cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བག་ཆགས་དོང་སྤྲུགས་
“ཤེས་རྨོངས་ཀྱི་གྲོག་རོང”དུ། གནའ་བོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཡོད་རྒུ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བཀུར་ཞིང་སུ་ཞིག་ཡབ་མེས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལ་རྒོལ་ན། དེ་ཉིད་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་རངས་ངན་དམོད་བྱ་བའི་གཞི་རུ་འགྱུར།
ཡིན་ནའང་། ཁོ་ཚོ་རྟག་ཏུ་སེམས་ཁྲལ་གྱིས་ནོན་ཏེ། ཤིང་འབྲས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་མ་ལོན་ན་ཅི་ལྟར་བྱ་ཨང་ཟེར། ས་རུབ་ལ་ཉེ་དུས། མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲོམ་སྲང་གང་དུའང་མགོ་མཇུག་མེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་གང་མང་གླེང་གིན་འདུག དེ་ནི་དོགས་སློང་པ་དག་གི་གཏམ་རྒྱུད་རྐྱང་རྐྱང་རེད། ……
ཁོ་ཚོ་རྒྱང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་ཕྱིར་འབྱོར་མེད་པར་གྱུར།
ལོ་ཟླ་འགྲོས་ཀྱིས་ཕྱིན། དུས་བཞི་རེས་ཀྱིས་འཁོར།
རྫིང་ཆུ་ལྟར་ལྷིང་འཇགས་པའི“ཤེས་རྨོངས་ཀྱི་གྲོག་རོང”དུ། མི་རྣམས་སྔར་བཞིན་སོས་དལ་བག་ཡངས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འཚོ། ……
མི་ཞིག་མུན་ནག་ཁྲོད་ནས་གློ་བུར་དུ་སླེབས།
ལུས་པོར་རྨ་ཁ་གྲངས་མེད་ཀྱིས་བཏབ་ཅིང་ཁྲག་གི་རྐང་རྗེས་རིང་ནས་རིང་དུ་འཐེན།
ཁོ་པ་བརྡབ་འཆོས་ཀྱིས་བགྲོད་བགྲོད་མཐར། རྩྭ་ཡི་སྤྱིལ་བུའི་སྒོ་རྡུང་། དྲན་མེད་བརྒྱལ།
འཇིགས་རུང་གི་མཚན་མོར། འོད་ཆུང་སྒྲོན་མེའི་རམ་འདེགས་འོག་རྩྭ་ཡི་སྤྱིལ་བུར་བསྐྱོར་ཏེ་བསྙལ།
“ཁོ་སླེབས་བྱུང་།” སང་ནངས་མོར་སྡེ་མི་ཀུན་གྱིས་ཤེས།
ཁྱིམ་མཚེས་རྣམས་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་གིས་འོངས་ནས་མགོ་བོ་ཌ་རུ་བཞིན་དུ་གཡུག ཁོ་ཚོས་མཇུག་འབྲས་འདི་འདྲ་འབྱུང་ངེས་པའི་ཁོ་ཐག་སྔར་ནས་བཅད་འདུག
མི་སྡེའི་ཟུར་ལོགས་སུ། “ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོས་ཀྱང་དབུགས་རིང་ནར་ནར་དུ་འབྱིན་བཞིན་ཕན་ཚུན་ལ་སྡིགས་སྐད་གཏོང་།
ཁོང་ཚོས་རྐང་བཙུགས་ཏེ་སྡུག་ལ་སྦྱོར་བ་མིན་ཡང་། ཁྲིམས་ལུགས་ནི་ཁྲིམས་ལུགས་རང་རེད།
མི་འདི“ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོའི་ཐུགས་དགོངས་དང་འགལ་བས་སྡིག་ཉེས་ཤིན་ཏུ་ལྕི།
ཁྱུང་བོ་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེ་
ཁྱུང་བོ་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེ་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དྲུག་པའི་དུས་མགོ་ཙམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྐུ་ཚེའི་སྟོད་དུ་གཙང་རྗེ་མར་མུན་གྱི་བློན་པོ་ཡིན། རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་ཆབ་སྲིད་དར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན་ནས་གཙང་རྗེ་མར་མུན་བཀྲོངས་ཤིང་། གཙང་བོད་ཀྱི་འབངས་མི་ཁྱིམ་ཚང་ཁྲི་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་རྒྱལ་པོ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ། རྒྱལ་པོ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱིས་ཀྱང་གཙང་བོད་ཀྱི་འབངས་མི་ཁྱིམ་ཚང་ཉིས་ཁྲི་ཙམ་ཁྱུང་པོ་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེ་ལ་བྱ་དགའ་གནང་ཞིང་བློན་པོའི་གོ་སར་མངའ་གསོལ། དཔའ་མཛངས་གཉིས་ལྡན་གྱི་བློན་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བློན་པོ་མཛད་ཅིང་མཐའ་བཞི་རྒྱལ་ཕྲན་དབང་དུ་བསྡུ་བ་དང་། རྒྱལ་ཁྲིམས་གཏན་དུ་ཕབ་བ་བཅས་མཛད་རྗེས་ཆེའོ། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཀྱང་ “བློན་པོའི་ནང་ན། ཁྱུང་པོ་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེ་ལས་གློ་བ་ཉེ་བ་སྔོན་ཆད་མ་བྱུང་ངོ་། ཟུ་ཙེ་འཛངས་ཤེ་ན་འཛངས། དཔའ་ཞེ་ན་དཔའ་འོ། ཆུ་གང་ཆེ་ཞེ་ན་ཆེ། ཡང་བ་རིང་ཞེ་ན་རིང་ངོ་། མྱི་ཆིག་ལ་ཚོགས་དགུའ་ཚོགས་ན། སྤུང་སད་ཟུ་ཙེའོ།” ཞེས་གསུངས་སོ། །འོན་ཀྱང་སྐུ་ཚེའི་མཇུག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ལ་བློ་ལོག་སྟེ་བཀྲོང་རྒྱུའི་ལྐོག་གཡོ་བཤམས་པ་མགར་སྟོང་བཙན་ཡུལ་ཟུང་གིས་མཁྱེན་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཞུས་ཀྱང་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཚར་གཅོད་ལོང་མ་བྱུང་བར་རང་ཉིད་ལྕེབས་སོ།།
བག་ཆགས་དོང་སྤྲུགས་
རྨས་སྐྱོན་སོས་པ་ན་ཅི་བྱས་ལ་འདྲི་གཅོད་གཏོང་།
ཁོང་ཚོས་ཀྱང་ཉེས་ཆད་ཡང་མོ་གཅོད་པའི་བཟོ་སྟོན།
ཁོང་ཚོས་ཁོ་པའི་ཨ་མའི་སྐྱབས་རེའི་མིག་འབྲས་མཐོང་གི་འདུག་ཅིང་། མ་ཟད་ལོ་ངོ30ལ་མྱ་ངམ་ཐང་ནས་རྗེས་མེད་དུ་གྱུར་པའི་ཁོ་པའི་ཕ་དེའང་དྲན་གྱིན་འདུག དེ་ལྟ་ནའང་། ཁྲིམས་ལུགས་ནི་ཁྲིམས་ལུགས་རང་རེད། དེ་བས་ངེས་པར་དུ་ལག་ཏུ་བསྟར་དགོས་སོང་།
“ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོས་ཁྲིམས་གཅོད་ལ་ལྟ་སྐུལ་བྱེད།
ཁོ་པ་བཀྲེས་སྐོམ་ཚད་མེད་ཀྱིས་མནར་ཞིང་ལུས་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཡོངས་སུ་ཟད་ནའང་། “རྒན་པ”་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་ཚོལ་ཟེར།
ཁོས་བཀའ་མ་བརྩིས།
ཁོང་ཚོས་སྨྲ་བ་གཅོད་པའི་བཀའ་བབས་ཀྱང་ཁོས་ངག་མ་བསྡམས།
ཁོས“རྒན་པ”རྣམས་ལ་ཡ་ལན་སྟེར་བ་ལྟ་ཞོག མིག་ཟུང་རིག་རིག་གིས་རང་གི་ལམ་གྲོགས་དག་འཚོལ།
“ང་ལ་ཉོན” ཁོས་སྐད་ཤུགས་དམའ་མོས། “ང་ལ་ཉོན། སྙིང་རུས་སྐྱེད་ཅིག ང་ནི་རི་བོའི་ཕ་རོལ་ནས་ཐོན། ངས་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ས་གཞིར་རྐང་པ་སྤོས་མྱོང་།
རིགས་རུས་གདུང་རྒྱུད་གཞན་ལ་ལག་པས་རེག་མྱོང་། མཛེས་སྡུག་ཡུལ་ལྗོངས་སྐྱིད་པོ་མིག་གིས་ཀྱང་མཐོང་མྱོང་།
“ང་ཡི་བྱིས་པའི་དུས་སྐབས་ཕ་མས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར།
“ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་དུས་ལོ་ལོན་པའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་གྲིབ་གཟུགས་ཙམ་ལས་མ་མཐོང་།
“ངས་རི་བོའི་ཕ་རོལ་ན་ཅི་ཡོད་ཀྱི་དྲི་བ་དྲིས་ཐེངས་རེར། ཕ་ལགས་འཇིགས་ཤིང་མགོ་བོ་འཕྲེད་དུ་གཡུག་བཞིན་སྐད་སྒྲ་མ་མཐོ་ཟེར། ངས་རྒྱུ་མ་ཕུ་འདེད་དུ་དྲིས་ཚེ། ཁོང་གིས་ང་རང་བྲག་གཡང་མཐོན་པོའི་ཉེ་ལོགས་སུ་ཁྲིད་དེ། ལྷ་དང་ལས་ཀྱི་མཐུ་སྟོབས་ལ་རྒོལ་མཁན་དག་གི་རུས་གོང་ལ་བལྟ་རུ་བཅུག
“ངས‘འདི་ནི་རྫུན་ཏེ། ལྷ་དང་ལས་དབང་ནི་དཔའ་ངར་ཅན་ལ་དགའ་འོ’ཞེས་དུས། ‘ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ’སླེབས་ཏེ་རྡོ་རྗེའི་བཀའ་ལུང་བསྒྲགས། ལྷ་དང་ལས་ཀྱི
ཐུགས་བསྐྱེད་ལས་འདི་སྣང་གི་ཆོས་ཀུན་བྱུང་། ཡབ་མེས་ཚོའི་སྨོན་ལམ་ལས་གྲོག་རོང་འདིའི་སྲོག་ཆགས་དང་། མེ་ཏོག་ཤིང་འབྲས། ཉ་ཁྱུ་སྲོགས་བསྐྱེད་དེ་འུ་ཚོ་ལ་དབང་བར་བྱས། སྣང་སྲིད་ཐམས་ཅད་ལྷ་ཡིས་བདག་བྱེད་པས་ན་རི་ཡི་ཕ་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་ག་འདྲ་མི་བུས་ཅི་ལྟར་ཤེས། བསྐལ་པ་འཇིག་དུས་ཀྱང་ཤེས་མི་སྲིད་ཅེས་གསུངས་བྱུང་།
“ཁོང་ཚོས་རྟག་ཏུ་ཁ་ལབ་ལྡབ་ལྡིབ་སྨྲ་བར་མ་ཟད་རྫུན་ཡང་བཤད། ཁོང་ཚོས་ང་ལ་རྫུན་ལབ་པ་ནང་བཞིན་ཁྱོད་ཚོའང་རྫུན་གྱིས་མགོ་བསྐོར།
“རི་བོའི་ཕ་རོལ་ན་སྔོ་ལྗང་ལྡེམ་ལྡེམ་གཡོ་བའི་རྩྭ་ཐང་མུ་མེད་པ་འདུག་པར་མ་ཟད། འུ་ཚོ་དང་འདྲ་བའི་ཤ་ཁྲག་ལུས་ཅན་གྱི་ཕོ་མོ་གང་མང་འདུག ལོ་ངོ་བརྒྱ་སྟོང་གི་སྔོན་ལ་བཞེངས་པའི་བརྗིད་ཆགས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཡང་འདུག
“ངས་མཚར་སྡུག་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་གསར་པ་རྙེད་ཡོད། ཀུན་ནས་ལེགས་པའི་འཚོ་བའི་མདུན་ལམ་ཡང་མཐོང་ཡོད། ངའི་རྗེས་སུ་འབྲོངས་དང་། ཁྱོད་ཚོ་ཁྲིད་ནས་བདེ་ལྡན་གྱི་ཡུལ་དེར་འགྲོ།
“ས་གང་ལ་ཕྱིན་ཀྱང་། ལྷ་ཆེན་པོའི་འཛུམ་ཞལ་ནི་ཀུན་ལ་རིས་མེད་དུ་སྟོན་ནོ།།”
……
ཁོའི་བཤད་གཏམ་རྫོགས་པ་ན། མི་ཚོགས་འཇིགས་སྣང་གིས་སྐད་ཅོར་བརྒྱབ། “སྨྱོན་གཏམ་མི་བཤད་རྒུ་བཤད། མི་འདིས་ལྷ་དང་ལས་དབང་ཁྱད་དུ་གསོད་གི་འདུག བཀའ་ཆད་ནན་མོ་གཅོད་འོས། བདུད་ཀྱི་གྲིབ་མནོལ་བའི་སྙིང་ཁམས་ཆེན་པོ་ཁྱོད། ལོ་ངོ་སྟོང་གི་ཡབ་མེས་ཀྱི་བཀའ་ཁྲིམས་ལས་འདའ་ན། སྲོག་ཐོག་གཏོང་ངོ”ཞེས“ཤེས་ཡོན་རྒན་པོས”དེ་སྐད་སྨྲས། ཁོ་ཚོས་རྡོ་བའི་མཚོན་ཆ་བསྣམས།
ཁོ་པ་ལྔ་ལམ་དུ་བཏང་ངོ་།།
ཡབ་མེས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལ་རྒོལ་མཁན་དག་ལ་ཐ་ཚིག་སྒྲོག་པའི་དན་རྟགས་སུ། ཁོ་ཚོས་ཁོ་པའི་བེམ་པོ་བྲག་གཡང་དུ་བསྐྱུར།
ཕྱིས་སུ། ཡུལ་དེར་ཐན་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་། “ཤེས་རིག་གི་ཆུ་རྒྱུན’’ཕུ་མགོ་ནས་སྐམ། ནོར་ཕྱུགས་ཐམས་ཅད་སྐོམ་གདུང་གིས་ཤི ཞིང་ས་ཡོད་རྒུ་ཚ་གདུང་གིས་བཅོམ། “ཤེས་རྨོངས་ཀྱི་གྲོག་རོང”སྔ་ན་མེད་པའི་བཀྲེས་ལྟོགས་ཀྱིས་མནར་ཏེ་སྡུག
འོན་ཀྱང་། “ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོ་ད་དུང་ཡིད་མ་ཆད། ཁོང་ཚོས་ལུང་བསྟན་པ། གསུང་རབ་ལྟར་ན་གང་ཞིང་ཟག་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རེད་གསུངས། ཡིན་ཀྱང་། ཁོང་ཚོ་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པས་ཁ་ཟས་ཟན་སྒྲིལ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཆོག་འདུག
དགུན་ཁ་སླེབས་བྱུང་།
གྲོང་སྡེ་ནི་མི་མེད་ཁང་སྟོངས་སུ་འགྱུར་ལ་ཉེ།
སྟབས་ལེགས་སུ་སྲོག་ཐར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གསོན་རེ་ཉག་གཅིག་ནི་རི་བོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བརྒལ་རྒྱུ་དེ་རེད།
འོན་ཀྱང་། ཡབ་མེས་ཀྱིས་བཀའ་རྒྱ་མཛད་ཡོད་པས།
ཁྲིམས་ལས་འདའ་མཁན་མ་བྱུང་།
མཚན་མོ་ཞིག་ལ། དྲག་པོའི་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་སོང་།
རེ་ཐག་ཆད་པས་མི་རྣམས་ལ་དཔའ་ངར་སྐྱེས་བྱུང་། ད་ནས་བཟུང་ཁོ་ཚོ་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་ལྷིང་འཇགས་སུ་སྡོད་ཐབས་བྲལ།
“ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོས་ནུས་མེད་ཀྱི་རྒོལ་གཏམ་གཏོང་།
གར་འགྲོ་གཏོལ་མེད་ཀྱི་ཡུལ་བྱོལ་དེ་ལྟར་འགོ་བརྩམས།
དེ་ནི“ཡུལ་བྱོལ་པ”ཕྱིར་འབྱོར་བ་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འགོར་བའི་ལོ་ཞིག་རེད། ཁོས་བཏབ་པའི་རི་བོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བགྲོད་སའི་ལམ་རྟགས་རྙེད་རྒྱུ་ནི་ལས་སླ་མོ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན།
མི་བུ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་བཀྲེས་སྐོམ་གྱིས་ཤི་ཚར་བའི་མཐར། ད་གཟོད་ལམ་རྟགས་རྙེད་བྱུང་། ཞིབ་ཚགས་གཟབ་ནན་གྱི་ལམ་བུ་གསར་གཏོད་མཁན་དེས། སྟུག་པོའི་ནགས་ཚལ་དང་མུ་མེད་བྱེ་ཐང་གང་ལའང་ལམ་རྟགས་གསལ་པོ་བརྒྱབ་འདུག
དེ་ནས་བཟུང་། བགྲོད་ལམ་དུ་དཀའ་སྡུག་ཅི་ཡང་མེད།
གོམ་པ་རེ་རེ་བཞིན། མི་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་རྟགས་དེད་དེ་སྔོ་ལྗང་ཡོངས་སུ་བཀླུབས་པའི་ས་གཞི་གསར་པར་འབྱོར།
མི་རྣམས་སྨྲ་བ་མེད་ཅིང་ཕན་ཚུན་ལ་ཅེར་ཏེ་སྡོད།
“ཁོ་འགྲིག་འདུག ཁོ་ནོར་མེད། ‘ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ’ཚོ་གཞི་ནས་འཕྱུགས་འདུག……”
“ཁོས་བཤད་པ་བདེན་འདུག ‘ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ’ཚོས་རྫུན་སྨྲ......”
“ཁོ་པའི་བེམ་རོ་བྲག་གཡང་དུ་བསྐྱུར་ནས་ཙག་བསེར་བུའི་ཁྲོད་ནས་དཀའ་སྡུག་མྱོང་མོད། ‘ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ’ཚོ་ཤིང་རྟ་ལ་བསྡད་དེ་གནའ་བོའི་སྙན་ཚིག་གྱེར་ཞིང་སྣང་བ་སྐྱིད་པོར་སྡོད……”
“ཁོས་འུ་ཚོ་བསྐྱབས་ནའང་། འུ་ཚོས་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཁོ་བསད་སོང......”
“འུ་ཚོ་མནོང་འགྱོད་སྐྱེ་འོས......”
ཤིང་རྟ་ལས་བབས། ནོར་ལུག་དེད་ནས་རྩྭ་སར་ཕྱིན། ཁོ་ཚོས་ཁང་པ་བརྩིགས་ཤིང་ས་རྒོད་བཏུལ། བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་རོལ་ནས་ཡུན་རིང་འགོར།
ལོ་དུ་མའི་རྗེས་སུ། མི་རྣམས་ཀྱིས་དཔའ་མཛངས་ལྡན་པའི་ལམ་བུ་གསར་གཏོད་མཁན་དེ“མཛངས་མི་རྒན་པོ”ཡི་ཕྱིར་དུ་བཞེངས་པའི་ཁང་ཚོམས་སུ་འཇུག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།
གཟི་ཉམས་ཆེ་བའི་རུ་དཔུང་དབེན་འཇགས་ཀྱི་གྲོག་རོང་དུ་སྐྱོད། ཁོ་ཚོ་ལམ་བུ་གསར་གཏོད་མཁན་གྱི་བེམ་རོ་བསྐྱུར་སར་འབྱོར་དུས། བེམ་རོ་མཐོང་བ་མིག་ལམ་དུ་མ་གྱུར།
འཕར་སྤྱང་གིས་དྲུད་ཀྱང་སྲིད།
དེ་བས། རི་འདབས་སུ་རྡོ་རིང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བཞེངས། (ད་ལྟ་ས་དེར་མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལས་འདུག)རྡོ་རིང་ངོས་སུ་གསར་གཏོད་མཁན་གྱི་མཚན་བཀོད་ཅིང་། བཀའ་དྲིན་སྙིང་ལ་བཅངས་པའི་ཕྱི་རབས་པ་ཞིག་གིས་བཞེངས་ཚུལ་བྲིས་འདུག
གསར་གཏོད་པ་དེས། ཤེས་རྨོངས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྨག་ནག་གི་འཇིགས་དངངས་ལ་ཐོག་མར་རྒོལ་ཞིང་།
གསར་གཏོད་པ་དེས། མི་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ས་ལ་མངོན་པར་ཁྲིད་དོ།།
ང་ཚོས་འདས་ད་མ་འོངས་གང་ལའང་སྐྱོ་གར་མི་འབྱུང་བའི་སྨོན་འདུན་འཆའ་འོ།།
འགྲོ་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་རིང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་ནི། ཨ་རིའི་རྩོམ་མཁན་ཧྥན་ལུན་གྱི<<འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བཅིངས་འགྲོལ>>༡ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་གཏམ་རེད།
ཁོ་བོས་འདི་ནས། ཀློག་པོར་ཤེས་བྱའི་མཁོ་བ་འབད་མེད་དུ་སྦྱིན་ཞོར། ཡིད་ཀྱི་སྤྲོ་བ་ལིང་ལིང་དུ་བསྐྱེད་ཅིང་། བློ་ཡི་དང་བ་བུལ་བུལ་དུ་འདྲེན་ལ། གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཆ་ནས་མྱོང་རོལ་བྱེད་ཆོག་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་གོ་བ་བླངས་ཀྱང་ཆོག་པའི་སྔོན་འགྲོའི་གཏམ་འདི་རྫོགས་པར་དྲངས་དེ་འགོད་པ་ལ་འཆར་སྒོ་འདི་འདྲ་ཡོད་དེ། དང་པོ། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་གནས་ལོ་རྒྱུས་མདོ་རུ་དྲིལ་བ་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་འགྲོས་ལ་དྲངས་ནས་བརྗོད་པས་རྩོམ་ལ་བརྐྱང་བསྐུམ་གྱི་ཁྱད་ཡོན་ལྡན་པ་དང་། གཉིས་པ། བརྗོད་དོན་གང་ཞིག་གཏམ་རྒྱུད་ལ་སྦྱར་ཏེ་བྲིས་པ་བསྟན་ན། བོད་མི་རྣམས་གཏམ་རྒྱུད་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཁམས་དང་མཐུན་པས་ཀློག་པོའོ་ཡིད་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇགས་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པ། གསུམ་པ། ཁོ་བོ་རྩོམ་ལ་འཇུག་དུས། ཞལ་རྒྱུན་ལུང་གི་མདུད་རྒྱས་བཅིངས་པའི་རྩོམ་ཡིག་གྱོང་པོ་རེངས་པོ་འབྲི་མི་འདོད་པར། རྩོམ་ཐུང་འདི་བཞིན་ཐབས་རྩལ་བདེ་ལྕག་འཁྱུག་པོའི་ཚུལ་ལ་གློ་བ་མཉེས་པ་བཅས། རྩོམ་པོ་དང་། ཀློག་པོ། འདྲེན་པོ་སུམ་ཆ་ནས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་དགོས་མཁོ་གང་ལའང་མི་འགལ་བ་གཞི་བྱས། ལྷག་དོན། འགྲོ་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་པའི་ཟུར་ཞིག་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བོད་མི་རྣམས་ལ་ངོ་སྤྲོད་དང་སྒྲོག་འདོན་བྱ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་པར་གཞིགས་ནས། ད་རེས་བསམ་བཞིན་བསྒྱུར་ཏེ་ཐོག་མར་བཀོད་པས། ཁྱད་མཚར་ལ་མྱོང་རོལ་ཡོད་པ་ཞུ།
གཉིས།
གལ་ཏེ། གཏམ་རྒྱུད་འདི་དུམ་བུ་གཉིས་ལ་བགོས་ཏེ་ཟློས་གར་མི་འདྲ་བ་གཉིས་རྩོམ་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། དུམ་བུ་དང་པོ་དེ་སྐྱོ་གར་ཞིག་དང་། དུམ་བུ་གཉིས་པ་དེ་སྤྲོ་གར་ཞིག་ཡིན་གྱི་རེད།
ཡང་། གཏམ་རྒྱུད་འདི་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་བགོས། ཟློས་གར་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བརྩམས་ཏེ་སོ་སོ་གང་ལ་གཏོགས་པ་བཤད་དགོས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། འུ་ཚོ་ཏག་ཏག་ཟློས་གར་དང་པོ་དེར་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གཏོགས་སམ།
རྒྱུ་མཚན་ནི། དཀྱེལ་ཡངས་ལ་སྒམ་ཆེ་བའི་བཙན་པོའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཉི་མ་ནུབ་ཏུ་ཡོལ་བ་ན། སེམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པའི་རིག་གནས་མ་གཏོགས། ཕྲིན་ལས་མཐའ་དག་གི་རྩ་ལག་སིལ་བ་ནས་སིལ་བུར་འཐོར་ཞིང་། བོད་པ་རྣམས་སླར་ཡང་ཀླ་ཀློའི་དུས་རབས་སུ་ལྡོག་འགྲོས་སུ་བསྐྱོད་དེ། “ཤེས་རྨོངས་གྲོག་རོང”གི་འཇིག་རྟེན་ན་རང་སེམས་རང་གིས་གསོས་ཏེ་སྡོད། “ཤེས་རིག་གི་ཆུ་རྒྱུན”ནམ་འཚོ་གནས་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་དུས་ཡུན་ཇི་ལྟར་རིང་ནའང་། སྲོལ་རྒྱུན་ཀྱི“ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོའི་ཐབས་ཤེས་དང་བསྡུར་ན་སྟག་མཆོངས་སར་ཝས་མི་སླེབས་པའི་ཚུལ་དུ་འདུག དུས་ནམ་ཞིག་ནས“ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོས་བསམ་གཞིག་ཡོད་ཚད་ཀྱི་ཁ་ལོ་རང་སེམས་ལ་བསྒྱུར་ཅིང་། མུན་ནག་གི་གྲུ་ཟུར་སོ་སོ་ན་གཟུངས་སྔགས་ཐར་ཐོར་རེ་ཟློ་བཞིན་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་བློ་རིག་དང་དཔའ་ངར་ཀུན་ལ་འབུར་འཇོམས་ཡང་ཡང་གཏོང་བཞིན་མཆིས། “ཤེས་རྨོངས་གྲོག་རོང”གི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་འཁོབ་ཅིང་། “ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོའི་འཇུག་ལྡོག་མཐུ་བཙན་པའི་རི་ཚོགས་ཀྱི་མྱ་ངན་ཐང་དུ། འཚོ་གནས་ལ་དུངས་ཤིང་མི་ཡུལ་ལ་དགའ་བའི“དོགས་སློང་པ་དང་གསར་གཏོད་པ”རྣམས་ཇི་འདྲའི་དཔའ་ངར་ཆེ་ཞིང་སྙིང་རུས་ལྡན་པ་ན་ཡང་། མཇུག་མཐར། འདྲི་གཅོད་ཚ་ནན་གྱི་རྡོག་ཕྲེས་རི་བཞིན་ཁུར་ཏེ་མཚར་སྡུག་གི་རྨི་ལམ་དང་ལྷན་དུ་གཡང་གཟར་གྱི་བྲག་ལ་མི་ལྕེབས་ཐུ་མེད་ཡིན་སོང་།
ཇི་འདྲའི་ཡིད་སྐྱོ་ཞིང་ཞེ་མུག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་གསོན་པོ་ཞིག་རེད་ཨང་། འདི་ནི་རི་ཚོགས་ཀྱི་ཕ་ས་འདིའི་ད་ལྟའི་རང་གཟུགས་མ་ཡིན་ནམ།
གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་མཚར་སྡུག་རྗེས་ན་ཡོད།
གསུམ།
གཏམ་རྒྱུད་ད་དུང་མ་མཇུག་མ་གྲིལ།
གཏམ་རྒྱུད་དེ་དུམ་བུར་གཅོད་མི་རུང་བའི་ཟློས་གར་གཅིག་རེད། མི་ཡུལ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཡོད་རྒུ་སྐྱོ་གར་དང་སྤྲོ་གར་རེས་མོས་སུ་འཁོར་ཏེ་འཁྲབ་ཅིང་། གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་མཇུག་གང་ཡང་སྤྲོ་གར་གྱིས་བསྡུས་ཏེ་འགྲོ། སྐྱོ་གར་འདྲེས་མའི་སྤྲོ་གར་གྱི་འགུག་ཤུགས་ནི། ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་རེ་བས་ཁེངས་པའི“རྩྭ་ཐང”དེ་རེད།
“རྩྭ་ཐང”དེ་མི་ཡུལ་གྱི་མཚར་སྡུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི“དག་ཞིང”རེད་ལ། “རྩྭ་ཐང”དེ་འཇིག་རྟེན་དུ་འཚོལ་ཞིང་སྙེག་པའི “ཤམྦྷ་ལ”ཡང་རེད།
“རྩྭ་ཐང”དེའི་ཕྱིར་དུ། འགྲོ་བ་མི་རྣམས་དོགས་སློང་གིས་ཁེངས། རྒྱབ་འགལ་དུ་སོང་། འཐབ་རྩོད་དུ་ཞུགས། གདོང་གཏུག་ཇི་སྙེད་བརྒྱབ།
ཁོ་ཚོའི་འཚོ་བ་འགལ་འདུས་གྲུབ། འགལ་འདུའི་རྐྱེན་ལས་འཐབ་རྩོད་བྱུང་།
འགལ་འདུ__འཐབ་རྩོད__འགལ་འདུ__འཐབ་རྩོད
འགལ་འདུ་རེ་རེ་ནི་ངོ་མཚར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་རེ་རེ་རེད་ལ། འགལ་འདུ་ཡོད་ཚད་ནི་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་སྒུལ་ཤུགས་ཡོད་ཚད་ཀྱང་རེད།
མི་ཡུལ་དུ། རླབས་ཆེན་གྱི་མཛེས་པ་མཐའ་དག་འགལ་འདུའི་གདོང་གཏུག་གིས་བསྟན་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཀྱོགས་མཚམས་རེ་རེ་འགལ་འདུའི་འཐད་རྩོད་ཀྱིས་བཟོས།
ལོ་རྒྱུས་ནི་འཚོ་གནས་རྩོད་གཞིར་བཞག་པའི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་འགལ་འདུ་ཞིག་དང་།
གཏམ་རྒྱུད་ནི་འཚོ་གནས་རྩོད་གཞིར་བཞག་པའི་ཕུགས་བསམ་གྱི་འགྲན་རྩོད་ཅིག་རེད།
བཞི།
ཡོད་ཚད་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་དུ།
གཏམ་རྒྱུད་དེར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཐོ་ས་ནས་ལྟ་དགོས།
འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་རེད། འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་ན“གསར་གཏོད་པ”དང“ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”བར་གྱི་བསམ་བློའི་འཐབ་རྩོད་ཅིག་རེད།
“གསར་གཏོད་པ”ཡིས་འཚོ་གནས་ཀྱི་བསམ་བློ་གསར་པ་མཚོན་ཞིང་། “ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཡིས་འཚོ་གནས་ཀྱི་བསམ་བློ་རྙིང་པ་མཚོན།
བསམ་བློ་དང་བསམ་བློ་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་བསྐལ་པའི་བར་དུ་རྒྱུན་སྲིང་དགོས་ཚོད་རེད།
ཀློག་པོ་ཁྱེད་ཀྱིས། གཏམ་རྒྱུད་དེ་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཚད་དུ་བཀླགས་ནས་བསྐྱུར་ན། ཁྱེད་རང་ནོར་འདུག་ཅེས་ངས་སྨྲ།
མི་བུ་རང་མཚན་པ་རེ་རེ“གསར་བུ”རེད་ལ“རྒན་པོ”ཡང་རེད།
མི་བུ་རང་མཚན་པ་རེ་རེར་བསམ་བློ་གསར་པ་ཡོད་ལ་བསམ་བློ་རྙིང་པའང་ཡོད།
མི་བུ་རང་མཚན་པ་རེ་རེའི་སེམས་ཁོང་ན་བསམ་བློ་གསར་རྙིང་གཉིས་ནམ་ཡང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཅིང་མཆིས།
གཅིག་ན་རེ། “ང་ནི‘གསར་གཏོད་པ’རྐྱང་ཡིན། གཞན་དེ་ནི‘ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ’རྐྱང་རེད”ཅེས་དང་། ཡང་གཅིག་ན་རེ། “ང་ནི‘ཤེས་རིག་རྒན་པོ’རྐྱང་ཡིན། གཞན་དེ་ནི‘གསར་གཏོད་པ’རྐྱང་རེད”ཅེས་གྲིས་གཏུབས་པ་ལྟར་སླ་བཅོས་སུ་འགེར་རྒྱུ་ག་ལ་ཡོད། འཚོ་གནས་འདོད་པའི་གསར་རྙིང་གི་བསམ་བློ་གང་ཡང་བློ་སྟོབས་ཀྱི་ཆེ་ཆུང་ཙམ་མ་གཏོགས་སོ་སོའི་སེམས་ན་འདྲེས་ནས་འདུག མི་ཡུལ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་རོལ་བའི་“རྩྭ་ཐང”དེར་སླེབས་འདོད་པས་ནི། ཅིས་ཀྱང་རང་སེམས་ཀྱི“རྒན་པོ”དོར་ནས“གསར་བུ”ལ་ཁས་ལེན་དང་བདེན་ཁ་སྟེར་བ་མ་ཡིན་ནམ།
འཚོ་གནས__“བདག”གི་དགོས་མཁོ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེན་པ། གོ་ཐང་དེ་འཐོབ་ཕྱིར། “གསར་གཏོད་པ”ནམ་ཡང་ཁ་མདུན་ལ་ཕྱོགས་ཡོད་ཅིང་། “ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོ་ནམ་ཡང་ཁ་ཕྱིར་བསྟན་འདུག
འཚོ་གནས__“བདག”གི་མངོན་སྟངས། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐེག་པ། འཚོལ་སྙེག་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཕྱིར། “གསར་གཏོད་པའི”སྤྱན་མིག་ནམ་ཡང་སྔོན་ལ་གཏད་ཡོད་ཅིང་། “ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོའི་ཞབས་ཟུང་ནམ་ཡང་རང་སོར་སྡོད།
ཅིས་ཀྱང་། “ཤེས་ཡོན་རྒན་པོ”ཚོ་སྨྲེ་སྔགས་ཀྱི་འདོན་པ་མཇུག་རྫོགས་པ་ན། ག་ལེ་ག་ལེར“གསར་གཏོད་པའི”ལམ་དུ་འུ་ཐུག་གིས་ཞུགས་སོང་།
འདི་ཡང་སྤྲོ་གར་གྱིས་མཇུག་བསྡུས།
ཡིན་ཀྱང་། བསམ་བློ་དང་བསམ་བློ་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད་དེ་ནམ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད།
ཡང་བསྐྱར་ཞུ་རྒྱུ་ལ། ཆོས་གཞུང་དུ། སྐྱེས་བུ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་དུ་ཕྱེ། སོ་སོས་རང་རང་སྐབས་སུ་གང་བབ་ལས་ཆོས་ཀྱི་བློ་སྦྱོང་། སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དེ་ཡང་མི་བུ་གཅིག་གི་མྱོང་རྟོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པའི་བཤད་ཚུལ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡང་སྐྱེས་བུ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་དུ་དབྱེ། རང་སོ་སོ་སྐབས་སུ་གང་བབ་ལྟར“བདག”གི་དོན་ལ་དཔྱོད་ཤེས་ཀྱིས་ཞུགས། འཇིག་རྟེན་པའི་བདེན་པ་མཐར་ཐུག་སྟེ་འཚོ་གནས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ལྷུར་ལེན་པའི་སྐབས་ཀྱི་བསམ་བློ་གསར་རྙིང་གི་རིམ་པ་གང་ཡང་རང་གི་མི་ཚེ་གཅིག་གི་གོ་རྟོགས་དམན་ས་ནས་མཐོ་སར་བགྲོད་པའི་བསམ་གཞིག་གི་འཆར་སྒོ་ཏོག་ཙམ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རུ་འགྱུར་སྲིད་ཚེ། སྐབས་དེར་ནི་ཁོ་བོས་རྩོམ་ཐུང་འདི་དྲངས་པའི་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་འོང་ལ། སྐབས་དེར་ནི་འུ་ཚོའི་རེ་བ་མཐའ་དག་ཀྱང་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་སྟ་གོན་བྱས་འོང་གི་རེད།
ཞོར་ལ།
འཚོ་གནས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་དེ“བདག”ཡིན་པའང་བརྗེད་དུ་མ་འཇུག་ཅིག
གང་ལྟར་ཀྱང་།
གཏམ་རྒྱུད་ད་དུང་བཤད་མ་ཚར། གཏམ་རྒྱུད་ད་ལྟ་འགོ་བརྩམས་མ་ཐག་རེད། གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་མཚར་སྡུག་རྗེས་ན་ཡོད། གཏམ་རྒྱུད་ནམ་ཡང་མཇུག་རྫོགས་མི་སྲིད། མུ་མེད་པའི་སྔོ་ལྗང་གི“རྩྭ་ཐང”དེའི་ཕྱིར་དུ། འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱོ་གར་འདྲེས་མའི་སྤྲོ་གར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཁྲབ་བཞིན་འདུག་ལ། ང་ཚོས་ཀྱང་དཀའ་སྡུག་གི་གཏམ་རྒྱུད་ཡུན་ནས་ཡུན་དུ་བཤད་དགོས་པ“བདག”གི་མངོན་སྟོབས་ཀྱིས་གཞི་ནས་ཐག་བཅད་དེ་འདུག
ང་ཚོས། “བདག”ཉིད་ཀུན་ལས་རྒྱལ་བའི་བསམ་འདུན་གྱི་རི་མོ་འཇིག་རྟེན་ནས་འབྲི།
ང་ཚོས། “བདག”གི་ཡོད་ཚད་འབུལ་བའི་རིན་ཐང་གི་ལྟད་མོ་མི་ཡུལ་ནས་སྟོན།
ཡོངས་རྫོགས“བདག”གི་ཕྱིར་དུ། ང་ཚོས།
སྤྲོ་གར་གྱི་དབུ་སྒོ་སྐྱོ་གར་གྱིས་བརྩམས་ཏེ་རི་ཚོགས་ཀྱི་ཕ་ས་ནས་ད་དུང་མུ་མཐུད་དུ་གཏམ་རྒྱུད་བཤད།
ཅེས་པའི་སྲོག་ལ་བབས་ཀྱང་། ……
ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་མི་རིགས་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་སྤེ་བ་ཡིན་དུས་དེ་དོན་མེད་དུ་འཇོག་ག་ལ་རུང་དེས་ན་ངས་རྗེས་སུ་ཡང་བལྟ་ཆོག།
སིམ་བུ་སན།
སིམ་བུ་སན་ཞེས་པ་ནི་མས་ཋ་ཀ་རོའེ་ནིང་གིས་གསར་རྩོམ་གནང་བའི་ཨ་མེ་རི་ཁའི་འགུལ་རིས་ཀྱི་རྒྱུན་མཐུད་འཁྲབ་ཚན་ཞིག་རེད།
མས་ཋ་ཀ་རོའེ་ནིང་།
མས་ཋ་ཀ་རོའེ་ནིང་ནི་ཨ་མེ་རི་ཁའི་རབ་གཏགས་རི་མོ་མཁས་ཅན་དང་འཁྲབ་གཞུང་གི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད།
ཧོའོ་མར་སིམ་བུ་སན།
ཧོའོ་མར་སིམ་བུ་སན་ནི་འགུལ་རིས་རྒྱུན་མཐུད་འཁྲབ་ཚན་སིམ་བུ་སན་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞེས་པའི་ནང་གི་འཁྲབ་མཁན་གྱི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་རེད།
དྷོ་ཧ།
དྷོ་ཧ་(الدوحة)ནི་ཁ་ཏར་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
༢༠༣༦ལོ།
༢༠༣༦ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ལས་ཚིག་དང་འབྲེལ་བའི་མིང་རྐྱང་གྲུབ་ཚུལ་
བདག་གཞན་མ་རྟོགས་བརྡ་སྤྲོད་དེ། ། སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་གཞུང་དང་འགལ། ། དུས་གསུམ་ཁོ་ན་བསམ་པ་ཡིས། ། ལས་ཚིག་འཇུག་པས་བོད་སྐད་འཁྲུགས། །
བྱ་བྱེད་ཐ་མི་དད་པ་རྣམས། ། དུས་གསུམ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་འཇུག ། ཐ་དད་བདག་གཞན་ཤེད་མཚུངས་ཅན། ། དངོས་པོ་བདག་གཞན་ཆེད་དུའང་འཇུག ། ལས་ཚིག་གི་བསྟན་བྱ་ཡིན་ན་དུས་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། བྱ་བྱེད་ཐ་དད་པའི་ལས་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་བདག་གཞན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལས་ཚིག་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཆོག་པས་ཁྱབ་ཀྱང་། བདག་གཞན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། བྱ་བྱེད་ཐ་མི་དད་པའི་ལས་ཚིག་རྣམས་ལ་བདག་གཞན་གྱི་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། བྱ་བྱེད་ཐ་དད་པའི་ལས་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་ལས། རྩ་བ་ལས། ཅི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ། ཕོ་ནི་འདས་དང་གཞན་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། མ་ནིང་གཉིས་ཀ་ད་ལྟར་ཆེད། ། མོ་ནི་བདག་ད་མ་འོངས་ཕྱིར། ། ཤིན་ཏུ་མོ་ནི་མཉམ་ཕྱིར་རོ། ། སྔོན་འཇུག་ཕོ་བ་ཡིག་གི་དགོས་པ། ① དུས་གསུམ་ལས་བྱ་བྱེད་ཐ་དད་པའི་བྱ་ཚིག་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པ་འདས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌།  ② དངོས་པོ་བདག་གཞན་གཉིས་ལས་གཞན་ཏེ་བྱེད་ཚིག་གི་ཁ་གཏད་དུ་ཡོད་པའི་བྱ་ཡུལ་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་ཚིག་ལ་འཇུག་པ་ཡིན།  སྔོན་འཇུག་མ་ནིང་ག་ད་གཉིས་ནི།  ① དངོས་པོ་བདག་གཞན་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་པ་དང༌།  ② དུས་གསུམ་ལས་ད་ལྟ་བ་སྟོན་པའི་ཆེད་འཇུག་པ་དང༌། སྔོན་འཇུག་གི་མོ་འ་ཡིག་ནི།  ① དངོས་པོ་བདག་དང༌།  ② དུས་ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་སྟོན་པའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པ། སྔོན་འཇུག་གི་ཤིན་ཏུ་མོ་མ་ཡིག་ནི།  ① སྔར་བཤད་པའི་བདག་གཞན་དང༌།  ② དུས་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་སྟེ་མཚུངས་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇུག་གོ་ཞེས་སོ། །
གཏེར་ལམ་སྤུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་བང་སོ་
གཏེར་ལམ་སྤུར་རྒྱལ་བོད་རིག་གནས་ལས་འཕྲོས་བའི་མ་ཡུམ་ཆེན་མོ་མཆིམས་བཟའ་བཙན་ཐོག་གི་སྲས་མཆོག་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ནམ་མེས་ཨག་ཚོམ་དང་བཙུན་མོ་སྣ་ནམ་བཟའ་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་གཟིགས། སྒོ་མེ་རི་མོ་མཁན་བསྟན་འཛིན་ཉི་མས་བསྐྱར་ཕབ་བྱས།
དང་པོ། དབུ་མཛད་པའི་འགྲེལ་བརྗོད།
ཐོག་མ་ཉིད་ནས་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ཞི་ཁྲོ་སྒྲ་དབྱངས་དཀྲོལ་བ་དང་། ཁ་བྱང་དང་མཆོད་བརྗོད་ལ།
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་མདོ་ཙམ་སྟོན་པ།
འབྲི་བྱ་གཙོ་བོར། འགྲེལ་བཤད་བྲིས་ནས་མདོ་འཛིན་པས་བརྩེ་བ་རྣམ་དག་གིས་གསལ་དག་སྙན་གསུམ་གྱིས་ལོ་རྒྱུས་གྱི་བྱུང་བ་སྒྲོག་པ།
གཏམ་རྒྱུད་འབྲི་བྱ་གཙོ་བོར།
འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་དང་ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ། དོང་ཁང་གཏེར་ཡིག་གི་ལུང་བསྟན་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་གྱི་མཆོད་བརྗོད་སྒྲོག་པ།
གཤམ་དུ་
༼གཏེར་ལམ་སྤུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་བང་སོ་ཚོགས་༽དང་འབྲེལ་ནས་ཐོན་པའི་ཤུག་བཞག་རིག་གཏེར་སྐོར་ཞིག་ལ་གཟིགས་པར་བྱའོ།།པར་རིས་ཀྱི་གོ་རིམ་ལྟར་སྒྲིག་སྦྱོར་བྱེད་པ།
གཉིས་པ།
གཏེར་ལམ་སྤུར་རྒྱལ་བོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་དང་མི་རུས་གསལ་འབྱེད་ཞིབ་འཇུག== སྡོང་རིས་ལོ་ཚིགས་ཞིབ་འཇུག གནའ་རྫས་རྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བཅས་ལ་དཔྱད་འབྲས་མངོན་གསལ་མཛད་ཡོད་པའི་རྒྱལ་སྤྱི་དང་རྒྱལ་ནང་གི་ཆེད་མཁས་གྲགས་ཅན་གྱིས་གཟུགས་བརྙན་ལ་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ངང་སྒྱུ་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་ཏེ་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་སྒྲ་དབྱངས། གཟུགས་བརྙན་བཅས་ཀྱིས་ཕབ་སྐྲུན་འབུར་ཏུ་ཐོན་པ་ཞིག་སྒྲིག་པ་དང་། རབ་དོན་པོ་སྟེ། བོད་རྒྱ་དབྱིན་གསུམ་གྱི་སྐད་ཡིག་གིས་ངོས་ནས་སྒྲ་སྦྱོར་བྱེད་ཐུབ་དགོས།
གསུམ་པ།
གཏེར་ལམ་སྤུར་རྒྱལ་བོད་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་གིས་མངའ་དབང་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་དང་རྡོ་རིང་ཡི་གེ བོད་སྲིད་གཞུང་གི་ཁྲམ་བྱང་ཡིག་རྙིང་། ལྡེབས་རིས་རི་མོ། ལྷ་སྐུ། རྒྱལ་བློན་ཕན་ཚུན་བར་ལ་ཕུལ་པའི་ཕྱག་བྲིས་ཡིག་རྙིང་། བྲག་རྡོ་སྟེང་དཀར་ཆག་ཏུ་བརྐོས་པའི་ཡི་གེ རྗེ་བློན་དཔའ་དར་ཅན་ལ་མཆོད་པའི་བསྔོ་བྱང་ཡིག་རྙིང་། ཤིང་ཁྲམ་བྱང་བུའི་ཡིག་རྙིང་དང་བོད་བཙན་པོ་མེས་ཨག་ཚོམ་དང་སྣ་ནམ་བཟའ་ཡབ་ཡུམ་ཟུང་གི་འདྲ་གཟུགས། བསྐལ་བ་སྟོང་གི་ཤུག་སྡོང་གི་ནགས་ཚལ་དང་ཆོས་རྙིང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་བ། ལྡེབས་རིས་རི་མོ་དང་སྲུང་འཁོར། གདུང་རྟེན་དང་གཅེས་ནོར་ལས་ཐོན་པ་སྟེ། འཛམ་གླིང་གི་མཐོངས་དབྱིངས་སུ་བོད་ཤེས་རིག་གི་གསེར་ས་འོག་ནས་འོད་གནམ་ཁའི་དབྱིངས་སུ་འཕྲོས་བ་ལྟར་སྒྲིག་སྦྱོར་གང་ལེགས་ཀྱིས་འཆར་ཕབ་ཡག་པོ་ཞིག་སྐྲུན་པ།
བཞི།
གཏེར་ལམ་སྤུར་རྒྱལ་བང་སོའི་ཚོགས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་1996ལོར་བསྒྲགས་པའི་ཡིག་ཆ་དང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གི་མཚོ་སྲིད་ཡིག་ཨང་༼1986༽༦༥པའི་གསལ་བསྒྲགས་ཡིག་ཆ། <<མཚོ་སྔོན་རིག་དངོས་ཀུན་བཏུས་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ>><<ཀྲུང་གོའི་རིག་དངོས་ས་ཁྲ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཚོ་སྔོན་ཡན་ལག་དེབ>>གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་ཀྱི་ཆེད་རྩོམ་<<གཏེར་ལམ་སྤུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་བང་སོ>>སོགས་འགྲེལ་སྤེལ་བྱས་པའི་<<བརྡ་སྦྱོར>>བཅས་གཟུགས་རིས་སུ་ཕབ་སྟེ་བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་འབྲས་མཐའ་དག་གཟིགས་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་ལམ་དུ་ཅི་ལྟར་ཡིན་པ་ཇི་བཞིན་དུ་ངོ་སྤྲོད་དང་མཁོ་མདོན་གང་ལེགས་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་སྒྲིག་དགོས།
ལྔ་པ།
རང་རེའི་རྒན་རབས་དང་བླངས་པའི་ཚོགས་པ་སྟེ། མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པས་གཏེར་ལམ་བོད་བཙན་པོའི་བོང་སོ་འདིར་མྱུར་སྐྱོབ་དང་སྔོག་འདོན།འཚོལ་བསྡུ། མི་རིགས་གང་ལ་གཏོགས་དགོས་པར་ཡང་དག་གི་ལྟ་བས་གསལ་འབྱེད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞིག་ཐོབ་པར། ལོ་ངོ་གཉིས་རིང་གི་དཀའ་བ་སྤྱད་དེ། ལོག་པར་སྨྲ་བའི་ཆེད་མཁས་རྫུན་མ་སྐོར་ཚོགས་གཅིག་ལ་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པ་དང་འཆར་གཞི་ཡོད་པ། རྩ་འཛུགས་ཡོད་པ། འགོ་ཁྲིད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་རྫུན་བཟོ་བྱས་པར་དགག་བཞག་དང་སུན་འབྱིན་བྱེད་པའི་ཆེད་རྩོམ་གང་མང་པོ་ཞིག་སྤེལ་ཏེ་གཏེར་ལམ་སྤུར་རྒྱལ་བོད་བཙན་པོའི་རིག་གནས་མྱུར་སྐྱོབ་ཐོབ་པར་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བཙལ་ནས་གསོན་ཤུགས་གང་ཡོད་ཕུལ་ཡོད་པ་ཞིག་སྒྲིག་དགོས།
དྲུག་པ།
མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པས་དངོས་ཤུགས་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ས་གནས་སོ་སོའི་ཆེད་མཁས་གྲགས་ཅན་མང་པོ་ཞིག་གདན་དྲངས་ནས་<རྒྱལ་ཡོངས་སྐབས་དང་པོའི་གཏེར་ལམ་བོད་རིག་གནས་ཀྱི་དཔྱད་ལྒིང་ཚོགས་འདུ་>སྟེ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ནུབ་ཁུལ་གཏེར་ལམ་རྫོང་ཐོག་གི་བཙན་པའི་བང་སོའི་ཡུལ་དངོས་སོ་སོར་རྩད་གཅོད་དང་བཅར་འདྲི། བརྙན་ཕབ། ལོ་ཙཱ། ཟིན་བྲིས། རྩོམ་སྒྲིག་བཅས་ཀྱི་ལས་དངོས་སུ་ཟབ་ཞུགས་བྱས་ཞོར། ཆེད་མཁས་པས་རང་རང་གི་འདོད་བློའི་དཔྱད་པ་བཏང་བ་ལྷུག་པར་བརྗོད་ཀྱིན་འདུག་པ་བཅས་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་པར་རིས་ཕབ་པ་ཇི་བཞིན་ལག་ལེན་དང་དོན་དངོས་གཉིས་ཀྱི་བཅུད་ལས་ཐོན་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་བདེན་ལུགས་སུ་གྲུབ་ཡོད་པའི་གསུངས་བཤད་གང་མང་པོ་ཞིག་དང་ཆེད་རྩོམ་སྤེལ་པ་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སྟེ་སྔར་ལས་རྒྱ་ཆེན་པོས་གཞན་ལ་མངོན་ཆོག་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་བཙལ་བའི་ནུས་རྩལ་ཐོན་ཐུབ་པ་ཞིག་སྒྲིག་དགོས།
བདུན་པ།
དང་ཐོག་གཏེར་ལམ་བོད་བཙན་པོའི་བང་སོའི་ཡུལ་དངོས་སུ་སོང་ནས་གནའ་རྫས་སྔོག་འདོན་དང་རྟོག་ཞིབ་གཙོ་གཉེར་ཞུགས་མཁན་གྱི་ཆེད་མཁས་སམ། ཡང་ན་ཞིབ་འཇུག་ཆེད་དོན་སྙན་ཞུ་རྩོམ་འབྲི་མཛད་མཁན་གྱི་ཆེད་མཁས་ཆཱའོ་ཏུང་ཧྥང་དང་ལིན་མེས་ཚོན་གཙོས་ལྷན་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་གི་དྲན་རྟེན་འདྲ་གཟུགས་དང་། ཞིང་ཆེན་ཏང་སྲིད་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་གི་འགོ་འདྲེན་རྣམ་པས་ཐེངས་འདིའི་གཏེར་ལམ་བོད་བཙན་པོའི་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་སྐབས་དང་པོའི་དཔྱད་ལྒིང་ཚོགས་འདུ་སྟེ། རྒྱལ་ཁའི་ངང་ཚོགས་ཐུབ་པར་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་བསུ་མ་བྱས་པ་དང་གསོལ་སྟོན་ལ་ཞུགས་པ། ལྷན་རྒྱས་འདྲ་གཟུགས་སུ་ཕེབས་པ་བཅས་ཀྱིས་བརྙན་རིས་དང་བཅས་བའི་གསར་འགྱུར་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཞིག་གིས་མཚོན་ཐུབ་པ་དང་། ཁོང་རྣམ་པས་སྤུར་རྒྱལ་བོད་བཙན་པའི་ཤེས་རིག་དང་བློ་གྲོས། དངོས་སྟོབས་རིག་པར་བརྩི་བཀུར་དང་བདེན་ལུགས་ལ་བརྩི་འཇོག་བཅས་བྱེད་དགོས་པའི་ཆོད་སེམས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་མདུན་ངོས་སུ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་མཚོན་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།
བརྒྱད་པ།
ཐེངས་འདིའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཆེད་མཁས་དཔུང་ཚོགས་གཏེར་ལམ་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་བང་སོའི་ཚོགས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་རྗེས། ལུང་དང་རིགས་པས་གྲུབ་པ་ནི་གནའ་རབས་སྤུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་བང་སོར་གཏོགས་དགོས་པ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གནའ་རྫས་ཡིག་རྙིང་དང་ཁྲམ་བྱང་ཡི་གེ ལྡེབས་རིས་རི་མོ། སྲུང་འཁོར། བྲག་བརྐོས་དཀར་ཆག ལྷ་སྐུ། གདུང་རྟེན། གཅེས་ནོར། ཤུག་སྡོང་དྲུད་མཁན་རྣམ་པའི་མིང་ཡིག གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་ཆོས་དཔེ་བཅས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སུ་གཏོགས་པ་བདེན་ལུགས་སུ་གྲུབ་ཡོད་པ་རྒྱལ་ཡོངས་ཆེད་མཁས་རྣམ་པའི་ཞལ་དང་མཐུན་པར་གྱུར་རོ།།
དགུ་བ།
མཇུག་མཐར་ས་གནས་དེ་གའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ཆོ་ག་སྤེལ་ཚུལ་དང་གླུ་གར་རྩེད་འཇོར་རོལ་བའི་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ཀྱིས་ཆེད་སྒྲིག་ལེ་ཚན་ཡོངས་སུ་མཇུག་རྫོགས་སོ།།
གྲངས་ཀྱི་མངོན་བརྗོད་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་རྩོམ་པ་པོའི་སྔོན་གླེང་།
བེ་རི་འཇིགས་མེད།
ལྷ་གཅིག་ཆོས་ལུགས།
ལྷ་གཅིག་ཆོས་ལུགས་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་རིག་པའི་ལྷ་གཅིག་ཁོ་ནར་དད་པ་བྱེད་པར་ཟེར།
མཚན་མཐུན་དགའ་རོགས་སྒྲིག་པ།
མཚན་མཐུན་དགའ་རོགས་སྒྲིག་པ་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མཐུན་གཉིས་འཆར་ཡན་ནམ་ཆགས་སྦྱོར་བྱེད་པར་ཟེར།
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག
དགོན་སྡེའི་ཁྲོད་ཀྱི་མཚན་མཐུན་འཁྲུག་སྤྱོད།
ཁ་ཏར།
ཁ་ཏར་(دولة قطر)ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་དྷོ་ཧ་རེད། གཞན་ནས་ལོ་ཙཱ་བྱེད་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་ཕྱིན་ནས་མིང་ལ་ཁ་ཐར་ཡང་འབོད་དོ།
ཁ་ཐར་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཨེ་ནུབ་ཏུ་ཆགས་པའི་རང་བཙན་གཙང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ལ། ཨ་རབ་ཕྱེད་གླིང་ཕྲན་གྱི་བྱང་ཤར་མཚོ་ངོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཁ་ཐར་གླིང་ཕྲན་ཆུང་ཆུང་བདག་ཏུ་བཟུང་ཡོད། ཁ་ཐར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་སྟེང་ས་མཚམས་གཅིག་པུ་དེ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ས་དི་ཨ་རབ་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་ལས། དེ་བྱིངས་མངའ་ཁོངས་རྣམས་ཕིར་ཞི་ཡའི་མཚོ་ཁུག་གིས་མཐའ་བསྐོར་ཡོད། ཕིར་ཞི་ཡའི་མཚོ་ཁུག་གི་ཆུ་ལམ་དོག་མོ་ཞིག་གིས་ཁ་ཐར་དང་ཉེ་འཁྲིས་ཀྱི་བྷ་རེན་གླིང་ཕྲན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཁ་ཁར་ཕྱེ་ཡོད་པ་དང། ཨ་རབ་དང་ཨི་རན་ལྷན་དུ་ཡང་མཚོ་ཐོག་ས་མཚམས་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
རང་བྱུང་ཐོན་ཁོངས།
ཁ་ཐར་ལ་འཛམ་གླིང་གི་རང་བྱུང་རླངས་གཟུགས་གསོག་འཇོག་དང་སྣུམ་གསོག་འཇོག་ཆེ་ཤོས་གསུམ་པ་ཡི་རྒྱབ་རྟེན་ཡོད་པར་བརྟེན། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡོང་འབབ་མཐོ་ལ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཚར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་མི་རེའི་ཡོང་འབབ་མཐོ་ཤོས་དེ་ཡིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་ཁ་ཐར་མིའི་རིགས་ཡར་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲལ་རིམ་དུ་བཞག་པ་དང་།  མིའི་རིགས་ཡར་རྒྱས་ཆེས་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་ཨ་རབ་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཡིན།  ཨ་རབ་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས། ཁ་ཐར་གལ་གནད་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཏེ། ཨ་རབ་གསར་བརྗེའི(Arab Spring)དུས་ཟིང་སྐབས་སུ། མ་རྩའི་འགྲོ་གྲོན་བཏང་བ་དང་འཛམ་གླིང་ལ་ཁྱབ་པའི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཨལ་ཇཱ་ཙི་ར་གསར་འགྱུར་དྲ་བ(Al Jazeera Media Network)བརྒྱུད་ནས་ངོ་རྒོལ་ཚོགས་པ་དུ་མ་ལ་རམ་འདེགས་བྱས། ས་ཁྱོན་གྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། ཁ་ཐར་གྱིས་འཛམ་གླིང་སྟེང་ཆ་མི་མཚུངས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་བཞག་པ་དང་། སྟོབས་ཤུགས་འབྲིང་ཙམ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་ངོས་བཟུང། ཁ་ཐར་གྱིས་སྤྱི་ལོ༢༠༢༢ལོའི་ཧྥི་ཧྥ་འཛམ་གླིང་གཟེངས་རྟགས(2022 FIFA World Cup)ལ་གཙོ་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་ཨ་རབ་རྒྱལ་ཁབ་ཐོག་མ་དེར་འགྱུར་རྒྱུ་རེད།
སྲིད་དབང་ལམ་ལུགས།
ཁ་ཐར་རྩ་ཁྲིམས་རྗེས་མཐུན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང་ངམ་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང་རྣལ་མ་ཞིག་ཡིན་མིན་གང་ལྟར་ཡང་ཨལ་ཐཱ་ནི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་ཡོད། སྤྱི་ལོ༡༨༢༥ལོར་ཁྱིམ་རྒྱུད་རིགས་རྒྱུད་འདི་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། ཨལ་ཐཱ་ནི་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་ཁ་ཐར་དབང་སྒྱུར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། སྤྱི་ལོ༢༠༠༣ལོར། ཁ་ཐར་གྱིས་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། རྩ་ཁྲིམས་དེ་ལ་མང་མོས་འོས་བསྡུའི་ནང་ངོས་ལེན་ཆེན་པོ་ཐོབ།
ཁ་ཐར་གྱི་ཚོ་དཔོན་བདུན་པ་བ་དཱ་མེམ་བྷན་ཧཱ་མེད་ཨལ་ཐཱ་ནི་ཡིན། ཁོང་གི་ཡབ་ཧཱ་མེད་བྷེན་ཀ་ལི་ཧྥ་ཨལ་ཐཱ་ནི་ཡིས་སྤྱི་ལོ༢༠༡༣ལོའི་ཟླ༦ཚེས༢༥ཉིན་ཁོ་ལ་དབང་ཆ་སྤྲད། ཁ་ཐར་གྱི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་དཔོན་ལ་སྲིད་བློན་དང་བཀའ་ཤག་བློན་ཆེན་རྣམས་བསྐོ་བཞག་དང་གནས་དབྱུང་གཏོང་པའི་འཛིན་སྐྱོང་དབང་ཚད་ཡོད། བློན་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷན་དུ་བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་གྲུབ་ཡོད་ལ། དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཁང་ཡིན། བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་གིས་ཁྲིམས་བཟོ་བའི་འགོ་ཡང་བཙུགས། ཁོ་ཚོས་གྲོས་འཆར་བཏོན་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་བཅའ་ཁྲིམས་རྣམས་སློབ་སྟོན་ལྷན་ཁང་ལ་ཕུལ་ནས་གྲོས་བསྡུར་བྱེད། དེའི་རྗེས་སུ་ཚོ་དཔོན་གྱི་སྙན་ལམ་དུ་ཕུལ་ནས་གཏན་འབེབས་བྱེད་དུ་འཇུག སློབ་སྟོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྲིམས་ལུགས་ཟིན་བྲིས་འགོད་པ་དང་ངོས་ལེན་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་བཟོ་དབང་ཆ་ལ་ཚད་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། ཚོ་དཔོན་ལ་དོན་ཡོད་ཚད་ཀྱི་མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་ཐོབ་ཐང་ཡོད། ད་ལྟའི་ལྷན་ཁང་ནི་ཚོ་དཔོན་གྱིས་བསྐོ་བཞག་གནང་བའི་ཚོགས་མིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱུ་མཚན། སྤྱི་ལོ༡༩༧༠ལོར་གཞུང་གཙོ་བོར་ཆ་ཤས་འོས་བསྡུ་ཡོད་པ་ནས་བཟུང་། ཁྲིམས་བཟོ་འོས་བསྡུ་བྱེད་མཚམས་བཞག སྤྱི་ལོ༢༠༡༦ལོར་ཁྲིམས་བཟོ་འོས་བསྡུ་བྱེད་པའི་རེ་བ་བཅངས་ཡོད།ཁ་ཐར་གྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ནང་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པའམ་ཚོང་ལས་མཉམ་འབྲེལ་རྩ་འཛུགས་བྱེད་པར་ཆོག་མཆན་མེད།
ཁ་ཐར་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་གཞིར་བཟུང་ན། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ནི་ཁ་ཐར་གྱི་ཁྲིམས་བཟོའི་འབྱུང་ཁུངས་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན། ལག་ལེན་གྱི་ཁྲོད་དུ་སྤྱི་དམངས་ཁྲིམས་ལུགས་དང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་འདྲེས་མ་བེད་སྤྱོད་པ་ནི་ཁ་ཐར་གྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ལམ་ལུགས་ཡིན། ཁྱིམ་རྒྱུད་གྱི་ཁྲིམས་དང་རྒྱུད་འཛིན། ཁྲིམས་འགལ་བྱ་བ(ལོག་གཡེམ་དང་འཕྲོག་བཅོམ། ལྐོག་གསོད་འདུ།)སོགས་ལ་འབྲེལ་བ་ཆགས་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཐོག་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་བེད་སྤྱོད་བྱེད། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་རྨང་བྱས་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཁྲིམས་ཁང་གི་གནད་དོན་ཁ་ཤས་ནང་བུད་མེད་ཀྱི་བདེན་དཔང་ལ་སྐྱེས་པའི་བདེན་དཔང་གི་རིན་ཐང་གི་ཕྱེད་ཀ་ཡོད། སྤྱི་ལོ༢༠༠༦ལོར། བཅའ་ཁྲིམས་སུ་བཀོད་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་མཚམས་སྦྱོར་བྱས་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་ཁྱོ་གཅིག་བཟའ་མང་ལམ་སྲོལ་ལ་ངོས་ལེན་བྱུང་།
ཁ་ཐར་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཆང་རག་འཛད་སྤྱོད་དང་བཀག་རྒྱ་དང་འགལ་བའི་འཁྲིག་སྤྱོད་འབྲེལ་བ་ལ་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་པར་ལྕག་ཚན་གཞུ་བ་ལག་ལེན་ཏུ་བསྟར་གྱིན་ཡོད། ཁ་ཐར་གྱི་ནག་ཉེས་བཅའ་ཁྲིམས་གྱི་དོན་ཚན༨༨པའི་ནང་། ལོག་གཡེམ་ལ་ལྕག་ཚན༡༠༠གཞུ་བའི་ཁྲིམས་ཆད་ཡོད་པར་བཤད། སྤྱི་ལོ༢༠༠༦ལོར། ཧྥི་ལི་ཕིན་གྱི་བུད་མེད་ཅིག་ལ་ལོག་གཡེམ་ཆེད་ལྕག་ཚན༡༠༠ཡི་ཉེས་ཆད་བཅད། སྤྱི་ལོ༢༠༡༤ལོའི་ཟླ༦པའི་ནང་། ཡུལ་བྱོལ་པ་ཁ་ཆེ་ཞིག་ལ་ཆང་རག་འཛད་སྤྱོད་བྱས་པ་དང་ར་བཟི་བའི་གནས་སྟངས་འོག་རླངས་འཁོར་བསྐོར་བར་ལྕག་ཚན༤༠ཡི་ཉེས་ཆད་བཅད། ཁ་ཐར་ནང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནང་ཚན་ཧན་བྷ་ལི་ཁྲིམས་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ཁྲིམས་ཁང་གི་ལུས་ཐོག་ཉེས་ཆད་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཡིན། ཁ་ཐར་རྒྱལ་ཁབ་ནང་རྡོས་རྡེག་པའི་ཉེས་ཆད་ནི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཁྲིམས་ཆད་ཅིག་ཡིན། དད་ལོག་བྱེད་པ་ནི་སྲོག་ཐོག་ཉེས་ཆད་གཏོང་འོས་པའི་ནག་ཉེས་ཤིག་ཡིན། ཆོས་ལུགས་ལ་སྨད་ར་གཏོང་བར་བཙོན་འཇུག་ལོ་བདུན་དང་ཆོས་ལུགས་བརྗེ་བསྒྱུར་ལ་བཙོན་འཇུག་ལོ་བཅུ་ཡི་ཉེས་པ་ཡོད། མཚན་མཐུན་འཁྲིག་སྦྱོར་ནི་སྲོག་ཐོག་ཉེས་ཆད་བྱེད་འོས་པའི་ནག་ཉེས་ཤིག་ཡིན། ཁ་ཐར་ནང་ཆང་རག་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཆ་ཤས་ཙམ་གྱིས་ཁྲིམས་མཐུན་ཡིན་ཏེ། སྐར་མ་ལྔ་རྟགས་ཅན་གྱི་རྒྱས་སྤྲོས་མགྲོན་ཁང་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་ཆེ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོང་མགྲོན་ལ་ཆང་རག་འཚོང་ཆོག ཡིན་ནའང་། ཁ་ཆེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་ཐར་ནང་ཆང་རག་འཛད་སྤྱོད་བྱ་མི་ཆོག གལ་ཏེ་ཆང་རག་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ལྕག་ཚན་གཞུ་བའམ་རྒྱང་འབུད་གཏོང་པའི་ཉེས་ཆད་ཡོད། ཁ་ཆེ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་བྱོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒེར་གྱི་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཆང་རག་ཉོ་བའི་ཆོག་མཆན་རག་ཐུབ། ཁ་ཐར་ཁྱབ་སྤེལ་སྤྱི་གཉེར་ཁང་ལ་ཆང་རག་དང་ཕག་ཤ་ནང་འདྲེན་བྱེད་པའི་ཆོག་མཆན་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་གཉེར་ཁང་འདི་ཡིས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཨ་རག་ཚོང་ཁང་གཅིག་ཁོ་ན་དེ་གཉེར་ལ། ཨ་རག་ལག་འཁྱེར་ཡོད་མཁན་ལ་ཕག་ཤ་ཡང་འཚོང་། ཉེ་དུས་བར་དུ། ཁ་ཐར་མུ་ཏིག(Pearl-Qatar རྒྱལ་ས་དྷོ་ཧའི་ཉེ་འཁྲིས་ཀྱི་མིས་བཟོས་གླིང་ཕྲན་ཞིག)གླིང་ཕྲན་དུ་ཡོད་པའི་ཟ་ཁང་རྣམས་ཀྱིས་ཆང་ཪག་རིགས་ཀྱི་བཏུང་བྱ་འཚོང་ཆོག་གིན་ཡོད། ཡིན་ནའང་། སྤྱི་ལོ༢༠༡༡ལོའི་ཟླ༡༢པའི་ནང་། དེར་ཡོད་ཟ་ཁང་རྣམས་ལ་ཆང་རག་འཚོང་མཚམས་འཇོག་ཏུ་བཅུག བཀག་སྡོམ་དེར་གསལ་བཤད་གང་ཡང་བྱས་མེད། སྤྱི་ལོ༢༠༡༤ལོར། ཁ་ཐར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མཛངས་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་ཏེ། བུད་མེད་ཡུལ་སྐོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམངས་ཚོགས་ཀྱི་སར་དོར་མ་ཐུང་ཐུང་དང་ཕུ་མེད་པའི་གྱོན་ཆས། ཡང་ན་ཐུང་ལ་དམ་པོ་ཡིན་པའི་གྱོན་པ་རིགས་གོན་མི་ཆོག་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུང་ཐུང་དང་སྟོད་ཐུང་ནང་གྱོན་རིགས་གོན་མི་ཆོག་པའི་བསླབ་བྱ་བརྒྱབ་སྟེ། ཚུལ་མཐུན་གྱོན་ཆས་གོན་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་དྲན་སྐུལ་བྱས།
ས་ཁམས།
ཁ་ཐར་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཕྱེད་གླིང་ཕྲན་ཞིག་ཡིན། (ཆ་ས་ཕྲ་ལ་རིང་བ་ཞིག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ནར་ཡོད།)ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ས་དི་ཨ་རབ་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་ལས། ཕྱོགས་གཞན་ཚང་མ་ཨ་རབ་མཚོ་ཁུག་གི་ཆུས་བསྐོར་ཡོད།
ཁ་ཐར་རྒྱལ་ཁབ་ཧ་ཅང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན། ས་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༡༠༣༦༠ལས་མེད། ཕྱེད་གླིང་ཕྲན་གྱི་རིང་ཚད་སྤྱི་ལེ༡༦༠ཡིན། ས་ཆ་མང་ཆེ་བ་དམའ་མོ་དང་སྐམ་ཐེར་གྱི་ཐང་གཤོང་ཡིན་ལ་བྱེ་མས་གཡོགས་ཡོད། ཁ་ཐར་གྱི་ས་སྟེང་སྣུམ་མཛོད་གཙོ་བོ་ཇཱེ་བྷིལ་དྲུས་ཀན་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་དང་། རང་བྱུང་རླངས་གཟུགས་གཏེར་མཛོད་ཕྱེད་གླིང་ཕྲན་གྱི་ནུབ་བྱང་གི་རྒྱ་མཚོའི་སྟེང་དུ་ཡོད།
རྒྱལ་ས།
ཁ་ཐར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་དྷོ་ཧ(Doha)ཡིན། དེར་མི་གྲངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ༩༠ལྷག་གནས་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་གཞན་དེ་ནི་ཨལ་ཝ་ཀི་རཱ(Al Wakrah)ཡིན།
སྲིད་གཞུང་དང་ཆབ་སྲིད།
ཁ་ཐར་གྱི་སྲིད་གཞུང་ནི་འོས་བསྡུ་མིན་ལ་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང་དང་ཚོ་དཔོན་དབང་འཛིན་གྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན། ཚོ་དཔོན་གྱི་གོ་གནས་ནི་ཕ་ཤུལ་བུ་འཛིན་གྱི་ལམ་སྲོལ་ཡིན། ཚོ་དཔོན་ཁོ་ན་ཡིས་སྲིད་བློན་དང་བཀའ་ཤག་བློན་ཆེན་རྣམས་བསྐོ་བཞག་དང་གནས་དབྱུང་གཏོང་ཆོག བློན་ཆེན་རྣམས་མཉམ་འདུས་ཀྱིས་བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་འཛིན་སྐྱོང་དཔོན་རིགས་ཡིན།
དངུལ་ལོ།
སྒྱུར་མཁན། དབང་ཆེན་འཕྲིན་ལས། མཐོ་བོད་འཕྲིན་སྟེགས་ནས་དྲངས།
གཟི་ཡི་ཕྲེང་བ་
གཟི་ཡི་ཕྲེང་བ་
རྩོམ་པ་པོ། ནམ་མཁའི་ནོར་བུ།
༄༅།། བོད་མིའི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་ཡུན་དུ་གནས་མི་གནས་པ་དེ་ནི་གཙོ་ཆེར་བོད་མི་རང་ལ་རག་ལས་ཤིང་། དེ་ཡང་བོད་མི་གཞོན་ནུ་འཚར་ལོང་ཅན་རྣམས་ལ་རག་ལས་ཀྱི་ཡོག་རེད། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གི་རྒྱུན་བསྐྱངས་པ་ལ། བོད་མི་གཞོན་ནུ་ཚོས་ཨུ་ཚུགས་དང་བསམ་ཞེན་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་ཅིང་། ཁོང་ཚོ་ལ་བོད་མིའི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གི་གོ་རྟོགས་ངེས་པར་དུ་ཆགས་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོག་རེད།
བོད་མི་གཞོན་ནུ་འཚར་ལོང་ཅན་རྣམས་ལ་བོད་མིའི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་ལོ་རྒྱུས་དང་བཅས་པའི་གོ་རྟོགས་གཏིང་ཚུགས་པ་ཞིག་ཆགས་ཐུབ་བམ་མི་ཐུབ་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་གཞོན་ནུ་འཚར་ལོང་ཅན་རྣམས་རང་རང་གི་མོས་པ་ལ་རག་ལོས་མོད། གོ་རྟོགས་མེད་ན་མོས་པ་འབྱུང་བའི་ཁུངས་མེད་པས། ཆེས་གལ་ཆེ་བ་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་ལོ་རྒྱུས་བཅས་པར་གོ་རྟོགས་དང་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པའི་སྐུ་བགྲེས་མཁྱེན་ཡོན་ལྡན་པ་རྣམས་ནས་གཞོན་ནུ་འཚར་ལོང་ཅན་རྣམས་ལ་གོ་དོན་རང་རྒྱུད་དུ་འབྱོར་ངེས་པའི་སློབ་གསོ་གཏིང་ཚུགས་པ་རེ་གནང་དགོས་པ་ལ་རག་ལས་ཀྱི་ཡོད་པར་མཐོང་གི་འདུག
ཁོ་བོས་འདིར་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་ཁུངས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཉུང་ངུའི་ཚིག་ལམ་ནས་གོ་བདེར་ཅུང་ཟད་བཀྲལ་བ་འདིའང་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་འཚར་ལོངས་ཅན་རྣམས་ལ་གོ་རྟོགས་ཐད་ཀར་འབྱུང་ཐུབ་པར་དམིགས་ཏེ་རང་གི་ཤེས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་བཀོད་པ་ལགས་ཤིང་། ད་དུང་དེ་ལས་ཀྱང་མང་བར་མཁྱེན་འདོད་པ་རྣམས་ནས་ཁོ་བོས་བྲིས་པ་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་ལ་གཟིགས་པར་ཞུའོ།།
བོད་ཀྱི་མི་རིགས།
དེང་དུས་ཡོངས་གྲགས་སུ། བོད་ཀྱི་མི་རིགས་འདི་མི་རིགས་སེར་པོའམ། སོག་པོའི་མི་རིགས་སུ་བརྩི་གི་ཡོག་རེད། དེ་ལྟར་ནའང་བོད་རིགས་འདི་མི་རིགས་སེར་པོའམ་སོག་རིགས་ནས་ཚུར་ཆད་པ་དང་སོག་པོའི་རིགས་དེ་བོད་རིགས་ནས་ཕར་ཆད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་སུས་ཀྱང་ཐག་གཅད་ཆོག་ཆོག་ཅིག་ཡོག་མ་རེད། སྤྱིར་བཏང་བོད་རིགས་དང་འདྲ་བའི་མི་རིགས་ནི་བེ་རུ་ཝི་ཡའི་ཨིན་ཁ་སེ་དང་། མེ་ཟིཀྐོའི་ཨབྷཀྵ་སོགས་ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཁ་དང་། བྱང་ཨ་མེ་རི་ཁའི་མི་རིགས་དམར་པོ་ཧོ་པི་དང་ན་པ་ཧོ་སོགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་འདི་གནའ་དུས་ཀྱི་མི་རྒྱུད་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་གྱི་ཡོག་རེད། འབར་མའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ནས་འབར་མའི་མི་རིགས་དེ་བོད་ནས་མར་ཆད་པའི་བཤད་སྲོལ་བྱུང་བཞག འབར་མའི་སྐད་དུའང་མེ་ལ་མི་དང་། ལག་པ་ལ་ལག ཚྭ་ལ་ཚ། མིག་ལ་མྲིག ལམ་ལ་ལན། ང་ལ་ང་། ཁྱི་ལ་ཁྭེ། རྣ་ལ་ན། གཅིག་ལ་ཏིཏ། གཉིས་ལ་ནཱི་ཏ། ལྔ་ལ་ང་། དྲུག་ལ་ཁྲུའུག་སོགས་བོད་སྐད་འདྲ་བོ་ཞེ་དྲག་མང་བོ་ཡོག་རེད། ང་ཚོས་འབར་མའི་མི་རིགས་འདི་བོད་ནས་མར་ཆད་པ་རེད་ཅེས་བཤད་ཐུབ་པ་དཀའ་ནའང་འབར་མའི་ལོ་བརྒྱུད་རང་ལ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་འདི་ མི་རྒྱུད་རྙིང་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་གསལ་བོར་བསྟན་གྱི་ཡོག་རེད།
ང་ཚོས་སྤྱིར་བཏང་འགྲོ་བ་མིའི་བྱུང་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཐོག་མའི་བྱུང་ཚུལ་དེ་ཙམ་རང་དུ་ཐག་གཅད་ཐུབ་པ་དཀའ་ནའང་། བོད་ཀྱི་མིས་ལོ་གྲངས་བཞི་སྟོང་ལ་ཉེ་བའི་དུས་ནས་སྲིད་པའི་རྣམ་བཞག་འདི་ཙམ་བྱེད་ནུས་པའི་བློ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་དེས་བོད་རིགས་ནི་གནའ་དུས་ཀྱི་མི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཤེས་རིག་དང་ལྡན་པའི་མི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་པའི་མངོན་རྟགས་ཀྱང་གསལ་བོར་བསྟན་གྱི་ཡོག་རེད།
ཡོངས་གྲགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཤས་སུ་རྒྱ་གར་དུ་སངས་རྒྱས་སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་སྟོན་པས་མ་འོངས་པར་བོད་དུ་མི་རྒྱུད་འབྱུང་བར་ལུང་བསྟན་པའི་ཚུལ་དང་། བོད་ཀྱི་མི་རྒྱུད་སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བྲག་སྲིན་མོ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་ཚུལ་བཤད་ཡོག་རེད། ལོ་རྒྱུས་དེ་ཚོ་ནི་ཆོས་ལ་ཕུགས་གཏད་དྲག་པ་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་རྟགས་གསལ་བོ་ཡོག་རེད། གང་ལགས་ཟེར་ན། དེང་དུས་ཡོངས་གྲགས་སུ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ད་ལྟའི་བར་ལོ་གྲངས ༢༥༢༠ ཙམ་ལས་མ་འདས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ལོ་གྲངས་བཞི་སྟོང་ལ་ཉེ་བའི་གོང་དུ་འགྲོ་ཐུབ་པ་མངོན་སུམ་ཚད་གྲུབ་ཡིན་ཙང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་པའི་དུས་སུ། ད་དུང་བོད་དུ་མི་མེད་ལུང་སྟོང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་དཀར་ནག་སོགས་བོད་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་མི་རིགས་རྣམས་ཤེས་རིག་གི་ཆུ་ཚད་མཐོན་པོར་ཆགས་ནས་ཡོད་པའི་དུས་དེ་འདྲ་བར་བོད་མི་རིགས་དེ་སྤྲེའུ་དང་བྲག་སྲིན་འདུས་པའི་ཕྲུ་གུ་མི་རུ་གཞི་ནས་འགྱུར་དགོས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་རྩ་བ་ནས་ཡོག་མ་རེད།
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐབས་སུའང་བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་རྒྱལ་བོ་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དམ་ཡང་ན་ཨོ་རྒྱན་གྱི་རྒྱལ་བོའི་རྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་ཚུལ་གྱི་བཤད་པ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་བན་བོན་གཉིས་ཕྱོགས་སུ་བྱུང་ཡོག་རེད། བཤད་ལུགས་དེ་འདྲ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བོད་མི་རྣམས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དང་ཞེན་ཆེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ། ཡང་ན་ནམ་རྒྱུན་དུ་རྒྱལ་པོ་ཟེར་བ་དེ་ལ་གཞན་ལས་ལྷག་པའི་རིགས་ཁུངས་ཆེན་པོ་ཞིག་དགོས་པར་བསམ་གྱི་ཡོད་ཙང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོའི་ཁུངས་དེ་རྒྱ་གར་དང་། ཨོ་རྒྱན་གྱི་རྒྱལ་བོ་གང་རུང་ལ་གཏུགས་པ་དེ་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོག་མ་རེད། དེ་ནི་དགོས་པ་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་བསམ་སྤྱོད་ཅིག་རེད། ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། རིགས་མི་གཙོ། རུས་མི་གཙོ་སོགས་གསལ་བོར་གསུངས་ཡོད་པ་དང་། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རང་གིས་ཀྱང་རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་ཏེ་རབ་བྱུང་གནང་བའི་ཚུལ་དེས་མཁྱེན་ཐུབ་ཀྱི་རེད། འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་བོ་རྒྱ་གར་རང་ནས་བྱུང་བ་དང་ཨོ་རྒྱན་གྱི་རྒྱལ་བོ་ཨོ་རྒྱན་རང་ནས་བྱུང་ཞིང་། དེ་དག་གིས་རྒྱ་གར་དང་ཨོ་རྒྱན་གྱི་རྒྱལ་བོའི་གོ་ཆོད་པ་ལ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་བོད་རང་ནས་བྱུང་བས་རྒྱལ་བོའི་གོ་མི་ཆོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། སྤྱིར་བཏང་རྒྱལ་བོའི་མིང་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་དོན་དུ་མིས་མི་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། དེ་འདྲ་བྱེད་མཁན་མང་དུ་ཡོད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཙང་། ཐོག་མའི་རྒྱལ་བོ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཁུངས་ཀྱང་ཤེས་ཁག་ཡག་ཡོག་མ་རེད།
ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོ་ཆོས་ལ་དད་ཞེན་ཆེ་དྲགས་པས། རྒྱ་གར་ལ་ཐུགས་གཅེས་ཆེ་ཞིང་། བོད་དང་བོད་རིགས་ལ་སྣང་ཆུང་གནང་བའི་བཤད་ལུགས་མང་དུ་བྱུང་བཞག དཔེར་ན དཔེ་ཆ་ཞིག་ལ་ཆ་བཞག་ན་དཔེ་ཆ་དེ་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་གིས་མཛད་པ་ཡིན་ན་ཚད་ལྡན་འདྲ་པོ་ཞིག་དང་། བོད་པའི་མཁས་པ་ཞིག་གིས་མཛད་པ་ཡིན་ན། བོད་མ་ཟེར་ནས་མཐོང་ཆུང་གནང་སྲོལ་བྱུང་ཡོག་རེད། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་མགུར་འབུམ་དུ། མི་ལས་རྒྱ་གར་གྲུབ་ཐོབ་གཅིག་དང་གྲུབ་རྟགས་འགྲན་ནས་རྩི་ཐུར་ཞིག་གི་རྩེ་མོར་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ནས་བཞུགས་པའི་ཚེ་རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཐོབ་བཞུགས་པའི་རྩི་ཐུར་དེ་དྲང་པོར་བསྡད་ལ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་བཞུགས་པའི་རྩི་ཐུར་དེ་ཅུང་ཟད་གུག་པ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཉམས་རྟོགས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ནའང་རྒྱ་བོད་གྲུབ་ཐོབ་གཉིས་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་བཟང་ངན་གྱི་ཁྱད་པར་ཆེ་བའི་སྟབས་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བྱུང་བ་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོག་རེད། རྒྱ་གར་དུ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་སོགས་བྱོན་པ་ཡིན་ཙང་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་བཤད་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བསམ་པ་དེ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་སོགས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་བྱིན་རླབས་ལ་བསམས་པ་ལས་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཡོད་ཐབས་ཡོག་མ་རེད། འཇིག་རྟེན་སྲིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྒྱ་གར་དང་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཞིག་ཡོད་པར་ངེས་ནའང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་བྱིན་རླབས་ལ་ས་མཚམས་ཤིག་ཡོང་ཐབས་རྩ ་བ་ནས་མེད་པ་ཡིན་ཙང་། དགོས་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད་པའི་ལབ་ཉོབ་དེ་ཚོས་དགོས་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཉམས་ཆགས་བཏང་ན་རྩ་བ་ནས་འགྲིག་གི་ཡོག་མ་རེད།
བོད་མི་ཚོ་ཆོས་ལ་དད་ཞེན་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་གཞི་རྩ་དེའང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་ནས་དབུ་བརྙེས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་བོད་མིའི་ཤེས་རིག་གི་ཁུངས་གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་གི་ཤེས་རིག་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་བོན་པོ་རྣམས་ལ་འདྲེན་མ་དགོས་པར། བོད་རང་ལ་ཤེས་རིག་གི་ཆ་རྐྱེན་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་གི་རྐང་བཙུགས་པའི་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་སོགས་ནས་ཆོས་དང་རིག་གནས་དུ་མ་སྤྱན་དྲངས་ཤིང་དར་རྒྱས་སུ་བཏང་བའི་སྲིད་དོན་གྱི་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་གྱི་རེད།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག
བོད་དང་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་དང་མི་གནས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཡུན་རིང་དུ་གནས་དང་མི་གནས་ལ་རག་ལས་ཀྱི་ཡོག་རེད། ཤེས་རིག་གི་རིན་ཐང་གཙོ་བོ་ནི་ཤེས་རིག་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོད་མེད་ལ་ཐུག་ཡོག་རེད། དེ་དག་གི་རྩ་བ་ནི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཡིན་ཙང་དེའི་ཁུངས་ལ་ཐུགས་བསམ་བཞེས་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
སྔོན་དུས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་དཀའ་བ་གྲངས་མེད་པ་སྤྱད་དེ་ཨོ་རྒྱན་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་བོད་ཡུལ་དུ་སྤྱན་དྲངས་པ་ཡིན་ཙང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་ཁུངས་དེ་རྒྱ་གར་ལ་གཏུག་སྲོལ་བྱུང་ཡོག་རེད། གནས་ཚུལ་དེས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆེ་བ་བསྟན་ཐུབ་པ་དང་སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་དང་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ངོ་ཤེས་ཤིང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་བཤད་མ་དགོས་པ་རེད། ཡིནའང་བོད་རང་གི་ཤེས་རིག་གི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་བོད་རང་ལ་ཁུངས་མེད་བཟོས་པ་འདྲ་བོ་ཞིག་ཆགས་ཡོག་རེད། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོས་སངས་རྒྱས་འདས་ལོ ༡༡༨༤ སྤྱི་ལོ ༦༤༠ ལ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་བསྒྱུར་བ་དེ་སྔོན་བོད་དུ་ཡི་གེ་མེད་པ་དང་། ཆོས་རྒྱལ་གྱི་བློན་པོ་ཐོན་མི་སམྦྷོཊ་རྒྱ་གར་དུ་སོང་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡིག་མཁས་པར་བསླབས་པ་དང་། སླར་བོད་དུ་ཕེབས་ཤིང་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ལས་དཔེར་བླངས་ཏེ་བོད་ཡིག་གསར་དུ་བརྩམས་པ་དང་། ལེགས་སྦྱར་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་དག་གི་གཞུང་སུམ་ཅུ་བ་དང་། རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ་སོགས་མཛད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དཔེ་མང་པོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་རེད། ཅེས་གསུང་སྲོལ་བྱུང་ཞིང་དེང་དུས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོངས་གྲགས་སུ་བཤད་སྲོལ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ཡོག་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ནའང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྔོན་དུ་བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པ་ཡིན་ཙང་། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ག་རང་ནས་ཐག་ཆོད་ཅིང་། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་ཁུངས་དེ་རྒྱ་གར་ལ་མ་གཏུགས་ཐབས་མེད་ཅིག་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོག་རེད།
ང་ཚོས་ངེས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བྱོན་པ་དང་སྟོན་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡིན་ཙང་། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁུངས་དེ་རྒྱ་གར་ལ་གཏུག་དགོས་པ་ནི་ཚད་ལྡན་ཚུལ་མཐུན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་དམ་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དར་རྒྱས་དང་གོང་འཕེལ་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་ནི་བཤད་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་ཆོས་ལ་ཕུགས་གཏད་དྲགས་ནས་མི་རིགས་རང་གི་ཤེས་རིག་གི་ཁུངས་མེད་པར་བྱས་ན་འགྲིག་ཐབས་རྩ་བ་ནས་ཡོག་མ་རེད། རྒྱ་ནག་དང་། ཉི་ཧོང་གི་ཡུལ་དང་། ལྷོ་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཡུལ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ལའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་མྱོང་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་རང་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཤེས་རིག་སོགས་དར་རྒྱས་གང་ཆེར་བྱུང་མྱོང་ཡོད་ནའང་ཡུལ་ཁག་དེ་དག་གི་ཤེས་རིག་དང་ལོ་རྒྱུས་ལ་གནོད་རྐྱེན་གང་ཡང་བྱུང་ཡོག་མ་རེད། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་བར་གྱི་འབྲེལ་བའང་གཞི་རྩ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བྱུང་ན་མ་འགྲིག་པ་གང་ཡང་ཡོག་མ་རེད།
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཤོད་མཁན་ཚོས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་བཟུང་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་སྟོད་ཀྱི་སྟེང་གཉིས་བར་གྱི་ལེགས་དྲུག་ས་ཡི་ལྡེ་བརྒྱད་འོག་གི་བཙན་གསུམ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་སོགས་རྒྱལ་རབས་ལྔ་སྟེ་མདོར་ན་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྔོན་དུ་རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་རོབ་ཙམ་རེའང་ཤོད་སྲོལ་ཡོག་རེད།
དེང་སང་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་ཚང་མས་ཚད་འཛིན་གནང་བ་ཏུན་ཧོང་གི་དཔེ་མཛོད་ནས་ཐོན་པའི་ཡིག་རྙིང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དེ་ཚོ་ལས་ཀྱང་གནའ་དུས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རོབ་ཙམ་རེ་བྱུང་བ་དང་ལྷག་པར་རྒྱལ་བོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མི་ཉུང་བ་ཡོག་རེད། གལ་ཏེ་བོད་ལ་དེ་སྔོན་ཡི་གེ་གཏན་ནས་མེད་ན་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཚོ་བཤད་ཤེས་ཐབས་རྩ་བ་ནས་ཡོག་མ་རེད། ང་ཚོ་རང་རང་གི་ནང་མིའི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པ་ཞིག་མེད་ན་ཕྱིན་ཆད་མི་རབས་གཉིས་གསུམ་གྱི་གོང་དུ་ང་ཚོའི་མེས་པོ་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་པའི་ཚུལ་སུ་ཞིག་ལའང་བཤད་ཡག་མེད་པ་མངོན་སུམ་ཚད་གྲུབ་ཡིན་ཙང་གནའ་དུས་ཀྱི་བོད་མི་དེ་ཚོས་རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་རིང་གི་ལོ་རྒྱུས་བློ་འཛིན་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་ཡོག་མ་རེད། བྱས་ཙང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་གོང་དུ་བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཚོ་བཤད་པ་ཡང་དག་དང་ཚུལ་མཐུན་ཞིག་མ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་བསྟན་གྱི་ཡོག་རེད། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་བྱོན་པའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཡར་རྒྱས་བྱིན་པ་དང་ཐོན་མི་སམྦྷོཊས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ལས་དཔེར་བླངས་ནས་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་སྟབས་བདེར་བཅོས་གནང་བ་དང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་དཔེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་བརྡ་དག་གི་ཚུལ་གཞུང་སུམ་རྟགས་སོགས་བརྩམས་མཛད་པ་ནི་ལོས་ཡིན། གནས་ཚུལ་འདི་ནི་བོད་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཡུལ་གཞན་དང་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་ཤེས་རིག་ཡར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་སྟངས་ཀྱང་དེ་ག་རང་རེད། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་བ་ལོ་ཆེན་བཻ་རོ་ཙ་ནའི་རྣམ་ཐར་འདྲ་འབག་ཆེན་མོར་ཡང་ཐོན་མི་སམྦྷོཊས་བོད་ཡིག་བསྒྱུར་ཞེས་ཁ་གསལ་བསྟན་ཡོག་རེད།
སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་སུ་ཐོན་མི་སམྦྷོཊས་བོད་ཡིག་བསྒྱུར་བཅོས་གནང་ཚུལ་དེ་ལ་བལྟས་ན་དེ་སྔོན་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་དེ་འབྲི་སྟངས་བདེ་བོ་ཞིག་རང་མེད་པ་དང་བརྡ་དག་གི་སྟེང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེ་ལ་གཏིང་ཟབ་པ་དེ་ཚོ་བསྒྱུར་བ་ལ་དཀའ་ངལ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པའང་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་གྱི་ཡོག་རེད། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ནས། བོད་ཡིག་གི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ཞང་ཞུང་གི་སྨར་ཡིག་ཟེར་བ་དེ་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོག་རེད། གཏམ་དེ་བདེན་པའི་ཁུངས་ཞེ་དྲག་མང་བོ་ཡོག་རེད། གང་ལགས་ཟེར་ན་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དགོན་རྙིང་ཁག་གི་དཔེ་མཛོད་རྣམས་སུ། ལག་བྲིས་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་དམར་ཚུགས་ཟེར་བ་དབུ་མེད་འབྲུ་དཔངས་མཐོ་ལ་དབྱངས་ཡིག་རྣམས་ཐུང་བ་དེ་འདྲའི་རིགས་ཞེ་དྲག་མང་བོ་ཡོག་རེད། ང་རང་ཕ་ཡུལ་དུ་སྡོད་སྐབས་རྒན་བཟོད་པ་ཟེར་བ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་ཙམ་དུ་ཕེབས་པའི་ཡིག་བྲིས་པ་ཧ་ཅང་མཁས་དྲག་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད། ངས་ཁོང་གི་མདུན་ནས་དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་ཀྱི་ཚུགས་སྦྱངས་པ་ཡིན། ཉིན་ཞིག་ན་ཁོང་གིས་ལྷ་བབས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཟེར་བ་བོད་ཡིག་གི་ཚུགས་ཤིག་ཀྱང་བསླབས་གནང་བྱུང་། དེ་སྐབས་ངས་བྲིས་ཚུགས་དེ་གང་ནས་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གང་ཞིག་ཀྱང་ཤེས་ཀྱི་མེད་ནའང་དུས་ཕྱིས་སུ་སྨར་ཚུགས་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་རྣམས་བཀླགས་པའི་ཚེ་སྨར་ཡིག་དངོས་གནས་ནི་ལྷ་བབས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཟེར་བ་དེ་རང་ཡིན་པ་ངེས་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱུང་། ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་སྨར་ཚུགས་ཟེར་བ་དེ་དང་ད་ལྟ་ང་ཚོས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་དབུ་མེད་ཀྱི་ཁུངས་གཅིག་པ་རང་མཐོང་ཐུབ་པ་ཡོག་རེད། བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་ཚུགས་འདི་གཉིས་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཆེ་ཙམ་ཡོད་པ་དེའང་དབུ་མེད་ཀྱི་ཚུགས་དེའི་བྱུང་ཁུངས་ཞང་ཞུང་ཡིན་པ་དང་དབུ་ཅན་གྱི་ཚུགས་དེའི་བྱུང་ཁུངས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་དཔེ་ཡིན་པའི་མངོན་རྟགས་ཞེ་དྲག་གསལ་བོ་ཡོག་རེད། བོད་ཀྱིས་ཞང་ཞུང་གི་སྨར་ཡིག་སྤྱད་པ་དེའང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་དུས་སམ་དེའི་གོང་ཙམ་ཞིག་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ཀྱི་ཡོག་རེད། གང་ལགས་ཟེར་ན། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཕལ་ཆེ་བ་ན་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་དུས་སུ་ཞང་ཞུང་ནས་བོན་གྱི་མཁས་པ་མང་བོ་བོད་ཡུལ་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་བོན་གྱི་སྐོར་མང་པོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁ་གསལ་བཤད་ཡོག་རེད། གལ་ཏེ་དེ་དུས་སྨར་ཡིག་ལ་སྤྱད་མེད་ན་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་དངོས་གསལ་རེད། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོས་བོད་ཡིག་སྨར་ཚུགས་ཀྱི་སྲོལ་གསར་དུ་གཏོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཡིན་ཙང་། ཕལ་ཆེར་བོད་མི་ཚོས་སྨར་ཡིག་སྤྱད་པའི་སྲོལ་དེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་སྔོན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཆོག་གི་ཡོག་རེད། གང་ལགས་ཟེར་ན་བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་རྒྱལ་བོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི། ཕལ་ཆེར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པའི་དུས་དང་མཉམ་ལ། དེ་ལས་ཆེས་སྔ་བའི་དུས་ནས་ཞང་ཞུང་གི་གྲགས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་རབས་བཅོ་བརྒྱད་བྱུང་ཡོག་རེད། རྒྱལ་རབས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་དང་པོ་ཁྲི་ཝེར་གསེར་གྱི་བྱ་རུ་ཅན་ཟེར་བ་དེ་ཕལ་ཆེར་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་གོང་ལོ་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ལས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ན་བྱུང་ཡོད་ཚུལ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ལས་ཤེས་ཐུབ་པར་མ་ཟད་རིག་པས་དཔྱད་ནའང་དོན་ལ་གནས་ཀྱི་ཡོག་རེད། ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་ཝེར་གྱི་དུས་སུ་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་བོད་ཡུལ་དབུས་སུ་ཞབས་བཀོད་ཅིང་། ཀོང་ཡུལ་བོན་རི་ལ་བཞུགས་ནས་བོན་བསྟན་པའི་ཚེ། བོད་ཡུལ་དབུས་སུ་བོན་པོའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་གསུངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མང་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བལྟས་ན། དེ་དུས་ཀྱི་བོན་པོ་དེ་ཚོས་སྨར་ཡིག་སྤྱད་སྲོལ་ཡོད་པའང་སྲིད་ཀྱི་རེད། བོན་པོའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་གི་ཁོངས་སུ། མདོས་གཏོང་བ་དང་། སྲི་འདུལ་བ་དང་། གཡང་འབོད་པ་དང་། ཇུ་ཐིག་གི་མོ་རྒྱག་པ་དང་། སྨན་བཤད་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་དར་སྲོལ་བྱུང་ཡོག་རེད། དུས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ། མདོས་ཆོག་དང་། ཇུ་ཐིག་དང་། སྨན་དཔྱད་སོགས་ད་ལྟའི་དུས་ནང་བཞིན་རྒྱས་པོ་ཞིག་མེད་པར་ངེས་ནའང་། ཡི་གེ་གཏན་ནས་མེད་པར་མི་གཅིག་གི་བློ་ལ་ཆུད་ཆོག་ཆོག་དེ་འདྲའི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་ནི་ད་ལྟའང་མེད་པ་དངོས་གསལ་ལ། གནའ་བོའི་དུས་སུ་ཡོང་ཤེས་ཐབས་རྩ་བ་ནས་ཡོག་མ་རེད།
བོད་ཡིག་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བརྐྱངས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་ཚིག་གཅིག་ལ་དཔེར་མཚོན་ན་མིང་གཞི་ཀ་ལ། སྟེང་དུ་ར་མགོ། འོག་ཏུ་ཡ་བཏགས། སྔོན་དུ་བ་འཕུལ། རྗེས་སུ་ང་འཇུག་དང་། ཡང་འཇུག་ས་དང་བཅས་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་ཚིག་ཏུ་འགྲུབ་དགོས་ཀྱི་ཡོག་རེད། བོད་སྐད་ཀྱི་འགྲོས་ཀྱང“ཡག་པོ”དང“ཆེན་པོ”ཟེར་བ་འདྲ་པོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དེ་“མི”དང“ཁང་པ”ཟེར་བ་འདྲ་པོ་མིང་ཚིག་གི་རྗེས་སུ་ཁ་ཐུག་ཏུ་སྦྱར་ཆོག་པ“མི་ཡག་པོ”དང“ ཁང་པ་ཆེན་པོ ”ཟེར་བའི་ཚིག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ནི་བོད་སྐད་དམ་གནའ་དུས་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་རེད། བརྗོད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོད་སྐད་དུ་དོན་གཅིག་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཞེ་དྲག་མང་པོ་ཡོང་སྲིད་པ་དཔེར་ན། བློ། སེམས། ཡིད། རྣམ་ཤེས། ཟེར་བ་འདྲ་པོ་དེ་འདྲའི་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཚོ་ལས་འགའ་ཞིག་ནི་ལེགས་སྦྱར་ལས་དཔེར་བླངས་ཏེ། ཆོས་བསྒྱུར་བའི་ཆེད་དུ་གསར་བཟོ་གནང་བའི་ཚིག་ཡིན་ལ། མང་ཤོས་ནི་གནའ་དུས་ཀྱི་ཞང་བོད་རང་གི་ཁུངས་གཙང་མ་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བཤད་མ་དགོས་པ་རེད། སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲོས་ཀྱང་། ཞང་ཞུང་གི་གནའ་སྐད་དུ། ལ་དོན་གྱི་ཕྲད“གུ་ཅུ་ད་དུ་ཏུ་ཨུ་སུ་ཏུར་སུར”རྣམས་སུ་ཡོད་པ་ལ། ཐོན་མི་སམྦྷོཏས“སུ་ར་རུ་དུ་ཏུ”ལྔ་རུ་བསྡུས་མཛད་པ་དང་། “ན་ལ་ལུ་ལེ”རྣམས“ན་ལ”གཉིས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། འབྲེལ་སྒྲའི་ཕྲད“གི་གྱི་ཀྱི་འི་ཡི་ཏི་ནི་པི་བི་ཙི་རི་སི”རྣམས“གི་ཀྱི་གྱི་འི་ཡི”ལྔའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པ་སོགས་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཡིག་རྙིང་པར་ཐུགས་གཞིག་གནང་ན་གསལ་བོར་མཁྱེན་ཐུབ་པ་ཡོད། བྱས་ཙང་བོད་ལ་གནའ་དུས་ནས་ཡི་གེ་ཡོད་པ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིན་ཐང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོད་ངེས་པའི་ཚུལ་འདི་མཁྱེན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོག་རེད། ང་ཚོས་བོད་ལ་གནའ་དུས་ནས་ཡི་གེ་ཡོད་པའི་ཚུལ་དེ་ཙམ་ཤེས་པས་འགྲིག་ཡག་ཡོག་མ་རེད། གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་སྐད་ཡིག་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྐད་ཡིག་རང་གི་ཁུངས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེའི་ཤེས་རིག་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐོར་རྣམས་ཕུགས་ཐག་ཆོད་ངོ་ཤེས་ཤིག་དགོས་ཀྱི་ཡོག་རེད། དེ་ཚོས་གསལ་པོར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་བོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཤེས་རིག་སྣ་ཚོགས་དང་དམ་ཟབ་ཏུ་འབྲེལ་བ་བོན་གྱི་ཁུངས་ལ་རྟོག་གཞིག་མཐིལ་ཕྱིན་པ་ཞིག་མ་གནང་ཐབས་མེད་ཅིག་ཆགས་ཡོག་རེད།
བོན་དང་བོན་པོ།
བོན་ཟེར་བ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་བ་ཞིག་སྟེ་དེང་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བརྗོད་པའི་ཚིག “བཟླ”ཟེར་བའི་དོན་རེད། སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་བོན་ཟེར་བའི་རྗོད་ཚིག་གི་དོད་དུ་ “གྱེར” ཞེས་སྤྱད་པའི་སྐབས་ཀྱང་བྱུང་ཡོག་རེད། མིང་དེའི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གནའ་དུས་ཀྱི་བོན་པོ་དེ་ཚོས་སྔགས་མང་དུ་བཟླས་པའི་སྒོ་ནས་རང་དང་གཞན་གྱི་ནད་སོགས་འགལ་རྐྱེན་རྣམས་བསལ་བ་དང་། གནོད་བྱེད་ལ་མཐུ་གཏོང་བ་སོགས་དྲག་པོའི་ལས་མཐའ་དག་བསྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད་ཙང་མིང་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། སྔོན་དུས་བོད་ཡུལ་དུ་སོག་པོ་ཇུན་གར་གྱི་དམག་བྱུང་བའི་དུས་སྤྱི་ལོ་༼༡༧༡༧༽རྙིང་མ་བ་དང་། བོན་པོ་མང་པོའི་སྐུ་སྲོག་ལ་རྒོལ་ཞིང་། བོད་མི་རྣམས་སོག་པོའི་དཔོན་རིགས་ཚོའི་དྲུང་དུ་བཅར་དགོས་པའི་ཚེ་ཐོག་མར་ལྕེ་ལེབ་བརྐྱང་དགོས་ཀྱི་ཡོག་རེད། གང་ལགས་ཟེར་ན། སྔགས་མང་དུ་བཟླས་པའི་རྙིང་མ་བ་དང་བོན་པོ་ཚོའི་ལྕེ་ལེབ་གྱི་མདོག་ནག་པོའམ་སྨུག་པོ་འདྲ་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད་ཙང་། རྙིང་མ་བ་དང་། བོན་པོ་ཡིན་མིན་རྟོགས་དཔྱོད་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོག་རེད། ལུགས་དེ་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་དུ་ཕྱིན་ནས། དུས་ཕྱིས་ཀྱང་བོད་མི་མང་དག་གིས་བླ་ཆེན་དང་། དཔོན་ཆེན་རྣམས་མཇལ་བའི་ཚེ། གུས་པའི་རྟགས་སུ་ལྕེ་ལེབ་བརྐྱང་ཙམ་རེ་བྱེད་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ཡོག་རེད། གནས་ཚུལ་འདིས་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྔགས་མང་དུ་བཟླ་གི་ཡོད་པ་མཁྱེན་ཐུབ་ཀྱི་རེད།