cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ་
སྒྲུབ་པའི་ཤིང་རྟ་བ་ཆེན་པོ་ཡབ་རྗེ་བླ་མ་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ལ་《འདུལ་བའི་བསླབ་བྱ་བསྟན་པའི་མཛེས་རྒྱན》དང་།《བྱང་སེམས་བསླབ་བྱ་རྒྱལ་སྲས་མཛེས་རྒྱན༽》《སྔགས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་རིག་འཛིན་མཛེས་རྒྱན》《ཨ་མདོར་བསྟན་པ་དར་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས》《ཕྱག་ཆེན་ཁྲིད་ཡིག》《ལམ་རིམ་གསོལ་འདེབས》《བློ་སྦྱོང་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ》《ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག་གི་ཁྲིད༽》《སྔགས་བཀླགས་ཐབས》བཅས་ཆོས་ཚན་ལྔ་བཅུ་ང་བདུན་དུ་བཞུགས།
རིག་པ་གསུམ།
སྔོན་གྱི་གནས་རིག་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་རིག་པ། ཟག་པ་ཟད་པ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཚོ་ཊཱིཀ་ལས་གསུངས། སྔོན་གྱི་མཐའ་རིག་པ། ཕྱི་མའི་མཐའ་རིག་པ། ཟག་པ་ཟད་པ་རིག་པ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།༽ལས་བཏུས།
རིན་སྤུངས་སྲིད་སྐྱོང་དུས་རབས
རིན་སྤུངས་པའི་སྡེ་པ་ནི་སྣེ་གདོང་གོང་མིའི་ཞབས་འབྲིང་ནམ་མར་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། རིན་སྤུངས་པ་ནོར་བཟང་གི་སྲིང་མོ་ཞིག་སྣེ་གདོང་གོང་མ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བདག་མོར་བཞེས་ཏེ། ཁོང་གཉིས་ལ་སྲས་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་དང་ཀུན་དགའ་ལེགས་པ་གཉིས་འཁྲུངས། རྗེས་སུའང་སྣེ་གདོང་པ་དང་རིན་སྤུངས་པའི་དབར་གཉེན་འབྲེལ་ཐེངས་ཁ་ཤས་བྱུང་པར་བརྟེན། སྣེ་གདོང་གི་སྲིད་དབང་ནང་རིན་སྤུངས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་སླེབས་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྣེ་གདོང་གི་གདན་ས་པ་དགུང་ན་ཕྲ་བའི་སྐབས། སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་སོགས་ཀྱིས་དཔོན་ཚབ་དང༌།ཐེལ་གཏོང་བྱས་པ་སོགས་ཀྱིས་དབུས་ཁུལ་དུ་རིན་སྤུངས་པའི་དབང་ཤུགས་གང་ཆེ་སླེབས། རིམ་གྱིས་རིན་སྤུངས་ནོར་བུ་བཟང་པོ་ལ་སྲས་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་སྲས་བཞི་པ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེས་ཡར་ཀླུང་མཁར་ཐོག་གི་རྫོང་བཟུང་ཞིང༌།  མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེས་ཕོ་བྲང་སྣེ་གདོང་རྩེའི་དཔོན་ཚབ་དང་ཐེལ་གཏོང་ཡང་མཛད།  དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རིན་སྤུངས་པའི་དབང་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་ངོ༌།། ཕྱི་ལོ་1510ལོར་རིན་སྤུངས་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་གྲོངས། རིན་སྤུངས་པ་ནོར་བཟང་གི་ཚ་བོ་གཉིས་ལས་ཆུང་བ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེས་རྫོང་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀ་བླངས་ཤིང༌།  སྤྱི་ལོ་1480 ལོར་ཡར་ཀླུང་མཐིལ་དུ་རྟ་དམག་གཏོས་ཆེ་བ་དྲངས་ནས་གཞིས་ཀ་བྲག་དཀར་བ་དང༌།  ཆུ་ཤུར་ལྷུན་པོ་རྩེ་རྫོང་སོགས་སྣེ་གདོང་པའི་ལག་ནས་འཕྲོགས།  པོ་ཏཱ་ལ་སོགས་བདག་གིར་བླངས་ཏེ་བོད་ཡོངས་རྫོགས་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར། རིན་སྤུངས་པ་མི་རྒྱུད་རིམ་པས་སྤྱི་ལོ་ 1480ནས་1566 བར་སྲིད་དབང་བསྒྱུར། རིན་སྤུངས་པའི་སྲིད་དབང་ཉམས་ཚུལ་ནི།    རིན་སྤུངས་པ་རང་གི་ཞབས་འབྲིང་དུ་གཏོགས་པ་ཞིང་ཤག་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེས་རིན་སྤུངས་པར་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱས་པས་དགྲ་འཐབ་མང་པོ་བྱས།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མཐར་རིན་སྤུངས་པའི་མངའ་ཐང་རྣམས་རིམ་པས་སྣུམ་ཟད་ཀྱི་མར་མེ་བཞིན་གྱུར་ཏོ།།
རིག་པའི་གནས།
རིག་གནས་ཆེ་བ་ལྔ་དང་ཆུང་བ་ལྔ་སྟེ། སྔ་རབས་དང་དེང་རབས་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་བཅུ་པོ་དེའི་ནང་དུ་མ་འདུས་པའི་རིག་གནས་གཏན་ནས་མེད།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཁམས་འཛུམ་གྲོལ།
ཁམས་འཛུམ་གྲོལ་ལམ་ཟླ་བ་བཟང་པོ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༨༦ལོའི་ཟླ་༡༢པའི་ཚེས་༡་ཉིན་གངས་ལྗོངས་ཁམས་སྟོད་མི་ཡི་ཆོལ་ཁ་སྒོམ་སྡེ་ནང་ཆེན་འབྲོང་པ་ཀ་གཞུང་སེར་རྩ་ཚང་དུ་ལང་ཚོའི་སྨྱུ་གུ་འབུས། ཆུང་དུས་ནས་རྒན་ཀརྨ་འོད་གསལ་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལ་སྦྱང་ཤིང་། ཀ་གཞུང་ཡུལ་ཤོག་གི་སློབ་ཆུང་འགྲིམས།   དེ་ནས་ཕྱོགས་མེད་ཀྱི་མཁས་དབང་དུ་མའི་མདུན་ ནས་སུམ་རྟག་དང་། སྙན་ངག་སོགས་རིག་གནས་ལ་སྦྱང་པས།    མི་རིང་བར་སྦྱང་འབྲས་མི་དམན་པ་ཐོན།  ༢༠༠༥ལོ་ནས་བཟུང་སྦྱང་རྩོམ་དང་།  སྙན་རྩོམ་བྲིས་ཏེ་རྩོམ་པའི་ལས་ལ་ གཞོལ་ནས།ད་བར་སྙན་རྩོམ་དང་། འབོལ་རྩོམ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་བྲིས་ཏེ། དྲ་ཐོག་དང་། དུས་དེབ་སོགས་སུ་སྤེལ་བས་ཀློག་མཁན་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བསུ་མི་དམན་པ་ཐོབ། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩ ལོར་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་སྙན་རྩོམ༼གངས་འདབས་ཀྱི་རོལ་དབྱངས༽ཞེས་པ་སྤར་སྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོར་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་འབོལ་རྩོམ༼བསམ་གཞིགས༽ཅེས་པ་སྤར་དུ་ སྐྲུན་ཤིང་། ༢༠༡༡ལོར་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་སྙན་རྩོམ་དང་།  འབོལ་རྩོལ།  ལོ་རྒྱུས་བཅས་དེབ་ཕྲེང་བཞི་སྒྲིག་སྟེ་ཟླ་དཔེ་ཚོགས་ཞེས་པའི་དཔེ་ཚོགས་སུ་སྤར་དུ་བཏབ།   ད་ལྟ་ཁོས་ ༼བློ་འབྱེད༽ཅེས་པའི་དུས་དེབ་ཅིག་སྐྲུན་བཞིན་པ་དང་།  ཚགས་པར་གང་མང་འདོན་སྤེལ་བྱེད་བཞིན་པ་སོགས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་ལ་རང་ནུས་གང་ཡོད་ཀྱིས་སྲི་ཞུ་སྒྲུབ་ བཞིན་པ་ལགས་སོ། །
རིག་པའི་གནས་བཅོ་བརྒྱད།
གོང་གི་རིག་གནས་བཅོ་བརྒྱད་ཞེས་པར་གཟིགས།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྲིབ་ཁྲི་བཙན་པོ།
སྲིབ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཁ་བཏགས་སྐྱ་ཆེན་
ཁ་བཏགས་སྐྱ་ཆེན།
ཁ་བཏགས་ནང་མཛོད་ལས་ཐུང་ཞིང༌། སྣེ་མོའི་ཁ་འཛར་རིམ་པ་གཅིག་ལས་མེད་པ་དེ་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཨ་ཤེ་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སྨུག་རྡུལ་
སྨུག་རྡུལ་(རྒྱ་སྐད: 霧霾) ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། དུ་རིལ།  ཚྭ་རིལ་སོགས་སྐམ་པོ་མང་པོ་མཁའ་རླུང་ཁྲོད་འཕྱོ་ནས་མིག་གིས་མཐོང་བའི་བར་ཐག་དེ་སྟོང་སྨི༡༠ལས་ཐུང་བའི་མཁའ་རླུང་རབ་རིབ་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་རེད།  སྨུག་རྡུལ་གྱི་གནམ་གཤིས་བསྟན་སྐབས།  ཕྱིར་ཉུང་ཙམ་སྐྱོད་དགོས་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་དབུགས་ལམ་གྱི་ནད་གཞི་ཡོད་པའི་མི་ཕྱིར་ཉུང་ཙམ་བསྐྱོད་དགོས།  ཕྱིར་སྐྱོད་ན།  ཁ་རས་རྒྱག་དགོས།  གྲོང་མི་ཁྱིམ་དུ་སྡོད་སྐབས་སྒེའུ་ཁུང་ཉུང་ཙམ་ཕྱེ་ནས་སྨུག་རྡུལ་དང་ཐལ་རྡུལ་སོགས་ཁང་པའི་ནང་མི་འཛུལ་བ་བྱེད་དགོས།  སྨུག་རྡུལ་འཁྲིགས་མང་བའི་སྐབས་སུ་ལམ་ངོས་ཡག་པོ་མཐོང་མི་ཐུབ་པས།  ཁ་ལོ་བས་རླངས་འཁོར་གཏོང་སྐབས་ངེས་པར་དུ་ཡིད་གཟབ་དང་འགྲིམ་འགྲུལ་བདེ་འཇགས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས།  འབྲེལ་ཡོད་བཟོ་གཏེར་ཁེ་ལས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་འབྲེལ་ཡོད་གཏན་འབེབས་ལ་སྲུང་བརྩི་ཞུས་ནས་སྦགས་བཙོག་དངོས་པོ་འབུད་ཚད་ཉུང་དུ་གཏོང་དགོས།  སྨུག་རྡུལ་གྱི་ཉེན་བརྡ་དེ།  སེར་པོ་དང་ལི་ཝང་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ཡོད།
ཉེན་བརྡ་སེར་པོ།
ཚད་གཞི། ཆུ་ཚོད་༡༢ནང་མིག་གིས་མཐོང་བའི་བར་ཐག་སྨི་༣༠༠༠ལས་ཐུང་བའི་སྨུག་རྡུལ་ལམ་ཡང་ན་མིག་གིས་མཐོང་བའི་བར་ཐག་སྨི་༣༠༠༠ལས་ཐུང་བའི་སྨུག་རྡུལ་གནམ་གཤིས་བསྟན་པ་དང་མུ་མཐུད་བསྟན་པ།
སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐབས།
༼ ༡ ༽ ཁ་ལོ་བས་རླངས་འཁོར་སོགས་གཏོང་སྐབས་ཡིད་གཟབ་བྱས་ནས་གཏོང་དགོས།
༼ ༢ ༽ མཁའ་རླུང་གི་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་ཞན་པའི་སྐབས་སུ་འགོག་སྲུང་བྱེད་ཐབས་འོས་འཚམ་སྤྱོད་དགོས།
༼ ༣ ༽ དབུགས་ལམ་གྱི་ནད་གཞི་ཡོད་མཁན་ཕྱིར་ཉུང་ཙམ་སྐྱོད་པ་དང་ཕྱིར་སྐྱོད་སྐབས་ཁ་རས་རྒྱག་དགོས།
ཉེན་བརྡ་ལི་ཝང་།
ཚད་གཞི། ཆུ་ཚོད་དྲུག་ནང་མིག་གིས་མཐོང་བའི་བར་ཐག་སྨི་༢༠༠༠ལས་ཐུ་ང་བའི་སྨུག་རྡུལ་ལམ་ཡང་ན་མིག་གིས་མཐོང་ཚད་སྨི་༢༠༠༠ལས་ཐུང་བའི་སྨྱུག་རྡུལ་ཐོན་པ་དང་མུ་མཐུད་ཐོན་པ།
སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐབས།
༼ ༡ ༽ གནམ་ཐང་དང་། མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ།  གྲུ་ཁ་སོགས་ཚན་པས་འགྲིམ་འགྲུལ་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་བདེ་འཇགས་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས།
༼ ༣ ༽ མཁའ་རླུང་སྤུས་ཚད་ཞན་པའི་སྐབས་སུ་ལས་དོན་མི་སྣས་འགོག་སྲུང་བྱེད་ཐབས་འཚམ་པོ་སྤྱོད་དགོས།
༼ ༤ ༽ ཕྱིར་ཉུང་ཙམ་བསྐྱོད་པ་དང་དབུགས་ལམ་གྱི་ནད་གཞི་ཕོག་མཁན་ཕྱིར་སྐྱོད་རྒྱུ་མེད་ལ། ཕྱིར་སྐྱོད་ན་ཁ་རས་རྒྱག་དགོས།
ཨ་དམ།
ཨ་དམ་ནི་གསུང་རབ་ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད།
ཁ་སྟོན་ཅིག་
ཁ་སྟོན་ཅིག
གྲངས་ཁ་སྤྲོད་ཅིག(ཙ)
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ནི་ནང་བསྟན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དང་ ཁོངས་གཏོགས་དམིགས་བསལ་རང་བཞིན་གྱི་བོད་དང་ ཧེ་མ་ལ་ཡའི་གྱི་བལ་ཡུལ་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་དང་ འབྲུག་ཡུལ་དེ་མིན་རྒྱ་གར་དང་ ཨ་རུ་ནཱ་ཅལ་མངའ་སྡེ།ལ་ཏགས་འབྲས་ལྗོངས་བཅས་སུ་ཡོད།
ལོ་རྒྱུས།
དང་པོ། སྟོན་པ་ཤ
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
ཟིན་ཐོའམ་དཔྱད་གཞི།
ཁ་བཏགས་འདོམ་གསུམ་མ་
ཁ་བཏགས་འདོམ་གསུམ་མ།
དེ་སྔ་ཆིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ནང་ས་ནས་ཐོན་པའི་ཁ་བཏགས་ནང་མཛོད་འདོམ་པ་གསུམ་གྱི་རིང་ཚད་ཡོད་པ་དེ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་ཐག་བྱུང་ཡང་དོན་གང་ཕིགས་བྱེད་པ་
ཁ་ཐག་བྱུང་ཡང་དོན་གང་ཕིགས་བྱེང་པ།
ཁྲིམས་སར་སྐད་ཆ་བཤད་ཁག་ཙམ་བྱུང་ཡང་གནད་དོན་གཙོ་གནས་མ་ཤོར་བ་བྱེད་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་བསྟན་པ་
ཁ་བསྟན་པ།
ཁ་བསྣོན་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་མཐུན་སྡེབས་སློང༌
ཁ་མཐུན་སྡེབས་སློང་།
མི་ཁ་ཤས་ཁ་མཐུན་བྱས་ནས་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་རང་འདོད་ལྟར་སློང་མོ་ལ་འགྲོ་བ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་དུམ་པ་
ཁ་དུམ་པ།
ཁ་འཆམ་ཞིང་འདུས་པ། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
༡༩༢༡ལོ།
༡༩༢༡ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཡ་ཝེ།
ཡ་ཝེ་༼יהוה༽
ཁ་དོག་
ཁ་དོག
མདོག་ཏུ་བསྟན་རུང་བ་ཁ་དོག་གི་མཚན་ཉིད། དེའི་དབྱེ་བར་རྩ་བའི་ཁ་དོག་དང༌། ཡན་ལག་གི་ཁ་དོག་རིགས་གཉིས་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་དོག་སྐོར་གླེང་བ།
བོད་ཀྱི་ཁ་དོག་གི་ལྟ་བ་སྐོར་གླེང་བ་རིག་པྲ་འཕྲུལ་གྱི་མེ་ལོང་།
རྩོམ་པ་པོ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན། རྩོམ་སྒྲིག་པ་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེ། དུས་ཚོད2008-4-9 10:43:23 ཡོང་ཁུངས་མཚོ་སྔོན་པོ་དྲ་བ།
ཁ་དལ་སྤྱོད་དལ་
ཁ་དལ་སྤྱོད་དལ།
ཁ་དལ་པོས་ཉི་མ་གང་འཁྱོལ་གྱི་གླུ་གཞས་གཏོང་བ་དང༌། ལས་ཀ་མེད་པར་རང་གི་ཁང་པའི་ནང་མི་མང་པོ་ཚོགས་ནས་རྩེད་མོ་རྩེ་བ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་དོག་ཉི་ཤུ་
ཁ་དོག་ཉི་ཤུ།
རྩ་བའི་ཁ་དོག༡དཀར། ༢སེར། ༣དམར། ༤སྔོ་བཞི། ཡན་ལག་གི་ཁ་དོག༡ཉི་འོད། ༢སྤྲིན། ༣དུ་བ། ༤རྡུལ། ༥ཁུག་རྣ། ༦སྣང༌། ༧མུན། ༨གྲིབ་མ་བརྒྱད། དབྱིབས་གཟུགས། ༡རིང༌། ༢ཐུང༌། ༣ལྷམ། ༤ཟླུམ་པོ། ༥མཐོ ༦དམན། ༧ཕྱ་ལེ་བ། ༨ཕྱ་ལེ་བ་མིན་པ་བཅས་སོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་ཡིན །
ཀ་ཡིན་ནི་ཨ་དམ་དང་ཧ་ཝ་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ད་དུང་གཟིགས།
གསུང་རབ།
ཁུ་རན་གསུང་རབ།
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
Cain and Abel
ཁ་དྲག་པ་མ་སྐྱེངས་ཤིང་ཞན་པ་ཡི་མི་ཆད་པར་གཅོད་པ་
ཁ་དྲག་པ་མ་སྐྱེངས་ཤིང་ཞན་པ་ཡི་མི་ཆད་པར་གཅོད་པ།
ཁྲིམས་ཁང་དུ་ཞུ་གཏུགས་བྱེད་མཁན་ཕྱོགས་གཉིས་གོ་གནས་མཐོ་དམན་དང༌། རིམ་པ་མཐོ་དམན་ཡོད་པའི་ཐོག་བདེན་པ་ཆེ་ཆུང་དང་བསྟུན་ནས་རིམ་པ་མཐོ་བ་དེ་ངོ་ཚ་མི་དགོས་ཙམ་དང༌། རིམ་པ་དམའ་བ་དེ་བློ་ཕམ་བྱ་མི་དགོས་ཙམ་གྱི་ཐག་གཅོད་འོས་འཚམས་བྱ་དགོས་པ།
ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཀ་ཡིན་མིན་གྱི་མུ་བཞི་
ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཀ་ཡིན་མིན་གྱི་མུ་བཞི།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཧ་བེལ།
ཧ་བེལ་ནི་ཨ་དམ་དང་ཧ་ཝ་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
ད་དུང་གཟིགས།
གསུང་རབ།
རིག་བྱེད་བཞི།
གོང་དུ་རིག་བྱེད་ཅེས་པར་གཟིགས།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཧ་བེལ།
ད་དུང་གཟིགས།
ཁུ་རན་གསུང་རབ།
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
Cain and Abel
ནོ་ཨ།
ནོ་ཨ་ནི་གསུང་རབ་ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད།
རིག་བྱེད་ཀྱི་སྨྲེང་།
རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་སྟེ། རྒྱ་གར་ན་མུ་སྟེགས་པའི་ཆོས་ལུགས་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་དྲུག་ཡིན་ཅིང་། དེ་དག་རང་རང་སོ་སོའི་ཐོག་མའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་ཡོད་པར་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས་མཛད་པའི《དབུ་མ་རྟོག་གེ་འབར་བ》ལས་གསུངས།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ས་སྐྱའི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་སྐབས
དེ་ཡང་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་༡༢༤༤ལོར་ས་པཎ་ས་སྐྱ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལྷ་ས་དང༌། བྱང་མི་ཉག་སོགས་བོད་ཀྱི་སྡེ་མང་པོ་བརྒྱུད་དེ་མེ་ལུག་སྤྱི་ལོ་༡༢༤༧ལོར་ལང་ཇུ་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད།   རང་གི་ཚ་བོ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ཕྱག་ཕྱིར་ཁྲིད།      སྐབས་དེར་གོ་ཏན་ཁཱང་སོག་ཡུལ་ནས་ཚུར་བྱོན་པའི་ལམ་བར་སྐབས་དང་འཁེལ་ཏེ་དེར་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་མར་བྱུང༌།དེ་གར་རྒྱལ་བློན་འབངས་དང་བཅས་པར་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། ལས་འབྲས།  དགེ་སྡིག་བླང་དོར།   ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་གསུངས་ནས་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤོང་གི་ལམ་དུ་འཇུག་པར་མཛད།   ཕྱི་ལོ་ ༡༢༤༧ ནས་ ༡༢༥༡བར་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས།    དགུང་ལོ་ ༧༠ ཐོག་ལང་ཇུ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་དུ་མ་དང་བཅས་ཞི་བར་གཤེགས།  དེ་ནས་རིང་པོར་མ་སོང་བར་རྒྱལ་པོ་གོ་དན་ཁཱང་ཡང་གྲོངས།
ཕྱི་ལོ་ ༡༢༥༣ ལོར་ཀུབ་ལའི་ཁཱང་ངམ་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་ཁྲིར་ཕེབས།  དེ་དུས་ས་སྐྱ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་དགུང་ལོ་ ༡༩ ལ་ཕེབས་པ་ཁཱང་གིས་རང་གི་རྒྱལ་སར་གདན་དྲངས།   ཁཱང་གིས་ཟླ་བ་མང་པོའི་རིང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དཀའ་གནད་མང་པོ་དྲི་བ་ཞུས་པར་ཐོགས་པ་མེད་པར་ལན་འདེབས་མཛད།དེ་ནས་ཡུ་གུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བརྒྱད་ནས་རྒྱལ་པོ་ཁཱང་དང་བཙུན་མོས་གཙོས་བློན་ཆེན་རྣམས་ལ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་བའི་ཁྱད་ཆོས་དཔལ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་དབང་བཞི་ཟབ་མོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལན་གསུམ་བསྐུར་བར་མཛད།  དེ་ནས་བཟུང་སོག་ཡུལ་དུ་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་བསྟན་པ་དབུ་བརྙེས།   དེའི་དབང་ཡོན་དང་པོར་བོད་ཡུལ་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་གྱི་དབང་རིས་བདག་ཐོབ་དང་བཅས་པ་ཕུལ།དབང་ཡོན་གཉིས་པར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་དབང་ལུང་བཅས་པ་ཕུལ།   དབང་ཡོན་གསུམ་པར་ཆོས་དུང་དཀར་མོ་རྒྱང་གྲགས་མ་དང༌།  རྒྱ་ཡི་མི་ཡུར་ཆེན་མོ་སོགས་ཕུལ།  ཏི་ཤྲི་ཞེས་པའི་རྒྱལ་པོའི་དབུ་བླའི་གོ་གནས་ཀྱང་ཕུལ།   དེ་ལྟར་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་དང༌།  སོག་རྒྱལ་ཀུབ་ལའི་ཁཱང་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་སྐབས་སུ་བོད་སོག་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་དབུ་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ།།
ཕྱི་ལོ་ ༡༣༤༤ བར་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱིས་བོད་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་སོག་པོ་ཆིང་ཁེ་སེ་ཁཱང་གི་སྐབས་སུ་བྱུང་ཚུལ་ཟེར་ཡང༌། ཆིང་ཁེ་སེ་ཁཱང་གི་མི་རྒྱུད་ནས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་མངའ་ཐང་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་འགའ་ཤས་ལ་དྲག་པོའི་དབང་ཤུགས་ཀྱི་གྲིབ་མ་ཙམ་སླེབསཡོད་ཀྱང༌།  དེའི་རྗེས་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༥༣ ལོར་ཀུབ་ལའི་ཁཱང་གིས་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་མངའ་རིས་དང་བཅས་པ་ཕུལ་བ་ནས་བཟུང༌།  བོད་སོག་གཉིས་རང་བཙན་བཙང་མའི་མངའ་བདག་གི་གནས་སྟངས་འོག་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་དང༌།   དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་༡༣༦༨ ལོར་རྒྱ་ནག་གོང་མ་མིང་ཐེ་ཙུ་སྐབས་ནས་བཟུང་གཞི་ནས་སོག་པོའི་འོག་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་རང་བཙན་ཐོབ་པ་ལགས་སོ།།
ཤེམ།
ཤེམ་ནི་ནོ་ཨའི་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
དིང་ཁྲི་བཙན་པོ།
དིང་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
ཁ་གདག་གོ་
ཁ་གདག་གོ
གསད་པར་བྱའོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རིག་བྱེད་ཡན་ལག་དྲུག
བསླབ་པ། རྟོག་པ། བརྡ་སྤྲོད། ངེས་ཚིག སྐར་མའི་གནས་ཤེས་པ། སྡེབ་སྦྱོར་བསྡུས་པ། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཁ་དྲོན་ནང་པ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་
ཁ་དྲོན་ནང་པ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།
རྗེ་འདི་ནི་མདོ་སྨད་ཤར་རྒྱུད་གྲོ་ཆེན་གྱི་ཡུལ་དུ་ཡབ་ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་དང་ཡུམ་ཀླུ་མོ་ཡག་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་ཁྱི(༡༧༣༠)ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བདུན་པར་ཁྱ་དགེ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་དགེ་བསྙེན་བསྒྲུབས། དེ་རྗེས་ཁྱ་དགེ་བློ་གྲོས་བསོད་ནམས་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང༌། མཚན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དུ་གསོལ། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པར་སློབ་དཔོན་བརྩོན་འགྲུས་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་དགེ་ཚུལ་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། དཀའ་སྤྱད་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་དང་ཆོས་འཆད་དབང་ལུང་གནང་བ་སོགས་ཀྱིས་དུས་འདའ་བར་མཛད། བཀའ་རྩོམ་སྐོར། 《བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་བོ་གཅིག་པའི་སྒྲུབ་ཐབས》དང༌། 《ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞལ་བཅུ་གཅིག་པའི་སྨྱུང་ཆོག》《བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྷག་པའི་ལྷ་འགའ་ཞིག་གི་སྒྲུབ་ཐབས》《འཇམ་དབྱངས་དམར་སེར་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས》སོགས་མང་དུ་མཛད། དགུང་ལོ་རེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་ཡོས(༡༧༩༥)ལོར་ཞི་བར་གཤེགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
༡༩༢༠ལོ།
༡༩༢༠ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཁ་གངངས་ལག་པ་རྐྱོང་ཡུལ་
ཁ་གངངས་ལག་པ་རྐྱོང་ཡུལ།
རང་ལ་དཀའ་ངལ་བྱུང་དུས་གཡར་པོ་དང་གསོལ་རས་ཞུ་ཡུལ་ཡིན་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རིག་བྱེད་གསུམ།
སྲིད་སྲུང་མ་གཏོགས་མཆོད་སྦྱིན་དང་། ངེས་བརྗོད། སྙན་ཚིག(སྙན་ངག་གི་རིག་བྱེད)སྟེ་གསུམ་པོ་རྣ་རྒྱན་ལས་གསུངས་སོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རིག་མ་བཅུ་དྲུག
པི་ཝང་མ། གླིང་བུ་མ། རྔ་ཟླུམ་མ། རྫ་རྔ་མ། བཞད་པ་མ། སྒེག་པ་མ། གླུ་མ། གར་མ། མེ་ཏོག་མ། གདུག་སྤོས་མ། མར་མེ་མ། དྲི་ཆབ་མ། གཟུགས་མ། རོ་མ། རེག་བྱ་མ། ཆོས་དབྱིངས་མ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཁ་བདུར་
ཁ་བདུར།
ཕན་ཚུན་རྒྱུ་མཚན་ཤོད་རེས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་བྱས་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མེར་ཁྲི་བཙན་པོ།
མེར་ཁྲི་བཙན་པོ།
(དོག་ཁྲི་བཙན་པོའམ་དི་ཁྲི་བཙན་པོ་ཞེས་པའང་སྣང)བོད་རྒྱལ་ལྔ་པ། གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་གྱི་ཡ་གྱལ།  ཡབ་སོ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་དོག་མེར་མེར་གཉིས་ཀྱི་སྲས།  སྐུ་གཤེན་ཅོའུ་ཤང་ས་དཀར་གྱིས་བྱས།  གསས་མཁར་ཟོ་བོ་ཁྱུང་ནག་བཞེངས།  གདགས་ལྷ་དཀར་མོའམ་དར་བཟའ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པར་སྲས་གདགས་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁྲུངས། མེར་གེའི་མཁར་ཤུལ། འཕན་པོ་དབུ་རུ་ལུང་ཤང་གི་ཁོངས་སུ་མེར་གེའི་མཁར་ཤུལ་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་གར་ཤོད་རྒྱུན་ལྟར་ན་བོད་བསིལ་བུའི་དུས་མེར་གེ་ཉི་མ་གྲགས་པ་ཞེས་པའི་དཔོན་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་བཙན་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེ་སྟབས་མཁར་རྩོང་གི་ལྷོ་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་ནགས་རི་དེས་དཔོན་པོའི་མཁར་དུ་ཉི་མ་སྒྲིབ་སྟབས་དཔོན་པོས་རི་དེའི་རི་མགོ་སྤོ་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་བར་མི་སེར་ཚོས་གྲོས་བྱེད་སྐབས་རི་མགོ་སྤོ་བ་ལས་དཔོན་མགོ་སྤོ་བ་དྲག་ཟེར་བར་མང་མོས་ཀྱིས་ལོ་ལྟར་རྟ་རྒྱུག་ཆེན་པོ་ཞིག་གཏོང་སྲོལ་ཡོད་པའི་དཔོན་པོའི་ཆིབས་རྟ་དེ་མུན་ནག་ནང་ཉིན་ཁ་ཤས་བཅུག་སྟེ་རྟ་རྒྱུག་གི་ཉིན་དེར་རྟ་སྒ་གའབ་སྤྲོས་དང་བཅས་གློ་བུར་དུ་ཕྱིར་བཏོན་ནས་དཔོན་པོས་བཞོན་མ་ཐག་རྟ་དེས་ཉི་འོད་མ་འཁྱོག་པར་ཐད་ཀར་རྒྱུག་ནས་མདུན་མཆོང་ཞེས་པའི་གད་པའི་སྟེང་ནས་གཙང་ཆུར་མཆོངས་སྟབས་མི་རྟ་གཉིས་ཀ་ཤི་ནས་རོ་ཆུས་འཁུར་བར་དཔོན་ཚང་གི་བློན་འཁོར་ཚོས་མི་སེར་རྣམས་དཔོན་པོའི་རོ་འཚོལ་དུ་བཏང་བས་རོ་འཚོལ་མཁན་ཚོས་ཆུ་གཞུང་བརྒྱུད་དེ་བཙལ་མཐར་ལྷ་སའི་ར་མ་སྒང་ནས་རོ་རྙེད་པ་འཁྱེར་ཡོང་སྐབས་ཧ་ཅང་ལྗིད་པའ་སྒོ་སྟེང་དུ་འཁྱེར་ནས་ལ་བརྒལ་བ་ལས་ལ་དེའི་མིང་ལ་སྒོ་ལ་ཞེས་བཏགས།  དེ་ནས་ཡང་ལ་མཐོ་པོ་ཞིག་འཛེགས་སྐབས་ལ་རྩེར་སྒོ་ཆག་པས་ལ་དེར་ཆག་ལ་ཞེས་གྲགས།  དེ་ནས་ཡང་ལ་ཞིག་རྒྱག་དགོས་སྟབས་སྒོ་མེད་ན་རོ་དེ་ཐེག་དཀའ་བར་བསམས་ནས་སྒོ་པང་སྒྲོག་ཏེ་དེའི་སྟེང་འཁྱེར་བས་སྒྲོག་ལ་ཞེས་མིང་ཐོགས།  མེར་གེ་རྒྒྱལ་པོ་གདོན་འདྲེར་སྐྱེས་ནས་གནོད་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་བྱུང་སྐད།  རྗེས་སུ་སྟག་ལུང་ཐང་པས་དམ་ལ་བཏགས་ཏེ་སྟག་ལུང་གི་སྲུང་མར་བཀས་བཀོད།  མེར་གེ་རྒྱལ་པོའི་མཁར་ཤུལ་གྱི་གྱང་རོ་དེ་དང་།  དེའི་ཉེ་འདབས་ཀྱི་རྩི་ཤིང་ལ་གནོད་འེ་བྱེད་མི་ནུས་པར་མཁར་ཤུལ་དེའི་ནང་རྟེན་ཁང་དམར་པོ་དར་ལྕོག་མང་པོ་བཙུགས་པ་ཞིག་ད་ལྟའང་ཡོད།
མེར་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
རིག་འཛིན།
གསང་སྔགས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་ནས་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་རྟོགས་པ་ཐོབ་ཟིན་པ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཉིས་
ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཉིས།
རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སྡིག་པ། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁྲིམས་བཅས་དང་འགལ་བའི་ཉེས་པའོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རིག་བྱེད།
སྔོན་རྒྱ་གར་དུ་བྱུང་བའི་མུ་སྟེགས་པའི་ལྟ་བ་དང་གྲུབ་མཐའ་མང་དུ་ཡོད་པའི་ནང་གསེས་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་ཟེར་ཞིང་། (སྤྱིར་རིག་བྱེད་ཅེས་པ་ཕྱི་ནང་ཐུན་མོང་བའི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་ཅིང་། རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་དོད་བདེཿཞེས་པ་ནི་རིག་པའམ་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན)དེ་ལ་བཞི་ལས། ༡.སྙན་ངག་གི་རིག་བྱེད། ༢.སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད། ༣.ངེས་བརྗོད་ཀྱི་རིག་བྱེད། ༤.མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིག་བྱེད་བཅས་ཡིན། དང་པོ་སྙན་ངག་གི་རིག་བྱེད་ནི་གོ་སླ་ཞིང་། གཉིས་པ་སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུགས་བཟང་ངན་སྟོན་པ། དཔེར་ན《ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས》ལྟ་བུ་ལ་ཟེར། གསུམ་པ་ངེས་བརྗོད་ཀྱི་རིག་བྱེད་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྔགས་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་ཞི་བ། ཚེ་སྤེལ་བ། རིགས་རྒྱུད་སྤེལ་བ། རླུང་བསྒོམ་པ་སོགས་མང་པོ་ཡོད་པར་བཤད། བཞི་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིག་བྱེད་ནི། ལྷ་ཚངས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་སོགས་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་ཆེད་དུ་རྟ་དང་། བ་གླང་། ར་ལུག མི་ལ་སོགས་པ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་བསད་པའི་ཤ་ཁྲག་གི་མཆོད་རྒྱུན་བྱས་ན་ལྷའི་ཞལ་མཐོང་བ་དང་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་སོགས་ཁས་ལེན་པ་ལ་ཟེར། རིག་བྱེད་བཞིའི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་ཚངས་པའི་གདོང་བཞི་ལས་རིག་བྱེད་བཞི་བྱུང་བར་འདོད་པ་དང་ཚངས་པའི་བུ་བཞིས་བྱས་པར་འདོད་པ་དང་། ཚངས་པའི་མཚོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆུ་ལས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྒྲ་རྣམས་གདངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་རིག་བྱེད་སུ་གང་གིས་མ་བྱས་གདོད་མ་ཉིད་ནས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། སུས་ཀྱང་མ་བྱས་རང་བྱུང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཟེར་བ་སོགས་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་ཚུལ་དུ་མ་ཞིག་མཆིས། དེང་སང་གི་མཁས་དབང་འགས་ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱའི་སྔོན་རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཧིན་རྡུའི་ཆུ་བོའི་འབབ་ཡུལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཡ་ལི་ཨན་མིས་གནའ་བོའི་ཏ་ཟིག་ལས་ཁྱེར་འོང་བའི་རིག་གནས་ཤིག་ཡིན་པར་བཞེད་པ་སོགས་རིག་བྱེད་བཞིའི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་དཔྱོད་པ་བས་ནི་རིག་བྱེད་ནི་སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པའི་ཆ་མེད་རྟག་པ་རང་བྱུང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་། སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་ན་བདེན་པའི་དོན་ཅན་དང་ཚད་མར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཞི་ཅིན་ཕིན་
རྒྱ་ནག་གི་གཙོ་བཞུགས།
ཁ་ནག་
ཁ་ནག
ཤེས་སུ་མ་འཇུག་པར་གསང་བ་དམ་པོ་བྱེད་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་ནང་ལྕེ་རྒྱུས་
ཁ་ནང་ལྕ་རྒྱུས། གཏམ་དཔེ་ཞིག་སྟེ། རང་རང་སོ་སོའི་ཁ་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་ལྕེ་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་ལྟར་ས༌གནས་སོ་སོའི་གནས་ཚུལ་ས་ཆ་དེ་རང་གི་མི་ལ་རྒྱུས་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མེ་ལོང་རུ་ཚོགས་
བོད་ཀྱི་དེང་རབས་ཀྱི་rapརོལ་ཚོགས།
ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་
ཡ་ཐོག་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་བྱུང་ཚུལ།
གཤེན་རབ་མི་ཆེས་ཡ་ཐོག་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་བསྟན་པའི་སྐོར།
གཤེན་རབ་མི་ཆེས་ཡ་ཐོག་གི་ཡི་གེ་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཡོད་པའི་སྐོར་ནི་རིན་ཆེན་གཏེར་ཁྱིམ〔ཐོབ12ཤ6ན5〕ལས་ཡི་གེར་མཁས་པ་ཡིག་ལྷ་འཕྲུལ་བུ་ལ། འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུའི་རྣམ་དབྱེ་རྒྱས་པར་གསུངས། ཡི་གེའི་འབྱུང་ཁུངས་ཐོག་མ་དེ་ནས་བྱུང་། ཞེས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་ཡིག་ལྷ་འཕྲུལ་བུ་ལ། འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུའི་རྣམ་དབྱེ་བསྟན་མཛད་པ་དེ་ནི་ཞང་ཞུང་ཡ་ཐོག་གི་ཡི་གེའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན། འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུའི་རྣམ་དབྱེའི་སྐོར་ནི་བརྡ་སྤྲོད་ཉི་ཤུ་བདུན་པ〔ཐོབ363ཤ2ན 2〕ལས་ཡི་གེའི་འདུ་བྱེད་ཁམས་གསུམ་འཁོར། །དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་འཛིན། །ངོ་བོ་འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུའོ། །དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་ལས་བྱུང་བའི། །འབྱུང་ཆེན་རིམ་པ་ཀྵ་ཀ་ཁ། །ག་ང་ཧ་ཨ་ཨཾབརྒྱད་པོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་ཨཱོྃ་ལས་བྱུང་། །འོག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཨེ་ཎ་ར་བྷི་ཥྚ་བརྒྱད་པོ། །མེ་ཡི་ཁམས་ཡིན་རཾ་ལས་བྱུང་། །ཨ་ཏ་ལ་ས་མྟང(མྷང་)བརྒྱད་པོ། །ས་ཁམས་ཡིན་སྲུ་ལས་བྱུང་། །ཨུ་པ་ཟ་འ་ཨཿབརྒྱད་པོ། །ཆུ་ཡི་ཁམས་ཡིན་ཁཾ་ལས་བྱུང་། །ཨི་ཙ་ཡ་ཤ་ཞ་བརྒྱད་པོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཡིན་ཡཾ་ལས་བྱུང་། །དེ་དག་འབྱུང་ཆུང་སྡེ་ལྔ་རུ། །དབྱེ་བའི་རིམ་པ་ཀྵ་ཨེ་ཨོ། །ཨུ་ཨི་ཨཾ་ཨཿདང་བརྒྱད། །རླུང་གི་སྡེ་ཡིན་ཆེན་པོའོ། །ཀ་ཅ་ཏ་པ་ཙ་ཞ་ར། །ཧ་བརྒྱད་ས་སྡེ་དྲག་པོའོ། །ཁ་ཆ་ཐ་པ་ཚ་ཟ་ལ། །ཨ་བརྒྱད་ཆུ་སྡེ་འབྲིང་པོའོ། །ག་ཇ་ད་བ་ཛ་འ་ཤ། །བྷི་བརྒྱད་མེ་སྡེ་ཞན་པའོ། །ང་ཉ་ན་མ་ལྔ་ཡ་ས། །མྷིང་བརྒྱད་མཁའ་སྡེ་རྔུབ་པའོ། །འབྱུང་ཁུངས་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་པོ་ལ། །ཡི་གེ་ལྔ་ལྔར་ཕྱེ་བ་ལས། །དང་པོ་ཀྵ་ཀ་ལ་སོགས་ལྔ། །མགྲིན་པའི་གནས་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན། །འོག་མ་བདུན་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཨེ་ཨོ་ཨུ་ཨི་ཨཾཿཥྚ། །སྡེ་ཚན་ལྷག་མ་བདུན་པོ་སྦྱར། །འབྱུང་ཁུངས་རིམ་པས་རྐན་ལྕེ་མཆུ། །སྣ་སོ་སྤྱི་ཁོག་བདུན་ལས་སྐྱེ། །འབྱུང་བ་རིམ་པས་ཤིང་མེ་ས། །ཆུ་རླུང་ལྕགས་རི་ནམ་མཁའོ། །ཡི་གེ་བཞི་བཞི་ཡོད་པ་ཡི། །ཀློག་པའི་ཐང་བབ་སྡེ་ཚན་བརྒྱད། །དབྱངས་ཡིག་ལྷག་མ་བརྒྱད་དང་བཅས། །ངེས་པའི་ཐོ་ཡིག་བཞི་བཅུར་འདོད། །ཅེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་ནི་འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་བཞི་བཅུའི་གྲངས་སུ་བཞུགས་པ་དེ་རྣམས་ཡིན་པ་དང་། འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་ལས་བྱུང་ཡོད་པའི་ཚུལ་གསལ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན།
ཞེས་པ་འདི་ལྟར་དུ་བྱུང་ལ་ཚིག་སྒྲུབ་དེ་པར་སིག་གི་སྐད་ཡིག་ཏུ
ཞེས་གཡས་ངོས་ནས་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་འབྲི་ཀློག་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཡི་གེའི་འབྲི་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ནའང་རྣམ་པ་རྩ་བ་ནས་མི་འདྲ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ ཐུབ་པ་ཡོད། སྤྱིར་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ལ། ཞང་ཞུང་སྨར་གྱི་སྐད་དང་དར་མའི་སྐད། དིར་མའི་སྐད། དར་མ་དིར་གྱི་སྐད། གུ་གེའི་སྐད་དང་ཕལ་པོ་གླང་གི་སྐད་སོགས་མི་འདྲ་བ་འགའ་རེ་ཡོད་པ་ལས་གཟུགས་སྨར་གྱི་སྐད་ནི་ཞང་ཞུང་དབུས་ཀྱི་སྐད་དེ་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པ་དང་། གུ་གེའི་སྐད་ནི་ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་སྐད་དང་། གཞན་དར་མའི་སྐད་ནི་ཞང་ཞུང་ལྷོ་པ་དང་། དིར་མའི་སྐད་ནི་ཞང་ཞུང་བྱང་བ། དར་མ་དིར་ནི་ཞང་ཞུང་སྟོད་སྨད་ཕལ་པའི་སྤྱི་སྐད་དུ་ངོས་འཛིན་སྲོལ་ཞིག་བྱུང་ ཡོད།
ཞང་ཞུང་གི་སྐད་རིགས་ལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་རེ་བྱུང་ཡོད་པར་བརྟེན། ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་གཟུགས་ལའང་མི་འདྲ་བ་འགའ་རེ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས། ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་གཟུགས་མི་འདྲ་བ་འགའ་རེ་བྱུང་མྱོང་བའི་ནང་ཚན་དུ་ཞང་ཞུང་གི་དྲག་ཡིག་ཅེས་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པའི་ཚུལ་ནི་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་པོ〔ཤ37ཕ20〕ལས་གཞན་ཡང་ཞུང་ཞུང་གི་དྲག་ཡིག་ཅེས་པའང་ཡོད་པའི་དཔེ་རིས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་སྔར་ཞང་ཞུང་གི་སད་ནེ་གའུས་བོད་རྒྱལ་གྲི་གུམ་གྱི་དུས་སུ་རྟ་ནག་དུང་ཕོར་དུ་གཏེར་དུ་སྦས་དུས་ཞང་ཞུང་གི་དྲག་ཡིག་དང་བོད་ཡིག་འདྲེས་མར་གྱི་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པ་ཕྱིས་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་གུ་རུ་རྣོན་རྩེས་གཏེར་ཐོན་པ་དེ་ཁོང་གི་གཏེར་སློབ་གཉལ་སྟོན་གཞོན་ནུ་འབུམ་གྱིས་གཏེར་དཔེའི་ཐོག་ནས་དཔེ་བཤུས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རྒྱུད་སངས་རྒྱས་རྒྱུད་གསུམ་གྱི་འགྲེལ་བ་གཏེར་མ་ལས། སྤྲུལ་སྐུ་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་བདག་བཙུན་པ་གཞོན་གྱིས་ཞུས་ནས། དར་དཀར་དངོས་ལ་བྲིས། མ་དཔེ་ལ་ཞང་ཞུང་དྲག་ཡིག་འདི་འདྲ་དང་། བོད་ཡིག་འདྲེས་མར་སྣང་ངོ་ཞེས་དང་འགྲེལ་གྱི་དབུ་འཆད་ལས། ཞང་བོད་འདྲེས་མ་ལ་བོད་ཡིག་མང་བར་འདུག ཞང་ཡིག་ཀྱང་ཀ་ཁ་སྣང་བ་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་པས་མི་ཁྲོལ་བ་མ་བྱུང་། ཞེས་གསུངས། ཞང་ཞུང་གི་དྲག་ཡིག་འདི་གཏེར་དཔེ་དར་དཀར་ངོས་ལས་གཞོན་གྱིས་བཤུས་པའི་དཔེ་དེ་ཉིད་ལས། བླ་མ་གཡུང་དྲུང་སྙིང་པོས་བྲིས་པ་འདི་ལྟར།
ཚུལ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེའི་ཚུལ་རྣམས་གསལ་བར་ཤེས་ཐུབ་པར་མངོན། ཞེས་ཞང་ཞུང་དྲག་ཡིག་གི་འདྲ་དཔེ་འདི་འདྲ་དཔེ་རྙིང་མའི་དཔེ་དེབ་ཞིག་རང་རེའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་ཡོད་པ་གོང་གསལ་ལོ། བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ཨ་མདོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་པ་ཚེ་རིང་ཐར་ལགས་ནས༼བོད་ཡིག་གི་འབྱུང་གཞིར་གསར་དུ་དཔྱད་པ༽ཞེས་པའི་རྩོམ་བྲིས་ཤིག་བཀོད་འདུག་པ་དེའི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ཞང་ཞུང་གི་སྨར་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པ་དང་སྨར་ཆུང་གི་འབྲུ་ཚུགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པའི་དཔེ་དགོན་རྙིང་འགར་ཞང་བོད་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཡིག་ཆ་མངོན་མཐོང་དུ་ཡོད་པ་ལས་བླངས་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་བཅས་ཏེ་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཀ་དཔེ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་པ་གཤམ་གསལ།
གཞན་ཡང་དེ་དག་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་གཟུགས་སུ་གྲགས་པ་རང་རེར་མཐོང་མྱོང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཅི་རིགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་ནའང་ཞང་ཞུང་ཡིག་རྒན་དུ་གྲགས་པའི་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་ལྟེ་བ་དེ་ནི་ཞང་ཞུང་གི་སྒྲའི་དོན་སྡེབ་སྣང་གསལ་སྒྲོན་མེ་ཞེས་སུ་གྲགས་པའི་ཡིག་ཆ〔ཐོབ1ཕ1–6〕དེའི་དབུར་ཞང་ཞུང་འཕྲུལ་ཡིག་གི་ཀ་དཔེ་ཆ་ཚང་ཞིག་བཞུགས་ཡོད་པ་དེ་ནང་དུ་ངེས་སམ་སྙམས། ཚུལ་དེ་ལ་ངེས་ཤེས་རྙེད་ཐུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ནི་ཞང་ཞུང་ཁྱུང་ལུང་གི་རྒྱལ་པོ་ལིག་མི་རྐྱའི་ཕྱག་ཐམ་སྨན་རིའི་བླ་བྲང་གི་ནང་རྟེན་དུ་བཞུགས་ཡོད་པ་དེའི་ངོས་སུ་ཞང་ཞུང་ཡིག་རྒན་གྱི་ཚུགས་སུ༼ཁ་ཚན་པ་ཤང་ལིག་ཞི་ར་ཙ༽ཞེས་བྱ་བའི་ཡིག་འབྲུ་བརྒྱད་དེ། བོད་སྐད་དུ༼ཐམས་ཅད་དབང་བསྒྱུར་སྲིད་པའི་རྒྱལ་པོ༽ཞེས་བཀོད་པའི་ཕྱག་ཐམ་ད་ལྟའི་དུས་སུའང་སྨན་རི་བའི་རྟེན་སྒམ་དུ་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པས་ཤེས་ཐུབ་ལ། གནའ་དུས་ཀྱི་ཕྱག་ཐམ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་རྒྱལ་པོ་གོང་རིམ་མམ་བླ་ཆེན་གོང་རིམ་གྱི་དུས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་སུ་ཞིག་གིས་བེད་སྤྱོད་གནང་བ་དེ་རང་གིས་གསར་དུ་བཟོས་པའི་ཕྱག་ཐམ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་ཡིན་སྟབས། ལིག་མི་རྐྱའི་ཕྱག་ཐམ་འདིའང་ཁོང་གི་སྔོན་རོལ་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་པོ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་ཐམ་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་སྲིད་ལ། ཕྱག་ཐམ་ནང་གི་ཡིག་གཟུགས་དེའང་ཆེས་སྔ་བའི་ཡིག་གཟུགས་ཤིག་ཡིན་པའང་ཤུགས་ཀྱིས་ ཤེས་ཐུབ་པ་ཡིན། ལིག་མི་རྐྱའི་ཕྱག་ཐམ་དངོས་ཀྱི་དཔེ་བཤུས་ཕྱག་ཐམ་ནང་གི་ཡིག་གཟུགས་གསལ་བར་བཀོད་པའི་དཔེ་རིས།
ལིག་མི་རྐྱའི་ཕྱག་ཐམ་ནང་གི༼ཁ་ཚན་པ་ཤང་ལིག་ཞི་ར་ཙ༽ཞེས་པའི་ཡིག་འབྲུ་བརྒྱད་པོའི་གོ་དོན་བོད་སྐད་དུ ༼ཐམས་ཅད་དབང་བསྒྱུར་སྲིད་པའི་རྒྱལ་པོ༽ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང་ཕྱག་ཐམ་འདི་དུས་རིམ་གཉིས་པའི་ནང་གི་ཞང་ཞུང་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལིག་མི་རྐྱའི་ཡིན་པ་སྐད་དུ་གྲགས་མོད། དངོས་དོན་དུ་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་དུ༼ལིག་མི་༽དང༼ལིག་ཞི༽ཞེས་པ་དག་བོད་སྐད་དུ༼ སྲིད་པ་༽ལ་འཇུག་པ་དང་། ༼རྐྱ༽ཞེས་པ་ནི༼རྗེ་༽ཞེས་པ་སྟེ། ༼ལིག་མི་རྐྱ༼ཞེས་པའི་མཚན་དོན༼སྲིད་པའི་རྗེ༽ཡིན་སྟབས། མཚན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མངའ་དབང་ཆེ་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མཚན་ཞིག་ལས་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཚན་མིན་པས་ཕྱག་ཐམ་འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་དུས་རིམ་གཉིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནས་རིམ་པར་བརྒྱུད་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་སྲིད། ཞང་ཞུང་གི་སྨར་ཡིག་གམ་ཞང་ཞུང་ཡིག་རྒན་དུ་གྲགས་པ་དེའི་ཡིག་གཟུགས་ནི་གཤམ་གསལ། ཞུང་སྨར་གྱི་སྐད་དང་ཞང་ཞུང་ཡིག་རྒན་གྱི་སྡེབ་སྦྱོར་ཇི་ལྟར་ཡིན་པའི་ཚུལ་དེ་བོན་གྱི་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་ཀུན་ལ་མཁས་པའི་རྩེར་སོན་པ་དཔལ་ལྡན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ༼སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ལེགས་བཤད་སྐལ་བ་བཟང་པོའི་མགྲིན་རྒྱན་རབ་གསལ་ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ༽ཞེས་བྱ་བའི་དབུའི་མཆོད་བརྗོད་དུ་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་དུ་བཞུགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་པའི་གསར་འགྱུར་དྲ་བའི་ལེ་ཚན་ནས་དྲངས་པ་ཡིན་པས་དགོངས་འགལ་མེད་པ་མཁྱེན།
གཞན་ཡང་
སྤྱིར་ན་གནའ་རབས་བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆའི་ནང་དུ་གསལ་བ་ལྟར་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་ནི་སྟག་གཟིག་གི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡིན་གསུངས་པ་དང་། ལྷག་ཏུ་ཡིད་རྟོན་འཕེར་བའི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཡིག་ཆ་བོན་གྱི་མཁས་དབང་ཆེན་མོ་ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ་ནང་དུའང་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་ནི་སྟག་གཟིག་གི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡིན་པར་གསུངས་ཡོད།
འོན་ཀྱང་དེང་གི་མཁས་པ་མང་པོས་མཁས་པ་ཤར་རྫས་གསུང་པ་དེར་བདེན་པ་མིན་ལུགས་དང་། ཁོང་གིས་གསུང་པ་དེ་ཡང་དག་པ་མི་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་རུང་དེ་ནི་གསེར་ར་གན་དུ་གཏོང་བའི་རིག་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སེམས། རྒྱུ་མཚན་ནི། གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གོང་གི་ཡིག་ཆ་དང་། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཆེས་ཞིབ་མི་སྣ་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་ཀྱིས་བདེན་དཔང་རྣམ་དག་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་གསུངས་པར་ངེས་ལ། དེ་བཞིན་ཕྱིས་སུ་ལི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པའི་ཁྲམ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་དཔང་རྟགས་ལའང་བརྟེན་ནས་དཔྱད་དཔག་བྱེད་ཆོག་པར་སེམས།
འོ་ན་ཞང་ཞུང་གིས་བེད་སྤྱོད་པའི་ཡི་གེ་དེ་གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་དེ་ནི་ཁ་རོ་སྠིའི་ཡི་གེ་(佉卢文)ཞེས་པ་དེ་ཡིན་པར་སྙམ་ལ། ཡི་གེ་དེ་ནི་ཐོག་མར་གནའ་རབས་སྟག་གཟིག་པོ་སིའི་ས་ཆར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་ཉེ་འཁོར་གྱི་ས་ཆ་ཁག་ལའང་དར་ཁྱབ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། པར་ཀི་སྠིན་དང་། ཨབ་གྷ་ནི་སྠིན་ལ་སོགས་སུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་བཞིན་སུམ་བྷ་དང་། ཞང་ཞུང་ལ་སོགས་པའི་ས་ཆ་ལའང་དར་ཁྱབ་བྱུང་བར་སེམས། འོ་ན་ཁ་རོ་སྠིའི་ཡི་གེ་དེ་ཇི་ལྟར་ཉམས་པ་ཡིན་ཅེས་ན་གནའ་རབས་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་ཐམས་ཅད་གཅིག་མཚུངས་ལྟར་ཡི་གེ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་ཉུང་ཤས་ལས་མེད་དེ་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་མཁན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་མི་ཉུང་ཤས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་ཙམ་ཡིན།
དེས་ན་སྐད་ཡིག་སྐྱེ་འཆི་ནི་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་མང་ཉུང་གི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པས་ན་ཁ་རོ་སྠིའི་ཡི་གེ་ཡང་དེ་ལྟར་དུ་ཉམས་པར་སེམས། འོན་ཀྱང་རང་རིགས་ཤེས་ཡོན་པ་དང་། ཆེས་ཞིབ་མི་སྣ་ཚོས་མུ་མཐུད་དེ་དཔྱད་པར་འཚལ་ལོ། །
གུ་གེའི་གནའ་ཤུལ་
བོད་ལྗོངས་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་རྩྭ་མདའ་རྫོང་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ནུབ་བྱང་ངོས་སུ་གནས་ཤིང་། ལྷོ་ནུབ་ནི་རྒྱ་གར་དང་ནུབ་བྱང་ནི་རྒྱ་གར་མངའ་འོག་གི་ཀསྨི་ར་དང་ས་འབྲེལ་དང་། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དང་གངས་རིན་པོ་ཆེའི་རི་རྒྱུད་དབར་དུ་ཆགས་ནས་ཡོད། རྫོང་འདི་ཉིད་ཉམས་དགའ་བའི་དྲུ་རིས་སྐོར་ཞིང་ཆ་སྙོམས་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་རྨིད་4500ཡི་སར་གནས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་གཤིས་བང་མཛོད་ཅེས་པའི་སྙན་པའི་གྲགས་པ་ཕྱོགས་བཅུར་ཁྱབ་ནས་ཡོད། དེ་ཡང་རྩྭ་མདའ་འདི་ཉིད་གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་རབས་དར་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་མེས་པོའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལས་འཁྲུངས་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉིང་བཅུད་ཀྱང་མང་དག་ཅིག་གནས་དེར་འདུས་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་གནས་དེའི་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གནའ་ཤུལ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གང་སར་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་གཙོ་གནད་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཡིན། གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་ནི་སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱི་སྲས་འབྲིང་བ་བཀྲ་ཤིས་མགོན་ནས་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་ཚུགས་པ་དང་། དེའི་སྲིད་དབང་གི་རྒྱུན་ནི་ལོ་ངོ་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་བར་གནས། འོན་ཀྱང་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་ནུབ་ཚུལ་ནི་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་ཁྲི་གྲགས་པ་བཀྲ་ཤིས་བསམ་ཇོ་བོ་དག་པོའི་སྐབས་ཏེ་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་དུས་འགོ་ཙམ་དུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔུང་དམག་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་གུ་གེའི་རྒྱལ་རབས་གཏོར་བ་དང་དེ་རྗེས་དུས་རབས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་གུ་གེའི་གནའ་ཤུལ་དག་ལ་ཆག་འཇིག་གི་ཆར་རླུང་མང་དག་ཅིག་བྱུང་ཡོད་ཅིང་དེའི་ཐད་གུ་གེའི་གནའ་ཤུལ་སྲུང་སྐྱོང་མཁན་པ་སངས་ཚེ་རིང་ལགས་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུ་སྐབས་ཁོང་གིས་འདི་སྐད་གསུངས།
ཁ་ཕོ་ཆེ་
ཁ་ཕོ་ཆེ།
བརྒྱ་བསད་སྟོང་འགུགས་བྱེད་ཟེར་བའི་ཁ་ཙམ་གྱི་སྟོང་བཤད་བྱེད་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་འཕང་འཁུར་མེད་
ཁ་འཕང་འཁུར་མེད།
ལས་དོན་རྙོག་འཛིང་ཆེ་རིགས་བྱུང་སྐབས་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགན་མ་འཁུར་བར་རང་མཉམ་གྱི་མི་དང་རང་ལས་རིམ་པ་མཐོ་བའི་མི་ལ་ཐག་གཅོད་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་རང་ཉིད་གཡོལ་ཐབས་བྱས་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་ཕོ་ཁ་བཤད་
ཁ་ཕོ་ཁ་བཤད།
ཁ་ཕོ་ནི་ཁྱད་ཆོས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཚུལ་བཤད༌པ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། ཁ་བཤད་ནི་ཁ་ནས་སྟོང་བཤད་བྱས་པའི་དོན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
གཟའ་ཟླ་བ།
གཟའ་ཟླ་བ་ནི་གཟའ་འཁོར་གྱི་རེ་གཟའ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་གཟའ་ཉི་མའི་རྗེས་དང་གཟའ་མིག་དམར་གྱི་སྔོན་དུ་རེད།
ཁ་འཕྱིད་ལ་མ་འཕྱིད་
ཁ་འཕྱིད་ལ་མ་འཕྱིད།
ལྟོ་གོས་ཀྱི་འཚོབ་འཁྱོལ་ལ་མ་འཁྱོལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
མུ་ཁྲི་བཙན་པོ།
མུ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞག་རེད།
མུ་ཁྲི་བཙན་པོ།
(མུག་ཁྲི་བཙན་པོ་ཞེས་པའང་སྣང)བོད་རྒྱལ་གཉིས་པ། གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་གྱི་ཡ་གྱལ།  ཡབ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་མུ་ཚོ་བཟའ་གཉིས་ཀྱི་སྲས།  བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན།  བཙན་པོ་འདི་ཉིད་གསས་མཁར་ཁོ་མ་ནག་ཆུང་བཞེངས།  ཞང་ཞུང་ནས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གཤེན་ནམ་མཁའ་སྣང་བ་མདོག་ཅན་ལ་སོགས་པ་བརྒྱ་བམ་རྩ་བརྒྱད་གདན་དྲངས།  བོད་དུ་བོན་གྱི་འདུ་གནས་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་བཙུགས།  བོན་གྱི་གསུངས་རབ་མདོ་འབུམ་རྒྱུད་མཛོད་སོགས་པོ་ཏི་མང་པོ་བསྒྱུར།  དེ་ཡང་།  དག་པ་ལྷ་ཡི་ཡི་གེ་སྟག་གཟིག་སྤུངས་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར།  སྟག་གཟིག་སྤུངས་ཡིག་ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་རྒན་དུ་བསྒྱུར།  ཡིག་རྒན་སྨར་སྦྲག་ཏུ་བསྒྱུར།  དེ་སྨར་ཆེ་དང་སྨར་ཆུང་དུ་བསྒྱུར།  སྨར་ཆེན་དབུ་ཆེན་ནམ་གཟབ་ཏུ་བསྒྱུར།  ཡིག་སྣ་འབྲུ་མ་ལས་བརྩམ་སོ་ཞེས་དུས་དེའི་སྐབས་སུ་བོད་དུ་ཡི་གེ་ཡོད་པར་གསུངས།  མུ་ཁྲི་ནི་བོད་དུ་གཡུང་དྲུང་བོན་དར་རྒྱས་མཛད་མཁན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་།  བོན་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་བརྩི་བཀུར་ཆེན་པོ་བྱེད།  སྐྭ་གཤེན་ཅོའུ་ལན་ཚས་མཛད།  ས་དིང་མ་འམ་ས་སྨན་ཏིང་ཏིང་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པར་སྲས་དིང་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁྲུངས།
༡༩༡༩ལོ།
༡༩༡༩ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཁ་བ་རི་པ་
ཁ་བ་རི་པ།
གངས་རིར་སྡོད་མཁན་ཏེ་བོད་པ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
གཟའ་མིག་དམར།
གཟའ་མིག་དམར་ནི་གཟའ་འཁོར་གྱི་རེ་གཟའ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་གཟའ་ཟླ་བ་གི་རྗེས་དང་གཟའ་ལྷག་པ་ཡི་སྔོན་དུ་རེད།
ཁ་བད་
ཁ་བད།
བོད་ལུགས་ཀྱི་ཁང་པའི་རྩིག་པའི་སྟེང་དུ་ཆུ་ཉེན་འགོག་སྲུང་གི་བད་གཡམ་གཏོང་སྲོལ་ཡོད་པ་དེའི་མིང༌། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁུང་ཙི།
ཁུང་ཙི་ནི་(ད་ལྟའི་ཧྲན་ཏུང་ཆུས་ཧྥུའུ་)ཡི་མི་ཡིན་ཞིང་ཁོང་གི་ཕ་ཡུལ་ནི་ཧ་ནན་ཤའ་ཡི་དུ་རེད། ཁོང་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཁྲོན་ཆིའུ་དུས་རབས་ཀྱི་བསམ་བློ་བ་མཁས་ཅན་དང་སློབ་གསོ་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད། ཁུང་ཙི་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་རིག་གནས་ནང་གི་གཞུང་ལུགས་གཙོ་བོ་རུའུ་ལུགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཐོག་མ་རེད།
གཟའ་ལྷག་པ།
གཟའ་ལྷག་པ་ནི་གཟའ་འཁོར་གྱི་རེ་གཟའ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་གཟའ་མིག་དམར་གྱི་རྗེས་དང་གཟའ་ཕུར་བུ་ཡི་སྔོན་དུ་རེད།
ཀློང་རྡོལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་
ཀློང་རྡོལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་མོ་ཕག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1719 ལོར་ཆབ་མདོའི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དབེན་ཕུ་ཞེས་པའི་ས་ཆ་ལ་ཡབ་དབང་འབུམ་དང་ཡུམ་འབུམ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་མོ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1795 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པར་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་པའི་བར་ལ་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་སྦྱངས། སྐབས་དེར་ཆབ་མདོར་ལོ་ཉེས་བྱུང་བས་སྡོད་ཐབས་བྲལ་ཏེ་ཚ་བ་རོང་སོགས་སུ་ཡབ་ཡུམ་དང་ལྷན་དུ་ལོ་གསུམ་ཙམ་ལ་སྤྲང་ལྡོམ་དུ་ཕེབས་པས་དཔེ་ཆར་གཟིགས་པར་བར་ཆད་བྱུང་། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པར་ཁམས་ལི་ཐང་དགོན་དུ་ཕེབས་ནས་ནང་དོན་རིག་པ་དང་ཚད་མ་བཅས་ལོ་གསུམ་དུ་སྦྱངས། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞི་པར་དབུས་ལྷ་གདན་དུ་ཕེབས་ཏེ་སེ་ར་དགོན་པའི་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ཏེ་སློབ་གཉེར་བ་མཛད། རྒྱལ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དང་པཎ་ཆེན་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་སོགས་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་བླ་མ་བཅུ་གསུམ་ལ་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ཡོངས་ལ་མཁས་པའི་གྲགས་པ་ཐོབ། ཁོང་ལ་ཀློང་རྡོལ་ཞུ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གཙང་པ་རྒྱ་རས་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཕུག་སྙེ་ཐང་ཀློང་རྡོལ་དུ་ཡུན་རིང་བཞུགས་པས་དེ་སྐད་གྲགས་སམ་སྙམ། ཁོང་ནི་དགེ་ལུགས་པའི་བླ་མ་ཡིན། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ནི་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་ཡོངས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོགས་མངོན་བརྗོད་སྣ་ཚོགས་དང་། རྟེན་ཁྱད་འཕགས་འགའི་དཀར་ཆག  རྣམ་ཐར།  དགེ་ལུགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་བླ་སྤྲུལ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཐོ། ཆབ་ཤོག  སྙན་ཚིག་སོགས་བསྟན་བཅོས་དགུ་བཅུ་གོ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་པོ་ཏི་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ། ཀུན་བདེ་གླིང་ལྷུན་གྲུབ་སྡེ་ཆེན་དུ་ཤིང་པར་བརྐོས་ཡོད་པས་ད་ལྟ་བཞུགས་ཡོད་མེད་མ་འཚལ། བསྟན་བཅོས་ཆེ་ཆུང་སོ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པ་ཀུན་བདེ་གླིང་གི་པར་མ་ཆ་ཚང་དང་། པེ་ཅིན་གྱི་པར་མ་ཆ་གཅིག་བཅས་འདི་གའི་མི་རིགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་བཞུགས་ཡོད། ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོ་ལ་འཆད་མཉན་ཉམས་ལེན་གྱི་བྱ་གཞག་ཁོ་ནས་དུས་འདའ་བ་མཛད་པས་རྗེས་འཇུག་གི་སློབ་མ་མཁས་ཆེན་ཀུན་མཁྱེན་དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་ལྟ་བུ་མང་དུ་བྱུང་ངོ་།
གཟའ་ཕུར་བུ།
གཟའ་ཕུར་བུ་ནི་གཟའ་འཁོར་གྱི་རེ་གཟའ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་གཟའ་ལྷག་པ་ཡི་རྗེས་དང་གཟའ་པ་སངས་ཀྱི་སྔོན་དུ་རེད།
གནས་སྙིང་དགོན
གནས་རྙིང་དགོན་པ་ནི་མྱང་སྟོད་རྒྱལ་རྩེ་གནས་རྙིང་སྟེ་དེང་གི་ཁང་དམར་རྫོང་གནས་རྙིང་ཤང་དུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ་ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤ་མངའ་རིས་ནས་དབུས་གཙང་དུ་ ཕེབས་དུས་ཉན་ཚོ་གནས་རྙིང་དགོན་པར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་རབ་གནས་ཞུས་པར་གནས་ཀྱི་སྙིང་པོར་འདུག་གསུངས་པས་གནས་སྙིང་དུ་གྲགས་ཟེར། དེང་སང་གནས་རྙིང་ལས་གནས་སྙིང་འབྲི་སྲོལ་མིན་འདུག གནས་རྙིང་དགོན་པ་འདི་གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་བླ་མ་རྒྱ་འཇམ་དཔལ་གསལ་བའི་རྒྱུད་འཛིན་བླ་མ་རིམ་པས་འཛིན་སྐྱོང་མཛད། དེའི་རྗེས་སུ་འཇམ་དབྱངས་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དུས་སུ་ཙོང་ཁ་པས་གནས་རྙིང་དུ་གྲྭ་སྐོར་མཛད་པ་དང། རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན་གྱི་གཞིས་དགོན་ཡིན་སྟབས། མཁས་གྲུབ་རྗེ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་ཡང་གནས་རྙིང་དུ་གདན་དྲངས་པ་ཙམ་ནས་དགེ་ལུགས་སུ་རང་ཤུགས་སུ་འགྱུར། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་སྐུ་ན་གཞོན་དུས་ཆུ་བྱི་(༡༤༩༢)ལོར་རྗེ་འཇམ་དཔལ་སྙིང་པོས་གདན་དྲངས་ཤིང། དེ་དུས་གནས་རྙིང་རིན་པོ་ཆེས་བཞེངས་པའི་གོས་སྐུ་འཇལ་བ་སོགས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དང། གནས་རྙིང་དགོན་པ་གཉིས་འབྲེལ་ལམ་ཟབ་པོ་བྱུང། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱའི་འཇམ་གསང་གི་གདུང་རྒྱུད་ཆད་ཚུལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་རྣམ་ཐར་ནང་གསལ་བ་དང། དེ་རྗེས་གུང་པཎྜི་ཏ་རྩེ་ཆེན་དགའ་བཞིར་གཞིས་སྐོར་ཕེབས་དུས་ལྷོ་པ་ཚེ་དར་ཟེར་བ་ཞིག་ལ་གནས་རྙིང་དགོན་པའི་གནས་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཡོད་མེད་འདྲི་རྩད་བྱས་པས་ལན་ལ། གནས་རྙིང་དགོན་མ་ལག་བྱིངས་ཡར་འབྲོག་བསམ་སྡིང་བླ་བྲང་ནས་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་བཞིན་ཉམས་གོག་ཆེར་མེད་ཚུལ་བཤད་འདུག ཡོངས་ཁུངས། ལུག་ཚང་དཔལ་ཡོན་དྲ་བ།
༡༩༡༨ལོ།
༡༩༡༨ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
མཁར་སྔོན་གྲོང་ཁྱེར།
མཁར་སྔོན་(སོག་པོའི་སྐད།: )གྲོང་ཁྱེར་ནི་ནང་སོག་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་རེད།
ཁ་བ་ཅན་
ཁ་བ་ཅན།
བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཡུལ་སྤྱིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་གངས་རིས་བསྐོར་བའི་དབང་གིས་ཁ་བ་ཅན་དང་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཞེས་འབོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་སྐད་ཀྱི་ཧཱི་མ་ལཱ་ཡ་ཟེར་བ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ཞིང༌། ཧཱི་མ་ལཱ་ཡའི་རི་རྒྱུད་སྤྱིའི་མིང་ལ་རི་བོ་གངས་ཅན་དུ་འབོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་རི་བོ་གངས་ཅན་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་མཐོ་ཤོས་དང༌། རིང་ཤོས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཅིག་སྟེ། བོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀསྨི་རའི་ཤར་ངོས་ནས་བཟུང༌། རྒྱ་གར། བལ་ཡུལ། འབྲས་ལྗོངས་བརྒྱུད་འབྲུག་ཡུལ་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་བར་བརྐྱངས་པའི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ་ཉིས་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་དང༌། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་ཆ་སྙོམས་སྤྱི་ཁྲེ་དྲུག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་བཅོ་ལྔས་མཐོ་བ་ཡོད། དེའི་ནང་ནས་ཆེས་མཐོ་ཤོས་ནི་ཇོ་མོ་གླང་མའི་རི་རྒྱུད་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་བརྒྱད་སྟོང་བརྒྱ་མེད་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་ཀྱིས་མཐོ་བ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ངོས་སུ་ལྕགས་རིས་བསྐོར་བ་ལྟར་ཡོད་པས་ན། བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྤྱིའི་མིང་ལ་ཁ་བ་ཅན་དང༌། གངས་ཅན་ལྗོངས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་བའི་རྡུལ་བརྩེགས་
ཁ་བའི་རྡུལ་བརྩེགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
རོང་བོ་བླ་མ་ཆོས་པ་རིན་པོ་ཆེ་
རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཕྱི་དྲོའི་ཁ་ཟས་དང་།ཕུ་དུང་དང་སློག་པ་གྱོན་པ།ཆབ་ལེན་ལྷམ་འབུད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཉེས་ལྟུང་ཕྲ་མོ་མཐའ་དག་དྲན་ཤེས་བག་ཡོད་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་ཡིན་ཞེས་ཁོང་གིས་གསུངས་ལ། དབུས་སུ་ཕེབས་སྐབས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཆེན་ཆོས་རྗེ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་ནས་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་གཙོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསེར་སྐུ་ཞིག་འདི་བར་གནང་སྟེ་ཞལ་ནས།སྐུ་འདི་རྟེན་མཛོད་ལ། རྗེ་བླ་མ་ཙོང་ཁ་བ་དང་ངེད་དབྱེར་མེད་ཡིན་པ་དེ་མཁྱེན་པར་གྱིས་ལ་མཆོད་པ་ཕུལ།ངེད་ཀྱི་སློབ་མའི་ཁྲོད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྲུངས་པ་ལ་ཁྱོད་ལས་ལྷག་པ་སུ་ཡང་མེད་པས།སྐུ་བརྙན་འདི་བསྣམས་ནས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྔར་ལྟར་སྲུངས། ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ཀྱང་ཤེས་སླ།ཁྱད་པར་རྗེ་འདིའི་དྲུང་ནས་འདུས་པའི་རིམ་ལྔའི་དམར་ཁྲིད་ཐོབ་པས་ཉམས་རྟོགས་སྔོན་མེད་འཁྲུངས་པར་གསུངས།ལང་ཀྲོའི་སྡེ་བཞི་ཚུན་གྱི་གནས་གང་དབེན་ཐམས་ཅད་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས།བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གཙོར་བྱས་པའི་བྲག་དཀར་རི་ཁྲོད། བྱ་ཁྱུང་ཨ་ར་པ་ཙའི་སྒྲུབ་ཁང་། དན་ཏིག་ཡང་ཏིག གཉའ་གོང་བྲག་དཀར་སོགས་དབེན་གནས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་བོར་ཟས་གོས་ཀྱི་འཁྲི་བ་བཅད་ནས་ཆུ་དང་རྡོ་ཡི་བཅུད་ལེན་འབའ་ཞིག་གི་ཟས་དང་།གཏུམ་མོའི་གོས་སོགས་བསྟེན་ཏེ་དཀའ་ཐུབ་མཛད་པས་སྐུ་ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་སྙོམས་པར་མཛད་དེ་དགེ་འདུན་གྱི་རྫས་ཞལ་དུ་མི་བཞེས་པའི་དམ་བཅའ་གནང་ནས་གར་བཞུགས་ཀྱི་གཏམ་ཡང་མི་ཐོས་པར་སྤྲོས་བཅས་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་ཤ་སྟག་ཏུ་རོལ་བ་ལ།རྒྱལ་སྲས་རིན་པོ་ཆེས།ཚེ་ཧྲིལ་བོར་དཀའ་ཐུབ་བཅུད་ལེན་མཛད།གཞོན་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྦ་མ་ནུས་པའི་རྟགས་མང་བོ་བྱུང་བ་རྣམས་འདིར་མངས་ཀྱིས་དོགས་ལ།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ལོ་དེ་གར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ལ་གཟིགས་པས་ཐུགས་མོས་འཁྲུངས་པ་ན་ཟླ་བའི་རྒྱབ་ཡོལ་ཅན་གྱི་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ་མགུར་དབྱངས་འཐེན་བཞིན་པ་དངོས་སུ་གཟིགས།
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་ནས།རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་འགྲོའི་མཛད་པ་དང་། དགོན་སྡེ་ཚུགས་རྒྱུའི་སྐོར་དང་།ཡི་དམ་གྱི་གཙོ་བོ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་གནང་དགོས་ཚུལ།སྐུ་ཚེའི་བཞུགས་ཚད་སོགས་ཀྱི་ལུང་བསྟན་རྣམས་རྗེས་སུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱུང་།སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་མང་བོ་དང་།ཁྱད་པར་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཞལ་རྒྱུན་དུ་གཟིགས།དགོན་ཆེན་དུ་བླ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་བཟོ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དབྱངས་ཀུན་གཟིགས་ཆེན་མོ་རྟེན་བརྟེན་པ་གསར་བཞེངས་མཛད་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་རྒྱ་མཚོས་སྤྱན་དབྱེ་མཛད་པར་ཡེ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཞུགས་ཤིང་ལྟས་ངོ་མཚར་བ་མང་བོ་བྱུང་ལ།རྗེས་སོར་བླ་མ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གདུང་ཕེབས་སྐབས་ཞལ་བསྒྱུར་གནང་བ་ཡིན།དབེན་གནས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་བར་ཕྱག་བཟོ་ངོ་མ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་མགོན་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་བྱིན་རྟེན་གྱིས་བྱུར་བུར་ཁེངས།འཇམ་པའི་དབྱངས།མི་ལ་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་བཟོ་མང་པོ་དང་།ཕྱག་ཚྭ་བཏབ་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་ནགས་ཐམས་ཅད་སྐུ་འབུམ་ས་ཚྭའི་མཆོད་རྟེན་གྱིས་བཀང་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་ཞིང་།རྡོའི་མཎྚལ་ཕུལ་བས་ཕྱག་མཐིལ་བརྡོལ་བ་དང་།ཕྱག་བཟོའི་རྡོ་སྐུ་མང་པོ་ད་ལྟ་མཇལ་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་བཟོ་བས་བསྐྲུན་དུ་མེད།མེ་བྱ་ལོའི་དགུན་ཁར་དགུ་ཆུའི་འགྲམ་ཞིག་ཏུ་མི་འཁྲུག་པའི་ས་ཚྭ་མང་དུ་བཏབ་པ་ན་ས་གཞི་ཐམས་ཅད་མེ་ཏོག་སྔོན་པོས་ཁྱབ་པ་དངོས་སུ་བྱུང་།ལ་མོའི་ཞབས་དྲུང་དཀར་བོ་སོགས་ཀྱིས་ནན་ཞུས་ལྟར་རྔ་སྒར་དང་རྡོ་རྗེ་བྲག་སོགས་རྗེས་སུ་བཟུང་།དབུས་ཕྱོགས་སུ་སྨད་རྒྱུད་ཁང་།བྱང་རྩེ་གྲྭ་ཚང་གི་འདུ་ཁང་ལ་ཚོན་རྩི་གསར་འབུལ་དང་།གསེར་ཕོན་ཆེ་བ་གནང་སྟེ་ཞིག་གསོ་མཛད།སྨད་རྒྱུད་དུ་གསང་འདུས་ཁྲི་མཆོད་ཀྱི་ཐེབས་ཀྱང་ཕུལ།རོང་བོའི་འདུ་ཁང་གསར་བཞེངས་མཛད་ཅིང་།ཕྱག་རྫས་གཏོས་ཆེན་སྔ་ཕྱིར་རོང་བོ་གྲྭ་ཚང་འཛུགས་འཐེབ་ཏུ་གནང་།རྡོ་སྦིས་ལྕང་ཤར་དང་ཞོ་མ་ཕུག་ཏུ་ཕྱག་བཟོའི་རྟེན་མང་པོ་ཡོད།མདོ་སྨད་དུ་དགོན་པ་ཕར་ཞོག་གྲོང་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གང་འཚམ་གྱི་ཆོས་སྦྱིན།ལྔ་མཆོད་སོགས་ཆོས་ཐོགས་དགེ་བསྐུལ་དང་སྡིག་རྒྱུན་གཅོད་པ།གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་རྣམས་ལ་མཇལ་སྐོར་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་བཏོད་པ་ཅི་རིགས་མ་མཛད་པའི་ས་ཆ་མི་སྣང་བ་ཡིན།དེ་ལྟར་དགུང་ལོ་དོན་བཞིའི་སྟེང་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས།
ཁ་བལ་
ཁ་བལ།
ཁ་ཆེ་དང་བལ་པོ་ཞེས་པའི་སྡུད་ཚིག
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་
ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་ཕོ་སྤྲེལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1308 ལོར་གཡོ་རུ་གྲྭའི་ཆ་སྟོད་གྲོང་དུ་ཡབ་བསྟན་པ་སྲུང་དང་། ཡུམ་བསོད་ནམས་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་མོ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1363ལོར་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ་དཔལ་གྱི་ནགས་ཁྲོད་དུ་སྐུ་གཤེགས། སྐུའི་རུས་ནི་རོག་ཡིན། དགུང་ལོ་ལྔ་ནས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་མཁྱེན་ཅིང་སྨན་རྩིས་རྣམས་ཀྱང་ཐུགས་སུ་ཆུད། དགུང་ལོ་དགུ་པར་ཉི་ཁྲི་དང་བརྒྱད་སྟོང་བཏོན་པས་ཐུགས་ལ་མངའ། དགུང་ལོ་བཅུ་པར་བསམ་ཡས་མཁན་པོ་བསམ་གྲུབ་རིན་ཆེན་དང་། སློབ་དཔོན་ཀུན་དགའ་འོད་ཟེར་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་གསོལ། དགུང་ལོ་བཅུ་བཞི་པར་འཆད་ཉན་གྱི་བ་དན་འཛིན་ཆོག་པ་བྱུང་། དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་པར་སློབ་དཔོན་བཀྲ་ཤིས་རིན་ཆེན་ལས་ལམ་འབྲས་དང་། ཆོས་དྲུག་གཉིས། བདེ་མཆོག་དྲིལ་བུ་བ། ཕྱག་རྡོར་འཁོར་ཆེན་སོགས་ཀྱི་དབང་ཁྲིད་གདམས་པ་མང་དུ་གསན། སློབ་དཔོན་དབང་ཡེ། སྟོན་ཚུལ། ཁྲོ་ཕུ་བ་སོགས་ལས་བྱ་རྒྱུད་དང་། སྤྱོད་རྒྱུད། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད། རྡོ་རྗེ་གུར། དུས་འཁོར། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་སོགས་སྔགས་རྒྱུད་མང་པོ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ཟ་ལུང་པ་ལས་ཞང་ཚལ་པའི་གདམས་ངག་སྐོར། རྒོད་ཚང་པའི་ལམ་ཁྲིད། གཅོད་ཡུལ། ཞི་བྱེད་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་བཅས་ལ་གསན། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་པར་གསང་ཕུ་ནེའུ་ཐོག་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། གླིང་སྟོད་གདན་རབས་བཅོ་ལྔ་པ་སློབ་དཔོན་བཙན་རྒོད་པ་དང་། གདན་རབས་བཅུ་དྲུག་པ་བླ་བྲང་ཆོས་དཔལ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ལས་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔ། ཚད་མ་སྡེ་བདུན། ཕར་ཕྱིན། དབུ་མ་བཅས་དང་། དཔང་ལོ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ལས་མདོ་ཏིང་ངེ་འཛིན། ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ་དང་། སྒྲ། སྙན་ངག སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་ཐོས་བསམ་མཐར་ཕྱིན་མཛད། ལུང་རིགས་སྨྲ་བའི་སྡེ་རྣམས་སུ་གྲྭ་བསྐོར་མཛད་སྐབས་རྩོད་ཟླ་བྲལ་ཏེ་ལུང་དང་རིགས་པའི་སྤོབས་པ་བརྙེས་པས་བསམ་ཡས་ལུང་མང་བའམ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་ཐོབ། དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་པར་རིག་འཛིན་ཀུ་མ་ར་ཛ་ལས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་གསང་བ་སྙིང་ཐིག་གི་དབང་ཁྲིད་གདམས་ངག་དང་། རྫོགས་ཆེན་སྡེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་ལུང་མན་ངག་དང་བཅས་པ་བུམ་པ་གང་བྱོར་གནང་ནས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབུགས་འབྱིན་མཛད། དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་པར་སྙེ་ཕུའི་ཤུག་གསེབ་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་སྙིང་ཐིག་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེན་བསྐོར། དགུང་ལོ་སོ་གཉིས་པར་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུར་སྐལ་ལྡན་བརྒྱད་ལ་མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་གི་གདམས་པ་གསུངས། དེ་ནས་གངས་རི་ཐོད་དཀར་ཨོ་རྒྱན་རྫོང་འོད་ཟེར་སྤྲིན་གྱི་སྐྱེད་ཚལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་དགོན་གནས་བཏབ། བསོད་ནམས་སེང་གེ་དང་སློབ་དཔོན་དཔལ་མཆོག་བཅས་ལ་མདོ་རྒྱུད་དཔང་དུ་བཞག་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་རྩོད་པ་མཛད་ཀྱང་ལུང་དང་རིཊ་པས་ཕམ་པར་མཛད། དབུ་རུ་ཞྭའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་གསོ་མཛད། རྡོ་རིང་ཆེན་པོ་གཉིས་འགྱེལ་དུ་སོང་བར་ཡར་ལ་བསླངས་པ་མཛད། སྐུ་ཚེ་གང་བོར་དབེན་གནས་སུ་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱིས་དུས་འདའ་བར་མཛད་ནས་རྫོགས་ཆེན་གྲུབ་མཐའ་སྲོལ་འབྱེད་མཛད། གངས་ཅན་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་གསུམ་སྟེ་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་དང་། རྒྱལ་བ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ། རྒྱལ་བ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ཞེས་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོས་བསྔགས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཏོ། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ནི་ཁམས་པ་ཆོས་གྲགས་བཟང་པོས་མཛད་པའི་《ཀུན་མཁྱེན་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་གྱི་རྣམ་ཐར་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་》ཞེས་པ་ལྟར་ན། ཕྱིའི་གནས་ཐུན་མོང་གི་སྐོར་ལ་བསྟན་བཅོས་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ། ནང་གི་གནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆིག་བརྒྱ་ཉེར་བརྒྱད། གསང་བའི་གནས་ཉིད་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་སྟེ་ཆོས་ཚན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་བཞུགས་པར་གྲགས་སོ། །
ཁ་མང་ཆོས་འཕེལ་དོན་གྲུབ་
ཁ་མང་ཆོས་འཕེལ་དོན་གྲུབ་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་སྨད་ཙམ་དུ་ཁ་མང་ལ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གིས་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་ (1728—1791) དང་། ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ། གསེར་ཁང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ལ་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་ཐོས་བསམ་ལེགས་པར་གནང་ཞིང་མཁས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་བགྲང་བྱ་ཉེར་བརྒྱད་པ་ཤིང་ཕོ་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1834 ལོར་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པའི་གདན་སའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་ལོ་ངོ་དྲུག་གི་རིང་དུ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱིས་གདན་ས་ལེགས་པར་བསྐྱངས། ཁོང་ནི་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པའི་གདན་སའི་མཁན་རབས་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ།།
པོད་ཡིག
པོད་ཡིག for Chinese: 法光佛學院.
ཡིན་ཁྲོའོན་གྲོང་ཁྱེར།
ཡིན་ཁྲོའོན་(རྒྱ་སྐད།: 银川)གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཉིང་ཤ་ཧུའི་རིགས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་རེད།
ཁ་མང་བུ་རྒྱུད་སྐལ་བཟང་ལེགས་བཤད་
ཁ་མང་བུ་རྒྱུད་སྐལ་བཟང་ལེགས་བཤད་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་ཕོ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1790 ལོར་མདོ་སྨད་ཀ་མདོར་སྐུ་འཁྲུངས། འདས་ལོ་མི་གསལ། ཁོང་དགུང་ལོ་གཞོན་ནུའི་དུས་སུ་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པའི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཏེ་བསྡུས་གཞུང་དང་རིག་གནས་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱངས་པར་མཛད། དེ་ནས་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ཤིང་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་སྦྱངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་མཛད་ནས་མཁས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་དགུ་པར་རང་དགོན་བྱ་ཁྱུང་དུ་ཕེབས། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་ཕོ་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1846 ལོར་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པའི་གདན་སའི་མཁན་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་ལོ་བཞིའི་རིང་དུ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱིས་གདན་ས་ལེགས་པར་བསྐྱངས། ཁོང་ནི་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པའི་གདན་སའི་མཁན་རབས་དྲུག་ཅུ་རེ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།
ཀློང་རྡོལ་དྲུང་ཡིག་དམ་ཆོས་ཡར་འཕེལ་
ཀློང་རྡོལ་དྲུང་ཡིག་དམ་ཆོས་ཡར་འཕེལ་	ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གིས་ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་ (1713—1793 ) དང་ཀློང་རྡོལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ (1719—1795) སོགས་ལ་བསྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་གྱི་གསུང་ཆོས་ཐེངས་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཞུས་ཏེ་སྙེ་ཐང་རིན་ཆེན་གླིང་དུ་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཛད། ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་ཞིབ་ཏུ་མཇལ་རྒྱུ་མ་རྙེད་པས་ཤིན་ཏུ་ཕངས་སོ། །ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ནི《ལམ་རིམ་ཚིགས་བཅད་འོད་དཀར་འཕྲོ་བ་ལས་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་བློ་སྦྱོང་ཚུལ》དང་། 《ལམ་རིམ་ཚིགས་བཅད་འོད་དཀར་འཕྲོ་བ་ལས་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་དང་ཐུན་མོང་བའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་བློ་སྦྱོང་ཚུལ》། 《ལམ་རིམ་ཚིགས་བཅད་འོད་དཀར་འཕྲོ་བ་ལས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ》བཅས་པོད་གཅིག་བཞུགས་སོ། །
ཨབ་ར་ཧམ།
ཨབ་རམ་ནི་གསུང་རབ།ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད།
ནན་ཉིང་གྲོང་ཁྱེར།
ནན་ཉིང་(ཀྲོང་སྐད།: Namzningz)གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཀོའོང་ཤི་ཀྲོང་རིགས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་རེད།
གཟའ་ཉི་མ།
གཟའ་ཉི་མ་ནི་གཟའ་འཁོར་གྱི་རེ་གཟའ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་གཟའ་སྤེན་པ་རྗེས་དང་གཟའ་ཟླ་བ་ཡི་སྔོན་དུ་རེད།
མིའི་རིགས་ལ་སྨྲས་པ།
ིགང་འདྲ་ཞིག་ལ་མིའི་རིགས་འདོད་ཧམ་ཟེར། འདོད་ཧམ་ཆེ་དྲག་ན་མཐའ་མའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་མཇུག་འབྲས་དེ་གང་ཡིན།
ཨེ་ལི་ཨེ་ཟེ།
ཨེ་ལི་ཨེ་ཟེ་(אֱלִיעֶזֶר)ནི་གསུང་རབ།ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད།
རེ་སྦི་ཡ་ག་ལྡེ་འར།
རེ་སྦི་ཡ་ག་ལྡེ་འར་ནི། དེ་སྔོན། ལི་ཡུལ་གྱི་ཡོད་ན་མེད་ནའི་ཚོང་པ་ཕྱུག་བདག་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། རྗེས་སུ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ཀྱི་གནོད་འཚེའི་ཉེས་པ་ཕོག་ནས། ཀྲུང་གོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་དང་། ལོ་གཅིག་གིད་རྗེས་སུ་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གསང་བ་ཕྱི་ལ་བཤད་པའི་ཉེས་པ་ཕོག་ནས། དུས་བཀག་བཙོན་འཇུག་ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཆད་བཏང་། ༢༠༠༥ལོར། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སྨན་བཅོས་བྱ་ལ་འགྲོ་བའི་ཁ་གཡར་ནས། ཨ་རི་རུ་བྲོས་པ་དང་། དེ་ནས། ཕྱི་རྒྱལ་དུ། ལི་ཡུལ་རང་བཙན་གྱི་ཚོགས་པའི་དབུ་ཁྲིད་ནས། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཀྲུང་ཧཱ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་གཏོང་བའི་ལས་ལ་བཞོལ་བ་རེད། ད་ལྟ་གཙོ་བོ་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཝ་ཧྲིང་ཏུན་དུ། ཁྲིམས་འགལ་གྱི་རང་བཙན་ལས་འགུལ་སྤེལ་གྱི་ཡོད། མི་སྣའི་ཡིག་ཚགས། རེ་སྦི་ཡ་ག་ལྡེ་འར་ནི་ལི་ཡུལ་ཨ་ལེ་ལྡེ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྐྱེས་ཤིང་། ལོ་༡༤ཙམ་ལ། ལི་ཡུལ་ལྷོ་མ་རུ་མནའ་མ་ཕྱིན་པ་དང་། བུ་ཕྲུག་༦ཡོད་སྐད། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སུ། བྱིས་པའི་ལྷམ་དང་སྨད་གཡོག་སོགས་ཀྱི་ཚོང་རྒྱབ་པས། དེ་གར་གཡོ་ཚོང་མགོ་བདེ་སྐབས་འཚོལ་མཁན་ཞེས་པའི་ཉེས་མིང་བཏགས་ནས། ཁྲོམ་བསྐོར་ཁྲིད་པ་རེད། དེས་རྐྱེན་པས། ཁྱོ་ག་དང་པོ་དང་ཁ་གྱེས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༨༡ལོར་ཁྱོ་ག་གཉིས་པ་དང་ཁ་ཐུག དེའང་མོ་རང་གིས། ཆང་ས་གཉིས་པ་རྒྱག་རེས་ཁ་ལ། མ་འོངས་ཁྱོ་ག་ལ་རེ་བ་གསུམ་བཏོན་པ་རེད་ཟེར་བ་ལ། གཅིག ངེས་པར་བཟའ་ཟླ་དང་ཁ་གྱེས་མྱོང་བ་དང་། གཉིས། བཟའ་ཟླས་ཚུར་གཡུག་པ། གསུམ་པ། ཁོ་མོའི་ཚོང་ལས་བྱ་བཞག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཞིག་དགོས་ཟེར་སྐད། མོ་རང་གི་ཁྱོ་ག་གཉིས་པའི་མིང་ལ། སི་ལྡི་ག་ཆིས་ཟེར་བ་དང་། ཁོ་ནི་ཡུ་གུར་རང་བཙན་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟ་ཨ་རི་ལ་ཡོད། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་མོས་ཨུ་ལུ་མུ་ཆིའི་ཚོང་ལས་ཟམ་ལམ་གཉིས་པ་རུ་ས་ཆ་ཞིག་གླས་ནས་ཙག་ཙིག་གི་ཚོང་བརྒྱབ་པས། ལོ་བཅུའི་ཚོང་གཉེར་གྱི་ནང་དུ། ཕྱུག་བདག་ཆགས་པ་རེད། མོ་རང་ལ་ཁེ་ལས་བརྒྱད་ཡོད་པ་དང་། ཨུ་ལུ་མུ་ཆི་རུ་ལྔ་སྟེ། ཚོང་དོན་སྤྱི་གཉེར་ཁང་གཉིས་དང་། བཟོ་གྲྭ་གཉིས། ད་དུང་། ཁང་སའི་ཐོན་ཁུངས་གཅིག་བཅས་དང་། རང་བཙན་མཉམ་སྒྲིལ་དུ་ཁང་སའི་ཐོན་ཁུངས་གཅིག་དང་། བརྒྱ་ཟོག་ཚོང་ཁང་གཅིག ལྤགས་རིགས་བཟོ་གྲྭ་གཅིག་བཅས་ཡོད།
རིག་འཛིན་གྱི་ས་བཞི།
རྣལ་འབྱོར་པའི་ས། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ས། འབྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས། རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སའོ། །།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
༡༩༡༧ལོ།
༡༩༡༧ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ས་རཱ།
ས་རཱ་ནི་གསུང་རབ།ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེད།
ཁ་རག་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་
ཁ་རག་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་མེ་ཕོ་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1186 ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ལྕགས་མོ་ལུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1271 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གིས་སྤྱན་སྔ་གྲགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གསོལ་ཇ་བ་ཡང་མཛད། སྤྱན་སྔ་ཀུན་སྤངས་པའི་དུས་སུ་ཇ་དཔོན་མཛད་པའི་སྐབས་སུ་ཆུ་བར་དུ་བྲོས་ནས་ཐུགས་དམ་མཛད། དཀའ་བཞི་པ་ནམ་མཁའ་འོད་ཟེར་སོགས་དང་མཇལ་ནས་གདམས་པ་མང་དུ་ཞུས། རི་ཐེབས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བཞུགས་ནས་ཕྱིར་བྱོན་ཏེ་དགོན་རིན་ཆེན་གླིང་དུ་ལོ་སྐོར་གཅིག་ཙམ་བཞུགས། དེའི་སྐབས་སུ་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཁྲུངས། དུས་ཕྱིས་སུ་ཁ་རག་ཏུ་ཡུན་རིང་དུ་བཞུགས་པས་ཁ་རག་པ་ཞེས་གྲགས། དེ་ནས་གདན་ས་ཐེལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཡུན་རིང་བཞུགས་ནས་གཞན་དོན་ལེགས་པར་བསྐྱངས། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་དྲུག་པར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས་སོ།།
ཁ་བཏགས་
ཁ་བཏགས།
འདི་ཡི་སྐོར་བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཁག་ཏུ་མི་གསལ་ཡང་རྒན་རབས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གི་ངག་རྒྱུན་དུ་གནའ་རབས་བོད་དུ་སྐུ་མགྲོན་ཁྱིམ་དུ་ཕེབས་པ་དང་ཁྱིམ་ནས་ནང་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཐོན་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་པོ་མཚོན་བྱེད་དུ་རྩམ་པས་གོས་ཀྱི་གོང་བའི་སྟེང་དུ་དཀར་ཐིག་རྒྱབ་པ་དེར་ཁ་བཏགས་ཟེར་ཞིང༌། རྗེས་སུ་སོག་པོས་བོད་ས་གནས་སུ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་སྐབས་དེའི་ཚབ་ཏུ་དར་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་སོགས་མགུལ་དུ་གཡོགས་པ་དང་ཕྱག་ཏུ་འབུལ་བ་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་དར་ནས་དེའི་མིང་ལ་ཁ་བཏགས་ཞེས་འབོད་སྲོལ་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་གསུང་མཁན་འདུག་པ་དེའི་དཔྱད་གཞིར་བཀོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཁ་བཏགས་ཐོག་མར་གསར་བཏོད་བྱེད་མཁན་བོད་མི་རིགས་ཡིན།
རྩོམ་པ་པོ། མི་གསལ།
གཅིག ཁ་བཏགས་དར་ཚུལ།
ཁ་བཏགས་འདི་འཛམ་གླིང་དུ་ཐོག་མར་གསར་བཏོད་མཁན་བོད་ཡིན། སྤྱིར་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་དག་ལས་ཁ་བཏགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་བྱུང་བ་ཁོངས་དག་ཅིག་ཧ་ཅང་རྙེད་དཀའ། རེད་དེ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་དང་རྒན་རབས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དག་ལོ་རྒྱུས་དང་བསྡུར་ཏེ་དཔྱད་ན། ཁ་བཏགས་ནི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་དར་བའི་དམུ་ཐག་ཅེས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་སྣང་། དམུ་ཐག་ཅེས་པ་ནི་གནའ་བོའི་ཐ་སྙད་ཅིག་སྟེ་གནམ་སའི་བར་གྱི་ཐག་པ་སྟེ་ཐག་པ་དཀར་པོའི་སྐས་ཐེམ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན། དེ་ནི་བོད་རྒྱལ་ཐོག་མ་བཙན་པོ་གཉའ་ཁྲི་ནི་དམུ་ཐག་ཅེས་པ་དེ་བརྒྱུད་ནས་ལྷ་ཡུལ་ནས་མི་ཡུལ་ལ་བབས་པར་ངོས་འཛིན་གནང་། མ་ཟད་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་ཡང་འདས་ཁར་དམུ་ཐག་ལ་འཇུས་ནས་གནམ་སྟེ་ལྷ་ཡུལ་ལ་གཤེགས་སོང་བར་གྲགས། འདི་ནི་ང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གྲགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རེད། གཏམ་རྒྱུད་འདིས་བོད་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་ཞིག་བཞག་ཡོད་པ་ནི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་མི་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སེམས་ནང་དུ་དམུ་ཐག་ཅེས་པའི་ཡ་མཚན་པའི་ཐག་སྐས་དེ་ལ་འཇུས་ནས་ལྷ་ཡུལ་ལ་འགྲོ་ཐུབ་ན་སྙམ་པའི་རེ་བ་དེ་འཚོ་བའི་གླེང་བྱ་དང་ཕུགས་འདུན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་སོང་། དེ་རྗེས་རིམ་གྱིས་སྐུ་མགྲོན་གལ་ཆེན་དང་ནང་མི་སེར་སྐྱ་ཕར་སྐྱེལ་ཚུར་བསུའི་སྐབས་སུ་ལྷ་ཡུལ་ནས་མར་འོང་བ་དང་ཡང་ན་ཡར་ལྷ་ཡུལ་ལ་འགྲོ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་དུ། ས་དཀར་དང་རྩམ་པས་གོས་ཀྱི་གོང་བའི་སྟེང་དུ་དཀར་ཐིག་རྒྱག་པའི་སྲོལ་དར། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་བལ་དཀར་པོའི་སྐུད་པ་རེ་ཕྲག་སྟེང་དུ་འཐེན་པ་དང་བཙེམ་པ། བལ་དཀར་པོ་འབབ་མ་རེ་སྟེར་བ་དང་བལ་འཐག་གྲུབ་བྱས་པ་མགུལ་དུ་འཐེན་པ་སོགས་བྱུང་། རིམ་གྱིས་བླ་དཔོན་སོགས་མཇལ་འཕྲད་དང་སྐྱེལ་བསུའི་སྐབས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་སྒོ་ཇེ་ཆེར་སོང་།
གཉིས། ཁ་བཏགས་ཀྱི་མཚོན་དོན།