cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
སྒྲུང་གཏམ་བྲི་བར་ཇི་ལྟར་འཇུག་དགོས་
གསུམ་པ། བསམ་བློའི་ཐད། སྒྲུང་ལ་བསམ་བློ་མེད་པ་ནི་སྤགས་ལ་མར་ཆུར་མེད་པ་འདྲ། ངེད་ཅག་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ནི། མི་ལ་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་དང་འདྲ་མཉམ་དང་རྩིས་ཐང་སོགས་མེད་པ་ནས་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཀྱང་སྒེར་གཅོད་ནས་དམངས་གཙོའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་གནད་ཀ་མ་རྟོགས་ན་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་སྒྲུང་གཏམ་འབྲི་རྒྱུ་སྟོང་སེམས་ཡིན། དེས་ན། རང་དབང་རིང་ལུགས་དང་ཁྲིམས་སྲིད་དམངས་གཙོའི་སྐོར་གྱི་དེབ་བམ་རྩོམ་ཡིག་གང་མང་མང་བཀླགས་ནས་དེ་རིགས་ལའང་མི་རྨོངས་པ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་ཚོད། ངེད་ཅག་གི་ད་ལྟའི་རྩོམ་པ་པོ་ཚོར་དེ་སྐོར་གྱི་ཤེས་ཡོན་གྱིས་མི་འདང་ཞེ་ནའང་ཐལ་ཆ་ཆེར་མེད་པ་འདྲ། ཇི་ལྟར་བསམ་བློ་བཏང་རུང་། བོད་ལ་ད་ཕན་རླབས་ཆེ་བའི་སྒྲུང་གཏམ་མཁན་པོ་ཞིག་འབྱོན་ཐུབ་མེད་པའི་རྩ་བ། རྩོམ་པ་པོ་ཚོར་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་མཐུན་རྐྱེན་དེ་བཞི་མ་ཚང་བ་ལ་ཐུག་མེད་དམ་སྙམ།       ཉ་ཉོག་མང་པོ་བཤད་ཚར། འགྲིག་མིན་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟག་འཚལ། ཅི་བཤད་ཉན་དགོས་པའི་རེ་བ་ཤིག་སྲོ་ཙམ་ཡང་མེད། རྒྱ་ཡིག་གི་དེབ་དེ་དག་མ་བཀླགས་པའི་གོང་དུ། <<西方文学史>>ཞིག་ཉོས་ནས་བལྟས་ན་འཇུག་བདེ། རྒྱ་ནག་གི་རྩོམ་ལ་ནི་མ་བལྟས་ཀྱང་མི་སྐྱོན། མཇུག་མཐར་ཡང་བསྐྱར་ནན་ཏན་དུ་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ།  གནའ་རབས་ཀྱི་དང་ཉེ་རབས་ཀྱི་སྒྲུང་རྩོམ་ལ་ངེས་ཤེས་ཡག་པོ་ཞིག་འདྲོངས་རྗེས་མ་གཏོགས། ནུབ་ཕྱོགས་དེང་རབས་ཀྱི་དང་དེང་རབས་རྗེས་ཀྱི་སྒྲུང་རྩོམ་དག་ལ་མ་བལྟས་ན་དགའ། དེ་གནད་འགག་ཅིག་ཡིན། སེམས་ལ་བཟུང་ན་ཕན་ཡོང་། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེད་ཅག་གི་རྩོམ་པ་པོ་མང་དག་ཅིག་གིས་དེ་ལས་ལྡོག་ཟླ་རྐྱང་རྐྱང་བྱས་པས། སོ་སོའི“གྲོད་ཁོག”གིས་ལེགས་པར་འཇུ་མ་ཐུབ་པར་སྲོག་རླུང”ལྟ་བུ་ཞུགས་ཏེ། བྲིས་པའི་སྒྲུང་རྩོམ་དག་ནི་ཅི་ཡིན་འདི་ཡིན་མི་ཤེས་ཟེར་མཁན་ང་གཅིག་པུ་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་ནས་སྨྲ་མཁན་ཡང་མང་པོ་འདུག  རྩ་བ་དེད་ན། དེ་ནི་ངེད་ཅག་བོད་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་དེང་རབས་ཀྱི་དང་སྒོས་སུ་དེང་རབས་རྗེས་ཀྱི་འཚོ་བའི་མྱོང་བ་གང་ཡང་མེད་སྟབས། སྒྲུང་རྩོམ་དེ་རིགས་ལ་གོ་བ་དག་མ་ཞིག་ལེན་ཐབས་བྲལ་སོང་བས་ལན་སྙམ། གཞན་དུ། རྩོམ་པ་པོ་དག་ལ་ཤེས་རབ་མེད་སོང་བས་ཡིན་གྱི་མ་རེད།   ད་དེ་ཙམ་གྱིས། ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་དོན་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པར་ཤོག  བདེ་མོ།
ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་
འདིར་གླིང་སྒྲུང་ལས་བསྟན་པའི་ཨ་སྟག་ལྷ་མོའི་སྐྱེ་ཁུངས་དང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས། ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་དད་མོས། ཨ་སྟག་ལྷ་མོའི་ཤུལ་རྟེན་བཅས་ལ་དཔྱད་བརྗོད་དང་སྦྲགས་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་སྒྲུང་《ཨ་སྟག་ཤར་རྫོང་》དང་། ཆོས་སྒྲུང་《ཨ་སྟག་ཀླུ་མོ་》 《ཨ་སྟག་ལྷ་མོའི་གསང་རྣམ་》 《དམྱལ་གླིང་མུན་པ་རང་གསལ་》བཅས་ཀྱི་དཔར་གཞི་ཁག་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྲགས་དེ་དག་སོ་སོའི་ནང་དོན་རགས་བཤད་བགྱིས་ཡོད། [བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།]དད་མོས། ཨ་སྟག་ལྷ་མོ། ཤུལ་རྟེན། སྒྲུང་། དང་པོ། ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་དད་མོས་བཤད་པ།
གཅིག གླིང་སྒྲུང་ལས་བསྟན་པའི་ཨ་སྟག་ལྷ་མོའི་སྐྱེ་ཁུངས་དང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས།
ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་ནི་གླིང་གི་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུའི་གྲས་ཀྱི་བུད་མེད་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་ལ། གླིང་རྗེ་གེ་སར་ལ་ཇ་མ་མིང་ཅན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་གེ་སར་རྒྱལ་པོར་བློ་དཀར་སེམས་དཀར་གྱིས་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་མཁན་དང་། གླིང་གི་བྱང་སྒོ་སྲུང་མཁན། ཨ་སྟག་ཤ་རྫོང་སོགས་རྫོང་ཆེན་མང་པོ་འབེབས་མཁན་བཅས། གཡུལ་འཁྲུག་སོ་སོའི་ནང་རྟིང་མ་མང་པོ་ལེན་མྱོང་བའི་དཔའ་མོ་ཞིག་ཡིན། སྒྲུང་དཔེ་ལྟར་ན། ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་ནི་བྱང་ཨ་ཆེན་ཀུ་ཤ་ལུང་དུ་བཙས་པས་མིང་གི་འགོ་ལ་ཨ་དང་། བྱང་རི་བཙན་སྟག་མོ་འགྱིང་ཡག་གི་འགྲམ་དུ་སྐྱེས་པས་སྟག མཛེས་སྡུག་ཀླུ་ཡི་བུ་མོ་ཞིག་དང་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཀླུ་མོ། བགེགས་འདུལ་ཀུ་ཤའི་རྩྭ་ཕོན་ལས་མཚར་སྡུག་བཞད་པས་རྩྭ་ཀུ་ཤ་བཅས། གང་ལྟར་རྩྭ་ཀུ་ཤའི་ཨ་སྟག་ཀླུ་མོའམ་བྱང་སྡེ་ཁ་ཡན་ཚོ་དྲུག་ལ་ཞུགས་པས། བྱང་ཨ་སྟག་འཁྱིལ་བའི་ཀླུ་མོ་ཞེས་མིང་གི་ཅོད་པན་གསོལ་བར་གྲགས། གཞན་ཡང་། སྒྲུང་དཔེ་དུ་མའི་ནང་དུ་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་དང་། ཨ་སྟག་ཀླུ་མོ།  བྱང་བྱེ་རིའི་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ།  བྱང་རི་ཤུའི་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ།   དཔའ་ཨ་སྟག་འཁྱིལ་བའི་ཀླུ་མོ།   བདུད་ཀྱི་བུ་མོ།  ཀླུ་བཙན་གྱི་སྲིང་མོ།  བདུད་ཡུལ་གྱི་སྒོ་སྲུང་།   བདུད་མོ་ཨ་སྟག  དཔའ་མོའི་དྭངས་རྩེ། གླིང་གི་ཕྱི་བློན། གེ་སར་གྱི་ཇ་མ།  རྩྭ་ཀུ་ཤའི་ཚལ་གྱི་མེ་ཏོག་དཀར་མོ་སོགས་ཀྱི་མིང་བཏགས་ཡོད་ལ། དེའི་སྐྱེ་ཁུངས་ནི་རྩྭ་ཀུ་ཤ་ལས་སྐྱེས་པས་རྫུས་སྐྱེས་ཡིན་ཞིང་།   བྱང་རི་ཤུ་རྒན་པོས་རྙེད་ནས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་རྗེས། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་གེ་སར་དང་ཕྲད་ཅིང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཕོ་ཉའམ་སྡོང་གྲོགས་སུ་གྱུར་བར་བཤད། མགོ་ལོག་ཁུལ་གྱི་གསང་རུ་མ་ཞེས་པའི་ཡུལ་གྱི་སྐྱེས་བུའི་ངག་རྒྱུན་དུ། ཕ་ཡབ་སེང་ཆེན་རྒྱལ་པོ། མ་ཡུམ་ཨ་སྟག་ཀླུ་མོ། སྲས་མཆོག་ཁ་བ་སྟག་རྩེ་ཞེས་ཡུལ་དེ་ན་ཡོད་པའི་གཞི་བདག་མཐུ་རྩལ་ཅན་ཁང་ལུང་ཁ་བ་སྟག་རྩེ་ཞེས་པ་དེ་ནི་གེ་སར་དང་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་གཉིས་ཀྱི་བུ་ཡིན་པའི་ཤོད་སྲོལ་ཡོད། བཤད་རྒྱུན་དེ་དང་འདྲ་བ་ཞིག་མཚོ་སྔོན་མགོ་ལོག་གི་གྲགས་ཅན་གཏེར་སྒྲུང་བ་གུ་རུ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྒྲུང་ལས་ཀྱང་།  གླིང་གེ་སར་དང་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་གཉིས་ལ་བུ་ཨ་སྟག་རྩེ་རྒོད་ཅེས་པ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་འཁོད་འདུག གླིང་གི་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུར་དད་མོས་ཡོད་པའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་པ་ཆོའི་བརྗོད་ཚུལ་ལྟར་ན། ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་ལ་གསང་བའི་རྣམ་ཐར་དང་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་ཐར་ཡོད་དེ། སྒྲུང་དཔེ་ཐུན་མོང་བ་ལྟར་ན། ཁོང་ནི་གླིང་གི་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུའི་ཁྲོད་ཀྱི་བུད་མེད་གཅིག་པུ་དེ་དང་བོད་ཀྱི་དཔའ་མོའི་དཔེ་མཆོན་གྱི་ཚབ་བྱེད་སྣང་བརྙན་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། གེ་སར་རྒྱལ་པོས་ཕྱོགས་བཞིའི་དགྲ་བཞི་བཏུལ་ཞིང་།  རྫོང་ཕྲན་བཅོ་བརྒྱད་ཆམ་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་བའི་མོ་སྨན་ཇ་མ་ཐབ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས། བཙུན་མོ་ཁྲོམ་ཤོག་མེ་བཟའ་འབུམ་སྐྱིད་དང་སྐྱ་ལོའི་སེང་ལྕམ་འབྲུག་མོ་གཉིས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཐོག  ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་ནི་དབང་དྲག་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྩ་བའི་གྲོགས་གཅིག་གམ་མཁའ་འགྲོ་སེང་ཧཱ་མུ་ཁ་དང་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་བདག་མོ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རོལ་གར་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གསང་ཡུམ་ཡིན་པར་གྲགས། གཞན་ཡང་《བདུད་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་》ལྟར་ན། བདུད་ཀླུ་བཙན་རྒྱལ་པོ་འདུལ་སྐབས། ཨ་སྟག་ལྷ་མོས་གེ་སར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ལམ་སྟོན་བཟང་པོ་བྱས་པས།  ནག་པོའི་བདུད་བཏུལ་རྗེས།  དཔོན་ལ་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་བསྐོས་ཡོད།
གསུམ་པ། ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲུང་དཔེ་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད།
གཅིག  སྒྲུང་དཔེ་《ཨ་སྟག་ཤར་རྫོང་》 ༡ དཔར་གཞི་ངོ་སྤྲོད། 《ཨ་སྟག་ཤར་རྫོང་》ཞེས་པའི་སྒྲུང་དཔེ་འདི་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གེ་སར་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་བའི་བབ་སྒྲུང་སྒྲུང་པ་གྲགས་ཅན་ཚེ་རིང་དབང་འདུས་ཀྱིས་ཕབ་པ་ཞིག་ཡིན། ཚེ་རིང་དབང་འདུས་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༦ལོར་མཚོ་སྔོན་མཚོ་ནུབ་ཁུལ་དུ་སྐྱེས་ཤིང་། སྒྲུང་པའི་རིགས་ལས་བབ་སྒྲུང་དུ་གཏོགས་ལ་སྒྲུང་སྣ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་བཤད་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་ནི་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་དམིགས་བསལ་གྲོན་དངུལ་ལོངས་སྤྱོད་མཁན་གྱི་ཆེད་མཁས་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་དངོས་མིན་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་འཛིན་པ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་འགོ་གཙོ་བཅས་ཡིན། མིག་སྔར་སྒྲུང་ཁག་བཅུ་གཉིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་ལ་སྒྲ་ཕབ་ཟིན་པའི་སྤྱིན་ཤོག་༩༧༩ཡོད་པ་ལ་ཆུ་ཚོད་སྐརམ་༥༨༧༤༠ཟིན་གྱི་ཡོད། སྒྲུང་དཔེ་འདི་ནི་སྒྲུང་པ་བུ་ཐུབ་དགའ་དང་ཆོས་སྐྱོང་བཀྲ་ཤིས་ཕ་བུ་གཉིས་ཀྱིས་ཟིན་བྲིས་སུ་བཏབ་ནས་ལེའུའི་ཁ་བྱང་བསྒྲིགས་ཏེ་དག་སྒྲིག་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག   རྒྱལ་ཡོངས་གེ་སར་གཞུང་ལས་ཁང་གིས་དག་སྒྲིག་བྱས་པའི་《གླིང་སྒྲུང་གཅེས་བཏུས་》ཀྱི་ཚད་གཞི་ལྟར།   གུས་པས་བསྐྱར་དུ་ཞུ་དག་བགྱིས་པ་དང་། 《གླིང་སྒྲུང་གཅེས་བཏུས་》ལེགས་སྒྲིག་གི་རྩ་དོན་གཞིར་བཟུང་ནས་རང་བཞིན་གསུམ་དང་བསྒྱུར་མི་རུང་བ་བཞི་དམ་འཛིན་གྱིས་ཕལ་སྐད་དོར་བ་དང་། མིང་ཚིག་གཅིག་གྱུར་བཟོས་པ། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དང་མཐུན་གང་ཐུབ་བྱས་པ་བཅས།  སྒྲུང་དཔེ་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་༢༠༠༥ལོའི་ཟླ་༡༢པར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་ཐེངས་དང་པོ་བརྒྱབ་པ་དང་།  བསྡོམས་པས་ལེའུ་ཉེར་དྲུག་ལ་ཤོག་གྲངས་༤༥༢ཡོད། སྒྲུང་དཔེ་འདིར་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་རིམ་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ་དང་།  ཚིག་སྦྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་དང་རྩོམ་རིག་གི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡོད། རྒྱལ་ཡོངས་གེ་སར་གཞུང་ལས་ཁང་གི་འཆར་གཞི་ལྟར།   སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོར་《གླིང་སྒྲུང་གཅེས་བཏུས་》སུ་བདམས་ནས་ཡང་བསྐྱར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་ཤིང་།《གླིང་སྒྲུང་གཅེས་བཏུས་》ཀྱི་ཚད་གཞི་ལྟར།  མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གེ་སར་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་བསོད་ནམས་སྒྲོལ་མ་དང་དབང་མོ་མཚོ་གཉིས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་འགན་ཁུར་ཞིང་། དཔར་གཞི་ལས་མིང་བརྡ་ཁ་ཤས་གཅིག་གྱུར་བཟོས་ནས་སྒྲུང་དཔེའི་མཇུག་ཏུ་མིང་འགྲེལ་འགའ་བཀོད་ཡོད།
མཆན་འགྲེལ་དང་ལུང་འདྲེན་དཔྱད་ཡིག ①ཨོ་རྒྱན་བསྟན་འཛིན་གྱིས་ཕབ། 《ཨ་སྟག་ལྷ་མོའི་གསང་རྣམ་》 སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩ལོའི་ཟླ་༡༢པར་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན། ②དུར་བུད་བློ་བཟང་འོད་ཟེར་གྱིས་ཕབ། 《སྒྲུང་དཔེ་ཨ་སྟག་ཀླུ་མོ་》 སྤྱི་ལོ༢༠༡༠ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན། ③《དམ་ཅན་བསྟན་སྲུང་གི་རྣམ་ཐར་》 ཤོག་ངོས་༡༢༣-༡༢༤བར་གསལ། ④《སྐྱབས་རྗེ་བླ་མ་རིག་འཛིན་ཉི་མའི་གཏེར་འབུམ་མཐོང་བ་རང་གྲོལ་བཞུགས་སོ་》 དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མའི་ཤོག་ངོས་༥༡༣ན་གསལ། ⑤བླ་མ་དབྱིངས་བྷོ《འཛམ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཡང་འགུགས་བྱ་ཚུལ་སྲིད་གསུམ་བསྟན་འགྲོའི་དབུལ་སེལ་དགོས་འདོད་ནོར་བུའི་ཆར་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ་》 དམངས་ཁྲོད་ལྕགས་དཔར་སྣ་རིང་མའི་ཤོག་ངོས་༡༥ན་གསལ། ⑥བསྟན་འཛིན་གྲགས་པས་བརྩམས། 《བསང་མཆོད་ཝེར་མའི་མཆོད་སྤྲིན》 དམངས་ཁྲོད་ལྕགས་དཔར་གྱི་ཤོག་ངོས༤༩ན་གསལ། ⑦ལྡོང་ནོར་སྡེ། 《ལྡོང་ནོར་སྡེ་ཡི་རྩོམ་ཡིག་གཅེས་བསྒྲིགས་》 པོད་ལྔ་པ། ཡུལ་སྲོལ་གསོལ་མཆོད་ཀྱི་སྐོར། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༢༠༡༤ལོའི་ཟླ་༨པར་དཔར། ཤོག་ངོས་༡༣༤ན་གསལ། [གསལ་བཤད།]དཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི་ཀྲུང་དབྱང་དྲིལ་བསྒྲགས་པུའུ་ཡི་རོགས་དངུལ་ཐོབ་པའི་རིག་གནས་མཁས་དབང་གི་རང་འདེམས་ལས་གཞི《གེ་སར་དད་མོས་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཚགས་བསྡུ་རུབ་ལེགས་སྒྲིག་དང་ཞིབ་འཇུག་》ཅེས་པའི་བར་སྐབས་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཤིག་ཡིན།
རའོ་གྷེར་རེ་ཝེལ།
རའོ་གྷེར་-རེ་ཝེལ་(Roger Revelle)
ཁྲིམས་ཁང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་
ཁྲིམས་ཁང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ཤིང་ཕོ་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1424 ལོར་ཡར་ཀླུང་བཙན་ཐང་གི་ཁྱམས་ཁང་གསར་དུ་ཡབ་བསོད་ནམས་འོད་ཟེར་དང་། ཡུམ་དཔལ་ལྡན་འཛོམས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། གདུང་རུས་ནི་རོག་ཡིན། རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཆུ་ཕོ་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1482 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་ཆུང་དུས་ཀྱི་མིང་ལ་དཔལ་འབྱོར་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་གསོལ། དགུང་ལོ་བཞི་ལྔ་ལ་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་ལེགས་པར་མཁྱེན། དགུང་ལོ་བདུན་པར་རོང་སྟོན་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་མཁན་པོ་དང་། དྭགས་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་སློབ་དཔོན། བཀའ་བཞི་པ་ཤེས་རབ་དཔལ་ལྡན་གྱིས་དུས་བསྒོ་མཛད་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་མཚན་ལ་ཤཱཀྱ་རིན་ཆེན་ཞེས་གསོལ། སློབ་དཔོན་ངག་དབང་ལས་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་གསན། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་རྩེས་ཐང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཕར་ཕྱིན་དང་ཚད་མའི་བཤད་པ་གསར་བའི་དགའ་སྟོན་སྤེལ་བས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ངོ་མཚར་གྱི་གནས་ལ་བཀོད། ཚུལ་དེས་ཝང་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ཐུགས་འཕྲོག་སྟེ་སློབ་གཉེར་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པར་རྩེས་ཐང་གི་ཚོགས་སུ་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔ་དང་། དབུ་མ་རིགས་ཚོགས། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ། བཤེས་སྤྲིང་། སྤྱོད་འཇུག དབུ་མ་རྩ་འཇུག  མངོན་པ་གོང་འོག  ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་བྱེད། ཚད་མ་སྡེ་བདུན་རྣམས་གསུངས་པས་མཁས་པ་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་བསྐྱེད། ཁོང་གི་ཡབ་ཆེན་ལས་དཔལ་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་ཞུས་ཏེ་གསང་མཚན་ལ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་གསོལ། རྔོག་བྱང་ཆུབ་དཔལ་བ་ལས་རྔོག་དཀྱིལ་བདུན་སོགས་དང་། དམར་སྟོན་རྒྱལ་མཚན་འོད་ཟེར་ལས་གསང་སྔགས། སྣར་ཐང་མཁན་ཆེན་བསོད་ནམས་མཆོག་གྲུབ་ལས་ས་སྡེ་ལྔའི་ལུང་། མཁན་ཆེན་རྒྱལ་བ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་བཅས་གསན། དེ་ནས་མཚུར་ཕུར་ཕེབས་ཏེ་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ་འོད་ཟེར་ལས་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་དང་། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་ལས་ཕར་ཕྱིན་དང་བཀའ་གདམས་གཞུང་དྲུག  སྒྲ་ས་རིས། དུས་འཁོར་བཅས་གསན། དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་པ་མཁན་ཆེན་དོན་གྲུབ་དཔལ་བས་མཁན་པོ་དང་། ལས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ། གསང་སྟོན་ཆེན་པོ་དཔལ་འབྱོར་བས་མཛད་ཅིང་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུའི་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་བསྙེན་པར་རྫོགས། དེ་ནས་རྩེས་ཐང་དང་། བསམ་གཏན་གླིང་། ཕོ་བྲང་འུམ་བུ་བླ་མཁར། རྒྱལ་བཟང་། བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ། ཁྲིམས་ཁང་གླིང་། བྲག་ལྷ་ཀླུ་ཕུག་སོགས་ལ་ཕེབས་ནས་སྐུ་མཚམས་བཞུགས་ཤིང་སྒྲུབ་པར་མཛད། རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྙེས་ཤིང་ཡི་དམ་ཆེན་པོའི་ཞལ་གཟིགས། རྩེས་ཐང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རི་མོ་ཤིང་རྩི་དང་བསམ་ཡས་ཁྲིམས་ཁང་གླིང་གི་ཞིག་གསོས་བཅས་མཛད། བླ་མ་རྣམས་ལ་དུས་ལྟར་ཞབས་ཏོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཛད། བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས་དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དགུ་པར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་འཐིམས་སོ། ཁོང་གིས་སློབ་མ་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལངས་པ་བསྐྱངས་ཤིང་གསུང་རྩོམ་ཡང་པོ་ཏི་བཅུ་གཉིས་བཞུགས་སོ། བསྒྱུར་རྩོམ་ནི་བསྟན་འགྱུར་ལས《སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟོད་པ་བཅུ་བ》དང་། 《སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེའི་ཚིག》། 《འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་དྲག་མོའི་སྒྲུབ་ཐབས》། 《ལྷ་མོ་རེ་མ་ཏི་དམག་ཟོར་གྱི་མན་ངག》། 《དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་དུད་སོལ་མའི་རྗེས་གནང་བའི་ཆོ་ག》བཅས་ཆོས་ཚན་ཉེར་བཞི་བཞུགས་སོ།།
དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ།
༄༅།།ཐུབ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་དར་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་བརྗོད་པ་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་སྤྱིར་བཤད་པ།
༄༅།། ཆོས་འབྱུང་རྣམ་ཐར་གྱི་ཐོ་བཀོད་པ་དང་སྦྲགས།
རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེ།
དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེའི་མཆོད་རྟེན་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་ནི།
ཆོས་རྒྱལ་རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་འཕགས་དགུང་ལོ་ལོ་དགུའི་སྟེང་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༤༢༧ལོར་དབུ་བཙུགས་པ་དང་། ཆ་ཚད་ནི་ལོགས་རེར་ཆོས་རྒྱལ་ཉིད་ཀྱི་ཁྲུ་༡༠༨ཐེམ་སྐས་རིམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་བཅས་མཐོ་ཚད་ཐོག་སོ་བཅུ་གཅིག་ལྷག་ཙམ། བང་རིམ་རིམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལ། དང་པོ་སྒོ་ཆེན་བཞིར་ལྷོ་ནས་རྩིས་པའི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་། ཚེ་དཔག་མེད། མར་མེ་མཛད། རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་ཆོས་སྐྱོང་དང་ནོར་ལྷ་ཁག བང་རིམ་གཉིས་པར་རྒྱལ་བ་མི་འཁྲུག་པ་དང་ཚེ་དཔག་མེད་སོགས་ཀྱི་ལྷ་ཚོགས། བང་རིམ་གསུམ་པར་ཕྱོགས་བཞིར་སྒོ་ཆེན་བཞི་སྟེ་ལྷོ་ནས་རྩིས་པའི་འོད་དཔག་མེད། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ། མི་སྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ཚོགས། བཞིར་པར་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་བླ་རྒྱུད། བུམ་པའི་ནང་ལྷོར་ཐུབ་པ་གནས་བརྟན་བཅུ་[page 15] དྲུག ནུབ་ཏུ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་གཙོ་འཁོར་གསུམ། བྱང་དུ་ཡུམ་ཆེན་མོར་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྐོར་བ། ཤར་དུ་ཐོག་མར་སྨན་འདམ་ཡིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། བྲེའི་ནང་དུས་འཁོར་དང་འཇིགས་བྱེད་དགྱེས་རྡོར་ལ་སོགས་པའི་ལྡེབས་རིས། ཆོས་འཁོར་བཅུ་གསུམ་ནང་ལི་མའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དྲོད་རྟ་རྔ་ཙམ་ཡོད་ཞུ་བ། མདོར་ན་བང་རིམ་བཞི་ལ་ཕྱོགས་བཞིར་ལྷ་ཁང་ལྔ་རེ། བུམ་པའི་ཕྱོགས་བཞིར་ལྷ་ཁང་རེ། བྲེ་ཡི་ཕྱོགས་བཞིར་ལྷ་ཁང་རེ། ཆོས་འཁོར་སྟོད་སྨད་གཉིས་ལ་ལྷ་ཁང་རེ་བཅས་ཁྱོན་ལྷ་ཁང་༩༠ལྷག་ཙམ་ཡོད། གཞན་ཡང་ལྷ་ཁང་ཚང་མར་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ལྷ་འབུར་སྐུ་དང་། བྲིས་མ། དཀྱིལ་འཁོར་བཅས་བར་མཚམས་མེད་པར་བཀོད་ཡོད་པ་བཅས་ཡིན།
ད་དུང་དགོན་དེར་ཕྱིའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་ཅེས་ལྕགས་རིའི་ལྕོག་སོ་སོའི་ནང་གནས་བརྟན་རེ་བཞུགས་པའི་ལྕོག་བཅུ་དྲུག་དང་། ནང་གི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་ནི་གཞི་གནས་གྲྭ་ཚང་དང་། གསེར་ཁང་འོག གསེར་ཁང་གོང་། ལེགས་གྲུབ། གྲངས་མེད་ཅན། མངོན་དགའ། བདེ་འབྱོར། ཤར་ཆེན་བཅས་དགེ་ལུགས་དང་། གུར་པ་གྲྭ་ཚང་། བདེ་བ་ཅན། ཆོས་འཁོར། ཁང་གསར་བཅས་ས་ལུགས། རིན་སྟེང་གྲྭ་ཚང་། དུས་འཁོར། ནོར་བུ་དགའ་ལྡན་སོགས་བུ་སྟོན་བཅས་གྲྭ་ཚང་ཁག གསང་བའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་ནི་ཐོག་མར་དགེ་འདུན་༡༥༠༠སྐོར་ནས་རྗེས་སུ་དགེ་འདུན་༧༠༠ཙམ་གྱིས་ས་བུ་དགེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་སྡེ་བདུན་ཅུ་ཙམ་གྱི་སྒྲུབ་མཆོད་ཁག་ཕྱག་ལེན་གནང་བ་བཅས་ཡིན།
ད་ལྟ་རིན་སྟེང་གྲྭ་ཚང་ལས་གྲྭ་ཚང་གཞན་རྣམས་ཉམས་གསོ་ཞུ་ཐུབ་མེད་ཀྱང་། ཚོགས་ཆེན་དང་མཆོད་རྟེན་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་ལ་ཉམས་ཆག་ཆེར་བྱུང་མེད་པ་སྔར་གྱི་དེ་ཉིད་ལགས།
གཞན་ཡང་དགོན་དེར་ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་༤ཚེས་༡ནས་བཟུང་ས་ལུགས་ཀྱི་[page 16] ཕུར་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་གར་འཆམ། བུ་ལུགས་རིན་སྟེང་གྲྭ་ཚང་གིས་རྒྱལ་བ་མི་འཁྲུག་པའི་སྦྱིན་བསྲེག་དང་འབྲེལ་བའི་གར་འཆམ། ཟླ་༤ཚེས་༡༨ལ་གོས་སྐུ་ཞལ་དབྱེ་དང་ཟླ་༤སྒྲུབ་མཆོད་རྣམས་འགྲུབ་པའི་གྲོལ་སྟོན་དང་འབྲེལ་རྒྱལ་རྩེ་མདའ་མང་ཞེས་པའི་རྟ་རྒྱུག་མདའ་འཕེན་སོགས་ལྟད་མོ་ཆེན་པོ་ཡོད།
མལ་དི་ཝེསུ།
མལ་དིཝེསུ་(ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ)ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་མ་ལེ་རེད།
མིང་འབྱུང་ཚུལ།
མལ་དེ་ཝི་ནི་སྤྲོ་འཁྱམ་འགྲོ་སའི་མཚོ་གླིང་ཞིག་རེད་ལ། ཡུལ་མི་མང་ཆེ་བ་ཡི་སི་ལན་ཆོས་ལུགས་པ་ཡིན་ས་རེད་།
རིང་།
པུར་རམ་རོའི་དོན་ནོ། །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྡེ་རོང་ཚེ་རིང་དོན་འགྲུབ་ཀྱིས་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན་
སྡེ་རོང་ཚེ་རིང་དོན་འགྲུབ་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་འབྲིང་གི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན།
དང་བོ། སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་དང་འགྲིམ་འགྲུལ་དྲྭ་འཕྲིན་སོགས་མཐུན་རྐྱེན་སྟབས་ཇེ་བདེར་སོང་བ་དང་བསྟུན། མི་དང་མིའི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པས་འཛམ་གླིང་གཅིག་གྱུར་གྱི་གཞིས་ཁྱིམ་དུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། ཁ་བ་རི་བའི་ལྗོངས་སུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཞིང་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པའི་བོད་མི་དག་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟད་མོར་འགྲོ་མཁན། ལོ་རེ་ནས་ཇེ་མང་ཡིན་པར་མ་ཟད་གཞན་ཡུལ་དུ་རྒྱུན་སྡོད་འཚོ་བ་རོལ་མཁན་ཡང་ཇེ་མང་རེད། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཆུང་གང་རུང་ན་སློབ་སྦྱོང་དང་། ཚོང་གཉེར། ལས་གཉེར། གནས་སྐོར། བཅའ་སྡོད་སོགས་རིག་གནས་དར་སྤེལ་དང་ཤེས་ཡོན་གླེང་མོལ་གྱི་འབྲེལ་འདྲིས་གནང་མཁན་གྱི་ཤ་རུས་གདུང་རྒྱུད་གཅིག་པའི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ། རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་གོམས་གཤིས་རྒྱུན་འཛིན་དང་། ཡུལ་གཞན་གྱི་མི་རིགས་དག་གིས་གུས་བཀུར་བྱ་བར་རང་ཉིད་ ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་མདོ་ལྔ་ཡི་སྒོ་ནས་བགྲོ་གླེང་གི་ཚུལ་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།།
གསུམ་པ། ཡར་ལུང་ཁོག་པར་གནས་ན་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོར་མཆོད་དགོས་ཟེེར་བ་ནང་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་ནས་བསྡད་ན་འགྲིམ་འགྲུལ་དོ་དམ་སོགས་ལ་ཉམས་བཞག་ནས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འཚོ་བར་བསྟུན་དགོས་པ་རེད།
འཇིགས་མེད་ཕུན་ཚོགས
'''སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ པ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བའི་ཚེས་གསུམ་ཉིན་ཡབ་པད་ཏེ་དང༌། ཡུམ་གཡུ་མཚོ། འཁྲུངས་ཡུལ་རྡོ་ཁོག་རྫུ་མེད་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས། དགུང་སྙིང་བྱ། ཕྱག་མཐིལ་དུ་མཁའ་འགྲོའི་དལ་ཆོས་འབྱུང་ཟུར་དྲུག་པའི་རི་མོ་ཡོད་པ་སོགས་མ་འཁྲུལ་བར་སྐུ་བལྟམས། འཁྲུངས་པའི་སྐབས་སུའང་སྐུ་དྲང་པོར་བསྲངས། སྤྱན་གྱིས་ནམ་མཁར་གཟིགས། ཕྲུ་མ་ཆོས་གོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མནབས་ཏེ་ཞལ་ནས་རིག་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོཨ་ར་པ་ཙ་ལན་བདུན་གསུངས་པ་དེར་འཁོད་ཀུན་ཀྱིས་ཐོས་པས་ཐམས་ཅད་ཡ་མཚན་པར་གྱུར།
དགུང་ལོ་བདུན་ལ་སོན་སྐབས་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་ལ་བསླབས་ཀྱང་ཤེས་དཀའ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འཇམ་དཔལ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་ལ་དད་མོས་དྲག་པོས་ཞག་འགར་བསྒྲུབས་པས་བྱིན་རླབས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་ཀློག་སོགས་ལ་མ་བརྩོན་པར་མཁྱེན་པར་མ་ཟད། གསུང་རབ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པའི་དོན་འོལ་སྤྱི་ཙམ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་བྱུང༌།
དགུང་གྲངས་བཅུ་བཞི་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐུགས་རྒྱུད་བསྐུལ་བས་བྲག་རྫོང་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་རིན་ཆེན་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་ཐུབ་བསྟན་ལེགས་བཤད་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་མཚན་གྱི་ཅོད་པན་གསོལ། དེ་ནས་བཟུང་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་བསྟེན་ཏེ་ཐོས་བསམ་མཛད་པས་ཉིན་རེ་ཤོག་ལྡེབ་མདའ་ཚད་བཅོ་ལྔ་ཙམ་ཐུགས་འཛིན་ནུས་པའི་གཟུངས་སྤོབས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རྒྱས།
དགུང་གྲངས་བཅོ་ལྔ་སོན་སྐབས་འོད་གསལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་ཀུན་མཁྱེན་བླ་མ་མི་ཕམ་རྒྱ་མཚོ་ལ་མོས་གུས་བླ་ལྷག་ཏུ་འཁྲུངས་ཏེ་རིག་སྟོང་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་བཏབ། གསོལ་འདེབས་གྲངས་བརྒྱ་རེའི་མཚམས་སུ་སེམས་ངོ་མཛུབ་ཚུགས་ཀྱི་གདམས་པ་རེ་བསྒྲགས་པས་སྔ་མ་ས་ཡ་གཅིག་དང༌། ཕྱི་མ་ཁྲི་ཚོའི་གྲངས་འཁྱོལ་བའི་མོད་ལ་དོན་བརྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་རིག་སྟོང་གཉུག་མའི་རང་ཞལ་མངོན་སུམ་རྗེན་ཅེར་དུ་མཐོང་བས་རྩོལ་མེད་འབྲས་བུའི་རྒྱལ་སར་གཤེགས།
དགུང་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་པར་གྲུབ་དབང་རྫོགས་ཆེན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཁྲུལ་མེད་འཛིན་པ་རྫ་སྟོད་ལྕང་མ་སྒར་དུ་ཕེབས་ནས་ཡོངས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་འཕེལ་ལམ་ཐུབ་དགའ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཞབས་པད་མཉེས་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟེན། མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་སྤྱི་དང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་བསྐྱེད་རྫོགས་རྫོགས་ཆེན་གྱི་གདམས་ཁྲིད་བཅས་ཐུགས་རྒྱུད་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་གསན་བསམ་མཛད།
དགུང་གྲངས་ཉེར་གཉིས་པར་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དྲུང་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ནས་སྐུ་ཚེ་གང་བོར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གནང་བཀག་གི་གནས་ཕྲ་མོ་ལས་ཀྱང་མི་འདའ་བའི་རྣམ་ཐར་བདག་གིར་བཞེས། སློབ་ཚོགས་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་དབུས་སུ་ང་ཡི་སྤྲུལ་སྐུ་རྒྱ་སྒོང་མ་ཞེས་ཐུགས་བརྩེས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་སྔགས་བརྗོད་དང་ནང་མའི་ཞལ་གདམས་རྒྱུན་དུ་གནང༌།
གཞན་ཡང་རྫོགས་ཆེན་མཁན་ཆེན་འཇིགས་མེད་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ་ལས་ལྕེ་བཙུན་སྙིང་ཐིག བོད་སྤྲུལ་མདོ་སྔགས་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞིའི་དབང་དང༌། དུས་འཁོར་དབང་ཆེན། སྤྲུལ་སྐུ་ནམ་མཁའ་འཇིགས་མེད་ལས་བླ་མ་ཡང་ཏིགཞི་ཁྲོའི་དབང༌། མ་ཎི་བླ་མ་པདྨ་སིདྡྷི་ལས་ཁྲེགས་ཆོད་ཐོད་རྒལ་གྱི་གདམས་པ་དང༌། བར་དོའི་ཆོས་སྐོར། བུ་རྒྱུད་ལྷ་བ་སྤྲུལ་སྐུ་ལས་ཕར་ཚད་ཀྱི་སྐོར་དང༌། སྐར་རྩིས་སོགས་རིག་གནས་སྐོར།མཁན་པོ་རྒྱ་མཚོ་ལས་དབུ་མའི་སྐོར།
བླ་མ་ཚུལ་དགའ་ལས་མཛོད་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་དང༌། རྒྱལ་བཀའ་རིན་པོ་ཆེའི་བཀླག་ལུང༌། མཁན་པོ་ཨོ་རྒྱན་མགོན་པོ་ལས་འདུལ་ཊིཀ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར། དེ་མཚུངས་མཆོག་སྤྲུལ་པད་ནོར། བླ་མ་གར་ཆོས། མཁན་པོ་ཟླ་འོད། བཤེས་གཉེན་དགེ་འདུན་དར་རྒྱས་སོགས་ལས་ཀྱང་ཆོས་བཀའ་ཅི་རིགས་གསན་པས་མང་དུ་ཐོས་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན།
དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིའི་དུས་རང་ཡུལ་གནུབས་ཟུར་དགོན་གྱི་ཆོས་ཁྲི་ལ་མངའ་གསོལ་ཏེ་བཤད་གྲྭའི་ལས་ཐོག་མཁན་པོའི་ཐུགས་འགན་བཞེས་ནས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་དང་སྙན་སུམ་སོགས་ཐུན་མོང་རིག་གནས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས། དེ་ནས་དུས་ངན་གྱི་གོད་ཆག་བདོ་བའི་ལོ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ཙམ་རིང་དབེན་པའི་གནས་ཡུལ་འགྲིམས་ཏེ་རང་དོན་དུ་བསྙེན་སྒྲུབ་ཉམས་བཞེས་ཀྱིས་ཐུགས་དམ་ལ་བོགས་འདོན་དང༌།
གཞན་དོན་དུ་སྣོད་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་འགའ་ལ་ཀུན་མཁྱེན་མཛོད་བདུན་དང༌། ངལ་གསོ་སྐོར་གསུམ། མི་ཕམ་གསུང་འབུམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཁྲིད་ཉིན་བཞིན་བསྩལ་ཅིང༌། ཁྱད་པར་རྒྱལ་བསྟན་ཡང་དར་གྱི་ཉི་མ་གསར་དུ་ཤར་བའི་སྐབས་འདིར།
ཇི་སྐད་དུ། རྡོ་གྲུབ་ཀུན་བཟང་གཞན་ཕན་གྱི་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་ལས། གསེར་རྔ་དམ་ལྷ་ཡི་བླ་ལུང་དུ༔ དཔལ་ཨོ་རྒྱན་སྤྲུལ་པ་འཇིགས་མེད་མཚན༔ འཁོར་རྣམ་བཞིའི་བྱང་སེམས་སྡེ་ཚོགས་ལ༔ ཆོས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉི་བཞིན་གསལ༔ ཁོང་འགྲོ་དོན་ས་བརྟན་སྤོ་ལ་རེག༔ འཁོར་དག་པའི་གདུལ་བྱ་ཕྱོགས་བཅུར་ཁྱབ༔ དེར་འབྲེལ་ཀུན་བདེ་ཆེན་ས་ལ་འགོད༔
ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྔོན་སྨོན་ཐུགས་བསྐྱེད་གོ་ཆ་དུས་སུ་སྨིན་ཏེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༨༠པ་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅུ་ལ། ཁྲག་འཐུང་བདུད་འཇོམས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་ཀྱི་གདན་ས་གསེར་ལྗོངས་བླ་མ་རུང་དུ་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ཞེས་པའི་ཆོས་སྡེ་གསར་དུ་དབུ་བཙུགས་ནས་མདོ་སྔགས་སྨིན་གྲོལ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར།
སྤྱི་ལོ་གྱ་ལྔ་པ་ཤིང་གླང་ལོ་ནས་མདོ་དང་རྒྱུད་སྡེའི་དགོངས་དོན་དཔང་པོར་བཞག་སྟེ་དམ་སྡོམ་ཉམས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ཚར་གཅོད་གནས་དབྱུང་བཏང་ནས་རྙོག་མར་གྱུར་པའི་རྒྱལ་བསྟན་དག་ཐེར་དྭངས་གཙང་མཛད། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་སྟག་ལོར་ཕྱོགས་འདུས་ཀྱི་དགེ་འདུན་སུམ་སྟོང་ལྷག་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་གནང་བ་ནས་འདུས་པའི་གོང་འཕེལ་དུ་ཕྱིན།
རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ཐོག་མའི་མེ་ཡོས་ལོར་དད་ལྡན་སྐྱ་སེར་ཇོ་བཙུན་ཆེས་མང་བའི་འཁོར་ཚོགས་དང་བཅས་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ལ་ཕེབས་ནས་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་སོགས་ཟབ་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་སྤེལ་བས་ལས་ལྡན་གྱི་འཁོར་ཚོགས་རིག་འཛིན་གྱི་ས་ལ་བཀོད་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད།
སྤྱི་ལོ༡༩༩༠ལོར་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་གོང་ས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མཆོག་དང་ཕན་ཚུན་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེས་བཟང་འབུལ་རེས་མཛད་པ་སོགས་ལེགས་ལམ་གྱི་མཛད་ཕྲིན་ཐུགས་བཞེད་བཞིན་གྲུབ་སྟེ་ཕྱིར་གདན་སར་ཕེབས།
དེ་ནས་ལོ་ངོ་གཉིས་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་སླར་ཡང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གཙོས་ཕྱི་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་དུ་མར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་བ་ཕབ་སྟེ་གདུལ་བྱ་སྨིན་གྲོལ་གྱི་ས་ལ་བཀོད།
ལོ་དེའི་ཕྱི་ལོ་མདོ་ཁམས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་དགོན་སྡེ་མང་པོར་བསྟུད་མར་ཕེབས་ཏེ་སྡེ་དགོན་སོ་སོའི་བླ་སེར་ཇོ་བཙུན་ནས་ཕལ་བ་མི་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཀུན་ལ་ཟབ་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་དགེ་སྒྲུབ་སྡིག་སྤོང་གི་བསླབ་བྱ་སྙིང་ནོར་དུ་བསྩལ་བ་བཅས་རྒྱལ་ཁམས་ཕན་བདེའི་ལམ་ལ་དྲངས། གཞན་ཡང་སྔ་ཕྱི་ཀུན་ཏུ་གསེར་རྟ་དང་མི་ཉག་སོགས་ཡུལ་ཁམས་འགར་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བ་སོགས་འབྲེལ་ཚད་ཐར་བའི་ལམ་ལ་བཀྲི་བའི་མཛད་པ་བསྐྱངས།
མཁན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས། མི་ཉག་མཁན་པོ་གུ་རུ། རྨེ་བ་མཁན་པོ་འཆི་མེད་རིག་འཛིན།གཡུ་མཁར་མཁན་པོ་ནོར་བུ། རྩ་ཤུལ་མཁན་པོ་ཤེས་རབ་བཟང་པོ། མགོ་ལོག་མཁན་པོ་ཀུན་བཟང༌། མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས། རྨེ་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། ཤུགས་ཆུང་སྤྲུལ་སྐུ་ལུང་རྟོགས། ཝ་གནས་སྤྲུལ་སྐུ་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སོགས་ཕྱི་རབས་བསྟན་པའི་བརྒྱུད་འཛིན་པ་དུ་མ་སྐྱེད་སྲིང་གནང་བ་བཅས་ཕྲིན་ལས་དོན་ཡོད་ཞགས་པས་བསྟན་འགྲོའི་དགེ་མཚན་རླབས་པོ་ཆེ་ངང་གིས་བསྡུས་ཏེ།
དགུང་གྲངས་དོན་གཅིག་ཏུ་ཕེབས་པ་ཆུ་ལུག་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་ཞིང་འདིའི་འགྲོ་དོན་རེ་ཞིག་མཐའ་རུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །'''
--ཁང་གསར་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་Kangsar LhakpaTsering ༠༦:༣༣, ༥ ཟླ་དྲུག་པ། ༢༠༡༤ (UTC)
༢༠༢༥ལོ།
༢༠༢༥ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཁྲེ་ཙེ་དགེ་བཤེས་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་པ་
ཁྲེ་ཙེ་དགེ་བཤེས་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་པ་	ཁོང་གི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་མི་གསལ། འཁྲུངས་ཡུལ་ནི་ཕྱག་རྡོ་ཐང་གི་ཁྲེ་ཙེ་སྡེ་བ་ཡིན། ཁོང་སྐུ་འབུམ་དཔལ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་གི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཏེ་འཛིན་གྲྭ་མས་རིམ་གྱིས་གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་སྦྱངས་པ་ལེགས་པར་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་རབ་འབྱམས་པའི་མིང་བཏགས་འཛིན། ཆེ་ཤོས་ངག་དབང་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་ཉི་མའི་མདུན་ནས་བསྙེན་རྫོགས་བསྒྲུབས། བླ་མ་གཞུང་ལས་པ་ཡང་ལོ་ཁ་ཤས་མཛད། དེ་ནས་ཆེ་ཤོས་བློ་བཟང་བྱང་ཆུབ་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེའི་ཡོངས་འཛིན་མཛད་ཅིང་ཆེ་ཤོས་སྒར་བར་བཞུགས། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ས་ཕོ་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1858 ལོར་དུས་འཁོར་དཔོན་སློབ་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བཞུགས། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ས་མོ་ལུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1859 ལོར་སྨན་པ་དཔོན་སློབ་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ཤིང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཆད་ཉན་གྱི་ཞབས་འདེགས་ལེགས་པར་མཛད། ཁྲི་ཟུར་ནས་འདུ་བྱས་ཀྱི་དགེ་ཆོས་ཐུགས་དམ་ཞལ་འདོན་གྱི་རིམ་པ་ལ་འབད་མུས་སུ་ཞི་བར་གཤེགས་སོ། ཁོང་ནི་སྐུ་འབུམ་དུས་འཁོར་དབོན་སློབ་ཀྱི་ཁྲི་རབས་བཅུ་དྲུག་པ་དང་། རྒྱུད་པ་མཁན་པོའི་ཁྲི་རབས་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་ཡིན་ནོ།།
འོད་གསལ་ཁམས་བདེ་
ཆབ་མདོ་ཁུལ་ལ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་བླ་མ་མཁྱེན་རབས་འོད་གསལ་ལགས་ཀྱིས་སྨན་སྦྱོར་བྱས་ནས་བཟོས་པའི་ཨེ་ཛི་ནད་སྨན་བཅོས་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ལྡན་པའི་བོད་སྨན་གཅིག་གི་མིང་།
ཝང་ཅིའུ་ཅང་།
ཝང་ཅིའུ་ཅང་ནི་ཀྲུང་གོའི་རི་མོ་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད།
༢༠༢༤ལོ།
༢༠༢༤ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རིངས་ཁྱད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ།
ཧ་ཅང་བྲེལ་ཚབས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རིང་བསྲེལ་གསུམ།
ཆོས་སྐུའི་རིང་བསྲེལ། སྐྲ་བལ་གྱི་རིང་བསྲེལ། སྐུ་གདུང་གི་རིང་བསྲེལ་ལོ། དང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རིགས། གཉིས་པ་ནི་དབུ་སྐྲ་དང་ཕྱག་སིན་སོགས་དང་། གསུམ་པ་ནི་སྐུ་གདུང་གི་རིང་བསྲེལ་དངོས།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རིང་བསྲེལ་།
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ནས་བཤད་ཚུལ་ལ། མི་ཤི་བའི་ཕུང་པོའི་ཤ་རུས་ལས་རིང་བསྲེལ་བྱུང་བ་ནི། མི་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའམ། དགེ་སློང་ཆུལ་ཁྲིམས་གཙང་མ། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་གང་ཟག སྔགས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་ནས་གནས་ཚད་མཐོན་པོར་སླེབས་པ་སོགས་ཡིན་ན་དེའི་ཕུང་པོ་ལས་རིང་བསྲེལ་བྱུང་བ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་མདོག་དཀར་པོ་དང། ནག་པོ། དཀར་དམར། ལི་ཁྲི་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་དང་སྡིག་ཅན་ལ་རིང་བསྲེལ་མི་འབྱུང་ཞེས་བཤད། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱི་མཛད་པའི《སྡོམ་གསུམ་རབ་དབྱེ》ནང་རིང་བསྲེལ་སྐོར་ལ་དོགས་དཔྱོད་དང་དཔྱད་གཏམ་མང་པོ་མཛད་འདུག་པས་གཟིགས་པར་འདོད་ན་དེར་གཟིགས།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རྒྱ་གར་རྫོགས་ཆེན་དགོན།
རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀོ་ལེ་སྒལ་དོན་ལྡན་གླིང་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་མདུན་ཕྱོགས། སྨན་ལྗོངས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་སྣ་ཚོགས་པས་དུས་བཞིར་མཛེས་པ། རྨ་བྱ་དང་གླང་ཆེན་སོགས་རི་དྭགས་དང་གཅན་གཟན། འདབ་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྩེ་དགའ་བསྒྱུར་བ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་རླབས་དཀར་གྱིས་རིང་བའི་ས་ནས་མཆོད་ཐིག་འཕེན་པ། རི་བོ་ཆུ་འཛིན་གྱིས་སྤྲེལ་བའི་འཕྲེང་བསྟར་གྱིས་ཕྱོགས་མཚམས་ཀུན་ནས་བསྐོར་བའི་གཤོང་ས་ཟླུམ་པོ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དབུས་ཀྱི་ས་འཛིན་ནོར་བུ་བརྩེགས་འདྲའི་སྤོ་ལ་དགོན་པ་བཞེངས་སའི་ས་ཆ༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཉིད་ནས་བདམས་ཤིང་གནང་སྦྱིན་རྒྱ་ཆེན་བྱས་མཐར་གཙོ་བོ་ཡབ་ཆེན་ཉིད་ནས་ཐུགས་འགན་ཆེར་བཞེས་ཐོག་ཕྱི་ལོ་༡༩༩༢ ལོར་འཕགས་ཡུལ་རྫོགས་ཆེན་ཨོ་རྒྱན་བསམ་གཏན་ཆོས་གླིང་གི་རྟེན་གཞི་གཙུག་ལག་ཁང་། བརྟེན་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སོགས་རྒྱ་ཆེ་ལ་སྤུས་དག་པ། དངོས་གཙང་ཤིང་གྱ་ནོམ་པ། བཀོད་ལེགས་ཤིང་བྱིན་ཆེ་བ་ལེགས་པར་བཞེངས་གྲུབ་ཤིང་། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་མི་རིགས་དང་། ཆོས་བྱེད་དད་ཅན་གྱི་ཡིན་བདག རིས་མེད་བསྟན་འཛིན་གྱི་དགེ་འདུན་ཏེ། འདུས་པའི་མི་ཚོགས་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོས་ཁོར་ཡུག་གི་ས་གཞི་ཡང་དོག་པོར་བགྱིད་པའི་སྐབས་སུ། ༸གོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་གིས་སྒོ་འབྱེད་རབ་གནས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་བསྐྱངས་ཤིང་། གསང་བ་དག་སྣང་རྒྱ་ཅན་ཉེར་ལྔའི་དབང་ཁྲིད་སོགས་དགྱེས་བསྩལ་ཐོག སླར་ཡང་རྒྱལ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་རྩ་བ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་སྡེ་འཛུགས་དགོས་པར་བཀའ་བསྩལ་བ་ལྟར། གྲུབ་དབང་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་འགན་བཞེས་ཐོག བཤད་གྲྭར་མདོ་སྔགས་རིག་གཞུང་གི་འཆད་ཉན། སྒྲུབ་གྲྭར་སྔོན་འགྲོ་འབུམ་གྲངས་དང་། ལོ་གསུམ་ཟླ་གསུམ་གྱི་བཅད་རྒྱ། གྲྭ་ཚང་དུ་མཐོང་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་དང་། གར་ཐིག་དབྱངས་གསུམ། བཅའ་རྡུང་འབུད་གསུམ་སོགས་ཀྱི་གཞི་རྐང་སྲ་བརྟན་ཚུགས་ནས་རྒྱལ་བ་རྫོགས་ཆེན་པའི་མཚན་སྙན་གྱི་དུང་སྒྲ་ཕྱོགས་ཀྱི་བུ་མོའི་རྣ་བའི་དཔྱིད་དུ་གླེང་། དེར་མ་ཟད་བསོད་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་དབུ་ཁྲིད་པའི་འཛམ་གླིང་གི་ཕྱོགས་དུ་མ་སྦྲེལ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཆེ་ཤོས་རིག་པ་ཆོས་ཚོགསཞེས་ཡུ་རོབ་དང་། བྱང་ཨ་རི། ཨོ་སོ་ཀྲོ་ལི་ཡ། ཨེ་ཤ་ས་སོགས་གླིང་ཕྲན་འདི་དག་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་བགྲངགིས་མི་ལོང་བའི་ཆོས་ཚོགས་དུ་མ་ཞིག་ཡོདཔ་འདི་ཀུན་གྱི་མ་དགོན་རྫོགས་ཆེན་དགོན་ཡིན་གཤིས་དེ་དག་དང། གཞན་ཡང་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་གི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཆོགས་ཚོགས་བཅས་ལ་ཡང་ལོ་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཟབ་ཆོས་སྤེལ་བ་དང་། ཡང་ལོ་རེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་དུ་མ་ཚུར་རྫོགས་ཆེན་དགོན་དུ་ཆོས་ཞུར་འདུས་པ་དག་ལ་སྨིན་གྲོལ་གྱི་གདམས་པ་གནང་དང་གནང་བཞིན་པ་་དང་། དམ་པའི་ཆོས་དང་མཐུནཔའི་སྒོ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པ་སྟེ། ཀོ་ལི་སྒལ་དོན་ལྡན་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་སུ་མི་དམངས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོ་གསར་བསྐྲུན། གྲོང་སྡེ་སོ་སོར་སྤྱི་ཁང་གསར་རྒྱག་དང་ཉམས་གསོ། གློག་གི་མཐུན་རྐྱེན་དང་། ཟམ་པ་དང་འགྲོ་ལམ་བཅས་ཉམས་གསོ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོར་གཞིས་ཆགས་རྒན་རྒོན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་རྒས་གསོ་ཁང་གསར་དུ་བཙུགས་པ་དང་། གཞིས་ཆགས་རང་གི་སློབ་གྲྭ་དང་། འཕྲོད་བསྟེན་སྨན་ཁང་། བུ་གསོ་ཁང་བཅས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གི་ཉམས་གསོ་མཛད།
ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མ་
མཛད་པ་པོ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ།
༄༅། །ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་གཞིར་གྱུར་དྲིན་ཅན་རྗེ། ། ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་པ་ལམ་གྱི་རྩ་བ་རུ། ། ལེགས་པར་མཐོང་ནས་འབད་པ་དུ་མ་ཡིས། ། གུས་པ་ཆེན་པོས་བསྟེན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། ལན་ཅིག་རྙེད་པའི་དལ་བའི་རྟེན་བཟང་འདི། ། ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་དོན་ཆེན་ཤེས་གྱུར་ནས། ། ཉིན་ཚན་ཀུན་ཏུ་སྙིང་པོ་ལེན་པའི་བློ། ། རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། ལུས་སྲོག་གཡོ་བ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བཞིན། ། མྱུར་དུ་འཇིག་པའི་འཆི་བ་དྲན་པ་དང༌། ། ཤི་བའི་རྗེས་སུ་ལུས་དང་གྲིབ་མ་བཞིན། ། དཀར་ནག་ལས་འབྲས་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བ་ལ། ། ངེས་པ་བརྟན་པོ་རྙེད་ནས་ཉེས་པའི་ཚོགས། ། ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྤོང་བ་དང༌། ། དགེ་ཚོགས་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ། ། རྟག་ཏུ་བག་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། སྤྱད་པས་མི་ངོམས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་གྱི་སྒོ། ། ཡིད་བརྟན་མི་རུང་སྲིད་པའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི། ། ཉེས་དམིགས་རིག་ནས་ཐར་པའི་བདེ་བ་ལ། ། དོན་གཉེར་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། རྣམ་དག་བསམ་པ་དེ་ཡིས་དྲངས་པ་ཡི། ། དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བག་ཡོད་ཆེན་པོ་ཡིས། ། བསྟན་པའི་རྩ་བ་སོ་སོ་ཐར་པ་ལ། ། སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་བྱེད་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། རང་ཉིད་སྲིད་མཚོར་ལྷུང་བ་ཇི་བཞིན་དུ། ། མར་གྱུར་འགྲོ་བ་ཀུན་ཀྱང་དེ་འདྲ་བར། ། མཐོང་ནས་འགྲོ་བ་སྒྲོལ་བའི་ཁུར་འཁྱེར་བའི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་འབྱོངས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། སེམས་ཙམ་བསྐྱེད་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་གསུམ་ལ། ། གོམས་པ་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་མི་འགྲུབ་པར། ། ལེགས་པར་མཐོང་ནས་རྒྱལ་སྲས་སྡོམ་པ་ལ། ། བརྩོན་པ་དྲག་པོས་སློབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། ལོག་པའི་ཡུལ་ལ་གཡེང་བ་ཞི་བྱེད་ཅིང༌། ། ཡང་དག་དོན་ལ་ཚུལ་བཞིན་དཔྱོད་པ་ཡི། ། ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ། ། མྱུར་དུ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། ཐུན་མོང་ལམ་སྦྱངས་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ན། ། ཐེག་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་གྱུར་རྡོ་རྗེའི་ཐེག ། སྐལ་བཟང་སྐྱེ་བོའི་འཇུག་ངོགས་དམ་པ་དེར། ། བདེ་བླག་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། དེ་ཚེ་དངོས་གྲུབ་རྣམ་གཉིས་འགྲུབ་པའི་གཞི། ། རྣམ་དག་དམ་ཚིག་སྡོམ་པར་གསུངས་པ་ལ། ། བཅོས་མ་མིན་པའི་ངེས་པ་རྙེད་གྱུར་ནས། ། སྲོག་དང་བསྡོས་ཏེ་བསྲུང་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། དེ་ནས་རྒྱུད་སྡེའི་སྙིང་པོ་རིམ་གཉིས་ཀྱི། ། གནད་རྣམས་ཇི་བཞིན་རྟོགས་ནས་བརྩོན་པ་ཡིས། ། ཐུན་བཞིའི་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ལས་མི་གཡེལ་བར། ། དམ་པའི་གསུང་བཞིན་སྒྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ། དེ་ལྟར་ལམ་བཟང་སྟོན་པའི་བཤེས་གཉེན་དང༌། ། ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་རྣམས་ཞབས་བརྟན་ཅིང༌། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཚོགས། ། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ།། །།
ཁྲོ་ཕུ་ལོ་ཙཱ་བ་བྱམས་པ་དཔལ་
ཁྲོ་ཕུ་ལོ་ཙཱ་བ་བྱམས་པ་དཔལ་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཆུ་མོ་སྦྲུལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1173 ལོར་གཙང་ཡུལ་ཤབ་སྨད་དུ་ཡབ་ཇོ་འཕན་དང་། ཡུམ་སྲེག་མོ་གསལ་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་མོ་བྱ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1225 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་དགུང་ལོ་དྲུག་པར་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་སྦྱངས། དགུང་ལོ་བརྒྱད་པར་རྒྱལ་ཚ་རིན་ཆེན་མགོན་དང་། ཀུན་ལྡན་རས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཁན་སློབ་མཛད་ནས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པར་དགེ་བཤེས་གཙང་པ་ལས་ཚད་མ་རྣམ་ངེས་སོགས་གསན། དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་པར་གཙང་དཀར་པ་ལས་དབུ་མ་དང་། བྱམས་ཆོས་སོགས་གསན། ཞང་དགེ་བ་ལས་ལོ་ཙཱ་བསླབས་པས་མཁས་པར་གྱུར། རྩེ་སྟོན་ཀུན་བཟང་ལས་རྡོར་དབྱིངས་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ཕྱག་ལེན་དང་མན་ངག་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་པ་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས། རྒྱལ་ཚ་རིན་ཆེན་མགོན་དང་ཀུན་ལྡན་རས་པ་གཉིས་ལས་གདམས་ངག་མི་འདྲ་བ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་། བཀའ་བབས་བཅུ་གསུམ་བཅས་པ་མཐའ་དག་གསན། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞི་པར་བལ་ཡུལ་དུ་བྱོན། ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་བུདྡྷ་ཤྲཱི་ལས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གདམས་ངག་མང་དུ་གསན། སྔོན་རྗེས་སུ་མི་ཏྲ་ཛོ་གེ་དང་། ཤཱཀྱ་ཤྲཱི་བྷ་དྲ་སོགས་ཁྲོ་ཕུར་སྤྱན་དྲངས། ཁོང་གིས་ཁྲོ་ཕུར་གཞུང་ཆེན་མོའི་འཆད་ཉན་གྱི་སྲོལ་གཏོད། དགའ་ལྡན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་བྱམས་ཆེན་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་མིའི་ཁྲུ་བརྒྱད་ཅུ་པའི་སྐུ་ཚད་བཞེངས། དགོན་ལག་གཞན་བསྐྲུན་པ (ཁྲོ་རུ་དགོན་པ) སོགས་རླབས་ཆེན་གྱི་འཕྲིན་ལས་མཐར་ཕྱིན་ནས། དགུང་ལོ་ཞེ་བརྒྱད་པར་ཁྲོ་ཕུའི་གཉན་མཁར་གྱི་བྲག་སེང་གེ་རྫོང་དུ་སྒྲུབ་པ་མཛད་ནས་བཞུགས་སོ། ཁོང་གི་སློབ་མ་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་བླ་ཆེན་བསོད་ནམས་དབང་ཕྱུག་དང་། མཁན་ཆེན་བྱང་ཆུབ་དཔལ། ཡང་རྩེ་བ་རིན་ཆེན་སེང་གེ་སངས་རྒྱས་ཞིག་ཆེན། བྱམས་པ་སྒྲུབ་བརྒྱུད་བསྟན་འཛིན། སྔོ་ཚ་གྲགས་པ་དཔལ། གཉོས་ལོ་རྩེ་བ། བླ་མ་རྡོ་རྗེ་དབང་། རས་མ་སེང་རྒྱལ། རོང་པ་རྒ་ལོ་བཅས་སོ།།
ཁྲེ་དམར་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་
ཁྲེ་དམར་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་	ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1794 ལོར་ཀ་རྒྱའི་བིས་རྒྱར་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1874 ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་བིས་ཐང་ཡེ་ཤེས་དར་རྒྱས་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། བཱ་ཡན་སྟོད་ཐའི་དགོན་དུ་ཕེབས་ནས་འདོན་ཆོས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་པར་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པའི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཤིང་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་སྦྱངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་མཛད། དེ་ནས་གྲྭ་སར་ཕེབས་ཏེ་མཚན་བཏགས་བཞེས། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ལས་བསྙེན་རྫོགས་ཞུས། དེ་ནས་མདོ་སྨད་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཤིང་། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བདུན་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ལྕགས་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1840 ལོར་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པའི་གདན་སའི་ཁྲི་ལ་ཕེབས་ནས་ལོ་ལྔའི་རིང་དུ་གདན་ས་བསྐྱངས་ཤིང་ཆོས་སྲིད་གང་ཐད་ནས་ལེགས་ལམ་ཆེ། ཁྲི་ཟུར་ནས་རྗེ་གསེར་ཁང་བའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཤིང་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་མཛད། ཁོང་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་མཁྱེན་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཐུགས་བསྐྱེད་བཟང་བ་བཅས་བྱ་ཁྱུང་དགོན་དུ་བཞུགས་ན་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལ་གཞོལ་འདུན་ཆེ་བ་སོགས་གང་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་རྒྱའི་དགོན་དང་ཀ་མདོ་གདོང་དམར་སྣ་སོགས་སུ་བཞུགས་ནས་ཉམས་བཞེས་བསྐྱངས། རྒྱུད་པའི་འདུས་སྤྱིས་ཞུས་ངོར་གསང་འདུས་དང་བདེ་མཆོག་གི་དབང་གནང་། གཞན་ཡང་ལམ་རིན་ཆེན་མོའི་བཤད་ལུང་དང་བདེ་ལམ་གྱི་ཉམས་ཁྲིད་སོགས་ཆོས་བཀའ་འགའ་རེ་གནང་། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཅིག་པར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། ཁོང་ནི་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པའི་གདན་སའི་མཁན་རབས་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།\nཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ནི《བར་དོའི་འཕྲང་སྒྲོལ་གྱི་འགྲེལ་བ》དང་། 《སྐུ་གསུམ་ལམ་ཁྱེར་ཚིགས་བཅད་མ》། 《རིམ་གཉིས་ཀྱི་སྡོམ》། སྦྱར་བྱང་མེད་པ་ཡང་མང་ཙམ་ཡོད་ཅེས་རྗེ་བདེ་ཡངས་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་ཚང་བའི་གདན་རབས་སུ་བཀོད་འདུག།
རིངས་པ།
བྲེལ་བ་དང་འཚབ་པ། (ཙ) དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རིད།
དངོས་ངན་པ་དང་ཤ་སྐམ་ནས་རིད་པར་གྱུར་པའི་དོན། དཔེར་ན། ཤིང་སྦ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རིད་པ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རིན་སྐྱིན་ཚབ་གསུམ།
ཉོས་རིན། གཡར་སྐྱིན། བོར་ཚབ་གསུམ།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
མ་ལ་ཤི་ཡ།
མ་ལེ་ཞི་ཡ་ནི་ཤར་ལྷོའི་ཨེ་ཤ་ཡའི་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་ཕྲན་༡༣ཡོད་པའི་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོ་ཡིས་དེ་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་བགོས་ཡོད་ལ། དེ་ཡི་སྐམ་ས་ནི་མ་ལེ་ཕྱེད་གླིང་ཕྲན་སྟེང་དུ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡི་ནུབ་ཕྱོགས་མཚོ་ངོགས་སུ་མཱ་ལ་ཁའི་ཆུའི་དོག་ལམ་དང་ཤར་ཕྱོགས་མཚོ་ངོགས་སུ་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོ་ཡོད། སྐབས་འགར་ཤར་མ་ལེ་ཞི་ཡ་ཞེས་འབོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་དེ་ནི་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོ་རུ་ཡོད་པའི་བྷོར་ནེའོ་གླིང་ཕྲན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སར་ཡོད། མ་ལེ་ཕྱེད་གླིང་ཕྲན་དུ་ཡོད་པའི་ཁལ་ལུང་ཕུ་ནི་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་རྒྱལ་ས་ཡིན། སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ས་ཉེ་ཆར་ཕུ་ཐྲ་ཇ་ཡ་རུ་སྤོས་ཡོད་ལ་དེ་ནི་ཆེད་དུ་འཛིན་སྐྱོང་ལ་བཟོ་བཀོད་བྱས་པའི་གསར་བཙུགས་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན།
ལོ་རྒྱུས།
རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར་གྱི་དབུས་སུ་མ་ལེ་ཞི་ཡ་ནི་གནའ་བོའི་ཚོང་ལས་ཀྱི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན། ཡོ་རོབ་པ་རྣམས་གནས་དེར་བསླེབས་པ་དང་མཱ་ལ་ཁ་ཚོང་ལས་གྲུ་ཁ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
སྤྱི་ལོ་༡༧༨༦ལོར་ཕེ་ནང་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་དབྱིན་ཇི་གོང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༣ལོར་མ་ལ་ཡ་དང་སིང་གྷ་ཕོར། བྷོར་ནེའོ་ཆ་ཤས་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་ནས་མ་ལེ་ཞི་ཡ་གྲུབ། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༥ལོར་སིང་གྷ་ཕོར་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཕུད་པ་དང་རང་བཙན་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས།
མ་ལེ་ཞི་ཡའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས།
མ་ལེ་ཞི་ཡ་ལ་རྒྱལ་ཕྲན་༡༣ཡོད་པ་རྣམས་ནི། ཇོ་ཧོར་དང་ཁེ་དྲ། ཁི་ལན་དན། མཱ་ལ་ཁ། ནེ་གྷི་རི་སེམ་བྷི་ལན། ཕ་ཧིང་། ཕི་རག ཕིར་ལེ་སི། ཕེ་ནང་། ས་བྷ། ས་ར་ཝག སི་ལན་གྷོར་དང་དི་རིན་གྷ་ནུ། སྤྱི་མཐུན་མངའ་ཁོངས་གསུམ་སྟེ་ཁལ་ལུང་ཕུ་དང་ཕུ་ཐྲ་ཇ་ན། ལ་བྷོན་བཅས་ཡིན། རྒྱལ་དར་སྟེང་གི་སྐར་མའི་རྩེ་ཚེག་གི་གྲངས་ཁ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་མཚོན་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལ་སྐར་མ་༡༤ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱལ་དར་གསར་བཟོ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་སིང་གྷོ་ཕོར་ཡང་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་ནང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིག་ཡིན། རྩེ་ཚེག་༡༤ཡིས་ད་ཆ་ཝེ་ལ་ཡ་ཕིར་སི་ཁུ་དོན་(Wilayah Persekutuan)ཞེས་པའི་སྤྱི་མཐུན་མངའ་ཁོངས་རྣམས་མཚོན་གྱི་ཡོད། མ་ལེ་ཞི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལ་ཡཱང་དྲི་ཕིར་དོན་ཨ་གྷིང་(Yang Di-Pertuan Agong)ཞེས་གྲགས་ལ་དེ་མིན་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་རྒྱལ་བོ་ཡང་ཟེར། གོ་གནས་དེ་ད་ལྟ་ཁེ་དྲའི་བཙན་པོ་ཨབ་དྲུལ་ཁ་ལེམ་གྱིས་བཟུང་ཡོད། མ་ལེ་ཞི་ཡའི་སྲིད་གཞུང་གི་དབུ་ཁྲིད་ནི་སྲིད་བློན་ཡིན་པ་དང་ད་ལྟའི་སྲིད་བློན་ནཱ་ཇེབ་དུན་ར་ཙག་ལགས་ཡིན། མ་ལེ་ཞི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གྲོས་ཚོགས་ཤིག་དང་ཁྲིམས་ཁང་ལམ་ལུགས་ཀྱང་ཡོད་ལ། ཤར་ལྷོའི་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་མཐུན་ཚོགས་གསར་འཛུགས་བྱེད་མཁན་གྱི་ཁོངས་མི་ཡིན། མ་ལེ་ཞི་ཡའི་དཔལ་འབྱོར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཕེལ་གྱིན་ཡོད་ལ་དེ་འབྲེལ་གྱིས་ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱུག་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
ཆོས་ལུགས།
མ་ལེ་ཞི་ཡ་ནི་ཆོས་ལུགས་སྣ་མང་འཛོམས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་ཆོས་ལུགས་ཡིན། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩ལོའི་སྲིད་གཞུང་གི་མི་འབོར་ཞིབ་བཤེར་གྱི་ཨང་གྲངས་ལ་གཞིག་ན་ཆོས་ལུགས་གཙོ་བོ་བཞི་ནི། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་(མི་མང་གི་བརྒྱ་ཆ་༥༥)དང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས།(བརྒྱ་ཆ་༢༦) ཡི་ཤུ་ཆོས་ལུགས།(བརྒྱ་ཆ་༩དང་མང་ཆེ་བ་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་ཤར་ཕྱོགས་ཏེ་བྷོར་ནེའོ་ལྟ་བུའི་ནང་ཡོད།) ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས།(བརྒྱ་ཆ་༡༠) མ་ལེ་ཞི་ཡ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཁའ་དབུགས་ཆེས་ཆེར་སྟུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ལྟར་ན་ནང་ཆོས་དུས་རབས་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་ཚོང་ལས་བརྒྱུད་དེ་མ་ལེ་ཞི་ཡར་དར་མགོ་བརྩམས་ཡོད་ལ། ད་ལྟ་ཡང་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་མཚོ་ཁའི་གྲུ་ལམ་དག་གི་མིང་སྔར་བཞིན་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་སོར་བཞག་བྱས་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གསང་བའི་ཟུར་ཞིག་རྟོགས་ཐུབ་པར་སྙམ། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་མ་ལེ་ཞི་ཡར་ནང་ཆོས་དར་བར་རྒྱུ་རྐྱེན་གསུམ་ཡོད་པར་བཞེད་དེ། གཅིག་ནི་ཀྲུང་གོའི་གནས་སྤོ་ཡུལ་མི་བརྒྱུད་དེ་དར་བ་དང་། གཉིས་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་གནས་སྤོ་ཡུལ་མི་བརྒྱུད་དེ་དར་བ། གསུམ་ནི་ཚོང་ལས་བརྒྱུད་དེ་དར་བ་རེད། དོན་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་གནས་སྤོ་ཡུལ་མི་དང་ཚོང་ལས་བརྒྱུད་དེ་མ་ལེ་ཞི་ཡར་དར་བ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱང་ཐབས་ལམ་དེ་དག་བརྒྱུད་དེ་དར་བར་བཞེད། དེ་ཕྱིན་བར་སྐབས་ཤིག་ལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དང་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས་གཉིས་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་གཙོ་རྒྱུགས་རིག་གནས་སུ་གྱུར་བ་རེད།
གྲོང་ཁྱེར་
མ་ལེ་ཞི་ཡའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་པིན་ཁྲིན་ནི་ཡུལ་སྐོར་ལྗོངས་རྒྱུ་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ས་དགེ་བཅུད་འཛོམས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། པིན་ཁྲིན་དུ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ལུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགོན་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། དགོན་པ་དེ་དག་གི་བཟོ་བཀོད་ལ་ས་གནས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་བླ་ལྷག་ལྡན། གནས་འདིའི་དགོན་པ་མང་པོ་ཞིག་ནི་ཐེག་དམན（ཉན་ཐོས་སྡེ་བ）དང་ཐེག་ཆེན་གཉིས་མཉམ་གནས་བྱས་མྱངས་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དན་རྟགས་སུ་འཁུམས། པིན་ཁྲིན་གྲོང་ཁྱེར་ན་མིང་དུ་གྲགས་པའི་དག་ཞིང་དགོན་ཞེས་པའི་དགོན་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། དགོན་པ་དེ་ནི་མ་ལེ་ཞི་ཡ་ཙམ་མ་ཟད་ཡ་གླིང་ལྷོ་ཤར་དུའང་ཆེས་ཆེ་བའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགོན་པ་ཡིན་པར་གྲགས། དགོན་པ་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་དང་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བའི་ཆོས་ལུགས་པ་མང་པོས་མཉམ་དུ་སྒྲིབ་སྦྱོང་དགེ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལས་ལ་བྲེལ་བཞིན་མཆིས་པས་དཀྱིལ་ཡངས་དང་སྣ་མང་གི་རིག་གནས་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ངང་གིས་ཆགས་འདུག དགོན་པ་འདིའི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་འབག་སྐུ་ཆེན་པོ་དེའི་སྤྱིའི་མཐོ་ཚད་ལ་ཁང་བརྩེགས་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ཡོད་ལ་གཟི་བརྗིད་དང་ངོ་མཚར་གྱིས་བརྟས་པའི་བཟོ་བཀོད་འདི་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་པེན་ཁྲིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚབ་མཚོན་བཟོ་བཀོད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད།
དུས་ཆེན་
ཝེ་སད་དུས་ཆེན་ནི་མ་ལེ་ཞི་ཡའི་ཆེས་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་པའི་ནང་བསྟན་གྱི་དུས་ཆེན་ཞིག་རེད། ནང་ཆོས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོར་དུས་ཆེན་འདི་རོལ་བའི་སྲོལ་ཡོད་ནའང་། དུས་ཆེན་འདིའི་མིང་ལ་འབོད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་མཆིས། མ་ལེ་ཞི་ཡིའི་ནང་ཆོས་དད་ལྡན་པ་དག་གིས་འབོད་བཞིན་པའི་ཝེ་སད་དུས་ཆེན་ནི་པྲ་ཀྲི་ཏིའི་སྐད་"Visakha"ལས་འགྱུར་བར་བཞེད། དོན་དུ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་། སྤྱི་ལོ་1950ལོར་འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པས་སི་རི་ལན་ཁ་ནས་བསྡུས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་ནང་ཆོས་གྲོས་ཚོགས་སྟེང་ཝེ་སད་དུས་ཆེན་གྱི་སྐོར་ལ་གྲོས་ཐག་བཅད་ཅིང་ཡ་གླིང་ཤར་ལྷོའི་ནང་ཆོས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀུན་གྱིས་ཝེ་སད་དུས་ཆེན་ཉིན་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ངལ་གསོའི་གནང་བ་སྟེར་དགོས་པའི་རེ་འཆར་བཏོན། ཝེ་སད་དུས་ཆེན་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁས་ལེན་ཐོབ་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་ཝེ་སད་དུས་ཆེན་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཝེ་སད་དུས་ཆེན་ཞེས་འབོད་བཞིན་མཆིས།
ས་ཁམས།
མ་ལེ་ཞི་ཡ་ནི་སའི་གོ་ལའི་ཐིག་དམར་དང་ཉེ་བས་དུས་བཞིའི་དབྱེ་མཚམས་མི་གསལ་ཞིང་ཞོགས་པ་དང་ས་སྲོད་ཀྱི་ཚ་གྲང་ལ་བར་ཁྱད་ཆེན་པོ་མེད། མ་ལེ་ཞི་ཡའི་གནམ་གཤིས་ཚ་རྒྱུད་ནགས་ཆར་དང་ཚ་རྒྱུད་དུས་རླུང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ལ། ལོ་ཧྲིལ་པོའི་ཆར་བ་འབབ་ཚད་མང་ཞིང་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་དྲོད་གྲངས་26~30℃ཡིན།
དཔལ་འབྱོར།
འཛམ་གླིང་གསར་དར་ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་མ་ལག་གྲུབ་པའི་མ་ལེ་ཞི་ཡ་ནི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གོམ་འགྲོས་ཅུང་མགྱོགས་པའི་རིག་གནས་སྣ་མང་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ལ། མ་ལེ་ཞི་ཡའི་ཡུལ་སྐོར་དང་རིག་གནས་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་འཛམ་གླིང་སྔོན་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད།
༢༠༢༣ལོ།
༢༠༢༣ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན། గొడ్డు వెలగల ఉదయ్ కిరణ్
མྱུར་མཛད་མ།
མྱུར་མཛད་མ་བཞུགས་སོ། །
ནག་པོ་ཆེན་པོ་སྟག་གི་ཤམ་ཐབས་ཅན། །
ཕྱག་དྲུག་སྦྲུལ་གྱི་རྒྱན་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། །
གཡས་པ་གྲི་གུག་བར་བ་འཕྲེང་བ་འཛིན། །
གཡོན་པ་ཐོད་པ་དང་ནི་མདུང་རྩེ་གསུམ། །
དེ་བཞིན་ཞགས་པ་བཟུང་ནས་འཆིང་བར་བྱེད། །
དྲག་པོའི་ཞལ་ནས་མཆེ་བ་རྣམ་པར་གཙིགས།།
སྤྱན་གསུམ་དྲག་པོའི་དབུ་སྐྲ་གྱེན་དུ་འབར། །
དཔྲལ་བར་སིནྔྷུ་ར་ཡིས་ལེགས་པར་བྱུགས། །
སྤྱི་བོར་མི་བསྐྱོད་རྒྱལ་བོའི་རྒྱས་བཏབ་བརྟན། །
རིན་ཆེན་ཐོད་སྐམ་ལྔ་ཡིས་དབུ་ལ་བརྒྱན། །
ཤིང་ལས་བྱོན་ནས་གཏོར་མ་ལེན་མཛད་པའི། །
དཔལ་ལྡན་ཕྱག་དྲུག་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །
སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་གཉན་པོ་བསྲུང་བ་དང༌། །
དཀོན་མཆོག་དབུ་འཕང་གཉན་པོ་བསྟོད་པ་དང༌། །
བདག་ཅག་དཔོན་སློབ་འཁོར་དང་བཅས་རྣམས་ཀྱི། །
རྐྱེན་ངན་བར་ཆད་ཐམས་ཅད་ཞི་བ་དང༌། །
ཅི་འདོད་དངོས་གྲུབ་མྱུར་དུ་སྩལ་ཏུ་གསོལ། །
ཧཱུཾ བླ་མ་མགོན་པོ་དབྱེར་མེད་ལ། །
བདག་ནི་གུས་པས་སྐྱབས་སུ་མཆི། །
བདག་སོགས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །
ཉོན་མོངས་མ་ལུས་སེལ་བར་ཤོག།
བར་ཆད་མ་ལུས་སེལ་བར་ཤོག།
དགེ་བ་འདི་ཡིས་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་བདག།
རྒྱལ་བའི་དམ་ཆོས་མ་ལུས་འཛིན་པ་དང་། །
དེ་ཡི་འགལ་རྐྱེན་སེལ་ཞིང་མཐུན་རྐྱེན་བསྒྲུབ། །
བླ་མ་མགོན་པོ་དབྱེར་མེད་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག
རིགས་རུས་ཆོ་འབྲིང་གི་འབོད་མིང་
ཨ་ཁུ--- རང་གི་ཨ་ཕའི་ཕུ་བོ་དང་ནུ་བོ་ལ་ཟེར།
ཨ་ནེ---རང་གི་ཨ་ཕའི་སྲིང་མོ་ལ་དང་རང་གི་མའི་ཤ་ཉེ་མ་ལ་ཟེར།
ཨ་བང---ཨ་ཕའི་སྲིང་མོ་སྟེ་ཨ་ནེའི་ཁྱོ་བོའི་འབོད་མིང་།
ཨ་མེས---ཨ་ཕའི་ཨ་ཕ་ལ་རང་གིས་ཨ་མེས་ཞེས་འབོད། སྤོ་བོ།
ཨ་ཕྱི---རང་གི་ཨ་ཕའི་ཨ་མ་ལ་ཟེར། རྨོ་བོ།
ཡང་མེས---ཨ་མེས་ཀྱི་ཨ་ཕ་ནི་རང་གི་ཡང་མེས་ཡིན།
ཡང་ཕྱི---ཨ་ཕྱིའི་ཨ་མ་ནི་རང་གི་ཡང་ཕྱི་ཡིན།
མ་མེས---རང་གི་ཨ་མའི་ཨ་ཕ་ལ་ཟེར།
མ་ཕྱི---རང་གི་ཨ་མའི་ཨ་མ་ལ་ཟེར།
ཞང་བོ---རང་གི་ཨ་མའི་ཕུ་བོ་དང་ནུ་བོ་ལ་ཟེར།
མ་སྤུན---ཨ་མ་གཉིས་སྤུན་ཡིན་པའིབུ་སྤུན་ལ་གོ་དགོས།
མ་ཚན---རང་གི་ཨ་མའི་ཕུ་བོ་ནུ་བོ་དང་།དེ་རྣམས་ཀྱི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ནི་རང་གི་མ་ཚན་ཡིན།
མིང་སྲིང---མིང་བོ་དང་སྲིང་མོ་སྟེ།ཕ་མ་གཅིག་པའི་སྤུན་གྱི་ཕོ་ནི་མོ་ཡི་མིང་བོ་དང་།མོ་ནི་ཕོ་ཡི་སྲིང་མོ་ཡིན།
སྲུ་མོ---ཕུ་བོའི་ཆུང་མ་ནི་ནུ་བོ་དང་ནུ་མོའི་སྲུ་མོ་ཡིན།
སྣག་ཚ---རང་གི་སྲིང་མོ་སྟེ་ཨ་ཅེ་དང་ནུ་མོའི་བུ་ལ་སྣག་ཚ་ཟེར།
སྣག་མོ---རང་གི་ཨ་ཅེ་དང་ནུ་མོའི་བྱིས་པ་བུ་མོ་ནི་རང་གི་སྣག་མོ་ཡིན།
སྣག་གི་ཡང་ཚ---སྣག་ཚ་དང་སྣག་མོའི་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་སྣག་གི་ཡང་ཚ་ཡིན།
ཁྱོ་ག---བཟའ་ཟླ་ཕོ་ལ་ཁྱོ་ག་ཟེར།
ཆུང་མ---བཟའ་ཟླ་མོ་ལ་ཆུང་མ་ཟེར།
སྐུད་པོ---ཆུང་མའི་ཕུ་བོ་ནུ་བོ་ནི་ཁྱོ་གའི་སྐུད་པོ་ཡིན།
སྐུད་མོ---ཆུང་མའི་ཨ་ཅེ་དང་ནུ་མོ་ནི་ཁྱོ་གའི་སྐུད་མོ་ཡིན།
གྱོས་པོ་གྱོས་མོ---ཆུང་མའི་ཨ་ཕ་དང་ཨ་མ་ནི་ཁྱོ་གའི་གྱོས་པོ་གྱོས་མོ་ཡིན།
སྙིད་མོ---ཁྱོ་གའི་ཨ་ཅེ་དང་ནུ་མོ་ནི་ཆུང་མའི་སྙིད་མོ་ཡིན།
སྙིད་པོ---ཁྱོ་གའི་ཕུ་བོ་དང་ནུ་བོ་ནི་ཆུང་མའི་སྙིད་པོ་ཡིན།
སྒྱུག་པོ་སྒྱུག་མོ---ཁྱོ་གའི་ཨ་ཕ་ཨ་མ་ནི་ཆུང་མའི་སྒྱུག་པོ་སྒྱུག་མོ་ཡིན།
མག་པ---རང་གི་བུ་མོའི་ཁྱོ་བོར་མག་པ་ཟེར།
མནའ་མ---རང་གི་བུའི་ཆུང་མར་མནའ་མ་ཟེར།
བུ་དང་བུ་མོ---རང་གི་བྱིས་པར་བུ་དང་བུ་མོ་ཟེར།
ཚ་བོ---རང་གི་བུ་བུ་མོའི་བྱིས་པར་ཚ་བོ་ཚ་མོ་ཟེར་བ་དང་། དེ་ཡི་ བྱིས་པར་ཡང་ཚ་དང་། ཡང་ཚའི་བྱིས་པར་གཞི་ཚ་ཟེར།
གོས་ཚ---རང་གི་གཞི་ཚའི་བྱིས་པར་གོས་ཚ་ཟེར།
ཕ་སྤད---ཕ་དང་བུ་ཡི་བསྡུས་མིང་ལ་ཕ་སྤད་ཟེར།
མ་སྨད---མ་དང་བུ་མོ་ཡི་བསྡུས་མིང་ལ་མ་སྨད་ཟེར།
མེས་དབོན---རང་དང་མེས་པོ་ལ་མེས་དབོན་ཟེར།
ཁུ་དབོན---རང་དང་ཨ་ཁུ་ལ་ཁུ་དབོན་ཟེར།
དབོན་ཞང---རང་དང་ཞང་པོ་ལ་དབོན་ཞང་ཟེར།
མ་ཞང---ཨ་མའི་ཞང་བོ་ལ་མ་ཞང་ཟེར།
སྤུན་མཆེད---རང་གི་མིང་སྲིང་ནི་སྤུན་མཆེད་ཡིན།
གཉེན་ཚན---རིགས་རྒྱུད་དང་ཁྱོ་ཤུག་གི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ལ་ཟེར། ཤ་ཉེ།
རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ།
སྔར་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་གོང་རིམ་གྱི་ཆས་གོས་རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་ཞེས་གསེར་ག( གསེར་གྱི་གའུ)བོད་གཡུ་ཞེ་གཅིག་གི་ཕྲ་ཚོམས་ཅན་ཆེ་ཆུང་བྲེ་ཚད་ཙམ་སྒོར་གཟུགས་མ་གཅིག་དང་། སོག་སྒོར་ཞེས་དེ་ལས་ཅུང་ཆུང་བ་ནོར་གཟུགས་མ། སོག་སྣ་བཅས་གཡུ་ཁྲ་གོང་མཚུངས། རྣ་བརྒྱངས་ཞེས་བོད་གཡུ་ཐེ་བོང་ཙམ་ཉི་ཤུ་སྐོར་དངུལ་གྱི་མཐའ་སྐོར་གྲལ་བསྟར་སྒྲིག་པ་རིང་ཐུང་སྐུམ་ཁྲུ་གང་ཙམ། ཤལ་དམར་ཞེས་བྱུ་རུ་དཀྲུགས་མ་ཆེ་ཆུང་ཁམ་ཚིག་ཆེ་བ་ཙམ་རྡོག་གྲངས་བརྒྱ་དང་སུམ་བཅུ་སྐོར་ཡོད་པའི་དོ་ཤལ་གཅིག ཤལ་སེར་ཞེས་སྤོས་ཤེལ་རྙིང་མ་ཞེ་གཅིག་ངང་སྒོང་ཆེ་ཚད་ཙམ་རྡོག་གྲངས་ཉི་ཤུ་སྐོར་ཡོད་པའི་དོ་ཤལ་གཅིག（དོ་ཤལ་དམར་གསེར་ཟེར）ཀོ་ལྷམ་འགོ་སྣམ་མཚལ་ལྗང་གི་ཡུ་སྦྱར། གོས་ཐོན་མཐིང་སྔོ་ཁྲའམ། དཔྱད་ལྡན་གང་རུང་གི་རྩི་གོས་དང། རྩེ་བར་སྲམ་རྒྱན་མ། གཙུག་ཞྭ་སྒྲོ་གཟུགས་བཅས་ཡོད་ཅིང་ དེ་སྔ་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་ཆ་ཚང་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་དེ་དག་ཆ་ཚང་རེར་འཇུག་སྣོད་སྟག་སྒམ་རེ་བཅས་སྒམ་གྲངས་སུམ་བཅུ་སོ་བཞི་ཡོད་པ་རྣམས་དགུང་གསར་དང་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས་མཛད་སྒོ་ཁག་ལ་འདོན་པ་མ་གཏོགས་རྣམ་ཀུན་རྩེ་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་འོག་ཛམ་ལྷ་ཁང་དུ་བསྡུ་འཇུག་ཞུ་དགོས་པ་ཡིན།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
བླ་ཆེན་དགོན་པ་རབ་གསལ
བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། འདི་བསྒྲིགས་པ་པོ། སུ་རུ་མེ་ཏོག
རྗེ་འདི་ཉིད་ འཁྲུངས་ལོར་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རེ་ཡོད་དེ། གངས་ཅན་མཁས་གྲུབ་རིམ་བྱོན་མིང་མཛོདདུ་ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་མ་ཚུགས་གོང་གི་མེ་མཁའ་ རྒྱ་མཚོའི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ཉེར་དགུ་བར་བབས་པ་ཆུ་ཕོ་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ ལོ་(༩༥༣)ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཧྭ་ལུང་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་རི་བོ་དན་ཏིག་དང་ཁད་ ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་རྨ་འགྲམ་དུ་ཆགས་པའི་རྒྱ་ཞུར་གྲོང་ཚོར་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་དང་པོའི་བགྲང་བྱ་དགུ་བ་ཤིང་མོ་ཕག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་(༡༠༣༥)ལོར་སྐུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་སོ།  དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་དུ་རྗེ་འདི་ཉིད་བོད་ཆུ་བྱི་(༨༩༢)ལོར་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་སམ་ འཕན་ཡུལ་ཞོགས་པར་སྐུ་འཁྲུངས། འདི་ཉིད་སྐྱ་བོའི་སྐབས་མཚན་ཀ་ར་འཕན་དང་། བོན་བསླབས་པས་བོན་མིང་མུ་གཟུ་གསལ། རབ་ཏུ་བྱུང་སྐབས་མཁན་སློབ་ཀྱི་མཚན་ལས་དྲངས་པས་དགེ་བ་རབ་གསལ་དང་ཕྱིས་ཐུགས་ རབ་ཆེ་བས་དགོངས་པ་རབ་གསལ། བསྟན་པའི་མེ་རོ་བླངས་པས་བླ་ཆེན་དུ་གྲགས་པ་བཅས་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་མང་། སྐུ་ནར་སོན་རྗེས་ཞིང་དབོན་སར་ནོན་འཇམ་དཔལ་ལ་བཟླས་ལུང་ཞུས། ཁང་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད། སྐྱི་རྒྱལ་བའི་གཙུག་ཏོར་ལས་དབུ་ཚད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་གསན། ནམ་དགའ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་ལས་ཡོ་ག་གསན། དེ་རྗེས་དམར་གཡོ་གཙང་གསུམ་དང་མཇལ་ཏེ་རབ་བྱུང་བསྙེན་རྫོགས་ཚིག་རྫོགས་གནང་ སྐབས་དགུང་ལོ་ཞེ་དགུ་པའམ་ཉེར་གཉིས་ལ་ཕེབས་སོགས་གསུང་ཚུལ་མང་། བུ་སྟོན་གྱི་བཞེད་པ་ལྟར་ན་ལྕགས་མོ་བྱ་ལ་བསྟན་པ་ནུབ་ནས་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ ཆུ་མོ་བྱ་ལ་བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ་གྱིས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་པ་དེ་ ནས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་འགོ་ཚུགས་པར་གསུངས། དེ་ནས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཅང་ཨིན་རྩེ་མཁར་མི་ཉག་གྷའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་གོ་ རོང་སེང་གེ་གྲགས་ལས་འདུལ་བ་གསན་པས་འདུལ་བ་ལུང་སྡེ་བཞི་བསྟན་བཅོས་དང་བཅས་པ་ བླ་ཆེན་པོ་ལ་གནང་ནས། བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་གྱིས་ཤིག  ཁོ་བོ་ནི་རྒས་པས་ཡུན་རིང་མི་འཚོའོ་གསུངས་སྐད། ཀྭ་འོད་མཆོག་གྲགས་པའི་ས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབུམ་ཊིཀ་ལ་སོགས་ པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་ གསན། དེ་སྐབས་ཅིག་ཆར་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཅི་ཡང་མི་ བྱེད་པའི་ལོག་རྟོག་ཅན་མང་བས་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་བསུན་འབྱིན་པའི་ཆེད་ལྷ་ཁང་དང་ བཟོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་མེད་པ་བཞེངས་ཏེ་ཚོན་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་གིས་མཛད་དེ་ འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བར་བརྩོན་པར་མཛད། དམ་པ་སྤྱོད་པ་འདི་ལྟ་བུས་དད་པ་སྐྱེས་ནས་སྤ་གོར་ཡེ་ཤེས་གཡུང་དྲུང་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་འཁོར་མང་པོ་དང་བཅས་དན་ཏིག་ཏུ་བྱོན་པ་དང་། བླ་ཆེན་པོའི་དྲུང་ནས་དམ་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་གསུངས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་གསན་པས་ རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་འདི་ལྟ་བུར་གནོད་ཞིང་འགྱོད་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ བྱུང་། བླ་ཆེན་པོ་དགུང་ལོ་ང་བཞི་པའམ་ཉེར་བདུན་པར་དབུས་གཙང་མི་བཅུའི་རབ་བྱུང་བསྙེན་ རྫོགས་ཀྱི་མཁན་པོ་མཛད་པ་དེ་ནས་བཟུང་དབུས་གཙང་དུ་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་དར་རྩ་ལག་ ཆེན་པོར་གྱུར། འབྲོམ་སྟོན་པས་བདུན་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པ་ས་ཕོ་སྟག་ལ་དབུས་གཙང་མི་བཅུས་བླ་ཆེན་གྱི་ སྐུ་མདུན་ནས་སྡོམ་པ་བླངས་པ་དེ་ནས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་དབུ་བརྙེས་པར་བཞེད། མཐར་བླ་ཆེན་པོ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་བཞི་པ་ཤིང་ཕག་ལོར་སྐུ་གཤེགས། བླ་ཆེན་པོའི་སློབ་མ་མཆོག་དྲུག་ནི། སྤ་གོར་ཡེ་ཤེས་གཡུང་དྲུང་དང་བར་གནས་བརྟན་གྲགས་པ་གཉིས་ལ་སྤ་བར་གཉིས་དང་། ཇ་བ་གྲགས་པ་དང་བཙུན་ཆེན་ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་གཉིས་ལ་ཇ་ཅོག་གཉིས། འལ་པ་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་དང་བསྣུབས་གཉིས་བཅས་དང་། དེ་བཞིན་བཞད་སྲགས་གཉིས།  ཟོང་འཚུར་གཉིས།  དབུས་གཙང་མི་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སློབ་མ་མང་དུ་བྱུང་ངོ་། །
སྟེ་སྒྲའི་འཇུག་པ་བཤད་པ།
སྟེ་སྒྲའི་འཇུག་པ་བཤད་པ།
བེ་རི་འཇིགས་མེད།་
༢༠༢༢ལོ།
༢༠༢༢ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
སྲོག་ཆགས་ཚེ་ཐར་
བོད་ཀྱི་དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་ལས་ཚེ་ཐར་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་འདི་ནི་སྲོལ་བཟང་བོ་ཞིག་དང་། སྲོག་ཆགས་དང་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་པོར་བཅངས་པའི་ཡ་རབས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཤིག་ཡིན། སྤྱིར་ཚེ་ཐར་ཞེས་པ་ནི་ཚེ་ལ་ཐར་བ་གཏོང་བ་དང་ཚེ་ཡི་རྒྱུན་སྲིང་བའི་ཆོ་ག་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྒོ་ཕྱུགས་ཚེ་ཐར་གཏོང་བ་ལས་གཞན། ད་དུང་དམངས་ཁྲོད་དུ་འགའ་ཞིག་གིས་ལྗོན་ཤིང་ནགས་ཚལ་དང་རི་ཆུ་གཏེར་རྫས་སོགས་རང་བྱུང་གི་བཀོད་པར་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་པར་མི་འཇུག་པར། ཡུལ་གྱི་མཛེས་སྡུག་རང་སོར་འཇོག་པ་དང་སྲུང་བའི་ལས་སོགས་ལའང་ཚེ་ཐར་དུ་བཏང་ཞེས་བརྗོད་མཁན་ཡོད་ཀྱང་། འདིར་སྒོ་ཕྱུགས་ཚེ་ཐར་གཏོང་ཚུལ་རགས་ཙམ་བརྗོད་ན། བོད་ཀྱིས་སྒོ་ཕྱུགས་ཚེ་ཐར་དུ་གཏོང་བའི་དགེ་བ་ནི། གཅིག་ནི་ཕྱུགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལ་འཇིགས་པ་དང་འཚེ་བ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱི་འཚོ་བ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པར་རང་དབང་ལྡན་ཆེད་སྲོག་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་བོད་མི་རང་ཉིད་ལ་མཚོན་ན་སྒོ་ཕྱུགས་ཚེ་ཐར་བཏང་བ་ལས་མི་འདོད་པའི་རྐྱེན་ངན་བཟློག་པ་དང་འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཕྱི་དོན་ལམ་འགྲོ་ཡོང་བ། ཁ་ལས་རླུང་རྟ་དར་ཞིང་འདོད་དོན་ལྟུན་འགྲུབ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། དེ་བས་ཚེ་ཐར་གཏོང་བ་ནི་མི་ཕྱུགས་གཉིས་ཀར་དགེ་བའི་བྱ་གཞག་ལེགས་པོ་ཞིག་ཏུ་སེམས་བཞིན་ཡོད།
བོད་ཀྱིས་ཚེ་ཐར་གཏོང་བྱའི་སྒོ་ཕྱུགས་ནི་གཙོ་བོ་རྟ་ནོར་ར་ལུག་ཡིན་ལ།ཚེ་ཐར་བཏང་ཟིན་པའི་རྟ་ལ་མི་བཞོན་པ་དང་གཞན་ལ་མི་བཙོང་བ། ཚེ་ཐར་བཏང་ཟིན་པའི་ནོར་ལ་དོས་མི་འགེལ་བ་དང་མི་བཤའ་བ། མི་བཙོང་བ། རྩིད་པ་མི་འབྲེག་པ། ཚེ་ཐར་བཏང་ཟིན་པའི་ར་ལུག་ཡིན་ནའང་མི་བཙོང་བ་དང་།མི་བཤའ་བ་བཅས་ཀྱི་ཐུན་མིན་གྱི་སྲོལ་ཞིག་མཆིས། གལ་ཏེ་ཚེ་ཐར་བཏང་ཟིན་པའི་སྒོ་ཕྱུགས་ཤིག་ཡིན་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྩྭ་ཆུ་བཟང་བོ་བདམས་ནས་རྩྭ་ཆུ་ལ་རང་གཞན་གྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་ལོངས་སུ་སྤྱད་ཆོག་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལ་མི་འདོད་པའི་འཚེ་བ་བྱེད་མཁན་ཡང་མེད་པ་ཡིན།
སྔོན་ལྟར་ན། བོད་མིས་ཚེ་ཐར་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་སྤེལ་ཚུལ་ལ། ཁྱིམ་མི་དང་གཉེན་ཉེ་སུ་ཞིག་གི་ཚེ་ལ་བར་ཆད་འབྱུང་ཉེན་ཆེ་བའི་ན་ཚ་སོགས་བྱུང་ཚེ། རྟ་ནོར་ར་ལུག་གང་རུང་ཞིག་རང་གི་བླ་མཆོད་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཁྲིད་དེ་ཚེ་ཐར་གནང་རོགས་ཞེས་ཞུ་དགོས་ཤིང་། བླ་མཆོད་དེས་མགོན་པོ་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་མཚན་གཟུངས་དུད་འགྲོ་དེའི་རྣ་བར་བསྒྲགས་ཤིང་དུས་དེ་ནས་བཟུང་སེམས་ཅན་དེ་སྲོག་འཕྲོག་པའི་འཇིགས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་བདེན་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པའི་བདག་པོའི་ཚེ་གེགས་ཀྱི་བར་ཆད་ཞི་ཞིང་། ཚེ་བསོད་རྒྱས་པ་དང་། སྦྱིན་བདག་དང་དུད་འགྲོ་བཅས་མཐར་ཐུག་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་སྨོན་ལམ་དང་ཤིས་བརྗོད་མང་དུ་མཛད་པའི་མཐར། ཚེ་སྐུད་ཅེས་པ་རས་སྣའམ་བལ་སྐུད་གང་རུང་ཚོན་དམར་ཅན་གྱི་རྣ་ཚར་ཞིག་གནང་བ་དང་། སྦྱིན་བདག་དེས་རྣ་ཚར་དེ་དག་ཚེ་ཐར་གྱི་རྣ་བ་གཡས་གཡོན་དུ་འདོགས་པའི་སྲོལ་ཡོད། དེང་སྐབས་གནའ་བོའི་ཚེ་ཐར་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་སྤེལ་སྤེལ་ཚུལ་དང་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་སྟེ། དེའང་སྦྱིན་བདག་གམ་ཁྱིམ་ཚང་གིས་ཉིན་བཟང་སྐར་བཟང་ཞིག་ལ་ལྷ་ལ་མཆོད་བཤམས་དང་གཞི་བདག་འཁོར་སྲུང་ལ་བསང་གཏོང་སོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་མཆོད་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཏེ། ཁྱིམ་མིའི་ན་ཚ་བཟློག་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཁྱིམ་མི་རེ་རེ་ཚེ་རིང་བོ་ཡོང་བ་དང་། ཚེ་གེགས་ཀྱི་བར་ཆད་ཞི་བ། ཚེ་བསོད་རྒྱས་པ། འདོད་དོན་འགྲུབ་པ་བཅས་ལ་དམིགས་ནས་ཁྱིམ་ཚང་གིས་ཚེ་ཐར་གཏོང་བ་ཡིན་ལ། ཚེ་ཐར་གཏོང་དུས་སྒོ་ཕྱུགས་དེའི་སོག་པ་དང་། ཐོད་པ། ར་མགོ་བཅས་སུ་མར་རྒྱན་འབྱུག་པར་བྱེད་ཅིང་། རས་སྣའམ་བལ་སྐུད་གང་རུང་སྟེ་ཚོན་དམར་ཅན་གྱི་ཚེ་སྐུད་དུད་འགྲོ་དེའི་རྣ་རྩེ་དང་སོག་པར་འདོགས་པ། ད་དུང་དུད་འགྲོ་དེའི་རྔ་རྩེ་ནས་མགོ་བར་འོ་ཆུ་འདྲེས་མའི་ཆུ་གཙང་མ་ཞིག་བླུགས་ཏེ་འཁྲུད་པའི་སྲོལ་བྱེད་ཅིང་། སླར་ཡང་མགོ་ནས་རྔ་རྩེ་བར་ཆུ་གཙང་མ་ཞིག་བླུགས་ཏེ་བཤལ་བ་ཡིན། དེས་མི་གཙང་བ་དང་བཙོག་གྲིབ་སེལ་བ་མཚོན་པ་རེད། མར་རྒྱན་འབྱུག་པ་དང་ཚེ་སྐུད་འདོགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཞོར་དུ་ཁ་ནས་དེ་རིང་ནས་བཟུང་ཁྱེད་རང་ཚེ་ཐར་དུ་བཏང་བ་ཡིན་པས་བཤས་ནས་ཤ་མི་བཟའ། བཙོངས་ནས་རིན་མི་ལེན། བཀོལ་ནས་དོས་མི་འགེལ།བལ་རྩིད་མི་འབྲེག བཀྲ་ཤིས་པ་ཤོག ཚེ་རིང་བར་སྨོན་ཞེས་པ་སོགས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་དང་ཤིས་བརྗོད་མང་དུ་བྱས་མཐར་ཚེ་ཐར་དུ་གཏོང་བ་ཡིན་ལ།གལ་ཏེ་ཚེ་ཐར་གང་ཞིག་ལོ་ན་བགྲེས་ཏེ་ཤི་བའམ་ནད་བྱུང་སྟེ་ཤི་བ་སོགས་ཡིན་ན། སླར་ཡང་གཞན་ཞིག་ཚེ་ཐར་གཏོང་བའི་སྲོལ་ཡོད། ད་དུང་ཚེ་གཡོག་ཅེས་ཚེ་ཐར་གྱི་རིགས་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་རྒན་གཡོག་དང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཡང་མཆིས།
ས་ནཱ།
ས་ནཱ་(صنعاء)ནི་ཡེ་མེན་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།