ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་ཁས་ལེན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ཚུལ་
༨ ནུབ་ཕྱོགས་པས་འཛམ་གླིང་དབང་བསྒྱུར་ཚུལ།
འོན་ཀྱང་ད་དུང་ཡང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ལུང་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ཕན་ཚུན་དམག་འཐབས་དང་ཚོང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ལས། གཞན་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ལུང་པར་མ་ཡ་དང་ཨི་ཀ་སོགས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་འགའ་ཤས་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཚོ་འཛམ་གླིང་གི་ལུང་པ་གཞན་རྣམས་ལ་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་པར་ཁེར་རྐྱང་དུ་གནས་ཡོད། དེ་ཙམ་དུ་ཡུ་རོབ་ལ་དབང་སྒྱུར་མཁན་གྱི་རོམ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་ནས་ཡུ་རོབ་ཕལ་མོ་ཆེ་སྒོ་ང་ནང་བཞིན་དུམ་བུར་འཐོར་ནས་རང་བཙན་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་མང་དུ་བྱུང་། དེ་དག་ལས་སྤྱི་ལོ་༡༤༩༢ ལོར་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་སྟེ་Christopher Columbusཀོ་ལུམ་སྦུ་སུ་ཞེས་པའི་ཚོང་པ་དེས་ཨ་རབ་ནས་བྱུང་བའི་གྲུ་གཟིངས་གཏོང་ཚུལ་དང་རྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བའི་ཁ་ཕྱོགས་ལྟ་བྱེད་དང་། གཞན་ཡང་འཛམ་གླིང་གི་རྡུལ་རྫས་དམིགས་བསལ་བ་སྟེ་རྡོ་ཁབ་ལེན་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ནས་དཔག་ཚད་མང་པོར་རྒྱང་བསྐྱོད་བྱས་ཏེ་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་ཀྱང་རྒྱ་གར་དུ་མ་སླེབས་པར་ཨ་མེ་རི་ཀའི་གླིང་ཕྲན་ལ་འབྱོར། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་འཛམ་གླིང་གི་གླིང་ཕྲན་ཕལ་མོ་ཆེའི་བར་དུ་ཚོང་དང་གནས་ཚུལ་བརྒྱུད་སྤྲོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་མ་ཟད་ལྷག་པར་དེའི་སྔོན་དུ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལྟེ་གནས་རྣམས་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་རྣམས་ཕལ་ཆེར་འདྲ་མཉམ་དང་དེ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་སྔོན་ཐོན་ཆེ་ན་ཡང་དེ་ནས་བཟུང་འཛམ་གླིང་ཕལ་མོ་ཆེ་ནུབ་ཕྱོགས་པས་དབང་བསྒྱུར་བྱས། དེ་ནས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དུས་རབས་གསུམ་ཙམ་གྱི་རིང་དུ་འཛམ་གླིང་གི་མི་འབོར་ཡང་ལྡབ་ལོག་གིས་འཕར་ཏེ་ས་ཡ་དགུ་བརྒྱ་ཙམ་དུ་གྱུར། འོན་ཀྱང་ཀོ་ལུམ་བྷུ་སི་སླེབས་པའི་རྗེས་སུ་ཡུ་རོབ་ཀྱི་མི་མང་པོ་ཨ་མེ་རི་ཀར་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་འབྱོར་ནས་ཨ་རིའི་རང་གི་གདོད་མི་མི་རིགས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་གིས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་དམག་མི་རྟ་དང་མེ་མདའ་ཡོད་པ་དག་ལ་གླགས་མ་ཁེལ་ནས་འགའ་ཤས་ནི་ཡུ་རོབ་པས་བསད་ཅིང་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་ཡུ་རོབ་པས་ཁྱེེར་ཡོད་པའི་ནད་ཡམས་ཀྱིས་ཤི་ནས་ཨ་རིའི་གདོད་མའི་མི་རིགས་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་ཙམ་རྩ་མེད་གྱུར། ཡུ་རོབ་ཀྱི་མི་ཚོས་ཨ་རིའི་ལུང་པར་ཡོད་པའི་གསེར་དངུལ་སོགས་ཕལ་མོ་ཆེ་འཕྲོགས་ཟིན་རྗེས་ད་ལྟ་ཁོ་ཚོས་བྱེད་འདོད་པ་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་བུར་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་རེད། བུར་ཤིང་ལས་བྱེ་མ་ཀ་ར་འབྱུང་ཞིང་བྱེ་མ་ཀ་ར་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཀླད་པས་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་རྔམས་བྱེད་སའི་ཟས་གཅིག་པུ་རེད། བུར་ཤིང་ནི་གཙོ་བོ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་ཁུལ་དུ་སྐྱེ་ཡི་ཡོད་པ་ལ་ཡེ་ཤུ་དང་ཁ་ཆེའི་དམག་འཐབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡུ་རོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱེ་མ་ཀ་ར་ཐོབ་ནས་སེམས་འདོད་རྔམས་ཀྱིས་ཁེངས་ན་ཡང་ཡུ་རོབ་ཏུ་བུར་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་བྱེད་ཐབས་མ་རྙེད། དེ་ནས་ཀོ་ལུམ་བྷུ་སི་སོགས་ཀྱིས་ཨ་རིའི་ལུང་པར་བུར་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་བྱས་ན་ཡང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་མི་ཚོར་ལས་ཀ་བྱེད་འདོད་མེད་པར་བརྟེན་ཨ་ཧྥ་རི་ཀའི་མི་མང་པོ་ཞིག་ཨ་རིར་ཁྲིད་ནས་གཡོག་ཏུ་བསྐོས་པ་དེས་བྲན་གཡོག་རིང་ལུགས་དར། ལས་ཀ་ཕལ་མོ་ཆེ་གནའ་སྔ་མོ་ནས་མི་རང་གིས་གཟུགས་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ་ཙམ་གྱི་བར་དུ་མི་ཚོས་གང་བྱས་ཀྱང་བརྒྱ་ཆ་བདུན་ཅུ་ཙམ་གཟུགས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱེད་དགོས་པ་ཁོ་ན་རེད། མ་ཟད་ཁོ་ཚོའི་བྱ་ཐབས་ཕལ་མོ་ཆེ་ཡང་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་གཅིག་མཚུངས་སུ་གནས་ཡོད་ན་ཡང་ད་ནས་ཡར་བརྩིས་པའི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་གོང་དུ་ཡུ་རོབ་ཏུ་དེ་ལ་འགྱུར་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཐེབས། དེ་ལྟར་ཐེབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་དབྱིན་ལན་ཌི་ལུང་པར་བུད་ཤིང་ཇེ་ཉུང་དུ་གྱུར་ཏེ་མེ་འབུད་པར་རྫས་གཞན་དགོས་པས་ན་རྡོ་སོལ་སྔོག་འདོན་བྱས་པ་དེ་རེད། རྡོ་སོལ་རང་གིས་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཐེབས་མེད་ན་ཡང་། རྡོ་སོལ་སྔོག་འདོན་བྱེད་སྐབས་རྡོ་སོལ་མང་པོ་ཆུ་ནང་དུ་འདྲེས་ཡོད་པས་ཆུ་དང་རྡོ་སོལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བྱེད་དུ་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་བཟོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རླངས་ཤུགས་ཐོག་མར་གསར་རྙེད་བྱུང་། རླངས་ཤུགས་བེད་སྤྱད་ནས་དབྱིན་ལན་ཌི་ནས་ལྕགས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་མང་དུ་བཟོས་ནས་བཟོ་གྲྭའི་དུས་སྐབས་བྱུང་། དབྱིན་ལན་ཌིས་མེ་འཁོར་བཟོས་ཤིང་རྗེར་མི་ནིས་རླངས་འཁོར་བཟོས། མ་ཟད་རིམ་པས་གནམ་གྲུ་དང་། ཁ་པར་སོགས་བཟོས་པ་མ་ཟད། གློག་སྒྲོན་བཟོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་མོ་ཡང་ཉིན་མོ་ལྟ་བུར་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ཆ་འཛམ་གླིང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་གནའ་སྔ་མོ་དང་ཁྱོན་ནས་མི་འདྲ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པ་ཞིག་གི་རྣམ་པར་གྱུར་པ་མ་ཟད་དེ་ནི་གནའ་སྔ་མོའི་མི་དག་གི་བསམ་ཡུལ་ལས་ཀྱང་འདས་པར་གྱུར་ཡོད། མ་ཟད་བཟོ་གྲྭའི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༨༠༠ ཙམ་དུ་ཡུ་རོབ་ཀྱི་མི་བརྒྱུད་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་གི་བརྒྱ་ཆ་སུམ་ཅུ་ཡས་མས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན་ན་ཡང་སྤྱི་ལོ་༡༩༠༠ ཙམ་དུ་ཡུ་རོབ་པས་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་ལྔ་ཙམ་དབང་དུ་བསྒྱུར་མགོ་ཚུགས། འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ནུས་པ་ཇེ་ཆེར་གྱུར་ཏེ་དམག་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡང་ཇེ་ཆེར་གྱུར་ནས་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་དམག་འཁྲུགས་ལ་ཞུགས། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་འཛམ་གླིང་གི་དམག་ཆེན་གྱིས་དེ་སྔོན་གྱི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཙམ་གྱི་རིང་དུ་མི་བསད་པ་ལས་ལྡབ་གསུམ་གྱི་མང་བ་བསད། འོན་ཀྱང་བཟོ་ལས་ཀྱི་འཛུགས་བསྐྲུན་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འབོར་འཕར་ཚད་ཀྱང་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེ་བར་གྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ནས་མིའི་རིགས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་རིམ་པས་འཕར་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༠༠ བར་དུ་ཐེར་འབུམ་གཅིག་དང་ཚག་དྲུག་བར་དུ་ལས་ཟིན་གྱི་མེད་ན་ཡང་། དེ་ནས་ལོ་བརྒྱའི་ནང་དུ་སྔར་ལས་ཀྱང་མང་བ་འཕར་ཏེ་ཐེར་འབུམ་དྲུག་གི་བར་དུ་འཕར་བར་གྱུར། ལྷག་པར་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་ནི་འགྱུར་ལྡོག་གི་རྣམ་པ་ཡང་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་ཏེ། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་འདིར་མི་གྲངས་ཐེར་འབུམ་བདུན་ལྷག་ཡོད་ཅིང་། འཛམ་གླིང་འདིར་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་གྲངས་མེད་པ་ཡོད་ན་ཡང་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ནི་ང་ཚོ་མི་ཡི་རིགས་གྱུར་ཡོད། ད་ཆ་ང་ཚོ་འཕྲུལ་ཆས་སོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་ནས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་མེད་པ་སུ་ཡང་མེད་པས་ང་ཚོ་མི་རེ་རེའི་བཟང་ངན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པས་ང་ཚོ་ལ་ནུས་པ་དང་གོ་སྐབས་ཀྱང་སྔར་ལས་ཆེ་བ་ཡོད་ཅིང་ཉེན་ཁ་དང་གནོན་ཤུགས་ཀྱང་སྔར་ལས་ཆེ་བ་ཡིན།