cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བྱང་གི་དགོན་ཆེན་བཞི་
དགེ་ལྡན་བསྟན་པའི་མ་དགོན་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་ནི།  མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཀྱི་ས་འཛིན་ཙོང་ལ་རིང་མོར་ཉིན་སྲིབ་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ལ་ལྷོ་བྱང་གི་ཆ་གཉིས་ལས།   ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་རྨ་ཀླུང་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་ཉེ་འགྲམ།   ད་ལྟ་ཧྭ་ལུང་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་བྲག་ཁྱུང་ཞེས་པའི་སར།  རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཕྱོགས་རིགས་པའི་དཔའ་བོ་ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱིས་(༡༣༠༩_༡༣༨༥ )བོད་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་བགྲང་བྱ་ཉེར་གསུམ་པ་སྤྱི་ལོ་(༡༣༤༩)ས་གླང་ལོར་བཏབ་ཅིང་།  ད་ལྟའི་བར་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ཕྱིན། ཆོས་སྡེ་འདིར་དགོན་མ་ལག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་།   རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་།  སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་།  མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་བཅས་གྲྭ་ཚང་བཞི།  གཞན་ཡང་གསེར་གདུང་ཆེན་མོའི་ལྷ་ཁང་།  ལྷ་ཁང་ཆེན་མོ།    གསེར་གདུང་ཆུང་ངུའི་ལྷ་ཁང་།  འདུ་ཁང་ཆེན་མོ།  ཨ་ར་པ་ཙའི་སྒྲུབ་ཁང་ངམ་འཇམ་དབྱངས་སྒྲུབ་ཁང་།   དཔར་ཁང་ཆེན་མོ།  སྒར་ཆེན་བཞི་སོགས་ཐོག་ཁར་རྒྱ་ཕིབས་དང་རི་དྭགས་ཆོས་འཁོར་གྱིས་མཛེས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་མང་བོ་ཡོད་ལ།   སྐུ་རྟེན་དུ།   ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱི་སྐུ་གདུང་གསེར་དངུལ་གྱིས་བཏུམས་པ།   རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་དངོས་སློབ་ཨ་གྲོ་ཆོས་རྗེའི་སྐུ་གདུང་།  རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་རང་བྱོན་དུ་གྲགས་པ།  རྗེ་སྐུ་བཀྲ་ཤིས་དོ་ཁ་མ།   བྱམས་པ་ཆུ་གཟིགས་མ།  ཐུབ་པ་གྲོང་འབྱོན་མ་སོགས་དང་།   གསུང་རྟེན་དུ།  སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར།    སྣར་ཐང་བསྟན་འགྱུར།   སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བའི་ཐུགས་དམ་ཡུམ།  ཅོ་ནེའི་བཀའ་འགྱུར།  གཞན་ཡང་མདོ་སྔགས་རིག་གནས།མཚན་ཉིད་ཡིག་ཆ།  རྒྱན་འཇུག་མཛོད་རྩ།  རྗེའི་གསུང་འབུམ།   མཛོད་འདུལ་ཕར་ཕྱིན།  དྲང་ངེས་བློ་རྟགས་སོགས་པོ་ཏི་སྟོང་ཕྲག་ལས་བརྒལ་བ་བཞུགས་ཤིང་།  ཐུགས་རྟེན་དུ། ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱི་སྐུ་ནང་རྟེན་དུ་བཞུགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ།  སངས་རྒྱས་འཁོར་བ་འཇིག་རྟེན་གི་ཚེམས་བཞུགས་པར་གྲགས་པའི་ཙན་དན་གྱི་མཆོད་རྟེན་གཉིས།  ཐར་ཤུལ་དགེ་འདུན་ཆོས་སྐྱོང་རྒྱ་མཚོའི་ཚེམས་སྙིང་བོར་བཞུགས་པའི་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན།  བདེ་ཁང་བའི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་སོགས་ཐུགས་རྟེན་ཆེ་ཆུང་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཡོད་ཅིང་།  གྲྭ་བཙུན་ཆེས་མང་དུས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འདུས་པར་བརྗོད་པས།  མདོ་སྨད་ཀྱི་དགོན་པ་ཆེ་གྲས་ཤིག་ལགས ། ༢༽ གསེར་ཁོག་དགོན་པ།
ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དགོན་ལུང་བྱམས་པ་གླིང་ནི།  མདོ་སྨད་ཀྱི་གངྒཱ་གཉིས་པ་ཙོང་ཆུ་སྔོན་མོ་འབབ་ཡུལ་ལ་གདགས་སྲིབ་ཀྱི་ཆ་གཉིས་སུ་བགོས་པ་ལ་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཞེས་གྲགས་པའི་བྱང་གི་ཆ།དམར་གཙང་བྲག་གི་གཡས་འགྲམ།  ད་ལྟ་ཧུའུ་ཀྲུའུ་རྫོང་དུ་འབོད་པ་རུ་རྒྱལ་སྲས་དོན་ཡོད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོས་རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་ཆུ་ཡོས་(༡༦༠༣)ལོར་ཕྱག་འདེབས་མཛད་ཅིང་།ད་ལྟའི་བར་མི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་ལྷག་ཕྱིན། ཆོས་སྡེ་འདིར་དམ་པ་གོང་མ་ནས་རིམ་གྱིས་བཞེངས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་མང་བོ་ཡོད་ལ། རྒྱས་སྲས་ཉིད་དང་སུམ་པ་སློབ་དཔོན་སོགས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་འདུ་ཁང་ཉིས་ཐོག་རུང་ཁང་དང་བཅས་པ།   ལྷ་མོ་ཕོ་བྲང་།  རྒྱུད་ཁང་། ལི་མ་ཁང་།  ལྕང་སྐྱའི་བླ་བྲང་།  ཐུའུ་བཀྭན་བླ་བྲང་།  སུམ་པ་བླ་བྲང་བཅས་དང་།  ཆོས་སྡེ་འདིའི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྐུ་རང་རྒྱལ་ཕྱག་མཛུབ་མ།  རྗེ་སྐུ་ང་འདྲ་མ།  དཔལ་ལྡན་དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོའི་སྐུ་ཐང་།  ཐུབ་པ་མེ་ཐུབ་བཅས་སྐུ་རྟེན་དང་།  བཀའ་འགྱུར་འཛམ་གླིང་གཡས་བཞག་ཅེས་པ་གསེར་ཞུན་མས་བྲིས་པ།  དེའི་དཀར་ཆག་ལྕང་སྐྱ་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པ།  རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་ཕྱག་བྲིས་མར་གྲགས་པའི་འགྲེལ་བ་སྒྲོན་མ་གསལ་བ་བཅས་གསུང་རྟེན།  ཐུའུ་བཀྭན་ངག་དབང་མཆོག་ལྡན་གྱི་དངུལ་གདུང་མཆོད་རྟེན་གཙོ་བྱས་པའི་ཐུགས་རྟེན་བཅས་རྟེན་གསུམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མང་བོ་བཞུགས་ཤིང་།  གནས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཡང་ཤར་གྱི་བྲག་ཅིག་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་རང་བྱོན་དང་།  གཞན་ཡང་སྒྲོལ་མ།   ལྷ་མོ་སོགས་རང་བྱོན་དང་སྒྲུབ་ཆུ་བྱིན་ཅན་མང་བོ་དང་།  ཀརྨ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ།  རྒྱལ་སྲས་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་སོགས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་རྡོ་ལ་བཀོད་པ་མང་བོར་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་།  ཆོས་སྡེ་འདིར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་གོང་སྤེལ་ཐད་ལ་མཛད་རྗེས་ཆེ་བའི་མཁས་དབང་ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་།ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སོགས་དྲན་དབང་མང་བོ་ཡང་ཕེབས་མྱོང་ངོ་། །
༤༽ཆུ་བཟང་དགོན་པ།
མི་སི་ཁ་ཁྲི།
མི་སི་ཁ་ཁྲི་(مسقط)ནི་ཨོ་མན་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ས་ཁམས།
ཁྱུང་རྩེ་བཀྲ་ཤིས། 2012ལོའི་ཟླ 08ཚེས 10ཉིན་དང་། ཁམས་པའི་གསར་འགྱུར་དྲ་བའི་ལེ་ཚན།
གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་
འཛམ་གླིང་གི་ནང་བསྟན་གནས་རི་གྲགས་ཅན་ལས། རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་གྱི་ནང་བསྟན་གནས་རི་གྲགས་ཅན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའམ(སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན། 四川省峨眉山)རི་བོ་འོད་ཟེར་ཅན་ཟེར་བའི་གནས་འདི་ནི་སྔོན་ཆད་དུས་རབས་དགུ་པ་ཡས་མས་སུ་ཏོ་ཅོ་ཆོས་ལུགས་པ་མང་དུ་སྡོད་པའི་གནས་ཤིག་ཡིན། དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་གི་སུང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནང་བའི་དགོན་པ་བཞེངས་པར་མ་ཟད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་ཏེ་ནང་བསྟན་གནས་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར། དེ་ནས་བཟུང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་གནས་རི་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་ཡིན། རི་འདིའི་མཐོ་ཚད་ལ་མཚོ་ངོས་ནས་སྨི3099ཡོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་རི་བོའང་ཟེར། རྒྱ་ནག་གི་ཝེ་རྒྱལ་རབས་དང་ཅིན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་གནས་འདིར་དགོན་པ་མང་དུ་བཏབ་ཅིང་རྟེན་མང་དུ་བཞེངས། གནས་འདིར་དགོན་པ26ཙམ་ཡོད་ལ། 1996ལོར་འཛམ་གླིང་གནའ་ཤུལ་གྲགས་ཅན་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་གྲས་སུ་བཞག ད་སྐབས་གནས་འདིར་དགོན་པ30ལྷག་ཡོད་ཅིང་། རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་འཕགས་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སྐུ་བརྙན་གླང་ཆེན་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་ལ་བཅིབས་ཤིང་ལྗིད་ཚད་ལ་ཏུན62ལོངས་པ་ཞིག་བཞེངས་ཡོད་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྟེན་བྱིན་ཅན་མང་དུ་བཞེངས་ཡོད།
ཞར་བྱུང་
འཕགས་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་གནས་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་སའི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ལེ་ཧྲན﹙乐山﹚སུ་ཁུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་།  ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་བཞི་ལ་རྫོང་ཁག་བཞི་ནས་བསྐོར་ཞིང་།  ཤར་དུ་ལེ་ཧྲན་དང་ལྷོ་རུ་འོ་པན།   ནུབ་དུ་ཧུང་ཡཱ་དང་བྱང་དུ་ཇ་ཅང་ཅེས་རྫོང་གནས་བཞི་ཡོད།   ཡིན་ནའང་སྲིད་འཛིན་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ལོ་ཧྲན་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན།   གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་འདི་རྒྱ་ནག་རང་གི་སྐད་དུ་ཨོ་མེ་ཧྲན﹙峨眉山﹚ཞེས་རི་བོ་མཐོ་ཞིང་བརྗིད་ལ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པའི་དོན་དུ་གོ་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ་རི་བོ་འདི་ལ་མིང་མི་འདྲ་བ་མང་ཙམ་ཡོད་ཅིང་།   མདོ་སྡེ་ཕལ་ཆེན་ལས་བསྟན་པའི་རི་བོ་འོད་ཟེར་ཅན་དང་རྒྱ་ནག་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་ཏྭབ་ཀྱི་གཞུང་དུ་རི་བོ་རྩེ་རྒྱལ།   སྒྲུབ་གནས་བདུན་པ།   དེ་མིན་སངས་རྒྱས་ཁྲི་ཡི་རི་བོ།   སངས་རྒྱས་འབུམ་གྱི་རི་བོ།   ཡང་ན་ཨོ་མེ་ཧྲན་ཞེས་བརྗིད་མཛེས་རི་བོ།   བོད་པས་གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའམ་རྒྱ་ནག་གླང་ཆེན་ཞེས་འབོད།   ཆེས་སྔ་བའི་བོན་གཞུང་ཁག་ཏུ་རིའི་རྒྱལ་པོ་འོད་ཟེར་ཅན་ཞེས།   གང་ལྟར་གནས་རི་འདི་ལ་དད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ཞིག་དགའ་མགུ་ཡི་རངས་དེ་བློ་བརྟན་དབང་མེད་དུ་འཕྲོག་པ་སོམ་ཉི་དང་བྲལ།   ཁྱད་པར་དུ་རི་བོ་འདི་རྒྱ་ནག་ནང་ཆོས་གནས་རི་རྩ་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དུ་ངོས་འཛིན་དེ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གང་མང་དོན།   གནས་ཆེན་བཞི་ནི་སི་ཁྲོན་གྱི་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་དང་ཨན་ཧུའེ་ཡི་ཅིའུ་ཧྭ་རི་བོ་ཡང་ན་རི་བོ་རྩེ་དགུ།   ཀྲེ་ཅང་གི་རི་བོ་པོ་ཏ་ལ།   ཧྲན་ཞིའི་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་བཅས་ཡིན།    རྒྱ་གཞུང་རང་གི་འགྲེལ་ལུགས་སུ་བལྟོས་ན་གནས་ཆེན་པོ་བཞི་འདི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་ཁམས་བཞི་རུ་བསྡུས་པ་ལས་གྲངས་ཀ་རྐྱང་པ་བཞི་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་མ་ཡིན་གསུངས།   ཅིའུ་ཧྭ་རི་བོ་འདི་གཤིན་རྗེ་ཡི་ཞིང་དུ་གཏོགས་པས་ན་ཁམས་ས།   རི་བོ་པོ་ཏལ་འདི་བེེ་ཌཱུརྱ་ཡི་ཞིང་དུ་གཏོགས་པས་ན་ཁམས་ཆུ།  གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་འདི་དངུལ་མདོག་གི་ཞིང་ལ་མཚན་པས་ན་མེ་ཡི་ཁམས།   རི་བོ་རྩེ་ལྔ་འདི་སེར་པོ་གསེར་མདོག་གི་མཚན་པས་ན་རླུང་གི་ཁམས་བཅས་གནས་ཆེ་བཞི་ཡི་བཀོད་པ་དེ་ལྟར་བསྒྲིགས་ཡོད།
ལོ་ལྟར་གནས་ཆེན་བཞི་ལ་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གི་བསྐོར་བ་བྱེད་མཁན་མང་ལ་གནས་བཞིའི་ཡུལ་ལྗོངས་ལ་མོས་པའང་ཡང་ན་གནས་བཞིའི་བྱིན་བརླབས་ལ་མོས་པའི་སྐྱེ་བོ་སོ་སོས་ཐད་དུ་ཉིད་ཀྱི་རེ་འདོད་སྐོང་དེ་སྤྲོ་བ་དང་དགའ་བ་དང་དུ་བསྐྱེད་ཐུབ།  སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་སྙན་ངག་པ་མང་པོ་ཞིག་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་ལ་བཅར་ཏེ་སོ་སོས་ཚེར་སྣང་ལས་འབུས་བའི་བསྟོད་ཚིག་དུ་མ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ལ།   དཔེར་ན།   སུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་མཁན་ཆེན་སུའུ་ཏུང་ཕོ་ནས་འགྱིང་རིའི་ནུབ་ངོས་གངས་དཀར་བརྗིད།   །བྱང་བལྟས་ཁྲེན་ཏུའུ་ཁྲོན་པའི་གཏིང་།   །ཅེས་གསུངས་པས།   ནུབ་ངོས་ཀྱི་གངས་དཀར་དེ་བོད་ཀྱི་མི་ཉག་གངས་དཀར་ལ་གཟིགས་པ་ཡིན་ཞིང་།   གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་འདི་ཁུ་ལུན་རི་བོའི་རི་རྒྱུད་བྱང་མའི་ཆེན་ལིང་དང་མིང་ཧྲན་རི་བོ་གཉིས་ལས།   མིང་ཧྲན་ཆང་ནས་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས།  རི་རྩེ་འབུར་མ་གསུམ་དེ་གསེར་ཏོག﹙金顶﹚དང་སངས་རྒྱས་ཁྲི་དང་འབུམ་གྱི་རྩེ་འབུར་གཉིས་བཅས།   རི་རྩེ་མཐོ་ཤོས་དེ་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལ་སྨི་སུམ་སྟོང་བརྒྱ་མེད་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་དང་རི་འདི་བསྐོར་བ་ཚར་གཅིག་ལ་སྤྱི་ལེ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་ཡོད།   རི་བོ་འདི་ཡི་དབྱིབས་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་མཚར་བས་ཟེར་སྲོལ་ལ་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་བྲིས་ན་དཀའ་ཞེས་རི་མོའི་ཐོག་ཡང་འཚེར་བ་གྲགས།  ཡིན་ན་བལྟ་ལུགས་ཤིན་ནས་གནས་རི་འདི་གླང་པོ་ཆེ་རོག་པོས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ལྟར་དུ་གནས་ཡོད།   ཁྱད་པར་དུ་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་དུ་མ་ཞིག་ནས་རི་བོ་འདི་འཕགས་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་གནས་ཡིན་པས་ན་འཕགས་པས་གླང་དཀར་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་ཞིག་ཆིབས་པའི་རྒྱུན་མཚན་དང་རི་བོ་དེ་ཡང་གླང་ཆེན་རང་གི་གཟུགས་སུ་གནས་པས་ན་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་བའི་བཀོད་པ་ལྟར།   དེ་ན་བརྗིད་པའི་ལྷུན་པོ་འདི་ལ་དཔྱད་ལྡན་མཁས་པ་རྣམ་པས་མཚན་ཉིད་ལྔ་ནས་མཆོད་པ་མཛད་ཅིང་།  བརྗིད་པ།  མཛེས་པ།   མཚར་བ།   དབེན་པ།   གཟར་བ་བཅས་རྣམ་བཞག་ལྔ་བསྟན་ཡོད།
སྤྱིར་ན་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་འདིར་གཟུགས་དབྱིབས་ཆགས་སྟབས་ནས་བཅད་མཚམས་བགོས་ན་རིམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ཐུབ།  ཅིན་ཤར་མ་ནས་རིམ་པར་དར་བའི་ནང་ཆོས་དེ་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་སླེབས་དུས་ཤིན་ཏུ་དར་ཆེ་བའི་སྐལ་པ་ཐོབ་སྟེ་དགོན་པའི་གྲངས་ཀའང་ཇེ་མང་སོང་།   ཐང་རྒྱལ་རབས་ནས་ལོ་རབས་བསྟུད་མར་ནང་ཆོས་ཇེ་དར་དུ་སོང་བས་ཁྱད་པར་དུ་སྤྱི་ལོ980ཡི་སུང་བྱང་མའི་སྐབས་སུ་ཁྲི་ལོ་དགོན་པའི་རྟེན་གཙོ་འཕགས་པ་ཀུན་བཟང་གི་ཟངས་སྐུ་ཆེན་མོ་འདི་ལེགས་པར་བཞེངས།
མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཝན་ལི﹙万历﹚ཡི་མ་ཡུམ་ཚུའུ་ནན་མཆོག་ནས་གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་འཕགས་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་སྟེ་རྒྱལ་བུ་འན་ལི་འཁྲུངས་པའི་དགེ་མཚན་གྱི་རྐྱེན་པས་རྗེས་སོར་རྒྱལ་པོ་འདིས་མ་ཡུམ་གྱི་གསོལ་འདེབས་འགྲུབ་པའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ལྟར་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་ལ་ཞལ་འདེབས་གྱ་ནོམ་པ་གནང་བཞིན་ཡོད།  འདི་ནས་གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་འཛུགས་སྐྲུན་གོང་འཕེལ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐེབས།  ཡིན་ནའང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་བསྟན་པ་ཅུང་ཉམས་པའི་ཚུལ་དུ་ཕྱིན།   དགོན་པ་ཁག་གི་འཚོ་བའི་ཐད་དུ་འོ་རྒྱལ་འཕྲད་དེ་ཨ་མཆོད་ཀྱི་ལས་ལ་བྲེལ་བའི་བཙུན་པ་མང་ཙམ་དོན།   ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཇུག་རྫོགས་ཏེ་མིང་གོ་ལ་སླེབས་དུས་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་ལ་དགོན་པ་བདུན་ཅུ་དོན་གསུམ་ལས་ལྷག་མེད།  དགོན་པ་དེ་དག་ལས་མང་ཤོས་མིང་དང་ཆིང་གི་སྐབས་སུ་བཞེངས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན།   རིག་གསར་གྱི་སྐབས་སུ་དགོན་པ་ཁག་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཐེབས་ཏེ་ཡོངས་རྫོགས་བདག་མེད་དུ་ལུས།   སྤྱི་ལོ་1980ནས་སླར་དགོན་པ་དང་འདུ་གནས་རྣམས་ཉམས་གསོ་གང་ལེགས་ཐོབ།   ཁྱེད་པར་དུ་ལམ་ཁ་དང་གློག་གི་ཁུར་སྒམ་སོགས་བཙུགས་ཏེ་གནས་བསྐོར་བ་རྣམས་ལ་བསྟབས་བདེ་གང་མང་སྟེར།   དེང་སང་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་ལ་དགོན་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དོ།
བོད་ཀྱི་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་
དང་པོ། བོད་ཀྱི་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེའི་བྱུང་རབས་དང་མཚོན་དོན།
གཉིས། འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་དངོས་གང་ཡིན་ཡང་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་བརྒྱུད་དགོས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་བོད་ཀྱི་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་ཡང་ཐོག་མར་བྱུང་བ། བར་དུ་གནས་པ། མཐར་འཇིག་པའི་རིམ་པ་གསུམ་བརྒྱུད་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཉིན་རེར་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་དང་མི་རྣམས་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱ་དངོས་གསར་བ་ལ་འཕྲད་པའི་དབང་གིས་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་འདོགས་དགོས་ཤིང་། དེ་ཡང་ལྐོག་གྱུར་གྱི་ཤེས་བྱ་མང་བོ་ཞིག་རི་མོའི་ལམ་ནས་ཇི་བཞིན་མཚོན་དཀའ་བས་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེའི་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆུང་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟ་ཞིང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དེ་ཡང་ཐ་གུའི་ཡི་གེ་དང་འདྲ་བར་རིམ་གྱིས་རིག་ཚན་བྱེ་བྲག་པའི་སྒེར་ཆས་སུ་ཉར་བས་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་རིན་ཐང་ཤོར་བར་གྱུར། མ་ཟད་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་རང་སྟེང་ནས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཞན་ཆ་མང་བོ་ལྷགས་ཡོད་པ་བཅས་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་བོ་ཞིག་གིས་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་དེ་ད་ལྟ་གཏོ་ཆོག་རྩིས་གསུམ་གྱི་ཟུར་ཁ་ན་ཉམ་ཆུང་ཙམ་ལས་ལུས་མེད་པར་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། ། གཤམ་ནས་དེང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་ཉམས་པའི་རྐྱེན་འགའ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཡོད་པ་ལས་ཚབ་མཚོན་དང་ལྡན་པ་འགའ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །
1. བྲི་བཀླག་དཀའ་ཞིང་ཤེས་མི་སྐྱེན་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེས་མཚོན་དཀའ་ཞིང་། བརྗོད་བྱའི་དངོས་པོའི་འདྲ་གཟུགས་ཀྱི་ཡི་གེ་དེར་གཏན་ཆགས་ཀྱི་བཀླག་སྟངས་མེད་པ། རི་མོའི་ལམ་མང་བོས་མཚོན་དགོས་པ་རྣམས་བྲི་དཀའ་ཞིང་བྲིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་བམ་སྤྱི་ཙམ་ལས་ཏན་ཏན་ཐིག་ཐིག་ཅིག་མཚོན་དཀའ་བས་འཆད་ཉན་ཇི་བཞིན་བྱེད་ཐབས་མེད་པ་རེད།
2. བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་གཏན་སྲོལ་མེད་པ། འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་ལ་བརྗོད་བྱ་གང་ཞིག་མཚོན་བྱེད་རི་མོ་ཙམ་ལས་ཚིག་ཕྲད་ལོགས་སུ་མེད་པས་ཕྲད་དང་ཡི་གེ་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ནས་རྙོག་དྲ་འབྱུང་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ལ་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་བཞིན་མཚོན་བྱེད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཡོད་དགོས་པ་ལ་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་ཕལ་ཆེ་བར་ལས་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་མི་གསལ་བས་གཏན་ཆགས་ཀྱི་སྒྲའི་གཞུང་ལུགས་བྱེད་དཀའ་བའོ། །
3.སྐད་ཀྱི་གདངས་རྣམས་དབྱངས་གསལ་གྱི་ཡི་གེ་ཉུང་ངུའི་ནང་དུ་བསྡུ་ཐབས་མེད་པ། འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེའི་གཟུགས་རིས་དང་གདངས་ཀྱི་བར་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་མེད་ཅིང་གདངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གཏན་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བོ་མེད་པ་ནི་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་ཉམས་པའི་དངོས་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་ནི་བརྗོད་བྱའི་དངོས་པོའི་གཟུགས་རིས་གཙོ་བོར་བྱས་པ་ལས་གདངས་ལ་ངེས་གཏན་ཆེར་མེད་པས་རྩ་བའི་གདགས་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་ལས་གྱེས་པའི་དངོས་པོ་གསར་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལ་བརྡ་ཡང་དེ་སྙེད་འདོགས་དགོས་པས་དེ་ལ་མ་གཞིའི་སྒྲ་གདངས་ཤིག་མེད་ན་མཐའ་ཡས་པའི་ཡི་གེ་དེ་དག་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་ཉུང་ངུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་བསྡུ་མི་ཐུབ་པས་མི་རྣམས་ཀྱིས་དོན་སྟོན་པ་ལ་འཁྲུགས་ཤིང་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལས་བོད་ལ་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་ཡོད་པའི་མཚོན་རྟགས་གསོན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་ཡི་གེ་དར་བའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་མགོ་ཙམ་ལ་ད་དུང་མིང་ཚིག་གི་མིང་གཞིའི་སྒྲ་གདངས་ལ་ངེས་གཏན་མེད་པར་སྡེ་བ་ནང་ཕན་ཚུན་བརྗེ་བའི་གོམས་སྲོལ་ཡོད་པ་དེས་ཤེས་ལ། དེ་ནི་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེའི་སྒྲ་གདངས་ལ་ངེས་གཏན་མེད་ཅིང་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོས་བརྗོད་སྟངས་དེ་ཡི་གེའི་ལམ་ནས་གཅིག་གྱུར་བྱེད་མ་ཐུབ་པས་མིང་གཞིའི་སྒྲ་གདངས་ལ་རྒྱའི"སྒྲ་མང་ཡི་གེ"དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་གནད་དོན་ལྷགས་པ་དང་། དེ་འདྲ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ནུས་ཚད་ཆེན་པོར་སོན་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་ཡི་གེའི་ནང་དུ་མཐོང་དཀའ་བའམ་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ནི་ཉིན་རེ་ནས་ཉིན་རེར་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་བོད་ལ་མཚོན་ན་འདྲ་གཟུགས་ཙམ་གྱིས་བརྗོད་བྱ་གང་ཞིག"བསླབ་པ་དང་། འཛིན་པ། འབྲི་བ། སྤྱོད་པ་བཞིའི" སྒོ་ནས་རྒྱུན་འཛིན་ཆ་ཚང་བྱེད་ཐབས་བྲལ་བས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེ་བའི་ཡི་གེ་གསར་བ་ཞིག་གསར་གཏོད་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ནས་སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་ཡི་གེ་ཚད་ལྡན་ཞིག་གཏན་འབེབ་བྱེད་དཀའ་བས་ན་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་དེ་ཉིད་སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་ཡི་གེའི་ངོ་བོར་རིམ་འགྱུར་བྱས་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་གཉིས་ཀའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཆ་མི་ཚང་བའི་བར་བརྒལ་གྱི་ཡི་གེ་ཞིག་དར་བ་ནི་གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་ཡིན་པས་དེའི་ཚུལ་ལེའུ་ཕྱི་མར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །
ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར།
མཚམས་སྦྱོར་དང་པོ།
ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས། (༡༣༠༨–༡༣༦༣) རྩོམ་པ་པོ་མི་གསལ། སུ་རུ་མེ་ཏོག་ནས།
ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་བཀའ་སྲོལ་ཆེས་ཆེར་གསལ་བར་མཛད་པ་པོ་རྙིང་མའི་སློབ་དཔོན་ཀློང་ཆེན་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་རམ། མཚན་གཞན་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཏེ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་ཕོ་སྤྲེལ་(སྤྱི་ལོ༡༣༠༨)ལོར་ཡབ་བསྟན་པ་སྲུང་དང་ཡུམ་འབྲོམ་བཟའ་བསོད་ནམས་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་དབུས་ལྷོ་གཡོ་རུ་གྲའི་ཆ་སྟོད་གྲོང་དུ་ སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་ལྔའི་སྟེང་ནས་སློབ་གཉེར་གྱི་དབུ་བཙུགས་ཤིང་སྔ་གཞུག་ཏུ་ཀརྨ་པ་རང་ བྱུང་རྡོ་རྗེ། ས་སྐྱ་བདག་ཆེན། རྙིང་མའི་རིག་འཛིན་ཀུ་མཱ་རཱ་ཛ་(ཀུ་མཱ་རཱ་ར་ཛཱ)སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོ་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན། གཡག་སྡེ་པཎ་ཆེན་གྱི་མདུན་དུ་དོགས་བཀྲོལ་མང་དུ་མཛད། མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མ་ལུས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་མཁས་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས། དབུས་གཙང་གི་དགོན་གནས་ཕལ་མོ་ཆེ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དཔལ་ཆུ་བོ་རི་དང་ཨོ་རྒྱན་ཡུལ་སོགས་སུ་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས། འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། ཆུ་སྟག་(སྤྱི་ལོ༡༣༦༢)ལོར་ཆོས་འབྱུང་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད་ཅེས་པ་ཕྱག་རྩོམ་གནང་། དགུང་ལོ་ང་དྲུག་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་ཡོས་(སྤྱི་ལོ༡༣༦༣)ལོར་དཔལ་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ་རུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུས་སོ། །
ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་སྐོར་ལ། ཕྱིའི་གནས་ཐུན་མོང་གི་སྐོར་བསྟན་བཅོས་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ། ནང་གི་གནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆིག་བརྒྱ་ཉེར་བརྒྱད། གསང་བའི་གནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་སྟེ་བརྩམས་ཆོས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་བཞུགས་སོ། །
ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་མཆོག ཇི་སྐད་དུ། «བཀའ་ཐང་ཤེལ་བྲག་མ་»ལས། སྤྲེའུ་ལོ་བ་བློ་གསལ་ཤེས་རབ་ཅནཿ
ང་སྤྲུལ་རིན་ཆེན་གླིང་འཕྲད་རྗེས་སུ་འཛིནཿ
བུམ་ཐང་སྨད་ནས་གཏེར་གྱི་སྒོ་ཡང་འབྱེདཿ
མཚམས་སྦྱོར་གཉིས་པ།
ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ།
ཁོང་﹙༡༣༠༨--༡༣༦༣﹚ནི་སྔ་འགྱུར་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་ཆེན་པོ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་སྟེ། གཡོ་རུ་གྲྭའི་ཆ་སྟོད་གྲོང་༼ད་ལྟའི་འཕྱོང་རྒྱས།༽དུ་ཡབ་སྔགས་འཆང་བསྟན་པ་སྲུང་དང་། ཡུམ་འབྲོམ་བཟང་བསོད་ནམས་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། མཚན་གཞན་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཏེ་ཀུན་མཁྱེན་ཚུལ་བློ་ཡང་གསོལ། དགུང་ལོ་ལྔ་ལ་ཕེབས་ཚེ་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་རྣམས་བརྡ་སྤྲད་པ་ཙམ་གྱིས་ཚེགས་མེད་དུ་མཁྱེན། དགུང་ལོ་བདུན་ནས་བཟུང་ཡབ་སྔགས་འཆང་གི་དྲུང་ནས་བཀའ་བརྒྱད་བདེར་འདུས། རྟ་མགྲིན། ཕུར་པ། གུ་རུ་ཞི་དྲག་རྣམས་ཀྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་བཞེས། སྨན་དང་རྩིས་ལ་སོགས་པ་གསན་ནས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་བསམ་ཡས་སུ་མཁན་པོ་བསམ་གྲུབ་རིན་ཆེན་དང་སློབ་དཔོན་ཀུན་དགའ་འོད་ཟེར་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ་མཚན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཞེས་གསོལ། གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་བཙན་དགོན་པ་དང་གཞོན་ནུ་རིན་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཕར་ཕྱིན་དང་ཚད་མ། སློབ་དཔོན་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་པོ་ལས་དབུ་མ། དཔང་ལོ་ཆེན་པོ་ལས་མངོན་པ་དང་ཟབ་མོ་མདོ་ལྔའི་བཤད་པ་བཅས་གསན་ནས་གྲྭ་ས་ཆེན་པོའི་སྡེ་ཕལ་ཆེར་གྲྭ་སྐོར་མཛད་པས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་ཁྱབ། སློབ་དཔོན་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ལས་མདོ་སྒྱུ་སེམས་གསུམ་གྱི་གདམས་པ། སློབ་དཔོན་བཀྲ་ཤིས་རིན་ཆེན་ལས་ལམ་འབྲས་སྐོར་དང་། ཞི་བྱེད། རྫོགས་ཆེན་གྱི་མན་ངག་སོགས་གསན་ཅིང་། གཞན་ཡང་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་དང་། ས་སྐྱའི་བླ་མ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ། བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་པ་སོགས་བླ་མ་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཙམ་ལ་བསྟེན་ནས་གངས་ལྗོངས་སུ་དར་བའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡོངས་ལ་གསན་གཞེས་གནང་། ལྷག་པར་དུ་རིག་འཛིན་ཀུ་མཱ་རཱ་ཛའི་དྲུང་ནས་གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་གདམས་པ་མཐའ་དག་ཉམས་ཁྲིད་དུ་གསན་ནས་དབེན་གནས་མང་པོར་སྒྲུབ་པ་ཉམས་བཞེས་མཛད་པ་ལས། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་རང་སྣང་རིས་མེད་ཀྱི་ཉམས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་མཐོན་པོར་གཤེགས། གངས་རི་ཐོད་དཀར་དུ་བཞུགས་ནས་སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་མ་མང་པོ་ལ་སྙིང་ཐིག་གི་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཤིང་། ཡང་ཏིག་སྐོར་གསུམ། རང་གྲོལ་སྐོར་གསུམ། ངལ་གསོ་སྐོར་གསུམ། མཛོད་བདུན་གྱི་ཕལ་ཆེ་བ་སོགས་གནས་འདི་རུ་བརྩམས་པར་མཛད་ཅིང་། དགོན་གནས་བཏབ་པའི་མིང་ལ་ཨོ་རྒྱན་རྫོང་གནས་ཞེས་བཏགས། དེ་ལྟར་བསྟན་འགྲོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་ནས་དགོང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་ཐོག་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ་རུ་དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས། སྐུ་གདུང་ཞུགས་ལ་ཕུལ་བས༼ སྦྱིན་སྲེག༽ཐུགས་ལྗགས་སྤྱན་གསུམ་མེས་མ་ཚིག་པ་དང་རིང་བསྲེལ་གྲངས་མེད་བྱོན། དེ་དག་ནང་རྟེན་དུ་བྱས་ནས་འདྲ་སྐུ་རིན་པོ་ཆེ་ཞིག་བཞེངས་ཤིང་། དེ་གཟུངས་གཞུག་ཏུ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཀྱང་གནས་དེ་རུ་བཞེངས་ཡོད། ཞིབ་ཏུ་«གསང་ཆེན་སྔ་འགྱུར་ངེས་དོན་ཟབ་མོའི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ལེགས་བཤད་»ཅེས་པར་གསལ་བས་དེར་གཟིགས་ཤིག །
ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེ་གང་ལ་མཛོད་བདུན་དང་། ངལ་གསོ་སྐོར་གསུམ། རང་གྲོལ་སྐོར་གསུམ། མུན་སེལ་སྐོར་གསུམ། སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞི། ཡང་ཏིག་སྐོར་གསུམ་སོགས་མང་དུ་བརྩམས་པ་དེ་དག་ད་ལྟ་སྡེ་དགེ་པར་ཁང་ཆེན་མོར་བཞུགས། གཞན་ཡང་། ཁམས་པ་ཆོས་གྲགས་བཟང་པོས་མཛད་པའི་«ཀུན་མཁྱེན་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་གྱི་རྣམ་ཐར་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་»ཞེས་པའི་ནང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཀུན་མཁྱེན་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་གྲས་སུ་ཕྱིའི་རིག་གནས་ཐུན་མོང་གི་སྐོར་བསྟན་བཅོས་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་དང་ནང་གི་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྒྱ་དང་ཉེར་བརྒྱད། གསང་བའི་རིག་གནས་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་སྟེ། ཁྱོན་ཆོས་ཚན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་ཡོད་པར་གསུངས།
ཀུན་མཁྱེན་འདིའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་དང་། ཀློང་གསལ་དྲི་མེད། རྡོ་རྗེ་གཟི་བརྗིད། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ། དྲི་མེད་འོད་ཟེར། བློ་གྲོས་མཆོག་ལྡན། ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས། ངག་གི་དབང་པོ། པདྨ་ལས་གྲོལ། སྣ་ཚོགས་རང་གྲོལ། བསམ་ཡས་པ་སོགས་མང་ངོ་།
ཁྲི་ཀ་
གཅིག ཁྲི་ཀ་དང་འབྲེལ་བའི་ས་མིང་གི་སྐོར་བཤད་པ།
ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚགསp.T.996པ་ནི་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་གནས་ཚུལ་སོགས་བཀོད་ཡོད་པའི་ཡིག་ཆ་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེར་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དང་དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་གཉིས་དང་འབྲེལ་བའི་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཙོང་ཁ་དང་ཁྲི་ཀ བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤ་ཅུ་སོགས་དང་འདབས་འབྲེལ་བའི་ས་མིང་སྐོར་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ལ། དེ་དག་གིས་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དང་དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་གཉིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྒོས་སུ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་མཇུག་གི་མདོ་སྨད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་འཇུག་ལ་རྒྱུ་ཆ་ཁུངས་བཙུན་ཞིག་སྤྲད་འདུག ཡིན་ནའང་མིག་སྔའི་བར་ཡིག་ཆ་དེར་དཔྱད་པ་བཏང་མྱོང་མཁན་ཉུང་ལ། སྒོས་སུ་ཡིག་ཆར་བྱུང་བའི་ས་མིང་གི་སྐོར་ལ་དཔྱད་ཡོད་པ་མེད་པས་སྟོང་ཆ་ལྟ་བུར་ལུས་འདུག་སྟེ། ཡིག་ཆར་བྱུང་བའི་ཁྲི་ཀ་གོང་འོག་དང་འབྲེལ་བའི་ས་མིང་དེ་དག་དེང་སྐབས་ཀྱང་ཇི་བཞིན་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པས། ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ཆེ་བར་འདོད། ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཚགས་p.T.996པར་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་གཉིས་ཀྱིས་སྐུ་ཚེ་སྨད་དུ་ཁྲི་ཀ་ལྟེ་བ་བྱས་པའི་འདབས་འབྲེལ་གྱི་ས་ཆ་ནས་ཆོས་སྤེལ་བ་དང་། མཐའ་མར་ཡང་ཁྲི་ཀ་ནས་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ་གསལ་ལ། དེའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཁྲི་ཀ་དང་འབྲེལ་བའི་ས་མིང་སྐོར་ཞིག་ཀྱང་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེང་སྐབས་ཀྱང་ཇི་བཞིན་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པས་འདིར་གླེང་བར་བྱ་སྟེ།
༡ སྲྀན་པོ་རི།
ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚགསp.T.996པའི་ཁྲོད་དུ་སྲྀན་པོ་རི་ཞེས་སྔ་ཕྱིར་ཐེངས་གཉིས་བྱུང་ཡོད་ལ། སོ་སོར་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐབས་དང་དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་། དེའི་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་ཡིག་ཆར་གསལ་ཏེ་མ་ཡིག་ཇི་བཞིན་བཀོད་ན་འདི་ལྟར།“（མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ）ལོ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅྀག་སྟེ། ཁྱྀ་འྀ་ལོའི་དཕྱིད་སླ་ར་བ་ཚེས་ཉྀ་ཤུ་དགུ་ལ། ཞོང་པོང་གི་དགོན་སར་སྐྱྀལ་མོ་གྲུང་མ་གཡོས། མདངས་མ་གྱུར་པར་དུས་ལས་འདས་སོ། དེའི་ནུབ་མོ་ནམ་གྀ་གུང་ལ། དབེན་སའྀ་ལྟ་འོག་གི་ཞོང་པོང་གི་རི་རྒྱུད་ནས། སྲྀན་པོ་རྀའི་བར་གྀ་ནམ་ཀ་ལ་འོད་ཆེན་པོ་གཉྀས་ཆགས་སུ་བྱུང་བས་ཡུལ་ཕྱོགས་༄།། གསལ་བར་གྱུར་ཏེ། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་འདས་པར་གྱུར”ཞེས་དང་། “ཨན་ཅུང་འཁོར་དུ་སྤུར་སྐྱེལ་བ། དགེ་སློང་འབྲོ་ཤག་ཀྱ་ལས་སྩོགས་པས་བསྐྱལ་པའྀ་ཚེ། སྲྀན་པོ་རྀ་འི་རྩེར་ཕྱྀན་པ་དང་། ནམ་ཀའྀ་ལས་མཚོན་སྤྲྀན་སྣ་ལྔ་སྨུག་པར་ཆགས་ཏེ། ཨན་ཆུང་དབེན་སར་ཕྱྀན་གྀ་བར་དུ་ནམ་ཀ་ལ་རྀ་རྩེར་ཕྱྀན་ཕྱྀན་གྀ་བར་དུ་གདའ།། །། །།”ཞེས་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་མཆོག་སྐུ་གཤེགས་པའི་ཉིན་གྱི་ནམ་གུང་ལ་སྲིན་པོ་རི་རྩེ་ནས་འོད་ཆེན་པོ་གཉིས་བྱུང་ནས་ཡུལ་ཕྱོགས་གསལ་བར་བྱས་ཚུལ་དང་། གཞན་དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་སྐུ་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གི་སྤུར་གདུང་དགེ་སློང་འབྲོ་ཤཀྱ་སོགས་ཀྱིས་ཁྲི་ག་ནས་སྲིན་པོ་རི་བརྒྱུད། ཨན་ཆུང་དབེན་སར་སྐྱེལ་ཚུལ་བཀོད་འདུག་ལ། སྲིན་པོ་རི་ནི་སྐབས་དེའི་གནས་རི་འགངས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའང་ཤུགས་ནས་རྟོགས་ཐུབ།
དེ་ཡང་དེང་གི་ཆར་སྲིན་པོ་རི་ཞེས་ཁྲི་ཀ་རྫོང་མཁར་གྱི་བྱང་ཤར་མཚམས་སུ་ཡོད་ལ་ས་དེ་གའི་ཡུལ་མི་དག་གིས་ཨ་མྱེས་སྲིན་པོའང་སྲིན་པོ་རྫ་རི་ཞེས་འབོད། དེ་ནི་“ཁྲི་ཀ་གོང་འོག་གི་ས་མཚམས་སུ་སྲིན་པོ་རི། བྲག་དཀར་སྔགས་རམས་པའི་རྣམ་ཐར་ཏུ། སྟོད་མི་ལ་སྨད་སྦྲུལ་མཇུག་ཏུ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ན་ག་རཀ་ཤར་འདྲ”ཚུལ་སོགས་ཁྲི་ཀ་གོང་འོག་སྟེ་དེང་གི་གཅན་ཚ་དང་ཁྲི་ཀའི་བར་དུ་ཆགས་པའི་གནས་རི་འགངས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ནོ།།
༢ ཁྲྀ་ག་མཁར་གོང་དང་ཁྲྀ་ག་མོང་ཡོག་གི་སྐོར།
ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚགསp.T.996པའི་དོན་ཚན་གཉིས་པའི་ཁྲོད་དུ་ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་གྱི་མཁར་གོང་མ་དང་། མོང་ཡོག་སོགས་ས་མིང་སྐོར་ཅིག་བྱུང་ཡོད་ལ། མ་ཡིག་ཇི་བཞིན་བཀོད་ན་འདི་ལྟར།“འདྀ་བསྡུས་པའྀ་བསམ་གཏན་གྀ་ཁན་པོ། ཁྲྀ་ག་མོང་ཡོག་མདའ་ན། ཚྀག་ཙ་ནམ་ཀའྀ་སྙྀང་པོའྀ་དབེན་སར། སྔ་དྲོ་མ་ཡོས་བཞྀན་དུ་ཚེ་འདས་ཏེ། སླད་ཀྱྀས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱྀས་ང་ཙེའྀ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསོད་ནམས་བགྱྀས་ནས། སྤྲུར་ཨན་ཅུང་དབེན་སར་འཁོར་དུ་ཡུལ་མྱྀ་རྣམས་ཀྱྀས་པན་གདུགས་ཀྱྀས་དྲངས་ཏེ་བསྐྱལ་པའྀ་ཚེ། ཁྲྀ་ག་མཁར་གོང་དུ། སྟེང་གྀ་ནམ་ཀ་ལ་སྤྲྀན་མཚོན་སྔ་ལྔ་བྱུང་བ་ཡང་། ཡུལ་མྱྀ་དང་ཕྱུགས་རྫྀ་ཐམས་ཅད་ཀྱྀས་མཐོང་།”ཞེས་བསམ་གཏན་གྱི་མཁན་པོ་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུར་སོན་པ་ན་ཁྲི་ག་མོང་ཡོག་མདའ་ནས་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་། ཁོང་གི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཙེའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་བསོད་ནམས་བགྱིས་ཏེ་སྤུར་ཨན་ཆུང་དབེན་སར་བསྐྱལ་སྐབས་ཁྲི་ག་མཁར་གོང་ནས་བཀྲ་ཤིས་པའི་སྤྲིན་མཚོན་སྣ་ལྔ་བྱུང་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་འདུག
དེ་ཡང་ཁྲི་ཀ་ཞེས་པ་ནི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་སྐབས་སུ་མདོ་སྨད་ནས་མཐོང་ཁྱབ་ཁྲི་ལྡེའི་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་འཛུགས་སྐབས་ཡུལ་དེ་ནས་ཐོག་མར་བཙུགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁྲི་ཀ་ཞེས་ཐོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་ཡུལ་དེར་ཕེབས་སྐབས་ས་གནས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྲི་བརྒྱབ་སྟེ་བསུས་པས་ཁྲི་ཀ་དང་། རལ་བ་ཅན་གྱི་དམག་དམངས་ཀྱིས་ཡུལ་དེའི་རྨ་ཆུའི་འགྲམ་ནས་ལྭ་བ་སོགས་བཀྲུས་ཏེ་གོས་གདང་འཐེན་ནས་སྐམ་པས་བོད་མིང་དུ་ཁྲི་ཀ་ཞེས་ཐོགས་པ་དང་། “ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་ལྷའི་ཕོ་བྲང་གི་རྒྱབ་རི་ཁྲིའི་རྣམ་པར་ཡོད་པས་ཁྲི་ཀར་ཐོགས”ཚུལ་སོགས་བཞེད་མོད། དོན་གྱིས་བཞེད་ལུགས་ཐོག་མ་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དང་མཐུན་པར་འདོད། གཞན་ཁྲི་ཀ་མཁར་གོང་ནི་“རྨ་ཆུ་ནུབ་ནས་ཤར་དུ་འབབ་པའི་ཚུར་ངོས་ཀོ་ར་དང་གོང་བ། ཀབ་རོན་ཏེ་ལུང་བ་གསུམ་གྱི་མདར་ཁྲི་ཀའི་རྒྱ་མཁར་”ཞེས་དེང་གི་ཁྲི་ཀ་རྫོང་ཐོག་སྟེ་རྨ་ཆུའི་འགྲམ་དུ་ཡོད་ལ་ཡུལ་དེའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྲི་ཀའི་རྒྱ་མཁར་རམ་ཁྲི་ཀའི་གནའ་མཁར་དུ་འབོད།
ཁྲི་ཀ་མོང་ཡོག་ནི་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་དབེན་ས་སྟེ་སྒོམ་སྒྲུབ་ས་ཡིན་ལ།དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་སྐུ་གཤེགས་སའང་ཡིན། དེ་ནི་དེང་ནི་ཁྲི་ཀ་རྫོང་ཆུ་ཤར་ཡུལ་ཚོའི་བྱང་ཤར་གྱི་སྤྱི་ལེ་བཞི་ལྷག་གི་སའི་ཆར་ཡོད་ལ། ཡུལ་དེའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་“མོ་ཡག”གམ་“མོད་ཡག་”ཏུ་འབོད། ཡལ་དེར“ཨ་མདོ་ཆོས་འབྱུང་དུ། ཁྲི་ཀའི་ལྷ་དཀར་པོ་ཡན་ཆད། ཇོ་ཁང་མན་ཆད་ན་མཁར་དགོན་པ་ཞེས་པའི་གྲྭ་ས་ཞིག་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང་མ་རྙེད”ཅེས་གནའ་དུས་སུ་དགོན་རྙིང་ཞིག་ཡོད་ཚུལ་བཀོད་འདུག་པ་དང་། ཡང་ཁྲི་ཀའི་གནས་བསྟོད་སོགས་སུ་མཚོ་སྔོན་རྨ་ཆུའི་ཁུག་མགོ་ན།། ཁྲི་ཀའི་དབང་ཕྱོགས་འོད་ལྡན་ཡུལ།། བྱེ་མ་ལུག་གི་སྣ་ཁ་ན།། མོད་ཡོག་མཆོད་རྟེན་བདུན་པོ་ཡོད་ཅེས་ཆོས་རྗེ་དོན་འགྲུབ་རིན་ཆེན་སྐབས་བཞེངས་པར་བཞེད་པའི་མཆོད་རྟེན་སོགས་ཡོད་སྲོལ་ལ་གཞིགས་ན། དེ་དག་ནི་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དང་དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་གཉིས་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་དངོས་ཤིག་ཡིན་པར་འདོད། དེང་སྐབས་ཀྱང་སྨད་པ་སྡེ་བདུན་གྱི་ནང་གསེས་མོད་ཡོག སྡེ་བ་ལ་མོད་ཡོག་ཚལ་ཏ་ཚང་། མོད་ཡོག་དགོན་པ་ཚང་། མོད་ཡོག་མཁར་ནང་ཚང་སོགས་མོད་ཡོག་ཁྱིམ་ཁ་བཅུ་གཉིས་སོགས་བརྩི་སྲོལ་འདུག་གོ།
༣ ཁྲྀ་ག་ཞོང་པོང་གི་སྐོར།
ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚགསp.T.996པའི་དོན་ཚན་གཉིས་པའི་ཁྲོད་དུ་ཁྲི་ཀ་ཞོང་པོང་དང་ཞོང་པོང་གི་དགོན་ས་སོགས་ས་མིང་སྐོར་ཅིག་བྱུང་ཡོད་ལ། མ་ཡིག་ཇི་བཞིན་བཀོད་ན་འདི་ལྟར།“ལོ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅྀག་སྟེ། ཁྱྀ་འྀ་ལོའི་དཕྱིད་སླ་ར་བ་ཚེས་ཉྀ་ཤུ་དགུ་ལ། ཞོང་པོང་གི་དགོན་སར་སྐྱྀལ་མོ་གྲུང་མ་གཡོས། མདངས་མ་གྱུར་པར་དུས་ལས་འདས་སོ། དེའི་ནུབ་མོ་ནམ་གྀ་གུང་ལ། དབེན་སའྀ་ལྟ་འོག་གི་ཞོང་པོང་གི་རི་རྒྱུད་ནས། སྲྀན་པོ་རྀའི་བར་གྀ་ནམ་ཀ་ལ་འོད་ཆེན་པོ་གཉྀས་རྒྱུད་ཆགས་སུ་བྱུང་ས་ཡུལ་ཕྱོགས༄།།གསལ་བར་གྱུར”ཞེས་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་ལོན་པ་ན་ཁྲི་ཀ་ཞོང་པོང་གི་དགོན་སར་སྐྱིལ་གྲུང་དུ་བཞུགས་ཏེ་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་། ཞོང་པོང་གི་རི་རྒྱུད་སོགས་ནས་འོད་ཆེན་པོ་སོགས་ལྟོས་ངོ་མཚར་ཅན་དུ་མ་བྱུང་ཚུལ་བཀོད་འདུག
དེ་ཡང་ཞོང་པོང་དང་ཞོང་པོང་གི་རི་སོགས་ནི་དེང་གི་ཁྲི་ཀ་རྫོང་ཆུ་ཤར་ཡུལ་ཚོའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ལེ་བཅུའི་སར་ཡོད་ལ། དེང་སྐབས་ཡུལ་དེར་“ཞོང་པ”འམ་“གཤོང་པ”ཞེས་འབོད་བཞིན་མཆིས། གཞན་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་དབེན་ས་སྟེ་ཞོང་པོང་གི་དགོན་ས་ནི་དེང་སྐབས་འདི་ཞེས་ངོས་འཛིན་བྱེད་དཀའ་མོད། ཞོང་པ་སྡེ་བ་དང་ཐག་ཉེ་བའི་སྲིན་པོ་རིའི་འདབས་ན་གོང་བ་གྲྭ་ཚང་ངམ་བོད་ཇོ་དགོན་རྙིང་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྔགས་དགོན་གསང་སྔགས་དར་རྒྱས་གླིང་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་སྔགས་ཁང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ལ། ཡང་གོང་དུ་ཞུས་ཟིན་པའི་ཨ་མདོ་ཆོས་འབྱུང་དུ། ཁྲི་ཀའི་ལྷ་དཀར་པོ་ཡན་ཆད། ཇོ་ཁང་མན་ཆད་ན་མཁར་དགོན་པ་ཞེས་པའི་གྲྭ་ས་ཞིག་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང་མ་རྙེད་ཞེས་དགོན་རྙིང་ཞིག་བྱུང་ཡོད་སྲོལ་ལ་གཞིགས་ན་ཞོང་པོང་གི་དགོན་ས་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཨེ་ཡོད་སྙམ་མོད། དེང་གི་ས་ཁོངས་ནས་ལྟོས་ན་ཞོང་པ་ནི་ཁྲི་ཀའི་ཇོ་ཁང་དང་དེའི་གོང་དུ་ཡོད་པས་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་ལ་ཐེ་ཚོམ་འདུག་སྟེ་མུ་མཐུད་དུ་དཔྱད་རྒྱུ་ནི་གནད་ཀྱི་དམ་པའོ།།
གཉིས། ཙོང་ཀ་དང་འབྲེལ་བའི་ས་མིང་གི་སྐོར་བཤད་པ།
ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚགསp.T.996པའི་ཁྲོད་དུ་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་གཙོས་པའི་མན་ཧྭ་ཤང་དང་། ཁོང་གི་སློབ་མ་དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་གསུམ་གྱིས་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཕྱོགས་ནས་སྤེལ་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་ལ། དེའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་ཙོང་ཀ་དང་འབྲེལ་བའི་ཨན་ཆུང་དབེན་ས་སོགས་ས་མིང་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེང་སྐབས་ཀྱང་ཇི་བཞིན་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པས་འདིར་གླེང་བར་བྱ་སྟེ།
༡ ཙོང་ཀ
ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚགསp.T.996པའི་དོན་ཚན་དང་པོའི་ཁྲོད་དུ་མན་ཧྭ་ཤང་མཆོག་ཙོང་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ནས་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སོགས་ལ་ཆོས་བཤད་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་ལ། མ་ཡིག་ཇི་བཞིན་བཀོད་ན་འདི་ལྟར།“དེ་（བེའུ་སིང་ཧྭ་ཤང་）འི་སློབ་མ་ཆོས་གོ་བ་བརྒྱད་ཅྀག་བྱུང་བའྀ་དམ་པ། མན་ཧྭ་ཤང་ལྷའི་ཞལ་ཟས་གསོལ་བས་གཉྀད་ཆོམས་ཏེ། གཉྀད་མཚན་རྒྱུན་དུ་སྒོམ་བ་ཞྀག་ཡུལ་ཙོང་ཀར་གཤེགས་ནས། སློབ་མ་མང་པོ་ལ་ཆོས་བཤད་དེ། སྒོམ་དུ་སྩལ་པ་ལས། སློབ་མ་ཚྀག་ཙ་ནམ་ཀས་དོན་རིག་ནས། ཧྭ་ཤང་གྀས་ཀྱང་ལམ་མཐོང་ངོ་།”ཞེས་མན་ཧྭ་ཤང་ཙོང་ཀའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུའི་རིང་ལ་མཁན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སོགས་རྗེས་འཇུག་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཆོས་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་གྱི་མན་ངག་སོགས་བསྩལ་ཏེ། མཐར་རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཚུལ་སོགས་བཀོད་འདུག
འདི་ལྟར། ཙོང་ཁ་ཞེས་པའི་ས་མིང་ནི་སྤུར་རྒྱལ་བཙན་པོ་འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེ（676--704）འི་སྐབས་ནས་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་མདོ་སྨད་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ལྟེ་བ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་པའང་ལུང་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་དཔོག་ནུས་ལ། དེང་སྐབས་ཀྱང་ཙོང་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁོངས་དག་ལ་སྔར་བཞིན་ཙོང་ཁ་ཞེས་འབོད་བཞིན་འདུག་གོ།
༢ ཨན་ཆུང་དབེན་ས།
ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚགསp.T.996པའི་དོན་ཚན་གཉིས་པའི་ཁྲོད་དུ་དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་ལོན་པ་ན་ཁྲི་ག་ནས་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་། ཁོང་གི་སྤུར་གདུང་ཁྲི་ག་ནས་ཨན་ཆུང་དབེན་སར་སྐྱེལ་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་ལ། མ་ཡིག་ཇི་བཞིན་བཀོད་མ་འདི་ལྟར།“འདྀ་བསྡུས་པའྀ་བསམ་གཏན་གྀཾ་ཁན་པོ། སྔ་དྲོ་མ་ཡོས་བཞྀན་དུ་ཚེ་འདས་ཏེ། སླད་ཀྱྀས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱྀས་ང་ཙེའྀ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསོད་ནམས་བགྱྀས་ནས། སྤྲུར་ཨན་ཅུང་དབེན་སར་འཁོར་དུ་ཡུལ་མྱྀ་རྣམས་ཀྱྀས་པན་གདུགས་ཀྱྀས་དྲངས་ཏེ་བསྐྱལ་པའྀ་ཚེ། ཁྲྀ་ག་མཁར་གོང་དུ། སྟེང་གྀ་ནམ་ཀ་ལ་སྤྲྀན་མཚོན་སྔ་ལྔ་བྱུང་བ་ཡང་། ཡུལ་མྱྀ་དང་ཕྱུགས་རྫྀ་ཐམས་ཅད་ཀྱྀས་མཐོང་། ཨན་ཅུང་འཁོར་དུ་སྤུར་སྐྱེལ་བ། དགེ་སློང་འབྲོ་ཤག་ཀྱ་ལས་སྩོགས་པས་བསྐྱལ་པའྀ་ཚེ། སྲྀན་པོ་རྀ་འི་རྩེར་ཕྱྀན་པ་དང་། ནམ་ཀའྀ་ལས་མཚོན་སྤྲྀན་སྣ་ལྔ་སྨུག་པར་ཆགས་ཏེ། ཨན་ཆུང་དབེན་སར་ཕྱྀན་གྀ་བར་དུ་ནམ་ཀ་ལ་རྀ་རྩེར་ཕྱྀན་ཕྱྀན་གྀ་བར་དུ་གདའ།། །། །།”ཞེས་དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་ལོན་པ་ན་ཁྲི་ག་མོང་ཡོག་མདའི་ཚིག་ཙ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་དབེན་སར་སྐུ་འདས་པ་དང་། ཁོང་གི་སློབ་མ་དགེ་སློང་འབྲོ་ཤཀྱ་སོགས་ཀྱིས་ང་ཙེའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་བསོད་ནམས་བགྱིས་ཤིང་ཁོང་གི་སྤུར་ཁྲི་ག་མོང་ཡོག་ནས་སྲིན་པོ་རྫ་རི་བརྒྱུད། ཨན་ཆུང་དབེན་སར་སྐྱེལ་ལ། སྐྱེལ་བའི་ཚེ་སྲིན་པོ་རི་རྩེ་ནས་མཚོན་སྤྲིན་སྣ་ལྔའི་སྨུག་པ་ཆགས་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་པའི་ལྟས་ཡ་མཚན་བྱུང་བ་ཡུལ་མི་ཚོས་མཐོང་ཞེས་གསལ་བོར་བཀོད་འདུག ཨན་ཆུང་དབེན་ས་ལ་ ཏུན་ཧོང་བོད་ཡིག་ཡིག་ཚགསp.T.996པའི་ཁྲོད་དུ་ཨན་ཅུང་དབེན་ས་དང་ཨན་ཅུང་འཁོར། ཨན་ཆུང་དབེན་ས་ཞེས་འབྲི་སྲོལ་མི་འདྲ་་གསུམ་ལྷག་བྱུང་ཡོད་མོད་དོན་གྱིས་གཅིག་ཡིན་ཏེ་མདོ་སྨད་ཀྱི་རྫོང་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་ཡིན། དེ་ནི་དེང་གི་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་གཅན་ཚ་རྫོང་ཁམས་ར་གྲོང་བརྡལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སྟེ་རྫོང་མཁར་ནས་ནུབ་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་༥༤ཙམ་གྱི་སར་ཆར་ཡོད་ལ། ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་མཁས་པ་མི་གསུམ་དང་བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་མེ་རོ་བསླངས་ས་ཡིན་པར་མ་ཟད། མདོ་སྨད་ཀྱི་སྒྲུབ་སྡེ་ཐོག་མའི་གྲས་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།
གསུམ། འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་དཔྱད་པ།
འདིར་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དང་རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཁྲོད་བྱུང་བའི་ཁྲི་ཀ་གོང་འོག་དང་འབྲེལ་ཏེ། ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚགསp.T.996པའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཁྲི་ཀའི་མཁར་གོང་དམིགས་སུ་བཟུང་ནས་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དེང་གི་ཁྲི་ཀ་དང་གཅན་ཚའི་ཡུལ་ལུང་ཁག་ལ་གནའ་དུས་སུ་ཁྲི་ག་གོང་འོག་ཅེས་འབོད་ལ། དེང་གི་ཁྲི་ཀ་ནི་ཁྲི་ག་གོང་མ་དང་། དེང་གི་དཔའ་ལུང་དང་གཅན་ཚའི་ཡུལ་ལུང་རེ་ལ་ཁྲི་ག་འོག་མ་རུ་འབོད། ཁྲི་ག་གོང་འོག་གི་ས་མཚམས་ནི་《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》ལས་སུམ་པ་འགག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གྱིན་འདུག ཁྲི་ག་མཁར་གོང་ནི་དེང་གི་ཁྲི་ཀ་རྫོང་ཐོག་ཏུ་ཡོད་ལ། ཡོངས་གྲགས་སུ་དེ་ནི་མིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མིན་ཧོང་བོའོ明洪武（1374--1380）སྐབས་སུ་བཞེངས་བར་བཞེད་མོད། ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཚགསp.T.996པ་གཞིར་བཟུང་ན་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ནས་གནའ་མཁར་གྱི་རྨང་གཞི་ཞིག་ཡོད་པ་ར་སྤྲོད་ཐུབ། འདིར་ཁྲི་ཀ་མཁར་གོང་ཞེས་མཁར་གོང་མ་ཞིག་ཡོད་སྲོལ་ལ་གཞིགས་ན་ཁྲི་ཀ་མཁར་འོག་མ་ཟེར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་སྲིད་ལ། དེ་ནི་གནའ་དུས་སུ་དེང་གི་ཁྲི་ཀ་ལ་ཁྲི་ཀ་གོང་མ་དང་། དེང་གི་གཅན་ཚའི་ནུབ་བྱང་དང་དཔའ་ལུང་ས་ཆའི་ཁག་ཅིག་ལ་ཁྲི་ཀ་འོག་མ་ཞེས་ངོས་འཛིན་པ་དང་ཆ་འདྲ་བར་རྗེས་དཔག་གི་རིགས་པས་དཔགས་ཚེ་དེང་གི་གཅན་ཚའི་ཡུལ་དུའང་མཁར་འོག་མ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་དགོས་ཏེ། དེ་ནི་གཅན་ཚའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་“ཁམས་ར་གྲོང་བརྡལ་དུ་མཁར་ཆག་ཐང་ཟེར་བའི་མཁར་རྙིང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཨེ་ཡིན་སྙམ”པའི་དོགས་པ་ཞིག་བསླངས་འདུག་མོད་མུ་མཐུད་དུ་དཔྱད་པ་རྒྱུ་ནི་དགོས་གལ་ཆེ་བར་འདོད།
འདིར་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཏུ་ཁྲི་ག་ཞེས་བཀོད་ཡོད་པའི་ཤོག་དྲིལ་འགའ་མདོ་ཙམ་བཀོད་ན།"ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་མྱྀ་རྟོག་པར་བསྒོམ་པའི་ལས་འདྀ་། མདོར་བཏུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡང་། དགེ་སློང་སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་དང་པོ། རྒྱལ་པོ་མྱེས་ཀྱྀ་རྀང་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་། ཆོས་གྲར་ཆོས་བསླབས་ཏེ། དགེ་བའྀ་བཤེས་ཉེན་གྱྀ་ལུང་དང་མན་ངག་དང་། རང་གྀ་ཉམས་སུ་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དགོན་པར་བྱུང་སྟེ། ལོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཅྀག་གྀ་བར་དུ་མྱྀ་གནས་མྱྀ་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམས་པ་ལས། མྱྀ་གནས་པའྀ་དོན་ལ་ཡང་ཡྀད་ཆེས་། ངེས་པའི་དོན་གི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱང་བརྡའ་མཇལ་ནས། དགེ་བའྀ་བཤེས་ཉེན་རྣམས་ཀྱྀ་ལུང་དང་མན་ངག་དང་། བདག་ཉྀད་སྒོམ་པ་དང་ཡང་སྟུན་ནས། རྒྱ་གར་དང། རྒྱ་དང་། བོད་ཀྱྀ་བསམ་གཏན་མཁན་ཉམས་ཅན་རྣམས་ཀྱྀ་ལུང་དང་། མན་ངག་དང་། དེ་དག་གྀ་དོན་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ངེས་པའྀ་དོན་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱྀ་ཁུངས་དང་ཡང་གཏུགས་ནས་། ཐེ་ཙོམ་དུ་ཞུས་པའི་ལེའུ་བརྒྱ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། མདོ་སྡེ་བརྒྱད་ཅུའྀ་ཁུངས་ནས། ཐེ་ཙོམ་ལེའུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་། ཁུངས་མདོ་སྡེའྀ་དོན་གཉྀས་གཉྀས་གསུམ་གསུམ་གྀས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་དུས་གསུམ་གྀ་སངས་རྒྱས་ཀྱྀས་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྒོ་གཅིག་གྀས་། མྱེ་ངན་ལས་འདས་པར་གསུངས་ན། སངས་རྒྱས་ཤག་ཀྱ་ཐུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། ལོ་ལྔ་བརྒྱའ་གསུམ་པ་ལ་དོན་དམ་པ་རོ་གཅྀག་པའྀ་ཆོས་ནྀ་མྱི་སྒོམ། ཚྀག་དང་ཡྀ་གེ་ཙམ་ལ་ཞུགས་ནས། འཐབ་ཅིང་བརྩོད་པ་སྐྱེས་ནས། སྡེ་ལྔར་གྱེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས། དེ་བས་ན་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའྀ་དོན་དམྱྀགས་སུ་མྱེད་པ། ཚུལ་གཅྀག་པའྀ་དོན་ཅྀ་ལྟ་བུ་ཡྀན་པ། དགེ་བའྀ་བཤེས་ཉེན་མང་པོའི་མན་ངག་དང་། མདོ་སྡེ་ཟབ་མོའྀ་ཁུངས་དང་གཏུགས་ནས། མ་ནོར་བར་བསྟན་པ་དེ་ཡང་། མྱྀ་རྣམ་གསུམ་ལ་ཕན་གདགས་པའྀ་ཕྱྀར། མགོ་ནས་བཞུག་དུ་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་ཞྀག་གྀས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཚུལ་གཅྀག་པ་དང་། ཚུལ་གཅྀག་པའྀ་རང་བཞྀན་དང་། དེ་བསྒོམ་བའྀ་ཐབས་དང་། ཚུལ་གཅྀག་པ་མ་རྟོགས་པའྀ་སྐྱོན་དང་། དེ་བསྒོམས་པའྀ་ཡོན་ཏན་དང་། དེའྀ་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལྔ་འོ། འདིའི་དོན་ཡང་འདི་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ། མ་བསྒོམས་པར་ཚྀག་གྀས་མཇལ་པར་ཡང་དཀའ་སྟེ། བསྒོམས་ཏེ་ཉམས་དང་ལྡན་ན། འདྀའྀ་དོན་མ་བཤད་པར་ཡང་རང་མཇལ་པའྀ་རྀགས། འདྀ་བསྡུས་པའྀ་བསམ་གཏན་གི་མཁན་པོ་། སྤུག་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ལོན་ཏེ། རྟ་འྀ་ལོའི་སྟོན་སླ་ར་བ་ཚེས་བརྒྱད་ལ། ཁྲྀ་ག་མོང་ཡོག་མདའ་ན། ཚྀག་ཙ་ནམ་ཀའྀ་སྙྀང་པོའྀ་དབེན་སར་། སྔ་དྲོ་མ་ཡོས་བཞྀན་དུ་ཚེ་འདས་ཏེ། སླད་ཀྱྀས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཙེའྀ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསོད་ནམས་བགྱྀས་ནས། སྤུར་ཨན་ཅུང་དབེན་སར་འཁོར་དུ་ཡུལ་མྱྀ་རྣམས་ཀྱྀས་པན་གདུགས་ཀྱྀས་དྲངས་ཏེ་བསྐྱལ་པའི་ཚེ། ཁྲྀ་ག་མཁར་གོང་དུ་། སྟེང་གྀ་ནམ་ཀ་ལ་སྤྲྀན་མཚོན་སྔ་ལྔ་བྱུང་བ་ཡང་། ཡུལ་མྱྀ་དང་ཕྱུགས་རྫྀ་ཐམས་ཅད་ཀྱྀས་མཐོང་། ཨན་ཅུང་འཁོར་དུ་སྤུར་སྐྱེལ་བ། དགེ་སློང་འབྲོ་ཤག་ཀྱ་ལས་སྩོགས་པ་བསྐྱལ་པའྀ་ཚེ། སྲྀན་པོ་རྀ་འི་རྩེར་ཕྱྀན་པ་དང་། ནམ་ཀའྀ་ལས་མཚོན་སྤྲྀན་སྣ་ལྔ་སྨུག་པར་ཆགས་ཏེ། ཨན་ཆུང་དབེན་སར་ཕྱྀན་གྀ་བར་དུ་ནམ་ཀ་ལ་རྀ་རྩེར་ཕྱྀན་ཕྱྀན་གྀ་བར་དུ་གདའ།
དྷ་མ་སི་ཁོ་སི།
དྷ་མ་སི་ཁོ་སི་(دِمَشق)ནི་སི་རི་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
སི་ཝེ་ཐི་ལན་ནཱ་ཨ་ལེ་ཁི་ཞེ་ཝེ་ཆི་
ནོ་པེལ་གཞུང་ཕྱོགས་དྲ་བ་ལས་རྒྱུས་ལོན་པ་ལྟར་ན། ས་དེའི2015ལོའི་སྤྱི་ཟླ10བའི་ཚེས8ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད1:00གི་སྟེང་། སུའེ་ཏེན་སློབ་གླིང་གིས2015ལོའི་ནོ་པེལ་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་དེ་བལ་ཨུ་རུ་སུའི་བུད་མེད་རྩོམ་པ་པོའམ་གསར་འགོད་པ་སི་ཝེ་ཐི་ལན་ནཱ་ཨ་ལེ་ཁི་ཞེ་ཝེ་ཆི(Svetlana Aleksijevitj)ལ་གནང་བ་རེད། སི་ཝེ་ཐི་ལན་ནཱ་ཨ་ལེ་ཁི་ཞེ་ཝེ་ཆི་ནི་གསར་འགོད་པ་དང་ལྷུག་རྩོམ་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དངོས་བྲིས་རང་བཞིན་གྱི་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་ལ་ཤིན་ཏུ་དད། བལ་ཨུ་རུ་སུ་ནས་སྐྱེས་ཤིང་ཡབ་ནི་བལ་ཨུ་རུ་སུ་དང་ཡུམ་ནི་ཝུ་ཁི་ལན་གྱི་མི་ཡིན། པར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ལ། 《དམག་འཁྲུག་གི་བུད་མེད་ངོ་གདོང་མ་ཡིན་པ》ཞེས་པ་དང་། 《མཇུག་མཐའི་དཔང་མི》། 《འཆི་བའི་འབོད་བརྡ》སོགས་ཡོད། བརྩམས་ཆོས་དག་ལ་བསྟུད་མར1998ལོར་འཇར་མན་ལེ་པེ་ཞིའི་དཔེ་ཆའི་བྱ་དགའ་དང་། 1999ལོར་ཧྥ་རན་སིའི“འཛམ་གླིང་དཔང་མིའི”བྱ་དགའ། 2006ལོར་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་དཔེ་དཔྱད་མིའི་བྱ་དགའ་སོགས་ཐོབ་མྱོང་། མོ་དངོས་བྲིས་རྩོམ་རིག་འབྲི་རྒྱུར་དགའ་བས། འཛམ་གླིང་དམག་འཁྲུག་གཉིས་པ་དང་། སུ་ཝེ་ཨེ་སིལ་བུར་ཐོར་བ། ཆེ་ཨར་ནོ་པེལ་ལེ་དོན་ཆེན་སོགས་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། མོའི་གསར་འགྱུར་བྱ་འགུལ་ལ་སྲིད་གཞུང་གིས་བཀག་འགོག་བྱས་མྱོང་།
མི་ལ་རས་པ།
མི་ལ་རས་པ། རྩོམ་པ་པོ་མི་གསལ།སུ་རུ་མེ་ཏོག་གིས་བསྒྲིགས།
རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་ཁོང་རབ་བྱུང་དང་པོའི་ལྕགས་ འབྲུག(སྤྱི་ལོ༡༠༤༠)ལོར་ཡབ་མི་ལ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་དང་ཡུམ་མྱང་ཚ་དཀར་རྒྱན་ གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་སྐྱ་རྔ་རྩ་རུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཆུང་དུས་ནས་ཡབ་ གཤེགས་ཏེ་སྡུག་མང་པོ་མྱངས། དེ་རྗེས་མཐུ་བསླབས་ནས་འཁོན་ལན་སློག་ཆེད་མི་རྟ་མང་པོ་བསད། མཇུག་ཏུ་སྡིག་པ་ལ་འགྱོད་བཤགས་བྱེད་ཆེད་ས་རྟ(སྤྱི་ལོ༡༠༧༨)ལོར་ལྷོ་བྲག་ཏུ་ ཕེབས་ཏེ་མར་པ་ལོ་ཙྰ་བ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་དང་མཇལ། དེར་ལོ་དྲུག་ཟླ་བརྒྱད་ཙམ་བཞུགས་ཏེ་བླ་མ་དེ་ལས་དབང་དང་མན་ངག་རྫོགས་པར་བླངས། དགུང་ལོ་ཞེ་ལྔ་བ་ཤིང་བྱ(སྤྱི་ལོ༡༠༨༤)ལོར་སྟོད་ཕྱོགས་སྐྱིད་གྲོང་དང་གཉའ་ནང་ དུ་ཕེབས་ཤིང་སྒྲུབ་པའི་དམ་བཅའ་མཛད་དེ་ལོ་དགུའི་རིང་དཀའ་སྤྱད་དྲག་པོས་ བསྒོམས་པས་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ། དེ་ནས་ས་ཕྱོགས་གཞན་དུ་འབྱོན་བཞུད་མཛད་དེ་སྣོད་དུ་རུང་བའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ གསང་སྔགས་ཀྱི་གདམས་པ་ཅི་རིགས་གནང་། རས་ཆུང་བ་དང་དྭགས་པོ་ལྷ་རྗེ་སོགས་སློབ་མ་གྲགས་ཅན་མང་པོ་བྱུང་། ཉམས་མགུར་མང་དུབརྩམས་ཏེ་རྗེས་རབས་པས<<རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ རྒྱས་པ་ཕྱེ་བ་མགུར་འབུམ>>ཞེས་པར་བསྒྲིགས། རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་ཆུ་ཡོས(སྤྱི་ལོ༡༡༢༣)ལོར་སྐུ་གཤེགས་སོ།།
པོ་ཅ་ཆུའུ།
པོ་ཅ་ཆུའུ་(ཡི་ཏ་ལིའི་སྐད།: Giovanni Boccaccio)ནི་(༡༣༡༥-༡༣༧༥)དབྱི་ཐ་ལི་ཡི་རྩོམ་པ་པོ་དང་སྙན་ངག་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།
ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ།
ཤོག་ངོས་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་ལ་གཟིགས།
ཕུག་ལུགས་སྐར་རྩིས།
ཁྱེད་རྣམ་པས་ང་ཐོ་འགོད་བྱས་པར་སྙིང་ནས་གུས་བརྩི་བྱེད།
དབང་བསྐུར་
གང་ཟག་གཅིག་གིས་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཆོག་པའི་དབང་ཆ་བསྐུར་བ་སྟེ་སྤྲད་པའི་དོན་ལ་གོ་དགོས་
ཆོག་ཤེས་
རྒྱུ་ནོར་སོགས་ལ་འདོད་བློ་ཁངས་པའི་དོན་
༢༠༡༨ལོ།
༢༠༡༨ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ལོ་བདུན་རིང་གི་བོད།
ལོ་བདུན་རིང་གི་བོད་ཞེས་པ་ནི་རང་རྣམ་གྱི་ཡུལ་སྐོར་དེབ་ཞིག་ཡིན་དེ་ནི་ཨོའོ་སི་ཁྲོ་རི་ཡའི་རི་འཛེགས་པ་ཧེན་རིག་ཆི་ཧཱ་རཱར་གྱི་བྲིས་པ་རེད།
ཧེན་རིག་ཆི་ཧཱ་རཱར།
ཧེན་རིག་ཆི་ཧཱ་རཱར་ནི་(སྤྱི་ལོ་༡༩༡༢ལོའི་ཟླ་བ་༧པའི་ཚེས་༦ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༠༦ལོའི་ཟླ་བ་ ༡པོའི་ཚེས་༧ཉིན་)ཨོའོ་སི་ཁྲུ་རི་ཡའི་རི་འཛེགས་པ་དང་ལུས་རྩལ་པ་ས་ཁམས་རིག་པ་མཁས་ཅན་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད། ཁོང་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༤ནས་༡༩༥༡བར་བོད་དུ་བཞུགས་པ་དང་དེའི་རིང་ཁོང་གི་༼ལོ་བདུན་རིང་གི་བོད།༽ཞེས་པ་དེ་དཔེ་སྐྲུན་གནང་པ་རེད།
འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས།
འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས། རྩོམ་པ་པོ་མི་གསལ། སུ་རུ་མེ་ཏོག་གིས་བསྒྲིགས།
བཤེས་པའི་སྤྲིངས་ཡིག
བཤེས་པའི་སྤྲིངས་ཡིག
འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ།
ཨན་ཌོར་ར།
ཨན་ཌོར་ར་(Andorra)ནི་ 安道尔 ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཨན་ཌོར་ར་གྲོང་ཁྱེར་རེད།
བྷེ་ལ་རསུ།
བྷེ་ལ་རསུ་(Рэспубліка Беларусь)ནི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་མིན་སིཀ།རེད། སྲིད་འཛིན་ཨེ་ལེཁ་ཛེནྡར་ལུ་ཀ་ཤེན་ཀོ་རེད།
སློབ་དཔོན་པདྨ་སཾ་བྷ་བ།
སློབ་དཔོན་པདྨ་སཾ་བྷ་བ། རྩོམ་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སུ་རུ་མེ་ཏོག་གིས་བསྒྲིགས།
སློབ་དཔོན་འདི་ནི་བོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་ཨྰ་ཙྰརྱ་ གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་དང་པོ་ཡིན། འདི་ཡི་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཤད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་འདུག་ཅིང་། གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འདི་རྒྱ་གར་གྱི་ནུབ་ ཕྱོགས་ཨོོ་ཌི་ཡྰ་ན་སྟེ་བོད་སྐད་དུ་ཨོ་རྒྱན་མཁའ་འགྲོའི་གླིང་གི་ངྷ་ན་ཀོ་ཤ་ ཟེར་བའི་མཚོ་ཡི་ནང་དུ་མེ་ཏོག་པདྨའི་ནང་བརྫུས་ཏེ་འཁྲུངས་པ་དང་། ཡབ་དང་ཡུམ་མི་དགོས་པར་བརྫུས་ནས་རང་བྱུང་དུ་འཁྲུངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཞེས་ གསུངས། མུ་འགོད།
སྦ་གསལ་སྣང་།
སྦ་གསལ་སྣང་། སུ་རུ་མེ་ཏོག་གིས་བསྒྲིགས།
སད་མི་མི་བདུན་གྱི་ཡ་ གྱལ་སྦ་གསལ་སྣང་ནི་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་བློན་པོ་ཞིག་སྟེ། རྒྱལ་པོ་སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་སྐབས་སུ། བློན་པོ་སང་ཤིས་རྒྱ་ཡུལ་ནས་ཁྲིད་འོངས་པའི་ཧྭ་ཤང་ཞིག་གིས། སྦ་གསལ་སྣང་གི་བུ་མོ་ཤི་བའི་རོའི་ཁར་མུ་ཏིག་འཚལ་གྱིས་བྱུགས་པའི་མཚན་མ་བྱེད་ བཅུག་ནས་མའི་མལ་འོག་ཏུ་སྦས་ཤིང་བུ་མོ་མའི་བུར་སྐྱེ་བའི་ལུང་བསྟན་བཞིན་བཙས་ པའི་སྐབས་སུ་ཁ་ནས་མུ་ཏིག་བྱུང་བས། གསལ་སྣང་གིས་ཚེ་ཕྱི་མ་ཡོད་པར་ངེས་པ་རྙེད་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལྷོ་བལ་དུ་འགྲོ་ བར་རྗེ་ལ་གསོལ་བས་མང་ཡུལ་གྱི་ཁང་དཔོན་དུ་བརྫངས། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་ན་ལེནྡྲར་མཆོད་པ་བྱས།མཁན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཇལ་ཏེ་ མང་ཡུལ་དུ་སྤྱན་དྲངས། གསལ་སྣང་བཙན་པོའི་དྲུང་དུ་འོངས་ནས་མཁན་པོའི་གསུང་དང་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ཞུས། བདུད་བློན་མ་ཞང་ཁྲོན་པ་སྐྱེའི་ཆད་པ་འབྱུང་དོགས་ནས་རྒྱལ་པོས་གསལ་ཡིབ་ཏུ་བཅུག མ་ཞང་ཁྲོན་པ་སྐྱེ་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་བསད་རྗེས། མཁན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་བོ་ངྷི་ས་ཏྭ་སྤྱན་འདྲེན་པའི་ཕོ་ཉར་གསལ་སྣང་བརྫངས་པ་བཞིན་ རིམ་གྱིས་ཕེབས་ཏེ་འོམ་བུ་ཚལ་དུ་མཇལ། དེའི་རྗེས་སློབ་དཔོན་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བསམ་ཡས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ བཞེངས་ཤིང་། སད་མི་མི་བདུན་གྱིས་གཙོས་པའི་བོད་མི་བློ་གསལ་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་པའི་ལས་ལྡན་གྱི་ སྐྱེས་བུ་དུ་མ་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཀུན་གཟིགས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས<<བོད་ཀྱི་ དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་དབྱངས>>ལས་གསུངས་པ་བཞིན་སྦ་གསལ་སྣང་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བོད་དུ་དར་བ་ལ་བཀའ་དྲིན་མཆོག་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན།
མིན་སིཀ།
མིན་སིཀ་(Мінскངམ་Минск)ནི་བྷེ་ལ་རསུ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
རིག་འཛིན་འཇིགས་མེད་གླིང་པའི་སློབ་ཆེན་འཇིགས་མེད་རྣམ་བཞི།
འཇིགས་མེད་རྣམ་བཞི་ནི། རྡོ་གྲུབ་ཆེན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་འོད་ཟེར་དང་། འཇིག་མེད་རྒྱལ་བའི་མྱུ་གུ། དགེ་རྩེ་བླ་མ་འཇིགས་མེད་ངོ་མཚར་རྒྱ་མཚོ། མོན་བླ་འཇིགས་མེད་ཀུན་གྲོལ་རྣམ་རྒྱལ་བཅས་སོ།
ཀོང་པོ་ཆོས་འབྱུང
ང་ཚོས་ཀོང་པོ་ཆོས་འབྱུང་ངེས་པར་དུ་བཙལ་ཐུབ་པར་བྱེད་དགོས། གོ་ཐོས་སུ་ཀོང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་པའི་དཔེ་རྙིང་ཞིག་ཡོད་པ་འདྲ་ཡིན་ནའང་ད་བར་ལག་ཟིན་བྱུང་མི་འདུག་པས་ཚར་སྡུག་འོད་སྟོང་འབར་བའི་ཀོང་པོ་ཨ་སྐྱིད་རྒྱལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་ཙམ་གྱུར་བ་རེད། ཕང་ང་ལ། ཕང་ང་ལ། མཚམ་རེ་རྒན་པོ་ལོ་ཉིས་རྒྱ་གསུམ་རྒྱ་བྱེད་པ་ཞིག་དང་འཕྲད་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ།།
བྷོསུ་ནིཡ་དང་ཧར་ཛེ་གྷོ་ཝི་ན།
བྷོསུ་ནིཡ་དང་ཧར་ཛེ་གྷོ་ཝི་ན་(Bosna i Hercegovina)ནི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ས་ར་ཇི་བོ་རེད།
ཏའརནོཆོ
ཏའརནོཆོ་(Велико Търново)ནི་པུ་ར་ག་རི་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།(1185-1393)
༢༠༡༧ལོ།
༢༠༡༧ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ལྷ་མོ་དབྱངས་ཅན་མ་ལ་བསྟོད་པ།
༄༅། །ཆུ་འཛིན་དཀར་པོ་གློག་ཕྲེང་དྲ་བ་ཅན། །
མཁའ་ཡི་མཛེས་བྱེད་འདྲ་བའི་ཡིད་འཕྲོག་མ། །
དྲི་ཟའི་ན་ཆུང་དབུས་ན་འཇོ་སྒེག་མཁན།
རིང་ནས་བརྩེ་བའི་ལྷ་མོ་ད་ཚུར་བྱོན། །
པདྨའི་བཞིན་ལ་གཡོ་ལྡན་བུང་བའི་མིག །
མཐོན་མཐིང་རལ་པའི་རྩེ་ན་འོད་དཀར་ཅན། །
རོལ་སྒེག་གར་གྱིས་འགྱིང་བའི་དབྱངས་ཅན་མ། །
ད་དུང་བདག་ལ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་སྩོལ། །
རོལ་རྩེད་གར་གྱི་ཉམས་ལྡན་རི་དྭགས་མིག །
མ་ལྟར་བརྩེ་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་གི་ངག །
ངག་དབང་ལྷ་མོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་མཛོད། །
སྟོན་ཟླ་རྒྱས་པའི་དཔལ་ལས་ལྷག་པར་མཛེས། །
ཟབ་ཡངས་རྒྱ་མཚོའི་འཇིང་ལྟར་དཔག་དཀའ་བ། །
དབྱངས་ཅན་ལྷ་མོའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་འདུད། །
ཨོཾ་སྭ་རཱ་སིད་དྷེ་ཧྲཱིཾ་ཧྲ།
ཅེས་སྒྲ་དབྱངས་ལྷ་མོ་སྤྱན་དྲངས་ནས་བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བ་གདབ་པ་ཡུལ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྙན་དངགས་མཁན་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱིས་སྦྱར་བའོ།  །
ས་ར་ཇི་བོ།
Šiprage – (Шипраге ) ནི་བྷོསུ་ནིཡ་དང་ཧར་ཛེ་གྷོ་ཝི་ན་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།.
༢༠༡༦ལོ།
༢༠༡༦ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
མཁན་ཆེན་བོ་ངྷི་ས་ཏྭ།
མཁན་ཆེན་བོ་ངྷི་ས་ཏྭ། རྩོམ་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སུ་རུ་མེ་ཏོག་གིས་བསྒྲིགས།
མཚན་དངོས་ཞི་བ་འཚོ་སྟེ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ཤནྟི་རཀྵི་ཏ་ཞེས་ཟེར། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡི་ཆ་མང་པོར་དགུང་ལོ་དགུ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་བར་དུ་བཞུགས་པ། རྒྱལ་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་སྐབས་ལོ་ཙྰ་བ་ལི་ཐེ་སི་ལ་མདོ་སྡེ་སྤང་ སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་སོགས་བསྐུར་གནང་མཛད། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་བྱོན་པ་དང་། མཁན་ཆེན་དེ་སྐུ་ཚེ་ཧ་ཅང་རིང་པོར་བཞུགས་པའི་དབང་གིས་སྐུ་ཚེ་སྟོད་དང་།བར། སྨད་སོགས་གསུམ་གྱི་སློབ་མ་མང་པོ་ཡོད་ཅེས་བཤད་སྲོལ་འདུག ཇོ་ནང་ཏྰ་ར་ནྰ་ཐས་མཛད་པའི<<རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་>>ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ དགུ་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྱོན་པའི་ཨྰ་ཙྰརྱ་བོ་ངྷི་ས་ཏྭ་ནི། རྒྱལ་པོ་གོ་པྰ་ལ་ནས་རྒྱལ་པོ་ངྷརྨ་པྰ་ལའི་བར་དུ་ངེས་པར་བཞུགས་པར་མངོན་ལ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་ཆེ་བར་བྱས་པ་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དགུ་ མཁན་པོ་འདིའི་སྐུ་ཚེའི་རིང་ལ་འདས་ཟེར་བར་སྣང་བས་དེ་ལྟར་ན་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཞབས་ཟིན་པ་ཙམ་དུ་བྱེད་དགོས་ཏེ་ཇི་བཞིན་ཡིན་པར་ དཀའ་འོ།།ཞེས་གསལ་བར་དེ་རང་གཞིར་བཟུང་ན། རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གོ་པྰ་ལས་སྲིད་དབང་བཟུང་བའིདུས་ནི་ནི་སྤྱི་ ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི༦༨༥---༧༢༠བར་ཡིན་ཅིང་། དེ་ནས་རྩིས་པའི་རྒྱལ་རབས་བཞི་པ་རྒྱལ་པོ་ངྷ་རྨ་པྰ་ལས་སྲིད་དབང་བཟུང་བའི་དུས་ ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་མཇུག༧༩༠---༨༥༣བར་ཡིན་ཅིང་། དེའི་བར་ལོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་ཡོད་པས་སྐུ་ཚེ་རིང་པོ་བཞུགས་ངེས་ཅན་རེད། མུ་འགོད།
ཁུརོ་ཤི་ཡ།
ཁུརོ་ཤི་ཡ་(Republika Hrvatska)ནི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཛག་རེབ་རེད།
རྭ་སྒྲེང་ཁུ་བྱུག་མཆོད་པའི་དུས་ཆེན་
རྭ་སྒྲེང་ཁུ་བྱུག་མཆོད་པ་ནི་བོད་ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་གཅིག་ནས་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་བར་ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་མཆོད་དང་སྟབས་གཅིག་ཏུ་ཁེལ་ཡོད་ལ། ལྷ་ས་འཕན་པོ་རྫོང་གི་བཀའ་གདམས་པའི་དགོན་པ་གྲགས་ཆེན་བྱང་རྭ་སྒྲེང་དགེ་འཕེལ་གླིང་དུ་ལོ་རེ་བཞིན་སྤེལ་བའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཡིན། རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ་ནི་བོད་ཁམས་ནས་བཤད་ན་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་རིང་བའི་དགོན་རྙིང་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་རེད། རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་དུས་སུ་ཁོང་གི་ཡོངས་འཛིན་དམ་པ་ཁྲི་ཆེན་ངག་དབང་མཆོད་ལྡན་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་རྭ་སྒྲེང་དགོན་གྱི་མཁན་ས་འཛིན་སྐྱོང་གི་བདག་ཐོབ་གནང་བ་ནས་བཟུང་ཁྲི་ཆེན་ངག་དབང་མཆོད་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་སྤྲུལ་རྣམས་ལ་རྭ་སྒྲེང་སྐུ་ཕྲེང་ཞེས་འབོད་པ་རེད། འབྲེལ་ཡོད་མཁན་པས་བཤད་པ་ལྟར་ན། “རྭ་སྒྲེང”ཞེས་པ་ནི་མཁའ་འགྲོའི་བརྡ་སྐད་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་རྭ་ནི་ཉོན་མོངས་རྡུལ་དང་བྲལ་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡིན་པའི་དོན་དང་། སྒྲེང་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་བསྟན་སྲིད་པའི་མཐར་ཐུག་བར་མི་ནུབ་པར་སྒྲེང་བར་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་ཟེར། མཁའ་འགྲོའི་ལུང་བསྟན་ལྟར་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་དངོས་སློབ་འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་རབ་བྱུང་དང་བོའི་མེ་བྱ་སྤྱི་ལོ1057ལོར་བཀའ་གདམས་བསྟན་པའི་ཆུ་མགོ་བྱང་རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ་ཐོག་མར་ཕྱག་བཏབ་པ་ནས་བཟུང་། དགོན་དེར་ལོ་གཅིག་ནང་བྱ་ཟླ་མཆོད་པ་དང་ཁུ་བྱུག་མཆོད་པ། མེ་ཏོག་མཆོད་པ། ཉ་དྲུག་མཆོད་པ་བཅས་བཀའ་གདམས་མཆོད་པ་དུས་བཞི་སྤེལ་བའི་དཔེ་ཡོད། དེའི་ནང་ནས་ཁུ་བྱུག་མཆོད་པ་ནི་ཡུལ་ཕྱོགས་གཞན་དུའང་མཚན་སྙན་ཅུང་ཟད་ཁྱབ་ཡོད་པས། ད་ལྟ་ཡང་རྒྱུན་སྲོལ་དེ་མ་ཉམས་པར་སྐྱོང་བཞིན་མཆིས་ལ། ས་ཟླའི་དུས་མཆོད་དང་མཉམ་དུ་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་རྣམས་རྭ་སྒྲེང་དགོན་དུ་ཁུ་བྱུག་མཆོད་པར་མཇལ་བར་འགྲོ་བའི་སྲོལ་ཡོད་དེ། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུང་དང་རྒྱ་གླིང་གི་སྒྲ་དབྱངས་ཁྲོད་གོས་སྐུ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཡོད་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་དགོན་པའི་ཡང་སྟེང་ནས་བཤམས་པར་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་མཇལ་ལ། གོས་སྐུ་ཆེ་བའི་མཐོ་ཚད་སྤྱི་ཁྲེ་བཅུ་དྲུག་དང་ཞེང་ཚད་སྤྱི་ཁྲེ་ཉི་ཤུ་ཡོད་ཅིང་། རྟེན་གཙོ་རྒྱལ་བ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པར་བླ་མ་ཡིན་དམ་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་དང་ཆོས་སྐྱོང་བསྟན་སྲུང་དག་གིས་བསྐོར་བ་དང་། གོས་སྐུ་ཆུང་བ་བཤམས་པ་ལ་རྟེན་གཙོ་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་མཐའ་འཁོར་དུ་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བཞེངས་ཡོད། མཛད་སྒོ་ཐོག་མར་ཕྱེ་དུས་རྗེ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་དབུ་དྲངས་ནས་གོས་སྐུར་ལྷ་རྫས་ནང་མཛོད་ཆེན་མོ་རེ་བསྒྲོན་ཏེ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་བ་དང་། དགོན་པའི་གཡས་གཡོན་རི་མགོ་ནས་ལྷ་བསང་གི་དུད་སྤྲིན་འཁྲིགས་པ། དད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གོས་སྐུའི་ཞལ་མཇལ་ཞུ་བ་དང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ། དགོན་པའི་གླིང་ནས་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་གར་དགུའི་ཉམས་འགྱུར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས་གར་འཆམ་ཉིན་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མོ་སྨོན་ལམ་ཚོགས་པ་སོགས་རྭ་སྒྲེང་ཁུ་བྱུག་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་གྲ་རྒྱས་གྱ་ནོམ་པ་ཞིག་གནང་བ་ཡིན། རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ་དང་རྭ་སྒྲེང་གནས་རིའི་ལྷ་ཤིང་ཤུག་པའི་དྲི་བསུང་རྣམ་པར་འཐུལ་ཞིང་ཤུག་གསེབ་ཀྱི་འཇོལ་མོ་དང་ཁུ་བྱུག་གི་གསུང་དབྱངས་སྙན་མོ་དགོན་པའི་དུང་དང་རྒྱ་གླིང་གི་སྒྲ་དབྱངས་དང་བསྡེབས་ནས་ལྷང་ལྷང་གྲགས་པ་དེ་ཁུ་བྱུག་མཆོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྣ་དབང་འཕྲོག་བྱེད་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ད་དུང་དྭངས་བསིལ་གཙང་ཞིམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཆུ་མིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཞུར་བ་དང་ཕུ་མདའ་ནགས་ཚལ་སྟུག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མ་ཟད། དབྱར་བསིལ་དགུན་དྲོ་བསམ་གཏན་འཕེལ་བའི་དབེན་གནས་ཉམས་དགའ་བ་ཡིན་པས་དབྱར་ཟླ་བཞི་བའི་ནང་དགོན་དེའི་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཀུན་ན་ལྷ་བྱ་ཁུ་བྱུག་གི་གསུང་སྙན་བར་མེད་དུ་འཁྲོལ་བ་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་མངོན་སུམ་རྣ་ཡིས་ཐོས་ཐུབ་པས་རྭ་སྒྲེང་ཁུ་བྱུག་མཆོད་པ་ཞེས་ཐོགས་པ་ཡང་མིང་དོན་དང་མཐུན་ནོ།།
བོད་ཡིག་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བ།
ངག་དབང་བསོད་ནམས།
ཛག་རེབ།
ཛག་རེབ་་(Zágráb)ནི་ཁུརོ་ཤི་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
དེའུ་དམར་དགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས།
'དེའུ་དམར་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས།
- བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས།
དེའུ་དམར་དགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ནི། འཁྲུངས་ཡུལ་ཆབ་མདོ་ཀྲོན་ཆུས་གོ་འཇོ་རྫོང་ཡིན་ཅིང་། ཡབ་ཀྱི་མཚན་ལ་རྡོ་རྗེ་བཀྲ་ཤིས་དང་། ཡུམ་ལྷ་དགའ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་སྦྲུལ་(སྤྱི་ལོ་1725)ལོར་འཁྲུངས། རུས་ནི་བི་བྱི་ཡིན་པར་གྲགས།
དེའུ་དམར་ཞེས་པ་ནི་འཁྲུངས་ཡུལ་གོ་འཇོའི་གསེར་དགའ་ཞེས་པའི་གྲོང་ཚོའི་འགྲམ་ལ་རི་དེའུ་དམར་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་ཉེ་ལོགས་སུ་མཚམས་ཁང་བརྒྱབ་ནས་བཞུགས་པས་མཚན་དེ་ལྟར་བྱུང་། རྗེས་སུ་སྨིན་གླིང་གཏེར་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་སྲས་ས་ཁུལ་དེར་ཕེབས་ནས་དེའུ་དམར་བཞུགས་ས་མཁོ་ཁྱིམ་དགོན་པ་ཞེས་སུ་མིང་བཏགས་པར་མཛད། དེའུ་དམར་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཆུང་དུས་འཇོ་མདའ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་རྫི་དཀར་དགོན་པར་ཆོས་ཞུགས་གནང་སྟེ་སྔ་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཀརྨ་བསྟན་འཕེལ་ཞེས་པ་དང་། ཀུན་དགའ་བསྟན་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་དང་། ལྷག་པར་གསོ་དཔྱད་དང་སྐར་རྕིས་གཉིས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐའ་འཁྱོལ་བ་གནང་།
དེའི་རིང་དེའུ་དམར་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ནས་སྐུ་ངལ་དང་བར་ཆད་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་སྐུ་ཚེ་གཅིག་རིང་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་། ལྷག་པར་སྨན་རིག་ཐད་ལ་བརྕོན་ཞིབ་གནང་བའི་མཛད་རྗེས་དང་གྲུབ་འབྲས་ནི་དུས་ཕྱིས་སུས་ཀྱང་འགྲན་དུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན་ད་ལྟ་ཡོད་པའི་གསུང་རྩོམ་སྐོར་གྱི་དཀར་ཆག་《ཀ་ལྱེ་མི་ཏྲ་ཤཱ་ས་ཏིའི་རེག་ཟིག་དྲན་པ་གསོ་བ་གསོ་རིག་གི་ཡིག་ཐོ་གསལ་བྱེད་མལླིཀའི་རྒྱུན་ཐག》ཅེས་པར་ཁྱོན་བསྡོམས་ལེ་ཚན་དྲུག་ཅུ་རེ་གསུམ་ཡོད། དེའི་ནང་སྨན་རྫས་སྐོར་ལ་དཀར་ཆག་ཅ་པ་ལ་《རོ་དྲུག་སྨན་གྱི་སྡེབ་སྦྱོར་གསལ་བར་འགྲེམས་པ་དྲང་སྲོང་ཞལ་ལུང་བ་ཀུ་ལའི་འདབ་ཕྲེང་》ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དཀར་ཆག་ཆ་པ་ལ་《བདུད་རྕི་སྨན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ངོ་བོ་ནུས་མིང་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དྲི་མེད་ཤེལ་ཕྲེང་》། དཀར་ཆག་ཇ་པ་ལ་《བདུད་ནད་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོ་རྩི་སྨན་གྱི་ནུས་པ་རྐྱང་བཤད་གསལ་སྟོན་དྲི་མེད་ཤེལ་གོང་》། དཀར་ཆག་ཉ་པ་ལ་《ཞུ་རྗེས་གསུམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད་གསལ་སྟོན་མེ་ལོང་》། དཀར་ཆག་ཏ་པ་ལ་《སྨན་གྱི་རོ་ནུས་ཞུ་རྗེས་སྦྱར་ཐབས་ཀྱི་རྡེལ་འགྲེམས་རྒྱུད་དགོངས་གསལ་སྟོན་》དང་། དེའི་《ཤོག་བཀྲ་རེ་མིག་གསལ་སྣང་》། དཀར་ཆག་ཚ་པ་ལ་《ལག་ལེན་གཅེས་བསྡུས་སྨན་ཀུན་བཅུད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཀུན་གསལ་སྣང་མཛོད་》། དཀར་ཆག་ཛ་པ་ལ་《རོ་སྡེབ་སྦྱོར་བ་ཕན་ཡོན་དང་སྦྲགས་མར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དོན་ཚང་ཚིག་བསྡུས》། དཀར་ཆག་ལྦི་པ་ལ་《སྣ་ཚོགས་ཉེར་ལྔ་བརྒྱ་རྕ་འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་ཤེལ་དཀར་ཕྲེང་བ་བྱ་བ་མཁས་མང་ཡོངས་ཀྱི་མགུལ་རྒྱན》། དཀར་ཆག་ཡི་པ་ལ་《གསོ་བ་རིག་པའི་ཆོས་འབྱུང་རྣམ་ཐར་རྒྱ་མཚོའི་རྦ་རླབས་དྲང་སྲོང་དགྱེས་པའི་འཛུམ་ཕྲེང་》ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེ་ལ་གཏིང་ཟབ་པའི་བསྟན་བཅོས་མང་དག་ཅིག་བརྩམས་པར་མཛད་འདུག
གོང་གསལ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་སྨན་རྫས་རིག་པའི་སྐོར་ལ་《དྲི་མེད་ཤེལ་ཕྲེང་》འདི་ཉིད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྔོ་འབུམ་སྐད་གྲགས་ཅན་དེ་ཡིན་པར་ཀུན་གྱིས་ཁས་བླང་དོན་ཐོག་ཏུ་གསལ་པ་ལ་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ན།
གཅིག་སྐྱེ་དངོས་དང་། སྲོག་ཆགས། གཏེར་རྡོའི་སྨན་མཐའ་དག་གི་རོ་ནུས་དང་རང་བཞིན། མངོན་བརྗོད། འཁྲུངས་དཔེ་སོགས་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བཀོད་ཡོད་པ་དང་།
གཉིས་གོང་གསལ་སྨན་རིགས་རྣམས་ནས་ཁག་གཅིག་ལ་སྔ་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོའི་བཞེད་པ་མི་འདྲ་བས་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་མེད་པར་སྔར་ཕན་ཡུན་ནན། རྒྱ་གར། ལྷ་ས། གནམ་མཚོ་སོགས་ལ་ཕེབས་དུས་ཁོང་རང་ངོ་མས་འདྲི་བརྕད་དང་། བརྟག་དཔྱད་གནང་བ་རྣམས་ལུང་རིགས་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ཚད་ཐུབ་ཀྱི་ཁུངས་དང་བཅས་པས་གསལ་བཤད་གནང་བ།
གསུམ་སྨན་རྫས་རྣམས་སྡེ་ཚན་བཅུ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་བྱེ་བྲག་ནང་གསེས་ལ་རྩ་བའི་སྨན་རིགས་རྣམ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་དོན་དྲུག་དང་། ནང་ཚན་རིགས་དབྱེའི་རྣམ་གྲངས་ཉིས་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་གོ་བཞི་ཡོད་པས་སྔོ་འབུམ་ནང་གི་རྒྱས་ཤོས་ཤིག་ཡིན།
བཞི་《དྲི་མེད་ཤེལ་ཕྲེང་》ནང་འཁོད་པའི་སྨན་གྱི་ངོས་འཛིན་དང་རྒྱས་བཤད་འཁྲུངས་དཔེ་སོགས་ལ་བོད་ལྗོངས་ཙམ་མ་ཟད། མཚོ་སྔོན་དང་། ཀན་སུའུ། སི་ཁྲོན། ཡུན་ནན། ནང་སོག་བཅས་ཀྱི་སྨན་པ་ཚོས་གཞི་འཛིན་ས་དང་། ཚད་ལྡན་སྔོ་འབུམ་འབའ་ཞིག་ལ་བརྩིས་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ།
ལྔ་《དྲི་མེད་ཤེལ་ཕྲེང་》འདི་བཞིན་སང་རྗེས་སུ་ཤིང་པར་བརྐོས་པ་དང་། ཡང་ན་སྨན་ངོ་རྐྱང་པའི་འདྲ་ཡིག་རི་མོར་བྲིས་ནས་སློབ་ཁྲིད་དང་། ངོས་འཛིན་བྱེད་བདེ་ཡོང་ཕྱིར་དཔེ་དེབ་པར་དུ་བརྐོས་པ་སོགས་ནས་དེང་སྐབས་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་ཁུལ་གྱི་ཞཱ་ཧོའོ་རྫོང་བོད་ལུགས་སྨན་ཁང་གིས་ཆེད་མངགས་ལྕགས་པར་དུ་བརྐོས་པའང་ཡོད།
དེ་མིན་ད་དུང་དེའུ་དམར་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《བཤལ་སྐྱུགས་ཀྱི་ལག་ལེན་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་》དང་། 《བཅུད་ལེན་རྒྱས་བཤད་ཟག་མེད་བདེ་སྟེར།》 《གཏར་གའི་གདམས་པ་ཉེས་འཁྲུགས་དྲུངས་འབྱིན།》 《མེ་བཙའི་གདམས་པ་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་།》 《ལུས་གནད་དང་བྱང་ཁོག་ཡུལ་ཐིག》སོགས་ཡོང་པའི་སྐོར་《མཁྱེན་བརྩེའི་བཀའ་འབུམ་》དཀར་ཆག་ཐ་པའི་ནང་དུ་གསལ་བ་བཅས།
མདོར་ན་དེའུ་དམར་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ནི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ནང་ཚན་སྨན་རྫས་རིག་པའི་སྐོར་ལ་མངའ་བརྙེས་ཤིང་། བྱང་ཆུབ་པ་འདི་འདྲ་ད་ཕན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་མཐོང་དཀོན་པ་ལྟ་བུ་དང་། མེས་རྒྱལ་གྱི་ཀྲུང་དབྱི་སྨན་རྫས་མཁས་ཆེན་ལི་ཧྲི་ཀྲིང་གི་《སྤན་ཚའོ་ཀང་རྨུའུ་》ཞེས་པ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་རྒྱ་རིགས་མཁས་དབང་ཚོས་གདེང་འཇོག་གནང་མཁན་དངོས་སུ་བྱུང་བ་བཅས། རྗེ་འདིའི་མཁྱེན་རབ་དང་། དགོངས་པའི་རྩལ་ནི་སྤྱིར་བཏང་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་དང་། ཤུལ་བཞག་གསུང་རྩོམ་རྣམས་ནི་དེང་དུས་བལྟས་ཀྱང་ཡིད་དབང་མེད་དུ་འཕྲོག་ནུས་པའི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་ཅན་ཡོད་པས་དམ་པ་དེའི་གསུང་གི་བདུད་རྩིའི་དགའ་སྟོན་ཟད་མེད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་སྐབས་མཛད་རྗེས་བཟང་པོ་རྣམས་ཡིད་ལ་བཅང་བཞིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་དགོས་པ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བར་གདའ་འོ།། །།
- འདི་ནི་མཁས་དབང་བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དཔེ་དེབ་《གངས་ལྗོངས་གསོ་རིག་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》ནས་ཟུར་འདོན་ཞུས།