གཟི་ཡི་ཕྲེང་བ་
ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ཟེར་བ་འདི་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ན་གནའ་དུས་ནས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཞིགརེད། གནས་ཚུལ་འདིའི་ཐོག་ནས་འདས་པའི་ལོར་རང་རིགས་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་གཞོན་ནུ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་གླེང་སློང་གནང་སོང་བ་ད་ལྟ་ངའི་བློ་ལ་དྲན་གསོ་བཞིན་ཡོད། གནའ་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ཟེར་བ་དེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དང་། བློན་པོ་ཚོ་ཆོས་དད་ཆེ་ཞིང་ཆོས་མཛད་པ་ཙམ་གྱི་སྐད་ཆ་ཞིག་མ་རེད། བོད་སུལ་བུར་གྱུར་བའི་རྗེས་སུ། འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་༼འདས་ལོ༡༧༧༩ —- ༡༨༢༤ ཕྱི་ལོ ༡༢༣༤ —- ༡༢༨༠༽དང་ཏཱའི་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན༼འདས་ལོ༡༨༤༦ —-༡༩༠༨ ཕྱི་ལོ ༡༣༠༢ —- ༡༣༦༤༽དང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོ༼འདས་ལོ༢༡༦༡ —-༢༢༢༦ ཕྱི་ལོ ༡༦༡༧ —- ༡༦༨༢༽ སོགས་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དུ་གནང་བའི་སྐད་ཆ་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཐབས་ཡོག་མ་རེད། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཆེ་ཕྲ་མཐའ་དག་བོན་དང་། ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་རིག་གཞུང་གང་རུང་དང་མ་འབྲེལ་བ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་ཡོག་མ་རེད། ཡུལ་ལུང་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་རུང་། ཡུལ་ལུང་དེ་ག་རང་གི་རིག་གཞུང་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་པའི་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཙང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་གཞི་རྩ་གཙོ་བོའང་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་བྱུང་ཡོད་པར་ངེས་ཤིང་། རྒྱལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནང་དུ་དགེ་བ་བཅུའི་ཁྲིམས་སོགས་ཆོས་སྤྱོད་མང་པོ་ཞིག་ཚུད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་རང་ཡིན་པར་མཁྱེན་ཐུབ་ཀྱི་རེད། གཞོན་ནུ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་གཞན་ཕན་གཙོར་བྱེད་པ་དེ་དང་། སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་རང་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཞིང་གཞན་ཕྱོགས་ཕམ་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་སྤྱོད་དེ་དག་ཕན་ཚུན་དངོས་འགལ་ཡིན་ཙང་། ཆོས་སྲིད་ཟུང་དུ་འབྲེལ་དཀའ་བའི་དགོངས་འཆར་བཏོན་གནང་བ་དེ་ནི་དངོས་གནས་བསམ་མནོར་ཡར་ཐོན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོར་ཆགས་པའི་དགོངས་འཆར་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་འདུག ཆོས་དང་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་རྩ་བ་ནས་གཅིག་པ་མ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ན་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་ཏེ་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལའང་དགོས་པ་མེད་པ་འདྲ་བོ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོག་རེད། ཡིན་ནའང་། བསམ་པ་བཟང་ན་ས་དང་ལམ་ཡང་བཟང་། །བསམ་པ་ངན་ན་ས་དང་ལམ་ཡང་ངན། །ཐམས་ཅད་བསམ་པ་དག་ལ་རག་ལས་པས། །ཀུན་ཏུ་བསམ་པ་བཟང་ལ་བརྩོན་པར་བགྱི། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། མིའི་བསམ་མནོ་བཟང་ལོད་ལ་རག་ལས་ཀྱི་ཡོད་ཙང་། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་འགལ་བ་རེད་ཟེར་ནས་ཐག་གཅད་ཐུབ་ཡག་ཡོག་མ་རེད། ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ང་ཚོས་སྤྱིར་བཏང་ཆོས་སྤྱོད་དུ་བརྩིས་པའི་དགེ་བའི་ལས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྙིང་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ཁ་མཚོན་ཡག་པོར་ཆོད་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཆོས་སྲིད་བར་གྱི་འགལ་བའི་ཆ་དེ་གང་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ད་གཟོད་མཁྱེན་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་འབྲེལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་བོད་དུ་དུས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཡུལ་ཁམས་གཞན་དག་ལྟར་སྲིད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་རང་རྐྱ་ཅན་ཞིག་བྱུང་ཡོག་མ་རེད། གལ་ཏེ་སྲིད་ལུགས་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོད་ཀྱི་མི་འབོར་དངོས་ཡོད་ལས་ཆེས་མང་བ་ཞིག་དང་། སྲིད་ཀྱི་སྟོབས་འབྱོར་དངོས་ཡོད་ལས་ཆེས་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ངེས་ཀྱི་རེད། ཡིན་ནའང་དངོས་ཡོད་བོད་མིའི་ཤེས་རྒྱུད་ཀྱི་ཡར་ཐོན་དང་། ནང་དོན་རིག་གཞུང་གི་ཆུ་ཚད་མཐོན་པོ་གཞན་མངོན་ཆོག་ཏུ་ཡོད་པ་འདི་ཚོ་ཡོང་ཐུབ་ཡག་ཡོག་མ་རེད། དེང་དུས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་ཅིའི་ཐད་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཙང་གནའ་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལུགས་དེས་དངོས་ཡོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་བདེ་མཚོན་ཐུབ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོང་བ་དང་། སྐབས་འགར་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མ་མཐུན་པའི་སྟེང་ནས་འགལ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཐོན་ཡོང་གི་རེད། དོན་དུ་འགལ་བ་འདི་རིགས་མིའི་ཆ་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་ཆོས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡོང་གི་མེད་པའི་ཚུལ་འདི་ཁ་ཚོན་ཆོད་དགོས་པ་གལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་རེད། ཆོས་ཟེར་བ་དེའི་མདོ་འགགས་ཧྲིལ་གྱིས་དྲིལ་ན། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། སྡིག་པ་ཅི་ཡང་མི་བྱ་ཞིང་། །དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྤྱད། །རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་འདུལ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པ་དེ་ག་རེད། རང་གི་སེམས་འདུལ་ཟེར་བ་དེ་དོན་དུ་རང་སེམས་ལ་ཚོད་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པའི་དོན་ཡིན་ཙང་། རང་སེམས་ལ་ཚོད་ཡོད་པ་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན་ན། མིས་མི་ལ་ཐུབ་ཚོད་བཏང་བ་དང་། མིས་མི་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་གནོད་པ་གང་ཆེ་ཞིག་མ་གཏོགས་ཕན་པ་དང་དགོས་པ་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་ཡང་མེད་པ། བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་ཡུལ་ལུང་གི་ཁྱད་པར་དང་། ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པའི་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་ཞེན་འདྲ་པོ་མི་དང་མིའི་བར་གྱི་འགལ་བ་དེ་དག་ཡོང་ཡག་མ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་། ཆོས་ཟེར་བ་འདིའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་སྤྱོད་ཅི་དང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་བསྟན་ཀྱང་རུང་། དོན་དུ་མིའི་རང་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་ཡུལ་གྱི་སྟེང་ནས་ཚུར་བཞག་པ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མིན་པའི་ཚུལ་འདི་རང་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ཡར་ཐོན་ཅན་རྣམས་ནས་མཁྱེན་དགོས་ཀྱི་ཡོག་རེད། སྲིད་ཟེར་བ་དེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཀྱི་ཡོག་རེད།