cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
སློབ་ཆེན་པ་ཁ་པར་མཉེན་ཆས
<div class="WBA_content"> <p style="text-align:center"><img src="http://s6.sinaimg.cn/large/002YSDy4gy6NakyzFpH65">   ༸མཛའ་ཤིང་བརྩེ་བའི་འཕྲིན་འདིའི་ཀློག་པ་པོ་དང་སློབ་ཆེན་པ་ཁ་པར་རྩོམ་འབྲིའི་མཉེན་ཆས་ཀྱི་དྲྭ་དམངས་རྣམས་པར་ཞུ་རྒྱུར།  ---གུས་པོས་སློབ་ཆེན་པ་ཁ་པར་རྩོམ་འབྲིའི་མཉེན་ཆས་བཟོས་ནས་དུས་ཡུན་རིང་བོ་མ་འགོར་བའི་དེ་རིང་། ཡང་བསྐྱར་ཀུ་ཤུའི་མཉེན་ཆས་ཁྲོམ་ར་ནས་བཤུག་དགོས་པའི་བརྡ་ངན་ཡིག་ཟམ་ཞིག་འབྱོར་སོང་། དེ་ཡང་གནས་ཚུལ་གསལ་བོ་ཞུས་ན་འདི་ལྟར་སྟེ།  ---༢༠༡༤ལོའི་ཟླ་༤པའི་ཚེས་༡༩ཉིན་མཉེན་ཆས་འདི་དངོས་སུ་དྲྭ་ཐོག་ཏུ་བཀྲམ་པ་དང་། སྐབས་དེར་ཀུ་ཤུ་ཁྲོམ་རའི་ནང་དུ་སློབ་ཆེན་པ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་བཙུད་དེ་ཀུ་ཤུ་ཁ་པར་ཐོག་པའི་དྲྭ་དམངས་ཚོའི་གྲལ་ན་བོད་རྩོམ་མཉེན་ཆས་འདི་ཁྱབ་མགོ་བརྩམས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་རིང་བོ་མ་འགོར་བའི་ཟླ་དགུ་བའི་ཚེས་༡༥ཉིན་ཀུ་ཤུའི་མཉེན་ཆས་ཁྲོམ་ར་ནས་རིན་མེད་ཞབས་ཞུ་མི་བྱེད་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་བསྟུན་ནས། ཀུ་ཤུ་ཁ་པར་གྱི་ནང་དུ་མཉེན་ཆས་འདི་སྒོ་འབྱེད་མི་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་བྱུང་བས། ལག་རྩལ་བས་རོགས་རམ་དང་ལྷག་བསམ་ཅན་གྱི་སྐུལ་མའི་འོག་ཟླ་དགུ་བའི་ཚེས་༢༩ཉིན་མཉེན་ཆས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་མི་གྲངས་མང་པོ་བྱུང་བས་ཀུ་ཤུ་མཉེན་ཆས་ཁྲོམ་རས་སློབ་ཆེན་པ་ཁ་པར་རྩོམ་འབྲིའི་མཉེན་ཆས་ངོས་ལེན་བྱས་པ་དང་སྦྲགས་རྩོམ་པ་པོའི་ཡང་བསྐྱར་དགའ་བསུ་དང་བཅས་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཚད་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་ཏེ་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་༼ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་༢༨བར༽ལ་བུད་ཡོད་ཅིང་། ཉིན་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཚད་༣༠དང་། བརྩམས་ཆོས་༢༣༣ལྷག་བཀོད་ཡོད།  ---འོན་ཀྱང་དེ་རིང་ཉེ་སྔོན་གྱི་ལག་རྩལ་པས་ཡིག་ཟམ་ཞིག་བསྐུར་བར་ཀུ་ཤུས་རིན་མེད་ཞུབས་ཞུ་བྱེད་མཚམས་བཞག་པས། སྐུ་ཉིད་ནས་ཨ་སྒོར་༩༩གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ཀུ་ཤུའི་མཉེན་ཆས་ཁྲོམ་རའི་ཐོག་ཐོ་འགོད་དང་ནང་འཇུག་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ལ་དབང་བའི་ས་མིག་ཟུངས་ཞེས་པ་རེད།   <p style="text-align:center"><img src="http://s7.sinaimg.cn/large/002YSDy4gy6Nakx5R2ec6">    ---གུས་པོས་ཉེ་སྔོན་སློབ་ཆེན་པའི་མིང་སྤྱད་ནས་སྒོར་གཅིག་གི་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་མ་མྱོང་ལ། འགྲོ་སྒོ་ཙག་ཙིག་ཚང་མ་རང་ཉིད་ནས་བཏང་སྟེ་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་གཏོང་བ་དང་རྩོམ་འགོད་པའི་དུས་ཚོད་སོགས་བཀོད་སྒྲིགས་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་འདི་ལ་སྒོར་སྐར་གང་གི་ཡོང་སྒོ་མེད་ཀྱང་རང་གིས་དགའ་ཕྱོགས་སམ་ཡང་ན་དགེ་ཕྱོགས་ཤིག་འདུག་སྙམ་པའི་བློས་རྒྱུན་བསྲིང་པ་ཡིན། ད་ཐེངས་ཡང་ཀྲུང་སྒོར༩༩ཡིན་ན་རང་ཉིད་ནས་བཏང་ཆོག་མོད། འོན་ཀྱང་ཨ་སྒོར་༩༩༼ཕར་ཆེར་ཀྲུང་སྒོར་༧༠༠ཡས་མས་ཤིག༽ནི་སློབ་ཆེན་སློབ་མ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་གཞལ་དཀའ་བར་སྣང་ལ། ལྷག་པར་དུ་ང་ལ་མཚོན་སྒོར་དེ་དག་གི་ལྕི་ཚད་ལྟོས་བཅས་ཀྱི་ཆེ་བར་འདུག་ན། མ་ཟད་མཉེན་ཆས་འདི་བཀོལ་མཁན་༩༠༠ནི་ཀུ་ཤུ་ཁ་པར་ཡིན་པས། སྤྱི་སེམས་དཀར་བའི་ཡུལ་གྱི་སྤྱིན་བདག་རྣམས་པར་འདི་ནས་ཞལ་འདེབས་ཤིག་བསྡུ་དགོས་བྱུང་བས། འཕྲིན་འདི་སློབ་གྲྭའི་སྡོད་ཁང་གི་གྲུ་ཟུར་ཞིག་ནས་བྲིས་པ་ཡིན།  ---ཞལ་འདེབས་ཀྱི་སྒོར་དེ་དག་སློབ་ཆེན་པའི་དཔལ་ཡོན་གྱི་ཆེད་དུ་བཀོལ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ནང་དུ་ལེའུ་ཚན་གསར་སྣོན་དང་ནུས་པ་གསར་བསྒྱུར་བྱས་ན་རིམ་འཕར་བྱེད་དགོས་པ་དང་། རིམ་འཕར་བྱེད་པར་ཀྲུང་སྒོར་༣༠༠རེ་སྤྲོད་དགོས་པ་སོགས་སུ་བཀོལ་རྒྱུ་ཡིན། སློབ་ཆེན་པ་ནི་ཁེ་གཉེར་མ་ཡིན་པའི་རྩོམ་རིག་སྟེགས་བུ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་རྩོམ་པ་པོ་མང་པོས་རྩོམ་རིག་གི་གཤིན་ས་བཟང་བོ་ཞིག་ཆགས་པར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱིན་པའི་མར་དོན་ཁོས་བཟོས་པ་ལགས།  ---ཞལ་འདེབས་གནང་མཁན་གྱི་སྤྱིན་བདག་གི་མིང་དང་སྒོར་གྲངས་སོགས་སློབ་ཆེན་པའི་ནང་དུ་གསལ་བསྒྲགས་བྱེད་པ་དང་། བཀའ་དྲིན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། གཞན་འདི་བརྒྱུད་བསྐུར་བྱེད་རོགས་ཞུ།  --- ཞལ་འདེབས་གནང་ས།  中国农业银行  户名：东戈  账号：622848 1210 7841 06415  支付宝扫描此二维码付款！ <p style="text-align:center"><img src="http://s12.sinaimg.cn/large/002YSDy4gy6NakzQyzF3b"> 支付宝扫描QR   [img=141028133744524.270.270.0.2423]
བོ་རོད་དགོན་
བོད་རོད་དགོན་པ་ནི་གཙང་སྟོད་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་བཀའ་རབ་འབྱམས་པ་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཞེས་པས་ཕྱག་བཏབ།གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་དགོན་ལག་ཏུ་གཏོགས།སྒྲིག་ལམ་དང་འདོན་རྟ་དབྱངས་སོགས་གཙང་པ་ལྟར་ཡིན། སྲུང་མ་ཡང་ནེ་སེར་ཇོ་བོ་ཆེན་པོ་ཡིན། བསྟན་པའི་བདག་པོ་གོང་བུ་རིན་པོ་ཆེ་མེར་མཁན་ཆོས་རྗེ་དགྱེས་པ་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ཡིན།པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ནས་དགོན་འདི་ལ་བཅའ་ཡིག་སོགས་གནང་ནས་བསྟན་བདག་མཛད།གོང་སྤྲུལ་ལ་ཐོབ་ཡིག་རྟགས་ཞྭ་སོགས་གནང་།རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་རིང་ལ་ཁོང་གིས་དགོན་འདི་ལ་བཅའ་ཡིག་གོང་སྤྲུལ་ལ་ཐོབ་ཡིག་གསེར་བྲིས་ལྔ།རྗེའི་སྐུ་འདྲ་བཞད་འཕགས་མ།དགོན་འདིའི་བླ་གྲྭ་རྣམས་གང་དུ་སོང་ཡང་བསྙེན་བཀུར་ཞབས་ཏོག་གི་དང་ལེན་ཞུ་བ་མ་གཏོགས་བཀག་སྡོམ་ཉེས་བཅོམ་གཏན་ནས་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཡིག་གནང་།པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་གྲྭ་དགེ་ལེགས་བརྩོན་འགྲུས་གཟིག་འགག་བྱས།གོང་སྤྲུལ་ལ་ཐོབ་ཡིག་ཐམ་ཀ་དང་། དགོན་ལ་རྟེན་སྐལ་རྒྱ་ཆེན་གནང་སྟེ་གཟིགས་རྟོགས་བཟང་པོ་གནང་།
Total Drama
ཟློས་གར་ཧྲིལ་པོ་(རྟག་ཏུ་TDཡིན་པ་)ནི་2007ལོའི་ཟླ་7ཚེས་8ཉིན་ཁ་ན་ཏའི་གློག་འཕྲིན་ཐོག་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པའི་ཀྲན་དབྱི་ཧྥེ་·ཕེ་ཚི་དང་ཐང་མུའུ་·མའེ་ཀེ་ལའེ་སི་གཉིས་ཀྱིས་གསར་རྩོམ་བྱས་པའི་ཁ་ན་ཏའི་འགུལ། བརྙན་འཕྲིན་ཟློས་གར་འདི་ནི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་བརྙན་འཕྲིན་འགྲན་བསྡུར་ལེ་ཚན་ཁྲོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་སྤྱི་ཆིངས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཡིན་ལ་ཟུར་ཟ་ཡང་ཡིན།
རྒྱ་མཚོའི་རླུང་འཚུབ་ནོ་རུའུ་(2022)
2022ལོའི་རྒྱ་མཚོའི་རླུང་འཚུབ་དྲག་པོ་ནི་ཧྥེས་ལི་པེན་ཤར་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་རིམ་འདས་རྒྱ་མཚོའི་རླུང་འཚུབ་ཅིག་རེད། རྒྱ་མཚོའི་རླུང་འཚུབ་དེ་ཟླ་9ཚེས་25ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར་ཧྥེས་ལི་པེན་དུ་སྐམ་སར་ལྷུང་བ་དང་། ཟླ་དེའི་ཟླ་9ཚེས་26ཉིན་གྱི་ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ནས་ལྷོ་མཚོའི་ནང་འཛུལ་བ་དང་། དེ་ནས་ཡོ་ནན་དབུས་རྒྱུད་དུ་སྤོས་ནས་202  ཆོན་ནན་དང་། ཆོན་ནའེ་ Binh Dinh རིམ་པ་བཞི་པ།
གནམ་གཤིས་ལོ་རྒྱུས།
ཧྥེས་ལི་པེན་གྱི་ཉམས་རྒུད་དུ་སོང་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱ་མཚོའི་རླུང་འཚུབ་དེ་ཟླ་9ཚེས་22ཉིན་ཚ་ཁུལ་གྱི་ཉམས་རྒུད་དུ་སོང་བ་དང་། ཟླ་9ཚེས་23ཉིན་རྒྱ་མཚོའི་རླུང་འཚུབ་དྲག་པོར་གྱུར་པ་རེད།
ཟླ་9ཚེས་25ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་5པར་ཆར་རླུང་དྲག་པོ་འཚུབ་པའི་ལྟེ་གནས་ནི་པོ་ལི་ཨའོ་གླིང་ཚོམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུན་མཐུད་ཀྱི་རླུང་འཚུབ་སྤྱི་ལེ་195ཡོད་པ་དང་། ཆུ་ཚོད་རེར་སྤྱི་ལེ་240ཡོད།
ཟླ་9ཚེས་26ཉིན་གྱི་ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ནས་རྒྱ་མཚོའི་རླུང་འཚུབ་དྲག་པོས་ཧྥེས་ལི་པེན་གྱི་ལུའུ་ཙུན་གླིང་ཕྲན་བརྒལ་ནས་ལྷོ་མཚོའི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད། ཆར་རླུང་དྲག་པོའི་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ཉེ་འདབས་ཀྱི་ཆེས་ཆེ་བའི་རླུང་ནི་12-13(118-149km/h)རིགས་14ཡི་རླུང་འཚུབ་ཡིན།
ཟླ་9ཚེས་27ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་4པར་རྒྱ་མཚོའི་རླུང་འཚུབ་དྲག་པོ་དེ་ཕ་ལ་ཁེ་གླིང་ཚོམ་གྱི་ཤར་ལྷོའི་མཚོ་ཁོངས་སུ་འཁྲུག་ཆ་དོད་པོར་གྱུར་ཡོད། རིགས་14ཡི་ཆེས་དྲག་པོའི་རླུང་འཚུབ་རིགས་16གི་རླུང་འཚུབ་དེ་ཆུ་ཚོད་8ཀྱི་གོང་ནས་རིམ་པ་གཅིག་འཕར་ཡོད།
ཧྥེས་ལི་པེན།
ཟླ་9ཚེས་26ཉིན་ཧྥི་ལི་ཕིན་གྱི་རོགས་སྐྱོབ་མི་སྣ་5རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་བ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོ་ཚོའི་གྲུ་གཟིངས་གྱང་གིས་བརྡབས་ནས་ཤི་བ་རེད།
ཝེ་ཐི་ནམ།
ཟླ་9ཚེས་26ཉིན་ཡོ་ནན་གྱི་ཉ་པ་ཞིག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ལྷུང་ནས་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་པ་རེད།
ཀླད་པའི་འཕྱང་གཟུགས་
ཀླད་པའི་འཕྱང་གཟུགས་ནི་ཀླད་པའི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་རྨེན་གཟུགས་ཤིག་ཡིན། ཀླད་པའི་འཕྱང་གཟུགས་ལས་ཟགས་ཐོན་བྱུང་བའི་སྐུལ་རྩི་ཡིས་སྐྱེ་འཚར་དང་།ཁྲག་ཤེད།ནུས་ཚད་དོ་དམ།མཚན་མའི་དབང་བོའི་བྱེད་ནུས་ཡོད་ཚད་དང་།ཨོལ་རྨེན་དང་རྙིང་ཚབ་གསར་བྱེད་དང་།དེ་མིན་བུ་བཙའ་བ།མའི་ནུ་ཞོ་བསྣུན་པ།མཁལ་མའི་ཆུ་དང་ཚྭའི་གར་ཚད་ཚོད་འཛིན་དང་།དྲོད་ཚད་སྙོམ་སྒྲིགན་ཟུག་གཅོག་པ་བཅས་ལ་ཕན་པ་ཡོད།
གངས
ཁ་བ་ནི་རླུང་ཁམས་ཆེན་པོའི་ནང་གི་ཆུའི་རླངས་པས་ཐད་ཀར་དཀག་ནས་གྲུབ་པ་རེད། སྤྲིན་པའི་ནང་གི་དྲོད་ཚད་དམའ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རླངས་པས་འཁྱགས་བདར་བཟོས་ཡོད་ཅིང་།དྲོད་ཚད་དམའ་པོ་ཡིན་སྐབས།འཁྱགས་བདར་ས་ངོས་སུ་ཟགས་ཀྱང་སྔར་བཞིན་ཁ་བའི་འདབ་མ་ཡིན་སྐབས།ཁ་བ་བབས་པ་རེད།
ཨབ་ར་ཧམ་ལིན་ཁིན་
ཨབ་ར་ཧམ་ལིན་ཁིན།   （Abraham Lincoln.亚伯拉罕·林肯（1809-1865）ཨ་རིའི་ཆབ་སྲིད་མཁན།  སྲིད་འཛིན་ཁྲི་རབས་བཅུ་དྲུག་པ།（1861-1865 མཛད་རྗེས་ཆེ་སྟེ།  དྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་མེད་པར་བཟོས་པ་དང་།  རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་གྱི་བདེ་ལ་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ།།
ལིན་ཁིན་ནི་ཀུན་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་པས། ཁོང་གི་མི་ཚེ་འཁྲབ་པར་དཀའ་ཁག་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་ངེས་ཏེ། གལ་ཏེ། དོན་དངོས་དང་མི་འཚམས་ཤིང་འཆར་ཡན་ཐལ་ཆེ་ཚེ། ལོ་རྒྱུས་མཁན་པོ་ཚོས་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་མདའ་མོ་ཐད་ཀར་འཕེན་ངེས། དེར་བརྟེན་ལིན་ཁིན་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་བརྙན་དུ་ལེན་པ་ནི་འཁྲབ་ཁྲིད་པར་མཚོན་ན་དཀའ་ཚེགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་འཐབ་རྩོད་ཐེངས་ཤིག་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ལིན་ཁིན་བརྙན་ལ་འབེབས་རྒྱུ་ནི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་སི་པེལ་གྱི་རེ་འདུན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ལོ་བཅུའི་དཀའ་སྤྱད་བརྒྱུད་མཐར་བརྙན་དུ་བདེ་ལེགས་ངང་ཕང་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་པ་དང་། གཤིས་འཇམ་དང་འདྲིས་བདེ།  བབ་ཆགས་ཅན་གྱི་རླབས་ཆེན་མི་སྣ་ཞིག་ལྟད་མོ་བའི་མིག་ལམ་དུ་བསྟན་ཡོད། སྤྱིར་ལིན་ཁིན་དང་ཨ་རིའི་ལྷོ་བྱང་དམག་འཁྲུག་ནི་ཀུན་གྱིས་གོ་ཐོས་བྱུང་མྱོང་ལ། ཐེངས་མང་གླེང་མྱོང་བ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར་ཀུན་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་ཞིག་བརྙན་དུ་འབེབ་དགོས་དུས།  བརྙན་ལེན་ལ་ཐོག་མར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།  དགའ་འོས་པ་ཞིག་ལ།  འཁྲབ་ཁྲིད་པ་སི་ཕི་ཝེར་པོ་ཀིས་དོན་དེ་རྟོགས་ནས། གློག་བརྙན་ཧྲིལ་པོའི་མཐོང་སྣེ་ལིན་ཁིན་མི་རང་གི་སྟེང་དུ་བཞག་ཡོད་དེ།  “ཨ་རིའི་བཅའ་ཁྲིམས་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་གྲོས་དོན་བཅུ་གསུམ”ལ་འདེམས་ཤོག་འཕེན་པའི་དོན་དེ་རྒྱབ་ལྗོངས་སུ་བྱས་ནས།  ཀུན་གྱིས་ཡིད་ངོ་རུ་འཇགས་པའི་ལིན་ཁིན་གྱི་སྣང་བརྙན་དེ་འབུར་དུ་གཏོད་ཡོད། གློག་བརྙན་ཁྲོད་ཀྱི་ལིན་ཁིན་ནི་སྐབས་རེ་ཚབ་འཚུབ་དང་ལན་རེར་ཉམ་ཆུང་ཞིག་ཏུ་མཐོང་མོད། བཞག་ཟིན་པའི་དམ་བཅའ་ནི་ནམ་ཡང་འགྱུར་མེད་བསྟན་སྲུང་བྱས་ཡོད། གལ་ཏེ།  དམིགས་བསལ་གྱི་དུས་སྐབས་དེར་རྒྱབ་ལྗོངས་བྱས་ནས་གླེང་ཚེ། བདག་གིས་བསམ་ན་ལིན་ཁིན་གྱི་རླབས་ཆེ་ཚུལ་ནི་གཏམ་གླེང་དག་གི་ཁྲོད་དུ་ཁོ་ན་མིན་པར།   གློག་བརྙན་ཁྲོད་འཁྲབ་ཁྲིད་པས་གློག་བརྙན“གྱི་མཐོང་སྣེ་ལིན་ཁིན་གྱི་ནང་སེམས་འཚོལ་བསྙེག་ལ་གཞོལ་ཡོད་པས།   ངེས་པར་དུ་ཕུལ་བྱུང་གི་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཞིག་གིས་འཁྲབ་དགོས་ལ། ཏག་ཏག་གཙོ་འཁྲབ་པ(Daniel Day-Lewis)ཡིས་རང་གི་ཚད་མཐོའི་ཉམས་མྱོང་དང་ཐབས་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུན་རིང་གི་ཚོད་ལྟ་དང་ལད་མོ་བརྒྱུད་མཐར་ལྟད་མོ་བའི་མིག་ལམ་ཏུ་ཤར་བ་ནི་ལིན་ཁིན་གསོན་པོ་ལྟ་བུ་ཞིག་ནས་གནད་འདོགས་ས་ཙམ་ཡང་རྙེད་དཀའ་བར་གྱུར།   མཇུག་མཐར་བདག་གིས་འཁྲབ་སྟོན་པའི་མཛེས་བཟོའི་ཕྱོགས་ལ་ཅུང་མི་གླེང་ཐབས་མེད་དེ།  ཏན་ཉིའི་ཝེར་གྱིས་གཟབ་མཆོར་སྤྲད་པ་མངོན་སུམ་ལྟར་དུ་སྣང་ལ། ལྷག་དོན་རྣམ་ཤེས་ལུས་སུ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུའི་ཚོར་བ་སྟེར་ཐུབ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམ་ཡང་གཙོ་བོ་མཛེས་བཟོ་ལ་རག་ལས་ཡོད།  ཕྱི་རྣམ་གྱི་མངོན་སུམ་ལྟ་བུ་དེས་འཁྲབ་སྟོན་པ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་མི་སྣ་གཉིས་ཕལ་ཆེར་སྦུབས་སུ་འཛུལ་བའི་མཐུན་ཆོས་ཡོད་པ་ལྟར་དུ་སྣང་།  གཞན་གློག་བརྙན་ཧྲིལ་པོའི་སྒྲིག་གཞིའི་ཇུས་འགོད་ཕུལ་དུ་བྱུང་དེས་ཀྱང་གློག་བརྙན་སྤྱི་ལ་ཚོན་མདངས་གསར་པ་ཞིག་དཀྲིས་ཡོད།
རྒྱབ་ལྗོངས།
ལིན་ཁིན་གྱི་ཚེ་གང་རིང་འབད་འབུངས་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས། 1809.2.12ལོར་སྐྱེས།   1818ལོར(ལོ9)ཨ་མ་ཚེ་ལས་འདས། 1831年(ལོ22)ཚོང་གཉེར་ལེགས་གྲུབ་མ་བྱུང་། 1832年(ལོ23)མངའ་སྡེའི་གྲོས་མིར་བདམས་ཐོན་མ་བྱུང་། (ལོ23)ལས་ཀ་དོར་ནས་ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་གླིང་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་བར་བརྩམ་མོད། སློབ་ཞུགས་ཀྱི་ཆོག་མཆན་མ་རེག 1833ལོ(ལོ24)གྲོགས་ནས་དངུལ་གཡར་ཏེ་ཚོང་ལས་ལ་ཞུགས། ལོ་དེའི་ལོ་མཇུག(ལོ24)སླར་ཡང་ལམ་དུ་མ་ལྷོངས་པས། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་ལོ་བཅུ་དྲུག་བེད་སྤྱད་ཏེ་གཞི་ནས་སྐབས་དེར་གཡར་བའི་དངུལ་བུན་དག་འཇལ་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་། 1834ལོ(ལོ25)ཡང་བསྐྱར་མངའ་སྡེའི་གྲོས་མིར་འདེམས་ཐོན་ལ་ཞུགས་པར་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་། 1835ལོ(ལོ26)གཉེན་གན་འཇག་ནས་གཉེན་སྟོན་བར་བརྩམ་མོད་སྟབས་མ་ལེགས་པར་གཉེན་གན་བཞག་པའི་བུད་མེད་ཤི། 1836ལོ(ལོ27)ཟླ་དྲུག་ལྷག་སྨན་ཁང་དུ་ཉལ། 1838ལོ(ལོ29)མངའ་སྡེའི་གྲོས་མིར་གཏམ་བཤད་མཁན་འདེམས་ཐོན་ཡོང་བར་འབད་པ་བྱས་ཀྱང་ལེགས་གྲུབ་མ་བྱུང་། 1840ལོ(ལོ31)འདེམས་མཁན་ཡོང་བར་འབད་པ་བྱས་རུང་ལམ་མ་སོང་།
1843ལོ(ལོ34)རྒྱལ་ཚོགས་འདེམས་བསྐོ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་འདེམས་ཐོན་མ་བྱུང། 1846ལོ(37ལོ)སླར་ཡང་རྒྱལ་ཚོགས་འདེམས་ཆེན་ལ་ཞུགས་པས་འདེམས་ཐོན་བྱུང་སྟེ། ཧྭ་ཧྲེང་ཏུན་དུ་ཕེབས། 1848ལོ(ལོ39)ཡང་བསྐྱར་རྒྱལ་ཚོགས་འདེམས་ཆེན་འདེམས་ཐོན་འབྱུང་བར་རེ་རང་དོན་དུ་མ་ལྷོང་། 1849ལོ(ལོ40)རང་སོའི་ཀྲུའུ་ནང་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཞིང་དོ་དམ་གྱི་ལས་ཀ་གཉེར་སྙམ་མོད་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་གིས་ཁས་ལེན་མ་བྱས། 1854ལོ(ལོ45)ཨ་རིའི་སྤྱི་གྲོས་པའི་འདེམས་བསྐོ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་འདེམས་ཐོན་མ་བྱུང་། 1856ལོ(ལོ47)སྤྱི་མཐུན་ཏང་ནང་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པའི་གོ་མིང་རྩོད་ལེན་བྱས་རུང་། འདེམས་ཤོག་བརྒྱ་ཡང་མ་བརྒལ། 1860ལོ(ལོ51)ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་དུ་འདེམས་ཐོན་བྱུང་ཞིང་། འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆེས་རླབས་ཆེ་བའི་སྲིད་འཛིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། སྐྱེས་ནས་བཟུང་ཅི་དང་གང་ཡང་མེད་པའི་ལིན་ཁིན་གྱིས་དཀའ་སྡུག་གང་མང་མྱང་དགོས་ཐུག དེ་སྔོན་ཁོ་རང་ཡིད་ཕམ་སྐྱེ་མྱོང་མོད།  ནམ་ཡང་རང་གི་ཕུགས་འདུན་གྱི་ཆེད་དུ་འབད་འབུངས་ཀྱི་གོམ་མཚམས་འཇོག་མྱོང་མེད།
འབྲས་
འབྲས་ནི་འབྲས་དང་ཆུ་ཡིས་བཙོས་པའི་ཟས་རིགས་ཤིག་ཡིན།འབྲས་ནི་ཀྲུང་གོ་དང་།རི་པིན།ཧན་གོཐེ་ལན།མ་ལེ་ཞི་ཡ།རྒྱ་གར་སོགས་ཨེ་ཤ་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབྲུ་རིགས་གཙོ་ཆེ་ཤོས་རེད།
རྗེ་འབུམ་སྒང་ལྷ་ཁང་
རྗེ་འབུམ་སྒང་ལྷ་ཁང་ནི། Jebum Gang Lhakang ར་ས་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ར་མོ་ཆེར་འགྲོ་སའི་ལམ་གྱི་ཤར་ངོས་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་གི་ནུབ་ངོས་སུ་ལྷ་ཁང་འདི་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ལྷ་ཁང་འདི་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ་སྟེ་རྒྱལ་བ་ལྔ་པའི་དུས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད། སྔོན་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གིས་འཛིན་སྐྱོང་གནང་བ་ཡིན། སྔོན་ལྷ་ཁང་འདིའི་རྟེན་གཙོ་ནི་རྗེ་ཙོང་[page 20] ཁ་པའི་སྐུ་བརྙན་དང་དེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་སྐུ་རྒྱུ་རྫ་ལས་གྲུབ་བའི་རྗེ་ཚེ་འཛིན་མའི་སྐུ་བརྙན་མཁྱིད་གང་ཙམ་འབུམ་ཐེར་གཅིག་ཡོད་པས་རྗེ་འབུམ་སྒང་ལྷ་ཁང་ཞེས་པའི་མཚན་དེ་ལྟར་བྱུང་། གཞན་ཡང་ལྷ་ཁང་འདིའི་དབྱིབས་ནི་བློས་བླངས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབྱིབས་ཅན་ཕྱོགས་བཞིར་སྒོ་བཞི་དང་བཅས་པར་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་ལྷ་ཁང་ལ་ཉམས་གསོ་གནང་བའི་ནང་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་སྐུ་བརྙན་སོགས་སྔོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཚབ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
མཚོ་སྨད་རྫོང་
སྣ་དཀར་྄རྩེ་རྫོང།
གླིང་ཆེན་ཨ་མེ་རི་ཁ་བྱང་མ།
གླིང་ཆེན་ཨ་མེ་རི་ཁ་བྱང་མའི་ནི་འཛམ་གླིང་གི་གླིང་ཆེན་བདུན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཤར་ངོས་ནི་ནུབ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོ་དང་།ནུབ་ངོས་ནི་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཡིན།བྱང་ངོས་ནི་བྱང་འཁྱགས་རོམ་རྒྱ་མཚོ་ཡིན།ལྷོ་ངོས་ནི་པཱ་ན་མ་མིས་བཟོས་གཙང་པོ་ཡིན་པ་དེ་མཐའ་མཚམས་བྱས་ནས་ཨ་མེ་རི་ཁ་གླིང་ལྷོ་མ་དང་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཀྱི་ཡོད། གླིང་ཆེན་ཨ་མེ་རི་ཁ་བྱང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཨ་མེ་རི་ཁ་དང་ཁ་ན་ཏ་སོགས་ཡོད།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས།
བོད་ལྗོངས་ནི་ཀྲུང་གིའི་ལྷོ་ནུབ་མཐའ་མཚམས་ཏེ་མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་དུ་གནས་ཡོད། ས་རྒྱར་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པས་ས་ཁྱོན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱད་ཆའི་གཅིག་ཙམ་ཟིན་ཞིང་། ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཁག་གི་ནང་ནས་ས་རྒྱ་ཨང་གཉིས་པར་སླེབས་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཀྱི་ས་རྒྱར་མཚོན་ན་ཀྲེ་ཅང་ཞིང་ཆེན་བཅུ་གཅིག་གམ། ཡང་ན་ཐེ་ཝན་ཞིང་ཆེན་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་གྱི་ས་རྒྱ་དང་མཚུངས། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་བཞི་སྟོང་ཡན་ཟིན་པས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དང་ས་ཁ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ས་མཐོའི་ཁུལ་ཡིན་པས་ན་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དང་ས་ཁ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ས་མཐོའི་ཁུལ་ཡིན་པས་ན་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ་ཞེས་པའི་གྲགས་པ་འཛིན། བོད་ལྗོངས་འདི་བཞིན་རི་ཀླུང་ལྟ་ན་སྡུག་ལ་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་གནའ་ཤུལ་གྲགས་ཅན་མང་བ་སོགས་མཛེས་ཆོས་དུ་མའི་ཕྱུག་པའི་ཡུལ་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ཇི་སྐད་དུ་མཛེས་པའི་བོད་ལྗོངས། སྐྱིད་པའི་ཕ་ཡུལ་ཞེས་པའི་གཞས་ཚིག་དོན་ལ་གནས།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ 《 Tibet Autonomous Region 》《 [ 西藏自治区] 》 ནི་ཀྲུང་གོའི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། འཕྲེད་ཐིག་བྱང་མ་ 26°50’ ནས་ 36°53′ བར་དང་། ཤར་ཀྱི་གཞུང་ཐིག་ 78°25′ ནས་ 99°06′ བར་དུ་གནས་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམས་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་གཉིས་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དེས་ཀྲུང་གོའི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་ཟིན་གྱི་ཡོད། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བྱང་ངོས་ནི་ཤིན་ཅང་དང་མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་སི་ཁྲོན་དང་། ཡུན་ནན་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ཅིང་། ལྷོ་ནུབ་གཉིས་འབར་མ་དང་། རྒྱ་གར། འབྲས་ལྗོངས། འབྲུག་ཡུལ། བལ་ཡུལ། ཀ་ཤི་སྨིར།མོན། ལ་དྭགས་སོགས་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་མཚམས་ས་ཐིག་གི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ་4000 ཙམ་ལ་ཉེ་བས་ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒོ་མོ་འབྱེད་རྒྱུར་ཆ་རྐྱེན་བཟང་པོ་ཡོད།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ལྷོ་ཁ་དང་། ཉིང་ཁྲི། མངའ་རིས། གཞིས་ཀ་རྩེ། ནག་ཆུ། ཆབ་མདོ་བཅས་ས་ཁུལ་དྲུག་དང་། ལྷ་ས་ <ས་ཁུལ་རིམ་པ་>དང་། གཞིས་ཀ་རྩེ། <རྫོང་རིམ་པ་>བཅས་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་དང་རྫོང་71བཅས་ཡོད། གཙོ་བོའི་གྲོང་རྡལཁོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་པ་གཞིས་ཀ་རྩེ་ཕུད། རྩེད་ཐང་དང་། ཆབ་མདོ། སེང་གེ་ཁ་འབབ། བརྒྱད་གཅིག ནག་ཆུ། རྒྱལ་རྩེ། འགྲམ་སོགས་པའི་གྲོང་བརྡལ་ཡང་ཡོད།
ས་ཁམས།
བོད་ལྗོངས་འདི་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ཕྲེང་བས་མུ་འཁྱུད་དུ་བསྐོར་ཞིང་། དྲག་ཏུ་རྒྱུག་པའི་ཆུ་ཀླུང་བགྲང་གིས་མི་ལངས་པ་ལྷུང་ལྷུང་དུ་འབབ་པ། སྣ་ཚོགས་མཚེའུ་གཡུ་ཡི་གཅལ་དུ་བཀྲམ་པ། མཐའ་ཡས་ནགས་ཀླུང་སྟུག་པོ་ནམ་མཁའི་ཁྱོན་དང་མཉམ་པ་སོགས་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་ཞིང་རང་བྱུང་གི་མཛེས་ཆོས་དུ་མས་ཕྱུག་པ། གཞན་ཡང་དབྱིབས་ཆགས་ཚུལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་དེ་དག་ལས་མི་ལོ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་གི་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ཆགས་འཇིག་གི་འགྱུར་བ་ཇི་བྱུང་གསལ་ཐུབ་ལ། བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་རང་བྱུང་ཆ་རྐྱེན་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་དང་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱང་མཚོན་ཐུབ།
ས་གཤིས་ལས་དོན་པས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་གཞིགས་ན། བོད་ལྗོངས་ཀྱིས་མཚོན་མཚོ་བོད་ས་མཐོ་ནི་ཆེས་གནའ་བོའི་དུས་མཐའ་ཡང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོའི་ནང་ས་ཤུན་གྱི་འགུལ་སྐྱོད་ལ་བསྟུན་ནས་བོད་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་གདང་ལའི་རྒྱུད་དེ་སྐམ་གཤེར་རེ་མོས་ཀྱི་ཆགས་འཇིག་རིམ་པ་བརྒྱུད་མཐར་ས་ཆ་དེ་ཁུལ་ཐོག་མར་སྐམ་སར་གྱུར། དེ་རྗེས་གདང་ལའི་ལྷོ་རྒྱུད་དང་དེ་ནས་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་རིམ་བཞིན་སྐམ་པར་གྱུར། མཐར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་ཁུལ་གྱི་ས་ཆ་རྣམས་ཀྱང་སྐམ་དུ་ཐོན། དེ་ཁུལ་སྐམ་སར་འགྱུར་ཕྱི་ཤོས་ཡིན་སྟབས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དེ་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་ཁ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་ལ་ན་སོ་ཆུང་ཤོས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཅིག་ཀྱང་རེད།
ད་ལྗོངས་ས་མཐོ་འདི་ས་གཤིས་ཀྱི་དུས་རབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་རིམ་བཞིན་སྐམ་སར་འགྱུར་སྐབས་དེང་གི་ས་ཁ་མཐོ་པོ་འདི་ཙམ་མེད་པ་སྟེ། གནའ་སྔ་མོ་མི་ལོ་བྱེ་བ་མང་པོའི་རིང་ཁུལ་འདི་ཕལ་ཆེར་ས་ཁ་དམའ་བའི་སྐམ་ས་ཞིག་རང་དུ་མཆིས་ཤིང་། དེ་ནས་མི་ལོ་ས་ཡ་འགའི་སྔ་རོལ་ཏུ་གནའ་བོའི་དུས་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་ལྷོ་རྒྱུད་རྣམས་དང་ཨེ་ཤི་ཡ་གླིང་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་﹙ཧིན་པ་སྐམ་ས་ཆེན་པོ ﹚གཉིས་ཀ་སའི་གོ་ལའི་དུམ་བུ་ལྷོ་མའི་ཁོངས་ཀྱི་ལྒང་ཝ་ན་ཞེས་པའི་གནའ་བོའི་སྐམ་སར་གཏོགས། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་བྱང་རྒྱུད་རྣམས་རང་རྒྱལ་སོགས་ཡོ་རོབ་དང་ཨེ་ཤི་ཡ་ཁུལ་དུ་གཏོགས་པའི་ས་ཁུལ་འགའ་ཤས་དང་འདྲ་བར་ས་ཤུན་གྱི་ཆ་ཤས་གཞན་ཞིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་དང་ཨེ་ཤི་ཡ་གླིང་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་གཉིས་ལྒང་ཝ་ན་ཞེས་པའི་གནའ་བོའི་སྐམ་ས་ལས་བྲལ་རྗེས་རིམ་བཞིན་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་འཕོས་ཤིང་། དེ་ལྟར་མི་ལོ་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མ་སོང་བའི་རྗེས་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་དུམ་བུ་དང་རྡུང་ག་ཐུག ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་རྒྱུད་དེ་ཕལ་ཆེར་རྡུང་ག་ཐུག་མཚམས་སུ་ཁེལ། ས་ཁམས་རིག་པ་མཁས་ཅན་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་བོད་ལྗོངས་འདི་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེར་གྱུར་དགོས་དོན་ཡང་གོང་སྨྲས་སྐམ་ས་དུམ་བུ་དབུས་སུ་འབུར་བའི་ངོས་འཛིན་བྱེད།
ས་དབྱིབས་ཁག་བཞི་།
བོད་ལྗོངས་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་། ཁུ་ནུ་རི་བོ། གདང་ལ་སོགས་རི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་། ཞིབ་པར་དབྱེ་ན་ས་ཁུལ་ཁག་བཞི་ཡོད།
གཅིག བོད་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་ས་མཐོ། དེ་ནི་ཁུ་ནུ་རི་བོ་དང་། གདང་ལ། གངས་ཏེ་སི་སོགས་རི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷའི་བར་དུ་གནས་ཡོད། ཁུལ་དེ་ནི་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བོད་ཀྱི་བྱང་ཐང་ས་ཁུལ་ཡིན། ཁུལ་དེའི་དཀྱུས་ལ་སྤྱི་ལེ་ཉིས་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་དང་། ཞེང་དུ་སྤྱི་ལེ་བདུན་རྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ས་ཁྱོན་གྱི་གསུམ་ཆའི་གཉིས་ཙམ་ཟིན། ཁུལ་དེའི་རྒྱུད་དུ་ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་བཞི་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཡན་ཟིན། བྱང་ཐང་ཁུལ་དུ་མཐོ་ཚད་སྤྱི་ཁྲེ་བརྒྱ་ནས་བཞི་བརྒྱ་བར་ཟིན་པའི་དེའུ་འབུར་ཆེ་ཆུང་མང་པོ་ཡོད་ལ་དེ་དག་གི་འདབས་རོལ་ཏུ་སྤང་གཤོངས་གཡུ་ཡི་གཞོང་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཤིང་ལ་ལར་ལོ་མང་རིང་གི་ཆར་ཆུ་གསོག་ནས་མཚེའུ་ཆུང་ཆུང་འདྲ་ཡང་མང་པོ་ཡོད། བྱང་ཐང་ནི་བོད་ཀྱི་འབྲོག་ལས་ས་ཁུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པས་ས་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཡངས།
གཉིས། བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་རོང་ས། དེ་ནི་གངས་ཏེ་སི་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་ཤིང་། དེ་ཡང་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་དང་དེའི་ཆུ་ལག་རྒྱུག་ཡུལ་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཡིན། དེ་ཁུལ་གྱི་ཆུ་བོའི་གཞུང་དུ་ལུང་གཞུང་མང་པོ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། སྐྱིད་ཆུའི་ལུང་གཞུང་དང་། མྱང་ཆུའི་ལུང་གཞུང་། ཉང་ཆུའི་ལུང་གཞུང་སོགས་ཡོད། ལུང་གཞུང་དེ་ཚོའི་ཞེང་ཚད་སྤྱི་ལེ་ལྔ་ནས་བརྒྱད་བར་དང་རིང་ཚད་སྤྱི་ལེ་བདུན་ཅུ་ནས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཟིན། ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཡས་མས་སུ་གནས། ཁུལ་དེའི་རྒྱུད་དུ་བདེ་གཤོངས་སྙོམས་ལ་ས་རྒྱུ་གཤིན་པ། ཆུ་ཕྲན་ཀུན་ནས་བཞུར་ཞིང་རྩི་ཤིང་ལོ་ཏོག་རྒྱས་པ། ཐོན་ཁུངས་འཛོམས་ལ་ཡུལ་ལྗོངས་མཛེས་པ་སོགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ལྡན་པ་དེ་རྒྱུད་ནི་བོད་ཀྱི་རོང་ས་ཡིན།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནི་ས་ཁུལ་དྲུག་དང་། ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་ལ་དབྱེ་ཡོད། ལྷ་ས་ <ས་ཁུལ་རིམ་པ་>དང་། གཞིས་ཀ་རྩེ། <རྫོང་རིམ་པ་>བཅས་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་དང་རྫོང་71བཅས་ཡོད། གཙོ་བོའི་གྲོང་རྡལ་ཁོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་པ་གཞིས་ཀ་རྩེ་ཕུད། རྩེད་ཐང་དང་། ཆབ་མདོ། སེང་གེ་ཁ་འབབ། བརྒྱད་གཅིག ནག་ཆུ། རྒྱལ་རྩེ། འགྲམ་སོགས་པའི་གྲོང་རྡལ་ཡང་ཡོད།
རིག་གནས་དང་སློབ་གསོ།
བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཕྱོགས་གང་སར་བཀོལ་སྤྱོད་ཐུབ་ཡོད།རླུང་འཕྲིན་དང་བརྙན་འཕྲིན་ཉིན་རེར་བོད་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྒྲོག་སྦྱང་བྱེད་ཚད་ཆུ་ཚོད20ལྷག་ཙམ་ཟིན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1989ལོ་ནས་བཟུང་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་ཆ 400 ལྷག་ཙམ་ཟིན་པ་དང་། སློབ་གསོའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་རྒྱུ་གཙོ་བོ་བྱེད་པའི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཟིན་པ་རེད། མི་རིགས་སློབ་གསོ་ཚ་ཚ་འུར་འུར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ད་བར་བོད་ལྗོངས་སུ་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་མ་ཁྲི 2 ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།འབྲིང་རིམ་ཆེད་ལས་ཀྱི་སློབ་ཐོན་སློབ་མ་ཁྲི 2.3 ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།བོད་རིགས་ཀྱི་འབུམ་རམས་པ་དང་།རབ་འབྱམས་པ་ཁག་གཅིག་ཡོད་པ་མ་ཟད།བོད་རིག་གི་ཚན་རིག་མཁས་ཅན་དང་། བཟོ་སྐྲུན་མཁས་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ། སྨན་པ་གྲགས་ཅན། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་པ་སོགས་ཆེད་ལས་ཤེས་ལྡན་མི་ཁག་གཅིག་ཡོད།
ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ།
གཙོ་གནད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཁག་ཁ་ཤས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིག་དངོས་གཙོ་གནད་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་ཡུལ་གྱི་ཚན་པའི་ཁོངས་སུ་བཞག་ཡོད་པ་དང་།པོ་ཏ་ལ་སོགས་རིག་དངོས་གཙོ་གནད་ལ་ཞིག་གསོ་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད།བོད་ལྗོངས་སུ་ད་ལྟ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་གནས 1700 ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།དགོན་སྡེར་བཞུགས་མཁན་གྲྭ་བཙུན་ཁྲི 46 ཡོད་པ་དང་།ཁ་ཆེ་ལྷ་ཁང་ 4 ཡོད་ཅིང་།ཡི་ཤུའི་ཆོས་དད་པ 3000ཡོད་པ།གནམ་བདག་ཆོས་ཁང 7 ཡོད་ཅིང་།དད་པ་བྱེད་མཁན་མི་ 700 ལྷག་ཙམ་ཡོད་ལ།ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་འདྲ་མིན་དང་སྲོལ་རྒྱུན་འདྲ་མིན།གསར་དར་དུས་ཆེན་འདུ་ཚོགས་བཅས་དུས་བཀག་ལྟར་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
བུད་མེད་ཀྱི་གནས་བབ།
བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བུད་མེད་ནི་ལས་རིགས་ཁག་གི་གཙོ་ཤུགས་དམག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་།གནས་བབ་ཀྱང་མངོན་གསལ་དོད་པོས་མཐོ་རུ་སོང་ཡོད།བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ནང་བོད་རིགས་བུད་མེད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་པས་གཞུང་ཞབས་པ་མི་གྲངས་ཡོངས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆ37.99ཟིན་གྱི་ཡོད།ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་འདྲ་མིན་གྱི་བོད་རིགས་བུད་མེད་ཀྱིས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ43.77ཟིན་གྱི་ཡོད།བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་མིའི་ཚན་རྩལ་ལས་བྱེད་མི་སྣས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ42.58ཟིན་གྱི་ཡོད།
གཞུང་ལམ་འགྲིམ་འགྲུལ།
སྐམ་ས་ཐོག་ནས་བོད་ལ་འགྲོ་བསྐྱོད་དང་ཕྱིར་ལོག་ཆོག་པའི་གཙོ་བོའི་གཞུང་ལམ་ནི་མཚོ་བོད་དང་། ཁྲོན་བོད། ཏེན་བོད། ཤིན་བོད། ཀྲུང་བལ་མཛའ་མཐུན་གཞུང་ལམ་བཅས་ཡིན།
མྱུར་འགྲོད་གཞུང་ལམ།
ལྷ་ས་ནས་གོང་དཀར་གནམ་གྲུ་ཐང་བར་གྱི་ཆེད་སྤྱོད་གཞུང་ལམ་གྱི་རིང་ཚད་ཡོངས་ལ་སྤྱི་ལེ་ 37.9 ཡོད་པ་དང་།ལམ་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་འཁོར་ལམ་བཞི་ཡོད་པ། མྱུར་ཚད་ཆུ་ཚོད་རེར་སྤྱི་ལེ་20རྒྱུག་ཐུབ་པའི་ཇུས་འགོད་བྱས་ཡོད། གཞུང་ལམ་གྱི་འགོ་འཛུགས་ས་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྣེའུ་ཁུལ་གསར་གྱི་དུས་རབས་ལམ་ཆེན་ཡིན་པ་དང་སྣེའུ་གསར་སྤེལ་ཁུལ་དང་ཚལ་སྣེ་ཤང་བརྒྱུད་མཐར་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ཟམ་ཆེན་གྱི་ལྷོ་འགོར་འབྱོར་གྱི་ཡོད།  ལམ་ཐིག་དེ་སྤྱིར་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ལྷོ་ངོས་བརྒྱུད་ནས་ཇུས་འགོད་བྱས་ཡོད་པ་དེ་ནུབ་ནས་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡིན།
ལྕགས་ལམ་འགྲིམ་འགྲུལ།
མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་གྱིས་ཟི་ལིང་ནས་ན་གོར་མོ་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་གཉིས་པའི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ཝ་འཇོག་ཕུག་ལམ་དང་ཆུ་ལེན་སྲང་ལམ་གྱི་ཟམ་ཆེན་ལས་གཞན། ལྕགས་ལམ་ཧྲིལ་བོ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་སྟེ་མེ་འཁོར་གཏོང་འགོ་ཚུགས་པས།  ཟི་ལིང་ནས་ན་གོར་མོ་བར་མེ་འཁོར་སྐྱོད་པའི་དུས་ཡུན་དེ་དུས་ཚོད་བཅུ་གསུམ་ཡས་མས་ནས་དུས་ཚོད་བརྒྱད་ཡས་མས་སུ་ཇེ་ཐུང་ལ་སོང་བ་དང་།  ཟི་ལིང་ནས་ལྷ་སའི་བར་དུས་ཚོད་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་སུ་ཇེ་ཐུང་ལ་སོང་།
གྲོང་བརྡལ་འགྲིམ་འགྲུལ།
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྤྱི་སྦྱོད་རླངས་འཁོར་ 232ཙམ་ 2010 ཟླ་ 12 པའི་ཚེས་ 19 ཉིན་ནས་དངོས་སུ་སྤྱོད་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། ཀྲུང་པ་རླངས་འཁོར་ཁྲོམ་ར་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་བ་དང་། སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་གསར་བ་སྤྱོད་འགོ་བརྩམས་པ་ནི་ 2010 ལོའི་དམངས་འཚོའི་ལས་དོན་གྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་ལ། 2010 ལོའི་ཟླ་ 3 པ་ནས་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། མིག་སྔར་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཀྲུང་པ་རླངས་འཁོར་ 579 ཚང་མ་ཁྲོམ་ར་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་བ་དང་། སྲིད་གཞུང་གིས་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་གསར་པ 232 གསར་དུ་ཉོས་ཏེ་ཚང་མ་སྤྱོད་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། ད་ལྟ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་སྡོད་གནས་ཐང་ཆེན་བཞི་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་སྤྱོད་སྡོད་ཚིགས་ 259 ཡོད། གསར་དུ་བསྡུས་པའི་རླངས་འཁོར་ཁ་ལོ་བ་དང་རླངས་འཁོར་ཞབས་ཞུ་བ་ 800 ལྷག་གིས་གསོ་སྐྱོང་སྦྱོང་བརྡར་ཡང་བྱས་ཚར་ཡོད་པ་རེད།
མི་འབོར།
བོད་ལྗོངས་ནི་མི་འདུས་ཚད་ཆུང་ཤོས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཆ་སྙོམས་སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམས་གྲུ་བཞི་མ་རེའི་ཐོག་ཏུ་མི་གཉིས་ཡང་ཟིན་གྱི་མེད་། བོད་ལྗོངས་སུ་བོད་རིགས་ཀྱིས་ 96.4% དང་། རྒྱ་རིགས་ཀྱིས་ 2.8% མོན་པ་རིགས་དང་། ལྷོ་པ་རིགས་། ཧུའེ་རིགས་ འཇང་རིགས་སོགས་པའི་མི་རིགས་ཀྱིས་ 0.8% བཅས་ཟིན་གྱི་ཡོད་།
གནམ་གཤིས།
བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ས་བབ་དང་བར་སྣང་རླུང་གི་རྒྱུ་བ། གཞན་ཡང་གནམ་གཤིས་བཅས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་འདིར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ནམ་ཟླ་དཔོག་པར་དཀའ་བ་ཞིག་ཡོད། སྤྱིར་ན་བོད་ཀྱི་ནུབ་བྱང་གཉིས་གནམ་གཤིས་གྲང་ལ་སྐམ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཤར་ལྷོ་གཉིས་གནམ་གཤིས་དྲོ་ལ་གཤེར་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་། དེ་ཡང་ཤར་ལྷོ་ནས་ནུབ་བྱང་བར་ཚ་བའི་ཁུལ་དང་། ཅུང་ཚ་བའི་ཁུལ། དྲོ་ཁུལ། གྲང་བའི་ས་ཁུལ། གྲང་ངར་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་བཅས་དང་། གནམ་གཤིས་གཤེར་བ་དང་། ཅུང་གཤེར་བ། སྐམ་ཤས་ཅུང་ཡོད་པ། སྐམ་ཤས་ཆེ་བ་བཅས་གོ་རིམ་ལྟར་གནས་ཡོད། བརྗོད་མ་ཐག་པའི་ས་གནས་དང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དེ་ས་ངོས་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་ནི་གོང་གསལ་སྔ་རྟིང་ལྟར་ནགས་ཚལ་དང་། རི་མ་ནགས། རྩྭ་ཐང་། ཐང་རྒོད་སོགས་ཡིན། བོད་འདིའི་ས་དབྱིབས་ཆགས་ཚུལ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་གཤིས་སྤྱིར་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ནམ་ཟླའི་འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་ཆོས་ཉིད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་སྒོས་སུ་གྲོང་ཚོ་ཡས་མས་དབར་ལ་ཡང་དྲོ་གྲང་གོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་དང་ཉིན་གཅིག་དུས་བཞིའི་འགྱུར་བ་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་ས་གནས་སོ་སོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ནམ་ཟླར་ཁྱད་པར་ཆེ། བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ནམ་ཟླ་དམིགས་བསལ་ཡིན་དོན་ནི་ཉི་མ་ཚ་ལ་ཕོག་ཡུན་རིང་བ། གནམ་གཤིས་གྲང་ལ་ཉིན་མཚན་དབར་གྱི་དྲོ་གྲང་ཏེ་ཧེ་བག་ཆེ་བ། ནམ་ཟླ་སྐམ་གཤེར་དབྱེ་བ་གསལ་བ། མཚན་ཆར་མང་བ། དགུན་དཔྱིད་གཉིས་ལ་སྐམ་ཤས་ཆེ་ཞིང་ལྷགས་པ་ཚ་བ། རླུང་གནོན་ཆུང་ལ་གསོ་རླུང་ལྡེང་པོ་མེད་པ་བཅས་ཀྱིས་རེད།
མཚོ་དང་མཚེའུ།
བོད་ལྗོངས་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གྱི་མཚོ་དང་མཚེའུ་མང་ཤོས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཡོངས་ཀྱི་མཚོ་དང་མཚོའུའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཉིས་ཁྲི་སུམ་སྟོང་བརྒྱད་ཡོད་པས་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མཚོ་དང་མཚོའུའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་༣༠%ཙམ་ཟིན། བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པར་གཞིགས་ན་བོད་ཡོངས་ལ་མཚོ་དང་མཚོའུ་ཆེ་ཆུང་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་ཁོངས་ནས་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་སྟོང་ཁ་བརྒལ་བའི་མཚོ་ཆེན་གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་དང་། སེར་གླིང་མཚོ། བཀྲ་རི་གནམ་མཚོ་བཅས་གསུམ་དང་། རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ལྔ་ནས་བཅུ་བར་ཟིན་པའི་མཚོ་ཁག་སུམ་བརྒྱ་ཉེར་གཅིག་བཅས་ཡོད།
བོད་ཀྱི་མཚོ་ལ་ཡང་ནང་འབབ་དང་ཕྱི་འབབ་ཁག་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ལས་ཕལ་ཆེ་བ་ནང་འབབ་རང་དུ་མཆིས་ཤིང་། དེ་དག་ནི་བོད་ཀྱི་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ནས་བཞུར་བའི་ནང་འབབ་ཆུ་བོ་རྒྱུག་ཁུལ་གྱིས་གཙོ་བོ་བྱས་པའི་ས་ཁུལ་དུ་གྲམ་ཡོད། ཆུ་བོ་དེ་རྣམས་རི་རབ་དང་ས་ཤུན་གྱི་ཆགས་འཇིག་རིམ་པ་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་དང་། སེར་གླིང་མཚོ། བཀྲ་རི་གནམ་མཚོ་སོགས་མཚོ་ཆེན་གསུམ་ཕུད་ད་དུང་སྐ་རིང་མཚོ་དང་། སྟག་རྩེ་མཚོ། ངང་རྩི་མཚོ། འུར་དུ་མཚོ་སོགས་ཀྱང་ཡོད། གཞན་ཡང་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་གྲི་གུ་མཚོ་དང་། ཕུ་མ་གཡུ་མཚོ། ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ། མདོ་ཆེན་མཚོ། པད་ཁུད་མཚོ། མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ། ལ་ལྔ་མཚོ་སོགས་ཡོད།
ཕྱི་འབབ་མཚོ་ནི་རི་རུད་བྱུང་ནས་གཙང་ཆུ་བཀག་སྟེ་མཚོར་གྲུབ་པ་ཁག་གཅིག་དང་གཞན་ཡང་གངས་རི་བཞུར་རྒྱུན་ལས་གྲུབ་པའི་མཚོ་བཅས་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་སྔ་མ་དེ་རིགས་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་ཀྱི་ཤར་ལྷོ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཕར་ལུང་གཙང་པོའི་སྟོད་རྒྱུད་དཔའ་ཤོད་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ར་འོག་མཚོ་དང་། ཡིད་འོང་གཙང་པོའི་སྨད་རྒྱུད། སྤོ་བོ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཡིད་འོང་མཚོ་སོགས་དང་། ཕྱི་མ་དེ་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་ཤར་ལྷོའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྲིད་པའི་གངས་རི་ཆགས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་བྲག་གསུམ་མཚོ་དང་། སྟེང་ཆེན་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་སྤུས་ཐོང་མཚོ་ཆུང་སོགས་ཡོད། བོད་ཀྱི་མཚོ་དང་མཚོའུ་རྣམས་ལ་ལོ་རྒྱུས་རིང་པོ་ཡོད་ལ་ཆགས་འཇིག་ཀྱང་རིམ་པ་བྱུང་ཞིང་། སྤྱིར་ན་རིམ་བཞིན་ཆུང་དུ་འགྲོ་བ་རེད། ལྷག་དོན་བོད་བྱང་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་སྐམ་ཤས་ཆེ་བས་དེ་ཁུལ་གྱི་ནང་འབབ་མཚོ་རྣམས་བྲི་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད་ལ་མཚོ་དང་མཚོའུ་ཕལ་མོ་ཆེ་བ་ཚྭ་ཅན་དུ་གྱུར་དོན་ཡང་དེར་ཐུག་གོ །
བྱང་གི་གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་ནི་འདམ་གཞུང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཤིང་མཚོ་ངོས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་བཞི་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་བཅོ་བརྒྱད་ཟིན། མཚོ་ཆེན་འདིའི་དཀྱུས་སུ་སྤྱི་ལེ་བདུན་ཅུ་དང་ཞེང་དུ་སྤྱི་ལེ་སུམ་ཅུ་ཡོད། མཚོ་ཧྲིལ་པོའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཟིན་གཤིས་དེ་ནི་རང་རྒྱལ་དུ་མཚོ་སྔོན་པོ་ཕུད་ཚྭ་ལྡན་མཚོ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོའི་དཀྱིལ་དུ་གླིང་ཕྲན་ཁག་གསུམ་ཡོད་ལ་ད་དུང་རྡོ་ཐལ་བྲག་ལས་གྲུབ་པའི་གླིང་ཕྲན་འདྲ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་རྡོ་ཡི་ཀ་བ་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྡོ་ཟམ། བྲག་ཕུག་ལ་སོགས་པའི་ས་དབྱིབས་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞིང་རང་བྱུང་གི་མཛེས་ཆོས་དུ་མ་དང་ལྡན། གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་འདི་ཉིད་བསྐལ་པའི་དུས་རིམ་གསུམ་པའི་ནང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བོ་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་སྐབས་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ད་ཕན་མི་ལོ་ཁྲི་ཚོ་གཅིག་ཙམ་རིང་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་གནམ་གཤིས་སྐམ་ཤས་ཇེ་ཆེར་སོང་སྟབས་མཚོ་འདི་ཆག་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། དེང་སྐབས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་གནའ་བོའི་ཆུ་རིས་ཁག་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་ཆུ་རིས་མཐོ་ཤོས་དེ་ད་ལྟའི་མཚོ་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་བརྒྱད་ཅུས་མཐོ་བ་ཡོད། མཚོ་དབུས་ཀྱི་གླིང་ཕྲན་ཐོག་ལོ་ལྟར་དཔྱིད་མཇུག་དང་དབྱར་སྟོད་གཉིས་ལ་ས་ཕྱོགས་གཞན་ནས་འཕུར་འོང་པའི་བྱ་རིགས་ཀྱིས་གླིང་ཕྲན་ཁེབས་པས་སྒོ་ང་ཡང་གང་འདོད་ལྟར་བསྒྲུག་རྒྱུ་ཡོད། ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཚོ་འགྲམ་གྱི་སྤང་ལྗོངས་ཐོག་སྤྲ་བ་དང་སྲོ་དྲེག་སོགས་རྩྭ་སྣ་མང་པོ་སྐྱེས་ཤིང་། དེ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་རྩྭ་ཆུ་འཛོམས་པའི་འབྲོག་ཐང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡིན་པས་ལོ་ཧྲིལ་པོར་སེམས་ཅན་རྩྭ་ཁར་རྒྱག་ཆོག གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོའི་རྒྱུད་དུ་འབྲོང་དང་། གནའ་བ། རི་བོང་སོགས་རི་དྭགས་གཅན་གཟན་གྱི་རྒྱུ་བ་རྟག་ཏུ་མཆིས། མཚོ་འདི་ཅུང་ཚྭ་ཁུ་བ་དང་མཚོ་ནང་དུ་ཉ་རིགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པས་ལོ་ལྟར་དཔྱིད་ཀ་ཤར་དུས་ཉ་མོ་འཛིན་པའི་དུས་ཚོད་ལེགས་ཤོས་ཡིན།
ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ། མཚོ་ཆེན་འདི་ནི་སྣ་དཀར་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་སུ་གནས་ཤིང་། མཚོ་ངོས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་བཞི་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་དང་མཚོ་ངོས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་དྲུག་བརྒྱ་སུམ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། མཚོ་འདིའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་རིང་ཚད་སྤྱི་ལེ་གཏིང་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་མཚོའི་གཏིང་ཚད་སྤྱི་ཁྲེ་སུམ་ཅུ་ནས་བཞི་བཅུ་བར་ཟིན་ཞིང་། མཚོའི་ཤར་རྒྱུད་དང་མཚོ་དབུས་ཀྱི་གཏིང་ཚད་རིང་ཤོས་ལ་སྤྱི་ཁྲེ་དྲུག་ཅུར་ཉེ་བ་ཡོད། མཚོ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་གཡུ་མཚོ་ གྲགས་ཅན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དུ་གཏོགས་﹙གཡུ་མཚོ་བཞི་ནི་ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ་དང་། ཕུ་མ་གཡུ་མཚོ། མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ། དྭངས་ར་གཡུ་མཚོ་བཅས་སོ།﹚ཤིང་། དེ་ནི་ཆར་ཆུ་དང་། གངས་ཆུ། འཁྱག་རླུང་བཅས་ཀྱིས་ཁ་གསབ་བྱུང་བའི་མཚོ་ཞིག་ཡིན་ལ་འདི་ཡང་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་བརྒྱུད་པའི་རིམ་ནས་ཀོང་རོང་དུ་གྱུར་པར་ངེས། མཚོ་དང་ཐོག་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱི་འབབ་མཚོ་མོ་ཞིག་ཡིན་རུང་མི་ལོ་ས་ཡ་གཅིག་གི་སྔ་རོལ་དུ་རི་རུད་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ནས་ཡུལ་དཔལ་དིའི་ནུབ་རྒྱུད་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུའི་མཚམས་ཀྱི་ཉེ་འདབས་སུ་རྨ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་ལུང་གཞུང་འགག་སྟབས་མཚོ་འདི་ནང་འབབ་མཚོར་གྱུར། མཚོ་ནང་དུ་སྲོག་ཆགས་ཆུང་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པས་ཉ་རིགས་འཚོ་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད། འབྲེལ་ཡོད་ཙན་པས་ཚོད་དཔག་བྱས་པར་གཞིགས་ན་མཚོ་འདིའི་ནང་ཉ་རིགས་རྒྱ་མ་དུང་ཕྱུར་དྲུག་བར་ཡོད་ཚོད་ལ་བརྟེན་བོད་ཀྱི་ཉ་མཛོད་དུ་གྲགས། གཞན་ཡང་མཚོ་ཐོག་ཏུ་བྱ་ངུར་པ་དང་ཆུ་སྐྱར་སོགས་བྱ་རིགས་ཀྱང་མང་པོ་གནས་ཡོད། མཚོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྩྭ་ཆུ་འཛོམས་པའི་རྩྭ་ཐང་མུའུ་བྱེ་བ་གཅིག་ཙམ་ཡོད་པས་བོད་ཀྱི་འབྲོག་ཐང་ཆེ་གྲས་ཤིག་ཡིན།
མཛངས་མའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་
བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་མཛངས་མའི་ ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་སྐྱོན་ལྔ་།
མཛངས་མའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ནི། སྐྱེས་པ་མེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བ། ཁྱིམ་ཐབ་ལ་སྙིང་ཉེ་བ། བུ་མང་དུ་བཙའ་བ། ལུས་ཚུགས་ཐུབ་པ། སྨྲ་བ་མང་པོ་མེད་པ། སེམས་དྲངས་པ། ཕྱི་ཐག་རིང་པ། ལས་ལ་ཡང་ཞིང་ལས་འབྲས་ཡང་བ།
བུད་མེད་ཀྱི་སྐྱོན་ལྔ། བློ་མང་བ། སྙིང་སྟོབས་ཆུང་བ། གཞན་གྱི་དབང་དུ་འགྲོ་སླ་བ། ཟས་ནོར་ལ་སེར་སྣ་ཆེ་བ། རང་ཤེད་ཆེ་བ། མཛངས་མ་ཞིག་ལ་མཛེས་པའི་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། ཆེས་མེད་དུ་མི་རུང་པ་འགའ་ཡོད་དེ། ཁྱེད་ལ་ཡོན་ཏན་གང་དག་ཡོད་པར་ཤེས་འདོད་ན། ཞིབ་ཏུ་གཤམ་ལ་གཟིགས་རོགས། བློ་དཀར། མཛངས་མ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་བློ་དཀར་སེམས་དཀར་ནི་མ་མཐའ་ཡང་ཚང་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན། སྒེར་སེམས་དང་ཕྲག་དོག་གི་དབང་དུ་སོང་ནས། བློ་དཀར་སེམས་དཀར་གྱི་གཤིས་རྒྱུད་དེ་མེད་པར་བཟོས་ཚེ་འཕྱོར་སྒེག་ག་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། ཀུན་གྱི་མིག་ནང་གི་ཚེར་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་འགྲོ། རང་གཅེས། སྐྱེ་བོ་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པས། ང་ཚོ་ཚང་མས་འཚོ་བའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་དོ་ཅོག་མཉམ་དུ་ལོངས་སྤྱོད་བྱས་ཆོག བུད་མེད་ཅིག་སྤུས་ཀ་ངན་པའི་ས་གདན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཚེ། སྐྱེ་བོ་སུས་ཀྱང་རྡོག་བརྫིས་གཏོང་བར་མ་ཟད། ངོ་ཚ་མེད་པའི་མི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་འགྲོ། རང་བརྩི་རང་བཀུར་མེད་པའི་བུད་མེད་ཅིག་གིས་མཛེས་སྤྲས་ཇི་ལྟར་བྱས་ནའང་མི་རྣམས་ལ་ཞེན་པ་ལོག་པའི་སྣང་བ་སྟེར་སྲིད། ཀུན་སྤྱོད། བུད་མེད་ཅིག་ལ་མཛེས་སྡུག་དང་སྒེག་ཉམས་མེད་ཀྱང་ཆོག་ལ། ཡིན་ནའང་ཀུན་སྤྱོད་མེད་མི་རུང་། ཀུན་སྤྱོད་ནི་བག་ལ་ཉལ་བའི་གཤིས་རྒྱུད་ཅིག་སྟེ། དེས་སྐྱེ་བོ་དག་གི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པ་མ་ཟད། འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུའང་ཀུན་སྤྱོད་ཅན་གྱི་བུད་མེད་ངེས་པར་མཁོ་ལ། ཁྱིམ་ཚང་ལ་དེ་བས་ཀྱང་མཁོ་སྟེ། ཆུང་མ་དང་ཨ་མ། མནའ་མའི་ངང་གཤིས་སྐྱོང་བ་ལ་དེ་བས་ཀྱང་ངོ་།།། གཤིས་འཇམ་གཞུང་དྲང་། མཛངས་མ་ཞིག་ལ་གཤིས་དྲང་གི་ཀུན་སྤྱོད་མེད་མི་རུང་སྟེ། གཤིས་དྲང་ནི་བུད་མེད་ཅིག་གི་ཆེས་མཛེས་པའི་ཆ་ཞིག་ཡིན། གཤིས་ཀ་ལེགས་པའི་བུད་མེད་དེའི་རིགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཡིད་སེམས་འཕྲོག་སྲིད་པ་དང་། མི་སུའི་སེམས་ལའང་རང་དབང་མེད་པར་དགའ་ཚོར་ཞིག་སྟེར་སྲིད། གཤིས་ཀ་དྲང་པའི་བུད་མེད་དེའི་རིགས་ཀྱིས་ཁྱིམ་མི་དང་ལྷན་དུ་སྐྱིད་རྟ་ཕོ་མཉམ་བཞོན་དང་། སྡུག་གི་ཁུར་བོ་མཉམ་ཁུར་བྱེད་སྲིད། བཟོད་སྒོམ། བུད་མེད་ནི་འཁྲབ་སྟོན་སྣ་ཚོགས་བྱ་ཤེས་པའི་འཁྲབ་སྟོན་མ་ཞིག་བྱ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན། བུ་མོ། ཆུང་མ། མནའ་མ། ཨ་མ་བཅས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ནས་བཟོད་སྒོམ་བྱ་ཐུབ་དགོས། གལ་ཏེ་བཟོད་སྒོམ་བྱ་མ་ཐུབ་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུར་སྲིད། དེ་བས་བཟོད་སྒོམ་ནི་བུད་མེད་ཅིག་ལ་མཚོན་ན་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན། གུ་ཡངས། འཇིག་རྟེན་འདིར་འཚོ་བ་རོལ་བཞིན་པའི་མི་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ཕན་ཚུན་བར་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཆེས་རྒྱུན་ལྡན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པས། འབྲེལ་བ་བྱེད་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཕན་ཚུན་བར་མི་དགའ་བའི་དོན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་སྲིད། དེ་བས། གུ་ཡངས་གཏོང་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་དགོས། ལྷག་པར་དུ་བརྩེ་འདང་གི་ཕྱོགས་ནས་ཕན་ཚུན་ལ་གུ་ཡངས་དང་བཟོད་སྒོམ་བྱ་དགོས། ཡིན་ནའང་། གུ་ཡངས་དང་བཟོད་སྒོམ་ལ་ཚད་ཐིག་ཅིག་དགོས། དེ་འདྲ་མ་བྱས་ཚེ་རང་ལ་གྱོང་གུད་ཐེབས་སྲིད། རང་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་ཡོད་པ། དེང་སྐབས་ནི་ཤེས་ཡོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཤེས་ཡོན་གྱིས་ཐད་ཀར་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནུས་པ་དང་། ཤེས་ཡོན་ནི་སློབ་དེབ་ཁོ་ནའི་སྟེང་བྱུང་བ་མིན་པར། མི་ཚེའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དང་ཤེས་པ་བསགས་ནས་བྱུང་བ་ཡིན། ཤེས་ཡོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བུད་མེད་ཅིག་ཡིན་ཚེ། གནད་དོན་ཅི་ཞིག་ལ་འཕྲད་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་རྨང་གཞི་སྟེང་། བློ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱས་ནས། ཁྱིམ་ཚང་ལ་ལྷིང་འཇགས་དང་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་པར་བྱེད་ནུས། སྙོམས་སྒྲིག མཛངས་མ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གི་འབྲེལ་བ་སོ་སོ་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དགོས། དཔེར་ན། མི་དང་མིའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། རང་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ། དཔལ་འབྱོར་གྱི་བདག་དོམ། ད་དུང་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་བཅས་ལ་སྙོམས་སྒྲིག་བྱ་དགོས་པ་ལས། དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པའི་རིགས་དག་ལ་རེ་སྙེག་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡིན་མིན་གྱི་སྐད་ཆ་སྣ་ཚོགས་ལབ་ནས་འགལ་བ་མི་བཟོ་བ་བྱས་ནས། རང་ནུས་ཡོད་ཚད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་ཚེ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་རོལ་ཐུབ།
༩༩༦ལས་ཀའི་ལམ་ལུགས་
༩༩༦ལས་ཀའི་ལམ་ལུགས་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཀུང་སི་ཁག་གཅིག་གིས་ལག་ལེན་བསྟར་བའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་རེད།ལམ་ལུགས་དེ་རིགས་འོག་ལས་བཟོས༼ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་༩པར་ལས་ཀར་འགྲོ་དགོས་པ་དང་།དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད་༩པར་ལས་ཀ་གྲོལ་དགོས་པ།གཟའ་འཁོར་རེར་ཉིན་༦ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་པ༽བཅས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དེ་ཐོག་ནས་ཀྲུང་གོའི་ལས་དུས་འཕར་མའི་རིག་གནས་མངོན་གྱི་ཡོད།
འཇིག་རྟེན་
འཇིག་རྟེན་ནི་དུས་ཚོད་དང་བར་སྟོང་ཡོད་ཚད་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན། དེའི་ནང་རྒྱུ་སྐར་དང་།བརྟན་སྐར།སྐར་མའི་རྒྱུ་ལམ།དངོས་པོ་དང་ནུས་ཚད་བཅས་ཚུད་ཡོད།
སྐར་མའི་མ་ལག་
སྐར་མའི་མ་ལག་ནི་བརྟན་སྐར་དང་།སྐར་མའི་བར་གྱི་རླངས་གཟུགས།ཐལ་རྡུལ་དང་མངོན་མེད་དངོས་རྫས་སོགས་ལས་གྲུབ་པའི་མ་ལག་ཅིག་ཡིན། སའི་གོ་ལའི་སྐར་མའི་མ་ལག་ནི་དགུ་ཚིགས་མ་ལག་ཡིན།
རི་དྭགས་ཆོས་འཁོར་
ཚོ་བོད་རིགས་རྣམས་མཆོད་མཇལ་དུ་ཕེབས་སྐབས། ཐོག་མར་དགོན་པའི་ཚོམ་ཆེན་གྱི་ཡང་སྟེང་དུ་རི་དྭགས་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀྱིས་རྩིབས་མ་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་འཁོར་ལོ་གཅིག་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བལྟས་ནས་སྡོད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེས་ཡང་སྙིང་ཅི་ཞིག་མཚོན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྩིབས་མ་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་འཁོར་ལོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་མཚོན། དེའི་གཡས་གཡོན་རི་དྭགས་ཕོ་མོ་གཉིས་ནི་བསེ་རུ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་རྒྱུད་བཞིའི་གྲས་བསེ་རུའི་སེམས་སྐྱེད་ཀྱིས་ཆོས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཉན་པ་མཚོན་པ་ཡིན། དབུས་ཀྱི་རྩིབས་མ་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བས་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་མཚོན་པ་དང༌། བར་གྱི་རྩིབས་མ་བརྒྱད་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་མཚོན། མཐའི་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་མཚོན་པ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡོད་དོ་ཅོག་བསླབ་པ་གསུམ་དང༌། འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་མ་འདུས་པ་མེད། རི་དྭགས་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀྱིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཚོན་ཏེ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་མཚོན་བྱེད་ཡིན། མདོར་ན་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཁང་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོར་རྟགས་མ་རེ་ཡོད་པ་བཞིན་རི་དྭགས་ཆོས་འཁོར་ནི་ནང་པ་ སངས་རྒྱས་པའི་རྟགས་མ་ལྟ་བུ་ཡིན།
བལ་ཡུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས།
ད་ལྟའི་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་སམ། རྩ་ཁྲིམས་ ༢༠༧༢ ཉིས་སྟོང་དོན་གཉིས་པ་ནི། ཝི་ཀྲམ་སམྺཏ྄་ ༢༠༧༢ ཟླ་བ་ ༠༦ ཚེས་ ༠༣ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་བ་ ༠༩ ཚེས་ ༢༠ ནས་བཟུང་སྟེ་ལག་བསྟར་གཏན་འབེབས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། རྩ་ཁྲིམས་གསར་པ་འདི་གཏན་ཁེལ་བྱུང་བའི་ཉིན་ནས་བཟུང་། བལ་ཡུལ་ནང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ ༢༠༦༣ ཉིས་སྟོང་རེ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་རང་སྟོབས་ཀྱིས་རྩི་མེད་དུ་གྱུར།
དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་
སྔར་བྱོན་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་དག་ནི། གཞུང་གི་མཚན་བྱང་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚིག་དོན་རེ་རེ་ལ་ཡང་། རྩོད་སྒྲུབ་རིགས་ལམ་གྱིས་རྟོག་ཞིབ་བགྱིས་ནས་ཕེབས་ཡོད་པར་འདུག་ན། རང་རེས་དེ་ལས་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བར་ཐོས་བསམ་བྱ་མ་ནུས་རུང་། རྩོད་རིགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དེའི་ཐོག་ནས། གཞུང་ལ་ཆེ་ལོང་ཙམ་བརྟག་པའི་ལས་ལ་ཅི་ནས་ཀྱང་འཇུག་རིགས།
འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་ནི་མཁས་པའི་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་། དེ་ལས་ཀྱང་དྲི་མ་མེད་པའི་ལུང་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས། ཡིན་མིན་གྱི་བརྡར་ཤ་གཅོད་པ་ནི་གཞུང་ལུགས་ལ་གོ་བ་ཆགས་པའི་ཐབས་རྨད་དུ་བྱུང་ལ། སློབ་གཉེར་གྱི་ལམ་ལུགས་འདི་ནི་རང་རེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་གྲྭ་ཁག་ཏུ། སྔར་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་ནས་ཡོད་གཤིས། དེང་གི་དུས་སུ་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་དང་འགྲོགས་ནས། མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དཔལ་ཡོན་གྱི་ཚད་མཐོ་སར་ཕྱིན་གྱིན་འདུག
ཡིན་ན་ཡང་། སྔར་གྱི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགག་བཞག་བྱས་ཟིན་པའི་གནད་དོན་ཞིག་བསྐྱར་དུ་གླེང་བ་ནི། དགོས་མེད་ཀྱི་རྙོག་གྲ་ལྷག་མ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། དེ་ནི་ཧ་ཅང་གུ་དོགས་ཀྱི་སེམས་ཁྲལ་ཞིག་ལས་མ་འདས་ཏེ། དེས་བསམ་གཞིག་གི་སྐྱེ་སྒོ་རྩ་ནས་གཅོད་ཅིང་། གནའ་དེང་རིག་གཞུང་ལ་བལྟ་བའི་བློ་མིག་ཡོངས་སུ་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
འཇིག་རྟེན་འབར་གས་ཆེན་པོ།
འཇིག་རྟེན་འབར་གས་ཆེན་མོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་འཇིག་རྟེན་རིག་པའི་དཔེ་དབྱིབས་ཡིན། རྣམ་པ་འདིར་ད་ལྟའི་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ། འཇིག་རྟེན་འབར་གས་ཆེན་མོའི་གཞུང་ལུགས་ནི།འཇིག་རྟེན་ནི་སྟུག་ཚད་ཆེས་ཆེ་ཞིང་དྲོད་ཚད་ཆེས་མཐོ་བའི་རྣམ་པ་ནས་རིམ་འགྱུར་བྱུང་བ་ཡིན།
དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་
སྐབས་དོན་ལ་འཇུག་ནས་བཤད་ན། ཟབ་མོ་དབུ་མའི་གཞུང་ལུགས་ནི། “རྩོད་སྒྲུབ་བསམ་གཞིགས་”ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་ནི་“རིག་པ་རང་མཚན”པ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ལྟ་གྲུབ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཆེན་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས། མཐའ་བྲལ་གྱི་དོན་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། སྣ་མང་འཛམ་གླིང་ཤེས་རིག་གི་ཁྲོད་དུ། ཧ་ཅང་གཏིང་ཟབ་པའི་རིག་གཞུང་མ་ལག་འཐུས་ཚང་ཅན་དུ་གནས་ཡོད་པ་ཡིན།
སྤྱིར་བཏང་གི་གསུང་རྒྱུན་ལ། «རྩ་བ་ཤེས་རབ»ལ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པས། བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ལ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་། དེའེ་ཤེས་བྱེད་དུ་«འཇུག་པ་རང་འགྲེལ»ཁུངས་སུ་མཛད་ནས། “དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པར་རྩོམ་པར་འདོད་པས།”ཞེས་པ་དང་། “དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པ་འདི་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །”ཞེས་པའི་ལུང་འདི་དག་དྲངས་ཡོད།
སྐབས་འདིར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཤེ་ན། རྩ་བ་ཤེས་རབ་(དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ)གོ་ཐོབ་ཀྱིས་འཇོག་རིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་པར་རྩ་ཤེ་ཁུངས་སུ་མཛད་པ་ན་དབུ་མ་ལས་ཞེས་མང་དུ་བྱུང་བ་ལྟར། རྩ་ཤེ་ཉིད་ལ་གོ་དགོས་ཀྱི་གཞུང་གཞན་དག་མིན་པར་ཤེས་སླ་ཞེས་གསུངས།
འདི་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ཤོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཀར་ཊིཀ་ལས་ནི་“དབུ་མ་ལ་ཟབ་རྒྱས་ཀྱིས་འཇུག་པ་”གསུང་པ་ཙམ་ལས། རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཡང་མ་གསུང་ལ། དབུ་མ་ཞེས་པ་ཡང་རྩ་ཤེར་ལ་ཟེར་བ་མ་ཡིན་པར། བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་དབུ་མ་ལ་ངོས་འཛིན་གནངས་ཡོད་པར་འདུག དེ་ཡང་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་དབུ་མ་ལ་ཟབ་རྒྱས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཆ་ནས། མཚན་བྱང་འདི་ཉིད་བཏགས་པ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཏེ། “མཚན་ནམ་མིང་དེ་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་གསུང་རབ་དེ་ལ་བཏགས་པའོ། །”ཞེས་དང་། དགོས་སོགས་ཆོས་བཞིའི་སྐབས། བསྟན་བཅོས་འདིའི་བརྗོད་བྱ་ལ་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་དབུ་མ་ཁོ་ན་ལས། རྩ་ཤེར་སྐོར་གླེང་སློང་ཅི་ཡང་མ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གང་ལྟར། ཀར་ཊིཀ་ལས་གསུང་ཚུལ་འདི་ལ། ཡང་ཡང་དཔྱད་རི་བ་འདུག་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཅེས་སྨྲས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐབས་བསྟན་ཡོད་མེད་ལ་འདོད་པ་གཅིག་མཐུན་དུ་མ་བྱུང་བས། ཀར་ཊིག་ཏུ་འདི་དག་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ནས། དགོངས་པ་དམིགས་གསལ་ཞིག་བཞེས་ཡོད་པ་མིན་ནམ་སྙམ།
གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་མ་ཡིན་པར་དོན་འགྲེལ་ཡིན་པས། ཚིག་གི་ངོས་ནས་རྩ་ཤེར་དང་ཐད་ཀར་ཐོད་ཐུག་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་ཀྱང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཅེས་པ་འདི་ཡང་བརྟག་དགོས་པའི་གནས་ཙམ་ལས། ལམ་སང་ཁས་བླངས་ན་འགྲིག་ཤག་ཤག་ཅིག་ནི་མིན་པར་ངེས།
དེང་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་འགའ་རེས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ནི། མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པའི་འགྲེལ་པ་ཡིན་པ་ལས། རྩ་ཤེར་གྱི་འགྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དམ་བཅའ་ལ་གནས་ཡོད་ངེས་སུ་འདུག་ཀྱང་། བདག་ལ་དཔྱད་ཡིག་གང་ཡང་མཇལ་བའི་སྐལ་པ་མ་བྱུང་། ཡིན་ན་ཡང་། བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པའི་འགྲེལ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི། མཁས་པའི་སྡེ་རུ་གསར་དུ་གྲགས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། སྔར་ནས་གོ་བོ་རབ་འབྱམས་པས་ཀྱང་ཞལ་བཞེས་མཛད་ཡོད་པར་འདུག
འོན་ཀྱང་། འདི་དག་གིས་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལུང་རིགས་ཇི་ལྟར་འགོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་མ་ངེས་ཀྱང་། གཙོ་ཆེར་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ས་བཅུས་མཚོན་པའི་རྒྱ་ཆེན་ཐབས་ཀྱི་ཆ་མང་པོ་ཞིག་འཇུག་པར་བསྟན་ཡོད་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་རགས་པ་འདི་ཙམ་འགོད་ཀྱིན་མེད་དམ་སྙམ།
སྤྱིར། རྩ་ཤེར་དང་འཇུག་པ་གཉིས་རྩ་འགྲེལ་ཡིན་པར་རླུང་ལྟར་གྲགས་ཀྱང་། ཞིབ་པར་བལྟས་ན་བརྟག་པར་བྱ་བའི་གཞི་ལས། ཟེར་སྒྲོས་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་བས་གནད་དོན་སེལ་མི་ནུས་སྟེ། ཕྱོགས་གཉིས་ཆར་རྒྱུ་མཚན་ངེས་ཅན་རེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ལྟར་ན། དབུ་མ་འཇུག་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་དང་རྩ་ཤེར་གཉིས་ཆར་གྱི་འགྲེལ་པར་ཁས་བླངས་ན། རིགས་པ་དབང་ཙན་ཞིང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མང་བས། དེ་ལྟར་བདེ་བར་སེམས་སོ། །
མདོར་བསྡུས་ན། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་དོན་ནི། དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཟབ་རྒྱས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཆ་ནས་སམ། ཡང་ན་ཀར་ཊིག་ལྟར་དབུ་མ་ལ་ཟབ་རྒྱས་ཀྱིས་འཇུག་པ་གང་བཤད་ཀྱང་སྐབས་དོན་དང་འབྲེལ་ལོ། ། རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་རིན་ཕྲེང་ལས་ཁ་སྐོང་དགོས་པར་གསུངས་ཀྱང་། གཟུ་བོའི་བློ་ཡིས་དཔྱད་ན་རྩ་ཤེར་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པར་མེད་དེ། དེར་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱོགས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་སྦྲུལ་ལ་རྐང་ལག་འབྲི་བའི་མཁས་ཉམས་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། །
༈ ཞར་བྱུང་“དབུ་མ”་ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད།
སྔོན་གྱི་ལོ་ཙཱ་རྣམས་ཀྱིས་“དབུས་མ”མ་གསུང་པར་“དབུ་མ”གསུང་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་གསལ་པོར་མ་ངེས་ཀྱང་། འདི་གཉིས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་མིན་ལ་རྩོད་པ་མེད་ཅིང་། མདོར་ན་དབུས་ལ་གོ་རྒྱུ་ལས་གཞན་པའི་ནང་དོན་མི་འདྲ་པ་མེད། དབུས་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་ལ་ལྟོས་ནས་བཞག་པའི་དཀྱིལ་ལ་གོ་དགོས་ཤིང་། ནང་པའི་ཆོས་གཞུང་ནས། འདུས་བྱས་རྟག་པ་དང་།ཟག་བཅས་བདེ་བ། ཆོས་རྣམས་བདག་ཏུ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ནི་ཡོད་མཐའ་དང་། རྒྱུས་འབྲས་མེད་པ་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་པ། མྱང་འདས་མེད་པར་འདོད་པ་ནི་ཆད་མཐའ་ལ་ལྷུངས་བས།མཐའ་དེ་གཉིས་ལྟོས་ནས་དབུ་མ་འཇོག་པ་ནི་ཐུན་མོང་གི་བཤད་ཚུལ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་མཐའ་དང་དབུས་ནི་འཇོག་ཚུལ་གཏན་མི་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། “དབུ་མ”ཞེས་པའི་དོན། “འགོ་མ”དང་འདྲ་བ་ཡང་ཡོད་པས། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསེད་བཀྲོལ་བྱ་བའི་གནས་ཁོ་ན་ལས། བདག་གིས་རྨོངས་འཆར་ཙམ་གང་བྱུང་དུ་རྗོད་ཀྱང་ངལ་བ་འབྲས་མེད་དུ་སྣང་ངོ་། །
༢༠༢༢/༤/༢༩
བོད་རང་བཙན་
བོད་རང་བཙན་ཞེས་པ་ནི་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་བདག་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་འདོད་ཚུལ་འཛིན་པའི་ལས་འགུལ་རབ་དང་རིམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དང་ཀྲུང་ཡོན་རྒྱལ་རབས་བར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཚད་གཞི་མི་འདྲ་བའི་འགྲོ་འོང་ཡོད་པ་དང་།ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་དང་ཐུ་བྷོད་དབར་དམག་འཁྲུག་ཐེངས་མང་བྱུང་ཡོད། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་བོད་དུ་ཆིང་ཐིང་དུ་བཅའ་སྡོད་དམག་དཔུང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་ཐོབ་མོད།འོན་ཀྱང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ་སླེབས་སྐབས་དབྱིན་ཇིས་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་འདུ་ཤེས་རིམ་བཞིན་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་ནས་ཀྲུང་གོས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཀྲུང་བོད་འབྲེལ་བ་ནི་ནང་བློན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་རྒྱུའི་འདོད་ཚུལ་འཛིན་གྱི་ཡོད།དེར་བརྟེན་ཀྲུང་གོས་བོད་ལ་བདག་དབང་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། ༡༩༥༠ལོའི་ཟླ་༡༠པའི་ཚེས་༦ཉིན།ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་བར་གྲོས་མོལ་བྱས་ནས་འཐོར་རྗེས།བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་ཆབ་མདོའི་གཡུལ་འགྱེད་བསླངས། ཚེས་༡༩ཉིན་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་ཁམས་ཁུལ་གྱི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆབ་མདོ་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་རེད། ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ།བོད་དམག་རྣམས་ཕྱི་ལམ་མེད་ན་འུ་ཐུག་ནས་མགོ་བཏགས་པ་རེད། བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་བོད་ཀྱི་དམག་མི་༥༧༠༠ལྷག་ཙམ་ཚར་གཅོད་བྱས་པ་དང་དམག་དཔོན་དང་དམག་མི་༢༦༠༠ལྷག་ཙམ་བཟུང་ཡོད། དེ་རྗེས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་《བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་》ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་བཙུགས་པ་རེད། ༡༩༥༠ལོའི་དམག་འཁྲུག་དེར་ཀྲུང་གུང་གིས༼བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ༽ཞེས་བརྗོད་ཅིང་།བོད་དམག་དང་དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྨྱན་སྦྱོར་རམ་རིག་གཞུང་གསུང་རྩོམ་ཁག་གཅིག་ལ༼ཀྲུང་གོས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པ༽ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།
དཔལ་ལྷ་མོའི་དུས་ཆེན་ངོ་སྤྲོད་
དཔལ་ལྷ་མོའི་དུས་ཆེན（དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཡང་ཟེར）ནི་བོད་དབུས་ཁུལ་གྱི་དུས་ཆེན་ཞིག་སྟེ། བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན(2014ལོའི་སྤྱི་ཟླ12ཚེས6ཉིན་ཁེལ་བ)ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་སྲུང་གཙོ་བོ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་གསོལ་མཆོད་དུས་ཆེན་ཡིན་ཞིང་། ཟླ་བ་དེའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བཟུང་ལྷ་ས་ཁུལ་དུ་རྣམ་ཀུན་གྱི་སློང་མོ་བ་འདྲ་མིན་ཁག་ཙམ་མ་ཟད། བྱིས་པ་དང་ལྷ་ཁང་ཁག་གི་དཀོན་གཉེར་སོགས་ནས་དཔལ་ལྷའི་མདུན་ཆང་ཞེས་དངུལ་སློང་སྲོལ་ཡོད། ཚེས་བརྒྱད་དགུ་ཙམ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཔལ་ལྷ་ལྕོག་ལ་རྨེ་རུ་དགོན་པའི་ཚོགས་ཡོངས་ནས་གཏོར་སྒྲུབ་ཚུགས།དེ་སྔོན་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གིས་གཏེར་བཞེས་པའི་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོའི་ཞལ་འབག་གསོལ་བའི་སྐུ་གསོབ་དེ་ན་བཟའ་དང་རྒྱན་ཆ་གཟབ་པར་སྒྲོན་ཐོག་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁར་དཔལ་ལྷ་ལྕོག་གི་སྒོ་འགྲམ་གྱི་ཀ་ཕིབས་འོག་ཏུ་གདན་དྲངས།ཞལ་ལྷོ་རུ་གཟིགས་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་མདུན་དུ་མཆོད་སྤྲིན་བཤམས། ལྷ་ས་བ་ཚོས་བསང་གསོལ་གསེར་སྐྱེམས་འབུལ་བ་སོགས་བྱེད།
དཔལ་གསོལ་མ་ཞེས་དཔལ་ལྷའི་གསོལ་མཆོད་བྱེད་མཁན་མི་དྲག་ཁག་གཅིག་ལ་ཁྲལ་འཁྲིའི་རང་བཞིན་གྱིས་འཛུགས་དགོས་པའི་བུད་མེད་བཅུ་གྲངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་ལྷ་སའི་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱན་གོས་གཟབ་ཤོས་བཀླུབས་ཏེ་དཔལ་ལྷ་ལྕོག་གི་སྒོ་འགྲམ་དུ་གྲལ་ལ་འཁོད་ནས་སྡོད། ཁོང་ཚོར་ཡང་དབུ་མཛད་ཅེས་ལོ་ན་རྒན་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་འགོ་འཛིན་བྱེད། ལྕོག་གི་སྦུག་ཏུ་རྨེ་རུ་དགོན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་ཞལ་འདོན་གསུངས་སྐབས་དཔལ་གསོལ་མ་ཕལ་ཆེ་བས་ཀྱང་དཔལ་ལྷ་ཞི་དྲག་གི་བསྐང་བཤགས་བསྟོད་འཕྲིན་སོགས་མཉམ་འདོན་བྱེད། ཚེས་བཅུ་བཞི་ཉིན་གྱི་ཐོ་རེངས་སྔ་ཆར་སྐུ་གསོབ་འདི་ཉིད་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཡང་སྟེང་ཁྱམས་འོག་ཏུ་གདན་དྲངས་ནས་ཁྲུས་གསོལ་དང་འབྲེལ་བའི་དཀོན་གཉེར་ནས་ཞལ་བསིལ་ཞུས་ཏེ་རྩེ་ཕྱག་ནས་ཞལ་གསེར་འབུལ་མི་རྩེ་ཕྱག་ནང་བགྲེས་པ་གཅིག་དང་། གཏན་འཇགས་ཟུར་འཕྱོངས་ལྷ་བྲིས་པ་བཅས་ནས་སྒྲོན་འབུལ་ཞུ། རྩེ་འཕྲལ་བདེ་ཕྱག་མཛོད་དང་། བླ་ཕྱག་སོ་སོ་ནས་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་སྣ་ལྔ་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས་ཐོག་གསེར་ཞིབ་སོགས་རིན་ཆེན་སྣ་ལྔ་ཞིབ་དངོས་སུ་ཡོད་པའི་གསེར་སྐྱེམས་འབུལ་ལམ་ཞུ། བཀའ་ཤག་ལྷན་ཚུགས་གནང་མ་ཐག་ཏུ་བཀའ་བློན་ལྷན་རྒྱས་འཕྲིན་བཅོལ་ལ་ཕེབས། དེ་མཇུག་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ངོ་མ་རྣམས་དང་། མི་མང་ཕོ་མོ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་མཐའ་དག་གཟབ་མཆོར་དང་ལྡན་པར་འཚང་གཤིབ་ཀྱིས་ཡོང་སྟེ་འཕྲིན་སྐྱེམས་དང་སྙན་ཤལ་འབུལ། རྨེ་རུ་ཚོགས་ཡོངས་ནས་གཟབ་གསོལ་གྱི་ཆོ་ག་དང་། ཚོགས་གཏོར་བཤམས་འབུལ་ཟིན་རྗེས་དངོས་གྲུབ་གཏོར་མ་ཞེས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐིལ་གྱི་གནམ་ཡངས་སྟེང་ནས་རྒྱ་ཕིབས་འོག་ཏུ་འཛོམས་པའི་མཇལ་དམངས་ཚོར་ཚོགས་གཏོར་སྟེར་བ་ཧབ་ཐོབ་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་རྩི།  དེའི་དགོང་མོ་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོ་དེ་བཞིན་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན་ཐད་པང་གཅལ་སྟེང་གདན་ཞུ་ཞུས་ཏེ་ཇོ་བོ་དང་ཞལ་སྤྲོད་ཀྱིས་བཞུགས་སུ་གསོལ།
ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་གྱི་ཞོགས་པ་སྔ་མོ་ནས་ལྷ་ས་བའི་ཁྱིམ་འཛིན་མ་རྣམས་རྒྱན་གོས་གང་གཟབ་གྱོན་ཏེ་དཔལ་ལྷ་གསོལ་མཆོད་བྱེད། ཉི་དྲོད་ཙམ་དུ་དཔལ་ལྷ་སྦལ་གདོང་གི་སྐུ་གསོབ་དེ་ཇོ་ཁང་འོག་ཤོད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ལྷོ་མ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་བརྒྱུད་འཁྱམས་རའི་མཐིལ་དུ་གདན་དྲངས།ཕྱག་གཡས་པའི་ཕྱག་མཚན་བེ་ཅོན་བླངས་ནས་རལ་གྲི་མེ་རིས་ཅན་ཞིག་འབུལ། བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ནས་སྙན་དར་སྒྲོན།  རྨེ་རུ་དགོན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་ན་བཟའ་གཟབ་བཞེས་ཐོག་འཕྱར་དར་དང་།  སྤོས་སྣེ་བའི་སྣེ་ཁྲིད་འོག་རྔ་རོལ་བ་ཚོས་རྩེ་ཞྭ་དང་།  སྒྲོ་ལུ་སྒྲོག་གདན་སྒར་བའི་ཟླ་གམ་བསྣབས། སྤོས་ཕོར་བ་ཚོས་རྩེ་ཞྭ་དང་། གོས་ཆེན་གྱི་ཕྲག་ཁེབས་གྱོན།  དངུལ་གྱི་སྤོས་ཕོར་ཐོགས་པ་སོགས་བྱས་ནས་གྲལ་བསྟར་སྒྲིག་པའི་རྗེས་སུ་དཔལ་ལྷའི་སྐུ་གསོབ་དེའི་ནང་སྐུ་བསྟེན་པ་ཞེས་རྨེ་རུའི་གྲྭ་པ་སྡོམ་ལྡན་བསྙེན་པ་སོང་བ་གཅིག་འཛུལ་ཏེ་གཡས་གཡོན་ནས་སྐུ་མདུན་པ་གྲྭ་པ་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་ཚོས་སྐྱོར་ཏེ་ཇོ་ཁང་ནང་མའི་ལྷོ་ངོས་ནས་སེང་ལྡེང་སྒོ་མོ་དང་འཁྱམས་ར་བརྒྱུད་ལྷ་སའི་བར་བསྐོར་དུ་ཕེབས་སྐབས་མི་མང་ཕོ་མོ་དང་བལ་འབྲུག་སོགས་ཚང་མས་སྙན་དར་འབུལ།  ལྷ་མོའི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་རྨ་བྱའི་གདུགས་འཁྱེར་མཁན་གྲྭ་པ་ཕྲག་ཁེབས་གྱོན་པ་ཞིག་དང་། ལྷ་མོའི་རྒྱབ་མདུན་གཉིས་སུ་གྲྭ་ཆུང་འཆམ་གོས་གྱོན་ཞིང་ཆུ་སྲིན་དང་སེང་གེའི་གདོང་འབག་གྱོན་པ་གཉིས།  ཞྭ་ནག་གི་ཆས་གོས་གྱོན་པའི་གྲྭ་པ་རྔ་འཁྱེར་བ་བཞི་དང་། རོལ་མོ་བ་གཅིག་སྐུ་འབུམ་ཐང་གི་ཁྲལ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་རྒས་པོ་རྒྱལ་ཞེས་རས་དཀར་པོའི་ཕྱུ་པ་དང་།  ལྷམ་རྡོག་གཅིག་མ་གྱོན་པ། སྒལ་པར་དར་ཚོན་སྣ་ལྔའི་དར་འཕྱང་། ལག་གཡས་པར་རྒྱུག་རིལ་ཁྲ་བོ་གཅིག་དང་།  གཡོན་དུ་ཕུབ་འཁྱེར།  སྐྱེས་པ་རྒས་པོ་རྒྱ་བོ་འཛུམ་བསྙེར་དགོད་པ་རལ་པ་དཀར་པོ་ཐོར་ཅོག་ཅན་གྱི་གདོང་འབག་ཅིག་གྱོན་པའི་འཁོར་དུ་ཐོད་ཁོག་དཀར་རིལ་གཉིས་དང་།  ཨ་ཙ་ར་གཉིས་སོགས།  དཔལ་གསོལ་མ་བཅས་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཐོན་ཏེ་ཐོག་མར་ཀླུ་སྦུག(དེང་སང་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་གི་ཚོང་ར)བར་སྐོར་ཤར་གྱི་ལམ་དཀྱིལ་སྒེར་བཤད་སྒྲའི་ཁང་པའི་ལྷོ་ངོས་བཅས་སུ་གཏོར་ཟོར་རེ་འཕེན།  དེ་ཉིན་ཀརྨ་ཤག་གི་ཆོས་སྐྱོང་བྱ་ཁྲི་བ་ཁོག་ཞུགས་ཀྱིས་ལྷ་མོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དགའ་ལྡན་དར་སྨྱོན་གྱི་འགྲམ་ནས་ལྷ་མོར་གུས་བཏུད་དང་བཅས་ཕྱིར་ལོག  ལྷ་མོ་ཕེབས་སའི་ལམ་འཁེལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐུ་དྲག་ཚོ་དང་། མི་དྲག་ཁག་ཚོས་གསེར་སྐྱེམས་དང་སྙན་དར་སྒྲོན་འབུལ།ལམ་ཁའི་གཡས་གཡོན་ནས་མང་ཚོགས་ཚོས་མཇལ་ཁ་ཞུ་བ་དང་སྙན་དར་འབུལ། ཕྱིར་འཁོར་མཚམས་ཁྱམས་རའི་ཀ་རིང་ལྷོ་ངོས་སུ་ལྷ་མོའི་གོས་ཐང་ཆེན་པོ་ཞིག་བཀྲམས་པའི་མདུན་མཆོད་པ་སྒྲིག  ལྷ་མོའི་སྐུ་གསོབ་ཞལ་ཇོ་ཁང་དུ་ཕྱོགས་ནས་བཞུགས།  དེ་གར་མངའ་གསོལ་གྱི་ཞལ་འདོན་གྲུབ་བསྟུན་སྐུ་གསོབ་ལྷ་ཁང་དུ་གདན་ཞུ་བྱེད།  ལྷ་ས་བའི་བུ་མོ་སྤ་ཕྲུག་ཐོག་མར་གཡོག་མཁན་ཕལ་ཆེ་བར་དེ་ཉིན་སྤ་ཕྲུག་གཡོག   མང་ཚོགས་ཚོས་དེ་ཉིན་ནས་དགུན་ཆས་པགས་ཚག་གྱོན།   དེ་ནུབ་དགོང་ཟས་སུ་ཤ་འབྲས་བཟའ་བ་དང་།  པོ་ཏ་ལའི་ཞོལ་དུ་ཡོད་པའི་དགའ་ཉེ་ཚོར་ཡང་ཤ་འབྲས་སྐྱེལ་སྲོལ་ཡོད།
དམུ་དགེ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ།
དམུ་དགེ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ།
གུང་ཐང་འཇམ་པའི་དབྱངས་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་རྗེ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་བོ་ནི་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་མེ་བྱི་(1876-1955)ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེ་རུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཏེ་ཞང་བོ་དགེ་བཤེས་དམུ་དགེ་བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས་སོགས་དམ་པ་བཤེས་གཉེན་མང་དུ་བསྟེན་ནས་མཁས་པའི་གྲགས་པ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱས།
གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་དགེ་རྒན་དུ་ཕེབས་པ།
པཎ་ཆེན་དགུ་བའི་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ ར་དགེ་རྒན་དུ་ཆོས་དཔལ་ཞིང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། གྲོ་ཚང་བློ་བཟང་ཡོན་ཏན། སོག་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྡོ་རྗེ། སོག་པོ་བསམ་འཕེལ་བཅས་ཀྱི་གྲས་སུ་ཕེབས་ཏེ་གདན་ས་དེར་དཔེ་ཁྲིད་རྒྱ་ཆེར་གནང་། ཁྱད་པར་རྗེ་གུང་ཐང་འཇམ་པའི་དབྱངས་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་དཔལ་བཟང་བོ་བརྩེ་གཟིགས་ཟད་མཐའ་མེད་པས་བསྐྱངས། ཁྱོད་ལ་གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་ངས་གང་ཤེས་འདི་ཙམ་ཤེས་ན་ཆོད་ཆེ། མཁྱེན་རབ་ཀྱི་ཆ་ལ་བལྟས་ན་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་འདྲ་བ་ཡོང་ཆོག་པ་ཡོད་ཀྱང་། ཁྱོད་ཀྱིས་སྡུག་རུས་མི་བྱེད་ཀི ཅུང་ཟད་ཡང་མོ་ཞིག་རེད་ཅེས་གསུངས་ཞེས་ཁོང་གི་ཞལ་ནས་ཡང་ཡང་ཐོས།ཐེངས་ཤིག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བས་ཁོང་གི་ཡོངས་འཛིན་དམ་པ་རྗེ་འཇོགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོས་དབང་གནང་བར་ལྷན་དུ་འགྲོ་ཞེས་པར་ཁོང་གིས་ངའི་དགེ་རྒན་ཚང་བྱ་བ་གང་ཡིན་དགོངས་འཁྲོལ་ཞུ་དགོས་ཞུས། བཀའ་མ་འཁྲོལ་བའི་ཚུལ་གནང་། རྗེས་ནས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་དགེ་རྒན་བསང་ཁོག་འཇོགས་མེད་རྒྱ་མཚོ་ཚང་ལ་ཆོས་འབྲེལ་འཇོག་འདོད་མེད་པ་ཡིན་ནམ་གསུངས་པར། ལན་དུ་ཁོང་གིས་དེ་མིན། ངས་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཡང་དགེ་རྒན་རིན་པོ་ཆེར་དགོངས་བསྟུན་ཞུ་དགོས་པས། ཁོང་གིས་ད་རེས་བཀའ་མ་འཁྲོལ་ཞུས་པར། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས། དེས་ན་ཁྱེད་ལ་ཁག་མི་འདུག་གསུངས། བར་སྐབས་ཤིག་ལ་ཁོང་གིས་ད་ཐེངས་ཁྱོད་སོང་ལ་རྗེ་བསང་ཁོག་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོར་ཆོས་འབྲེལ་ཞིག་ཞོག ཁོང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དགེ་བཤེས་ཤིག་ཡིན་གསུངས་ནས་དགོངས་པ་འཁྲོལ། དེ་ནས་ཁོང་ལ་ཁོང་ལ་ཆོས་འབྲེལ་ཞིག་ཞུས་པར། རིགས་གསུམ་སྤྱི་སྒྲུ་ཀྱི་རྗེས་གནང་གནང་སྟེ་ཕྱག་དཔེ་ཡང་ཁོང་ལ་གནང་སྟེ། ད་རེས་རྗེས་གནང་གི་རྒྱུན་འདི་བདག་པོ་ལ་འཕྲོད་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་ཚུལ་ཁོང་གིས་(1993）ལོའི་ཧོར་ཟླ་ལྔ་བའི་ཚེས་ལྔ་ཉིན་རིགས་གསུམ་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་རྗེས་གནང་གནང་སྐབས་དངོས་སུ་གསུངས་པ་ཁོ་བོས་ཐོས། འདི་ལས་བླ་སློབ་ཀྱི་དམ་ཚིག་ནང་གཙང་དང་ཁོང་ནི་ལེགས་ཚོགས་རྩ་བ་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཚུལ་ལ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མཚོན་པར་སྙམ། (1955) ཧོར་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ་བཞིའི་ཉིན་ཞི་བར་གཤེགས།།གསུང་རྩོམ་པོད་གཅིག་བཞུགས་སོ།། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་གྱི་དྲ་ཐག རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐོར། ཕར་ཕྱིན་གྱི་སྐོར།
རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས།
“བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་མདོར་དྲིལ།” ལས་བཤུས།