cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဖြားကျော်စိန်
ဖြားကျော်စိန် (ဦးကျော်စိန်) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားကျော်စိန် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံမော်ကျော၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသထွုံႏ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၂၃ ဗာႏ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားသာဇံ တောမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻထွန်းမေ သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ သွဉ်ထူႏလွေꩻဗာႏ အဲင်းကလေတ်စိုး အရန်း(၁၀)ပညာႏရေꩻ နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻတောင်ႏအူ
ဝေင်ꩻတောင်ႏအူ (မန်း: တောင်ငူမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Taungoo) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ တောင်ႏအူခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏအူကို ကပါဒါႏ စစ်တောင်းခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ထွာဒျာႏ ခရဲင်ႏဝေင်ꩻတဖြုံႏဒျာႏတဲင် ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-မန်ႏတလေꩻ အမုဲင်(၁) တဖူꩻတန်သောင်တဲင် တောမ်ႏစောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻတန်တောင် တောမ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻလွယ်ကောႏ ဖုံႏယို ကာꩻတဖူꩻ အဝ်ႏဆွိုက်လွေꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကာႏသွူပဂိုꩻကောင်ရွေꩻတွော့ꩻ တောမ်ႏဝေင်ꩻပီလဲ့ အဝ်ႏဆွိုက်ခါꩻ ကာꩻတဖူꩻနေနေသွူ။ တဖူꩻတန် ရန်ႏတကုင်ႏ-မန်ႏတလေꩻ ယိုခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏကာႏလွေꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏအူဖဲ့ꩻတွို့ꩻ နွုတ်ꩻမဲင်ႏအရပ်ကိုနဝ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ ကာꩻတဖူꩻအနေႏ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၇၅)မဲင်ႏ၊ မေႏရထာꩻတဖူꩻအနေႏ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ(၁၅၀)မဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻတွန်းသန်
ဝေင်ꩻတွန်းသန် (အဲင်းကလေတ်: Tonzang) (မန်း: တွန်းဇံမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ၊ ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဖလန်းခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတွန်းသန်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ မျန်မာ-အေင်ဒိယခမ်းကူထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအကို ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သိုမီချင်ꩻလိုꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃,၇၇၇ ဖြာꩻသွူ။
မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်
တင်ႏသျာꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတောမ်ႏ ဒုံတန် အလင်ဖုံႏ
• ကြေးနီ
• လယ်ကိုင်း
• ညောင်လှ
• ပြရည်
• ရှမ်းတပ်ကြီး
• ဝက်မစွပ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောက်တဒါး
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောက်တဒါး (ကျောက်တံတားမြို့နယ်) (Kyauktada Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျောက်တဒါးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဝေင်ꩻကဲဉ်ကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။
မင်္ဂလသုတ်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
ဝေင်ꩻနယ်ႏလတာ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မင်္ဂလဇာတ်
၃။ ရဲအီကွို့ꩻ အလျားအခွꩻ၊ ဒို့ꩻခါꩻကွို့ꩻ ထာꩻဝင်ꩻသꩻလွုမ်ꩻ' ဘုရာꩻရဟန္တာႏသီး ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အရွုံႏအဗုဲင် အတကုဲင်တဲ့ယဝ်း၊ အယတဲ့ယဝ်း ကားကထွိုက်ရာꩻ၊ ကားကလꩻရာꩻ မာꩻဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ-
သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻ
သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻယို ပါဠိဘာႏသာႏအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻလွေꩻ အရိယသစ္စာ နဝ်ꩻသွူ။ ထွာဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ အကဲဉ်အဗဲ့ꩻအနှစ်သာရ သဖော်ꩻတရာꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ သရတိ အာယတိံ ဒုက္ခံ ဟိံသတီတိ သစ္စံ−ဝိဂျိုဟ်ႏငဝ်းယိုအလꩻ ကောပ်တွိုႏပွိုး ဆုဲꩻချာသူꩻ တေက်ꩻနျꩻ( မာꩻကုဲ)ဒါႏ ထာꩻဆင်ꩻရဲꩻဒုက္ခနောဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"သစ္စာႏ"သွူ။ သစ္စာႏ−ကရိုꩻနောဝ်ꩻ "အမွေးအမဲန်ႏ" အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲးနောဝ်ꩻသွူ။
၁။ ဒုက္ခအရိယသစ္စာႏ− တေဘူမကတရာꩻလို့လို့စင်စင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ဒုက္ခထွာအီအကျောင်ꩻအမွေးမဲန်ႏတဲင် ဟဲ့ꩻ ဒုက္ခသစ္စာႏသွူ။ ဒုက္ခသစ္စာႏနောဝ်ꩻ သံသရာႏထွာမုꩻ ပဝတ္တိသစ္စာႏသွူ။ အကျိုꩻတဟောဝ်တောဝ်းသစ္စာႏလဲ့ မွေး။ သမုဒယသစ္စာႏနောဝ်ꩻ ဒုက္ခသစ္စာႏယို ထွာအီအကျောင်ꩻရင်ꩻပဝတ္တိဟေတုသစ္စာႏသွူ။ အကျောင်ꩻတဟောဝ်တောဝ်းသစ္စာႏလဲ့ မွေးသွူ။ (လောကီꩻသꩻ ၈၁−ပါꩻ၊ လောႏဘကိန်ႏထိုꩻ စေတသိက် ၅၁−ပါꩻ၊ ရုပ် ၂၈−ပါꩻ)၊
မစ္ဆဇာတ်
အသင်္ကိယဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'အသင်္ကိယဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
ရူးတလင်ꩻပိတ္တာႏ
၄။ ကခံႏဗာႏ ထာꩻမာႏအကျိုꩻနဝ်ꩻ အဗွန်ပီချာ ကမာꩻဝင်ꩻခါနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ စနုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
မစ္ဆရိယကောသိယဝတ္ထု
"၄၉။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်"
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒဂုံ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒဂုံ (ဒဂုံမြို့နယ်) (Dagon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျောက်တဒါးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏပယ်ဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဝေင်ꩻကဲဉ်မော့ထင်ꩻကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏပဗဲးဒန်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏပဗဲးဒန်း (ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်) (Pabedan Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျောက်တဒါးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဝေင်ꩻကဲဉ်ကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။
အခဝ်နဝ် သမုဒ္ဒရာႏ
အခဝ်နဝ် သမုဒ္ဒရာႏ (အဲင်းကလေတ်: Southern Ocean) ယို မဟာႏအခဝ်နဝ် သမုဒ္ဒရာႏ၊ အန်တာတိက သမုဒ္ဒရာႏ၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်း သမုဒ္ဒရာႏ စတဲင် အဝ်ႏဟဲ့ꩻလွ့အစွိုးစွိုးတဲင် အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ ကမ္ဘာႏသမုဒ္ဒရာႏဖုံႏ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ ထီနမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။ ယေဘုယျအနေႏ အဝ်ႏအွောန်ႏထွော့ တယ်ႏစလွေꩻ လတ္တီစျုနဝ် ၆၀° တဲင် ထွာဒျာႏ ကအဝ်ႏလေပ်ခူဖေႏဒါႏ အန်တာတိကတွိုက်အသောင် ထီခင်ႏလမ်းဖုံႏဒျာႏသွူ။ အဓိက သမုဒ္ဒရာႏတန် ၅ ဖြုံႏအကို ထွာစတုတ္ထ အတန်သွတ်ꩻ၊ တန်ကယ်ꩻထဲင်း အာတိတ် သမုဒ္ဒရာႏတဲင် အအဲဉ်ႏအလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၇,၈၄၈,၂၉၅ စတုရန်းမဲင်ႏ (၂၀,၃၂၇,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) သွူ။ သမုဒ္ဒရာႏဇုန်ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအန်တာတိက ကထွတ်ꩻလင်ꩻထင်ꩻဒါႏ ထီခွꩻဖုံႏတောမ်ႏ အဝ်ႏအန်တာတိကအခဝ်ထင်ꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ ထီလိုမ်ꩻဖုံႏ ထီခွꩻထီလိုမ်ꩻ ကလွောန်ရော်ꩻခွဲးခြွောန်းဒါႏဝင်ꩻ ခင်ႏလမ်းဒျာႏသွူ။
ရူးပိတ္တာႏ
"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို" ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ရူးပိတ္တာႏဝတ္ထုယိုတဲင်-
ဝေင်ꩻတွူးကောင်ꩻ
သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
တွူးကောင်ꩻယို သာႏကီႏဝင်ႏခွန်ခွိုꩻ ခွန်အဘိရာႏဇာႏ တယ်ႏထောင်ႏအွဉ်ခါꩻရီးဒျာႏတဲင် တွိုႏ ခွန်(၃၃)ဆက် ခွန်ဟော်ခံꩻဘိန္နကစိုးနဝ်ꩻ ပထမတွူးကောင်ꩻ ကုဲင်ပြုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကတယ်ႏထောင်ႏယင်းဒါႏ ဒုတိယတွူးကောင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခွန်ဓဇရာႏဇာႏသွူ။ ခွန်ဓဇရာႏဇာႏနဝ်ꩻ နေးထူႏတောမ်ႏ ခွန်ဘိန္နက နန်ꩻမူႏနာကဆိန်တဲင် အဝ်ႏစိုꩻစံႏသွုပ်အိုပ်လွေꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏခွန်ယိုစိုး သွုပ်ခံႏစိုႏစံႏ ဗꩻတွိုႏ ခွန်ဟော်ခံꩻ (၁၇)ဆက်အကျောင်ꩻ ရိုꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ တွူးကောင်ꩻယို ခွန်အဖြာꩻပေါင်ꩻ(၅၀) အိုပ်စိုꩻလွေꩻဗာႏဖိုနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻဒါကာ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ
ဝေင်ꩻပင်ႏတရား
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ရူးတဗင်စတဲင်
ရူးတဗင်-စတဲင် ထာꩻသားစွူႏသားအကို အစွူႏကသန်ငါႏ၊ ကထွာဒါႏ အသက်အန္တရာယ်ႏ၊ ကဟဝ်ငမ်းလွိုဝင်ꩻနဝ်ꩻ ရူးသွူ။ ရူးကရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ရူးစွူႏသားအဝ်ႏ၊ အစွူႏကတအဲန်ထဝ်းရူးမျိုꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ရူးစွူႏသားလဲ့ ပေါႏတသီႏထွꩻမွိုင်တဝ်းနဝ်ꩻ ထွာဒါႏအသက်အန္တရာယ်ႏအဝ်ႏ၊ ရူးယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဆာဗာႏယော့ꩻဗာႏနေးလွုမ်ꩻ၊ တထွာကြွို့ꩻတဝ်း အသက်အန္တရာယ်ႏလဲ့ အဝ်ႏသွူ။
ဝေင်ꩻဒီမောသို
ဝေင်ꩻဒီမောသို (အိန်းကလေတ်: Demoso) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒီမောသိုကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻဒီမောသိုကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဒီမောသိုထျꩻနဝ်ꩻ နောင်ကောင်ရွဉ်၊ နောင်ထီꩻကဝ်ႏ စတဲင် လယ်ႏခရာႏဖုံႏ မဉ်ꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ကာတာခမ်းထီ
ကာတာခမ်းထီ (အဲင်းကလေတ်: Qatar) (အာရပ်: دولة قطر) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ အာသျတွိုက်အခဝ်တွို့ꩻကို အာရပ်ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒင်ႏလွေꩻဒျာႏ အာရေဗျကျွန်းဆွယ် ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻ ကာတာကြွန်လောင်း နဝ်ꩻသွူ။ ဟံႏကောင်ဖဲ့ꩻ အကူအနားအနေႏ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစပ်လွေꩻဒျာႏ သော်ဒီအာရေးဗျခမ်းထီတဲင် အဝ်ႏကုဲင်ဟံႏနယ်ႏကူအလင်နဝ်ꩻ ပါရှန်းပင်ႏလယ်ႏကွေ့ အဝ်ႏဝဲင်ꩻခူခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗွော့ꩻရာꩻ ကြွန်ခမ်းထီ ကထွာဒါႏ ဗာရေင်းခမ်းထီ နဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏခါꩻတောမ်ႏ ပါရှန်းပင်ႏလယ်ႏကွေ့ ရေလက်ကြားနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီအအဲဉ်ႏအလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၄,၄၇၁ စတုရန်းမဲင်ႏ (၁၁,၅၈၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ အစဝ်းခိန်ႏစာႏရင်ꩻအလꩻ ကာတာခမ်းထီကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၂.၆)သန်းရပ်တဲင် နဝ်ꩻအကို ကာတာခမ်းသားအဝ်ႏ ၃၁၃,၀၀၀ ဖြာꩻ၊ ခမ်းလင်နုဲင်ႏငံႏချာꩻသားအဝ်ႏ (၂.၃)သန်းသွူ။
ကာတာခမ်းထီနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာတတိယအတန်သွတ်ꩻ သဘာဝဓာတ်လူး(သဘာဝဓာတ်ငွေ့) တောမ်ႏ လမ်းမေန်(ရေနံ) အရွီးအခိုႏဟဝ်ဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻတဲင် ရွောန်နွို့ ကအဝ်ႏအာ အရန်းထိုဒါႏ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း လိုꩻတဖြာꩻစီႏ ရွောန်နွို့နဝ်ꩻ ထွာအထိုသွတ်ꩻ ခမ်းဒျာႏသွူ။ ကာတာခမ်းယို ကုလသမဂ္ဂ အွောန်ႏထွော့ချက်အလꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ အရန်းထို လိုꩻအာဗြွူႏဖြိုတာႏလိတ်ယီးနယ်ခမ်းထီဖုံႏအကိုတဲင် အာရပ်ခမ်းထီဖုံႏအကို ခမ်းသားလွိုင်ႏကွုန်ꩻရေꩻတာႏ ထွာအထိုသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကာတာခမ်းယို တောမ်ႏဝွေꩻဟံႏနယ်ႏအပေႏအတန် တလွောက်ꩻတဝ်းတောမ်ႏ ဩဇာႏအာႏဏာႏအဝ်ႏတဲင် အဝ်ႏအွောန်ႏထွော့ခါꩻ အာႏရဲင်ꩻအဝ်ႏ ခမ်းတခမ်းအနေႏတဲင် အာရပ်ကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာ ဩဇာႏအာႏရဲင်ꩻတန် အာရပ်ခမ်းတခမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ကာတာခမ်းထီယို ၂၀၂၂ ဗာႏ ကမ္ဘာႏဖလားဗော်လုံးပွယ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလက်ခံႏမာꩻလွေꩻ ခမ်းကိုတဲင် အာရပ်ခမ်းထီဖုံႏအကို ထွာအရီးသွတ်ꩻ ကမာꩻလွေꩻဗာႏဒါႏ ကမ္ဘာႏဖလားဗော်လုံးပွယ်ꩻ ခမ်း(အိမ်ရှင်နိုင်ငံ)ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ငေါဝ်းဗုဲင်သျင်ႏ ထွာသျင်ႏခန်ꩻ
ပအိုဝ်ႏနေႏ။ ဘန္တေဩဗွေႏ စောဝ်ႏဆရာႏ၊ တပဲ့ကလျှာႏ ခွေသွဉ်းယို၊ သံသရာဝွဋ်ကိုဖေꩻဒုက္ခ ယံလွစ်ထန်းလꩻ ကင်ꩻမွေးမန်း ၊ အရဟတ္ထဖိုလ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏ ထီႏမျက်မောက်၊ ယံဖေႏဖျော်ရောက်ခမ်းမက်ဖိုႏ၊ ယံတွိုးဖျော်ရောက်ခမ်းဝေင်ꩻကို၊တပဲ့စူကို ဟတ္ထာႏလောင်း၊ စီႏဝရာႏဗိုလ်ဗွောင်း သင်္ကန်ꩻထူ၊ မꩻစဖေႏစူꩻ ထွူတဲင်ခါ၊ သညင်ꩻပတာ သွဉ်းနမ်းရင်ꩻ၊ သာႏသနာႏဝန်ႏထံႏ သာႏမဏေႏ၊ ဘုရာꩻမြတ်ဗွေႏ သာႏဝက၊ ယံဖေႏထွာလꩻခီႏမျောက်ပင်ႏ ၊ ဘွုံႏကီဗွန်တန် ဗွေႏစောဝ်းဩ။
ပအိုဝ်ႏနေႏ) ဘန္တေဩဗွေႏ စောဝ်ႏဆရာႏ၊ တပဲ့ကလျှာႏ ခွေသွဉ်းယို၊ သံသရာဝွဋ်ကိုဖေꩻဒုက္ခ ယံလွစ်ထန်းလꩻ ကင်ꩻမွေးမန်း ၊ အရဟတ္ထဖိုလ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏ ထီႏမျက်မောက်၊ ယံဖေႏဖျော်ရောက်ခမ်းမက်ဖိုႏ၊ ယံတွိုးဖျော်ရောက်ခမ်းဝေင်ꩻကို၊ဗွေႏမျတ်စူကို ကို ဟတ္ထာႏလောင်း၊ စီႏဝရာႏဗိုလ်ဗွောင်း သင်္ကန်ꩻထူ၊ ရပ်ခံႏနေႏထူႏ ထွူတဲင်ခါ၊ သညင်ꩻပတာ သွဉ်းနမ်းရင်ꩻ၊ သာႏသနာႏဝန်ႏထံႏ သာႏမဏေႏ၊ ဘုရာꩻမြတ်ဗွေႏ သာႏဝက၊ ယံဖေႏထွာလꩻခီႏမျောက်ပင်ႏ ၊ ဘွုံႏကီဗွန်တန် ဗွေႏစောဝ်းဩ။
ငေါဝ်ႏကွီတောင်ꩻပြန်ႏ ကွီထွာသျင်ႏ
ငေါဝ်ႏထူႏ ဥပဇ္စျာယ်ႏဆရာႏ
ဘန္တေဩဗွေႏစောဝ်ႏဆရာႏ ၊ ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏအထယ်ႏကို ၊ တပဲ့ꩻ သွဉ်ႏယိုယံ ယေန်ႏကေႏ၊ အပဲစ်တန်ပေႏ ထွာႏထိန်ꩻတီ ၊ ကျောင်ꩻကျိုꩻ ဖြိုဖြီနယ်ꩻဖေႏဒါႏ၊ တပဲ့သွဉ်းတာႏ ဥပဇ္စျာယ်ႏ၊ ထွာတောႏမူႏဖေႏ ဗွေႏစောဝ်းဩ။
၉၆-ရောႏဂါႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနန်းပန်ႏ
ဝေင်ꩻနန်းပန်ႏ (မန်း: နန်းပန်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ ကလော်ꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏကို ကပါဒါႏ နောင်ရွီႏအခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ နောင်ရွီႏတဲ့ အဝ်ႏဗော့ꩻဝေင်ꩻယိုထျꩻတဲင် ကမ္ဘာႏတဖူꩻလွေꩻသား အဝ်ႏနွို့ထန်ႏ လယ်ႏထွားနဝ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၉)မဲင်ႏရပ်သွူ။ မန်းနောင်၊ ပအိုဝ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻ၊ မန်း စတဲင် ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံညီꩻအဝ်ႏရဝ်းဝင်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနမ်းပန်ႏနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ရပ်ကွက်(၄)ကွက်သွူ။
ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာ
ဓာတုဗေဒအကို ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာ (Chemical formula) ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဲတ်တန်(အက်တမ်)တဗာႏအကိုကပါသော့ꩻဒါႏ ဓာတုဒြပ်ပေါင်ꩻ၊ မိဉ်ႏချိုꩻထေဖောႏနယ်မော်လီစျူးသီး ဓာတုဗေဒဆဲင်ႏရာꩻအဆေ့ꩻအအာခိန်ႏနဝ်ꩻ သွုံꩻအီဗာႏယိုသွူ။ ကထေဖောႏနယ်နုဲင်းယိုခိန်ႏနဝ်ꩻ သွုံꩻအီနေး အပေါင်ꩻ(+)လက္ခဏာႏဖုံႏ၊ အဗဲ့ꩻ(-)လက္ခဏာႏဖုံႏ၊ အကွင်ꩻစ တွမ်ႏ အကွင်ꩻပေ့ꩻလက္ခဏာႏဖုံႏ စတဲင် အမုဲင်သင်္ကေတနုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။ ညညတလဲင်ႏနဝ်ꩻ သွုံꩻအီနေးဒျာႏ subscript တွမ်ႏ superscript တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနေနေသွူ။ ဓာတုဗေဒဖော်မျူလာကရိုꩻနဝ်ꩻ ဓာတုဗေဒမိဉ်ꩻတမွေးတဝ်းသွူ၊ နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း ငဝ်းငွါလဲ့တပါသော့ꩻတဝ်းနေနေသွူ။
ဝေင်ꩻပန်နန်းဒဉ်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပန်ယန်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပိဉ်အူးလွီင်
ဝေင်ꩻပိဉ်အူးလွီင် (မန်း: ပြင်ဦးလွင်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Pyin Oo Lwin) ဝေင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပိဉ်အူးလွီင်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်အူးလွီင်ကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ အရေꩻတန်ကာꩻတဖူꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻတောမ်ႏဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနောင်ချို၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်သယ်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်စီး၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမတ်တယာ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်သယ်၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ စတဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏခူခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပိဉ်အူးလွီင် ဟံႏနယ်ႏအဲဉ်ႏလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ (၁၇)မဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၆၂ ဗာႏအလꩻ အဝ်ႏ ၂၈၈၃ ဖြာꩻ၊ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ(၂၅၅,၅၀၈)ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပိဉ်အူးလွီင်ကိုနဝ်ꩻ မန်း၊ ဓနုꩻ၊ ဖြဝ်ꩻ၊ ခယ်ႏ၊ ကလာꩻ၊ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ
ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ သမဲင်ꩻ
ထဉ်ႏရပ်ညာꩻဖုံႏ မဉ်ႏလွဉ်လယ်ႏနဝ်ꩻ သမ်းထီႏကောင်တန်အဝ်ႏစဲဉ်ႏထာꩻ ဆꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻတဲင် လိုꩻကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ယူႏဒျာႏကောင်တွော့ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻဖန်ဖေႏဝေင်ꩻမဉ်ꩻ "တောင်ကြီး"ထင်းလွနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ အမာႏနဲ့ အမဲဉ်ႏနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ? ကတဲႏစဝေင်ꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအထျꩻအသောင်ယို ဒုံအဝ်ႏလစ်ꩻဒုံ ဒုံမွဉ်ခြဲင်၊ ဒုံဟမ်ႏဗွာ၊ ဒုံဦးစီး၊ ဒုံတောင်ႏတီ နဝ်ꩻသွူ။ ဒုံတောင်ႏတီနဝ်ꩻ ထွာပအိုဝ်ႏဒုံ ယိုခါ အဝ်ႏအထက (၄)ဆꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကတဲႏစဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ နေင်ႏ ၁၈၉၇-ဗာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ(၃၃၆)လမ်း၊ လိုꩻဖြားပေါင်ꩻ အ၀်ႏ(၁၂၄၇)ဖြာꩻတဲင် ဖြဝ်ꩻခမ်းလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏ(၈၁၅)ဖြာꩻ၊ အိန္ဒိယအဝ်ႏ(၁၈၉)ဖြာꩻ၊ မန်း(၁၇၅)ဖြာꩻ၊ ခဲႏ(၃၂)ဖြာꩻသွူ။ နေင်ႏ ၁၉၃၁-ဗာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ(၅၃၃၃)ဖြာꩻ၊ ထွိုင်ႏတွိုႏ ၁၉၈၅-ဗာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်(၂၀)ကို လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၁၁၈၇၄၄)ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ အွိုင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၂၈-အွိုင်ႏ၊ အွိုင်ႏပေါင်ꩻစွုမ်ႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၁၁၃၆၄)ဖြာꩻတဲင် စုခြွဉ်းလိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၂၂၂၃၉၀)ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ စေႏတီႏပေါင်ꩻစွုမ်ႏ
ရွှေမုဋ္ဌောစေႏတီႏယို တယ်ႏခါꩻ ကောင်ရဲဉ်ႏ ဆနဝ်ဖဲ့ꩻသွတ်ꩻသွတ်ꩻ ခင်ႏလမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။ စေႏတီႏယိုနဝ်ꩻ သီရိဓမ္မာသောကခွန် ကတယ်ႏခါꩻဒါႏခင်ႏလမ်းကို အလောင်းစည်သူခွန် ဌာႏပနာႏသော့ꩻခါꩻ ဓာတ်တောႏတဆူႏနဝ်ꩻသွူ။ စေႏတီႏယိုထျꩻနဝ်ꩻ ဘုရာꩻစေႏတီႏလင် ရွှေမြတင်စေႏတီႏ၊ ဆုတောင်ꩻဗွေစေႏတီႏ၊ ဘုရာꩻတနျာႏစေႏတီႏ၊ ကျိုႏဓာတ်တောႏစေႏတီႏဖုံႏအဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနမ်းခမ်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတိဉ်ကန်းစျုန်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏတိဉ်ကန်းစျုန်း (သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်) (Thingangyun Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တိဉ်ကန်းစျုန်းခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏအကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ဥက္ကလာပ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒဂုံမျို့တိစ်ထင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏယန်ကိဉ်း တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာမွေ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာကေတ ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဟန်ႏနီꩻနီပအိုဝ်ႏ
ထေင်
၁၉၉၂-ဗာႏနေင်ႏ ပအိုဝ်ႏဒေႏသကို ဆို့ꩻရုဲင်ꩻကလိုပ်ꩻမာꩻဒါႏ ထေင်မျိုꩻစွုမ်ႏ ဧကပေါင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ-၂၁၀၂၀ဧကတဲင် ထန်ႏနွောင်ꩻအတွိုင်ပေါင်ꩻ ၈၃၉၇၃-တွိုင်တဲင် ရွဉ်တန်ႏဖိုꩻအောဝ်ႏ သိန်ႏပေါင်ꩻ ၇၅၅-သိန်ႏရပ်သွူ။
ဝေင်ꩻပလဲတ်ဝ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနမ်းစင်
ဝေင်ꩻနမ်းစင် (အဲင်းကလေတ်: Nansang) (မန်း: နမ့်စန်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ နမ်းစင်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနမ်းစင်ကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနမ်းစင်ထျꩻနဝ်ꩻ စဲ့ꩻမန်း လေတပ်၊ ကြည်းတပ်၊ အမြောက်တပ်၊ တင့်ကား စခန်ꩻဖုံႏအဝ်ႏ၊ စဲ့ꩻသုင်ꩻသင်ဖော်ꩻကျောင်ႏကွင်ꩻတဲ့အဝ်ႏ သွူတကာႏတဝ်း ခမ်းရင်ꩻသား ခမ်းသားစဲ့ꩻ စူခွုမ်သားစွိုꩻလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻ လစ်ꩻငတ်ꩻစွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနမ်းစင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ တောင်ႏကီꩻ-တာဆီလေက်-ထုဲင်ꩻခမ်းကူ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ တဖူꩻတန်လောင်း တောမ်ႏ တောင်ႏကီꩻ-မွိုင်ꩻသျူး တဖူꩻတန်လောင်း တဖူꩻဆွုမ်ႏကိုတဲင် ကွုန်ꩻဟွိုန်ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏ၊ မန်း၊ ပလောင်၊ လားဟူ၊ ယင်ꩻလိုꩻမျိုꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏအဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနမ်းဖုဲင်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အကုသိုလ်ႏတရာꩻ
ခမ်ႏအသီ ခမ်ႏကုဲင်တဝ်းသီႏလ
တွိုႏကောင်လောင်း ညောင်ႏမွူးတမွူးထျꩻနဝ်ꩻ ရူးတလင်ꩻတန် အဝ်ႏတဗာႏ၊ အဝ်ႏဟို့ꩻခိုးအဆာႏ၊ အဝ်ႏအုံပွေါးအဆာႏဖျော်လွောန်ထေ့သွူ။ ယိုအတွင်ꩻ ကဿကသံးဖျော်လွောန်ထေ့တဲင် လောႏဗဲန်လိမ်ꩻဆွုမ်ႏစွဉ်ႏဒျာႏ မောင်ႏကဿကသွူ။ ရူးထွိုင်ႏဗဲန်နဝ်ꩻ မောင်ႏကဿကလဲ့ သꩻဝီးသꩻဝꩻ ကျမ်ႏရွန်ꩻကျံႏထိုꩻရူးလဲ့ တနွောင်ꩻတဝ်းရူး၊ ရူးနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဆွော့ꩻအနမ်းတွော့ꩻ ကဿကနဝ်ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏဆွတ်ꩻအီႏဖဲင်းဖဲင်းထိုꩻသွူ။ ကျံႏရွန်ꩻကျံႏစေ ထွိုင်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယူႏလꩻအနꩻမွူး စူပင်ထွေနဝ်ꩻ သဲန်တဉ်ႏသွူနꩻထိုးတွော့ꩻ "ဗက်ꩻသီစွဉ်ႏနဝ်ꩻမꩻ"သꩻယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကျံႏဗက်ꩻသီစွဉ်ႏရူးသွူ။ ယိုအတွင်ꩻ သမ်းယူႏလꩻခန်း ဟန်ႏရဝ်ꩻ ဝွေꩻကလွေꩻထူႏသေꩻခါꩻဒါႏ သီႏလ အွိုးပင်္ဂလဗုဒ္ဓရက္ခိတမထေရ်ႏထျꩻနဝ်ꩻတဲင် စဉ်ꩻစာꩻဖျင်ခန်းတမျိုꩻသွူ။ "ခွေမီႏမာꩻသီတောမ်ႏနꩻမွူးနဝ်ꩻ ခွေသီႏလသံးအီႏကုဲင်"ယူႏထွူနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ အွောန်ႏလင်ꩻခွုန်ꩻခန်း အနꩻမွူးသွူ။ အွဉ်ႏလင်ꩻထွူ အနꩻမွူးလဲ့ နေးအာႏကျံႏစေရူးနဝ်ꩻ သံးတလꩻတဝ်း၊ သံးတနွောင်ꩻတဝ်းရူးတဲင် "ရူးမီႏအွဉ်ႏဆွော့ꩻမွေးအနမ်းမဲ့ꩻ ခွေဆွတ်ꩻအီႏထို့ဒါႏဟွေး၊ ဆွတ်ꩻမီႏထို့ ဆွတ်ꩻမီႏဖဲင်းထိုꩻနဝ်ꩻ ခွေတသီတဝ်းလဲ့ အီႏထွာထိုꩻ ဒုက္ခိတဟွဗး၊ ခွေအီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနေား"စဉ်ꩻစာꩻဖျင်ခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ "ဗက်ꩻသီရူးနဲ့၊ ဗက်ꩻသီတဝ်းနဲ့"ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းနီငွါယို စဉ်ꩻစာꩻထွူ အလဲင်ႏလဲင်ႏအခြွိုက်ခြွိုက်တွော့ꩻ ကွဲးအနာနဝ်ꩻ "ခွေမဲန်သီသီ၊ ဗက်ꩻသီတဝ်းရူး၊ ခမ်ႏကုဲင်တဝ်းသီႏလ"ဆုင်ꩻဖျတ်ခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻထွိုင်ႏဆုင်ꩻဖျတ်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီႏလတန်ꩻခိုꩻတွော့ꩻ လူꩻဟဝ်လူꩻဒါႏ လူꩻသမ္မာႏသီး၊ လူꩻထိန်ꩻထွားသာႏသနာႏသီး၊ တနံသိကျာꩻသီး ထွားလွိုတလꩻတဝ်းတွော့ꩻ ကူႏညီႏစွဲးကိုယင်းတဲင် ရူးနဝ်ꩻ စေအွောန်ႏစွꩻထွူဝွေꩻတွော့ꩻ နွို့လွေꩻထိုꩻခန်းဒျာႏ တခြာကိုသွူ။ လုဲင်းသား ကဿကနဝ်ꩻလဲ့ ထွိုင်ႏလွေꩻထိုမ်ႏယင်းခန်းဒျာႏ အဖိုးသွူ။ ကွဲလွေꩻကွဲးလွေꩻနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻခင်ႏလံးတထွောင်းကိုနဝ်ꩻ ခွဲးဖျင်ခန်းဒျာႏ ဖီပလူꩻသွူ။ ဖီပလူꩻနဝ်ꩻ ဆောမ်ꩻထွူဝွေꩻတွော့ꩻ အင်းအံႏခန်းဒျာႏဝွေꩻသွူ။ ယိုအတွင်ꩻ လူꩻပွေါးကောင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဟွိုက်ꩻဟက်ꩻယင်း ဖီလူꩻကယ်ႏယင်းဝွေꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻလဲ့လွစ်လꩻယင်း ဖီပလူꩻစူကိုသွူ။ အနီꩻယို အခိန်ႏယိုတွင်ꩻ အွိုးလံးကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ အမာနဝ်ꩻ ပိုမဲ့ဗေင်ႏတွင်ꩻ လင်ꩻပဆျူႏခန်းထာꩻ ထီခြောင်ထျꩻသွူ။ အမွိုးခါးလားကသဲင်ꩻတွင်ꩻ အပိုအဝ်ႏကုဲင် အွိုးလံးနဝ်ꩻ ဗေင်ႏထာꩻမဲ့သေတွော့ꩻ ဗို့ꩻငီႏငါယူးအိုတဲင် ဗို့ꩻတနꩻရူးတွော့ꩻ ရူးအဲင်ႏရူးစွူႏထင်ႏ တဖေင်ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏကိင်ꩻတွုံ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုလ်တထောင်
ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုလ်တထောင် (ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်) (Botahtaung Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဗိုလ်တထောင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ အခဝ်ကွို့ꩻထာႏဝကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဗိုလ်တထောင်ဖရာꩻလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻတဲင် အမိဉ်ꩻတွင်ႏဗာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုလ်တထောင်နဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻတောမ်ႏဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပသွန်တောင်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောက်တဒါး၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိင်ဂလာတောင်ညွတ်၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ကန်းတောမ်ႏ ရန်ႏတကုင်ႏခြောင် ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻပူတာအို
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပုံပါစဉ်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
Nonmetal (ဓာတုဗေဒ)
ရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ စေဖွင်ꩻရီးရီး ဒြပ် ၊ဒြပ်စင် တွမ်ႏ ဒြပ်စင်အကိုကပါဒါႏ အဲစ်တမ် Atom ၊ အဲစ်တမ် အကိုကပါသော့ꩻဒါႏ ပရိုတွန် Proton ၊ ပရိုတွန်အဆေ့ꩻအအာ အလꩻ ဟဲ့ဖန်မုဲင် Atomic Number တဲင် Atomic Number ဆေ့ꩻအာအလꩻ ခွဲꩻဖြယ်စီႏခြပ်လွေꩻဒြပ်စင်ပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ကစုခြွဉ်းသော့ꩻဒါႏဇယားကွက်ခရာႏ အအဲဉ်ႏဖုံႏလွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ဒြပ်စင်လှည့်အလꩻအလှည့်မဲဉ်ႏဇယားကွက် Periodic Table ကိုနောဝ်ꩻ Metals တွမ်ႏ Non-metals ဖုံႏပါသော့ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏကေးသီး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကျိုက်ထို
ဝေင်ꩻနယ်ႏကျိုက်ထို (အိန်းကလေတ်: Kyaikto Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ သထွုံႏခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻကျိုက်ထို ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျိုက်ထိုကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻကျိုက်ထို တောမ်ႏ ဝေင်ꩻတေင်သယတ် အဝ်ႏနီဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ မျန်မာခမ်းကို မိဉ်ꩻတန်ကျောႏဒါႏ ဖရာꩻကျွိုက်ထွူယိုꩻ(ကျိုက်ထီးရိုး) ဖရာꩻကောင်လဲ့ အဝ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏကျိုက်ထိုကိုသွူ။
ဝေင်ꩻသဒုံး
ဝေင်ꩻသဒုံး (အဲင်းကလေတ်: Sadon) (မန်း: ဆဒုံးမြို့) သဒေါင်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ၊ မစ်စီးနားခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဝုဲင်းမော်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ခယ်ႏခမ်းကူဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၀,၄၉၆ ရပ်သွူ။
အကျင်ꩻသီႏလမဉ်ႏဟောဝ်လွ
"သီလသုတ် (အကျင်ꩻသီႏလ မဉ်ႏဟောဝ်လွ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ သမ္ပန္နသီလာ ဝိဟရထ- အုံသွော့တွမ်ႏသီႏလနော ၂။ သမ္ပန္နပါတိမောက္ခော- လွောက်ꩻနာႏသွော့ ပါတိမောက်နော ၃။ ပါတိမောက္ခ သံဝရ သံဝုတာ- ခံႏကုဲင်မွုန်း ပါတိမောက်နော ၄။ အာစာရ ဂေါစရသမ္ပန္နာ- မာꩻဟောဝ်ဟောဝ်အကျင်ꩻ၊ လွေꩻအပဲ့စ်ကင်ꩻကင်ꩻနော ၅။ အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝိနော- အပဲ့စ်တတွာထာꩻအီႏ-ထီႏတောသွော့ ဘေꩻရန်ႏအတန်စားနော ၆။ သမာဒါယ သိက္ခာပဒေသု- အုံလွဉ်ꩻသွော့ သိက္ခာႏပုဒ်အတွိုင်ꩻနော ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အုံလွဉ်ꩻအချက် နဝ်ꩻသူချက်ထွူတွော့ꩻ အီႏသွုပ်ကီဗာႏထဲင်း နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ရဟန်ꩻတပါꩻပါꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻတွင်ꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏအုံထွိုင်ႏတွင်ꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏအုံလင်ꩻတွင်ꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏကိန်ꩻတလွာꩻတွင်ꩻ တရိုꩻတဝ်း အဘိဇ္ဈာ၊ ဗျာပါဒ၊ ထိနမိဒ္ဓ၊ ဥဒ္ဓစ္စ၊ ကုက္ကုစ္စ၊ ဝိစိကိစ္ဆာႏ-အကုသိုလ်ႏတရာꩻဖုံႏယို မဉ်ႏထွာလွဉ်သꩻကိုနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏသတိꩻဟောဝ်ဟောဝ် မဉ်ႏပယ်ႏထိုꩻကုဲင်းကုဲင်းနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့ချမ်ꩻသာႏ၊ သꩻတဲ့ချမ်ꩻသာႏ၊ သꩻတဲ့စွူ၊ ရဟန်ꩻအပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သꩻဝꩻအကုသိုလ်ႏ၊ 'မဉ်လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ ကျိုꩻစာꩻမွေး၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ယံကျငါႏ'အံႏဖြာႏရိုꩻဗာႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၁။ 'အဘိဇ္ဈာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - မဉ်လꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ လောႏဘꩻမျိုꩻ ၂။ 'ဗျာပါဒ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ၊ ဒေါႏသꩻမျိုꩻ ၃။ 'ထိန'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - သꩻထွူႏဆွို့၊ မဉ်ရုဲင်ꩻတဝ်းထာꩻ ၄။ 'မိဒ္ဓ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - တခေင်ꩻထာꩻ၊ လွꩻလေႏတန် ၅။ 'ဥဒ္ဓစ္စ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - သꩻလော်လယ်၊ သꩻစွူတဝ်း ၆။ 'ကုက္ကုစ္စ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - ဟွူန်မာႏချာ၊ လꩻနောင်ႏတ ၇။ 'ဝိစိကိစ္ဆာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - ဘုရာꩻမွေးဟောင်းနဲး မွေးတဝ်းဟောင်းနဲး-စတဲင် ထာꩻယူႏမာႏ သံႏသယ၊ နဝ်ꩻဖုံႏနွုတ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏ(စေတသိက်)ဖုံႏဒျာႏသွူ။ ၁။ စရတော ဘိက္ခုနော ဝိဂတော ဟောတိ- သီအဝ်ႏလွေꩻတွင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ ပယ်ႏညာꩻညာꩻနော။ ၂။ ဌိတဿ ဘိက္ခုနော ဝိဂတော ဟောတိ သီအဝ်ႏအုံထွိုင်ႏတွင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ ပယ်ႏညာꩻညာꩻနော။ ၃။ နိသိန္နဿ ဘိက္ခုနော ဝိဂတော ဟောတိ- သီအဝ်ႏအုံလင်ꩻတွင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ ပယ်ႏညာꩻညာꩻနော။ ၄။ သယာနဿ ဘိက္ခုနော ဝိဂတော ဟောတိ- သီအဝ်ႏကိန်ꩻတလွာꩻတွင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ ပယ်ႏညာꩻညာꩻနော။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လွေꩻ၊ ထွိုင်ႏ၊ အုံ၊ ကိန်ꩻ'ဣရိယာႏပုထ်လစ်ꩻပါꩻကို ပေါႏသီထိန်ꩻလꩻလꩻ၊ ပေါႏသီပယ်ႏလꩻလꩻထိုꩻ အကုသိုလ်ႏမျိုꩻ နွုတ်ꩻဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့အုံဗာႏ သာႏသာႏယာႏယာႏ၊ သꩻတဲ့ရျူႏသျူး ခွꩻကဒဲ့ꩻချမ်ꩻသာႏ ရိုꩻဗာႏရဟန်ꩻယံ ရဟန်ꩻကျနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ သီလသုတ်)
အုံလမ်းအုံဗာႏချမ်ꩻသာႏလစ်ꩻမျိုꩻ
ကျောင်ꩻတကာႏဟွေး- ၂။ 'အံႏအွꩻဗာႏချမ်ꩻသာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻခိုတဖြာꩻနဝ်ꩻ ကွိုꩻဒျာႏစူဗောင်အာႏ၊ တသိုꩻရီႏရာႏမွေးမုဲင်း၊ လိုꩻကုဲင်းလိုꩻရိုꩻသာꩻ၊ နေးထာꩻတရာꩻလꩻလွဉ်၊ ရွဉ်ခံꩻတခြိုꩻ၊ ဝွေꩻရိုꩻ- ခွေကလꩻလွဉ် ရွဉ်ခံꩻတခြိုꩻ အမျိုꩻမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ 'ဓမ္မိကာ-နေးတွမ်ႏတရာꩻ၊ ဓမ္မလဒ္ဓါ-လꩻတရာꩻရာꩻဒျာႏ၊ အံႏအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်း၊ လူႏဗာႏတန်ꩻဗာႏ'ဝွေꩻယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လꩻချမ်ꩻသာႏ၊ သꩻရေꩻ၊ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'အံႏအွꩻဗာႏချမ်ꩻသာႏ'နောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အကျောင်ꩻ ၄-မျိုꩻ
"ဌာနသုတ် (အကျောင်ꩻ ၄-မျိုꩻ)" ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- နေးတွမ်ႏအကျောင်ꩻတရာꩻလစ်ꩻပါꩻတဲင် သေဗာႏထာꩻရာꩻလစ်ꩻမျိုꩻ၊ သေဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- ၁။ သံဝါသေန ဘိက္ခဝေ ဝေဒိတဗ္ဗံ- အုံညီꩻညညမꩻ သေထွꩻဝွေꩻသီႏလ။ ၂။ သံဝေါဟာရေန ဘိက္ခဝေ သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ- ဒေါ့ꩻရီအာအာမꩻ သေထွꩻဝွေꩻငေါဝ်းချာငါ။ ၃။ အာပဒါသု ဘိက္ခဝေ ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော- မဉ်ႏမော့ꩻဘေꩻရန်ႏမꩻ သေထွꩻ ဝွေꩻအစွန်ꩻ။ ၄။ သာကစ္ဆာယ ဘိက္ခဝေ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ- ဆွေꩻနွေꩻနေးမꩻ သေထွꩻ ဝွေꩻပညာႏ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ 'အုံညီꩻညညမꩻ သေထွꩻဝွေꩻသီႏလ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အုံညီꩻတဆူးတဆင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ 'ဝွေꩻယိုသီႏလအဝ်ႏ၊ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း'ကရိုꩻနဝ်ꩻ သေနွောင်ꩻတဝ်း၊ အုံညီꩻညညမꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏမꩻ သေထွꩻဝွေꩻသီႏလအဝ်ႏ၊ သေထွꩻဝွေꩻ သီႏလအဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ 'ဒေါ့ꩻရီအာအာမꩻ သေထွꩻဝွေꩻငေါဝ်းချာငါ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻရီတဆူးတဆင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ 'ဝွေꩻယို ဒေါ့ꩻထာꩻငေါဝ်းချာ ငေါဝ်းငါ မဲဉ်ႏတနꩻနေဟောင်း၊ ဒေါ့ꩻပါꩻယိုထျꩻနဝ်ꩻ တမျိုꩻ၊ ရိုꩻပါꩻနဝ်ꩻထျꩻနဝ်ꩻ စား'စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေတောဝ်း၊ ဒေါ့ꩻရီအာအာမꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီညညမꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏမꩻ သေထွꩻငေါဝ်းချာငါ၊ စင်ဗွာမဲဉ်ႏတနꩻ၊ မဲဉ်ႏတနꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ 'မဉ်ႏမော့ꩻဘေꩻရန်ႏမꩻ သေထွꩻဝွေꩻအစွန်ꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အုံညီꩻညညမꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏမꩻ 'ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏမော့ꩻလွဉ် လောကဓံႏနဝ်ꩻ ခံႏနွောင်ꩻနဲ့၊ ခံႏနွောင်ꩻတဝ်းနဲ့၊ အဖူးဝေးမဉ်ႏသီ၊ အတခြိုꩻမဉ်ႏကုဲင်လီ-စတဲင် မဉ်ႏတလူႏဗာႏတွမ်ႏ ဗျသနတရာꩻနဝ်ꩻ အခြင်ꩻနဲ့၊ ခြင်ꩻတဝ်းနဲ့၊ အမဲ့ထီလင်ꩻနဲ့၊ လင်ꩻတဝ်းနဲ့'စတဲင် ဝွေꩻထာꩻသယ်ꩻခံႏအစွန်ꩻ၊ 'ဝွေꩻတရာꩻအစိုန်ꩻအဝ်ႏ-ဝွေꩻတရာꩻအစွန်ꩻအဲဉ်ထဝ်း'နဝ်ꩻ သေဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၄။ 'ဆွေꩻနွေꩻနေးမꩻ သေထွꩻဝွေꩻပညာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻရီအာအာမꩻ၊ ရီချာရီငါညညမ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏမꩻ 'ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ အဒေါ့ꩻထာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အရီနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အဖြေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အထျꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အနာနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အဖွိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အယော့နုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဝွေꩻဒါႏတကားမုဲင်ꩻ၊ ဝွေꩻသတကားမုဲင်ꩻ၊ ဝွေꩻပညာႏအဝ်ႏတကားမုဲင်ꩻ-ဝွေꩻပညာႏ အဲဉ်ထဝ်းတကားမုဲင်ꩻ'နဝ်ꩻ သေဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဌာနသုတ်)
ဝေင်ꩻသလိဉ်း
ဝေင်ꩻသလိဉ်း (မန်း: စလင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Salin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသလိဉ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၆၆၅၄ ဖြာꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏချောင်းဆုံ
ဝေင်ꩻနယ်ႏချောင်းဆုံ (အိန်းကလေတ်: Chaungzon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ မောႏလမျင်ႏခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻချောင်းဆုံ ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻပေါက်တော
ဝေင်ꩻပေါက်တော (အဲင်းကလေတ်: Pauktaw) (မန်း: ပေါက်တောမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏထျꩻ၊ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ၊ သိစ်တွေခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်တောကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခြောင်ခါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်တော အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၉၅၆ ရပ်သွူ။ ဝေင်ꩻပေါက်တောကိုနဝ်ꩻ ရခဲင်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာနဝ်ꩻသွူ။
ယိုꩻယာႏထွုံꩻစံႏဓလေ့ဖုံႏ
မီႏမာꩻတဝ်း နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမျာꩻတာႏရေꩻရာႏလဲ့ ချို့ꩻယွင်ꩻထံ၊ နမ်းတာႏ ထွာဗာႏကီလိုꩻ၊ ကျုံႏဗာႏသာႏသနာႏလဲ့ ပေႏခါလဲ့ပေႏခါအလွောက်ꩻ၊ တန်လွဉ်လဲ့ တန်လွဉ်အလွောက်ꩻ ခံႏစာꩻဗာႏတဝ်း၊ လꩻလွေꩻတဝ်း လောကီꩻလောကုတ်အကျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဟဲ့ꩻဗာႏလိုꩻမုရေꩻရာႏ ဖွိုႏတရွိုးသွုမ်ꩻဖျင်ꩻမုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမုရေꩻရာႏ ဖွိုႏတရွိုးသွုမ်ꩻဖျင်ꩻမုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွားသွော့လိတ်မဲ့ငါကိုနဝ်ꩻ ချင်းခေႏနွောင်ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ မီႏရိုꩻအဲဉ်ႏအဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ရိုꩻမွိုန်းဒွုမ်အရန်းထိုတဲင် လိုꩻမုရေꩻရာႏသိန်ꩻသောင်ꩻအကို နီနာꩻဝန်ႏတဗီႏ စောတဗာႏ မာꩻဒါႏတဝ်း၊ ကလိုႏအပ်သမျပွိုဟံႏ လုဲင်ႏနေးတွမ်ႏတသိုꩻထီလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ဗဟုဿစ္စမင်္ဂလာႏ သိပ္ပံမင်္ဂလာႏကစ မင်္ဂလာႏတရာꩻ ချို့ꩻယွင်ꩻငါႏမွေးသွူ။ ကလာꩻဗွာ၊ ကိုးရီးယား၊ ဂျပန်၊ စင်္ကာပူသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻဆေ့ꩻလွုမ်ꩻလဲ့ ဝင်ꩻခမ်း၊ ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻတာႏ စွုံႏလင်ႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဝွေꩻသီးစူခြောင်ꩻယို စွစ်ꩻကမ္ဘာႏတဲင် နီဟောဝ်ထွားနုဲင်းငါႏသွူ။ ကအီႏပီဝွေꩻသီးအတာႏ အာႏရဲင်ꩻနဝ်ꩻ နီစူကို အဝ်ႏလွဒျာႏသွူ။ နီစွီႏလွဝင်ꩻစူ ဆဲင်ႏရာꩻတာႏဝွန်ႏ မီႏတရန်လွနဝ်ꩻ နုဲင်းဝွေꩻသီးအတွိုင်ꩻ နေင်ႏနီသွံဆီအတွင်ꩻ အရန်းထင်ႏလွဉ်ဗာႏဒျာႏသွူ။ ဥပမာႏ နုဲင်းဟန်ႏနီꩻယို နီယိုစွုမ်ႏဖြာꩻ ဆဲင်ႏရာꩻတာႏဝွန်ႏလဲ့ မီႏထံꩻလွ၊ တဖြာꩻတလာ (၁ဝိ)တခန်လဲ့ မိဉ်ႏစုပေါင်ꩻလူႏလွကရိုꩻနဝ်ꩻ နီလိုꩻအဖြာꩻသွံသိန်ꩻအတာႏ တနေင်ႏကို လꩻပစ္စေꩻသွံဆီသူကုဋေႏတဲင် နီထဲ့ဖွိုႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻလဲ့ နီပင်ႏထိုအီနွောင်ꩻသွူ။ ညတောဝ်းခြာ လောကီꩻလောကုတ် စွုံႏလင်ႏလွဉ်ဗာႏဒျာႏသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ စေႏတနာႏသမ်းခြꩻ ထာꩻထီႏသမ်းအဲဉ်ႏ စူꩻဒျာႏထာꩻလွꩻ ကျံႏစယ်ႏထုမ်ႏကျံႏ စုပေါင်ꩻလူႏလွတောဝ်း၊ ထဲ့ရာꩻတာႏဝွန်ႏ ထံꩻကိုလွတောဝ်းနောဝ်ꩻတဲးတဲ့ အာႏရဲင်ꩻနေင်ႏ သွံဆီသူကုဋေႏလဲ့သွုမ်ꩻဒျာႏ၊ အချိန်ႏလဲ့ လို့ခြေင်ဒျာႏ၊ လောကီꩻလောကုတ် ပင်ႏတသွောင်းနွောင်ꩻတောဝ်းတဲင် ထွာသေႏသေႏဒျာႏ အဖွိုႏသွတ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏ ဒေါဝ်ထီငိုꩻကစ အကုသိုလ်ႏ ငါးရုဲင်ꩻခြွီ စွိုးခွိုꩻလင်ꩻဖွိုႏစရိပ်နောဝ်ꩻ တနီꩻတနီꩻယို လစ်ꩻငတ်ꩻဗီႏ တခန်ဒွိုန်းလဲ့ လောက်ꩻကာႏလွတဝ်း၊ သွိုန်းသင်း တွိုင်းတင်းတွာမုဲင်ꩻ ဟဝ်စဉ်ꩻစာꩻလွငါႏသွူ။
တောင်ꩻသေꩻအချက်ဖုံႏ- အစွိုꩻလွောင်ႏဗူႏပွုံႏဇယားနောဝ်ꩻ ထွားသွော့လိတ်မဲ့ငါလကိုနောဝ်ꩻနော။ အီႏဖောႏလွေꩻ အနမ်းအခြံအနီꩻနောဝ်ꩻ- ဆဲင်ႏရာꩻလိတ်သွဉ်ဗာႏ၊ ဆဲင်ႏရာꩻတာႏဝွန်ႏ မာꩻဗာႏသွူ။)
၁။ သက်(၅၆)နေင်ႏမာꩻကီ အမူႏဖြား၊ အခိုဖြားဖုံႏနဝ်ꩻ ဝါႏကိုဝါႏထန်ႏ တလာလစ်ꩻသတင်ꩻ ထင်ႏဗာႏကျောင်ꩻ၊ ကန်းတော့ꩻဗာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ နေးထူႏဗာႏ သီႏလသွစ်ꩻပါꩻ၊ ပွါꩻမျာꩻဗာႏဘာႏဝနာႏ၊ ဗေင်ႏတငါဗာႏကျောင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိုꩻမုꩻရေꩻ
ဝေင်ꩻပျော်ဘွယ်
ဝေင်ꩻပျော်ဘွယ် (မန်း: ပျော်ဘွယ်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Pyawbwe) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ယမဲးတဉ်းခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ အရေꩻတန်မေႏရထာꩻတဖူႏဆွုမ်ႏဖုံႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဲ့ထီလင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာသီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ  ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏကလော်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏယမဲးတဉ်းဖုံႏ အဝ်ႏခူခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ ၂၀၈ မဲင်ႏသွူ။ ဝေင်ꩻဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၀.၇၇၆ မဲင်ႏရပ်တဲင် လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ႏအလꩻ အဝ်ႏ ၉၅၀၂ ဖြာꩻ၊ ၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၃၂,၀၃၉ ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻပျော်ဘွယ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်းလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻတဲင် အဝ်ႏစွဉ်ႏ (၉၉%)နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻသိုး
thumb|ဂျောင်ဗိုတ်ကန် ဟော်နန်ꩻ
အက္ခရာႏ
အက္ခရာႏအကျောင်ꩻ
"အက္ခရာႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ အခရာႏအဝ်ႏနုဲင်းယို "တလို့တသွတ်ꩻနွောင်ꩻတဝ်း"၊ "တကျမ်ꩻထမ်ꩻတဝ်း"၊ "အခရာႏအကျောင်ꩻတဗာႏဗာႏ"အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အက္ခရာႏကထွာလွဉ်ဗာႏယိုနဝ်ꩻ မွူးလာကမ္ဘာႏကရိုꩻဒါႏ စကျာႏဝဠာႏတဖြုံႏလိုမ်းယို ဖေႏနေးကပဲစ်ꩻကနဲစ်ꩻ ဖွန်ႏဖန်ႏလို့စွဉ်ႏနဝ်ꩻ ခြွုတ်သော့ꩻစွဉ်ႏစက်တန်တဖြုံႏကို၊ ခြွိုင်သော့ꩻတွမ်ႏထာꩻရွောင်၊ အရီးသွတ်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ လင်ꩻရီးအထီ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အရီးသွတ်ꩻသွတ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ဗာႏသရ၊ ခွုင်းနီသွဉ်းဉာဏ်ႏကထွꩻ ကအွဉ်ႏနယ်ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏအထီမျိုꩻပေါင်ꩻ (၁၇)၊ အထီထွူနဝ်ꩻ အနမ်း၊ အနမ်းမျိုꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၃၈)၊ အထီနဝ်ꩻ သရ၊ အနမ်းနဝ်ꩻ ဗျဉ္ဇန(ဗီး)နဝ်ꩻသွူ။
ငဝ်းရန်း
ပါဠိအိင်္ဂလိသ်ဟိန္ဒီသက္ကတစတဲင် ခမ်းအခဝ်တွို့ꩻသား လိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏအကိုနဝ်ꩻ ငဝ်းရန်းအဝ်ႏတဖြုံႏလွုမ်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻတွမ်ႏပအိုႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲး ငဝ်းရန်းအဝ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ ဝွေꩻငဝ်းရန်းအတွိုင်ꩻ၊ ရဿလစ်ꩻဖြုံႏ၊ ဒီဃလစ်ꩻဖြုံႏ။ အခင်ႏခံႏ အွဉ်ႏအထျꩻယိုသွစ်ꩻဖြုံႏတဲင် (၁)အ+အ (၂)အꩻ+အ (၃) အႏ+အ (၄) အး+အ (၅) အာ+အ (၆) အာꩻ+အ (၇) အာႏ+အ (၈) အား+အ လူလသရနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဖဲ့ꩻချာထွူတဲင် ငဝ်းရန်းသရသွစ်ꩻဖြုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဆငါတွော့ꩻ ငဝ်းရန်းသရ(၈)ဖြုံႏ၊ ကအွဉ်ႏဆꩻငါနဝ်ꩻ(၈)ဖြုံႏနဝ်ꩻမꩻ အး-တဖြုံႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ပွာꩻစွဉ်ႏ (၁၆)ဖြုံႏတဲင် ပအိုႏအကို ငဝ်းရန်းအဝ်ႏစွဉ်ႏ ၁၆မျောက်တွမ်ႏ ၈-တွော့ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏ ၁၂၈-နဝ်ꩻသွူ။ ငဝ်းရန်း ၁၂၈-ဖြုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခွုင်းကမ္ဘာႏလောင်းကီကအဝ်ႏဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏအကို ဘာႏသာႏငဝ်းငွါမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းပအိုႏနေးတလꩻတဝ်းကရိုꩻနဝ်ꩻ ရငါႏတအဝ်ႏနွောင်ꩻတဝ်းဒွုမ်ရင်ꩻ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ဗီးသွတ်ꩻခန်ꩻ
သင်္ဂဟဆရာႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်နေး တွမ်ႏဝသိုမ်ဖြုံႏ၊ ထွာတံꩻကုဲင်-န၀်ꩻသွူ၊ ကအွဉ်ႏတွဲꩻနယ်ဒါႏ ဗီးတွမ်ႏသရ သရသွတ်ꩻခန်ꩻကိုနဝ်ꩻ "က"တွမ်ႏ"အိ"ပေါင်ꩻဝင်ꩻ (က+အ=ကိ)ကရိုꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏစွဉ်ႏတခြောင်ꩻချင်ႏသွူ၊ ဗိုန်နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ "ကုကူကေကဲကိုကော"ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသရသွတ်ꩻခန်ꩻကို ကထန်ႏလွဉ်ဒါႏ ဗီးတွမ်ႏသရပေါင်ꩻတထွူဖုံႏ၊ ကပေါင်ꩻခါꩻထွူလဲဉ်းဒါႏ လိတ်ဖြုံႏနဝ်ꩻဆချာ ဗီးအီႏသွတ်ꩻယင်း၊ ကအီႏသွတ်ꩻဒါႏဗီးဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ထွာတံꩻကုဲင် အွဉ်ႏယင်းသိုမ်ကွို့ꩻ။ ဝီထိသင်္ဂဟနယ်ꩻယိုအလꩻ ဖေႏနေးကသေနာႏယိုꩻယိုꩻ ဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏနဝ်ꩻ "အက်"ယို အငဝ်းအွဉ်ႏထန်ႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ မဉ်ႏရီနဝ်ꩻ ရိုꩻရီး(အက)၊ ကး-နဝ်ꩻ ဖေႏထန်ႏမွုန်းအငဝ်း၊ မဉ်ႏရွစ်အငဝ်းထန်ႏ ဖေႏဝင်ꩻကဟွုန်လꩻမွုန်းနဝ်ꩻ "အက်"ထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ "အက်"နဝ်ꩻ ဝွေꩻအငဝ်းထန်ႏမဲန်ႏဒျာႏရင်ꩻရင်ꩻ၊ "အယ်"(အယ)၊ "အဝ်"(အဝ)၊ "အဟ်"(အဟ)ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယဝဟဖုံႏနဝ်ꩻ ရွစ်အွဉ်ႏမိုးနေးငါ၊ အငဝ်းထန်ႏမဲန်ႏထွူဒျာႏ။
ဝေင်ꩻသွာ
ဝေင်ꩻသွာ (မန်း: ဆွာမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Hswar) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ တောင်ႏအူခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေတာသေကို ကပါဒါႏ စစ်တောင်းခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသွာယို ပွိုင်းလဲင်ႏခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ဖို "ကမ္ဘာႏမဉ်းဒုံ" သွူ။
ဝေင်ꩻအဉ်ဈန်းယန်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻဟိုမွိုင်ꩻ
ဝေင်ꩻဟိုမွိုင်ꩻ (အဲင်းကလေတ်: Homein) (မန်း: ဟိုမိန်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလင်ꩻခွိုꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻဟိုမွိုင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏ၊ မန်းလိုꩻမျိုꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻဟိုမွိုင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ထုဲင်ꩻခမ်းထီ ခမ်းကူထျꩻ၊ ပွိုင်းလဲင်ႏကရီးခါ စဲ့ꩻပအိုဝ်ႏPNAစွိုꩻ ခလားကထူႏငိမ်ꩻချံꩻရေꩻခိန်ႏ စဲ့ꩻပအိုဝ်ႏကောင်နေင်းစခန်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဒုံမုဲင်းအော်ꩻထျꩻ ဝေင်ꩻဟိုမွိုင်ꩻထျꩻ နေနေသွူ။ ယိုခါနဝ်ꩻ စဲ့ꩻမန်း၊ စဲ့ꩻဖြဝ်ꩻ၊ စဲ့ꩻပအိုဝ်ႏလွစ်ထန်ႏရေꩻစွိုꩻသားဖုံႏ အဝ်ႏရုဲင်ꩻတသွိုးသော့ꩻ နယ်ႏဟိုမွိုင်ꩻထျꩻသွူ။ ဟိုမွိုင်ꩻဆꩻထင်ꩻတောမ်ႏ ဆꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ခြုံခြောင် အဝ်ႏထွတ်ꩻလင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဟိုမွိုင်ꩻ မဉ်ႏကာႏထင်ႏတွို့ꩻလွေꩻထွူ ခြုံꩻခြောင်ဖင်ႏတွို့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏဖျော်လွေꩻ ကန်ꩻတူꩻတန်ဒေႏသ မုဲင်းတစေꩻ၊ နာꩻဟီꩻ၊ ဗန်းမက်ꩻ၊ နောင်ထဝ်တဲင် ဖြွဉ်တွိုႏပါယင်း နီပအိုဝ်ႏဒေႏသသွူ။
ဝေင်ꩻအောင်ႏဗန်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေဠုကဇာတ်
၂။ အမျိုꩻတရက်တဝ်း-မဉ်ႏရက်နဝ်ꩻ ထွာဒါႏ အသက်အန္တရာယ်ႏအကျောင်ꩻ၊
"မကသဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မကသဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
ဝေင်ꩻသထွုံႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို ဝေင်ꩻစခါဖုံႏ
သက်မီႏမဲဉ်ထို
ဝွေႏဒနာႏရောႏဂါႏ ကထွာအီအကျောင်ꩻတရာꩻ (၄)ပါꩻ ကံႏ၊ သꩻ၊ ဥတု၊ အာဟာရယိုအကို ကွပ်အာဟာရတွော့ꩻ ဝွေႏဒနာႏရောႏဂါႏ ထွာအီနဝ်ꩻ အာလွိုဝင်ꩻသွူ။ ကွပ်အာဟာႏရနဝ်ꩻ ဝွေႏဒနာႏရောႏဂါႏ ထွာအီအာလွိုဝင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ထာꩻအံႏထာꩻအွꩻယို အဝ်ႏလိုႏသေနာႏ အရသာႏ၊ အဝ်ႏလိုႏသေနာႏ အကျိုꩻဟောꩻသွူ။ လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ အုံနောင်အာဟာႏရတဲင် အံႏတဝ်းအာဟာႏရ တလꩻတဝ်းလဲ့ မီႏအံႏဒါႏဒါႏ၊ မီႏသေအခန်ꩻတွိုင်ꩻမꩻ ဝွေႏဒနာႏရောႏဂါႏကင်ꩻ သက်ထိုစိုးဆွာꩻသွူ။
သက်ဖေႏကဆွာꩻ
ဥပဒေသ
ဓမ္မပါလဒုံတန်နဝ်ꩻ အုံအဝ်ႏကျင်ꩻသုင်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ်မျတ် သုစရဲက်တရာꩻဖုံႏတဲင် ဝွေႏဒနာႏရောႏဂါႏကင်ꩻ အုံဟဝ်ခြွိုင်ႏသန်ꩻ သီပေႏသီဆားထာꩻအဲန်ထဝ်းသွူ။
အကျံႏဉာဏ်ႏဟောဝ်
ပအိုဝ်ႏသာႏသနာႏရေꩻအွဉ်ငါဌာႏန
အရေꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အလွောင်ႏအဗူႏအစွိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻထွာအောင်ႏမျင်ႏနွောင်ꩻမုꩻ အကျောင်ꩻတရာꩻ အဓိပကပဓာနတန်သွူ၊ အလွောင်ႏအဗူႏအစွိုꩻအောဝ်ႏမꩻ အရေꩻကိစ္စအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အခုဲင်ႏအခွေါ့ ပျဿနာႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို တာႏဝွန်ႏထူႏဖြေႏသျင်ꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဖေႏနွောင်ꩻတဲင် အောင်ႏမျင်ႏမုꩻ အကျိုꩻတရာꩻအမျိုꩻမျိုꩻ လꩻနွောင်ꩻဗာႏသွူ။ နီပအိုဝ်ႏတစွိုးခွိုꩻလွုမ်း တိုꩻတက်တသွောင်းတဉ်ႏခွေါင်အီအကျောင်ꩻတရာꩻနောဝ်ꩻ "သာႏသနာႏတိုꩻတက်တသွောင်းတဉ်ႏခွေါင်မုꩻ"ယို ထွာအဓိကပဓာနသွူ၊ ပအိုဝ်ႏဒေႏသ သာႏသနာႏရေꩻ မဉ်ႏတိုꩻတက်တထာလဲ့ နီပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ တိုꩻတက်ထင်ႏထိုနုဲင်းနုဲင်း တထာသွူ၊ မဉ်ႏတိုꩻတက်တသောင်ꩻလဲ့ နီပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ တိုꩻတက်နုဲင်းနုဲင်း တသောင်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ အရပ်ဒေႏသမုဲင်ꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း မဉ်ႏအုံကွူႏသာႏသနာႏအဟေ့ꩻ၊ မဉ်ႏနေးထူႏနာႏခံႏလွဉ်ꩻ ဘုရာꩻသာႏသနာႏ အဆွုံꩻအမꩻနောဝ်ꩻ အရပ်တွိုင်ꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ တွိုႏလွေꩻဗာႏ ထာꩻသာႏယာႏ၊ ထာꩻလေရောင်ႏနောဝ်ꩻသွူ၊ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ ကတိုꩻတက်ထင်ႏထိုအီ အကျောင်ꩻတရာꩻ တပါꩻအနေႏ သာႏသနာႏရေꩻယို ယံဖေႏကတိုꩻတက်၊ တဉ်ႏခွေါင်လွဉ်နောဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ သာႏသနာႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ အလွောင်ႏအဗူႏ ကထွာဒါႏ "ပအိုဝ်ႏသာႏသနာႏရေꩻ အွဉ်ငါဌာႏန"အလွောင်ႏအဗူႏယို အောဝ်ႏလိုႏလွောင်ႏဗူႏ၊ တယ်ႏထောင်ႏအွဉ်ႏထော့သေꩻခါꩻငါႏအကျောင်ꩻ ဒေါ့ꩻလောဝ်းအွဉ်ႏဟွိုန်လွေꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ယေန်ႏငဲးတာႏ