གནའ་རྩོམ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་སྙན་ངག་བར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་འབྲི་ཐབས།
བོད་ཀྱི་འདོད་མའི་གནའ་རྩོམ་ཚིགས་བཅད་ནི་རང་རེའི་ཡབ་མེས་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་སྐད་ཀྱི་ཕན་ཚུན་གོ་བརྡ་འཕྲོད་པ་ནས་མགོ་བཙུགས་ཏེ་ངག་གི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རླབས་དང་འགྲོགས་ཏེ་བཙན་པོའི་དུས་རབས་སྐབས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་སྲོལ་བྱུང་པའི་གདོད་མའི་མགུར་དང་གླུ་དེ་དག་ཡིན་ལ། དེ་དག་དེང་སང་ཤོག་ཐོག་བྲིས་པའི་སྙན་ངག་གི་གླེགས་བམ་ནང་བཞིན་མཐུག་པོ་དང་མང་པོ་མེད་ཀྱང༌། གང་ཞིག་ངག་ཐོག་ནས་ཐོན་པའི་མགུར་གཞས་དེ་དག་རེ་རེ་ལའང་སྐྱོར་མཁན་དང་ཉན་མཁན་གཉིས་ཀར་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་འདས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཟབ་མོ་རེ་དང་འགྲོགས་པའི་ཚོར་ཤུགས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ལྡན་པའི་སྙན་ཚིག་ཡིན་པས། དུས་རབས་འདིའི་ཀློག་པ་པོ་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཞིག་ཆགས་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང༌། སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆེས་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ་དང་ཆེས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཤེས་ཡོན་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་ཡིག་རྙིང་དུ་མས་ར་འཕྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲིའི་སྐབས་ནས་བོན་སྒྲུང་ལྡེའུ་གསུམ་དང་མཉམ་དུ་གླུ་གཞས་རྩོམ་རིག་འདི་ཡབ་མེས་ཚོའི་ཟུངས་ཁྲག་དང་མཉམ་དུ་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཚོའི་སེམས་ཁོང་ན་སིམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉང་གི་ཆོས་འབྱུང་ལས། ‘‘བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སྔ་བ་རྗེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྐུ་རིང་ལ། གཏམ་རྒྱུད་དང༌། སྒྲུང་རྒྱུད་དང༌། སྡེབ་སྦྱོར་དང༌། བཀའི་ཀུགས་དང༌། བྲོ་གར་དང༌། གླུ་གཞས་དང༌། ཤོ༷ན་རྩེ༷ད་ དང༌། རྩེད་འཇོ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།’’ ། ཞེས་གསུངས། སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་བོད་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གདོད་མའི་མགུར་གཞས་ལ་གོ་གནས་དང་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་སྤྲོད་པས། བཙན་པོའི་ཕོ་བྲང་ནས་བཟུང་མི་དམངས་དཀྱུས་མའི་འགྲོ་སྡོད་བྱེད་སའི་སྲང་ལམ་ཚུན་ཆད་དུ་དར་ཁྱབ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཏེ། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་བརྒྱད་པ་གྲུ་གུམ་བཙན་པོའི་སྐབས་མི་དམངས་དཀྱུས་མ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་བཙན་པོའི་དབུ་བླས་བོན་ར་ན་གླུ་ལེན་སྲོལ་དང༌། རྒྱལ་བློན་ཚོས་ཚོགས་ར་ནང་གླུ་གར་དང་བྲོ་གཞས་ལ་ཅི་དགར་རྩེན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཡང་དར་ཁྱབ་ཆེ་བར་བྱུང་སྣང་སྟེ། དྲན་པ་ནམ་མཁའི་མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ་ལས། གཤེན་ངག་ཚིག་གསུམ་མ་བྱུང་བར། རྒྱལ་པོས་བཀའ་མི་གསོལ། བློན་པོས་གྲོས་མི་འཆའ། གཤེན་གླུ་དེང་གསུམ་མ་བླངས་པར་རྒྱལ་བློན་གླུ་བྲོ་ལ་མི་རོལ། ། ཅེས་གསུངས་པ་ལས་ཤེས་ནུས་པས་སོ། ། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་གདོད་མའི་བོན་གྱི་བསམ་བློའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག ཡང་དག་པའི་ལྟ་སྤྱོད་དང་འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་གཉིས་ཀར་འཚམ་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་སྲོལ་གསར་དུ་བཏོད་པའི་ཆ་ལག་ཏུ། མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་གོམ་ཁ་བསྒྱུར་བ་ལ་གདོད་མའི་མགུར་གཞས་ཀྱང་ལུགས་དེའི་དགོས་མཁོ་བཞིན་རྣམ་པ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་སྟབས། ཆོས་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་དེ་དང་མཉམ་དུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད་དེ། ཁམས་བརྒྱད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྩ་བའི་དོན་རྣམ་པ་ངེས་པ་ལས། “དེ་ནས་འཁོར་དུ་བཏགས་པའི་གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བའི་གདངས་ཕྱུང་།   སྤྲོ་བའི་གླུ་བླངས་ནས་སྟོན་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་བསྩལ་ལོ།   །གཤེན་རབ་བླ་མ་ཐུགས་རྗེའི་མངའ་བདག་ནི།   །ཐར་ལམ་བདེ་འབྱེད་སྟོང་གསུམ་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ།   །ཐུགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་མ་རིག་མུན་པ་སེལ།   །མགུར་གྱི་དབྱངས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མྱ་ངན་སངས།   །གཤེན་འགྲོས་སྟབས་ཀྱིས་ས་བཅུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན།   །” ཞེས་གསུངས་པར་བརྟག་ན། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་བསྟན་པའི་འཕེལ་རིམ་དང་འགྲོགས་ནས་བོད་ཀྱི་བསྐལ་པ་ཡར་ཐོག་ཏུ་མགུར་གླུའི་དར་སྲོལ་ཆེས་ཆེར་བྱུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། རིན་གོང་ཆེས་ཆེ་ལྡན་ལ་གོ་གནས་མཐོན་པོ་བཟུང་བའི་ཡབ་མེས་ཀྱི་མགུར་གཞས་རྩོམ་སྲོལ་འདི། སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་བླ་སྲོག་དང་འབྲེལ་བ་ཇི་ཙམ་ཆགས་པ་དང་། འབྲེལ་བའི་གྲུ་ག་དེ་ནས། མགུར་གླུའི་རྩོམ་སྲོལ་གྱིས་ཚིག་གི་སྒྱུ་རྩལ་དང་། དོན་གྱི་གནས་ལུགས་མཚོན་པའི་ནུས་པ་ཇི་ཙམ་བཏོན་པའི་ཚུལ་རྣམས། སྲིད་པའི་ཡིག་མཛོད་དང་། གནའ་བོའི་དེབ་གཏེར་ནས་ངང་གིས་གསལ་ཡོང་གི་ཡོད། དཔེར་ན། ཏུང་ཧུང་གཏེར་མགུར་ལས། གྲི་གུམ་བཙནཔོའི་སྐབས། མགུར་འདི་གསུངསོ། ། འ་བ་ ཉི་ ཉེ་པས་ཉིད།། བྱ་རོ་རོ་ ན་མདུང་གི་རྩེ་རང་ནིག ། ཡོས་ རོ་རོ་ན་ལྷམ་གྱི་གོང་ར་ ནིག། བརླའ་བརྡུངས ། སྤུར་བཏབ ། འྭོ(འོབ་) དེ་མྱེད་སྤུ་དེ་མྱེད།།ལྟ་བུ། (དེ་གོ་བདེ་རུ་གཏོང་ན། ཨ་ཕ་ནི་ཉེ་བོ་ཁོ་ན་ཉིད།། བྱ་ཆེ་ཆེ་ན་མདུང་གི་རྩེ་ན་ཤི།། ཡོས་བུ་ཆེ་དྲགས་ན་ལྷམ་གྱི་ཡུ་བ་བྱེད།། ཕས་རྒོལ་གྱི་དགྲ་བོའི་བརླ་ཡང་བརྡུངས།། ཡབ་ཆེན་གྱི་ཨ་ཕར་བང་སོ་བརྩེགས།། གཅན་གཟན་དེ་ལུས་མེད་རོ་མེད་བཟོས།།) སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་རང་དང་མ་གཅིག་པའི་ཕུ་བོ་རུ་ལས་སྐྱེས་ཀྱི་དཔུང་རོགས་ལ་བརྟེན་ནས། ཡབ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་བཀྲོང་མཁན་བློན་པོ་ལོ་ངམ་རྟ་རྫི་ཕྱོགས་གཏོགས་དང་བཅས་པ་བསད། ཀོང་ནས་ཡབ་ཀྱི་སྐུ་ཕུང་དྲངས་ནས་བང་སོ་བརྩེགས་པའི་བྱུང་རབས་དེ་མགུར་ལ་དྲངས་ནས་བླངས་པའི་གླུ་ཞིག་ཡིན་ལ། ལོ་རྒྱུས་ནང་ཡིག་ཐོག་ལ་འཁོད་པའི་བོད་བཙན་པའི་མགུར་གླུ་ཐོག་མའང་འདི་ཡིན། འདིར་བྱེད་རྒྱུ་མང་དྲགས་ན་ཐ་མར་རང་སྲོག་ཕུང་འོང་བ་དང་། མི་ལ་མཐོང་ཆུང་བཏང་དྲགས་ན་ཐ་མར་རང་ཉིད་གཞན་གྱི་རྡོག་པའི་འོག་བརྫི་འོང་པ་དེ་དག་བྱ་ཆེ་དྲགས་པ་དང་རི་བོང་ཆེ་དྲགས་པས་ཚབ་མཚོན་བྱས་ནས་བསྡུས་བརྗོད་སྙན་ངག་གི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་འདུག བོད་བཙན་པོའི་མངའ་ཐང་གི་རྩེ་མོར་སོན་པའི་སྐབས། དམག་འགྲོ་ཇག་འདུལ་དང་དཔའ་མཛངས་རྟུལ་ཕོད་ཀྱི་བྱས་རྗེས་གང་ཡང་མེད་པར་མགུར་གླུ་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་ཚིགས་རྐང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ལན་བཏབ་པས། དངུལ་གྱི་མིང་བྱང་འཁོད་པའི་བློན་པའི་གོ་གནས་ཉོ་ཐུབ་པའི་རིན་ཐང་ལྡན་པའང་ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚང་ན་གསལ་ཏེ། འདིའི་ཐོག་ནས་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་བོད་གདོད་མའི་རྩོམ་རིག་གི་ཆ་ལག་མགུར་གླུ་ལ་རིན་ཐང་ཇི་ལྟར་ལྡན་མིན་ཤེས་ཐུབ་པ་ཡིན། ཏུང་ཧུན་ཡིག་རྙིང་ལས། འུང་གི་ཚེ་ཁྱིམ་པོ་སྤུང་སད་ཀྱི་གླུ་བླངས་པའི་ཚིག་ལ། མོན་ཀ་འི་ནི་སྟག་ཆིག་པ། སྟག་བཀུམ་ནི་ཟུ་ཙེས་ བཀུམ ། གུང་བཀྲོས་ ནི་པྱག་དུ་པུལ་ ། སླ་ལྭོ ནི་ལྷེ་(ལྷོ)རྔེགས་ སྩལད།… … ཅེས་པ་ཁྱུང་པོ་སྤུང་སད་ཀྱིས་བློན་གཞན་ལ་ཕྲག་དོག་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱས་རྗེས་ངོམས་པ་སྟེ། མན་ཀའི་སྟག་བསད། སྟག་ལྤགས་བཙན་པོ་ལ་ཕུལ། ནང་འཁྲོལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱོད། ཅེས་སོགས་གསན་ཉམས་ལྡན་པའི་དཔེ་མཚོན་དུ་མས་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱས་རྗེས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་རྗེས། ཡིན་ནའང་དེང་སང་བཙན་པོས་ཨ་གསར་གྱིས་བློན་གཞན་ལ་མ་གཏོག་རང་ཉིད་ལ་ཐུགས་རྩིས་མི་གནང་བར་ཟུར་ཟ་དང་སྡུག་ཡུས་མཚོན་པའི་མགུར་དེ་བླངས་པར། ཚོགས་འདུའི་ཁྲོད་དེ་ལ་ལན་རྒྱག་ཐུབ་མཁན་མ་བྱུང་སྟབས། བཙན་པོ་མྱང་མང་པོ་རྗེ་ཞང་སྣང་ལ་རེ་བའི་བརྡ་སྟོན་བྱས་པས། དེས་གླུ་ལན་བརྒྱབ་པ་ཡང་། ཏུང་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། ཞང་སྣང་གིས་ཀླུ་བླངས་པ།། དགུ་གྲི་ ནི་ཟིང་པོ་རྗེ།། ཉ་ལས་ནི་ཁམ་དུ་དཀོང་ ། ཁམ་ལས་ནི་རྨེག་དུ་བཏའ །། སྐྱི་ ནས་ནི་ཉ་འདོན་པ། དབྱི་ཚབ་ནི་པངས་ཏོ་རེ།།… … ཞེས་གླུ་བླངས་ནས། ཚིག་དེས། བཙན་པོ་ཐུགས་བཉེསྟེ། མྱང་ཞང་སྣང་བློན་པོར་བཅུག་ནས། བློན་པོའི་མཚན་མར་ཡང་རྡུལ་(རྔུལ་)གྱི་པུག་བུ་ཆུང་སྩལ་ཏོ།། ཞེས་གསུངས། དོན་ནི། འཕན་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྐྱིད་ཆུ་ནས་ཉ་བཏོན་པ་ནང་བཞིན་བྱས་ནས་བཏོན་ཏེ་རྩ་མེད་བཏང་། འཕན་པོ་ཡོངས་རྫོགས་ཡར་ཀླུང་བཙན་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་འཇུག་མཁན་དབབ་དབྱི་ཚ་དང་མྱང་ཀང་ཙེ་གཉིས་ཁྱོད་ལས་བྱས་རྗེས་ཆེ་བ་དང་། མན་ཀ་གཙང་གི་རྒྱལ་པོ་བསད་པ་ཡང་བཙན་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་ལྟོས་པ་ལས་རང་སྟབས་ཁོ་ན་མིན་པས། ཕྲག་དོག་དང་ངོ་སོས་སྡུག་ཡུས་བཤད་པ་མི་འོས་པའི་གནས་ལུགས་རྣམས། ཧ་ཅང་དོན་པ་འབྱོར་བའི་དཔེ་དང་སྦྱར་ནས་བླངས་པས། སྲོང་བཙན་ཐུགས་མཉེས་ཐག་ཆད་ནས་ཁ་ཐུག་བློན་པོའི་གོ་གནས་ལ་བཀོད་ཅེས་པའོ།།