགས་སྲོལ་དར། ཆོས་ཐེབས་ནི་དཔོན་པོ་ལྡིང་ཆེན་གྱིས་གནང་བའི་ཞིང་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་ག་ཡིན།
ད་ལྟ་ནི་སྔོན་གྱི་དགོན་ཤུལ་དུ་བསྐྱར་བཞེངས་གནང་བའི་འདུ་ཁང་ནང་ཆོས་ལུང་སྤྲུལ་གསུམ་གྱི་སྐུ་བརྙན་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཡང་དེ་ནས་མར་ཡོང་དུས་རྒྱབ་བྲག་ཅེས་པར་ཆོས་སྡེ་བླ་ཁག་བཅུ་དྲུག་གི་ཁོང་ཡིན་པ་རྒྱབ་བྲག་དགོན་དང་། རྩ་བ་ནང་ཞེས་པར་ལྷ་རི་གཟིམ་ཕུག་ཅེས་པ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ཕ་རིའི་ཀོ་མུ་ནེ། (༡༨༧༡)
ཕ་རིའི་ཀོ་མུ་ནེ་(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།: Commune de Paris)ནི་༡༨༧༡ལོའི་ཟླ་བ་༣པའི་ཚེས་༡༨ཉིན་ནས་ཟླ་བ་༥པའི་ཚེས་༢༨པའི་ཉིན་དབང་འཛིན་བྱས་པའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་རེད།
ཕམ་པ་བཞི་
དགི་སློང་གི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་སྟེ། མི་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕམ་པ་དང་། མ་བྱིན་ལེན་གྱི་ཕམ་པ། སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ཕམ་པ། མི་ཆོས་བླ་མའི་རྫུན་གྱི་ཕམ་པ་བཅས་བཞི། 四他胜罪. 比丘四种根本罪：不净行、不与取、杀生和妄说上人法.
ཕྱག་མཛོད་ཆས།
སྔར་བོད་ཀྱི་སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་ཆེ་ཁག་གི་ཕྱག་མཛོད་པའི་གཟབ་ཆས། 管家服装. 原西藏地方政府官员和其他领主的代理人管家所着盛装服饰.
བྲག་ཕུག་མ་རཱ་ཏི་ཀ
མ་རཱ་ཏི་ཀ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་ཚུལ།
བྲག་ཕུག་མ་རཱ་ཏི་ཀ་ཞེས་པའི་མིང་འདི། སློབ་དཔོན་པདྨ་སམྦྷ་ཝ་དང་། ལྷ་ལྕམ་མནྡཱ་ར་ཝཱས་དུས་ཡུན་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་རིང་ཚེ་ཡི་སྒྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ཞལ་གཟིགས་ཤིང་། འཆི་མེད་ཚེ་ཡི་རིག་འཛིན་མངོན་དུ་མཛད་དེ་འཆི་བའི་འཇིགས་པ་མཐར་སྐྲོད་མཛད་པར་བརྟེན། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ། མ་རཱནྟ་ཀ་འམ། མ་རཱ་ཏི་ཀ་སྟེ། བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན། འཆི་བ་མཐར་བྱེད་ཅེས་གྲགས།
ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་
ཕག་མོ་གྲུ་པའི་ཡུལ་སྡེའི་སྲིད་དབང་འཛིན་མཁན། ཁྲི་རབས་དང་པའོ་ཏའི་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་འབྲུག་ལོ་བར་སྲིད་བསྐྱངས་པ་དང་། དེ་ནས་གཉིས་པ་འཇམ་དབྱངས་གུ་ཤྲིས་ཤིང་སྦྲུལ་ནས་ལོ་བརྒྱད། གསུམ་པ་གྲགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཤིང་སྟག་ནས་ལོ་བདུན། བཞི་པ་གུ་ཤྲི་བསོད་ནམས་གྲགས་པས་ལྕགས་བྱ་ནས་ལོ་བཞི། ལྔ་པ་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཤིང་གླང་ནས་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་དྲུག། དྲུག་པ་དབང་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་རང་བྱུང་བདུན་པའི་ཆུ་བྱི་ནས་ལོ་བཅུ་གཉིས། བདུན་པ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ལོ་བཞི། བརྒྱད་པ་དབང་ཀུན་དགའ་ལེགས་ཀྱིས་རབ་བྱུང་བརྒྱད་ས་འབྲུག་ནས་ལོ་དགུ། དགུ་པ་དཔལ་ངག་གི་དཔང་པོ། བཅུ་པ་དབང་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། བཅུ་གཅིག་པ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་གྲགས་པ་བཅས་ཀྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས།
དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ།
དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་ནི། བོད་རྒྱལ་སད་ལ་ལེགས་མཇིང་ཡོན་ནམ། ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ (༧༧༣-༨༡༥) གྱི་སྐབས། ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དང་། ལྷའི་དབང་པོ་དང་། དཔལ་གྱི་ལྷུན་པོ་བཅས་ཀྱིས། འཕང་ཐང་ཀ་མེད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་བཀའ་བསྟན་རྣམས། ཚེག་བར་བརྒྱད་རེ་ལ་ཤློ་ཀ་རེ་དང་། ཤློ་ཀ་སུམ་བརྒྱ་ལ་བམ་པོ་རེའི་ཚད་དུ་བྱས་ཏེ་གཞུང་ཚད་དུ་གསར་སྒྲིག་མཛད་དེ་བཀོད་པའི་དཀར་ཆག་ཅིག་ཡིན། དཀར་ཆག་འདི་ཉིད་དང་། དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་དང་། དཀར་ཆག་མཆིམས་ཕུ་མ་བཅས་ལ། སྔོན་གྱི་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་གསུམ་ཞེས་གྲགས།
དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ།
དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་ནི། སྔ་འགྱུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པའི་སྔོན་གྱི་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན། བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་དང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས། དཀར་ཆག་འདི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ (༧༤༢-༧༩༧) གྱི་སྐབས་སུ་ཡི་གེར་བཀོད་པས། བཀའ་བསྟན་གྱི་དཀར་ཆག་ཐོག་མར་བཞེད་ཅིང་། སི་ཏུ་པཎ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས། དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་དང་། འཕང་ཐང་མ་གཉིས་ཀ་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ (༧༧༣-༨༡༥) གྱི་སྐུ་དུས་སུ་ལོ་ཙཱ་བས་ཡི་གེར་བཀོད་ཀྱང་། འཕང་ཐང་མ་ནི་དཀར་ཆག་དང་པོ་དང་། ལྡན་དཀར་མ་ནི་དཀར་ཆག་གཉིས་པར་བཞེད།
རྨེ་རུ་རྙིང་པ་
རྨེ་རུ་རྙིང་པ་ནི། ར་ས་གཙུག་ལག་ཁང་དང་འབྲེལ་བའི་ཤར་དུ་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། རྨེ་རུ་ཞེས་པ་ནི། སྔོན་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་རལ་དུས་ལྷ་སའི་ཤར་དུ་ཀ་རུ་དང་རྨེ་རུ། ལྷོ་རུ་དགའ་བ་དང་། དགའ་བའི་འོད་ཅེས་སོགས་བཞེངས་ཞེས་ཆོས་རྒྱལ་དུས་ནས་ཡོད་སྐད་དང་། ཡང་གསུང་སྲོལ་གཞན་ལ་ཧོར་བཤན་པ་རྨེ་རུ་རྩེའི་སྡིག་བཤགས་སུ་བཞེངས་ཞེས་གསུང་སྲོལ་མི་འདྲ། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་རྨེ་རུ་དགོན་གྱི་ཡིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་གི་སྐུ་རྟེན་ཤཱཀྱ་ཡར་འཕེལ་དུས་གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང་གིས་སྤུས་གཟིགས་གནང་སྟེ་བདག་ཐོབ་གནང་བ་དང་། རྨེ་རུ་དགོན་ད་ལྟའི་གནས་ཡུལ་དུ་སྤོས་གནང་མཛད། སྔོན་འདུ་ཁང་ཀ་རིང་བཞི་དང་། ཀ་ཐུང་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་[page 27] གཙང་ཁང་སྦུག་མར་གུ་རུ་སྣང་སྲིད་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་ཁྲུ་གང་ལྷག་གི་ཐུགས་ཀར་གུ་རུའི་ཕྱག་བཟོ་སྐུ་ཚབ་སྡེ་ལྔ་བཞུགས་པ། དེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ལྔའི་སྣང་བརྙན། གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར། དཀྱིལ་དུ་སྐུ་ཕེབས་བཞུགས་ཁྲི། འདུ་ཁང་གི་ལྡེབས་རིས་སུ་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ལྔ་དང་། ཞི་ཁྲོའི་ལྔ་ཚོགས། ཕུར་པ། མ་གཟའ་དམ་གསུམ། དཔལ་མགོན་བྲམ་གཟུགས་སོགས་བཀོད་ཡོད། སྔོན་རྒྱུན་དུ་གྲྭ་ཚང་ནས་སྐུ་གཉེར་མི་བཞི་རེ་གཏོང་གནང་དགོས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་རག་སྒོར་གྲྭ་ཤག་ནང་འབྲུག་པ་དང་། ཨ་མདོ། ལྷོ་ཁག་བཅས་ཀྱི་ཚོང་པར་གནས་གླ་གཏོང་ཞིང་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་ཚོགས་ཆོས་སྐབས་གྲྭ་དམངས་བཞུགས་དགོས་སྟབས་གནས་གཡར་བྱས་མི་ཆོག གཞན་ཡང་ར་སྐོར་ནུབ་ངོས་སུ་སྟེང་དུ་དཔལ་མགོན་བྲམ་གཟུགས་གོང་དཀར་ཆོས་སྡེའི་ཁོངས་དང་། ཤོད་ཀྱི་འཛམ་བྷ་ལྷ་ལྷ་ཁང་རྨེ་རུའི་ཁོངས་ཡིན་པ་ནི་རྨེ་རུ་གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང་གི་སྤུས་གཟིགས་གནང་རྗེས་ལེགས་སྐྱེས་སུ་གནང་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཐོག་སོ་གསུམ་ཐོག་ཉམས་གསོ་གནང་བའི་ནང་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་། འདུ་ཁང་ཡོངས་སུ་ལྡེབས་རིས་རྙིང་མ་མི་ཉམས་པ་མཇལ་
དཀར་ཆག་མཆིམས་ཕུ་མ།
དཀར་ཆག་མཆིམས་ཕུ་མ་ནི། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ (༧༧༣-༨༡༥) གྱི་སྐུ་དུས་སུ། ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་སོགས་ཀྱིས། བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུའི་ལྷ་ཁང་གི་བཀའ་བསྟན་རྣམས་ལ་དག་ཐེར་མཛད་དེ་ཡི་གེར་བཀོད་པའི་དཀར་ཆག་ཅིག་ཡིན། དཀར་ཆག་འདི་ཉིད་དང་། དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་དང་། དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་བཅས་ལ། སྔོན་གྱི་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་གསུམ་ཞེས་གྲགས།
ཉིང་ཁྲི་གྲོང་བརྡལ།
ཆགས་ཡུལ།
ཉིང་ཁྲི་གྲོང་རྡལ་ནི་བྲག་ཡིབ་ཆུས་ཀྱི་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་སྟེ། ཉང་ཆུ་གཙང་པོ་དང་ཉིང་ཁྲི་བྲག་ལུང་ཆུ་གཉིས་ཀྱི་འདྲེས་མཚམས་ཕུ་ལ་ཞེས་པའི་གྱེན་གསེག་གི་ས་རུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ཤར་ངོས་ནི་ཀླུ་ནང་གྲོང་རྡལ་དང་སྨན་རི་ཤང་། ལྷོ་ངོས་དང་ལྷོ་ནུབ་ནི་སྨན་གླིང་རྫོང་གི་ཆབ་ནག་གྲོང་རྡལ་དང་བུ་ཆུ་ཤང་། ནུབ་ངོས་དང་ནུབ་བྱང་ནི་བྲག་ཡིབ་གྲོང་རྡལ་དང་། བྱང་ངོས་དང་བྱང་ཤར་ནི་བྲག་ཡིབ་གྲོང་རྡལ་དང་ཀླུ་ནང་གྲོང་རྡལ་བཅས་ཀྱི་ས་དང་འབྲེལ་ཡོད། ཧ་ལམ་སའི་གོ་ལའི་བྱང་གི་འཕྲེད་ཐིག29°34′དང་ཤར་གྱི་གཞུང་ཐིག94°28′ཀྱི་མཚམས་སུ་གནས་ཡོད། ས་བབ་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད3000ཙམ་ཡོད། བྲག་ཡིབ་ཆུས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་ནས་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ18དང་རྒྱལ་ལམ318ཀྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཡོད། ཉིང་ཁྲི་ཞེས་པའི་མིང་བྱུང་ཚུལ་ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ས་མིང་ནང་དུ་གསལ་བས་དེར་གཟིགས་པར་འཚལ།
ཐོན་ཁུངས།
ཉིང་ཁྲི་གྲོང་རྡལ་ལ་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་དེ། དེའི་ནང་གཙོ་བོ་ཉིང་ཁྲི་བྲག་ལུང་ཆུ་དང་། གསེར་སྐྱེམས་ལ་ཁའི་ཆུ། དེ་བཞིན་རི་མགོར་མཚོ་དང་མཚེའུ་མང་པོ་ཡོད། དེའི་ས་ཁོངས་སུ་རི་དྭགས་གླ་བ་དང་། དོམ། སྤྲེའུ། དོམ་དྲེད། ཤྭ་བ། སྲམ་སོགས་འཚོ་གནས་བྱེད་པ་མ་ཟད། སྨན་རྩྭའི་རིགས་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་དང་། སྙི་བ། སྲོ་ལོ་དམར་པོ་སོགས་ཡོད།
ཡུལ་སྐོར་གནས་ཆེན།
ཡུལ་སྐོར་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་གཙོ་བོ་ནི་ཀ་ལ་ཁམ་བུའི་མེ་ཏོག་གྲོང་ཚོ་དང་། གསེར་སྐྱེམས་ལའི་རྒྱལ་ཁབ་ནགས་ཚལ་སྤྱི་གླིང་།གནས་མཆོག་ཐུགས་སྤྲུལ་བོན་རི་རིན་པོ་ཆེ། ཉང་ཆུ་གཙང་པོའི་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ། སྟོང་ལོའི་འོ་སེ་སྡོང་རྒན། ཀོང་འཕྲང་རོང་། (གྲོག་རོང་ཆེན་མོ)ཉང་ངོགས་གྲུ་སོ། དེ་བཞིན་དགོན་པ་ལྔ་དང་ལྷ་ཁང་གཅིག་སོགས་ཡིན།"""《ཉིང་ཁྲིའི་ས་མིང་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་བརྡ་འགྲེལ་》ལས་བཏུས།"
གླིང་བུ་དགོན།
གླིང་བུ་དགོན།
མཚན་རྒྱས་པར། འོག་མིན་ཨོ་རྒྱན་སྨིན་གྲོལ་གླིང་ཞེས་ཞུ། རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེ་ནས་སྤྱི་ལེ་༢༥ཙམ་ཤར་ངོས་སུ་འཁོར་ལམ་དེད་སོང་ན་ལམ་ཟུར་ཤིང་བྱང་ཡོད་སར་སེམས་སྐབས་དགོན་དེ་མཇལ་བ་ཡིན། དགོན་དེ་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་པའི་དུས་མཇུག་ཙམ་དུ་པཎྜི་ཏ་སྨྲྀ་ཏི་ཛྙ་ནའམ་དྲན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐོག་མར་བོད་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཕེབས་ལམ་ནས་ལོ་ཙཱ་བ་སྐུ་གཤེགས། བོད་སྐད་མི་གསན་པས་གཙང་རྟ་ནག་ཁུལ་དུ་བོད་སྐད་སློབ་ཕྱིར་ཕྱུགས་རྫི་གནང་ནས་བཞུགས། དེ་ནས་གནས་དེ་དང་ཉེ་བ་འཁྲུངས་ཡུལ་ཞེས་པར་ཕེབས་སྐབས་ཡི་དམ་དཔལ་ཆེན་གྱི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་བཞེངས་དགོས་དགོངས་ཏེ། ཉིན་ལྟར་ཕྱུགས་འཚོ་ཞོར་དུ་སྐུ་སྨད་བཞེངས་པར་མཛད་པས་ཉིན་ཞིག་སྐུ་སྟོད་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་ཅན་ཞིག་རང་བྱོན་དུ་འཁྲུངས། གནས་དེར་འཁྲུངས་ཡུལ་ཞེས་ཐོགས་དོན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན། དེ་ནས་སྐུ་འདི་བཞུགས་གནས་གང་དུ་བྱེད་དགོས་སམ་དགོངས་པར་ཡི་དམ་གྱིས་ངའི་སྡོད་ས་ང་རང་གིས་འཚོལ་གྱི་ཡིན་ཞེས་གསུང་བྱོན་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཡབ་མིར་སྤྲུལ་པ་དང་ཡུམ་ར་མོ་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་པའི་ཞབས་རྗེས་ད་ལྟའང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ནས་དཔལ་ཆེན་གྱིས་ཕྱག་མདའ་ཞིག་གནང་ནས་མདའ་འདི་གང་དུ་བབས་ཀྱང་གནས་དེར་ངའི་སྟོད་གནས་ཡིན་གསུངས་ནས་ཡར་ཕེབས་པས་ཕྱག་མདའ་གནང་ཡུལ་དེར་བྲག་ལ་ཁུང་ཕུག་པ་ད་ལྟའང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ནས་ཡར་ཕེབས་ཏེ་ད་ལྟའི་དགོན་ཞབས་རྒྱལ་པོའི་ལྷ་རྟེན་དཀར་པོ་ཡོད་སར་ཕེབས་སྐབས་དེར་ལུག་རྫི་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་ངས་མདའ་ཞིག་བརྒྱབ་ཡོད་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་བྱུང་ངམ་ཞེས་གསུངས་པར། ལུག་རྫིས་མདའ་མཐོང་མ་བྱུང་གླིང་བུའི་སྒྲ་ཞིག་ཐོས་བྱུང་ཞེས་ཞུས་པས། ད་འོ་ན་གནས་འདིར་གླིང་བུ་ཞེས་ཐོགས་ཤིག་གསུངས་པས་གླིང་བུ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་བྱུང་། དེ་ནས་གནས་དེར་དགོན་དེ་བཏབ་གནང་ནས་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་ཆོས་གྲྭ་འཕེལ། ཕོ་དགོན་མོ་དགོན་སོ་སོར་འདུས་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་བྱུང་། འོན་ཀྱང་ཇུན་གར་དམག་དུས་སུ་སྨེག་མེད་དུ་སོང་ཡང་དགོན་དེའི་སྐུའི་རྟེན་གོང་གསལ་ཡི་དམ་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དང་། གསུང་གི་རྟེན་རྡོ་ནག་སྟེང་དཔལ་ཆེན་གྱི་གཟུངས་སྔགས་“རུ་ལུ་”ཞེས་པ་འབྲུ་བརྒྱད་འབུར་དོད་དུ་ཡོད་པ་༼དེ་ནི་རྒྱ་གར་ནས་འཕུར་ཕེབས་ཏེ་དགོན་ཞབས་སུ་བབས་པ་དང་། ས་དེར་ད་ལྟ་ཡང་རུ་ལུ་སྒང་ཞེས་ཟེར་༽དེ་གཉིས་བཞུགས་ཡོད། དེ་རྗེས་༡༩༢༨ལོར་དགོན་དེའི་བླ་མ་ལྷ་བཙུན་ནམ་མཁའ་འཇིགས་མེད་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ལྷ་བཙུན་འགྱུར་མེད་འཇིགས་བྲལ་བསྟན་འཛིན་དཔའ་བོ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་ནི་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་ཡིན་སྟབས་དགོན་དེ་ཉམས་གསོ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་གནང་། སྔོན་དུས་འགྱུར་གོང་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་༨༠སྐོར་གྱིས་ལྷོ་གཏེར་སྨིན་སྒྲོལ་གླིང་གི་ཕྱག་བཞེས་ཇི་བཞིན་ཕྱག་ལེན་གནང་བ་ཡིན།
ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་རྩིག་སྟེང་དུ་ཐོག་བཀབ་གནང་བའི་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཅུ་དང་། གཡས་སུ་མགོན་ཁང་། གཡོན་དུ་མཚན་རྒྱས་ལྷ་ཁང་། ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་ལྷུན་གྲུབ་དགའ་ཚལ་དང་འཆི་མེད་བདེ་ལྡན་བཅས་པར་སྔོན་གྱི་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ནང་ཆེན་མ་ཎི་འཇའ་དམར།
ནང་ཆེན་མ་ཎི་འཇའ་དམར་ནི། མཆོ་སྔོན་ (Qinghai) ཡུལ་ཤུལ་ས་ཁུལ་ (Yushu) ནང་ཆེན་རྫོང་ (Nangqên County) ལྕི་ཆུ་ཤོག་ཁག (Jiquxiang 吉曲乡) འཇའ་དམར་གྲོང་ཚོའི་ལྕི་ཆུ་གཙང་པོའི་འགྲམ་དུ་ཆགས་ཡོད་པའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ་ཆེན་མོ་ཞིག་ཡིན། འདི་མཐོ་ཚད་ལ་ཐོག་བརྩེགས་གཅིག་ལྷག་ཙམ་དང་། རིང་ཚད་ལ་མི་ཊར་ 117 ཞིང་ཚད་ལ་ 48 ཙམ་ཡོད།
ཕྱག་མཛོད་ཆས་
སྔར་བོད་ཀྱི་སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་ཆེ་ཁག་གི་ཕྱག་མཛོད་པའི་གཟབ་ཆས། 管家服装. 原西藏地方政府官员和其他领主的代理人管家所着盛装服饰.
ཡུ་ཊོབ་
ཡུ་ཊོབ་(YouTube)ནི་ཨ་རིའི་དྲ་ཚིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་མིག་སྔར་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་བརྙན་ལམ་བཙལ་འཚོལ་དང་མཉམ་སྤྱོད་སྟེགས་བུ་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད། བཀོལ་མཁན་གྱིས་ཡུ་ཊོབ་ཐོག་ནས་བརྙན་ལམ་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག ཀུང་སི་ནི་༢༠༠༥ལོའི་ཟླ་༢པའི་ཚེས་༡༤ཉིན་བཙུགས་པ་རེད།
ཕྱག་མཛོད་
སྔར་བོད་དུ་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་མངའ་བདག་ཚོའི་ཚབ་བྱས་ནས་དེའི་རྒྱུ་ནོར་ ཉར་ཚགས་བྱེད་པ་པོ། 管家. 旧译商卓特. 旧时，代理封建领主管理财产的人.
རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་གནའ་ཤུལ།
མཚན་གཞན་ལ། ཕོ་བྲང་རྒྱལ་མཁར་རྩེ་ཡང་ཞུ། རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ནི་རྒྱལ་རྩེ་གྲོང་བརྡལ་གྱི་དབུས་སུ་རི་འབྲུག་དབྱིབས་འདྲ་བའི་སྟེང་དུ་ཆགས་པས་ཐག་རིང་ནས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མཐོང་ཐུབ། རྫོང་དེ་ནི་ཐོག་མར་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་གྱི་སྐུ་ཚ་དཔལ་འཁོར་བཙན་གྱིས་སྤྱི་ལོ་༩༦༧ལོར་བཏབ། ཕག་གྲུས་སྲིད་དབང་བཟུང་སྐབས་རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་འཕགས་ཀྱི་ཡབ་ནང་ཆེན་འཕགས་པ་དཔལ་བཟང་གིས་རྒྱས་བསྐྲུན་གནང་། ཕག་གྲུ་སྣེ་གདོང་གི་གོ་གནས་བཟུང་ནས་མུ་མཐུད་མྱང་ཆུའི་དཀྱིལ་སྟོད་ཁུལ་གྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དུས་རྫོང་ཆེན་དང་། རྫོང་འབྲིང་། མཐའ་རྫོང་། རྫོང་ཆུང་བཅས་རིགས་ལྔ་ལ་དབྱེར་ཡོད་པས་རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ནི་རྫོང་ཆེན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན།
སྔར་རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་གི་ཕྱོགས་བཞིར་ལྷ་ཁང་བཞི་ཡོད་པ་ལ་ཤར་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་ནི་བྱང་གཏེར་རྡོ་བྲག་ལུགས་དང་། ལྷོ་རབ་རྒྱས་ཚོགས་ཁང་ལྷོ་གཏེར་སྨིན་སྒྲོལ་གླིང་ལུགས། ནུབ་ལྷ་ཁང་སེར་པོར་འགྲོ་བ་ཀུན་སྒྲོལ་ཕྱག་བཞེས། བྱང་ལ་རྩད་གཞུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཕྱག་བཞེད་མཛད་པ་ཡིན། ད་ལྟ་བཞུགས་པ་ཤར་རྫོང་མདུན་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་ནང་སྨན་འདམ་གྱི་གུ་རུ་སྣང་སྲིད་ཟིལ་གནོན་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གསར་བཞེངས་དང་། ལྡེབས་རིས་རྙིང་མ་མང་པོ་ཡོད་པ་ནི་ཤར་དུ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་དང་། ནུབ་ཏུ་ཨོ་རྒྱན་སྟོང་སྐུ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་ལ་དེ་ཁུལ་གྱི་གྲོང་མི་ཚོས་ཚེས་བཅུ་ཉེར་ལྔ་སོགས་ལྷ་ཁང་དེའི་ནང་གཏོང་གནང་བ་ཡིན།
ཆོས་གླིང་རྡོ་རྗེ་དགོན།
ཆོས་གླིང་རྡོ་རྗེ་དགོན།
ཆོས་གླིང་རྡོ་རྗེ་དགོན་ནི་མདོ་ཁམས་སྟོད་ཀྱི་ཟུར་མང་། རབ་སྨད་ཡུལ་ཚོའི་མོ་གྲོང་ནས་ཤར་དུ་སྤྱི་ལེ་༡༦བགྲོད་པའི་སར་བཞུགས་ཞིང་། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་མེ་ཡོས་(༡༢༦༧)ལོར་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་ཕྱག་བཏབ། དགོན་པ་འདི་ཁོང་གི་སློབ་མ་ལས་ཚན་བཅུ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་ཆོས་གླིང་རྡོ་རྗེ་འབྱུང་གནས་ཉིད་ལ་གཏད་པས། དགོན་པའི་མཚན་ལའང་ཆོས་གླིང་རྡོ་རྗེ་དགོན་ཞེས་ཐོགས།
1​དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ་པའི་ཚུལ།
ཆོས་སྡེ་འདི་ནི་ཆོས་རྒྱལ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་མེ་ཡོས་(༡༢༦༧)ལ་ཕྱག་བཏབ་སྟེ། དེ་ཡང་ཧོར་གོང་མ་ཆེན་པོས་གདན་དྲངས་པ་ལྟར་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་འབྲུག་(༡༢༤༤)ལ་འཇམ་མགོན་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་དང་། ཆོས་རྒྱལ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ། འགྲོ་མགོན་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བཅས་ཧོར་ཡུལ་དུ་ཆིབས་བསྐྱོད་ནས་དམ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བས་ཧོར་ཡུལ་གསལ་བར་མཛད། ལྕགས་ཕག་(༡༢༥༡)ལ་འཇམ་མགོན་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཞི་བར་གཤེགས་ཏེ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་ཧོར་གོང་མའི་དབུ་བླ་མཛད་ནས་བོད་དུ་ཞབས་སོར་སྐྱོད་པའི་སྐབས་སུ། ད་ལྟའི་དགོན་པའི་བྱང་ཤར་གྱི་རྒྱང་གྲགས་མཚམས་སུ་རྡོ་རྡོ་འགག་ཅེས་ཤིན་ཏུ་དོག་པའི་བྲག་གཉིས་བར་ནས་ཆུ་བོ་བཞུར་བ་དེར། དགེ་བསྙེན་དང་ལམ་འདྲེ་མ་རུང་པ་ཞིག་གནས་པས་རྒྱུན་པར་ལམ་མགྲོན་དག་ལ་གནོད་འཚེ་བྱས་ཏེ། སྐབས་འགར་བྲག་གཉིས་ཁ་རྡེབ་པ་དང་སྐབས་འགར་ཆུ་བོ་རྒྱས་ནས་མི་ཕྱུགས་ཆུས་ཁྱེར་བ་སོགས་བྱེད་པ་ན། མངོན་སྤྱོད་ཀྱིས་འདྲེ་སྲིན་དེ་བཀུགས་ནས་ལམ་རྒྱུད་དུ་བྲག་ཕུག་གཅིག་ཏུ་མནན། རྡོ་ཡིས་བྲག་ཁུང་ཁ་བརྒྱབ་པ་དང་རྩིག་རྡོ་འདམ་བཞིན་སྦྱར་བ་ད་ལྟ་མཇལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། དགེ་བསྙེན་གཡག་རག་པ་ཞོན་མཁན་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ཀྱང་སྲོག་གི་སྙིང་པོ་ཕུལ་ནས་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བསྲུང་བར་ཁས་བླངས་པས་སྒྱོག་པོ་ཟེར་བའི་གཞི་བདག་ཏུ་མངའ་གསོལ་ཅེས་གྲགས། དགོན་སྡེ་འདིའི་ཡུལ་ལྷའི་བསང་མཆོད་དུ་འདི་ཉིད་ཡོད། འཕྲང་འགག་དེ་ནས་ཅུང་ཞིག་ཕེབས་ཏེ་ཉི་འགྲུས་ཞེས་ད་ལྟའི་དགོན་གནས་ནས་རྒྱང་གྲགས་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་ས་ན། འདིར་དགོན་པ་ཞིག་བཏབ་ན་དགོངས་ཏེ་གདིང་བ་ས་ལ་འཕངས་པས་གྲྭ་པ་ཞིག་གིས་རིན་པོ་ཆེའི་གདིང་བ་སར་ལྷུང་འདུག་ཟེར་ནས་ཡར་བླངས་ཏེ་ཕུལ་བས་གནས་དེར་རྟེན་འབྲེལ་མ་འགྲིགས། དེ་ནས་ཤར་མདའ་ལྟོང་ལྟར་ཕྱེས་པ། ལྷོ་ཕྱི་ནང་ལྔ་རུ་ཟུམ་པ། གཡས་གཡོན་གྱི་ཆུ་གཉིས་གཡུ་འབྲུག་མ་བུ་འདྲེས་པ་བཞིན་ལྷོའི་མདུན་ཐང་དུ་བཞུར་བ། རྒྱབ་རི་ཁེར་ཆོག་རྡོ་རྗེ་ལེགས་པ། གཡས་གཡོན་གཉིས་ནས་མཇལ་ན་གླང་ཆེན་ནོར་བུས་བརྒྱན་འདྲ། མདུན་ནས་མཇལ་ན་རྒྱལ་པོ་ལ་ཐོད་ཅན་གདན་ལ་བཞུགས་འདྲ། གཡས་རི་ལ་རི་གཡང་ནགས་རྒྱལ་ཕྱུག་མོ་ཞེས་བཙུན་མོས་བྲང་རྒྱན་བཏགས་འདྲ། གཡོན་རི་བྲག་དཀར་ཉི་མ་ལྷ་རྩེ་ཞེས་གངས་སེང་གནམ་དུ་འཕྱོ་འདྲ། མདུན་རི་སོབ་རོང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་ཞེས་ཁྲོ་ཕུར་གྱེན་དུ་བསླངས་འདྲ། གནམ་བཀོད་ལེགས་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་འདྲ་བ། ས་བཀོད་ལེགས་པདྨ་འདབ་བརྒྱད་འདྲ་བའི་དབུས། བཀྲ་ཤིས་ཤིང་ཉམས་དགའ་བ། ཐོས་ན་ཡིད་སྨོན་འཆོར་ལ་མཐོང་ན་སྤྲོ་བ་འཕེལ་བ། ཁོར་ཡངས་ཤིང་བག་བྲོ་བ། ས་ཡི་དགེ་བཅུ་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ད་ལྟའི་དགོན་གནས་འདིར་ཕེབས་པ་དང་བུད་མེད་ཅིག་གིས་གྲོ་མ་རྐོ་བཞིན་ཡོད་པ་ལ། ཉིད་ཆིབས་ལས་བཞོལ་ཏེ་བདག་གིས་འདིར་ལྷ་ཁང་ཞིག་བཞེང་དགོས་པས་ཁྱོད་ཕར་སོང་གསུངས་པས། བུད་མེད་དེས་མ་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་ང་ཡི་གྲོ་མ་བརྐོ་སའི་མུ་ནང་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀ་བ་བརྒྱ་ཅན་གྱི་ལྷ་ཁང་བཞེང་ས་འདུག་ཟེར་ནས་མོ་ཡར་ལངས་ཏེ་སོང་བས་རྟེན་འབྲེལ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་དགོངས་ནས་དགོན་ས་འདི་བཏབ་པ་དང་། ནང་རྟེན་དུ་སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་མཐོ་ཚད་མི་ཡི་ལག་སོར་ལྔ་ལ་ཉེ་བ། ལག་པས་ཁྱུད་ནུས་ཙམ་རིང་བསྲེལ་གྱི་ཨ་མ་ཡང་ཞུ་ཞིང་། རྒྱུན་པར་དེ་ལས་རིང་བསྲེལ་ཆེ་བ་ལུག་རིལ་ཙམ་དང་ཆུང་བ་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་འཁྲུངས་པ།
2 རྟེན་གཙོ་ཆོས་དུང་དཀར་མོ་རྒྱང་གྲགས།
ཧོར་གྱི་རྒྱལ་པོས་ཆོས་དུང་དཀར་མོ་རྒྱང་གྲགས་ཆ་གཅིག་ཕུལ་བ་ལས། གཅིག་དགོན་འདིར་འཕྲོད་ཐབས་བྱ་གསུངས་པ་ལྟར་ཉིད་ཕེབས་ནས་ལོ་གཉིས་འགོར་བའི་གཟའ་སྐར་དགེ་བའི་ཉིན་ཆོས་དུང་འདི་མཁའ་ལས་བབས་ཏེ། དགོན་དཀྱིལ་དུ་གྱེན་ལ་ལངས་ནས་བཞུགས་པ་བླ་གྲྭ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་བ་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་གནང་བ་མཁྱེན་ཏེ་བདག་གཉེར་བྱས། ཆོས་དུང་འབབ་ས་དེར་རྡོ་ཡི་སྟེགས་བུ་ལ་པད་སྤུངས་བཟོས་ཏེ་དུང་ཐོ་ཞེས་མཚན་གསོལ། དེ་ཕྱིན་མི་ནོར་ལ་ཉེར་འཚེ་བྱུང་སྐབས་འདུས་སྡེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་གསུང་བཞིན་ཆོས་དུང་འདི་བུས་ན་ཉེར་འཚེ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ། དུང་གཤོག་གསོལ་རྩིས་ཐེངས་གསུམ་ཞུས་ཀྱང་མ་བཞེས། རྗེས་མའི་ཚེ་བུ་ག་བརྟོལ་བ་ན་མགར་བ་ལ། ཨ་ཚ་དམ་ཉམས་ཞེས་པའི་མི་སྐད་བརྗོད་པར་གྲགས། བུ་ག་བརྟོལ་བ་ད་ལྟ་མཇལ་དུ་ཡོད།
3 རྒྱུ་གཙོ་དཀར་ཡོལ་འབྲུག་བརྒྱ་མ།
དཀར་ཡོལ་རིན་ཆེན་འབྲུག་བརྒྱ་མ་ཞེས་ཕྱི་ནང་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་འབྲུག་ཆ་གཅིག་དཀར་ཡོལ་གྱི་མཐའ་རུ་སྣང་ཡང་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་འབྲུག་རིས་བྲིས་མེད་པ། མིང་ལ་དཀལ་ཡོལ་བཏགས་ཀྱང་དོན་དུ་རྒྱུ་ཅི་ལས་གྲུབ་པ་སུས་ཀྱང་ཁ་ཚོན་མ་ཆོད་པ་ཞིག །འདི་ཆོས་འཕགས་ལ་ཕུལ་བའི་ཞུ་གསོལ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་མི་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་གིས་ཕུལ་ཅེས་པ་དང་། ཞུ་གསོལ་གཞན་ཞིག་ནི། ཧོར་གྱི་རྒྱལ་པོ་མུང་ཁེས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་བྱི་(༡༢༥༢)ལོར་ཉམས་སད་དུ་གསོལ་སྣོད་འདིར་དུག་དྲངས་པ་འཕགས་པས་མཁྱེན་ཏེ། རིན་ཆེན་འབྲུག་བརྒྱ་ཡིད་འོང་ལྡན་པ་རུ། །དཔག་བསམ་ཤིང་གི་བཅུད་ཀྱིས་ལེགས་བསྐངས་ནས། །ལྕེ་བདེ་བློ་གསལ་འགྲོ་རྣམས་འཇོམས་མཛད་པའི། །རྩ་བའི་བླ་མ་མཉེས་ཕྱིར་མཆོད་པ་འབུལ། །ཅེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་དུག་བདུད་རྩི་རུ་བསྒྱུར་བར་གྲགས།
4 རོལ་མོ་བྱ་ཁུར་མ།
རོལ་མོ་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བྱ་ཁུར་མའམ་བསྡུས་མིང་ལ་བྱེས་རོལ་བྱ་ཁུར་མ་ཡང་ཟེར་བ། རོལ་མོའི་སྦུབས་ངོས་སུ་བྱ་སྡེར་གྱིས་བཅངས་རྗེས་གསལ་བ་ཆོས་འཕགས་བྱེས་སུ་ཕེབས་སྐབས་འཛིན། ཧོར་རྒྱལ་པོས་ཆོས་འཕགས་ལ་ཕུལ་བའི་གདུགས་དཀར་མོ་རྩིབས་བརྒྱ་མ་ཞེས་རྩིབས་བརྒྱ་དང་ལྡན་ཅིང་འཚེམ་འཐག་ལས་གྲུབ་པ། རྔ་དྲེལ་རྗེས་མ་ཞེས་རྔ་ཡི་ངོས་སུ་དྲེལ་གྱི་རྗེས་ཅན།
གཞན་ཡང་རྒྱ་གླིང་དང་མཆོད་ཆ་སྣ་ཚོགས་ཆོས་རྒྱལ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་གནང་བ་རྣམས་རྒྱུན་པར་གཏན་སྒམ་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ། དཔལ་ས་སྐྱའི་གོང་མ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ངོར་ཨེ་ཝཾ་ཆོས་ལྡན་པའི་ཁྲི་ཆེན་རྣམས་ཕེབས་སྐབས་གཡང་སྐྱབས་བཅས་ཏེ་གཏན་སྒམ་སྒོ་ཕྱེས་ནས་མཇལ་བ་ལས་དམ་ཕྲུག་གི་རྒྱ་བཏབ་ཡོད།
5 ཧོར་གྱི་གོང་མས་ཕུལ་བའི་གོས་ཆེན།
གཞན་ཡང་ཆོས་འཕགས་ལ་ཧོར་གྱི་གོང་མས་ཕུལ་བའི་གོས་ཆེན་ལ་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་སྐད་ཤན་སྦྱར་གྱིས་འཚེམ་བཟོ་བྱས་ནས་ཆོས་གླིང་རྡོ་རྡོ་དགོན་འདི་ཉིད་གཞན་ལས་ལྷག་པའི་ཆེད་རྟགས་དང་། བླ་མ་རྒྱལ་སྲས་ཏེ་ལས་ཚན་བཅུ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་ཆོས་གླིང་རྡོ་རྗེ་འབྱུང་གནས་ལ་རམ་པཀྴིའི་ཐོབ་ཐང་བདག་རྐྱེན་གྱི་བཅའ་ཡིག་བཅས་ཡོད་ཕྱིར་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་གི་གཟིགས་སྐྱོང་ཡོད། ཆོས་འཕགས་ཕེབས་སྐབས་འབོ་ཐོག་རེ་རེ་བཏབ་སྟེ་ཤིང་གི་དངོས་གྲུབ་གནང་བ་ནས་འབོ་ལོ་ཡར་འདབ་མར་འདབ་ཅེས་དགོན་སྡེ་ལ་ཤིང་ཇི་ཙམ་དགོས་ཀྱང་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཕྱིན་ས་ལ་བྱིན་ཆགས། བྱིན་ལ་གཡང་ཆགས་ནས་དགོན་པ་ལ་ཞིང་ཁལ་༩༠༠ལྷག་ཡོད་པ་ལ་བཙའ་སད་སོགས་ཀྱི་གནོད་པ་མེད།
6 སྤྲུལ་སྐུ་རིམ་བྱོན།
ཆོས་གླིང་པཀྴི་རྡོ་རྗེ་འབྱུང་གནས་དང་། རྒྱལ་སྲས་ཐོག་རྡུགས། རབ་ཤིས་ཁྲ་འཇིགས་སོགས་ནས་ཆོས་གླིང་རྒྱལ་སྲས་སྐུ་ཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པ་ངག་དབང་དམ་ཆོས་རྒྱལ་མཚན་བར་ཆོས་གླིང་རྒྱས་སྲས་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།
ཤཱཀྱ་གྲགས་པ་དང་བཀྲ་ཤིས་དོན་འགྲུབ་སོགས་ཤཱཀ་གྲགས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི།
རག་ར་སྤྲུལ་སྐུ་ཀུན་དགའ་ཆོས་རྒྱལ་སོགས་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག།
མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་མཐར་ཕྱིན་གྱི་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་བཅས་བྱོན་ནོ། །