ཚད་མ་གསུམ་
༡ སྔར་འགྱུར་རྙིང་མའི་བྱུང་རིམ་སྤྱི་བཤད།	རང་རེ་ཁ་བ་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདིར་བཙན་པོ་ཉེར་བདུན་པའི་བར་དུ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་མ་དར་ཞིང་། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ལི་ཡུལ་གྱི་དགེ་ཚུལ་གྱིས་མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག །སྤང་སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་སོགས་བསྣམས་ནས་བཙན་པོ་ལ་ཕུལ་ཡང་བརྡ་མ་འཕྲོད་པས་མཆོད་གཤོམ་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏེ་གཉན་པོ་གསང་བ་བཏགས། འདི་ནས་བཟུང་བོད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པར་བཤད།མདོ་ལས། ངའི་བསྟན་པའི་ཐ་མ་ལ་བྱང་ཕྱོགས་ཁ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དེར། ངའི་དགུང་ལོ་བརྒྱད་པའི་སྐུ་ཚད་དང་། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐུ་ཚད་གཉིས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁྱོད་ཀྱི་གདུལ་བྱར་འགྱུར་བས། དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དུག་ལྔ་རགས་པས་འདུལ་དཀའ་བར་འགྱུར་བས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཐུལ་ཅིག ཅེས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གདུལ་ཞིང་དུ་ལུང་བསྟན་པར་བཤད་དེ། མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་ལས། རི་བོ་པོ་ཏུ་ལ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེར་བྱོན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་གསོལ་བ་འདེབས་སོ། བྱང་ཕྱོགས་ཁ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དེར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ཀྱིས་མ་བཅགས། གསུང་གིས་ཀྱང་མ་བསྐྱང་ན། འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བཞུགས་པར་གསོལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་བསྩལ་པ། ངའི་སྐུ་དངོས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་རྫོགས་པ་ཡིན་ལ། ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བསྐུལ་བ་དང་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚུལ་སྟོན་ནོ། ངའི་བསྟན་པའི་ཐ་མ་ལ་བྱང་ཕྱོགས་ཁ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ངའི་དགུང་ལོ་བརྒྱད་པའི་སྐུ་ཚད་དང་། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐུ་ཚད་གཉིས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁྱོད་ཀྱི་འདུལ་བྱར་འགྱུར་བས། དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དུག་ལྔ་རགས་པས་འདུལ་དཀའ་བར་འགྱུར་བས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཐུལ་ཅིག་ཅེས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གདུལ་ཞིང་དུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། གཞན་ཡང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས་ཀྱང༌། ས་ལའི་ནགས་ཀྱི་མཚོ་འབྲི་ནས། །ཞེས་སོགས་འབྱུང་བའི་དུས་དང་། 			དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་འདི་ལ། །			རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱ་བ་བྱེད། །			བྱང་གི་ཕྱོགས་ལ་བསྟན་འདི་ཉིད། །			འདི་ཡི་ཚེ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར། །			ལྷ་ལྡན་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡི། །			གངས་ཅན་རི་ཡི་ནང་གནས་པའི། །			རྒྱལ་པོ་མི་ཡི་ལྷ་ཞེས་པ། །			ལི་ཚཱ་བྱི་རྣམས་རིགས་སུ་འབྱུང་། །	ཞེས་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་འབྱུང་བར་ལུང་བསྟན་པ་དང་། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་ཀྱང་། ཤུ་རིའི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདས་ནས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་འཇིག་པའི་ཚེ་ཆོས་འདུལ་བ་སྙིང་པོ་གསར་པ་ཐོབ་པ་ན། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་བར་ཏུ་ནིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བར་ཏུ་ནས་ཀྱང་བྱང་ཕྱོགས་སུ་འབྱུང་ཏེ། ཞེས་པ་དང་། ཡང་ཤུ་རིའི་བུས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་བུར་ཟབ་མོ་འདི་ཡང་ཕྱི་མའི་དུས་ཕྱི་མའི་ཚེ་ལ། བྱང་གི་ཡུལ་དང་། བྱང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་བསྩལ་པ། ཤུ་རིའི་བུ་དེ་ལ་བྱང་གི་ཡུལ་དང་། བྱང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་དེར་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་དེ་དག་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །	ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུང་གིས་ཟིན་པ་ལྟར། བཙན་པོ་སྲོང་གཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་རིང་ལ། འཇམ་མགོན་སྤྲུལ་པ་ཐོན་མི་སམ་བྷ་ཊས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ད་ལྟར་སྤྱོད་བཞིན་པ་འདི་ཉིད་གསར་བཟོའི་ཐོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ནས། བཙན་པོས་ཀྱང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡི་དམ་དུ་བསྟེན་ཞིང་སྙིང་པོ་ཡི་གེ་དྲུག་པ་རྒྱུན་དུ་བགྲངས། རིམ་གྱིས་བོད་འབངས་ཡོངས་ཀྱིས་ཡིག་དྲུག་བགྲངས་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཆགས་ཏེ། དེང་སང་གི་བར་དུ་བོད་རྩམ་གཟན་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་ནས་མ་བསླབ་རང་ཤེས་སུ་བྱུང་བ་འདི་བཞིན་ལགས་ཤིང་། གཞན་ཡང་སྤང་སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་དང༌། མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་སོགས་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རུ་གཉན་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་མཆོད་རྟེན་དུ་བཞུགས་པར་གཉན་པོ་གསང་བ་ཞེས་བཏགས་པའི་གླེགས་བམ་རྣམས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། ལེགས་སྦྱར་གྱི་གཞུང་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཡང་གོང་དུ་བགྲངས་པའི་གླེགས་བམ་དེ་དག་ཡིན་ལ། སྒྱུར་མཁན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བའི་ཐོག་མ་ནི་ཐོན་མི་ཡིན་ཞིང་། རྗེ་བློན་འདི་དག་གི་རིང་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྲོལ་གསར་དུ་བཏོད་པ་ཡིན་ནོ། །	དེ་ནས་རིམ་པ་བཞིན་བརྒྱུད་དེ་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་གཉིས་པ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ཀུན་མཁྱེན་ཞི་བ་འཚོ་གདན་དྲངས་ནས་སད་མི་མི་བདུན་སོགས་རབ་ཏུ་བྱུང༌། རབ་བྱུང་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བའི་སྡེ་བཙུགས། གུ་རུ་པདྨསམ་བྷཝ་གདན་དྲངས་ནས་བོད་ཀྱི་ལྷ་སྲིན་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་དམ་ལ་བཏགས་ཏེ་བཀའ་སྲུང་བསྐུལ། ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་ཏེ། རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔ་སོགས་གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་མཐོན་པོར་གཤེགས་པའི་སློབ་མ་མང་དུ་བསྐྲུན། གོས་དཀར་ལྕང་ལོ་འཆང་བའི་སྡེ་བཙུགས། སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ་པའི་བསྟན་པའི་སྲོལ་རྒྱ་ཆེར་ཕྱེས། བསམ་ཡས་སོགས་ལྷ་ཁང་དུ་མ་བཞེངས། བཻ་རོ་ལོ་ཙཱ་བ་སོགས་ཀྱིས་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་ཆོས་སྐོར་གཙོས་མདོ་རྒྱུད་གསུང་རབ་དུ་མ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཉིན་མོ་ལྟར་གསལ་བར་བྱས། འདིར་གསར་རྙིང་གི་ཁྱད་པར་ནི་སྔགས་རྒྱུད་སྡེའི་འགྱུར་སྔ་ཕྱི་ལ་བརྟེན་ནས་འཇོག་གི་མདོ་ཕྱོགས་ནས་མིན་ལ། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་ཐོག་མ་ཐོན་མི་ནས་པཎྜི་ཏ་སྨྲི་ཏི་བྱོན་པའི་བར་དུ་བསྒྱུར་པའི་སྔགས་གཞུང་རྣམས་སྔགས་རྙིང་མ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་འཆད་ཉན་གནང་མཁན་ཚོར་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་ཚུན་ཆད་ནས་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་སྔགས་གསར་མ་དང་། དེ་དག་ལ་འཆད་ཉན་གནང་མཁན་ཚོར་གསང་སྔགས་གསར་མ་བ་ཞེས་འདོགས་པ་ཡིན། 	དུས་ཕྱིས་གསར་མ་ཟེར་དུས་ཧ་ལམ་དགེ་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་གོ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་དགེ་ལྡན་རིང་ལུགས་འཛིན་མཁན་མང་བས་སྒེར་མིང་འདྲ་བ་ཞིག་ཆགས་ན་མ་གཏོགས་དོན་དངོས་ལ་ས་དགེ་བཀའ་འབྲུག བོ་དོང་། ཇོ་ནང་། བུ་ལུགས་བཅས་པ་གསར་མ་པ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །ཞེས་པ་ཡང་འཕྲོས་གླེང་ཙམ་སྟེ། བཙན་པོ་འདིའི་སྐུ་རིང་ལ་འཕགས་ཡུལ་ནས་པཎྜིཏ་ཆེན་བི་ལ་མི་ཏྲ་དང་། སངས་རྒྱས་གསང་པ། སྔགས་འཆང་དྷ་རྨ་ཀི་རྟི་སོགས་ཀྱང་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་གསང་སྔགས་སྙིང་པོའི་སྒྲུབ་རྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་ཟབ་ཆོས་དུ་མ་དང་། མ་འོངས་པའི་ལུང་བསྟན་དུ་མ་རི་བྲག་མཚོ་སོགས་སུ་གཏེར་དུ་སྦས། རང་གི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་གཏེར་སྟོན་རིམ་བྱོན་གྱི་ལུང་བསྟན་ནས་ལྷོ་ནུབ་སྲིན་པོའི་གླིང་དུ་ཕེབས་ཏེ་འགྲོ་དོན་མཛད། 	དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་པདྨའབྱུང་གནས་ནི། རྒྱ་གར་ཨུ་རྒྱན་ཡུལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། རྒྱལ་པོ་ཨིབྷབོ་དྷིས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་པདྨའབྱུང་གནས་དང་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་མཚན་གསོལ། ཕྱིས་ཟ་ཧོར་གྱི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་སློབ་དཔོན་པྲ་བྷཧསྟི་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ཤུཀྱ་སེང་གེར་གྲགས། དེ་རྗེས་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུ་ལས་སྨན་དང༌། པཎྜི་ཏ་ཀུན་གྱི་བཤེས་གཉེན་ལས་སྒྲ། བི་ཤྭ་ཀརྨ་ལས་བཟོ། །གཞན་ཡང་ཚད་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱངས་བརྩོན་གྱིས་མཁས་པའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་དང༌། ནུ་གུརྫུ་ན། ཧཾ་ཀ་ར། དྷ་ན་སང་ཀྲི། ཤྲི་སིདྷ་སོགས་ལས་འཇམ་དཔལ་ཆོས་སྐོར་དང༌། རྫོགས་ཆེན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོའི་གནས་ལ་གསན་བསམ་གྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པས་མཚན་ཡང་བློ་ལྡན་མཆོག་སྲེད་ཅེས་གྲགས། དེ་བཞིན་པདྨསམ་བྷདང༌། པདྨཐོད་ཕྲེང༌། སེངྒེ་སྒྲ་སྒྲོགས་སོགས་མཛད་པ་རེ་ལ་མཚན་རེ་བྱུང་ནས་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་མང་དུ་བྱུང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་སྤྱན་དྲངས་བོད་དུ་ཕེབས་པའི་ལོ་ཚིགས་ཐད་བཤད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཤིནཏུ་མང་པ་ལྟར་མཁན་པོ་བོ་དྷི་ས་ཏྭ་དང་ལྷན་དུ་མང་ཡུལ་དུ་ཕེབས། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་བྱོན་པའི་ལམ་བར་དུ་བོད་ཀྱི་ལྷ་ཀླུ་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏུལ་ཏེ་བཀའ་བསྒོ་དམ་འདོགས་གནང་བར་གྲགས། བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས། བོད་ཕྲུག་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ལ་ལོ་ཙཱ་བསླབས། འཕགས་ཡུལ་ནས་པཎ་ཆེན་བི་མ་མི་ཏྲ་སོགས་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་མང་པོ་གདན་དྲངས། མདོ་སྔགས་ཀྱི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གཙོ་ཆེ་བ་རྣམས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་དང་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་སོགས་ལ་བཀའ་བརྒྱད་དང་། རྡོ་རྗེ་ཕུར་བ། མན་ངག་ལྟ་ཕྲེང་སོགས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་སྨིན་པར་མཛད། རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པའི་བཤད་གྲྭ་དང༌། འབྲས་བུ་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་སྒོམ་གྲྭ་བཙུགས། གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་ཟབ་ཆོས་རྣམས་གཙོ་བོར་སློབ་དཔོན་པདྨི་སྐུ་དུས་ནས་བྱུང༌། རབ་བྱུང་ངུར་སྨྲིག་གི་སྡེ་དང༌། གོས་དཀར་ལྕང་ལོའི་སྡེ་ཞེས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་གཉིས་དར་རྒྱས་སུ་བཏང་བ་སོགས། ཕྱག་རྗེས་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བར་མཛད། མཐར་ལྷོ་ནུབ་རྔ་ཡབ་གླིང་དུ་བྱོན་ནས་སྲིན་པོའི་རྒྱལ་པོ་རཀྵ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་ཞེས་གྲགས། གཞན་ཡང་འདི་ཉིད་བོད་དུ་ལོ་གསུམ་མམ་དྲུག བཅུ་གཉིས། ཟླ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་བཞུགས་པ་སོགས་གསུངས་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་མཆིས།  རྒྱལ་པོ་བཀའ་ཐང་། བཙུན་མོ་བཀའ་ཐང་། བློན་པོ་བཀའ་ཐང་། ལོ་པཎ་བཀའ་ཐང་། ལྷ་འདྲེ་བཀའ་ཐང་བཅས་་བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ་དང༌། བདུད་རྩི་བུམ་པ་ཆེ་ཆུང༌། སྲུང་བ་རྡོ་རྗེ་ཁྲབ་རིང་སོགས་ལོ་རྒྱུས་དང་གསོ་རིག་གི་གཞུང་ཡང་མང་པོ་མཛད་པར་གྲགས། དམ་པ་འདིའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱས་པར་ཤེས་འདོད་ན་ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་དང་། རྗེ་དྲུང་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་མཛད་པའི་གུ་རུའི་རྣམ་ཐར་སོགས་སུ་གཟིགས་དགོས།