cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
གནམ་ས་གོ་འབྱེད།
གཉིས་པ་མི་བསྟུན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་དབང་དང་དབང་ཆ་དང་དབང་གྲགས་གང་རུང་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང་མཐུན་པར་མི་འཇུག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་མི་བྱེད་པའི་དོན་ཏེ། གོང་དུ“མི་རྟོན་པ”བཤད་སྐབས་སུ། ཡིད་ཆེས་མེད་པ་དང་། འདོད་པ་མེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བ་དང་། བརྩི་འཁུར་མི་བྱེད་པ་དང་། དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང་། ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། གུས་བཀུར་མི་བྱེད་པ་དང་། བསྟི་སྟང་མི་བྱེད་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་པའི་དོན་འདུག་པར་བཤད་པ་ནང་བཞིན། བརྗོད་སྟངས་མ་འདྲ་བ་མ་གཏོགས་དེའི་ཕྱོགས་མཚུངས་རེད། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ不合作ཞེས་འགྱུར་འདུག་ལ། ཚིག་ཇི་བཞིན་བསྒྱུར་ན“མཉམ་ལས་མི་བྱེད་པ”འམ“མཉམ་འབྲེལ་མི་བྱེད་པ”ཞེས་སུ་འགྱུར། མི་སེར་དཀྱུས་མའི་གོ་སྟོབས་ལ་བསམ་ན་ཁ་གསལ་གོ་སླ་དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་འཚམ་མོད། བསྡུ་སྟབས་མི་བདེ་བ་དང་བརྗོད་བདེ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྐད་དུ་ཆགས་དཀའ་བར་སྙམ་ནས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྟངས་དབང་བཙན་པར་བྱས་པ་ཡིན།
མི་བསྟུན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་དབང་དང་དབང་ཆ་དང་དབང་གྲགས་གང་རུང་ལ་མི་བསྟུན་པ་སྟེ་གཙོ་ཆེར་དབང་སྒྱུར་པ་དང་སྲིད་གཞུང་ལ་རྒྱབ་གཏོད་བྱེད་པ་དེ་རེད། གན་དྷིའི་གསུང་གི་གོ་དོན་དུ་འདི་ལྟར་ཡོད་དེ། དབྱིན་ཇིའི་དབང་སྒྱུར་པ་དེ་ཚོས་དོན་ལ་ཕུགས་སུ་འདོད་རྔམ་དང་སྲེད་པ་སྦས་ཤིང་མིང་ལ་དཔལ་ཡོན་ཡར་ཐོན་ཞེས་བཏགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་དམིགས་བསལ་འགའ་ཞིག་གི་ཁེ་ཕན་མ་གཏོགས་མི་མང་པོའི་ལས་ཀ་འཆོར་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་སྣ་ཚོགས་བཟོ་བ་དང་། འཐབ་མོ་སྤེལ་ཏེ་རང་གི་དབང་སྒྱུར་བརྟན་པོ་བཟོ་བྱེད་དང་མང་ཚོགས་རྣམས་མངའ་འོག་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་དང་ཁྲིམས་རྩོད་པས་ཁེངས་པ། སྨན་རྫས་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཁྲི་འབུམ་མང་པོ་ལོ་ལྟར་གསོད་པ་དང་དངུལ་ལོར་གསོག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གལ་ཆེན་དུ་གྱུར་པའི་སྨན་ཁང་དང་སྨན་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱ་གར་འདི་རྫི་བཞིན་དབུལ་སྤྲང་གི་གནས་སུ་སྤྲད་འདུག་ཅིང་། ཁོ་ཚོས་ནམ་ཡང་རང་གི་ལུང་པ་བརླག་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་མངའ་འོག་ཏུ་བཅུག་པ་རྣམས་ཚོང་གི་ཆེད་དུ་ཉར་བར་བྱས་པ་གཅིག་པ་གཅིག་མཚུངས་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་མེས་པོ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲོལ་བཏོད་པའི་ཡ་རབས་ཚུལ་མཐུན་དང་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་བཟང་དང་ཀུན་སྤྱོད་དམ་རྒྱ་གར་གྱི་དཔལ་ཡོན་ཡར་ཐོན་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཁོ་ཚོས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཉེན་ཆེ་བར་མ་ཟད། རྒྱ་གར་འདི་སྔོན་མ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་དང་། བསམ་བློ་གཅིག འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་གཅིག་ཡིན་མོད་ཀྱང་། ད་ཆ་ཁོ་ཚོས་ཁ་ཕྲལ་དབང་སྒྱུར་རམ་ཁག་བགོས་བདག་སྐྱོང་ཡུན་རིང་དུ་བྱེད་པའི་བཟོ་འདུག་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་མི་རྣམས་ཀླ་ཀློ་རེད། རྨོངས་པ་རེད། རྗེས་ལུས་རེད་ཅེས་རོགས་རམ་བྱེད་མདོག་ཁ་བོས་བྲན་གཡོག་ལྟར་སྡོམ་འདོད་ཆེ་བའི་ཁར། སུ་ཞིག་གིས་ཁོང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་མིག་ངན་བལྟས་པ་ཡིན་ན་ཁོང་ཚོས་དེ་དག་གི་མིག་འདོན་པར་བྱེད་པས་ན། ད་ནི་ང་ཚོ་དབྱིན་ཡིག་དང་དབྱིན་ཇིའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་མཁན་ཚོའམ་རྒྱ་གར་འདི་དབྱིན་ཇིའི་དབང་སྒྱུར་འོག་འཇུག་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་ཕྱིར་དུ་དཀའ་ལས་རྒྱག་པའི་དུས་ལ་སླེབས་འདུག་སྟེ། “བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་མི་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ན། འདོར་འདོད་ཀྱི་བློ་ཞིག་ལྷན་སྐྱེས་སུ་སྐྱེ་བ”ནང་བཞིན། ང་ཚོ་ལ་ཐོབ་ཐང་མ་རག་པ་དང་། “གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་མ་སྤྲད་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོ་ཁྱེད་ཀྱི་སྙན་ཞུ་འབུལ་མཁན་བྱས་ནས་སྡོད་ཀྱི་མ་རེད། ང་ཚོ་སྙན་ཞུ་འབུལ་མཁན་རང་དུ་བསྡད་པ་ཡིན་ན་ཁྱེད་རང་དཔོན་པོ་ཆགས་ནས་གནས་ཀྱི་རེད། ང་ཚོས་ཁྱེད་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མིན”ཞིང་། “གལ་ཏེ་ལས་ཀ་གང་ཞིག་ང་ལ་འདོད་པ་མེད་པ་དང་། ལས་ཀ་ངས་བྱ་རྒྱུ་མིན་ན་དེར་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཡིན།” ཡང“ང་ཚོའི་འདོད་པ་མེད་པ་དེ་ཚོ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་གིས་གནང་བ་ཡིན་ན་ང་ཚོས་ཁྱེད་རང་ལ་རོགས་པ་བྱེད་ཀྱི་མིན། ང་ཚོའི་རོགས་པ་མེད་པར་ཁྱེད་རང་གོམ་པ་གང་ཡང་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད།” རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར། ང་ཚོས་བསྟུན་པ་མེད་པའི་ལས་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ལྟ་ཞོག ཐ་ན་ཁྱེད་ཚོའི་རྒྱུ་འབྲས་དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པའི་ཁྲིམས་ཀྱང་བརྩི་སྲུང་བྱ་རྒྱུ་མིན། “གལ་ཏེ་ཁྲིམས་གང་ཞིག་རང་ཉིད་ལ་མ་དྲང་བ་ཤེས་བཞིན་དུ་བརྩི་བཀུར་ཞུ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་མིན་རྟགས་ཤིག་ཡིན”ལ། “ཇི་སྲིད་དུ་དྲང་བདེན་མིན་པའི་ཁྲིམས་ལ་སྲུང་བརྩི་བྱ་དགོས་པའི་རྣམ་རྟོག་དེ་མ་དོར་བ་དེ་སྲིད་དུ་ང་ཚོ་བྲན་གཡོག་ལས་ཐར་ཐབས་མེད།” དེ་ཡང“ཁྲིམས་གང་ཞིག་རང་ལ་འདོད་པ་མེད་ཀྱང་དེ་གཞིར་འཛིན་དགོས་ཞེས་པའི་སློབ་སྟོན་དེ་ནི་སྐྱེས་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འགལ་ཟླར་གྱུར། ཆོས་དང་ཡང་འགལ་ཟླར་གྱུར། དེ་བཞིན་བྲན་གཡོག་གི་རྟགས་མཚན་ཡང་ཡིན། གཞུང་གིས་ང་ཚོར་དེའི་མདུན་དུ་སྒྲེན་མོར་གར་འཁྲབ་དགོས་ཞེས་ལབ་ན་ཅི། ང་ཚོས་འཁྲབ་ཀྱི་རེད་དམ། གལ་ཏེ་ང་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ‘ཁྲིམས་འདི་ཁྱེད་རང་གི་ཁྱིམ་དུ་འཇོག་དགོས། ང་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་མདུན་དུ་སྒྲེན་མོར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་གར་ཡང་འཁྲབ་ཀྱི་མིན’ཞེས་བཤད”དགོས་པ་ལྟ་བུའོ།།
དེ་ཡང་། ཇི་ལྟར་མི་བསྟུན་པའམ་མཉམ་ལས་མི་བྱེད་པའི་ཚུལ་གན་དྷིས་དོན་ཚན19གསུངས་པ་བོད་འགྱུར《རྒྱ་གར་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང》དུ་ཡོད་པ་འདིར་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་འགོད་ན།
……སློང་བས་ཅི་ཡང་མི་ཐོབ། དེ་ནི་ང་ཚོ་རང་གིས་ལེན་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ཚོ་ལེན་པར་ང་ཚོར་སྟོབས་ཤུགས་དགོས་པ་ཡིན། སྟོབས་ཤུགས་དེ་ནི་གཤམ་གསལ་དུ་འཁོད་པ་རྣམས་ལག་ལེན་བསྟར་མཁན་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཡིན།
(2)ཁྲིམས་རྩོད་པ་གང་ཞིག་ནས་རང་གི་ཁྲིམས་རྩོད་པའི་ལས་ཀ་མཚམས་འཇོག་བྱས་ནས་རང་ཁྱིམ་དུ་ལག་པས་འཐག་བཏག་སྟེ་གོས་བཟོ་བ།
(3)ཁྲིམས་རྩོད་པ་གང་ཞིག་ནས་རང་གི་ཡོན་ཏན་དེ་གཞན་ལ་སློབ་སྟོན་དང་གཞན་གྱི་མིག་ཕྱེ་བ་ལ་བྱེད་པ།
(4)ཁྲིམས་རྩོད་པ་གང་ཞིག་ནས་ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་གྱི་འཁྲུག་རྩོད་དབུས་སུ་མ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཁྲིམས་ཁང་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་གཞན་རྣམས་ཁྲིམས་ཁང་དུ་མི་འགྲོ་ཆེད་སློབ་སྟོན་བྱེད་པ།
(5)ཁྲིམས་རྩོད་པ་གང་ཞིག་ནས་ཁྲིམས་རྩོད་ཀྱི་ལས་ཀ་དོར་བ་བཞིན་དུ་ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་ལས་ཀ་ཡང་མི་བྱེད་པ།
(6)སྨན་པ་གང་ཞིག་ནས་རང་གི་འཚོ་རྟེན་གྱི་ལས་དེ་སྤངས་པ་དང་། གཞན་ལ་ལུས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་ལས་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་ཤེས་ཏེ་དེའི་སྐོར་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ནས་དེ་དག་འཕྲོད་བསྟེན་ཡག་པོ་ཡོང་བར་བྱེད་པ།
(7)སྨན་པ་གང་ཞིག་ནས་རང་ཉིད་ཆོས་ལུགས་གང་ཡིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་དབྱིན་ཇིའི་སྨན་རྫས་སྦྱོར་སྡེབ་ཁང་དུ་སྙིང་རྗེ་ཡ་ང་མེད་པར་སྲོག་ཆགས་ལ་དཀའ་ངལ་སྤྲད་པ་བརྒྱུད་བཟོས་པའི་སྨན་ལས་ལུས་པོ་ཐང་པོ་བཟོ་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་ལུས་པོ་ནད་པ་རང་གནས་པར་བྱེད་པར་སེམས་པ།
(9)ཕྱུག་པོ་གང་ཞིག་རང་གི་ནོར་ལ་མི་ལྟོས་པར་དབང་ཚད་ལྡན་པ་ཇི་ཙམ་ཆེ་ཡང་འཇིགས་སྣང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་རང་གི་སེམས་ནང་ཡོད་པ་དེ་བཤད་པར་བྱེད་པ།
(10)ཕྱུག་པོ་གང་ཞིག་རང་གི་རྒྱུ་ནོར་རྣམས་ལག་ཤེས་ཀྱི་འཐག་བེད་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུར་འགྲོ་གྲོན་གཏོང་བ་དང་། རང་ཉིད་ནས་རང་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དེ་གཞན་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་གཏོང་བར་བྱེད་པ།
(12)མི་གང་ཞིག་རྒྱ་གར་བ་གཞན་རྣམས་བཞིན་དུ་དབྱིན་ཇིར་སྐྱོན་འདོན་བྱ་རྒྱུ་དེ་དོན་མེད་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་། ང་རང་ཚོའི་ནོར་འཁྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་དབྱིན་ཇི་རྣམས་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་བ་རེད། ང་ཚོའི་ནོར་འཁྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་ཚོ་འདིར་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། ནམ་ཞིག་ང་རང་ཚོའི་ནོར་འཁྲུལ་རྣམས་མེད་པར་ཆགས་པ་ན། ཁོང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པའམ་འགྱུར་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པ།
(15)རྒྱ་གར་བ་གཞན་བཞིན་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་པ་ལས་ལག་ལེན་བསྟར་བ་དེ་ནུས་པ་ཆེ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་པ་དང་། རང་གི་སེམས་སུ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་འཇིགས་སྣང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་བཤད་པ་དང་། དེའི་མཐའ་འབྲས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཡང་བཟོད་པ། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ང་ཚོས་རང་གིས་བཤད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་དེ་གཞན་གྱི་སྟེང་དུ་འཇོག་ཐུབ་པར་སེམས་པ།
(16)རྒྱ་གར་བ་གཞན་བཞིན་དུ་ང་ཚོས་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པར་བྱེད་པའི་ཐོག་ནས་རང་ཉིད་གྲོལ་ཐུབ་པར་ཤེས་པ།
དངོས་གྲུབ་དགུ་
དངོས་གྲུབ་དགུ།
ས་འོག་གི་དངོས་གྲུབ།  སྟེང་འགྲོའི་དངོས་གྲུབ།   རལ་གྲིའི་དངོས་གྲུབ།   ཚར་གཅོད་ ཕན་འདོགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ། རིལ་བུའི་དངོས་གྲུབ།		གཏེར་གྱི་དངོས་གྲུབ།	རྐང་ མགྱོགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ།  བཅུད་ལེན་གྱི་དངོས་གྲུབ་བོ།  །
གནམ་ས་གོ་འབྱེད།
(17)རྒྱ་གར་བ་གཞན་བཞིན་དུ་དབྱིན་ཇིའི་དཔལ་ཡོན་ཡར་ཐོན་ལ་བསྐུལ་མ་གཏོང་བའི་ཉེས་པར་རང་ཉིད་མ་འཆི་བར་དུ་ཨན་དཱ་མཱན(Andamans)དུ་མི་ཚེ་སྐྱེལ་དགོས་བྱུང་ཡང་ཉེས་པ་དེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པར་སེམས་པ།
(18)རྒྱ་གར་བ་གཞན་བཞིན་དུ་རྒྱལ་ཁབ་སུ་གང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་བསྲན་མ་བྱས་པར་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་མེད་པར་ཤེས་པ་དང་། གཡུལ་ས་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་ཚོད་བལྟ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་གསོད་པར་བྱེད་པ་དེ་མིན། བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ལ་མཚོན་ན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་རེད།
(19)རྒྱ་གར་བ་གཞན་བཞིན་དུ“ནམ་ཞིག་ཁོང་ཚོས་བྱེད་པ་ན་ང་ཚོས་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།”ཞེས་པ་དེ་ནི་ལས་ཀ་བྱེད་འདོད་མེད་པའི་གཡོ་ཟོལ་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་། ང་ཚོར་འགྲིགས་པར་ཚོར་གྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། ནམ་ཞིག་གཞན་ལ་འགྲིགས་པར་ཚོར་བ་ན་གཞན་གྱིས་བྱེད་ཀྱི་རེད་ཟེར་བ་འདི་ནི་བདེན་པའི་ལམ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། གལ་ཏེ་ངས་ཟས་བཅུད་ཆེན་ཞིག་མཐོང་ན་བསྒུགས་ནས་སྡོད་ཀྱི་མེད། གོང་དུ་བཤད་པ་གཞིར་བཟུང་འབད་རྩོལ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཟོད་བསྲན་བྱེད་པ་གཉིས་ཟས་བཅུད་ཆེན་པོ་དེ་རེད། ཉོབ་སྟེ་འུ་ཐུག་ནས་བྱེད་པའམ་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པ་དེ་བཙན་དབང་གིས་བསྐུལ་བའི་ངལ་རྩོལ་ཞིག་ཡིན་པར་སེམས་པ་བཅས། ཞེས་པ་དག་ལས་གན་དྷིའི་མི་བསྟུན་པའི་ཐབས་ཤེས་ག་འདྲ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པའོ།།  དེ་ལྟར། གན་དྷིས་རྙེད་པའི་ཐབས་མཆོག་སྟེ། རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་མིང་ལ་མི་བསྟུན་པའམ་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་དུ་བཏགས་པའི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དེར་མང་ཚོགས་ཁྲི་འབུམ་མང་པོ་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་ཞུགས་ཤིང་། གན་དྷིས“……གལ་ཏེ་དབྱིན་ཇིས་ཚྭ་ཁྲལ་མེད་པར་བཟོས་པ་དང་། དངུལ་བླངས་པ་རྣམས་མར་སློག་པ་དང་། རྒྱ་གར་པ་ཚོར་གོ་གནས་མཐོན་པོ་སྤྲད་པ། དབྱིན་ཇིའི་དམག་མི་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་། ང་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་ཅ་ལག་རྣམས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་མིན་ལ། དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་མིན། དེ་བཞིན་བཟོ་གྲྭ་དེ་ཚོ་ཡང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་མིན……”ཞེས་ཏེ། མི་སེར་སྤེལ་མཁན་སྲིད་གཞུང་གིས་ཕུལ་པའི་གོ་ཐོབ་དང་གཟེངས་རྟགས་རྣམས་ཕྱིར་སྤྲད་ཅིང་། “རང་གི་ཉེས་སྤྱོད་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་སླད་དུ་ཚུལ་མིན་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པའི་སྲིད་གཞུང་དེ་ལ་ཁོ་བོས་གུས་བཀུར་དང་། བརྩེ་ཞེན་གང་ཡང་བྱེད་པ་མིན”ཞེས་ཕྱག་བྲིས་ཀྱང་གནང་བ་ན། རང་དབང་ལ་དགའ་བའི་རྒྱ་གར་པ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་དབྱིན་ཇིས་ཕུལ་པའི་གོ་ཐོབ་དང་གཟེངས་རྟགས་རྣམས་བློས་བཏང་ཞིང་། དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་དང་ཁྲིམས་ཁང་སྤངས། དབྱིན་ཇིའི་དངོས་རྫས་ཉོ་བ་བཀག ཁྲོམ་སྐོར་དང་འདུ་འཛོམས་རྒྱ་ཆེར་བྱས།ལས་མཚམས་དང་ཚོང་མཚམས་དང་སློབ་མཚམས་བཞག རྒྱུ་འབྲས་མ་ཡིན་པའི་ཁྲལ་མ་ཁུར། ཁྲིམས་མ་བརྩིས། ཐ་ན་སོ་སོའི་འཚོ་རྟེན་སྒྲུབ་པའི་ལས་བསྐྱུར་ཏེ་སྲིད་གཞུང་དང་མ་བསྟུན་པ་ལས། དབྱིན་ཇིའི་མི་སེར་སྤེལ་མཁན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ལ་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་བཟོས་པ་དཔེར་ན། 1922ལོའི་མི་བསྟུན་པའི་ལས་འགུལ་ཐེངས་དང་པོའི་ནང་། གན་དྷིས་རང་ཡུལ་གྱི་ལག་ཤེས་ཐོན་སྐྱེད་གོང་དུ་སྤེལ་ཕྱིར་དབྱིན་ཇིའི་རས་གོས་མི་ཉོ་བའི་དམ་བཅའ་མཛད་དེ། ལག་འཁོར་ལ་འཁལ་འཐག་བྱ་བའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་པ་ན། དབྱིན་ཇིའི་ནང་འདྲེན་འཁལ་འཐག་དངོས་རྫས28%མར་ཆག་སོང་ལ། རྒྱ་གར་རང་སའི་འཁལ་འཐག་དངོས་རྫས27%ཡར་འཕར་སོང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
དངོས་གྲུབ་དགུ་
དངོས་གྲུབ་དགུ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
གནམ་ས་གོ་འབྱེད།
4. གན་དྷིའི་མི་ཚེའི་རིན་ཐང་།
ཁོ་བོའི་གོ་ཚུལ་ལྟར། གན་དྷིའི་མི་ཚེའི་རིན་ཐང་དེ་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་བཤད་རྒྱུ་ཡིན། གཅིག་ཏུ་གན་དྷི་ནི་ཆོས་དོན་ཉམས་སུ་བཞེས་པའི་སྲིད་དོན་པ་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་དང་། གཉིས་སུ་གན་དྷི་ནི་ཐོབ་ཐང་ཞི་བས་རྩོད་པའི་དེད་དཔོན་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་སོ།།
(1)ཆོས་དོན་ཉམས་སུ་བཞེས་པའི་སྲིད་དོན་པ་ཡིན་པ།
གན་དྷི་ཁོང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བློ་སྦྱོང་ཟབ་མོ་ཡོད་སྐད་མཐོང་ཐོས་མ་བྱུང་ཡང་། ཆོས་དོན་ཉམས་བཞེས་མཁན་དགེ་སྦྱོང་ལྟ་བུ་ཞིག་ནི་ཡིན་ཚོད་སྣང་། ཆོས་དོན་གང་ཞིག་སྲིད་དོན་དང་སྦྲེལ་མཁས་དང་ཆོས་དོན་གང་ཞིག་སྲིད་དོན་དང་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་ལྟར་མཛད་པ་ནི་ཁོང་གི་དགེ་མཚན་དང་མཛད་རྗེས་དང་རིན་ཐང་རེད་སྙམ། ལྷ་མི་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ལྟ་བས་ཕྱུག་ཅིང་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་སྤྱོད་པས་མཛེས་པའི་གསར་རྟོགས་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་དེ་ཁ་ལ་བཤད་པ་ཙམ་དང་སེམས་ལ་སྒོམ་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། མི་ཚེའི་ངོས་ནས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོས་ནས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མིག་ལྟོས་དཔེ་སྟོན་བཞག་སོང་བ་ནི་ཁྱད་མཚར་པོ་སྟེ། བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་ལྟར་ན། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་མ་ཡིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཛད་པ་གང་ཞིག་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་རྩོད་པའི་ངོས་ནས་བསྟན་སོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེ་དོན་གང་ཞིག་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ངོས་ནས་རྫོགས་སོང་བ་ནི་སོ་སྐྱེས་ཕལ་བའི་བློ་ངོར་ཅི་ལྟར་ཤོང་། དེ་དུས་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་རྟ་མོག་མོག་གི་སྤུ་བཞིན་འདུག་ཀྱང་། གན་དྷི་ཁོང(བོད་སྐད་དུ)བླ་མ་མ་ཡིན། སྤྲུལ་སྐུ་མ་ཡིན། དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱང་མ་ཡིན་མོད། མི་སེམས་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ལ་ཀུན་གྱིས་གོ་བདེ་བའི་བདེན་པ་རུ་བཏགས་ཏེ། ཆོས་དོན་སྲིད་དོན་ལ་སྦྱར། སྲིད་དོན་ཆོས་དོན་ལ་སྦྱར། སྦྱར་ཏེ་འབྱོར་བ་གང་དེའི་ཕྱིར་དུ་ཨུ་ཚུགས་མཐར་སྐྱེལ་མཛད་པ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཁྲི་འབུམ་མང་པོ་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་སྲིད་དོན་རླབས་ཆེན་གྲུབ་པ་དེར་བོད་མི་རྣམས་ཡིད་ཆེས་དཀའ་བའི་ཚོད་རེད། འོན་ཀྱང་། བྱུང་བ་ནི་བྱུང་བ་རང་ཡིན་ཏེ། སྔ་མོ་ནས་འགྲོ་མིའི་དཔལ་ཡོན་གྱི་མགོ་ཁུངས་ཡིན་མྱོང་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཞིང་ས་ལས་གན་དྷིའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་མྱུག་འབྲས་དེ་འདྲ་བྱུང་བ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པ་ག་ལ་ཡིན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་ལྟའོ།།
ཚད་གཅིག་ནས་བཤད་ན། གན་དྷིའི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ནི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཐབས་ཤིག་ཏུ་མཐོང་མོད། ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་མི་ལྟ་སྟེ་གང་དེ་ཉམས་བཞེས་དང་ལག་ལེན་དང་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་ཞིག་ཏུ་གཟིགས་ཀྱི་འདུག བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་སུ་སཾསྐྲྀ་ཏ་སྟེ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་བརྡ་ལས་དྲངས་པའི་ས་ཏ་སྟེ་དགེ་བ་དང་ལེགས་པ་དང་བཀྲ་ཤིས་པའི་དོན་འགྱུར་བས་བདེན་པ་ཞེས་པའི་གོ་དོན་འདུས་པར་མ་ཟད། ཨ་ཧིམ་སཱ་སྟེ་འཚེ་བ་མེད་པའི་དོན་ཡང་འདུས། བོད་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ལྟར་ན། སྡིག་པ་ཅི་ཡང་མི་བྱ་བ་དང་དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྤྱད་པའི་ཆོས་དོན་དེ་གན་དྷིས་འགྲོ་མིའི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་རྩོད་པའི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྒང་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་བྱས་སོང་བ་དང་། ཡང་བོད་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མ་རུ་སྒོམ་དགོས་པ་དེ་འདྲའི་བློ་ཡུལ་དུ་མི་ཤོང་བ་མ་གསུངས་ཀྱང་། འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མ་ལྟོས་པར་འཚོ་བ་དཀའ་ཞིང་། གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པའི་མི་ཚེའི་ནང་ལ་ཕན་ཚུན་མཛའ་འབྲེལ་གྱིས་གནས་པ་བདེན་པར་སོང་ཕྱིར་ཁོང་ཉིད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་ལ་ཞུགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན། མི་རྣམས་ནི་ཕུ་ནུ་དང་གཉེན་ཉེ་ནང་ལྟར་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་དང་དགའ་བས་འཚོ་བ་ཆོས་ཉིད་ལགས་ན། ཕན་ཚུན་གནོད་པ་དང་འཚེ་བར་བྱེད་པ་འོས་མ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་གང་ཞིག་སྤྱོད་ལམ་ནས་བསྟན་པ་དཔེར་ན། བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་སྤྱོད་སྐབས། མི་རྣམས་དྲག་པོའི་ལས་ལ་འཇུག་པ་མཐོང་ཐེངས་རེར། ཁོང་གིས“དཔའ་བོའི་མཚོན་ཆ”རུ་བསམ་པའི་སྨྱུང་གནས་སམ་ཟས་བཅད་ཀྱི་མཛད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དྲག་པོའི་ལས་སྒོ་བཀག་ཅིང་། སྐུ་ཚེ་གང་བོར་དེ་ལྟ་བུའི་ཟས་བཅད་ཀྱི་མཛད་པ་ཐེངས16ལ་བསྟན་པ་དང་། དབྱིན་ཇིའི་དབང་སྒྱུར་པ་དང་ཐོབ་ཐང་རྩོད་སྒང་དུ། འཚེ་མེད་བདེན་པའི་ཕྱིར་དུ་བཙོན་ཁང་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དགའ་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཞེས་སྐུ་ཚེ་གང་ལ་ཐེངས18དུ་བཙོན་ལ་བཞུགས་པ་དང་། ཐེངས5ལ་ལྐོག་གསོད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་བྱུང་ནའང་། ནད་སོགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པར་གྲོགས་བུ་སྤུན་ཞིག་གི་ལག་ཏུ་འཆི་དགོས་ན་ནི་བདག་ལ་ཁོང་ཁྲོ་འབྱུང་བ་ལྟ་ཞོག བདག་གི་གཞན་དོན་གྱི་བསམ་པ་དེ་ནས་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་སྐུ་ཚེ་གཅིག་ལ་མཛད་པས་ན། འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་ཧི་ཐི་ལིར་གྱིས་གཙོས་པའི་འཇར་མན་ན་ཙི་པས་ཕོ་ལན་དང་ཅེ་ཁེ་རྒྱལ་ཁབ་སོགས་བཅོམ་ཏེ་ཨ་ཧུ་དཱ་པ་རྣམས་དམར་གསོད་བཏང་དུས་སུ། ཁོང་གིས་དེ་དག་ལ་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་བྱས་འཐུས་ཀྱི་བརྡ་བསྟན་ཅིང་། ཇི་ལྟར་ཆུར་ཆིལ་གྱིས་དབྱིན་ཇི་པ་རྣམས་དང་དབྱིན་ཇིའི་དབང་ཁོངས་རྒྱལ་ཁབ་ཀུན་གྱིས་འཇར་མན་ན་ཙི་པ་ལ་དམག་རྒྱག་རྒྱུའི་འབོད་སྐུལ་བཏང་དུས། ཁོང་གིས་དམག་རྒྱག་པ་ནི་བདེན་པ་ལས་ལོག་པ་སྟེ། ཧི་ཐི་ལིར་དང་མུ་སོ་ལི་ཉི(མུ་སོ་ལི་ཉི།(B•Mussolini,墨索里尼,1883-1945)དབྱི་ཐ་ལིའི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་བློན་ཁྲི་ཐོག་ཨང40པ། སྒེར་གཅོད་པ། ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་གསར་གཏོད་པ།)སོགས་ཧམ་པ་ཅན་དག་གིས་དབང་འདུལ་བྱེད་སྙིང་འདོད་ན་ནི་བཙན་བཟུང་བྱེད་ཆུགས་དང་། འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཚོའི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ནི་མ་ཉམས་པ་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་མུ་སོ་ལི་ཉིས་གླིང་ཆེན་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁའི་རྒྱལ་ཁབ་ཨེ་ཙེ་ཨོ་ཕི་ཡ་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་སྐབས་ཁོང་གིས། གཞན་གྱི་གསོད་གཏུབ་ལ་བཟོད་པ་སྒོམ་པའི་ཕན་འབྲས་ནི་འཁྲུག་འཛིང་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཆེ་བ་ཡོད་པའི་དོན་བསྟན་ཅིང་། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་སྲིད་གཞུང་གིས་བཙན་འཛུལ་པ་ལ་མགོ་སྒུར་པ་ཐོས་པ་ན། ཟློག་ཏུ་མེད་པའི་མཇུག་འབྲས་དང་དུ་ལེན་རིགས་པ་ཡིན། གླེན་རྟགས་ཚ་བོའི་དམར་གསོད་ཐེངས་ཤིག་གི་ལས་རོགས་སུ་མ་སོང་བ་དེ་བསྔགས་པར་འོས་སོགས་གསུངས་ཤིང་དགེ་བ་ལ་རྟག་ཏུ་གཞོལ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཆང་ཞིང་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ལ་གནས་སོ།།
དེ་ཡང་ཁོང་གིས། གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་དབང་སྒྱུར་པ་ཐེ་བའི་མི་རྣམས་ལ་བདེན་པ་དང་དགའ་བའི་བག་ཆགས་མ་སད་པ་མ་གཏོགས། ནམ་ཞིག་བག་ཆགས་དེ་ངེས་པར་སད་ངེས་སུ་འདོད་ཅིང་། ཁོང་གིས། བདག་རེ་བ་ཟད་དུས་སུའང་འདི་ལྟར་དྲན་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ག་དུས་ཡིན་ཀྱང་བདེན་པ་དང་དགའ་བ་ཉག་གཅིག་རྒྱལ་བ་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་སུ་བཀོད་པའི་རྗེ་ངན་དྲག་ཤུལ་ཅན་དང་ལག་དམར་པ་རྣམས་རེ་ཞིག་འགྲན་གྱི་དོ་མེད་པ་ལྟར་སྣང་ནའང་། མཐའ་མའི་ཚེ་ན་ཕམ་པར་འགྱུར་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་རྟག་ཏུ་དྲན་གྱི་ཡོད་ཅེས་དང་། འཛམ་གླིང་འདིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྟངས་ནི་དམུ་རྒོད་ཀྱི་ལས་ཏེ། རང་གིས་དགྲ་བོར་རློམ་པ་ལ་འཁོན་ལན་སློག་པ་ལས་མ་འདས། འཛམ་གླིང་ཀུན་འཁོན་འཛིན་ཞེ་ནད་ལ་ཞེན་པ་ལོག་སྟེ་ཐར་ལམ་འཚོལ་གྱི་འདུག་ན། གནའ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྟེ་རྒྱ་གར་གྱི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་སམ་ཟུངས་ཁྲག་མི་གཏོར་བའི་གསར་བརྗེ་འདིས་འཛམ་གླིང་ལ་ཐར་ལམ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བདག་གིས་ཁ་ཚོན་བཅད་དེ་སྨྲ། བདག་ལ་མཚོན་ན་དུས་ཡུན་རིང་པོར་སྒུག་དགོས་ནའང་། ཁྲག་གི་རྒྱ་མཚོ་བསྐྱིལ་ཏེ་ལོན་པའི་རང་དབང་ནི་བདག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་འཐབ་རྩོད་སྒང་ལ་ནམ་ཡང་འཚེ་མེད་ཞི་བ་ཉམས་སུ་བཞེས་པ་སྟེ། དངོས་གནས“ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ”ལམ“སྲིད་ཆོས་ཟུང་འབྲེལ”གྱི་ལམ་བསྟན་ཅིང་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་ལ་གཞོལ་བའོ།།
དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི། གན་དྷིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རིག་པའམ་བསམ་བློ་མ་རྟོགས་པ་དང་། དབང་ཆ་འཕྲོག་ལེན་དང་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྲོག་སྙིང་བརྗོད་གཞི་ཡིན་པར་སྙམ་པ་དང་། སྟབས་བསྟུན་དོན་བྱེད་ཀྱི་དངོས་ཕན་རིང་ལུགས་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་རྩ་དོན་ཡིན་པར་རློམ་པ་སྟེ། གཡོ་སྒྱུ་དང་གསང་སྒྲུབ། ཕར་འབྲིད་ཚུར་སླུ་ཤས་ཆེ་བའི་ཆབ་སྲིད་པ་དག་གིས“དང་པོ་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཡིན་ཞིང་ད་ལྟ་ངན་པའི་རྒྱབ་རྩར་གྱུར་པ་དགེ་སྦྱོང་གཅེར་བུ་པ་ཞིག་དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་གོང་མ་ཆེན་མོའི་སྐུ་ཚབ་དང་ལྷན་དུ་ཞི་མཐུན་གྱི་གྲོས་མོལ་བྱེད་པ་ནི་ང་ཚོར་དམའ་ཕབ་པ་ཁོ་ན་རེད”(ཆུར་ཆིལ་གྱི་སྐད་ཆ་དོན་བསྒྱུར།)ཅེས་དང་། “……བལྟས་ཚོད་དུ་ཅི་འདྲའི་ཐ་མལ་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ནའང་། དོན་ལ་ཁོ་ནི་གཡོ་ཟོལ་དང་འཕྲུལ་ཅན་ཞིག་འདུག”(《གན་དྷི》ཞེས་པའི་གློག་བརྙན་གྱི་འཁྲབ་ཚིག)ཅེས་ཟུར་ཟ་དང་དམའ་འབེབས་བྱས་མྱོང་ལ། “གན་དྷི་ལྟ་བུའི་རུང་བསྟུན་བྱེད་མཁན་དེ་འདྲ་སྔོན་ཆད་ཀྱང་ཁྱུ་དང་ཁྱུ་བྱས་ནས་བྱུང་མོད། མཇུག་མཐར་བཟོ་ལྟ་ཤོར་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་མ་ལོན་པ་དེ་ཙམ་རེད། དེ་དག་ནི་མི་དམངས་ལས་བློ་ལོག་པ་དང་། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ངན་རོགས་པ་རེད”(སི་ཏ་ལིན་གྱི་སྐད་ཆ་དོན་བསྒྱུར།)ཅེས་མ་ཉེས་ཁག་གཡོགས་ཐེབས་མྱོང་བ་དང་། “ཆབ་སྲིད་ཐད་གན་དྷི་ལ་ཅི་འདྲའི་གསར་བརྗེ་ཆེ་ནའང་། ཁོ་ནི་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་རྙིང་པ་སླར་གསོ་བྱ་འདོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། སྤྱི་ཚོགས་ཐད་ལོག་སྤྱོད་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་རེད”M•N•རོའེ་ཡི་སྐད་ཆ། (M•N•Roy,罗易,1887-1954) རྒྱ་གར་གྱི་གསར་བརྗེ་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རིག་པ་མཁན། ཆབ་སྲིད་གཞུང་ལུགས་མཁན། སྤྱི་ཚོགས་དོན་གཉེར་མཁན་ནོ།། ཅེས་དགག་གཞག་བྱེད་མཁན་ཡང་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་རེད།
ཡིན་ནའང་། ཕྱི་ཕྱིར་གདེང་འཇོག་མ་ཐོབ་རང་ཐོབ་སྟེ། “གན་དྷི་ཁོང་ད་ནི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པའི་ངན་རོགས་པ་མ་ཡིན། ཁོང་ནི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གནང་མཁས་དང་། དུས་རྟག་ཏུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་ཐུབ་མཁན། ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ཤེས་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཞིག་ཡིན”(S•A•ཏན་ཅི་ཡི་སྐད་ཆ། རྒྱ་གར་ཐུན་མོང་ཐོན་སྐྱེད་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན།)ཞེས1969ལོར་གན་དྷི་འཁྲུངས་ནས་མི་ལོ་བརྒྱ་འཁོར་བར་རྗེས་དྲན་ཞུ་སྐབས། ཁོང་དང་ལྟ་གྲུབ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་དམར་ཕྱོགས་ཚོགས་པ་དག་གི་ཚོགས་གཙོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གདེང་འཇོག་བྱས་འདུག་ཅིང་། དེ་བས་ཀྱང་། “འཕགས་པ་གན་དྷིས་རང་གི་སྤུན་ཟླ་དུང་ཕྱུར་གསུམ་པོ་གཉིད་ལས་བསླངས་ཤིང་། དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་ཆེན་མོ་གཡོ་འགུལ་བཟོས་སོང”(རའོ་མན་རའོ་ལན་གྱི་སྐད་ཆ། (Romain Rolland,罗曼•罗兰,1866-1944)ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་མཁན་གྲགས་ཅན། 1915ལོར་ནའོ་པེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་པ། བརྩམས་ཆོས《སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་ཐར》སོགས་འདུག)ཞེས་པ་ལྟར། གན་དྷིའི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་རིག་པའམ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་དེས་རྒྱ་གར་མི་རིགས་རང་བཙན་ལས་འགུལ་ལ་ཡར་སྐུལ་གྱི་དགེ་མཚན་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་པ་དང་། ཀུང་རེ་སི་སྟེ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པ་དེ་ཚོགས་པ་ཉམ་ཆུང་ཞིག་ནས་མི་དམངས་ཀྱི་མོས་གུས་དགའ་བསུ་ཐོབ་པའི་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་བྱས་པ། དབྱིན་ཇིའི་དབང་སྒྱུར་པ་ལ་ཆབ་སྲིད་གནོན་ཤུགས་ལྗིད་པོ་སྤྲད་མཐར་རྒྱ་གར་མི་རིགས་རང་བཙན་ལ་མཐུན་རྐྱེན་གང་ལེགས་བསྐྲུན་མྱོང་བ་བཅས་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀུན་གྱིས་ཁས་མི་ལེན་རང་ལེན་ཆགས་འདུག་གོ།
(2)ཐོབ་ཐང་ཞི་བས་རྩོད་པའི་དེད་དཔོན་དུ་གྱུར་པ།
འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། ཞི་བས་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་སྲོལ་གྱི་མགོ་ཁུངས་ནི་གན་དྷིས་ཁོང་རང་གི་ལྟ་སྤྱོད་མཚོན་ཕྱིར་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་སུ་བཏགས་པའམ། ཡོངས་གྲགས་སུ་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་དུ་འབོད་པ་འདི་ལ་ཐུག་འདུག སྤྱི་སྒེར་ཀུན་ལ་ཐོབ་ཐང་རྩོད་པའི་ཐབས་ཚུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་སྲོལ་བཏོད་པར་མཛད་པ་དེས་སྐྱེ་བོ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་སྲོག་ཐར་བྱུང་བར་བྱས་ཤིང་། དུས་དེ་ཤེད་ནས་བཟུང་འཛམ་གླིང་གི་མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་གཞི་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་མོ་ཞོག་ཡོད་ཚུལ་སྣང་།
འདི་ལྟར་གན་དྷིའི་གསུང་དོན་དུ། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ལ་བལྟས་ན། མི་རྣམས་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཕན་ཚུན་འཁོན་འཛིན་དང་། གསོད་གཏུབ། འཐབ་རེས་འཛིང་རེས་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་དུ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། འདི་ལྟར་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་ཞི་བ་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་ནི་མཐོང་དུ་མེད། གལ་སྲིད་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་སྔ་མོ་ནས་རྒྱུད་ཆད་དེ་ཕྱི་མ་ཡོད་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད། བདེན་པ་ཞིག་ལ། མི་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་ཞི་བདེ་དང་། མཛའ་མཐུན། བྱམས་བརྩེའི་སེམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། ཁོ་བོའི་བདེན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་སམ་སེམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས། ཡང་ན་སེམས་ཀྱི་རང་སྐྱོང་འདི་ནི་ཏག་ཏག་ལོ་རྒྱུས་སུ་བཙལ་ཀྱང་མཐོང་དུ་མེད་པའི་བདེན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ།། ཞེས་བདེན་པ་བསྟན་འདུག་ནའང་། “མེ་མདའི་ཁ་ལས་སྲིད་དབང་ཐོན”པར་སྨྲ་བ་དང་། དམར་པོ་ཁྲག་གིས་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པར་འདོད་པ། མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་དམ་དྲག་གིས་གནོན་པར་བྱེད་པ། ཅིས་ཀྱང་དྲག་པོའི་ལས་ལ་རྔམ་རྔམ་གྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རིགས་ཀྱིས་ནི་ཞི་བའི་འཐབ་རྩོད་གང་དེར་སྣང་འཇོག་མི་བྱེད་ལས་ཆེ་མོད། འོན་ཀྱང་། གན་དྷི་དང་གན་དྷི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཏག་ཏག་ཉམས་ལེན་དེ་དང་། ཐབས་ལམ་དེ་དང་། གཏན་ཚིགས་དེ་དང་། ཨུ་ཚུགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་བའི་རྒྱལ་སར་འཁོད་ཅིང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་བདེན་པའི་མན་ངག་བསྟན་སོང་ངོ་།།
ཇི་སྐད་དུ་གན་དྷིས་གསུངས་པ། བདག་གིས་ཤེས་པ་ལྟར་ན། ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་ལ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་དོ་སྣང་བྱེད་དོན་ནི། རྒྱ་གར་གྱིས་རང་ཉིད་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཕྱིར་དུ་འཐབ་བཞིན་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ང་ཚོས་བཅིངས་འགྲོལ་རྩོད་ལེན་གྱི་བྱེད་ཐབས་གང་དེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟིན་ཐོར་བཀོད་པའི་མི་རིགས་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྟེན་པའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རེད་ཅེས་པ་ལྟར་ལགས་ཏེ། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ཤེས་དེས་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་གི་མགོ་ཁུངས་སུ་ཆགས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་སུ་གནས་པའི་རྒྱ་གར་གང་དེ་ཟུངས་ཁྲག་ཆེན་པོ་གཏོར་མ་དགོས་པ་དང་ཚེ་སྲོག་མང་པོ་ཤོར་མ་དགོས་པའི་ངང་ལ། མི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་མ་ལོངས་ཙམ་ལ་དབང་སྒྱུར་པའི་དབྱིན་ཇིའི་དབང་འོག་ལས་ཐར་བར་བྱས་པ་སྟེ་འཛམ་གླིང་འདི་ལ་ངོ་མཚར་རླབས་པོ་ཆེ་བསྐྲུན་སོང་ངོ་།།
སྤྱིར་བཤད་ན། གན་དྷིས་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་སམ་འཚེ་མེད་ཞི་བས་ཐོབ་ཐང་རྩོད་པའི་དུས་དེ་ནི་ཏག་ཏག་རྒྱ་ནག་པས་གུང་ཁྲན་ཏང་ངམ་ཐུན་མོང་ཐོན་སྐྱེད་ཚོགས་པར་འབོད་པའི་དམར་ཕྱོགས་ཚོགས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རླུང་རྟ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་རྒྱས་པའི་ལོ་རབས་སུ་སྟབས་ཁེལ་འདུག དམར་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཏུ་མར་ཁེ་སི་དང་ཨེན་ཀེ་སིའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་དང་རིག་གཞུང་རྒྱལ་མཚན་དུ་འཕྱར་བ་སྟེ། སྒེར་ལ་དབང་བའི་ཐོན་སྐྱེད་དབང་ཆ་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར་ཏེ། གྲལ་རིམ་ལམ་ལུགས་མེད་པ་དང་། སྲིད་གཞུང་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཐུན་མོང་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་བཟོ་བ་དང་། མ་འོངས་མཐའ་མའི་དུས་སུ་གྲལ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ཡོད་རྒུ་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་སམ་ཐུན་མོང་ཐོན་སྐྱེད་རིང་ལུགས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་སླེབས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བློས་བསླངས་བྱས་ཤིང་། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འབྱོར་མེད་པ་རྣམས་གཉའ་གནོན་དང་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་བཅིངས་པ་ལས་དགྲོལ་དགོས་པའི་བསམ་བློ་བསྟན་པ་གང་ཞིག ཕྱི་ཕྱིར་ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་གཞུང་གང་དེ་བཟོ་བཅོས་བེད་སྤྱོད་དང་བཅས། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་མམ་བཟོ་པ་གྲལ་རིམ་གྱིས་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཡིན་ཟེར་ཏེ། སྲིད་དབང་གི་བདག་པོ་ནི་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་ཡིན་ལ་དེའང་ཐུན་མོང་ཐོན་སྐྱེད་ཚོགས་པས་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པ་དང་། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱིས་དྲག་པོའི་གསར་བརྗེ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གྱི་དབང་སྒྱུར་ལམ་ལུགས་རྩ་བརླག་བཏང་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་ལམ་ལུགས་འཛུགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། འབྱོར་མེད་པ་རྣམས་བཅིངས་པ་ལས་བཀྲོལ་པ་དང་ཆབས་ཅིག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་གསར་བརྗེ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་གཏོར་བརླག་བྱེད་མཁན་གྱི་དགྲ་ཕྱོགས་གྲལ་རིམ་ཚར་བཅད་དེ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ནས་རིམ་བཞིན་ཐུན་མོང་ཐོན་སྐྱེད་རིང་ལུགས་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་པ་ཡིན་སོགས་ཟེར་ནས། འཛམ་གླིང་ཡོ་རོབ་ནས་ཨེ་ཤ་ཡ་བར་དང་། ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ་ནས་ཨ་མེ་རི་ཁ་ལྷོ་བྱང་བར་དུ་དམར་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་ཡུགས་གཅིག་ཏུ་ཁེབས་པ། དངོས་གནས“མཚོ་བཞི་འཁྱོམ་ཞིང་གླིང་ལྔ་གཡོ”བར་བྱས་ཏེ“སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན”གཅིག་གི་ཁ་དྲག་དབང་ཤེད་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པའི་བཟོ་ལྟ་མངོན་མྱོང་བ་དེ་བཞིན། རྒྱ་གར་དུའང་དྲག་པོའི་ལས་སྦྱོར་ལ་མོས་པའི་དམར་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་དཔུང་ཤུགས་རྒྱས་མོད། གན་དྷི་ནི་མང་ཚོགས་དང་སྟན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ། འབྱོར་ལྡན་འབྱོར་མེད་དང་མཐོ་དམའ་རབ་འབྲིང་ཐམས་ཅད་མཉམ་ཉིད་དུ་གཟིགས་ཤིང་། སྐྱིད་ན་མཉམ་སྐྱིད་དང་སྡུག་ན་མཉམ་སྡུག་གི་ཁུར་བཟོད་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཀྱི་འཚེ་མེད་ཞི་བས་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ཅིང“རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ”སྤྱད་པ་དེ་ལྟ་ན། མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཁོང་ཉིད་ཁོངས་ཞུགས་གནང་ཞིང་དབུ་ཁྲིད་མཛད་པའི་ཀུང་རེ་སིའམ་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པས་རྒྱ་གར་ཡོངས་ལ་དབུ་མཛད་སྣ་འདྲེན་གྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཏེ། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་སྣ་ཚོགས་ཕྱོགས་འགལ་དུ་མ་སོང་བ་དང་། རྒྱ་གར་མི་གྲངས་མང་ཡང(སྐབས་དེར་དུང་ཕྱུར་གསུམ་དང་བྱེ་བ་ལྔ་ལྷག)ནང་འཐབ་ཏུ་མ་འཁྲུག་པ། དབང་སྒྱུར་མི་གྲངས་ཉུང་ཡང(སྐབས་དེར་ཆིག་འབུམ་ལྷག)གསོད་གཏུབ་ཏུ་མ་སྦྱར་པ། གདུག་རྩུབ་དྲག་པོ་སྤྱོད་པའི་གཞན་དབང་དུ་མ་ཚུད་པ། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་ནང་ལྟར“འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་དྲག་པོའི་གསར་བརྗེ”བསླངས་ཏེ་རོ་ཡི་རི་རབ་བརྩིགས། ཁྲག་གི་རྒྱ་མཚོ་བསྐྱིལ། དམར་འཛིང་གིས་མི་འབོར་ས་ཡ་མང་པོའི་སྲོག་ཕྲོགས་པ་དེ་འདྲ་མ་བྱུང་བ་ནི“སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ”གན་དྷིའི་སྐུ་དྲིན་མ་ཡིན་ཞེས་སུས་ཀྱང་བརྗོད་མི་ནུས་པ་དེ་འདྲ་རེད།
ཡིན་ནའང་། གན་དྷིའི་གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་བསྡུས་པ་ན་བློ་གཟུ་བོར་གནས་མཁན་དག་གིས་ནི་དྲང་གཏམ་རེ་བཤད་འདུག་སྟེ། “ཁོང(འཕགས་པ་གན་དྷི)ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་བློ་མིག་གི་མགྲིན་ཚབ་པའོ”(མར་ཞེལ་གྱི་སྐད་ཆ། (G•C•Marshall,马歇尔,1880-1959)ཨ་རིའི་དམག་དོན་མཁན་དང་ཆབ་སྲིད་མཁན། ཕྱི་འབྲེལ་མཁན། འཁྲུག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ“མར་ཞེལ་ཡོ་རོབ་ཉམས་གསོ་འཆར་གཞི”བཟོས་པས1953ལོར་ནའོ་པེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་པ།)ཞེས་དང་། “འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བརྩེ་ཆེན་ལ་ཡིད་ཆེས་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། གན་དྷི་སྐུ་གཤེགས་པ་དེར་ནམ་ཡང་སྐྱོ་གདུང་གིས་ནོན་ཏེ་ངུ་བཤུམ་པར་འགྱུར་རོ”(G•པི་ཏུལ་གྱི་སྐད་ཆ། (G•Bidault,皮杜尔)ཧྥ་རན་སིའི་ཆབ་སྲིད་མཁན་དང་། 1946.6-1946.12བར་གྱི་སྲིད་འཛིན།)ཞེས་དང་། “ང་ཚོའི་ཕྱི་རབས་པ་རྣམས་ནི། འདི་ལྟ་བུའི་སྐྱེས་བུ་དངོས་སུ་བྱོན་པར་དྲན་པ་ཙམ་ཡང་མེད་ལས་ཆེ། ……ངས་བསམ་ན་གན་དྷིའི་ལྟ་བ་ནི་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདིའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་ལྟ་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་འདུག ང་ཚོས་ཁོང་གི་སེམས་ཤུགས་ནང་བཞིན་ཧུར་བརྩོན་བསྐྱེད་རིགས་པ་སྟེ། དམིགས་ཡུལ་དུ་སླེབས་ཕྱིར་དྲག་སྤྱོད་བསྟེན་པ་མ་ཡིན་པར། ཁྱོད་ཀྱིས་སྡུག་ཆགས་སུ་ལྟ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་དང་མནའ་འབྲེལ་མི་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་འོས”(ཨེན་སི་ཏེན་གྱི་སྐད་ཆ།)ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་གནང་མཁན་ཡོད་མྱོང་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་ཁོང་གི་མཛད་རྣམ་སྐྱོང་མཁན་དག་གིས“མི་ལོ་སྟོང་གི་རྗེས་ནས་ཀྱང་། གང་དེས་ནམ་ཡང་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་འོད་གསལ་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་སྟོང་དང་ལྡན་པ་འདི་སྔར་བཞིན་མཐོང་ངེས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་དེས་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ངལ་གསོ་བས་སོ།། འོད་གསལ་འདི་ཡི་དོན་སྙིང་ནི་ད་ལྟའི་ཁྱབ་ཁོངས་ལས་རབ་ཏུ་བརྒལ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་འགོངས་ལ། གང་དེས་ཚེ་སྲོག་དང་རྟག་བརྟན་གྱི་བདེན་པའི་ཚབ་མཛད་དེ། ང་ཚོར་ཡང་དག་འཁྲུལ་མེད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་པ་དང་། ང་ཚོ་ལོག་ལམ་དུ་འཕྱན་པ་ལས་བཟློག་པའི་མགོན་སྐྱབས་གནང་སྟེ། ང་ཚོའི་གནའ་སྔ་མོའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་རང་དབང་དུ་བགྲོད་པར་དབུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ།། ”(རྒྱ་གར་རང་བཙན་བྱུང་རྗེས་ཀྱི་སྲིད་བློན་དང་པོJ•ནེ་རུའི་སྐད་ཆ།)ཞེས་གོང་བཀུར་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཚད་མེད་པ་བྱས་པར་མ་ཟད། 1947ལོའི་ཟླ8པའི་ཚེས15ཉིན་ཏེ་རྒྱ་གར་རང་བཙན་གྱི་ཉིན་མོར། ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཁང་གིས་ཀྱང་དམིགས་བསལ་རྐང་བཙུགས་ཀྱིས“འདས་སོང་མི་ལོ30རིང་གི་ལམ་འཁྲིད་མཁན་དང་མཚན་ཉིད་རིག་པ་མཁན། རྒྱ་གར་རང་དབང་གི་ལམ་སྟོན་སྒྲོན་མེ”ཞེས་ཁོང་ལ་བླ་མེད་གུས་སྨོན་ཞུས་པའོ།།
དེ་ལྟ་དེ་ལྟར། གན་དྷིའི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་སམ་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྟངས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བརྗོད་གཞི་ཞིག་ཏུ་ཆགས་འདུག་པར་མ་ཟད། གན་དྷི་རིང་ལུགས་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བདེ་རིང་ལུགས་སུ་གོ་ཡི་འདུག་པ་དང་། གང་དེ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་རྩོད་པའི་མན་ངག་སྤྱི་མ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་པ་སྣང་ལ་ཡོངས་ཁྱབ་ལྟ་བ་ཞིག་ཏུའང་ཆགས་ཡོད་པ་སྣང་། དེའང་ཇི་སྐད་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་པ་ཆེན་པོ་ཐེ་ཀོར་གྱིས། མི་བུའི་རྟག་གཏན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ནི་དངོས་པོ་ཅི་ཙམ་ཐོབ་པ་དེ་མ་ཡིན་པར། རང་གི་ཚེ་སྲོག་ལས་རླབས་ཆེ་བའི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་དུ་རང་ཉིད་བསྔོ་བ་གནང་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་སྟེ། མེས་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བ་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་བ། ལྷ་ཡི་ལྟ་བ་བཅས་སོ།། ལྟ་བ་འདི་དག་གིས་མིའི་རིགས་ལ་རང་གི་བདོག་པ་ཡོད་རྒུ་འདོར་སླ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཡི་ཚེ་སྲོག་ཀྱང་ངོ་།། མིའི་རིགས་ཀྱིས་རླབས་ཆེན་གྱི་ལྟ་བ་གང་རུང་མ་རྙེད་པའི་སྔོན་ལ། ཁོ་ཚོ་ནི་བློ་ཡིད་ཕམ་པ་དང་སྙིང་རྗེ་སྐྱོ་པོ་ཞིག་ཡིན་ལས་ཆེ། རླབས་ཆེན་གྱི་ལྟ་བ་དེ་དག་གིས་གང་དེ་གང་ལ་རྒྱབ་རྟེན་བཅོལ་བའི་དངོས་ཟོག་གི་བཅིངས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའོ།། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་རླབས་ཆེན་གྱི་ལྟ་བ་དེ་ནི་གན་དྷིའི་སྐུ་ཚེ་ལས་རྩོད་མེད་དུ་རྟོགས་ཤིང་། ཕྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཡོངས་ཁྱབ་ལྟ་བ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ནས་འདུག་ལ། ད་ལྟ་གན་དྷི་ཞེས་ཚེ་ཞི་བའི་ལྟ་བ་ཞིག་དང་ཞི་བའི་རིང་ལུགས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱི་འདུག་ཕྱིར། ཁོང་ནི་ཐོབ་ཐང་ཞི་བས་རྩོད་པའི་དེད་དཔོན་དུ་གྱུར་འདུག་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།
(གསལ་བཤད། གོང་གསལ་གན་དྷིའི་སྐོར་གྱི་ལུང་དག་ནི《གན་དྷིའི་རང་རྣམ》རྒྱ་འགྱུར་མ་དང་། ན་ག་སངས་རྒྱས་བསྟན་དར་གྱིས་བསྒྱུར་པའི《རྒྱ་གར་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང》 ལྷ་ལུང་བློ་བཟང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་པའི《བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གན་དྷིའི་རྣམ་ཐར་དང་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས》《གན་དྷི》ཞེས་པའི་གློག་བརྙན་བཅས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལས་དྲངས་པའོ།། )
གསུམ། འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་འགུལ།
འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་དེ་ལས་འགུལ་གྱི་དབང་དུ་བཏང་ན། གན་དྷིས་དབུ་ཁྲིད་དེ་སྔ་རྗེས་ཐེངས་བཞི་ལ་བྱུང་མྱོང་བར་གྲགས། འདིར་སྒྲིག་སྒྱུར་མཚམས་སྦྱོར་མདོར་བསྡུས་རེ་བྱེད་ན།
འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་རེབ་གཉིས་པ། (1930ལོའི་ཟླ3པ-1934ལོའི་ཟླ4པ)དུས་རབས20པའི་ལོ་རབས20པའི་མཇུག་དང་ལོ་རབས30པའི་མགོ་ལ། མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒུད་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་དེ་རྒྱ་གར་ལ་ཡང་བྱུང་། རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པས་གན་དྷིས་གྲོས་འགོ་བཏོན་པའི་མང་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་མི་བསྟུན་པའི་ལས་འགུལ་སློང་རྒྱུའི་ཐག་བཅད། རྒྱ་གར་རང་བཙན་བྱེད་རྒྱུའི་རེ་བ་བཏོན། ལས་འགུལ་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་གན་དྷི་ལ་སྤྲད། དབང་སྒྱུར་པས་རྒྱ་གར་གྱི་མིས་ཟས་ཚྭ་གསོག་འདོན་ཚོང་སྒྲུབ་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་ཤིག་བཟོས་ཡོད་པ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུ་དེ་གན་དྷིས་ལས་འགུལ་གྱི་འགོ་རྩོམ་བྱེད་དུ་གཟིགས། 1930ལོའི་ཟླ3པའི་ཚེས12ཉིན། གན་དྷིས་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་འགུལ་ལ་ཞུགས་མི་དོ་བརྩོན་ཅན78ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་ཨཀ་མེ་ཏ་པ་ཏི་ཞེས་པའི་ས་ཆ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གུ་ཛ་རཱ་ཏིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་ཁའི་གྲོང་ཁྱེར་ཏན་ཏི་ཞེས་པའི་བར་ལ་ཞབས་ཐང་དུ་བསྐྱོད། ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ388བཞུད། ལམ་རྒྱུད་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཞབས་ཕྱིར་འབྲངས། ཞབས་ཐང་ངོ་རྒོལ་ཉིན25རིང་ལ་མཚམས་མ་ཆད་པར་ཕྱིན། ཟླ4པའི་ཚེས5ཉིན། ཏན་ཏི་མཚོ་ངོགས་སུ་འབྱོར་པ་ན་སྐུ་ཕྱག་དངོས་ཀྱིས་ཚྭ་ལ་སྤར་མོ་བརྒྱབ་སྟེ་བཏོན། གང་དེར་ལོ་རྒྱུས་སུ་ཟས་ཚྭ་དཔུང་སྐྱོད་དུ་འབོད། དབང་འཛིན་པས་ཐོས་པ་ན་དྲག་གནོན་ཚད་མེད་བྱས།ཟླ5པའི་ཚེས5ཉིན། གན་དྷི་འཛིན་བཟུང་བྱས།དེར་བརྟེན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་དེ་གསར་བརྗེའི་རྣམ་པར་ཆགས་ཤིང་ས་གནས་སོ་སོར་དབྱིན་རྒོལ་གྱི་འོས་ལངས་བསླངས། མཇུག་མཐར་མི་འབོར་ཁྲི3འཛིན་བཟུང་ཐེབས། 1931ལོའི་ཟླ3པའི་ཚེས5ཉིན། གན་དྷི—ཨིར་ཝིན་གྱི་གྲོས་དམ་ཆོད་ཡིག་བཞག འདི་ལ་དྷི་ལིའི་ཆོད་ཡིག་ཀྱང་ཟེར། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་རུང་བསྟུན་བྱས་པ་སྟེ། དབྱིན་ཇི་མི་སེར་སྤེལ་མཁན་དབང་སྒྱུར་པས་ཟས་ཚྭ་གསོག་འདོན་ཚོང་སྒྲུབ་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་དེ་རྩིས་མེད་བཟོ་རྒྱུ་དང་། རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པས་ལས་འགུལ་མཚམས་འཇོག་རྒྱུ་ལ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་། ཞབས་ཐང་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་དེ་ནི་ཞི་བ་དྲང་བདེན་གྱིས་བཙན་པོ་དབང་ཡོད་ལས་རྒྱལ་ཁ་བླངས་པའི་མིག་ལྟོས་དཔེ་གཞི་ཞིག་ཏུ་གྲགས།
འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་རེབ་གསུམ་པ། (1940ལོའི་ཟླ10པ-1941ལོའི་ཟླ12པ)འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་གཉིས་པ་བྱུང་རྗེས། དབྱིན་ཇིའི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ཡང་དམག་འཁྲུག་ལ་གཞུག་རྒྱུ་ཡིན་པ་རང་འདོད་ཀྱིས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས།རྒྱ་གར་གྱི་ལས་རིགས་ཁག་ཡི་མ་རང་སྟེ་ཞིང་ཆེན་བདུན་གྱི་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པའི་སྲིད་གཞུང་རྣམས་ཀྱིས་སྔ་རྗེས་སུ་རྩ་དགོངས་ཞུས་ཏེ་ངོ་རྒོལ་བྱས།1940ལོའི་ཟླ10པའི་ཚེས13ཉིན། གན་དྷིས་མི་སྒེར་གྱིས་མི་བསྟུན་པའི་ལས་འགུལ་སློང་བའི་གྲོས་གཞི་བཏོན། ཉེ་གནསJ•ནེ་རུ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་བཙུགས་ཏེ་མི་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་དམག་རྒྱག་འདོད་མེད་པའི་གཏམ་བཤད་ཁྲོམ་བསྒྲགས་གནང་བར་སྐུལ། ཟླ11པའི་ནང་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་ལས་རིགས་ཁག་གི་མི་ཁྲི3འཛིན་བཟུང་བྱས།འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་རིམ་ལ་ཡང་བསྐྱར་བར་ཆད་བཟོས།
འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་རེབ་བཞི་པ། (1942ལོའི་ཟླ8པ-1944ལོའི་ཟླ5པ)ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་དམག་འཁྲུག་བྱུང་རྗེས། དམག་འཁྲུག་གི་མེ་ལྕེ་རྒྱ་གར་དུ་མཆེད། རྒྱ་གར་མི་དམངས་ཀྱི་རང་བཙན་གྱི་འབོད་སྐད་མཐོ་རུ་ཕྱིན། ཆབ་སྲིད་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ལས་བཟློག་པ་དང་དབང་སྒྱུར་སྲ་བརྟན་བཟོ་ཕྱིར། 1942ལོར་དབྱིན་ཇི་དབང་སྒྱུར་པས་གྲོས་འཆམ་འཆར་ཟིན་ཞིག་སྤེལ་ཀྱང་། རྒྱལ་དམངས་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་དགོས་རྒྱུ་དང་རྒྱ་གར་པས་རྒྱལ་སྲུང་བདག་སྐྱོང་གནང་དགོས་རྒྱུ་ཞེས་པའི་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པའི་འདོད་པ་མ་བསྐངས་ཕྱིར། དབྱིན་ཇི་རྒྱ་གར་ལས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་གན་དྷིས་བཏོན་པའི་གྲོས་ཆོད་འཆར་ཟིན་དེ་ལ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པ་ལས་གྲོས་འཆམ་བྱུང་། ཟླ8པའི་ཚེས9ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར། དབྱིན་ཇི་མི་སེར་སྤེལ་མཁན་དབང་སྒྱུར་པས་གན་དྷི་དང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་གློ་བུར་དུ་འཛིན་བཟུང་བྱས།མི་འབོར་ཁྲི6ལྷག་བཙོན་དུ་ཚུད། རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པ་བཀག 1944ལོའི་ཟླ5པའི་ཚེས6ཉིན། སྙུན་གཞིའི་རྐྱེན་ལས་གན་དྷི་བཙོན་གྲོལ་བཏང་། ཚེས24ཉིན། གན་དྷིས་དབྱིན་ཇི་མཐར་སྐྲོད་གཏོང་བའི་ལས་འགུལ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས།དེ་ལྟ་དེ་ལྟར། གན་དྷིས་དབུ་ཁྲིད་དེ་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་འགུལ་རབ་དང་རིམ་པ་སྤེལ་པ་ལས། མཇུག་མཐར་རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་ཅིང་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལ་བགྲོད་པར་བྱས་པའོ།།
གང་ལྟར། གན་དྷིའི་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་འགུལ་གྱིས་རྒྱ་གར་དུ་རླབས་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ཁ་བླངས་པ་དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་པར་བཤད་དེ། དུས་རབས་སྔོན་མའི་ནང་དུ་ཨ་རི་པ་མར་ཐིན་ལུ་སིར་ཁེན་གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི“སྤྱི་དམངས་ཐོབ་ཐང་ལས་འགུལ”དང་། ལྷོ་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁའི་ཆོས་དཔོན་ཆེན་མོ་ཐྲོ་ཐྲོ་སོགས་ཀྱིས་དབུ་བརྩམས་པའི“རིགས་རྒྱུད་དབྱེ་འབྱེད་ངོ་རྒོལ”གྱི་ལས་འགུལ། དེ་བཞིན་ཅེ་ཁེ་སི་ལོ་ཝ་ཁེའི་ཧ་ཝེལ་སོགས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི“བདུན་བདུན་རྩ་འཛིན་ལས་འགུལ” ཕོ་ལན་གྱི་ཝ་ལེ་སའ་སོགས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི“མཐུན་སྒྲིལ་བཟོ་ཚོགས་ལས་འགུལ” གཞན་ཡང་། ངང་ཁུལ་གསར་བརྗེ་དང་མདོག་ལྡན་གསར་བརྗེ་རུ་བཏགས་པའི་གསར་བརྗེ་རབ་དང་རིམ་པར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཐ་ན་འབར་མའི་དམག་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་མཁན་ལྕམ་ཨང་སན་སུའུ་ཁེ་སོགས་ལའང་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་འགུལ་དང་གན་དྷིའི་ལྟ་སྤྱོད་ཀྱིས་དངོས་བརྒྱུད་ཤུགས་རྐྱེན་ཞོག་ཡོད་པ་ཡོངས་ལ་གྲགས་ཕྱིར། དཔྱད་འདོད་དག་གིས་གཞན་དང་གཞན་ལས་མཁྱེན་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས། མཚམས་སྦྱོར་རེ་ཞིག་མཇུག་རྫོགས་པར་བྱས་པའོ།།
མཐའ་དོན་གསལ་བཤད།
ཡོད་ཚད་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་སྙམ།
དུས་བབ་ཀྱི་དབང་དུ་བཏང་ན། ཡོད་ཚད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ཞེས་བཤད་ཀྱང་ཆོག དེ་ཡང་མི་བུ་གཞི་རྐང་བྱས་པའི་མི་ཚུལ་བསམ་བློ་དང་མི་ཆོས་དགོངས་བཞེས་ལས། མི་བུའི་རང་དབང་དང་། འདྲ་མཉམ། དྲང་སྙོམས། ཐོབ་ཐང་། དམངས་གཙོ། རྩིས་ཐང་། ཚེ་སྲོག་གང་ཡིན་དེ་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས། ཆོས་ལུགས། ས་ཁུལ་གྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་དཔལ་ཡོན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རྒྱུ་འབྲས་དང་དཔྱོད་ཤེས་ཀྱིས་བརྩི་སྲུང་འོས་པ་དང་ངོས་འཛིན་གཅིག་པ་དང་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་རིན་ཐང་གི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ཞེས་པ་དེ་ཡིན།
བསམ་བློ་དེ་ལྟར་བཏང་བ་ཡིན་ན། ཡོད་ཚད་ཆབ་སྲིད་དང་མ་འབྲེལ་བ་མེད་འདུག ཡོད་ཚད་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བ་དེ་ལྟར་ན། དེ་ལ་ཐབས་ཤེས་ཤིག་དང་། ཁུངས་ལུང་ཞིག་དང་། རྟེན་གཞི་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་དགོས་འདུག  དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་གན་དྷིའི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཡིན་པ་ཁོ་བོས་མ་ཤེས་གོང་ལ་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་ཡོད་ཀྱང་སྲིད།
ས་བཅད་འདིར་བཤད་པའི་མི་རྟོན་པའི་ཐོབ་ཐང་དང་། བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཀྱི་ལྟ་བ། འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་འགུལ་བཅས་ནི་གཞི་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དམ། དོན་གཅིག་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་བཤད་སྦྱར་དེ་འདྲ་ད་སྔ་མ་མཐོང་མོད། དོན་ལ་བསམ་ནས་ཁོ་བོས་དེ་ལྟར་སྨྲས་པ་ཡིན། གཟུ་ལུམ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་ཅིང་རང་གི་ཐོས་བསམ་གྱི་འབྲས་བུ་རང་ཡིན་སྙམ་མོ།། འདི་ལྟར་ཆབ་བེ་ཆོབ་བེ་རིང་པོ་ཞིག་བྲིས་པ་ལ་བསམ་རྒྱུ་གཅིག་ལས་མེད་དེ། ཤིན་ཏུ་གོ་བདེ་བར་བཤད་ན་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང་དངོས་མིང་ཆ་ཚང་ལ་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཅེས་པ་དེའོ།། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཐལ་མཐའ་གཡང་ལྷུང་གི་ཉེན་ཚབས་ཆེན་པོ་ཞིག་མཐོང་བས་ཡིན།
མཁྱེན་རྒྱ་ཡངས་ཟེར་བའི་རིགས་ཀྱིས། ཁོ་བོ“ལྟ་ལོག་པ”ཞིག་གི“ལབ་བརྡོལ”འབྱིན་ཚད་ལ་ཐོས་འཛིན་གསེར་གྱི་བུ་ག་མ་གཡར་ཀྱང་རུང་གི ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་རྩོད་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་ནི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་ཕྱིར། གན་དྷིའི་ལྟ་སྤྱོད་ལ་ནི་ཅིས་ཀྱང་ཐུགས་སྣང་དགོངས་བཞེས་ཡོད་པ་མཛོད་ཅིག་ཀྱེ། རྒྱུ་མཚན་ནི། གན་དྷི་ཁོང་རྒྱ་གར་གྱི“ལམ་སྟོན་སྒྲོན་མེ”ཡིན་པར་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི“རྒྱུ་འབྲས་བློ་མིག”ཏུ་བཞུགས་པས་སོ།། 
གལ་ཏེ། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་རིང་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་བླངས་པའི་འབྲས་བུར། བོད་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་ས་ལམ་མཐོན་པོར་གཤེགས་ཡོད་པར་ཆ་བཞག་ན། ད་ནི་ཡང་བསྐྱར་རྒྱ་གར(གན་དྷི)གྱི་སྲིད་ལུགས་རིག་གནས་དྲངས་པའི་འབྲས་བུར། བོད་རྣམས་སྲིད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་པའི་དུས་ལ་བབས་འདུག ཡོད་ཚད་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ངོས་ནས་སོ།།
ཧི་མ་ལ་ཡ་མེད་ཚེ་རྒྱ་གར་དེ་ཚུ་རོལ་ཚུ་རོལ་གྱི་ཕུ་ནུ་མིང་སྲིང་ཡིན་གྱི་རེད་དེ་ཆོས་ལུགས་མགོ་ཁུངས་གཅིག་པས་དང་། ཧི་མ་ལ་ཡ་ཡོད་པས་རྒྱ་གར་དེ་ཕ་རོལ་ཕ་རོལ་གྱི“མུ་སྟེགས”ཟེར་ཏེ་སྲིད་ལུགས་ཐ་དད་ཆགས་པ་རེད། ཡོད་ཚད་ཆོས་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་སོ།།
གནའ་དུས་བཞིན་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡ་དེ་སེམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་བདེ་མོར་བསྙམ་ནུས་ན་ནི། བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ནི་ཉེ་ས་ཉེ་ས་ན་ཡོད་དེ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་ལག་སྙོབ་གཅིག་གིས་ལོན། ཡོད་ཚད་ཉེ་བ་ཉེ་བ་དང་ལེན་བྱེད་བདེ་བ་ལ་ཨང་།
ཆོས་མགོ་རྒྱ་གར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་སྲིད་མགོ་ཡང་རྒྱ་གར་ལ་གཏུག་དགོས་པ་འདི་བོད་མིའི“ལས་དབང”གིས་བཀྲལ་ན་ཅི་དགའ། ཡོད་ཚད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོས་ནས་སོ།།
ཡང་འདི་ལྟར་ཏེ། གན་དྷིའི་དུས་སྐབས་སུ་ནི་རྒྱ་གར་དུ་སྔར་བཞིན་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་མང་ཚུལ་དང་། དབང་སྒྱུར་པས་རྒྱ་གར་པ་རྣམས“ཀླ་ཀློ་དང། རྨོངས་རྟུལ། མུན་ནག རྗེས་ལུས”ཡིན་པར་འདོད་ཚུལ་དང་། དེ་དག་གི་འཚིར་གནོན་དང་དམ་དྲག གཏུམ་སྤྱོད་ནམ་ཡང་རྒོད་ཚུལ་བཅས་ནི་སྤྱིའི་ཆ་ནས་ད་ལྟའི་བོད་དང་གཅིག་པ་གཅིག་མཚུངས་རེད། མི་འདྲ་ས་ནི། ལྟོས་ས་ལྟོས་འཇོག་ཏུ་རྒྱ་གར་ལ་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཤུགས་ཆེན་ཆགས་སོང་བ་དེ་འདྲ་བོད་དུ་མ་ཆགས་པ་དང་། ལྟོས་ས་ལྟོས་འཇོག་ཏུ་རྒྱ་གར་གྱི་དབང་སྒྱུར་པ་ནི་གནས་ལུགས་རྒྱུ་འབྲས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇི་པ་དེ་འདྲ་བོད་དུ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ལྟོས་ས་ལྟོས་འཇོག་ཏུ་རྒྱ་གར་ཡུལ་གཞིས་སུ་རང་དབང་སྲིད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ཤེས་ཀྱི་གན་དྷི་བྱོན་པ་དེ་འདྲ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གཞིས་སུ་མ་བྱོན་པ་དེ་སོགས་རེད། དེ་ལའང་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁོར་ཡུག་མི་འདྲ་བ་དང་། དུས་བབ་འགྱུར་ལྡོག་མི་འདྲ་བ། ཕྱི་ནང་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་འདྲ་བ་སོགས་དཔྱད་དུ་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་དབང་གིས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ལ། གཙོ་ཆེ་བ་ནི་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་གྱི་བྱེད་པོ་ཡིན་བཞིན་གན་དྷིས་ཇི་ལྟར་སྲིད་དོན་བཤད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྲིད་གཞུང་དགག་ཀྱང་། ཐ་ན་བཙོན་དུ་བཞུགས་ནའང་སྲོག་དབུགས་འཕྲོག་པ་ལྟ་ཞོག གསུང་དང་ཕྱག་རྩོམ་གང་ཡིན་དུས་ཐོག་གསར་ལམ་དུ་འགོད་པའི་ཐོབ་ཐང་མི་རྫི་བར་བཤད་དེ། མ་མཐའི་རྒྱུ་འབྲས་བརྩི་བའི་ཆབ་སྲིད་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ཡོད་པས་སོ།།
མི་འདྲ་ས་ལ་ཁ་གཡར་ལེ་བདའ་མེད་པར། འདྲ་ས་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་ཞིང་ས་ལེབ་ཞེང་གཅིག་པར་ཐུགས་གཞིགས་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཡོད་ཚད་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ངོས་སམ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ། བློ་རིག་ཐབས་ཤེས་བསྐོར་བ་ཡིན་ན། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལོས་ལོན། རྒྱུ་མཚན་ནི། མི་འདྲ་ས་དེ་འདྲ་ས་ལས་ཐོན་པས་སོ།།
བོད་དུ་གན་དྷི་འབྱོན་མིན་དང་། བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ལ་རྟེན་གཞི་ཡོད་མེད། འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་མིན་སོགས་ནི་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་ལ་ཐོགས་རྡུགས་མེད་པ་ཞིག་མིན་ན་ཅི་ལྟར་ཤེས། ཡིན་རྒྱུ་ནི། ལུང་བསྟན་དེ་བོད་མི་སོ་སོའི་སེམས་ལ་ཡོད་དགོས་ངེས་ཏེ། ཁོ་བོ་ནི་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་སོ།།
ཁོ་བོ་བློ་མི་བདེ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། གན་དྷིའི་ལྟ་སྤྱོད་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། གཞུང་ལུགས་ཆེན་པོ་དང་གནས་ལུགས་ཆེན་པོ། སྤྱོད་སྒོ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་ཆེན་པོ་འདི་ཁོ་བོས་རྒྱ་ནག་ནང་བཞིན་ཐབས་ཀྱི་ཆ་མ་གཏོགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་དོར་བ། གསལ་པོར་བཤད་ན། འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་དེ་སྤྱོད་པའི་ཆ་མ་གཏོགས་ལྷ་མི་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དང་མི་སེམས་དགེ་བའི་རང་བཞིན་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཆ་དབྱུགས་པ། མདོར་ན་གན་དྷི་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་གཏུབས་ཏེ་ཡ་གཅིག་མ་གཏོགས་མ་ལོན་པ(ལོན་ཡང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཐུབ་མེད་པ)དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར། གན་དྷིའི་བསམ་བློའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་། ལྟ་བ། སྤྱོད་པ། ལས་འགུལ། སྐུ་ཚེའི་རིན་ཐང་བཅས་ཟུར་སོ་སོ་ནས་ཤིན་ཏུ་གཟབ་གཟབ་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་ཁུལ་བྱས་པ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་། ཆོས་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་རེངས་པའི་ཁ་བཤད་ཆོས་པ་ཚོས་གང་འདི་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་བཞེད་དེ་ལྟ་བ་ངན་པའི་མུ་ལ་སྟེགས་འཆའ་བར་སྨད་ན་ཅི་བྱ། འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གང་ཡང་ཐུན་མོང་ཐོན་སྐྱེད་ལ་རེ་བའི་ཁེ་ཕན་རིང་ལུགས་པ་ཚོས་གང་འདི“བློ་ལོག”དང“ལོག་སྤྱོད”དུ་དཔྱད་མཚམས་བཅད་དེ་ཁྲི་མོན་དུ་བརྫངས་ན་ཅི་བྱ། སྙིང་སྟོབས་སྟག་ལ་ཞོན་པའི་དཔའ་བོ་ཚོས་གང་འདི་གཉོམ་ཆུང་ངང་འཐེན་རྣོ་ངར་ཞན་པ་ཞེས་བསྡིགས་ན་ཅི་བྱ། ཁོ་བོར་འཇིགས་དོགས་ལྕིའོ།།
ཁོ་བོ་ཞེ་འཚེར་བ་ནི། མཚམས་སྦྱོར་སླ་ཡང་ཉམས་ལེན་དཀའ་བའི་ཆབ་སྲིད་མཚན་ཉིད་རིག་པ་འདི་ཁོ་བོས་དཔྱིས་མ་ཕྱིན། གཏིང་མ་ལོན། མགོ་མ་ཚོས་པར་ཕོ་ངན་ཚིག་ལ་འོར་བཤད་དང་མོ་ངན་རྩམ་པ་ཉིས་འཐག་བྱ་དགོས་བྱུང་ན་ནི་ཞེ་འཚེར་བའི་གཞི་ཡིན་ལ། བོད་ལ་མཚོན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལ་བསླབ་ཏུ་མེད་ཀྱང་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ལ་རྣམ་དག་ཧུར་བརྩོན་གྱིས་བསླབ་ཏུ་ཡོད་པའི་རིག་པ་གསར་པ་འདི་ཁོ་བོའི་བསམ་སར་མ་སོང་གསེག་སར་འགྲོ་བ་དང་། ཐ་ན་ཁོ་བོ“ངན་པ་གཏི་ཐུག”གི་དབང་གིས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་དེ་འདྲ་ཐོན་ན་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཞེ་འཚེར་བའི་གཞི་རེད་དོ།།
དགའ་འོས་པ་ཞིག་ལ། འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ཐབས་ལ་སྤྱོད་པའི་རྟགས་ནི་ལོ་འདི་འགར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་འདུག དེ་ནི2006ལོའི་ཟླ་དང་པོ་ནས་བཟུང་བྱུང་བ་སྟེ་ཁོ་བོའི་སྐད་ཀྱིས་བཤད་ན་རྒྱན་ལྤགས་སྲེག་སྦྱོར་གྱི་ལས་འགུལ་ནས་འགོ་བརྩམས་པ་ཡིན་པར་འདོད། ཁྱད་པར་དུ་ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ནས་བཟུང་། བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ལ་རྣམ་པ་ཞི་བ་ཡིན་པའི་སྐད་འབོད་དང་། ཁྲོམ་སྐོར། རེ་ཞུ། རྨོ་འདེབས་མཚམས་འཇོག མར་མེ་ཁྲོམ་སྐོར། ལོ་གསར་དུས་སྟོན་མི་རོལ་བ། སྨྱུང་གནས་སྲུང་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དོན་རྐྱེན་ག་ས་གར་བྱུང་ཞིང་། ཐ་ན་འུ་ཐུག་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྟགས་སྟོན་ཕྱིར་རང་ལུས་གནམ་ཐག་ཆུར་ལྕེབ་དང་རང་སྲེག་བྱས་པའི་སྐྱི་གཡའ་བ་དེ་འདྲའང་རྣ་ལ་ཐོས་རྒྱུ་འདུག དེ་དག་མི་བུ་སྒེར་གྱི་རྣམ་པས་དང་། འདུས་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་དང་། ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་རུང་གིས་འབྱུང་གི་ཡོད་མོད། དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པ་དང་། འཆར་གཞི་ཡོད་པ། རྩ་འཛུགས་ཡོད་པའི་ལས་འགུལ་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཞིག་ཏུ་ནི་ཆགས་བཟོ་མི་འདུག ཡིན་ནའང་། ཐལ་མཐའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས་ལ་ཤས་མ་གཏོགས་གཞན་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་སམ་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡིན་དང་ཡིན་ཏེ་བསྙོན་དུ་མེད་དོ།། ཕངས་ཆེ་བ་ནི། གན་དྷིའི“སྤྲུལ་སྐུ”མ་བྱོན་པ་དེའོ།། 
གང་ལྟར་ཀྱང་། ང་རྒྱལ་དང་བཅས་ཏེ། ཁེངས་དྲེགས་དང་བཅས་ཏེ། གཟི་བརྗིད་དང་བཅས་ཏེ་སྨྲ་ནུས་པ་ཞིག་ནི། ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་པར་ངལ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་ད་ལྟ་བོད་མི་ཕལ་ཆེ་བར་རང་དབང་དང་། དམངས་གཙོ་དང་། ཐོབ་ཐང་གིས་མཚོན་པའི་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་གི་བག་ཆགས་གང་དེ་ཟར་ཟིར་དུ་སད་འགོ་ཚུགས་བྱུང་བའི་ཚུལ་དེ་རེད། དེའི་ཕྱིར། དུས་ཐོག་ཆར་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་རྒྱུན་ཤེས་ངོ་སྤྲོད་དང་། དེ་ལ་དེ་འཚམ་གྱི་ཐབས་ཤེས་མན་ངག་སྤྱི་མ་རྣམས་སློབ་རྒྱུ་བྱུང་ན་ནི། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་ཐམས་ཅད་དེ་ལ་དེ་ལྟར་དུ་བརྩི་བའི་བསྐལ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་ཤར་བ་གདོན་མི་ཟའོ།། རྒྱུ་མཚན་ལ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་མོས་འདུན་མཐོ་ཤོས་ནི་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་དེ་དག་ཡིན་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་འགྲོ་མིའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་གང་ཡང་མི་བུའི་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བརྩི་འཇོག་ལ་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན། མ་འོངས་པ་ནའང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་སོ།།
མཇུག་བསྡུ་བ།
ཕྱི་ལ་བལྟས་ཏེ་བཤད་ན། དེང་དུས་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ཕྱིར་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ་གང་ཡང་ས་གནས་དེ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡི་གནད་དོན་ཞིག་ཏུ་ཆགས་འདུག བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཡང་དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་ཀུན་གྱིས་ཤེས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཏུ་ཆགས་བཟོ་འདུག བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞེས་ཀྱང་རུང་། བོད་ཀྱི་དཀའ་ཉོག་ཅེས་ཀྱང་བླ། ལྷ་སའི་དོན་རྐྱེན་ཟེར་ཡང་འདྲ། གང་ལྟར་བོད་དུ་ལྷགས་པའི་གནད་དོན་འདི་ནི། དབང་སྡེམ་སྒེར་གཅོད་པས་བོད་དུ་གནད་དོན་མེད་མདོག་གིས་བོད་རྣམས་ལེགས་པོ་ཆེན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་གནས་ཡོད་ཅེས་དང་། བོད་རྣམས་བརྟན་འཇགས་ལྷིང་ཆགས་སུ་ཡོད་ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པར། གནད་དོན་ལྷགས་འདུག་པ་གཞིར་བཞག་དང་། གནད་དོན་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་ཚབས་ཆེན་གྱི་ངང་ལ་ཡོད་པ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་རེད། ཡོངས་གྲགས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི། འཛམ་གླིང་དུ་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་འཐབ་ར་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་མ་ཆགས་སྔོན་ལ། གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཚད་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་མིན་ནི་འཛམ་གླིང་ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་གཤོག་ཆེ་མིན་ལ་རག་ལས་འདུག་ལ། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་ལོ་རྒྱུས་དང་གནས་བབ། དོན་དངོས་ཀྱི་ཆ་སོགས་ནས་གྲོས་མོལ་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པར་མ་ཟད། བོད་མིའི་མང་མོས་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་བཤད་མ་དགོས། གང་ལྟར་གནད་དོན་ནི་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་རང་བྱེད་ཆགས་འདུག
ཡང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་མི་མངོན་པ་ནས་མངོན་པ་དང་། མི་གསལ་བ་ནས་གསལ་བ། མི་སྲིད་པ་ནས་སྲིད་པར་སོང་ཕྱིར། གྱོད་དོན་མ་བཟོས་པ་ལ་སྣང་འཇོག་མི་བྱེད་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བལྟས་ནའང་། ད་ནི་བཤད་རྒྱུ་དང་གཏམ་རྒྱུ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པའི་གྱོད་དོན་ཆེན་པོ་བཟོས་ཚར་འདུག་ཅིང་། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་བཤད་མཁན་དག་གི་བདེན་རྒྱབ་དྲང་གཟུགས་ལ་ཉམས་སད་ཚོད་བགམ་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད།
བོད་རྣམས་ཀྱིས་གནད་དོན་འདི་མི་བུའི་རང་དབང་སྲོག་ཤིང་ཡིན་པའི་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་རྩ་དོན་དང་། གཉིས་ཕན་ཞི་བདེའི་ལམ་ནས་ཐག་ཆོད་པའི་སྨོན་འདུན་འཆང་གི་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། རང་གཞན་གཉིས་འཕུང་གི་ལམ་དུ་འཇུག་པའི་ཞེ་གནག་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡིན་ནའང་། སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་ནི་ནམ་ཡང“ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ལངས་འདུག” (ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ལས་ཐོག་ཨའོ་སྦ་མ་ཡི་གསུང)ཕྱིར། གྲོས་མོལ་དང་གཟུ་བཤད་གང་ཡང་སྣང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཚུལ་དུ་བསྐྱུར་འགྲོ་བས། རེ་བ་ཆེན་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེས་ན། རང་གིས་རང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་ཁ་ནང་ལ་འཁོར་ཏེ་ཐབས་ཤེས་བསྐོར་བ་ནི་གཙོ་བོ་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རེད་འདོད།
ནང་ལ་བལྟས་ཏེ་བཤད་ན། བོད་རྣམས་ད་ལྟ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཀྱོགས་མཚམས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གནས་འདུག དཀྱོགས་མཚམས་ཆེན་པོའི་སྒང་ལ་ལམ་གྱི་འདམ་ག་ཤེས་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། བོད་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་དཀྱོགས་མཚམས་ཀྱི་འདམ་ག་མ་ཤེས་པར་ནོར་འཁྲུལ་གང་མང་བཟོས་འདུག་པ་འདས་སོང་ཕྱིར་དྲན་བྱས་པས་འཐུས། བོད་དུ་སྔོན་ཆད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཐོ་ས་ནས་ཆབ་སྲིད་ཇུས་འགོད་བྱེད་མཁན་བྱོན་མྱོང་མེད། བྱོན་མ་བྱོན་དེའང་ཕུགས་དེད་ན་མང་མང་གི་བསམ་བློའི་ཆུ་ཚད་དང་མི་སྒེར་གྱི་གོ་རྟོགས་སད་མིན་ལ་རག་ལས་འདུག ད་ཚོད་དུ། བོད་དུ་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ས་བོན་དེ་སྟེང་ནས་འོག་ཏུ་གསོལ་རས་གནང་བྱུང་བ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་ལ། དེ་བཞིན་འོག་གི་འབྲས་བུ་ལ་དུས་ཐོག་གི་ཆུ་ལུད་དྲོད་གསུམ་འཛོམས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ཕྱིར། ཅིས་ཀྱང་ཐལ་མཐའ་ལ་མི་ལྷུང་བའི་འཛིན་གཏོང་ཁ་སྒྱུར་བྱང་ཆུབ་པ་གནད་དུ་ཆེ།
བོད་ནང་དུ་མི་སེར་མཁས་པ་བརྒྱ་ཡི་གསུང་བཤད་ལས་བླ་སྤྲུལ་བླུན་པོ་གཅིག་གི་གླེན་གཏམ་བྲིན་ཆེ(མ་མཐར་ཡང་ཨ་མདོ་རུ་དེ་འདྲ་རེད)བ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་། ཐབས་ཉི་ཚེ་བའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། འགལ་འདུའི་གདོང་གཏུག་གི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི“མི་ཡི་ལྷ”བཞུགས་ཚད་ལ་ཅིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་བློ་གྲོས་འཁྲུངས་པ་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུག་གི་འགན་འཁྲིར་སོང་འདུག་ལ། གང་ཡང་གནད་ཆེན་དང་གཉན་འཕྲང་གི་སྐབས་སུ་ལྷག་ཏུ་དཔྱོད་ཤེས་དང་རིགས་ཤེས་རྩལ་དུ་འདོན་པ་གལ་འགངས་ཆེ་ཞེས་ཁོ་བོས་སྨྲ།
རང་ལ་བལྟས་ཏེ་བཤད་ན། འཇིགས་སྐྲག་གི་ཚོར་པས་གསར་བརྗེ་ལ་ཞུགས་པའི་དཔའ་སྙིང་མེད་སོང་བ་ལས། རྒྱུ་འབྲས་བློ་མིག་གིས་ཀུན་ནས་མནར་བ་བཟོད་པ་དཀའ། རྒྱུ་འབྲས་བློ་མིག་གིས་འཇིགས་སྐྲག་གི་མགོ་གནོན་པ་ནི་འཕག་འཚག་གི་བརྒྱུད་རིམ་རིང་པོ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར། དམིགས་ས་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ས་དང་། ཐབས་ལམ་འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཡིན་པ་ལ། ས་ཆོད་འཕར་ལྡིང་གཅིག་གིས་རི་རྩེ་མི་སྙོགས་པས་ན་དོན་ཕྲན་ཚེགས་ཙག་ཙིག་ནས་རྩོམ་པ་དང་། སྐད་ཅིག་དཀྲོང་བསྐྱེད་གཅིག་གིས་སངས་རྒྱས་མི་འགྲུབ་པས་ན་དུས་ག་ལེ་ག་ལེར་འབྱོན་པ་ནི་ཐབས་རྩལ་དུ་མཐོང་ཡོད་པ་སྟེ། དཔྱོད་ཤེས་ཡིན་པ་སྙམ་སྟེ་སྨྲ་བ་འདི་སོགས་ནི་ཡི་གེ་ཙམ་ལས། ལག་ལེན་དང་བསྡུར་པས་འུད་ཤོབ་རྐྱང་རྐྱང་དང་། ཡི་གེ་ལ་སྒྲ་སྙན་རྡུང་ལེན་གཅིག་གི་ཕན་ཐོགས་ཀྱང་མེད་པ་འདྲ་བས། བསམ་ཞིང་བསམ་ན་རྒྱུ་འབྲས་བློ་མིག་གི་ཟུག་གཟེར་གཅོག་ཐབས་ཙམ་རེད།
ཡིན་ནའང་། ཕར་བལྟས་ཚོད་ལ། གསར་བརྗེ་མུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱེད་རྟགས་མཐོང་ན། དེང་དུས་ཀྱི་གསར་བརྗེ་བྱེད་སྟངས་ནི་དང་པོ་ཞི་བ་དང་། གཉིས་པ་ཞི་བ་ཡིན་ལ་གསུམ་པའང་ཞི་བ་རེད། དཔེར་ན་མེ་ཏོག་རྒྱ་སེའི་གསར་བརྗེ་དང་། མེ་ཏོག་ཨ་འབྲུམ་གྱི་གསར་བརྗེ་དང་། མེ་ཏོག་ཡུལ་རྒྱན་གྱི་གསར་བརྗེ་སྟེ་མེ་ཏོག་འཆང་བཞིན་གསར་བརྗེ་ལ་ཞུགས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་རེད། གཞན་དག་གི་དཔྱད་འབྲས་སུ། འཛམ་གླིང་མི་ལོ་ཉིས་བརྒྱའི་རིང་གི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་མི་འདྲ་བ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ལས། དྲག་པོའི་འཐབ་རྩོད་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁ་ལོན་ཚད་ནི23%དང་། ཞི་བའི་འཐབ་རྩོད་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁ་ལོན་ཚད་ནི56%རེད་ཅེས་བསྡོམས་ཚིག་ཏུ་བཀོད་པ་ཐོས། བྱེ་བྲག་ཞིབ་འཇུག་གི་དོན་ལ་ཅིས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་དགོས་ངེས་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར། ཁ་བཏགས་སམ་ཕྲེང་བའམ་མར་མེ་གང་རུང་ཞིག་གིས་མཚོན་ཏེ་འཚེ་མེད་ཞི་བས་གསར་བརྗེ་བྱེད་ནུས་ན་ནི། བོད་དུ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ཞིག་ལོས་འཁྱོངས་སྙམ་པ་སྟེ། གང་ལྟར། ལོག་ལམ་དྲག་ཐལ་ལ་མི་འཕྱན་པ་གནད་དུ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་ཁོ་བོས་ཡང་བསྐྱར་བཤད་འདོད་པ་རྡོག་རྡོག་དེ་ཡིན་ཞིང་། རང་དབང་རྒྱས་པ་ལ་གོ་ཅུང་ཟད་ཆོད་པར་སྨོན་ནོ།།
ཟུར་བཀོད་དང་པོ།
ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་།
མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་མི་ཚུལ་ཚན་རིག་ལས། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་ནི་ས་ཁོངས་དང་། ཆོས་ལུགས། རྒྱལ་ཁབ། མི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་དཔལ་ཡོན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མི་ཡོངས་ཀྱིས་རྒྱུ་འབྲས་བློ་མིག་དང་དཔྱོད་ཤེས་ཀྱི་ངོས་ནས་ངོས་འཛིན་གཅིག་པ་བྱུང་བའི་རིན་ཐང་དང་ལྟ་གྲུབ་དེ་དག་ལ་གོ་བ་ཡིན།
ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་གོ་དོན་ནི།
2. མི་ཚུལ་བསམ་བློའམ་མི་བུ་གཞི་རྐང་ཡིན་པའི་བསམ་བློ་སྟེ། མི་བུ་ནི་དམིགས་ཡུལ་དུ་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་ཐབས་སུ་མི་ལྟ་བའོ།།
3.རྒྱུ་འབྲས་དྲང་སྙོམས་ཏེ། མི་བུ་སོ་སོར་སོ་སོའི་ཤོག་སྡེའི་ཁྲོད་དུ་རྒྱུ་འབྲས་དྲང་གཞག་དང་སྤྱི་སྙོམས་རིས་མེད་ཀྱི་བགོ་སྐལ་འཐོབ་སྙེག་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའོ།།
4. འདྲ་མཉམ་དང་རང་དབང་སྟེ། མི་བུ་སོ་སོ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་འདྲ་མཉམ་དང་རང་དབང་ཡིན། འདྲ་མཉམ་དང་རང་དབང་གང་ཡང་མི་བུ་སོ་སོར་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཡོད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡིན་པ་མ་གཏོགས། རྒྱལ་ཁབ་དང་། གཙོ་བདག རྗེ་བོ། ཆོས་དཔོན་བླ་སྤྲུལ་གང་རུང་གིས་གནང་སྦྱིན་བསྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་མིན། མི་བུ་ཞིག་ཡིན་ཚེ། རིགས་རྒྱུད་དང་། ཤ་མདོག དབུལ་ཕྱུག ཕོ་མོ། ཆོས་ལུགས། རྒྱལ་ཁབ། མི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར། ཀུན་ལ་མི་བུའི་རྩིས་ཐང་གཅིག་མཚུངས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།
5.མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་གནམ་གྱིས་གནང་བ་སྟེ། མི་བུའི་གོ་ཐང་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྟེང་ལ་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཆགས་གནས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི་མི་བུ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས། མི་བུ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་འཚོ་བ་མ་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ལ་མི་བུ་སོ་སོའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་འོས་འགན་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་། འཇིགས་སྐྲག་མྱོང་མི་དགོས་པའི་ཐོབ་ཐང་། ཕྲུ་གུ་སྐྱེ་བའི་ཐོབ་ཐང་། གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་། དབུལ་ཕོངས་མྱོང་མི་དགོས་པའི་ཐོབ་ཐང་། བསམ་བློ་གཏོང་བའི་རང་དབང་། འདོད་མོས་སྟོན་པའི་རང་དབང་། འདུ་འཛོམས་ཁྲོམ་སྐོར་གྱི་རང་དབང་ལྟ་བུའོ།། འདི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཆགས་གནས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཡིན། གལ་ཏེ་སྲིད་གཞུང་གིས་དེ་དག་མི་འབྱོན་པ་ཡིན་ན། མི་དམངས་ཀྱིས་དུས་ཐོག་ཏུ་སྲིད་གཞུང་གང་དེ་བརྗེ་སྒྱུར་དང་མགོ་རྟིང་བཟློག་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།
6.མི་བུ་ཀུན་ལ་རྩིས་མཐོང་ཡོད་པ་སྟེ། རང་གིས་གང་ཞིག་མི་འདོད་པ་དེ་གཞན་ལ་བཙན་གྱིས་སྤྱོད་པ་མིན། རང་དབང་འཐོབ་སྙེག་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པར་དུ་གཞན་ལ་བཙན་གནོད་མི་བྱེད་པའི་སོ་མཚམས་ལས་བརྒལ་བ་མིན་པའོ།།
7.དམངས་གཙོ་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཡིན་པ་སྟེ། “མི་དམངས”ནི་ད་གཟོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི“བདག་པོ”ངོ་མ་ཡིན་ལ་སྲིད་གཞུང་ནི་ཞབས་ཞུ་པ་ལས་མ་འདས། སྲིད་འཛིན་པ་ལ་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་མངག་བཅོལ་གནང་བའི་དབང་ཆ་ཉི་ཚེ་བའམ་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་པོ་ངོ་མ་མ་ཡིན། དབང་འཛིན་པས་ངེས་པར་དུ་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཚད་གཞིར་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བ་ལས། མི་སྒེར་གྱི་འདོད་མིན་དབང་བཙན་པར་བྱས་ཏེ་ཚད་གཞི་གང་རུང་ཅི་འདོད་སྒྱུར་བཅོས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་པོ་སྟེ། མི་དམངས་རྣམས་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་བཟོ་མི་རུང་བའོ།།
8.སྣ་མང་ལ་བརྩི་འཇོག་ཡོད་པ་སྟེ། མི་བུ་རེ་རེ་དང་། གདུང་རྒྱུད་རེ་རེ། རིག་གནས་རེ་རེར་དེ་བཞིན་གྱི་ཁྱད་གཤིས་ཡོད་པ་ཡིན། གང་གང་ལས་ཡང་དག་ཡིན་རྒྱུ་མེད་ཅིང་། གང་གང་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའང་མེད། རེ་ཞིག་གང་སུ་དག་གཙོ་རྒྱུགས་སུ་གྱུར་པ་ཡོད་ནའང་། མི་མཐུན་པ་གཞན་དག་གི་འཚོ་གནས་དང་སྐད་སྒྲ་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་གུ་ཡངས་ཡོད་འོས་པ་ཡིན་ནོ།།
9.རང་བྱུང་ལ་བརྩི་འཇོག་ཡོད་པ་སྟེ། སའི་གོ་ལ་ནི་གཅིག་ལས་མེད། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ནི་སའི་གོ་ལའི་བུ་སྤུན་ཉམ་ཆུང་སྐོར་ཞིག་དང་འགྲོན་པོ་ཁག་ཅིག་ལས་མ་འདས། དེའི་ཕྱིར། སྒེར་སེམས་དང་སྟབས་བདེ་པོ་ཁོ་ན་ཙམ་གྱི་སླད་དུ་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བརླག་ཚད་མེད་བཟོས་ཏེ། མི་བུ་གཞན་དག་དང་། སྐྱེ་དངོས་གཞན་དག མ་འོངས་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཡུལ་གཞིས་རྨེག་མེད་གཏོང་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།
11.“ཁེ་ཕན་རིང་ལུགས”པ་ལ་ནི་ཕན་ཚུན་གུ་ཡངས་སྒོམ་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་ཁེ་དབང་ལ་རྡོག་བརྫིས་མི་གཏོང་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས། མི་བུ་སོ་སོར་ཆེ་འདོད་ཆེ་འཚེངས་དང་ཆེ་ཧམ་ཆེ་ཁེངས་ཀྱི་སེམས་པ་ཡོད་རུང་བའི་ཁོག་རྒྱ་དགོས་པའོ།།
12.“རང་ཕན་རིང་ལུགས”པ་ལའང་ཕན་ཚུན་གུ་ཡངས་སྒོམ་པ་སྟེ། རང་གིས་གང་ཞིག་འདོད་པ་དེ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་འདོད་པ་ཡིན་ཕྱིར། ཀུན་ཀྱང་ཚུལ་མཐུན་ལུགས་མཐུན་གྱི་སྒེར་སེམས་སོར་ཉར་རུང་བའི་ཁོག་རྒྱ་དགོས་པའོ།།
གོང་གསལ་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་ནི་རྩོད་གླེང་ཅན་ཞིག་ཡིན་འདུག་ནའང་། ཕན་ཚུན་རྩོད་སྒྲུབ་དང་དཔལ་ཡོན་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས། གཞི་རྩའི་སྲོག་ཤིང་རྣམས་ཉིན་བཞིན་ཇེ་གསལ་དང་ཇེ་བརྟན་ཡིན་པར་སྨྲ་ཡི་འདུག
ཟུར་བཀོད་གཉིས་པ།
སྔོན་བརྗོད།
འགྲོ་བ་མིའི་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གི་ནང་མི་ཡོངས་ལ་རང་བཞིན་ཉིད་ནས་ཡོད་པའི་ཆེ་མཐོངས་དང་འདྲ་མཉམ། སུས་ཀྱང་འཕྲོག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཐོབ་ཐང་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། འཛམ་གླིང་ནང་གི་རང་དབང་དང་། དྲང་བདེན། ཞི་བདེ་བཅས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ལྟེ་བ་ཡིན།
འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་སྣང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་དང་། དམའ་འབེབས་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀླ་ཀློའི་བྱེད་སྟངས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བཟང་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་གཏམ་བརྗོད་དང་། དད་མོས་ཀྱི་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོབ། དགོས་མཁོ་སྒྲུབ་པའི་རང་དབང་བཅས་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱད་ཆོག་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་འབྱུང་ཐབས་དེ་ནི་སྤྱིར་བཏང་མི་མང་ཡོངས་ཀྱི་རེ་འདོད་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་ངེས་པ་རྒྱ་ཁྱབ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན།
སྐྱེ་བོ་དག་གིས་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་བཙན་དབང་དང་། གཉའ་གནོན་ལ་ངོ་རྒོལ་སྒེར་ལངས་བྱེད་པའི་མཐའ་མའི་བྱ་ཐབས་ལག་བསྟར་མི་དགོས་པ་ཞིག་བྱེད་ན། དེ་ནི་ཁྲིམས་ལུགས་དྲང་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་སྲུང་བརྩི་བྱེད་པ་དེ་རང་གལ་གནད་ཆེ་བ་ཡིན།
རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དབར་མཛའ་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་ཆེ་བསྐྱེད་དགོས་པ་དེ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་གནད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན།
མཉམ་སྦྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་རང་དབང་རྒྱ་ཆེའི་ཐོག་ནས་སྒྲིག་ཡིག་གི་གཞི་རྩའི་རང་དབང་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཆེ་མཐོངས་དང་འོས་མཐོངས། ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ་བཅས་ལ་བློ་མོས་གདེངས་འཁེལ་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ལ་ནུས་ཤུགས་འདོན་པ་དང་། འཚོ་བའི་གནས་ཚད་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུར་སེམས་ཐག་གཙང་མར་བཅད་ཡོད།
འཐུས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོས་མཉམ་སྦྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དང་མཉམ་མཐུན་གྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་། གཞི་རྩའི་རང་དབང་ལ་སྤྱི་ཡོངས་ནས་མོས་བཀུར་དང་བརྩི་འཇོག་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་པའི་ལས་དོན་དེ་དག་ཁོང་ཚོ་རང་ཉིད་ནས་ལག་ལེན་ལེགས་པར་བསྟར་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད།