cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ཆུ་ངོགས་གཏམ་རྒྱུད་དང་བོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་
མཐའ་མཇུག་ལ་སླེབས་དུས། ཡ་ང་བའི་ནང་འཁྲུག་དེའི་ཁྲོད་དུ་དཔའ་རྟུལ་བརྒྱད་ཅུའི་མང་ཤོས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བས། ལེན་ཧྲན་དང་ཧྥང་ལཱ་སུ་ལ་མཚོན་ཡང"གནམ་གྱི་ཚབ་ལ་བདེན་ལུགས་སྐྱོང"ཟེར་བ་ནི། དེ་ནས་བཟུང་ཁ་སྟོང་ནང་གི་ཚིག་སྟོང་ཙམ་དུ་གྱུར་ཡོད་པར་མ་ཟད། ད་དུང་འཇམ་ཐང་ངེར་ལྷག་པའི་དུག་ཆང་ཕོར་བ་གང་བོ་དེ་ནི་ཤུལ་ཏུ་ལྷག་པའི་ཇག་དཔོན་གྱིས་ངེས་པར་འཐུང་དགོས་པའི་བཀའ་ལུང་བཙན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
དེང་སང་གི་ཁ་རྩོད་རྩོད་རྙོག་ཆེན་མོ་འདི་ཡང་གཏམ་རྒྱུད་འདིའི་གཞུང་རྟ་དང་ཧ་ཅང་མཐུན་འདུག་ལ། དེའི་ནང་དུ་སྐབས་འཚོལ་རང་ལུགས་པའི་ཁྲམ་པ་མང་བོས་འདུ་འཛི་ཡང་ལྷག་པར་རྒོད་པས། དམ་པ་དག་གིས་ཐུག་བསམ་བཞེས་དགོས། འགྱོད་པ་གཞུག་ནས་སྐྱེས་དུས་ཚར་ཡོད།
གསལ་བཤད།
རྩོམ་སྟེགས་འདིར་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་དང་། དམངས་སྲོལ་ངོ་སྤྲོད། བརྒལ་བརྟག སྒྲུང་ཐུང་། བསྒྱུར་རྩོམ། འབོལ་རྩོམ། གླེང་བརྗོད། ཁ་བརྡ་འམ་བཅར་འདྲི། ཡུལ་སྐོར་ཟིན་ཐོ། ད་དུང་གསར་འགྱུར་གལ་ཆེན་སོགས་འགོད་ཀྱིན་ཡོད་པས་མི་རིགས་རིག་གནས་དར་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་རིན་ཐང་ཅན་རེ་ཡིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བར་བཀའ་དྲིན་སྙིང་ནས་ཞུ། དེ་མིན་སྙན་རྩོམ་མང་བོ་འགོད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ལྷག་པར་དུ་བཅད་མ་དང་རང་མོས། དེ་ལའང་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་མོད། གནས་སྐབས་སུ་གླེང་བར་མི་བྱའོ།།
ཟླ་༨ཚེས་༥ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༥ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༡༧པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༣༨ཡོད།
དང་པོའི་སངས་རྒྱས།
དང་པོའི་སངས་རྒྱས་
ཨལ་ཧྥ།
ཨལ་ཧྥ་
བྲིས་ཆེན།: Α
བྲིས་ཆུང་།: α
རྨད་བྱུང་ཅོད་པན།
རྨད་བྱུང་ཅོད་པན།
རྨད་དུ་བྱུང་བའམ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཅོད་པན་ཏེ་ཕུལ་བྱུང་གི་མགོ་རྒྱན་ཞེས་པའི་དོན། །
སྣེ་གདོང་རྩེ་ཚོགས་པ།
སྣེ་གདོང་རྩེ་ཚོགས་པ།
མཚན་རྒྱས་པར་“རྩེ་ཚོགས་དགའ་ལྡན་བྱང་གྲོལ་བདེ་ཆེན་གླིང་”ཞེས་ཞུ། རྩེད་ཐང་ནས་སྤྱི་ལེ་གཅིག་ཙམ་ཤར་ལྷོའི་ངོས་སུ་སོང་ན་སྣེ་གདོང་གྲོང་དུ་འབྱོར། སྣེ་གདོང་ཞེས་པ་ནི་གོང་པོ་རིའི་རི་རྒྱུད་གཡོན་ངོས་སུ་རི་གླང་ཆེན་ཉལ་འདྲའི་སྣ་སྟེང་དུ་རྫོང་དེ་ཆགས་པས་སྣེ་གདོང་ཞེས་དང་། དགོན་དེ་ནི་ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱིས་ཕྱག་བཏབ་གནང་བའི་ཚོགས་པ་སྡེ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཡིན། སྔོན་རྒྱ་གར་དུ་ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་མུ་སྟེགས་པ་དང་རྩོད་པ་ཉིན་བདུན་བསྐྱོན་པར་ཉིན་ལྔ་ཕམ་སྟབས་ཆོས་བསྡོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཤིང་ཏཱ་ལའི་སྡོང་པོར་སྐུ་བསྙེས་ནས་བཞུགས་སྐབས་སྡོང་པོ་དེ་ལས་ལོ་མ་ཞིག་ལྷུང་བས་ཡར་བཞེངས་ནས་གཟིགས་སྐབས་སྒྲོལ་མ་ཕྱག་བཞི་པའི་སྐུ་ཞིག་ལས་གསུང་བྱོན་པར་“པཎ་ཆེན། པཎ་ཆེན། ཁྱེད་སྔར་བཞིན་རྩོད་ཅིག་”གསུང་པར་རྩོད་པ་བསྐྱོན་པས་པཎ་ཆེན་རྒྱལ། སྒྲོལ་མའི་མཚན་ལའང་རྩོད་རྒྱལ་བ་ཞེས་ཞུ། སྔོན་དགོན་དེར་ཉིན་ལྟར་དགོང་དྲོ་སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག་རེ་གསུང་སྲོལ་ཡོད། སྣེ་གདོང་གི་མི་སེར་ཡང་གྲལ་འདབས་སུ་སྒྲོལ་མ་སྐྱོར་དུ་འོང་། སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག་རྫོགས་མཚམས་“ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་སྒྲོལ་མ་”ཞེས་བཏོན་ནས་ཁུ་སིམ་དུ་བསྡད་ན་“ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་”ཅེས་པ་སྒྲོལ་མས་གསུང་འབྱོན་གྱི་ཡོད་པ་སྣེ་གདོང་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོས་གསན་པས་དད་པ་གཡོ་མེད་སྐྱེས་ཏེ་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་བརྙན་ལ་གསེར་བསྒྲོན། དུས་དེ་ནས་བཟུང་སྒྲོལ་མས་གསུང་མ་འབྱོན་སྟབས་བཙུན་མོས་མཐོལ་གཤགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རང་གི་རྒྱན་ཆ་བཤིག་སྟེ་གཙོ་བོ་མུ་ཏིག་ལས་གྲུབ་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོའི་ཞལ་ཐང་བཞེངས་པ་ད་ལྟའང་ཁྲ་འབྲུག་དགོན་དུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དེ་རྗེས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་དགུང་གྲངས་ཉེར་ལྔ་པ་ལ་དགོན་དེའི་མཁན་ཐོག་བཅུ་གསུམ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་ལས་ཡར་ཀླུངས་རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་དུ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་དགེ་ལྡན་པའི་ཕྱག་བཞེས་མཛད། དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་ཟིན་པ་བཅས་སོ།
རྨན་ཟན།
རྨན་ཟན།
སྨན་རིན། །(ཙ་)
སྣེ་གདོང་རྩེ་ཚོགས་པ།
སྣེ་གདོང་རྩེ་ཚོགས་པ།
ད་ལྟ་གསར་བཞེངས་འདུ་ཁང་ནང་སྔོན་གྱི་སྒྲོལ་མ་གསུང་འབྱོན་མ་དེ་དང་། རྗེ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་སྨན་སྐུ་ཐོག་སོ་གཉིས་ལྡན་། ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་གྱི་སྐུ་བརྙན་སོགས་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
Read more: http://www.thlib.org/places/monasteries/publications/chosphel-book.php#!book=/lho-kha-gnas-yig/wb/b3/#ixzz32KS2ILSN
--ཁང་གསར་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་Kangsar LhakpaTsering ༠༦:༢༦, ༢༡ ཟླ་ལྔ་བ། ༢༠༡༤ (UTC)
རྩ།
རྩ་ནི་ལོ་མ་རྩ་བ་ནས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་པའི་རྩེ་ཤིང་ཞིག
པིས་ཐ།
པིས་ཐ་
བྲིས་ཆེན།: Β
བྲིས་ཆུང་།: β
རྨི་ལམ་ངན་པ་བཟློག་ཐབས་བདུན།
རྨི་ལམ་ངན་པ་བཟློག་ཐབས་བདུན།
གཏོར་མ། བསྲུང་འཁོར།   བཟླས་པ།   གོ་ཆའི་ལྷ་དགོད་པ།  གསོལ་བ་གདབ་པ།   རྒྱན་དྲུག་བགོས་ནས་ལྷའི་ང་རྒྱལ་བྱ་བ།    སྦྱིན་སྲེག་གོ    །
སོ་སོ་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་ཚུལ་ལྔ་
གླེང་གཞི་འདོན་པ་། ཕར་པར་འགྱུར་བ་འདོན་པ་། དགེ་འདུན་ལྷག་མ་འདོན་པ་། མ་ངེས་པ་འདོན་པ་། རིལ་གྱིས་འདོན་པའོ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟླ་༨ཚེས་༦ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༦ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༡༨པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༣༧ཡོད།
རྨུ་སྐས།
རྨུ་སྐས།
(དམུ་) བོད་ཀྱི་བོན་གཞུང་འགའ་ཞིག་ཏུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རིགས་རྣམས་ཐོག་མར་ནམ་མཁའི་མཐོངས་ནས་འོད་དཀར་པོའི་རྨུ་སྐས་ལས་ཕབས་ཏེ་མི་ཡུལ་དུ་བྱོན་པ་དང་འདས་པོའི་ཚེ་ཡང་འོད་དཀར་པོའི་ལམ་དེ་ཉིད་བརྒྱུད་དེ་ནམ་མཁར་ཡལ་འགྲོ་ཟེར་སྲོལ་འདུག   །
སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་
ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་། ངེས་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་སྟེ་བཞི་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
རྒྱུག་ཆུ།
རྒྱུག་ཆུ་ནི་རྒྱུག་འགྲོ་བའི་ཆུ་བོ་སྟེ་ཆུ་རྒྱུན་དང་གྲོག་ཆུ་ཡང་རྒྱུག་ཆུའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས།
ཟླ་༨ཚེས་༨ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༨ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༢༠པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༣༥ཡོད།
གྷེ་མ།
གྷེ་མ་
བྲིས་ཆེན།: Γ
བྲིས་ཆུང་།: γ
ཆུ་རྒྱུན།
ཆུ་རྒྱུན་ནི་རང་འབྱུང་གི་རྒྱུག་ཆུ་ཞིག་སྟེ་གཙང་པའི་ནང་དུ་རྒྱུག་འགྲོ་བ་ཡིན།
རྨུགས་པ།
རྨུགས་པ།
སེམས་དམིགས་པ་གང་ལ་བཟུང་ཡང་ལུས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་ཞིང་མི་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་བྱུང་།  འདི་དང་བྱིང་བ་གཉིས་མི་འདྲ་སྟེ།   བྱིང་བ་ནི་དམིགས་པ་མ་བརྗེད་ཀྱང་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཤུགས་ཞན་དུ་སོང་བ་ཞིག་ཡིན།  །
སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བདུན་
དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་གཉིས་། དགེ་ཚུལ་ཕ་མ་གཉིས་། དགེ་སློབ་མ་། དགེ་སློང་ཕ་མ་གཉིས་སོ་།
ཟླ་༨ཚེས་༩ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༩ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༢༡པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༣༤ཡོད།
དེལ་ཐ།
དེལ་ཐ་
བྲིས་ཆེན།: Δ
རྨུས་ཕྱིན།
རྨུས་ཕྱིན།
ཡིད་སྲུན་པའམ།  ཡིད་སྐྱོ་བའི་བརྡ་རྙིང་སྟེ།  འགའ་ཞིག་ཏུ་དམུས་བྱུང་བ་ཞེས་གསལ་བ་དང་དོན་གཅིག
དེལ་ཐ།
བྲིས་ཆུང་།: δ
ཤོག་དྲས།
ཤོག་དྲས་ནི་གཙོ་བོ་སྒེའུ་ཁུང་རྒྱན་བྱེད་མེ་ཏོག་ཡིན། རང་རྒྱལ་གྱི་ཤོག་དྲས་འདྲ་གཟུགས་ནི་ཁྱིམ་བྱ་སྒོ་ཟོག་དང་། མེ་ཏོག་དང་འབའ་འབུ། ལྷ་དང་ལྷ་མོ། བུ་དང་བུ་མོ་ལ་སོགས་སྣང་བརྙན་སྣ་ཚོགས་དང་བཀྲ་ཤིས་པའི་རི་མོ་སྣ་ཚོགས་ལ་མ་ཁྱབ་པ་མེད། དུས་སྟོན་སླེབས་རེ་བཞིན་དུ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་བུད་མེད་ཚོས་ཚོ་དང་ཁྱུ་བྱས་ནས་གྲོང་པས་དགའ་ཞེན་བྱེད་པའི་དོན་དངོས་གང་རུང་ཇེམ་ཙེ་དང་ཤོག་བུའི་ལམ་ནས་བཟོ་བཀོད་བྱས་ཏེ་སྒོ་དང་སྒེའུ་ཁུང་གི་སྟེང་དུ་སྦྱོར་ལ། དེའི་ཐོག་ནས་གྲོང་པ་ཁྱིམ་མཚོས་ཀུན་ལ་དགའ་སྤྲོ་ལྷོག་ལྷོག་ཏུ་ཁོལ་བར་བྱེད།
ཨེ་ཕི་སེ་ལོན།
ཨེ་ཕི་སེ་ལོན​་
བྲིས་ཆུང་།: ε
༡༩༧༠ལོ།
༡༩༧༠ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་དང་ནང་བསྟན་
རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་དང་བསྟན་པ་སོ་སོར་གྱེས་པ།
སྟོད་ཆ།
རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས།
རྒྱལ་རབས་འདི་དག་ཡུལ་མ་ག་དྷླ་དཀྱིལ་དབུས་བྱས་ཏེ་ངོ་སྤྲད་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་རྙོག་དྲ་ཚ་བས་གནད་བསྡུས་སུ་མི་འགོད་ཀ་མེད་བྱུང་། ཝ་ཐ་ནཱའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་རྒྱ་གར་དུ་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་མ་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་རབས་ཀྱང་གཅིག་ཐོག་གཉིས་བརྩེགས་སུ་བྱུང་། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པར་སླེབས་དུས། དབྱི་སི་ལན་གྱི་བཙན་འཛུལ་གྱིས་རྒྱ་གར་རྒྱལ་རབས་འཐོར་ཞིག་ཏུ་བཏང་ཞིང་། ནང་བསྟན་ཡང་ཡུལ་དེ་ནས་གཞི་མེད་དུ་སོང་། དེ་དུས་རྒྱ་ནག་གི་སུང་ཉེན་ཙང(宋宁宗)གི་དུས་ཡིན། ནང་ཆོས་རྒྱ་གར་ནས་ལོ་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ནས་བདུན་བརྒྱར་གནས་ཤིང་། དེ་རྗེས་ཉམས་པ་དང་བསྐྱར་དར་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅི་ཞེ་ན། དཔེ་འདིའི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ནས་སླར་ཡང་འཆད་དོ། །
རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་དེ།
མོརྱའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མེས་པོའི་རྒྱུད་པ་མི་གསལ། འོན་ཀྱང་ཨཱརྱ་ཎའི་རིགས་གཙང་མ་མིན་པ་ནི་ཚོམ་ཉི་བྲལ་པ་ཞིག་རེད། ལ་ལས་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་རྨོ་མོ་གདོལ་བའི་རིགས་ལས་བྱུང་བར་བཤད། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ༣༢༣ལོར་ཨ་ཤོ་ཀའི་སྤོ་བོ་ཐནྟོ་ལོ་ཅི་ཐོས(旃陀罗掘多王.Candrogupta)རྒྱལ་རབས་བཙུགས། རྒྱལ་རབས་གཉིས་པ་རྒྱལ་པོ་ཏི་བྷུནྠོ་ཧྲ་ལོ(伐宾头沙罗王,Bindusāra)དང་གསུམ་པ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་ནི་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ༢༦༨ལོར་བྱུང་ཟེར། འདི་ནི་ལྷོ་རྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི«འདུལ་བ་དགེ་བར་མཐོང་བ(善见律)»དང«གླིང་ཕྲན་ལོ་རྒྱུས(岛史)»། «གདུང་རབས་ཆེན་མོ(大史)» འབར་མའི་ངག་རྒྱུན་དུ་བཀོད། ཉེ་སྔོན་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ད་དུང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཧུར་བརྩོན་གྱིས་	ཁུངས་སྐྱེལ་གཏན་ཁེལ་བྱེད་སྒང་ཡིན།
བཤད་རྒྱུན་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་སྐྱེ་འབྲས་ཞན་ཞིང་རང་གཤིས་གཏུམ། ཡབ་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དགའ་བོ་མེད། སྐབས་དེར་ཏག་ཏག་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཐི་ཁ་སི་ལོར(德叉尸罗，Takkasilā)ཟིང་ཆ་བྱུང་། རྒྱལ་པོ་བྷུནྠོ་ཧྲ་ལོས་ཁོང་ཡུལ་དེ་བདེ་ལ་འགོད་དུ་མངགས། འདི་ནི་ཁོང་བསམ་བཞིན་འཆི་ལམ་ལ་བརྫང་འདོད་ཡིན་པས་གོ་མཚོན་སྒྲིག་ཆས་ཧ་ཅང་གཞན། ཡིད་ལ་མ་དྲན་པ་ཞིག་ནི་དཔའ་མཛངས་གཉིས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་ལས་འགན་དེ་འགྲུབ་ནས་ཡུལ་དེའི་ལྟ་ཞིབ་དཔོན་བྱས། དེ་བས་ཁབ་ཀྱི་བློན་པོ་དག་གིས་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཐོབ། ཁོང་གིས་ཡབ་སྐུ་གཤེགས་པར་བསྒུགས་ཏེ་སྤུན་མང་པོ་བསད་ནས་སྲིད་དབང་རང་གིས་བཟུང་། ཕལ་ཆེར་སྲིད་ཀྱི་རྨང་གཞི་སྲ་བརྟན་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལོ་བཞིའི་རྗེས་ཏེ། ཨ་ཤོ་ཀ་ལོ་ཉེར་ལྔར་ལོན་དུས་ད་གཟོད་རྒྱལ་པོ་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་མཛད་སྒོ་བསྡུས། ངག་རྒྱུན་དུ་ཁོང་ལ་སྤུན་བརྒྱ་དང་གཅིག་ཡོད་ཅིང་། ཏི་ཤེ(帝须)ཟེར་བ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་གཞན་ཚང་མ་བསད་པར་བཤད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་བརྐོས་པའི་བཀའ་ཡིག(磨崖法敕)ཏུ་ཁོང་དང་སྤུན་བར་གྱི་གནས་ཚུལ་བྲིས་མི་འདུག་པས་ངག་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཡིད་རྟོན་མི་རུང་བ་ཤེས་ཐུབ།
ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་ནང་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དུས་ནི་ཁཱ་ལེནྡ་དྲག་འདུལ་མ་བྱས་པའི་སྔ་ལོ་ཡིན་སྲིད། སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་དྲག་འདུལ་ཁྲོད་དམར་གསོད་བཏང་བའི་སྐྱི་གཡའ་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་མཐོང་རྗེས་འགྱོད་སེམས་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཏེ་ཕྱིར་ཡོང་ནས་དགེ་འདུན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་བྱེད་ཅིང་ནང་ཆོས་ཉམས་སུ་བླངས། ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རེས་སུ་འཁོར་བ་ནི་ཕུགས་ཀྱི་རེ་བ་ཡིན་པར་སྨྲས། ཞི་བའི་དམ་ཆོས་ཀྱིས་བདེ་སྐྱིད་རྫོགས་ལྡན་གསར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་བཙུགས། ཉེ་རབས་བྲག་བརྐོས་བཀའ་ཡིག་ཆེན་མོའི་ཨང་སུམ་ཅུ་པའི་ནང་དུ"ཆོས་བཞིན་དུ་རྒྱལ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྒྱལ་བའོ"ཞེས་བསྒྲགས།
དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་གཏམ་དང་སྤྱོད་པ་ཚང་མ་ནང་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ། རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཆ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་དཔེ(阿育王譬喻,Aśokavadāna)། རྒྱ་འགྱུར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་མདོ་དང་གཏམ་རྒྱུད་སོགས་ལས་གཞན་ཉེ་རབས་ཀྱི་མཁས་པས་གཙིགས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ད་དུང་བྲག་བརྐོས་བཀའ་ཡིག་བདུན་པའི་ཀ་ཕྲེང་བཞིན་བསྒྲིགས་པའི་ས་བཅད་བཅུ་བཞི་པའི་དུམ་བུ་ཁ་པ་དང་། རྡོའི་ཀ་བའི་བཀའ་ཡིག(石柱法敕)དྲུག་པའི་དུམ་བུ་ཀ་པ། ཁ་པ། ག་པ། རྡོའི་ཀ་ཕྲན་གྱི་བཀའ་ཡིག་བཞི་པའི་རིགས་བཞི། རྡོ་བརྐོས་བཀའ་ཡིག་ཆུང་ངུའི་ཀ་པའི་རིགས་གསུམ། ཁ་པའི་རིགས་གཅིག ག་པའི་རིགས་གཅིག རྡོ་གཡམ(石板)སོགས་ཡོད།
གནའ་རྫས་འདི་དག་ནི་སྤྱི་ལོ༡༣༥༦ལོའི་རྗེས་ནས་ག་ལེར་རྙེད་ཅིང་། ༡༨༣༧ལོའི་རྗེས་ཀྱི་ཕོ་རིན་སི་པོ་ཧྲི(甫林切补氏,J.prinsep)ནས་བཟུང་རིམ་བཞིན་གསར་རྙེད་བྱུང་བར་མ་ཟད། སྐད་ཁུངས་རིག་པ་པར་བརྟེན་ཏེ་ལེགས་སྦྱར་མཁས་པའི་རོགས་སྐྱོར་འོག་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར།
བྲག་བརྐོས་བཀའ་ཡིག་དུམ་བུ་དང་པོ་ནས་བཞི་པ། བཅུ་གཅིག་པ། རྡོའི་ཀ་བའི་དུམ་བུ་ལྔ་པ་དང་བདུན་པ་སོགས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་སྲིད་བཟུང་རྗེས་བཙོན་མ་དམིགས་བསལ་གྱིས་ཀློད་གྲོལ་ཐེངས་ཉེར་ལྔར་བཏང་ཞིང་། ལོ་རེར་སྒྲིབ་གཡོགས་མེད་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་རེར་འཚོགས། ད་དུང་སྲོག་གཅོད་པ་བཀག་པ་དང་སྦྱིན་པ་བཏང་བ། ཤིང་སྡོང་འཛུགས་པ། ལམ་བཟོ་བ། ཁྲོམ་པ་རྐོ་བ། དགོན་པ་དང་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་ལ་བྱས། ཆོས་ཀྱི་བློན་ཆེན་པོ(正法大官,Dharma Māhamatras)བསྐོས་ཏེ་གང་སར་དམ་ཆོས་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང་སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་བཏང་། ཆབ་སྲིད་བྱམས་པས་བཟུང་ཞིང་དམངས་རྣམས་བརྩེ་བས་བསྐྱངས། རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་སྐུ་དངོས་སུ་དཀོན་མཆོག་གི་རྗེས་ཤུལ་ལ་གནས་མཇལ་དུ་ཕྱིན། ག་ས་གང་ལ་རྡོའི་ཀ་བ་བསླངས་ཤིང་བཀའ་ཡིག་བརྐོས་ཏེ་རྗེས་དྲན་བྱས། རྡོའི་ཀ་བ་འདི་དག་གི་ལྷག་རོ་ད་དུང་ཡོད་ཅིང་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་རྫས་གཅེས་ནོར་དུ་བརྩིས་ཏེ་བསྡུ་ཉར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས། རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་སྲོག་ཆགས་བརྩེ་སྐྱོང་གི་ཤུལ་ལུས་གོམས་གཤིས་ཏེ་རྒྱ་གར་དུ་ད་ལྟའང་མ་ཉམས་པར་ཡོད།
ད་དུང་བཀའ་ཡིག་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས་བདེན་དཔང་རྙེད་པ་ཞིག་ནི་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་ཆོས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་ཆེན་པོ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བཏང་ནས་ཆོས་སྤེལ། ཆོས་ཀྱི་བཀའ་ཡིག་ཁྲོད་དུ་གསལ་བ་ནི་གྷི་རིག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལྔ་སྟེ། སི་རི་ཡ(叙利亚)དང་མ་སི་དོ་ཉི་ཡ(马其顿)། ཨེ་ཅིབ(埃及)། ཁུ་ལ་ནེ(克莱奈)། ཨེ་ཕི་ལོ་སིའོ(爱毗劳斯)། །ཡུལ་འདི་དག་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤུ་དང་དབྱི་སི་ལན་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ཡང་། ནང་བསྟན་གྱིས་ཁོ་ཚོ་ལ་བཞག་པའི་བག་ཆགས་འདི་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཕོ་ཉའི་ཤུགས་རྐྱེན་མཐོང་ཐུབ།ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཆོས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་ཁམ་བྷོ་དི་ཡ(柬埔寨)ལ་མངགས་ཤིང་། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལྟར་ཞི་བདེའི་གལ་འགངས་མངོན་པར་བསྒྲགས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཐུན་འབྲེལ་དམ་དུ་བཏང་།
རྒྱུ་མཚན་ཧྲི་ཅཱ་མས(史家每)རོམ་གྱི་བཙན་རྒྱལ་ཆེན་མོ་ཁཱན་ནུ་སི་ཁྲན་ཁྲིན(君士坦丁大帝,Constantinus I Magnus)གྱིས་ཡེ་ཤུ་ཆོས་བཀུར་བསྟི་བྱས་པ་ནི་ཨ་ཤོ་ཀས་ནང་བསྟན་བཀུར་བསྟི་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་སྣང་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་ཧེ་བག་ཆེ་སྟེ་ཁཱན་ནུ་སི་ཁྲན་ཁྲིན་གྱིས་ཆོས་ལུགས་ཐ་དད་པར་གུ་ཡངས་མི་བྱེད་པར་མ་ཟད། ཁོའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་གོ །འོན་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་རྡོ་བརྐོས་ཀྱི་བཀའ་ཡིག་ཁྲོད་དུ་དམངས་ལ་གཞན་གྱི་དད་མོས་ལ་འཕྱ་སྨོད་བྱེད་མི་ཆོག་པར་བསྒྲགས། ཧིན་རྡུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་མ་ནོ་ཁྲིམས་ཡིག(摩㝹法典)ཀྱང་སྐབས་འདིར་བྱུང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གུ་ཡངས་གཞི་བྱས་ཏེ་ནང་པའི་བསྟན་པ་སྤེལ་ཞིང་།སླད་མེད་རྣམ་དག་གིས་མཆོག་གསུམ་བཀུར་བསྟི་བགྱིས་ནས་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་དམ་པའི་ཆོས་བཞིན་བདེ་བར་བསྐྱངས།
སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེ་བས་འཛམ་གླིང་ན་འགྲན་ཟླ་བྲལ་ཞེས་སྨྲས་ཀྱང་ཆོག ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་བྷང་ག་ལའི་མཚོ་ཁུག་ཏུ་ཐུག་ཅིང་། བྱང་ཕྱོགས་བལ་པོ་དང་ཀ་ཤི་མིར་(克什米尔)རྒྱལ་ཕྲན་གཉིས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་མངའ་འོག་ཀྱང་འདུག ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ཆུ་བོ་ཕན་ནཱ(波娜河,PannaRiver)སྟེ།དེང་སང་གི་ཧེ་རྡུ་ལ་བྷ་ཞིང་ཆེན(海德拉巴省)དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཇེ་སི་ནཱ་ཆུ་བོའི(吉斯特那河)བར་ལ་རྒྱ་བསྐྱེད། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཨ་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་། ནུབ་བྱང་དུ་དེང་གི་ཨབ་གྷན་སི་ཐན་གྱི་མངའ་ཁོངས་ཁག་ཅིག་གོ །
སྟོན་པ།
སྟོན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་ཆིབས་དཔོན་དང་གཡོག་པོ་ ཞིག་རེད།
རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་དང་ནང་བསྟན་
རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་དེ།
«བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་འདུལ་བ་དགེ་བར་མཐོང་བའི»གླེགས་བུ་གཉིས་པར་བཀོད་པ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་ཁྲི་ལ་བསྡད་དེ་ལོ་བཅུ་བདུན་གྱི་དུས་སུ་མོའུ་གྷ་ལཱི་ཕོ་ཁྲ་ཐི་སཱ(目犍连子帝须,Moggalputta–Tissa)མཁན་པོར་གདན་དྲངས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཧྭ་ཧྲི(华氏城,Pātaliputta)རུ་གནས་བརྟན་ཆིག་སྟོང་བསྡུས་ཏེ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་ཟླ་དགུའི་རིང་ལ་བྱས། ཡང་ངག་རྒྱུན་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་པཱ་ལིའི(巴利)སྡེ་སྣོད«གླེང་གཞི(论事)»ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཧྭ་ཧྲིའི་བཀའ་བསྡུ་བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བཤད།
བཀའ་བསྡུ་བྱས་རྗེས་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་ཆོས་ཀྱི་ཕོ་ཉ(传教师)སྐོར་ཆེན་པོ་ཞིག་ས་གནས་སོ་སོར་མངགས་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ།«བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་འདུལ་བ་དགེ་བར་མཐོང་བ»རུ་ཕོ་ཉ་གཙོ་བོ་དང་གཞན་དག་སླེབས་པའི་གནས་ནི་འདི་ལྟར། དང་པོ། མོ་ཧན་ཏི་ཁ(末阐地,Majjhantika)ནི་རྗེ་ཕིན(罽宾)དང་གནྡྷ་ར(犍陀罗)སྟེ། དེང་སང་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀ་ཤི་མིར་སོགས་ཀྱི་གནས་སུ་བཏང་། གཉིས་པ། མ་ཧཱ་དེ་ཝ(摩诃提婆,Mahādeva)ནི་མ་ཧུ་སཱ་ཁ་མནྟ་ལོ(摩醯娑漫陀罗,Kaś mīra–Gandhāra)སྟེ། དེང་སང་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཱེ་སོའུར(卖素尔)སོགས་ཀྱི་གནས་སུ་བཏང་། གསུམ་པ། རཱ་ཆི་ཐ(勒弃多,Rakkhita)ནི་ཝ་ན་ཝ་སི(婆那婆私,Vanavāsi)སྟེ། དེང་སང་གང་ཡིན་མི་གསལ་ལ། ཁ་ཅིག་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཡིན་ཡང་ཟེར། བཞི་པ། ཐན་ཝོ་དྷི(昙无德,Yonaka–Dhammarakkhita)ནི་ཨ་ཕོ་རན་ཐ་ཁ(阿波兰多迦,Aparantaka)སྟེ། དེང་སང་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སོའུ་ཁོའུར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཡིན། ལྔ་པ། མ་ཧཱ་ཐན་ཝོ་དྷི(摩诃昙无德,Mahādhammarakkhita)ནི་མ་ཧཱ་ར་ཐ(摩诃剌陀,Mahārattha)སྟེ། དེང་སང་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མན་མེ(孟买)རུ་བཏང་། དྲུག་པ། མ་ཧཱ་རཱ་ཆི་ཐ(摩诃勒弃多,Mahārakkhita)ནི་ཝེ་ན་ཁ་ལོ་ཁ་སྟེ། དེང་སང་ཨབ་གྷན་སི་ཐན་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བཏང་། བདུན་པ། མོ་རྗི་ཧེ་མོ(末示摩,Majjhima)དང་ཁ་སི་ཕོ(迦叶波,Kāś yaps)ནི་གངས་རིའི་འགྲམ་སྟེ། དེང་སང་གི་བལ་ཡུལ་རྒྱུད་དུ་བཏང་། བརྒྱད་པ། སོ་ནཱ་ཁ(须那迦,Sonaka)དང་ཡོ་ཐ་རཱ(郁多罗,Uttara)ནི་གསེར་གྱི་ས་གཞི་སྟེ། དེང་སང་གི་འབར་མར་བཏང་། དགུ་པ། མཱ་ཧེན་དྷ(摩唒陀,Mahinda)སོགས་སེངྒེའི་ཁབ་སྟེ། དེང་སང་གི་ཐེ་ལན་དིར་བཏང་།
འདི་དག་ལས་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི་ནང་བསྟན་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་དུས་སུ་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ལུགས་སུ་གྱུར། ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གསོས་ཡ་གླིང་དང་ཧྥེ་གླིང་། ཐ་ན་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་མཐའ་མཚམས་སུའང་འབྲེལ་ལམ་བཙུགས་ཤིང་། གླིང་དང་གླིང་གི་བར་དུ་ཞི་བདེའི་ཚེ་སྲོག་སྩོལ་བའི་ཁུར་ཆེན་བཏེགས།
མི་ལ་ལས་སེམས་སུ«རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་གི་མཆོག་གསུམ་ཟིན་ཐོ(历代三宝记)»རུ་བཤད་པའི་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གི་དུས་སུ་རྒྱ་ནག་ཏུ་སླེབས་པའི་ནུབ་ལྗོངས(西域)ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཧྲི་ལས་ཧྥང(释利防)སོགས་མི་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ངག་རྒྱུན་ཙམ་ལས་བདེན་དཔང་མེད་ནའང་། རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་དང་དུས་མཉམ་པས་གཅིག་བྱས་ན་ཁོང་གིས་མངགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་མིན་པའི་ངེས་པའང་མེད་ཟེར།
རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་ནང་བསྟན་ལ་བཞག་པའི་བྱས་རྗེས་རླབས་ཆེ་ལ། རྒྱ་གར་ལོ་རྒྱུས་ལའང་ལེགས་སྐྱེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཕུལ་བས་ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤོ་ཀ་ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་བྱུང་། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་བཞེངས་པའི་རྔམ་བརྗིད་ལྡན་པའི་དགོན་པ་དག་ནི་ད་ལྟ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལྷག་པར་འཐོར་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཐང་ཧྱན་ཙང་གིས་ཁོང་གིས་བཞེངས་པའི་སོ་ཏོ་ཕོ(窣堵坡)མཆོད་རྟེན་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་མཐོང་ཞིང་ད་ལྟ་རྙེད་པ་ནི་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། གཅིག་ནི་སན་ཅིའི་འདུས་སྡེ(桑佉之一聚)དང་། གཞན་དེ་ནི་ཕོ་འུར་ཧོ་ཐུའི(婆尔呼特之塔)མཆོད་རྟེན་ནོ། །ད་དུང་ཁོང་གིས་བཞེངས་པའི་རྡོའི་ཀ་བ་དང་རྡོའི་རྒྱལ་མཚན་ཐང་ཧྱན་ཙང་གིས་བཅུ་དྲུག་མཐོང་ཞིང་། ད་ལྟ་ཡོད་པ་ནི་དགུ་ཁོ་ན་འདུག
རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་གཉིས་བྱུང་བ།
དེ་བས་ལྷོ་རྒྱུད་ལ་ཨ་ཤོ་ཀ་གཉིས་དང་བྱང་རྒྱུད་ལ་ཨ་ཤོ་ཀ་གཅིག་བྱུང་། ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཨ་ཤོ་ཀ་དང་པོ་གཏུམ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་དུས་རབས་ནི་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི«བསྟན་བཅོས་བཅོ་བརྒྱད་པ»སོགས་སུ་བཤད་པའི་ཨ་ཤོ་ཀ་དང་འདྲ། ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཨ་ཤོ་ཀ་གཉིས་པ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པའི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པའང་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱིས་འདོད་ཅིང་དེ་ནི་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་ཨ་ཤོ་ཀ་ལས་ལོ་བརྒྱ་ལྷག་གིས་འཕྱི། བྱང་རྒྱུད་ཀྱི«བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་མོའི»གླེགས་བུ་གོ་དགུ་བར་གསལ་བོར་བཤད་ཡོད་དེ། དུས་དེ་ན་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་ལྷ་ཆེན་པོར་བློ་མཐུན་པར་བྱས་ཏེ་གནས་བརྟན་པའི་དགེ་སྦྱོང་དག་ལ་རབ་ཏུ་སྡང་བར་བྱས་པས། གནས་བརྟན་པ་དེ་དག་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་སོང་ངོ་ཞེས་དང་། ཐང་ཧྱན་ཙང་གི«ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དཀར་ཆག(西域记)»གླེགས་བུ་གསུམ་པར་ཡང་འདི་དང་རིགས་འདྲ་བ་བཀོད་འདུག བཤད་ཚུལ་དེ་གཉིས་ཚང་མ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱའི་རྗེས་ཀྱི་རྒྱུས་ཡིན་པས་དོན་དངོས་སུ་ནང་བསྟན་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ཆེས་གསལ་བོ་བྱེད་དཀའ་བ་ཡིན།
གལ་ཏེ་ཞིབ་ཕྲར་དཔྱད་ན་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་དུས་ཀྱི་རྩོད་པ་དེ་ཡོད་པ་བདེན་ཡང་། ལྷ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གསར་ཞེན་བསམ་བློ་ལ་རིས་ཆད་བྱས་ཟེར་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བ་ཞིག་སྟེ། «འདུལ་བ་དགེ་བར་མཐོང་བ»ལས། རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་མོའུ་གྷ་ལཱི་ཕོ་ཁྲ་ཐི་སཱ་མཁན་པོར་དྲངས། ཚད་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་གདམས་ཏེ་བརྒལ་བརྟག་གིས་བདེན་རྫུན་ཕྱེས། ཐི་སཱ་ནི་ཨ་ཤོ་ཧེ་རི་བོ(阿烋河山)ནས་གདན་དྲངས་ཤིང་། པོ་ལེ་ཤར་གྱི་སྡེ(波利东系)སྟེ་གནས་བརྟན་པའི་ཡན་ལག་གི་མི་སྣ་ཞིག་གོ །དེ་ན་གནས་བརྟན་པའི་ལྟ་ཕྱོགས་ལས་མང་པོས་བཀུར་བའི་སོ་སོར་སྨྲ་བའི་བསམ་བློ་ལ་ཡི་རང་བྱས་ཤིང་། ཁོས་ཐལ་མཐའི་གནས་བརྟན་པའི་ཞེ་ཚིམ་པོ་མ་བྱས་པ་ནི་འབྱུང་སྲིད་པ་དང་། མང་པོས་བཀུར་བའི་བསམ་བློ་ལ་འོས་འཚམ་གྱིས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་འདི་དོན་དངོས་ཤིག་གོ །ཐེངས་འདིའི་བཀའ་བསྡུ་ལ་ཟླ་དགུ་འགོར་བས་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་དོན་སྟེང་དཔྱད་གླེང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ངེས་པར་བྱས་སོ་སྙམ། འོན་ཀྱང་ལོ་རབས་འདི་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ལེགས་པོ་ཞིག་མེད་ལ། དེ་ནི་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་ཡིན། དེ་ན་འདི་ལྟར་འབྲི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་བྱང་རྒྱུད་ཀྱིས་འདོད་པའི་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་ན་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་གཞི་ལྔའི་རྩོད་པ་བྱུང་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད།
ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་གཉིས་དབྱེ་བའི་སྐོར་ལ་ཅཱ་ལོ་ཨ་ཤོ་ཀ་སྟེ་ཨ་ཤོ་ཀ་ནག་པོ། ནག་པོ་ནི་ནང་བསྟན་གྱིས་སྡིག་པ་བྱས་པ་ལ་བཀོལ་བ་མང་སྟེ། དཔེར་ན། ལས་དཀར་པོ་དང་ལས་ནག་པོ་ནི་དགེ་བའི་ལས་དང་སྡིག་པའི་ལས་སོ། །དེ་བས་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཅཱ་ལོ་ཨ་ཤོ་ཀ་ནི་ནང་བསྟན་ལ་སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བའི་སྔོན་གྱི་གཏུམ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་མཚོན་ཞིང་། དྷརྨ་ཨ་ཤོ་ཀས་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གསོ་ལག་ཏུ་བསྟར་བའི་ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤོ་ཀ་མཚོན་ནོ་ཞེས་དང་། གལ་ཏེ་འདི་ནི་ཡིད་རྟོན་རུང་བའི་གཏམ་དུ་སྣང་ན་ལོ་བརྒྱའི་ཧེ་བག་ཡོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀ་གཉིས་ཀྱི་རྨོངས་པ་ནི་ཁ་གསལ་འབྱེད་ཐུབ་སོང་བའོ། །
འདི་ནི་ཉི་ཧོང་པ་ཏི་ཡན་ཡོན་ལེ་ཧྲི(狄原云来氏)དང་རང་རྒྱལ་གྱི་སློབ་དཔོན་ཡཱེན་ཧྲོན(印顺法师)གྱི་བཞེད་ཚུལ་སྤྱད་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་རྟོན་རུང་བའི་ཚད་ག་འདྲ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ད་དུང་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱའོ། །
བརྩམས་ཆོས་འདི་རྒྱའི་ཧྭ་ཤང་སློབ་དཔོན་ཧྲིན་ཡན་གྱིས་མཛད་པའི«རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང»ལས་ཁོལ་དུ་ཕྱུང་སྟེ་བསྒྱུར་བའི་ཁུལ་བྱས་ཤིང་། ཡུལ་དང་མི། བསྟན་བཅོས་སོགས་ཀྱི་མིང་ལ་ལ་ནི་དེའོ་སྙམ་པའི་ངོས་ཟིན་རགས་པ་རེ་བྱུང་ཡང་། མང་ཤོས་ཤིག་གསར་དུ་བསྒྱུར་བའི་ངལ་བ་མི་བསྟེན་ཀ་མེད་བྱུང་། དེ་ན་བདག་ནི་ཐོས་པ་ཉུང་ཞིང་སྦྱང་བ་དམན་པའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པས་ནོར་བ་དང་འཁྲུལ་བ། མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོག་པ་སོགས་འགྱུར་ཉེས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་མཆིས་པ་གདོན་མི་ཟ་ན། ཀློག་པ་པོ་དག་གི་དཔྱད་པའི་བློ་གྲོས་འཇུག་བདེ་བའི་ཕྱིར་དུ་མིང་དེ་དག་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཚུལ་དུ་དཀྱུས་སུ་བཀོད་ཡོད།
རྨེ་བརྩེགས།
རྨེ་བརྩེགས།
གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་ཁྲོ་བོ་སྐུ་ཡི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་།  མི་གཙང་བའི་མནོལ་གྲིབ་སྲུང་ལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད།
ཟེས་ཐ།
ཟེས་ཐ་
བྲིས་ཆུང་།: ζ
བན་ཚང་དགོན།
བན་ཚང་དགོན།
མཚན་རྒྱས་པར་“ཐུབ་བསྟན་ཤེས་རབ་བཤད་སྒྲུབ་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་”ཞེས་ཞུ། རྩེ་ཚོགས་པའི་གཡས་ངོས་རི་སྣའི་སྟེང་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་འགྲོ་མགོན་ཕག་གྲུའི་གདན་ས་ཡིན་ཅིང་རིམ་བཞིན་བླ་ཐོག་བཅུ་གསུམ་ཙམ་བྱུང་། དེ་རྗེས་སྡེ་པ་ཀུན་བཟང་རྩེའི་དགོན་སྡེར་གྱུར། དགོན་པའི་མཚན་རྒྱས་པ་འདིའང་སྡེ་སྲིད་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གནང་བར་གྲགས། དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་བདུན་ཅུ་ཙམ་ཟིན། སྔོན་དགོན་དེར་གསེར་ཟངས་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་མང་པོ་ཡོད་པ་ལ། གཙོ་ཆེ་བ་ཡར་རྗེ་ཨོ་རྒྱན་གླིང་པའི་སྐུ་ཤ་སྐྱེ་བདུན་མ་ཞེས་པའི་གདུང་རྟེན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཨོ་རྒྱན་གླིང་པ་སྡེ་སྲིད་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་དང་ཐུགས་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་བྱས་དྭགས་པོར་ཕེབས་ཏེ་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་སྡེ་པ་ལས་ཅན་པ་ཞིག་གིས་སྐུ་གདུང་མྱང་གྲོལ་དུ་གྲགས་པ་ཐོས་ནས་སྐུ་ཤ་ཅུང་ཞུས་ཤིང་མྱངས་པས་ས་ལས་འཕགས་ཏེ་མི་རིག་པར་འཕུར་ཐུབ་པར་གྱུར་པས་སྐུ་གདུང་རྩ་ཆེར་གྱུར། དེ་རྗེས་སྲིད་སྐྱོང་དེ་མོ་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་གདུང་སྣེ་གདོང་བན་ཚང་དགོན་དུ་གདན་དྲངས་ནས་ཤིང་གི་གདུང་རྟེན་དུ་བཞུགས་སོ་གསོལ། སྐུ་ཤ་ཞུས་པའི་རིལ་བུ་ཁལ་གཅིག་ཙམ་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་བཞུགས། དེ་རྗེས་རྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་བཞུགས་རྒྱུའི་ཐུགས་འདུན་གནང་བར་བསམ་ཡས་ཆོས་སྐྱོང་ཐོག་ཕེབས་ཀྱིས“སྐུ་གདུང་ཆུ་ལྷོ་རྒྱུད་འདི་ལས་གཞན་དུ་སྤོ་མི་རུང་”བའི་བཀའ་ལུང་ཕེབས་སྟབས་རང་འཇགས་སུ་གསོལ་ནས་དུས་འགྱུར་མ་བྱུང་བར་དུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
ད་ལྟ་གསར་བཞེངས་འདུ་ཁང་ནི་སྔོན་དགོན་དེའི་གཡུལ་ཁ་ཡིན་ཅིང་དེའི་ནང་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་སོགས་ཀྱི་འདྲ་སྐུ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
Read more: http://www.thlib.org/places/monasteries/publications/chosphel-book.php#!book=/lho-kha-gnas-yig/wb/b3/#ixzz32KSS6d7W
--ཁང་གསར་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་Kangsar LhakpaTsering ༠༦:༢༨, ༢༡ ཟླ་ལྔ་བ། ༢༠༡༤ (UTC)
སོ་སོར་འབྲང་མ་
གསང་སྔགས་བྱ་རྒྱུད་ནས་བཤད་པའི་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་ཞིག་སྟེ་། འདིའི་སྐུ་མདོན་དང་ཞལ་ཕྱག་སོགས་ཞིབ་པར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྟན་པའི་ཉི་མས་མཛད་པའི་《སྒྲུབ་ཐབས་རིན་འབྱུང་གི་ལྷན་ཐབས་》ནང་གསལ་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱུན་ཤེས་ཆུང་ཆང་
ན་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་དཀའ་ཁག་ཆུང་ཆུང་ལ་དུས་རྒྱུན་འཕྲད་པས། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་བྱེད་ཐབས་མཁས་པོ་ལག་ཏུ་བསྟར་ཏེ་དེ་དག་ཐག་གཅོད་དགོས།
༡ ཚོད་གྱིས་སྦག་པའི་གྱོན་གོས་སྟེང་ལ་ལྒ་སྐྱིའི་ཁུ་བ་བྱུགས་ཏེ་བཀྲུས་ན། སྦག་ཤུན་དུས་ཐོག་ཏུ་དག་འགྲོ་བ་རེད། ༢ ཧ་ཡང་དང་ཟངས་ལས་བཟོས་པའི་སྣོད་ཆས་བཀོལ་ནས་རྙིང་རྗེས། བྱེ་མ་དང་ཐལ་སྐྱ་སོགས་ཀྱིས་འཕུར་ཏེ་ཕྱིས་མི་རུང་ཞིང་། དེ་ན་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ལེགས་ཞེ་ན། ཚུའུ་ཉུང་ཙམ་ཞིག་བྱུགས་ཏེ་བྱུགས་ཏེ་ཕྱིས་ན་འོད་ལྡན་ཞིང་གསར་བ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཟད། ད་དུང་སྣོད་ཆས་ལ་ཤུར་མོའང་བཟོ་མི་སྲིད། ༣ རྡོ་ཐལ་མིག་ནང་ལ་འཛུལ་ཚེ་ཚ་ཞིང་ན་ཟུག་བཟོད་དཀའ་ལ། དེའི་སྐབས་སུ་ཁྱེད་ཀྱིས་མིག་ནང་ལ་མངར་ཆུ་ཉུང་ཙམ་ཞིག་གཏུགས་པ་ན། ན་ཟུག་དུས་ཐོག་ཏུ་ཡལ་འགྲོ་བ་རེད། ༤ རྐང་བ་དང་ལག་པར་ཤེལ་ཆག་གིས་བསྣད་ནས་རྨས་སྐྱོན་བཟོས་རྗེས། རྨ་ཁར་ཀ་ར་དཀར་པོ་ཉུང་ཙམ་བྱུགས་ན་རྨ་ཁ་རྣག་པར་སྔོན་འགོག་བྱེད་ནུས། ༥ དམ་བེ་ནང་གི་སྣུམ་དྲེག་ཕུད་ཐབས། དམ་བེ་ནང་གི་སྣུམ་དྲེག་དེ་ཧ་ཅང་བཀྲུ་དཀའ། གལ་ཏེ་ནང་ལ་བྱེ་མ་ཉུང་ངུ་བླུགས་ནས་ཆུ་གཙང་དང་ལྷན་དུ་བཀྲུས་ན་དག་པ་དང་། ཐེངས་འགར་བཀྲུས་ན་དམ་བེ་ནངགི་སྣུམ་མེད་པར་བཟོ་ཐུབ། ༦ དམ་བེའི་ཁ་འབྱེད་ཐབས། དམ་བེའི་ཁ་ལེབ་ལ་བཙའ་ཆགས་པའམ་སྲ་མོར་གཅུས་ཡོད་ན་འབྱེད་དཀའ་བོ་འདུག སྐབས་དེར་ཁྱོད་ཀྱིས་མེ་སྟེང་ལ་བསྲོས་ནས་གཅུས་ན་ཁ་འབྱེད་ཐུབ། ༧ སྲན་ཕྱུར་ཉར་འཇོག་བྱེད་ཐབས། གྲང་བཟོ་བྱས་པའི་ཚྭ་ཆུའི་ནང་དུ་སྲན་ཕྱུར་སྦངས་ན་ཉིན་༡༠ཡས་མས་ལ་རྒྱུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན། ༨ ཕག་ཚིལ་ཉར་འཇོག་བྱེད་ཐབས། ཕག་ཚིལ་ཉར་ཡུན་རིང་ན་དྲི་མ་ངན་པ་ཞིག་བྲོ་བ་རེད། གལ་ཏེ་ཕག་ཚིལ་ཁེ༤༠༠ནང་ལ་འཚོ་བཅུད་Eརིགས་བུ་གཅིག་བཞག་ན་ཕག་ཚིལ་ལོ་གཅིག་རིང་བཞག་རུང་སྤུས་ཀ་མི་འགྱུར། ༩ འབྲས་འཚོད་ཐབས། འབྲས་བཀྲུས་ནས་དག་རྗེས་ཆུའི་ནང་དུ་སྐར་མ་༢༠སྤངས་དགོས་པ་དང་། འབྲས་མ་བཙོས་སྔོན་ལ་ནང་དུ་ཟ་སྣུམ་ཉུང་ཙམ་བླུགས་ན། འབྲས་སླ་ངའི་ངོར་མི་འབྱར་བའི་ཁར་ཧ་ཅང་ཞིམ་པོ་ཡིན། ༡༠ གཡིས་ནང་དུ་གོ་རེ་འཚོད་ཐབས། གོ་རེ་ལེབ་མོ་ལྟར་གཙབས་པ་དང་གཞོགས་གཉིས་ལ་ཆུ་བསྐུས་ནས་གཡིས་ཁོལ་རྗེས་འཚོད་ཆོག བྱེད་ཐབས་འདི་སྤྱད་ནས་བཙོས་པའ་གོ་རེ་ལ་གཡིས་མང་པོ་མི་དགོས་པར་མ་ཟད། གོ་རེ་མཉེན་ཞིང་ཞིམ་པོ་ཡིན། ༡༡ བཙའ་དྲི་སེལ་ཐབས། ལྕགས་ཀྱི་སླ་ང་གས་ར་བ་དེ་མེ་སྟེང་ལ་སྐར་མ་གཅིག་ནས་གཉིས་ལ་བཞག་སྟེ། ནང་ལ་ཤ་ཚོན་པོ་ཅུང་ཙམ་དང་ཀེའུ་ཚལ་ཉུང་ཙམ་བཞག་ནས་བརྔོ་བ་དང་། བརྔོས་ནས་དྲི་མ་བྲོ་སྐབས་ཤ་དང་ཀེའུ་ཚལ་ཕྱིར་འཕོ་ནས་གཙང་མར་བཀྲུས་ན། བཙའ་དྲི་སེལ་བ་རེད། ༡༢ ག་བུར་རིལ་བུས་ལྷམ་ནང་གི་དྲི་ངན་སེལ་ཐབས། ག་བུར་རིལ་བུ་ཕྱེ་མར་བཏགས་ཏེ་ལྷམ་ནང་ལ་སྙོམས་པར་གཏོར་རྗེས་ལྷམ་གདན་བཏིངས་ཆོག སྤྱིར་ལྷམ་ཆ་ཞིག་གི་ནང་ལ་ག་བུར་རིལ་བུ༡ཙམ་གྱིས་འདང་བ་དང་། ཐབས་བཀོལ་འདི་སྤྱད་ན་ལྷམ་ནང་ཡང་སྐམ་པོར་གནས་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ལྷམ་དང་རྐང་ཤུབས་ངོས་ཀྱི་དྲི་ངན་ཡང་གཙང་སེལ་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན། གཞན་ལྷམ་ནང་གི་ག་བུར་རིལ་བུའི་ཕྱེ་མ་དེ་གཟའ་འཁོར་རེར་ཐེངས་རེར་བརྗེ་སྤོར་བྱེད་དགོས། ༡༣ ཚུའུ་དཀར་གྱིས་རྐང་ཤུབས་ཀྱི་དྲི་ངན་སེལ་བ། ཚུའུ་དཀར་ཉུང་ཙམ་བླུགས་པའི་ཆུའི་ནང་ལ་རྐང་ཤུབས་བཀྲུས་ན་དྲི་ངན་སེལ་ཐུབ་པ་ལས་གཞན། ད་དུང་ནང་འབུ་ཡང་སེལ་ནུས། ༡༤ དྲི་ཞིམ་འདག་རྫས་ཀྱིས་ལྷམ་སྒམ་གྱི་དྲི་ངན་སེལ་བ། ལྷམ་སྒམ་ནང་དྲི་ཞིམ་འདག་རྫས་ཉུང་ཙམ་ཞིག་བཞག་ནས་ཉར་ཚགས་བྱས་ན་ལྷམ་ནང་གི་དྲི་ངན་དུས་ཐོག་ཏུ་སེལ་ཐུབ།
ཨིས་ཐ།
ཨིས་ཐ་
བྲིས་ཆེན།: Η
བྲིས་ཆུང་།: η
ཟླ་༨ཚེས་༡༠ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༡༠ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༢༢པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༣༣ཡོད།
ཤུགས་རིག་པ་
ཤུགས་རིག་པ་ནི་དངོས་ལུགས་རིག་པའི་རིག་ཚན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན། གནའ་རབས་ཀྱི་ཤུགས་རིག་པ་ལ་རྨད་བྱུང་ཤུགས་རིག་ཟེར། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ཉིའུ་ཏུན་གྱིས་གསར་དུ་བཏོན་པའི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་པས་ཉིའུ་ཏུན་ཤུགས་རིག་ཀྱང་ཟེར། དེང་རབས་དངོས་ལུགས་ནང་ཤུགས་རིག་ཆེ་བཞི་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། གཞུང་ལུགས་ཤུགས་རིག་དང་། ཚ་ཤུགས་རིག་པ། གློག་སྒུལ་ཤུགས་རིག ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་བཅས་སོ།།
ཐིས་ཐ།
ཐིས་ཐ་
བྲིས་ཆེན།: Θ
བྲིས་ཆུང་།: θ
ཚ་བ་རིག་པ་
ཚ་བ་རིག་པ་ནི་ཚ་བའི་བྱུང་བ་དང་བརྒྱུད་སྤྲོད་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་། ཚ་བའི་རྣམ་པའི་འོག་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དང་དེའི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན།
ཨའོ་ཐ།
ཨའོ་ཐ་
བྲིས་ཆེན།: Ι
བྲིས་ཆུང་།: ι
སོག་ཀའམ་སོག་ཁ་
འཛམ་བུ་གླིང་གི་མིང་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟླ་༨ཚེས་༡༡ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༡༡ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༢༣པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༣༢ཡོད།
ཁྲ་འབྲུག
ཁྲ་འབྲུག
མཚན་རྒྱས་པར་“བྱམས་པ་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཡོ་རུ་གཙུག་ལག་ཁང་”ཞེས་ཞུ། རྩེད་ཐང་ནས་ཡར་ཀླུངས་ཕྱོགས་སུ་འཁོར་ལམ་དེད་སྤྱི་ལེ་བཞི་ཙམ་སོང་ན་ཁྲ་འབྲུག་གྲོང་དབུས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་མཇལ། དེ་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པར་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱིས་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པའི་བགེགས་སེལ་དུ་བཞེངས་པའི་གཡོ་རུ་མཐའ་འདུལ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཆུ་ལྷོ་ངོས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཡོངས་ཀྱི་སྔ་ཤོས་ཀྱང་ཡིན་གསུངས། གནས་དེར་མཚོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་དེར་གནས་པའི་ཀླུ་གདུག་པ་ཅན་དེ་སུས་འདུལ་ནུས་པ་དེ་ལ་བྱ་དགའ་སྦྱིན་པའི་ཞལ་ལྕེ་བཅད་པས། སྔགས་པ་ཅོག་ལ་ཙུག་སྒྲ་ཙུག་སྣང་དང་། བོན་པོ་ཚེ་མི་སྣང་གྲགས་གཉིས་ཀྱིས་འདུལ་བར་ཞུས། དང་པོ་བོན་པོ་ཚེ་མི་ཡིས་འདུལ་བར་བརྩམས་ཀྱང་མ་ནུས། དེ་ནས་སྔགས་པ་ཅོག་ལ་ཙུག་སྒྲ་ཙུག་སྣང་གིས་གོང་པོ་རིར་ཁྱུང་བསྒྲུབས་ནས། ས་འགུལ་ནས་འདབས་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཕུར། ནམ་མཁའ་ནས་བྱ་ཁྲ་འདྲ་བ་ལ་སྐད་འབྲུག་ལྟར་སྒྲོག་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ལ་མཚོ་ནང་ནས་དུག་སྦྲུལ་མགོ་ལྔ་པ་ཞིག་ཐོན་པས་བྱ་ཁྲ་དེའི་གཤོག་པ་སྤུ་གྲི་འདྲ་བས་སྦྲུལ་མགོ་ལྔ་སྐད་ཅིག་གིས་བཅད་དེ་མཚོ་དེ་ཁྲག་ཏུ་གྱུར་ནས་རིམ་བཞིན་སྐམ་སོང་བ་དེའི་སྟེང་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་བརྩིགས། ཁྲ་འབྲུག་ཅེས་པའི་མཚན་ཡང་དེ་ནས་བྱུང་། གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་བསྒྲུབས་རྗེས་རྟེན་གང་ཞིག་བཞུགས་དགོངས་ཙ་ན། ནུབ་གཅིག་གཟིགས་སྣང་དུ་རྩེད་ཐང་གོང་པོ་རིར་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་བཞུགས་པ་རྨིས། སང་ཞོགས་གཟིགས་སྐབས་ཚང་མ་འོད་ཟེར་དང་བཅས་བཞུགས་ཡོད་པ་དེར་སྤྱན་དྲངས། ཐོག་མར་བཟོ་བཀོད་ཡག་པོ་མེད་པ་ལ་བཟོ་ཡི་རྒྱལ་པོ་བི་ཤུ་ཀརྨས་སྤྱན་ཕྱེས་སྐབས་སྐུ་ལ་ཐོར་བའི་རྡོ་ཕྱེ་ལས་འོད་འཕྲོ་བ་མང་པོ་མཇལ། ཡང་ཛྷེེ་ཀྵིམ་གྱི་སྒྲོལ་མ་གསུང་འབྱོན་དང་། ཉེ་སྲས་བརྒྱད་སོགས་བལ་ཡུལ་ནས་གདན་དྲངས། ཐོག་མར་ཁྲུ་གང་ལས་མེད་པ་ཚང་མ་བལ་ཡུལ་ནས་འཕུར་ཕེབས། དེ་ནས་ད་ལྟ་ལུག་གདོང་ཞེས་པའི་ས་དེར་མི་ཚད་མ་རེ་ལུག་བཀྱོན་ནས་དེ་དག་གི་ཐུགས་ཀར་ཕུལ། ལྷག་པར་དུ་སྒྲོལ་མ་གསུང་འབྱོན་མ་ནི་གོང་གསལ་རྟེན་སྐུ་དེ་དག་ལྷ་ཁང་དུ་གདན་འདྲེན་པའི་ཚེ་སྒྲོལ་མས་“ཡར་ཕེབས་”“ཡར་ཕེབས་”ཞེས་གསུངས་ནས་མཐར་ཁོང་རང་བཞུགས་ས་མེད་པར་སྒོ་རྒྱབ་ཏུ་བཞུགས་དགོས་བྱུང་། ཕྱག་གཉིས་ཀྱང་“ཡར་ཕེབས་”ཞེས་པའི་ཚུལ་ལྟར་ཡོད། ལྷ་ཁང་དེར་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་རྣམས་ཀྱིས་སྲི་ཞུ་བཀུར་སྟི་རྒྱ་ཆེར་གནང་། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པས་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྒྱ་ཕིབས། རྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པ་དང་། རྭ་སྒྲེང་སོགས་ཀྱིས་དབུ་རྒྱན་དང་། སྙན་རྒྱན། མགུལ་རྒྱན། གསེར་གྱི་ཚེ་བུམ་སོགས་འབུལ་གནང་མཛད་པས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཤིན་ཏུ་ནས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཡོད། སྔོན་རྩེ་ཚོགས་པའི་དགོན་ལག་ཡིན་ཀྱང་། ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་བཞུགས་མཁན་ཡང་མང་པོ་ཡོད། ད་ལྟ་ཉམས་གསོ་གནང་བའི་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་ལྷ་ཁང་ནང་སྔོན་གྱི་རྡོ་སྐུར་ཉམས་གསོ་ཞུས་པ་རྣམས། གསར་བཞེངས་སྒྲོལ་མ་གསུང་འབྱོན་དང་ཉེ་སྲས་བརྒྱད། རྩེ་ཚོགས་པའི་མུ་ཏིག་གི་ཞལ་ཐང་། ཡར་ཀླུང་ཤེལ་བྲག་གི་གུ་རུ། རྒྱ་བཟའི་ཕྱག་བཟོ་ཐུབ་དབང་འཐག་གྲུམ་མ། མཁའ་འགྲོ་འབུམ་གྱི་དབུ་སྐྲས་བཞེངས་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོའི་སྐུ་ཐང་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
Read more: http://www.thlib.org/places/monasteries/publications/chosphel-book.php#!book=/lho-kha-gnas-yig/wb/b3/#ixzz32KT0ai5x
སོ་སོར་བཤགས་པའི་ཆོས་བཞི་
དགེ་སློང་མ་ལས་ཟས་ལག་ཏུ་ལེན་པ་། འགྲིལ་དུ་འཇུག་པ་ལ་མ་བཟློག་པར་ཟ་བ་། ཁྲིམས་དྲལ་ཏེ་གྲོང་དུ་འགྲོ་དུ་འགྲོ་བ་། ནགས་ཚལ་བརྟག་པ་ལས་གྱུར་པ་།
རྨེ་རུ་དགོན་པ།
རྨེ་རུ་དགོན་པ།
ལྷ་ས་གྲོང་ནང་གི་རྨེ་རུ་དགོན་ནི་དུས་རབས་དགུ་པའི་ནང་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་དུས་ལྷ་སའི་ཕྱོགས་བཞིར་མཆོད་ཁང་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་གཉིས་རེ་བཙུགས་པ་ལས་ཤར་རྨེ་རུ་དང་ཀ་རུ་ཞེས་བྱུང་བ་གླང་དར་མས་བསྣུབས།  ཇོ་བོ་རྗེ་ཕེབས་ནས་སླར་ཡང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཆེན་པོ་ཚུགས་པའི་བླ་མ་ཆེན་པོ་ཤར་པ་ཞེས་སོགས་བྱུང་ཞེས་ཆོས་འབྱུང་བཻཌཱུརྱ་སེར་པོ་ནང་གསལ་ཞིང་།   ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་དུས་སུ་དགེ་ལུགས་ཀྱི་གྲོང་ཆོག་པར་གྱུར།   དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བཟང་ཁང་གི་རྨེ་རུ་གྲྭ་ཚང་གསར་རྒྱག་བྱས་ནས་གྲྭ་ཚང་ཚུགས།   རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ལོ་གྲྭ་གྲངས་༡༨༠ཡོད་འདུག   དེ་སྔ་དགོན་བདག་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་བྱེད་པར་བརྟེན་གཞུང་དགོན་ཞེས་ཟེར།   །
སོ་སོར་བཤགས་པའི་ཆོས་བཞི་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཟླ་༨ཚེས་༡༢ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༡༢ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༢༤པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༣༡ཡོད།
སོག་ཀ་རིས་
རྩ་བ་རྒྱ་ཚེ་ཞིང་རྩེ་མེ་རྒྱ་ཆུང་བའམ་། ཡང་ན་མདུན་གྱི་ཞེང་རྒྱབ་ཀྱི་ཞེང་ཆུང་བའི་མགོ་ཆེ་མགོ་ཆུང་གི་བཟོ་དབྱིབས་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སུན་ཝུའུ་ཁུང་།
སུན་ཝུའུ་ཁུང་ནི་༼ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་པའི་རྣམ་ཐར་༽ཞེས་པའི་ནང་གི་མི་སྣ་གཅིག་རེང་།
ར་མ་ཕུ་ཊ།
ར་མ་ཕུ་ཊ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་སློབ་དཔོན་རེད།
ཨ་ར་ཏ་ཀ་ལ་མ།
ཨ་ར་ཏ་ཀ་ལ་མ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་སློབ་དཔོན་རེད།
ལེམ་ད།
ལེམ་ད་
བྲིས་ཆེན།: Λ
བྲིས་ཆུང་།: λ
ཁེ་ཕི།
ཁེ་ཕི་
བྲིས་ཆུང་།: κ
སོག་ཆུ་
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
ཚ་ལུ་མའི་ཕྱི་ཤུན་གྱི་ནུས་པ་
༡ ཚ་ལུ་མ་གསར་བའི་ཕྱི་ཤུན་དང་སྒ་སྐྱ། དེའི་སྟེང་ལ་ཀ་ར་ནག་པོ་འོས་འཚམ་བཏབ་ནས་ཆུ་ནང་སྐོལ་རེ་འཐུང་ན། དྲོས་འཁྱག་ཆམ་ནད་དང་སྐྱུག་མེར་ལངས་པ། གློ་ལུ་བ་སོགས་གསོ་བཅོས་བྱེད་ཐུབ།
༢ ཚ་ལུ་མའི་ཕྱི་ཤུན་གཙང་མར་བཀྲུས་ནས་ཕྲན་བུ་གཙབ་རྗེས། ཉི་མར་ལྡེ་སྟེ་ཇ་ལོ་དང་མཉམ་དུ་འཇོག་དགོས། འཐུང་སྐབས་ཆུ་ཁོལ་ནང་སྦངས་ནས་འཐུང་ན་ཕོ་བ་དང་དབུགས་རྒྱུན། ལུས་སྟོབས་སོགས་གསོ་བར་ཕན།
༣ ཚ་ལུ་མའི་ཕྱི་ཤུན་གཙང་མར་བཀྲུས་ནས་ཉི་མར་ལྡེ་རྗེ། ཆང་དཀར་ནང་སྦངས་ནས་གཟའ་འཁོར་གཉིས་དང་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཐུང་ན། གློ་བ་གཙང་མ་དང་ལུད་པ་མེད་པར་བྱེད་ཐུབ།
༤ ཚ་ལུ་མའི་ཕྱི་ཤུན་གཙང་མར་བཀྲུས་ནས་ཕྲན་བུ་གཙབ་སྟེ་ཉི་མར་ལྡེ་རྗེས་སྔས་མགོ་ནང་བཞག་ན། དབུགས་རྒྱུན་བདེ་བ་དང་ཁྲག་ཤེད་འཚམ་པར་བྱེད་པའི་ཕན་ནུས་ལྡན།
༥ ཚ་ལུ་མའི་ཕྱི་ཤུན་འོས་འཚམ་ངང་ཇ་ནང་སྦངས་པའམ་ཆུ་ནང་བཙོས་ནས་འཐུང་ན། ཁ་ནང་དྲི་ངན་བྲོ་བ་དང་རྩ་འགག་པ་སོགས་གསོ་བཅོས་བྱེད་ཐུབ།
༦ ཚ་ལུ་མའི་ཕྱི་ཤུན་སྐམ་པོ་མེར་སྒྲོན་ནས་སྤོས་དུ་ཡི་ཚབ་བྱས་ན། ཁང་བའི་ནང་གི་དྲི་ངན་མེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྲང་བུ་འགོག་པར་ཕན་ནུས་ཐོགས་ཡོད།
ཟླ་༨ཚེས་༡༣ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༡༣ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༢༥པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༣༠ཡོད།
སོག་པོ་ཨམ་ཐན་རྒྱལ་པོ་
ཧུ་ཐ་གེ་ཧ་ར་ཧུ་ལ་ལ་བུ་དྲུག་ཡོད་པའི་ནང་གི་གཉིས་པ་ཆོས་ཁུར་བོ་ཤོག་ཐུའམ་སེ་ཆེན་ཆོས་ཁུར་གི་བུ་ཡིན་། འདིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་། འདའི་གཅུང་པོ་སུ་མེ་ཐའི་ཇི་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཡབ་ཡིན་།
རི་བོ་ཆོས་གླིང་།
རི་བོ་ཆོས་གླིང་།
ཁྲ་འབྲུག་ནས་བྱང་ཤར་ངོས་སྤྱི་ལེ་གཉིས་ཙམ་སོང་ན་དབུས་གསར་རམ་ཡུལ་གསར་ཞེས་པའི་རྒྱབ་རིར་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དགོན་དེ་ནི་ཐོག་མར་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་མཁས་གྲུབ་དོན་གྲུབ་དཔལ་བཟང་གིས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པར་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད། ཐོག་མར་དགེ་འདུན་བརྒྱད་གྲྭ་གཅིག་ནས་བརྒྱ་ཕྲག་བར་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་། དེ་རྗེས་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་ཆོས་ཞུགས་ཀྱི་དགོན་པར་གྲགས་པས་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་ཕོ་བྲང་ཐོག་བརྩེགས་གསུམ་ལྡན་ཞིག་ཀྱང་ཟུར་དུ་ཡོད། སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་གཟིགས་བསྐྱངས་ཆེན་པོ་གནང་བས་དགོན་དེ་གཞུང་དགོན་དུ་གྱུར། གདན་ས་གསུམ་དང་། མངའ་རིས་དྭགས་པོ་གྲྭ་ཚང་། སྨན་རྩིས་ཁང་། ལྕགས་པོ་རི་སོགས་སུ་སློབས་གཉེར་དུ་ཕེབས་ཆོག རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་དགོན་དེའི་རྟེན་དུ་མར་པའི་སྲས་དར་མ་མདོ་སྡེའི་དབུ་ཐོད་བཞུགས་པའི་དངུལ་གདུང་གསེར་ཚགས་ཅན་ཁྲ་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཐོག་སོ་གཅིག་ལྡན་ཞིག་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། གཞན་ཡང་རྟེན་གཙོར་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་ཐོག་སོ་གསུམ་ལྡན་འཇིམ་སྐུ་དང་། འདུ་ཁང་ཀ་བ་སུམ་ཅུ་བཅས་ཡོད། ད་ལྟ་ཉམས་གསོ་ཞུས་པའི་ལྕོག་ལ་འཇིགས་བྱེད་དང་། མགོན་པོ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དང་། བྱམས་ཁང་ཉམས་གསོ་གནང་བཞིན་པ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
Read more: http://www.thlib.org/places/monasteries/publications/chosphel-book.php#!book=/lho-kha-gnas-yig/wb/b3/#ixzz32KTSi52e
--ཁང་གསར་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་Kangsar LhakpaTsering ༠༦:༣༢, ༢༡ ཟླ་ལྔ་བ། ༢༠༡༤ (UTC)
རྨེད་པ།
རྨེད་པ།
དྲི་བའམ་གསོལ་བ་དང་།  རྨོ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་གོ    །
མིའུ།
མིའུ་
བྲིས་ཆེན།: Μ
བྲིས་ཆུང་།: μ
༡༩༦༩ལོ།
༡༩༦༩ལོ་ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།
ཡོ་ཧན་ནཱ་ནི་རེ་སཱ་ཞེས་བྱ་བའི་བུ།
ཡོ་ཧན་ནཱ་ནི་རེ་སཱ་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་གསུང་རབ་ནང་འཁོད།
གློག་བརྙན།
གློག་བརྙན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
གློག་བརྙན་ནི་འགུལ་སྐྱོད་ཐུབ་པའི་རི་མོ་དང་ལྡན་པ།
མཐོང་ཐུབ་བར་རྫས(visual medium)ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ནི། འགུལ་རིས། སྤྱིན་ཤོག གློག་བརྙན་ཁང་། ཡང་ན་གློག་བརྙན་ཡིན་པ་ཚང་མས་ངོས་འཛིན་གྱི་ཡོད།
གློག་བརྙན་ལག་རྩལ་གྱི་བྱུང་བ།གློག་
དུས་རབས19པའི་མགོར། ཚན་རིག་པ་ཚོས་མཐོང་འཛིན་སྣང་ཚུལ(visual phenomenon)ཞིག་ལ་དོ་སྣང་བྱུང་སྟེ། གོ་རིམ་ལྡན་པའི(still pictures)འགུལ་མེད་རི་མོ་འགའ་ཁག་སོ་སོར་བཞག་ཏེ་འགུལ་དུ་བཅུག་ན་འགུལ་བསྐྱོད་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་སྟེར། མྱོང་ཚོར་དེ་ནི་ཚན་རིག་པ་དེ་ཚོས་ཟེར་བའི་མིག་ཤེས་རྒྱུན་མཐུད(persistence of vision)དེ། མིག་ཤེས་ཀྱིས་སྐར་ཆའི་ཆ་ཤས་རིང་སྤོ་ཟིན་པའི་དངོས་པོ་ཉར་འཛིན་ཐུབ་པ་ལ་ཟེར། མིག་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ཐུབ་པའི་རི་མོ་ཉར་འཛིན་བྱས་པ་དེ་ད་ལྟ་ཡོངས་སུ་འཕྲོས་རིས(afterimage)ལ་ངོས་འཛིན་ཞིང་། མ་གཞི་འགུལ་བསྐྱོད་ཀྱི་ཤེས་ཚོར་ལ་སྔར་བཞིན་རྒྱུས་མངའ་ཆེན་པོ་མེད་མོད། ཡུན་རིང་ཞིག་ལ་ཚང་མས་དེ་ནི་འགུལ་རིས་གློག་བརྙན་གྱི་རྩ་དོན་དུ་འཛིན།
མིག་ཤེས་རྒྱུན་མཐུད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་དུས་རབས19པའི་ནང་འགུལ་རིས་ཡོ་ཆས་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པའི་སྐུལ་དེད་གཏོང་བ་རེད། དེ་དག་ཁྲོད་ཀྱི་ཡོ་ཆས་དང་པོ་ནི་ཁུང་བུ་ཡོད་པའི་སྒོར་ལེབ་ཀྱི་མཐའ་འཁོར་དུ་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་རི་མོ་བཀོད་ཐོག མི་ཞིག་གིས་སྒོར་ལེབ་དེ་ཤེལ་སྒོ་ཞིག་གི་མདུན་དུ་བསྐོར་སྐབས་ཁུང་བུ་ལས་བལྟས་ཚེ་རི་མོ་འགུལ་བའི་སྣང་ཚུལ་ཐོན། ཡོ་ཆས་དེ་ལzoetropeཡིས1830ལོར་ལེགས་བཅོས་བཏང་སྟེ། ཁོག་སྟོང་དབྱིབས་ཀྱི་རྔ་སྒམ་ལ་ཐག་ལེབ་རི་མོ་ནང་ངོས་སུ་བཞག་སྟེ་བསྐོར་ན་གོང་མཚུངས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཐོན། 1870ལོའི་ཧྥ་རན་སིའི་གསར་གཏོད་མཁནÉmile Reynaud ཡིས་ལེགས་བཅོས་བྱས་ཏེ་ཤེལ་སྒོ་སྒམ་དཀྱིལ་དུ་བཞག ལོ་ངོ་འགའི་རྗེས་སུ་ཁོས་ལྡོག་འཕྲོས་རི་མོ་བརྙན་ངོས་སུ་སྟོན་ཐུབ་པའི་སྔོན་དཔག་དཔར་མ་གསར་སྤེལ་བྱས། 1892ལོ་ནས་མགོ་བཙུགས་ཏེ་ཁོས་ paris(ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས)ཟློས་གར་ཁང་དུ། འཁོར་ལོའི་ཐོག་པར་རིས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་འདྲིལ་ནས་ཡོ་བྱད་བརྒྱུད་བསྟུད་མར་སྐར15འགུལ་ཐུབ་པའི་འགུལ་རིས་གློག་བརྙན་སྟོན།
བོད་ཀྱི་གློག་བརྙན་ལས་རིགས་ཀྱི་འཕེ
པདྨ་ཚེ་བརྟན་ནི་སྤྱི་ལོ1969ལོའི་ཟླ12པར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཁྲི་ཀ་རྫོང་དུ་སྐྱེས་ཤིང་། རྩོམ་རིག་རབ་འབྱམས་པའི་བསླབ་གནས་ཐོབ་པའི་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་གཞོན་སྐྱེས་ཤེས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ1991ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ1995ལོའི་བར་དུ་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་བསླབ་གཞི་མཐའ་དག་ལ་སྦྱང་བ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་བྱས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ1995ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ2000ལོའི་བར་དུ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གཞུང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་། སྤྱི་ལོ2000ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ2002ལོའི་བར་དུ་ཡང་བསྐྱར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕྱིན་ནས་རབ་འབྱམས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐད་དུ་འབད། སྤྱི་ལོ2002ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ2004ལོའི་བར་དུ་པེ་པེ་ཅིན་གློག་བརྙན་སློབ་གླིང་དུ་སློབ་གཉེར་གནང་བ་དང་། སྤྱི་ལོ2004ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་པེ་ཅིན་ཧི་མ་ལ་ཡའི་གློག་བརྙན་རིག་གནས་བརྒྱུད་སྒྲོག་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི་བཙུགས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་ཀྲུང་གོའི་འཁྲབ་ཁྲིད་པའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མི་དང་། ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་མཁན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མི། ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་རྩོམ་རིག་རིག་པའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མི་བཅས་སུ་གྱུར་པ་རེད། སྤྱི་ལོ1991ལོ་ནས་བཟུང་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ལས་སུ་ཞུགས་ཤིང་། སྔ་གཞུག་ཏུ་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་བཅས་ཀྱི་ལམ་ནས་བརྩམས་པའི་སྒྲུང་ཐུང་དང་སྒྲུང་རིང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་མཛད། ལོ་ཙཱའི་བརྩམས་ཆོས་བཅུ་ལྷག་ཡོད་པ་རེད། དེ་དག་གི་ནང་ནས་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ཅིག་དབྱིན་སྐད་དང་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད། འཇར་མན་སྐད་སོགས་སུ་བསྒྱུར་ཡོད་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྦྲང་ཆར་རྩོམ་རིག་གི་བྱ་དགའ་དང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐབས4བའི་རིག་རྩལ་གསར་རྩོམ་གྱི་བྱ་དགའ། ཀྲུང་གོའི་དེང་རབས་ཀྱི་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་གི་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་པ་ཕུལ་བྱུང་ཅན་གྱི་བྱ་དགའ་སོགས་བྱ་དགའ་མི་དམན་པ་གང་མང་བླངས་མྱོང་།
ད་ལྟའི་བར་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་སྒྲུང་གཏམ་རིང་གྲས《རྗེ་བླ་མ་བོད་ལྗོངས་སུ་བཞུགས་དུས》ཞེས་པར་མཉམ་རྩོམ་དང་། བོད་ཡིག་གི་བརྩམས་སྒྲུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དེབ《བསླུ་བྲིད》དང་ལོ་ཙཱ་བྱས་པའི་བརྩམས་ཆོས་རིང་གྲས《བཤད་ནས་ཚར་རྒྱུ་མེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད》སོགས་ཡོད།
སྤྱི་ལོ2002ལོ་ནས་བཟུང་གློག་བརྙན་བསྒྱུར་སྒྲིག་དང་འཁྲབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་གཉེར་ཞིང་། ཁོང་གི་གློག་བརྙན་ཐོག་མ་སྟེ་གློག་བརྙན་ཐུང་ངུ《ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ》ཞེས་པར་སྤྱི་ལོ2003ལོར་སྐབས4བའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གློག་བརྙན་ཐུང་ངུའི་འགྲན་བསྡུར་ཚན་པའི་ཆེད་ལས་ཚོགས་ཆུང་གི་འཁྲབ་པའི་གློག་བརྙན་གྱི་ནང་དོན་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་བྱ་དགའ་ཐོབ་པར་མ་ཟད། པེ་པེ་ཅིན་གློག་བརྙན་སློབ་གླིང་གི་མཆོད་རྟེན་དབྱིབས་ཀྱི་བྱ་དགའ་ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་གློག་བརྙན་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ་དང་། པེ་པེ་ཅིན་གི་རྒྱལ་སྤྱིའིDVགླེང་སྟེགས་སྐབས་དང་པོའི་བྱུང་རིམ་གློག་བརྙན་གྱི་བྱ་དགའ། སྐབས2པའི་ཡ་ཞི་ཡའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་ཐུང་ངུའི་དུས་ཆེན་དཔྱད་འདེམས་ཚོགས་པའི་བྱ་དགའ་བཅས་ཀྱང་ཐོབ་མྱོང་བ་རེད། 35mmཡི་ཚོན་ལྡན་གཏམ་རྒྱུད་ཐུང་ངུ《རྩྭ་ཐང》ཞེས་པར་སྐབས་གསུམ་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བའི་གློག་བརྙན་བརྩམས་ཆོས་འགྲེམས་སྟོན་གྱི་ཀྲུང་གོའི་སློབ་མའི་གློག་བརྙན་ཐུང་ངུ་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ་ཐོབ་པར་མ་ཟད། ཧྥ་རན་སི་དང་ཉི་ཧོང་། ཨུ་རུ་སི། ཁོ་རེ་ཡ། ཧོ་ལན་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་འགྲེམས་སྟོན་དུ་ཞུགས་པ་རེད།
དངོས་ཞུས་གློག་བརྙན《ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་སེར་སྲུང་བ》ཞེས་པར་སྤྱི་ལོ2004ལོརDISCOVERYའཁྲབ་ཁྲིད་པའི་འཆར་འགོད་ནང་དུ་བདམས་པ་དང་། 35mmབྱུང་རིམ་གློག་བརྙན་རིང་གྲས《ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ》ཞེས་པར་སྤྱི་ལོ2005ལོར་སྐབས24བའི་ཁ་ན་ཏའི་གྲོང་ཁྱེར་ཝུན་ཀུ་ཧྭ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་སྟེང་སྟག་འབྲུག་ཞེས་པའི་དམིགས་བསལ་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང་། ཁོ་རེ་ཡའི་ཧྥུའུ་ཧྲན་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་གྱི་དར་ལུགས་གསར་བའི་བྱ་དགའ། སྐབས25བའི་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་གསེར་བྱ་བྱ་དགའི་འཁྲབ་ཁྲིད་པའི་གློག་བརྙན་ཐོག་མ་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ། སྐབས30བའི་ཤང་ཀང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དཔྱད་འདེམས་མཁན་གྱི་མནའ་འབྲེལ་བྱ་དགའ། སྐབས30བའི་ཤང་ཀང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་བྱ་དགའ་སྟེ་ཁྱད་དུ་གཟེངས་སུ་བསྟོད་པའི་བྱ་དགའ། སྐབས13པའི་སློབ་ཆེན་སློབ་མའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གྱི་གློག་བརྙན་ཐོག་མ་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ། སྐབས9བའི་ཧྲང་ཧའེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གྱི་ཡ་གླིང་གི་མི་སྣ་གསར་བའི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ། སྐབས8པའི་ཁྲང་ཁྲུན་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་དཔྱད་སྡུར་ཚོགས་པའི་དམིགས་བསལ་བྱ་དགའ། སྤྱི་ལོ2006ལོའི་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་སློབ་གླིང་གི་བྱ་དགའ་སྟེ་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་བརྙན་འཕྲིན་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་མཐོང་ཚོར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལོ་དེའི་བྱ་དགའ་ཆེན་པོ་སོགས་བྱ་དགའ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཐོབ་མྱོང་ཡོད། ཨ་རིའི་སན་ཧྥ་རན་སི་སི་ཁོ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་དང་ཧྥ་རན་སིའི་ནན་ཐེ་གླིང་ཆེན་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན། ཧྥ་རན་སིའི་པཱ་ལི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཚོགས་པའི་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན། ཧོ་ལན་གྱི་ལོའུ་ཐུ་ཏན་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན། ཉི་ཧོང་དུ་འཚོགས་པའི་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་སོགས་སུ་འགྲེམ་སྟོན་ཡང་བྱས་པ་རེད།
སྤྱི་ལོ2007ལོར།《ཀ་ཐོག་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ》ཞེས་པའི་དངོས་ཞུས་གློག་བརྙན་དང《བསམ་ཡས་དགོན》ཞེས་པའི་ཀྲུང་གོའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་དང་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་ཞེས་པའི་མུ་འབྲེལ་དངོས་ཞུས་གློག་བརྙན། སྤྱི་ལོ2008ལོར།《འཚོལ》དང《ཁྱི་རྒན》《དོར་མ་དུང་ཆེན་དར་སྲོལ་ཆེ་བའི་སྤྱི་ལོ1983ལོ》ཞེས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་གློག་བརྙན་དང《ཀྲུང་གོའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་གྱི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་དག་གི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཕུག》ཅེས་པའི་དངོས་ཞུས་གློག་བརྙན་ཕབ་སྐྲུན་བྱས། ཝེ་ནེ་སི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན།
སྤྱི་ལོ2015ལོར། སྐབས72པའི་ཝེ་ནེ་སི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་གྱི་ས་ངོས་སྙོམས་ཐིག་སྡེ་ཚན་གྱི་གསེར་སེང་བྱ་དགའ། 《ཐར་ལོ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
ཧྲང་ཧའེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན།
ཟླ་༨ཚེས་༡༤ཉིན་
ཟླ་༨ཚེས་༡༤ཉིན་ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༢༦པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༢༩ཡོད།
གློག་བརྙན།
བོད་ཀྱི་གློག་བརྙན་ལས་རིགས་ཀྱི་འཕེ
སྤྱི་ལོ2014ལོར། སྐབས17པའི་ཧྲང་ཧའེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་གྱི་འགྲན་རྩོད་གཙོ་བོའི་བྱ་དགའ། 《གཡང་མདའ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
སྤྱི་ལོ2009ལོར། སྐབས12པའི་ཧྲང་ཧའེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་གྱི་འགྲན་རྩོད་གཙོ་བོའི་བྱ་དགའ། 《འཚོལ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
སྤྱི་ལོ2009ལོར། སྐབས12པའི་ཧྲང་ཧའེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་གྱི་འགྲན་རྩོད་གཙོ་བོའི་དཔྱད་སྡུར་ཚོགས་པའི་བྱ་དགའ། 《འཚོལ》བྱ་དགའ་ཐོབ་པ།
ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་གསེར་བྱའི་བྱ་དགའ།
ཧྥུའུ་ཧྲན་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན།
སྤྱི་ལོ2005ལོར། སྐབས10པའི་ཧྥུའུ་ཧྲན་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་གྱི་འགྲན་རྩོད་གཙོ་བོའི་དར་ལུགས་གསར་བའི་བྱ་དགའ། 《ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
ཀྲུང་གོའི་ཁྲང་ཁྲུན་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན།
སྤྱི་ལོ2006ལོར། སྐབས8པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྲང་ཁྲུན་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་གྱི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ། 《ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
སྤྱི་ལོ2006ལོར། སྐབས8པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྲང་ཁྲུན་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་གྱི་དཔྱད་སྡུར་ཚོགས་པའི་དམིགས་བསལ་བྱ་དགའ། 《ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ》བྱ་དགའ་ཐོབ་པ།
རྒྱ་སྐད་གློག་བརྙན་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱ་དགའ།
སྤྱི་ལོ2007ལོར། སྐབས7པའི་རྒྱ་སྐད་གློག་བརྙན་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱ་དགའི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་གསར་བ་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ། 《ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
པེ་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན།
སྤྱི་ལོ2016ལོར། སྐབས23པའི་པེ་ཅིན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་འཚོལ་དཔྱོད་བྱ་དགའ།《ཐར་ལོ》བྱ་དགའ་ཐོབ་པ།
སྤྱི་ལོ2016ལོར། སྐབས23པའི་པེ་ཅིན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གྱི་གློག་བརྙན་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ།《ཐར་ལོ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
སྤྱི་ལོ2016ལོར། སྐབས23པའི་པེ་ཅིན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གྱི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ།《ཐར་ལོ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
སྤྱི་ལོ2006ལོར། སྐབས13པའི་པེ་ཅིན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གྱི་གློག་བརྙན་ཐོག་མ་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ།《ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ》བྱ་དགའ་ཐོབ་པ།
ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་ཁྲིད་པའི་མཐུན་ཚོགས།
སྤྱི་ལོ2015ལོར། སྐབས6པའི་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་ཁྲིད་པའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་འཁོར་འཁྲབ་གཞུང་བཅོས་སྒྲིག་བྱ་དགའ། 《གཡང་མདའ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
ཏུང་ཅིན་མ་འོངས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན།
སྤྱི་ལོ2011ལོར། སྐབས12པའི་ཏུང་ཅིན་མ་འོངས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་བརྩམས་ཆོས་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ།《ཁྱི་རྒན》བྱ་དགའ་ཐོབ་པ།
ཐའེ་ཝན་གློག་བརྙན་གསེར་རྟ་བྱ་དགའ།
སྤྱི་ལོ2015ལོར། སྐབས52ཐའེ་ཝན་གྱི་གསེར་རྟ་གློག་བརྙན་བྱ་དགའི་འཁྲབ་གཞུང་བཅོས་སྒྲིག་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ། 《ཐར་ལོ》བྱ་དགའ་ཐོབ་པ།
སྤྱི་ལོ2015ལོར། སྐབས52ཐའེ་ཝན་གྱི་གསེར་རྟ་གློག་བརྙན་བྱ་དགའི་གཏམ་རྒྱུད་གློག་བརྙན་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ།《ཐར་ལོ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
སྤྱི་ལོ2015ལོར། སྐབས52ཐའེ་ཝན་གྱི་གསེར་རྟ་གློག་བརྙན་བྱ་དགའི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ།《ཐར་ལོ》འོས་མིང་དུ་ཚུད་པ།
དབྱི་ཐ་ལིའི་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན།
སྤྱི་ལོ2016ལོར། སྐབས1པའི་དབྱི་ཐ་ལིའི་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་གློག་བརྙན་རྩེ་གྲའི་བྱ་དགའ།《ཐར་ལོ》བྱ་དགའ་ཐོབ་པ།
འཁྲབ་ཁྲིད་བརྩམས་ཆོས།
སྤྱི་ལོ2015ལོར། 《ཐར་ལོ》གློག་བརྙན།
སྤྱི་ལོ2014ལོར། 《གཡང་མདའ》གློག་བརྙན།
སྤྱི་ལོ2011ལོར། 《ཁྱི་རྒན》གློག་བརྙན།
སྤྱི་ལོ2010ལོར། 《ལོ་ངོ་སྟོང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ》བརྙན་འཕྲིན་ཟློས་གར།
སྤྱི་ལོ2008ལོར། 《བ་ཡན་ཁ་རིའི་ཁ་བ》གློག་བརྙན།
སྤྱི་ལོ2007ལོར། 《འཚོལ》གློག་བརྙན།
སྤྱི་ལོ2005ལོར། 《ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ》གློག་བརྙན།
འཁྲབ་གཞུང་བརྩམས་ཆོས།
སྒྱུ་རྩལ་མཛུབ་སྟོན་གྱི་བརྩམས་ཆོས།
སྤྱི་ལོ2011ལོར། 《དབུས་ལམ་གྱི་ཉི་མ》གློག་བརྙན།
རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས།
སྤྱི་ལོ2004ལོར། 《ཆོས་སྒྲོན་དང་མོའི་བུ་བློ་ལྡན》
སྤྱི་ལོ2001ལོར། 《སློང་མོ་བ》
སྤྱི་ལོ1999ལོར། 《གངས》
སྤྱི་ལོ1997ལོར། 《བསླུ་བྲིད》
གསལ་བཤད།
སྤྱི་ལོ1985ལོའི་ཟླ12པའི་ཚེས28ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར། ཧྥ་རན་སིའི་མི་ལོས་དབྱི་ལོའུ་མི་ཨཱེར་དང་ཨོ་གོས་སི་ཏུའུ་ལོའུ་མི་ཨཱེར་སྤུན་མཆེད་ཀྱིས་རྒྱལ་ས་ཕཱ་རི་སིའི་ཁཱ་ཧྥེ་གསོལ་ཁང་ཆེན་མོ་ཞིག་གི་ས་འོག་ཁང་དུ་༼མེ་འཁོར་ས་ཚུགས་སུ་ཐོན་པ༽དང་༼བྱིས་པའི་གུང་གསོལ༽སོགས་བརྙན་ཐུང་བཅུ་ལྷག་ལས་གྲུབ་པའི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་གློག་བརྙན་ཐེངས་དང་པོ་དེ་བསྟན་པ་ནས་བཟུང་དར་བ་ཡིན་ཅིང་། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྱུང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་ཨང་བརྒྱད་པ་དེར་བགྲང་བ་ཡིན་ནོ།།
བུད་མེད་ཀྱི་གསར་སྐྱེས་ཕྲུ་གུའི་དུས་ལ་སྐྱེ་ལུགས་ཁྱད་ཆོས་གང་དག་ཡོད་དམ་
བཙས་རྗེས་ཀྱི་གཟའ་འཁོར་༤ནང་གི་ཁྱེའུ་ལ་གསར་སྐྱེས་ཕྲུ་གུའི་དུས་ཟེར་བ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་སྦྲུམ་བུ་ལ་བུ་རོགས་དང་ཨ་མའི་ཕུང་བོའི་མཚན་རྨེན་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་སྐུལ་རྩི་ཡིས་གནོད་པ་ཐེབས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཚན་ཕྱི་ཅུང་རྒྱས་པ་དང་། བུ་སྣོད་དང་བསམ་སེའུ་ལ་ཚད་ངེས་ཅན་གྱི་འཚར་སྐྱེས་འབྱུང་། ནུ་མ་ཅུང་ཕྱིར་འབུར་བ་དང་། ཁ་ཤས་ལ་འོ་ཆུ་འཛག་པའི་སྣང་ཚུལའང་ཡོད། ཁྱེའུ་བཙས་པའི་རྗེས་སུ། ཁྲག་ཁྲོད་ཀྱི་སྐུལ་རྩིའི་ཆུ་ཚད་མྱུར་དུ་ཇེ་དམའ་རུ་སོང་ནས་གསང་ལམ་ནང་ནས་ཁྲག་ཉུང་ངུ་འབྱུང་ངེས་ཡིན། འདི་དག་ཚང་མ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་ལུགས་སྣང་ཚུལ་ཡིན་པས་ཕལ་ཆེར་བ་མྱུར་མོར་མེད་འགྲོ།
རྨོ་སློག་ཕྲུ་གསུམ།
རྨོ་སློག་ཕྲུ་གསུམ།
ཞིང་ཁ་རྨོ་བ།  སློག་པ།   ཕྲུ་སློག་པ།    །
གངས་ཅན་པ་
གངས་ཅན་ལྗོངས་ན་འཚོ་བའི་མི་རྣམས་ཏེ་བོད་མི་དང་དོན་དཅིག། 1. གླུ་དབྱངས་གངས་ཅན་པ་ལེན་མཁན་སྒྲོན་མ་སྐྱབས་
སོག་ཕོགས་ཁང་
དེ་སྔ་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་སྐབས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཞིག་སྟེ་། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་འབྲུག་(༡༩༡༦)ལོར་མདོ་སྤྱི་བཀའ་བླ་བྱམས་པ་བསྟན་དར་ནས་མདོ་སྨད་ཁུལ་གྱི་ཕོགས་ཁང་མཁན་རིམ་སྦྲེལ་པོས་མི་ཁྱབ་པས་ཧོར་ཚོ་པ་ས་དགུའི་ཁོངས་དང་། སོག་ ནག་ཆུ་ཚུན་ལ་འབྲེལ་མཚུངས་ཕོགས་ཁང་གསར་འཛུགས་ཡོད་པ་ཞེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པར་པར་སྙན་ཞུས་ལྟར་ཧོར་ཚོ་ཁུལ་དང་། སོག་ ནག་ཆུ་། གནམ་རུ་། ནག་ཚང་ཚུན་གྱི་བྱང་རིགས་ས་སྲུང་ཁག་ལ་སོག་ཕོགས་ཁང་དོ་དམ་མགྲོན་ལས་སྦྲེལ་པོ་བསྐོ་བཞས་གིས་རྩ་བའི་ཕོགས་དམིགས་ཧོར་ཚོ་ཁུལ་སྟེང་ཆེན་དང་། སེར་ཚ་། འབྲི་རུ་ཁུལ་བཅས་ནས་ས་མཚམས་ཐོབ་ཤོར་གྱི་རྩོད་བསྙད་ཡོ་ལང་རིགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ལ་དགོངས་བསྐོར་ཞུ་དགོས་པ་ལས་། དེ་བྱིངས་མདོ་སྤྱི་རང་ནསཐག་གཅོད་བྱས་ཆོག་པ་བཅས་རེད་།
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
མཁན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཨ་པད་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག
མཁན་ཆེན་ཨ་པད་རིན་པོ་ཆེའམ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་ཡོན་ཏན་བཟང་པོ་མཆོག་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༧ལོར་སྐུ་བལྟམས་པའི་ཚུལ་བསྟན། གཞོན་ནུའི་དུས་ནས་དམ་པའི་རིགས་སད་དེ་གསེར་ལྗོངས་ཆོས་གྲྭར་སྒྲིག་ཞུགས་མཛད།ཕྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོར་གསེར་ལྗོངས་དང་མི་རིང་བར་ མདོ་གཞུང་གི་ཆུ་བོ་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་ཕྱོགས་སུ།རྩ་ཐང་ཡངས་པ་ཞིག་གི་དཀྱིལ་དུ་ཨར་ལས་དང་རྒྱུན་གྱི་གསོལ་ ཕོགས་བཅས་བོད་གཞུང་གི་སྦྱིན་བ ག་མཛད་པ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་འཆང་དངོས་འཇམ་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེས་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་བཙུགས།འཇམ་མགོན་གྲུབ་པའི་ དགའ་ཚལ་ཞེས་པའི་མཚན་བཏགས།ཡིག་ཆ་ཀུན་མཁྱེན་གྱི་གསུང་ལ་རྒྱབ་རྟེན་གཡག་རོང་གི་གསུང་རྣམས་ཡིན་པའི་སློབ་ཚན་གཏན་ ལ་ཕབ་པོ།དེའི་སྐབས་ཤིག་ལ་མཁན་ཆེན་མཆོག་ཉིད་དགུང་གྲངས་བཅུ་ཙམ་བཞེས་པའི་ཚེ།བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇམ་རྒྱལ་ རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས པའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་གསན།དེ་ནས་རིམ་བཞིན་འཇམ་མགོན་གྲུབ་པའི་དགའ་ཚལ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱིས་བརྗིད་པའི་ཆོས་གྲྭ་ ཆེན་པོར་ཕེབས་ཏེ།མཁན་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་དྲི་མེད་མཆོག་དང་།ལྔ་རིག་སྨྲ་བའི་མཁས་གྲུབ་སེངྒེ་མཆོག་གི་ཞལ་ས ྔ་ནས་དང་།མཁན་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་དགེ་ལེགས་ཞབས་དང་།ལེགས་བཤད་སྨྲ་བའི་གཙུག་རྒྱན་མཁན་ཆེན་བློ་གྲོས་སོགས་བསྟེན་ཏེ། ཕར་ཚད་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་པོད་ཆེན་དྲུག་དང་དེའི་ཡན་ལག་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གསན་བསམ་མཛད་དེ་མཁས་པའི་རྩེར་ སོན།དེ་མཚམས་རྫོང་སར་ཁམས་བྱེའི་ཆོས་གྲྭར་ཡང་ཕེབས་ཏེ་ལོ་ཤས་རིང་མཁན་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་མཚན་དང་།མཁན་ཆེན་དམ ་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་མདུན་ནས་མདོ་ཕྱོ ས་ལ་གསན་བསམ་མཐར་ཕྱིན་མཛད།ཨ་འཇམ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལས་བསྙེན་པ་རྫོགས།འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་དང་ །རྡོ་རྗེ་འཆང་ཨ་འཇམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་ནས་ཟབ་མོ་སྔགས་ལ་གསན་བསམ་མཐའ་རུ་ཕྱིན་པ་མཛད།བགྲང་བྱ་ཉེར ་ལྔ་བཞེས་པའི་ཚེ་གསེར་ལྗོངས་ཆོས་གྲྭའི་མཁན་ཁྲིར་ཕེབས།དེ་མཚམས་དབུས་གཙང་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་སར་བཀྲ་ཤིས་རེ་ཁ་བཀོད་དེ ་གདན་ས་ཆེན་པོ་ངོར་ཨེ་ཝཾ་ཆོས་སྡེའི་བཤད་གྲྭའི་ ཁན་པོ་མཛད།ལྷ་སར་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་མཆོག་གིས་རྫོང་སར་ཁམས་བྱེའི་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོའི་མཁན་རབས་བཅུ་གཉིས་ པའི་ཁྲི་ལ་མངའ་གསོལ་མཛད།གསེར་ལྗོངས་འཇམ་མགོན་གྲུབ་པའི་དགའ་ཚལ་དུ་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་ཐོན་པའི་མ ཁས་ཆེན་ཆོས་གྲོགས་ཀྱང་།དཔེར་ན།གསེར་ལྗོངས་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་མཁྱེན་བརྩེ་སོགས་དང་།འདམ་ཐོག་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་ཡོན་ ཏན་དང་།དུང་མདོ་མཁན་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས།ཏ་ཟིག་མཛོ་འཇང་གཉིས་ཀྱི་མཁན་ཆེན་དང་།སྤོ་ལུ་མཁན་ཆེན་ཨོ་ རྒྱན་དང།ཐང་སྐྱ་ནག་མི་མཁན་ཆེན་དང་།ཡངས་ཅན་མཁན་ཆེན་བློ་གྲོས་བཟང་པོ་དང་།མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་ སོགས་ཡིན།དུས་འགྱུར་སྐབས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྟེ་འཇམ་མ ོན་བླ་མ་ཁྲི་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡོངས་འཛིན་མཛད།༧སྐྱབས་མཆོག་འཁོར་ལོའི་མགོན་པོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དཔལ་ས་སྐྱ་ པ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་དཔལ་ས་སྐྱ་པའི་བསྟན་གཞི་ས་སྐྱ་མཐོ་སློབ་བཙུགས།དམའ་དགེ་ཚུལ་ཀཱ་རི་ཀ་ནས་མཐོ་ རྒྱུད་རྒྱལ་དགེས་པ་རྡོ་རྗེ་བར་གྱི་ཆོས་འཁོར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་བསྐོར་།དེའི་རྒྱུ་ཅན་ལས་རྗེ་བཙུན་ས་སྐྱ་པའི་ཐུན ་མོང་མ་ཡིན་པའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་བཤད་ ྒྱུན་རྐང་བརྟན་པར་ཚུགས།གྲུབ་མཐའི་གནད་ཤེས་པའི་ཞལ་སློབ་མང་དུ་བྱོན།མདོར་ན་བསྟན་པ་སླར་གསོའི་སྐབས་འདིར་རྗེ་བཙུན་ ས་སྐྱ་པའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་རྐང་བརྟན་པོར་ཚུགས་ཐུབ་པར་བྱུང་བའི་བཀའ་དྲིན་ནི།བདག་ཅག་ས ་སྐྱ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྐལ་བ་ནས་བསྐལ་བའི་བར་གཞལ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།གོང་ཞུས་བསྟན་པའི་བྱ་བ་ལེགས་གྲུབ་ལ་ ཐུགས་རང་ཤིང་མཉེས་ཏེ་མཁན་ཆེན་རང་གི་ཞལ་སྔ་ནས་འདི་ལྟར་།སློབ་གྲོགས་གྲས་བོད་ཀྱི་ཕྱི་ལོགས་སུ་བཞུགས་པ་མཁན ་ཆེན་བློ་གྲོས་བཟང་པོ་དང་།མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་དང་།གུས་པ་རྣམས་ཐོག་མ་རང་ནས་སློབ་གཉེར་ཡུན་རིང ་བྱས་།གྲུབ་འབྲས་ཀྱང་ཡག་པོ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་སོ།མཐར་རྟག་འཛ ན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བསྐུལ་ཕྱིར་.ཕྱི་ལོ་2010ཕྱི་ཟླ་12པའི་ཚེས་28ཉིན་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།