cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
སེང་ག་ཕོར།
ཤེས་ཡོན།
རྒྱ་ཡིག་དམིགས་བསལ་ལས་གཞི།-རྒྱ་མི་མིན་པ་ཚོའི་ཆེད།
སློབ་མ་ཚོས་སྐད་ཡིག་གསུམ་པར་སློབ་གཉེར་བྱེད་པ་དེས། ཁོ་ཚོར་ཕྱི་རྒྱལ་གླིང་གི་སློབ་ཡོན་རག་པའི་གོ་སྐབས་མང་དུ་བསྐྲུན་པ་དང་། ཁོ་ཚོའི་ཡིག་རྒྱུགས་གནས་རིམ་གོང་དུ་སྤེལ་ཐུབ་པ། ཁྱད་པར་དུ་སྤྱི་ཁྱབ་ཤེས་ཡོན་ལག་འཁྱེར་རམ་ཨོ་གནས་ཚད་(Oགནས་ཚད)ཅེས་པའི་ཡིག་རྒྱུགས་སྐབས་ཕན་ཐོག་ཆེན་པོ་ཡོད། ཡིག་རྒྱུགས་དེ་ནི་འབྲིང་རིམ་སློབ་མ་ཚོས་ལོ་བཞིའམ་ལྔའི་ཤེས་ཡོན་མཇུག་རྫོགས་ནས་ད་གཟོད་སྤྲོད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། གང་ལྟར་སློབ་མ་འགའ་ཤས་ཁོ་ན་ལ་སྐད་ཡིག་གསུམ་པ་ཞིག་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་ཤེས་ཚད་ལྡན་ཡོད།
ཨོ་གནས་ཚད་ཡིག་རྒྱུགས་མཇུག་རྫོགས་རྗེས། སློབ་མ་ཚོས་ལས་རིགས་སྣ་མང་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་ཤེས་ཚད་ལག་འཁྱེར་ལེན་ཆེད་དུ་ལོ་ངོ་གསུམ་རིང་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཆོག་ལ།ཡང་ན་སློབ་ཆེན་ཆུང་བ་རུ་གཙུག་ལག་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྔོན་འགྲོའི་ཨེ་གནས་ཚད་(Aགནས་ཚད)ཆེད་ལོ་གཉིས་རིང་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཆོག སློབ་མ་ཚོས་རྒྱལ་ཡོངས་བཟོ་རིག་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ལག་འཁྱེར་ལེན་པའི་ཕྱིར་དུ། བཟོ་རིག་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་སུ་ལོ་གཉིས་རིང་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཀྱང་ཆོགལག་འཁྱེར་འདི་ནི་སིང་གྷ་ཕོར་ནང་ཁོ་ནར་ངོས་ལེན་བྱེད། བཟོ་རིག་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ལ་འགྲོ་མཁན་སློབ་མ་ཚོས་ནམ་རྒྱུན་ནས་ལས་རིགས་སྣ་མང་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
སློབ་མ་ཚོས་ཤེས་ཚད་ལག་འཁྱེར་རམ་ཨེ་གནས་ཚད་ལག་འཁྱེར་གང་རུང་ཞིག་ལེན་ཐུབ་ན། སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ངམ་ཕྱི་རྒྱལ་གླིང་གི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་འགྲོ་བར་སྙན་ཞུ་འབུལ་ཆོག
རིག་གཞུང་།
སིང་གྷ་ཕོར་ནང་དུ་མི་རིགས་འདྲ་མིན་དང་ས་ཆ་མང་པོ་ནས་ཡོང་བའི་ཡུལ་སྤོ་མཁན་མང་པོ་ཡོད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་རིག་གཞུང་ནི། དབྱིན་ཇི་དང་། མ་ལེ། རྒྱ་ནག རྒྱ་གར་། ཕེ་ར་ན་ཁེན་བཅས་མཉམ་དུ་བསྲེས་ཡོད་པའི་རིག་གཞུང་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད། དེ་མ་ཟད། སིང་གྷ་ཕོར་མི་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་༤༢ཕྱི་མི་ཡིན་པ་དང་། ཁོ་ཚོ་ནི་སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་རིག་གཞུང་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
ཤར་ལི་ཨེཕ་དོ།
ཤར་ལི་ཨེཕ་དོ་(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།: Charlie Hebdo)ནི་ཧྥ་རན་སིའི་ཆབ་སྲིད་ལ་ཟུར་ཟ་བྱེད་པའི་གཟའ་འཁོར་ཚགས་པར་ཞིག་རེད།
ཧོན་ཤུ།
ཧོན་ཤུ་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 本州)ནི་ཉི་ཧུང་གི་གླིང་ཕྲན་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ལ་རེད།
ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་
བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བྱོན་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་གསུམ་སྟེ།འབྲོ་ཀ་བ་དཔལབརྩེགས་དང༌། ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན། སྣ་ནམ་ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེ་བཅས་གསུམ་ཡིན།ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཚང་མར་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་བདེ་བའིདབང་དུ་བྱས་ནས་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་མཛད་ཀྱང༌།ཀ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད་པའི《དཀརཆག་ལྡན་དཀར་མ》ལས།ཅོག་རོ་ལོ་ཙཱ་བའི་མཚན་སྨྲོས་པའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་དང༌།ཞང་ལོ་ཙཱ་བ་ལ་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཞེས་ཞེ་སའི་ཆེ་བརྗོད་ཡོད་པ་དང༌།ཀ་བ་དཔལ་བརྩེགས་རང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་སྨྲོས་པའི་ཚེ།སྒྲ་བསྒྱུར་གྱི་བན་དེ་དཔལ་བརྩེགས་ཞེས་སྤྱིར་བཏང་གི་མིང་ཐོག་ནས་བཀོད་གནང་མ།ཛད་ཡོད་པས་དེའི་གོ་རིམ་ལྟར་བྱས་ཚེ།ཞང་ཅོག་ཀ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པ་ལྟར་སྣང་ཞིང༌།གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཚང་མའི་ནང་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་མཁན་ཆེན་བོ་དྷི་སྭ་ཏྭ་དང༌།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས།བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་བཅས་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་མཁན་སློབ་གཉིས་ཀའི་ལོ་ཙཱ་བ་མཛད་པ་མ་ཟད།མཁན་ཆེན་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་རྒྱ་ནག་གི་སློབ་དཔོན་ཧ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་དང༌།སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤྰི་ལ་གཉིས་ཆོས་རྩོད་མཛད་ནས་ཧ་ཤང་ཕམ་པར་མཛད་པའི་རྗེས།ཆོས་རྩོད་ཀྱི་མཇུག་བསྡོམས་སུ《སྒོམ་རིམ་རྣམ་གསུམ》བརྩམས།དེའི་རིགས་པའིགཞུང་ལུགས་གསལ་བཤད་ཆེད《དབུ་མ་སྣང་བ》བཅས་བརྩམས་ནས་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ལ་གནང་བ་དེནས《སྒོམ་རིམ་རྣམ་གསུམ》ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང《དབུ་མ་སྣང་བ》ཀ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་བཅས་ལ་གཞིར་བཟུང་ན།ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་ཀ་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་ཞལབཞུགས་དུས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཡིན་པར་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡོད།འོན་ཀྱང་དེང་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཀོད་པའི་དཔྱད་གཏམ་སྣ་ཚོགས་འདུག་པ་འདིར་ཡིག་ཚོགས་ཆེ་བར་བསམ་ནས་བཀོད་མེད།ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིསམཛད་པའི《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ》ཤོག་གྲངས་༤༢༠ལས།ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེབཙན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་བྱོན་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤིང༌།《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཤོག་གྲངས་༤༡༩པར།ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་ཡང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་རལ་པཅན་གྱིས་འུ་ཤང་རྡོའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཟིན་པའི་སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མཆོད་རྟེན་ཧས་པོ་རིའིསྐོར་དུ་བརྩིགས་ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་ན།རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པར་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཆོས་གསུངས་པའི་སྐབས་ནས་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱིས་འུ་ཤང་རྡོའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་གྲུབ་པའི་བར་ལོ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཡོད་པས་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་ཡང་དེ་ཙམ་གྱི་བར་བཞུགས་དགོས་པར་སྣང་ཞིང༌།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཡིན་ན་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐུ་གཤེགས་དུས་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་ཡས་མས་ཞིག་ལས་ཕེབས་མེད་ཚོད་བཅས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་ལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་གསུམ་ཞེས་གསུང་སྲོལ་ཡོད་པ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པ་ཡོད་ངེས་ཡིན་སྙམ་པ་འདུག་ལགས་པས་དཔྱད་པར་ཞུའོ།།
སེང་ག་ཕོར།
དཔལ་འབྱོར།
སིང་གྷ་ཕོར་ལ་སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་པའི་གྲུ་གཟིངས་འབབ་ཚུགས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད། དེ་ལ་ཁེ་ཕིལ་གྲུ་ཁ་ཞེས་བརྗོད། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་གྲུ་གཟིངས་འབབ་ཚུགས་བྲེལ་ཚུབ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། ཉིན་རེར་ཚོང་རྒྱག་ཏུ་ཡོང་མཁན་གྱི་གྲུ་གཟིངས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད། ཇོས་རོང་གླིང་ཕྲན་སྟེང་དུའང་གྲུ་གཟིངས་འབབ་ཚུགས་ཤིག་ཡོད།
ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
སེང་ག་ཕོར།
ས་ཁམས།
སིང་གྷ་ཕོར་ནི་གླིང་ཕྲན་གཙོ་བོ་ཚུད་པའི་གླིང་ཕྲན་༦༣གྱིས་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། གླིང་ཕྲན་གཙོ་བོ་དེར་མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་སིང་གྷ་ཕོར་ཞེས་འབོད་ལ། པོས་ལོ་ཡུའུ་ཇང་ཡང་ཟེར། ཇོ་ཧོར་དང་མ་ལེ་ཞི་ཡ་ལ་འབྲེལ་བའི་མིས་བཟོས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཇོ་ཧོར་སིང་གྷ་ཕོར་སྟེགས་ལམ་དང་། གཞན་དེ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་དོ་སི་སྦྲེལ་མཚམས་གཉིས་པ་ཡིན། སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་གླིང་ཕྲན་ཆུང་ངུ་དག་གི་གྲས་ནས་ཇོས་རོང་གླིང་ཕྲན་དང་། ཕོས་ལོ་དེ་ཁོང་། ཕོས་ལོ་ཡུའུ་པན། སན་དོ་ས་གླིང་ཕྲན་བཅས་ནི་ཆེ་ཤོས་ཡིན། རང་བྱུང་གི་གནས་ཆེས་མཐོ་ཤོས་ནི་པོས་ཁི་དི་དེ་མཱ་རི་བོ་ཡིན། དེའི་མཐོ་ཚད་ནི་མི་ཊར་༡༦༦(ཧྤེ་ཊར་༥༤༥)ཡིན།
སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་ས་གཞིའི་རྒྱ་ཁྱོན་བརྒྱ་ཆ་༢༣ཙམ་ནགས་ཚལ་དང་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཟུར་བཀག་ས་ཆ་ཡིན། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ངོ་བོར་བསྒྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ཆར་ཆུ་མོད་པའི་ཐོག་མའི་ནགས་ཚལ་མེད་པར་བཟོས་ཤིང་། ཤུལ་དུ་ལྷག་ཡོད་པའི་གལ་གནད་ཅན་གྱི་ནགས་ཚལ་གཅིག་པུ་དེ་ནི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཟུར་བཀག་ས་ཆའམ་རི་བོ་པོས་ཁི་དི་དེ་མཱ་ཡིན། སིང་གྷ་ཕོར་ནང་དུ་ཐོག་མའི་ནགས་ཚལ་ཉུང་ཉུང་ལས་མེད་ཀྱང་། གླིང་ག་༣༠༠ལྷག་དང་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཟུར་བཀག་ས་ཆ་བཞི་བཅས་ཡོད། སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་ས་ཆ་གང་ས་གང་དུ་ཤིང་སྡོང་བཙུགས་ཡོད་པ་དང་། ཕལ་ཆེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་༥༠ཤིང་སྡོང་དང་རྩི་ཤིང་གིས་ཁེངས་ཡོད། དེ་ལྟར་ཡིན་པས་སིང་གྷ་ཕོར་ལ་ལྡུམ་ར་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་གྲགས་ཡོད།
སིང་གྷ་ཕོར་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། ཁོ་ཚོས་གླིང་ཕྲན་མཐའ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ས་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་བཏང་ཞིང་ས་རྒོད་གསར་དུ་སྦོལ།༡༩༦༠ལོར།
སིང་གྷ་ཕོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ས་རྒོད་གསར་དུ་སྦོལ་བའི་འགོ་བརྩམས། སྐབས་དེར་སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཧྲིལ་བོ་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་༥༨༡.༥ཡོད་པ་དང་།༡༩༩༠ལོར། སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་༦༣༣ལ་འཕེལ་སྐྱེད་བཏང་ཡོད། དེ་ནི་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཧྲིལ་བོའི་བརྒྱ་ཆ་༩ཙམ་ཟིན་ཡོད། དེང་སྐབས་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་༧༠༤(ལེ་དབར་གྲུ་བཞི་མ་༢༧༢)ཡོད། ༢༠༣༠ལོར་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་༡༠༠(ལེ་དབར་གྲུ་བཞི་མ་༤༠)ཡིས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བ་རེད། ས་སློག་ལས་གཞི་འགའ་ཤས་ནི་གླིང་ཕྲན་ཆུང་བ་རྣམས་ལྷན་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་ནས། གླིང་ཕྲན་ཆེན་པོ་དང་ཇོས་རོང་གླིང་ཕྲན་ལྟར་བེད་སྤྱོད་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་སྒྱུར་རྒྱུ་དེ་ཡིན། སིང་གྷ་ཕོར་གྱིས་ས་རྒོད་གསར་སྦོལ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་བེད་སྤྱད་ནས་སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་རུ་ས་སློག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། སིང་གྷ་ཕོར་གྱི་མགྱོགས་མྱུར་ས་སློག་ལས་གཞི་དེའི་རྐྱེན་པས། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་མ་ལེ་ཞི་ཡ་དང་ཧིན་ཉི་ལྷན་དུ་རྩོད་གླེང་བྱུང་།
གཤམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་དག་གི་རྐྱེན་གྱིས་སིང་གྷ་ཕོར་གྱིས་ས་སློག་མང་པོ་བྱེད་དགོས་བྱུང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཆུང་བ། མི་འབོར་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་པས་ས་ཆ་ཆེན་པོ་དགོས་པ།
གནམ་གཤིས།
སིང་གྷ་ཕོར་ལ་དུས་ཚིགས་བཞི་མེད་ཀྱང་། ཟླ་བ་ལྔ་བ་ནས་དྲུག་པའི་བར་ནམ་རྒྱུན་དྲོན་པོ་ཡོད་ལ། ལོ་མཇུག་སྐབས་སིང་གྷ་ཕོར་ནང་ཆར་བ་ཡང་ཡང་འབབ་པ་དང་། ཆར་དུས་ལྷགས་པ་ལྡང་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་ནས་ཟླ་བ་དང་པོའི་བར་བསིལ་མོ་ཡོད།
ཨ་རའི་ཧ་ཀུ་སེ་གི
ཨ་རའི་ཧ་ཀུ་སེ་གི་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 新井白石)ནི་ཉི་ཧུང་ཨེ་དོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཞིག་རེད།
ཀ་ཇུ་
ཐང་དེབ་གསར་རྙིང་གི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གསལ་བའི་ས་ཆའི་མིང་ཞིག་སྟེ་རྒྱ་ཡིག་ཐོག(河州)ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན། ས་ཁུལ་འདི་ནི་སྔར་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིསྐབས་སུ་ལུང་ཡུག་ཏའོ(陇右道)ཡི་སྲིད་འཛིན་མངའ་། ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཀའོ་ཙུང་། གི་ཧྲང་ཡོན(上元)ཁྲི་ལོ་གཉིས་པར་(༦༧༥)བོད་ཀྱི་། བཙན་པོ་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱིས་བློན་ཆེན་ཞིག་། མངགས་ཏེ་འ་ཞ་དང་འདུམ་འགྲིགས་བྱེད་པར་བཏང་། ཡང་གོང་མས་མ་གསན་པར་བརྟེན། ལོ་དེའི་རྗེས་མར་བཙན་པོས་བོད་དམག་མངགས་ཏེ། ཀའོ་ཀྲའོ(廓州)ཧྲན་ཀྲའོ(鄯州)ཧི་ཀྲའོ(河州)སོགས་བཅོམ་པར་~བཤད་པ་དེ་ཡིན་ཅིང་། ས་ཆ་དེ་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱི་[དུས་ནས་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་ཀྱི་བར། བོད་ཀྱིས་བདག་བཟུང་བྱས་ཤིང་། ཁོང་གི་སྐུ་ཚེའི་སྨད། ལ་ཐང་བོད་དབར་དམག་འཁྲུག་ཡང་ཡང་བྱུང་རིང་ཕན། ཚུན་ཐོབ་ཤོར་ཐེངས་ཁ་ཤས་བྱུང་མྱོང་བ《ཐང་དེབ》lགསར་རྙིང་གཉིས་སུ་གསལ། ས་ཆ་དེ་དེང་སང་ཀན། སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལིན་ཞཱ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཡོད། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཤ་རི་ཡ།
ཤ་རི་ཡ་(ཨ་རབ་སྐད།: الـشَّـرِيعَـة)ནི་ཡི་སི་ལམ་གྱི་ཧ་ཅང་ནན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ་ཆོས་ཁྲིམས་ཞིག་རེད།
ཨོ་ས་མུ་ནི་ཤེ་ད་ནི།
ཨོ་ས་མུ་ནི་ཤེ་ད་ནི་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 西谷修)༡༩༥༩ལོའི་ཟླ་བ་༥པའི་ཚེས་༤ཉིན་ཨའི་ཆི་ཞེས་པའི་ས་ཁུལ་ཞིག་སྐྱེས་པའ་དང་ཁོ་བོ་ནི་ཉི་ཧུང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཞིག་རེད།
ཨེ་དོའི་དུས་སྐབས།
སྐྱོ་གདུང་གིས་རྫོགས་པའི་མི་ཚེ། (སྒྲུང་རྩོམ) བེ་རི་འཇིགས་མེད།
ཤུ་ཟོ་ཀུ་ཀི།
ཤུ་ཟོ་ཀུ་ཀི་(ཉི་ཧོང་སྐད།: 九鬼 周造)ནི་ཉི་ཧུང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཞིག་རེད།
ཇ་
ཇ་དེ་ལ་རྣམས་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཁ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་སྟེ།
༡.ཕུ་མ། ༢.མདའ་མ། ༣.ཆར་མ། ༤.ཆུ་མ། ༥.ཞིང་གསར། ༦.ཞིང་རྙིང། ༧.གཤང་མ། ༨.ལྕི་མ། ༩.ལུད་ཅན། ༡༠.ལུད་མེད། ༡༡.རྩེ་ཇ། ༡༢.བར་ཇ། ༡༣.ཚ་འདུལ། ༡༤.གྲང་འདུལ། ༡༥.སྨིན་པ། ༡༦.མ་སྨིན་པ་བཅས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་སོ་སོའི་ལོ་འདབ་སྡོང་པོ་བཅས་ཀྱི་སྦོམ་ཕྲ་དང་། མདོག དྲི་མ། བྲོ་བ། ནད་རིགས་གང་ལ་ཕན་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྔ་རེ་ཡོད་པའི་སྐོར་ཞིབ་པར《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་མཁས་པ་དགའ་བྱེད》སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པ་དེར་གསལ།
ལུ་ཡི་སེ་མི་ཤེལ།
ལུ་ཡི་སེ་མི་ཤེལ་(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།: Louise Michel)ངམ་ཨང་ཇོལ་ར་སི་(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།: Enjolras)ནི་༡༨༣༠ལོར་སྐྱེས་པ་དང་༡༩༠༥ལོར་ཚེས་ལས་འདས་པ་རེད། ཁོ་བོ་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་གཞུང་མེད་རིང་ལུགས་མ་ཞིག་དང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་ཞིག་སྨན་ལས་བྱེད་མཁན་བཅས་རེད།
ཆིབས་ཁ་ཐུབ་པ་
ཆིབས་ཁ་ཐུབ་པ།
རྟ་གཞོན་ནས་སྲབ་མདའ་འཇུས་ཏེ་རྟའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ཐུབ་པ།
ཀ་ཐོག་
སྔོན་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དཀྱིལ་བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ས་ཡོས(༡༡༥༩)ལོར་གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་བསྟན་འཛིན་ཆེན་པོ་ཀ་དམ་པ་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས་འབྲི་ཆུའི་འགྲམ་སྤོ་འབོར་སྒང་དང་ཉེ་བའི་ས་གནས་སུ་ཕྱག་བཏབ་པའི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན། དེང་སང་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་ཡོད། ཀ་དམ་པ་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩ་བའི་བླ་མའཛམ་སྟོན་པས། ཁྱོད་ཀམ་པོའི་གནས་སུ་སོང་ནས་སྒྲུབ་པ་མཛད་དོ། ཀ་ཐོག་ཅེས་པའི་གནས་སུ་སོང་ན་བསྟན་པ་མཐར་རྒྱས་པ་ཞིག་འོང་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར། ཉིད་ཀྱི་དགུང་ལོ་སོ་བརྒྱད་པ་སྟེ་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ས་ཡོས་（༡༢༥༩）ལོར་ཀ་ཐིལ་གྱི་ཕུར་ས་དབྱིབས་ཡི་གེ་ཀ་འདྲ་བ་ཡོད་པའི་ཐོག་ཏུ་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ་པས་དགོན་པའི་མིང་ལ་ཡང་ཀ་ཐོག་ཅེས་གྲགས། དགོན་པ་དེར་ཀ་དམ་པའི་སློབ་མ་གཙང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ནས་མཁས་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་བར་གདན་རབས་བཅུ་གསུམ་བྱོན་པ་ལ་ཀ་ཐོག་བླ་རབས་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་བྱུང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་པ་སྟག་དགེ་གུ་རུ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་མཛད་པའི་（གུ་བཀྲ་ཆོས་འབྱུང་）ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༣༠༩ནས་༣༡༢བར་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་དི་ད་
ཁ་དི་ད་སྟེ་སེང་ལྡེང་། ཕུན་ཌ་རི་ཀ་ནི་པདྨདཀར་པོའི་མིང་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་ན་ཡ་
འདི་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་བསྐྱེད་རིམ་དུ། ལག་པ་ལབཀོན་ནས་འཕངས་པའི་མདུང་རིང་ཐག་པ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ། དག་ཡིག་དངམངོན་བརྗོད་རྣམས་སུ་མི་གསལ།
ཀ་དམ་པ་བདེ་གཤེགས་
གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱིབསྟན་འཛིན་མཚན་སྙན་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། མཚན་གཞནབླ་མ་ཤར་པ་སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས་སམ་ཤེས་རབ་སེང་གེ་ཡང་ཞུ། མདོ་ཁམས་སྤུ་འབོར་སྒང་གི་ས་ཆར་གཏོགས་པ་འབྲི་ཆུའི་འགྲམ་དུ་རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་ཆུ་སྟག(༡༡༢༢)ལོར་ཡབ་གཙང་པ་དཔལ་གྲགས་དང་ཡུམ་གཙང་མོ་རིནཆེན་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་། རྗེ་ཕག་མོ་གྲུཔ་དང་ཡུམ་གཅིག་པའི་སྐུ་མཆེད་གཅུང་པོ་ཡིན། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་པ་ས་རྟ(༡༡༣༨)ལོར་དབུས་སུ་བྱོན་ནས་འཕན་ཡུལ་དུ་བླ་མ་བྱང་ཆུབ་སེང་གེ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། མཚན་ཤེས་རབ་སེང་གེར་བཏགས། འཛམ་སྟོན་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་སོགས་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་བླ་མ་བདུན་ཙམ་བསྟེན་ནས་གསང་སྔགས་གསར་རྙིང་གེ་ཆོས་སྐོར་མ་ལུས་པགསན་ནས་ཁམས་སུ་ཕེབས། དགུང་ལོ་སོ་བརྒྱད་པ་སཡོས(༡༡༥༩)ལོར་བླ་མ་འཛམ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར། ཁམས་ཀ་ཐིལ་གྱི་ལུང་པའི་ཕུ་ཡི་གེ་ཀའདྲ་བའི་ས་གནས་སུ་ཀ་ཐོག་དགོན་ཆེན་ཐོག་མར་ཕྱགའདེབས་པར་མཛད། མདོ་ཕྱོགས་ཕར་ཕྱིན་དང་། དབུ་མ། གསང་སྔགས་གསར་རྙིང་སྤྱི་དང་། སྔ་འགྱུར་རྙིངམའི་ཆོས་སྐོར་དར་རྒྱས་སུ་མཛད་པའི་བླ་རབས་བཅུགསུམ་གྱི་བར་དུ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང་། དེ་རྗེསནས་ཀྱང་ཡུལ་དེར་ནང་པའི་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་སྐྱེས་ཆེན་མང་དུ་བྱོན་པའི་གནས་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཨ་མདོ་དང་། བར་ཁམས་ལྷོ་བརྒྱུད། མོནབཅས་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་ལ། ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་པའི་སློབ་མ་དང་། དགོན་པ་མང་པོས་ཁྱབ་ནས་ཡོད། དགུང་ལོ་དོན་གཅིག་པར་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཆུ་བྱི(༡༡༩༢)ལོར་སྐུ་གཤེགས། རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་དགེ་སློང་སྡིངས་པོསམཛད་པ་དེ་སྔོན་ཀ་ཐོག་ཏུ་དཔར་ཡོད། མདོར་བསྡུསཙམ། སྟག་དགེ་མཁན་ཆེན་གུ་རུ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་མཛདཔའི《གུ་བཀྲ་ཆོས་འབྱུང》ཤོག་གྲངས༣༠༣ནས༣༠༧བར་གསལ་ལོ། །
ཀ་ནྱ་ཀུབ་ཛ་
《འདུལ་བ་ལུང》ལས་བཤད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་གི་མིང་སྟེ་ལུང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མང་པོས་བཀུར་བའི་གདུང་རབས་འཆད་པའིསྐབས་སུ་བསྐལ་བཟང་འདིའི་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་གསེར་ཐུབ་ཀྱི་གོང་ནས་ཡོད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལྟར་ན་ལོ་ཁྲི་འབུམ་མང་པོ་སོང་དགོས་ཚོད་འདུགགྲོང་ཁྱེར་འདི་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་མ་ཐུརའམ་བོད་སྐད་དུ་བཅོམ་བརླག་ཅེས་འབོད་པའི་གནས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་ཙམ་གྱི་ས་ན་ཡོད་པདང་ཡུལ་དེའི་བུད་མེད་རྣམས་གཟུགས་མཛེས་ཀྱང་ལུས་སྒུར་པོ་ཡིན་པས་བུ་མོ་སྒུར་མོའི་ཡུལ་ཞེས་འབོད་པར་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང》ལས་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་
གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་རིག་འཛིན་དམ་པའི་སྐྱེས་མཆོག་ཅིག་སྟེ་མཚན་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཆེན་པོར་ཞུ་ཞིང་། མཚན་གཞན་ཚེ་དབང་ནོར་བུ་ཞེས་ཀྱང་འབོད། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་སྟག་（༡༦༩༨）ལོར། མདོ་སྨད་ས་ངན་བསོ་བ་ཞེས་པའི་གྲོང་དུ་ཡབ་རྔུ་བ་ཨ་ཏི་མགོན་པོའམ་ཇོ་བོ་སྐྱབས་དང་། ཡུམ་སྒོ་བཟའ་རྡོ་རྗེ་འཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། སྟག་བླ་པདྨ་ནོར་བུའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་བཟུང་། དགུང་ལོ་ལྔ་ནས་བཅུ་བདུན་བར་དུ་གྲུབ་དབང་པདྨ་བདེ་ཆེན་གླིང་པ་སོགས་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་བླ་མ་མང་པོར་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་གསན་། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཤིང་ལུག(༡༧༡༥)ལོར་སྤོ་བོ་དང་། ཀོང་པོ་བརྒྱུད་ནས་དབུས་གཙང་དུ་ཕེབས། གྲུབ་མཐའ་རིསམེད་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་མང་པོ་གསན་ནས་ལོ་ཤས་བཞུགས། དགུང་ལོ་ཉེར་དྲུག་པ་ཆུ་ཡོས(༡༧༢༣)ལོར་ཁམས་ཀ་ཐོག་ཏུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དགོན་པའི་གདན་ས་མཛད། ལོ་དེའི་སྟོན་མཇུག་ལ་སླར་ཡང་དབུས་གཙང་དང་། ལ་སྟོད་དིང་རི་བརྒྱུད་ནས་བལ་ཡུལ་དུ་ཕེབས། དགུང་ལོ་སུམཅུའི(༡༧༢༧)ལོར་མངའ་རིས་མང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་ཤས་བཞུགས། དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་པར་མཆོད་རྟེན་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་གྱི་རབ་གནས་ལ་བྱོན། དགུང་ལོ་ཞེ་བརྒྱད་པ་ཤིང་གླང(༡༧༤༥)ལོར་གཙང་ཁུལ་ནས་དྭགས་པོ་བརྒྱུད་དེ་ཀོང་པོར་ཕེབས། ཉང་ཁ་ལྗོན་ས་ལུང་དུ་བཞུགསསྐབས《བོད་རྗེ་ལྷ་བཙན་པོའི་གདུང་རབས་ཚིག་ཉུང་དོན་གསལ》ཞེས་པའི་གསུང་རྩོམ་རིན་ཐང་བྲལ་བ་དེ་བརྩམས་གནང་མཛད། དགུང་ལོ་ང་གཅིག་པ་ས་འབྲུག(༡༧༤༨)ལོར་སི་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་དང་ལྷན་དུ་བལ་ཡུལ་ལ་ཕེབས། བལ་པོའི་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པ་ལྟར་མཆོདརྟེན་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་གྱི་ཉམས་གསོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གནང་། དེ་ནས་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་པའི་ལམ་བར་གློ་བོ་སྨན་ཐང་ངམ་མངའ་རིས་གུང་ཐང་དུ་འབོད་པའི་ནང་གསེསགུང་ཐང་ཟ་འོག་ཕུག་ཏུ་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་བཞུགས་རིང་མངའ་རིས་གུང་ཐང་གི་རྒྱལ་རབས་ཡིག་རྙིང་མང་པོར་ཞིབ་འཇུག་ཐོག《གུང་ཐང་རྒྱལ་རབས》རྩོམ་སྒྲིག་གནང་། དགུང་ལོ་ང་ལྔར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྤྲེལ(༡༧༥༢)ལོར་ལདྭགས་སྟོད་སྨད་གཉིས་ནང་འཁྲུག་ཤོར་བ་བོད་ས་གནསསྲིད་གཞུང་ལ་བར་ཆིངས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཞུས་སྐབས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་བཀའ་ཡིག་ཕེབས་པ་ལྟར། དྭགས་སུ་ཕེབས་ནས་ལོ་ཕྱེད་གཉིས་ཙམ་བཞུགས་ཏེ་ཆིངས་སྒྲིགས་མཛད་པ་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀས་གུས་བཀུར་ཞུས། དགུང་གྲངས་ང་བདུན་པ་ཤིང་ཁྱི(༡༧༥༤)ལོར་སླར་ཡང་བལ་ཡུལ་དུ་ཕེབས། དེའི་ཕྱི་ལོ་མངའ་རིས་མང་ཡུལ་སྐྱིད་གྲོང་དུ་ཕེབས་ནས་གནས་དེར་དགོངས་པ་རྫོགས། གསུང་རྩོམ་པོད་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་ཅེས《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》སུ་གསལ་ཡང་དཀར་ཆག་ཞིབ་གསལ་བདག་གིས་མ་མཐོང་། རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་འདིའི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་སྤྲུལ་སྐུ་བྱངཆུབ་རྡོ་རྗེས་མཛད་པ་ཞིག་ཡོད་འདུག་ཀྱང་མ་མཇལ། མདོར་བསྡུས་ཙམ་སྟག་དགེ་གུ་རུ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་མཛད་པའི《གུ་བཀྲ་ཆོས་འབྱུང》ཤོག་གྲངས༥༧༦དང《གཏེརསྟོན་བརྒྱ་རྩའི་རྣམ་ཐར》ཤོག་གྲངས༦༧《ལ་དྭགས་ཀྱིསྔོན་རབས་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང》ཤོག་གྲངས༣༢༣བཅས་སུ་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ལོ་ལོ་ཧྥེ་ར་རི།
ལོ་ལོ་ཧྥེ་ར་རི་(ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།: Lolo Ferrari)ནི་ཧྥ་རན་སིའི་གར་མཁན་ཞིག་དང་་་་་་
ཀ་གདུང་བརྩེགས་མ་བཅུ་གསུམ་
ད་གནའ་རབས་ཀྱི་རྒྱུན་སྲོལ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་སྐབས་ཁང་པའི་ནང་གི་ཤིང་བརྩེགས་རྒྱན་སྤྲོས་རྒྱས་ཤོས་ལ་སྣ་ཁ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་པ་དང་། རྒྱས་བསྡུས་འབྲིང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་བཅུ་གསུམ། བསྡུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དགུ་ཡོད་པས། རྒྱས་ཤོས་ནི། ༡་ཀ་བ། ༢བྲེ། ༣འབེན་ལོག༤གཞུ། ། ༥་གདུང་སྟན། ༦་གླང་སྣ། ༧་གདུང་མ། ༨་གདུང་ཁེབས། ༩རིན་པོ་ཆེ། ༡༠་པདྨ། ༡༡པད་ཁེབས། ༡༢་སྤྲིན་ཆུང་། ༡༣་མཆོད་བརྩེགས། ༡༤བབསཁེབས། ༡༥བབས་བརྐྱང་མ། ༡༦་བབས་བསྐུམས་མ། ༡༧་ལྕམ། ༡༨་ཁ་ཤིང་། ༡༩་གྱེན་རྩེ། ༢༠་གགསྤང་། ༢༡་ལྕམ་བཀག་བཅས་ཡིན་ཅིང་རྒྱས་བསྡུསའབྲིང་ལ་གདུང་སྟན་དང་། གླང་སྣ། གདུང་ཁེབས། རིན་པོ་ཆེ། སྤྲིན་ཆུང་། བབས་བརྐྱང་མ། བབས་ཁེབས། གྱེན་རྩེ་བཅས་ཁག་བརྒྱད་མི་དགོས་པ་བྱས་པ་དེ་ཡིན་ཅིང་། བསྡུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། གོང་གསལ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས། པད་ཁེབས་དང་། བབས་ཁེབས། གག་སྤང་། གྱེན་རྩེ་བཅས་བཞི་མི་དགོས་པར་ཤིང་བརྩེགས་དགུས་ཆོག་པར་བྱས་པ་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་ཡིན། ཤིང་བརྩེགས་རྒྱསཔའི་དཔར་རིས། པོ་ཏ་ལའི་ཚོམས་ཆེན་ནུབ་ཀྱི་ཀ་རིང་དཔར་རིས་ལ་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་ཕིབས་
གཞོགས་གཡས་གཡོན་གཉིས་སམ་གཞོགསགཅིག་ལ་ཀ་བ་མང་པོ་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་དཀྱིལ་དུ་འགྲོ་ལམ་དང་། སྟེང་དུ་ཐོག་བཀབ་པའི་ཁྱམས་རིང་པོ་ཞིག་སྟེ། རྒྱལ་ནང་གི་གླིང་ཁ་དང་བོད་ཀྱི་ནོར་བུ་གླིང་ཁ། དགོན་པ་ཁག་གི་ཤག་སྐོར་བཅས་ལ་ཀ་ཕིབས་བཀབ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་སྤུངས་
ཕོ་བྲང་དང་ལྷ་ཁང་ལྟ་བུའི་གཞུང་སྒོ་ཆེན་མོའི་མདུན་ངོས་སུ་སྒོ་ཁང་སྟེ་དེང་སང་སྒོ་འཕྱོར་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན་ཅིང་། ཀ་སྤུངས་ཞེས་པའི་གོ་དོན་ཡང་སྒོ་ཁང་གི་མདུན་དུ་ཀ་བ་མང་པོ་གཡས་གཡོན་དུ་གྲལ་བསྒྲིགས་ནས་ཡོད་པ་ལ་བསམས་ནས་མིང་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་ཡིན། པོ་ཏ་ལའི་བདེ་ཡངས་ཤར་ནུབ་དང་། གདན་ས་གསུམསོགས་དགོན་པ་ཁག་ཕལ་ཆེ་བའི་འདུ་ཁང་གི་མདུན་སྒོའི་ཕྱི་ལ་སྒོ་འཕྱོར་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་ཕོར་
ག་ཕོར། (ཙ)
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་ནི་ཥྐའི་མཆོད་རྟེན་
ཆོད་རྟེན་འདི་དེ་སྔོན་དུས་རབས་གཉིས་པའི་ཡས་མས་ཙམ་དུ་ཁ་ཆེ་ཛ་ལན་རྡ་རའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནི་ཤྐས་བཞེངས་པའི་ནང་པའི་མཆོད་-རྟེན་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཧ་ཤང་ཧྥ་ཧེན་དང་། ཐང་སེན་ཙང་གཉིས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབསསྐབས་མཆོད་རྟེན་འདི་ད་དུང་མ་ཉམས་པར་ཡོད་པགཟིགས་པ་དང་མཆོད་རྟེན་འདིའི་མཐོ་ཚད་ཁྲུ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ(བོད་ཀྱི་མཐོ་ཚད་འདོམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་སྟེ། དེང་སང་གི་སྤྱི་ཁྲེར་བརྩིས་ན་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ)མཐའ་བསྐོར་དུ་ལེ་དབར་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ། ཆོས་འཁོར་བརྩེགས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་ཅེས་སོ་སོའི་རྣམ་ཐར་དུ་གསལ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་དེང་སང་མཆོད་རྟེན་དེའི་ཤུལ་ཙམ་ལས་མེད་ཅེས《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང》ལས་གསུངས། ཀ་པི་ལ་བསྟུ། གཤམ་གྱི་ཀ་པི་ལའི་ཡུལ་ཞེས་པ་དེར་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་ནི་ཀ་
རྒྱལ་པོ་ཀ་ཎི་ཤྐ་བཅས་འབྲི་སྟངས་མིའདྲ་བ་ཁ་ཤས་བྱུང་ཞིང་། དོན་དུ་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་ཁ་ཆེ་ཛལནྡྷ་རའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པར་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་མཛད་པའི《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང》ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་ལས་བཤད། 《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》སྟོད་ཆགྲངས༤༧བསྟན་པའི་གཏད་རབས་རྒྱ་གར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ལུང་དྲངས་པར། བར་སྐབས་དེརབཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོསུམ་བརྒྱ་ལོན་ཏེ་ཞེས་པ་ནས། དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་ལོཞེས་པའི་བར་དེར་བརྟགས་ན། རྒྱལ་པོ་ཀ་ནི་ཤྐ་ནིསངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་འདས་པ་ན་བྱུང་བར་བཤད་ཅིང་། 《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ལས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་གསུངས། 《ལུང་ཕྲན་ཚེགས》ལས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ན་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཤྐས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་དུས་སུ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་བྱས་པར་བཤད། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོསའཕེལ་གྱིས་མཛད་པའི《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང》ཤོགགྲངས༣༡༤ལས། ཀུ་ཤ་ནའི་རིགས་ལས་རྒྱལ་རབས་དང་པོ་ཀ་ད་ལི་ཤ་བྱ་བས་སངས་རྒྱས་འདས་རྗེས་ཀྱི་ལོ་དྲུགབརྒྱ་པའི་ཕྱེད་སྔ་མའི་ནང་དུ་སྲིད་དབང་བཟུང་བ་དང་། དེ་རྗེས་རྒྱལ་རབས་གཉིས་པ་རྒྱལ་པོ་སྔོན་མ་དེ་དང་མིངའདྲ་བ་ཞིག་གིས་སྲིད་དབང་བཟུང་། རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཤྐ་ནི་རྒྱལ་རབས་གསུམ་པ་ཡིན་པར་གསུངས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་ཆེ་བར་སངས་རྒྱས་འདས་ནས་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ན་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཤྐའི་དུས་སུ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་བྱས་པར་བཤད་པ་དང་བསྡུར་ན་ལོ་གྲངས་རགས་པ་མཐུན་ཤས་ཆེ་བར་འདུགཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་སངས་རྒྱས་འདས་ནས་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་དང་ཉེར་གཉིས་པ་སྤྱི་ལོ༧༩ལོར་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནི་ཤྐས་སྲིད་དབང་བཟུང་བ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་ཤཀྱའི་ལོ་རབས་ཞེས་པ་འགོ་ཚུགས་པ་ཡིན་ཟེར། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བཞུགས་པའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་སྟོད་ཙམ་ལ་ཆོས་རྒྱལ་ཀ་ནིཤྐས་ཀུ་ཤ་ནའི་རྒྱལ་རྒྱུད་གཏོར་ནས་ཡ་གླིང་དཀྱིལ་མ་དང་། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན། རྒྱ་གར་གྱི་ནུབ་བྱང་དང་བྱང་ཕྱོགས་ལི་ཡུལ་བཅས་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཆེན་ཞིག་བཙུགས། རྒྱལ་རབས་འདི་ཉིད་རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་རབས་འདི་ལས་སྟོབས་ཆེ་བ་བྱུང་མ་མྱོང་བ་བཅས་ཀྱིབཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་འདིར་དཔྱད་གཞིར་བཀོད། རྒྱལ་པོ་འདིའི་རྒྱལ་ས་ནི་རྒྱ་ཀར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེརརྡོ་འཇོག་གི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཐཀ་མི་རིང་བའི་ས་ན་ཡོདཔར་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས《གཏམརྒྱུད་གསེར་ཐང》ལས་གསུངས། རྒྱལ་པོ་འདིའི་དུས་སུཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀ་དར་རྒྱས་ཆེ་ཞིང་རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀའི་ཆོས་ལ་དད་གུས་ཡོད་པ་དང་། ཀ་ནི་ཤྐའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་གཙུག་ལགཁང་མང་པོ་བརྩིགས་པའི་ནང་ནས་རྣ་རྒྱན་ནགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་བོད་དུ་ཡང་གྲགས་ཆེ། རྒྱལ་པོ་འདིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྩིབས་ལོགས་སོགས་ཀྱིས་གཙོ་བོ་མཛད་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱར་གཅིགགིས་མ་ཚང་བས་བཀའ་བསྡུ་ཐ་མ་དེ་བྱས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པའི་དུས་སུ་བཟོས་པའི་ཁ་བྱངཅན་གྱི་རྡོ་སྐུ་ཞིག་དང་། ཀརྴ་པཱ་ན་བཅས་བཅོམ་བརླག་གི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པ་དངོས་སུ་གཟིགས་ཚུལ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང》ལས་གསུངས་འདུག །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་བ་སྦྲུལ་མགོ་ཅན་
ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཁྱམས་རནང་མའི་མཐའ་བསྐོར་གྱི་ཀ་ཐུང་རྟགས་ཅན་བཞིའི་གྲས་ཤིག་སྟེ། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》དང་《ཆོས་འབྱུང་མེ་》ཏོག་སྙིང་པོ》《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》སོགས་ལོ་རྒྱུས་མང་པོར་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཀ་བ་འདི་དང་ཉེ་བའི་སར་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་མི་དང་མི་མིན་གནོད་འཚེ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་དྲག་སྔགས་ནུས་མཐུའི་གཏེར་ཁ་སྦས་ཞེས་གསལ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་ཕྱག་ཆུ་བོ་གཉིས་འདྲེས་
འདི་ཡི་གེ་ནོར་བ་སྟེ་བཀའ་ཕྱག་ཆུ་བོ་གཉིས་འདྲེས་ཞེས་བཀའ་གདམས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལམ་རིམ་བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་དང་མར་མི་དྭགས་གསུམནས་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གདམས་ངག་གཉིས་ཀྱིབརྒྱུད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའམ། ཡང་ན་དེགཉིས་ཀྱི་མན་ངག་ཟུང་འབྲེལ་དུ་ཉམས་བཞེས་གནང་བལ་ཟེར་བས། ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་མན་ངག་དང་། ཕྱག་་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ལ་གོ་བ་ནི་བོདཀྱི་ནང་ཆོས་ལོ་རྒྱུས་ལ་སྦྱངས་པ་ཆུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིག་ནོར་བྱུང་བ་ཡིན། ཀ་འཕན། 	ནང་ས་དང་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་། དགོན་པ་ཁག་གི་མཆོད་ཁང་དང་འདུ་ཁང་ནང་དུ་ཀ་བའི་ངོས་སུ་འགེལ་སྲོལ་ཡོད་པའི་མཆོད་རྫས་ཞིག་གི་མིང་སྟེསྟེང་དུ་འཕན་མགོ་གོས་ཆེན་ནམ་གསེར་ཟངས་ལས་བཟོས་པའི་ཙི་པ་ཊའི་མགོ་དང་དེའི་གཤམ་དུ་འཕན་ལག་དར་སྣེ་གསུམ་གྱི་དབུས་མ་ཞེང་ཆེ་ཞིང་། གཡས་གཡོན་གཉིས་དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ཆུང་བའི་སྣེ་མོར་འཛར་ཕོན་གཡེར་ཁ་ཅན་བཏགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་བ་ཤཱཀྱ་དབང་ཕྱུག་
ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤའི་དངོས་སློབ་བགྲེས་པའི་གྲས་ཡིན། འཁྲུངས་ཡུལ་ནི་འཕན་པོ། རུས་ནི་སྐ་བ། ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་བོད་དུ་མ་བྱོན་གོང་དབུསགཙང་གི་མཁས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་རྦ་བཙུན་བློ་གྲོསདབང་ཕྱུག་གི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། འབྲོམ་སྟོན་པས་དབུས་གཙང་གི་མི་ཆེན་རྣམས་ལ་ཇོ་བོ་རྗེ་བོད་དུ་སྤྱན་འདྲེན་པའི་བསྐུལ་མའི་ཕྱག་བྲིས་འབྱོར་བ་ལྟར་མངའ་རིས་མང་ཡུལ་དུ་སྤྱནའདྲེན་ལ་ཕེབས། ཇོ་བོ་རྗེ་དབུས་ཀྱི་ལྷ་སར་ཕེབས་རྗེས་ཁོང་གི་བཞུགས་གནས་འཕན་ཡུལ་ལན་པ་སྤྱིལ་བུར་གདན་དྲངས། ཇོ་བོ་རྗེའི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་གི་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་བ་ཤིང་ལོ་ཅན་
ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཁྱམས་ར་ནང་མའི་མཐའ་བསྐོར་གྱི་ཀ་ཐུང་གྲས་སུ་ཀ་བ་རྟགས་ཅན་བཞི་ཡོད་པའི་ནང་གསེས་ཞིག་སྟེ། ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ཏུ། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་གི་སྒོའི་གཡས་གཡོན་མདུནགསུམ་གང་རིགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་པར་བཤད། ཀ་བ་འདིདང་ཉེ་བའི་སར་གཏེར་གང་ཞིག་སྦས་པའི་སྐོར་ལ་གསུང་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ཡོད། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》དང《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》སོགས་ལས་ཀ་བ་འདི་དང་ཉེ་བའི་སར་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་སྦས་པར་གསུངས། 《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔའི་རྒྱལ་པོ་བཀའ་ཐང》ལས་ཀ་བ་འདིདང་ཉེ་བའི་སར་ཆོས་གཏེར་སྦས་པར་གསུངས་པ་དང་། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》དང་། 《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོགསྙིང་པོ》《མཁས་པ་ལྡེའུའི་ཆོས་འབྱུང》《རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར》རྒྱས་བསྡུས་བཅས་མཐུན་པར་སྣང་། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》ཡི་གཏེར་བྱང་དུམ་བུའི་ནང་། ཀ་བ་འདི་དང་ཉེ་བའི་སར་གསོ་རིག་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་ཁག་གཅིག་ཀྱང་གཏེར་དུ་སྦས་ཞེས་གསལ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་བ་སེང་མགོ་ཅན་
ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཁྱམས་ར་། ནང་མའི་མཐའ་བསྐོར་གྱི་ཀ་བ་རྟགས་ཅན་བཞིའི་གྲས། ཤིག་སྟེ། ཀ་བ་འདི་དང་ཉེ་བའི་སར་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན། སྒམ་པོས་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་མི་དང་མི་མིན་གྱི་གནོད། འཚེ་ཕྱིར་བཟློག་བྱེད་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་རིགས་རྣམས། གཏེར་དུ་སྦས་ཞེས《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》དང་། ། 《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ》《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》། བཅས་ལས་གསལ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་མ་རཱུ་པ་
གར་གྱི་གནས་ཆེན་ཞིག་སྟེ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་པརྦ་ཏི་ཕུར་ནས་གྷ་ཧ་ཌ་བར་རེལ་ལི་དང་དེ་ནས་མལ་ལེ་བཅུ་བདུན་སོང་བ་ན་ཤར་རྩྭ་མཆོག་གྲོང(མ་ཧཱ་མུ་ནི)ཡོད། དེ་ནི་གནས་ཆེན་ཉེར་བཞིའི་ཡ་གྱལ་གྱི་ཀ་མ་རཱུ་པ་ཡིན་འདུག་ཅིང་། སྔོན་མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀའི་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་དར་བའི་གནས་ཡིན་ཞེས་གསུངས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་མ་ལ་གུཔྟ་
དི་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བསྟེན་མྱོང་བའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་དེབ་ཐེར《དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》ནང་གསུངས་པ་ལས་གཞན་གྱིལོ་རྒྱུས་ད་ཕན་མ་མཇལ་ལགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཅི་ཅོ་ལི་ན།
ཅི་ཅོ་ལི་ན་(ཨི་ཏ་ལིའི་སྐད།: Cicciolina)ནི་ཨི་ཏ་ལིའི་ཆབ་སྲིད་མཁས་ཅན་དང་གཞས་པ་ཞིག་རེད།
ཀ་པི་ལའི་ཡུལ་
གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་མིང་ཡིནཅིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་གནས་ཡིན། སློབ་དཔོན་ཐང་སེན་ཙང་གིས་མཛད་པའི《རྒྱ་གར་ལམཡིག》ལས་སེར་སྐྱའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤུལ་ལ་མཐའ་བསྐོར་དུ། ལེ་དབར་བཅོ་ལྔ་ཙམ་དང་། གྲོང་སྟོང་བཅུ་ལྷག་ཙམ། ། ལྷ་ཁང་གོག་པོ་མང་པོ། ཕོ་བྲང་གི་ལྟེ་བར་ལྷུམ་ཞུགས། མཆོད་རྟེན་གྱི་ཤུལ་བཅས་དང་། རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་གི། སྐུ་བརྙན། དེ་དང་ཉེ་བར་ཡུམ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་མོའི་སྐུ་། བརྙན་མ་ཧཱ་ཛོ་གི་ནིར་གྲགས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྒོ་། བཞིར་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་སྐུ་རེ་དང་། རྒ་ན་འཆི་བའི། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བ་དང་། དགེ་སློང་གི་རྣམ་པ། ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་བྱང་དུ་རྒྱལ་པོ་འཕགས་སྐྱེས་པོས་ཤཱཀྱ་། རྣམས་བསད་པའི་གནས་དང་། དེ་དག་གི་རུས་པ་། བཅུག་པའི་མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ། གཞོན་ནུ་དོན། གྲུབ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ཀྱི་མཛད་པ་བསྟན་པའི་ཤུལ། སོགས་ཡོད་ཅེས་གསལ། བཙན་པོ་པནྜིཏས་མཛད། པའི《འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད》ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་ལུམ་བིའི་ཚལ་དེ་ནི། གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་ཤར་ཕྱོགས་མལ་ལེ་ལྔ་དྲུག་ཙམ་གྱི་ས་ན་ཡོད། པར་བཤད། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས། མཛད་པའི《རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག》ལས། ལུམ་བིའི་ཚལ་དེ་ལ། དེང་སང་ཡོང་གྲགས་སུ་རུ་མན་དེ་ཞེས་འབོད་པ་དང་། ། གནས་དེར་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་། ཞིག་གི་ངོས་སུ། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལོ་ཉེར་གཅིག་པ་ལ་ཕྱོགས་དེར་སླེབས་ཤིང་། ཕྱོགས་འདིར་སངས་རྒྱས་འཁྲུངསསོ་ཞེས་རྡོ་རིང་བསླང་བ་ཡིན་བྱ་བའི་ཡི་གེ་འཁོད་པ་ཞིག་དེང་སང་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་ཅེས་གསུངས། ཞིབ་པར་གོང་གསལ་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཁག་གསུམ་པོ་དེར་གསལ་ལོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་མ་བ་ཤེས་རབ་འོད་
འདི་ཉིད་དགོན་པ་བའི་བུ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཡིན་ཞིང་། རབ་བྱུང་དང་པོའི་མེ་བྱ(༡༠༥༧)ལོར་ལན་པ་མདར་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ལ་ཤེས་རབ་འོད་ཞུ་། ཕྱིས་དགོན་པ་བམཇལ་དུ་བྱོན་པས་དགོན་པ་བས་ཆོས་དང་ཟང་ཟིངགཉིས་ཀས་བསྐྱངས། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཐུགས་རབ་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཆེ། རྟོག་གེ་འབར་བ་ནག་ཚོས་བསྒྱུར་བ་ལསརྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་པའིལེའུ་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་མཛད་པ་པོ་མཁས་བཙུན་ཤེས་རབ་འོད་གསལ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཟེར་བའི་ཡ་གཅིག་ཁོངཡིན་པར་འདྲའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཀ་མ་དགོན་པ་བཏབ། དགེ་འདུན་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་འཚོགས། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ངན་པ་རྣམས་བཟང་པོར་བསྒྱུར་ནུས་པའི་ཏིང་ངེའཛིན་བརྟན་པོ་ཡང་མངའ་མཐར་དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་པ་རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་ལྕགས་ཕག(༡༡༣༡)ལོར་སྐུ་གཤེགས།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཆིས་
ཆིས།
（ཚིས）དོ་དམ། བདག་གཉེར།
ཆིབས་སྟེགས་
ཆིབས་སྟེགས། （ཆིབས་བཀྱག）རྟ་བཞོན་འབབ་བྱེད་སའི་སྟེགས་བུ།
ཆུ་ཀླུང་རབ་མེད་བཞི་
ཆུ་ཀླུང་རབ་མེད་བཞི།
དཱ་ཀིའང（ཏཱ་ཅིའང་།）ཧུའང་ཧོ། ཧུ་ཝའི་ཤུའི། ཝའི་ཤུའི།
ཀ་ཆེན་བཞི་
བྲག་མར་པ་ལོ་ཙཱ་བའི་བརྒྱུད་འཛིན་སློབམའི་གཙོ་བོ་བཞི་ལ་ཟེར་ཞིང་དེ་ཡང་། ༡རྔོག་ཆོས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ནི་རྒྱུད་སྡེའི་བཤད་སྲོལ་གྱི་བཀའ་བབས། ༢་དོལ་གྱི་མཚུར་སྟོན་དབང་གི་རྡོ་རྗེ་ནི་འཕོ་བའི་མན་ངག་གིབཀའ་བབས། ༣གཙང་རོང་གི་མེས་སྟོན་ཚོན་པོ་ནི་འོད་གསལ་མན་ངག་གི་བཀའ་བབས། ༤རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་ནི་སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པའི་བཀའ་བབསབཅས་ཡིན་པར་མར་པ་དང་མི་ལ་རས་པ་ཀཉིས་ཀའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ནང་དུ་གསལ།
ངོ་སྤྲོད།
ལྷོ་བྲག་མར་བའི་སློབ་མ་མཆོག་གྱུར་བཞི་སྟེ། མི་ལ་རས་པའི་རྨི་ལམ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། མར་བ་ལོ་ཙཱ་བས་མི་ལའི་རྨི་ལམ་བརྡ་བཀྲོལ་ལས། ཤར་དུ་ཀ་ཆེན་བཙུགས་པ་དེ། དོལ་གྱི་མཚུར་སྟོན་དབང་ངེ་ཡིན། ཀ་ཐོག་ཏུ་སེང་གེ་འགྱིང་བ་དེ། ཁོ་མི་གཞི་སེང་གེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། སེང་གཡུ་རལ་མཐའ་ནས་རྒྱས་པ་དེ། སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་གདམས་ངག་ཐེབས་པ་ཡིན། ཞེས་དང་། ལྷོ་རུ་ཀ་ཆེན་བཙུགས་པ་དེ།  གཞུང་གི་རྔོག་སྟོན་ཆོས་རྡོར་ཡིན། ཀ་ཐོག་ཏུ་སྟག་མོ་ངར་བ་དེ།  ཁོ་མི་གཞི་སྟག་དང་འདྲ་བ་ཡིན།  སྟག་གྲ་འཛུམ་མཐའ་ནས་རྒྱས་པ་དེ།  སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་གདམས་ངག་ཐེབས་པ་ཡིན།  ཞེས་དང་། ནུབ་ཏུ་ཀ་ཆེན་བཙུགས་པ་དེ།  གཙང་རོང་གི་མེས་སྟོན་ཚོན་པོ་ཡིན།  ཀ་ཐོག་ཏུ་ཁྱུང་ཆེན་ལྡིང་བ་དེ།  ཁོ་མི་གཞི་ཁྱུང་དང་འདྲ་བ་ཡིན། ཁྱུང་གཤོག་མཐའ་ནས་རྒྱས་པ་དེ།  སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་གདམས་ངག་ཐེབས་པ་ཡིན།  ཞེས་དང་།  བྱང་དུ་ཀ་ཆེན་བཙུགས་པ་དེ།  གུང་ཐང་གི་མི་ལ་རས་པ་ཡིན། ཀ་ཐོག་ཏུ་རྒོད་པོ་ལྡིང་བ་དེ།  ཁོ་མི་གཞི་རྒོད་དང་འདྲ་བ་ཡིན།  རྒོད་རྩེ་སྒྲོ་མཐའ་ནས་རྒྱས་པ་དེ།  སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་གདམས་ངག་ཐེབས་པ་ཡིན།  ཞེས་སོགས་སོ། །
ཤར་གྱི་ཀ་ཆེན།
ཤར་གྱི་ཀ་ཆེན་དོལ་གྱི་མཚུར་སྟོན་དབང་ངེ་། བླ་མ་མར་བའི་བཤད་པའི་ཀ་ཆེན་འདེགས་པའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན།   ཡུལ་དོལ་མདའ།  གདུང་མཚུར།  ཡབ་སྔགས་པ་ཤིན་ཏུ་མཐུ་ཆེ་བ་ཞིག་གི་སྲས་སུ་འཁྲུངས།  དགེ་བཤེས་ལྕེ་པ་སོགས་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་སློབ་གཉེར་གནང་བས་མཁས་པར་ཆགས།  སྐུ་བསོད་རྒྱས།  འབུམ་བཞེངས་པའི་ཡིག་མཁན་དང་ལབ་གླེང་གནང་སྐབས།  ད་ལྟ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་མཁས་པ་སུ་ཡོད་དྲིས་པས།  ཡིག་མཁན་གྱིས་ང་ཚོས་ཐོས་པ་ལྟར་ན་ལྷོ་བྲག་མར་བ་ལས་མཁས་པ་མེད་ཟེར།  དེ་ནས་ཁོང་ལྷོ་བྲག་ཏུ་བྱོན་ནས་བླ་མ་མར་བའི་སློབ་མར་གྱུར།  སྐུ་དགྲ་མོན་ནག་མཐུ་ཡིས་བཏུལ།  དེས་ཐུགས་མཉེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་གནང་ཞིང་རྗེས་སུ་རྫོགས་པར་གནང་བ་ཞལ་བཞེས།  རྗེས་སུ་བླ་མ་མར་བ་དོལ་མདའ་རུ་རང་གི་གནས་སུ་གདན་དྲངས་ཏེ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ཆོས་རིམ་ལྔའི་མན་ངག་དང་།  རྒྱུད་རྐྱང་གི་བཤད་པ་ཡོངས་རྫོགས་གནང་།  དེ་ལ་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ཁམས་པ་རོ་མཉམ་རྡོ་རྗེ་དང་། མཁོན་གད་པ་ཀཱིརྟི།  མཆིམས་སྟོན་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཡིན་ལ། མངའ་བདག་མར་བའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་ཞིང་འཆད་ཉན་གྱི་ཕྲིན་ལས་པ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
ལྷོ་ཡི་ཀ་ཆེན།
ལྷོ་ཡི་ཀ་ཆེན་གཞུང་གི་རྔོག་སྟོན་ཆོས་རྡོར། འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་མ་རྙེད།  བླ་མ་མར་བའི་བཤད་པའི་ཀ་ཆེན་འདེགས་པའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན། དེབ་སྔོན་ལས་གསལ་བ་ལྟར་ན། རྔོག་གི་དང་པོ་རྟ་བཟང་བོ་ཞིག་ཕྱག་རྟེན་དུ་བསྣམས་ནས་ལྷོ་བྲག་ཏུ་བླ་མ་མར་བར་མཇལ་བ་ལ། བླ་མས་ཁྱོད་འདི་ཆོས་ཞུ་བའི་ཞུ་རྟེན་ཡིན་ན་ནི་ཆུང་། ཞལ་མཇལ་བའི་རྟེན་ཡིན་ན་ནི་ཆེ་ཞེས་གསུངས། དེར་དབང་དང་གདམས་ངག་འགའ་རེ་གནང་ཞིང་།  ཕྱིས་རི་བོར་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་འབྲི་གནག་བདུན་ཅུ་དང་། སྦྲ། ཁྱི། ཤེ་མ། ཟོ་བ་གཅིག་བཅས་ཕུལ་ཏེ་ཆོས་ཞུས་པས། དེ་ལ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ། བཤད་པའི་རྒྱུད་གུར། དཔལ་གདན་བཞི་བ། མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་རྣམས་གནང་། ཟབ་ཁྲིད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྐྱངས་པར་མར་ལུགས་རྒྱུད་སྡེ་སྤེལ་བའི་ཕྲིན་ལས་པ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
ནུབ་ཀྱི་ཀ་ཆེན།
ནུབ་ཀྱི་ཀ་ཆེན་གཙང་རོང་གི་མེས་སྟོན་ཚོན་པོ། བླ་མ་མར་བའི་བཤད་པའི་ཀ་ཆེན་འདེགས་པའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན། མྱང་སྟོད་སྟག་ཚལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། མཚན་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གསོལ། གདན་ས་དོ་བཏབ། རྗེ་བླ་མ་མར་བ་ལ་འབུལ་མོ་ཆེ་ལན་གསུམ་མཛད་ཅིང་ཞབས་ཏོག་གིས་མཉེས་པར་མཛད། རྒྱུད་བརྟག་གཉིས་དང་། མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་སོགས་གདམས་ངག་མཐའ་ཡས་པ་གནང་།  བརྟག་གཉིས་ཀ་ཊཱིཀ་མཛད། བདེ་དགྱེས་གསང་གསུམ་དང་། མཱ་ཡཱ། ཐོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་བཙུགས། སློབ་མ་ཡང་ཞང་བསོད་ནམས་ནམ་མཁའ་སོགས་གྲུབ་ཐོབ་དུ་མ་བསྐྱངས་ཏེ་མངའ་བདག་མར་བའི་ཕྲིན་ལས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར།
བྱང་གི་ཀ་ཆེན།
བྱང་གི་ཀ་ཆེན་གུང་ཐང་གི་མི་ལ་རས་པ། མངའ་བདག་མར་བ་ལོ་ཙཱ་བའི་སྒྲུབ་པའི་ཀ་ཆེན་འདེགས་པའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ཡིན། རབ་བྱུང་དང་བོའི་ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1040ལོར་སྟོད་མངའ་རིས་གུང་ཐང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་ན་ཨ་ཁུ་དང་། ཨ་ནེའི་བྲན་དུ་དཀའ་སྡུག་ཚད་མེད་མྱོང་བའི་སྟབས་ཀྱིས་ཨ་མའི་བཀའ་བཞིན་བླ་མ་གཡུང་སྟོན་ཁྲོ་རྒྱལ་ལས་མཐུ་བསླབས་པས་ཚེགས་མེད་གྲུབ། མཐུ་གཏད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཨ་ཁུ་དང་ཨ་ནེ་ལ་ངན་ལན་སློག ཡུལ་དུ་སེར་བ་ཕབ་སྟེ་མུ་གེའི་རྐྱེན་བྱས་པ་སོགས་སྐུ་ཚེ་སྟོད་ལ་མི་དགེ་བ་མང་བོ་བསགས། དེར་ངེས་འབྱུང་སྐྱེས་ནས་བླ་མ་མར་བ་བསྟེན།  དཀའ་སྤྱད་དང་སྙིང་རུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བླ་མའི་བཀའ་བཞིན་སྒྲིབ་སྦྱོང་སྒོམ་སྒྲུབ་བྱས་པས་ཚེ་གཅིག་ལུས་གཅིག་ལ་གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ། མཐར་རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་ཆུ་ཡོས་སྤྱི་ལོ1123ལོར་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ་སོགས་རྒྱས་པ་མི་ལའི་རྣམ་ཐར་ལས་གསལ་བ་བཞིན་ནོ། །
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཆིབས་དར་བ་
ཆིབས་དར་བ།
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་། པཎ་ཆེན། སྲིད་སྐྱོང་། ཧོ་ཐོག་ཐུ་སོགས་ལ་ཡོན་རྒྱལ་རབས་དང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར། རྟ་རགས་བསྒྲིགས་ནས་འགྲོ་སྐབས། སོག་ཆས་སྤྲས་ནས་དར་ཆ་ཚོས་གཞི་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཁྱེར་ཏེ་རྟ་རགས་ཚང་མའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་མཁན་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་དེའི་མིང་།
ཀ་བ་བུམ་པ་ཅན་
ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་ཁྱམས་ར་ནང་མའི་མཐའ་བསྐོར་གྱི་ཀ་ཐུང་གྲས་སུ་ཀ་བ་རྟགས་ཅན་བཞི་ཡོད་པའི་ནང་གསེས་ཞིག་སྟེ། ཀ་བ་འདི་གང་ཡིན་ད་ཕན་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤས་ངོ་མཁྱེན་པ་མ་གཏོགས་སུས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་མ་ཐུབ་ཅིང་། ཇོ་བོ་རྗེས་གསང་བ་སྲུང་བའི་ཕྱིར་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱོགས་གང་དུ་ཡོདམེད་གསལ་པོར་གསུངས་མེད། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལམ》དང་། 《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ》《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》སོགས་མང་པོ་ཞིག་ལས། རྒྱལ་པོ་སྲོངབཙན་སྒམ་པོས་ཀ་བ་འདི་དང་ཉེ་བའི་སར་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་སྦས་པར་གསུངས་པ། ཀ་བའི་གཏེར་རྟགསམཚན་མར་བརྟགས་ན་དོན་དངོས་དང་མཐུན་ནམ་སྙམ། སྣར་ཐང་མཁན་ཆེན་མཆིམས་ནམ་མཁའ་གྲགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད་པའི《ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤའི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ》ལས། ཀ་བ་འདི་ནས་འདོམ་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀ་གཞལ་བའི་གདུང་གསེབ་ནས་བཀའ་ཆེམས་ཤོག་དྲིལ་གསུམ་སྟེ། ༡བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི《ཟླ་བ་འདོད་འཇོ》༢བཙུན་མོ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་《དར་དཀར་གསལ་བ》༣་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མཛདཔའི《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》བཅས་གཏེར་ནས་བཏོནགནང་ཐོགཉིན་མོ་ཅིག་ལ་ཇི་ཙམ་བྲིས་ཟིན་པ་དེ་མགཏོགས་བཤུས་མི་ཆོག་ཅེས་གཏེར་བདག་གིས་བཀག་ཆབྱས་པ་ལྟར། ཇོ་བོ་རྗེའི་སློབ་མ་རྣལ་འབྱོར་པ་སོགསབཞིས་ཁག་བགོས་ནས་བཤུས་པ་གནང་། མཇུག་ནས་ཕྲན་ཙམ་བཤུས་མ་ཚར་བ་དང་། བཀའ་ཆེམས་ཀྱི་ནང་དོན་ཞིབ་ཆ་རྣམས་མི་ངན་གྱིས་གཏོར་བཤིག་མི་འབྱུང་ཆེད་བྲིས་བཤུས་མ་མཛད་པར་སྔར་གྱི་རང་གནས་སུའཇོག་པར་མཛད་ཅེས་ཇོ་བོའི་རྗེ་རྣམ་ཐར་དང《བཀའཆེམས་ཀ་ཁོལ་མའི》གླེང་གཞི་གཉིས་ཀ་ལས་གསལ།
ཆུ་ཀླུང་ཡིད་འོང་ལྡན་
ཆུ་ཀླུང་ཡིད་འོང་ལྡན།
འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད་ལས། གྲོང་ཁྱེར་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཆུ་ཀླུང་ན་ར་ནེའམ་ཡིད་འོང་ལྡན་ཞེས་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་མགོ་བརྙན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ཆུ་སྲིན་ཉའི་རིགས་ཅན་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྐྱབས་པ་དང་ཉ་པ་ལྔ་བརྒྱ་བཏུལ་བའི་གནས་ཡོད་ཅེས་གསལ།
ཆུ་ཀླུང་གནས་ཅན་
ཆུ་ཀླུང་གནས་ཅན།
རྒྱ་གར་གྱི་ཡངས་པ་ཅན་དུ་ཡོད་པའི་ཆུ་ཀླུང་ཞིག་གི་མིང་། རི་དྭགས་འཛིན་གྱི་མ་ས་གའི་ཁྱིམ་དང་ཧ་ཅང་ཐག་མི་རིང་བའི་ས་ཞིག་ན་ཡོད་པར་མངོན། རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱི་ཕོ་བྲང་གི་ཡང་ཐོག་ནས་བལྟས་ན་དགེ་སློང་བཅུ་བདུན་སྡེས་ཆུ་ཀླུང་དེར་རྩེད་མོ་རྩེ་བ་མཐོང་ཐུབ་པར་ཆུ་ལ་རྩེ་བའི་ལྟུང་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་གསལ།
ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་
ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ།
（རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ）སྟོད་ཀྱི་གངས་རིན་པོ་ཆེའི་ཤར་ཕྱོགས་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་རྒྱལ་རྩེ་བར་འོང་བ་དེ་ནས་ཉང་ཆུ་དང་འདྲེས་ཏེ་ལྷ་སའི་སྨད་བརྒྱུད་ཆུ་ཤུལ་བར་དང་། ཆུ་ཤུལ་ནས་ལྷ་སའི་ཆུ་དང་འདྲེས་ནས་ཡར་ལུང་བརྒྱུད་པ་ལ་ཡར་ལུང་གཙང་པོར་འབོད་ཅིང་། དེ་ནས་ཀོང་པོ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཨ་སམ་མངའ་སྡེའི་བྱང་ཤར་ནས་ནུབ་བརྒྱུད། ཤར་པའི་ཀི་སི་ཐན་གྱི་བྱང་ནས་ལྷོ་བར་དཀྱིལ་དྲང་པོ་བརྒྱུད་ཧིན་རྡུ་རྒྱ་མཚོར་འབབ་པ་དེ་ཡིན།
དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད།
དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དམ་བཅུ་པའི་ལྔ་མཆོད་ནི་བོད་ཟླ་༡༠པའི་ཚེས་༢༥ཉིན་ཡིན་ལ། ཉིན་དེ་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་མཆོད་ཀྱི་ཉིན་མོ་ཡིན་པ་དང་། དགོངས་རྫོགས་ཀྱི་དུས་མཆོད་ཆེན་མོ་དེ་ལ་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཅེས་འབོད་པ་རེད། བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་མོ་ཕག་སྟེ་ཕྱི་ལོ་༡༤༡༩ལོའི་སྟོན་དུས། ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་སྟོད་ལུང་དང་འབྲས་སྤུངས། ལྷ་ས། སེ་ར་སོགས་སུ་ཕེབས་ནས་བཀའ་ཆོས་མང་དུ་གསུངས། དེ་ནས་སླར་དགའ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཏེ་ཐུབ་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་མའི་སྐུ་མདུན་དུ་མཆོད་འབུལ་དང་བསྔོ་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་རྗེས། སྐུ་བེར་དང་དབུ་ཞྭ་དག་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་དར་མ་རིན་ཆེན་ལ་གནང་སྟེ་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་བཞག་མཛད་མཐར། བོད་ཟླ་༡༠པའི་ཚེས་༢༥ཉིན་འབྲོག་རི་བོ་ཆེ་དགེ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་གི་གཟིམ་ཁང་འོད་གསལ་སྦུག་ཏུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་མཛད།
དེའི་ཕྱི་ལོ་ལྕགས་བྱི་སྟེ་༡༤༢༠ལོའི་ཟླ་༡༠པའི་ཚེས་༢༥ཉིན་དགའ་ལྡན་དུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་གསང་བདེ་འཇིགས་གསུམ་དང་ཀྱཻ་རྡོར། དུས་འཁོར། ཚེ་དཔག་མེད། ཀུན་རིག་སོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་དང་དགོངས་རྫོགས་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྒྲུབས་པ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ་སྣེའུ་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་བ་ཁུ་དབོན་གྱིས་ཀྱང་ར་ཁ་བྲག་ཏུ་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་གདན་དྲངས་ཏེ། དགེ་འདུན་མང་པོས་མཆོད་འབུལ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པ་ནས་བཟུང་། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ་ཞེས་རྣམ་དཀར་ལ་བརྩོན་ཞིང་། གླིང་མེ་བཀར་བའི་སྲོལ་བྱུང་། ཕྱིས་སུ་འདི་ཉིད་རིམ་བཞིན་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དུ་དར་བ་དང་། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོའི་སྐབས་སུ་ཡུལ་ཕྱོགས་མང་པོའི་རྗེའི་རྗེས་འཇུག་པ་རྒྱ་བོད་ཧོར་སོགས་ཀྱི་དད་ལྡན་གྱི་མཇལ་བ་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་རྣམས་ཀྱིས་དགོན་སྡེ་དང་རྟེན་རྩ་ཆེན་བཞུགས་སའི་ལྷ་ཁང་ལ་ཕྱག་མཆོད་དང་། མཚན་བསྐོར་སོགས་བརྒྱབ་ན་དགེ་བ་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་འཕེལ་བའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ལ་བརྩི་བས། ཉིན་དེར་དགེ་བར་འབད་ཅིང་སྡིག་པར་འཛེམ་པའི་ཡུལ་སྲོལ་བཟང་བོ་ཞིག་ཀྱང་དར་ཡོད་ལ། གྲྭ་བཙུན་དང་མཇལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལག་ཏུ་བདུག་སྤོས་ཁྱེར་ནས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསོལ་འདེབས་དམིགས་བརྩེ་མ་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པའི་དབྱངས་རྟ་རུ་བཀུགས་ནས་མཆོད་མཇལ་དུ་འགྲོ་བའི་སྲོལ་དེང་སང་གི་བར་དུ་མ་ཉམས་པར་གནས་ཡོད།
དབུས་སོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གཅིག་ཏུ་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་དགོང་མོར་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་མོར་དད་སེམས་མཚོན་བྱེད་དུ་མྱང་ཐུག་ཅེས་པའི་བག་ཐུག་ངེས་པར་དུ་འཐུང་དགོས་པ་དང༌། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ནས་བཟུང་དགུན་ཁ་དངོས་སུ་སླེབས་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མར་འཛིན་ལ། དེ་ཉིན་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་དྲུང་བཞེས་འཆར་ཅན་ཐོག །དགུན་ཆས་ན་བཟའ་བརྗེ་བཞེས་ཀྱི་མཚམས་དང་། རྩེ་ཤོད་ཞབས་གསར་བ་ནས་གསར་མཇལ་ཞུ་བ་སོགས་དྲུང་བཞེས་གྲུབ་འཕྲལ་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་སླད་༧གོང་ས་མཆོག་དང་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དབུ་བཞུགས་ཀྱི་ཆོག་གྲ་སྐུ་བཅར་རྣམ་གྲྭའི་དགེ་འདུན། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ་རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་རྟེན་གཙོ་འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་སོགས་རྒྱལ་མཆོག་གོང་མ་རིམ་བྱོན་གྱི་གསེར་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་པའི་མཆོད་ཁང་སོ་སོར་ཕེབས་ཏེ་མཆོད་འབུལ་མཛད། པོ་ཏ་ལ་ཞོལ་གྱི་མི་མང་ནས་དེ་ཉིན་དགའ་ཉེ་བློ་དཀར་རྣམས་མགྲོན་འབོད་ཀྱི་སྤྲོ་སྐྱིད་གཏོང་སྲོལ་དང་། དགོང་མོ་ཕོ་བྲང་ཡས་མས་ལྷ་ཞོལ་དགོན་ཁག །དེ་བཞིན་མི་ཁྱིམ་ཡོངས་རྫོགས། སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ། རྒྱ་ཁྱབ་སེར་སྐྱའི་དགོན་ཡུལ་ཚང་མའི་ཡང་སྟེང་མར་མེའི་ཕྲེང་བ་བསྒྲིགས་པའི་གླིང་མེའི་༼དགོན་པ་དང་གྲོང་བའི་ཁང་ཀླད་དུ་མཚན་མོར་མར་དང་གཡིས་ཀྱི་མཆོད་མེ་དང་གློག་སྒྲོན་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ནས་མཆོད་པ་འབུལ་ལ་དེ་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་གླིང་མེ་ཟེར།༽མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབུལ་སྲོལ་ཡོད།
བོད་ཀྱི་ས་ཕྱོགས་གཞན་ཀུན་ཏུ་ཡང་ལོ་རེའི་ཉིན་དེར་དགོན་གྲོང་གཉིས་སུ་རྣམ་དཀར་དགེ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལས་ལ་འབད་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་སྡིག་ལས་སོགས་མི་བྱེད་པར་རང་གི་འབྱོར་བར་གཞིགས་ཏེ་དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་མཆོད་འབུལ་བརྒྱ་འབུལ་སྟོང་འབུལ་བྱེད་པ་དང་། ལྷ་བསང་གཏོང་བ། མཚན་མོ་གླིང་མེ་བསྒྲོན་ཏེ་རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་དྲན་གསོ་བྱེད་པའི་སྲོལ་བཟང་དར་ཡོད།
དུས་ཆེན་འདི་ནི་རྗེ་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་དང་དད་ལྡན་གྱི་སྦྱིན་བདག་མང་པོས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་མོར་རྗེས་དྲན་དང་མྱ་ངན་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བཙུགས་པའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཡིན།
དེ་ཡང་སྐུ་དེ་བཞེངས་པའི་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེས་འགའ་ཞིག་གླེང་བར་བྱེད་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་སྔར་བདེ་མཆོག་དང༌། གསང་འདུས་དང༌། རྡོར་དབྱིངས་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་རྨད་དུ་བྱུང་བ་འདི་དག་བཞེངས་པའི་དགོངས་པའི་གཙོ་བོ་ནི་བླ་མེད་དང་ཡོ་གའི་རྒྱུད་སྡེ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཆད་ཉན་ལེགས་པར་ཉམས་པ་འདི་ཅུང་ཟད་གསོ་ཨེ་ཐུབ་བསམས་ནས། དེའི་རྟེན་འབྲེལ་སྒྲིག་པའི་ཆེད་དུ་བཞེངས་པ་ཡིན། ད་དུང་སྤྱོད་རྒྱུད་རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་འདི་ལ་བཤད་པ་ཞིག་གི་སྲོལ་ཅུང་ཟད་ཙམ་མ་ཚུགས་ན། རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་གཅིག་གཏན་མེད་དུ་ནུབ་སོང་ལ་ཁད་འདུག་པས། དེའི་རྟེན་འབྲེལ་ཅིག་སྒྲིག་དགོས་ཞེས་གསུང་བ་དེ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟའོ་ཞེས་ཁོ་བོས་འཁུམས་སོ། །དེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལས་བཞེངས་ནས། སྐུ་གདུང་ཞུགས་ལ་བཞེན་པ་དང༌། མ་ཉམས་པར་བཞུགས་པ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་བཀའ་བགྲོ་བ་མཛད་པ་ལས་མ་ཉམས་པར་བཞུགས་ན་བསྟན་པའི་རྒྱུན་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་པའི་དགོས་པ་ཆེ་བར་དགོངས་ཏེ། མ་ཉམས་པར་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་ལ་ཐག་བཅད་ནས། སོ་སོ་ནས་དད་པས་ཕུལ་བའི་དངུལ་བྲེ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་ལས་གྲུབ་པའི་གདུང་རྟེན་ཆེན་པོ། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲ་སྣ་ཚོགས་པ་བཀོད་པས་སྤྲས་པ་བཞེངས་ཏེ། དེའི་བུམ་པར་སྐུ་གདུང་སྣམ་སྦྱར་གྱིས་ལེགས་པར་གཡོགས་ཏེ་ཙནྡན་འབའ་ཞིག་ལས་བསྒྲུབས་པའི་སྒྲོམ་དུ་བཅུག་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ལོ། །དེའི་རྗེས་སུ་སྣེ་གདོང་དང་འབྲི་ཁུང་ནས་ཐོག་དྲངས་པའི་སྦྱིན་བདག་བུ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས། ཞོ་སྟོང་ཕྲག་དང་བརྒྱ་ཕྲག་བགྲངས་པའི་གདུང་འབུལ་བྱུང་བ་རྣམས་དང༌། གཞན་ཡང་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་ཟངས་ཀྱི་དད་འབུལ་བསྐུལ་བའི་ཞལ་ཏ་མཛད་ནས་ཟངས་ཀྱི་འབུལ་བ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་པ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཞལ་ཏ་མཛད་ཅིང༌། ནང་རྟེན་གྱི་གསེར་སྐུ་ཆེན་མོ། ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚད་ལས་ཁྲུ་གང་དུ་ཉེ་བས་ཆེ་བ་ཤིན་ཏུ་བྱོན་ལེགས་ཤིང་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང༌། སྐུ་གདུང་དང༌། ནང་རྟེན་བཞུགས་པའི་སླད་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་ལེགས་པ་དང་བཅས་པ་གསར་དུ་བཞེངས་ཏེ། བྱི་བ་ལོའི་ནང་དུ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡན་ཆད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྲུབ་པར་མཛད་ལ། དེ་ཡང༌། སྐུ་གདུང་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་པར་གདན་འདྲེན་པའི་ཚེ་ནམ་མཁའ་འཇའ་ཚོན་གྱིས་ཁྱབ་ཅིང༌། མེ་ཏོག་གི་ཆར་བར་སྣང་གང་བ་བབ་བོ། །གཞན་ཡང་བྱི་ལོ་ཟླ་བ་བཅུ་པ་ལ་དགེ་ལྡན་དུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས། དཀྱིལ་འཁོར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྒྲུབ་ཅིང༌། མཆོད་པའི་དུས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཞག་དུ་མའི་བར་དུ་བསྒྲུབས་པ་ན། ཉི་མ་དང་པོ་དང་རྗེས་མ་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཆར་བབ་པ་ནི། མེ་ཏོག་མུ་ཏིག་གི་མདོག་ལྟ་བུ་ཆུང་ངུ་འདབ་མ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུ་བ་དང་བཅས་པ་བབ་ཅིང༌། ཉེར་ལྔའི་ཉིན་མེ་ཏོག་ཆུང་ངུ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ས་ལ་ཁ་བ་ལྟར་ཆགས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་མེ་ཏོག་འདབ་མ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་གི་མདོག་ནི་དུང་དང༌། ཁ་ཅིག་ནི་གསེར་བཙོ་མ་དང༌། ཁ་ཅིག་ནི་ལི་ཁྲི་ལྟ་བུ་དང༌། ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱ་མཐིང་བཟང་པོས་བྱུགས་པ་ལྟ་བུ་མི་ཆེན་པོའི་ལག་པའི་ཁྱོན་ཙམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བབ་པ་དང༌། དེའི་ཚེ་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་བ་ཁུ་དབོན་པའི་དྲུང་ནས། ར་ག་བྲག་ཏུ་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་པས་ཐོག་མ་མཛད་པའི་དགེ་འདུན་དུ་མ་སྤྱན་དྲངས་ནས་དུས་ཀྱི་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་དེ་གསོལ་བ་བཏབ་པས་ཀྱང་མེ་ཏོག་གི་ཆར་ཆེན་པོ་བབ་བོ་ཞེས་གྲག་གོ །མདོར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་མཛད་པ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུའང༌། ཉིད་ཀྱི་ངོ་མཚར་བའི་མཛད་པ་དག་གིས་གདུལ་བྱ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྨིན་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་བཞག་པར་མཛད་དོ། ། ཞེས་སོ། །
སེར་བྱེས་རིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་པས། ༢༠༡༥།༡༡།༢༢
ཆུ་གང་
ཆུ་གང་།
ཤ་ཞེན་ཡོད་པའི་དོན་ཏེ། ཆུ་ཕོར་པ་གང་འཐུང་བའི་དྲིན་ཙམ་ཡང་མ་བརྗེད་པ་ལྟ་བུའམ། སྙིང་སྟོབས་ལེགས་པ།
ཀ་ཚལ་
མལ་དྲོ་བརྒྱུད་འབྲི་གུང་ངོས་སུ་འགྲོ་བའི་ལམ་བར་གྱི་ཁ་ནུབ་ཏུ་བལྟ་བའི་རི་ལྡེབས་སུ་ཡོད་པའི་ཀ་ཚལ་ལྷ་ཁང་སྟེ། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་མ་བཞེངས་གོང་བཏབ་པའི་མཐའ་འདུལ་གྱི་ལྷ་ཁངབཞིའི་གྲས་བོད་ཀྱི་ས་དབྱིབས་སྲིན་མོ་གན་རྐྱལ་གྱིགཟུགས་ལྟར་གནས་པའི་དཔུང་མགོ་གཡས་པ་གནོན་པའི་ཆེད་དུ་བཞེངས་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་མེད་རྟ་ར་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཆུ་ངུ་
ཆུ་ངུ་།
ཆུང་ངུ་།
ཆུ་ངན་ལམ་ཤོར་
ཆུ་ངན་ལམ་ཤོར།
དེ་སྔོན་ལམ་ལུགས་ངན་པ་ཆགས་ཟིན་པ་དེར་མུ་མཐུད་རྒྱ་སྐྱེད་འགྲོ་བའི་གཏམ་དཔེ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡུར་བུ་ཞིག་ཁ་རལ་ནས་ཆུ་ཤོར་ས་དེར་དུས་རྟག་ཏུ་ཆུ་དེ་ནས་ཤོར་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ། ཆུ་ངན་ལམ་ཞུགས་དང་དོན་གཅིག
ཆུ་གྲི་
ཆུ་གྲི།
ས་འོག་ནས་རང་བྱུང་དུ་ཐོན་པའི་ལྕགས་དང་། མིས་བཟོས་པའི་ལྕགས། ཀྲུང་ཀྲུང་གིས་ལྕགས་ཕྱེ་ཟོས་ནས་སྐྱུགས་པའི་ལྕགས་བཅས་ལྕགས་རིགས་གསུམ་ལས་བཟོས་པའི་གྲི་ཧ་ཅང་རྣོ་ཞིང་ལྡེམ་པ་ཆག་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག
ཆུ་ཉམས་མཉམ་པས་ལོན་ན་མཐིལ་བརྡོལ་ཀོ་བས་སྒྲོལ་
ཆུ་ཉམས་མཉམ་པས་ལོན་ན་མཐིལ་བརྡོལ་ཀོ་བས་སྒྲོལ།
མཉམ་པ་སྟེ་ཀོ་གྲུ་གཏོང་མཁན་གྱིས་ཆུ་བོའི་གཏིང་དང་ཞེང་ཁ་རྒྱུད་ལོན་ན་ཀོ་གྲུ་མཐིལ་བརྡོལ་ཡིན་ཡང་ཆུའི་ཕ་རོལ་དུ་སྒྲོལ་ཐུབ།
ཀ་ར་བྰི་ར་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཆུ་གཏེར་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་
ཆུ་གཏེར་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ།
（མཚོ་མ་དྲོས་པ）ཡོངས་གྲགས་སུ་མཚོ་མ་ཕམ་ཟེར། འདི་མཚོ་མ་ཕམ་ལ་ངོས་འཛིན་པར་མཁས་པ་མང་ཆེ་བས་བཞེད་ཅིང་། བོད་ལྗོངས་སུ་ཡོངས་གྲགས་པའི་མཚོ་ཆེན་བཞིའི་ནང་གི་གཅིག་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་ཆུ་མགོ་ཡིན་པ་དང་། རྟ་གཞོན་ནས་དལ་བགྲོས་ཀྱིས་མཚོ་ལ་བསྐོར་ན་ཞག་གཅིག་ཐོགས་ཞེས་བཤད།
ཆུ་དར་
ཆུ་དར།
གཞའ་རླན་གྱི་སྐྱོན་འགོག་ཐུབ་པའི་རས་ཤིག
ཆུ་ཐག་
ཆུ་ཐག
ཤིང་རྟའི་གཉའ་ཤིང་སྦྲེལ་བའི་འབྲེང་ཐག
ཆུ་སྟོད་ཀྱི་ཉ་བ་
ཆུ་སྟོད་ཀྱི་ཉ་བ།
འདི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་མིང་སྟེ་ལུགས་རྙིང་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་སྐར་མ་ཆུ་སྟོད་ཁེལ་བས་ན་མིང་དེ་ལྟར་བཏགས།
ཀ་བཞི་མ་
ད་ལུགས་ཀྱི་ཁང་པའི་རྒྱ་ཁྱོན་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཞིག་སྟེ། མཐའ་བསྐོར་གྱི་རྩིག་པའི་ནང་དུ་ཚུད་པའི་ཀ་བ་རྣམས་མ་རྩིས་པར་ཁང་པའི་གཞུང་དུ་ཀ་བ་བཞི་ཡོད་པར་ཟེར།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཆུ་རྡུལ་གཅིག་
ཆུ་རྡུལ་གཅིག
གཟུགས་ཀྱི་མཐའི་ནང་གསེས་ལྕགས་རྡུལ་བདུན་གྱི་ཚད་ལའང་ཟེར།
ཆུ་ནད་དྲུག་
ཆུ་ནད་དྲུག
སྲེ་ཆ། ཤོ་རོ། བན་ཀན། གཅེན། ཁྲག་རྒྱས། ཁ་ཤུའོ། །
ཆུ་ལྡང་ནོར་བུ་
ཆུ་ལྡང་ནོར་བུ།
（ཆུ་དྭངས་ནོར་བུ）ནོར་བུ་ཀེ་ཏ་ཀ་ཞེས་པ་གཏེར་རྡོའི་རིགས་ཤིག་སྟེ། ཆུ་རྙོག་མ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་འདི་བཞག་པ་ཙམ་གྱིས་དྭངས་བར་བྱེད་ནུས་ཟེར།
ཆུ་རྐྱལ་
ཆུ་རྐྱལ།
ལྷ་སར་ཧ་ཅང་དར་བའི་ལུས་རྩལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན་ཀྱང་། སྒྲིག་འཛུགས་ལྡན་པའི་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་སྲོལ་མེད། ལྷ་ས་ཁུལ་ལ་མཚོན་ན་དབྱར་དུས་མི་ཚང་ཚང་མ་གླིང་གཏོང་ཆུ་བརྒལ་བྱ་རྒྱུར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོད། དབྱར་དུས་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཆུ་བརྒལ་བའི་དུས་ཆུ་རྐྱལ་སྣ་ཚོགས་སྦྱང་ཤེས་ཐུབ་ནས་ཆུ་རྐྱལ་རྒྱག་སྐབས་མཐོ་ས་ནས་མཆོང་བ་དང་། ཡང་ན་ཐད་ཀར་རྐྱལ་རྒྱག་པ། རྐང་ལག་དང་གཟུགས་པོའི་ཁྱེར་བཟོ་འདྲ་མིན་ལ་གཞིགས་ཏེ་རྐྱལ་གྱི་རྣམས་གྲངས་དཔེར་ན། ཉལ་རྐྱལ་དང་། ལངས་རྐྱལ། ཁྱི་རྐྱལ་དང་། ད་དུང་ཆུའི་གཏིང་དུ་འཛུལ་བར་དིམ་ཆུ་རྒྱག་པ་ཟེར་བ་སོགས་མང་པོ་ཡོད། དབྱར་མཇུག་བོད་ཟླ་བདུན་པར་སྐར་མ་རི་ཥི་འཆར་སྐབས་ཆུ་ཀླུང་ཐམས་ཅད་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་དུ་གྱུར་ནས་ཆུ་བཟང་བར་བཤད་དེ་གཟའ་འཁོར་གཅིག་རིང་བོད་རིགས་ཡོངས་དང་། ལྷག་པར་ལྷ་ས་བ་རྣམས་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའམ་དེ་མིན་རྒྱུག་ཆུར་ཆུ་བརྒལ་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་སྐབས་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་དང་ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་རྣམས་ཆུ་བརྒལ་བ་དང་ཆུ་རྐྱལ་བ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བརྒྱབ་ནས་རང་མོས་ཀྱི་ཆུ་རྩལ་འགྲན་པ་དང་། ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུ་གཙང་པོ་ཕར་གཅོད་ཚུར་གཅོད་ཐུབ་པའི་རྩལ་ལྡན་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
ཆུ་གཏེར་རྣམ་བཞིའི་རྒྱུན་
ཆུ་གཏེར་རྣམ་བཞིའི་རྒྱུན།
སྟོད་ཀྱི་གངས་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་འབབ་པ་སྟེ། ཤར། ལྷོ། ནུབ། བྱང་བཞི་ནས་བྲག་རྟ་དང་། རྨ་བྱ། གླང་པོ་ཆེ། སེང་གེ་བཅས་ཀྱི་དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཁ་ནང་ནས་རིམ་བཞིན་ཆུ་བོ་པཀྵུ། གངྒ། སིནྡྷ། སི་ཏ་བཅས་འབབ་པ་ཡིན་པས་འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་བོ་བཞི་གང་ནས་འབབ་པའི་འགོ་ནི་གང་རི་ཏི་སེ་ལ་དཔེ་སྦྱར།
སྟོད་ཀྱི་གངས་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་འབབ་པ་སྟེ། ཤར། ལྷོ། ནུབ། བྱང་བཞི་ནས་བྲག་རྟ་དང་། རྨ་བྱ། གླང་པོ་ཆེ། སེང་གེ་བཅས་ཀྱི་དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཁ་ནང་ནས་རིམ་བཞིན་ཆུ་བོ་པཀྵུ Brhmaputra། གངྒ།Ganges། སུ་ཏ་Yamuna། སིནྡྷ་Indusབཅས་འབབ་པ་ཡིན་པས་འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་བོ་བཞི་གང་ནས་འབབ་པའི་འགོ་ནི་གང་རི་ཏི་སེ་ལ་དཔེ་སྦྱར།
ཀ་གཞུ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་ཝ་ལི་
ནང་བསྟན་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་དཔེ་འཇུག་སྣོད་ཀྱི་མིང་རྙིང་པ་སྟེ། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཤོ་ཀ་ལི་ཟེར་བ་དེ་ཡིན། དེའི་སྒྲོམ་སྐྱོར་ནི་སི་དང་སྨྱུག་མ་གང་རིགས་ཁ་གཤགསཏེ་དྲ་མིག་ལྟ་བུར་བཟོས་པའི་བར་སྟོང་རྣམས་ཤོག་བུ་ལུགས་མ་འཐུག་ཚད་སོར་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ཞིག་ཆེ་ཆུང་ཕྱི་སྒྲོམ་དང་མཉམ་པ་བཟོས་པའི་འདུས་མཚམས་ཀྱི་གཟེར་སྡོམས་རྣམས་གླ་པགས་རྒྱུན་བུའམ་ཀོ་བསེའི་རྒྱུན་བུ་གང་རིགས་ཀྱིས་བསྡམས་ཐོགནང་ཤ་གོས་ཆེན་དང་རསགང་རིགས་བཏང་ནས་སྟེང་འོག་སྦྲེལ་མཚམས་ཀྱི་མཐོཚད་སོར་ལྔ་ཡན་བཞག་པར་གོས་ཆེན་དང་རས་སོགས་ཚོས་གཅིག་མ་བྱས་པ་དང་། བསྡོམས་ཐག་ཧྲུག(ཡུན་“ནན་དང་རྒྱལ་ཐང་སོགས་ནས་ཐོན་པའི་ཀོ་བ་ཚོས་གཞིདམར་པོ་ཡིན་པ་ཞིག)སི་ཏཱ་ཧོ་གང་རིགས་ཀྱིས་བསྡམས་ཆོག་པ་ཞིག་སྟེ། བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཚོས་བསྣམས་པའི་ཤོཀཱ་ལི་དང་། རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀྱི་ཤོ་ཀ་ལི་བཅས་བཟོ་དབྱིབས་དང་། རྒྱུ་ཆའི་སྤྲོས་པ་རྒྱས་བསྡུས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་དོ།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
ཀ་མ་ལ་རཀྴི་ཏ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།
བོད་མངའ་མཛད་བཅུའི་དུས་རབས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་མདོ་ཙམ་གླེང་པ། བེ་རི་འཇིགས་མེད།
བོད་མངའ་མཛད་བཅུའི་དུས་རབས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་མདོ་ཙམ་གླེང་པ།
___[དབྱིན་ལོན་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞོན་ནུའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཐོག་སྤེལ་བའི་ཆེད་རྩོམ། ] (2007.8.8) ____བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ།
སྔོན་དུ་གླེང་པའི་གཏམ།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་རིམ་ཁྲོད། འོ་དེ་པུར་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཚུན་ཆད་ཅུང་ཟད་ཁ་གསལ་བའི་ལུགས་སུ་མཆིས་མོད། དེའི་ཡར་སྔོན་བོད་སྟོད་སིལ་གྱི་བྱུང་རིམ་དང་འབྲེལ་པའི་མངའ་མཛད་སྐོར་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁ་ཤས་སུ་རྐང་གྲངས་ཙམ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་དང༌། ཡང་ན་ཕྱོགས་སྟོན་ཙམ་གནང་བ་ལས། བོད་མངའ་མཛད་ཆེན་པོ་བཅུའི་བྱུང་རིམ་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་དཔྱད་རྩོམ་སྤེལ་མཁན་ཞིག་ད་ཕན་ཕལ་ཆེར་བྱུང་མྱོང་མེད་པ་འདྲ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ཆ་ལག་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཞིག་བསླང་དགོས་ན། བོད་མངའ་མཛད་ཀྱི་བྱུང་རིམ་གྱི་སྟོང་ཆ་མི་ལུས་པ་ཞིག་དགོས་པ་ཡང་བཤད་མི་དགོས་པ་ཞིག་རེད་སྙམ། སྤྱིར་རྒྱལ་རབས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་བརྟན་པོའི་ཡིག་ཆ་གསོག་འཇོག་གི་ལམ་ལུགས་ཐོག་མར་བྱུང་ས་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་གི་སྐབས་ཡིན་ལ། ཁྲི་སྲོང་རང་གི་མི་རྒྱུད་སྔ་མའི་བྱུར་རིམ་འབུར་དུ་བཏོན་ནས་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་དང་ཡིག་ཆ་བདག་ཉར་གནང་མཁན་ཚོས་གཉའ་ཁྲི་མན་ཆད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ལས་ཅུང་མཐུས་ཚང་གནང་འདུག་པ་ལས། དེ་མིན་མངའ་མཛད་ཀྱི་སྐོར་ལ་དེ་ཙམ་ཡིག་འཇོག་དང་དོ་སྣང་གནང་མེད་པ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད་སྙམ། ཁྲི་སྲོང་རང་གི་མི་རྒྱུད་སྔ་མས་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་མཁན་དང་པོ་གཉའ་ཁྲིའི་མི་ཁོང་རྒྱ་གར་ལ་གཏུགས་པས། དེས་ན་གཉའ་ཁྲི་ཡར་སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་བོད་མངའ་མཛད་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་ཁྲི་སྲོང་དབར་ཆོས་དང་མི་རྒྱུད་གཉིས་ཐད་ནས་འབྲེལ་བ་དེ་ཙམ་མི་ཆེ་པས། སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་བོད་མངའ་མཛད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཙམ་གྲ་རྒྱས་མི་ཡོང་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་སྲིད་སྙམ། དེར་བརྟེན་ད་ཕན་གཉའ་ཁྲིའི་གོང་གི་མངའ་མཛད་དང་བོད་སྟོད་སིལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ་འཐུས་ངེས་ཅན་ཚང་བ་ཞིག་ཧ་ལམ་སུས་ཀྱང་བྲིས་མེད་པ་འདྲ། ལོ་རབས་དགུ་བཅུ་པའི་མཇུག་མཐར་ཕྲན་གྱིས་འཕགས་བོད་ཆོས་འབྱུང་འཛམ་བུའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་ཤིང་ཐོགཐང་ཡིག་དང་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མངའ་མཛད་ཀྱི་སྐོར་རགས་ཙམ་བྲིས་ཁུལ་བྱས་མོད། འོན་ཀྱང་འདོད་པ་ཚིམས་པ་ཞིག་འབྲི་ཐུབ་མ་སོང༌། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་དུས་མགོར་སླར་ཡང་བོད་མངའ་མཛད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པའི་མུར། ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་ལ་ལྟ་ཞིབ་ནན་པོར་བྱས་པས། བོད་མངའ་མཛད་དང་ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་དབར་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཚོར་སྣང་བྱུང༌། དེར་བརྟེན་སྔ་ཕྱིར་དཔྱད་གཞི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་མངའ་མཛད་བཅུའི་ལོ་རྒྱུས་འབུར་དུ་བཏོན་ནས་དཔྱད་རྩོམ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྱས་ཏེ། ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་སྒྲོག་སྦྱངས་དང་བགྲོ་གླེང་བྱས། དེ་རྗེས་ཝཱ་ཎཱའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་སོགས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་གལ་ཆེར་འགའ་ཞིག་གསར་རྙེད་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣོན་འཕྲི་གང་ཙམ་གྱིས་སྔར་བས་ཅུང་མཐུས་ཚང་བ་བྱས་ནས། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཏུ་རྒྱལ་རབས་ཁྲིད་སྐབས་སླར་ཡང་ལུང་རིགས་ཀྱིས་དཔྱད་ཞིབ་ནན་པོའི་ལུགས་སུ་བྱས་ནས་པར་བཤུས་ཁོ་བོའི་གྲོགས་ཀྱི་ཡང་རྩེ་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་འགན་འཛིན་མཁས་དབང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ལགས་སུ་སྤྱན་སྟར་དང་འབྲེལ་ཁོང་གི་ལམ་སྟོན་བཞིན་ཞིབ་གཤེར་ནན་པོའི་ལུགས་སུ་བྱས་གཏན་ལ་ཕབ་པས། གཅིག་བྱས་བོད་མངའ་མཛད་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་རིམ་ཐད་དཔྱད་རྩོམ་འདི་ཉིད་ཁ་གསལ་ཤོས་དང་ཁུངས་བཙན་བཙན་ཤོས་དེ་ཡིན་སྲིད་སྙམ། མངའ་མཛད་ཐོག་མ་གང་ལས་བྱུང་བའི་ཁུངས།
མངའ་མཛད་གཉིས་པ། བདུད་རེ་ཏེ་མགོ་གཡག་གིས་དབང་བྱས་ཚུལ།
གསུམ་པ། སྲིན་པོ་གཉའ་རེངས་ཁྲགམེད་ཀྱིས་དབང་བྱས་ཚུལ།
ཁ23དེ་ནས་སྲིན་པོ་གཉའ་རེངས་ཁྲག་མེད་བྱས། ། ཡུལ་མིང་སྲིན་པོ་ནག་པོ་དགུ་ཡུལ་ཟེར། ། སྲིན་མོ་རྐང་དང་སྒྱོགས་གཉིས་ལག་ཆ་བྱུང༌། །
བཞི་པ། དམར་འཇམ་ལྷ་ཡིས་དབང་བྱས་ཚུལ། ཁ བཞི་པ་དམར་འཇམ་ལྷ་ཡིས་དབང་བྱས་ཏེ། ། ལྷ་ཡུལ་གུང་ཐང་ལག་ཆར་ཆུ་གྲི་བྱུང༌། ། 36 དབཞི་པ་དམར་འཇམ་ཞེས་བྱ་ལྷ་ཡིས་བྱས། ། ཡུལ་གྱི་མིང་ནི་ལྷ་ཡུལ་གུང་ཐང་ཟེར། ། ལག་ཆར་ཁ་ཊཾ་རྩེ་གསུམ་དེ་ནས་བྱུང༌། ། 37
མངའ་མཛད་ལྔ་པ། རྨུ་རྒྱལ་ཁོ་རྗེས་དབང་བྱས་ཚུལ།
ཁ 	 ལྔ་པར་རྨུ་རྒྱལ་ཁོ་རྗེ་ཞེས་བྱས་བཟུངས། ། ད་ཕྲང་ཅང་ཕྲང་ལག་ཆར་ཞགས་པ་འཕེན། །