ཨ་མདོའི་སྐད།
ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་བརྡ་རྙིང་མང་བ་དང་དེའི་འབྱུང་རྐྱེན།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཆ་འདི་ལ་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ། ཐོན་མི་སམ་བྷོཊ་ནས་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་བཙན་གྱི་བར་ལ་བཀས་བཅད་དང་པོ་དང་། དེ་ནས་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་ཡན་ཆད་དུ་ལོ་ཙྭ་བ་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ་སོགས་ཀྱིས་བཀས་བཅད་གཉིས་པ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་སོགས་ནས་ལོ་ཆེན་ངྷརྨ་པཱ་ལ་བྷ་རའི་བར་དུ་བཀས་བཅད་གསུམ་པ་བྱས་ཏེ།⑾བོད་སྐད་ཀྱི་བརྡའི་བརྗོད་ལུགས་མི་འདྲ་བ་དང་། བརྡ་རྙིང་དཀྱུས་སུ་ཤོར་བ། ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་པ། ལོ་ཙཱ་བས་བསྒྱུར་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་སོགས་མཐུན་པར་བཅོས་ནས། “ཐེགས་པ་ཆེ་ཆུང་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལས་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་དཀར་ཆག་ཏུ་བྲིས་ཏེ། ནམ་དུ་ཡང་གཞུང་ལུགས་དེ་ལས་མི་བསྒྱུར་ཞིང་ཀུན་གྱིས་བསླབ་ཏུ་རུང་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས།”⑿ ལོ་ཙྭ་བ་ལྷན་རྒྱས་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བཀས་ཁྱབ་བསྒྲགས་མཛད་ཀྱང་། དེ་ནི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བསྒྱུར་ཚུལ་དང་དེར་འབྱུང་བའི་བརྡ་ཉིད་གཙོ་བོར་བཟུང་ཞིང་། མངའ་འབངས་སྤྱི་དང་སྒོས་སུ་ཡུལ་དབུས་དང་ཡུལ་གྱིས་བསྐལ་པའི་འབངས་བྱིངས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ཆ་ལ་རྔོ་པོ་མ་ཐོགས་ཕྱིར། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་ད་ལྟའང་སྔོན་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་བརྗོད་ལུགས་འགའ་རེ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གནས་པ། མདོར་བསྡུས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། 1.ད་ལྟའང་བརྡ་རྙིང་མང་པོ་སྤྱོད་མུས་སུ་མཆིས་པ། དག་ཡིག་ལི་ཤིའི་གུར་ཁར་དུ། མྱེད། མྱིན་སོགས་ཡ་བཏགས་པ་དང་། རལ་གྱི་སོགས་ནི་ལོ་ཙྭ་བ་ཁ་གཅིག་གིས་ཡུལ་སྐད་ཤོར་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ།།⒀ཞེས་མྱེད་དང་། མྱིན། རལ་གྱི་སོགས་ནི་ཡུལ་སྐད་ཅིག་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱང་། སྔོན་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་སོགས་སུ། བོད་ཆེན་པོའི་ལོའི་མྱིང་སྐྱིད་རྟགས་ལོ་དགུ་（བོད་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་དྲིལ་བུའི་ཁ་བྱང་P32）ཞེས་དང་། ཆབ་སྲྀད་ནྀ་ཕྱིར་ཞིང་ཆེ་དབུ་རྨོག་ཎྀ་སླར་ཞིང་བརྩན་པ་ནམ་ཞར་མི་འགྱུར། བྱིན་མྱི་ཉམས་པའི་གཡུང་དྲུང་གི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཎི་ཆེ་（གོང་མཚུངས་P28）ཞེས་དང་།བླར་མྱི་བཞེས་མྱི་དབྲྀ་གཞན་གྱིས་མྱི་དཕྲོགས་ཁོང་ཏ་བཏག་མྱྀ་དགའ་ན་ཉེ་རིང་དང་བཟང་ངན་མྱི་བརྗེ་བར་གནང་ངོ་（གོང་མཚུངས་P62--63）ཞེས་པ་སོགས་མང་དུ་འབྱུང་བ་ལ་བལྟས་ན། གོང་གི་ཐ་སྙད་དེ་ནི་བོད་ཡུལ་བྱེ་བྲག་པ་ག་གེ་མོ་ཞིག་ཡུལ་སྐད་མ་ཡིན་སྙམ་སྟེ། དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པའི་སྐད་དང་། ཡུལ་སྐད་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱི་མ་ཡིན་སྟབས། སྔོན་བཀས་བཅད་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་བསྡུས་ཟིན་པའི་བླ་འོག་དང་། རིད་པ། མཐོང་ག།གནའ། ཐ་ཆན་པ། འཐུག་པོ། གཏིང་ཕྱིན་པ། སུག་པ། མི་ཡོགས་པ། འཆོས་པ། ཀླུབས་པ། རུམ། འཕྱོ་བ། གླེབས་པ། ཆ་མེད། ཤིད། རྨེག་མེད། སྨག། འགྱེད་པ། བྱེར་བྱ། དྲུབས་པ། ཚིག་གུ། ཇ་ཧོང་། དཀོར⒁ ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་ད་ལྟའང་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་ཀྱིན་ཡོད་པ། གནམ་ས་བླ་འོག་བསྒྱུར་རས་（ནས）ཐོན་ཐལ། ཁྱོའི་མཐོང་ག་（བྲང་ཁ）ན་ཆི་ཟིག་（ཅི་ཞིག་）ཡོད་ཀི། མྱི（མི）ཆ་མེད་ཟིག་（ཅིག）ཁྱིམ་མ་（ལ）འཛུལ་ཐལ། སྨག་ནས་ལུག་ཚང་མ་གཞན་ལ་བྱེར་སོང་། རྩག་པའི་རུམ་ནས་ཀ་ར་གླེབས་སོང་། གོན་རྒྱུ་འཐུག་པོ་གོན་པའི་མྱི་（མི）དེས་སེའུ་ཏོག་མང་པོ་འཆོས། མྱི་འདིའི་སྣང་བའི་དབུ་རྨོག་མཐོ། ཡུལ་བརྩན་ས་ན་ད་ལྟའང་རི་དྭགས་མང་གི་ཟེར། ལྟ་བུས་མཚོན་པ་ལྟར་བརྡ་རྙིང་མང་པོ་ཡོད་མོད། དགག་སྒྲའི་སྐབས་སུ་ཡ་བཏགས་མེད་པའི་མི་མིན་མེད་མ་གཏོགས་མྱི་མྱིན་མྱེད་གསུམ་སྦྱོར་གྱིན་མེད་པ། དཔེར་ན། སློབ་ཁང་ནང་ན་མྱི་（མི）སུ་ཡོད་ཀི་ཞེས་དྲིས་ཚེ། མྱི་སུ་ཡང་མེད་ཀི མྱི་ག་གི་（ཡི）མྱིང་ང་（མིང་ལ）ཆི（ཅི）ཟེར། ངས་མི་ཤེས་ཟེར་པ་ལས། ངས་མྱི་ཤེས་མི་ཟེར་པས། མིང་ཚིག་ཁོ་ན་ལ་ཡ་བཏགས་ཅན་བཀོལ་པ་ཨེ་ཡིན་ཞེ་ན། སེའུ་ཏོག་སྨྱིན་ནས་ས་ལ་ལྷུང་། ཟ་མ་མྱིད་ལ་སྐད་ཅ་ཤོད་ལྟ་བུའི་བྱ་ཚིག་ཀྱང་ཡོད་པས་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་ནོ། ཚུལ་དེར་བལྟས་ན། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་བརྡ་རྙིང་པ་དང་གསར་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་མོད། མིང་གཅིག་ལ་བརྡ་རྙིང་པ་བཀོལ་ཚེ་བརྡ་གསར་པ་མི་འཁོལ་བ་དང་། བརྡ་གསར་པ་འཁོལ་བའི་ཡུལ་དུ་བརྡ་རྙིང་པ་སྤེལ་མར་མི་སྤྱོད་པས། སྐད་ཆའི་བརྗོད་ལུགས་དང་དོན་ལ་ཉོག་དྲ་གཏན་ནས་མེད་དོ།། 2.ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་པའི་ཡི་གེ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་རེས་མོས་སུ་སྤྱོད་ཀྱིན་ཡོད་པ། གནའ་བོའི་བོད་སྐད་ཀྱི་ནང་དུ་མིང་གཞི་ཀ་ཅ་ཏ་པ་ཙ་ལྔ་རིམ་བཞིན་རང་སྡེའི་ཡི་གེ་གཉིས་པ་ཁ་ཆ་ཐ་ཕ་ཚ་དང་ཕན་ཚུན་རེས་མོས་སུ་སྤྱོད་སྲོལ་ཡོད་པ་ནི། ཉིན་ཆིག་ལ་དགས་པོ་མྱི་བརྒྱའ་བསད་ཆེས་འུང་སྐད་དོ（བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས།P42）ཞེས་པ་དང་། བྱ་ཅིག་མ་ཚང་ན（གོང་མཚུངས། P35）ཞེས་པ་དང་། དཀུ་ལ་གཐོགས་ཏེ་（གོང་མཚུངས། P40）ཞེས་པ་དང་། བློན་པོ་གཙྀགས་འཛིན་པ་ལ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱྀ་ནི་ལག་ཡྀག་ཏུ་བྲིས་ཏེ་（གོང་མཚུངས། P218）ཞེས་པ་དང་། ལྷ་ཟུང་བཀྱོན་ཕབ་ནས་（གོང་མཚུངས་། P35）ཞེས་པ་དང་། འ་ཞ་མང་པོ་པྱག་འཚལ་ཏེ（གོང་མཚུངས་། P63）ཞེས་པ་དང་། མདོ་སྨད་ཀྱི་མཁོས་.ཆེན་པོ་བགྱྀས་པར ལོ་གཆྀག（ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ།P23.）ཞེས་པ་དང་། ཁྲོམ་གྱྀ་མཀོས་ཆེན་པོ་བགྱྀས་（གོང་མཚུངས། P28）ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་དང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་སོགས་སུ་མང་པོ་འབྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་སྐད་ཆའི་བརྗོད་སྟངས་དེ་ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་ད་ལྟའང་འགའ་རེ་ཡོད་པ། དཔེར་ན། གཅིག་སྟོང་ལ་ཆིག་སྟོང་། བཅུ་གཅིག་ལ་བཅུ་ཆིག ཨ་ཕ་ལ་ཨ་པ། པགས་ཚག་ལ་པགས་རྩགཀ་ཅ་ལ་ཀ་ཆ། ཅི་ལ་ཆི། བཏོག་པ་ལ་འཐོག་པ་ཟེར་བ་མ་ཟད། ཞའི་དོད་དུ་ཟ་སྤྱོད་པའང་ཡོད་པ། མྱི་འདིས་ཆི་ཟིག་ཟེར། ཕ་ཀི་ཟིག་རེད། ལུག་ཟིག་རེད་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ཅིག་གི་དོད་དུ་ཟིག་སྒྲ་རྗེས་འཇུག་ལ་མི་ལྟ་བར་གང་དགར་སྦྱོར་བ་མ་གཏོགས། མིང་གཞི་ཞ་ཡིག་ཅན་གྱི་མིང་གཞན་ལ་སྦྱོར་བ་མ་མཐོང་ངོ་།། 3.ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་ཀ་ཁ་ག་གསུམ་ལ་ར་བཏགས་པ་ཕལ་ཆེར་ཡ་བཏགས་ལྟར་ཀློག་པ། ཏུན་ཧོང་གཏེང་ཡིག་ཏུ། བཙན་པོ་དྲི་གུམ་ཡང་དེ་རུ་བཀྲོངས……སྲས་གཉིས་ཀྱང་ཤ་ཁྱྀ་དང་ཉ་ཁྱྀར་བཏག་སྟེ་རྐོང་ཡུལ་དུ་སྤྱུགསྟེ་བཀྱེའོ⒂ ཞེས་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྲས་ལ་ཤ་ཁྱི་དང་ཉ་ཁྱི་དང་ཉ་ཁྱི་ཟེར་བ་ལ། དེབ་ཐེར་གཞན་དུ་བྱ་ཁྲི་དང་། ཤ་ཁྲི། ཉ་ཁྲི་ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་དང་། རལ་གྲི་ལ་རལ་གྱི་（དག་ཡིག་ལི་ཤིའི་གུར་ཁང་། P2）ཞེས་སྣང་བ་ལྟར། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ནང་དུ་ཀ་ཁ་ག་གསུམ་ལ་ར་བཏགས་སྦྱར་པ་ཕལ་ཆེར་ཡ་བཏགས་ལྟར་ཀློག་བཞིན་ཡོད་དེ། སྐྲ་ལ་སྐྱ།བཀྲུ་བ་ལ་བཀྱུ་བ། སྐྲང་བ་ལ་སྐྱང་བ།དཀྲིགས་པ་ལ་དཀྱིགས་པ།དཀྲི་བ་ལ་དཀྱི་བ། བཀྲུས་པ་ལ་བཀྱུས་པ། སྐྲན་ལ་སྐྱན། གྲུ་ག་ལ་གྱུ་ག སྒྲུང་ལ་སྒྱུང་། འགྲོ་ལ་འགྱོ། གྲོད་པུ་ལ་གྱོད་པུ། བྱ་སྒྲོ་ལ་བྱ་སྒྱོ། སྒྲིག་པ་སྒྱིག་པ། སྒྲོམ་བུ་ལ་སྒྱོམ་བུ། གྲིམ་པ་ལ་གྱིམ་པ། ཁྲིད་པ་ལ་ཁྱིད་པ། ཁྲི་ཀ་ལ་ཁྱི་ཀ། འཁྲུག་པ་ལ་འཁྱུག་པ། ཁྲག་ལ་ཁྱག ཁྲལ་ལ་ཁྱལ། ཁྲོགས་སེ་ལ་ཁྱོགས་སེ། ཁྲུས་ཤིག་ལ་ཁྱུས་ཤིག། ཁྲབ་ལ་ཁྱབ། ཁྲ་ཁྲ་ལ་ཁྱ་ཁྱ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མང་པོ་ཡོད་པའི་ཚུལ་འདི་ཤེས་ན། ལབ་གླེང་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དོན་ལ་རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།། གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་ཨ་མདོའི་སྐད་དུ་ད་ལྟའང་བརྡ་རྙིང་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དུ། མདོ་སྨད་ལྷོ་བྱང་གི་མི་རྒྱུད་ཕལ་ཆེར་བོད་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རྒྱ་བོད་སོ་མཚམས་སུ་བཞག་པ་ལས་མཆེད་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་སྐད་རིགས་ལའང་བརྡ་རྙིང་མ་འགྱུར་བ་མང་།⒃ ཞེས་བྱུང་བ་དང་། དེབ་དཀར་དུའང་། ཨ་མདོའི་རིགས་དེ་ཕལ་ཆེར་ནི་སྔོན་གྱི་དམག་མི་ཕྱོགས་དེར་སླེབས་པ་དག་ལས་མཆེད་པར་མོངན་ཞིང་། གནའ་དུས་ཀྱི་དབུས་གཙང་གི་རུས་རྙིང་སྐྱི་དང་ཉང་དང་ཁྱུང་བོ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་མི་སྡེ་ཡང་མང།⒄ ཞེས་སོགས་གསལ་བར་གསུངས་པ་དེར་མ་ཟད། བོད་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་མཐར་གནས་པའི་ཨ་མདོའི་ཡུལ་བྱིངས་རི་ཀླུང་ཕྲེང་བསྟར་བ་དང་། དབུས་ཁུལ་དང་ལམ་ཐག་ཆེས་ཆེར་རིང་བ། མི་སྡེ་ཕལ་ཆེར་འབྲོག་ཁྱིམ་དུ་སོང་གཤིས་ཁ་ཐོར་དུ་གནས་པ་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས། སྐད་གསར་བཅད་དང་བཅས་པའི་བཙན་པོའི་བཀའ་ལུང་གྲ་མ་ཞིག་གྲུ་མ་ཉམས་པར་འབངས་བྱིངས་ལ་ཕྲོད་དཀའ་བ། སྔོན་གྱི་དུས་ལ་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོས་སྲིད་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་སྐབས་སུ། བོད་སྤྱིར་ལོ་རེར་དབྱར་དགུན་གྱི་འདུན་མ་རེ་སྐོང་ཚོགས་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཡོད་པ་ལ། མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ཐག་རིང་ཞིང་དུས་ཐོག་ཏུ་འབྱོར་དཀའ་བ་སོགས་ཀྱིས། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་མདོ་སྨད་ཀྱི་འདུན་མ་ལོགས་སུ་བསྡུ་བའི་སྲོལ་ཆགས་པ། “མདོ་སྨད་ཀྱི་དབྱར་འདུན་དབུ་ལེ་ལམ་ནག་ཏུ། བློན་ཁྲི་སྒྲ་དང་མང་རྩན་འཕན་གང་དང་། བློན་མདོ་བཞེར་ལས：སྩོགས་：པས་：བསྡུ་སྟེ་།”⒅ཞེས་པའི་དོན་ལས་ཀྱང་ར་སྤྲོད་བྱུང་བ་ལྟར། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་དུ་སྔོན་གྱི་བརྡའི་བརྗོད་ལུགས་མང་པོ་ཉར་འཇོག་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གང་དུའང་ཐར་དཀའ་ཞིང་མི་ཁྱིམ་ཁ་ཐོར་དུ་གནས་པ་ཕྱིའི་འབྲེལ་འདྲིས་ཉུང་བའི་ཆར། གཞན་སྐད་ཀྱི་བསྲེས་བསླད་ཉུང་ཞིང་སྔོན་གྱི་རྣམ་པ་མང་དུ་གནས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།