cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཨེ་ཛི་ནད་འགོས་ཚེ་རེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་སོང་བ་ཡིན་ནམ་
ཨེ་ཛིའི་ནད་འགོས་ཚེ་རེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་སོང་བ་ཡིན་ནམ།དེང་སང་ཁ་པར་གྱི་ལམ་ནས་ཨེ་ཛིའི་ནད་པས་དྲི་བ་འདི་འདྲི་མཁན་འདུག་ལ། ཨེ་ཛིའི་ནད་པ་མ་ཡིན་པའི་མིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་འདྲི་མཁན་མང་པོ་འདུགཡིན་ནའང་། ང་ནི་སྨན་པ་མིན་པས་སྨན་བཅོས་ཅི་དང་གང་བྱས་ན་ཚེ་ཐག་ལོ་ངོ་དེར་བསྲིང་ཐུབ་ཅེས་ཁ་ཚོན་ཆོད་པ་ཞིག་བཤད་རྒྱུ་མེད་རུང་།ངས་ཆེད་ལས་མཁས་པར་བློ་དྲིས་པ་ལྟར་ན། གལ་ཏེ་སྔ་ཙམ་ནས་སྨན་བཅོས་བྱས་པ་ཡིན་ན།རིམས་འགོག་བྱེད་ལས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཅིང་། སྐབས་བསྟུན་གཉན་ཚད་རྒྱས་པའི་རིམས་ནད་གཞན་དག་ཀྱང་སྔོན་འགོག་བྱ་ཐུབ།  སྨན་བཅོས་བྱས་པ་ཅི་ལྟར་འགོར་ན།   རིམས་འགོག་བྱེད་ལས་ལ་དེ་ལྟར་གྱིས་གནོད་ཅིང་དེའི་བྱེད་ལས་སླར་གསོས་རེ་བའང་དེ་ལྟར་གྱིས་ཆུང་དུ་འགྲོ།  གལ་ཏེ་སྨན་པའི་ངག་བཞིན་སྨན་འཐུང་བ་དང་དུས་ལྟར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ།དུས་རིམ་བཞིན་ནད་དུག་འགོག་བཅོས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ན།  ནད་པའི་ཚེ་ཐག་ཇེ་རིང་དུ་གཏོང་ཐུབ་ལ།ནད་རྟགས་ཀྱང་ཕྱིར་མངོན་ཚད་ཇེ་དལ་དུ་གཏོང་ཐུབ་པས། མ་ཚད་ནད་པའི་འཚོ་བའི་སྤུས་ཀ་ཇེ་བཟང་དུ་སོང་སྟེ།སྔོན་དང་འདྲ་བར་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བ་རོལ་བ་དང་ཆོས་བསྒྲུབས་པ། སྤྱི་ཕན་གྱི་ལས་རིགས་སུ་ཞུགས་པ་སོགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཡོད་ཅེས་གསུངས།ལྷག་པར་ཏུ་ཨེ་ཛིའི་ཤེས་བྱ་ཁྱབ་སྒྲོག་བྱེད་སྐབས་དང་སྨད་འཚོང་མ་སོགས་ཉེན་ཆེའི་མི་སྣའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་འཛུབ་ཁྲིད་དང་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཨེ་ཛིའི་ནད་པ་དང་ཨེ་ཛི་འགོ་ཉེན་ཆེ་བའི་མི་སྣས་རང་གི་བདེ་སྡུག་དང་མྱོང་བ་དངོས་བཤད་པ་བརྒྱུད་སློབ་གསོ་བཏང་ན་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་ཅན་ཐོན་པའི་དཔེ་མང་དུ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་རུང་།དེ་ལྟར་སྤྱི་ཕན་གྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་མིན་དེ་མི་སོ་སོའི་འདོད་མོས་བཞིན་ཡིན་དགོས་ལ།སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་མི་སྟེར་བའམ། གནོན་ཤུགས་ལ་མི་སྐྲག་མཁན་ཞིག་ཡིན་དགོས་པས་ང་ཚོས་ཡོད་ཚད་ལ་སྤྱི་ཕན་གྱི་འགན་འཁྲི་བཙན་འགེལ་བྱེད་རྒྱུ་མེད།གཞན་སྤྱི་ཕན་གྱི་ལས་ཀར་མ་ཞུགས་རུང་། མར་གྱུར་གྱི་སེམས་ཅན་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་མའི་རྒྱགས་ཕྱེ་འགྲུབ་པའི་ཆོས་བསྒྲུབས་པ་དང་འཚོ་བ་ཕུན་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་ནས་སྡོད་པའི་དཔེའང་དྲངས་རྒྱུ་ཡོད་དེ།དཔེར་ན། ཉེ་སྔོན་ངས་གྲོགས་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་དེ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་ལྟར་ན། བོད་ཡུལ་གྱི་ས་ཆ་ག་གེ་མོ་ཞིག་ན།བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་ལ་ཨེ་ཛིའི་ནད་དུག་དེ་འགོས་འདུག ནད་དུག་དེ་འགོས་ཟིན་པ་ཤེས་རྗེས་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཁོ་མོར་ཟླ་རེ་བཞིན་ཟླ་ཕོགས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྟེར་གྱིན་ཡོད་རུང་།ལས་ཀ་ལས་སུ་འགྲོ་མི་དགོས་ཞེས་ནད་དགོངས་བསྩལ་འདུག དེ་ནས་མོས་ས་གནས་དེ་གའི་དགོན་པའི་ཉེ་འདབས་སུ་ཚོང་གཉེར་བ་གཞན་པ་ཞིག་གླས་ཏེ་ཚོང་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་ཏེ་ཚོང་རྒྱག་བཞིན་འདུགམོས་བཤད་པ་ལྟར་ན། མོ་ལ་མཚོན་ན་ཨེ་ཛི་དེ་དེ་འདྲའི་ཧ་ལས་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་རང་མ་རེད།སྔོན་ཆད་ལས་ཁུངས་སུ་ཡོད་སྐབས་ཆོས་བསྒྲུབས་པའི་གོ་སྐབས་མེད་རུང་། ད་ལྟ་ཆོས་བསྒྲུབས་པའི་གོ་སྐབས་འདུག་ལ།སྔོན་ཆད་འཚོ་བའི་ཆེད་དུ་ཉིན་རྒྱུག་མཚན་འདུར་མང་པོ་ཞིག་བྱེད་དགོས་རུང་། ད་ཆ་འཚོ་བ་ཡང་ལམ་སང་ཁོད་ཆགས་སེ་འདྲ་པོ་བྱུང་སོང་།ཡིན་ནའང་། ད་ལྟ་དཀའ་ལས་ཉག་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་ཨེ་དུག་མགོ་གནོན་གྱི་སྨན་དེ་སྐབས་རེ་ལུས་ལ་མི་འཕྲོད་པའི་གནད་དོན་ཅུང་ཡོད་བྱུང་གིན་འདུག་ཕྱིན།མཆིན་པ་ལ་གནད་དོན་བྱུང་གིན་ཡོད་དམ་སྙམ་ནས་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ད་མྱུར་ཏུ་སྨན་ཁང་དུ་སོང་ནས་བརྟག་བཤེར་ཞིབ་ཕྲ་ཞིག་བྱས་ཏེ།ལུས་ལ་འཚམས་ངེས་པའི་སྨན་ཞིག་ལེན་དགོས་འདུག་ཟེར། རེད། གཙོ་བོ་མི་སོ་སོའི་སེམས་ཁམས་འཛིན་སྟངས་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།ང་ཚོས་འཚོ་བར་རྣམ་འགྱུར་ཅི་འདྲ་བཟུང་ན། འཚོ་བས་ཀྱང་ང་ཚོར་རྣམ་འགྱུར་དེ་འདྲ་འཛིན་སྲིད།དེས་ན། བསྒྱུར་མི་བཏུབ་པའི་ཐོག་བབས་ལ་སྡུག་ཡུས་དང་ལེ་བདའ་བྱས། རང་གི་ལུས་ཟུངས་གཟད་དེ་མི་ཚེ་སྟོང་གཟད་དང་རྩིས་མེད་མི་བྱེད་པར།དུས་ཚོད་སྐར་ཆ་རེ་ཡིན་རུང་དམ་འཛིན་བྱས་ཤིང་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཕན་གྱི་ལས་ལ་བརྩོན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བར་སྣང་ངོ་།།
འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་
ལོ་རྒྱུས་
འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ནི་སྤྱི་ལོ༦༥༣པའི་ཡས་མས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་།ནར་སོན་དུས་བོད་རྒྱལ་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱི་བཙུན་མོ་མཛད།སྤྱི་ལོ༦༧༩ལོར་རྒྱལ་པོ་མང་བཙན་དང་ཁོང་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འདུས་སྲོང་མང་པོའི་རྗེ་རླུང་ནམ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྒྲགས་ཕུར་བལྟམས།རྒྱལ་སྲས་མ་བལྟམས་པའི་སྔོན་ཞག་བདུན་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་ཡབ་མང་སྲོང་མང་བཙན་འདས་ཤིང་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཐབས་ལ།འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་རང་ཉིད་གཙོ་བོ་བྱས་ནས་མགར་གཉན་ལྡེམ་བུ་དང་རས་ཏ་རེ་ཁོང་ལོད་བཅས་ཀྱིས་སྲིད་སྐྱོངས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་མ་ཉམས་པར་བརྟན་པ་བསྲུངས།རྒྱལ་སྲས་འཁྲུངས་མ་ཐག་ནས་ལོ་གསུམ་ལ་མ་སླེབས་པར་ཡབ་གཤེགས་པ་གསང་བའི་ཚུལ་མཛད།སྲས་དགུང་ལོ་ཆུང་བའི་དུས་་སུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་ཁོ་མོས་བཟུང་སྟེ་བཀོད་འདོམས་མཛད་པ་དང་།ཞང་ཞུང་དང་འ་ཞའི་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་ཚོ་བ་འགས་ངོ་ལོག་བྱས་པ་བཅོས་སྟེ་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས།དགའ་པོ་དང་རྩང་ཆེན་དུ་ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་པ་ཡང་བཅོམ་ནས་རྒྱལ་སྲིད་གནོད་པ་མ་ཐེབས།ལྷག་པར་ཁོ་མོས་རང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་སྐུ་སྲུང་དུས་ཀུན་ཏུ་མཛད་དེ་རྒྱལ་སྲས་ནར་སོན་རྗེས་སྲིད་དབང་སྤྲད།དེའི་སྐབས་སུ་ཁོང་མོ་གཙོར་བྱས་བློན་པོ་དག་གིས་ཕྱིར་དམག་དྲངས་ཏེ་ཡུལ་མཚམས་བརྟན་སྲུང་གི་ལས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བ་སྟེ་དེང་སང་གི་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་འཇང་ཡུལ་དབང་དུ་བསྡུས་པ་དང་།ནང་ཁུལ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཞི་མཐུན་གྱི་གཉེན་འབྲེལ་བཙུགས།སྤྱི་ལོ༦༨༨ལོར་བཙན་པོའི་སྲིང་མོ་ཁྲི་མོ་སྟེངས་ཞེས་པ་དྭགས་ཡུལ་དུ་གནས་ལ་བརྫངས་ཤིང་།དེའི་ཕྱིར་བཙན་པོ་ཁྲི་སྟེངས་ཞེས་པའང་འ་ཞིའི་རྗེས་ལ་བཙུན་མོར་བསྐྱལ།མགར་གྱི་བུ་འབྲིང་བ་མགར་ཁྲི་འབྲིང་བཙན་བྲོད་ཀྱིས་མགར་སྟོང་བཙན་གྱི་བློན་གནས་མཐུད་བཟུང་བྱས་ཏེ་སྲིད་དོན་ལ་མཛད་འབྲས་ཆེན་པོ་ཐོབ་ནས་གཟེངས་བསྟོད་ཆེན་པོ་ཐོབ།དེའི་བུ་རྒྱུད་རྣམས་ལས་འགའ་ཞིག་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པས།འབངས་རྣམས་འཇིགས་ཤིང་བཙན་པོར་ལྟ་སྣང་དུ་གུས་པ་ལས་དོན་ལྡན་དུ་དེ་ཙམ་མི་བྱེད་པ་དང་།རྗེ་བློན་དག་གིས་མགར་གྱི་བུ་རྒྱུད་ལས་ཁེ་དྲགས་ཆེ་རིགས་ཁ་ཤས་ཚར་བཅད་པ་དང་རྒྱང་ཕུད་བཏང་སྐད།རྒྱལ་སྲས་འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེར་མཆིམས་བཟང་བཙན་མོ་རྟོག་གེ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་བཅུག་ནས་རྒྱལ་སྲིད་ཁྲི་ལྡེ་བརྟན་མེས་ཨག་ཚོམ་ཅན་སྤྱི་ལོ༦༩༨ལོར་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ༧༠༤ལོར་འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེ་འཇང་ཡུལ་དུ་དམག་ཐོག་ནས་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་རྒྱལ་ཡུམ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱིས་ཡང་དུ་རྒྱལ་ཚ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་དགུང་ལོ་གསུམ་པར་རྒྱལ་སྲིད་ལ་མངའ་གསོལ་ནས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་རོགས་མཛད་བཞིན་སྤྱི་ལོ༧༡༢ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཆུ་བྱི（༧༧༢）ལོར་བཙན་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་སྐུ་འདས་པར་གྲགས།
ཤོག་དྲུག་ཆོས་འཕེལ་གླིང་
མཚུངས་མེད་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་དང་།  དཔལ་མཉམ་མེད་ཞ་སེར་ཅོད་དཔོན་འཆང་བའི་རིང་ལུགས་དྲི་མ་མེད་པའི་མངའ་བདག་དགའ་ལྡན་ཁྲ་ཐོག་ང་དྲུག་པ་ཁྲི་ཆེན་བློ་བཟང་དྲི་མེད་དཔལ་བཟང་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་གཞིས་དགོན་ཤོག་དྲུག་ཆོས་འཕེལ་གླིང་ནི་ས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་འདྲེན་པ་ཆེན་པོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུའི་ཕྲེང་བ་འཛིན་པ་རྒྱལ་མཆོག་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་ཕྱག་བཏབ་གནང་།  དེ་ཡང་རྒྱལ་དབང་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་སྲས་ཀྱི་ཐོ་བོ་སྡེ་པ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་དགོན་འདིའི་མཁན་ཁྲིར་བསྐོས་གནང་མཛད་པ་སོགས་ཐུགས་རྗེའི་གཟིགས་པ་གཡོ་མེད་དུ་བསྐྱངས་གནང་མཛད།  དགོན་གནས་དེར་དང་ཐོག་གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་ཕྱག་སྲོལ་ཉམས་བཞེས་གནང་བའི་རི་ཁྲོད་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་།  རྒྱུན་དུ་གྲ་རྒྱུན་བཅུ་དྲུག་ཙམ་མཆིས་ཚུལ་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་པ་དག་ལས་གསལ།  ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་མཆོག་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་མདོ་ཁམས་ཤོག་དྲུག་དགེ་ལྡན་ཆོས་འཕེལ་གླིང་ཕྱག་བཏབ་གནང་རྗེས་མཚམས་སུ་དགེ་འདུན་པའི་ཞལ་གྲངས་བརྒྱ་དང་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ཡོད་ཚུལ་ཡུལ་དེ་གའི་རྒན་རབས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་རྒྱུན་དུ་ཡོངས་གྲགས་ལྟ་བུ་མཆིས།  ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་མཛད་སྲོལ་ནི་ཡིད་དམ་གསང་བདེ་འཇིག་གསུམ་གྱི་ཆོས་སྤྱོད་ཉམས་བཞེས་དགེ་ལྡན་པའི་ཆོ་གྲ་བྱིངས་དང་མཚུངས། ལྷག་པར་དཔལ་ལྡན་སྨད་རྒྱུད་པའི་ཕྱག་སྲོལ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉམས་བཞེས་གནང་སྲོལ་བྱུང་།  སྡེ་འདིའི་བསྟན་སྲུང་ནི་བསྟན་སྲུང་ཆེན་པོ་བསི་ཁྲབ་ཅན་ཡིན་ཞིང་གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་འདི་ཉིད་འཕྲིན་ལས་དུས་ལས་གཡོ་མེད་དུ་སྐྱོང་བར་མཛད་ཚུལ་གྱི་བྱུང་རབས་ངོ་མཚར་དུ་མ་ཡུལ་དེ་གའི་རྒན་རབས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་རྒྱུན་དུ་གསལ།  ཕྱིས་སུ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཆེན་ང་དྲུག་པའི་ཡང་སྲིད་ཤོག་དྲུག་སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ནི་སྡེ་འདིའི་དགོན་བདག་ཏུ་གྱུར།
ནག་མོ་ཁོལ་
དགའ་བ་འཕེལ་གྱི་མངའ་རིས་རྒྱ་ཁྱོན།ནག་མོ་ཁོལ་ལགས་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཏམ་རྒྱུད་གང་མང་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། འཁྲུངས་ཡུལ་ལའང་བཤད་པ་མི་མཐུན་པ་མང་དག་ཅིག་ཡོད་དེ། ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཁོང་ཁ་ཆེ་ནས་རེད་ཟེར་ལ། ལ་ཤས་ཀྱིས་ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་པར་བརྗོད། ཡང་གཞན་པ་འགས་ཁོང་ཟ་ཧོར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འཁྲུངས་པར་ཡང་བཞེད་ཅིང་།ཡང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཁོང་ཨོ་རྒྱན་གྱི་ཡུལ་དུ་འཁྲུངས་པར་བཤད་པ་སོགས་བཤད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ཧ་ཅང་མང་། རྒྱུ་མཚན་ནི་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་དེ་དག་ནི་དེང་གི་མི་རྣམས་དང་མི་མཚུངས་པར་ཁེངས་སྐྱུང་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། མཁས་འདོད་དང་གྲགས་འདོད་ཀྱི་ཀུན་སློང་རྩ་ནས་སྤངས་པས། ཐ་ན་རང་གི་ཕྱག་རྩོམ་ལ་མཚན་མི་འགོད་པ་ནི་རྒྱུན་འབྱམས་ལྟ་བུར་བཤད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱི་ནང་གི་སྔ་རབས་མཁས་པ་གང་མང་ཞིག་གི་བརྩམས་ཆོས་སུ་ལ་གཏོགས་མིན་དང་། སུས་མཛད་མིན་སོགས་རིགས་པ་ཞིབ་མོས་མ་དཔྱད་པར་ཤ་གཟུག་ཟ་རྐྱང་ལྟ་བུ་མི་འོང་བའང་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་བོ་དེས་ལན་པར་འཆད་དོ།།
གང་ལྟར་དང་ཐོག་སློབ་དཔོན་ནག་མོ་ཁོལ་ཁོང་གླེན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བོད་ལ་སྔོན་ནས་གྲགས་པ་ལྟར་རོ།། དེ་ཡང་རྒྱལ་བོའི་སྲས་མོ་ཧ་ཅང་མཁས་ཤིང་མཛངས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་སུ་ཞིག་མོ་དང་ལྷན་དུ་བརྩད་ནས་རྒྱལ་ན་དེའི་མནའ་མ་བྱེད་རྒྱུ་ཁས་འཆེས། བརྒྱ་ལ་རྩོད་པ་ཤོར་ན་གདོང་ནག་པོ་བཟོས་ཤིང་མགོ་རེགས་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ལས་བོང་བུ་ལ་ཞོན་དུ་བཅུག་སྟེ་ཕྱི་ལ་བསྐྲད་རྒྱུ་བྱས། རྒྱལ་བོའི་སྲས་མོ་ཧ་ཅང་མཁས་ཤིང་མཛངས་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་པཎྜིཏ་གང་མང་ཞིག་ཕམ་པར་བྱས་པས་ཞལ་སྐྱེངས་ཏེ། མཐར་སྙིང་ནད་རྩོད་པའི་ཇུས་བཤམས། དེ་ནས་པཎྜིཏ་མང་བོས་གྲོས་བྱས་ཏེ་ནག་མོ་ཁོལ་(ཁོང་གིས་སྡོང་བོའི་ཡལ་ག་ཞིག་ལ་ཞོན་ཏེ་ཡལ་ག་དེ་ག་རང་གཅོད་ཀྱིན་པ་དངོས་སུ་མཐོང་བས)སྲས་མོར་རྩོད་པ་བྱེད་དུ་ཁྲིད། པཎྜིཏ་དེ་དག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི་སྲས་མོ་ལ་མག་པ་བླུན་པོ་ཞིག་བཙལ་ནས་མོ་རང་ཞལ་སྐྱེངས་པ་ཞིག་བྱེད་དོ་དགོངས་པའོ།། དེ་ནས་ཁབ་ཏུ་ཁྲིད་དེ་ཁོང་ཅག་ན་རེ་ཁོང་གིས་ངག་ནས་ཅང་མི་སྨྲ་བར་རྣམ་འགྱུར་ཉིད་ཀྱིས་རྩོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་བྱས་སོ།།
དེ་ནས་སྲས་མོས་མཛུབ་མོ་གཅིག་བསྟན་ཏེ་ཤཱཀྟི(ནུས་པ)་ནི་གཅིག་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའི་བརྡ་མཛད་པར། ནག་མོ་ཁོལ་གྱིས་མོས་ཁོང་གི་མིག་བྲུས་མི་འོང་ངམ་སྙམ་སྟེ་ཕྱིར་མཛུབ་མོ་གཉིས་བསྟན། དེ་སྲས་མོས་ལན་ཡང་དག་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་སྟེ། ནུས་པ་ནི་མངོན་པའི་ཚེ་གཉིས་གཉིས་སུ་མངོན་པར་བྱེད་པ་དེ་སྟོན་པའོ་ཞེས་མཁས་པ་དེ་དག་གིས་འགྲེལ་བས་སོ།། (ཤི་བ་དང་ཤཱཀྟི། ན་ར་དང་ནཱརཱི་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ།) དེ་ནས་སྲས་མོས་མཛུབ་མོ་རྣམས་བརྐྱངས་ཏེ་ལག་པ་ཡ་གཅིག་ཐལ་ལྕག་གི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པར། ནག་མོ་ཁོལ་གྱིས་ལན་དུ་ཁུ་ཚུར་བསྟན། དེ་ཡང་སྲས་མོས་ལན་འགྲིག་པར་བརྩིས་པ་སྟེ། སྲས་མོས་མཛུབ་མོ་ལྔ་བརྐྱངས་པ་འབྱུང་བ་ལྔའི་བརྡ་རུ་མཛད་པ་དང་། ནག་མོ་ཁོལ་གྱིས་ཁུ་ཚུར་བཅོས་པ་འདུས་ཤིང་བྱས་པའོ་(ས། ཆུ། མེ། རླུང་། ནམ་མཁའ།)ཞེས་པའི་བརྡ་རུ་འགྲེལ།
ཁོང་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པས་དེ་ནས་ཁོང་གཉིས་གཉེན་བསྒྲིགས་ནའང་། ཅང་མ་འགོར་བར་སྲས་མོས་ནག་མོ་ཁོལ་བླུན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏེ། ཕོ་བྲང་ལས་ཕྱིར་བསྐྲད། ནག་མོ་ཁོལ་ཐད་ཀར་ནག་མོའི་ལྷ་ཁང་དུ་ཕྱིན་ཏེ། སྐུའི་མདུན་དུ་ལྕེ་བཅད་པར། ལྷ་མོ་ནག་མོ་དངོས་སུ་སྣང་བར་གྱུར་ཏེ། ཁོང་ལ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་གནངས། ཁོང་ཕྱིར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་པར། ཁོང་གི་ཆུང་མས། “ ཨསྟི ཀཤྩིཏ བཱག བིཥེཤཱ?” (ཁྱོད་ངག་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཏམ?) ཞེས་དྲིས་པར། ཀཱ་ལི་དཱ་སས་ཚིག་མགོ་མ་གསུམ་གྱིས་མགོ་བཙུགས་ཏེ། སྙན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་མོ་རེ་རེ་མཛད་པ་སྟེ། ཨསྟི — ཨསྟི ཨུཏྟརསྱཱཾ དིཤི ཞེས་ཨསྟིས་མགོ་བཙུགས་ཏེ་<<གཞོན་ནུ་འབྱུང་བ>>།
ཀཤྩིཏ— ཀཤྩིཏ ཀཱནྟཱ ཞེས་ཀཤྩིཏས་མགོ་བཙུགས་ཏེ་<<སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ>>།
བཱག —བཱགཱརྠབིབ་ཞེས་བཱག་གི་ཡིག་འབྲུས་མགོ་བཙུགས་ཏེ་<<ར་གྷུའི་གདུང>>ཞེས་པའི་སྙན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་མཛད་པར་གྲགས་སོ།།
བཀྲ་བྷ།
༡༩༦༣ལོའི་ཟླ་༨པའི་ཚེས་༢༨ཉིན་མཚོ་སྔོན་ཞིང་གུང་ཧོ་རྫོང་གི་རོང་མ་འབྲོག་གི་དུད་ཁྱིམ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས།རང་ལོ་༡༣སྟེང་གུང་ཧོ་རྫོང་གི་ཆོས་རྗེ་སློབ་ཆུང་ལ་ཞུགས་ཏེ་རྒྱ་སྐད་མི་ཤེས་རུང་རྒྱ་ཡིག་སྦྱོང་མགོ་བརྩམས།༡༩༨༡ལོར་གུང་ཧོང་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་ལ་རྒྱུགས་འཕྲོད་དེ་བོད་ཡིག་སློབ་པའི་ལས་ལ་འབད།༡༩༨༣ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་མི་རིགས་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་པ་དང༌།༡༩༨༦ལོར་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་མཚོ་སྔོན་མི་དམངས་ཀུན་ཁྱབ་རླུང་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ལ་ལས་བགོ་བྱས་ཏེ།ལོ་༡༢ཀྱི་རིང་ལ་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་དང་ལོ་ཙཱ་བ།རྩོམ་སྒྲིག་པ་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀ་གཉེར།༡༩༩༨ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགསསློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མར་རྒྱུགས་འཕྲོད།༢༠༠༡ལོར་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ལས་བགོ་བྱས་པ་དང་ད་ལྟ་སློབ་གྲྭ་དེའི་དགེ་རྒན་གྱི་འགན་བཞེས་ཡོད།
གསར་རྩོམ་ལ་ཞུགས་པའི་ཉམས་མྱོང་།
༡༩༨༥ལོ་ནས་བཟུང་བརྩམས་ཆོས་དུས་དེབ་སྟེང་འགོད་མགོ་བརྩམས།ད་བར་དུ་སྒྲུང་གཏམ་དང་སྙན་ངགལྷུག་རྩོམ།བསྒྱུར་རྩོམ།རིག་གཞུང་དཔྱད་བརྗོད་སོགས་རྩོམ་ལུས་མི་འདྲ་བའི་བརྩམས་ཆོས་བརྒྱ་ལྷག་བོད་ཁུལ་གྱི་དུས་དེབ་དང་ཚགས་པར་སྟེང་དངོས་བཀོད་བྱུང་ལ༌།དེ་དག་ལས་ཁོ་རང་ཆེས་དགའ་བ་ནི་སྒྲུང་གཏམ་ཡིན།༡༩༩༥ལོར།ཁོའི་མུ་འབྲེལ་སྒྲུང་གཏམ་ཡིག་བརྒྱ་མ《སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག》ཅེས་པ་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་སྐྲུན་བྱས།འདི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་མུ་འབྲེལ་སྒྲུང་གཏམ་ཡིག་བརྒྱ་མ་ཐོག་མ་ཡིན།དེ་མིན།《སྤྲིན་དཀར་གྱི་འོག་ཏུ།》དང《ལམ།》《སྲིན་པོ་གཡུ་རྔོག་དང་ཉི་མ་ལྷ་ས།》སོགས་ནི་བརྩམས་ཆོས་ཕྱོགས་བསྡུས་གྲས་སུ་བདམས་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན་བཞིན་ཡོད་ལ།སྒྲུང་འབྲིང《ར་བྷ་འདྲེ་མིག་དང་རིན་ཆེན་རྐྱལ་ཁ།》ཞེས་པར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐབས་དང་པོའི་ན་གཞོན་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང༌།སྒྲུང་འབྲིང《སྲིན་པོ་གཡུ་རྔོག་དང་ཉི་མ་ལྷ་ས།》ཞེས་པར་སྐབས་གསུམ་པའི《སྦྲང་ཆར།》རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ཐོབ།
བཀྲ་ཤིས་
གྲོགས་པོ།།（朋友）
གླུ་བ་ བཀྲ་ཤིས་
མཛེས་པའི་སྤང་ལྗོངས་སྟེང་དུ།།
ས་མཐར་ཡོད་པའི་གྲོགས་པོ།།
འགྲམ་དུ་ཡོད་ན་སྐྱིད་པ།།
ཐག་རིང་ཡོད་པའི་གྲོགས་པོ།།
ང་ཡི་སྙིང་ནས་དྲན་བྱུང་།
ཨ་་་་་་ཨ་་་་་་།
གྲོགས་པོ་ལགས།།
མ་འོངས་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ།།
བར་ཆད་མེད་པའི་སྨོན་ལམ།།
མེ་ཏོག་དཀར་དམར་ཤར་སོང་།
རྩམ་ཁུག
རྩམ་པ་འཇོག་སའི་ཁུག་མ་ལ་གོ
ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་སྡེ་ཚན།
1982་ལོར་ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་འགྲོ་གྲོན་བཏང་སྟེ་རྒྱང་སྲིང་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་བཀོད་འདོམས་འོག ཆེས་ཐོག་མར་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་འདི་སྐད་རིགས་སྣ་མང་ལ་རྒྱང་སྲིང་བྱེད་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགྱུར་ལས་ཁང་ཞིག་ལ་གྱུར་ཅིང་། གཟའ་འཁོར་རེར་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གིས་ཆུ་ཚོད་1500་ཙམ་ལ་གསར་འགྱུར་དང་གནས་ཚུལ། སློབ་གསོ་དང་རིག་གནས་བཅས་ཀྱི་ལེ་ཚན་རྒྱང་སྲིང་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་ལ་ཉན་མཁན་མི་གྲངས་125000000་ཙམ་ཡོད།
ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་སྡེ་ཚན་ནི་1990་ཕྱི་ཟླ་2་ཚེས་16་ཉིན་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་མི་དམངས་ལ་རང་གི་སྐད་ཡིག་གི་རྒྱང་སྲིང་ལས་རིམ་ཞིག་འཛུགས་དགོས་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་གནང་སྟེ་ཚུགས་པ་ཞིག་ཡིན།
ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་སྡེ་ཚན་གྱིས་བདུན་ཕྲག་རེར་ཆུ་ཚོད་གཉིས་རེའི་བརྙན་འཕྲིན་དང་ཆུ་ཚོད་༢༤་རེའི་རླུང་འཕྲིན་བོད་ལ་ཐད་ཀར་རྒྱང་སྲིང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ང་ཚོའི་རླུང་འཕྲིན་དང་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ལས་རིམ་རྣམས་རྒྱང་སྲིང་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་དབྱིན་བོད་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་བརྒྱུད་ནས་ལྟ་ཉན་བྱེད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཐད་ཀར་རྒྱང་སྲིང་བྱེད་ཀྱི་མེད་པའི་དུས་སུའང་དྲ་མཛོད་ནང་དུ་ལྟ་ཉན་བྱ་ཐུབ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཚོ་RSS དང་ Podcasts ཕབ་ལེན། ལག་འཁྱེར་ཁ་པར་དང་Twitter འཕྲུལ་སྒྲ་བཅས་བརྒྱུད་ནས་ཀྱང་ལྟ་ཉན་བྱ་ཐུབ།
དྲ་རྒྱའི་མཐུན་རྐྱེན་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་བརྙན་འཕྲིན་ཡུ་ཊུབ་དྲ་རྒྱ་བརྒྱུད་ནས་བལྟ་ཐུབ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྒྲུབས་ཡོད།
རྣམ་པ་ཚོའི་ཉིན་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་རྒྱ་ངོ་དེབ་ནང་དུའང་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་སྡེ་ཚན་ལ་ལེ་ཚན་གསར་པ་ཅི་ཡོད་དབྱིན་བོད་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀར་བཀོད་ཡོད།
ང་ཚོ་བོད་སྐད་སྡེ་ཚན་གྱིས་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་སྒྲིག་གཞི་ལ་རྩ་འཛིན་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་དགོས་པས་གསར་འགྱུར་རྣམས་དྲང་བདེན་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ། གསར་འགྱུར་རྣམས་ཆད་ལུས་མེད་པར་ཞིབ་རྒྱས་ཤིག་སྤེལ་དགོས་སོ།
སྐྱེ་མཆོག་གླིང་པ
== ༄༅། །རིག་འཛིན་སྐྱེས་མཆོག་གླིང་པ་ནི། ཕལ་ཆེར་དུས་རབས་བཅུ་དགུའི་ནང་བོད་ཁམས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་འཁྲུངས་པ་ཞིག་དང། སྔགས་འཆང་བདག་མོ་བཞེས་མཁན་གྱི་རྟོགས་ལྡན་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་བླ་མ་ཞིག་ཡིན། བོད་ས་མ་ཤོར་གོང་ན་མ་སྲས་ལྷན་དུ་མཁའ་འགྲོའི་ལུང་བསྟན་གཞིར་བཟུང་སྟེ་ཧི་མ་ལ་ཡེ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་བྱང་ཁུལ་དུ་ཁག་མང་ལ། དག་སྣང་དང་ཉམས་སྣང་གིས་ཐུན་མོང་སྣང་ངོར་གཏེར་སྟོན་སོགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་སྒོ་ཕྲ་རགས་ལ་མ་ལྟོས་པར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཉམས་བཞེས་སྟེང་འགྲོ་བའི་རིམ་གྲོ་ཡུན་རིང་བསྐྱངས། ལྷག་པར་དུ་དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེའི་མཇུག་གི་མཛད་པ་སྐྱོང་ས་རྒྱ་གར་བྱང་ཁུལ་དུ་དུས་རིང་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གི་གདུང་སྲས་བརྟུལ་ཞུགས་གླིང་པ་དེ་ཡང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕུལ་བྱུང་ཡབ་དང་མཉམ་པ་དེས་ཀྱང་ཡབ་ལྷན་དུ་བྱང་ཁུལ་དུ་དགོན་པ་དང་ལྷ་ཁང་སོགས་མང་པོ་བཞེངས་ཚུལ་འདུག།།མཐར་ཁོང་གི་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིབས་སུ་ཐིམས་ཚུལ་ཡང་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཉིད་དུ་གསལ་ཀྱང་ཡུལ་མིང་དང་དུས་ཚོད་འདི་ཞེས་པ་ཞིག་གསལ་ཁ་མ་རྙེད། དམ་པ་ཁོང་གི་སློབ་མའི་ཁྱུ་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་ཤུལ་འཛིན་དེང་གི་ཆར་ཡང་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་གྲགས། ཁོང་གི་གདུང་རྒྱུད་དེང་སང་རྡོ་རྗེ་གླིང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་དུ་ཡོད་ལུགས་འདུག། == དྷ་ས་རིགས་སློབ་སློབ་ཟུར་བ་རིས་མེད་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་འཆི་མེད་རྡོ་རྗེ་ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ ཟླ་༩ ཚེས་༦ ཉིན།
ས་ཧ་ར་བྱེ་ཐང་ཆེན་པོ།
སའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་མྱ་ངམ་ཐང་།ཧྥེ་གླིང་གི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ས་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་མྱ་ངམ་ཐང་ཞིག་ཡོད། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་བྱེ་ཐང་སྟེ། ས་ཧ་ར་བྱེ་ཐང་ཆེན་པོ་ཡིན།
ས་ཁུལ།
མི་རྣམས་ཀྱིས་བྱེ་ཐང་ཞེས་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་མུ་མཐའ་མི་མངོན་པའི་བྱེ་སྒང་དང་བྱེ་ས་ཞིག་བློ་ངོར་འཆར་སྲིད་མོད། དོན་དངོས་སུ་ས་ཧ་ར་བྱེ་ཐང་གི་ལྔ་ཆའི་གཅིག་ཙམ་གྱི་ས་ཁུལ་ནི་བྱེ་མ་ལས་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས། དེའི་ས་ཁུལ་གཞན་དག་ནི་རྩུབ་ཤས་ཆེ་བའི་རྡེའུ་ལས་གྲུབ་པའི་བདེ་ཐང་མིན་ན། བརྩེགས་རིམ་དུ་ཆགས་པའི་བྲག་རི་ཡིན། དེ་མིན་ད་དུང་རི་ཁུལ་དང་བ་ཚྭའི་གྲམ་ཐང་ཡང་ཡོད་པ་རེད།
གནམ་གཤིས།
ས་ཧ་ར་བྱེ་ཐང་གི་ས་བབ་མི་ལེགས་པ་ལས་གཞན་ཚ་གདུག་ཆེ་བའི་གནམ་གཤིས་སྡུག་པོ་ཡང་ཡོད་དེ། ལོ་ཧྲིལ་བོའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད30℃ལས་བརྒལ་བ་དང་། ཆེས་སྐམ་ཤས་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་དུ་ལོ་ཧྲིལ་བོའི་ཆར་འབབ་ཚད་ཧའོ་སྨིས25ཙམ་ཡང་མི་ལོང་། སྐབས་ལ་ལར་ལོ་ཧྲིལ་བོར་ཆར་ཐིགས་གཅིག་ཀྱང་འབབ་རྒྱུ་མེད།
གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ།
གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་པས་ས་ཧ་ར་བྱེ་ཐང་གི་བྲག་ཕུག་ཏུ་གནའ་རབས་ཀྱི་རི་མོ་དང་བརྐོས་རིས་མང་བོ་གསར་རྙེད་བྱུང་ཞིང་། དེ་དག་གིས་ས་ཧ་ར་བྱེ་ཐང་ནི་གནའ་སྔ་མོར་བྱེ་མས་ཁྱབ་པའི་ཐང་རྒོད་ཅིག་མིན་པར་རྩྭ་ཐང་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ། ཆུ་བོ་ལྷུང་ལྷུང་བཞུར་ཅིང་ས་ཤུན་སྤང་གིས་གཡོགས་པ། ཚོ་བ་དང་མི་རིགས་མང་བོ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་སའི་མཛེས་སྡུག་གི་ས་ཁུལ་གཤིན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱང་། ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོད་དཔག་ལས་ཕྱིས་སུ་གནས་དེ་ཡི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ལས། ཆུ་བོའི་བཞུར་རྒྱུན་ཆད་པས་ས་ཁུལ་དེ་རིམ་གྱིས་བྱེ་ཐང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པར་འདོད་དོ།།
རྩམ་ཁུག་དྲ་བ།
རྩམ་ཁུག་དྲ་བ།
རྩམ་ཁུག་ནི་གསར་དུ་བཟོས་བའི་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དྲ་རྒྱ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཡུལ་ནི་གླུ་གར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་པའི་དཔེ་བཞིན་དུ་བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་ནས་གླུ་བ་གླུ་མ་ཆར་རྗེས་ཀྱི་ཤ་འོད་ཇི་བཞིན་མང་ནས་མང་དུ་འཕེལ་བཞིན་པ་ལ། གླུ་བ་གླུ་མ་སུ་ཡིན་ཡང་དུས་གཅིག་ལ་མཉམ་དུ་ཉན་པ་པོའི་འདོད་ལོ་བཞིན་ཉན་ཐུབ་པར་སྟབས་བདེ་ཆེད་དྲ་ཚིཊ་འདིར་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ཡོད། ད་ལམ་བོད་ཡིག་དྲ་ཚིགས་སྟེང་གླུ་གཞས་ཁོ་ན་ཉན་ཐུབ་པའི་དྲ་ཚིགས་ཅིག་མེད་པས་འདི་ནི་ཆེས་ཐོག་མའི་བོད་ཀྱི་གཞས་དང་གཞས་ཚིག་མཉམ་དུ་རོ་མྱོང་ཐུབ་པའི་དྲ་ཚིགས་དངཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། དེ་དང་དེ་བཞིན་དུ་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ན་གསར་དུ་ཐོན་པའི་གླུ་གཞས་དང་བརྙན་པར། བརྙན་ཐུང་སོགས་ཉན་པ་པོའི་དགོས་དམིགས་ལ་གཞིག་པའི་ཕབ་ལེན་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མང་དུ་མངའ་བས་སྣ་འཛོམས་རང་བཞིན་གྱི་དྲ་རྒྱ་གསར་བ་ཞིག་ཡིན། དྲ་རྒྱའི་མིང་ཡང་རྩམ་ཁུག་ཅེས་འདོགས་དོན་ནི་རྩམ་པ་གསོག་འཇོག་བྱེད་སའི་ཁུག་མ་ལ་རྩམ་ཁུག་ཞེས་པ་བཞིན་མི་རིགས་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླུ་གཞས་སོགས་དྲ་ངོགས་ནས་ཉན་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོར་མཚོན་པར་བྱེད་པའམ། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། ཕ་མེས་ནས་བརྒྱུད་པའི་སྲོལ་བཟང་རྣམས་བསླབ་བྱའི་ཚུལ་དུ་གཞས་བ་གཞས་མ་ཚོས་གདམས་པའམ་གཞེན་སྐུལ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངའ། དྲ་མིང་དུའང་རྩམ་ཁུག་ཅེས་བཀོད་ཡོད་པ་བཞིན་དྲ་ཚོགས་འདིར་ཞུགས་མཁན་གྱི་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རྩམ་དྲི་ཁ་བའི་བོད་གཤིས་ངོ་མ་ཞིག་དང་རྩྭ་ཐང་སོགས་ཅིག་ཅར་དུ་དྲན་དུ་འཇུག་ཐུབ་པས་སོ།། རྩམ་ཁུག་ནི་གསར་དུ་བཟོས་བའི་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དྲ་རྒྱ་ཞིག་ཡིན་ནའང་དྲ་བའི་རིག་གནས་འདི་ཉིན་རེ་ཉིན་རེར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས་ང་ཚོས་རྩམ་ཁུག་དྲ་ཚིགས་འདི་ཁ་པར་ནང་མཉེན་ཆས་ཨན་ཌོ་ཅན་དང་མཉེན་ཆས་ཀུ་ཤུ་མ་ལག་ཅན་ནང་ནས་གླུ་གཞས་ཉན་ཐུབ་འབད་བརྩོན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཡར་རྒྱས་ལ་མཐའ་མེད་པ་བཞིན་དྲ་ཚིགས་འདི་ནི་ད་དུང་སྔར་བཞིན་འཐུས་ཇེ་ཚང་དང་སྤུས་ལེགས་སུ་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པ་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཉམ་དུ་ཁྱེད་ཅག་གི་དགོངས་ཚུལ་དང་མཆན་འདེབས་ཐུབ་ན་ང་ཚོ་ཐུན་མོང་ལ་དབང་བའི་དྲ་ཚིགས་རྩམ་ཁུག་འདི་སྤུས་ལེགས་ཀྱི་དྲ་ཚིགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མི་དགོས།
ཀིརྟི་སྐྱབས།
ཀིརྟི་སྐྱབས། བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ། ༼ཤར་དུང་རི༽དུས་དེབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ། ཨ་ནུ་དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ། གསར་རྩོམ་པ། སྨྱུག་མིང་ལ་གཙག་འབིག་ཟེར།
བཙན་པོ་གསེར་བ།
བཙན་པོ་གསེར་བའམ་སྐལ་བཟང་གྲགས་པ་ནི༼ཤར་དུང་རི༽དུས་དེབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ། ཨ་ནུ་དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་སྒྲིག་པ། གངས་ལྗོངས་རིག་གནས་ཐོན་ལས་དར་སྤེལ་ཚད་ཡོད་འགན་ལེན་སྤྱི་གཉེར་ཁང་གི་སྤྱི་གཉེར་བ། བྱིས་སྒྲུང་གསར་རྩོམ་པ། སྨྱུག་མིང་ལ་གདོན་ཞུ་བའོ།།
ཨེ་ཙི
ཨེ་ཙི། ༡ ཨེ་ཛི་ལ་ལྟོས། ༢ཨེ་ཙི་ལ་དེང་སང་ཨེ་ཛི་ཞེས་ཀྱང་འབྲི་སྲོལ་ཡོད།  དོན་དུ་ཨེ་ཙི་དང་ཨེ་ཛི་གཉིས་དོན་གཅིག་ཡིན།   ཨེ་ཙི་ནི་དབྱིན་ཡིག་གི་བསྡུས་མིང་AIDSཞེས་པ་དེ་སྒྲ་ཐད་བསྒྱུར་བྱས་པ་སྟེ་སྔོན་མ་ནས་སྤྱོད་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཡིན།
ཁ་བ་སྙིང་ལྕགས
ཁ་བ་སྙིང་ལྕགས་ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ༡༩༨༩ལོར་མཚོ་སྔོན་པོའི་འགྲམ་ནས་སྐྱེས། དངོས་མིང་ལ་སྙིང་ལྕགས་འབུམ་ཟེར། ཕྱི་ལོ༢༠༠༨ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔལ་འབྱོར་དོ་དམ་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཞུགས། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༢ལོར་སློབ་གྲྭ་དེ་གའི་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་ནས་མཐར་ཕྱིན།  སློབ་ཆེན་སྐབས་སུ་རྒྱལ་ཡོངས་གངས་རྒྱན་མེ་ཏོག་རྟགས་མའི་བོད་ཀྱི་སློབ་ཆེན་སྙན་ངག་གྱེར་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བྱུང་བྱ་དགའ་དང་། སྐབས་དང་བོའི་རྒྱལ་ཡོངས་བོད་ཀྱི་སློབ་ཆེན་པའི་རང་གྲོལ་སྨྱུག་གསར་བྱ་དགའ་ཐོབ།  ད་དུང་༼ལམ༽ཞེས་པའི་འཁྲབ་གཞུང་ཞིག་བརྩམས་ཏེ་བོང་སྟག་བདུད་འདུལ་སྐྱབས་སོགས་ཀྱིས་འཁྲབ།  ཕྱི་ལོ་༢༠༡༣ལོའི་ལོ་སྨད་ནས་བཟུང་ན་ཆུང་སློབ་མའི་ཀློག་དེབ་༼ཨ་ནུ་དཔེ་ཚོགས་༽ཀྱི་གསར་རྩོམ་ལས་ཀ་གཉེར། ཁོང་ནི་སྙན་ངག་པ་དང་བྱིས་སྒྲུང་གསར་རྩོམ་པ། ན་གཞོན་རྩོམ་པ་པོ་བཅས་ཡིན་ཞིང་། སྔ་ཕྱིར་ལྷུག་རྩོམ་བསྡུས་དེབ་༼འབུ་མེ་ལྕེབས༽དང་བྱིས་སྒྲུང་༼འབུ་མེ་ལྕེབས༽དཔར་བསྐྲུན་བྱས། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ལོར་དངོས་བཤུས་གློག་བརྙན་༼རྫ་ཆུ་ཁའི་བྱིས་པ་༽ཕབ་བསྐྲུན་བྱས། ཕྱི་ལོ༢༠༡༥ལོའི་སྤྱི་ཟླ༦པའི་ཚེས༢༦ཉིན་མཚོ་སྔོན་པོའི་གསེར་ཉ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་དགོང་དྲོའི་དུས་ཚོད་བརྒྱད་ཡས་མས་ལ་སྟབས་མ་ལེགས་པར་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར། དགོང་ལོ༢༦ལ་བཞུགས།
ཨེ་ཙིའི་ནད་ངན
ཨེ་ཙིའི་ནད་ངན། (AIDS)ཨེ་ཙི་ཞེས་པའི་ནི་དབྱིན་ཡིག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན།  དེའི་ཡིག་འབྲུ་རེ་རེས་གཤམ་གསལ་གྱི་དོན་ མཚོན་པ་སྟེ། Acquired      ཕྱིས་བྱུང་འགོ་ནད། Immune      ནད་འགོག་ནུས་ཤུགས། Deficiency    མ་འདང་བ། Syndrome      སྤྱི་བསྡུས་ཀྱི་ནད་རྟགས། བསྡུས་མིང་།    ནད་འགོག་ནུས་པ་ཉམས་པའི་ནད་རྟགས།
སྐུད་མེད་གློག་ལམ།
ད་ནི་ཁྱིམ་གྱི་གློག་ལའང་སྐུད་པ་མི་དགོས་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ལ་བསླེབས་པ་རེད་ཟེར།
ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༢༡ ནས་ ༢༤ བར་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཨོ་གི་སི་ཧློར་ཌི་ལ་འཚོགས་པའི་ TED Global Conference ཊེ་ཌི་འཛམ་གླིང་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་དུ་ཨ་རིའི་བཟོ་གྲྭ་ Witricity ཝི་ཊི་རི་སི་ཊེ་ ཞེས་པའི་གཙོ་འཛིན་ Eric Giler ཨེ་རི་ཁི་ གྷེ་ལེར་ གྱིས་སྐུད་པ་མི་དགོས་པའི་གློག་ལམ་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་བསྟན་ཡོད་པ་བྷི་བྷི་སི་ཡིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་འདུག
འཕྲུལ་ཆས་འདི་བརྒྱུད་ནས་ལག་འཁྱེར་ཁ་པར་དང་གློག་མེ་ཡིས་འགྲོ་བའི་རླངས་འཁོར་སོགས་ཀྱི་གློག་མེ་གསོག་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཁྱིམ་ཚང་གི་གློག་ཆས་ཐམས་ཅད་སྐུད་པ་མི་དགོས་པར་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་འདུག
འཕྲུལ་ཆས་འདིའི་ལས་ཀ་བྱེད་ཕྱོགས་ནི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ Marin Soljacic མ་རིན་ སོལ་ཇ་སི་ཁི་ ཡི་ལས་ཀར་གཞི་བཅོལ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། སྒོར་སྒོར་བྱས་པའི་སྐུད་པ་གཅིག་གློག་ལ་མཐུད་ཡོད་པ་དང་། གཞན་གཅིག་སྤྱད་བྱའི་འཕྲུལ་ཆས་ལ་མཐུད་ཡོད་པ་རེད། སྒོར་སྒོར་བྱས་པའི་སྐུད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་བར་འཐེན་ཤུགས་རྦ་རླབས་བརྒྱུད་གློག་འགྲོ་གི་ཡོད་འདུག སྒོར་སྒོར་བྱས་པའི་སྐུད་པ་འདི་ནི་བརྡ་རྟགས་ཀྱི་གནམ་སྐུད་དང་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་འདུག བརྡ་རྟགས་གནམ་སྐུད་དང་པོ་རྩིག་པ་དང་ཁང་ངོ་གང་རུང་དུ་འཇོག་ཆོག་ཅིང་། བརྡ་རྟགས་གནམ་སྐུད་གཉིས་པ་སྤྱད་བྱའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་པ་ཡིན་ན། དེའི་གཉིས་ཀྱི་རྦ་རླབས་ཀྱི་རྟགས་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་གློག་ཤུགས་འདྲེན་གྱི་ཡོད་འདུག གལ་ཏེ་ལག་འཁྱེར་ཁ་པར་ཞིག་གི་ནང་དུ་བརྡ་རྟགས་གནམ་སྐུད་བླུགས་པ་ཡིན་ན། ལག་འཁྱེར་ཁ་པར་དེ་བརྡ་རྟགས་གནམ་སྐུད་དང་པོའི་འཐེན་ཤུགས་རྦ་རླབས་ཀྱིས་རྙོབས་པའི་ཡུལ་དུ་བསླེབས་པ་དང་རང་ཤུགས་ཀྱིས་གློག་མེ་གསོག་གི་ཡོད་འདུག རླངས་འཁོར་གློག་མེ་ཅན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་འདུག བརྙན་འཕྲིན་ལྟ་བུའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བྱ་ཐབས་འདི་བཀོལ་ན་ཐད་ཀར་གློག་འདྲེན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་འདུག
བྱ་ཐབས་འདི་བཀོལ་ན་གློག་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་མ་ཟད། གློག་ཤུགས་ཀྱང་ཆེན་པོ་ཡོད་འདུག ཡིན་ན་ཡང་། འཐེན་ཤུགས་རྦ་རླབས་ཀྱི་གློག་གིས་མི་དང་སྲོག་ཆགས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་མི་འདུག རྒྱུ་མཚན་ནི་མི་དང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ལུས་ལ་གློག་གི་འཐེན་ཤུགས་རྦ་རླབས་དེ་མེད་པས་ཡིན་འདུག
ཚན་རིག་ལག་རྩལ་འདི་ནི་ད་ལྟ་གསར་གཏོད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་མི་འདུག དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་ནང་དུ་ཨ་རིའི་གསར་གཏོད་པ་ Thomas Edison ཐོ་མ་སི་ ཨེ་ཌི་སོན་ དང་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ Nikola Tesla ནི་ཁོ་ལ་ ཊེ་སི་ལ་ གཉིས་ཀྱིས་རིག་པ་འདི་རྙེད་ཡོད་འདུག ཐོག་དང་པོ་གློག་སྐུད་མ་འཐེན་པའི་སྔོན་དུ་ཁོང་ཚོས་འཐེན་ཤུགས་རྦ་རླབས་བརྒྱུད་ནས་རྒྱང་ཐག་རིང་བོར་གློག་གཏང་རྒྱུའི་བསམ་བློ་བཏང་ཡོད་ན་ཡང་། སྐབས་དེ་དུས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དབང་གིས་རིག་པ་འདི་ལག་འགྲུབ་བྱུང་མི་འདུག
http://www.tibettimes.net/news.php?cat=9&&id=1421
ཨ་ཏོ་ཧྥུ་ཧི་ཐི་ལེ།
ཨ་ཏོ་ཧྥུ་ཧི་ཐི་ལེ་(འཇར་མན་སྐད་དུ། [ˈadɔlf ˈhɪtlɐ] ༡༨༨༩/༤/༢༠–༡༩༤༩/༤/༣༠) ནི་སྤྱི་ལོ་༡༨༨༩ལོར་ཨོ་སི་ཐི་རི་ཡ་རུ་སྐྱེས། འཇར་མན་ཆབ་སྲིད་ཐད་ཀྱི་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཞིག་དང་། འཇར་མན་གྱི་ནཱ་ཙི་སྐྱིད་སྡུག་ཚོགས་པའི་འགོ་པ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་འཇར་མན་རྒྱལ་གཞུང་གི་དམག་སྤྱི། དབུ་བཞུགས་བློན་ཆེན། དབུ་འཛིན། གཏམ་བཤད་མཁན་གྲགས་ཅན། དམག་དོན་མཁས་པ། རི་མོ་བ། སྲིད་དོན་མཁས་པ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་སློང་མཁན་དང་། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་ཉེས་ཅན་གཏེ་པོ། ཡ་ཧུ་ད་པ་དང་གུང་ཁྲན་སྲིད་ཚོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྡང་ཞིང་། དམག་འཐབ་རིང་། ཡ་ཧུ་ད་པ་ཁྲི་༦༠༠ཙམ་དམར་བསད་བཏང་། འཇར་མན་རྒྱལ་གཞུང་ལ་སྲིད་བསྒྱུར་ཡང་དག་པ་བྱས་ནས། ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་དུ་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་དམག་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་འཛམ་གླིང་གྲས་མགོ་རུ་སླེབས། རྗེས་སུ་བསྟུད་མར་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༩ལོར། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་ལངས་པ་རེད། མཐའ་མཇུག་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༥ལོར། ཨུ་རུ་སུའི་དམར་དམག་གིས་སྲིད་འཛིན་ལས་ཁང་མཐའ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ནས་ཚེས་༣༠ཉིན། བྷེར་ལིན་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྡོད་རོགས་དང་མཉམ་དུ་རང་ཤི་རྒྱབ་པ་རེད།
=རུས་ཀྱི་ཡོང་ཁུངས།= ཨ་ཏོ་ཧྥུ་ཧི་ཐི་ལེ་ཞེས་པའི་ཨ་ཏོ་ཧྥུ་ནི་མིང་དང་ཧི་ཐི་ལེ་ནི་རུས་རེད། རུས་དེ་ཡང་དང་པོ་ཧི་ཏི་ལེ་(hiedler)ཞེས་ཡིན་པ་ལ་ཨ་ཏོ་ཧྥུའི་སྤོ་བོས་རྗེས་སུ་ཧི་ཐི་ལེ་(hitler)རུ་བསྒྱུར་པ་རེད། ཁོ་རང་གི་སྤོ་བོའི་མཚན་ལ་ལྗོ་ཧན་གྷེ་ཨོར་གྷེ་ཧི་ཐི་ལེ་ཞེས་ཡིན་པ་དང་། ཕ་ཡི་མཚན་ལ་ཨ་ལོ་ཡི་སི་ཧི་ཐི་ལེ་(༡༨༣༧–༡༩༠༣)ཟེར། དེ་ཡང་དྭ་ཕྲུག་ཅིག་རེད། ཆུང་ནས་ཨ་མའི་རུས་འཛིན་ནས་མིང་ལ་ཨ་ལོ་ཡི་སི་ཧྲི་ཁལ་གྷ་རུ་བྷེར་(Schicklgruber)ཟེར། ཧ་ལམ་ཨ་ལོ་ཡི་སི་རང་ལོ་༣༨ཀྱི་རྗེས་སུ། ལོ་ངོ་༣༠ཙམ་མཐོང་ལམ་མེད་པའི་ཨ་ཕ་ལྗོ་ཧན་གྷེ་ཨོར་གྷེ་ཧི་ཐི་ལེ་གློ་བུར་དུ་ནང་ལ་འབྱོར་ནས། ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཨ་ལོ་ཡི་སི་ཁོ་རང་གི་བུ་ཡིན་པ་ཁས་ལེན་གནང་། ང་ཚོ་ལ་ཁོ་རང་ཨ་ལོ་ཡི་སི་ཡི་ཕ་ངོ་མ་དེ་ཡིན་པས་དཔང་རྟགས་མེད་ནའང་། དེ་དུས་ཁོ་རང་གི་རུས་ཧི་ཐི་ལེ་རུ་བསྒྱུར་བ་རེད། དེ་ནས། ཡོ་རོབ་དབང་དུ་བསྡུས་ཤིང་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ལྡན་དུ་འགྱུར་བཅུག་མཁན། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་སློང་མཁན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་དེའི་རུས་མིང་དུའང་ཨ་ཏོ་ཧྥུ་ཧི་ཐི་ལེ་ཞེས་ཆགས་པ་རེད།
=མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས།=
བྱིས་དུས་ཀྱི་འཚོ་བ།
སྤྱི་ལོ་༡༨༨༩ལོའི་ཟླ་༤ཚེས་༣༠དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད་༦དང་ཕྱེད་ཀའི་སྐབས། ཨོ་སི་ཐི་རི་ཡའི་པུ་རོ་ནོའུ་ཞེས་པའི་གྲོང་བརྡལ་དུ་ཁེ་ར་ར་ཞེས་པའི་སྐྱེས་མ་ཞིག་ལ་བུ་ཞིག་བཙས་པ་རེད། དེ་ནི་རྗེས་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ཧི་ཐི་ལེ་ཞེས་པ་དེའོ། སྐྱེས་མ་དེ་ནི་ཨ་ཏོ་ཧྥུའི་ཨ་ཕའི་ཚ་མོ་ཡིན་པ་དང་། མོ་རང་ལོ་༢༥སྐབས་སུ་རང་ཉིད་ལས་ལོ་༢༣ཙམ་ཆེ་བའི་ཨ་ཁུ་དང་གཉེན་སྒྲིག གཅིག་བྱས་ན། དེ་འདྲའི་ཉེ་ཚན་གཉེན་སྒྲིག་གིས་ཨ་ཏོ་ཧྥུའི་ཁྱད་མཚར་བའི་གཤིས་ཀ་དེ་འདྲ་ཞིག་བསྐྱེད་པ་ཡིན་གྱི་རེད། ཁེ་ར་ར་ལ་ཧི་ཐི་ལེའི་སྔོན་དུ་བུ་ཕྲུག་གསུམ་བཙས་པ་ཐམས་ཅད་དམར་འབྱར་ནས་གྲོངས་སོང་བས། ཨ་མས་ཁོང་ལ་དམིགས་གསལ་གྱི་དགའ་པོ་བྱེད་གི་ཡོད། ཧི་ཐི་ལེའི་ཨ་ཕ་ནི་ཨོ་ཤུང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགག་སྒོའི་གཞུང་ཞབས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཨ་ཏོ་ཧྥུ་ནི་ཨ་རོ་ཡི་སིའི་ཆང་ས་ཐེངས་གསུམ་པའི་སྒང་གི་བུ་ཕྲུག་ཨང་བཞི་པ་དེ་རེད། ད་དུང་། གཅེན་པོ་ཨ་རི་དབྱི་སི་དང་གཅུང་མོ་བྷོ་ར་གཉིས་ཡོད། ཁོང་གི་ཨ་ཕ་ནི་དྭ་ཕྲུག་ཅིག་ཡིན་པ་ལ། ཆུང་དུས་ལྷམ་བཟོ་བ་ཡང་བྱེད་མྱོང་ཡོད། རྗེས་སུ་པུ་རོའོ་ནོའུ་མཐའ་མཚམས་རྫོང་གྲོང་གི་གཞུང་ཞབས་པ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། དེ་ནས་ཨ་རོ་ཡི་སིས་རྟག་ཏུ། རང་གི་བུ་ཨ་ཏོ་ཧྥུ་ཡང་གཞུང་ཞབས་པ་ཞིག་ཆགས་པའི་རེ་བ་རྒྱག་གི་ཡོད་རེད། ཨ་ཏོ་ཧྥུ་ལོ་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ། ཁོ་ཚོའི་ནང་མི་ཚང་མ་འཇར་མན་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་པ་ཧྥ་རི་ཡ་རུ་གནས་སྤོས་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོའི་ཨ་ཕ་པ་ཧྥ་རི་ཡ་རུ་ཨོ་སི་ཐི་རི་ཡའི་འགག་སྒོ་ཞིག་དོ་དམ་བྱེད་ལ་བཏང་པ་རེད། ས་ཆ་འདི་རུ་ཧི་ཐི་ལེར། པ་ཧྥ་རི་ཡའི་སྐད་ཤེས་པ་དང་། རང་ཉིད་དང་འཇར་མན་བར་གྱི་འབྲེལ་ཐག་གཅིག་ཀྱང་དེ་ནས་བསྐྱེད་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་༡༨༩༥ལོར། ཧི་ཐི་ལེ་རང་ལོ་དྲུག་ཟིན་པ་དང་། ཨ་ཕ་ཨ་རོ་ཡི་སི་ལིང་ཚི་རུ་ལས་བགོས་བྱས་པས། ནང་མི་ཚང་མ་ཡང་བསྐྱར་ཨོ་སི་ཐི་རི་ཡ་རུ་སྤོས། ཧི་ཐི་ལེ་ཡང་ཁོ་རང་ཨ་ཕ་ཡི་སྡུག་ཡུས་ཀྱི་ངར་སྐད་གྲག་ས་ཞིག་ཏུ་ཆགས་པ་རེད། ༡༨༩༦ལོར། རང་ལོ་༧ཟིན་པའི་ཧི་ཐི་ལེ་ཁོ་རང་གི་ཨ་ཕ་དང་མཉམ་དུ། རཱ་མོ་བྷ་ཧེའི་གྲོང་དུ་སྤོས། སློབ་གྲྭ་གསར་པའི་ནང་དུ། ཧི་ཐི་ལེ་ནི་སྦྱང་འབྲས་ཡག་གྲས་ཤིག་རེད། ཡིན་ནའང་། ཧི་ཐི་ལེའི་ཨ་ཕ་ནི་ཡང་ས་ཆ་དེའི་འཚོ་བ་ལ་ཞེན་པ་ལོག་པ་དང་། སྐབས་དེ་དུས། ཧི་ཐི་ལེས་རང་ཉིད་ལ་རི་མོ་འབྲི་བའི་ལྷན་སྐྱེས་ཡོད་པ་ཚོར་ནས། མ་འོངས་སུ། རི་མོ་མཁས་ཅན་ཞིག་བྱེད་འདོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་། ཁོ་རང་གི་ཨ་ཕ་ནི་གཞུང་ཞབས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཁོས་ཧི་ཐི་ལེ་ཡང་རང་ཉིད་ལྟར་གྱི་གཞུང་ཞབས་པ་ཞིག་ཆགས་བཅུག་འདོད་བྱེད། ཧི་ཐི་ལེ་ལོ་བཞིའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སློབ་ཆུང་འཚོ་བ་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་རྗེས། ཁོ་རང་ལིང་ཚིའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལོ་དྲུག་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སློབ་འབྲིང་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེད། ཧི་ཐི་ལེ་སློབ་གྲྭ་དེ་གར་སླེབས་རྗེས། སྦྱང་འབྲས་ཞན་དུ་ཕྱིན་པ་མ་ཟད། མཐའ་མར། རྩིས་རིག་དང་རང་བྱུང་གི་ཡིག་རྒྱུགས་མ་ལོན་ནས་ལོ་རིམ་མ་འཕར། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༣ལོའི་ཟླ་༡པོའི་ཞོགས་པར། ཧི་ཐི་ལེའི་ཨ་ཕ་འཆམ་འཆམ་འགྲོ་སྐབས། གྲིབ་ཕོག་ནས་ཚེ་ལས་འདས་པ་རེད།
ཐེངས་དང་པོར་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་སླེབས་པ།
༡༩༠༦ལོར། ཧི་ཐི་ལེ་རང་ལོ་༡༧གྱི་སྐྱེས་སྐར་བཏང་ཚར་ནས། ཨ་མ་ལགས་དང་སྤུན་མཆེད་ཀྱིས་སྟེར་གནང་བའི་ལམ་རིན་དེ་འཁྱེར་ཏེ་ཆུང་དུས་ནས་འགྲོ་མོས་ཡོད་པའི་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་ཕྱིན་ནས། དེ་གར་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་བསྡད་པ་རེད། བཀྲ་མདངས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཨ་ཤོང་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་བེ་རོག་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་གནའ་མཁར་གྱི་གཟི་འོད་ལ་ཧི་ཐི་ལེར་དགའ་མོས་ཚད་མེད་སྐྱེས། ཁོ་རང་རྟག་ཏུ་གྲོང་སྐོར་གཞུང་ལམ་ལ་འཆམ་འཆམ་ཕྱིན་ནས་དེའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་འཛུགས་བསྐྲུན་ལ་གཟིགས་སྐོར་བྱས་ཤིང་། རྟེན་རྫས་བཤམས་སྟོན་ཁང་དང་། ཟློས་གར་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་གི་མཛེས་རྣམ་གྱིས་ཧི་ཐི་ལེ་ནི་དགའ་ཚོར་དང་མཉམ་དུ། གལ་སྲིད་སྒྱུ་རྩལ་ཐད་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་དགོས་ན་ངེས་པར་དུ་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་སླེབས་དགོས་པའི་སེམས་ཚོར་བྱུང་བ་རེད། དེས་རྐྱེན་པས་ཁོ་རང་གིས་ཐབས་གང་ནུས་ཀྱིས་ཨ་མས་ཁོ་རང་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་སློབ་གྲྭ་འགྲིམས་སུ་བཅུག་པ་རེད། ༡༩༠༧ལོའི་དབྱར་ཁར། ཁོ་རང་གི་ཨ་མས་ཁོ་རང་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་སློབ་གཉེར་འགྲོ་རྒྱུ་ལ་འཐད་པ་བྱུང་ནས། ཨ་ཕའི་ཁ་ཆིམས་རྒྱུ་ནོར་ལས་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་ལོ་གཅིག་གི་འཚོ་རྟེན་ཐུབ་པའི་འགྲོ་གྲོན་ཁོ་རོ་ནེ་༧༠༠ཙམ་བཏོན་ནས་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་རི་མོ་བའི་ཡིག་རྒྱུགས་སྤྲོད་ལ་ཕྱིན་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ཡིག་རྒྱུགས་ཐེངས་གཉིས་སྤྲད་ནའང་། གཉིས་ཀ་མ་ལོན། ཧི་ཐི་ལེ་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་ལོ་བཞིའི་སློབ་དུས་ལས་མེད་ནའང་། ནང་དུ་མ་ལོག་པར་དེ་གར་ཟློས་གར་དང་འཁྲབ་གཞུང་། དཔེ་དེབ་ལ་སོགས་པ་ལ་མགོ་གཡེང་ནས་བསྡད། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་༡༠པའི་ཟླ་མཇུག་ཏུ་གཞི་ནས་ལིང་ཚིར་ལོག་པ་རེད། དེ་དུས་སྐྲན་ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་ཨ་མ་ནི་དེ་ལྟའི་གྲོང་ཁ་ལ་མོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཟླ་༡༢པའི་ཚེས་༢༡ཉིན། ཧི་ཐི་ལེའི་ཡུམ་ཆེན་ཁེ་ར་ར་ནད་གཞི་བཅོས་ཐབས་མེད་ནས་མི་ཡུལ་ནས་ཁ་བྲལ་བ་རེད། ཡུམ་གྲོང་རྗེས། ཧི་ཐི་ལེར་འཚོ་རྟེན་ཙམ་གྱི་ཐད་ལའང་དཀའ་ངལ་སླེབས་པ་མ་ཟད། ཁོ་རང་ཡོངས་སུ་སྒེར་ཚུགས་ཡིན་ནའང་། གཅིག་ནས་ཆེད་ལས་ག་གེ་མོ་ལ་བྱང་ཆ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ནས་ལུས་པོའི་ངལ་རྩོལ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཡི་རང་མེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ནའང་། ཁོ་རང་བློ་ཐག་རྦེད་ཆོད་ཀྱིས་གཉེན་ཉེ་དང་ཁ་བྲལ་ནས། གལ་སྲིད་བྱ་གཞག་ཅིག་སྒྲུབ་མ་ཐུབ་ན། ནམ་ཞར་ལོག་རྒྱུ་མིན་པའི་སེམས་ཐག་བཅད་པ་རེད།
ཝི་ཨེན་ནཱའི་མི་འཁྱམས།
སྤྱི་ལོ་༡༩༠༨ལོའི་ཟླ་༢པར། ཧི་ཐི་ལེ་ཡང་བསྐྱར་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་ལོག་སླེབས་པ་དང་། དེ་དུས་ཀྱི་ཝི་ཨེན་ནཱ་ནི་ཧ་པུ་སི་བྷེར་གྷེའི་རྒྱལ་རབས་མ་སྣུབས་མཚམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ལྡོག་འཕྲོའི་འོག་གི་རྒྱལ་ས་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་། དབུལ་པོའི་ཁང་ཆུང་དང་གོས་ཧྲུལ་གྱོན་ཅིང་འཚོ་བཅུད་ཀྱང་མ་འདང་བའི་དབུལ་པོ་ཡང་ཡོད། སྐབས་དེ་དུས། ཧི་ཐི་ལེ་ནི་འགག་སྒྲུབ་སྙིང་སྟོབས་དང་གླེང་སློང་སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་ཁེངས་ཤིང་། ཁོས་རྟག་ཏུ་མི་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་དང་ཕྱུག་ཚང་སྲས་པོའི་ཚུལ་མིན་རྒྱུ་ནོར་སྐོར་ལ་ལབ་རྡུང་དང་ཀི་འབོད་རྒྱག་གི་ཡོད་རེད། ཝི་ཨེན་ནཱ་སླེབས་རྗེས། ཧི་ཐི་ལེ་འཛུགས་སྐྲུན་ཚན་ཁག་ཏུ་འགྲོ་ཐབས་བྱས་མེད་ལ། དེ་བས་ལག་རྩལ་འདྲ་གང་ཡང་སྦྱང་རྩིས་བྱས་མེད། མསྡོར་ན་རྒྱུན་འཇགས་ཀྱི་ལས་ཀ་གང་ཡང་བྱེད་འདོད་མེད་པར། གངས་ཕྱག་པ་དང་། ས་གདན་ལྡབ་པ། དེ་མིན་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཅ་ལག་དབོར་འདྲེན་གྱི་ལས་ཀ་ཙག་ཙིག་འདྲ་བྱས་ནས་བསྡད་པ་རེད། ལོ་དང་པོར། ཧི་ཐི་ལེ་གཙོ་བོ་ཁོ་རང་ཨ་ཕའི་ཤུལ་བཞག་ཏོག་ཙམ་དེ་དང་། དེ་མིན་ཟླ་རེའི་ད་ཕྲུག་གི་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་ཁོ་རོ་ནེ་༢༥ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བ་སྐྱེལ་གིན་ཡོད་རེད། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༩ལོར། ཨ་ཕའི་ཤུལ་བཞག་ཏོག་ཙམ་དེ་ཡང་ཟད་པ་དང་། འཚོ་རྟེན་ལ་ནི་ཟླ་རེའི་ཁོ་རོ་ནེ་༢༥དེ་མ་གཏོགས་མེད་པར་ཆགས་ནས་མི་འཁྱམས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཞིག་ཀྱང་སྐྱེལ་དགོས་འཁེལ་བ་རེད། འཁྱམས་པོ་དེ། དགོང་མོར་སྤྱི་གླིང་གི་རྐུབ་སྟེགས་སམ། ཁྱིམ་ཚང་ག་གེ་མོའི་སྒོ་ཆེན་གྱི་ཁང་ཁོག་ཏུ་ཉལ་བ་དང་། ཉིན་མོར། ཨར་ཁང་དང་མོ་ཊ་སྒུག་ས་རུ་གོང་ཆུང་གི་ཟས་རིགས་ཀྱི་བྲོ་པ་བཀང་ཐབས་བྱས་ནས་བསྡད། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༩ལོའི་ཡེ་ཤུའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་ཡར་སྔོན་དུ། དབུལ་ཕོངས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་ཧི་ཐི་ལེས་ཁོ་རང་གིས་མཐའ་མའི་དགུན་ཆས་དེ་ཚོ་ཡང་གཏའ་མར་བཞག་ནས་མི་འཁྱམས་སྐྱབས་བཅོལ་ཁང་ཞིག་ཏུ་འཛུས་པ་རེད། ཅུང་མ་འགོར་བར། ཧི་ཐི་ལེ་གྲོགས་པོ་ཞིག་གི་བསྐུལ་ཅག་འོག་གོང་དེ་ཙམ་མི་ཆེ་བའི་མི་ཧྲང་སྤྲོ་ཁང་ཞིག་ཏུ་སྤོས་ནས། རང་ཉིད་ཀྱི་ལག་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཁ་གསོ་ཐབས་བྱས། ཁོ་ཉིན་ལྟར་ཁང་པའི་ནང་བསྡད་ནས་སྦྲག་ཤོག་འགའ་བྲིས་པ་ལ་དེ་དག་ཁོ་རང་གི་གྲོགས་པོ་དེས་ཚོང་རོགས་བྱས་པས། སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་སྦྲག་ཤོག་དེ་ཚོ་གྲེམ་པོ་བྱུང་བ་དང་། ཡང་ཧི་ཐི་ལེས་ཆུ་མཚོན་རི་མི་ཆེ་གྲས་ཁ་ཤས་བྲིས་པས། དེ་ཡང་གྲེམ་པོ་བྱུང་བ་རེད། རྗེས་ཕྱོགས་སུ་ཁོ་རང་རི་མོ་ཚོང་བའི་དངུལ་དང་། ད་དུང་ད་ཕྲུག་རོགས་དངུལ་གྱིས། ཟས་གོས་ལ་སེམས་ཁྲལ་མི་དགོས་པའི་འཚོ་བ་ཞིག་སྐྱེལ་རྒྱུ་བྱུང་བ་རེད། དུས་ཚོད་ཅུང་མ་འགོར་བར། ཆབ་སྲིད་ལ་དད་པ་ཆེ་བའི་རི་མོ་བ་དེས་མི་ཧྲང་སྤྲོ་ཁང་གི་ལྟ་ཀློག་ཁང་དེ་སྲིད་དོན་སྤྲོ་སྐྲིད་ཁང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བཟོས་ཏེ། སྤྲོ་ཁང་ཉེ་འཁོར་གྱི་སེམས་ཤུགས་ཆག་པའི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་དང་། གྲོང་མི་རྣམས་ལ་གནས་ལུགས་ཀྱི་ཁ་ཆུ་བརྡོལ་བ་རེད། ཧི་ཐི་ལེས་དགོས་མཁོ་ལ་དམིགས་ནས། ཧུར་ཐག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སྣང་ཚུལ་དང་ཆབ་སྲིད་གླེང་མོ་མཐའ་དག་ལ་ངོ་སོ་བསྟད་པ་དང་། དེ་མིན་ཁོ་རང་ཕམ་དུ་བཅུག་མཁན་གྱི་གླེང་མོ་དང་གནས་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ལ་དགག་བཞག་ཚ་མནན་བྱས། མ་ཟད། ཉེ་ལམ་གྱི་རྙོག་འཛིངས་ཆེ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་སྣང་ཚུལ་ལའང་གོ་བདེའི་གསལ་ལམ་བཀྲོལ་པ་རེད། དེའི་བར་མཚམས་ལ། ཧི་ཐི་ལེས་ཐལ་མཐའི་རྒྱལ་ཁབ་རིང་ལུགས་དང་། ཐལ་མཐའི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློས་ཁེངས་པའི་དེབ་ཆུང་འགའ་ཡང་ལྟ་ཀློག་བྱེད་གིན་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་ཨོ་སི་ཐི་རི་ཡའི་སྲིད་ཚོགས་ཁག་གི་འགུལ་སྐྱོད་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པས་མ་ཚད། དམིགས་གསལ་གྱིས་ཨོ་སི་ཐི་རི་ཡའི་སྤྱི་ཚོགས་དམངས་གཙོའི་སྲིད་ཚོགས་ཀྱི་དུས་དེབ་ལ་ཡང་ལྟ་ཀློག་དང་། ཁོ་ཚོའི་སྲིད་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་གཏམ་བཤད་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ནས་ཉམས་མྱོང་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱེད། ཁོས་ཉམས་ཞིབ་རིང་པོ་བྱས་རྗེས། མཐའ་མར་གནས་ལུགས་ཤིག་ཧ་གོ་བ་རེད། དེ་ནི་སྲིད་ཚོགས་ག་རེ་ཡིན་ནའང་ངེས་པར་དུ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་དང་ཆ་ལྡབ་དགོས་པར་མ་ཟད། མང་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཡོད་པ་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་མིན་ན། གང་དེ་ཕམ་ཉེས་ལས་གཞན་གང་ཡང་རག་མི་སྲིད།
འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པོའི་ནང་གི་དམག་མི་བསྐྱུས་མ་ཞིག
༡༩༡༣ལོའི་ཟླ་༥པར། འཇར་མན་མི་རིགས་ལ་ལ་རྒྱ་དང་དུངས་ཞེན་མངའ་བའི་ཧི་ཐི་ལེ་ཝི་ཨེན་ནཱ་ནས་ཁ་གྱས་ཏེ། མུ་ནི་ཁི་རུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་བྱ་ལ་སོང་བ་རེད། རི་མོ་ནི་སྔར་བཞིན་ཁོ་རང་གི་འཚོ་རྟེན་ཡིན་པ་དང་། དུས་མཚམས་དེའི་སྒང་ལ། ཁོས་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་ཆབ་སྲིད་སྐོར་གྱི་དེབ་མང་པོ་ཞིག་ཉོས་ཏེ། བློ་རྩེ་གཅིག་སྒྲིམ་གྱིས་ལྟ་ཀློག་བྱེད། མ་ཟད་རྐང་བཙུགས་ནས་མ་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་ལ་ཡང་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་༡༩༡༤ལོར། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པོ་ལངས་པ་དང་། ཟླ་༨ཚེས་༡ཉིན། འཇར་མན་གོང་མས་ཨུ་རུ་སུར་དམག་འགྱེད་བྱས་པ་ལ། ཟླ་༨པའི་ཚེས་༣ཉིན། ཧི་ཐི་ལེས་པཱ་ཧྥ་རི་ཡའི་རྒྱལ་པོ་ལུ་ལྡེ་ཝི་གྷི་གསུམ་པ་ལ་ཡིག་བསྐུར་མཛད་ནས། དམག་བཞུགས་ཀྱི་རེ་བ་བཏོན། ཟླ་༨ཚེས་༤ཉིན། ཧི་ཐི་ལེའི་དམག་བཞུགས་རེ་ཡིག་ལ་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་སྟེ། ཁོ་རང་རང་འདུན་དམག་མིའི་མིང་ཐོག་ནས། པཱ་ཧྥ་རི་ཡའི་རྐང་དམག་བརྒྱ་ཤོག་དང་པོའི་ནང་འཛུས་ནས་བཀའ་རྒྱུད་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་གྱི་སྐམ་དམག་བསྐྱུས་མ་ཞིག་བྱས། ཁོས་ལས་ཀ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱ་གི་ཡོད་རེད། ད་དུང་རིམ་པ་དང་པོའི་གཟེངས་རྟགས་ལྕགས་ཀྱི་རྒྱ་གྲམ་རྟགས་མ་ཞིག་ཀྱང་རག དེའི་སྐབས་སུ་ཁོ་རང་རླུང་རྟ་ཡར་འཕེལ་གྱིས་འཆི་རྐྱེན་མང་དག་ཅིག་ནས་ཐར་བས། དེས་ཁོ་བོ་ལ་རང་ཉིད་ནི་དོན་ཆེན་ཞིག་སྒྲུབ་མཁན་ཡིན་པའི་བསམ་བློ་ཁྱད་མཚར་བ་ཞིག་སླེབས་པ་རེད། ཁོས་དེ་ལྟའི་གོ་སྐབས་ཤིག་སྒུག་ནས། ཧོབ་ཙམ་ནས་ཡར་ཀེ་རེར་ལངས་དགོས་སྙམ་པ་རེད། ཧི་ཐི་ལེས་དམག་འཐབ་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མ་འོངས་ལ་སེམས་ཚོར་དང་མཐོང་ཆེན་ཆེན་པོ་བྱ་གི་ཡོད་རེད། ཁོས་འཇར་མན་ཕམ་རྒྱུ་ཡིན་པ་མངོན་དཔག་བྱེད་ཅིང་། རྒྱུ་མཚན་ནི། འཇར་མན་དུ་འགྲ་བོའི་མེ་སྒྱོགས་ལས་ཀྱང་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་ཡིབ་རྣམ་གྱི་དགྲ་ངན་ཡ་ཧུ་ད་པ་དང་མ་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་ཡོད་རེད་ཟེར། མཐའ་མར་འཇར་མན་ཕམ་པ་དང་། འཇར་མན་གོང་མ་ཡང་ཁྲི་ལས་བབས་སྟེ་ཧོལ་ལན་དུ་བཙན་བྱོལ་ཕྱིན། འཇར་མན་གྱིས་གམ་ཕིག་ནེའི་འཁོར་ཚུགས་སུ་མགོ་བཏགས་ཡི་གེའི་སྟེང་ས་ཡིག་བཀོད། དེ་དུས་ཧི་ཐི་ལེ་སྨན་ཁང་དུ་ཁོ་རེའི་དམག་འཐབ་སྐབས་སུ་དུག་རླངས་ཀྱིས་མིག་གི་གསལ་བ་སྒྲིབ་པའི་ན་ཚ་ལ་སྨན་བཅོས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཁོ་བོས་མགོ་བཏགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐོས་མ་ཐག སེམས་སྡུག་གི་མིག་ཆུ་བརྡོལ་ཞིང་། མ་ཟད་རང་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་ལམ་ཡང་རྙེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་རེད། ཁོས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་ལག་པ་སྙབ་ནས་ཆབ་སྲིད་བ་ཞིག་ཆགས་པའི་འདུན་མ་བཅངས་པ་རེད།
ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཚོ་བ་འགོ་ཚུགས་པ།
སྤྱི་ལོ་༡༩༡༨ལོའི་ཟླ་༡༡གྱི་ཟླ་སྨད་དུ། ཧི་ཐི་ལེ་ནད་གཞི་སངས་དྲག་བྱུང་ནས་སྨན་ཁང་ནས་དོན་ཏེ་མུ་ནི་ཁི་རུ་བཅའ་བསྡོད་ཡོད་པའི་རང་ཉིད་ཀྱི་དམག་སྡེ་རུ་མིང་ཐོ་འགོད་ལ་ཕྱིན་པ་རེད། དེ་དུས་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་གསར་བརྗེ་ཨུ་རུ་སུ་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་ཅིང་། མུ་ནི་ཁི་རུ་ཡང་པཱ་ཧྥ་རི་ཡའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཀྱང་ཚུགས་པ་དང་། ཧི་ཐི་ལེའི་དམག་རུ་དེ་དམག་མིའི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་བཀོད་འདོམས་སུ་ཡོད་པས། ཁོ་རང་དེ་ལ་ཞེན་པ་ཡེ་ནས་ལོག་སྟེ་ལམ་སེང་མུ་ནི་ཁི་ནས་ཁ་གྱས་ཏེ་ཨོ་སི་ཐི་རི་ཡའི་མཐའ་མཚམས་ཉེ་འགྲམ་གྱི་བཟུང་དམག་རུ་ཤོག་ཅིག་ཏུ་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཞིག་བྱས་ནས་བསྡད་པ་རེད། ལོ་གཉིས་པའི་དཔྱིད་ཀར། ཁོ་རང་ཡང་མུ་ནི་ཁི་རུ་ལོག དེ་སྐབས་སུ། མུ་ནི་ཁི་རུ་དུས་ཐུང་གི་སོ་ཝི་ཨེ་ཐིའི་སྲིད་དབང་ཞིག་དོན་པ་དང་། དེ་སུས་འགན་ཁུར་མིན་གྱི་གནད་དོན་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱ་བའི་བརྟག་དཔྱད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཞིག་བཙུགས་པ་ལ། ཧི་ཐི་ལེས་དེ་གའི་ཚོགས་པའི་གནས་ཚུལ་འདྲ་ཡར་ཞུ་བྱས་པས། གོང་རིམ་ནས་ཁོ་རང་ལ་དོ་སྣང་སླེབས་པར་མ་ཟད། སྐམ་དམག་དམག་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཆབ་སྲིད་ཁང་གི་གསར་འགྱུར་ལས་ཁུངས་སུ་ལས་བསྒྱུར་ཡང་བྱས་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་༡༩༡༩ལོའི་ཟླ་༦པར། འཇར་མན་དམག་ཕམ་ནས་བེར་སཱ་འེའི་ཞི་ཆིངས་ཐོག་ཏུ་ས་ཡིག་བཀོད་དགོས་འཁེལ། ཞི་ཆིངས་དེའི་ཚད་བཀག་གིས་འཇར་མན་ལ་རྒྱུན་གྲབས་དམག་མི་ཁྲི་༡༠ལས་ཉར་མི་ཆོག་པས། གཞུང་ས་ནས་དམག་དཔུང་ཁྲི་ཚོ་དེའི་བློ་གཏད་གང་ཕྱོགས་ལ་སྣང་འཇོག་ཆེན་པོ་བྱ་གི་ཡོད་རེད། དམག་དཔུང་ནང་དུ་སྲིད་འགྱུར་རང་བཞིན་གྱི་ལས་འགུལ་ཡོད་མེད་སྙན་སེང་། དེ་བཞིན་བཟོ་ཚོགས་ལའང་ལྟ་ཉན་བྱ་བའི་དམིགས་བཙུགས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཡང་ཚུགས་པ་རེད། ལས་ཀ་དེ་འདྲ་བོ་ལ་གཏོང་གནང་མཛད་པའི་ཐེངས་དང་པོའི་རྟོག་ཞིབ་མི་སྣའི་ནང་ཧི་ཐི་ལེ་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོ་ལས་འགོ་མ་བརྩམས་པའི་སྔོན་དུ། མུ་ནི་ཁིའི་དམིགས་གསལ་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་བསྐྱེལ་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་བཅུག་པ་རེད། དེ་གའི་དགེན་ལགས་ཀྱིས་ཧི་ཐི་ལེ་ནི་ཐོས་པ་ལ་ཧ་ཅང་དད་པ་མ་ཟད། ཁ་རྩལ་ཡང་ཡག་པོ་ཡོད་པར་མཁྱེན་ནས། དེ་གར་ཧི་ཐི་ལེའི་གོང་རིམ་ལ་ཁོང་ལ་སྣང་འཇོག་བྱ་དགོས་པའི་དྲན་སྐུལ་བཏང་པ་རེད། དེ་ནས། ཅུང་མ་འགོར་བར། ཧི་ཐི་ལེ་མུ་ནི་ཁིའི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཏུ་ཞི་བདེའི་རིང་ལུགས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས། དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁ་ཚ་ཅན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་རྒོལ་བའི་གཏམ་བཤད་སྤེལ་བཅུག་པ་རེད། ཧི་ཐི་ལེའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་དེ་ནི་མཚམས་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། མིས་ཁོ་རང་གི་ཆབ་སྲིད་ལྟ་བ་ཁེས་ལེན་བྱས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་མ་ཟད། རང་ཉིད་ལ་གཏམ་བཤད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་ཚོར་བ་རེད།
ཧི་ཐི་ལེའི་གོང་རིམ་གྱིས་ཁོ་པའི་འཇོན་ནུས་ལའང་སྣང་འཇོག་ཆེན་པོ་བྱ་གི་ཡོད་པས། དེ་ནས་ལས་འགན་ཞིག་ཀྱང་ཁོ་ལ་སྤྲད་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་༡༩༡༩ལོའི་ཟླ་༧པའི་ནང། ཧི་ཐི་ལེ་གཞན་པའི་ཉམས་ཞིབ་པ་འགའ་དང་མཉམ་དུ་ལེ་ཁྲི་ཧྥེལ་ལྡེའི་སྐྱབས་བཅོལ་ཁང་ཞིག་ཏུ་དེ་སྔོན་དམག་ཆེན་དང་པོའི་བཟུང་དམག་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་རྒྱུགས་པའི་སི་ཕར་ཐ་ཁུ་སིའི་བསམ་བློའི་གཏད་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཁ་གསལ་བཟོ་ལ་ཕྱིན་པ་རེད།
སྤྱི་ལོ་༡༩༡༩ལོའི་ཟླ་༩པར། ཧི་ཐི་ལེ་ལ་སྐམ་དམག་ཆབ་སྲིད་ཁང་ནས་བསྒྲགས་པའི་འཇར་མན་བཟོ་པའི་སྲིད་ཚོགས་ཞེས་པའི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཞིག་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱ་དགོས་པའི་བཀའ་ཞིག་འབྱོར། དེ་ནས་ཁོ་རང་གསང་མྱུལ་བ་ཞིག་གིས་ངོས་ནས་དེ་ལྟའི་ཚོགས་མི་༥༤ལས་མེད་པའི་སྲིད་ཚོགས་དང་ངོ་འཕྲད་དོ། ཚོགས་པ་དེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་རིང་ལུགས། ཡ་འགོག་རིང་ལུགས་བཅས་ཀྱི་བསམ་བློ་མཉམ་དུ་འདྲེས་པའི་སྲིད་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནས་སྲིད་ཚོགས་དེའི་གྲོས་ཤིག་གི་ནང་། མི་ཞིག་གིས་པཱ་ཧྥ་རི་ཡ་ཧྥུ་རཱ་ཤི་ཡ་ནས་ཁ་གྱེས་ཏེ། ཨོ་སི་ཐི་རི་ཡ་དང་མཉམ་དུ་འཇར་མན་ལྷོ་མའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཆགས་པའི་ལྟ་བ་བཏོན་པས། ཁོས་མི་དེའི་ལྟ་བ་ལ་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོའི་མ་རངས་པའི་རྣམ་འགྱུར་བཏོན་པས། ཁོ་ཡང་དེ་གའི་ཚོགས་བཞུགས་མི་སྣས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་སླེབས། ཉིིན་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ། ཧི་ཐི་ལེ་ལ་སྦྲག་ཤོག་ཞིག་སླེབས། ལྟས་ཙ་ན། ཁོ་རང་འཇར་མན་བཟོ་པའི་སྲིད་ཚོགས་ནང་བཞུགས་པའི་རེ་བསྐུལ་བྱས་པ་མཐོང་པས། ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་ནས་དགད་མོ་ཞིག་ཀྱང་ཤོར་བ་རེད།
བསམ་བློ་ཞིབ་ཕྲ་བཏང་རྗེས། ཁོ་རང་སྲིད་ཚོགས་དེའི་ཚོགས་མི་ཨང་༥༥པ་བྱེད་རྒྱུའི་ཐག་བཅད་པ་དང་། མ་ཟད་སྲིད་ཚོགས་དེའི་གཙོ་བཞུགས་ཚོགས་པའི་ཨུ་ཡོན་ཨང་༧པའང་ཆགས་པ་རེད། ཧི་ཐི་ལེས་བསམ་དོན། ཁོས་སོ་སོའི་ལྟ་བ་དང་དམིགས་ཡུལ་ལ་ཞིག་ནས་སྲིད་ཚོགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། རང་ཉིད་ཝི་ཨེན་ནཱ་རུ་ཡོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་དང་། གཡུལ་ས་མདུན་མའི་ཉམས་མྱོང་ཡང་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཟུང་འབྲེལ་བྱ་ཐུབ་པའི་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། གཞན་ད་དུང་དེས་ཁོ་པའི་འཚོ་བའི་གནད་དོན་ཞིག་ཀྱང་ཐག་གཅོད་བྱ་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་། ཧི་ཐི་ལེ་ཁོ་རེའི་མི་ཚེའི་ནང་གི་ཐག་གཅོད་རང་བཞིན་གྱི་གོམ་པ་གང་དེ་སྤོས་པ་རེད།
ཨེ་ཆེ་ཨེའི་ཝི
ཨེ་ཆེ་ཨེའི་ཝི 1(HIV)ཨེ་ཆེ་ཨེའི་ཝི་ཞེས་པའི་ཡིག་འབྲུ་རེ་རེས་གཤམ་གྱི་དོན་མཚོན་པ་སྟེ། Human                འགྲོ་བ་མི། Immunodeficiency      སྔོན་འགོག་ནུས་ཤུགས་མ་འདང་བ། Virus                  ནད་དུག་གམ་ནད་འབུ་ཕྲ་སྲིན། 2བསྡུས་མིང་།     མིའི་ནད་འགོག་ནུས་པ་ཉམས་བྱེད་ཀྱི་ནད་དུག 3ཨེ་ཆེ་ཨེའི་ཝིས་ཞེས་པ་ནི་ཨེ་ཙིའི་ནད་སློང་མཁན་གྱི་ནད་དུག་གམ་ནད་འབུ་ཕྲ་སྲིན་དེ་ལ་ཟེར། ནད་དུག་དེ་མི་ཡི་ལུས་ཕུང་དུ་ཞུགས་རྗེས།  རིམ་བཞིན་མིའི་ ལུས་ཕུང་གི་ནད་འགོག་ནུས་ཤུགས་ཞན་པར་བཏང་བས།ནད་གཞན་པ་ལས་སླ་བོར་ལུས་ཕུང་དུ་ཞུགས་ཐུབ་པར་འགྱུར། མཐར་ལོ་ཤས་ནང་ཚེ་སྲོག་ཀྱང་འཕྲོག་ གིན་ཡོད།
ཨེ་ཛིའི་མཚོན་རྟགས་དར་སྐུད་དམར་པོ་ཞེས་པ་དེ་ཅི་ཞིག་རེད་
དར་སྐུད་དམར་པོས་ཨེ་ཛིའི་ནད་དུག་ཅན་དང་ཨེ་ཛིའི་ནད་པར་ཐུགས་ཁུར་དང་བསམ་ཤེས་བྱེད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་ལ།དར་སྐུད་དམར་པོས་ཚེ་སྲོག་ལ་དགའ་ཞེན་བྱེད་པ་དང་འདྲ་མཉམ་ལ་རེ་སྨོན་བྱེད་པ་ཡང་མཚོན་གྱི་ཡོད།ད་དུང་དར་སྐུད་དམར་པོས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཨེ་ཛི་སྔོན་འགོག་དང་ཚོད་འཛིན་གྱི་ལས་ཀའི་ནང་དུ་ཞུགས་པར་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཕྱིན།དེ་ལུས་ལ་བཏགས་ན་མི་དེས་ཨེ་ཛི་འགོག་རྒོལ་གྱི་ཆེད་དུ་གོམ་པ་དང་པོ་སྤོས་སོང་བའང་སྟོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། འོ་ན། དར་སྐུད་དམར་པོ་དེ་དུས་ནམ་ཞིག་ལ།མི་སུ་ཞིག་གིས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་རེད་ཅེ་ན། དང་ཐོག སྤྱི་ལོ༡༩༩༡ལོར་ཨ་རིའི་ནེའུ་ཡོག་གྲོང་ཁྱེར་ནས་རི་མོ་པ་ཕཱ་ཁྲི་རེ་ཁི་དང་པར་ལེན་པ་ཨེ་རོན་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་འོག་མཐོང་འགྱུར་གྱི་ཨེ་ཛིའི་ནད་ཡམས་ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་བཙུགས་ཤིང་།ཚོགས་པ་དེའི་ཚོགས་མི་ཚང་མ་ཨེ་ཛིའི་ནད་དུག་ཅན་ནམ་ཨེ་ཛིའི་ནད་པ། ཡང་ན་མཚན་མཐུན་གྱི་འདོད་པར་རོལ་མཁན་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན།ཁོང་ཚོས་ཨེ་ཛི་ཡིས་ཚེ་སྲོག་འཕྲོག་ཟིན་པའི་སྐྱེས་བོ་དག་ལ་སྡུག་ཞུ་བྱེད་པ་དང་། ཨེ་ཛིའི་ནད་པའི་ཁེ་དབང་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ།ཨེ་འགོག་གི་སྤྱི་ཚོགས་དགེ་ཕན་བྱེད་སྒོ་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱི་ཆེད། མཐོང་དུ་ཡོད་པའི་ཨེ་ཛིའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་དགོས་པར་བསྙམས་ཏེ།ལོ་དེའི་ཟློས་གར་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་མོའི་དཔྱད་འདེམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་བཟང་བོ་དང་བསྟུན་ཏེ།   དར་སྐུད་ཕྲ་མོ་ཉག་མ་༣༠༠༠བཟོས་ཤིང་།བྷི་རོ་ཏི་ཝེ（Broadway）སྒྱུ་རྩལ་སྲིང་ལམ་ནས་སྒྱུ་རྩལ་པ་དག་ལ་ཕུལ་བས་ཐོག་མའི་བག་ཆགས་བཟང་བོ་བཞག་པ་རེད། དེ་རྗེས་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་ཨེ་ཛིའི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཚོགས་ཞུགས་ཀྱི་ཆེད་ལས་པ་དང་མཁས་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་ཨེ་ཛིའི་ནད་པར་ཐུགས་ཁུར་དང་བསམ་ཤེས་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཤིང་།ཚོགས་ཐོག་ནས་དར་སྐུད་དམར་པོ་རིང་པོ་ཞིག་ཚོགས་ཁང་གི་བར་སྣང་དུ་འཕང་ཤིང་། དེ་དུམ་བུ་དུམ་བུར་དྲས་ཏེ་གོས་འཛིན་གྱིས་བྲང་ཁར་བཏགས་པས།དེ་ནས་བཟུང་དར་སྐུད་དམར་པོ་དེ་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་མཚོན་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད། སླད་མར། སྤུན་ཟླ་ཚོས་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ་དར་སྐུད་དམར་པོའི་རྟགས་མ་དེར་དར་སྐུད་དམར་པོ་བསྣོལ་མ་ཞིག་ལས་གཞན་ཡི་གེ་དང་མཚོན་རྟགས་ཅི་ཡང་མེད།གལ་ཏེ་དར་སྐུད་དམར་བོའི་མཐའ་འཁོར་རམ་ཉེ་འདབས་ན་ཡི་གེ་དང་རྟགས་གཞན་པ་ཡོད་ན་དེ་ནི་ཚོགས་པའམ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པས་ངེས་པར་ཏུ་མགོ་ཁུངས་བཙལ་ཏེ་དེ་བེད་སྤྱོད་ཆོག་མིན་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དགོས།གལ་ཏེ་ཞུ་ཐབས་མ་བྱུང་ན་ངེས་པར་ཏུ་ཡིག་འབྲུ་དང་རི་མོ་གཞན་པ་བསུབ་དགོས། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེང་སང་རྒྱལ་ཕྱི་སོགས་ན་ཨེ་ཛིའི་ནད་པར་བརྩེ་བ་སྟོན་པར་ཁ་གཡར་ཏེ་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ལས་ཀ་བསྒྲུབ་མཁན་ཡོད་ལ།དར་སྐུད་དམར་པོའི་རྟགས་མ་དང་བསྡུངས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་དང་ཚོང་ལས། མི་སྒེར་སོགས་ཁྱབ་སྒྲོག་བྱེད་མཁན་ཡང་ཡོད།ད་དུང་ཉེ་ཆར་བོད་ཁུལ་ན་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཨེ་ཛིའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བའི་རྟགས་མ་ཞིག་ཀྱང་ཁྱེར་ཏེ་དྲིལ་སྒྲོག་གཏོང་རྩིས་འདུགདེ་དག་ནི་ངེས་པར་ཏུ་གཟབ་དགོས་པའི་དོན་དག་རེ་ཡིན་པས་ཐུགས་ལ་འཇོག་རོགས།
ཨེ་ཛི་རིམས་ནད་དེ་ཡུལ་གང་དང་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བྱུང་
སྤྱི་ལོའི་༡༩༨༡ལོའི་ཟླ༦པའི་ཚེས༥ཉིན།ཨ་རིའི་རིམས་འགོག་ཚོད་འཛིན་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་ཐོག་དང་པོར་ཨ་རིའི་སྨན་ཁང་ཞིག་ཏུ་ནད་ངོས་མི་ཟིན་པའི་ནད་པ་བཞི་བྱུང་ཞིང་།ནད་པ་དེ་དག་ཚང་མ་མཚན་མཐུན་གྱི་བརྩེ་བ་རོལ་མཁན་ཡིན་པར་བསྒྲགས་པ་རེད། ༡༩༨༢ལོར་ནད་རྟགས་དེ་དག་གི་ཁྱད་ཆོས་ལ་གཞིགས་ནས་ཨེ་ཛིAIDSཞེས་མིང་བཏགས་པ་ཞིག་རེད།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཨེ་ཛིའི་ནད་པ་ཐོག་མ་དེ་ཨ་རི་ནས་ཡིན་པར་འདོད་མྱོང་ཞིང་།ཨེ་ཛིའི་ནད་དུག་ཅན་ཐོག་མ་ནི་མཚན་མཐུན་ལུས་འབྲེལ་བྱེད་མཁན་ཡིན་པས། ཨེ་ཛི་ནི་མཚན་མཐུན་འདོད་པ་རོལ་མཁན་གྱི་ནད་ཅིག་ཡིན་པ་ལས་རང་བཞིན་གྱི་མི་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཡང་འཁྲུལ་མྱོང་།ཡིན་ནའང་། རྗེས་ནས་ཚན་རིག་པ་དག་གིས་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན། ༡༩༧༢ལོ་ནས༡༩༧༤ལོའི་བར་ཧྥེ་གླིང་ས་ཆ་ནས་ཟུངས་ཟད་ཀྱི་ནད་ཟེར་བ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་ཡོད་ལ།དེ་ལས་ནད་པ༡༠༧གྱི་ཁྲག་དཔེར་བརྟག་དཔྱད་བྱས་སྐབས། མི༤༤བཞིར་ཨེ་ཛི་བྱུང་མྱོང་བ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དང་གཞི་ནས་ཨེ་ཛིའི་ནད་པ་ཐོག་མ་དེ་ཨ་རི་མ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཐོབ་པ་རེད། དེའི་རྗེས་སུ་ཚན་རིག་ཆེད་མཁས་དག་གིས་ཕྲ་ཞིབ་དང་གཏིང་ཟབ་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ལས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན།༡༩༥༩ལོའི་ཟླ༣པའི་ནང་། ཧྥེ་གླིང་གི་ཏྲ་ཡེར་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་སྨན་ཁང་ཞིག་ཏུ་སྨན་བཅོས་བྱེད་དུ་འོངས་པའི་པན་ཐོ་མི་རིགས་ཀྱི་སྐྱེས་པ་ཞིག་གི་ཁྲག་དཔེ་ནང་དུའང་ཨེ་ཛི་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་འཕྲལ།ད་གཟོད་ཨེ་ཛིའི་ནད་པའི་མགོ་ཁུངས་ནི་ཨ་རི་མ་ཡིན་པར་ཧྥེ་གླིང་ཡིན་པའི་ར་འཕྲོད་པ་རེད་ལ།ཨེ་ཛི་དེ་མཚན་མཐུན་བརྩེ་བ་རོལ་མཁན་རྐྱང་རྐྱང་གི་ནད་ཅིག་རེད་ཅེས་པའང་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། ཨེ་ཛིའི་ནད་དུག་གི་མགོ་ཁུངས་ཀྱི་ཐད་ལ་བཤད་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་དེ།དཔེར་ན། སྐར་མ་གཞན་གྱིས་མིའི་རིགས་ལ་འཕང་བའི་དུག་མདའ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་། ཨ་རིའི་ཚན་རིག་ཚོད་ལྟ་ཁང་ཞིག་གིས་སྟེས་དབང་གིས་ཤོར་སོང་བའི་ཚོད་ལྟ་བྱ་བཞིན་པའི་ནད་དུག་ཅིག་ཡིན་པ་སོགས་བཤད་རྒྱུན་མང་པོ་ཡོད་རུང་།འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དང་ཚན་རིག་པ་མང་ཤས་ཀྱིས་གཅིག་མཐུན་དུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་ཧྥེ་གླིང་ས་ཆའི་སྤྲེའུ་ལྗང་གི་ལུས་སྟེང་ནས་བྱུང་བའི་སྦྲ་སྤྲེའུ་རིམས་འགོག་མ་ལག་ཁ་མི་ཚང་བར་བྱེད་པའི་ནད་དུག་སྟེSIVའདི་མིའི་རིགས་ཀྱི་རིམས་འགོག་མ་ལག་ཁ་མི་ཚང་བར་བྱེད་པའི་ནད་དུག་སྟེ་HIVཡི་མགོ་ཁུངས་ཡིན་པར་ར་སྤྲོད་བྱས་པ་རེད།དེ་ལྟ་ནའང་། སྤྲ་ནག་ལས་ཇི་ལྟར་མིའི་རིགས་ལ་མཆེད་ཡོང་བའི་སྐོར་ནི་ད་རུང་བརྟོལ་མ་ཐུབ་པའི་གསང་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན།ལ་ལས་དེ་ནི་ཧྥེ་གླིང་གི་རྔོན་བྱེད་པའི་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་འདོད།བསྒྲུབས་བྱེད་ནི་རྔོན་བྱེད་སྐབས་ཁྲག་དམར་དང་འཕྲད་པ་གཡོལ་ཐབས་མེད་ལ། ལག་པ་སོགས་ལ་རྨ་ཁ་བྱུང་བའང་གཡོལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་རེད།ལྟ་ཚུལ་དེ་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ཡོངས་ཁྱབ་ཡིན། ལ་ལས་དེ་ནི་ཧྥེ་གླིང་གི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ཤིག་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་འདོད་དེ།ཡུལ་དེའི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་ལས་འཁྲིག་སྤྱོད་བྱེད་སྐབས་སྤྲེའུ་ཡི་ཁྲག་རྩ་ནང་དུ་བརྒྱབས་ནས་ཆགས་པ་འཕེལ་དུ་འཇུག་པའི་གོམས་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད།ཡང་ལ་ལས་དེ་ནི་ཡུལ་དེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་ལའང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། ནམ་རྒྱུན་རི་དྭགས་དམར་གསོད་བྱས་ཏེ་རང་གི་ལྷ་དང་སྲུང་མར་མཆོད་པ་འབུལ་སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།།
སྒོ་ཡོན་
བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག A young Tibetan contemporary writer
ལུག
ལུག་ནི་འཛམ་གླིང་གང་སར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཞིག་རེད། བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་གྱི་སྒོ་ཟོག་ཅིག་རེད། སེམས་ཅན་རེད།
ཡག
ཀུན་ཕན་སྨན་ཁང་
བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་གྲུར་ཡོད་པའི་ཀུན་ཕན་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ཁང་དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༣ ལོར་དབུ་བརྙེས་ཤིང་། བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་ངོས་འཛིན་ཡོད་པའི་བོད་ལུགས་སྨན་ཁང་ཆེས་ཐོག་མ་འདི་ཡིན། དེ་ཡང་སྨན་ཁང་དེ་ཉིད་གསར་འཛུགས་གནང་མཁན་སྨན་པ་ཀུན་བཟང་ཕན་ཐོགས་ལགས་ཀྱི་རྗེས་དྲན་སྨན་ཁང་ཞིག་ཡིན།
བོང་རྫི་
བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་པ་པོ་བོང་རྫི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་སྦིས་བློ་བཟང་ཡོན་ཏན་གྱི་སྨྱུག་མིང་རེད། བསྡུས་མིང་ལ་རྡོ་སྦིས་བློ་ཡོན་ཡང་ཟེར། ཁོང་ནི་དབྱིན་ཡུལ་ནས་དངོས་གཞི་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་བསླབ་གནས་གཉེར་ནས་ད་ལྟ་དབྱིན་ཡུལ་དུ་འབུམ་རམས་པའི་བསླབ་གནས་ལ་བརྩོན་གྱིན་ཡོད་པར་སྐད། ཁོང་གིས་དེ་སྔོན༼བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ལ་དཔྱད་པ་བྱ་རོག་སོ་རྟོག་གི་བསྟན་བཅོས༽ཞེས་པ་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པ་ཀུན་ལ་གསལ། དེར་བམ་ཀློག་ཐེངས་གཅིག་བྱས་རྗེས་ཁོང་གིས་རྩོམ་རིག་ཅེས་པ་ཤེས་ཀྱིན་མེད་པ་དང་།
སྙིང་འཕར་འཆོལ་བ་
སྙིང་འཕར་འཆོལ་བ་
སྙིང་གི་འཕར་ལྡང་རྒྱུན་ལྡན་མིན་པར་གྱུར་པའོ།
སྙིང་གཡུག་པ་
སྙིང་གཡུག་པ་
སྙིང་འདར་གཡུག་བྱེད་པའམ་སྙིང་གི་འཕར་ཚུལ་རྒྱུན་ལྡན་ལས་འདས་པའོ།
སྙིང་འཕར་འཕྲལ་སྡོད་
སྙིང་འཕར་འཕྲལ་སྡོད་
སྙིང་གི་ཁྲག་སྣོད་ཀྱི་ནས་པ་ཉམས་ནས་སྙིང་གི་འཕར་མཚམས་འཕྲལ་དུ་ཆད་པའོ།
སྙིང་རྐྱོང་
སྙིང་རྐྱོང་
སྙིང་ཕྱི་རུ་བསྐྱེད་ཅིང་འཕར་བའི་ཚུལ་ཞིག་གོ །
རོ་ཙ་ཉམས་པ་
རོ་ཙ་ཉམས་པ་
སྐྱེས་པའི་རོ་ཙ་ཉམས་པའི་ནད་ཅིག་གོ །
སྙིང་སྐུམ་
སྙིང་སྐུམ་
སྙིང་ནང་དུ་འཁུམ་ཞིང་འཕར་བའི་ཚུལ་ཞིག་གོ །
ཨེ་ཙིའི་མཚོན་རྟགས་དར་སྐུད་དམར་པོ
ཨེ་ཙིའི་མཚོན་རྟགས་དར་སྐུད་དམར་པོ་ཞེས་པ་དེ་ཅི་ཞིག་རེད་ དར་སྐུད་དམར་པོས་ཨེ་ཙིའི་ནད་དུག་ཅན་དང་ཨེ་ཙིའི་ནད་པར་ཐུགས་ཁུར་དང་བསམ་ཤེས་བྱེད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་ལ།དར་སྐུད་དམར་པོས་ཚེ་སྲོག་ལ་དགའ་ཞེན་བྱེད་པ་དང་འདྲ་མཉམ་ལ་རེ་སྨོན་བྱེད་པ་ཡང་མཚོན་གྱི་ཡོད།ད་དུང་དར་སྐུད་དམར་པོས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཨེ་ཙི་སྔོན་འགོག་དང་ཚོད་འཛིན་གྱི་ལས་ཀའི་ནང་དུ་ཞུགས་པར་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཕྱིན།དེ་ལུས་ལ་བཏགས་ན་མི་དེས་ཨེ་ཙི་འགོག་རྒོལ་གྱི་ཆེད་དུ་གོམ་པ་དང་པོ་སྤོས་སོང་བའང་སྟོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། འོ་ན། དར་སྐུད་དམར་པོ་དེ་དུས་ནམ་ཞིག་ལ།མི་སུ་ཞིག་གིས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་རེད་ཅེ་ན། དང་ཐོག སྤྱི་ལོ༡༩༩༡ལོར་ཨ་རིའི་ནེའུ་ཡོག་གྲོང་ཁྱེར་ནས་རི་མོ་པ་ཕཱ་ཁྲི་རེ་ཁི་དང་པར་ལེན་པ་ཨེ་རོན་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་འོག་མཐོང་འགྱུར་གྱི་ཨེ་ཙིའི་ནད་ཡམས་ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་བཙུགས་ཤིང་།ཚོགས་པ་དེའི་ཚོགས་མི་ཚང་མ་ཨེ་ཙིའི་ནད་དུག་ཅན་ནམ་ཨེ་ཛིའི་ནད་པ། ཡང་ན་མཚན་མཐུན་གྱི་འདོད་པར་རོལ་མཁན་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན།ཁོང་ཚོས་ཨེ་ཛི་ཡིས་ཚེ་སྲོག་འཕྲོག་ཟིན་པའི་སྐྱེས་བོ་དག་ལ་སྡུག་ཞུ་བྱེད་པ་དང་། ཨེ་ཙིའི་ནད་པའི་ཁེ་དབང་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ།ཨེ་འགོག་གི་སྤྱི་ཚོགས་དགེ་ཕན་བྱེད་སྒོ་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱི་ཆེད། མཐོང་དུ་ཡོད་པའི་ཨེ་ཙིའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་དགོས་པར་བསྙམས་ཏེ།ལོ་དེའི་ཟློས་གར་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་མོའི་དཔྱད་འདེམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་བཟང་བོ་དང་བསྟུན་ཏེ། དར་སྐུད་ཕྲ་མོ་ཉག་མ་༣༠༠༠བཟོས་ཤིང་།བྷི་རོ་ཏི་ཝེ（Broadway）སྒྱུ་རྩལ་སྲིང་ལམ་ནས་སྒྱུ་རྩལ་པ་དག་ལ་ཕུལ་བས་ཐོག་མའི་བག་ཆགས་བཟང་བོ་བཞག་པ་རེད། དེ་རྗེས་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་ཨེ་ཙིའི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཚོགས་ཞུགས་ཀྱི་ཆེད་ལས་པ་དང་མཁས་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་ཨེ་ཙིའི་ནད་པར་ཐུགས་ཁུར་དང་བསམ་ཤེས་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཤིང་།ཚོགས་ཐོག་ནས་དར་སྐུད་དམར་པོ་རིང་པོ་ཞིག་ཚོགས་ཁང་གི་བར་སྣང་དུ་འཕང་ཤིང་། དེ་དུམ་བུ་དུམ་བུར་དྲས་ཏེ་གོས་འཛིན་གྱིས་བྲང་ཁར་བཏགས་པས།དེ་ནས་བཟུང་དར་སྐུད་དམར་པོ་དེ་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་མཚོན་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད། སླད་མར། སྤུན་ཟླ་ཚོས་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ་དར་སྐུད་དམར་པོའི་རྟགས་མ་དེར་དར་སྐུད་དམར་པོ་བསྣོལ་མ་ཞིག་ལས་གཞན་ཡི་གེ་དང་མཚོན་རྟགས་ཅི་ཡང་མེད།གལ་ཏེ་དར་སྐུད་དམར་བོའི་མཐའ་འཁོར་རམ་ཉེ་འདབས་ན་ཡི་གེ་དང་རྟགས་གཞན་པ་ཡོད་ན་དེ་ནི་ཚོགས་པའམ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པས་ངེས་པར་ཏུ་མགོ་ཁུངས་བཙལ་ཏེ་དེ་བེད་སྤྱོད་ཆོག་མིན་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དགོས།གལ་ཏེ་ཞུ་ཐབས་མ་བྱུང་ན་ངེས་པར་ཏུ་ཡིག་འབྲུ་དང་རི་མོ་གཞན་པ་བསུབ་དགོས། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེང་སང་རྒྱལ་ཕྱི་སོགས་ན་ཨེ་ཙིའི་ནད་པར་བརྩེ་བ་སྟོན་པར་ཁ་གཡར་ཏེ་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ལས་ཀ་བསྒྲུབ་མཁན་ཡོད་ལ།དར་སྐུད་དམར་པོའི་རྟགས་མ་དང་བསྡུངས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་དང་ཚོང་ལས། མི་སྒེར་སོགས་ཁྱབ་སྒྲོག་བྱེད་མཁན་ཡང་ཡོད།ད་དུང་ཉེ་ཆར་བོད་ཁུལ་ན་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཨེ་ཙིའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བའི་རྟགས་མ་ཞིག་ཀྱང་ཁྱེར་ཏེ་དྲིལ་སྒྲོག་གཏོང་རྩིས་འདུགདེ་དག་ནི་ངེས་པར་ཏུ་གཟབ་དགོས་པའི་དོན་དག་རེ་ཡིན་པས་ཐུགས་ལ་འཇོག་རོགས།
པིན་ཉེ་རུ་སུ་གཙང་པོ་་
པིན་ཉེ་རོ་སོ་གཙང་པོ་གཅིག་སའོ་པའུ་ལོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཙང་པོ་རེད་པུ་རུ་ཟིལ་ལ་
བརྒྱལ་བ་ བོག་པ་
བརྒྱལ་བ་ བོག་པ་
ཁྲག་ཤེད་དང་ལུས་དྲོད་ཞན་ཞིང་ཁྲག་གི་འཁོར་རྒྱུག་དལ་བ་དང་ཡན་ལག་རྣམས་གྲང་འདར་བྱེད་པ་དང་གདོང་མདོག་སྐྱ་བོར་འགྱུར་ཞིང་ཤེས་པ་འཁྲུལ་བ་སོགས་ཀྱི་ནད་རྟགས་འབྱུང་བའི་བརྒྱལ་ཞིང་བོག་པའི་ནད་ཅིག་སྟེ། ཕྲ་ཕུང་གི་འཚོ་དབུགས་ཐོལ་གྱིས་ཉམས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའོ།