cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇིགས་མེད་བསམ་གཏན།
གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇིགས་མེད་བསམ་གཏན་རིན་པོ་ཆེ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཤིང་ཁྱི་ ༡༨༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་རེབ་གོང་སྟོད་ཀྱི་ཆར་གཡུ་འབྲོང་ཁྱུང་གསུམ་གྱི་ལྷ་ཞོལ་ལྟེ་ཐང་དུ་ཡབ་མགོ་རྒས་མཁར་བྱམས་དང་ཡུམ་སྙིང་མོ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། བྱིས་པའི་དུས་ནས་རྫོང་དཀར་གྱི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཏེ་ཀློག་དང་ཆོས་སྤྱོད་མང་པོ་ཚེགས་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད།
རྫོང་ཆུང་པཎྡིཏ་འཇིགས་མེད་ལུང་རིགས་རྒྱ་མཚོ་སྔ་ཕྱིའི་མཁན་པོར་གསོལ་ཏེ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་རྒྱུན་བཞེས། དེ་ཉིད་ལས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་བཀའ་མང་དུ་གསན་ཅིང་རིག་གནས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་ཀྱང་མོད་མི་དམའ་བ་ཞུས།རོང་པོ་བློ་བཟང་ཆོས་དར་ལས་སྒྲ་སྙན་ངག་སྨན་རྩིས་སོགས་རིག་གནས་དང་། རབ་འབྱམས་པ་བློ་བཟང་ཉི་མ་ལས་བསྡུས་རྟགས་བློ་གསུམ་སློབ་སྦྱོང་རྡུ་རུས་ཐུག་པ་མཛད། གཞན་ཨ་རོལ་རིན་པོ་ཆེ། བསེ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ། བྲག་ལུང་མཚོ་ཁ་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་སྔ་ཕྱིར་ཆོས་ལུང་མང་དུ་མནོས། དགུང་ལོ་ཉེར་དྲུག་པ་ས་ཕག་ ༡༨༣༩ ལོར་སྒྲུབ་བརྒྱུད་བསྟན་པོ་བདག་པོ་རྗེ་གསེར་ཁང་བ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་མཇལ་ཏེ་སྲད་དབོན་གྱི་སྙན་བརྒྱུད་མཐའ་དག་ལྷག་ཆད་མེད་པར་ཐུགས་ཀྱི་བུམ་བཟང་དུ་བསྐྱིལ། དེ་ནས་བཟུང་ལོ་ངོ་བཅུ་བདུན་གྱི་རིང་དབེན་པའི་གནས་གང་འགོལ་དུ་དཀའ་སྤྱད་ཤ་སྟག་གིས་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་མཛད།
གནས་ཡང་ཤིང་བཟའ་རིན་པོ་ཆེད་བློ་བཟང་དར་རྒྱས་དང་གྲུབ་ཆེན་སྐལ་བཟང་གྲགས་པ། རྡོ་རམས་པ་འཇིགས་མེད་བཟང་པོ་སོགས་ལས་ཀྱང་ཆོས་བཀའ་དང་མན་ངག་གི་རིགས་མཐའ་ཡས་པ་གསན། ཁྱད་པར་ཕྱི་མ་ལས་འཇགས་དབྱངས་བཞད་པ་ཡབ་སྲས་ནས་བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་རྣམ་གསུམ་གྱི་གདམས་པ་རྣམས་ཚང་བར་མནོས་པས་དུས་འདིར་སྲད་དབོན་གྱི་གདམས་པའི་བང་མཛོད་གཅིག་པུར་གྱུར། དགུང་ལོ་ཞེ་བཞི་པ་མེ་སྤྲུལ་༡༨༥༧ ལོ་ནས་གཞན་དོན་མཁའ་ཁྱབ་ཏུ་སྐྱོང་བའི་དབུ་བཙུགས་ཏེ། སྒོ་མེ་མཆོད་རྟེན་སྐེ་དང་། བིས་ཐང་། རྫོང་དཀར། སྐུ་འབུམ། རྩེ་གཞུང་། ཀ་རིང་བཅས་དགོན་སྡེ་མང་པོར་དབང་ལུང་རྗེས་གནང་མཐའ་ཡས་པ་གནང་། ཁྱད་པར་དུ་བླ་མ་ཆེ་དགུ་ཤར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་སྐལ་ལྡན་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དང་། ཁྲི་རྒན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་རྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཞྭ་དམར་པཎྡིཏ། བདེ་ཡངས་ནོ་མོན་ཧན། མཚན་སྒྲོགས་ཧོ་ཐོག་ཐུ་རྗེ་སྤྱན་སྔ་དཀོན་མཆོག་ཕུན་ཚོགས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་སྣོད་ལྡན་གྱི་སློབ་མ་མི་ཉུང་བ་མན་ངག་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཁྲིད་བརྒྱ་ལྷག་བརྒལ་བ་གནང་། གསུང་འབུམ་པོད་གཉིས་ཙམ་ལྗགས་རྩོམ་མཛད།
གཞན་ཡང་མགོན་པོའི་གཏོར་ཆེན་དང་། ལྕགས་མཁར་ཟུར་དགུ་པ། ཆོས་རྒྱལ་གཏོར་ཆེན། ལྕམ་སྲིང་། ཀྵེ་ཊ་པ་ལའི་གཏོར་ཆེན། ཡ་མ་ར་ཛའི་སྒོ་ནས་དྲག་པོའི་ལས་སྦྱོར་གྲངས་ལས་འདས་པ་མཛད། ཆུ་ཕག་ ༡༨༦༣ལོར་གཙང་མིག་དམར་དགེ་བཤེས་དང་མཇལ། ཆོས་བཀའ་གང་མང་གསན། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ས་གླང་ ༡༨༨༩ ལོར་ཚེ་ཏན་དགོན་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཆོས་བཀའ་མང་པོ་གསུངས། དེ་ལྟར་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་མཛད་པ་རླབས་ཆེ་ཞིང་མཐའ་ཡས་པ་སྤེལ་ཏེ་དགུང་ལོ་གྱ་བཞི་པ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་བྱ་ ༡༨༩༧ ལོའི་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་གཅིག་ལ་ཀ་རིང་དུ་སྐུ་གཤེགས། -<<དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་>>ལས།
ཀུན་བཟང་ཚོགས་མ་བསགས་སྒྲིབ་པ་མ་སྦྱངས་པར་སངས་རྒྱས་པ་
གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་གཞུང་འགའ་ཞིག་གི་སྤྱི་བཤད་སྐབས་གསུང་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་འདུག་པར་དེ་ལ་གྲུབ་མཐའ་གཞན་ཕྱོགས་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོགས་མ་བསགས་སྒྲིབ་པ་མ་སྦྱངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤིག་ཡོད་པར་ཐལ་བ་དང་། རང་ངོ་རང་གིས་མི་ཤེས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤིག་ཡོད་པར་ཐལ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་མི་མཉམ་པར་ཐལ་བ་སོགས་ཀྱི་དགག་པ་མཛད་མཁན་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། གོང་གསལ་གྱི་གསུང་ཚུལ་དེའི་གོ་དོན་ལ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་མཛད་སྐབས། འཁོར་འདས་གང་ཡང་མེད་པའི་སྔོན་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འཁོར་འདས་གང་ཡང་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་ངོ་ཤེས་པས་ཀུན་བཟང་ཚོགས་མ་བསགས་སྒྲིབ་པ་མ་སྦྱངས་པར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། དེ་ནི། རྒྱུད་ལས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད། ཅེས་གསུངས་པ་སེམས་ཀྱི་རང་ངོ་ཤེས་ན་སྐད་ཅིག་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ་དང་དེའི་འོད་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་ལྔ་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཛད་འདུག་པ་འདིར་རགས་བསྡུས་ཙམ་དུ་བཀོད་པ་ལགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཚེ་རིང་།
ཚེ་རིང་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
༡༩༤༢ལོ།
༡༩༤༢ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཀུན་མཁྱེན་བསྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་
ཀུན་མཁྱེན་བསྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1856ལོར་ཁམས་ཀྱི་འབྲི་ཆུའི་རྒྱུད་ཀྱི་བཀྲ་ཤིས་ལྷ་ལུང་དུ་ཡབ་གཞན་ཕན་བདེ་ལེགས་འབྱུང་གནས་དང་། ཡུམ་གཞན་ཕན་ཆོས་འཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1916ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་མཚན་ལ་དབང་ཆེན་སྟོབས་རྒྱས་ཞེས་གསོལ། དགུང་ལོ་གསུམ་པར་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་སད་དེ་སྙན་ངག་གི་ལྗགས་རྩོམ་གནང་བའི་སྐུ་ཡོན་ཁྱད་དུ་འཕགས། དགུང་ལོ་བཞི་བར་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་ཡང་སྤྲུལ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཁྲི་ལ་མངའ་གསོལ་མཛད། སྐུ་གོང་མའི་ཞལ་ཆེམས་ལྟར་རྡོ་སྦིས་ལྷ་རམས་པ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་ལ་སྦྱངས་ཤིང་། རྗེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལས་རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ། སྡེ་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ལྟར་མཚན་ལ་བསྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་ཅེས་གསོལ། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པར་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཤིང་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན། དཔོན་སློབ་བྱམས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྤྲུལ་སྐུ་ལས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མནོས། དེ་ལྟར་ལོ་ངོ་བཞིའི་རིང་དུ་འདུལ་མཛོད་དབུ་ཚད་བཅས་ལ་གསན་སྦྱངས་མཛད་དེ་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་མཐར་སོན་ཏེ་མདོ་སྨད་དུ་ཕྱག་ཕེབས། དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་པར་ཀྱཻ་རྡོར་གྲྭ་ཚང་གསར་འཛུགས་དང་། འདུ་ཁང་གསར་བཞེངས་མཛད་ཅིང་གསང་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་སྤར། དགུང་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་ཚོགས་ཆེན་ཁྲིར་བཞུགས་ཏེ་བརྩི་བཞག་དང་འཆད་ཉན་སོགས་ལ་བརྩེ་གཟིགས་དང་། སྒྲིག་ལམ་གསར་འཛུགས་དང་དག་ཐེར་མཛད། དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་པར་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་བརྒྱུད་ནས་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ཏེ་གོང་མ་བཀྭང་བཤུས་དང་མཇལ་བས་གསེར་ཡིག་གནང་། དགུང་ལོ་ཞེ་བརྒྱད་པར་གསེར་གཞོང་དུ་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཕེལ་གླིང་ཕྱག་འདེབས་གནང་། དགུང་ལོ་ང་བཞི་པར་སླར་ཡང་དབུས་གཙང་དུ་ཕེབས་ཏེ་ས་སྐྱ་དང་། ཙ་རི། དིང་རི། སྐྱིད་གྲོང་། བྲག་དཀར་རྟ་སོ།  སྤུ་ཧྲུངས།  ཏི་སེ།  མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ་སོགས་སུ་གནས་མཇལ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་བསྙེན་བཀུར། རྟེན་རྣམས་ལ་མཆོད་འབུལ། དད་ལྡན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྦྱིན་བཅས་ཀྱིས་ཐུབ་བསྟན་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་ཕུལ། དེ་ལྟར་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ལ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་དད་ལྡན་གྱི་གདུལ་བྱ་རིས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམས་ལ་ཅི་འདོད་ཀྱི་རེ་བ་སྐོང་བར་མཛད་ཅིང་། བླ་སྤྲུལ་རྣམས་ལ་དབང་ལུང་རྗེས་གནང་བཤད་ཁྲིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གནང་བ་དང་གསུང་རྩོམ་པོ་ཏི་བཞིར་ལོངས་པ་བཅས་མཛད་རྗེས་བཞག་ཡོད། ཁོང་ནི་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །
དྲ་བ།
དྲ་བ་ནི་ཨིན་ཐེར་དྲ་རྒྱའི་དོན།
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
Network
ཀ་
ཀ 1.བོད་ཡིག་གི་གསལ་བྱེད་དང་པོ། འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་མགྲིན་པ་དང༌། བྱེད་པ་མགྲིན་པ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ནང་ཕྲད། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་མེད། 2.མིང་གཞིའི་ཕོ་ཡིག་ཅིག 3.རྟགས་མཚུངས་འདྲེན་སྐབས་ག་ད་བ་ས་སྟེ་རྗེས་འཇུག་ཕོས་དྲངས་པའི་མིང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག (དཔེར་ན།) ཐབ་ཀ དཔྱིད་ཀ དཔྱིད་ཀའི་མེ་ཏོག ཐོག་ཀའི་ཁང་མིག ངེད་གཉིས་ཀས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ལྟ་བུ། 4.གྲངས་ཀྱི་མིང་མཐར་བཅུག་ན་ཚང་མའམ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པའི་དོན་སྟོན་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག (དཔེར་ན།) སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀ སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཀ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 5.རྩ་བ་དང༌། ཐོག་མ། གདོད་མ་བཅས་ཀྱི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) གཞི་ནས་དག་པ་ལ་ཀ་ནས་དག་པ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ།
ཀུན་བཟང་ལ་རིག་འཛིན་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྐོར་བ་
གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་འཁོར་རིག་འཛིན་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྐོར་བ་སྟེ། གཙོ་བོ་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་ཡབ་ཡུམ་ཞལ་སྦྱོར་རྒྱལ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བཞུགས་སྟངས་དང་འདྲ་བ་ལ་ན་བཟའ་དང་རྒྱན་མེད་པའི་གཅེར་བུར་བཞུགས་པ་དེའི་འཁོར་དུ་རིག་འཛིན་བརྒྱད་དེ། ༡སྐུའི་རིག་འཛིན་སློབ་དཔོན་འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན། ༢གསུང་གི་རིག་འཛིན་སློབ་དཔོན་འཕཀས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ། ༣ཐུགས་ཀྱི་རིག་འཛིན་སློབ་དཔོན་ཧཱུ་ཀ་ར། ༤ཡོན་ཏན་གྱི་རིག་འཛིན་སློབ་དཔོན་བི་མ་ལ་མི་ཏྲ། ༥འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རིག་འཛིན་སློབ་དཔོན་པྲ་བྷ་ཧ་སྟི། ༦་དབྱིངས་ཀྱི་རིག་འཛིན་སློབ་དཔོན་དྷ་ན་སསྐྲ་ཏ། ༧མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་རིག་འཛིན་སློབ་དཔོན་རོམྦུ་གུཧུ་ཙནྡྲ།།སྨོད་པ་དྲག་སྔགས་ཀྱི་རིག་འཛིན་སློབ་དཔོན་ཤནྟིམ་གརྦ་བཅས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་ཞིག་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཡི་དྭགས་ལ་ཟག་ཆུ་སྦྱིན་ཚུལ་
སྔོན་སློབ་དཔོན་ཛེ་ཏཱ་རི་ལྗོངས་རྒྱུར་བྱོན་པས། ཡི་དྭགས་མོ་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་ཕྲུ་གུ་ལྔ་བརྒྱའི་ཨ་མར་གྱུར་པ་ཞིག་གིས་སློབ་དཔོན་ལ།ངའི་ཁྱོ་ཕོ་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཟས་ཚོལ་བ་ལ་སོང་ནས་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ཀྱང་མ་བྱུང་།ཁྱེད་དེར་བྱོན་ན་ཁྱོད་མྱུར་དུ་མ་འོངས་ན་ཕྲུ་གུ་རྣམས་བཀྲེས་ནས་འཆིའོ་གསུངས་ཤིག་ཟེར།ཁྱོད་ཀྱི་ཁྱོ་ཕོ་དེ་ཇི་ཞིག་ལྟ་བུ་ཡོད།ཡི་དྭགས་ཐམས་ཅད་འདྲ་བར་འདུག་པས་ངས་ཤེས་སམ་གསུངས་པས།ནོར་མི་དགོས་ཏེ།ཁ་ཆེ་བ་སྣ་ཉག་པ་མིག་ཞར་བ་གཟུགས་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་དགུས་བརྒྱན་པ་ཞིག་ཡོད་ཟེར།ཁོང་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་བྱོན་པས།དགེ་ཚུལ་ཞིག་གིས་གཏོར་ཆུ་དང་གཏོར་ཟན་མང་པོ་ཞིག་དོར་ནས་སོང་བ་ལ།ཡི་དྭགས་མང་པོས་རུབ་བརྒྱབ་པའི་ཁྲོད་ན་ཁོ་རང་འདུག ཆུང་མའི་འཕྲིན་བསྐུར་རྣམས་བསྐྱལ་བས།ངས་ལོ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཉུལ་ཡང་།སྐོར་གཅིག་དགེ་སློང་ཡང་དག་པ་ཞིག་གིས་སྣབས་ལུད་ཅིག་དོར་བ་ལ་ངེད་ཡི་དྭགས་མང་པོའི་རུབ་བརྒྱབ་པས་ཅུང་ཟད་རྙེད་པ་ལས་གང་ཡང་མ་རྙེད་པ་ལ་ཟེར།ཁོ་རང་སྣབས་ལུད་རྩོད་ས་ནས་ཡི་དྭགས་གཞན་གྱིས་ལུས་ལ་རྨ་མང་པོ་གཏོད་འདུག་གསུངས།
དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དྭགས་ཀྱི་གནས་རིས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་བཀྲེས་སྐོམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གདུངས་པའི་ཚུལ་སེམས་ཐོག་ཏུ་བླང་།ད་ལྟ་རང་རེས་སྔ་དྲོ་ཙམ་ཟ་མ་མ་ཟོས་ཀྱང་།སྡུག་བསྔལ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་འདུག ལོ་གྲངས་མང་པོའི་བར་དུ་ཆུ་ཡི་མིང་ཙམ་ཡང་མི་ཐོས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་བྱེད།དེར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་སེར་སྣ་དང་།འཇུར་གེགས་ཡིན་པས་བདག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་བསགས་པ་གྲངས་ཀྱིས་མི་ཆོད།ང་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་རིས་སུ་ཅི་ནས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས་སྙམ་པ་སོགས་སྙིང་ཐག་པ་ནས་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་ཚང་བར་བསྒོམ་མོ།། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཀློང་ཆེན་སྙིང་ཏིག་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཁྲིད་ཡིག་ཀུན་བཟང་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་ན་གསུངས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ཡིན་པས་སྔགས་འདི་དག་བཏོན་ན་ཡི་དྭགས་མང་པོ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར། སྔགས་ནི་སག་པ་འདོར་བའི་ཚེ་མི་གཡོ་བ་བཀར་པོའི་རྒྱུད་ནས་གསུངས་པའི་ཟག་པ་ལུས་སྦྱིན་བྱ་བ་ནི།
མཆིལ་མ་ལ་ ཨོྃ་ཨཱ་ཤུ་ཨ་ཧ་རི་བྷྱ་སྭཱ་ཧཱ། དྲི་ཆེན་ལ་ ཨོཾ་བྷི་ཏ་ཧ་རི་བྷྱ་སྭཱ་ཧཱ། སྣབས་ལ་ ཨོྃ་སིང་ག་ན་ཧ་ར་བྷྱ་སྭཱ་ཧཱ། ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་སྤྱིར་ ཨོྃ་མ་ལ་ཧ་རི་བྷྱ་སྭཱ་ཧཱ། དྲི་ཆུ་ལ་ཨོྃ་ནུཉྩ་ཨོྃ་ཧ་རི་བྷྱ་སྭཱ་ཧཱ། ལྷག་མའི་རིགས་སྤྱི་ལ་ ཨོྃ་ཨུཙིྪཥྚཨ་ཧ་རི་བྷྱ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་སོ་སོའི་དུས་གནད་དང་མཐུན་པར་བརྗོད་པས་ཡི་དྭགས་རྣམས་ལ་ཞར་བྱུང་གི་སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་འདུག །
ཚོགས་མཆོད་ཆེན་མོ་
དེ་སྔ་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་་་སྐབས་ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད་ཉིན་ནས་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་ལྷ་ལྡན་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་འདྲ་བའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་འདུ་བ་དང་མཆོད་འབུལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་བྱེད་གསོལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཚོགས་མཆོད་ཆེན་མོ་ཞེས་སུ་གྲགས། དེ་ནི་རང་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་ཁྱི（༡༧༩༤）ལོར་མཁས་པའི་དབང་པོ་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་ཏྰ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དགོངས་རྫོགས་ཀྱི་དུས་མཆོད་གསར་འཛུགས་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག། དེའང་ཐོག་མར་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་ཉེར་གསུམ་གྱི་དགོང་ཇ་གྲལ་འཛིན་ནས་བཟུང་ཉིན་བདུན་ལས་མེད་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐུ་མཆོད་སོགས་རིམ་སྣོན་ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཆགས། ཕྱིས་སུ་བོད་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད་ཉིན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དགོང་ཇ་གྲལ་འཛིན་གནང་བ་ནས་བཟུང་ཚོགས་མཆོད་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྲངས་ཆིག་ཁྲི་ཡས་མས་འདུ་འཛོམས་ཐོག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་མང་ཇ་འགྱེད་དངུལ་བཅས་པའི་གཏོང་སྒོ། དེ་མིན་འབྱོར་ལྡན་ཁག་གི་ཐེབས་སྦྱར་འཕར་འགྱེད། གཞན་ཡང་འབྲས་སྤུངས་ཚོགས་ཆེན་ཞལ་ངོས་ལྷ་སའི་ཁྲིམས་བདག་བྱེད་སྲོལ་སོགས་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་ཕལ་ཆེར་མཚུངས་ཀྱང་། སེ་འབྲས་དགེ་འདུན་གྲངས་ཚད་སྨོན་ལམ་ནང་བཞིན་མང་པོ་མེད་ལ་འབྱོར་ལྡན་ཁག་གི་བསྙེན་བཀུར་ཞུ་མིའང་སྨོན་ལམ་ལས་ཉུང་བ་ཡོད། ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཉིབ་དགོངས་རྫོགས་ཀྱི་དུས་མཆེད་དངོས་གཞིར་བརྟེན་དགེ་འདུན་ཚོར་འགྱེད་དངུལ་འཕར་མ་དང་། ཇ་ཐུག་སོགས་གཟབ་ཅིང་རྒྱས་པའི་བསྙེན་བཀུར་བྱ་སྲོལ་ཡོད་པ་མ་ཟད། དད་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚོགས་མཆོད་རིང་དང་ལྷག་པར་དེ་ཉིན་ཕྱག་མཆོད་སོགས་གང་ལེགས་བྱ་སྲོལ་ཡོད། ལོ་ལྟར་ཚོགས་མཆོད་རིང་གདན་ས་གསུམ་གྱི་དགེ་བཤེས་མི་གྲངས་བརྒྱད་ཀྱིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་འཇོག་པ་དང་། ཚོགས་མཆོད་རིང་དམ་བཅའ་འཇོག་མཁན་གྱི་དགེ་བཤེས་དེ་རྣམས་ལ་ཚོགས་རམས་དགེ་བཤེས་ཟེར།
ཚེ་རིང་བསམ་གྲུབ།
ཚེ་རིང་བསམ་གྲུབ་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
ཚེ་རིང་འགྱུར་མེད།
ཚེ་རིང་འགྱུར་མེད་ནི་བལ་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ཡོད་པའི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
བྱེས་འབྱོར་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རིག་པའི་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རིམ།
བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ།
ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་གླིང་པ།
ཤོག་ངོས་འདི་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་གླིང་པའི་ངོ་སྤྲོད་ལ་མཐུད་ཐུབ་མ་སོང་།
མཚོ་སྔོན་པོ།
མཚོ་སྔོན་པོ་ནི་དེང་གི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་མཚོ་ཞིག ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོ་ཅེས་ཀྱང་བྱ།
ལོ་རྒྱུས།
མཚོ་སྔོན་པོ་ནི་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དང་ཐག་ཉེ་ཞིང་
ག
ག 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་གསུམ་པ། འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་མགྲིན་པ་དང༌། བྱེད་པ་མགྲིན་པ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ནང་ཕྲད་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་ལྡན། 1.མིང་གཞིའི་མོ་ཡིག་ཅིག 2.སྔོན་འཇུག་གི་མ་ནིང་ཡི་གེ་ཞིག 3.རྗེས་འཇུག་གི་ཕོ་ཡིག་ཅིག 4.རྟགས་མཚུངས་འདྲེན་སྐབས་རྗེས་འཇུག་མོ་ཡིག་གིས་དྲངས་པའི་མིང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཐང་ག།གསུམ་ག་ལྟ་བུ། 2.(བསྣན་ཚིག) ལས་ཚིག་ལ་ལའི་མགོར་སྦྱར་ན་བྱུང་མི་སྲིད་པའི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།)  ཁྲིམས་དང་འགལ་ག་ལ་རུང་།   ས་བོན་མ་བཏབ་པར་མྱུ་གུ་ག་ལ་སྐྱེ།   དཀའ་ངལ་མེད་པ་ཞིག་ག་ལ་སྲིད་ལྟ་བུ། འདི་གང་དུ་ཞེས་པ་དང་ཕལ་ཆེར་དོན་འདྲ། 3.སྤྱི་སྒྲའི་དོན་དུ་འཇུག་པ་ནི། (དཔེར་ན།) ག་དུས།   ག་ཚོད།   ག་རེ།   ག་རུ།  ག་འདྲ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
ང་
ང 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་བཞི་པ་འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་མགྲིན་པ་སྣ་དང་བཅས་པ་དང༌། བྱེད་པ་མགྲིན་པ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ནང་ཕྲད་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་ལྡན། 2.མིང་གཞིའི་ཤིན་ཏུ་མོའི་ཡི་གེ་ཞིག 3.རྗེས་འཇུག་མོ་ཙམ་གྱི་ཡི་གེ་ཞིག 4.གྲངས་འབོར་ལྔ་བཅུ་དང་དེའི་གཅིག་གནས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་འཇུག་རྒྱུའི་ཚིག་ཕྲད་ཅིག་སྟེ། (དཔེར་ན།) ལྔ་བཅུ་ང་ལྔ། ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་ལྟ་བུ། 5.(ཚབ་ཚིག) བདག་གམ་རང་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། (དཔེར་ན།) མི་རྒན་པོ་ང། ང་རང་བོད་ཀྱི་མི་ཡིན། ང་རང་རི་མོ་པ་ཞིག་ཡིན་ལྟ་བུ།
ཀུན་ཡང་ཆུ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གྱུར་
གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་དེབ་མང་པོའི་ནང་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་འདི་ཐོག་མར་ཆུས་གང་བའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཚོ་ཆུ་དེ་རྣམས་ཀོང་པོ་སྨད་ཀྱི་རྒྱ་ལ་སེང་གཏམ་ཟེར་བའི་རིའི་ཁོག་པ་བརྡོལ་ནས་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཨ་སམ་དང་། བྷམ་ག་ལ་བརྒྱུད་ཧིན་དྷུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་འབབ་པ་ནས་རིམ་གྱིས་སྐམ་ས་དང་། ནགས་ཚལ་སོགས་ཆགས་པ་ཡིན་ཞེས་ཤོད་སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟར་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་རྗེས་རི་འཛེགས་ལུས་རྩལ་པ་དང་། ཚན་རིག་མཁས་པ་མང་པོས་སྟོད་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་གྱི་ཇོ་མོ་གླང་མའི་རི་རྩེར་ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་རྟོག་ཞིབ་དང་བརྟག་དཔྱད་བྱས་སྐབས་ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར་ལྔའི་སྔོན་ནས་བྱེ་བ་གསུམ་གྱི་གོང་བར་གྱི་ས་གཤིས་དུས་སྐབས་སོ་སོའི་གཡའ་རྡོའི་ཆགས་རིམ་ནང་དུ་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་དུ་འཚོ་བ་བསྐྱལ་བའི་ཉ་དང་། བྱི་རུ། མཚོ་རྩ་སོགས་སྲོག་ཆགས་དང་། རྩི་ཤིང་གི་འགྱུར་རྡོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་རྙེད་པ་དེའི་ཐོག་ནས། ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་དུ་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་ཁུལ་དེ་མཚོ་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པར་ར་སྤྲོད་བྱུང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་། ས་བབས་དེ་ལས་དམའ་བའི་དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་སོགས་སྐབས་དེར་ཆུས་གང་བའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པར་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། ཞིབ་ཆ《དྲི་བ་ཁྲི་བཅུ》ཞེས་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་དཔེ་དེབ་ཨང༨པར་གཟིགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རྒྱལ་ཁམས་བསྐོར་བའི་སྣང་ཚུལ་
རྒྱལ་ཁམས་བསྐོར་བའི་སྣང་ཚུལ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། ཞིང་ཆེན་སོ་སོས་བདམས་པའི་འཐུས་མི་ལས། །
ཡིན་མིན་བརྟག་པའི་ཚུལ་བཞིན་འགྲིམ་བྱས་ནས། །
གང་ཞིག་མང་པོའི་ཕྱོགས་སུ་ཐག་གཅོད་པ། །
དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་དང་མེ་གོའི་སྲོལ་ལུགས་ཉིད། །
ཡུལ་གྱི་ཡོང་འབབ་གཞུང་ས་ཁོ་ནར་དབང་། །
གཞུང་གི་དབང་ཐག་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གིས་གཅོད། །
དེ་ཡི་བསྐོ་བཞག་འབངས་ཀྱིས་བྱེད་པ་དེ། །
མི་དྲག་མཐོན་པོའི་རིགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ལ། །
ཡོན་ཏན་ཚོད་ལ་དཔག་པའི་གྲལ་བྱས་ནས། །
འདི་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཉི་མའི་ཁབ་ཀྱི་སྲོལ། །
ཕོ་ལུས་ཐོབ་ཚད་རྒྱལ་པོའི་གཡོག་པོ་སྟེ། །
མོ་ལུས་ཐོབ་ཚད་བཙན་པོའི་བཙན་མོ་ཉིད། །
ཡོད་ཚད་ཐམས་ཅད་རྗེ་ཡི་དཀོར་རྫས་ཡིན། །
ཙནྡྲ་ཤམ་ཤེར་མ་ཧཱ་ར་ཛའི་སྲོལ། ། (བལ་ཡུལ)
ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་སྦེད་པ་ཟབ་མོར་རློམས། །
ཀུན་ལ་དོགས་པ་ཟ་བ་གྲུང་པོར་བྱེད། །
རྙིང་པ་ཐམས་ཅད་ལྷ་ཡི་སྲོལ་དུ་བསྒྲགས། །
གསར་བ་ཐམས་ཅད་བདུད་ཀྱི་འཕྲུལ་དུ་སེམས། །
ངོ་མཚར་ཕལ་ཆེར་ཐན་ལྟས་ཉིད་དུ་བསྒོམས། །
ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཏྲི་བྷོ་ཊ་ཡི་སྲོལ། །
འདི་ནི་ད་ལྟའི་བར་དུ་རང་རེའི་སྲོལ། །
ཀུན་ལ་ཕན་པའི་ངོ་མཚར་རྫས་འཕྲུལ་དང་། །
གཅིག་གི་ཟླ་བ་གཅིག་ཀྱང་སླེབས་པར་ངེས། །
ཁ
ཁ 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་གཉིས་པ། འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་མགྲིན་པ་དང༌། བྱེད་པ་མགྲིན་པ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ཕྱེ་བ་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆེན་སྒྲ་མེད། 1.2མིང་གཞིའི་མ་ནིང་ཡི་གེ་ཞིག 2.མིང་སྔོན་གྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཁ་དོག ཁ་འཐོར། ཁ་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 3.རྟགས་མཚུངས་འདྲེན་སྐབས་རྗེས་འཇུག་མ་ནིང་གིས་དྲངས་པའི་མིང་མཐའ་ཞིག་སྟེ། (དཔེར་ན།)  དགུན་ཁ།  གཏེར་ཁ།   གསོལ་ཁ། 4. སྐྱེ་འགྲོའི་ཟས་ཟ་བ་དང་སྨྲ་བའི་སྒོ་སྟེ། (དཔེར་ན།) ཁ་ལྐུགས་པ། བོང་བུའི་ཁ་ནས་གསེར་བསྐྱུག་མི་ཡོང༌ཞེས་པ་ལྟ་བུ།   མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ངག་འདོན་དང༌། གཏམ་གྱི་འབྱུང་གནས། བདུད་རྩིའི་རྟེན། མུ་ཁ། སྨྲ་བའི་སྒོ། སྨྲ་བྱེད། ཞལ། ཟ་བྱེད། གསུང་བྱེད་བཅས་སོ། ། 4.1.ཁ་དང་འདྲ་བའི་ཡོད་བྱད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཏེ། (དཔེར་ན།) སྣོད་ཀྱི་ཁ།  ཕོར་བའི་ཁ།   བུམ་པའི་ཁ།  ཤེལ་དམ་གྱི་ཁ་གཅོད་པ་ལྟ་བུ། 5. མདུན་ཕྱོགས་དང་སྔོན་གྱི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) ཁང་པ་ཕན་ཚུན་ཁ་སྤྲོད་པ།  ཁ་ཕྱོགས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 6. ཉེ་འགྲམ་གྱི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) མཚོ་ཁ།  གཙང་པོའི་ཁ། 7. སྟེང་ངམ་སྒང་གི་ཕྱོགས་ཆའི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) ཁྲི་ཁ།  དཔེ་ཆ་ཅོག་ཙེའི་ཁ་ལ་བཏིང་བ། 8.དུས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་ཁ། ལས་ཀ་བྱེད་ཁར་བསམ་བློ་གཟབ་གཟབ་གཏོང་དགོས། 9. སྐད་ཆའམ་ངག་གི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) རྫུན་ཤོད་མཁན་གྱི་ཁ་ལ་མཉན་རྒྱུ་མེད། གྲོས་བསྡུར་བྱེད་མི་ཚང་མ་ཁ་མཐུན་པ། 10.སྒོ་ཕྱུགས་ཀྱི་ལོ་ཚད་དེ། (དཔེར་ན།)  གཡག་ཁ་རྒན།   རྟ་ཁ་ཆུང༌། 11.རས་ཀྱི་འཇལ་ཚད་ཞེང་དཀྱུས་འདྲ་བ་ཞིག་ (དཔེར་ན།) རས་ཁ་གང༌། གོས་ཆེན་ཁ་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
མྱང་སྨད་བསམ་སྡིངས
མྱང་སྨད་བསམ་སྡིངས་དགོན་ནི། མཁས་གྲུབ་ཁྱུང་པོ་རྣལ་འབྱོར་ནས་རིམ་པར་བརྒྱུད་པའི་སློབ་མ་མཁས་བཙུན་གཞོན་ནུ་གྲུབ་ཀྱིས་ཕྱག་བཏབ། དྭགས་ཤངས་ཆུ་བོ་གཉིས་འདྲེས་ཀྱི་དགོན་གནས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཚུལ་མྱང་ཆོས་འབྱུང་དུ་གསལ་ལོ། །དགོན་གནས་དེ་ཧ་ལམ་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གསར་དུ་བཞེངས་པ་ལགས་སོ། །
ཀུན་རིག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཆོ་ག་
ཀུན་རིག་གི་སྒྲུབ་མཆོད་ཆ་ཚང་གི་མིང་གཞན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀུན་རིག་
རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་རྒྱུད《དེ་ཉིད་བསྡུས་པ》ལ་ནང་གསེས་དུམ་བུ་བཞི(༡རྡོར་དབྱིངས། ༢་ཁམས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ། ༣་འགྲོ་འདུལ། ༤དོན་གྲུབ)ཡོད་པ་ལས། དུམ་བུ་གཉིས་ངན་སོང་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས《བཅོམ་ལྡན་འདས་ངན་སོང་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ》ནས་གསུངས་པའི་ལྷ་ཞིག་གི་མཚན་ཡིན། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཀུན་རིག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་ཟེར། འདི་ལ་སྤྱི་བཀའ་དང་ཟུར་བཀའི་དབང་གཉིས་ཡོད་པའི་སྤྱི་བཀའི་དབང་ནི་མི་ཏྲ་བརྒྱ་རྩའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལྷ་དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པར་ཡོད་ཅིང་། ཟུར་བཀའི་དབང་ནི་ཐོ་ཡོན་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཡེ་ཤེས་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད་པའི《དཀྱིལ་ཆོག་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ》དང་། ས་སྐྱ་བློ་གཏེར་དབང་པོས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་གནང་བའི《ཆོག་སྒྲིགས》པོད[ཆ]པའི་ནང་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཡར་འབྲོག་བསམ་སྡིངས
ཡར་འབྲོག་བསམ་སྡིངས་དགོན་པ་ནི། ཡར་འབྲོག་སྣ་དཀར་རྩེའི་ཤར་ངོས་སུ་ཀི་ལོ་མི་ཊ་༡༠ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད། བོ་དོང་ལུགས་ཀྱི་དགོན་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དགོན་བདག་བླ་མ་ནི་བསམ་སྡིངས་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་རྣམས་ཡིན་ཞིང་། བོ་དོང་ལུགས་ཉམས་བཞེས་མཛད་མཁན་ཞིག་གོ། །
བསྟན་པ་དར་རྒྱས།
བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ནི་ཨ་མདོ་རྨ་ཆུ་ནས་ཡིན་པའི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད། ཁོས་ད་ལྟ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གླུ་གཞས་ལེན་བཞིན་ཡོད།
༡༩༤༡ལོ།
༡༩༤༡ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཀུན་དགའ།
གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ཕ་ཡུལ་དུ་འབོད་པའི་ཁམས་སྡེ་དགེ་ནས་སྐྱེས་པའི་ན་གཞོན་གཞས་པ་ཀུན་དགའ་ཆུང་དུས་ནས་གཞས་གཏོང་རྒྱུར་དགའ་བར་མ་ཟད།ཁོ་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་སྐད་ངག་བདེ་མོ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། 1999ལོར་ཁོ་རང་ཟི་ཁྲོན་དར་མདོ་ལས་བྱེད་སློབ་གྲྭ་ནས་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་ཟི་ཁྲོན་རོལ་མོ་སློབ་གླིང་དུ་སོང་ནས་ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་རོལ་མོའི་ཤེས་བྱར་ཟབ་སྦྱོང་བྱས། རྗེས་སོར་གཞས་པ་གྲགས་ཅན་ཡ་ཏུང་གིས་ཁོའི་གླུ་སྐད་ལ་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་པར་མ་ཟད་གཞས་པ་ཀུན་དགའ་ཁོ་རང་གི་ཆེས་ཐོག་མའི་སློབ་མར་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རེད། ཁྲིན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མ་གཞི་ནས་ཆེད་ལས་དང་ལས་ཞོར་གང་རུང་གི་རོལ་མོ་སྒྱུ་རྩལ་པ་གྲགས་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་རྐྱེན་སྒྱུ་རྩལ་འདིའི་རིགས་ཀྱི་ལས་དང་པོར་འཇུག་མཁན་གྱི་གཞས་པ་གཞས་མ་གང་རུང་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་དེ་ནི་རང་ཉིད་རིམ་གྱིས་འཚར་ལོངས་སམ་བསྐྱེད་བསྲིང་གི་ཁོར་ཡུག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་རེད།གཞས་པ་ཀུན་དགས་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་དམ་འཛིན་དང་དགའ་ཕྱོགས་འཚོལ་སྙེག་གི་འདུན་པ་ལྷུར་ལེན་བགྱིས་པས།དུས་ཡུན་རིང་པོ་མ་འགྱངས་པར་ཁོ་རང་གི་ཆེད་སྒྲིག་བརྙན་འཁོར་ཐོག་མ་རེ་སྒུག་ཅེས་པ་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་རྗེས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་མི་སྤུན་ཟླ་དག་གཙོ་བྱས་རྒྱལ་ནང་དུ་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་ཐོན་པ་རེད།དེའི་འཕྲོར་ཁོས་སློབ་དཔོན་ཡ་ཏུང་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་དགེ་སློབ་ཟུང་གི་ཆེད་སྒྲིག་བརྙན་འཁོར་རེ་སྒུག་ཅེས་པ་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས།ད་དུང་ཁོ་རང་གི་ཆེད་སྒྲིག་བརྙན་འཁོར་རྒྱུད་དྲུག་པི་ཝང་ཞེས་པ་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་རྗེས་རྒྱལ་ནང་དུ་ཁས་ལེན་དང་གདེང་འཇོག་གི་ཚ་རླབས་གསར་པ་ཞིག་བསླངས་པར་མ་ཟད་ཉན་མཁན་དང་ལྟ་མཁན་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཁོའི་ཆེད་སྒྲིག་བརྙན་འཁོར་བཞི་པ་ལེགས་འགྲུབ་འབྱུང་པར་སྙིང་ཁོང་ནས་རེ་སྒུག་བྱས་ཡོད།།
སྐྱེ་དགུ་དགོན་པ
། སྤྱི་ལོ་༡༣༩༨ལོར་ས་སྐྱ་བླ་ཆེན་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་རྒ་སྟོད་སྐྱེ་རྒུ་མདོ་རུ་ཕེབས་ནས་ས་སྐྱའི་ལམ་འབྲས་གཙོར་སྐྱ་སེར་མང་པོར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཕངས་མེད་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་དགོན་གནས་འདུ་ཁང་གསར་རྒྱག་གིས་ས་སྐྱ་པའི་གྲུབ་མཐར་བསྒྱུར་པ་མ་ཟད། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུ་ས་སྐྱའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་མོ་ཞིག་ཏུ་གྲགས་སོ།
སྟོབས་རྒྱལ།
སྟོབས་རྒྱལ་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
ཇ
ཇ 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་བདུན་པ། འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་རྐན་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་དབུས། ནང་གི་རྩོལ་བ་རྐན་ལྕེ་གཉིས་ཕྲད་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་ལྡན། 2.མིང་གཞིའི་མོ་ཡིག་ཅིག 3.འཐུང་རྒྱུར་རུང་བའི་ཤིང་ལོ་ཞིག་དང༌། དེ་ཉིད་ཆུས་སྦངས་པའམ་ཆུ་ལ་བསྐོལ་ནས་བྱུང་བའི་ཁུ་བ་སྟེ། (དཔེར་ན།) རྒྱ་ཇ། མར་ཇ། འཐུང་ཇ། རྒྱུན་ཇ། ཇ་དཀྲུག་པ། ཇ་འཐོག་པ། ཇ་བླུག་པ་ལྟ་བུ།
ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས།
ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་ནི་སྤྱི་ལོ༡༩༢༢ལོར་བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་ལྷ་རྩེ་རྫོང་ལྷ་རྩེ་སྨོན་སྐྱིད་པའི་ཁྱིམ་དུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བདུན་པ་ནས་བཅུ་དྲུག་བར་སྔ་རྗེས་སུ་ལྷ་རྩེ་ཁུལ་གྱི་སྒེར་གཉེར་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། དེ་ནས་ལྷ་རྩེ་ཆོས་སྡེའི་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་དང་གཙང་སྟོད་པ་ཆོས་གླིང་གི་མཁས་དབང་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ལགས་སོགས་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན།
དགུང་ལོ་ཉི་ཤུར་ཕེབས་སྐབས་ཡུམ་གྱི་གཞིས་ཆབ་སྤེལ་ལ་བུ་དོད་དུ་ཕེབས་པ་ནས་བཟུང་མཚན་གྱི་མགོར་ཆབ་སྤེལ་ཞེས་པའི་ཁྱིམ་མིང་འཇགས་ཤིང་དེ་ནས་བཟུང་འགག་པ་དང་། རྫོང་སྡོད། ལས་བྱ། ཚྭ་ཤོད་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་མཛད།
སྐྱིད་གྲོང་རྫོང་དུ་བཞུགས་པའི་ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལྡན་ཆོས་འཁོར་དགོན་གྱི་དགེ་བཤེས་མཁས་དབང་ནོར་བུ་བཀྲ་ཤིས་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ཏེ་སྙན་གཞུང་མེ་ལོང་མའི་དཀའ་གནད་ལ་ཟབ་ཁྲིད་དོགས་གཅོད་དང་འབྲེལ་དོན་རྒྱན་སོ་ལྔའི་དཔེར་བརྗོད་ཞིབ་ཚགས་བརྩམས་འབུལ་མཛད་པ་སོགས་རྩོམ་རིག་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད།
བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་བྱས་རྗེས།སྤྱི་ལོ༡༩༥༣ལོར་གཞིས་རྩེ་སློབ་ཆུང་གསར་དུ་བཙུགས་རྗེས་ཐོག་མར་སློབ་དོན་ཀྲུའུ་རིན་དང་དེ་ནས་དོན་བྱེད་ཁང་ཚུགས་སྐབས་དེ་གའི་རྒྱུན་ཨུ་དང་།རིག་སློབ་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཅིག་ལྕོགས་མཛད།
༡༩༦༠ལོ་ནས་བཟུང་སྔ་རྗེས་སུ་གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་དང་།ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྲིད་གྲོས།བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་བཅས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་དང་།རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་མཛད་མྱོང་།སྤྱི་ལོ༡༩༨༡ལོ་ནས་༡༩༨༧ལོའི་བར་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་མཛད་ཅིང་། སྤྱི་ལོ༡༩༨༡ལོ་ནས་༡༩༩༣ལོའི་བར་ལྗོངས་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་མཉམ་ཚོགས་སྐབས་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་མཛད།
སྤྱི་ལོ་༡༩༨༣ལོ་ནས་༡༩༨༧ལོའི་བར་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པ་མཛད་པ་དང་སྤྱི་ལོ་༡༩༨༧ལོར་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པའི་གོ་མིང་བཞེས།སྤྱི་ལོ༡༩༩༡ལོར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་ནས་དམིགས་བསལ་ཕོགས་སྣོན་གྱི་བྱ་དགའི་གཟེངས་བསྟོད་ལག་འཁྱེར་བསྩལ།
སྤྱི་ལོ༡༩༩༨ལོར་ལས་འཁྱུར་ངལ་གསོ་མཛད་དེ་༡༩༩༩ལོར་བོད་ལྗོངས་སློབ་ཆེན་གྱི་གདན་ཞུས་ལྟར་བོད་རིགས་རབ་འབྱམས་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་གཙོ་ཁྲིད་སློབ་དཔོན་མཛད་པ་མ་ཟད་གཞན་ཡང་རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་དང་།ལྗོངས་མི་དམངས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་རིན་གཞོན་པ་སོགས་གནང་མྱོང་།
བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཐད༼བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག༽དང་༼ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ༽སོགས་བོད་ཡིག་དུས་དེབ་ཐོག་དཔྱད་རྩོམ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་སྤེལ་མཛད་པའི་ནང་ནས་༼བོད་ཀྱི་ལྷ་གསོལ་བསང་གཏོང་གི་ཡུལ་གོམས་སྐོར་ཅུང་ཟད་གླེང་བ༽ཞེས་པར་༡༩༩༠ལོར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་དུས་དེབ་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་བརྩམས་བྱ་དཔྱད་བསྡུར་སྐབས་བོད་ཡིག་དཔྱད་རྩོམ་རིག་པ་དང་པོའི་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང་།དེ་མིན་༼གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་རང་གི་མི་ཞིག་ཡིན༽ཞེས་པར་༡༩༨༦ལོར་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཙན་རིག་ཁང་གི་དཔྱད་རྩོམ་དཔྱད་བསྡུར་གྱི་ཨང་དང་པོ་ཐོབ།
གཞན་ཡང་༼བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ༽སོགས་དུས་དེབ་ཕལ་ཆེའི་ནང་སྙན་ངག་དང་། དཔྱད་གཏམ། བརྩམས་སྒྲུང་།ལྷུག་རྩོམ་སོགས་རྩོམ་རིག་གི་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་སྤེལ་མཛད་པ་ལས་ཀ་ཕྲེང་སྙན་ཚིག༼བསིལ་དུས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས༽ཞེས་པར་༡༩༨༡ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྐབས་དང་པོའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་གསར་རྩོམ་དཔྱད་བསྡུར་སྐབས་གསར་རྩོམ་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང་།སྒྲ་རྒྱན་སྙན་ངག་༼ལྷ་ས་སྐྱིད་གླུ༽ཞེས་པས༡༩༨༥ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྐབས་གཉིས་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་གསར་རྩོམ་དཔྱད་བསྡུར་ནང་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་གྱི་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང་།གཞན་ཡང་ཞིང་ལྗོངས་ལྔའི་བོད་ཡིག་གསར་རྩོམ་དཔྱད་བསྡུར་སྐབས་བྱ་དགའ་རིགས་གཉིས་དང་།ལྗོངས་རིམ་པའི་བྱ་དགའ་ཐེངས་བདུན་བཅས་ཐོབ་པ་ལགས།
བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཐད་ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་བརྒྱ་ལོང་བའི༼བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ༽ཞེས་པ་ལྷན་རྩོམ་མཛད་པ་ཅན་དང་།༼གཏམ་མཛོད་མེས་པོའི་ཞལ་རྒྱུན༽ཞེས་པ་ཡིག་འབྲུ་ཁྲི༡༦ལྷག་ཅན།༼ཕུ་བོས་ནུ་བོར་བཏམས་ཤིང་བསྟན་པའི་མདོ་རྩ་འགྲེལ༽ཞེས་པ་ཡིག་འབྲུ༡༠ཙམ་ཡོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་པའི༼ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས༽ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་༤༠བདག་ཉིད་ཅན་དང་།
དེ་མིན༼ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མ༽ཞེས་པའི་དོན་ཚན་༦༤ལ་ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་༡༥ཙམ་ཡོད་པ་སོགས་སྒེར་དང་ཐུན་མོང་དུ་རྩོམ་བསྒྲིགས་མཛད་པའི་གསུང་རྩོམ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་གཟུ་བོར་གནས་པའི་མཁས་པ་རྣམས་དང་།བློ་གསལ་དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གསོས་སུ་སྨིན་པར་ལགས་སོ།།ཁོང་གིས་སྔ་གཞུག་ཏུ་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པ།བོད་ལྗོངས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།ཀྲུང་གོའི་རྩོམ་པ་པོའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་དང་།ཀྲུང་གོའི་རྩོམ་པ་པོའི་ལྷན་ཚོགས་བོད་ཡན་ལག་ཚོགས་པའི་མཚན་འཛིན་ཀྲུའུ་ཞི་སོགས་མཛད་མྱོང་།
ཡོང་ཁུངས། ཁམས་པའི་དྲ་བ། ༼རྩོམ་སྒྲིག་འགན་ཁུར་བ་ཨོ་རྒྱན་དོན་གྲུབ།༽
སྐར་པ་བསྟན་དར།
སྐར་པ་བསྟན་དར་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
ཐ
ཐ 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་བཅུ་པ། འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་སོ་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་རྩེ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ཕྱེ་བ་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆེན་སྒྲ་མེད། 2.མིང་གཞིའི་མ་ནིང་གི་ཡི་གེ་ཞིག 3.རིམ་པ་བརྩིས་པའི་མཇུག་མཐའ་འམ་དམན་པའི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ། དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུང(དཔྱིད་ཟླ་གསུམ་པ)མི་ཐ་ཤལ་བ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
ཏ
ཏ 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་དགུ་པ། འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་སོ་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་རྩེ། ནང་གི་རྩོལ་བ་སོ་དང་ལྕེ་རྩེ་ཕྲད་པ་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་མེད། 2.མིང་གཞིའི་ཕོ་ཡིག་ཅིག
ཆ
བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་དྲུག་པ།
འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་རྐན་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་དབུས། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ཕྱེ་བ་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆེན་སྒྲ་མེད།
མིང་གཞིའི་མ་ནིང་ཡི་གེ་ཞིག
བརྗོད་བདེའི་དབང་གིས་དྲངས་པའི་མིང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག (དཔེར་ན།)སྐད་ཆ། རྒྱན་ཆ། དཔེ་ཆ། མཚོན་ཆ། ཡིག་ཆ། རས་ཆ། ལག་ཆ་ལྟ་བུ།
ཟུང༌ངམ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཏེ།
(དཔེར་ན།) ཆ་སྒྲིག་པ། ཆ་འགྲིག་པ། ཆ་མིན་ཡ་མིན། ལྷམ་ཆ་གཉིས། གདུང་མ་རིང་ཐུང་ཕྲ་སྦོམ་ཆ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ།
རྒྱུས་མངའི་དོན་ཏེ།
(དཔེར་ན།) ཆ་མ་མཆིས། གར་སོང་ཆ་མེད། སང་ཕོད་ཐན་པ་གཏོང་མིན་ད་ལྟ་ཆ་མ་འཚལ་ལྟ་བུ།
དུམ་བུའམ་ཚན་ཁག་གི་དོན་ཏེ།
(དཔེར་ན།) བརྒྱ་ཆ། སྟོང་ཆ། སྟོད་ཆ། སྨད་ཆ། ཐོབ་ཆ། ཆག་ཆ། འཕར་ཆ། ཟླ་བའི་དཀར་ཆ། བྱི་ལ་ནི་གཅན་གཟན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པ་རེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ།
ངག་འཕྲིན་དང་ཡིག་བསྐུར་གྱི་དོན་ཏེ།
(དཔེར་ན།) ཆ་སྐུར་བ། ཕན་ཚུན་གྱི་བར་དུ་ངག་ཐོག་ནས་ཆ་འབུལ་བ་ལྟ་བུ།
ཞེང་ཚད་དམ་ཚད་ཀྱི་དོན་ཏེ།
(དཔེར་ན།) ལྷའི་ཆ་ཚད་ལྟ་བུ།
ཀུན་རིག་རྩ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་
《ངན་སོང་སྦྱོང་རྒྱུད》ནས་གསུངས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་མི་འདྲ་བ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་ཚན་དང་པོ། སྦྱོང་རྒྱུད་བརྟག་པ་དང་པོ་ནས་གསུངས་པའི་ཀུན་རིག་རྩ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྷ་བརྒྱ་དང་དགུ་ཡོད་པ་སྟེ། དབུས་སུ་ཀུན་རིག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། ཕྱོགས་བཞིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞི་མཚམས་བཞིར་ཡུམ་བཞི། ཕྱོགས་བཞིའི་རྩིབས་བཅུ་དྲུག་ལ་སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག། ཕྱིའི་མཚམས་བཞིར་ལྷ་མོ་བཞི་སྒོ་བཞིར་སྒོ་སྲུང་བཞི། ཕྱི་ཡི་ཁྱམས་ནང་མ་ལ་སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག། ཁྱམས་བར་མ་ལ་སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག་ཁྱམས་ཕྱི་མ་ལ་ཉན་ཐོས་བཅུ་དྲུག། དེའི་བར་བར་དུ་རང་རྒྱལ་བཅུ་གཉིས། ཕྱིའི་སྒོ་བཞིར་ཁྲོ་བོ་བཅུ་དྲུག་བཅས་ཞིབ་པར་གོང་གསལ་གྱི་མངོན་རྟོགས་ཆོ་ག་ཁག་ལ་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀུན་ཤེས་ཀོོ྆ཎྜི་ནྱ་
སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སློབ་མའི་ནང་ནས་ཐོག་མའི་སློབ་མ་འཁོར་ལྔ་སྡེ་ཡིན་ཅིང་། འཁོར་ལྔ་སྡེའི་ནང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོག་མར་ཐོབ་མཁན་ནི་ཀུནཤེས་ཀོའུ་ཌི་ནྱ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བོད་མིི་ལ་རྒྱ
ད་ས་དང་་ང་ང ག་ར་ེ་ད་ང་་ང་ང་ང་ག་ང་ང ང་ང ད་ད་ད་ང་ང་གབགད་་ས་ར་ད་ད
མགོན་པོ།
མགོན་པོ་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
གངས་བཞུགས།
གངས་བཞུགས་ནི་ཨ་མདོ་རྔ་བ་ནས་ཡིན་པའི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་ཁོས་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཉི་མའི་ཚོ་བ་གླུ་གར་གླིང་ཞེས་པའི་ནང་མ་ཁང་ཞིག་གཉེར་ཡོད་ཅིང་། ཆེད་བསྒྲིགས་ལ་ཟླ་འོད་འོག་གི་ཕོ་བྲང་པོ་ཏྰ་ལ་དང་མཛེས་སྡུག་གི་མཐོ་སྒང་དམར་པོ། མ་ཎི་ཚེ་འཁོར་སོགས་ཡོད།
རྒྱལ་པོ།
རྒྱལ་པོ་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
ཀུན་བཤད་ཀྱི་མིང་
དེ་སྔོན་བོད་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ཆ་ཚང་བའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་རྗེས་སློབ་མས་ངག་ཐོག་ནས་སྒྲ་མདོའི་གཞུང་ཆ་ཚང་གི་ས་རིས་རྒྱུགས་ཕུལ་དགོས་ཤིང་། རྒྱུགས་ཐོན་པ་རྣམས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀུན་བཤད་ཀྱི་མིང་འདོགས་པ་གནང་སྲོལ་ཡོད། དེ་ནི་སྒྲ་རིག་པ་སློབ་གཉེར་ཐོན་པའི་མཚན་གནས་མཚོན་བྱེད་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ་
ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1792ལོར་རེབ་གོང་གཉན་ཐོག (དེང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཐུན་རིན་རྫོང་ཁོངས )ཏུ་ཡབ་ཀླུ་འབུམ་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་དང་། ཡུམ་མཁར་མོ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཤིང་མོ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1855ལོར་སྐུ་གཤེགས། དགུང་ལོ་བདུན་པར་རྒྱལ་དབང་དང་། གོང་མ་ཀྱཱ་ཆིང་། ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སོགས་ཀྱིས་ཐུགས་ཁུར་ཆེར་བཞེས་མཛད་དེ་ལྷ་སའི་ཇོ་ཤཱཀ་རྣམ་གཉིས་སོགས་རྟེན་གཙོ་ཁག་གི་སྤྱན་སྔར་མཚན་བྱང་དཀྲུགས་ཏེ་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་པོའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་མེད་ངེས་བརྙེད་བྱུང་སྟེ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་མཛད། ལོ་དེར་ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ཉི་མ་ཞེས་གསོལ་། ལྷ་རམས་པ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ནས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་སྦྱོར་གསུམ་ལེགས་པར་སྦྱངས། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་ལ་གུང་ཐང་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་ལས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པར་དབུས་འགྱུར་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཇོ་ཤཱཀ་རྣམ་གཉིས་དང་རྒྱལ་དབང་བཅས་ལ་དངོས་འབུལ་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ཕེབས་ཏེ་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་བཟང་པོ་དང་མཇལ་ཏེ་ཚེ་དབང་སོགས་གསན་ཅིང་འབུལ་ནོམ་རྒྱ་ཆེན་ཕུལ་བ་དང་དགེ་འདུན་ཡོངས་ལ་མང་འགྱེད་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་བསྟར་ཅིང་། གཙང་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ཏེ་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་དགེ་འདུན་མང་ཚོགས་ལ་མང་འགྱེད་དང་ཐུགས་སྨོན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་མཛད། འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཏེ་སློབ་གཉེར་གྱི་རྒྱུན་ལེགས་པར་བསྐྱངས། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པར་པཎ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་གསོལ། གོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོས་དབུ་གདུགས་རྟ་དར་འབོབ་ལྕག་སོགས་མཁན་ཆས་ཀྱི་གཟེངས་བསྟོད་དཔེ་ཟླ་མེད་པར་མཛད། དེ་ནས་མདོ་སྨད་དུ་ཕེབས་ཏེ། ལྷོ་རྒྱུད་རྒྱལ་མོ་རོང་ནས་ཅོ་ནེ་ཡན་ཆད། བྱང་རྒྱུད་མཚོ་སོ་ལོ་མ་ནས་ཟི་ཁྲོན་བར་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་ཆེར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སོ། གདན་སར་སྒྲོལ་ལྗང་གི་སྐུ་བརྙན་ལི་མ་ཁྲུ་ཚད་ལོངས་པ་སྟོང་དུ་ཉེ་བར་གསར་བཞེངས་མཛད། དགོན་ལུང་དང་སྐུ་འབུམ། བྱ་ཁྱུང་དང་ཆུ་བཟང་སོགས་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་མཁས་མང་འདུས་པའི་ཚོགས་ལ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་དགའ་སྟོན་ཅི་དགར་བསྩལ་བ་ལ། གོང་མ་ཏོའུ་བཀྭང་མཆོག་ཀྱང་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་མཉེས་ནས་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ས་མ་ཏི་པཀྵིའི་ཐམ་ག་དང་གསེར་ལུང་གིས་གཟིངས་བསྟོད་མཛད་དོ། །ཁོང་ནི་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་ཡིན། །
X འཕྲོ་ཐིག་འོད་རིག་
Xགློག་འོད་ནི་གསོ་རིག་སྟེང་དུ་Xའོད་འཕྲོའམ་Xའོད་ཐིག་ཀྱང་ཟེར་ཞིང་། དེ་ནི་ནད་ངོས་བཟུང་དང་བཅོས་ཐབས་ཕྱོགས་ལ་རྒྱུན་དུ་བཀོད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡིན།  མིའི་ལུས་ཕུང་ལ་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་དུས་Xགློག་འོད་བྲང་གཞུང་ལ་འོད་འཕྲོ་རུ་བཅུག་ནས། འཇུ་བྱེད་མ་ལག་དང་སྙིང་ཁམས་ཁྲག་རྩའི་མ་ལག་སོགས་ལ་ནད་ཡོད་ཚེ་རྒྱུན་དུ་Xའོད་འཕྲོ་ནས་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་པ་ཡིན།  ཡིན་ཡང་མི་ལ་ལས་ལུས་ཕུང་ལ་Xའོད་འཕྲོས་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་དུས་ཐེ་ཚོམ་བྱས་ནས་དེས་མིའི་ལུས་ལ་གནོད་པ་ཡོད་མེད་ལ་འཛེམ་འདུག སྐྱེ་དངོས་ཕྲ་ཕུང་ལ་Xའོད་འཕྲོས་ན་གནོད་པ་ཅུང་ཙམ་ཡོད་ངེས་ཡིན། དེ་བས་ན་མིའི་ལུས་ལ་Xའོད་འཕྲོ་ཕོག་ན་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ངེས་ཅན་ཞིག་བྱུང་འདུག འོད་འཕྲོ་མང་དྲགས་ན་ལུས་ཁམས་ལ་གནོད་པ་མ་ཟད་ཚེ་སྲོག་ལ་ཡང་ཉེན་ཁ་ཡོད། དེར་འོས་མཚམས་ཞིག་བཀོལ་ན་མི་ལུས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ལ་གནོད་པ་མི་འབྱུང་།   ནད་ལ་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་དུས་འོད་འཕྲོ་དང་བརྙན་རུས་སོགས་ཀྱི་སྦྱོར་ཚད་ཆུང་ངོ་།  གལ་ཏེ་ཐེངས་མང་པོར་བརྙན་རུས་དང་Xའོད་འཕྲོ་བྱ་དགོས་ན་སྨན་པས་དེ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་ངེས་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་མཚམས་མཚམས་སུ་བྲང་གཞུང་ལ་བརྙན་རུས་ཕབ་པ་དང་།  ཕོ་བ་ལ་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་པ། རུས་པ་Xའོད་འཕྲོའི་བརྙན་དཔར་རྒྱག་པ་བཅས་ནི་ལུས་ཕུང་ལ་རྒྱུན་ལྡན་མིན་པའི་སྣང་ཚུལ་མི་འབྱུང་ངོ་། དེ་དང་མཉམ་དུ་འགོག་སྲུང་གི་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས་བྱེད་ཆེད།  བརྟག་ཞིབ་དང་གསོ་བཅོས་བྱེད་སྐབས་འོད་འཕྲོ་རྒྱག་མི་དགོས་བའི་གནས་ལ་དངོས་པོ་སོགས་བཀལ་ནས་འགོག་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། གློག་འོད་འཕྲོ་བའི་དུས་ཡུན་ཡང་འོས་མཚམས་ཇེ་ཐུང་དུ་གཏོང་དགོས། དེའི་རྐྱེན་དུ་སྨན་པས་Xའོད་འཕྲོས་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་དུས་ཁྱེད་ཀྱི་སེམས་ཁུར་མང་པོ་བྱེད་མི་དགོས་སོ།
ད་
ད 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་བཅུ་གཅིག་པ་འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་སོ་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་རྩེ། ནང་གི་རྩོལ་བ་སོ་ལྕེ་ཕྲད་པ་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་ལྡན། 2.མིང་གཞིའི་མོ་ཡིག་ཅིག 3.སྔོན་འཇུག་མ་ནིང་གི་ཡི་གེ་ཞིག 4.རྗེས་འཇུག་ཕོ་ཡིག་གི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཞིག 5.ད་དྲག་གམ་སྔ་དུས་རྗེས་འཇུག་མ་ནིང་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཡང་འཇུག་ཅིག 6.དུས་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) ད་སྐབས། ད་དུས། ད་ལོ། ད་འགྲོ་དགོས། ད་འགྲིགས་སོང༌། ད་ཧ་གོ་སོང༌། ད་ཞོག་ཅིག ད་དཀའ་ལས་མི་འདུག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ།
ཀུན་སློང་གཉིས་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
༡༩༤༠ལོ།
༡༩༤༠ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཀུནྡ་ལྟ་བུའི་བྱང་སེམས་
མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏའི་མདོག་ལྟར་ཁ་དོག་དཀར་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། སྐྱེས་པའི་ལུས་ལ་ཁུ་ཁྲག་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་གསེས་ཁུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཟུངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཅིང་། དེ་མ་ཉམས་པར་བཟུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྟོགས་པ་གོང་ནས་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་མཚན་དཔེས་བརྒྱན་པ་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཡིན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་མིང་བཏགས་པ་ཡིན།
ཀུའང་ཊའུ་
ཀོང་ཀྲའུ(广州)ཞེས་པའི་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ནས་ཟུར་ཆག་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་འགྲེལ་བཤད《རྒྱ་ཡིག་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》(《辞海》缩印本、上海1979Äê °æ)ཤོག་གྲངས༨༤༤ཐོག་གི“广州”ཞེས་པ་དེར་འགྲེལ་བཤད་ཁག་གཉིས་ཡོད་པར་གཟིགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
པ
པ 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་བཅུ་གསུམ་པ། འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་མཆུ་དང༌། བྱེད་པ་མཆུ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མཆུ་གཉིས་ཕྲད་པ་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་མེད། 2.མིང་གཞིའི་ཕོ་ཡིག་ཅིག 3.ཕོ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་བདག་པོའི་སྒྲ་ཞིག་སྟེ། (དཔེར་ན།) རྟ་པ། བོད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 4.མིང་མཐའ་ཞིག (དཔེར་ན།) ཕྱིན་པ། ཤེས་པ། རྐང་པ། སྐྱོབ་པ། རྒྱག་པ། གནོད་པ། དམ་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 5.གྲངས་ཀྱི་རིམ་པ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མིང་གི་ཆ་ཤས། (དཔེར་ན།) གསུམ་པ། བཅུ་བདུན་པ། སུམ་ཅུ་པ། ལྔ་བཅུ་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
མཁས་གྲུབ།
མཁས་གྲུབ་ནི་བོད་པའི་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
མི་ཚེ།
གཞས་པ་མཁས་གྲུབ་ཁོང་ནི་བོད་ལྗོངས་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་གླང་ཐང་གྲོང་ཚོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཞིང་ཆུང་དུས་ནས་གླུ་གཞས་གཏོང་རྒྱུར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོད་  ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་སློབ་འབྲིང་ནས་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་མུ་མཐུད་སློབ་གྲྭར་མི་སོང་བར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆེས་དགའ་བའི་གླུ་གཞས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཕྱིན།       མི་སྔར་ཁོང་གི་གླུ་གཞས་ཀྱི་ཆེད་བསྒྲིགས་ཁག་གཉིས་བསྟོན་གནང་ཡོད་།
འོལ་མོའི་གླིང་དང་འཛམ་གླིང་འབྲེལ་བ་
སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནས་བོད་ཡུལ་ཀོང་པོའི་བར་དུ་ཕེབས་པའི་ལམ་ལ་དཔགས་ཏེ་རྟག་གཟིགས་དང་ཞང་ཞུང་དང་བོད་ཀྱི་ས་ཡི་ཁྱོན་དབྱིབས་འབྲེལ་ཚུལ་བཅས་ལུང་བཞིན་བཤད་པ་ཞིག་སྔར་ནས་རགས་ཙམ་བཤད་ཀྱང་། བསྐྱར་དུ་བསྟན་པ། གངས་དབལ་སོ་ར་བའི་ཕྱི་རོལ། གངས་ཏི་སེའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐར། གེ་སར་ཕྲོམ་གྱི་ཡུལ་ཡོད། གེ་སར་ཕྲོམ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཁ་ལ་དུང་སྤྲུག་གི་མངའ་འོག་ཏུ་ཧོར་གྱི་ཞིང་དྲུག་ཡོད། དེ་ནི་སྟོད་ན་གུར་དཀར་གྱི་གླིང་ཆེན་སྡེ་དྲུག་སྨད་ན་གུར་ནག་གི་ཞིང་ཆེན་སྡེ་དྲུག བར་ན་དྲུག་ཕྲོམ་གྲུ་གུའི་སྡེ་དྲུག་ལ་གུར་སེར་གྱི་ཆོལ་ཁ་སྡེ་དྲུག བློན་དང་སོག་པོ། གངས་རྒྱུད་དང་མཚོ་གླིང་དང་གཉིས་བཅས་ཏེ་སྡེ་ཆེན་ཉི་ཤུ་ཡོད་པར་གསལ།
༼མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད། ཉ ༤༦༡༽ཡུལ་སྡེ་འདི་རྣམས་གུར་དཀར་ནག་ཏུ་གནས་པར་མངོན། ཧོར་དང་སོག་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཕྲོམ་གྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པར་གསལ། ཕྲོམ་གྱི་མཐའ་རས་བོད་མི་ཡིན་ཞེས་པས། ཕྲོམ་གྱི་ལྷོ་ཡི་མཐའ་རུ་བོད་མི་ཡིན་ཞེས་པ་ལྟར་མངོན་ཀྱང་། ཕྲོམ་དང་བོད་ཀྱི་བར་དུ་ཐོ་གར་དང་། ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་གཉིས་ངེས་པར་ཡོད་དགོས་ཏེ། ༼མདོ་གཟེར་མིག ཁ ༦༦༡༽ལས་ཞང་ཞུང་མུ་ཕྱ་དུམ་པ་ཚལ་ན། ཞེས་སྟོན་པ་ཕེབས་ལམ་དུ་ཞང་ཞུང་དང་འཕྲད་པར་བཤད། བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཁྱོན་ཀྱང་ཉང་པོ། ཀོང་པོ། དྭགས་པོ་དང་། ཀློ་དང་། མོན་དང་། བོད་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཉང་པོ་ནི། ཀོང་པོའི་བྱང་ནུབ་བྲག་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་ནས་བསམ་ཡས་ཀྱི་ལྷོ་ཤར་འོལ་ཁ་སོགས་ཡིན་ལ། ཀོང་པོ་ནི་དེང་དུས་ཀྱང་རྩེ་བླ་རྫོང་ཞེས་པའི་མངའ་འོག་དང་། སྤོ་ཡུལ་བཅས་པ། དྭགས་པོ་ནི་དེང་དུས་དྭགས་པོ་ཁོག་ཅེས་པའི་ས་གནས་ཡོད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྣེ་ཟུར་ཕན་ཚུན་ནས་ཆེ་ཆུང་གི་འགྱུར་ལྡོག་ཅུང་ཙམ་བྱུང་བ་སྲིད་ཀྱང་ས་གནས་ནི་མ་འགྱུར་བར་མངོན། ཀློ་ནི་དེང་སང་ཀློ་མོན་ཐང་ཞེས་པ་བལ་པོའི་རྒྱལ་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་འདུག་པ་འདི་ནི་སྔ་མོའི་དུས་ནས་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཡིན་འདུག་སྟེ། དེ་རྗེས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་བྱུང་ནས་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་ཡང་ཀློ་བོད་འོག་ཏུ་ཡོད་དེ། རྒྱལ་པོས་བོན་གཤེན་རྣམས་ལ་ཐུགས་མཉེས་པའི་རྟགས་སུ༼རྒྱལ་རས༽སྟོད་ནས་འབངས་གསུམ་ཕུལ་བ། སོ་དང་། སོ་ན། ཀློ་བོ་དང་གསུམ་མོ། །ཞེས་དང་། མོན་ནི་བལ་བོད་མཚམས་ཀྱི་ཡུལ་སྡེ་ཕལ་ཆེར་དང་། ཁྱད་པར་སྐྱིད་རོང་གི་སྐོར་ལ་བརྗོད། བོད་ནི་བོད་ཡུལ་རུ་བཞི་ཞེས་གཡས་རུ་གཡོན་རུ་དབུས་རུ་རུ་ལག་རྣམས་སོ།།
༼མཛོད་ཕུགས། ༡༡༠༽ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་རི་དགུ་ཡིས་ཕྱི་ནས་ནང་དུ་འཁོར་ནས་ཡོད་དེ། འདི་ནི་བྱང་ནས་ལྷོ་རུ་བརྩིས་པ་སྟེ། འཛམ་གླིང་བྱང་གི་ཁ་ཁྱེར་ལ། མཚོ་དང་གླིང་འབྱེད་པ་ཏིང་བྱེར་གྱི་རི་རྒྱུད་བྱ་བ་ཡོད། དེ་ལ་གཅན་གཟན་སྣ་ཚོགས་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་མཐའ་འཁོབ་དང་ཡང་འཁོབ་འབྱེད་པ་རི་བོ་ད་ཤན་གྱི་རི་རྒྱུད་ཡོད། དེ་ལ་གནོད་སྦྱིན་ཕོ་མོ་མི་ལ་མངོན་སུམ་དུ་རྒྱུགས་པ་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་ཡང་འཁོབ་དང་མཐའ་འཁོབ་དུ་འབྱེད་པའི་རི་བོ་ཤ་ཚགས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཡོད། དེ་ལ་མི་རྒོད་ཤ་ཤོར་གྱི་རིགས་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་མཐའ་འཁོབ་དང་གེ་སར་དུ་འབྱེད་པའི་རི། ལ་ཤངས་རྩེ་མངས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཡོད། དེའི་རྩ་ན་རྩི་ཤིང་སྐྱེས། རི་ལ་རི་དྭགས་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་ཕྲོམ་དང་གེ་སར་དུ་འབྱེད་པའི་རི། དན་ཤན་གྱི་རི་རྒྱུད་གནས་ཏེ། དེ་ལ་རྩི་ཤིང་དང་འདབ་ཆགས་མང་བར་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་ཕྲོམ་དང་ཧོར་དུ་འབྱེད་པའི་རི་བྱང་རྩུག་རི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩི་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་གཅན་གཟན་དང་འདབ་ཆགས་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་ཧོར་དང་གྲུ་གུ་དང་རུ་འབྱེད་པ་ཤང་ལ་ནག་པོ་བྱ་བ་ལྕགས་རི་དང་ཟངས་ཐང་དུ་ཡོད་དོ། །དེའི་ལྷོ་ན་དྲུག་གུ་ཚ་གསེར་དུ་འབྱེད་པ། བ་དག་ཤན་གྱི་རི་རྒྱུད་གནས་སོ། །དེའི་རྒྱབ་ན་ཚ་གསེར་དང་འབྲུ་བོད་དུ་འབྱེད་པ་ཏ་ལ་ནག་པོའི་རི་རྒྱུད་ཡོད་དོ། །དེའི་ལྷོ་ན་རྣིལ་དང་རང་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩེ་མོ་གངས་རི་དང་བྲག་རི་ཡོད་པ། ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་དོ། །སྤོས་དྲི་ཅན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ན། མཚོ་མ་དྲོས་ཞེས་པར་ཀླུ་གནས་པར་ཡོད་དོ། །མདོར་ན་གངས་ཏི་སེ་དང་། སྤོས་རི་ངད་ལྡན་དང་མཚོ་མ་པང་ཞེས་པའམ་མ་དྲོས་དང་གསུམ་སྒྱེད་པུ་ལྟ་བུར་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་དུས་དང་སྨོན་ལམ་གདབ་པའི་ཆེད་དུ་རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་ནི། རྒྱལ་ས་ཕོ་བྲང་གླིང་བརྒྱད་ནས་ལྷོ་ཤར་རྒྱལ་མོ་མོ་ཁྲིམས་ཀྱི་གླིང་ནས། ༼གཟི་བརྗིད། ཉ༤༦༦༽ ཞེས་རྒྱལ་མོ་མོ་ཁྲིམས་ཀྱི་གླིང་ཞེས་པ་ཞིག་ཕྱི་གླིང་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ནུབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་། མིང་དེ་དང་འདྲ་བའི་གླིང་ཞིག་མཐའ་གླིང་དུའང་ཡོད་པར་མངོན། ཡུལ་དེ་ནས་མུ་ཁྱུད་བདལ་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་གཟིངས་ཆེན་ཤན་ལ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས་བགྲོད། དེ་རྒྱབ་དབལ་སོ་གངས་ཀྱི་ར་བ་འགྲིམས་ལམ་གྱི་སྒོ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། སྒོ་དེ་ལ་དག་ཤ་དུང་གི་སྒོ་མོ་ཞེས་བརྗོད། དེའི་ཕྱི་ལོགས་ཞང་ཞུང་གི་ས་མཚམས་ནས་མུ་ཁྱུད་བདལ་བའི་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་བར་དུ་མུན་པ་དང་གཅན་གཟན་དང་ལམ་འཕྲང་བཅས་ཀྱིས་ཉིན་ལམ་དགུས་ཆོད་པའོ། །
༼ཉ༢༢༣༽དག་ཤ་དུང་གི་སྒོ་མོའི་ཕྱི་རུ་བདུད་ཀྱི་ཆུ་ཡིས་སྟོན་པའི་ལམ་བཀག་པས། མ་ཁེགས་ཤིང་ས་དེར་རྟགས་སུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་དུ། པདྨའི་སྡོང་པོ་སྐྱེས་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ས་རྟགས་སུ་བཞག་གོ །ས་དེར་སྟོན་པས་ཟ་ཧོར་དང་ཡུ་གུར་དང་། ཁ་ཆེ་དང་། བྲུ་ཤའི་བོན་པོ་རྣམས་ལ་གསང་བ་སྔགས་ཀྱི་ལུང་ཕོག་ཅེས་པས་ས་གནས་དེ་ཡུལ་དེ་རྣམས་དང་ཐག་ཉེ་བ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཟ་ཧོར་ནི་བོད་མི་འགས་མན་ཊིའི་ས་གནས་སུ་ངོས་འཛིན་ཏེ་གནས་སྐོར་དང་ཕྱག་མཆོད་བྱེད་པ་འདུག་མོད་ཀྱང་འདིར་འདི་ཙམ་ལས་ཁ་གསལ་མ་བྱུང་། ཡུ་གུར་ནི་སོག་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཨུ་གུར་ཟེར་བ་མིན་ནམ་སྙམ། འོན་ཀྱང་ཁ་གསལ་མ་བྱུང་། ཁ་ཆེ་ནི་དེང་སང་ཡང་ཀ་ཤི་མེར་བ་ཟེར་བ་འདི་ཡིན་ཏེ་ཚིག་དེ་སཾ་སྐྲྀ་ཏར་ཡང་ཁ་ཆེ་ཡིན། བྲུ་ཤ་ནི་དེང་སང་གེལ་གེ་ཊི་ཟེར་བ་ཀ་ཤི་མེར་གྱི་ཐག་ཉེ་ཞིག་གོ །ལི་ཡུལ་ནི་ཤིན་ཅང་། ཡུལ་དེའི་བྱང་ཤར་དེང་སང་སོག་ཡུལ་དང་ཉེ་བར་སྔར་ཐོད་དཀར་གྱི་ས་ཆགས། ཡུལ་དེའི་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་སུ་སྔར་གྱི་སོག་པོ་ཆགས་ས། ལི་ཡུལ་དང་། སོག་ཡུལ་བོད་བཅས་ཀྱི་འདུས་མཚམས་བོད་བྱང་ཤར་ལ་འ་ཞའི་ཡུལ་ཆགས། དེང་དུས་ཀྱི་སོག་པོའི་ཡུལ་གྱི་ལྷོ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཆར་སྔར་མེ་ཉག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆགས་ཤིང་། དེའི་རྒྱལ་རབས་རགས་པ་ཙམ་ནི། རྒྱལ་རབས་བོན་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གསལ།
གཤམ་གྱི་བརྡ་ཁྱབ་ལ་གཟིགས་དང་། མཁོ་དངོས་མང་།
དེ་ནས་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་ཕེབས་པའི་ལམ་དུ་བདུད་ཀྱིས་མེ་བཏང་སྟེ་བསྲེགས་པའི་ས་རྟགས་སུ་ཆུ་མེད་མྱ་ངན་ཐང་བྱེ་མའི་ཐང་དཀྱིལ་ན། བྲག་དམར་པདྨའི་སྡོང་པོ་ལྟ་བུ་ལ། སྐུ་གསུམ་མེ་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཀྲ་ལ་གསལ་བ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རྟགས་སོ། །དེ་ནི་སྟག་གཟིག་དང་ཞང་ཞུང་གི་ས་མཚམས་ཡིན་པར་གསུངས། ས་དེར་སྟོན་པས་ཞང་ཞུང་གི་བོན་པོ་ལ། བོན་དུ་ཛྭོ་དང་སྔགས་ཀྱི་ལུང་ཕོག ཅེས་པས་ཞང་ཞུང་གི་ས་མཚམས་དེ་ནས་ཚུགས་པ་བཤད། ཡང་སྟོན་པ་བོད་ཀྱི་ཆུ་བོ་བཞི་འདུས་ཀྱི་འགོར་བྱོན་པས། བདུད་ཀྱི་དམག་གིས་ས་དང་བྱེ་མའི་འཚུབ་མ་བཏངས་པས་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་ས་ཡིས་མ་ནོན་པར། མྱ་ངམ་བྱེ་མའི་གསེབ་ནས་བྲག་གི་གཡུང་དྲུང་སྐྱེས་པ་ལ། སྟོན་པའི་ཞབས་རྗེས་བཏོད་དེ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རྟགས་སུ་བཞག་གོ །དེ་ནི་བོད་དང་ཞང་ཞུང་གི་ས་མཚམས་སོ། །དེང་སང་ཡང་ས་དེར་གུང་དུམ་དུམ་པ་ཚལ་ཞེས་སྟོད་ཀྱི་འབྲོང་པའི་ས། གཡས་རུ་མ་གཙང་གི་འགྲམ་དུ་ཡོད། ས་དེར་སྟོན་པས་བོད་ཀྱི་བོན་པོ་ལ་བོན་དུ་ལྷ་གསོལ་བ་དང་། འདྲེ་བཀར་བའི་ལུང་ཕོག ནམ་ཞིག་ཐེག་པ་རིམ་དགུའི་བོན་དར་བའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་བོ། །
དེ་ནས་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་གཡས་རུ་གཙང་པོའི་བརྒྱུད་ནས་ཀོང་པོའི་བར་དུ་ཕེབས་ཤིང་། ཀོང་ཡུལ་དུ་བོན་རི་ཞེས་བྱ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དད་འདུན་མོས་པའི་རྟེན་དུ་མཛད་དོ། །དེ་ཡང་བོད་ཡུལ་དུ་བོན་གྱི་བསྟན་པ་དང་། དེ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ལ་འགྱུར་ལྡོག་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཀོང་ཡུལ་བོན་རི་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྔར་གྱི་གནའ་གཏམ་ལྟ་བུ་ལས། དངོས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མེད་ཅིང་། བརྗེད་པ་ལྟ་བུ་གྱུར་ནས་ལོ་དུ་མ་འདས་པའི་རྗེས་སུ་གསང་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་རི་པ་འབྲུག་གསས་ལ་རིག་འཛིན་མཁའ་འགྲོས་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པ་དང་། སྐབས་ཀྱི་བོད་མིའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་ལས་གནས་ཀྱི་སྒོ་ཕྱེས་པ་ཞེས་པ་སླར་ཡང་ངོས་འཛིན་བྱས། དེ་ཡང་གནས་རི་ལ་བསྐོར་བ་དང་། ཕྱག་མཆོད་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཡོད་པ་ལ་རྟོག་ཚིག་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཏགས་པ་འདུག་ཀྱང་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བྱིན་རླབས་ཞུགས་པའི་མཆོད་རྟེན་དང་སྐུ་གདུང་སྐུ་གཟུགས་སོགས་ལ་བཀུར་བསྟི་འོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེས་འདིར་ཡང་མཚུངས་པར་སྦྱར་རོ། །རི་དེ་ཡི་དབྱིབས་དང་། ཡུལ་གྱི་ཆགས་ཚུལ་དཔེ་རིས་ལྟར་རོ། །
མདོ་ལས་བྱུང་ཚུལ་ལྟར༼གཟི་བརྗིད། ཉ༤༧༤༽༼གཟེར་མིག ཁ༦༦༤༽གནས་རི་འདི་ལ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ལ། དེ་ཙམ་གྱིས་མ་ཚད་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་བཙལ་བ་དང་སྐོར་བ་བྱེད་པ་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་གནས་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། སྨད་རྒྱ་ནག་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་འགྲོ་མགོན་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་གྱི་བྱིན་བརླབས་པ་དང་། རི་དེ་རྒྱ་ནག་ཁྲི་འདུ་ནས་ཨོ་མན་ཤན་དང་། དེའི་ཉེ་སར་ཡོད། ཨ་མདོའི་ཡུལ་དུ་དུང་རི་ལ། ཡི་དམ་དབལ་གསས་རྔམ་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་ཞིང་རི་འདི་ཨ་མདོ་ཤར་ཁོག་སུན་ཕན་ཤན་གྱི་འགྲམ་དུ་ཡོད། རྒྱལ་རོང་ཡུལ་དུ་དམུ་རྡོ་ལྷ་གཉན་ལ་ཡི་དམ་གཙོ་མཆོག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་ཞིང་རྒྱལ་རོང་བྲག་སྟེང་གི་ཉེ་འགྲམ་རབ་བརྟན་གྱི་ཡུལ་དུ་ཡོད། ཚ་བ་རོང་དུ་ཁ་བ་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ཡི་དམ་དབལ་གསས་རྔམ་པའི་བྱིན་བརླབས་པ། རི་དེ་ནི་ཚ་བ་སྨད་ཤོད་པའི་སར་རྒྱ་མོ་དངུལ་ཆུའི་འགྲམ་དུ་ཡོད། སྟོད་མངའ་རིས་སུ་གངས་ཏི་སེ་ནི་ཡི་དམ་དབལ་ཆེན་གེ་ཁོད་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་ཡིན་ཞིང་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་དཀར་ཆག་ཞིབ་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་དེང་དུས་རི་དེའི་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་བཀའ་རྒྱུད་པའི་དགོན་ཆུང་འགའ་ཆགས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་བསྲེས་ཏེ་བཤད་དོ། །
སྟོན་པ་བོད་དུ་བྱོན་དུས་གངས་ཏི་སེ་དང་། མཚོ་མ་པང་གཉིས་ཀྱི་འགྲམ་ནས་ཕེབས་ཤིང་། གངས་རིའི་ཕྱོགས་བཞིར་སྟོན་པའི་ཞབས་རྗེས་ཀྱང་ཡོད། ཞབས་ཀྱི་རྗེས་རྣམས་གཡས་བསྐོར་དུ་ཡོད་པས་ཆོས་པ་ཚོས་བློ་མ་བཟོད་ནས་གཡོན་དུ་སྤོས་ཡོད་པའི་ཚུལ་ཐོ་བས་བརྡུངས་ཏེ་བཟོས་འདུག གངས་རི་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་སྔར་བོན་གྱི་དགོན་སྡེ་ཆགས་པའི་ཤུལ་དང་ལོ་རྒྱུས་རགས་ཙམ་བསྡུས་པ་དཔལ་ཚུལ་གྱིས་བྲིས་པའི་དགོན་དེའི་ཆགས་དེབ་ཏུ་གསལ།
གཞན་ཡང་བོད་ཡུལ་དུ་གནས་དང་གནས་ཕྲན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་འདིའི་རྐྱེན་སེལ་བ་དང་། ཕྱི་མའི་སྒྲིབ་སྦྱང་དུ་དམིགས་ནས་དཀའ་བ་དུ་མ་དང་དུ་ལེན་ནས་སྐོར་བ་བྱེད་པ་དང་། ཕྱག་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པ་འབུལ་བར་བྱེད་དོ། །
ན་
ན 1.བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་བཅུ་གཉིས་པ་འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་སོ་སྣ་དང་བཅས་པ་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་རྩེ། ནང་གི་རྩོལ་བ་སོ་ལྕེ་ཕྲད་པ་དང༌། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆུང་སྒྲ་ལྡན། 2.མིང་གཞིའི་ཤིན་ཏུ་མོའི་ཡི་གེ་ཞིག 3.རྗེས་འཇུག་གི་མ་ནིང་ཡི་གེ་ཞིག 4.མིའི་ལོ་གྲངས་ཀྱི་ཚོད་དེ། (དཔེར་ན།) ལོ་ན་མཐོན་པོ། ཕྲུ་གུ་ནར་མ་སོན་པ། 5.ལོ་ལྔ་ལོན་པའི་རྟ་དྲེལ་གྱི་ལོ། 6.ཆུ་རླན་ཆེ་བའམ་ཆུ་འཁྱིལ་མང་པོ་ཡོད་པའི་སྤང་ལྗོངས། (དཔེར་ན།) རྐྱང་ཁ་དཀར་རྨིག་བཞི་ན་ལ་ཟུག 7.ཚིག་ཕྲད་ན་ཡིག 1>དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བ། (དཔེར་ན།) དངོས་སུ་ན། མདོར་བསྡུས་ན། ཡིན་གྲང་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 2>རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པ། (དཔེར་ན།) མེ་ཡོད་ན་དུ་བ་འབྱུང༌། ས་བོན་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 3>རྒྱུ་མཚན་དོན་གྱིས་སྟོན་པ། (དཔེར་ན།) ནད་མེད་ན་སྨན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟེན། ཆང་མ་བཏུང་ན་ར་བཟི་དོན་མེད། ཆུ་མེད་ན་ཉ་ག་ལ་ཡོང༌ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 4>ཚིག་འགལ་བར་སྟོན་པ། (དཔེར་ན།) ཁོ་རང་མཁས་པ་ཡིན་པར་གྲགས་ནའང་བཟང་ངན་གྱི་དབྱེ་བ་འབྱེད་མི་ཤེས་པའི་རྨོངས་པ་ཞིག་རེད་འདུག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ། 5>འོས་པར་དཀའ་བ། (དཔེར་ན།) ཁྱི་ལའང་འཇིགས་ན་སེང་གེ་ལ་བཤད་མི་དགོས། མི་རྒན་པས་འཁུར་མི་ཐུབ་ན་ཕྲུ་གུས་ལྟ་ཅི་སྨོས། ནད་པ་དེ་ཕར་ཚུར་འགྲོ་ཐུབ་ན་ཡར་ལང་ཐུབ་པ་སྨོས་ཅི་འཚལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 6>ཕྱི་ཚིག་ངེས་པར་བྱེད་པ། (དཔེར་ན།) དུད་འགྲོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ན་མིའང་དེ་ལྟར་འདུག འབྲོག་པས་ཞིང་འདེབས་མི་ཤེས་ན་སོ་ནམ་པས་ཞིང་ཁ་འདེབས་མི་ཤེས་པའང་འདུག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ། 7>སྨོན་པ། (དཔེར་ན།) བདེ་བ་དང་ལྡན་ན་ཅི་མ་རུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 8>ཐེ་ཚོམ་སྟོན་པ། (དཔེར་ན།) ས་བོན་ནི་བཏབ་ཟིན་ན་འདི་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་ངམ་མི་འབྱུང༌། སྨན་བཏང་ཡོད་ན་ནད་ཨེ་སོས་མི་སོས། གདན་འདྲེན་ཞུས་ཟིན་ན་ཁོ་ཡོང་ངམ་མི་ཡོང༌ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 8.ལ་དོན་ཞིག
གངས་རིའི་འོད་
༄༅།། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་མི་ཚེ། རྩོམ་པ་པོ། ཨེ་ཏོ་ཏོ། རྒྱལ་ཞེན་ཤེས་རབ་སྙིང་སྟོབས་ཅན།།  མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནི།། ཕྱི་ལོ་གཅིག་དགུ་ཐིག་གཉིས་ལོར།། རེབ་གོང་ཞོ་འཕོང་ཞེས་པའི་སར།། ཕ་ཡབ་སྔགས་འཆང་རྡོ་རྗེ་དང་།། མ་ཡུམ་པད་མ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི།། སྲས་སུ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་འཁྲུངས།། དགུང་གྲངས་བདུན་ཙམ་ལོན་པ་ན།། ཡབ་ཆེན་དགོངས་པ་ཞི་བར་གཤེགས།། དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ལ་ཐོན་སྐབས་སུ།། ཡ་མ་བཀྲ་ཤིས་དགོན་པའི་ནང་།། ཨ་ཁུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའི་སར།། ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་སོགས་ལ་བསླབས།། རང་ལོ་བཅོ་ལྔར་སླེབས་པའི་དུས།། ཞྭ་མར་པཎྚི་ཏའི་གདན་ས།། དྷི་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་དུ།། ཕེབས་ཏེ་བློ་རིག་ཕྱོགས་ལ་བསླབས།། དེ་ནས་དགུང་ལོ་བཅུ་དགུའི་ཐོག། མདོ་སྨད་རིག་པའི་ལྟེ་བ་ཞེས།། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས།། འཛིན་གྲྭ་འོག་མ་རིམ་བགྲོད་ནས།། སློབ་སྦྱོང་ཕྱོགས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས།། མཁས་པའི་སྙན་པ་ཕྱོགས་ཀུན་གྲགས།། དེ་དུས་དགེ་ཆོས་འཛིན་གྲྭ་ལ།། ཐ་སྙད་འཛིན་གྲྭ་ཞེས་སུ་གྲགས།། འདི་ནི་བསྟོད་ཚིག་མ་ཡིན་དེ།། ཕྲག་དོག་མཚོན་གྱི་ཟུར་ཟའི་ཚིག། དེ་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས།། ཚན་རིག་ཕྱོགས་ལ་བསླབ་མགོ་བརྩམས།། ཤོག་བུའི་གནམ་གྲུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག། གཙང་ཆུའི་ཕ་རོལ་འཕུར་དུ་བཅུག། དགོན་པའི་བླ་རྒན་བགྲེས་པོ་ཚོས།། བཀའ་ཆོས་ནང་ན་གསུངས་ཡོད་པའི།། གནམ་གྲུ་བཟོ་སྟངས་རིག་པ་དེ།། དགེ་ཆོས་ཁོ་ཡིས་ཤེས་ནས་འདུག། དེ་འདྲ་ལབ་པའི་དུས་ཙ་ན།། དྷི་ཚའི་ལ་རྒྱ་ཕྲག་བཞེས་དེ།། འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཡིག་ཆ་ལ།། དོགས་པ་ཅུང་ཟད་རེ་བྱས་ཚེ།། བླ་བྲང་ཡུལ་གྱི་དགེ་བཤེས་ཚོས།། ལ་ལས་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་རེད་ཅེས།། ལ་ལས་ཁོང་ལ་དམའ་འབེབས་བྱས།། ཅུང་ཟད་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པའི་ཚེ།། ཁོང་གིས་ཐུགས་འདང་ཞིབ་ཏུ་བརྒྱབ།། ལྷ་ལྡན་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཐག་བཅད།། ཕྱི་ལོ་གཅིག་དགུ་ཉེར་དྲུག་ཞེས།། དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔར་སླེབས་པའི་དུས།། ལྷ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་ཡུལ་དུ་གཤེགས།། ཀླུ་འབུམ་ཁང་ཚན་ཞེས་པའི་སར།། རྡོ་རྦས་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་མདུན།། ནང་དོན་ཕྱོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས།། མཁས་པའི་གྲགས་པ་ཕྱོགས་ཀུན་ཁྱབ།། སྤྱི་ལོ་གཅིག་དགུ་སོ་གསུམ་མམ།། དགུང་གྲངས་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ལོར།། དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁྱད་བསད་དེ།། ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་བྱོན།། ཆབ་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་དམག་དོན་དང་།། ལེགས་སྦྱར་སྐད་དང་དབྱིན་ཡིག་སོགས།། ཡོད་ཚད་ལེགས་པར་བསླབས་པའི་རྗེས།། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་ཆེན་དང་།། ཀ་ཤོད་གཉིས་ཀྱིས་ཡིག་སྐུར་ནས།། ཁྱེད་རང་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་ཞེས་གསོལ།། སྤྱི་ལོ་གཅིག་དགུ་ཞེ་དྲུག་གམ།། དགུང་ལོ་ཞེ་ལྔར་སླེབས་པའི་དུས།། བདེ་བླག་ངང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།། ཕྱི་ལོ་གཅིག་དགུ་ཞེ་དྲུག་ལོར།། དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་བརྩམས་མགོར་བཟུང་།། གཅིག་དགུ་ཞེ་དྲུག་སྨད་ཙམ་ནས།། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་འཛིན་བཟུང་བྱས།། ལོ་གསུམ་བཙོན་ཁང་ནང་དུ་བཅུག། བཙོན་གྲོལ་བྱས་རྗེས་འདི་སྐད་གསུངས།། བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་རྩོམ་པ་ལ།། ཕྱིར་ན་བར་ཆད་ངོ་ཙམ་ཡོད།། འདི་འདྲའི་བར་ཆད་ཆེན་པོ་ཞིག། ཡོད་པ་གཏན་ནས་ངས་མ་གོ། འདི་ཉིད་མཇུག་དྲིལ་ཐུབ་མ་སོང་།། འཛམ་བུ་གླིང་ན་རྙེད་དཀའ་བའི།། བཻཌཱུར་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞིག།། བོད་པས་རྡོ་ལ་བཏབ་པ་འདིས།། ད་ལྟ་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱོས།། ཕྱི་ལོ་གཅིག་དགུ་ལྔ་བཅུའམ།། དགུང་ལོ་ཞེ་དགུའི་དུས་སུ་གཤེགས།། ཡིད་བཞིན་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཞིག། བོད་པ་ཚང་གིས་མེ་ལ་བསྲེགས།། ཡོངས་ཁུངས། ལུག་ཚང་དཔལ་ཡོན་དྲ་བ།
བོད་མིའི་མིང་འདོགས་སྟངས་
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐར་ལ་གཞིགས་ན་སྔར་གྱི་དུས་སུ་བོད་མིར་རུས་མིང་ཡོད་པས་མ་ཚད། དེ་ལའང་རིགས་སུ་ཕྱེ་ན།  ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་ཡོད་སྐབས་འདུག  བོད་ཡུལ་ལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དར་བའི་རྗེས་བོད་མིའི་ནང་རུས་མིང་ལ་མཐོང་ཇེ་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་རིམ་བཞིན་རུས་མིང་མེད་པར་ཆགས་ནས།  ཕྲུ་གུའི་མིང་བླ་མའི་དྲུང་ནས་ཞུ་བའི་སྲོལ་དར་ཞིང་།  བླ་མས་མིང་ཞུའི་ཕྲུ་གུར་བཀྲ་ཤིས་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའམ་ཡང་ན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པའི་མིང་།  དེ་མིན་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་མིང་གི་ཟུར་སྦྱར་བ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མིང་འདོགས་པའི་ལམ་སྲོལ་དར་བ་རེད།  དཔེར་ན་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ།  ཚུལ་ཁྲིམས་ཆོས་འཕེལ།  བསྟན་འཛིན་ལྟ་བུ་དང་།  ཡང་ན་ཕ་མིང་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང་ཡིན་ན་དེའི་བུ་ལ་བསོད་ནམས་དོན་གྲུབ་ཅེས་འདོགས་པ་ལྟ་བུ་རེད།  དེ་མིན་མང་ཚོགས་ནང་ཕྲུ་གུ་རེས་གཟའ་གང་སྐྱེས་ལྟར་དེ་འབྲེལ་གྱི་མིང་འདོགས་པ་དཔེར་ན།  ཉི་མ།  ཟླ་བ།  ལྷག་པ།  ཕུར་བུ་སོགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད།  ཡང་འགའ་རེས་ཚེས་གྲངས་གང་ལ་སྐྱེས་པ་ལྟར་མིང་འདོགས་སྲོལ་ཡོད་པ་ནི།  དཔེར་ན་།  བཅོ་ལྔ་ཚེ་རིང་།  ཚེས་བརྒྱད་ཆོས་གསུམ།  གནམ་གང་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་།  རབ་ཏུ་བྱུང་རྗེས་ངེས་པར་དུ་ཆོས་མིང་འདོགས་ཀྱི་རེད།  དཔེར་ན།  ཆོས་ལ་མ་ཞུགས་གོང་བཀྲ་ཤིས་ཅེས་འབོད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་རྗེས་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་འདོགས་སྲོལ་ཡོད།  དེ་མིན་བོད་མིའི་མིང་འདྲ་མཚུངས་མང་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་མིང་མི་ནོར་བའི་ཆེད་འབོད་སྲོལ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ།  ལ་ལས་ཁྱིམ་མིང་དང་སྦྱར་ནས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་པ།  དཔེར་ན།  གྲོང་ཟུར་ཕུན་ཚོགས།  བདེ་ཁང་དོན་གྲུབ་ལྟ་བུ་དང་།  ཡང་ལ་ལས་ཡུལ་གྱི་མིང་དང་སྦྱར་ནས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་སྟེ།  པ་སྣམ་དངོས་གྲུབ།  ཁང་དམར་ཡེ་ཤེས་སོགས་དང་།  ཡང་ལ་ལས་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ལ་དབྱེ་ནས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་ནི།  ལྷག་པ་རྒན་པ།  ལྷག་པ་འབྲིང་བ།  ལྷག་པ་ཆུང་བ་ལྟ་བུ་དང་།  ད་དུང་ཕོ་མོ་སོ་སོར་མིང་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་ལ་ལ་གཉིས་འཇུག་གི་མིང་ཡོད་སྟབས་ཕོ་མོའི་དབྱེ་བ་སྦྱར་ཏེ་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ།  དཔེར་ན།  བུ་ཚེ་བརྟན།  བུ་མོ་ཚེ་བརྟན་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། བོད་མིའི་མིང་འདོགས་སྟངས་ལ་ཁྱད་ཆོས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ། མིང་གི་ཐོག་ནས་རིམ་གྲས་མཐོ་དམའ་དང་།  ཡུལ་ལུང་གང་གི་མི་ཡིན་མིན་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ།  དེའང་ཡིག་འབྲུ་བཞི་ཡན་ལས་གྲུབ་པའི་མཚན་སྙན།  བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོ།  ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་བླ་སྤྲུལ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ་པ་དང་།  འཇིགས་མེད་དབང་ཕྱུག  ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མ།  ཐུབ་བསྟན་ཉི་མ་ཟེར་བ་སོགས་ནི་སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་སྐུ་དྲག་གི་མིང་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ།  ཉི་མ།  ཟླ་བ།  ཕུར་བུ།  གནམ་གང་སོགས་ནི་མི་སེར་དཀྱུས་མའི་མིང་ཡིན་པ་གསལ་པོ་རེད།  ཆོག་པ།  ཕུར་ཚིང་།  ཕན་ཐོགས།  ལྷག་ཚིང་སོགས་ནི་གཙང་གི་མི་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ།  ཡར་འཕེལ།  དབང་མོ།  དགྲ་ལྷ་ལྟ་བུ་ནི་ཐོས་པ་ཙམ་གྱི་མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ།  ད་དུང་འགའ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་སྒོ་བཀག་ཆེད་ཕྲུ་གུའི་མིང་ལ་མཚམས་གཅོད་དང་ཆོག་པ།  ཆུང་བདག་སོགས་ཀྱི་མིང་འདོགས་སྲོལ་ཡོད།  ཡང་འགའ་ཤས་ལ་ཕྲུ་གུ་བུ་མོ་མ་གཏོགས་མེད་ན།  བུ་ཞིག་བྱུང་ན་སྙམ་པའི་རེ་བ་མཚོན་ཆེད་བུ་འཁྲིད་ཅེས་འདོགས་སྲོལ་ཡོད།  ཕྲུ་གུ་མང་པོ་སྐྱེས་ཀྱང་འདས་གྲོང་དུ་ཕྱིན་ཚེ་ཕྲུ་གུ་འཚོ་སྡོད་ཡོང་ཕྱིར་སྐྱེས་མ་ཐག་རྫ་མའི་ནང་བླུག་ཙམ་བྱས་ནས་མིང་ལ་རྫ་སྐྱེས་ཞེས་འདོགས་པ་དང་།  ཡང་ན་ཕག་སྐྱག་གམ་ཁྱི་སྐྱག་ཅེས་བཏགས་ནས་མིང་གི་ཐོག་ནས་ཚེ་ཡི་གནོད་པ་བཟློག་པའི་ཐབས་ལམ་མཚོན་པར་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།
རེབ་གོང་ཀླུ་རོལ
དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་ལས་རེབ་གོང་ཀླུ་རོལ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
དང་པོ། རེབ་གོང་ཀླུ་རོལ་བྱུང་ཚུལ་དང་དེའི་མིང་འདོགས་ཚུལ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།