cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
མདོ་ཁམས་ལི་ཐང་།
སྤྱིར་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ལ་ཆགས་འཇིག་དང་འཕེལ་འགྲིབ་སྣ་ཆོགས་ཀྱི་དར་རྒུད་ཡོད་པ་ བཞིན་ཡུལ་ལི་ཐང་འདི་ལའང་བོད་བཙན་པཱུའི་དུས་རབས་དང༌། བོད་སིལ་བུའི་དུས་རབས། བོད་བླ་མའི་དུས་རབས་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྒྱ་སོག་དམག་གིས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་ དང་རྒྱུ་དངོས་འཕྲོག་བཅོམ་སོགས་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་བྱས་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཐོག་ ཏུ་ཉུང་ཞིང་མདོ་བསྡུས་པ་ཙམ་ལས་མི་སྣང་མོད། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ངག་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་པ་དང་གྲངས་མང་བ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་ འདིར་ཡིག་ཚོགས་ཀྱིས་འཇིགས་ནས་ངལ་བར་མ་བསྟེན། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་མ་བྱས་པའི་སྐབས་མང་པོ་ཞིག་ ལ་ལི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གུད་ཆག་གྲངས་མེད་ཅིག་བྱུང་ཡོད་པ་ནི། དཔེར་ན་བེ་རིས་གཏོར་བཅོམ་དང་ཉག་རོང་གི་དམག་འཁྲུག རྒྱ་ནག་གོང་མ་རིམ་བྱོན་མང་པཱུའི་སྐབས་དམག་འཁྲུག འཇང་རྒྱལ་པོས་དབང་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་གཏོར་བཅོམ་ཚད་མེད་ཐེབས་ཡོད། ད་དུང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༥ ལོར་རྒྱ་དམག་གིས་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེརྒྱ་གཏོརེ། སྡེ་དཔོན་འཐེན་ནས་གཞུང་དཔོན་བསྐོས་པའི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་སྐབས་ལི་ཐང་ སྡེ་པའི་མགྲོན་གཉེར་གཉིས་དང༌། སེར་སྐྱ་མི་མང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དུས་གཅིག་ལ་སྐེ་བཅད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡིད་ ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་དགོས་པ་མང་པོ་བྱུང་མྱོང་འདུག ཁྱད་པར་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱིས་ལི་ཐང་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས་ལི་ཐང་དགོན་ཆེན་དུ། ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་དཔའ་བོ་གཡོན་རུ་དཔོན་དང༌། ལི་ཐང་དགོན་པའི་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་པོ་ཟུར་པ་དེའོ་ཨ་འཕྲིན། ལྟག་ཡན་ཕུན་ཚོགས་དོན་འགྲུབ་སོགས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་སེར་སྐྱ་དཔའ་བོ་གྲངས་ལས་ འདས་པས་དམར་འཛིང་དྲག་པོར་བྱས་ཏེ་རྒྱ་དམག་གྲངས་མེད་བསད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་ རིང་ཡང་འདིར་རྒྱས་འབྲི་མ་བྱས། འོན་ཀྱང་རྒྱ་དམག་གིས་གནམ་ཐོག་ནས་ཚུར་རྒོལ་དང་མང་ཁ་ཉུང་གིས་མ་བརྟན་པར་མཐར་ འདྲེས་འཛིང་གིས་དགོན་པ་དོར་ནས་ཕྱོགས་བཞིར་འཐོར་དགོས་པ་བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེར་བློ་བཟང་མཁས་བཙུན་དང༌། ལུང་རིགས་མཁན་ཟུར། དགེ་བཤེས་ཨ་ཞང་སོགས་བླ་མ་དང༌། དགེ་བཤེས་བགྲེས་པོ་དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་ཕེབས་པ་མང་པོ་དང༌། གཡོན་རུ་དཔོན་བསོད་ནམས་དབང་རྒྱལ་དང༌། མདའ་རྒོད་བུ་བློ་གྲོས་དོན་འགྲུབ་སོགས་རང་ཡུལ་ལ་ཤ་ཞེན་ཅན་གྱི་སེར་སྐྱ་དཔའ་ བོ་དཔོན་འབངས་མང་པཱུའི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བའི་གནས་ཚུལ་ཡ་ང་བ་དང་ཡིད་སྐྱོ་དགོས་པ་ མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སུའང་བཀོད་འདུག དེའི་རྗེས་ཙམ་ལ་རྒྱ་རྡོ་དབང་འདུ་དང༌། ལི་ཐང་ཆོས་བུ་ལུ། ལི་ཐང་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཨ་རི་ནས་གློག་འཕྲིན་དང་དམག་སྦྱོང་ཐོན་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༧ ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ལི་ཐང་མོ་ལ་སྟོད་དགེ་སློང་གྲོང་གི་ཉེ་འགྲམ་སྤང་ཐང་སྟེང་དུ་གནམ་ཐོག་ནས་ མཆོང་བབས་བྱས། སྐབས་དེར་ལི་ཐང་ལ་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ནས་ཞིང་འབྲོག་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཁྲི་ གསུམ་ལྷག་ཙམ། ཨ་ཁུ་ཚུལ་ཁྲིམས། དེ་བོ་ཨ་འཕྲིན། རྒྱ་རྡོ་བུ་རྒན། ལྟག་ཡན་ཕུན་ཚོགས་དོན་འགྲུབ་སོགས་ཀྱིས་སྣེ་འཁྲིད་དེ་རྒྱ་དམག་ལ་རྒོལ་འཛིང་ བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག གནམ་ཐོག་ནས་མཆོང་བབས་བྱས་པའི་རྒྱ་རྡོ་དབང་འདུ་སོགས་ཀྱིས་གོང་གི་དབུ་ཁྲིད་ དེ་བོ་ཨ་འཕྲིན་སོགས་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཉིན་བདུན་འཚོགས་པའི་རིང་ལ། རྒྱ་རྡོ་དབང་འདུ་ཀྱིས་ཁོང་ཨ་རི་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཚུལ་དང་ཨ་རིས་གོ་མཚོན་ གྱི་རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་གནང་རྒྱུ་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཞིབ་བརྗོད་བྱས། སྐབས་དེར་གཞི་གསར་ཨ་ལོས་ད་ལྟར་ན་དམར་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀ་མེད་པར་ བཟོས་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡོངས་རྫོགས་མི་ཡུལ་གྱི་དམྱལ་ཁམས་སུ་བཅུགས་ཟིན་པས་བསམ་བློ་ གཞན་གང་ཡང་གཏོང་རྒྱུ་མིན་པར་ང་ཚོར་ད་ཡོད་འཇབ་དམག་ཁྲི་གསུམ་ཐོག་ད་དུང་ཡུལ་ དམག་ཁྲི་གཉིས་བསྡུ་སྐོང་བྱ་དགོས། གལ་སྲིད་དེ་ལྟར་མི་འབོར་མི་ལོན་ཚེ་ཕོ་ལོ་བཅུ་དྲུག་ཡན་ཆད་དང་དྲུག་ཅུ་མན་ཆད་ དམག་མིར་སྐོང་དགོས་སྐོར་བཤད། དུས་དེར་ལི་ཐང་ཡུལ་དམག་གིས་ཕར་རྒོལ་དྲག་པོ་བྱས་རྐྱེན། རྒྱ་དམར་ནས་རྐང་དམག་ཁྲི་བརྒྱད་དང་རྟ་དམག་ཁྲི་བརྒྱད་ཀྱིས་རང་དམག་གནས་ཡུལ་ ཕྱོགས་མཐའ་ཀུན་ནས་བསྐོར་ཟིན་འདུག་ཅེས་ཨ་ལོས་བཤད་འདུག
གོང་གི་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་དམག་གྲངས་དང་དམག་འཐབ་དེ་དག་ལ་ཁྱེད་རང་ཡིད་མ་ཆེས་པ་ ཡོང་སྲིད། ཡིན་ན་ཡང་དེ་འདྲ་བྱེད་མི་དགོས། གང་ཡིན་ཟེར་ན། གནས་ཚུལ་དང་གྲངས་འབོར་དེ་དག་ཨ་རི་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཐོན་པའི་གློག་འཕྲིན་ཚོགས་ ཆུང་ཨང་གཉིས་པའི་ལས་བྱེད་རྒྱ་རྡོ་དབང་འདུ་ཀྱིས་འབྲེལ་ཡོད་འགཱུ་ཁྲིད་རྣམས་ལ་ ཏར་འཕྲིན་གཏོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཞིག་ཙོང་ཁ་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་གིས་ བརྩམས་པའི་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབ་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ལས་གསལ་བས་དེར་གཟིགས།
དེ་ཡང་ཅུང་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་ན་ལི་ཐང་ཡུལ་དགོན་གཉིས་ལ་རྒྱ་དམག་གིས་གནམ་ས་གཉིས་ ནས་ཚུར་རྒོལ་དྲག་པོར་བྱས་རྐྱེན་ལི་ཐང་པའི་ཆེད་མངགས་མི་སྣ་དང༌། ལོ་ན་ཆུང་རིགས་ཕོ་གཞོན་ལྔ་བཅུ་ལྷག་རང་ཡུལ་དུ་འདུག་བཟོད་མ་བདེ་བར་མིག་རྒྱང་ རིང་པཱུ་ཞིག་ལ་ཁ་གཏད་ནས་ལྷ་ལྡན་དུ་འབྱོར།
ཁོ་པ་ཚོས་གང་འགབ་ཅི་ལེགས་ཀྱིས་ནང་གྲོས་གང་མང་བྱས་མཐར་ཨ་འབྲུག་སྦྱིན་བདག་ མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་གི་གམ་དུ་བཅར་སྐབས། སྦྱིན་བདག་མཆོག་ནས་ད་ལྟ་ཁྱོད་རང་ཚཱུ་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ས་མེད། ལོ་ན་ཆུང་རིགས་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཚོང་སྐོར་ལ་འགྲོ་བསྐྱོད་མ་བྱས་པར་གོ་ལག་ཉར་ཚགས་ ཀྱིས་སྡོད་དགོས་སྐོར་གསུངས།
ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་མཆོག་ལ་ད་ལྟ་ང་ ཚཱུའི་ཕ་ཡུལ་དུ་མི་དང་གོ་ལག་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་རྒྱ་དམག་དང་གྲངས་མང་ཉུང་གི་ རྐྱེན་གྱིས་ང་ཚོར་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་པའི་རེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་སྟབས། རང་གཞུང་དང་གདན་ས་གསུམ་སོགས་ལ་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུའི་སྐོར་སྦྱིན་བདག་མཆོག་གིས་ མཛད་རོགས་ཞུས།
སྦྱིན་བདག་ནས་རང་གཞུང་དང་གདན་ས་གསུམ་ནས་རོགས་རམ་གནང་མིན་བལྟར་ནུ་དང༌། དེ་མིན་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནས་རོགས་རམ་ཞུ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ནི་ང་རང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ བསྒྲུབ་དགོས་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་གསུངས།
སྐབས་དེར་ལི་ཐང་པས་བོད་གཞུང་ལ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུའི་ནང་དོན་བསྡུས་ན་འདི་ལྟར་ ཡིན། ད་ལྟ་ལི་ཐང་ཡུལ་གཉིས་ལ་གཏོར་བཅོམ་དང་མི་དྲག་བླ་དྲག་གིས་གཙོས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ རྣམས་གསོད་བཟུང་གིས་གཏོར་བརླག་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་བརྟེན་ང་ཚོས་རང་གཞུང་ལ་རོགས་རམ་ཞུ་སར་ཡོང་བ་ཡིན། རང་གཞུང་ནས་དགོངས་བཞེས་མ་གནང་ཚེ་ང་ཚོ་ལ་ཅི་ཡོང་མ་འོངས་པར་བོད་འབངས་ཡོངས་ ཀྱི་མགོ་བོར་ལྷུང་རྒྱུ་ཉག་གཅིག་ཡིན་པར་བརྟེན་དེ་ལྟར་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུ་ དང༌། གུས་འབངས་རྣམས་ལ་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་ཡོད་པར་མཁྱེན་ཞེས་སོགས་འཁོད།
གདན་ས་གསུམ་ལ་ཡང་ད་ལྟ་ཁྱེད་རྣམ་པས་ཕྱག་དཔེ་གཟིགས་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་བཞུགས་ བདེ་ཙམ་ཡོད་རུང༌། ང་ཚཱུ་ལི་ཐང་བཞིན་དུ་གསོད་རྡུང་གཏོར་གསུམ་གྱི་ཆག་སྒོ་ཆེན་པོ་དེ་མེ་ལྕེ་ བཞིན་འདི་ཕྱོགས་སུ་འབར་ཡོང་རྒྱུ་ལ་སོམ་ཉི་མི་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་པའི་སྙན་ ཞུ་འཕུལ།
དེ་ནས་ལྷ་སྡོད་ལི་ཐང་པ་ཀུན་གྱིས་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་འདི་ཡོད་གཞོརྒྱ་གཏོརེས་ རྣམས་ཚོ་ཁག་གཉིས་སུ་བགོས་ཏེ། ཁག་གཅིག་སྦྱིན་བདག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་ལ་ཕྱག་རོགས་ཞུ་སླད་ལྷ་སར་སྡོད་ རྒྱུ་དང༌། ཁག་གཅིག་རྒྱ་གར་དུ་སོང་ནས་དེར་ཡོད། རྒྱ་གཏོར་ཨ་ཁུ་ངག་དབང་བསམ་འཕེལ་དང༌། ཨ་འབྲུག་བློ་གྲོས་ཕུན་ཚོགས་སོགས་ལ་གྲོས་བསྡུར་གྱིས། ཐེ་ཝན་དང་ཨ་རི་གཙོས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་རོགས་རམ་ཞུ་ རྒྱུའི་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་བྱས། རྒྱ་གཏོར་དབང་འདུ་སོགས་ལི་ཐང་པའི་གཞོརྒྱ་གཏོརེས་ལྷག་བསམ་ཅན་ཚོ་ཁག་གཅིག་ཀ་ ལོན་སྦུག་ཏུ་འབྱོར་སྐབས།   དེར་གཞུང་གི་སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པ་དང༌། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ། མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་བཅས་བཞུགས་ཡོད་པས་ཁོང་རྣམ་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ལས་ འགུལ་སྤེལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་གོ་ཐོས་བྱུང་ཡང་འབྲེལ་བ་དེ་ཙམ་ཆེན་པོ་བྱུང་མེད། ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་དང་ཐོག་རྒྱ་གཏོར་ཨ་ཁུ་བསམ་འཕེལ་དང༌། ཨ་འབྲུག་བློ་གྲོས་ཕུན་ཚོགས་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བར་ཞུས་ཏེ། ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་ཀྱིས་གྲོས་བསྡུར་ཐེངས་མང་བྱས་མཐར།
སྐབས་དེར་ཐེ་ཝན་གྱི་དཔོན་པཱུ་ཞིག་ཀ་ལོན་ སྦུག་ཏུ་ཡོད་པ་དེའི་རྩར་ལོ་ཆུང་ཁ་ཤས་ངོ་བཅར་གྱིས་ཕ་ཡུལ་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱ་ བོད་དབར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཀུན་ཞིབ་གསལ་བརྗོད་པ་དང༌། ང་ཚོར་ཐེ་ཝན་གཞུང་གི་རོགས་རམ་དགོས་ལུགས་ཞུས། དེ་ཡང་དང་ཐོག་ང་ཚཱུའི་ན་གཞོན་མང་པོ་ཞིག་ལ་དམག་གི་སློབ་སྦྱོང་དང༌། གཉིས་པ་གོ་ལག་དང་རྫས་མདེལ། གསུམ་པ་ཏར་འཕྲིན་སོགས་རོགས་རམ་གནང་རོགས་ཞུ་སྐབས་དཔོན་པོ་དེས་ཁྱོད་རང་ཚོས་ གནས་ཚུལ་དང་བསམ་ཚུལ་ཡག་པོ་འདུག་ཟེར། ཁོ་པ་ཚོ་ཚང་མ་པར་བརྒྱབ་ནས་ཉིན་ཤས་རིང་ཁྱོད་ཚོས་ངང་བསྒུག་དགོས་པ་དང༌། ཐེ་ཝན་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་གནང་གི་རེད་ལ། ང་རང་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཞུ་སྦྱོར་གང་ལེགས་བྱས་ཆོག་ཅེས་བཤད་འདུག ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ ལ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་དང༌། བོད་དུ་རྒྱ་དམར་གྱིས་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བཞིན་པའི་བདེན་དཔང་ གནང་རོགས་ཞེས་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་ཧོ་རུ་མཆོག་ལའང་སྙན་ཞུ་ཕུལ་འདུག དེ་འདྲའི་མཚམས་ཤིག་ལ་ཐེ་ཝན་གྱི་དཔོན་པོ་དེ་ཁོ་ཚཱུའི་སར་ཡོང་སྟེ་ཁྱོད་རང་ཚོ་ འགྲོ་ཕྱོགས་སྐོར་ཐེ་ཝན་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུའི་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་ལུགས་བཤད་ འདུག འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ཁོ་པ་ཚོ་མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཤག་ཏུ་ཆེད་འགུག་ གནང་སྟེ་སྐུ་བཅར་སྐབས། སྲས་རྒྱ་ལོ་དོན་འགྲུབ་ལགས་དེར་ཕེབས་འདུག་པས་ཁོང་ནས་གསུངས་དོན། ཁྱོད་རང་ཚོ་གནས་སྐབས་ཐེ་ཝན་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས། ངོས་ནས་ཨ་རི་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅེས་གསུངས། དེ་ནས་ཁོང་རྣམས་ཀ་ལོན་སྦུག་ཏུ་འབྱོར་ནས་ལྷ་སྲས་རྒྱལ་དོན་དང་འབྲེལ་བ་བྱུང་ ནས། ཨ་རི་ལ་དམག་སྦྱོང་དུ་བསྐྱོད་པ་དང་སླར་ཡང་རང་ཡུལ་དུ་ཁག་བགོས་ཀྱིས་གནམ་ཐོག་ ནས་མཆོང་བབས་ཀྱིས་གྲུབ་འབྲས་ཅི་བྱུང་བའི་སྐོར། འོག་ཏུ་སྦྱིན་བདག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཅུང་ཟད་ འཆད་པར་འགྱུར་བས་དེར་ཐུགས་སྣང་མཛད་རོགས།
འདི་ནི་ལི་ཐང་མངའ་ཁུལ་གོང་བུར་ཆིག་སྒྲིལ་གྱིས་དགྲ་འཐབ་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཡིན། ཡུལ་ལུང་སོ་སོར་ཡུལ་མི་མཉམ་སྡེབ་དང་དཔའ་བོ་ཁེར་རྒྱུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་ཡང་ འདིར་འབྲི་ལོང་མ་བྱུང་བས་དགོངས་པ་མ་ཚོམས། ད་དུང་ཛ་སག་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་དང་བླངས་ཆུ་སྒང་ དམག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ལི་ཐང་དམག་ཤོག་དེས་མི་ཤི་རྟ་འགྱེལ་གྱི་གྱོང་གུད་ཆེ་ ཤོས་དེ་དང་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་ནི། ཆུ་སྒང་སྤྱིའི་ལོ་རྒྱུས་དང་བྱེ་བྲག་དཔའ་བོ་སོ་སཱུའི་ལོ་རྒྱུས། འདིའི་ད་ཀྱིུས་སུའང་གསལ་བར་འགྱུར་བས་མཚམས་འདིར་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་མ་བཤད། གནའ་ནས་བཟུང་ལི་ཐང་པས་བོད་རྒྱལ་ཁབ། བོད་མི་རིགས་དང་རིག་གཞུང་གི་དོན་དུ་སྲོག་དམར་པོ་འབེན་ལ་བཙུགས། རྒྱུ་ལོངས་སྤྱོད་རླུང་ལ་བསྐུར་ནས་དུས་ད་ལྟའང་སྲོག་ཤོར་བ་དང་བཙོན་དུ་ལྷུང་བ་ སོགས་ནི་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་ཡིན་པས་རེ་རེ་ནས་གསལ་བར་མ་བཀོད་དོ།།
རེས་གཟའ་བདུན།
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དུས་འཁོར་སྐར་རྩིས་ནས་བཤད་སྲོལ་ལ། ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་གཟའ་བདུན་པོ་རྣམས་རང་རང་ཐོག་མར་སྐྱེས་པའི་ཞག་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་རེས་གཟའ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཉི་མ་དང་རྒྱུ་སྐར་གྱི་གནས་ས་ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་ཆགས་པ་དང་། དེ་རྗེས་རྒྱུ་སྐར་ཉེར་བདུན་ཆགས་ཤིང་། དེ་རྗེས་ཁྱིམ་དུམ་བུ་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་རླུང་འགྲོས་ཀྱིས་གཡས་བསྐོར་དུ་འཁོར་བའི་ནང་གསེས་ཀརྞའི་ཁྱིམ་དེ་ཤར་གླིང་དབུས་མའི་ཚངས་ཐིག་གི་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་སྐར་མ་སྐག་གི་ཐད་ཀར་སླེབས་པ་ན་མེའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་འོད་ཀྱི་གོང་བུ་ཞིག་ཐོག་མར་ཐོན་པ་དེ་ནི་ཉི་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནས་ས་ཡི་གོ་ལའི་ཐོག་ཉིན་མཚན་གྱི་དབྱེ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་གཟའ་ཉི་མ་དེ་གཟའ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོར་བཞག ཉི་མ་དེ་བྱུང་རྗེས་སུ་དེ་ཉིད་སྐར་ཁྱིམ་གྱི་ཐོག་ནས་རང་འགྲོས་གཡོན་བསྐོར་དུ་འཁོར་ཏེ་སླར་ཡང་རང་གི་སྐྱེས་ཁྱིམ་ཀརྞའི་ཁྱིམ་དུ་སླེབས་པ་དང་ཉི་མ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེས་སྐར་སྐག་དང་མཉམ་དུ་འགྲོགས་ནས་ལྷོ་གླིང་དབུས་མའི་ལུག་ཁྱིམ་གྱི་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་སྐར་མ་ཐ་སྐར་གྱི་ཐད་དུ་འབྱོར་བ་ན་ཆུའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཟླ་བ་བྱུང་སྟེ་དེའི་ཡར་ངོ་དང་མར་ངོའི་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་བརྟེན་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་ཐ་སྙད་བྱུང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉི་མས་གཡོན་སྐོར་དུ་འཁོར་ནས་སྐར་མ་མཆུའི་ཐད་དུ་སླེབས་པ་ན་མིག་དམར། ལྷག་མཚམས་ཀྱི་ཐད་དུ་སླེབས་པ་ན་ལྷག་པ། མེ་བཞིའི་ཐད་དུ་སླེབས་པ་ན་ཕུར་བུ། ནབས་སོའི་ཐད་དུ་སླེབས་པ་ན་པ་སངས། སྣུབས་ཀྱི་ཐད་དུ་སླེབས་པ་ན་སྤེན་པ་བཅས་གཟའ་བདུན་བྱུང་ཞིང་། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་ཉི་མ་ནག་པའི་ཐད་དུ་སླེབས་པ་ན་སྒྲ་གཅན། ནམ་གྲུའི་ཐད་དུ་སླེབས་པ་ན་དུས་མེ། ཆུ་སྨད་ཀྱི་ཐད་དུ་སླེབས་པ་ན་མཇུག་རིང་བཅས་རིམ་པར་སྐྱེས། གཟའ་དགུ་པོ་དེའི་ནང་ནས་སྒྲ་གཅན་དང་དུས་མེ་གཉིས་ནི་མགོ་མཇུག་གི་ཁྱད་པར་ཙམ་མ་གཏོགས་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་གཟའ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་རང་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འགྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་གཡོན་བསྐོར་དུ་འཁོར་བ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཞག་གཉིས་རེས་དང་གསུམ་རེས་སོགས་ཀྱི་རེས་བསྐོར་བྱས་ནས་འཁོར་ཞིང་། གཟའ་སྤེན་པ་སྐྱེས་རྗེས་གཟའ་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་ཐོག་མར་སྐྱེས་པའི་གོ་རིམ་དང་མཐུན་པར་རེས་མོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྐར་ཁྱིམ་སོ་སོར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རེས་གཟའ་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་ཡིན།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ལམ་པང་།
ལམ་པང་(นครลำปาง)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ལོའི།
ལོའི་(เลย)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ལམ་པང་ཞིང་ཆེན།
ལམ་པང་ཞིང་ཆེན་(ลำปาง)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ལམ་པང་རེད།
ལོའི་ཞིང་ཆེན།
ལོའི་ཞིང་ཆེན་(เลย)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ལོའི་རེད།
མུཀ་ད་ཧཱན།
མུཀ་ད་ཧཱན་(มุกดาหาร)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
མུཀ་ད་ཧཱན་ཞིང་ཆེན།
མུཀ་ད་ཧཱན་ཞིང་ཆེན་(มุกดาหาร)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་མུཀ་ད་ཧཱན་རེད།
ཟངས་མདོག་དཔལ་རིའི་གནས་ཡིག་གསར་མ།
ཟངས་མདོག་དཔལ་རིའི་གནས་ཡིག་གསར་མ། [ ཀླུ་སྨྱོན། ] [ 2013-12-13 ]
སྣང་སྲིད་ཟིལ་གནོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་མཆོག ། གང་དུ་གཤེགས་པའི་དག་ཞིང་ཉམས་དགའ་བ། ། ཟངས་མདོག་དཔལ་གྱི་རི་བོའི་གནས་ཡིག་ཅིག ། དཔྱོད་ལྡན་དག་གི་དཔྱད་གཞིར་བདག་གིས་འབུལ། །
རིག་འཛིན་འཇིགས་མེད་གླིང་པས་མཛད་པའི་ཟངས་མདོག་དཔལ་རིའི་སྨོན་ལམ་ལས། ཨེ་མ་ཧོ༔ འདི་ནས་ཉི་མ་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་ཤེད་ན༔ གནས་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ནུབ་བྱང་མཚམས༔ རྔ་ཡབ་གླིང་ཕྲན་ཟ་བྱེད་སྲིན་པོའི་ཡུལ༔ དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་བརླབས་པའི༔ གླིང་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༔ ཨོ་རྒྱན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༔ བཀོད་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཙིཏྟའི་ས་འཛིན་སྤོ༔ རྩ་བ་གདེངས་ཅན་འཇོག་པོའི་ཐོད་དུ་བཅིང༔ སྐེད་པར་ལུས་མེད་མཁའ་འགྲོས་ཚོགས་འཁོར་བསྐོར༔ རྩེ་མོ་གཟུགས་ཁམས་བསམ་གཏན་སྙོགས་པ་ལྟའི༔ ཟངས་མདོག་དཔལ་གྱི་རི་བོར་སྐྱེ་བར་ཤོག༔ ཅེས་པ་འདིའི་འབྲུ་རེ་རེ་བཞིན་དེད་ནས་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་གར་ཡོད་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་བྱ་སྟེ།
ཨེ་མ་ཧོ༔ འདི་ནས་ཉི་མ་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་ཤེད་ན༔ འདི་ནས་ཞེས་པའི་འདི་སྒྲས་སྙེག་ས་ནི་རིག་འཛིན་འཇིགས་མེད་གླིང་པ་རང་ཉིད་བཞུགས་ཡུལ་དབེན་གནས་ཚེ་རིང་ལྗོངས་ཡིན་ལ། དེ་ནས་གཞལ་ན་ཉི་མ་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁེལ་པའི་ས་ཆ་ནི་རྒྱང་རིང་གི་ཤྲྰི་ལངྐའི་ཡུལ་རེད་གཏོགས་བོད་རང་གི་བྱེ་བྲག་སྟོད་མངའ་རིས་ཀྱི་མཚོ་མ་ཕམ་པའི་འགྲམ་དེ་གཏན་ནས་མ་ཡིན།
གནས་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ནུབ་བྱང་མཚམས༔ ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི་ཨོ་རྒྱན་ཡུལ་གྱི་གནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པར་ཕན་པའི་ཚིག་ཅིག་རེད་མ་གཏོགས་ཟངས་མདོག་དཔལ་རིའི་གནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ཚིག་ཅིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པར་འདོད། ཟངས་སྲིད་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་བོད་དམ་བོད་ཀྱི་འདབས་འབྲེལ་ས་ཆ་ཞིག་ཡོད་ན། གནས་ཀྱི་ས་ཕྱོགས་དང་པོར་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ནུབ་དང་། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་གདན་དབུས་སུ་བཞག་ནས་ཡང་སྐྱར་ཕྱིར་བོད་དུ་འཁོར་ཏེ་ས་ཕྱོགས་གང་ཡིན་གསུང་དགོས་དོན་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ།། སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དུས་གསུམ་མཁྱེན་པ་ཞིག་ཡིན་པས། གངས་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཚོ་མ་ཕམ་པ་ངོ་ཤེས་མཁན་ཞིག་ག་ལ་ཡིན་ཏེ་མིན་པས། དང་པོ་རང་ནས་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་གངས་རིན་པོ་ཆེ་ཏི་སེ་དང་མཚོ་མ་ཕམ་པའི་འགྲམ་དུ་ཡོད་ལུགས་གསུང་ཆོག་པ་གང་ཞིག་ལ་དེ་ལྟར་རྩ་བ་ནས་གསུངས་མེད་པ་འདི་ཁོ་ནས་ཀྱང་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་དེ་བོད་ནས་ཐག་རིང་གི་ས་ཆར་ཡོད་པ་དེ་རིགས་པས་བརྟགས་ན་ཤེས་ནུས་པ་ཞིག་རེད། བདག་གིས་བསམས་ན། གོང་གི་ཚིག་བཅད་དེ་ནི་མི་སྙིང་ཁམས་ཅན་ཞིག་གིས་རང་བཟོའི་ཚིག་རྡོག་འགའ་རིག་འཛིན་འཇིགས་མེད་གླིང་པའི་གསུང་གི་བར་དེར་བཙན་གྱིས་བཅུག་པ་རེད་འདུག
རྔ་ཡབ་གླིང་ཕྲན་ཟ་བྱེད་སྲིན་པོའི་ཡུལ༔ ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་ཆགས་སའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་རྒྱ་མཚོའི་དཀྱིལ་གྱི་གླིང་ཕྲན་ཞིག་ཡིན་པར་ཧ་ཅང་གསལ་པོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་དང་། ཟ་བྱེད་སྲིན་པོའི་ཡུལ་ཞེས་པ་དེས་སྔོན་བྱུང་གི་གཏམ་རྒྱུད་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་གི་ཁྲོད་དུ་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྲིན་རྒྱལ་ལིངྐ་མགྲིན་བཅུའི་ཡུལ་དེ་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། རྒྱལ་པོ་དགའ་བྱེད་དང་མཛེས་མ་སི་ཏ་གཉིས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན། ཤྲྰི་ལངྐའི་ཡུལ་འདིས་གནའ་དུས་སྲིན་པོས་གང་བའི་ཡུལ་ཁམས་ཤིག་ཡིན་པ་མི་ཤེས་རྒྱུ་ཅི་ཡོད།
བཀོད་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཙིཏྟའི་ས་འཛིན་སྤོ༔ ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་རི་འདིའི་དབྱིབས་བཀོད་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། ཤྲྰི་པ་ད་འདིའི་དབྱིབས་ནི་མིའི་སྙིང་གི་དབྱིབས་འཁྲུལ་བ་མེད་པར་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། སྟོན་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སུ་ཁ་དོག་ཀྱང་སྙིང་ཤའི་མདོག་རང་དུ་མངོན་ཡོང་།
རྩ་བ་གདེངས་ཅན་འཇོག་པོའི་ཐོད་དུ་བཅིང༔ ཤྲི་པ་དྷའམ་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་རང་ཉིད་ལས་ངོ་མཚར་བའི་རྦབ་ཆུ་སྣ་ཚོགས་ཆལ་ཆིལ་དུ་འབབ་པ་དག་རི་རྩར་མཚེའུར་འཁྱིལ་བ་དང་། གྲུ་གཟིངས་ཀྱིས་བགྲོད་དགོས་པའི་གཙང་ཆེན་ཞིག་གནས་རིའི་ཉེ་འདབས་སུ་གྱ་གྱུར་བཞུར་བཞིན་ཡོད་པས། ཟངས་མདོག་དཔལ་རིའི་རྩ་བའམ་རི་འདབས་དེར་ཀླུ་རྒྱལ་འཇོག་པོའི་གནས་མེད་པར་སུ་ཡིས་ཁ་ཚོན་གཅོད་ཐུབ་བམ།
སྐེད་པར་ལུས་མེད་མཁའ་འགྲོས་ཚོགས་འཁོར་བསྐོར༔ ཞེས་པའི་ཚིག་འདིའི་བསྟན་བྱ་ནི། ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་འདིའི་རི་རྐེད་དུ་ངོ་མཚར་བའི་བྲག་ཕུག་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་གི་ནང་དུ་མཁའ་སྤྱོད་དང་ས་སྤྱོད་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱིས་གསང་ཆེན་སྔགས་ཀྱི་བརྡ་སྐད་སྒྱུར་བཞིན་དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོའི་བྲོ་གར་འཁྲབ་བཞིན་དགའ་བ་བཞི་དང་བཅུ་དྲུག་གི་ལང་ཚོའི་རྩེད་འཇོ་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་བམ་ཆེན་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་དུས་རྟག་ཏུ་རོལ་བཞིན་ཡོད་ཚུལ་གསུངས།
རྩེ་མོ་གཟུགས་ཁམས་བསམ་གཏན་སྙོགས་པ་ལྟའི༔ ཞེས་པའི་ཚིག་རྐང་འདིའི་བསྟན་བྱ་ནི། ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་འདིའི་དཔང་ནི་ཧ་ཅང་མཐོ་ཞིང་། རྡོ་སྐས་གྱ་གྱུ་མ་ལྔ་སྟོང་ལྷག་བགྲོད་ན་ད་གཟོད་རི་རྩེར་བསླེབ་ཐུབ་པ་དང་། རི་རྩེ་ནས་ཉི་མ་འཆར་དུས་ཀྱི་མཛེས་ལྗོངས་ངོ་མཚར་ཞིང་ཡིད་འཕྲོག་པ་མཐོང་བ་དེ་བསྟན།
ཟངས་མདོག་དཔལ་གྱི་རི་བོར་སྐྱེ་བར་ཤོག༔ ཅེས་པ་འདི་ཚིག་འདི་ནི་ཧ་ཅང་གནད་འགག་ཆེ་བ་སྟེ། དཔལ་གྱི་རི་འདིའི་སྟོན་ཁའི་དུས་ཚིགས་ཀྱི་ཁ་དོག་ནི་ཟངས་དམར་གྱི་མདོག་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་པས། རྒྱང་ཐག་ཉེ་རིང་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་ཟངས་བླུགས་ཀྱི་རི་བོ་ཞིག་དང་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པ་དེ་བསྟན།
ན་ཁཱོན་ཕ་ནོམ།
ན་ཁཱོན་ཕ་ནོམ་(นครพนม)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ན་ཁཱོན་ར་ཊི་ཅ་སི་མ།
ན་ཁཱོན་ར་ཊི་ཅ་སི་མ་(เทศบาลนครนครราชสีมา)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ན་ཁཱོན་ཕ་ནོམ་ཞིང་ཆེན།
ན་ཁཱོན་ཕ་ནོམ་ཞིང་ཆེན་(นครพนม)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ན་ཁཱོན་ཕ་ནོམ་རེད།
ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་
ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་བཀའ་སྲོལ་ཆེས་ཆེར་གསལ་བར་མཛད་པ་པོ་རྙིང་མའི་སློབ་དཔོན་ཀློང་ཆེན་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་རམ། མཚན་གཞན་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཏེ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་ཕོ་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ༡༣༠༨ལོར་ཡབ་བསྟན་པ་སྲུང་དང་ཡུམ་འབྲོམ་བཟའ་བསོད་ནམས་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་དབུས་ལྷོ་གཡོ་རུ་གྲའི་ཆ་སྟོད་གྲོང་དུ་ སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་ལྔའི་སྟེང་ནས་སློབ་གཉེར་གྱི་དབུ་བཙུགས་ཤིང་སྔ་གཞུག་ཏུ་ཀརྨ་པ་རང་ བྱུང་རྡོ་རྗེ། ས་སྐྱ་བདག་ཆེན། རྙིང་མའི་རིག་འཛིན་ཀུ་མཱ་རཱ་ཛ་སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོ་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན། གཡག་སྡེ་པཎ་ཆེན་གྱི་མདུན་དུ་དོགས་བཀྲོལ་མང་དུ་མཛད། མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མ་ལུས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་མཁས་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས། དབུས་གཙང་གི་དགོན་གནས་ཕལ་མོ་ཆེ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དཔལ་ཆུ་བོ་རི་དང་ཨོ་རྒྱན་ཡུལ་སོགས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས། འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། ཆུ་སྟག་སྤྱི་ལོ༡༣༦༢ལོར་ཆོས་འབྱུང་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད་ཅེས་པ་ཕྱག་རྩོམ་གནང་། དགུང་ལོ་ང་དྲུག་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་ཡོས་སྤྱི་ལོ༡༣༦༣ལོར་དཔལ་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ་རུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུས་སོ། ། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་སྐོར་ལ། ཕྱིའི་གནས་ཐུན་མོང་གི་སྐོར་བསྟན་བཅོས་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ། ནང་གི་གནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆིག་བརྒྱ་ཉེར་བརྒྱད། གསང་བའི་གནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་སྟེ་བརྩམས་ཆོས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་བཞུགས་སོ།།
འགྱུར་
( བྱེད་མེད་ལས་ཚིག ་ མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བ ) ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་ གནས་ཚུལ་སོགས་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བའི་དོན་ཏེ། ལུགས་སྲོལ་འགྱུར། ཚུགས་ཀ་འགྱུར། ཆ་རྐྱེན་འགྱུར། གོ་ས་འགྱུར་ཀྱང་མི་དམངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་བསམ་པ་འགྱུར་མི་རུང་ལྟ་བུ། ( འགྱུར་བ ) དང་ ( འགྱུར་ལྡོག ) བྱ་དངོས་བྱུང་བ་དང་དར་བ་རྒུད་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་རིམ་གྱི་མིང་སྟེ། དུས་བཞིའི་འགྱུར་བ། ནམ་ཟླའི་འགྱུར་ལྡོག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ། ( འགྱུར་ཁུགས ) སྐད་དང་སྒྲའི་གདངས་མཐོ་དམའ་ཕྲ་སྦོམ་དྲག་ཞན་སོགས་ཀྱི་སྤྱི་མིང་སྟེ། སྐད་ཀྱི་འགྱུར་ཁུགས། རོལ་མོའི་འགྱུར་ཁུགས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ༢ གྱུར་གྱི་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བ།
ན་ཁཱོན་ར་ཊི་ཅ་སི་མ་ཞིང་ཆེན།
ན་ཁཱོན་ར་ཊི་ཅ་སི་མ་ཞིང་ཆེན་(นครราชสีมา)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ན་ཁཱོན་ར་ཊི་ཅ་སི་མ་རེད།
ཤིང་ཏོག
ཤིང་ཏོག་ནི་རྩི་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་སྟེ་འབྲུ་གུ་ཡོད་པ།
༡༧༤༤ལོ།
༡༧༤༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་།
བརྡ་སྤྲོད་ནི་སྐད་ཡིག་གི་ནང་བརྗོད་པའི་སྒྲིག་གཞི་ལ་གོ།
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག
== ད་དུང་གཟིགས།
ན་ཁཱོན་ས་ཝན།
ན་ཁཱོན་ས་ཝན་(นครสวรรค์)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ལྷ་རི་སྔགས་རམས་པ་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས།
༡༢:༡༨, ༤ ཟླ་བརྒྱད་པ། ༢༠༡༣ (UTC)པོ་ཏ་ལར་བཞུགས་པའི་དགེ་ལུགས་གསུང་འབུམ་ཀྱི་དཀར་ཆགས་་པོད་གྲངས ༡ ལྡེབ་གྲངས། ༥༣༧-༥༣༩ ལྷ་རི་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་གྱི་དཀར་ཆགས་དང་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས།
༡༽ བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཐུན་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་གནས་དང་། མགུར་མ། བསངས་མཆོད་བཅས་ཀྱི་སྐོར། ༤༩།
༢༽ བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཆོས་དྲུག་ཐེག་མཆོག་བགྲོད་པའི་ཉེ་ལམ་ལ། ༢༠།
༣༽ དམ་ཅན་གཤིན་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་ཕྱི་ནང་སྦྲགས་མའི་གཏོར་སྒྲུབ་གནམ་ལྕགས་རྡོ་རྗེའི་ཐོགས་ཆེན་ལ། ༩།
༤༽ གཏོར་ཆེན་ཟུར་དགུ་བའི་འདོན་ཆོག་ཁྲིགས་སུ་བསྡེབས་པ་ཕྲ་བགེགས་གཞོམ་བའི་གནམ་ལྕགས་ཐོག་མདའ་ལ། ༩
༥༽ ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གཏུམ་ཆེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བདེ་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་ལ། ༣
༦༽ ཐུགས་སྒྲུབ་གཏེར་ཁ་གོང་མའི་བླ་བརྒྱུད་གསོལ་འདེབས་ལ། ༣
༧༽ པདྨ་དྲག་པོའི་ཐུགས་སྒྲུབ་གཏེར་ཁ་གོང་མ་མངའ་བདག་ཉང་གི་ལུགས་ལས་བྱང་དྲེག་པ་ཀུན་འདུལ་ལ། ༡༣
༨༽ གཏེར་ཁ་གོང་མའི་ཕུགས་ཀྱི་པདྨ་དྲག་པོའི་གཏོར་བཟློག་གནམ་ལྕགས་རྡོ་རྗེའི་ཕ་ལམ་ལ། ༡༦
༩༽ པད་མ་དྲག་པོའི་བཀའ་སྲུང་མ་མགོན་སྡེ་བརྒྱད་ལ་མཆོད་གཏོར་འབུལ་ཚུལ་ལ། ༥
༡༠༽ འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་ལས་བྱང་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ལ། ༢༡
༡༡༽ འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་ལས་མཐའ་དྲག་པོའི་སྦྱིན་སྲེག་དགྲ་བགེགས་མཐར་བྱེད་ལ། ༧
༡༢༽ འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་ཀྱི་དྲག་པོ་ཟོར་གྱི་ལས་རིམ་དགྲ་བགེགས་འཇོམས་བྱེད་ཕ་ལམ་ལ། ༢༠
༡༣༽ གཏེར་སྲུང་བརྒྱད་ཀྱི་གཏོར་འབུལ་ལ། ༣
༡༤༽ གཅོད་ཁྲིད་གདན་ཐོག་གཅིག་མ་སྐལ་ལྡན་ཉེ་ལམ་ལ། ༡༡
༡༥༽ མ་ཁྲོས་མ་ནག་མོའི་ཆོ་ག་སྐལ་ལྡན་རེ་སྐོང་ལ། ༡༤
༡༨༽ ཁྲོས་མ་ནག་མོའི་དྲག་དམིགས་ཨར་གཏད་དགྲ་བགེགས་དཔུང་འཇོམས་ལ། ༦
༡༩༽ དེའི་སྦྱིན་སྲེག་ལ། ༨
༢༠༽ དེའི་འཕྲིན་ལས་གྲི་འདུལ་གྱི་ཆོ་ག ༨
༢༡༽ དེའི་གཏོར་རྒྱག་བདུད་དཔུང་འཇོམས་པའི་མཚོན་ཆ་ལ། ༢
༢༢༽ མཁྱེན་དགོངས་དམོད་བཅོལ་རབ་རྒྱས་རྡོ་རྗེའི་སྒྲ་དབྱངས་ལ། ༧
༢༣༽ ཁྲོས་མ་ནག་མོའི་ལྷ་ལྔའི་སྒོ་ནས་དགྲ་བགེགས་བཟློག་པའི་ཟོར་ལས་བདུད་དཔུང་ཀུན་འཇོམས་ལ། ༣༡
༢༤༽ དེའི་མདུན་བསྐྱེད་ཆོ་གའི་བཟླས་དམིགས་ལ། ༡
༢༥༽ བེའུའི་རེའུ་མིག་ལ། ༡
༢༧༽ མཁའ་འགྲོ་སྡེ་ལྔའི་ཚོགས་མཆོད་སྐལ་ལྡན་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ༦
༢༨༽ མཁའ་འགྲོ་ཤ་ཟ་ཧོར་མོའི་སྒྲུབ་ཐབས་དུག་གི་སྤུ་གྲི་ལ། ༧
༣༠༽ གསང་བདག་རྡོ་རྗེའི་ཟོར་ལས་ལ། ༡༢
༣༡༽ དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་རེ་མ་ཏིའི་གཏོར་ཆོག་ལ། ༡༦
༣༢༽ ཁྲོས་མ་ནག་མོའི་སྒོ་ནས་གཤིན་པོའི་སྦྱང་ཆོག་ལ། ༡༡
༣༣༽ མཁའ་འགྲོ་སྡེ་ལྔའི་ཚོགས་མཆོད་སྐལ་ལྡན་ལོངས་སྤྱོད་ལ། ༧
ལྷ་རི་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས་ནི་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་འཁྲུངས་པ་དང་། རྗེ་འདིས་ཁྲི་ཆེན་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་གསན། མཛད་རྣམ་མ་རྙེད་པས་འདིར་ཞིབ་ཆ་འབྲི་མ་སྤོབས། གསུང་འབུམ་པོད་གཅིག་བཞུགས།
ལྷ་རི་དགོན་དུ་བཞུགས་པའི་སྔགས་རམས་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་གཅིག་ཤོག་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་དང་ཆོས་ཚན་ཉེར་དྲུག་ཡོད་འདུག་ཟེར། དོ་རྒྱ་དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ནས་མཁོ་འདོན་བྱས།།
༡༧༤༣ལོ།
༡༧༤༣ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ན་ཁཱོན་ས་ཝན་ཞིང་ཆེན།
ན་ཁཱོན་ས་ཝན་ཞིང་ཆེན་(นครสวรรค์)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ན་ཁཱོན་ས་ཝན་རེད།
ན་ཁཱོན་སི་ཐམ་མ་ར་ཊི།
ན་ཁཱོན་སི་ཐམ་མ་ར་ཊི་(นครศรีธรรมราช)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
འབྲས་སྤུངས་དགོན།
ད་དུང་གཟིགས།
བོད་པའི་དགོན་སྡེའི་ཐོ།
ཤན་པ་སྣའི་རི་རྩ་ན་ལྷོད་ཀྱིས་ཆགས་པའི་ཡུལ་ལྷའི་ལྷ་ཁང་
《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》ལས། ‘‘ལུང་མདོར་ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་ལྷའི་ཕོ་བྲང་། འདིའི་རྒྱབ་རི་ཁྲིའི་རྣམ་པར་ཡོད་པས་ཁྲི་ཀ་ཐོགས་ཟེར།’’ཞེས་པ་ལྟར། འདི་ནས་ཡར་རྩིས་པའི་ལོ་ངོ༨༠༠ཡས་མས་ཀྱི་སྔོན་དུ་བཞེངས་བའི་ཡུལ་ལྷའི་ཕོ་བྲང་ནི། ཁྲི་ཀའི་ཆུ་ནུབ་ཡུལ་ཚོ་ནས་སྤྱི་ལེ་གཉིས་ཡས་མས་ཀྱི་ཤན་པ་སྣའི་རི་རྩ་རུ་བཞེངས་ཡོད། ཤར་ནི་ལུང་ཆེན་གྲམ་ཆུ་དང་ལྷོ་ནི་ཆུ་ཁོལ་ཁྲེ་ཙེ་ཞོལ་མ། ནུབ་ནི་ཤན་པའི་ཐང་ཆེན། བྱང་ནི་རྨ་ཀློང་གཡུ་འབྲུག་སྔོན་མོ་བཅས་ལ་འབྲེལ་ཡོད། ལྷ་ཁང་འདི་ནི་ས་མོ་ཕག་ལོའི་སྤྱི་ལོ་༡༡༧༩ལོར་སྐུ་འབུམ་ཨ་རྐྱ་ཚང་གིས་བཞེངས་མགོ་བརྩམས་ཤིང་།ཐོག་མར་བདེ་སྐྱིད་ཆུ་ཁོལ་ལུང་བ་ནས་བཞེངས་རྩིས་ཡོད་པར། མཚན་མོ་ཞིག་ལ་ཤྭ་འོད་ཆེན་པོ་རྒྱུགས་ནས་ཤིིང་ཆའི་བརྒྱ་ཆའི་བདུན་ཅུ་ལྷག་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མེད་པར་དེང་སང་གི་ལྷ་ཁང་འདིའི་ཉེ་ལོགས་སུ་སྤུངས་པས་ན་དེར་བཞེངས་བར་བཤད་ལ། ད་དུང་སོག་བློན་ཞིག་གིས་ཨ་རྒྱའི་པིར་ཁུག་ནང་དུ་གྲི་བཅུག་ཏེ་གོང་མ་དང་ཨ་རྒྱའི་བར་དུ་ཕྲ་མ་བཅུག་པ་དང་། ལྷ་གཉན་གྱི་མཐུ་ལས་གྲི་དེ་མེད་པར་གྱུར་བའི་ངོ་མཚར་གྱི་ངག་རྒྱུན་ཀྱང་བཤད་རྒྱུ་ཡོད། དེ་རྗེས་ཨ་རྒྱ་ཚང་གིས་ལྷ་གཉན་ལ་གནས་སྐྱིད་ས་ཞིག་ཏུ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཟེར་ནས་དེང་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ལྷའི་ཕོ་བྲང་གི་གནས་དེ་རུ་གཤེགས་སྐབས། ཡུལ་ལྷ་ཕ་བོང་དཀར་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་བཞུགས་ནས་བགྲོད་ཁ་མ་ཉན་པས་གནས་དེ་རུ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་བར་བཤད་ཅིང་། ལོ་ངོ༨༠༠རིང་འདིར་དམག་འཁྲུག་དང་གསར་བརྗེ།  འཐབ་འཛིང་དང་དུས་འཁྲུག་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལྷ་ཁང་འདི་ལའང་བཤིག་སྐྱོན་དང་གོད་ཆགས་མང་པོ་ཐེབས་པ་ནི་སྨྲོས་མ་དགོས་མོད། ཡིན་ནའང་། རྨ་ཆུ་སྔོན་མོའི་རྒྱུན་དང་འགྲོགས་པའི་ཡུལ་ལྷའི་ལྷ་ཁང་འདི་ནི་ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་ན་མིང་དུ་གྲགས་པའི་དགོན་ཆེན་བཞི་དང་མཛེས་ལྗོངས་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན་ནོ།།
ནམ་རྒྱུན་ང་རང་ཡུལ་ལྷའི་ལྷ་ཁང་དུ་ཆས་ཐེངས་རེ་ལ། ཞོགས་ཉིའི་འཆར་ཀའི་འོད་ཀྱིས་བྱུགས་པའི་ལྷ་ཁང་གི་གསེར་ཏོག་མཐོང་ཞིང་།བསང་མཆོད་དང་སྐྱབས་འཇུག་ཞུ་རུ་ཕེབས་པའི་རྒྱ་བོད་མང་པོ་འདུག ཁོ་ཚོས་དད་པའི་གསོས་སུ་འདྲེན་པ་ནི་ཨ་མྱེས་ཡུལ་ལྷ་ཡིན་ལ། དགྲ་བོའི་གདོང་དུ་འབོད་པའང་གཞི་བདག་འདི་ཉིད་ཡིན། བསང་རྩིའི་རི་རབ་བརྩིགས་ཤིང་། མར་གྱི་ཞུན་མ་བསྲེགས་པ། དད་པའི་རྒྱང་འབོད་བྱེད་སའང་ཏག་ཏག་གཞི་བདག་འདི་ལས་གཞན་མ་ཡིན། ངས་བསང་རྩི་བླུགས་ཏེ་མཆོད་ཆང་ཕུལ་བ་དང་། བསང་ཡིག་བཏོན་ཏེ་གཞི་བདག་བོས་པ་ཡིན། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་སྙིམ་པ་ཐོད་པར་སྦྱར་ནས་‘‘ལྷ་རྒན་ལགས  ཁྱེད་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀ་མཁྱེན་རོགས’’་ཟེར་ཞིང་། གཞི་བདག་གི་མདུན་དུ་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་ང་རང་ཡ་མཚར་སྐྱེས་ཤིང་། ངས་ཕྱག་མི་འཚལ་བ་ལ་ཁོ་ཚོའང་ཡ་མཚན་སྐྱེས་སྲིད།
རྒྱུད་ན་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཨ་མྱེས་ཡུལ་ལྷ་ནི། ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་གྱི་ལྷ་གཉན་ཐུ་བོ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་། ཁོ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་ཡིན་པའམ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཆ་ནས། ཕྱག་འཚལ་དགོས་པ་དང་ཕྱི་མའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ངེས་པ་ནི་གཏན་ནས་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ‘’རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེདབཟང་པོས‘་ རང་ཡང་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བཅིངས་པ་ཡི།། འཇིག་རྟེན་ལྷ་ཡིས་སུ་ཞིག་སྐྱོབ་པར་ནུས།། དེ་ཕྱིར་གང་ལ་སྐྱབས་ན་མི་བསླུ་བའི།། དཀོན་མཆོག་སྐྱབས་འགྲོ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།།  ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། ། ལྷ་ཁང་གི་འགྲམ་དུ་ཡོད་པའི་ཨ་ཁུ་རྒད་པོ་དེས་བཤད་ན། གཞི་བདག་མང་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་མི་དགོས།  འོན་ཀྱང། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་ནི་ས་བཅུ་བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་གཞི་བདག་ཡིན་པས་ཕྱག་འཚལ་དགོས་ནི་རེད་ཟེར། སྐད་ཆ་འདི་ནི་བདག་གིས་ཆུང་དུས་སུའང་ལན་མང་པོ་ཐོས་མྱོང་མོད། ཡིན་ནའང་། དེ་ནི་ཁ་ཚོན་གཅོད་དཀའ་བའི་འདྲི་གཞི་ཞིག་སྟེ།  ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤས‘‘ཤར་ན་རྨ་རྒྱལ་སྦོམ་ར་ལྷར་འཛིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདྲེ་ཡིན།  བྱང་ན་གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷ་ལྷར་འཛིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདྲེ་ཡིན། ’’ཅེས་པ་སྟེ། ཡི་དྭགས་རེད་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་པས། དེ་ལའང་ཕྱག་འཚལ་མི་དགོས་པ་ཤེས་གསལ་ལྟར་རོ། །
ལྷ་ཁང་གི་མཐོ་ཞིང་བརྗིད་པའི་བཟོ་བཀོད་དང་། ལྡིར་ཞིང་གྲགས་པའི་ཅོང་སྒྲ་དེ་ནི་ད་དུང་ངའི་རྣ་ལམ་དུ་འཇགས་ཐབས་བྲལ། ལྷ་ཁང་གི་རྒྱབ་རིའི་སྒང་ན་རླུང་གིས་བསེད་པའི་དར་ལྕོག་གི་སྟངས་སྟབས་མཐོང་ཞིང་། ས་མིང་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པའི་ས་སྒང་གོར་གོར་དེ་ནི་ད་དུང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕགས་འཚག་ཀློང་ན་ཁ་རོག་གེར་འདུག་ཅིང་།  དྭངས་ཤ་འདྲེས་པའི་རྨ་ཆུ་སྔོན་མོ་དེའང་སྨྲེང་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བཞུར་གྱིན་འདུག་གོ།
དོལ་པོ
དོལ་པོ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བོད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་བསྙོན་དུ་མེད་ཀྱང་དེང་སྐབས་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་གནས། བལ་ཡུལ་ལ་མངའ་སྡེ་བཅུ་བཞི་དང་རྫོང་ཁག་དོན་ལྔ་ཡོད་པའི་ཁོངས་ཀར་ན་ལི་མངའ་སྡེ་དང་། ཌོལ་པ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་གྱུར། ཌོལ་པ་ལ་སྟོད་སྨད་གཉིས་སུ་ཕྱེས་ཡོད་པ་སྟེ་འདུ་གནས་ཡན་ཆད་ལ་ཌོལ་པ་སྟོད་དང་འདུ་གནས་མན་ཆད་ལ་ཌོལ་པ་སྨད་དུ་བརྩི་བ་ཡིན། དེ་ཡང་ཆོས་འཁོར་ཚང་དགེ་བཤེས་ཉི་མ་འོད་ཟེར་མཆོག་གིས་བརྩམས་པའི་དོལ་པོ་མོལ་པའི་གཏམ་ལས། “དུས་རབས་བཅུ་པ་ནས་ཡར་ཀླུང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱིས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་བདག་གིར་བཞེས་རྗེས་དོལ་ཕྱོགས་གྲུ་བཞི་འདི་ཉིད་སྤུ་རྭང་གི་རྒྱལ་པོ་བཀྲ་ཤིས་མགོན་ལ་དབང་བར་གྱུར། དེ་རྗེས་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པར་དོལ་པོ་དང་གློ་བོ་གཉིས་ཡ་རྩེའི་རྒྱལ་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཚུད་པས་མ་ཚད། ཐོན་ཀུན་དགའ་རྒྱ་མཚོའི་དུས་ (༡༠༢༧) ཧོར་ནག་མོ་ཨར་སླན་གྱི་རྒྱུད་པ་བྷ་ར་དན་དུར་ཟེར་བས་སྐལ་མོན་རྣམས་སེ་རི་བ་དང་། མུ་ཁུམ། ཏི་ཆུ་རོང་དུ་བཅུག་རབས་མར་ལུང་རྣམ་ཐར་དུ་གསལ། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པར་ (༡༢༥༣) གུང་ཐང་གི་རྒྱལ་པོ་མགོན་པོ་ལྡེས་ཡ་རྩེའི་རྒྱལ་པོ་ལས་དོལ་པོ་དང་གློ་བོ་གཉིས་འཕྲོག་སྟེ། བརྒྱ་ཚོ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཁོངས་སུ་བཅུག དེ་རྗེས་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་དུ་ཚུད་ཅིང་། བན་ཚང་དུ་སོག་པོའི་བཙན་འཛུལ་ཡང་བྱུང་རབས་རྣམ་གྲོལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་གྱིས་བཤད། དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པར་གུང་ཐང་གི་རྒྱལ་པོ་བསོད་ནམས་ལྡེས་སྤུ་རྭང་དབང་དུ་སྡུད་སྐབས་དམག་དཔོན་ཁྲི་པ་བྱིར་མའི་གཅུང་པོ་ཆོས་སྐྱོང་འབུམ་གྱིས་མཛད་རྗེས་བཞག་པའི་བྱ་དགའ་རུ་ཁོང་ཉིད་དོལ་པོ་དང་གློ་བོའི་མི་དཔོན་དུ་བསྐོས་རབས་གུང་ཐང་གདུང་རབས་སུ་སྣང་། འོན་ཀྱང་། དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་ (༡༤༤༠) ནང་དོལ་པོ་ནི་རང་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ར་ནག་ཟེར་བའི་རྒྱུད་འཛིན་ཞིག་གིས་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་སྟབས། དེ་དུས་གཙོ་ཚོ་བ་རྣམས་དོལ་པོའི་ར་ནག་རྒྱལ་པོར་སྐྱབས་ཞུ་མཛད་རབས་བཙུན་པ་ཆོས་ལེགས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དུ་གསལ། དེ་ནས་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པར་ (༡༤༤༦) གློ་བོའི་རྫོང་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་མེན་ཞང་པ་དང་གཙོ་ཚོ་བ་རྣམས་བརྟུལ་རྗེས་དབང་ཤུགས་རྒྱས་ཏེ་སྔར་གྱི་སྡེ་པ་རྣམས་ཕྱིས་ཁྲི་ཐོག་པར་གྱུར་ཞིང་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པ་ནས་རྒྱལ་པོར་གྱུར་བས། དོལ་པོ་ཡང་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དཀྱིལ་མཚམས་བར་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་གི་མངའ་ཞབས་སུ་གནས་སམ་སྙམ། དེ་ལྟར་ནའང་ཕྱི་ལོ་ (༡༧༦༩) ལོར་གྷོར་ཁའི་རྒྱལ་པོས་ཡམ་བུའི་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་དུས་དོལ་ཕྱོགས་གྲུ་བཞི་ཡོངས་རྫོགས་རང་བཞིན་གྱིས་བལ་པོའི་ཁ་ཞབས་སུ་ཤོར་བ་ཡིན།”  སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལོར་དཔར་བའི་<<རྒྱལ་གཤེན་ཡ་ངལ་གྱི་གདུང་རབས>>དཔེ་དེབ་དེའི་སྔོན་གླེང་དུ་ཆོས་འཁོར་ཚང་དགེ་བཤེས་ཉི་མ་འོད་ཟེར་མཆོག་གིས་བྲིས་པ་དེར་གསལ།
ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་ཡར་སྔོན་གྱི་དོལ་པོའི་འཚོ་བ་ནི་ཧ་ཅང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་ཞིག་སྟེ། ཞིང་ལས་དང་འབྲོག་ལས། མདོར་ན་ངལ་རྩོལ་ཁོ་ནར་འབད་འབུངས་བྱེད་དགོས་ཀྱང་ཡུལ་མི་ཚོའི་ངོ་གདོང་ལ་སྐྱོ་བ་དང་ཡིད་ཐང་ཆད་པའི་རྣམ་འགྱུར་མི་མངོན་པའི་ཁར་ཀུ་རེ་དང་། གླུ་གཞས་ཀྱི་དབྱིངས་ན་ལྡིང་གིན་ཡོད། བུ་མོ་ཕང་འཁེལ་མི་ཤེས་མཁན་མེད་ལ། རང་གི་གྱོན་པ་སྣམ་བུ་བཟོ་མི་ཤེས་མཁན་ཡང་ཕལ་ཆེར་མེད། གལ་ཏེ་བུ་མོ་རེ་ཟུང་གིས་སྣམ་ཐགས་ཤེས་ཀྱི་མེད་ཚེ་ཡུལ་མི་ཚོས་བུ་མོ་དེར་གཏན་གྲོགས་ཡག་པོ་མི་ཐོབ་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་བུ་ཚོར་མཚོན་ན་སྤུས་ཀ་བཟང་ངན་མ་གཏོགས་རྟ་གཡག་གི་ཉེར་མཁོའི་ཡོ་བྱད་དང་། ཕྱུ་བ་སོགས་ནང་མིར་དགོས་ངེས་ཅན་གྱི་གྱོན་ཆས་འཚེམ་མི་ཤེས་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་།
བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ཀ་ཋ་མནྜུ་ནས་ནེ་པལ་གྷན་ཇི་བར་ནེ་སྒོར་ལྔ་སྟོང་ནས་བརྒྱད་སྟོང་བར་ལ་གནམ་གྲུའི་འཛིན་ཉོ་ཐུབ་མོད། དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་དང་སྐར་ཆ་ལྔ་དང་བཅུའི་བར་ལ་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་ཐུབ། སྣུམ་འཁོར་གླ་ཆ་ནེ་སྒོར་གཅིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཡས་མས་ནས་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་ཐུབ། ནེ་པལ་གྷན་ཇི་ནི་རྒྱ་གར་དང་ས་སྦྲེལ་ཡིན་པས་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་ཤིན་ཏུ་ཆེ། དེ་གར་བཟའ་བཏུང་གོན་པའི་རིགས་མང་དག་ཅིག་སྟབས་བདེའི་ངང་རྒྱ་གར་ནས་བསྐྱེལ་འདྲེན་སླ་བས་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ལས་རིན་འབབ་དམའ་བའི་ཐོག་ཅ་དངོས་མངགས་ཉོ་ཐུབ། ནེ་པལ་གྷན་ཇི་ནས་འཛུ་ཕལ་བར་སྒོར་སྟོང་ཕྲག་དགུ་ནས་བཅུ་གཉིས་སོགས་ཀྱི་བར་གནམ་གྲུའི་འཛིན་ཉོས་ཏེ་སྐར་མ་བཞི་བཅུ་ཙམ་གྱི་རིང་འཕུར་བསྐྱོད་བྱེད་དགོས། གལ་ཏེ་སྣུམ་འཁོར་ལ་བསྐྱོད་ན་ཐད་ཀར་བལ་ཡུལ་ནས་འགྲུལ་བཞུད་འགོ་འཛུགས་དགོས་ལ་ནེ་སྒོར་གསུམ་སྟོང་ཙམ་ལ་སྐུབ་སྟེགས་ཉོ་ཐུབ་ཅིང་ཉིན་གསུམ་གྱི་ནང་ཌོལ་པ་རྫོང་གི་ལྟེ་བ་འདུ་གནས་བར་བསྐྱོད་ཐུབ། “ཌོལ་པ་”ནི་དོལ་པོའི་མིང་ལ་གཞི་བྱས་ནས་ཁ་བསྒྱུར་བ་ཡིན། ཀར་ན་ལི་མངའ་སྡེ་དང་ཌོལ་པ་རྫོང་གཉིས་ནི་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་མངའ་སྡེ་དང་རྫོང་ཡིན་ཞིང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་གོམ་པ་བུལ་བའི་ས་གནས་ཤིག་ཏུའང་ངོས་འཛིན་མོད། ཌོལ་པ་རྫོང་གི་གནམ་ཐང་ནས་འདུ་གནས་བར་སྣུམ་འཁོར་ལ་བསྐྱོད་ན་སྐར་ཆ་བཞི་བཅུ་ཙམ་ཐོགས་ལ་གླ་ཆ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ཡིན། ཡང་གོམ་པ་བརྒྱབ་ཚེ་ཆུ་ཚོད་གསུམ་དང་བཞིའི་བར་ལ་བསྐྱོད་ཐུབ།
འདུ་གནས་ Dunai ནི་ཌོལ་པ་རྫོང་གི་ལས་ཁུངས་ལྟེ་གནས་དེ་ཡིན། སྤྱིར་བལ་ཡུལ་ནས་དོལ་པོར་འགྲོ་ལམ་མ་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད། གློ་བོ་རྫོང་གསམ་(རྫོང་གསར། གསམ་ནི་ཡུལ་སྐད་དུ་གསར་པར་གོ) ནས་དོལ་པོ་ཚྭ་དགའ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲོ་ལམ་དང་། འདུ་གནས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་གཙང་པོ་ཡོད་ས་དེ་ནས་དོལ་པོ་མཚོ་པུག་མོ་(ཕྱི་མི་ཚོས་Phuksumdho ཟེར)དང་བྱི་གཅེར། ས་འདང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲོ་ལམ། འདུ་གནས་ཀྱི་ཕུའི་གཙང་པོ་ཡོད་ས་ནས་དོལ་པོ་རྟ་རབ་དང་། ཏིང་ཀྱུ་སོགས་ཀྱི་འགྲོ་ལམ་ཁེལ་བ་ཡིན། དོལ་པོར་ཁྱོན་བསྡོམས་ཡུལ་སྡེ་སོ་གཉིས་དང་མི་གྲངས་དགུ་སྟོང་མ་ཟིན་ཙམ་ཞིག་ཡོད།
དེ་སྔ་སྲིད་གཞུང་གིས་དོལ་པོའི་ས་གནས། ༡ ༽ ཕུག་སུམ་མདོ། ༢ ༽ས་འདང་། ༣ ༽བྱི་གཅེར། ༤༽ མདོ་རྟ་རབ། ༥༽ ཚྭ་དགའ། ༦ ༽གཏིང་ཀྱུ། ༧ ༽ སྨུ་ཀོཊ་བཅས་ཁག་བདུན་དུ་བགོས་ཡོད་པ་དེ་ཉེ་ཆར་རྩ་ཁྲིམས་གསར་བ་གཏན་འབེབས་འཆར་གཞིའི་ཁྱབ་ཁོངས་ལྟར་སླར་ཡང་ས་གནས་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་བགོས་ཡོད་པ་ནི་གཤམ་གསལ། ཤེལ་ཕུག་སུམ་མདོ་གྲོང་སྡེ་ཡར་སྐྱེད་ལྷན་ཚོགས། ཚྭ་དགའ་སྟེང་གཤོངས་གྲོང་སྡེ་ཡར་སྐྱེད་ལྷན་ཚོགས། དོལ་པོ་བྷུདྡྷ་གྲོང་སྡེ་ཡར་སྐྱེད་ལྷན་ཚོགས་བཅས་གསུམ་ཡིན། དེ་ལ་ས་འདང་། ནམ་སྟོད། ཀ་རང་། སྟི་ལིང་། སྐྱིད། ལྷོ་རི། ཉི་གསལ། སྨོས། ཀོ་མང་། བྱི་གཅེར། ཕོད། སྐུ། མཚོ། པུག་མོ། རི་སྐྱེད། རེང་སྲི་བཅས་ཡུལ་སྡེ་བཅུ་དྲུག་ཤེལ་ཕུག་སུམ་མདོ་གྲོང་སྡེ་ཡར་སྐྱེད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས། རྟ་རབ། གཏིང་ཀྱུ། པོལ་ལྡད། ཤིང་སྨིན། ཕལ་བཅས་ཡུལ་སྡེ་ལྔ་དོལ་པོ་བྷུདྡྷ་གྲོང་སྡེ་ཡར་སྐྱེད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་གྱུར། ཚྭ་དགའ། དཔོན་འགག ཁྲིམས་གཉེར། དུ། དབྱར་ལྷས། སྨུ། གཏི་རང་། ཤེས་རི། སྦྲང་། པིང་འབྲིང་། བཀག་བཅས་ཡུལ་སྡེ་བཅུ་གཅིག་ཚྭ་དགའ་སྟེང་གཤོངས་གྲོང་སྡེ་ཡར་སྐྱེད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན།
དོལ་པོ་ནི་གོ་ལ་ཟླུམ་པོ་འདིའི་མཐོ་སྒང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་མོད། ས་བབ་མཐོ་ཚད་ནི་ ༣༥༠༠ ཡིན། ཌོལ་པ་རྫོང་གི་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་རྫོང་ཁུལ་གཞན་ལས་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་སྟེ། སྤྱི་ལེ་ ༧༨༨༩ ཡོད་པ་ཡིན། དོལ་པོ་ནི་བལ་ཡུལ་གྱི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་དང་མངའ་རིས་ནག་ཆུ་སོགས་དང་ས་སྦྲེལ་ཡིན་ལ་དོལ་པོ་ཕོད་ནི་མུ་གུམ་དང་ས་སྦྲེལ་ཡིན། དེ་བཞིན་དོལ་པོ་ཚྭ་དགའ་ནི་གློ་བོ་དང་ས་སྦྲེལ་ཡིན་ལ་གློ་བོ་དང་ཁ་ཐག་ཉེ་ཤོས་ཀྱི་དོལ་པོའི་ཡུལ་སྡེ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
མཐའ་ཀུན་གངས་ཀྱི་རི་བོས་བསྐོར་ལ། སྤང་རི་དང་། རྫ་རི། བྲག་རི་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་འགྲན་པར་བྱས། ཡུལ་སྡེའི་རེའི་མཐའ་ན་གཙང་པོ་རེ་མཐོང་དུས་བལ་ཡུལ་འཛམ་གླིང་ནང་གི་ཆུ་མཛོད་ཨང་ཀི་གཉིས་པ་ལོས་ཡིན་སྙམ་པའང་ཡོད། དགུན་དུས་སྟེ། དོལ་པོ་པ་རྣམས་མངའ་རིས་སྒྲ་སྙན་དུ་འབོད་པའི་དོལ་པོའི་ཐུན་མིན་གྱི་བཟོ་བཀོད་ལྡན་པའི་སྒྲ་སྙན་དང་”འོ་རང་འདི་རུ་འཛོམས་འཛོམས། །གཏན་དུ་འཛོམས་རྒྱུ་བྱུང་ན། །གཏན་འཛོམས་པའི་སྔ་དྲོ། །གྱེས་རྒྱུ་མེད་རོགས་བྱས་ན།།” དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གླུ་གཤགས་དེ་དག་མི་དམངས་ཚོའི་ཚོར་བ་གསོན་པོ་ཞིག་གི་ཁོག་ནས་འབུས་འོང་བས་མི་རབས་རྗེས་མ་ཚོས་ཀྱང་འདི་དག་སྣང་མེད་དུ་འཇོག་ག་ནས་རུང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཙམ་ནས་དོལ་པོར་རིག་གནས། དཔལ་འབྱོར་གང་ཅིའི་ཐད་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེས་དབང་གིས་སོང་།
* དོལ་བུ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་དང་དོལ་པོ།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་དོལ་པོའི་སྐྱེས་བུ་གཅིག་བྱོན་མྱོང་བ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་དོལ་པོ་པ་ཡིན། མཚན་གཞན་ལ་དོལ་བུ་པ་ཡང་ཞུ། མཚན་དངོས་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་ཞུ། (༡༢༩༢-༡༣༦༡) དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོག་མར་ས་སྐྱའི་གདན་སར་སློབ་གཉེར་གནང་། རྗེས་སུ་ཇོ་ནང་གི་བསྟན་པའི་རྒྱུད་འཛིན་བླ་ན་མེད་པ་མཚན་སྙན་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད། རྒྱལ་བས་མདོ་རྒྱུད་ནས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་དམ་པ་དེ་ཉིད་དོལ་པོའི་གནས་ཀ་ཡོ་རི་ཞུ་བ་ཞིག་ཏུ་འཁྲུངས་པར་གྲགས་པའི་ས་གནས་དེ་དོལ་པོ་བན་ཚང་ཁོངས་ཤིང་སྨིན་སྡེ་བ་དང་ཕལ་སྡེ་བ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཡོད། འཁྲུངས་གཞིས་ན་པུ་དགོན་པ་ཞུ་བའི་དགོན་པ་ཞིག་ད་ལྟའང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། གཞན་ཡང་གཀུན་མཁྱེན་དོལ་པོ་པས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་ཞིག་ཕལ་སྡེ་བར་དུས་ད་ལྟའང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་སྒྲུབ་ཕུག་སོགས་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
དོལ་པོའི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་པ་གྲགས་ཆེན་མི་རྒན་ཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ནི་(༡༩༤༢-༢༠༡༦) དོལ་པོ་ས་འདང་ཡུལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་ནས་སྡེ་མི་བྱིངས་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་ལྟར་ཞིང་ལས་དང་འབྲོག་ལས་ལ་བརྩོན་ནས་བཞུགས་མྱོང་། ས་གནས་ཀྱི་མགོ་དཔོན་གཙོས་གཞུང་གི་ལས་ གནས་ཀྱང་རིམ་པར་བཞེས་མྱོང་ལ། ཤེས་རི་འབྲུག་སྒྲ་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཁང་ཁག་རིམ་པ་བཞེངས་པས་མཚོན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མཛད་རྗེས་གང་མང་འཇོག་པར་མཛད། སྤྱི་ལོ་གཅིག་སྟོང་གོ་གྲངས་ནང་ཐོག་མར་ཕ་རན་སའི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་ཨེ་རིག་ཝེ་ལི་དང་འཕྲད་ནས་<ཧི་མ་ལ་ཡ>འི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་གནང་། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༠ ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆར་ཆེ་མཐོང་ཅན་གྱི་བྱ་དགའ་ Oscar nominated ཧི་མ་ལ་ཡའི་གློག་བརྙན་ལ་ཐོབ། ད་དུང་མི་མང་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་ Caravan ཟེར་ནས་ཁོང་ཉིད་ངོ་ཤེས་པ་ཡིན། གློག་བརྙན་དེས་བོད་རིགས་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱི་དང་བལ་ཡུལ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་མི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དངོས་དེ་འཛམ་གླིང་མི་དམངས་ཀྱིས་མཐོང་ཐུབ་པ་བཟོས་ཡོད་ལ། དེས་མ་ཚད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆར་བལ་ཡུལ་དང་བོད་རིགས་ཁྲོད་ན་གློག་བརྙན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གོ་ས་མཐོན་པོ་འཛིན་ཐུབ་མཁན་ཆེས་ཐོག་མའི་གྲས་ཤིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད། ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཞིག་གི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་མཚན་སྙན་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འབད་བརྩོན་གནང་མ་མྱོང་ཡང་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གང་ས་ནས་གདེང་འཇོག་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་གནང་། <ཧི་མ་ལ་ཡ>ལས་གཞན་ཁོང་གིས་བལ་ཡུལ་གྱི་གཞས་པ་གྲགས་ཅན་ཨམ་རིཊ་གུ་རུང་གི་གཞས་སཱ་ཀར་ན་ལིའི་འཁྲབ་སྟོན་པའང་གནང་། དེ་མིན་གྱི་གློག་བརྙན་ཁ་ཤས་ལའང་འཁྲབ་སྟོན་པ་གནང་མྱོང་ཡོད།
དགའ་ལྡན་དགོན།
དགའ་ལྡན་ནི་བོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པའི་་དགོན་སྡེ་གཅིག་རེད་།
ལོ་རྒྱུས།
དགོན་འདིའི་སྦྱིན་བདག་གཙོ་བོར་མི་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན།འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་རིན་པོ་ཆེ། སྡེ་པ་སྐྱིད་ཤོད་པ།གཞིས་ཀ་སྣེའུ་པ་སོགས་དང་ཕྱིས་སུ་རིམ་པར་བྱོན་པ་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་ རྒྱན།རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།གུ་ཤྲྰི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ། སྡེ་སྲིད་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ། སྡེ་སྲིད་ཟངས་རི་པ། ལྷ་བཟང་། བཤད་གྲགས་ཕོ་ལྷ་བ།རྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པ།གཞན་ཡང་ རྒྱ་སོགས་བོད་ཡོངས་ནས་བསྙེན་བཀུར་རྒྱ་ཆེར་མཛད། དགེ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་པའི་ གླིང་ཞེས་པ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ལ་བཀོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ འདི་ནི་ཐོག་མར་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་བཏབ་པ་ནས་རྗེ་ཉིད་ཁྲི་ཐོག་དང་པོར་ བརྩིས་པ་ནས་ཁྲི་ཆེན་ཀུན་དགའ་བར་གདའ་ལྡན་ཁྲི་པ་དགུ་བཅུ་གོ་དྲུག་བྱོན་ཡོད་ཅིང་། དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ལ་སོགས་པ་མཁང་དབང་མང་པོས་གསར་དུ་ སྐྲུན་དང་ཉམས་གསོ་གནང་ནས་འདུས་སྡེ་རིམ་འཕར་གྱིས་གྲྭ་གྲངས་ལྔ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ནས་ མཁང་པའི་དབང་པོ་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་ལྟར་ཐོན་ཞིང་ས་གཞིའི་ཁྱོན་དུ་འབྲུག་ལྟར་གྲགས།
དགོན་འདིར་གནའ་བོའི་རིག་དངོས་རྩ་ཆེའི་རིགས་དུ་མ་ཡོད་པ་ལས་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་ སེའུ་ཐང་དེ་རྣམས་རིན་ཐང་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ཡིག་རྫས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།ངག་རྒྱུན་དུ་སེའི་ཐང་ དེ་དག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་འཚེམ་དྲུབ་ཡིན་སྐད་ཀྱང་སྐུ་ཐང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་བཟོ་སྟངས་ལ་ གཞིགས་ན་ཡིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་འགོད་ཐོན་པའི་ཅང་སུའི་རྒྱུད་ཀྱི་གོས་སྐུ་འཚེམ་དྲུབ་ མ་འདྲ།སེའི་ཐང་དེ་རྣམས་བཟོ་སྤུས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་རིག་རྫས་ གཞན་མཚུངས་མ་མཆིས་པ་ཞིག་ཡིས་ལ་སྤྱི་ལོ་༡༩༦༡ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གཙོ་ གནད་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས།ཡིན་ནའང་སྤྱི་ལོ་༡༩༦༩ལོའི་རིག་གནས་ གསར་བརྗེའི་དུས་ཟིང་ནང་དགོན་པ་འདི་རྩ་གཏོར་དུ་སོང་ཡང་།༩༧༩ལོད་ཆ་ཏང་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ནས་འགྲོ་གྲོན་འབོར་ཆེན་བཏང་སྟེ་སྤྱི་ཞི་༡ར་སླར་ཡང་བསྐྱར་གསོ་མཛད་ནས་ ལྔ་མཆོད་ཁང་དང་།གསེར་སྡོང་ཁང་།ཡངས་པ་ཅན།ཁྲི་ཐོག་ཁང་།གསེར་ཁྲི་ཁང་།མངའ་རིས་ སོགས་རགས་ཙམ་གྲུབ་སྟེ་གྲྭ་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་ སྐོར་བ་དང་།དད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་དྭངས་བ་འདྲེན་ཅིང་དོན་དང་མཐུན་པའི་ གནས་མཆོག་ཅིག་ཏུ་གྱུར།
ན་ཁཱོན་སི་ཐམ་མ་ར་ཊི་ཞིང་ཆེན།
ན་ཁཱོན་སི་ཐམ་མ་ར་ཊི་ཞིང་ཆེན་(นครศรีธรรมราช)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ན་ཁཱོན་སི་ཐམ་མ་ར་ཊི་རེད།
བསང་གི་བྱུང་བ་དང་ཕན་ཡོན་
སྤྱིར་བསང་ཞེས་པ་ནི་གཙང་གི་དོན་ཡིན་པས། བསང་ཕུལ་ཞེས་པ་ནི་གཙང་ཕུལ་བ་སྟེ། རང་ཉིད་དད་འདུན་ཆེ་བའི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་པ་ཅིག་ལ་བཟའ་བཏུང་གི་དྭངས་མ་དང་། ཤུག་པ། བ་ལི། ཙན་དན་གྱི་དྲི་བཏང་སྟེ་མི་གཙང་བའི་མནོལ་གྲིབ་ཐམས་ཅད་བསང་བར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་ཞིག་ལ་ཟེར།
འདིའི་ཐོག་མའི་ཁུངས་ཐད་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་ཚུལ་ཞིག་དང་། ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་རྒྱུན་ཚུལ་གཉིས་མཆིས་ཏེ།སྔ་མ་འཇིག་རྟེན་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་ཚུལ་ནི། བོད་གཙོས། རྒྱ་ནག་དང་། ཁ་ཆེ་མི་རིགས་གང་ལ་མཚོན་ནའང་རི་འགོ་མཐོན་པོའི་སྟེང་ནས་དུ་བ་གཏོང་བའི་སྲོལ་ཀ་དེ་གདོད་མ་གློག་ཆས་ཡོ་བྱད་མེད་པའི་དུས་སྐབས་སུ། ཚོགས་པའམ་ཐུན་མོང་རང་བཞིན་གྱིས་ཕན་ཚུན་རི་མཐོན་པོའི་མགོ་ནས་དུ་བ་བཏང་སྟེ། གསང་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་བརྡ་ཐབས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ལགས་པས་དེ་ཐོག་མར་དམག་འཁྲུག་ཏུ་སྤྱོད་ལ། ཕྱིས་སུ་བོད་རང་ལ་མཚོན་ན་རིམ་བཞིན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་ཚུལ
ཕྱི་མ་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་ཚུལ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་གསེར་འོད་དམ་པ་ལས། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། གསེར་འོད་དམ་པ་མདོ་སྡེའི་དབང་བོ་རྒྱལ་བོ་དེ་ལ་མཆོད་པའི་སླད་དུ་བདུག་སྤོས་སྣ་ཚོགས་ལས་སྤོས་དང་བདུག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཁྲི་ཤིང་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་སྐད་ཅིག་ཐེངས་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དེ་ལ་རྒྱལ་བོ་བདག་ཅག་བཞིའི་རང་རང་གི་ཁང་བའི་སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་སྤོས་དང་བདུག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཁྲི་ཤིང་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་ཐེངས་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དེ་ལ་རྒྱལ་པོ་བདག་ཅག་བཞིའི་རང་རང་གི་ཁང་བའི་སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་སྤོས་དང་བདུག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཁྲི་ཤིང་དག་གི་གདུགས་རྣམས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས། ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་ཀྱང་། མ་ག་དྷ་བཟང་མོས་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཡུལ་བུ་རམ་ཤིང་འཕེལ་དུ་རང་གི་ཁང་ཐོག་ནས་བསང་གི་དུད་སྤྲིན་ཐུལ་བ། སངས་རྒྱས་མཉན་ཡོད་དུ་བཞུགས་པའི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་གྱི་ཕུང་བོར་འཁྲིགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་བསང་གི་ཁུངས་སུ་འགྲོ་བར་སེམས་མོ།།ཞེས་དང་། ཁྱད་པར་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ས་ག་ལྷའི་མེ་ཏོག་ཕྲེང་རྒྱུད་དུ། སངས་རྒྱས་སྐུ་གཟུགས་གྲོང་སོགས་སུ། །སྤྱན་དྲངས་པར་ནི་གསུངས་པ་ཡིན། ། དེར་ནི་ཆག་ཆག་བྱུགས་པ་དང་། ། སྲང་གི་བཞི་མདོར་ས་གཞི་ལ། ། སྣ་ཚོགས་མེ་ཏོག་བཀོད་པ་ཡིས། ། རབ་ཏུ་མཛེས་པར་བྱས་པ་ཡིན། ། ཙན་དན་ཨ་ཀར་ག་བུར་གྱི། ། བདུག་སྤོས་ཀུན་ནས་འབུལ་བར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་འདི་དག་བསང་གི་ཁུངས་དྲག་ཤོས་ཡིན་པར་བསྟན་དར་ལྷ་སའི་བར་སྐོར་དུ་བྱམས་སྐུ་གདན་འདྲེན་སྐབས་ལྟ་བུ་ལ་སྲང་བར་དུ་བསངས་ཤིང་དུ་བ་འཐུལ་བར་བྱས་པའི་སྲོལ་མཆིས་པ་དེ། རྒྱ་གར་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཡིན་པར་གོར་མ་ཆག་གོ་ཞེས་གསུངས་འདུག་གོ་ཞེས་ཆ་རིས་པས་བཞེད་དོ། །       གོང་གི་རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་གཞིགས་ན་བསང་དང་བོད་མིའི་བར་ཤ་ཁྲག་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་མཆིས་པས།མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལུང་སོ་སོ་ལའང་རང་རང་གི་ཡབ་མེས་ནས་མཆོད་བཀུར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་སོགས་ཡུལ་བྱེ་བྲག་པ་དེ་དག་མཆོད་བསྟོད་བྱེད་པའི་བསང་ཡིག་ཅི་རིགས་ཡོད་དོ།།
བསང་གི་ཕན་ཡོན
དུས་ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་བླུན་ཕལ་མོ་ཆེས་མཆོད་པའི་གྲས་ཤིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་ལྔའི་ཡུལ་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པ་བྱེ་བྲག་རྣམས་འབུལ་བའི་ཚེ་ཤངས་ལ་བདུག་སྤོས་དང་དྲི་བཟང་གི་རིགས་རྣམས་འབུལ་དགོས་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་འདུག བསངལ་དོན་ཡང་ངེས་པར་དུ་ཡོད་མོད། བསང་གི་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས་གཙོ་བོ་ནི་མནོལ་གྲིབ་མི་གཙང་བའི་རིགས་རྣམས་བསང་བའམ་དག་པར་བྱེད་པ་སེལ་གྱི་སྒོ་ཞིག་ཡིན་པ་སྟེ་དེའི་ཚུལ་ནི་གེ་ཁོད་མནོལ་བསང་ཤན་ལས། བསང་གི་རྒྱུ་འདི་གང་ནས་བྱུང་། ། སྲིད་གསུམ་འདུས་པའི་རྩེ་མོ་ཡང་གོང་ན། ། གནམ་ཕྱི་གུང་རྒྱལ་བདུད་རྩིའི་ཡུལ། ། སྐུ་ལ་བདུད་རྩིའི་ཐུལ་པ་གསོལ། ། ཞལ་ནས་བདུད་རྩིའི་ཆར་བ་འབེབས། ། ཕྱག་ན་བདུད་རྩིའི་བུམ་པ་བསྣམས། ། ལས་སུ་བདུད་རྩིའི་ཐང་ལ་བརྡལ། ། ཉོན་མོངས་སྡུག་བསྔལ་འཇོམས་པ་དང་། །གེ་ཁོད་ལྷ་ཞལ་བལྟ་བའི་ཕྱིར། ། དབུ་ཡི་སྨིན་མ་ཕྱད་ཕྱོད་ལ། ། ཞལ་གྱི་མཆིལ་མ་ལྗགས་གང་ལ། ། ཞལ་ནས་བདེན་པའི་སྨོན་ལམ་བཏབ། ། མི་ཡུལ་གླིང་བཞིའི་འཇིག་རྟེན་ན། ། ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་སྡུག་བསྔལ་མང་། ། རྣམ་རྟོག་འཇོམས་པའི་རྩི་དང་སྨན། ། ལྷ་རྒོད་ཐང་ཤིང་སྐྱེ་བར་ཤོག ། གནམ་ནས་ས་ལ་གཏོར་བ་ལས། ། དེ་ལ་བསང་གི་རྒྱུ་རུ་བྱུང་། ། ཨ་ཀྲོང་དཀར་པོ་གངས་ཀྱི་རྩི། ། བདུད་རྩི་ཨ་བ་བྲག་གི་རྩི། ། སྤྲ་བ་ཐོད་དཀར་སྤང་གི་རྩི། ། སྤོས་མེ་དྲི་ཞིམ་རྫ་ཡི་རྩི། ། མཁན་པ་གསེར་ལོ་གད་ཀྱི་རྩི། ། ཤུག་པ་གཡུ་ལོ་ཉིན་གྱི་རྩི། ། བ་སྤུ་དཀར་པོ་སྲིབ་ཀྱི་རྩི། ། ཙན་དང་སྨུག་པོ་ནགས་ཀྱི་རྩི། ། ཞང་ཞུང་སྲིད་པའི་བོད་པོ་ཡིས། ། བདུད་རྩི་བསང་ཤིང་ལོ་བྲེགས་ནས། ། ཉོན་མོངས་དུག་མཚོན་མེ་ལ་བསྲེགས། ། མེ་སྟག་དྲག་པོའི་ཐོག་རྒོད་འཕྲོས། ། གདུག་པོའི་དགྲ་བགེགས་ཁོ་ཐག་བཅད། ། མེ་ལྕེ་བར་སྣང་ཁམས་སུ་ཁྱབ། ། ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་མུན་པ་གསལ། ། འདགས་ལ་ས་གཞིའི་ཁོངས་སུ་ལྷག  ། ལྷ་དང་མི་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུ། ། ཐལ་བ་དུད་ཕྱེ་རླུང་གིས་གཏོར། ། དགྲ་བགེགས་ཐལ་བ་བརྡུལ་དུ་རློག ། དུད་པ་སྤྲིན་ཕུང་མཁའ་ལ་འཁྲིགས། ། ལྷ་གསལ་དབལ་གྱི་ཤངས་ལ་ཐིམ། །དམེ་བ་དག་ལ་མནོལ་བ་བསང་། །ཞེས་དང་། རྒྱགས་བརྔན་ཆེན་མོ་ཤབ་ལས། བསང་གི་རྒྱུ་བྱུང་གང་ནས་བྱུང་། །བསང་གི་རྒྱུ་བྱུང་གནམ་ནས་བྱུང་། ། ཕ་གནམ་ལ་འབྲུག་ཆེན་ལྡར་མ་ལྡིར། །མ་ས་ལ་གློག་ཆེན་གྱ་མ་གྱུ། །བུ་སྟར་སྒོ་གངས་ཀྱི་ཐིགས་པ་ཡིན། ། མ་ཕམ་གཡུ་མཚོའི་ཁ་ཞག་ཡིན། ། བཟང་དྲུག་སྨན་གྱི་ནུས་པ་ཡིན། ། དྲི་ཞིམ་སྤོས་ཀྱི་ངད་པ་ཡིན། ། ཕྱེ་མར་འོ་སྐོལ་གསུར་གྱིས་མཆོད། ། གསེར་ལོ་འབར་བའི་སྟག་པ་དང་། ། གཡུ་ལོ་འབར་བའི་ཤུག་པ་དང་། ། དུང་ལོ་འབར་བའི་བ་ལུ་དང་། མཁན་པ་སྤོས་དཀར་ཨ་ཀ་རུ། ། ཤིང་བདུད་རྩི་ཅན་གྱི་དུད་པ་དང་། ། ཕྱེ་མར་ཟས་ཕུད་གསེར་སྐྱེམས་ཀྱིས། ། ལྷ་འདྲེ་ཐམས་ཅད་བསང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་དང་། མནོལ་བསང་ཤན་ལས། བསང་ངོ་བསང་ངོ་རྨུགས་པ་བསང་། ། བསང་ངོ་བསང་ངོ་འཐིབས་པ་བསང་། ། བསང་ངོ་བསང་ངོ་བྱིངས་པ་བསང་། །བསང་ངོ་བསང་ངོ་ཉམས་གྲིབ་བསང་། ། བསང་ངོ་བསང་ངོ་འཁོན་གྲིབ་བསང་། །བསང་ངོ་བསང་ངོ་དམེ་གྲིབ་བསང་། །ཞེས་དང་ཡང་དེའི་ཤོག་གྲངས་ཤན་ལ། དུ་བ་གནམ་དུ་སོང་བ་ཡི། ། ནམ་མཁའ་གང་བའི་ལྷ་རྣམས་བསང་། ། ལྷ་ལ་གྲིབ་གྱི་ཕོག་པ་ཀུན། ། དེ་རིང་ཉིད་ནས་སངས་གྱུར་ཅིག ། མེ་སྟག་བར་སྣང་འཕྲོ་བ་ཡིས། ། བར་སྣང་གང་བའི་གཉན་རྣམས་བསང་། ། གཉན་ལ་གྲིབ་ཀྱིས་ཕོག་པ་ཀུན། ། དེ་རིང་ཉིད་ནས་སངས་གྱུར་ཅིག ། མེ་ལྕེ་ས་ལ་འཁྱིལ་བ་ཡིས། ། ས་གཞི་གང་བའི་ཀླུ་རྣམས་བསང་། ། ཀླུ་ལ་གྲིབ་ཀྱིས་ཕོག་པ་ཀུན། ། དེ་རིང་ཉིད་ནས་སངས་གྱུར་ཅིང་། །ཞེས་དང་། ཤབ་ལས། དེ་ལྟར་ལྷ་སྲུང་འཁོར་བཅས་ཀུན། །རྨུགས་པ་འཐིབས་པ་ཁམས་བདེ་མཛོད། ། འཐིབས་པ་གསལ་ནས་ཉམས་དགའོ། ། བསང་གིས་མི་བསང་གང་ཡང་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དེ་དག་གིས་གསལ་ལོ། །
ནཱན་གྲོང་ཁྱེར།
ནཱན་(น่าน)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
༡༧༤༢ལོ།
༡༧༤༢ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
སེང་གེ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་
སེང་གེ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་   Singapore   新加坡 གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་ལས་མེད་ཅིང་གླིང་ཕྲན་གཅིག་ཁོ་ཁར་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཨེ་ཤ་ཡ་ཤར་ལྷོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན།
ནོང་ཁའི།
ནོང་ཁའི་(เทศบาลเมืองหนองคาย)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
ནོང་ཁའི་ཞིང་ཆེན།
ནོང་ཁའི་ཞིང་ཆེན་(หนองคาย)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ནོང་ཁའི་རེད།
༡༧༤༡ལོ།
༡༧༤༡ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ནཱན་ཞིང་ཆེན།
ནཱན་ཞིང་ཆེན་(น่าน)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ནཱན་རེད།
པ་ཊ་ནི།
པ་ཊ་ནི་(ปัตตานี)ནི་ཐའེ་ལེན་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་རེད།
མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་
མཚོ་ཡིས་མི་ལ་དབེན་ཞིང་བདེ་བའི་སྣང་བ་ཞིག་སྟེར་སྲིད། གལ་ཏེ་མཚོ་དེའི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ས་རུ་གནས་པར་མ་ཟད་ད་དུང་ལྷ་སྒྲུང་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱིས་ཕྱུག་ཚེ། མཚོ་འདིར་རང་བྱུང་ཁམས་དང་བསམ་པའི་རྣམ་ཤེས་ལྡན་པར་གྱུར་ནས་སྔར་ལས་མཛེས་ཤིང་སྡུག་པར་ངེས། རྨ་ཆུའི་འབྱུང་གནས་ལ་མཎྜལ་གྱིས་རྒྱན་སྤྲས་པ་དང་ཀུན་ནས་མཚུངས་པའི་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་ཟུང་ནི་མཚོ་འདི་ལྟ་བུ་གཉིས་ཡིན་ཞིང༌། མཚོ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཉེ་སར་བཅར་བའི་མི་ཧ་ཅང་ཉུང་མོད་ཀྱང༌། འདི་གཉིས་ཀྱི་མཛེས་སྡུག་དང་སྒེག་ཉམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཡིད་སེམས་རང་དབང་མེད་པར་འགུག་བཞིན་ཡོད།
ལྷ་སྒྲུང་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་བླ་མཚོ། རྨ་སྟོད་རྫོང་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་60འགྲོ་མཚམས་སུ་མཚོ་སྔོ་རིང་མཐོང་ཐུབ་ལ། དེ་ནས་མདུན་དུ་སྤྱི་ལེ་30ལྷག་སོང་རྗེས་མཚོ་སྐྱ་རིང་མཐོང་ཐུབ།   རྨ་ཆུའི་འབྱུང་གནས་རྨ་སྟོད་རྫོང་ཁོངས་སུ་མཚོ་དང་མཚེའུ་ཆེ་ཆུང་4000ལྷག་ཡོད། དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་གཉིས་ནི་མཚོ་ཆེ་ཤོས་དང་སྒེག་ཉམས་ལྡན་ཤོས་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། མཚོ་འདི་གཉིས་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་བབ་མཐོ་ཤོས་སུ་གནས་པའི་ཚྭ་མེད་མཚོ་ཡིན་ལ། རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་4300ལྷག་ཡོད་པས།   སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་མཚོ་སྔོན་པོ་ལས་ཀྱང་སྨི་1000ལྷག་གིས་མཐོན་པོ་ཡོད། མཚོ་འདི་གཉིས་ཨ་ཆེན་གངས་རི་དང་བུ་ཆེན་རི་བོ་ཟུང་བར་གྱི་གྲོང་རོང་ཆེན་པོར་ཆགས་ཤིང༌། འོད་མདངས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་རིན་ཆེན་དབང་སྔོན་ཟུང་དང་མཚུངས་པར་ཆུ་བོའི་འབྱུང་ཁུངས་མཐོ་སྒང་ལ་མཛེས་པའི་རྒྱན་ཆ་སྤྲས། ས་འདིའི་རྨ་ཆུའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ཨ་ཆེན་གངས་རིའི་བྱང་འདབས་ཀྱི་འཁར་ཆུ་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ།  རྫ་ཆུ་དང་ཡོས་གི་སླང་ལེབ་ཆུ་གཉིས་དང་འདྲེས་ནས་མར་སྤྱི་ལེ་20ལྷག་བཞུར་རྗེས། སྔོན་ལ་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་དེ་ནས་མཚོ་སྔོ་རིང་དུ་འབབ། དེ་ནས་མཚོ་འདི་གཉིས་གཤགས་ནས་ཀྱག་ཀྱོག་གི་རྒྱུ་མ་ལྟར་སྨད་རྒྱུད་དུ་བཞུར། མཚོ་འདི་གཉིས་ཀྱི་མིང་གི་ཡོང་ཁུངས་ནི།   གནའ་སྔ་མོར་ཡུལ་འདིའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཚོ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁ་མདོག་དང་དབྱིབས་ལ་གཞིགས་ནས་བཏགས་པ་རེད།   ང་ཚོ་ས་འདིར་དངོས་སུ་འབྱོར་ནས་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་སྐབས། མཚོ་སྐྱ་རིང་གི་ཁ་མདོག་དོན་དམ་པས་སྐྱ་ཤས་ཆེ་ཞིང་མཚོ་སྔོ་རིང་གི་ཁ་མདོག་སྔོ་ཤས་ཅུང་ཆེ་བས། མིང་འདི་དོན་ལ་གནས་པ་ཞིག་རེད།
ཡིད་དུ་འོང་བའི་རང་བྱུང་མཛེས་ལྗོངས་ནི་མིའི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བསམ་པའི་འཆར་སྒོའམ་ལྷ་སྒྲུང་དང་ལྷན་དུ་འདྲེས་ཡོད། རྨ་སྟོད་རྫོང་གི་དམངས་ཁྲོད་དུ་〝རྨ་ཆུའི་སྟེང་དུ་རྨ་བྱ་ཡོད། གཤོག་སྒྲོ་བུམ་པའི་ནང་དུ་ཡོད་”ཅེས་པའི་གཏམ་དཔེ་ཞིག་ཡོད། ས་བཀྲའི་ངོས་ནས་བལྟས་ན། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་རྒྱུ་སྐར་མཚོ་དང་མཚེའུ་ཚོགས་དངོས་གནས་རྨ་བྱའི་སྒྲོ་གུར་ཕུབ་པ་ལྟར་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་འབྲེལ་བ་ནི། བུམ་པ་ཞིག་ཏུ་ཡིད་འོང་གི་རྨ་བྱའི་གཤོག་སྒྲོ་བཙུགས་པ་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས།  དེར་བརྟེན་ཡུལ་འདིའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྨ་ཆུར་རྨ་བྱའི་ཆུ་སྟེ་རྨ་ཆུ་ཞེས་འབོད་པའང་ཡ་མཚན་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད།   རྨ་སྟོད་དུ་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་གཉིས་ཀྱི་ལྷ་སྒྲུང་དང་ངག་རྒྱུན་མི་ཉུང་བ་ཡོད་དེ། ངག་རྒྱུན་ཞིག་ཏུ། གནའ་སྔ་མོ་ཞིག་ལ། ཨ་ཆེན་གངས་རིའི་འདབས་སུ་ལུས་གཟུགས་ཆེ་ལ་སྟོབས་ལྡན་པའི་སྤུན་གཉིས་ཡོད་ཅིང༌། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་ཨ་མ་གཏན་ནས་མཐོང་མ་མྱོང་བས་དྲན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྐུལ་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཨ་མ་འཚོལ་བར་སོང༌། ཡུན་རིང་གི་ལམ་བར་དུ་ཧ་ཅང་ཐང་ཆད་ནས་ཁོང་གཉིས་སར་བརྒྱལ་ནས་གཅིག་གི་གདོང་དཀར་པོ་དང་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་གདོང་སྐྱ་བོར་གྱུར་སྐབས་ལུག་རྫི་འགས་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སྲོག་སྐྱབས་པ་རེད། དེ་ནས་ཁོང་གཉིས་མུ་མཐུད་དེ་མདུན་དུ་སོང་ནས་ས་སེར་མཐོ་སྒང་དུ་སླེབས། ཉིན་ཞིག་ཁོང་གཉིས་ངལ་གསོ་རྒྱག་སྐབས་རྨི་ལམ་དུ་ཨ་མ་ལགས་རྨིས་ཤིང༌། ཨ་མས་ཁོང་གཉིས་ལ་ཕྱིར་ལོག་ནས་ཁོང་གཉིས་སྐྱོབ་མཁན་ལུག་རྫི་དག་ལ་དྲིན་ལན་འཇལ་དགོས་པའི་ཁ་ཏ་བསླབ་བྱ་གནང༌། དེ་ནས་ཁོང་གཉིས་ཕྱིར་ཨ་ཆེན་གངས་རིའི་འདབས་སུ་ཕེབས་ནས་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་དུ་གྱུར་སྐད།   དེ་ནས་བཟུང་འབྲོག་པ་སྔར་ལས་མང་བ་འདིར་གནས་སྤོས་པ་དང༌། བྱ་རིགས་དང༌། ཉ་མོ། སྲོག་ཆགས།   རྩྭ་དང་མེ་རྟག་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ནས་ཡུལ་འདི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་ཡུལ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཞེས་པའི་བཤད་རྒྱུན་ཡོད། རྨ་སྟོད་དུ་ད་དུང་ཧ་ཅང་ཡིད་སྐྱོ་བའི་ངག་རྒྱུན་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ།  ལྷའི་ཕོ་བྲང་གི་ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མ་ལྐོག་ཏུ་མི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པ་དང༌། ཨ་ཆེན་གངས་རིའི་འདབས་སུ་མཚན་ལ་སྐྱ་རིང་ཞེས་པའི་ཕོ་གསར་ཞིག་དང་བརྩེ་དུང་གི་ཆུ་ཀླུང་དུ་ལྷུང༌། ལྷ་དབང་གིས་ཤེས་ནས་སྒྲོལ་མར་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་བཀའ་ཕབ།   ཡིན་ན་ཡང་སྒྲོལ་མས་ཅིས་ཀྱང་དང་ལེན་མ་བྱས། མཐར་ལྷ་དབང་གིས་མངགས་པའི་ལྷ་ཡིས་སྒྲོལ་མར་ཕོག་ཐུག་བཏང་བས་སྒྲོལ་མར་ནད་ཕོག་ནས་ཉལ་སར་ལྷུང༌། སྐབས་དེར་ཕོ་གསར་སྐྱ་རིང་སེམས་འཚབ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་རི་རབ་ལྷུན་པོར་སྨན་ཀུར་གུམ་འཚོལ་བར་སོང་ནས་ཡུན་རིང་འགོར། ཉིན་ཞིག་སྒྲོལ་མས་སྐྱ་རིང་སྟག་གིས་སོ་བརྒྱབ་ནས་བསད་པའི་གཏམ་ངན་ཐོས་པས་སེམས་སྡུག་ཚད་མེད་བྱུང་ནས་རང་ཉིད་ནད་ཀྱིས་མནར་བར་མ་བལྟོས་པར་སྐྱ་རིང་འཚོལ་བར་ཕྱིན། ཡིན་ན་ཡང་མཐར་ཡོས་གི་སླང་ལེབ་གཞོང་སར་འབྱོར་དུས་དྲན་པ་ཐོར་ནས་སར་འགྱེལ།    དོན་དངོས་ཐོག་སྐྱ་རིང་ཤི་མེད་པར་རི་རབ་ལྷུན་པོ་ནས་སྨན་ཀུར་གུམ་རྙེད་དེ་ཕྱིར་ལོག འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་སྒྲོལ་མར་མིག་ཆུ་ཤོར་བ་ལས་སྐད་ཆ་ཅི་ཡང་བཤད་མི་ཐུབ་པར་གྱུར་པས་སྐྱ་རིང་ཡང་སྐྱོ་སྣང་ཚད་མེད་སྐྱེས་ནས་མིག་ཆུ་ཆད་མེད་ཤོར།  ཁོང་གཉིས་ཉིན་ཞག་འགར་ངུས་རྗེས་སྒྲོལ་མའི་ལུས་པོ་བཞུས་ནས་ཆུ་མིག་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང༌།   དེ་ནི་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོ་ལགས། སྐྱ་རིང་གི་ལུས་ཀྱང་བཞུས་ནས་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོ་དང་དམ་པོར་འབྲེལ་བའི་མཚོ་སྐྱ་རིང་དུ་གྱུར་དུ་སྐད།
མཚོ་གཉིས་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པ།
རང་བྱུང་ས་ཁམས་དང་ས་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཐད་ནས་བརྗོད་ན།  མཚོ་གཉིས་དང་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་ས་ཁུལ་དུ་འགྱིང་ངེར་ལངས་པའི་ཨ་ཆེན་གངས་རི་དང་བུ་ཆེན་རི་ནི་གས་སྲུབས་གྲུབ་ཚུལ་ལས་ཆགས་པའི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་ས་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དང༌།   རྨ་ཆུ་དང་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མཚོ་མཚེའུ་མང་བའི་གཤོང་ས་ནི་ཅུང་མར་བརྡིབས་པའི་ས་རྒྱུད་རེད།   ས་གཤིས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་བསྟུན་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དེས་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོ་ས་ཁུལ་ནི་མཚོ་གཉིས་རི་བོ་ཟུང་གི་བར་དུ་གནས་པའི་ས་དབྱིབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཆགས་པ་དེ་གངས་རི་བཞུ་བ་དང་ས་ངོས་ཀྱི་ཆར་ཆུ་གཅིག་ཏུ་འབབ་པར་ཕན་ཞིང་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བའི་མཚེའུ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ཆགས་པས།   དེར་ཡོས་གི་སླང་ལེབ་གཤོང་སའི་མཚེའུ་མང་པོ་དང༌།    རྒྱུ་སྐར་མཚོ་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིང༌།   དེར་ཆུ་བསགས་ཚད་ཉིན་རེ་ལས་ཉིན་རེར་མང་དུ་སོང་ནས་མར་འབབ་སྟེ་དམའ་བའི་གཤོང་སར་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་གཉིས་ཆགས་པ་རེད།   མིག་སྔར་མཚོ་སྐྱ་རིང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་542དང༌།   མཚོ་སྔོ་རིང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་608ལྷག་ཡོད།འདི་ནི་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་མཚོ་སྔོན་པོ་ཁོ་ན་ལས་ཆུང་བའི་མཚོ་ཆེན་པོ་གཉིས་ལགས།  མཚོ་གཉིས་ཀྱི་ཆུའི་དྲོད་ཚད་དམའ་བ་དང་དར་ཆགས་པའི་དུས་ཡུན་རིང་བས།   མཚོའི་ནང་ཆུ་ཐོག་ཏུ་གཡེང་བའི་སྲོག་ཆགས་སམ་རྩི་ཤིང་དང་ཉ་རིགས་ཅུང་ཉུང༌།   ཡིན་ན་ཡང་མཚོའི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་ཉ་རིགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་དཔེར་ན།   ཉ་སྔོ་དམར་ཁྲ་རིས་རེའི་ལྗིད་ཚད་ལ་སྤྱི་རྒྱ་10ལྷག་ཡོད།   ཡུལ་འདི་རྩྭ་ཆུ་འཛོམས་ཤིང་ལེགས་པས་མཚོ་གཉིས་ཉེ་འཁོར་དུ་རི་སྐྱེས་ཐོན་ཁུངས་ཧ་ཅང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད། འདིར་ཧ་ཅང་དཀོན་ཞིང་རྩ་ཆེ་བའི་འབྲོང་དང༌། གཙོད།   རྐྱང༌། རྒོ་བ།   ཤྭ་བ། དྲེད་མོང་སོགས་རིགས་སྣ་མང་པོ་ཡོད། དེས་མ་ཚད་བྱའི་རིགས་ཀྱང་38ལྷག་ཡོད་ཅིང༌།ལྷག་པར་དུ་གླག་དང༌།   གོ་བོ། ཁྲུང་ཁྲུང་། ཁྲུང་ཁྲུང་མགོ་ཁྲ། ངང་སེར།   ངང་ནག་སོགས་ནི་ཧ་ཅང་དཀོན་ཞིང་རྩ་ཆེ་བ་ཡིན།    རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་ས་ཁུལ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་4300ཡོད་པའི་ས་བབ་མཐོ་ཞིང་གནམ་གཤིས་ཧ་ཅང་གྲང་བའི་ས་ཁུལ་ཡིན་ལ། ལོ་ཧྲིལ་པོར་དུས་ཚིགས་བཞི་པོ་མི་གསལ་ཞིང་དྲོད་གྲང་གི་དབྱེ་བ་གསལ་བའི་དུས་ཚིགས་གཉིས་ལས་མེད།   ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་ཧྲེ་ཧྲིའི་དྲོད་ཚད་ཀླད་ཀོར་མན་གྱི་ཏུའུ་4.1ལས་མེད་ལ། གྲང་ངར་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཧྲེ་ཧྲིའི་དྲོད་ཚད་དམའ་ཤོས་ཀླད་ཀོར་མན་གྱི་ཏུའུ་48.1ལ་ཟིན་པས།   མཚོ་སྔོན་ས་ཁུལ་གྱི་གྲང་ངར་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡིན། དབྱར་དུས་གནམ་གཤིས་དྲོད་ཤོས་ཟླ་བ་བདུན་པ་ཡིན་ཞིང༌། ཆ་སྙོམས་སུ་ཧྲེ་ཧྲིའི་དྲོད་ཚད་ཏུའྭ་7.5ཟིན། འདི་རུ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོའི་དྲོད་ཚད་ཀྱི་ཧེ་བག་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང༌། ཆ་སྙོམས་སུ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོའི་དྲོད་ཚད་ཀྱི་ཧེ་བག་ཆེ་ཤོས་ཧྲེ་ཧྲིའི་ཏུའུ་174ཟིན་ཡོད། ལོ་གཅིག་གི་དུས་ཚིགས་བཞི་པོར་མཚོ་སྐྱ་རིང་དང་སྔོ་རིང་གཉིས་མཐའ་འཁོར་གྱི་རི་འགོར་ཁ་བ་བཞུ་མི་སྲིད་ལ། དབྱར་དུས་ཀྱང་ཁ་བ་བུ་ཡུག་འཚུབ་པའི་གནམ་གཤིས་མཐོང་ཐུབ། དེར་བརྟེན་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་པའི་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་ཧྲིལ་པོར་མེ་འབུད་དགོས།  དབྱར་དུས་རྫོང་གི་མགྲོན་ཁང་དུའང་ཉིན་མཚན་མེད་པར་མེ་ཐབ་འབུད་ཀྱང་ད་དུང་གྲང་བའི་སྡང་བ་སྟེར། འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིན་གོང་ཆེ་བའི་རྡོ་སོལ་འབུད་མི་ཐུབ་པས་སྔར་བཞིན་ལྕི་བ་འབུད་དེ་དྲོད་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད །      ཡུལ་འདི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཚོར་ལྕི་བ་འབུད་པའི་བཟང་ཆ་རེ་རེ་བཞིན་བགྲངས་པའི་ཐོག་ནས་རྨ་སྟོད་པ་རྣམས་བག་ཡངས་ཤིང་བདེན་པ་བདེན་ཐུབ་ཡིན་པའི་སྣང་བ་སྐྱེས་སུ་བཅུག