cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sama
Sama (Loxodonta africana wala Elephas maximus).
Le Plessis-Robinson
Le Plessis-Robinson ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 28,911 jon yooro (2014).
Couffé
Couffé ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Ala ka Laɲini
[[Archivo:Ceiling_of_Palazzo_Barberini.jpg|vignette|439x439px|Ala ka ladonni ka se sɔrɔli.
Divatte-sur-Loire
Divatte-sur-Loire ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Ala ka Laɲini
Fresco min bɔra Barberini ka masaso la. Romɛkaw ka .]] Divine Providence (pro "before" clairvoyance "to see/lead an end") ye diinɛ hakilina ye min fɛ ala dɔ bɛ diɲɛ mara ani ka nɔ bila a la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la Dugukolo hadamadenya dɛmɛni kama. o ye diinɛ ka kalansira ye, min bɛ alaɲɛsiran kɛlɛ min dalen bɛ ala la min ye danfɛn dɔrɔn de ye.
A nɔfɛmɔgɔw bɛ to ka baara kɛ ni daɲɛ ye Ni Senu, min ɲɛfɔlen don ko ‘ Ala ka tiɲɛ ’ ka kɛ Ala ni hadamadenw cɛma.
A ka c’a la, Ala ka ladonni bɛ taa ni hakilina ye ko Ala yɛrɛ b’a fɛ k’a yɛrɛ jira tariku sɛbɛn dɔ fɛ, Tanaj, Bibulu, Kuranɛ, misali la, b’a ka baara kɛ yɔrɔ min na.
Malakoff (Hauts-de-Seine)
Malakoff ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 30,428 jon yooro.
Saint-Julien-de-Concelles
Saint-Julien-de-Concelles ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Thouaré-sur-Loire
Thouaré-sur-Loire ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
SAMBACANOU
WIKIPEDIA SAMBACANOU
EST UNE VILLAGE
DE DÌAFOUNOU
DANS LA COMUNNE DE
CÉRCLE DE
YÉLIMANE
RÉGION DE
KAYES
SAMBABACANOU
ET ENTRE
FONGOU
YAGUINÉ
ET
MONTHIONBOUGO ET
BÉNNA
SAMBACANOU A PLUSIEURES
Afiriki tilebinyanfan jamanaw ka sɔrɔko jɛkulu
Afiriki tilebinyanfan jamanaw ka sɔrɔko jɛkulu ( CEDEAO / CEDEAO n' a tɔgɔ surun ye faransikan ni tubabukan na ) ye marabolo kulu ye min kɔnɔ jamana tan ni duuru bɛ Afiriki tilebinyanfan fɛ. A sigira sen kan san 1975 mɛkalo tile 28 ni bolonɔbila ye Lagos bɛnkansɛbɛn na, a ka baara ye ka sɔrɔko jɛɲɔgɔnya sabati mara in kɔnɔ.
SAMBACANOU
NOM DE FAMILLES
Afiriki tilebinyanfan jamanaw ka sɔrɔko jɛkulu
A jatera Afiriki sɔrɔko jɛkulu jɔyɔrɔ dɔ ye, jɛkulu in sigira senkan ni laɲini ye ka "yɛrɛlabɛn jɛlen" sɔrɔ a ka jamanadenw ye, n’o ye ka jagokɛjɛkulu kelen, belebeleba dɔ sigi senkan sɔrɔko ni jagokɛlaw ka tɔnba sababu fɛ. A fana bɛ Kɛ hɛrɛ sabatili fanga ye o mara kɔnɔ. O mara in bɛ kan saba baara foroba la minnu nafa ye kelen ye: Faransikan, Angilɛkan ani Pɔrtigɛkan.
SAMBACANOU
SAMBACANOU[
Afiriki tilebinyanfan jamanaw ka sɔrɔko jɛkulu
CEDEAO ye baarada fila ye, CEDEAO SekErEtariat ani CEDEAO ka nafolodonni ni yiriwali banki, a tun bE wele ko JErEnkErEnkErEnnenya bolofara fo ka se a tOgO bEnbaliya ma san 2001. James Victor Gbeho, min ye Gana jamanakuntigi ka ladilikɛla ye jamana kɔkankow la, ale bɛ baara kɛ sisan Komisiɔn ɲɛmɔgɔ ye. jamanakuntigi min bɛ yen sisan, o ye Nizeriya jamanakuntigi Goodluck Jonathan ye.
SAMBACANOU
EST UNE VILLAGE[
Afiriki tilebinyanfan jamanaw ka sɔrɔko jɛkulu
Jɛkulu mɔgɔ dɔw donna a kɔnɔ ani ka bɔ a kɔnɔ sanw kɔnɔna na. San 1976, Kap Verde farala CEDEAO ni Moritani kan, minnu tun donna san kelen ka kɔn o ɲɛ (san 1975 hali ni a kɛra tɔn in dabɔlen kɔfɛ), o bɔra yen san 2000 Desanburukalo la, a y’a jira k’a b’a fɛ k’o kɛ san 1999 desanburukalo la)
SAMBACANOU
DE DÌAFOUNOU[
DANS LA COMUNNE DE[
{GORY}[
Ligné
Ligné ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
SAMBACANOU
CÉRCLE DE[
YÉLIMANE[
La Baule-Escoublac
La Baule-Escoublac ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 15,611 jon yooro (2015).
Bochotnica
ye Pologne ka dugu ye. A ane Lublin cɛ kilometiri 50. Dugumogo be taa 1 076 jon yooro (2015).
SAMBACANOU
ENTRE
Meudon
Meudon ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 45,317 jon yooro (2014).
Ancenis
Ancenis ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
SAMBACANOU
ET[
Guérande
Guérande ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 16,294 jon yooro (2015).
SAMBACANOU
YAGUINÉ[
Marnes-la-Coquette
Marnes-la-Coquette ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 1,751 jon yooro.
Montrouge
Montrouge ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 48,954 jon yooro (2014).
Nanterre
Nanterre ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 93,742 jon yooro (2015).
Sung Jae-gi
Sung Jae-gi (Korea: 성재기 ; 成在基; bangera ‎Daegu September tle 11, san 1967 - Seoul Mapo la July tle 26, san 2013) ye Politiki, Human right activist, philosopher ye Worodugu Korea kɔnɔ.
Kɔkan sirilanw
Script Termux Hack Akun FB Target Tanpa Login
Anetz
Anetz ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Piriac-sur-Mer
Piriac-sur-Mer ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 2,231 jon yooro (2015).
SAMBACANOU
BÉNNA[
SAMBACANOU
EST LA DEUXÌEME VILLAGE DE DIAFOUNOU APRÉS FONGOU
EST LA DEUXÌEME AVANT YAGUINE
Julius Caesar
Julius Caesar (bangera san -100 - ka sa kalo san -44) Roma mansamara faama ye kabo.
Puteaux
Puteaux ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 45,146 jon yooro (2015).
Mésanger
Mésanger ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Saint-Géréon
Saint-Géréon ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Château-Thébaud
Château-Thébaud ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Aigrefeuille-sur-Maine
Aigrefeuille-sur-Maine ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Saint-Cloud
Saint-Cloud ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 29,360 jon yooro (2014).
Mouzeil
Mouzeil ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
SAMBACANOU
BATHILY
KOITA
DRAMÉ
SACKO
CISSÉ
TOURÉ
DIARRA
SISSOKO
SANGARÉ
GACKOU
DOUCOURE
Sceaux
Sceaux ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 19,355 jon yooro (2015).
SAMBACANOU
KANTÉ
Saint-Père-en-Retz
Saint-Père-en-Retz ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 4,488 jon yooro (2015).
SAMBACANOU
BOMOU
Sèvres
Sèvres ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 23,332 jon yooro.
SAMBACANOU
SOUMBOUNOU
KEBE
Le Bignon
Le Bignon ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
SAMBACANOU
DEMBELLE
Cartagena de indias
Dugu in sigira sen kan1 a kɛra setigi Pedro de Heredia fɛ.
SAMBACANOU
Baradji
Paimbœuf
Paimbœuf ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 3,197 jon yooro (2015).
SAMBACANOU
MAREMOU POUR SAMBACANOU
Cartagena de indias
A bɛ se san kɛmɛ saba ma a tun ye Espaɲi Mansamara ka fanga sigiyɔrɔ ye Ameriki Saheliyanfan na ani a jɔyɔrɔba tun bɛ Ɛspaɲi Mansamara marali ni a bonya la, Ɛspaɲi mɔgɔba nafolotigiw ka kɛ yen, minnu tun ka surun masaya la ani Granada kura ka Viceroyalty, kɛli o ye politiki ni sɔrɔko baaraw kɛyɔrɔ ye. Cartagena de Indias fana tun ye jɔnfeere yɔrɔ nafama ye ani sanu tɛmɛni ka taa Espaɲi ka bɔ Aztekw ni Inka mansamaraw ka binkanniw na.
SAMBACANOU
SAMBACANOU CHEF DE VILLAGE DEMBELLE
Vue
Vue ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 1,608 jon yooro (2015).
Johanɛsiburugu
Johanɛsiburugu (,  ,  ; Zulukan ni eGoli : eGoli
Vanves
Vanves ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 27,806 jon yooro (2015).
Cartagena de indias
Cartagena de Indias ka sɔrɔko baara dɔw ye kɔgɔjida la, petoroli baara ani turisimu ye.
Suresnes
Suresnes ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 48,526 jon yooro (2014).
La Chapelle-Glain
La Chapelle-Glain ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Johanɛsiburugu
<span class="IPA" data-ve-ignore="true" lang="zu-Latn-fonipa" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[ɛˈɡɔːli] ) (a bɛ fɔ a ma ko Jozi, Joburg, Jo'burg walima " Sanu dugu ")  ye dugu ye min ka ca ni dugu tɔw bɛɛ ye Afiriki tilebinyanfan fɛ, a bɛ jate megacity ye ;  a ye duguba 100 dɔ ye diɲɛ kɔnɔ .  Demographia, ka fɔ la, Johannesburg– Pretoria duguba (n’u farala ɲɔgɔn kan k’a sababu kɛ bolifɛnw cɛsira barikamaw ye minnu bɛ taa-ka-segin kɛ) ye 26nan ye diɲɛ kɔnɔ jamanaden hakɛ ta fan fɛ, a sigibagaw ye 14.167.000 ye.  O ye mara faaba ani duguba ye Gauteng, min ye mara nafolotigiba ye Afiriki Saheli kɔnɔ.  Johannesburg ye sariyasunba kiritigɛso sigiyɔrɔ ye, min ye kiritigɛsoba ye Afiriki tilebinyanfan fɛ.  Afiriki tilebinyanfan ka tɔnba ni bankiw fanba ka biroba bɛ Johanɛsiburugu. Dugu in bɛ Witwatersrand kuluw kɔnɔ minnu falen don minɛnw na, diɲɛ kɔnɔ minɛnko, sanu ani (kɛrɛnkɛrɛnnenya la) diamant jago cɛmancɛ.
Cartagena de indias
Cartagena de Indias ka kɛlɛbolow ka bon ani sɔrɔdasi kɛlɛbolow sigicogo bɛɛ lajɛlen dɔ don Ameriki Saheliyanfan na Kartajena kurunboli yɔrɔ tun ye ɲɔgɔndan nafama ye sira kan min bɛ taa Antiyi Tlebi fɛ. A jɔyɔrɔ ka bon diɲɛ ɲinini tariku kɔnɔ ka fara kɔgɔji jago sirabaw cɛma.
Johanɛsiburugu
Dugu in sigira sen kan san 1886, sanu sɔrɔli kɔfɛ, foro min tun ye foro ye. K’a sababu kɛ sanubɔyɔrɔba ye min sɔrɔla Witwatersrand kɛrɛfɛ, san tan kɔnɔ, jamanadenw tun cayara ka se mɔgɔ 100.000 ni kɔ ma. Dugu danfaralen kabɔ san 1970 labanw na fo san 1994, Soweto ye sisan Johannesburg duguba dɔ ye. "Sud-Tilebin Duguw" daɲɛ surun dɔ, Soweto labɛnna a daminɛ na i n'a fɔ sigiyɔrɔw lajɛlen ye minnu tɛ ɲɛfɔ dugu kɔkan, minnu fanba ye Afiriki baarakɛlaw ye minnu bɛ baara kɛ sanubɔ baara la. Soweto, hali ni a labanna ka don Johanɛsiburugu kɔnɔ, a tun farala ɲɔgɔn kan k’a jɛya iko sigiyɔrɔ min bɛ mɔgɔ nɛrɛmaw dɔrɔn de bolo — mɔgɔ nɛrɛma si ma sɔn — minnu tun ma sɔn ka sigi yɔrɔ wɛrɛw la minnu tɔgɔ dara ko mɔgɔ nɛrɛmaw ye Johanɛsiburugu. Mara wɛrɛ, Lenasia, dugudenw ka ca ni Angilɛkan fɔbagaw ye Indo-Sud Afiriki (Mɔgɔ minnu bɔra Ɛndu ani Saheli Azi ). O yɔrɔw tun bɛ fɔ, san tan tɛmɛnenw na, ko yɔrɔ minnu tɛ mɔgɔ finmanw ye, ka kɛɲɛ ni o waati danfarako politiki ye — min bɛ wele ko siyawoloma. A tun bɛna taa ɲɛ ka kɛ san 2010 ntolatanba fɔlɔ ntolatanba dɔ ye —wa a ye labanko kɛ.
Rueil-Malmaison
Rueil-Malmaison ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 78,794 jon yooro (2015).
Cartagena de indias
Cartagena de Indias dugu n’a ka kɛlɛbolo jatera UNESCO ka diɲɛ ciyɛn yɔrɔw ye.
Rueil-Malmaison
Sababou
Cara Mengatasi Iklan AdSense Dibatasi
Rougé
Rougé ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Neuilly-sur-Seine
Neuilly-sur-Seine ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 60,910 jon yooro (2015).
Blois
Blois ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Corsept
Corsept ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 2,700 jon yooro (2015).
SAMBACANOU
LES IMAM SONT LES BATHILY
SIGNIER: MAMADOU DRAME
Türkiye
Turkland, (Türkçe: Türkiyürt) ye. Eropa ani Asia saheliyanfan. A bɛ danbɔ ni Greece tlebi fɛ, ani Bulgaria saheli, Azerbaijan, Georgia, Iran, Armenia, Iraq, Suriya. Faaba ye Ankara ye.
Saint-Sulpice-des-Landes
Saint-Sulpice-des-Landes ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Ville-d'Avray
Ville-d'Avray ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 11,496 jon yooro (2015).
Vaucresson
Vaucresson ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 8,688 jon yooro (2015).
Pornichet
Pornichet ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
La Bernerie-en-Retz
La Bernerie-en-Retz ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 2,834 jon yooro (2015).
Nantes
Nantes ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 303,382 jon yooro (2015).
Chauvé
Chauvé ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 2,753 jon yooro (2015).
Saint-Michel-Chef-Chef
Saint-Michel-Chef-Chef ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 4,642 jon yooro (2015).
Vierzon
Vierzon ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Bourges
Bourges ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Troyes
Troyes ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 60,928 jon yooro (2015).
Gien
Gien ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Saint-Nazaire
Saint-Nazaire ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 69,784 jon yooro (2015).
Sainte-Savine
Sainte-Savine ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 10,302 jon yooro (2015).
Préfailles
Préfailles ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 1,213 jon yooro (2015).
Antibes
Antibes ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 74,875 jon yooro (2015).
Rouans
Rouans ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 2,860 jon yooro (2015).
Les Moutiers-en-Retz
Les Moutiers-en-Retz ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 1,576 jon yooro (2015).
Nice
Nice ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 342,522 jon yooro.
Villeneuve-la-Garenne
Villeneuve-la-Garenne ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 24,433 jon yooro (2015).
Brains
Brains ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 2,741 jon yooro (2015).
Cannes
Cannes ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 74,285 jon yooro (2015).
Biot
Biot ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 9,876 jon yooro (2015).
Ambelau
Ambelau bɛ gun Ɛndonezi kɔnɔ fɛ. Nin gun bɛ Ɛndonezi ka Maluku Gunw kɔnɔ fɛ.
Liran
Liran bɛ gun Ɛndonezi kɔnɔ fɛ. Nin gun bɛ Ɛndonezi ka Maluku Gunw kɔnɔ fɛ.
Saint-Hilaire-de-Chaléons
Saint-Hilaire-de-Chaléons ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 2,235 jon yooro (2015).
Chaource
Chaource ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 1,080 jon yooro (2015).
Grasse
Grasse ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 50,937 jon yooro.
Afrique-Occidentale française
Faransi Tlebi Afiriki ( AOF ) tun ye gɔfɛrɛnamanba ye min tun bɛ fara ɲɔgɔn kan jɛkulu kelen kɔnɔ Faransi ka koloni 8 kɔnɔ Afiriki tilebinyanfan fɛ san 1895 ni 1958 cɛ.
Saint-Brevin-les-Pins
Saint-Brevin-les-Pins ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 13,492 jon yooro (2015).
Afrique-Occidentale française
A sigira sen kan dakun caman na, a labanna ka Moritani, Senegali, Faransi Sudan (bi Mali ), Gine, Kɔdiwari, Nizɛri, Sanfɛ Volta (bi Burkina Faso ) ani Dahomey (bi Benin ) fara ɲɔgɔn kan. A bonya tun ye kilomɛtɛrɛ kɛrɛnkɛrɛnnen 4689000 ye, o bɛ se ka kɛ Faransi ta ye siɲɛ wolonwula ɲɔgɔn. A faaba tun ye Saint-Louis (Senegal) ye fo san 1902, o kɔfɛ Dakar (Senegal).
Jɛkulu min bɛ se ka suma ni o ye, n’o ye Afrique-Équatoriale Française (AEF) ye, o sigira senkan Cɛma Afiriki san 1910.
Tariku
Jamanakuntigi kura dɔ, Faransi Tlebi Afiriki, Dabɔra on16 senegali, Faransi Sudan, Gine ani Côte d'Ivoire dɔrɔn ka jɛkulu fɛ. Faransi Tlebi Afiriki jamanakuntigiba, min fana ye, a daminɛ na, Senegali jamanakuntigi ye, a sigilen bɛ Saint-Louis. A tɔgɔ fɔlɔ ye Jean-Baptiste Chaudié ye. E29, senegali banki bɛ kɛ Afiriki tilebinyanfan banki ye. A dabɔra foroba sosiyete dɔ cogo la, a ye nɛɛma sɔrɔ ka bɔ. Banki tun bɔra Saint-Louis kaban ka taa Dakar. San 1902, faaba yɛrɛ bilala Dakar fo ka se federasɔn in tiɲɛni ma. Kabini san 1895, Senegali jamanakuntigi de bɛ Faransi Tlebi Afiriki jamanakuntigiba ka baara fana ta. San wolonwula baara kɛlen kɔfɛ, a jɛlen don ko doni girinya kojugu, o kɔfɛ, o jɔyɔrɔ fila bɛ fara ɲɔgɔn kan. Ernest Roume ye mɔgɔ laban ye min ye o manda fila in fara ɲɔgɔn kan.
san 1903 sariya dɔ ye lakɔliso sigicogo dabɔ Faransi Tlebi Afiriki kɔnɔ ani san 1904 kalanko sɛgɛsɛgɛlikɛlaw ka kulu dɔ dabɔra ani ka dege min bɛna kɛ san 1916 École William Ponty ye San 1904, koloni wɔɔrɔ tun bɛ yen : Senegali, Senegali sanfɛla ani Nizɛri, Moritani, Gine, Côte d'Ivoire, Dahomey. Sɔrɔdasi nɛrɛmaw bilala baara la diɲɛ kɛlɛ fɔlɔ waati la ani san 1917 Blaise Diagne, min sugandira ka kɛ depite ye san 1914, bilala Senegali marifatigiw tali kun na. San 1919, koloni kura min dabɔra Upper Volta ani Togo jamana yamaruyalen nɔrɔla Franse Tlebi Afiriki la. Kolonɛli ka ɲɛtaa taamasyɛn, nɛgɛsira min bɔra Dakar ka taa Nizɛri, o sera Bamakɔ san 1923.
Saint-Paul-de-Vence
Saint-Paul-de-Vence ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 3,451 jon yooro.
Afrique-Occidentale française
Tariku
San 1921, jatebɔ dɔ y’a jira ko 12283000 habitants bɔra Faransi Tlebi Afiriki la, Togo tɛ yen ( 673000 habitants )
. Sɛtanburukalo san 1940, tuma min na Franse Equatorial Afiriki tun ye a bɛɛ lajɛlen lajɛ ka kɛ Faransi kɛlɛbolo ye, Faransi Tlebi Afrika Gofɛrɛnaman Jenerali Pierre Boisson tora kantigiya la Vichy fanga ma ani ka dɛsɛ kɛ jɛkuluw ka sɔrɔdasiw ka jigin cɛsiri la, o kɛra kɔgɔjida kɛlɛ ye min bɛ wele ko Dakar kɛlɛ walima " ". Baarakɛcogo Bagabagali ". ". ". O kɔfɛ san 1942 laban na, Boisson y’a jira k’a bɛ dɛmɛ don Amiral Darlan ma, min tun ye fanga ta Alzeri, jɛkuluw ka jigin kɔfɛ Faransi Worodugu Afiriki . Darlan salen kɔfɛ, Boisson tora Jenerali Giraud ka sigiyɔrɔ la. Giraudist ni Gaullist fanga faralen kɔ Faransi jamana hɔrɔnya jɛkulu kɔnɔ, Faransi Tlebi Afiriki ye ɲɔgɔn lajɛ jenerali de Gaulle kɔfɛ.
Sariyasen dɔ min bɛ tali kɛ baara jagoya banbali la Faransi Tlebi Afiriki kɔnɔ, o dabɔra Fasokanw ka lajɛba fɛ san...11 Houphouët-Boigny sariya tɔgɔ la. o san kelen in na, Lamine Gueye sariya bɛ jamanadenya di Faransi tɔnba jamanadenw bɛɛ ma min sigira sen kan sisan, ka Code de l' indigénat ban.
Fɛderasiyɔn in ma jɔ san 1958 Sɛtanburukalo la, jamanadenw ka lajɛba kɔfɛ Faransi jɛkulu nata kan, ani jamanadenw ka maraw ye wote kɛ walasa ka wuli ka kɛ yɛrɛmahɔrɔnya jamanaw ye, fo Gine, min ye wote kɛ yɛrɛmahɔrɔnya kama.
Gine ka yɛrɛmahɔrɔnya san 1958 ani jamana tɔw ta san 1960, o kɛra Franse Tlebi Afrika laban ye. A bonya tùn ye <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="kilomètre carré">bam 4689000 km ye wa a tùn ka ca ni <span class="need_ref" data-ve-ignore="true" style="cursor:help;" title="Ce passage nécessite une référence.">miliyɔn 25 ye a bɔli waati la <sup class="need_ref_tag" data-ve-ignore="true" style="padding-left:2px;">[ ref. wajibiyalen don ].
.
O kɔfɛ, Kɔdiwari, Nizɛri, Vɔlta sanfɛla ani Dahomey ye Union Sahel-Benin ani Conseil de l’Entente sigi senkan min ma mɛn.
Sɔrɔ
San 1930 waatiw la, mɔgɔ 2 dɔrɔn de % jamanadenw bɛ baara kɛ sara kama.
K’a sababu kɛ jatebɔw ye minnu tɛ se ka da u kan caman na, san hakɛ dɔ yɔrɔ fitinin dɔ ye sɔrɔdasi baara kɛ min man di mɔgɔw kosɛbɛ, o min, fɛn wɛrɛw cɛma, ye baarakɛjɛkuluw di foroba nafa porozɛw ma
Sɛnɛko siratigɛ la
Franse Tlebi Afiriki sɔrɔko bɛ tali kɛ kosɛbɛ sɛnɛko siratigɛ la, min kɔnɔ dugukolonɔn sɛnɛni jɔyɔrɔ tun bɛ ka bonya kabini san 1920, o kɔfɛ san 1930, ani a ye nafa sɔrɔ sɔngɔba la kosɛbɛ Diɲɛ Kɛlɛba Filanan waati la.
Minɛko baarakɛyɔrɔ
Kɛlɛw ni ɲɔgɔn cɛ waati la, dugukoloko sɛgɛsɛgɛli ani minɛnko yiriwali Franse Tlebi Afiriki la, o tun bɛ kɔfɛ kosɛbɛ Angilɛw ka maraw la o mara kelen kɔnɔ. Faransi ka tɔn si tun tɛ yen min tun bɛ se walima min tun b’a fɛ ka ɲinini ni minɛnko ɲɛnabɔ nin mara in kɔnɔ min ma dɔn kosɛbɛ ani min ka minɛnw man ɲi.
O bɛɛ n’a ta, dugukoloko dɔnnikɛla dɔw, i n’a fɔ Jean Malavoy walima Fernand Blondel, tun ye hakilinaw Changé dɔɔnin, u kɛlen ka dugubaw kɔnɔ jagokɛlaw diyabɔ Mansamara yɔrɔ in ka nafoloba min bɛ sɔrɔ fɛnɲɛnamafagalanw na. Ka fara o kan, kabini san 1930 cɛmancɛ la, kɛlɛ wɛrɛ jigiya kɛra sababu ye ka nafa dɔɔnin lakunu o koloni ninnu nafolo la. Nka san 1939 mobilizasiyɔn ye dan sigi min ka kan ka wele ko minɛnko ɲinini cɛsiri waati Faransi Tlebi Afiriki. Kalan cidenyabaarakɛlaw tiɲɛna, minɛnw bilala walima u seginna u ka jamana na.
San 1939, AOF ka sanu bɔli sera nɛgɛ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="kilogramme">kilo 4650 kg, a fanba bɔra aluvium nafabɔli la ni sanu panni laadala fɛɛrɛw ye Kot divoire, Faransi Sudan ani kɛrɛnkɛrɛnnenya la Sanfɛ
Atlanta
Atlanta ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Ukrain
Ukrain (Ukrainikan: Україна) ye jamana fensenenba ye min lasamanen kɔrɔnfɛ Eropa kan. Ukrain bɛ danbɔ ni jamana nataw ye: Risila, Poland, Belarus.
Afrique-Occidentale française
Minɛko baarakɛyɔrɔ
Gine bɛ diamant dilan kabini san 1936. San fila ka kɔn o ɲɛ, ɲininikɛla dɔ tun ye kabakurun fɔlɔ sɔrɔ Makona baji da la. O fɛn dilanni fanba bɔra Macenta, Gine Sanfɛla la, yɔrɔ min na Gine ɲinini ni minɛnko tɔn (SOGUINEX), n’o ye Faransi-British baarakɛda ye, o ye baara kɛ ni sɛnɛfɛnw bilayɔrɔw bɛɛ ye. 10 fo 15 dɔrɔn % ka bɔ san kɔnɔ sɛnɛfɛnw na 60000 carats, minnu tun bɛ ci Angletɛri, olu tun ye biyew ye ; a tɔ tun bɛ kɛ izini baara kama.
Ilmenite, min ye titaniyɔmu minɛn nafama ye ani, ka dɔgɔya, nɛgɛ, o fɔra ka bɔ Senegali kɔgɔjida la kabini san 1931. Titaniyɔmu bɔli cɛncɛn nɛrɛmaw la kɔgɔjida la, o tun ka nɔgɔn kosɛbɛ wa a bɔli sera 4200 tonnes ma san 1939.
nɛgɛ sɔrɔli fɔlɔ minnu kɛra Kaloum gun kan Gine jamana na, olu daminɛna. Sɛgɛsɛgɛli kɛra san 1930 waatiw la, o tun ye dancɛ kɛ kabakurunbɔyɔrɔ la, min tun bɛ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="kilomètre">kilomɛtɛrɛ 35 km ni kɔ bɔ Conakry dugu la ka se Kakoulima massif sen ma. Nafolo jatera ka kɛ tɔni 2 milliards ye, nɛgɛ hakɛ ye 52 ye %. O jidagayɔrɔ in jɔyɔrɔ min bɛ kɔgɔjida la, n’o ka surun kɔgɔjida la, o y’a to a kɛra sababu ye ka fɛnɲɛnamafagalan in bɔ nɔgɔya la, ni minɛnw tun bɛ Conakry kurunboli yɔrɔ la nɛgɛsira fɛ.
Loos gunw bɛ kɛ gunw ye minnu bɛ Kaloum gun kɛrɛfɛ. Ameriki ka tɔn dɔ ye ɲinini min kɛ san 1920 waatiw la, o kɛra sababu ye ka bokisiti sɔrɔyɔrɔw sɔrɔ, minnu maralenw tun bɛ se tɔni 10 millions ma, ni alumina hakɛ ye 53 ye %. Nafa sɔrɔli yamaruya tun dira Compagnie des Bauxites du Midi ma kabini san 1932, nka san 1940, o laban in tun ma se ka baara wajibiyalen kɛ.
Sani diɲɛ kɛlɛba filanan ka kɛ, Service des Mines ka kuluw ye Moritani jamana ka nafolomafɛnw jira. Fort-Gouraud, o minɛn in tun bɛ hematite cogo la ni nɛgɛ hakɛ bɛ se 69 ma % ani nafolo maralenw jatera ka tɛmɛ tɔni 200 millions kan. Ka fara o kan, Akjoujt ye fɛnɲɛnamafagalan suguya caman dilan kabini san ba caman. San 1931 yɛrɛ la, Jean Malavoy tun ye nɛgɛ jirali kofɔ o mara kɔnɔ. Delineation drilling san 1941 y’a jira ko a bɛ sɔrɔ tɔni 23 millions sulfure min kɔnɔ, nɛgɛ tɔni 500000 tonnes ani sanu ni nɛgɛ hakɛ ma ɲɛfɔ. Nka kabini a daminɛ na, Moritani porozɛw nana ni gɛlɛya ye min ye ka sɛnɛfɛnw bila jamana kɔkan. Tiɲɛ na, minɛnko kurunbonkariyɔrɔ min tun ka surun Fort Gouraud la, o tun ye Villa-Cisneros ye min bɛ Ɛsipaɲi Sahara. A tun bɛna kɛ wajibi ye ka nɛgɛso <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="kilomètre">kilomɛtɛrɛ 650 km jɔ walasa ka Rio de Oro tɛmɛ, o kɔfɛ, ka ji jugu kurunbonkariyɔrɔ dɔ da ex nihilo Nouakchott walima Port-Étienne walasa ka jago kɛ ka taa ni a ye. Ka fara o kan, gɛlɛyaw tun bɛ ji ni kuran na.
Chéméré
Chéméré ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 2,472 jon yooro (2015).
Châteauroux
Châteauroux ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Chicago
Chicago ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Coutras
Coutras ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 8,545 jon yooro (2015).
Bouaye
Bouaye ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 7,300 jon yooro (2015).
Dallas
Dallas ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Cheix-en-Retz
Cheix-en-Retz ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 1,027 jon yooro (2015).
Napoléon Ier
Napoléon Bonaparte, a bangera san Ajaccio dugu kɔnɔ ani a sara ka taa a fɛ gun kan min tɔgɔ ye ko Saint Helena, tun ye Faransi sɔrɔdasi ni jamanatigi ye, Faransikaw ka masakɛ fɔlɔ ye san Fɛ ani Fɛ, n' a tɔgɔ ye ko .
Charles Bonaparte ni Letizia Ramolino den filanan, Napoléon Bonaparte kɛra jenerali ye Faransi jamana fɔlɔ kɛlɛbolow la, a bangera Revolisiyɔn fɛ, san 1793, yɔrɔ min a kɛra kɛrɛnkɛrɛnnenya la Itali kɛlɛbolo ɲɛmɔgɔba ye ani o kɔfɛ kɔrɔnfɛla kɛlɛbolo. A nana fanga la san 1799 ni coup d'etat ye san 18 Brumaire, a kɛra Consul fɔlɔ ye fo ka se, don min na Mansamara bɛ weleweleda ni senatus-consultum ye, o kɔfɛ, jamanadenw ka lajɛba bɛ kɛ. A ye masafugulan don masakɛ la, Notre-Dame de Paris ka katedrali kɔnɔ, kan, Pape fɛ, waati kelen na n' a muso Joséphine de Beauharnais ye.
Saint-Léger-les-Vignes
Saint-Léger-les-Vignes ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 1,708 jon yooro (2015).
Napoléon Ier
I n’a fɔ jenerali kuntigi ani jamana kuntigi, Napoléon y’a ɲini ka jɛkuluw tiɲɛ minnu sigira senkan ani ka wari sɔrɔ Angletɛri masaya fɛ ani minnu, kabini san 1792, ye Erɔpu masakɛw lajɛ ɲɔgɔn fɛ Faransi n’a ka fanga kama min bangera Revolisiyɔn fɛ. A ye Franse kɛlɛbolow ɲɛminɛ ka bɔ Itali ka taa Nil ani ka bɔ Ɔtirisi ka taa Prusse ani Pologne : Bonaparte ka sebaaya caman ni cɛɲiw ( Arcole, Rivoli, Pyramides, Marengo, Austerlitz, Jena, Friedland ), sɔrɔdasi kanpaɲi teliyalenw na, o bɛ jɛkulu naani fɔlɔw bɔ u nɔ na. Hɛrɛ minnu tugura ɲɔgɔn kɔ, minnu ye nin jɛkulu kelen-kelen bɛɛ ban, ye fanga di Faransi ma ani ka fanga hakɛ dɔ di Napoléon ma min tun man teli ka kɛ Erɔpu jamanaw na fɔlɔ, Tilsit hɛrɛ waati la (1807).
Saint-Jean-de-Boiseau
Saint-Jean-de-Boiseau ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa NaN jon yooro (2015).
Numfor
Numfor ye gun ye Ɛndonezi kɔnɔ. A bɛ Ɛndonezi ka Schouten Gunw kɔnɔ fɛ.
Napoléon Ier
Napoléon ye Jamana ladilan tuma bɛɛ, k’a ka fanga n’a ka ɲɛmɔgɔya segin a cogo kɔrɔ la. Faransi bɛ ka bɛlɛkisɛ nafamaw sɔrɔ, minnu bɛ Napoléon kɛ bi Faransi sigidaw sigibagaw dɔ ye. O siratigɛ la, Napoléon ka kodɔn, san 1804 sariyasun fana sen bɛ o la, o b’a to a bɛ se ka mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ka hɔrɔnya walima jamanadenw ka bɛnkan sabati sariya ɲɛkɔrɔ, ka baara kɛ ni sinsinnan ye ni bɛlɛkisɛ dɔw garanti ye ani ka laadala sariyakolow daminɛ kokura minnu bɔra Kɔrɔlen na Régime ( maracogo ). Faransi ka mara labɛnna kokura, ni prefew dabɔli ye departemanw kɔnɔ. O cogo kelen na, wari kura dɔ bɔra kɛnɛ kan, n’o ye franc ye, k’a sɔrɔ Banque de France sigira sen kan. Conseil d’Etat fana dabɔra, i n’a fɔ lycées.
Villeneuve-en-Retz
Villeneuve-en-Retz ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 4,909 jon yooro (2015).
Bordeaux
Bordeaux ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 249,712 jon yooro (2015).
Napoléon Ier
Napoléon fana y’a ɲini ka fanga di Franse koloniyali mansamara ma min tun ye Ancien Régime ye kɔgɔjida la. K’a sɔrɔ Haiti ka yɛrɛmahɔrɔnya bɛ wuli ka taa yɛrɛmahɔrɔnya la nin koloni in kɔnɔ, Napoléon ye jɔnya segin a cogo kɔrɔ la san 1802, seginkanni min a b’a fɛ ka kɛ waati dɔɔnin kɔnɔ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ka yɛrɛmahɔrɔnya bali min laseli kɛra gun in fɛ Jenerali Toussaint Louverture fɛ Halibi politiki kunw kosɔn, Napoléon ye Luiziana feere kokura Ameriki ma cogo min na san 1803. Nka, a bɔnɛna koloni fanba la minnu tun b’a fɛ tubabukan na, ani a bɔnɛna Santo Domingo la sɔrɔdasi-taama tɛmɛnen kɔ (1802-1803), min laɲini tun ye ka faranfasibagaw kɛlɛ.
Basse-Goulaine
Basse-Goulaine ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 8,698 jon yooro (2015).
Couëron
Couëron ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 20,573 jon yooro (2015).
Napoléon Ier
Napoléon ye Franse jamana ta ka se a bonya ma Erɔpu, ni 134 départements ye san 1812, ka Romɛ, Hamburg, Barselona walima Amsterdam caman tigɛli kɛ ka kɛ Faransi marabolow dugubaw ye. A tun ye Itali jamana jamanakuntigi ye fana kabini san 1802 fo san 1805, Itali masakɛ ye kabini san 1805 fo san 1814, Suwisi jamana ka cɛsiribaa kabini san 1803 fo san 1813 ani Rhin ka tɔnba lakanabaa kabini san 1806 fo san 1813. A ka sebaayaw y’a to a sera ka marabaw minɛ Faransi ani ka Erɔpu gun fanba mara a kɛtɔ k’a ka denbaya kɔnɔmɔgɔw bila masasigilan caman kan. : Joseph tun bɛ Naples o kɔfɛ Ɛsipaɲi, Louis tun bɛ Hollande, Jérôme tun bɛ Westphalie ani a balimakɛ Joachim Murat tun bɛ Naples. A ye Duchy of Warsaw fana da, k’a sɔrɔ a ma Pologne ka yɛrɛmahɔrɔnya segin a cogo kɔrɔ la, ani ka fanga dɛsɛlenw bila waati dɔ kɔnɔ i n’a fɔ Prusse Mansamara ani Ɔtirisi Mansamara a ka fanga kɔrɔ.
U kɛlen ka wari di jɛkuluw ma minnu tun bɛ ka caya ka taa a fɛ, jɛɲɔgɔn minnu tun bɛ Faransi kɛlɛ, olu labanna ka ɲɛtaa jɔnjɔnw sɔrɔ Ɛspaɲi ( Vitoria kɛlɛ ) ani Alimanjamana ( Leipzig kɛlɛ ) san 1813. Napoléon ka 'kɔnɔnafili o kɔtigɛwalew ɲɛkɔrɔ, o y'a To a ma Faransi jamana yɔrɔ bɛɛ ka dɛmɛ Bɔ, k'a sɔrɔ a jɛɲɔgɔn kɔrɔw walima a ka fanga kɔrɔw y'u Yɛlɛma a kama. A nana ka fanga bila san 1814 Pari minɛni kɔfɛ, Franse Mansamara faaba, ani ka lafiɲɛbɔ kɛ Elba gun kan, a y’a ɲini ka fanga sɔrɔ kokura Faransi, Tile kɛmɛ waati la san 1815 A sera ka Faransi minɛ kokura ani ka mansamara fanga segin yen k’a sɔrɔ a ma marifa ci, o bɛɛ n’a ta, a ye jamana bila sira salen na ni Waterloo ka dɛsɛba ye, min ye kɛlɛ ban.Napoléon Mansamara ani a ye Bourbon ka masaya seginni sabati. A ka saya jɔnya la, Saint Helena kan, Angletɛri ka mara kɔnɔ, o ye sɔsɔli caman ye.
Kanuya laada dɔ bɛ Napoléon kɛ " cɛba welelen don ka diɲɛ wuli. Nin ye cogo ye Comte de Las Cases, Mémorial de Sainte-Hélène sɛbɛnbaga, y’a ɲini ka Napoléon jira Angletɛri Parlement la, a ka ɲinini sɛbɛn dɔ kɔnɔ min sɛbɛnna san 1818. Élie Faure, a ka baara kɔnɔ Napoléon, min ye Abel Gance ka filimu bila senkan, o bɛ a suma a ka a “ . bi kira ". ". ". Sɛbɛnnikɛla wɛrɛw, i n'a fɔ Victor Hugo, olu bɛ Hɛlɛna senuma ka se sɔrɔlen kɛ " Prometheus bi in na ". ". ". Dugukolonɔn min bɛ... Napoléon le Grande a sirilen bɛ Balzac, Stendhal, Musset ka baara caman kan, nka Dostoyevsky, Tolstoy ani mɔgɔ caman wɛrɛw fana ka baara. Ka fara o kan, Faransi politiki kurunba dɔ bɔra kɛnɛ kan san, Bonapartisme, min b’a fɔ ko Napoléon ka wale n’a ka gɔfɛrɛnaman cogoya.
Greensboro
Greensboro ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
La Chapelle-sur-Erdre
La Chapelle-sur-Erdre ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 20,573 jon yooro (2015).
Boston
Boston ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Houston
Houston ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Abbaretz
Abbaretz ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 2,042 jon yooro (2015).
Carquefou
Carquefou ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 19,411 jon yooro (2015).
Jacksonville
Jacksonville ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Fresno
Fresno ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Sautron
Sautron ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 7,639 jon yooro (2015).
Raleigh
Raleigh ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Las Vegas
Las Vegas ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Philadelphie
Philadelphie ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Kansas City (Missouri)
Kansas City ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Sainte-Pazanne
Sainte-Pazanne ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 6,547 jon yooro (2015).
Indianapolis
Indianapolis ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Virginia Beach
Virginia Beach ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Tucson
Tucson ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Oklahoma City
Oklahoma City ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Memphis (Tennessee)
Memphis ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
San Francisco
San Francisco ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
La Marne
La Marne ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 1,442 jon yooro (2015).
La Montagne
La Montagne ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 6,135 jon yooro (2015).
Machecoul-Saint-Même
Machecoul-Saint-Même ye Faransi ka dugu ye. Dugumogo be taa 7,341 jon yooro (2015).
Nashville
Nashville ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ka dugu ye.
Chosun ka lotɛli
Japon Gofɛrɛnaman-Jenerali min nana Kore gun mara k’a ɲɛsin Kore gun ma ni Kore ni Japon ka bolonɔbila ye san 1910, o y’a laɲini ka sigiyɔrɔ dɔ jɔ faaba la, Gyeongseong-bu (bi Seoul), ko tun bɛ se ka dunan danbetigiw sɔrɔ ka bɔ Zapɔn walima jamana wɛrɛw la. Ani Hwangudan yɔrɔ dɔ, Joseon masakɛ tun bɛ bɛnbaw ka laadalakow kɛ yɔrɔ min na, o tiɲɛna iko Japon gɔfɛrɛnaman-Jenerali min bɛ Kore nɛgɛso la, o ka tɔnba dɔ, ani Utikalo tile 10, san 1914, Tlebi jamanaw cogoya lotɛli sabanan min bɛ Kore gun kan, o tugura o kɔ Daebul min bɛ Incheon (1888) ani Sontag Hotel (1902), o dabɔra.A ye lotɛli dɔ da wuli (Japonkan na: 朝鮮ホテル Chosen Hotelu[*]). Chosun lotɛli tun bɛ Kore jamana ka Japon gɔfɛrɛnaman jenerali ni Gyeongseong Gara cɛ cɛmancɛ la, Gyeongseong gɔfɛrɛnaman ka boon kɛrɛfɛ, wa a ni Chosun Banki cɛ ye mɛtɛrɛ 300 ye, o de y’a to a kɛra yɔrɔ ɲuman ye. Lotɛli in dilanna Georg de Lalande fɛ, Alemaɲi fɛn dilabaga dɔ min sigilen bɛ Zapɔn, wa Otis ye alifanta dɔ jɔ a kɔnɔ.[1] Japon ka so jɔli baarada min tɔgɔ ye ko Shimizugumi, o de ye o jɔli baara kɛ. Yɔrɔ in ye pyeong 6750 ye, duguma yɔrɔ ye pyeong 583 ye, so hakɛ ye 69 ye, ani mɔgɔ 108 bɛ se ka don a kɔnɔ. Ka fara sow jɔlenw kan Zapɔn jamana ka mara waati la walima Japon cogoya la, yɔrɔ cogoya caman yeli ani fɛnw cɛɲi kɔlɔsira kosɛbɛ. Tlebi jamanaw ka laadalakow caman donna lotɛli in kɔnɔ Japon fɛ, o kɔfɛ, a kɛra lotɛli ye min tun bɛ baara kɛ fana i n’a fɔ dunankɛyɔrɔ Kore gun kan, i n’a fɔ Deikoku lotɛli min bɛ Tokyo. Lotɛli kunnafoniw
Chosun Hotel ka kɛ mɔgɔ kelen ta ye, o kumana ka kɔn san 1962 ɲɛ, nka a ma kɛ,[2] ani san 1982 tilebin fɛ, Samsung Group ye a ta.
San 1970, lotɛli in tiɲɛna Japon ka mara waati la, ka kɛ lotɛli ye min bɛ sankanso 20 kɔnɔ, ani jamanakuntigi Park Chung-hee y’a sen don dakun daminɛ seli la. San 1981, a tɔgɔ jiginna ko ‘The Westin Chosun Hotel’ ka kɛɲɛ ni Westin Hotels ye Ameriki (bi a ye Starwood Hotels & Resorts ka tɔnden ye).
Tuma min na Kore jamana hɔrɔnyara Awirilikalo tile 15, san 1945, Josenhoteru ko fana jiginna kosɛbɛ. Japon Gofɛrɛnaman Jenerali min tun bɛ Kore jamana na, o tiɲɛna, ani lotɛli baara bɔra Zapɔnkaw bolo ka taa Korekaw la. U.S. sɔrɔdasi minnu tun bɛ Kore gun saheliyanfan mara, Seoul fana sen bɛ o la, olu ka sɔrɔdasiw ka gɔfɛrɛnaman sigiyɔrɔ tun bɛ o lotɛli in kɔnɔ, ka fara Rhee Seung-man ni mɔgɔ wɛrɛw ka birow kan minnu seginna u ka so.
Ka fara o kan, san 1978, a farala ɲɔgɔn kan ni lotɛli cɛɲi dɔ ye min dabɔra Haeundae, Busan, ani lotɛli min bɛ Busan, o tɔgɔ jiginna ko ‘The Westin Chosun Hotel Busan’ ani lotɛli min bɛ Seoul, o tɔgɔ jiginna ko ‘The Westin Chosun Hotel Seoul’. San 1995, Shinsegae Group ye Westin ka bolofara ta pewu, wa sisan a bɛ Westin tɔgɔ dɔrɔn de fɔ. Sisan, Westin ye taamasiyɛn ye min bɛ Marriott Group ka bolo kan, diɲɛ lotɛli cakɛda kulu dɔ ni Sheraton.
Kore jamana ka gɔfɛrɛnaman sigili kɔfɛ san 1948, a ye masaya kɛ i n’a fɔ Seoul, faaba ka lasigiden lotɛli. O kɔfɛ, lotɛli tɔgɔ jiginna ka bɔ Zapɔnkan na “Josen Hotel” ka kɛ Korekan na “Chosun Hotel” ye, k’a sababu kɛ Syngman Rhee ka fanga ka Japonkan bɔli politiki ye.O lotɛli in, i n’a fɔ Chosun Ilbo, tora tɔgɔ la ko ‘Chosun Hotel ' ani a tun bɛ kɛ sɔrɔdasiw ka lafiɲɛbɔyɔrɔ ye Kore kɛlɛ waati la ani Ameriki sɔrɔdasi 8nan ka sɔrɔdasi sigiyɔrɔ ye, sanni a ka segin Kore gɔfɛrɛnaman ma san 1961.
Sahara woroduguyanfan Afiriki
Sahara kɔrɔnfɛla Afrika ye Afiriki farafinna yɔrɔ ye Sahara saheliyanfan fɛ, a ni Worodugu jamanaw cɛla laminiko siratigɛ la ni waati gɛlɛn ye min ye kungo funtenimanba ye diɲɛ kɔnɔ. a bɛ wele tuma dɔw la ko Afiriki nɛrɛma.
Baganmara ni sɛnɛ
Sɛnɛko sinsinnen bɛ sigida la Etiyopi, yɔrɔ min na suguya minnu tɛ dɔn yɔrɔ wɛrɛw la, olu bɛ sɛnɛ i n’a fɔ sisan ( ensete, noog, teff, khât ...), ni danfara kɛrɛnkɛrɛnnen kelen ye : kafe, min tun bɛ diɲɛ yiriwali dɔn a dunni na i n' a fɔ a ka laadalakow. O sokɔnɔna in daminɛ ma dabɔ tigitigi nka n’a sɔrɔla a bɛ daminɛ ka kɔn  ɲɛ
Population et société
Maltusi jɔyɔrɔw, o kɔfɛ, b’an wele an ka jamanadenw ka caya jate doni ye, an kɛtɔ ka kuma " jamanadenw ka yɛrɛfaga ”, k’a jira ko jamanaden hakɛ jiginni yɔrɔ ka jan ka se ka kɛ fɛn bɛɛ lajɛlen na, wa ko dantigɛli hakɛw, waati in na, ka bon kosɛbɛ  . O cogo kelen na, waridon minnu bɛna kɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la kalanko la, minnu bɛna fara jamanaden hakɛ jiginni kan walasa k’a sɛmɛntiya ka kɛ sababu lakika ye, olu ka ca, wa u bɛna na hali bi . A laban na, baara dabɔli min ka kan ka kɛ, wa a bɛna kɛ ka mɔgɔ kuraw minɛ baarakɛlaw ka sugu la, o bɛ, waati in na, jɔlen na.
jamana binaani ni seegin bɛ a kɔnɔ, minnu dancɛw bɔra koloniyali la.
Kɛnɛya
Sahara woroduguyanfan Afiriki tora diɲɛ mara ye min kɔnɔ denmisɛnninw ka saya hakɛ ka ca ( 75.5 ‰ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="pour mille">‰ ka kɛɲɛ ni 39.1 ‰ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="pour mille">‰ ye diɲɛ kɔnɔ). Nka Unicef, OMS ani Diɲɛ Banki ka jɛkafɔ dɔ y’a jira ko ɲɛtaa caman kɛra. O hakɛ in dɔgɔyara tiɲɛ na san 1990 ni 2010 cɛ jamana fanba la minnu ɲɛsinnen don o ma, n’a ma fɔ Somali, Zimbabue ani Kameruni. Jamana naani, Liberiya , Eritreya ani Malawi — hali bɛ sira kan walasa ka san ba kelen yiriwali kuntilenna (MDGs) sɔrɔ. Nin laɲini in, min kɛra san 2000 Nasiyɔn Zini fɛ, o laɲini ye ka faantanya ban diɲɛ kɔnɔ san 2015. O sɔrɔcogo dɔw ye denmisɛnninw ka saya dɔgɔyali ye ni tila sabanan fila ye ni laɲini ye ka kɛ 58 ‰ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="pour mille">‰ ye Sahara woroduguyanfan Afiriki kɔnɔ.
Baganmara ni sɛnɛ
3000 ɲɔgɔn walima, le complexe agricole subsaharien voit se développer en Afrique centrale et de l'ouest la culture des panicoïdes (sorgho, mil), celle du riz (l'espèce africaine est distincte du riz asiatique) et celle des haricots Vigna unguiculata.
Homo ' yecogo
Hadamadenw ka denso, farafinna kɔnɔntɔn bɛ hadamaden n’a bɛnbaw ka taamasiyɛn kɔrɔw dogo, wa a ye nafolotigiba ye dugukolo kan tariku ɲɛfɛ yɔrɔw la, kuluw ani faraw dogoyɔrɔw, ni yɔrɔ 200,000
Sahara jamana ka waati cogoya tariku
O cogo la, Sahara bɛ jisigi waati dɔ sɔrɔ, Abbassia pluvial ka 120 ni 90 ka BP cɛ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="ka BP"> BP, o kɔfɛ, waati wɛrɛ bɛ sɔrɔ o waati kelen na, ka 50 ni 30 ka BP <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="ka BP"> cɛ BP , Mousterian pluvial A bɛ waati hyperarid sɔrɔ Pleistocene - Holocene jiginni waati la, 18 et 10 ka BP <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="ka BP"> ka BP cɛ, o laban na, waati ɲuman bɛ kɛ 10 et 6 ka BP <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="ka BP"> ka BP cɛ  ; nin waati in, n’o ye Sahara Vert ka ko laban ye, o tɔgɔ dara ko Neolithic subpluvial. A bɛ ban k'a sababu kɛ waati ko kɛlen ye san 5900 BP min bɛ na ni jalen cogoyaw ye ani " insulasi gap bi ta ye.
Ka balo
San 2015, Sahara woroduguyanfan jamanaden tilancɛ kelen tun tɛ balodɛsɛ sɔrɔ. Balodɛsɛ sɔrɔli hakɛ ye mɔgɔ 41 ye % cɛmancɛ Afiriki kɔnɔ, 32 % Afiriki kɔrɔnyanfan fɛ, 10 % Afiriki tilebinyanfan fɛ ani 5 % Afiriki saheliyanfan fɛ.
Population et société
Sahara woroduguyanfan Afiriki jamanaden hakɛ cogoya b’a ka sɔrɔko cogoya sisan ani sini,  ,  ,  ; nka siniko nɔw bɛ danfara ka kɛɲɛ ni mɔgɔ ye Malthusian ni Afro-pessimistic hakilina ta walima ni a ma ta  ,. Hakilila jɔnjɔn ye min ye jamanaden hakɛ tilali » : diɲɛ banki ye kunnafoni dɔ jira san 2015 kɔnɔ min tɔgɔ ye ko “. Farafinna jamanaden hakɛ jiginni : jatebɔ walima balawu ? min b’a ɲɛfɔ ko Azi jamana yɔrɔ dɔ ye ko dɔ sɔrɔ min ni Afiriki ta bɔlen don ka sɔrɔ k’a ka jamanaden hakɛ jiginni baara ani ka Azi sagaw ka sɔrɔko wulicogo ye  ,
A waati cogoyaw bɛ danfara ni sanjiko caman yeli ye san o san sanni ka kɛ funteni caman ɲɔgɔnna ye. a ye yɔrɔ ye min falen don kosɛbɛ fɛnɲɛnama suguya caman na, hali n' a bɛ se ka kɛ waati jiginni ye.
Neolitizasiyɔn (Neolithisation) ye
O fɛnw bɛ Neolithization, taabolo min bɛ daminɛ san 10000 na ka se san 10000 ma, o ka laadalakow ni sigidako siratigɛ la Cette néolithisation africaine est très différente de celle de l'Europe et du Proche-Orient. Kɔrɔnfɛla misali (sosiyali sigilen ni baganmara, sɛnɛ ani bɔgɔdaga), min bɛ kɛ kunnafoni ye, o tɛ se ka wuli ka taa Afiriki gun kan k’a ɲɛsin a ma. Jamanadenw caya, baganw ani jiko ye dumuni sɔrɔli di Afiriki ma o waati la min y’a lakana ka bɔ cogoyaw la minnu ye kabakurun kura mɔgɔw bila Moyen-Orient jamanaw na ka a kɛ jamanadenw bɛ sɛnɛ dɛmɛ ". ". ". Wajibi tɛ ka " " . tame nature (daɲɛw ladonni). sɛnɛ fɛ, min ye, a kɔfɛ, Erɔpu sɔrɔko jusigilan ye, yɔrɔ min na Levant ka kabakurun kura modɛli jɛnsɛnna . O cogo la Afiriki seramiki kɔrɔw, minnu fanba bɛ kɔn sɛnɛ ɲɛ, olu bɛ se ka jate " proto-neolithisation (poroto-neolitizi) ye » precocious n’an ye baara tilacogo jateminɛ sigida la ani sigiyɔrɔmako ŋaniyaw  a b’a miiri min na, hali ni baganw ladonni seereyalen tɛ. O cogo kelen na, yɔrɔ dɔw la Sahara mara la, an bɛ se ka kuma kabakurun kura waati dɔ kan min bɛ dɔn ni sigiyɔrɔmako ni baganmara ye kabini tuma jan sanni an ka se ka kuma sɛnɛko kan kɔrɔ la
Sahara jamana ka waati cogoya tariku
Nka, tuma min na a tun tɛ kungokolon ye,.
Homo ' yecogo
Waati cogoya caman ɲɔgɔnna, minnu ye fɛn jɔnjɔnw ye Sahara kungo bonya la, o la Sahara woroduguyanfan Afiriki hakilina yɛrɛ sɔrɔli la, olu fana bɛ nɔ bila baganw, jiriw ani hadamadenw ka jiginni tariku la farafinna kɔnɔ. :.
Population et société
Sahara woroduguyanfan jamanaden tun bɛ 1,022 milliard ɲɔgɔn na san 2017 ka kɛɲɛ ni ONU ka fɔta ye, o jate bɛ se 1,5 milliard ma walima hali 2 milliards san 2050. A ka san bonya hakɛ ye 2,3 ye %. Farafinna duguba in ye jamana binaani ye jamana bi duuru la minnu ka den sɔrɔli hakɛ ka ca dugukolo kan. Jamana bɛɛ kɔnɔ, n’a ma fɔ Afiriki tilebinyanfan (2,5) ani Sesɛli (2,8), den hakɛ min bɛ muso kelen na, o ka ca ni san 4 ye.
Sɔrɔ
Sahara woroduguyanfan ye jamana ye min ka sɔrɔko ka dɔgɔ kosɛbɛ farafinna kɔnɔ ; san 2016, a ka PIB tun bɛ mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ bolo min bɛ se dɔrɔmɛ 3460 dollars PPA/an ma <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="dollars PPA par an">PPP / san,  ani, san 2018, HDI tun ye 0,541 ye. Jateminɛ minnu bɛ kɛ farafinna gun kan, olu dannaya bɛ se ka kɛ ni hakilijagabɔ ye wa jatew ka teli ka dɔgɔya.
Neolitizasiyɔn (Neolithisation) ye
Neolithisation, sɛnɛ, baganmara, bɔgɔdaga ani sigili jogo minnu bɛ yen o de kama, farafinna kɔnɔ, u tilalen don kulu fitinin caman na sanni u ka kɛ waati kelen na jamanaden kelen kɔnɔ. Afiriki ka danfara ye cogo min na, ka ɲɛsin Afiriki saheli ma, San ni Khoikhoi ka ɲɛnamaya kɛcogo sabatili yɛrɛ ye dɔw bila k’a miiri ko kabakurun kura ma kɛ nin mara in kɔnɔ,  ,  A laban na,
Kuwati kura sɔrɔli
Hali ni nafa bɛ sɔrɔ tile yeelen danmadɔ la ( kungo <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="kilomètre carré">kilomɛtɛrɛ un km bɛ sɔrɔ san kɔnɔ san kɔnɔ san kɔnɔ ), et malgré quelques projets de coopération et développement sur ce thème, l'Afrique subsaharienne manque d'infrastructure de production solaire et éolienne, laissant en 2017 encore un demi-milliard de personnes sans accès à l'électricité selon un rapport de la Banque mondiale de février 2017. Afiriki jamanaw bɛ kɔfɛ u ka fanga sɔrɔcogo politiki la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la fanga kura sɔrɔcogo : ., ka kɛɲɛ ni diɲɛ banki ka fɔta ye. Jamana dɔw (san 2017 : Kenya, Tanzani, Uganda ani jamana wɛrɛw) bɛ jɔyɔrɔ ɲuman na ani Afiriki tilebinyanfan bɛ fanga cogoya ɲuman na.
Homo ' yecogo
Sahara woroduguyanfan Afiriki ye hadamadenw ka denso ye, Homo sapiens wolola yɔrɔ min na, sisan cɛ, min ye farafinna jamanaw bɛɛ mara,  ,.
Sahara jamana ka waati cogoya tariku
O ɲɔgɔndanw ye minnu bɛ falen o kɔfɛ kungo kɔnɔ Sahara bɛ min bɛ wele Sahara pɔnpe nɔ ye ani ka jiriw ni baganw falenfalen ɲɛfɔ Eurasie ni Afiriki cɛ ka fara hadamadenw ni hadamadenw ka jiginni ɲɛ ka kɔn hadamadenw ɲɛ.
Homo ' yecogo
A laban na, a " laadalakow jiginni nafama tun bɛna kɛ Sahara woroduguyanfan fɛ. A bɛ san 70000 fo 50000 ans, Homo sapiens tun bɛna  Richard Klein ka baarakɛnafolo ye  <sup class="reference cite_virgule" data-ve-ignore="true">, , walima ka tugu fɛn falen dɔ kɔ kabini a bɔra a san 300.000 ye nin ye — hakili ni sigidako sekow kulu dɔ, min bɛ dantigɛli kɛ kɛwalew ka biɲɛdimi »  . O jiginni in tun bɛna a ka yiriwali ɲɛtaa ɲɛfɔ farafinna kɔkan, kɛrɛnkɛrɛnnenya la Eurasie jamana ka koloniyali  jikuruba waati la a 50000 ans  :.
Neolitizasiyɔn (Neolithisation) ye
Sahara Afiriki ye.... Tiɲɛ na, Ounjougou, Mali la, an ye seramiki nafamaw sɔrɔ minnu bɛ daminɛ,.
Sahara woroduguyanfan ye dugukolo yɔrɔ ye min ka ca ni jamanaden hakɛ ye, nka kɛnɛyako ni kalanko koɲɛw de ye diɲɛ haminankoba ye. Farafinna duguba ye yɔrɔ ye min ma yiriwa sɔrɔko siratigɛ la kosɛbɛ.
Kuwati kura sɔrɔli
Desertec porozɛ, min laɲini tun ye ka 0,3 dafa % dugukolo <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="millions de km carré">kungow miliyɔn 40 millions de km na minnu bɛ tile funteni-sɛnɛyɔrɔw la, o tun bɛna dugukolo in kuran mago ɲɛ san 2009 ( <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="térawatt-heure par an">TWh 18000 TWh/an ɲɔgɔn/san ), , nka a tun bɛna kɛ jamanaw nafa kama, minnu nafa ka bon kosɛbɛ, a bɛ iko a tun bɛ nɛnɛ waati dɔɔnin dɔrɔn  ,.
Neolitizasiyɔn (Neolithisation) ye
Sɛnɛ, a ta fan fɛ, a bɛ ye, yan tugun ka kɛɲɛ ni multipolar processus ye, ka taa Il s'agit d'abord d'une adoption via l'Égypte de plantes venant du sud-ouest asiatique. Moyen-Orient malo/orje/lenti/bakɔrɔn/saga sɛnɛyɔrɔ yiriwali bɛ tugu diffusionniste misali la O kɔ fɛ, Sahara saheli fɛ, san 2000 ɲɔgɔn na walima, il s’agit d'une agriculture autochtone avec la domestication du mil, du riz africain, de l'igname et du sorgho,. A bɛ, i n’a fɔ baganw ladonni, a bɛ sigiyɔrɔ caman na yɔrɔw la minnu tilalen don u ka jiriw ni dugukolo cogoyaw fɛ. Sɛnɛko jɛnsɛnni worodugu-saheli siratigɛ la, o ka gɛlɛn kosɛbɛ ka tɛmɛ jɛnsɛnni kan ka bɔ tilebin fɛ ka taa kɔrɔn fɛ, bawo a bɛ ɲini ka biyo-jeografi cɛsirilanw tigɛ ni waati cogoya tɛ kelen ye kosɛbɛ  ,
Sahara jamana ka waati cogoya tariku
Sahara kungo bɔli tun bɛna daminɛ Tortonian, 11 et 7 Ma <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="million d'années">Ma cɛ,  ani a tun bɛna tugu Thetys bɔli kɔ  ,. O in Le désert ne s'établit donc pas de manière définitive ; il connaît des alternances d'aridité et de fertilité (« Sahara vert »), au gré des variations de la Zone de convergence intertropicale et donc de la pluviométrie, influencée par les cycles de Milanković. Sahara Gɛrɛn fasa dɔ fana bɛ se ka kɛ sababu ye ka ɲɛsin hominid Sahelanthropus tchadensis bɔli ma bi Tchad jamana na, 7 Ma <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="million d'années">My ago. Kɔlɔsili minnu kɛra kɔgɔji ni farafinna nɔgɔw kan, olu y’a jira ko Sahara wuluwulu 230 épisodes ni kɔ kɛra 8 millions d'années kɔnɔ ; o yɔrɔ kelen-kelen bɛɛ bɛ san ba 2 fo 3 ɲɔgɔn ta walasa ka yiriwa, a bɛ se a dan na san ba 4 fo san ba 8, o kɔfɛ a bɛ san ba 2 fo 3 ɲɔgɔn ta ka ban. O sɛrɛkiliw tun bɛna tali kɛ hominidw ka jiginni ni u ka jiginni na.
Sɔrɔ
Ka fara o kan, jɛɲɔgɔnya jɛlen tɛ sɔrɔ yiriwali hakɛ, kɛnɛya ani balodɛsɛ cɛ. O la, hali ni mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ka sɔrɔ hakɛ dɔgɔyara siɲɛ duuru, Etiyopi ka kɛnɛyako jiralanw ka fisa ni Nizeriya ye. : denmisɛnninw ka saya hakɛ 47 ‰ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="pour mille">‰ ( 78 ‰ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="pour mille">‰ Nizeriya), denbatigiw ka saya hakɛ 350 ‰ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="pour mille">‰ ( 630 ‰ <abbr class="abbr" data-ve-ignore="true" title="pour mille">‰ Nizeriya). O cogo kelen na, jalen bɛ tali kɛ balodɛsɛ nka, politiki kunw kosɔn, a ka jugu kosɛbɛ Kongo jamana na, o bɛɛ n’a ta, a ye jamana ye min ka ɲi kosɛbɛ dugukolo kan Balodɛsɛ sababuba bɛ tali kɛ marifatigiw ka kɛlɛw la minnu bɛ jamana minnu kofɔlen don.
Baganmara ni sɛnɛ
San 17000 ni, une longue période sèche et froide confine les populations au littoral méditerranéen et atlantique, à la vallée du Nil et aux zones où subsistent des vestiges forestiers, au sud-ouest de l'actuel Cameroun. Holocene daminɛ na, a lamini na, retour à une période humide en Afrique, on assiste à une recolonisation biologique et humaine du continent. Mediterane kɔgɔjida la, Nil kɔji la ani Sahara cɛmancɛ la, an bɛ a yecogo ye, san 10500 ɲɔgɔn na ka se, chez des populations de chasseurs-cueilleurs, la poterie. Ka fara o kan, Tadrart Acacus yɔrɔ la, Barbary sagaw ladonni taamasiyɛnw bɛ seereya san 9500- 9500 lamini na., mais cela reste, semble-t-il, sans lendemains. 8000- 8000 ɲɔgɔnna., sur le site de Nabta Playa, on trouve des traces de culture du sorgho sauvage. Sahara Tlebi fɛ, a lamini na, commence la domestication des bovins locaux (Bos primigenius mauritanicus),,. Sugu minnu bɛ Bɔ Azi Tlebi fɛ, i n’a fɔ zebu, Bos indicus, olu bɛ Nà kɔ fɛ dɔɔnin, ka Bɔ Ɛndujamana na ; u bɛna ɲɔgɔn sɔrɔ ni sigida misiw ye. Kasin, sans doute à l'occasion de migrations venues du Proche-Orient, l'Égypte (Fayoum et Mérimdé) accueille des plantes et des animaux domestiques venus d'Asie occidentale. O sɛnɛfɛn in min bɔra Azi Tlebi fɛ, o taara ɲɛ saheli fɛ ka tugu Nil kɔda la san 5000- 5000 ɲɔgɔn.