cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သီႏလကွတ်ꩻပါꩻ
သီလကွတ်ꩻပါꩻကိုပါ မေတ္တာသဟဂတေန မေတ္တာသဟဂတေန-တောမ်ႏမေတ္တာႏကပါဒါႏသꩻတဲင်၊ သဗ္ဗပါဏဘူတေသု-ကားသတ္တဝါႏဖုံႏအလောင်း၊ ဖရိတွာ-အွောန္တိုႏလို့၊ ဝိဟရဏံ-ထာꩻအုံမျိုꩻနဝ်ꩻ၊ သမာဒိယာမိ-ခွေဆို့ꩻတဲင်ဒျာႏ။ ဣမာနိ တိသရဏေန သဟ နဝင်္ဂသီလံ ဓမ္မံ သာဓုကံ ကတွာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ- တိသရဏေန-သရဏဂမ်သိုမ္ပါꩻ၊ သဟ-ကပါဒါႏ၊ ဣမာနိနဝင်္ဂသီလံ-ခွုင်းသီႏလကုတ်ꩻပါꩻယို၊ သာဓုကံကတွာ-ရိုႏသေႏနေးထူႏထွူ၊ အပ္ပမာဒေန-တောမ်ႏအပ္ပမာဒ သတိꩻတရာꩻတဲင်၊ သမ္ပာဒေထ-သရဏဂမ်သိုမ္ပါꩻပါ ကုတ်ꩻပါꩻသီႏလပါ နီမျိုꩻလိုမ်း ယမ်ကဗွေစုမ်ႏလို့သွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏနေား၊ မီႏထူႏသီႏလကုတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ပါရမီဝါဒရိုꩻ အမ္ဗာႏသက်လွောတ်၊ အာစရိယဝါဒရိုꩻ ဒေါသထန္ထာꩻလꩻတဝ်း။ "ကျောင်ꩻသုဲင်ꩻခဝ် ပသာမေတ္တာႏ" ၁/ အဟံ အဝေရော ဟောမိ၊ အဗျာပဇ္ဇော ဟောမိ၊ အနီဃော ဟောမိ၊ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရာမိ၊ ဒုက္ခာ မုစ္စာမိ၊ ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော မာဝိဂစ္ဆာမိ၊ ကမ္မဿကာ။ ၂/ သီမဋ္ဌသံဃာ အဝေရာ ဟောန္တု၊ အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု၊ အနီဃာ ဟောန္တု၊ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု၊ ဒုက္ခာ မုစ္စာန္တု၊ ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော မာဝိဂစ္ဆန္တု၊ ကမ္မဿကာ။ ၃/ မာတာပိတု အာစရိယဉာတိမိတ္တသမူဟာ ဥပါသကာ ဥပါသိကီ စတုပစ္စဒါယကာ အမှာကံ စတုပစ္စဒါယကာ အဝေရာ ဟောန္တု၊ အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု၊ အနီဃာ ဟောန္တု၊ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု၊ ဒုက္ခာ မုစ္စာန္တု၊ ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော မာဝိဂစ္ဆန္တု၊ ကမ္မဿကာ။ ၄/ အာရက္ခဒေဝတာ ရုက္ခဋ္ဌဒေဝတာ ဘုမ္မဋ္ဌဒဝတာ အာကာသဋ္ဌ ဒေဝတာ အဝေရာ ဟောန္တု၊ အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု၊ အနီဃာ ဟောန္တု၊ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု၊ ဒုက္ခာ မုစ္စာန္တု၊ ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော မာဝိဂစ္ဆန္တု၊ ကမ္မဿကာ။ ၅/ ကာမဘဝေ ရူပဘဝေ အရူပဘဝေ သညီဘဝေ အသညီဘဝေ နေဝသညီနာသညီဘဝေ၊ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ စတုဝေါကာရဘဝေ ဧကဝေါကာရဘဝေ၊ အပါဒါ ဒွိပါဒါ စတုပ္ပါဒါ ဗာဟုပ္ပါဒါ သံသေဒဇာ ဩပပါတိကာ ဇလာဗုဇာ အဏ္ဍဇာ၊ ရူပပဋိသန္ဓိကာ အရူပပဋိသန္ဓိကာ ရူပါရူပပဋိသန္ဓိကာ၊ အဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ၊ ဒွိဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ၊ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ၊ ရူပူပကာ ဝေဒနူပကာ သညူပကာ သင်္ခါရူပကာ ဝိညာဏူပကာ အဝေရာ ဟောန္တု၊ အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု၊ အနီဃာ ဟောန္တု၊ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု၊ ဒုက္ခာ မုစ္စာန္တု၊ ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော မာဝိဂစ္ဆန္တု၊ ကမ္မဿကာ။ ၆/ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ၊ ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ၊ ဥတ္တရာယ ဒိသာယ၊ ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ၊ ပုရတ္ထိမာယ အနုဒိသာယ၊ ပစ္ဆိမာယ အနုဒိသာယ၊ ဥတ္တရာယ အနုဒိသာယ၊ ဒက္ခိဏာယ အနုဒိသာယ၊ ဟေဋ္ဌိမာယ ဒိသာယ၊ ဥပရိမာယ ဒိသာယ သဗ္ဗေ သတ္တာ၊ သဗ္ဗေ ပါဏာ၊ သဗ္ဗေ ဘူတာ၊ သဗ္ဗေ ပုဂ္ဂလာ၊ သဗ္ဗေ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နာ (အနောဒိသမေတ္တာ)၊ သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော၊ သဗ္ဗေ ပုရိသာ၊ သဗ္ဗေ အရိယာ၊ သဗ္ဗေ အနရိယာ၊ သဗ္ဗေ ဒေဝါ၊ သဗ္ဗေ မနုဿာ၊ သဗ္ဗေ ဝိနိပါတိကာ (ဩဒိသမေတ္တာ)။ အဝေရာ ဟောန္တု၊ အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု၊ အနီဃာ ဟောန္တု၊ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု၊ ဒုက္ခာ မုစ္စာန္တု၊ ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော မာဝိဂစ္ဆန္တု၊ ကမ္မဿကာ။ ၇/ ဥဒ္ဓံ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ စ၊ အဓော ယာဝ အဝီစိတော။ သမန္တာ စက္ကဝါဠေသု ယေ သတ္တာ (ပထဝီစရာ)။ ၈/ဥဒကေစရာ။ ၉/ အာကာသေစရာ။ ၁၀/ ယံ ပတ္တံ ကုသလံ တဿ အာနုဘာဝေန ပါဏိနော၊ သဗ္ဗေ သဒ္ဓမ္မရာဇဿ ဉတွာ ဓမ္မံ သုခါဝဟံ။ ပါပုဏန္တု ဝိသုဒ္ဓါယ သုခါယ ပဋိပတ္တိယာ၊ အသောကာ မနုပါယာသံ၊ နိဗ္ဗာန သုခမုတ္တမံ။ စိရံ တိဋ္ဌတု သဒ္ဓမ္မော၊ ဓမ္မေ ဟောန္တု သဂါရဝါ။ သဗ္ဗေပိ သဒါ ကာလေန၊ သမ္မာ ဒေဝေါ ပဝဿတု။ ယထာရက္ခိံသု ပေါရာဏာ၊ သုရာဇာနော ဝထေဝိမံ။ ရာဇာ ရက္ခတု ဓမ္မေန၊ အတ္တနောဝ ပဇံ ပဇံ။
လေက်ပအိုႏယိုခါ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
အဇာတသတ် ကပ်ဒေႏဝဒတ်
"ပဉ္စရထသတသုတ် (အဇာတသတ် လွေꩻကပ်ဒေဝဒတ်သွမ်ꩻ)"
ဗွေႏဘုရာꩻဖေႏဩဝါဒ
ရာဟုလာႏဟွေး- ပွါꩻမျာꩻသွော့ 'ကရုဏာႏဘာႏဝနာႏ'ဟုဲင်း၊ ပေါႏနာꩻပွါꩻမျာꩻ ကရုဏာႏဘာႏဝနာႏနဝ်ꩻ 'အံႏနွောင်ꩻယူႏပက်-နာꩻသꩻမဉ်နိစ္စက်'ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဟူႏလင်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏသနယ်။ ရာဟုလာႏဟွေး- ပွါꩻမျာꩻသွော့ 'မုဒိတာႏဘာႏဝနာႏ'ဟုဲင်း၊ ပေါႏနာꩻပွါꩻမျာꩻ မုဒိတာႏဘာႏဝနာႏနဝ်ꩻ 'သꩻပျောႏတဝ်းစား'ထိုꩻမားစွဉ်ႏသနယ်။ ရာဟုလာႏဟွေး- ပွါꩻမျာꩻသွော့ 'ဥပေက္ခာႏဘာႏဝနာႏ'ဟုဲင်း၊ ပေါႏနာꩻပွါꩻမျာꩻ ဥပေက္ခာႏဘာႏဝနာႏနဝ်ꩻ နာꩻမဉ်(မီန်)တွဲႏနက်ဒွုမ်ဝင်ꩻသနယ်။ ရာဟုလာႏဟွေး- ပွါꩻမျာꩻသွော့ 'အသုဘာႏဝနာႏ'ဟုဲင်း၊ ပေါႏနာꩻပွါꩻမျာꩻ အသုဘဘာႏဝနာႏနဝ်ꩻ 'ရာႏဂတခြဲ့ꩻ-သꩻတထဲ့ꩻ'နဝ်ꩻ ထိုꩻမားစွဉ်ႏသနယ်။ ရာဟုလာႏဟွေး- ပွါꩻမျာꩻသွော့ 'အနိစ္စသညာႏဘာႏဝနာႏ'ဟုဲင်း၊ ပေါႏနာꩻပွါꩻမျာꩻ အနိစ္စသညာႏဘာႏဝနာႏနဝ်ꩻ 'မာန-သꩻကျွား'ထိုꩻမားစွဉ်ႏသနယ်။ ရာဟုလာႏဟွေး- ပွါꩻမျာꩻသွော့ 'အာနာပါနဿတိ'ဘာႏဝနာႏဟုဲင်း၊ အာနာပါနဿတိဘာႏဝနာႏ (တရေ့ꩻ-သာ)ယို မဉ်ႏ(မီႏန်)ပွါꩻမျာꩻအာအာ၊ အလဲင်ႏလဲင်ႏ အခြွိုက်ခြွိုက်နဝ်ꩻ လꩻအကျိုꩻမျတ်အာတန်၊ အကျိုꩻယံ ထွာသွုပ်ငါငါလွေꩻစွဉ်ႏသနယ်။
ဝေင်ꩻမိဉ်းကွန်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သောဏဒဏ္ဍပုဏ္ဏာꩻ
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ တပဲ့ꩻသံဃာႏကျွꩻလွဉ် "ဝေင်ꩻစမ်ႏပါႏ"တဲင် အုံချꩻဝေင်ꩻသောင် ထီနောင်"ဂဂ္ဂရာႏ"ထျꩻနောဝ်ꩻသွူ။ သောဏဒဏ္ဍပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻ ခွန်ဗိမ္ဗိသာရ ဒင်ႏဖေႏအရာႏ၊ အဝ်ႏအုပ်ချွုတ်ဗာႏ ဝေင်ꩻစမ်ႏပါႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ဝေင်ꩻစမ်ႏပါႏနဝ်ꩻ ထွာဝေင်ꩻတန်တဝေင်ꩻ၊ လိုꩻကွုန်ꩻ၊ ဖိုးပနားအာ၊ ထီရော့ꩻ၊ သိုႏဗော့ꩻ၊ ဗွူဟူလွိုင်ႏအာ၊ ဖြေꩻစာသားအာ၊ လိုꩻခြွေအာနောဝ်ꩻသွူ။ သဲစ်ကဟွုန် ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏသံဃာႏ ကျွꩻလွဉ်ဝေင်ꩻစမ်ႏပါႏတဲင် အခိုပဉ်ဗူႏဗူႏ အမူႏပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ သꩻသွိုꩻပျောႏသွင်ႏ ဆယ်ꩻကပ်တရေ့ လွေꩻထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ လွေꩻဝုဲင်ႏလွဗွေႏဘုရာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ သောဏဒဏ္ဍပုဏ္ဏာꩻ အီႏလွေꩻဝုဲင်ႏနုဲင်းနုဲင်း ဘုရာꩻတဲင် အလိုꩻဖုံႏ ဖေႏလွေꩻတဝ်း၊ ခွေရဲနာꩻရဲ တောင်ꩻပြန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ဒေါ့ꩻရိုꩻအစားစား၊ ချꩻနားဖေႏ ကားမုဲင်ꩻဖြာꩻဖြာꩻလꩻတဝ်း၊ သောဏပုဏ္ဏာꩻ အီႏလွေꩻထေ့နွိုင်ႏနွိုင်ႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻတဲင် အလိုꩻဖုံႏ မာꩻရာꩻဒါႏဒွုမ်။ သောဏပုဏ္ဏာꩻရိုꩻ- "သီရဲမွုန်းခွေ၊ ဗွေႏဘုရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏခွန်ခွိုꩻ၊ အမျိုꩻမျတ်ဒျာႏ၊ အွဉ်ႏကုဲင်ဟော်၊ အွဉ်ႏကုဲင်သွဉ်းသယ်ႏ၊ ပယ်ႏထိုꩻရွဉ်ခံꩻ၊ ထန်ႏတခြာ၊ လွေꩻထိုမ်ႏဒျာႏတရာꩻ၊ ယိုခါ ထွာလဲဉ်းဘုရာꩻ၊ ခွန်ဗိမ္ဗိသာရ-စတဲင် ခွန်တန်အဖြာꩻဖြာꩻ၊ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻ-စတဲင် သဌေꩻအဖြာꩻဖြာꩻ၊ ခွေနာꩻလွေꩻထေ့၊ တရေ့ဆယ်ꩻကပ် နာႏဗာႏတရာꩻမျတ်တွော့ꩻ သီမဉ်ဒေါ့ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဒေါ့ꩻတဲ့ယဝ်း ခွေတနာႏတဝ်း၊ ခွေအီႏလွေꩻထွာထွာ၊ အီႏလွေꩻသွူယိုခါခါ"ဒေါ့ꩻပျတ်စွဉ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ သောဏပုဏ္ဏာꩻ ကထွိုင်ႏလွေꩻမွေးမွေးတဲင် အလိုꩻဖုံႏတဲ့ လွေꩻစွဉ်ႏနုဲင်းနုဲင်း၊ ပါလွေꩻအာတန်ဒျာႏ၊ ထီႏဗာႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗာႏဘုရာꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီဗာႏဘုရာꩻတဲင် သောဏပုဏ္ဏာꩻ သꩻရေꩻမွေးမုဲင်းစွဉ်ႏထာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရီ- "တကာႏသောဏဒဏ္ဍ- သီကပညတ်-သီကသတ်မတ်'ဗြာဟ္မဏ-ပုဏ္ဏာꩻ'နဝ်ꩻ အချက်အဝ်ႏကားမုဲင်ꩻချက်၊ ဒေါ့ꩻနယ်စံꩻမွိုင်" "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻဗွေႏဩ- အဝ်ႏငတ်ꩻချက်ဗွေႏဩ၊ ငတ်ꩻချက်ကရိုꩻနဝ်ꩻ- 'မွိုးဖါနီဖြာꩻ ထွာဗာႏပုဏ္ဏာꩻ၊ ဒါႏဗာႏပေႏတင်ႏ၊ ယောင်ꩻရေꩻဗာႏ၊ သီႏလအဝ်ႏဗာႏ၊ ပညာႏအဝ်ႏဗာႏ' ငတ်ꩻချက်နုဲင်းနောဝ်ꩻဗွေႏဩ" နီဗွေႏဘုရာꩻ သျင်ꩻပျꩻနယ် ငတ်ꩻချက်အကိုနဝ်ꩻ အရေꩻတန်ဒျာႏ 'သီႏလတွမ်ႏပညာႏ'၊ သောဏဒဏ္ဍပုဏ္ဏာꩻတဲ့ ယွုမ်းအံႏခြေင်းခြဲ့ဒျာႏ တရာꩻနဝ်ꩻနီပါꩻနေနေတဲင် "ခွေသွဉ်းယိုနဝ်ꩻ မတ်သွော့ ဥပါႏသကာႏ၊ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတဖြာꩻ" လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ အလိုꩻဖုံႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏဗုဒ္ဓဘာႏသာႏဖုံႏသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သီလက္ခန္ဓပါဠိတောႏ၊ သောဏဒဏ္ဍသုတ်)
လိတ်လုဲင်ꩻပအိုဝ်ႏ
ရဟန်ꩻပညာႏသျင်ႏ လိုꩻလမ်းပညာႏသျင်ႏသီး ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ ယံဖေႏနေးကမွန်ဗန်လွဉ်ချာနဝ်ꩻ တဲႏဆို့ꩻမွဉ်းဖျင်ဖေႏလွနဝ်ꩻသွူ၊ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏလက်ခံႏသုံꩻလွ လိတ်ပအိုဝ်ႏဖုံႏသွူ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ကအဝ်ႏသုံꩻစွယ်ꩻလွေꩻဒါႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအယွမ်ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါသွူ၊ ဟော်ꩻထွားလိတ်တဖြုံႏအကို အငဝ်းထန်ႏထိုꩻနီသွံမျိုꩻ၊ အခရာႏလဲ့ ထန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻတကျင်ႏတဝ်းဒွိုန်း လိတ်ပအိုဝ်ႏသားအတာႏ အဝ်ႏထွာထာꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဖေႏနေးအယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻစား ကအဝ်ႏဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသီးဖုံႏ၊ လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးဖုံႏ၊ သံႏဃာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကျမ်ႏကျိုꩻစာꩻလွ ဖေႏနေးကယိန်းယံ အမျာꩻလဲ့ကလက်ခံႏသုံꩻဒါႏ လိတ်မူတသာနဝ်ꩻသွူ။
လောကယိုခါလိုꩻသီအာ
မော့ꩻနဝ်ꩻခါ- ပုဏ္ဏာꩻခြွေတဖြာꩻ ထင်ႏထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏဂေါတမ- ဟွူန်ဗာႏလိုꩻဖြားအစ ကဒေါ့ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻခမ်းယိုနဝ်ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏအဝီစိငါးရုဲင်ꩻခမ်း၊ လိုꩻအာဗွေဗိတ်နေးစွဉ်ႏ-တဲ့၊ တွိုႏယိုခါနဝ်ꩻ လိုꩻဆေ့ꩻရွောင်ရွောင်ရင်ရင်၊ ဒုံပေႏတဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏဒုံမွေးဒွုမ်၊ ဒုံတန်တဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏဒုံတန်မွေးဒွုမ်၊ ဝေင်ꩻတဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏဝေင်ꩻမွေးဒွုမ်၊ ကထွာဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အထျꩻအထောင်ꩻ အကျောင်ꩻတရာꩻ အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဗွေႏဩ" "ပုဏ္ဏာꩻဟွေး- လိုꩻယိုခါဖုံႏနဝ်ꩻ တရာꩻတမဲဉ်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ နေးတွမ်ႏထာꩻတတရာꩻတဝ်း (အဓမ္မ)တဲင် ထူႏသိမ်ꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ တခွန်ꩻထာꩻ၊ စွန်ပါꩻ၊ နေးတွမ်ႏလောဘလွဉ်ꩻချိုꩻ (ဝိသမလောဘ)တဲင် နိစ္စက်ဝင်ꩻ၊ အံႏနွောင်ꩻဝင်ꩻ၊ နေးတွမ်ႏတရာꩻမဲ့ခေ့ꩻ အကျင်ꩻမာႏ(မိစ္ဆာဓမ္မ)တဲင် လꩻငါနီငါ၊ အံႏဗာႏငါနီငါ၊ ဟောဝ်ငါနီငါ၊ ပါꩻမဉ်ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻထွာ၊ မာꩻတငါတငီစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကွပ်ပွိုးထူႏသီမ်ꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ နိစ္စက်ပါꩻ၊ အံႏနွောင်ꩻပါꩻ၊ မာꩻငါငီထာꩻတဲင် ကခံႏဗာႏသားနဝ်ꩻ ခံႏနွောင်ꩻဒွုမ်တွော့ꩻ ထွိုင်ႏနက်ချာ (တောႏလန်ႏချာ)ထွာစဲ့ꩻပွယ်ꩻ၊ ခွေသီနာꩻသီ၊ နီသီဝင်ꩻသီ၊ ကွပ်ပွိုးတွိုက်ꩻလို့ဝင်ꩻတဲင် စဲ့ꩻသားပါ၊ အရပ်သားပါ သီအာငါႏတွော့ꩻ လိုꩻဆေ့ꩻထိုꩻဗာႏ၊ လိုꩻကဆေ့ꩻထိုꩻဗာႏ အကျောင်ꩻတရာꩻကိုနဝ်ꩻ 'ကွပ်ပွိုးတွိုက်ꩻလို့ဝင်ꩻ'နဝ်ꩻတဲ့ ထွာ(သတ္ထန္တရကပ်)အကျောင်ꩻတရာꩻ တပါꩻနေနေသွူ။ ပုဏ္ဏာꩻဟွေး- လိုꩻယိုခါဖုံႏနဝ်ꩻ တရာꩻတမဲဉ်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ နမ်းကျင်ꩻတမဲဉ်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ (ကာယဒုစရဲက်သားကဲဉ်းအာ) ဖြောင်းကျင်ꩻတမဲဉ်ႏတဝ်းဒွုမ် (ဝစီဒုစရဲက်သားကဲဉ်းအာ)၊ သꩻကျင်ꩻတမဲဉ်ႏတဝ်း (မနော်ꩻဒုစရဲက်သားကဲဉ်းအာ)၊ သီႏလအဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်၊ မေတ္တာႏထာꩻရက်၊ ကရုဏာႏထာꩻသညင်ꩻအဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်သား အာလွဉ်တဲင် သꩻခိုးလျားအာ၊ သꩻဒုက္ခအာ၊ နမ်းဒုက္ခအာ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ရာႏသီႏဥတုတဲ့ မဲဉ်ႏဒွုမ်၊ အခိန်ႏတမွေးတဝ်းတဲ့ ထီတန်၊ တလီꩻသန်၊ ထီအီခြွဉ်ႏ၊ လမ်းပြင်ꩻ၊ လမ်းတေင်၊ လိုꩻသီအာ၊ ခမ်းခေါင်ႏ၊ ခမ်းလော့တဝ်း၊ လို့ပ်ꩻထာꩻလꩻတဝ်း၊ လုပ်ꩻထာꩻထွာတဝ်း၊ အံႏမထာꩻတဲင် လိုꩻသီအာငါႏတွော့ꩻ လိုꩻဆေ့ꩻထိုꩻဗာႏ၊ လိုꩻကဆေ့ꩻထိုꩻဗာႏ အကျောင်ꩻတရာꩻကိုနဝ်ꩻ 'ကွပ်ပွိုးဥတုမဲဉ်ႏတဝ်း၊ လုပ်ꩻထာꩻထွာတဝ်း၊ အံႏမသီထာꩻ' နဝ်ꩻတဲ့ ထွာ(ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ်)အကျောင်ꩻတရာꩻ တပါꩻနေနေသွူ။ ပုဏ္ဏာꩻဟွေး- လိုꩻဖုံႏထွိုင်ႏသီအာတဲင် အလွီးနွုမ်ꩻသေင်တန်၊ ဖီးဖူꩻလောႏ၊ ဘီလူꩻလောႏတဲင် လိုꩻဖုံႏမော့ꩻတောကပ်ရောႏဂါႏ၊ ဆာအာꩻ သီအာ၊ ကွပ်ပွိုးသီအာတွမ်ႏ ကပ်ရောႏဂါႏနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻဆေ့ꩻထိုꩻ၊ လိုꩻကဆေ့ꩻထိုꩻဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻကိုနဝ်ꩻ 'ကွပ်ပွိုးမော့ꩻ ကပ်ရောႏဂါႏ'နဝ်ꩻတဲ့ ထွာ(ရောဂန္တရကပ်)အကျောင်ꩻတရာꩻ တပါꩻနေနေသွူ။ ပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻ ကထင်ႏဟွူန်ဗာႏ ဗွေႏဘုရာꩻသျင်ꩻနယ် အခရာႏနဝ်ꩻတဲင် ဟွုန်ငမ်းသꩻဝꩻ၊ သံႏဝွေႏဂလꩻတွော့ꩻ နွို့သော့ꩻစွဉ်ႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ၊ ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ ဥပါႏသကာႏတဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ပလောကသုတ်)
ဒုံလုံးဟီႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ
ဒုံလုံးဟီႏ (Lone He/ Linlay (မန်း: လင်းလေရွာ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏဖက်ꩻကွံႏကို ကပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၀၀၅၀ သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၀၆၈) ဖြာꩻသွူ။
ခန္ဓသုတ်
‍‍ခန္ဓသုတ်ပရိတ်တရာꩻတောႏအသက်သေႏနဝ်ꩻ အွိုးမွိုးနန်းစခါ နီဗွေႏဘုရာꩻပဉ်စဝ်းအစိုး ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ရူးအဲင်ႏတဲင်တွော့ꩻ လွဉ်ႏထိုꩻခန်းသွူ။ ရဟန်ꩻယိုတပါꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏမဉ်ႏပို့ꩻပသာဗာႏ ရူးလစ်ꩻမျိုꩻသီးအမေတ္တာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏတလွဉ်ႏဗာႏတဝ်း၊ ရူးတဲ့ တအဲင်ႏတဝ်းဝွေꩻဗွေႏ၊ မဉ်ႏသံးအဲင်ႏစွဉ်ႏလဲ့ခါ ရူးစွူႏနဝ်ꩻ တထင်ႏဗာႏတဝ်းသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻသံႏဃာႏသီးဖုံႏ ယံဖေႏကသွဉ်လွသွော့ ခန္ဓသုတ် ပရိတ်တရာꩻတောႏယို၊ ယံဖေႏကပို့ꩻဖေႏသွော့ ရူးလစ်ꩻမျိုꩻသီး အမေတ္တာႏ။ ရူးသီးလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဝိရူပက္ခရူးလဲ့တမျိုꩻ၊ ဧရာပဌရူးသီး နဂါꩻသီးခွိုꩻလဲ့တမျိုꩻ၊ ဆဗျာပုတ္တရူးသီးခွိုꩻလဲ့တမျိုꩻ၊ ကာနာဂေါတမရူးသီးလဲ့တမျိုꩻ မိဉ်ႏအွဉ်ႏမေတ္တာႏ မိဉ်ႏပို့ꩻပသာဖေႏမေတ္တာႏ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ရူးသီးလဲ့ တအဲင်ႏဗာႏတဝ်း၊ တစောက်ꩻဗာႏတဝ်း နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း ခင်ႏအာ၊ ခင်ႏဆေ့ꩻ၊ ဒေ့ꩻအဝ်ႏ၊ ဒေ့ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ကားကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏအလောင်း ပို့ꩻပသာဖေႏသွော့မေတ္တာႏ မိဉ်ႏပို့ꩻပသာဗာႏမေတ္တာႏ မိဉ်ႏရွစ်ဗာႏခန္ဓာႏ ပရိတ်တရာꩻတောႏယိုနဝ်ꩻ စိမ်စွဉ်ႏထာꩻသားထာꩻသောင်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အစွူႏသားအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ရူးတဗင်မဲင်ꩻငေါ်ꩻကစ တဖေႏဒါႏတဝ်း ခွေသီနီနာꩻသီး အန္တရာယ်ႏ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻ ကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏ ခွေသီနီနာꩻသီးတဲင်တွော့ꩻ ကထွာဒါႏ နီတကာႏမူႏ၊ တကာႏခိုသီးလဲ့ နေးတွမ်ႏသောႏတာႏနားခံꩻ အွဉ်ႏတံꩻနာႏခံႏသွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻနော။
ခန္ဓသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၂။ အာဏာခေတ္တမှိ သဗ္ဗတ္ထ၊ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗပါဏိနံ။ သဗ္ဗသောပိ နိဝါရေတိ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
အဇိတထေရ်ႏ
ကထွိုင်ႏထွာ ရဟန်ꩻဘဝတဲင် လျောက်လဝ်းကွီခန်း လွောက်ꩻဖက်ရာꩻ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻတရာꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻထျꩻထွူ လွေꩻကံကျင်ꩻခန်း လိုယေန်ရာꩻအရပ် အားထုတ်(ကံကျင်ꩻ) ဝိပဿနာႏတရာꩻ တညတဝ်းအခိန်ႏခါႏ ထွာလꩻခန်း ရဟန္တာႏမျတ်နဝ်ꩻသွူ။
ကမ္ဘာႏ ဆရာႏမွူးနီꩻ
တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ အွဉ်ႏတန်ႏဖိုꩻတဲင် နေးတွမ်ႏ ထာꩻသေနာႏ စာႏနာႏသꩻတန်တန်အာအာတွော့ꩻ၊ လောကအကျိုꩻ အမျိုꩻသာꩻအကျိုꩻဖုံႏယို ဖေႏနေး ကမွန်ဗန်သေႏသေႏတဲင် နီဖဲ့ꩻနီခေါဝ် အောဝ်ႏလိုႏသေနာႏ ငါႏဝင်ꩻဖုံႏသွူ။
ဗီးဆင်းစီꩻကန်ꩻ
ရဿ(အ-ဣ-ဥ)သိုမ်ဖြုံႏဆꩻချာတရိုꩻတဝ်း၊ (အာ)ဒီဃဆꩻချာတရိုꩻတဝ်း ကအဝ်ႏဒါႏဗီးတဖြုံႏယို ဖေႏကထွာနီဖြုံႏနဝ်ꩻ ဒွေဘော်လွဉ်ဗာႏ၊ ဘာဝ-ထွာလွဉ်၊ ဒွိ(ဒွေ)-နီဖြုံႏ၊ ဒွေဘော်(ဒွေဘာဝ)-ထွာလွဉ်နီဖြုံႏ၊ ထွာနီဖြုံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလီꩻလဲဉ်းတဖြုံႏတဲင် လွဉ်သမ်းယင်းတဖြုံႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
တ-နဝ်ꩻ လွေꩻဆင်းဒင်ႏ ထ-လောင်း၊ ဒ-နဝ်ꩻ လွေꩻဆင်းဒင်ႏ ဓ-လောင်း၊ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ န-နဝ်ꩻ သဲင်ꩻဆင်းချာ(တ-ထ-ဒ-ဓ)လစ်ꩻဖြုံႏလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ပ-နဝ်ꩻ လွေꩻဆင်းဒင်ႏ ဖ-လောင်း၊ ဗ-နဝ်ꩻ လွေꩻဆင်းဒင်ႏ ဘ-လောင်း၊ အဆုဲꩻသွတ်ꩻ မ-နဝ်ꩻ သဲင်ꩻဆင်းဒင်ႏချာလꩻလို့ (ပ-ဖ-ဗ-ဘ)လစ်ꩻဖြုံႏလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဆꩻကီတွမ်ႏဆꩻလ ဗိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ "အသဒိသဒွေဘာဝ-နီဖြုံႏဗိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ"နဝ်ꩻသွူ။
ဝဂ်-တအဲဉ်ထဝ်း ယ-ရ-လ-ဝ-သ-ဟ-ဠဖုံႏအကို အချင်ꩻချင်ꩻ ဆင်းဗိုန်လို့ဝင်ꩻကလꩻနဝ်ꩻ ယ-လ-ဝ-သ လွုမ်ꩻ၊ နဝ်ꩻအကို ယ-ချင်ꩻချင်ꩻနဝ်ꩻ ဆင်းဗိုန်တဝ်းအလင်(ယ္ယ)နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ အဖြုံႏလနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻဗာႏ ယ-ပယ် (-ျ)နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တဲမ်းထုံꩻနဝ်ꩻ (ယျ)အဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လ-ချင်ꩻချင်ꩻနဝ်ꩻတဲး ဗိုန်ဒျာႏအလင်၊ ဝ-ချင်ꩻချင်ꩻ ဆင်းဗိုန်ဝင်ꩻ သဒိသဒွေဘာဝအဝ်ႏဒျာႏနေနေ၊ ကွဲးတွော့ꩻ သဒ္ဒါႏစီꩻကန်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ဝ-နီဖြုံႏဆင်းယို မာꩻထိုꩻဗာႏ ဗ-နီဖြုံႏတွော့ꩻ (ဗ္ဗ)နိဗ္ဗာန-နိဗ္ဗာန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သ-ချင်ꩻချင်ꩻယိုတဲ့ မန်းခမ်းတဲမ်းထုံꩻအလꩻ ဆင်းကီလနေးမွေးတဝ်း၊ ဆင်းချာငါနေးဒျာႏ၊ ကထူꩻလွိုငါႏနဝ်ꩻ သ-အဖြုံႏဆုဲင်ꩻယို ထူႏတခဝ်လွုမ်ꩻတဲင် တဲမ်းဒျာႏ(ဿ)နုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻတွော့ꩻ ယဟန်ႏဟဲ့ꩻ "ဿ-ကြီး၊ သ-သုံးခြမ်း၊ သ-သိုမ်ခဝ်"နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ကလော်ꩻခရဲင်ႏ
သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကလော်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုဲင်ခွန်ႏယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏတဲင် ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ ကလော်ꩻခရဲင်ႏကိုတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း ကလော်ꩻခရဲင်ႏ အနေႏနဝ်ꩻသွူ။
လောကလိုꩻခမ်း အုံအဝ်ႏရေꩻ
ပညာႏဆျိစခါတဖြာꩻတဲမ်း လောကလိုꩻခမ်းအုံအဝ်ႏရေꩻ မဲ့ငါ(၁/၂)
ခမ်းထီ
ဩဇာႏအာႏဏဦႏကစွစ်ꩻတိုးဒါႏ အရပ်ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"နီခမ်းထီ၊ ဝင်ꩻခမ်းထီ"အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ ဩဇာႏအာႏဏာႏဖေႏကအဝ်ႏ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"တယ်ႏထောင်ႏခမ်းထီ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဩဇာႏအာႏဏာႏ အဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ခမ်းထီအဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ"၊ ဩဇာႏအာႏဏာႏ အဲဉ်ထဝ်းလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ခမ်းထီအဲဉ်ထဝ်းလိုꩻမျိုꩻ"နဝ်ꩻသွူ။ ဩဇာႏနဝ်ꩻ ဖေႏဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻ၊ တွမ်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ တေက်ꩻနျꩻချာ အလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"အဝ်ႏခမ်းထီ ယားကုဲင်ချာအလိုꩻမျိုꩻ၊ ခမ်းထီလိုꩻမျိုꩻ"နဝ်ꩻသွူ၊ ဩဇာႏအာႏဏာႏ ကစွစ်ꩻတိုးလုဲင်းဒါႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ခမ်းတန်၊ ဩဇာႏအာႏဏာႏ ကစွစ်ꩻတိုးဆေ့ꩻဒါႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ခမ်းပေႏ"နဝ်ꩻသွူ။
ဟိမဝန္တာႏကောင်ရွေꩻ
ဟိမဝန္တာႏကောင်ရွေꩻ (Himalayas) ဟိမဝွန်ႏတာႏကောင်ရွေꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အာသျတွိုက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ကောင်ရွေꩻတဗာႏဒျာႏတဲင် အဝ်ႏတယ်ႏဒျာႏ အေင်ဒိယခမ်းထီအခဝ်ထင်ꩻ ဗꩻဆွိုက်လွေꩻစွဉ်ႏ ခယ်ႏခမ်းထီ တိဗဲတ်ခမ်းဒေႏသကောင်ရွေꩻထျꩻသွူ။ "ဟိမဝန္တာႏ" ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဓိပ္ပာယ်ႏလꩻ "ဝဆွော့ꩻဖုံႏခမ်းဌာနေ" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဟိမဝန္တာႏကောင်ရွေꩻနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာအထိုသွတ်ꩻ ကောင်ရွေꩻဒျာႏသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း အထိုသွတ်ꩻကောင် နုဲင်းဒါႏ ကောင်အေဝရဲစ် ပေ ၂၉၀၀၀ (မီတာ ၈၀၀၀)မာꩻကီ ကောင်တန်ထိုဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻ ဟိမဝန္တာႏကောင်ရွေꩻကိုသွူ။ ဟိမဝန္တာႏကောင်ရွေꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏထီခိုႏဆꩻကီ ပေခြွဉ်း ၂၉၀၂၈ ပေကိုသွူ။
ဝေင်ꩻဖျာပုံ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
လွူꩻထွားထီႏငါ
ဗီး+သရ+ဝ-ဟွဲးရော်ꩻဝင်ꩻခန်ꩻ (လိတ်မွူးအတွယ်ꩻ-၂ သွဉ်ခန်ꩻ-၁)
(၁) အ အာ-သရ ကွ ကွꩻ ကွာ ကွာꩻ ကွား ကွာႏ - ပါꩻအူကွာ (၂) အိ အီ- ကွိ ကွိꩻ ကွီ ကွီꩻ ကွီး ကွီႏ - ကွီလတွီးသူꩻ (၃) အု အူ- ကွု ကွုꩻ ကွူ ကွူꩻ ကွူး ကွူႏ - ဝါးကွူ (၄) အေ့ အေ - ကွေ့ ကွေ့ꩻ ကွေ ကွေꩻ ကွေး ကွေႏ - ဝွေꩻကွေႏကွေႏ (၅) အဲ့ အဲ - ကွဲ့ ကွဲ့ꩻ ကွဲ ကွဲꩻ ကွဲး ကွဲႏ - တသီႏကွဲႏ (၆) အုဲ့ အုဲ- ကွုဲ့ ကွုဲ့ꩻ ကွုဲ ကွုဲꩻ ကွုဲး ကွုဲႏ - (သုံꩻအဲဉ်ထဝ်း) (၇) အော့ အော်- ကွော့ ကွော့ꩻ ကွော် ကွော်ꩻ ကွေား ကွောႏ - အမော့ကွော့ꩻ (၈) အို့ အို - ကွို့ ကွို့ꩻ ကွို ကွိုꩻ ကွိုး ကွိုႏ - ဟို့ꩻကွို့ꩻငါႏ (၉) နိဂ္ဂဟိတ် - ကွံ့ ကွံ့ꩻ ကွံ ကွံꩻ ကွံး ကွံႏ - တကွံꩻသွံစွဲး (၁၀) အုံ့ အုံ - ကွုံ့ ကွုံ့ꩻ ကွုံ ကွုံꩻ ကွုံး ကွုံႏ - ထီကွုံꩻ လိတ်မွူးကို ကပါဒါႏယိုနီတွယ်ꩻ တတွယ်ꩻ ၁၀-ရဲဉ်ႏနဝ်ꩻ သရအငဝ်းထန်ႏမဲဉ်ႏလို့လို့နဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါ ကတဲမ်းသုံꩻလွဒါႏ လိတ်စောင်ႏကိုတွမ်ႏ လဲင်းလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻနုဲးယို မဉ်ႏတဲမ်းနုဲးယိုနဝ်ꩻ (ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတဲ့ မဉ်ႏအဝ်ႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သရတွမ်ႏဗီးယို အငဝ်းထန်ႏမဲဉ်ႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ) သေထွꩻဗာႏသွူ။ အဝ်ႏကုဲင်ဗီးသွတ်ꩻခန်ꩻမာꩻငါနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းလွူꩻထွားလေ့လာလွေꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻလွေꩻနုဲးယို၊ ထီႏလွေꩻနုဲးယိုနဝ်ꩻသွူ။ ထွားခဉ်ႏတွယ်ꩻတွမ်ႏ လိတ်မွူးအတွယ်ꩻ (၃) သွဉ်ခန်ꩻ (၁) တခန်ꩻငါ- (၁) (က-ရီး အစုအဗူႏ) (က်-သွတ်ꩻ၊ င်-သွတ်ꩻ) သွုံꩻညီꩻဝင်ꩻတရဲဉ်ႏ (၂) (စ-ရီး အစုအဗူႏ) (စ်-သွတ်ꩻ၊ ဉ်-သွတ်ꩻ) သွုံꩻညီꩻဝင်ꩻတရဲဉ်ႏ (၃) (တ-ဆုဲင်ꩻ အစုအဗူႏ) (တ်-သွတ်ꩻ၊ န်-သွတ်ꩻ) သွုံꩻညီꩻဝင်ꩻတရဲဉ်ႏ (၄) (ပ-အစုအဗူႏ) (ပ်-သွတ်ꩻ၊ မ်-သွတ်ꩻ) သွုံꩻညီꩻဝင်ꩻတရဲဉ်ႏ (၅) (အစုအဗူႏအဲဉ်ထဝ်းဗီး)ကို (ယ်) သွတ်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏတရဲဉ်ႏ (၆) (အစုအဗူႏအဲဉ်ထဝ်းဗီး)ကို (ဝ်)သွတ်ꩻနဝ်ꩻ တရဲဉ်ႏ အဝ်ႏ(၆)ရဲဉ်ႏနုဲင်းယိုသွူ။ အဝ်ႏလွေꩻနုဲင်းယိုတဲင် မဉ်ႏတွယ်ꩻတွမ်ႏ ငဝ်းရန်းသူရန်း(နီလစ်ꩻသူခါ အမုဲင်ပါ)ကရိုꩻနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ မဉ်ႏတွယ်ꩻသူဖြုံႏနဝ်ꩻ ထွာဗာႏပုံႏသီနုဲးလယို လိတ်မွူးတွယ်ꩻ ဗီးသွတ်ꩻခန်ꩻတဲ့ အဝ်ႏဗာႏနုဲးယိုလွဉ်းလွဉ်း စွုမ်ႏခန်ꩻနဝ်ꩻမꩻသွူ။ ဗီးသွတ်ꩻခန်ꩻယို မဉ်ႏခဉ်ႏထွားတွမ်ႏ ပအိုဝ်ႏသရနဝ်ꩻ သုံꩻအာသရ "အ အိ အု အေ့(အေ) အဲ့ (အဲ) အုဲ့ (အုဲင်) အော့ အို့-ယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ မုဲင်လကပါသရဖုံႏနဝ်ꩻ ဗီးသွတ်ꩻကို (က်-စ်-တ်-ပ်-သွတ်ꩻ)ဖုံႏယို ထွာအီလဲဉ်း အငေါဝ်းဒွေါင်ႏအီတာႏတဲင် မဉ်ႏအဝ်ႏငါ "အ အိ အု အေ့ အဲ့ အုဲ့ အော့ အို့" ယို(၈)ဖြုံႏငါတဲ့ လꩻလဲဉ်းဒျာႏသွူ။ အသရ+ဗီးသွတ်ꩻခန်ꩻ (ဗီး+သရ+ဗီးသွတ်ꩻရိုꩻရိုꩻခန်ꩻ) (၁) - က် - က်ꩻ - င် - င်ꩻ - င်း - င်ႏ ကရီးအစုအဗူႏရဲဉ်ႏ (၂) - စ် - စ်ꩻ - ဉ် - ဉ်ꩻ - ဉ်း - ဉ်ႏ စရီးအစုအဗူႏရဲဉ်ႏ (၃) - တ် - တ်ꩻ - န် - န်ꩻ - န်း - န်ႏ တဆုဲင်ꩻအစုအဗူႏရဲဉ်ႏ (၄) - ပ် - ပ်ꩻ - မ် - မ်ꩻ - မ်း - မ်ႏ ပအစုအဗူႏရဲဉ်ႏ (၅) - ယ့် - ယ့်ꩻ - ယ် - ယ်ꩻ - ယ်း - ယ်ႏ အစုအဗူႏအဲဉ်ထဝ်း (ယ်)ရဲဉ်ႏ (၆) - ဝ့် - ဝ့်ꩻ - ဝ် - ဝ်ꩻ - ဝ်း - ဝ်ႏ အစုအဗူႏအဲဉ်ထဝ်း (ဝ်)ရဲဉ်ႏ။
ဖော့သဖောရတ်သ်
ဖော့သဖောရတ်သ်ယို ထွာ အဲတ်တမ်အမုဲင် ၁၅ တွမ်ႏ သင်္ကေႏတ P ကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုဗေဒဒြတ်စင်တဗာႏ။ အောဝ်ႏ အဗွာ တွမ်ႏ အတနျာႏ နီးစား။ ကွဲႏတှော့ꩻ မာꩻဒါႏယိုꩻငါႏဓာတ်တဲင် ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းကို ဖော့သဖောရတ်သ်ခြေင်ခြေင်ယို မော့ꩻဖိုတောဝ်းသှူ။ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏ သယံဇာတ ၁ ကီလိုဂရမ်ကိုယို ဖော့သဖောရတ်သ် အောဝ်ႏပါငီꩻ ၁ ဂရမ် (နုဲင်း တောင်ꩻတနျာႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏပါ ၀.၀၆ ဂရမ်)။ ဓာတ်သတ္တုနေးနောဝ်ꩻ ဖော့သဖောရတ်သ်ယို ထီႏအီလꩻ ဖော့သဖိတ်သှူ။ မန်းနေး ကဟဲ့ꩻဒါႏ မီးစုန်းဓာတ်(တဲမ်း ဖော့စဖောရပ်) ယို ထွာ ထာꩻခြှောန်းဒါႏယိုꩻ သတ္တုတမွေးတောဝ်း ဒြတ်စင်တဗာႏသှူ။ အလဲန်းငီꩻ နုဲက်ထရိုစဲန် အဗူႏကို။ ထာꩻသꩻသားကို ထွာ အောဝ်ႏပါတသေႏသေႏ ဒြတ်စင်၊ သဘာဝကို မော့ꩻနှောင်ꩻအစားစားသှူ။ ဖော့သဖောရတ်သ် ကထေလꩻဒါႏ ဖꩻဓာတ်ခင်ႏလမ်း (မန်း-ဓာတ်ခွဲခန်း) ကိုစားနောဝ်ꩻ အတောင်ႏလေဒါႏ ထာꩻခေ့ꩻကို။ ဖော့သဖောရတ်သ်တွမ်ႏ တလီꩻ မဉ်ႏဗာႏတလူႏဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ထွာ အစှူႏတန် သီအီဒါႏသှူ။ ထာꩻတေက်ꩻနျꩻအာႏသန်သန်ဆလကို ကအုံခြှော့နှောင်ꩻဒါႏ ဖော့သဖောရတ်သ် အရောင်ႏဖြေင်းနောဝ်ꩻ ပီ ဂရပ်ဖုဲက်၊ တျာႏစပ်ꩻအီတဲ့လꩻသှူ။
ISBN (identifier)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိတ်လုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻစျောက်ပဒေါင်း
သမဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻစျောက်ပဒေါင်းနဝ်ꩻ ပဂံႏခမ်း ခွန်အနောႏရထာႏ တယ်ႏဆို့ꩻခါꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ အပေႏအတန်အဖွိုႏအထို အဝ်ႏဒါႏ ပေ(၆၀) ပေ(၇၀)ရပ် လုံးတူႏတန်ဖုံႏ ကဗိုန်ပီဒါႏ "ပန်းတောင်းပုင်ႏ" ဖုံႏ သမ်းအဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ သဘာႏဝအတွိုင်ꩻတဲင် ထွားရေႏလွေꩻ လုံးတူႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် ဝေင်ꩻမိဉ်ꩻတဲ့ ဖန်ဟဲ့ꩻလွေꩻ "ကျောက်ပန်းတောင်း" (စျောက်ပဒေါင်း) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါ လုံတူႏတန်လောင်း ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏတယ်ႏလူႏပူႏဇောႏလွေꩻ ဖရာꩻစေႏတီႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
သွိသာလန်ခမ်းထီ
သွိသာလန်ခမ်းထီနောဝ်ꩻ ထွာဥရောပအထာႏဝခမ်းထီထွူ ကောင်ရွေꩻဖုံးလဲ့အောဝ်ႏအာငါႏသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတန်လစ်ꩻမျိုꩻလွို ကွပ်အုံအောဝ်ႏငီဝင်ꩻယို ထင်ႏသျာꩻအီမꩻ သွိသာလန်ခမ်းနောဝ်ꩻ ထွို့ꩻဗူႏခါꩻ ဖဲတ်ဒရယ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏခမ်းအနေႏသနယ်ဩ။ ခမ်းထီတွမ်ႏ ခမ်းထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏအလꩻ သွိသာလန်ခမ်းယို ဟဲ့ရိုꩻခမ်းပေါင်ꩻခြွဉ်းဗူႏလဲ့ ကသွုံꩻမာꩻလွေꩻခွုမ်မာꩻမု နမ်းကဲင်းအနေႏတဲ့ ဝင်ကအွဉ်ႏရေꩻလွူꩻထွားဗာႏဒျာႏ ကစဲစ်မဲဉ်ႏဒါႏ ဖဲတ်ဒရယ်မူဖုံႏအလꩻ ထွို့ꩻဗူႏခါꩻခမ်းခြွဉ်းဗူႏဒျာႏသွူဩ။ ခမ်းပေါင်ꩻခြွဉ်းဗူႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဗဟိုႏအစိုႏရအာႏကပေႏဒါႏ ကလွစ်တခြင်ဒါႏ အာႏဏာႏပဲင်ႏခမ်းသီးဖုံႏ မဟာႏမိတ်အစွိုꩻအရန်းလွုမ်ꩻသွူ။ သွိသာလန်နောဝ်ꩻ အစွိုꩻနွို့ဖုံႏအနေႏ အာႏဏာႏပဲင်ႏတမွေးတောဝ်း၊ အာႏဏာႏကဖေႏလွေꩻဒါႏဗဟိုႏယို ကွပ်ဗဟိုႏနောဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻဖေႏအပွုံႏအပွိုင် တဲးတဲးဝါးဝါးဖုံႏမꩻ ထွာဒျာႏ ဖဲတ်ဒရယ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။
ဗုဲင်သျင်ႏအခြပ်အရဲဉ်ႏ
ပအိုဝ်ႏ
ဩဗွေႏ- ခွေသွဉ်းယိုနဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏသံသရာႏ၊ ဝွဋ်ဆင်ꩻရယ်ꩻကို၊ ယံကလွစ်ထန်ႏ၊ သျင်ႏသာႏမဏေႏ၊ ယံဖေႏကထွာတဲင်၊ တောင်ꩻပြန်ႏလဝ်းဗာႏ၊ စဝ်းဆရာႏ ဗွေႏဩ။ နီလဲင်ႏဗွေဗွေ ဩဗွေႏ- ခွေသွဉ်းယိုနဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏသံသရာႏ၊ ဝွဋ်ဆင်ꩻရယ်ꩻကို၊ ယံကလွစ်ထန်ႏ၊ သျင်ႏသာႏမဏေႏ၊ ယံဖေႏကထွာတဲင်၊ တောင်ꩻပြန်ႏလဝ်းဗာႏ၊ စဝ်းဆရာႏ ဗွေႏဩ။ သိုမ်လဲင်ႏဗွေဗွေ ဩဗွေႏ- ခွေသွဉ်းယိုနဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏသံသရာႏ၊ ဝွဋ်ဆင်ꩻရယ်ꩻကို၊ ယံကလွစ်ထန်ႏ၊ သျင်ႏသာႏမဏေႏ၊ ယံဖေႏကထွာတဲင်၊ တောင်ꩻပြန်ႏလဝ်းဗာႏ၊ စဝ်းဆရာႏ ဗွေႏဩ။
နိဗ္ဗာန်ႏ
‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ နိဗ္ဗာန်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါဠိလိတ်ဖြုံႏ နိဗ္ဗာနကို ထွာလွဉ်ဒျာႏသွူ။ မိဉ်ႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏဗာႏနေးနဝ်ꩻ "ခွꩻငိမ်ꩻ" အဓိပ္ပါယ်ႏလ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻတဲင် နိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဖေ့ဝုဲင်ꩻထိုꩻဖေႏနွောင်ꩻ လောႏဘ၊ ဒေါႏသ့ꩻ၊ မောႏဟ့ꩻ ကရိုꩻဒါႏ ကိလေႏသာႏမေႏစားယိုဖုံႏသွူ။ (ရတနာႏသုတ်ကို အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏသွူ။)
လောသကဇာတ်
၁။ ဒွစ်ꩻဒဲစ်ꩻလွဉ်ꩻငါႏ ပေါႏရဲင်ꩻတထဲ့ꩻ အဆာႏနဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊
၃။ ဝင်ꩻကဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏ ငေါဝ်းအကျိုꩻအာ- ငွါအကျိုꩻအဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ နေးနာႏဗာႏ၊ ပေါႏတနေးနာႏတဝ်းနဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခ-အကျောင်ꩻ၊
ဒုစရဲက်ပါꩻဆီ
တဲမ်းပွုံႏတဲမ်းနယ်ꩻ-
ခွန်အောင်ႏခမ်းကရိုꩻဒါႏ သွဉ်တန်ꩻသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ဗာႏဖို၊ ထင်ႏဗာႏဖို "ဒုစရဲက်ပါꩻဆီ"သွဉ်တန်ꩻတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏတေားဝင်ꩻ၊ သျင်ꩻနယ်ဖေႏတေားအသွꩻပေႏ တဲမ်းဖေႏအပွုံႏအနယ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သွဉ်တန်ꩻသားတဖြာꩻအနေႏ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏတေားဝင်ꩻ၊ သျင်ꩻနယ်ဖေႏတေား အသွꩻပေႏဖုံႏတဲင်တွော့ꩻ ငေါဝ်းစော့ꩻငွါနာသူꩻနဝ်ꩻ "သွူ/ထွူ"ဖုံႏ တပါတောဝ်း ကဲန်းအာအာ (တဲမ်းလွေꩻဒျာႏ ငေါဝ်းဒေါ့ꩻပွုံႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
အခန်ꩻ(၁)
ဝွေꩻယိုနောဝ်ꩻ အမဉ်ꩻ ခွန်အောင်ႏခမ်း-တဲ့၊ ဝွေꩻသီးဒုံနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ဒုံသာႏယာႏ"၊ လမ်းငင်းအောဝ်ႏ တရျာꩻငတ်ꩻဆီ၊ လိုꩻဝွေꩻသီးဒုံနောဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏရေꩻတဲ့လွိုပါꩻ၊ စီꩻပွါꩻရေꩻတဲ့ ယံငါႏ၊ ပညာႏရေꩻတဲ့ ကျမွေး။ လိုꩻဝွေꩻသီးဒုံ အုံအဝ်ႏခွုမ်မာꩻ၊ ကျိုꩻစာꩻလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ခွန်ေအာင်ႏခမ်း အီႏခြုဲင်းနယ်ဖေႏသီ၊ ဝွေꩻကအီႏခြုဲင်းနယ်ကိုနောဝ်ꩻ ပျောႏခရာႏတဲ့သမ်းကျ၊ တယွို့တယခရာႏတဲ့ သမ်းမွေး၊ သီအီႏငဗာႏသွူထာꩻကွေး။ ခွန်အောင်ႏခမ်း အီႏခြုဲင်းဖေႏသီနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ နာႏခံႏသွော့နေား။ လိုꩻနီဒုံ ကထင်ႏလွဉ် အစီꩻအဝွေꩻ ဖါဖြားဒုံလမ်း ဟန်ႏဟာယိုနောဝ်ꩻတဲ့ အာမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ "ဝရဗွို့"နဝ်ꩻ လိုꩻတယွို့တယတန်၊ သမ်းဖျော်ဆုဲင်ꩻဝင်ꩻတဲင် ဖါဖြားဒုံ ရီခန်းနုဲင်းယို- "ဝရဗွို့- နာꩻမာꩻထမုဲင်ꩻ မွောဖျော်ဆုဲင်ꩻတွိုႏဝင်ꩻ" "ပါႏဒျာႏ ခွေလိုꩻမူႏဖြားတန်ဒျာႏ" "ပါႏနုဲင်းမုဲင်ꩻခရာႏ" "ဟန်ႏဟာ နီဒွိုႏအံႏ ဟန်ႏအိုဟန်ႏနွန်းသီး၊ ခွေနဝ်ꩻ အံႏခဲန်ႏလꩻတောဝ်း၊ ဝွေꩻကျံႏသော့ꩻခဲန်ႏ၊ ခွေရိုꩻ'သော့ꩻမွိုန်း'၊ ဝွေꩻရိုꩻ'သော့ꩻ'၊ (သော့ꩻမွိုန်း-သော့ꩻ)၊ (သော့ꩻမွိုန်း-သော့ꩻ)၊ ဝွေꩻကျံႏသော့ꩻနွိုင်ႏနွိုင်ႏတွော့ꩻ တွမ်ႏမောင်းဒေါင် ခွေတွယ်ႏအစူ၊ အဒါႏတကြီႏတကြွꩻလုဲင်ꩻမကောင် အဖက်ꩻထိုꩻခွေစူတွော့ꩻ မောင်းဒေါင်သတ်တေားဒျာႏ ဟန်ႏအိုဖွိုင်ꩻ၊ ဟန်ႏအိုတဲ့ခွို့ ဖါႏတဲ့နွို့၊ လျက်ꩻလꩻဒွုမ်တစိꩻစိꩻ" (အမျာꩻင) "ဟား ဟား ဟား" "ပေါႏနောဝ်ꩻ နာꩻအံႏဗာႏဒွိုန်းဒဲန် မတဝ်ဟွဉ်ႏ" "အံႏဗာႏလဲန်း" "ဒွိုႏအံႏယင်း ဟန်ႏအိုထမုဲင်ꩻ" "အောက်ꩻအံႏယင်းခဲန်ႏ" "တီးရိုꩻ နာꩻအံႏခဲန်ႏလꩻတောဝ်း" "စူꩻဗာႏဒျာႏ လိုꩻမူႏဖြားတန်ဟနော၊ အံႏနွိုင်ႏအံႏဆေꩻလယ်ႏကွို့ꩻ၊ ခဲန်ႏဟတ်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ သဲစ်အံႏဒဲန်ကထွူတဲ့ လွေꩻပသာဗာႏစွဉ်ႏ ကီႏကုတ်ဒဲန်" "ဝါး ဟား ဟား ဟား ဟား" "နာꩻပျက်တယွို့ပုဲင်ႏထာꩻနောဝ်ꩻ၊ ပေါႏဝင်ꩻဟဲ့ꩻ အစီꩻဝွေꩻ လွဉ်ဗာႏအခိန်ႏမဲန်ႏမဲန်ႏ၊ ယိုတလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ဖေႏသတိꩻနေးငါ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻတလဲင်ႏ ပေါႏထဲ့ဆုဲင်ꩻဖျင်ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏတံႏလိုꩻကွေး" ဖြားဒုံ ဖေႏသတိ ဝရဗွို့နုဲင်းနောဝ်ꩻထွူတဲင် ကဟဲ့ꩻလွဉ်ဗာႏ အစီꩻဝွေꩻခရာႏနောဝ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏနုဲင်းယို- "ကဟဲ့ꩻစုဗာႏအမူႏ၊ ကဟဲ့ꩻဗူႏဗာႏအခို နုဲင်းဟန်ႏဟာယိုနဝ်ꩻ အလင်မွေးတောဝ်း၊ တယ်ႏတရာꩻနီꩻယိုမာꩻငါသူꩻနောဝ်ꩻ နီဗွေႏစင်ꩻပညာႏတွမ်ႏ ဆရာႏခွန်ထွန်းသီး အီႏသွဉ်လွေꩻဖေႏ "ဒုစရဲက်ပါꩻဆီ"ခရာႏ? (ဒုစရဲက်ပါꩻဆီယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသေ ပငါပရာꩻ၊ 'သေဒုစရဲက်ပါꩻဆီနဝ်ꩻမꩻ အကုသိုလ်ႏ (အပဲစ်) ဖေႏနေးကဆေ့ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ကျံႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ သေနာႏလွဉ်၊ သေနာႏလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ ခွုမ်မာꩻဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏအုံအဝ်ႏလွေꩻသဲင်ꩻတဲ့ အပဲစ်ကင်ꩻ၊ အမင်ꩻလွစ်၊ အပဲစ်ကင်ꩻ အမင်ꩻလွစ်နဝ်ꩻမꩻ ဘဝယိုတဲ့သာႏယာႏ၊ ဘဝငါတာႏတဲ့သုခ)။ ("ထာꩻလိန်ႏမာႏယို အဝ်ႏလိတ်ကို"ကရိုꩻဒါႏငေါဝ်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ သွဉ်လိတ်မꩻ ထာꩻသေထာꩻဒါႏအဝ်ႏ၊ ထာꩻသေထာꩻဒါႏအဝ်ႏမꩻ မာꩻထာꩻမာꩻ အောင်ႏမျင်ႏယိုꩻ၊ မာꩻထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏနဝ်ꩻမꩻ အရန်းထိုယိုꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကျိုꩻစာꩻသွဉ်လို့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻဟုဲင်း)။ ပိုလီꩻသီးဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ခြွိုင်ႏသန်ꩻပျောႏသွင်ႏ အောင်ႏမျင်ႏဒျာႏသွော့နေား--" "သာႏဓု-သာႏဓု-သာႏဓု"
အတ္ထဿဒွါရဇာတ်
၂။ ပိုပေႏကရီးခါ အဖါစေချာဒါႏတောဝ်းတဲင် ထင်ႏလောဝ်းဗာႏ ဗွေႏဘုရာꩻ၊
ဒုံကန်ႏလောင်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ
ဒုံကန်ႏလောင်း (Kang Laung (မန်း: ကန်လောင်းရွာ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကို ကပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၀၀၆၈ သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၆၈၃) ဖြာꩻသွူ။
သီႏလပါႏရမီႏ
"သီႏလပါႏရမီႏ ပွါꩻ(၃)ပါꩻအထူꩻ
(က) အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ နီပိုမာ၊ နီရွဉ်ခံꩻ ပစ္စေꩻဥစ္စာႏတဲင် ပဲစ်မာႏလွဉ်ꩻကျူႏတောဝ်းဝင်ꩻ၊ ကကံကျင်ꩻဆောက်တဲႏဒါႏ သိက္ခာႏပုဒ်ဖုံႏယို ဟဲ့ꩻဗာႏ "သီႏလပါႏရမီႏ"သွူ။ (ခ) အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ နီစူခင်ႏ နမ်းအင်္ဂါႏပေႏတန်တဲင် ပဲစ်မာႏလွဉ်ꩻကျူႏတောဝ်းဝင်ꩻ၊ ကကံကျင်ꩻဆောက်တယ်ႏ စောင်ꩻထိန်ꩻဒါႏ သိက္ခာႏပုဒ်ဖုံႏယို ဟဲ့ꩻဗာႏ "သီလဥပပါႏရမီႏ"သွူ။ (ဂ) အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ နီအသက်တဲင်တွော့ꩻ ပဲစ်မာႏလွဉ်ꩻကျူႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ ကကံကျင်ꩻဆောက်တဲႏဒါႏ သိက္ခာႏပုဒ်ဖုံႏယို ဟဲ့ꩻဗာႏ "သီလပရမတ္ထပါႏရမီႏ"သွူ။
သင်ႏကဲဉ်ႏ
ဒဲဉ်ဟားလာတွမ်ႏ ထီသင်ႏကဲဉ်ႏ
နေင်ႏလီꩻနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏကုဲင်ချာ နေင်ႏတသာလဲ့အီႏကူꩻသွူတဲင် ဒဲဉ်ဟားလာသင်ႏကဲဉ်ႏတွင်ꩻ ခွန်နင်ꩻပအိုဝ်ႏသီး ထွုံꩻစံႏယိုꩻယာႏအတွိုင်ꩻ လူႏမွိုးဖါ၊ လူႏလိုꩻဖြား၊ လူႏဆရာႏ၊ လူႏသင်္ဃာႏစတဲင် အလူႏအတန်ꩻလဲ့ အီႏအောဝ်ႏအာလွဉ် ပွယ်ꩻသျင်ႏလောင်ꩻ ပွယ်ꩻထင်ႏကျောင်ꩻ ပွယ်ꩻနေင်ႏတသာ နီအောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏကုဲင်တောဝ်း၊ နီအောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏဖေင်ꩻတောဝ်းဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဒဲဉ်ဟားလာ သင်ႏကဲဉ်ႏတွင်ꩻ နုဲင်းဟန်ႏနေင်ႏယို မူႏခိုခမ်းသားအမျာꩻ ကအောဝ်ႏလိုႏသေထဲင်းယင်းဒါႏ အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ခွုမ်ပဆိုးထီ၊ ဆူလွဝင်ꩻ ခွန်နင်ꩻသီးတာႏ အယ်နီညိုထာꩻလျားလဲင်းဖျတ်တဲင် ရာႏသီႏလျားလွဉ်ꩻငါႏထာꩻနောဝ်ꩻမꩻ ယာလျားတိန်ႏတိန်ႏ အခိန်ႏတွင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏစွပ်ꩻမွုန်းဝင်ꩻတွမ်ႏထီ၊ အောဝ်ႏလိုႏအုံတင်းငါႏတောဝ်းယာလျား ခွုမ်ပဆိုးထီဖုံႏလဲ့ အန္တရာယ်ႏဖေႏကကင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏသတိꩻငါႏဝင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻ ဖေႏသေအွဉ်ႏဟွိုန်လွေꩻဗာႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
အေင်ဒိယခမ်းထီ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ဝေင်ꩻမဉ်းတတ်
ဝေင်ꩻမဉ်းတတ် (အဲင်းကလေတ်: Mindat) (မန်း: မင်းတပ်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ၊ ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ မဉ်းတတ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဉ်းတတ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအကို ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ချင်ꩻလိုꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ။ မဉ်းတတ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏခဝ်နဝ် ခရဲင်ႏဝေင်ꩻတဖြုံႏတဲင် ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ ဝေင်နယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻဧရိယာႏအဲဉ်ႏလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၂)စတုရန်းမဲင်ႏရပ်တဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၀,၉၃၂ ဖြာꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏမကွေး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
၂၁-ရျာꩻဗူႏလိုꩻယွဲးသီး
(Negotiation)ဆွန်ꩻစူ မာꩻဒါႏဒါႏဗာႏ
ထာꩻမာꩻကဲဉ်းအာအာ ယိုခါ မာꩻနေးဒျာႏ တွမ်ႏအစွိုꩻအဗူႏတဲင် ဆွန်ꩻစူမဉ်ႏဒါႏ တွမ်ႏအစွိုꩻလောင်ႏလင်မꩻ အဆင်ႏအီႏပြေႏလꩻ၊ ခွေမꩻခွေ အတ္တအာအာ မဉ်ႏမာꩻထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻ အဆင်ႏတပြေႏလꩻတောဝ်း၊ ဝင်ꩻထာꩻယူႏ နီထာꩻယူႏ၊ ဝင်ꩻသꩻဆန္ဒ နီသꩻဆန္ဒယို ခဉ်ႏထွားစပ်ဆွိုင်ꩻထွူတဲင် ဆွန်ꩻစူမာꩻဒါႏဒါႏဗာႏသွူ။
(Decision Making)အွဉ်ႏထွော့ဒါႏ ဆွုံꩻဖျတ်ချက် အထီအသွီႏ
ဆွုံꩻဖျတ်ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဘဝရေꩻရာႏ၊ ထာꩻမာꩻရေꩻရာႏအတာႏ အရေꩻတန်ငါႏသွူ၊ ဆွုံꩻဖျတ်ချက်မဉ်ႏမဲဉ်ႏနောဝ်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏဗာႏ၊ မဉ်ႏမာႏနောဝ်ꩻ ဘဝအရေꩻ ထဲ့သွုမ်ꩻဒါႏ၊ မဉ်ႏထွားနုဲင်း ထာꩻမာꩻဖဲ့ꩻလဲ့ သွုမ်ꩻတန်ဒါႏသွူ၊ နောဝ်ꩻမꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ချက်ယို အရေꩻတန်ငါႏသွူ၊ ကိစ္စတဗာႏယို မာꩻထွိုက်မာꩻသင်ꩻနဲ့ မာꩻသင်ꩻတောဝ်းနဲ့-စစွဉ်ႏအခရာႏဖုံႏယို သေထွူတဲင်တွော့ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ချက်မဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ မဉ်ႏအွဉ်ႏထွော့ဒါႏနောဝ်ꩻ နီနမ်းဘဝရေꩻရာႏ၊ ထာꩻမာꩻရေꩻရာႏ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻဖုံႏယို အောင်ႏမျင်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ ဆွုံꩻဖျတ်ချက်မဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ ဖေႏနေးကအွဉ်ႏထွော့နွောင်ꩻနောဝ်ꩻ အခေႏနေႏတွမ်ႏ ကာႏလဒေႏသ၊ သတင်ꩻအချက်အလျက် စစွဉ်ႏအခရာႏဖုံႏယို မဉ်ႏသေခါꩻနောဝ်ꩻ နီဆွုံꩻဖျတ်ချက်မဲဉ်ႏအီတာႏ ထွာအီအစွဲးအကမ်းသွူ၊ နောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻယွဲးသီးဖုံႏအနေႏ ဘဝရေꩻရာႏ၊ ထာꩻမာꩻရေꩻရာႏကိစ္စဖုံႏယို ယူႏတွေꩻဒါႏဒါႏ၊ ဆွုံꩻဖျတ်ဒါႏဒါႏဗာႏသွူ၊ ခေတ်ယိုတဗာႏ မွိုင်မွိုင်ကြွိုင်ကြွိုင် မာꩻနွောင်ꩻဆွုံꩻဖျတ်နွောင်ꩻမꩻ အဆင်ႏပြေႏလꩻသွူ။
(Critical thinking)အကျောင်ꩻအကျိုꩻ ယူႏတွေꩻနွောင်ꩻ
အကျောင်ꩻအခရာာႏ ကိစ္စတစွိုးစွိုးတမျိုꩻမျိုꩻ၊ ဝါႏဒတမျိုꩻမျိုꩻ၊ ငေါဝ်းတမျိုꩻမျိုꩻယို အကျောင်ꩻအကျိုꩻ အောဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အမာႏနဲ့ အမဲဉ်ႏနဲ့၊ နဲင်ႏငံႏရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻ မူဝါဒတွမ်ႏ ထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတဖြာꩻ ထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻ အခေႏနေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ကိုꩻကွယ်ႏထွိုက် ကိုꩻကွယ်ႏသင်ꩻတောဝ်းနဲ့ ဝင်ꩻကဒေါ့ꩻလွဉ်ဒါႏငေါဝ်း၊ ဝင်ꩻကတဲမ်းဒါႏလိတ်ဖုံႏယို အဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစား-စစွဉ်ႏအခရာႏနုဲင်းယို အောဝ်ႏလိုႏယူႏတွေꩻဒါႏဒါႏဗာႏသွူ၊ မဉ်ႏတမွေးတောဝ်းနောဝ်ꩻ ယွုမ်းကြွို့ꩻယွုမ်းကြꩻထာꩻနောဝ်ꩻ အကျိုꩻဆေ့ꩻငါႏနောဝ်ꩻမꩻ နီထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻဖုံႏယို အောဝ်ႏလိုႏယူႏဒါႏဒါႏငါႏသွူ။
(Problemsoliving)ဖြေႏသျင်ꩻပျဿနာႏ
ထွာသဲင်ꩻလဲဉ်းသွူလိုꩻယိုနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏယို အောဝ်ႏဗာႏဒျာႏလွဉ်းလွဉ်း၊ ကျုံႏခွဲးဗာႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ၊ တဖြာꩻစီႏပျဿနာႏ၊ တလမ်းစီႏပျဿနာႏ၊ တစွိုꩻစီႏပျဿနာႏ၊ တခွိုꩻလွုမ်း တခမ်းလွုမ်းပျဿနာႏ၊ ပျဿနာႏယို အောဝ်ႏအစားစားတဲင် ပျဿနာႏယို မဉ်ႏအောဝ်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻ ဖြေႏသျင်ꩻဗာႏဒျာႏလွဉ်းလွဉ်း၊ ဥပမာႏ- ဟန်ႏနေင်ႏ ခေါက်ခယ်ႏ(ပြောင်ႏ)ခြံကို ငမြှောင်တောင်ပိုး-ကရိုꩻဒါႏ သေ့ꩻဖုံႏနွို့လွဉ်တဲင် သေ့ꩻကိစ္စပျဿနာႏယို ကထွာဒါႏ ခြံဗွေႏသားနောဝ်ꩻ ဖြေႏသျင်ꩻဗာႏမꩻ အဆင်ႏပြေႏသွူ။ မဉ်ႏဖြေႏသျင်ꩻလဲ့ ဖြေႏသျင်ꩻတွမ်ႏအနယ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏမꩻ အဆင်ႏပြေႏသွူ၊ မော့ꩻခွဲးလဲဉ်းသွူ ပျဿနာႏတဗာႏဗာႏတွော့ꩻ တဖြေႏသျင်ꩻတောဝ်းတဲင် လွင်းလဲ့ꩻထိုꩻညာꩻခန်းတဲ့ အဆင်ႏတပြေႏတောဝ်းသွူ။ အွဉ်ႏသꩻခွꩻခွꩻ ယူႏကဉ်ꩻစာꩻယွယွတဲင်တွော့ꩻ ပျဿနာႏတဗာႏ အဆင်ႏဖေႏကပြေႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏဖြေႏသျင်ꩻဒါႏဒါႏငါႏသွူ။ ပျဿနာႏယို အောဝ်ႏအစားစားတဲင် အောဝ်ႏလိုႏဖြေႏသျင်ꩻ မွိုင်မွိုင်ကြွိုင်ကြွိုင်ထွိုက်ဒါႏ ပျဿနာႏယို ဖြေႏသျင်ꩻမွိုင်မွိုင်ကြွိုင်ကြွိုင်ဗာႏ၊ ယူႏယွယွ ဖြေႏသျင်ꩻယွယွဗာႏ ပျဿာႏမျိုꩻယိုလဲ့ ယူႏယွယွ ဖြေႏသျင်ꩻယွယွဗာႏသွူ။ ပျဿနာႏ အခေႏအနေႏယို အောဝ်ႏလိုႏသေစဲင်းစဲင်းငါႏသွူ၊ မဉ်ႏသေခါꩻနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏဖြေႏသျင်ꩻနယ်ꩻ အဟောဝ်သွတ်ꩻတဗာႏတဲင်တွော့ꩻ နီမဉ်ႏဖြေႏသျင်ꩻနောဝ်ꩻ အဆင်ႏပြေႏလွဉ်ဒါႏတဲင် ခေတ်ယိုခါ ပျဿနာႏပေါင်ꩻအာတွော့ꩻ ခွေသီနီနာꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻတလွစ်တောဝ်း မော့ꩻခွဲးဗာႏဒျာႏရင်ꩻတဲင် နီလိုꩻယွဲးသီးအနေႏ (Problemsoliving)အထီအသွီႏယို အောဝ်ႏလိုႏငါႏသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏ အာႏကသန်ဒါႏ ခေတ်ယိုခါ နီလိုꩻယွဲးသီးအနေႏ တွူႏကာႏတရန်နွောင်ꩻအီအတာႏ ကအောဝ်ႏလိုႏဒါႏ အထီအသွီႏ(၁၀)ချက်ယို မဉ်ႏဗွေမဉ်ႏအောဝ်ႏမꩻ ခွေသီနီနာꩻ တဖြာꩻစီႏ၊ တလမ်းစီႏ၊ တနယ်ႏစီႏ၊ တခမ်းစီႏ ကအောဝ်ႏလိုႏဒါႏ ထာꩻမာꩻကိစ္စဖုံႏယို အောင်ႏမျင်ႏနွောင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းအောဝ်ႏယွုမ်းအံႏလွေꩻဒျာႏတဲင် လိုꩻယွဲးသီးအတာႏ တဲမ်းခြုဲင်းနယ်ဗာႏ တခွိုင်းယိုသွူ။
အာစိဉ်တီးနားခမ်းထီ
အာစိဉ်တီးနားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻကေႏညာႏပါ ဖြော့လဲဉ်းကြွန်(Falkland Islands)ဖုံႏ၊ စျော်စီယာအခဝ်နဝ်တောမ်ႏ သန်းဝိစ်(Sandwich)အခဝ် ကြွန်နဝ်ဖုံႏ၊ အန်တာတိကတကွို့ꩻတခဝ် နယ်ႏယဟန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝွေꩻသီးခမ်းပဲင်ႏအကျောင်ꩻ ခွေါင်ခွေါင်ခံႏခံႏ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အာစိဉ်တီးနားခမ်းထီ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အိဉ်ဒီးကောင်ရွေꩻ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အတ်တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာႏ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ ကောင်ရွေꩻတောမ်ႏသမုဒ္ဒရာႏ အခါႏတဲင် ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပါရာဂွေးခမ်းထီ၊ ဗိုလေးဗီးယားခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဗရာသီးခမ်းထီ၊ ဥရုဂွေးခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻတောမ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဆီလီခမ်းထီဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ အာစိဉ်တီးနားခမ်းထီ ပညာႏရေꩻစနိစ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တလို့တဝ်းအငိုꩻ ဖေႏဗာႏတဝ်းအခꩻ ပညာႏရေꩻစနိစ်ဒျာႏတဲင် တယ်ႏသက်(၆)နေင်ႏ ဗꩻ(၁၄)နေင်ႏ လိုꩻပေႏဖုံႏနဝ်ꩻ သွဉ်တဝ်းပညာႏ ထင်ꩻတဝ်းကျောင်ꩻ လꩻတဝ်းသွူ။ စွိုးခွိုꩻတက္ကသိုလ်ႏကျောင်ꩻ အဝ်ႏ(၈)ကျောင်ꩻအကို တက္ကသိုလ်ႏ ဝေင်ꩻတန်ဗွေနိုသဲရိစ်ကိုနဝ်ꩻ ထွာအဓိကဗဟိုႏနဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏဝိဘတ်
ပအိုဝ်ႏပညာႏသျင်ႏသား ရိုꩻ"ပအိုဝ်ႏကိုနဝ်ꩻ ဝိဘတ်အဲဉ်ထဝ်း"ဟွုန်ဗာႏသꩻပေႏငါႏတဲင် ဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
၉၉၉ ရေႏမိုးချက်
အဓိပ္ပါယ်ႏရေႏမိုးချက် အမုဲင်(၄)
ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏအကို အရီးလွို(စူထွေဖဲ့ꩻ)ကွတ်ꩻတဖြုံႏနောဝ်ꩻ ရေႏမိုးလွေꩻ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ လောကုတ္တရာႏတရာꩻကွတ်ꩻစွိုး၊ သံႏဃာႏဂုဏ်ႏကွတ်ꩻမျိုꩻသွူ၊ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ(စူထွေဖဲ့ꩻ)ကွတ်ꩻတဖြုံႏနဝ်ꩻ ရေႏမိုးလွေꩻ လောကီꩻရတနာႏ နဝရတ်ကွတ်ꩻပါꩻသွူ၊ အထာႏဝတဲ့ꩻတဲ့ꩻ ကွတ်ꩻတဖြုံႏနောဝ်ꩻ ရေႏမိုးလွေꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻတွမ်ႏ စွိုးခွိုꩻသမဲင်ꩻသွူ။ (ပအိုဝ်ႏယို သမဲင်ꩻအလꩻ အောဝ်ႏမွန်ဂိုကောင်လောင်းကလင်ꩻ တတိယအစွိုꩻ ကထွိုင်ႏတွိုႏယူနန်တဲင် ဖနေး(၉၉)ဗူႏလဲ့တလဲင်ႏ၊ အောဝ်ႏသထွုံႏ ကထွိုင်ႏပꩻပြုဲင်လဲ့ ဖနေး(၉)ဗူႏယင်းတလဲင်ႏတဲင် ကွတ်ꩻဂဏန်ꩻယိုနောဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏစခါ နေးအရေꩻ တွမ်ႏပအိုဝ်ႏထာꩻထီႏ တွမ်ႏပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ တွမ်ႏကွတ်ꩻဂဏန်ꩻယို ကင်ꩻတဝ်းဝင်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ အထာႏဝတဲ့ꩻတဲ့ꩻ ကွတ်ꩻတဖြုံႏယိုနောဝ်ꩻ ရေႏမိုးလွေꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻဖုံႏအတွက် သင်္ကေတဂဏန်ꩻသွူ။ ကခြုဲင်းနယ်လဲဉ်းအတွိုင်ꩻ အထွေဖဲ့ꩻကွတ်ꩻတဖြုံႏနောဝ်ꩻ လောကီꩻရတနာႏ၊ အထာႏဝတဲ့ꩻတဲ့ꩻ ကွတ်ꩻတဖြုံႏနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏတဲင် ပအိုဝ်ႏပြေင်နီဖဲ့ꩻအလောင်းနောဝ်ꩻ လောကုတ်လောကီꩻ ရတနာႏနီမျိုꩻလွုမ်း ယံဗွေခူညီႏဗာႏအကျောင်ꩻ ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏယို ရေႏမိုးလွေꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကေသမုတ္တိသုတ်(ကာလာမသုတ်)
နီဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻကျာꩻဖေႏ ကာလာမခွန်သီးနုဲင်းယို ခွန်ကာလာမသီးဖုံႏဟွေး သီယွယွယွုမ်းဒွုန်းက ထူႏထွူစွဉ်ႏမွုန်း ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻလုဲင်း၊၊
နေက္ခမ္မပါႏရမီႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
သဘာပတိငဝ်းဗွောင်
ကနာႏတရာꩻ သံႏဃာႏအမျာꩻတွမ်ႏ တကာႏမူႏခိုသီးဖုံႏဟွေး - ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံႏဃာႏ ထောင်ထွားရေꩻအစွိုꩻ ကဟော်ꩻနယ်ပျꩻ၊ ကဆုံꩻမꩻသွဉ်သင်ဒါႏ အခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဟွုန်ဗာႏ၊ သေဗာႏလဲဉ်းသွူ ပငါပရာꩻ။ သေထွူတဲ့ အဝ်ႏလိုႏနေးထူႏ၊ အဝ်ႏလိုႏလွောက်ꩻနာႏလွေꩻ၊ သေထွူအွဉ်ႏပြာႏ၊ နာႏထွူအွဉ်ႏလွင်ꩻ၊ မဉ်ႏကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ဗွေႏသံႏဃာႏသီးတဲ့ ကခံႏယပ်ꩻဗာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ တကာႏမူႏခိုသီး ကခံႏယပ်ꩻဗာႏတဲ့နဝ်ꩻ အကျိုꩻတပေါႏအဲဉ်ထဝ်း။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻမွေးမွေးနဝ်ꩻမꩻ ယိုခါဆုဲင်ꩻတာႏ အီႏချမ်ꩻသာႏနွောင်ꩻ၊ ဖေႏနေးကချမ်ꩻသာႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏသံႏဃာႏသီး ကဟော်ꩻနယ်ပျꩻ၊ ကဆုံꩻမꩻသွဉ်သင်အတွိုင်ꩻ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻသွော့၊ ကွပ်လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻတဲင် ယိုခါဆုဲင်ꩻတာႏ ချမ်ꩻသာႏသုခ ယံကလꩻလွဝင်ꩻကွိုနဲး တရာꩻနာႏအပေါင်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးယာ တဖုံႏတဖင်ႏ တင်ႏကနန်ႏတဉ်ဟွေး။
ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ
၃။ ပေါႏတနာႏလိုႏတဝ်းဝင်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏဒါႏထာꩻကျံႏသီဝင်ꩻ-
၉။ "ဝွဋ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ပြွတ်တလꩻတဝ်း၊ ဗွေႏစောဝ်းဗုဒ္ဓ သာဝကရဟန္တာႏ၊ ခံႏဗာႏဒျာႏနေနေ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
အဒိန္နာဒါနာ
အဒိန္နာဒါန အင်္ဂါႏ ၅-ပါꩻ
(ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ အချက် ၅-ချက်) အင်္ဂါႏယို ၅-ပါꩻ မဉ်ႏပြဲ့ꩻစွုံႏလို့မꩻ (အချက်ယို ၅-ချက်မဉ်ႏမဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻလို့မꩻ) ထွာအဒိန္နာဒါန အကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလန်ႏ
အံႏဖြာႏခရာႏတံꩻခိုꩻဖုံႏ
ဘီလူꩻကပျက်ꩻ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ တောမ်ႏ ဗွေႏမောဂ္ဂလန်ႏ ကထွားလွဉ် အသွꩻဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻဗဲက်စွဉ်ႏတဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမောဂ္ဂလန်ႏနဝ်ꩻ သဲစ်ကထီႏ ဘီလူꩻပျက်ꩻ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ မုနိတဲင် နဲစ်နက်လွဉ်ထွူတွော့ꩻ "ဩဗွေႏ သက်သာႏနေဟောင်း၊ မျှတနေဟောင်း အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်းဗွေႏ" ကထွိုင်ႏရီနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "ဩဗွေႏ မောဂ္ဂလန်ႏ၊ သက်သာႏဒျာႏ၊ မျှတဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ကတူႏတဲ့ ပေါင်းဆာပေႏပေႏ" ဖြေႏချာခန်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻတဲင် ဗွေႏမဟာမောဂ္ဂလန်ႏနောဝ်ꩻ ရိုꩻဖေႏခန်းဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏနုဲင်းယိုသွူ- "နီဗွေႏနောဝ်ꩻ တန်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ။ နီဗွေႏတသေတောဝ်းဒျာႏ ဖီလူꩻနေးအာႏတွော့ꩻ ကတဗꩻဒါႏနီဗွေႏနောဝ်ꩻ ယိုခါဗိမ်သော့ꩻဟံႏကိုတွော့ꩻ အထဲ့လင်ꩻလဲဉ်းအဝီစိငါးရုဲင်ꩻသနယ်ဪ။ လဲင်ꩻတွိုႏသွူအရန်းနောဝ်ꩻပဉ်မဉ်းတဲ့ နီဗွေႏတထွာတောဝ်းတမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ အံႏဖြာႏကေႏညိုႏခရာႏဟောဝ်ငါႏသနယ်ဪ" လျောက်လောဝ်း အံႏဖြာႏခန်း ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဒုံထီတယံꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ
ဒုံထီတယံ (Htitayang (မန်း: ထီတယမ်းရွာ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကို ကပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ - သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၆၈၃) ဖြာꩻသွူ။
မိုဗုဲင်းလဲစဲစ်: ဗန်းဗန်း
ခံႏဗာႏဝင်ꩻစွယ်ꩻတရာꩻ
မိုဗုဲင်းလဲစဲစ်:ဗန်းဗန်း (Mobile Legends: Bang Bang) ထေမာꩻသား Shanghai Moonton Technology ကုမ္ပဏီႏနဝ်ꩻ ယားကုဲင်ထိုꩻ MOBA ကွန်ပျူတာကေင်း League of Legends ထွတ်ထေသား Riot Games ကုမ္ပဏီႏ နမ်းပဲင်ႏခွင်ꩻမူ ရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် ခံႏဗာႏMOBAစွယ်ꩻလွေꩻတရာꩻ ဝေင်ꩻကယ်လီဖိုးနီးယား ဗဟိုႏတရာꩻရွုမ်ꩻကို ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ လာဇူလုဲင် ၁၁ နီꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ Moontonကုမ္ပဏီႏနဝ်ꩻ ယားကုဲင်ထိုꩻယင်း မူလကေင်းလီꩻကထွာဒါႏ Mobile Legends: 5V5 MOBA ကေင်းနဝ်ꩻတဲင် ကေင်းလိုဂိုပုင်ႏဖုံႏလဲ့ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏပါ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻအလင်ယဟန်ႏဖုံႏလဲ့ မာꩻပါထွူတဲင် ကေင်းမိဉ်ꩻလဲ့ တိုတ်ဖြေ့ꩻလီမာꩻလွေꩻယင်းတောမ်ႏ မိုဗုဲင်းလဲစဲစ်:ဗန်းဗန်း (Mobile Legends: Bang Bang) အမဉ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
မောရသုတ်
မောရသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
‍‍ ၁။ ပူရေန္တံ ဗောဓိသမ္ဘာရေ၊ နိဗ္ဗတ္တံ မောရယောနိယံ။ ယေန သံဝိဟိတာ ရက္ခံ၊ မဟာသတ္တံ ဝနေစရာ။
ဖောင်ႏတောႏဦꩻ ဖရာꩻ (နောင်အင်းလေး)
သမဲင်ꩻ
ဖောင်ႏတောႏဦꩻဖရာꩻသမဲင်ꩻနဝ်ꩻ အကွဲꩻထိုꩻဝင်ꩻနီစွိုးသွူ၊ ပထမ နဝ်ꩻ တယ်ႏစလွေꩻဒျာႏ သက္ကရစ်နေင်ႏ (၇၂၁) ကို ညောင်ရွှေ ဝေင်ꩻကတယ်ႏထောင်ႏဒါႏ စော်ဘွားကြီး ဆီဆိုင်ဖ စူကို အရိုꩻပေႏနဝ်ꩻသွူ၊
ဝေင်ꩻမန်ကန်
ဝေင်ꩻမန်ကန် (အဲင်းကလေတ်: Mankan) (မန်း: မန်ကန်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဝ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ မက်မန်းခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်သင်ꩻကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄၁၉ ဖြာꩻသွူ။
ညောင်ဦးခရဲင်ႏ
ဝေင်ꩻတောမ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ညောင်ဦးခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
အနာထပိဏ္ဍိကသုတ်
"အနာထပိဏ္ဍိသုတ် (ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ ဟော်ꩻဖေႏအနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတရာꩻ)"
အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ ဇေႏတဝွန်ႏကျောင်ꩻတကာႏ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻနဝ်ꩻ အုံဟောဝ်တဝ်းတဲင် ထွဉ်ႏအလိုႏထင်ႏပင်ꩻ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ၊ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏတွမ်ႏ ဗွေႏအာနန္ဒာႏကျွꩻသဲင်ꩻ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻလမ်းနဝ်ꩻသွူ။ "ကျောင်ꩻတကာႏ ထာꩻဆာသက်သာႏနေဟောင်း" "သက်သာႏတဝ်းဗွေႏ အဝ်ႏတောဝ်စွဉ်ႏတိတ်ꩻတိတ်ꩻ ဗွေႏဩ" "ကျောင်ꩻတကာႏ ယူႏသွော့နုဲင်းယိုလုဲင်း- တကေႏညိုႏတဝ်းဘုရာꩻ၊ တမာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏသား၊ ကမာꩻအကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻ မဉ်ႏသီတွိုႏဆုဲင်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ခွေယိုနဝ်ꩻ ကေႏညိုႏဒျာႏဘုရာꩻ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ ယူႏချာနမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ 'ဝွေႏဒနာႏ-သက်သာႏ'ထိုꩻစွဉ်ႏသနယ်။ တယွုမ်းတဝ်းရာꩻ၊ တမာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ကမာꩻအကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻ မဉ်ႏသီသူꩻ လွေꩻဗာႏအပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်း၊ ခွေယိုနဝ်ꩻ ယွုမ်းအံႏဒျာႏတရာꩻ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ ယူႏချာနမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻလုဲင်း၊ 'ဝွေႏဒနာႏ-သက်သာႏ"ခဲဉ်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏသနယ်။ တရိုႏသေႏတဝ်းသံဃာႏ၊ မာꩻဗာႏတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻဗာႏဒျာႏအကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်သောဝ်ꩻခန္ဓာႏ လွေꩻဗာႏဒုဂ္ဂတိဘဝ၊ ထဲ့လဘွုံႏဖွိုႏ၊ တွိုꩻလွေꩻဗာႏအပါယ်ႏခမ်း၊ ခွေယိုနဝ်ꩻ ရိုႏသေႏဒျာႏသံဃာႏ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻ၊ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ ယူႏချာနမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ 'ဝွေႏဒနာႏ-သက်သာႏ"ဖစွဉ်ႏသနယ်။ သီႏလတအဲဉ်ထဝ်းသား၊ ထာꩻယူႏမာႏမိစ္ဆာႏဒိဋ္ဌိသား၊ ထာꩻကျံႏမာႏ-မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပသား၊ ထာꩻဒေါ့ꩻမာႏ-မိစ္ဆာႏဝါစာသား၊ ထာꩻမာꩻမာႏ-မိစ္ဆာႏကမ္မန္တသား၊ လွူးနမ်းမာႏ-မိစ္ဆာႏအာဇီဝသား၊ ထာꩻကျိုꩻစာꩻမာႏ-မိစ္ဆာႏဝါယာမသား၊ ထာꩻအွဉ်ႏသတိꩻမာႏ-မိစ္ဆာႏသတိသား၊ ထာꩻသꩻစွူမာႏ-မိစ္ဆာႏသမာဓိသားဖုံႏနဝ်ꩻ ကွပ်အမာႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် ခန္ဓာႏကုဲင်လီ မဉ်ႏသီသူꩻနဝ်ꩻ "ငါးရုဲင်ꩻ၊ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ ပိတ္တာႏ၊ အသူႏရကာယ်ႏ"အပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်းကို တခမ်းခမ်း အီႏလွေꩻဗာႏ။ တကာႏ ယူႏချာသွော့နမ်းလုဲင်း- ခွေယိုနဝ်ꩻ ထာꩻယူႏမဲဉ်ႏ သမ္မာဒိဋ္ဌိသားဒျာႏ၊ ထာꩻကျံႏမဲဉ်ႏ-သမ္မာသင်္ကပ္ပသားဒျာႏ၊ ထာꩻဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏ-သမ္မာဝါစာသားဒျာႏ၊ ထာꩻမာꩻမဲဉ်ႏ-သမ္မာကမ္မန္တသားဒျာႏ၊ လွူးနမ်းမဲဉ်ႏ-သမ္မာအာဇီဝသားဒျာႏ၊ ထာꩻကျိုꩻစာꩻမဲဉ်ႏ-သမ္မာဝါယာမသားဒျာႏ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမဲဉ်ႏ-သမ္မာသတိသားဒျာႏ၊ သꩻစွူမဲဉ်ႏ-သမ္မာသမာဓိသားဒျာႏ၊ ကွပ်အမဲဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ ခွေမဉ်ႏသီသူꩻနဝ်ꩻ လိုꩻခမ်း၊ လူꩻခမ်း၊ သုဂတိဘဝ ဘဝတဗာႏဗာႏ အီႏလွေꩻချမ်ꩻသာႏဒျာႏ ယူႏသွော့နုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း" ခြုဲင်းနယ်ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏအာနန္ဒာႏ သဲင်ꩻလောဝ်းနယ် ဗွေႏဘုရာꩻတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻအံႏဖြာႏမွေးစွဉ်ႏ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ အနာထပိဏ္ဍိကသုတ်)
ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻ
ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻရောႏဂါႏကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻ အဝ်ႏမော့ꩻဗာႏဖိုဒျာႏ၊ အဝ်ႏသေဒျာႏဝင်ꩻ ကဲဉ်းအာအာသွူ။ အဝ်ႏသေဒျာႏ ကဲဉ်းအာအာလဲ့ တမော့ꩻဖိုတဝ်းဒွိုန်း လိုꩻပေႏစတန်သီးအတာႏ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻရောႏဂါႏခရာႏ တစူးတစိꩻနုဲင်းငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ မန်းဘာႏသာႏဟဲ့ꩻ"ဝမ်းကိုက်ရောဂါ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာဟဲ့ꩻ"ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻ"လဲ့ ယရပ်ရပ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဒျာႏ"ဟို့ꩻအဲင်ႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့အဝ်ႏသွူ။ ဟို့ꩻအဲင်ႏအဲင်ႏခြေ့ခြေ့ထွူတွော့ꩻ ကထိုꩻကလွေꩻဒါႏနဝ်ꩻ ယရပ်ရပ်လဲ့ ဟဲ့ꩻ"ဟို့ꩻအဲင်ႏ"နေနေတဲင် ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻယို မီႏဟဲ့ꩻဟို့ꩻအဲင်ႏနဝ်ꩻ ကွင်မာႏဒါႏတွမ်ႏ ဟို့ꩻထိုꩻဟို့ꩻအဲင်ႏတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻဟို့ꩻတကဲစ်ꩻနဝ်ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻ အမဲဉ်ႏသွတ်ꩻသွူ။ ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဟို့ꩻလွေꩻခွိုꩻ၊ တနီꩻယို အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ (၅)လဲင်ႏ၊ ဟို့ꩻလွေꩻတလဲင်ႏလဲင်ႏယို ဓာတ်နမ်းတပါအာတဝ်း၊ ပါလဲင်ႏစိꩻစိꩻလွုမ်ꩻ၊ ဟို့ꩻကလွေꩻနဝ်ꩻ ပါလွေꩻတွမ်ႏအအောက်ꩻအယုဲင်ဖုံႏသွူ။ အမီႏတကဲစ်ꩻသန်၊ အမီႏထွာတန်နဝ်ꩻ နမ်းလျားပသာႏသာႏနေးစွဉ်ႏသွူ။
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ
"ကဗျာယိုတပွုက် ငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏပြန်ႏဖေႏနီနုဲင်းယို-"
(ဝင်ꩻမာတရိုꩻတဝ်း၊ ဝင်ꩻပိုတရိုꩻတဝ်း စောကာꩻထွူတဲင် စူလွဉ်ꩻခင်ႏလွဉ်ꩻ မဉ်ႏပဲစ်မာႏဗာႏနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏလင်ꩻခံႏဗာႏ ငါးရုဲင်ꩻသူꩻနဝ်ꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏ အဲဉ်ထဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ မဉ်ႏသဲင်ꩻကွုတ်ယင်း လိုꩻပိုတဲ့ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဗာႏလိုꩻမူႏ (ထွာဗာႏလိုꩻညဉ်ꩻစုဲင်ꩻ)၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပဲစ်မာႏမွုန်းဝင်ꩻပိုဝင်ꩻမာ၊ (မဉ်ႏထွာလိုꩻမူႏတဲ့ ပဲစ်မာႏမွုန်း ဝင်ꩻပိုဝင်ꩻဝါꩻ၀ မဉ်ႏယွုန်းထိုꩻနဝ်ꩻ ထွာအကျင်ꩻဟဝ်။) တပဲ့ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သီမဲဉ်ထွာနေ လိုꩻမူႏဟောင်း?" "မဲဉ်ထွာတဝ်း ဗွေႏအော်" "မဉ်ႏမဲဉ်ထွာတဝ်း လိုꩻမူႏနဝ်ꩻ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ" "ပဲစ်မာႏမွုန်း ဝင်ꩻပိုဝင်ꩻမာ ဗွေႏအော်" "အွို- မွေးသွူ၊ ပဲစ်မာႏဝင်ꩻပိုဝင်ꩻမာတွမ်ႏ ပဲစ်မာႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမာနဝ်ꩻ အဖြာꩻမုဲင်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ်၊ အဖြာꩻမုဲင်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း" "ပဲစ်မာႏဝင်ꩻပိုမာနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း၊ ပဲစ်မာႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမာနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ်အော်" "တပဲ့ꩻသီး ဖေႏနေးကထွာ လိုꩻအကျင်ꩻဟဝ် ပငါပရာꩻ၊ ဖေႏနေးကထွာလိုꩻယံ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻ ပဲစ်မာႏမွုန်း ဝင်ꩻပိုမာနော" "မွေးဒျာႏ ဗွေႏအော်" "ယိုတလဲင်ႏတဲ့ အခိန်ႏလꩻလဲန်း၊ အုံပဆားဒွိုန်းက၊ မင်္ဂလာႏဒျာႏ တပဲ့ꩻဖုံႏ" "မင်္ဂလာႏဒျာႏ ဆရာႏဗွေႏအော်"
ကိုးရီးယားခမ်းထင်ꩻ
ကိုးရီးယားခမ်းထီတန်နဝ်ꩻ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻထွူ ၁၉၄၅ ဗာႏရပ် ဂျပန်သီး ချꩻထိုꩻစူခွုမ်တဲင် အဝ်ႏဂျပန်သီးစူကို လွစ်ထန်ႏလꩻရိုꩻလဲ့ အချင်ꩻချင်ꩻတဲ့ꩻခဝ်းတဝ်းဝင်ꩻတဲင် ကိုးရီးယားစဲ့ꩻပွယ်ꩻကို ခံႏဗာႏ ခမ်းထန်ႏခမ်းတန်သီး နွို့ပါသျုက်ငီꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွူ ဖေႏကထိန်ꩻချုတ်နွောင်ꩻ ကိုးရီးယားကြွန်မော့တဲင် ခံႏဗာႏ ခမ်းတန်သီး ဖထိုꩻနီခဝ် ခမ်းနဝ်တောမ်ႏခမ်းထင်ꩻတဲင် ခမ်းထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အဓိက သိုဗီယဲတ်(ရသျား)၊ ခယ်ႏသီး၊ ခမ်းနဝ်နဝ်ꩻ ကုလသမဂ္ဂ(အဓိက အမေႏရိကန်ႏ)သီး အဝ်ႏနွို့ပါအိုပ်ချုတ်သော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကဖထိုꩻဒါႏ အခဝ်ထင်ꩻနယ်ႏယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ငါဆောင်းဆောင်တန် ကိမ်အီသုင်း တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻခန်းဒျာႏ ကိုးရီးယား ဒီမိုကရဲတ်တိစ် ခမ်းသားခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ(ကိုးရီးယားခမ်းထင်ꩻ)အနေႏ ၁၉၄၈ ဗာႏကိုနဝ်ꩻသွူ။
၁၉၇၁ ဗာႏ သဲတ်တဉ်ဗာ ၂၀ နီꩻနဝ်ꩻ ကိုးရီးယားခမ်း နီဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻ မုဲင်ခြွောန်းတနျာႏ(ကြက်ခြေနီ)စွိုꩻ အွဉ်ငါတဲင် မာꩻလွေꩻ အုံကွံဒေါ့ꩻရီဝင်ꩻ ခမ်းနီဖြုံႏ ယံလွောင်ႏဗူႏချာဝင်ꩻတာႏ ဗꩻတွိုႏစွဉ်ႏ ၁၉ လဲင်ႏ တအောင်ႏလꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၇၂ ဗာႏ တယ်ႏ မေလာ ဗꩻ ဇူလုဲင်လာ နီဖဲ့ꩻခမ်းထီ အွဉ်ငါအတန်ကယ်ႏခေါင်းဆောင်သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻတဲင် ဒေါ့ꩻရီအုံကွံချာငါဝင်ꩻ နီဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻ လွောက်ꩻလွဉ်ꩻယင်းတဲင် လꩻလွေꩻ သဖော်ꩻဗွိုန်ပီချက် (၇)ချက်နဝ်ꩻသွူ။ သဖော်ꩻဗွိုန်ပီချက်(၇)ချက်နဝ်ꩻလဲ့ ထေနယ်လွေꩻ ခမ်းနီဖြုံႏ ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ အချက်နဝ်ꩻ(၇)ချက်နဝ်ꩻ-
ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်
‍ဗောဇ္ဇျင်္ဂသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၈။ တေ စ တံ အဘိနန္ဒိတွာ၊ ရောဂါ မုစ္စိံသု တင်္ခဏေ။ ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ (မေ/ပီတ) ဟောတု သဗ္ဗဒါ။
အဓိကလိတ်မဲ့ငါ
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">ဟန်ႏနီꩻအဖြုဲင်ꩻအဆန်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏအကို ဒေါ့ꩻဖြေဝ်ႏငွေါဝ်းငွါခရာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုယို ဒေါ့ꩻသွုံꩻအာ မန်း၊ ပအိုဝ်ႏ ငွေါဝ်းတဲင် ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻခွိုꩻဘာႏသာႏ ကထွာဒါႏ ပအိုဝ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻ၊ ကယန်း၊ တောင်ႏရွိုꩻ စတဲင် ဖုံႏလဲ့ ဒေါ့ꩻသွုံꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
သမဲင်ꩻ
နယ်ႏတချယို ထွာဒျာႏနယ်ႏ ညောင်ႏရွီႏပဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ အအဲဉ်ႏအလုဲင်း အဝ်ႏ(၃၈ ဒသမ ၃၅)မဲင်ႏ၊ တွို့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၄-မဲင်ႏ၊ နဝ်ထင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၁၀-မဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ နယ်ႏတချကိုကအဝ်ႏဒါႏ ကောင်မင်းဆီႏနဝ်ꩻ ပေပေါင်ꩻအဝ်ႏ ၅၄၅၂-ပေနဝ်ꩻသွူ။ ကောင်ဆွာꩻကောင်(တောင်ရှည်တောင်)နဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၅၁၇၆-ပေနဝ်ꩻသွူ။ ကောင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏလွယ်မော်ꩻကောင်ယို တဖွေါင်ꩻအဝ်ႏခါႏခါꩻဒျာႏဝင်ꩻရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နယ်ႏတချထျꩻယို လုံးမေႏသွာႏဖုံႏထန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ နယ်ႏတချ အုပ်ချုပ်ရေꩻအတန်အကယ်ꩻ ကထွာဒါႏ ခွန်ဒေါသနဝ်ꩻ မွဉ်းဖျင်လွေꩻ ဓာတ်တောႏစေႏတီႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအတန်အကယ်ꩻ မောင်ညှာနဝ်ꩻ မွဉ်းဖျင်လွေꩻစက်တောႏဘုရာꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအတန်အကယ်ꩻ ခွန်ချုပ်နဝ်ꩻ မွဉ်းဖျင်လွေꩻယင်း သမဲင်ꩻဝင်ႏစခါ မြသိန်းတန်ဘုရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗꩻတွိုႏယိုခါ စွုမ်ႏနေင်ႏ အဝ်ႏအွဉ်ႏလွေꩻ ဘုရာꩻပွယ်ꩻစေန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ နယ်ႏတချအကို နေင်ႏ ၁၈၉၇-ဗာႏနဝ်ꩻ အွိုင်ႏအဝ်ႏ (၉)အွိုင်ႏ၊ ဒုံပေါင်ꩻအဝ်ႏ(၆၀)၊ လမ်းငင်းအဝ်ႏ (၆၃၂)လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၂၉၆၅)ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻအကို ပအိုဝ်ႏလိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၃၁၈)ဖြာꩻ၊ ဖြဝ်ꩻ (၁၉၁)ဖြာꩻ၊ တောင်းရွိုꩻ(၉၂)ဖြာꩻ၊ ဓနု(၁၅)ဖြာꩻ၊ မန်းနောင်(၁၂)ဖြာꩻ၊ မန်း(၃)ဖြာꩻတွမ်ႏ ဓနော့(၁)ဖြာꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ နယ်ႏတချအကို နေင်ႏ ၁၈၉၇-ဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏတွမ်လꩻလွေꩻ အခွဉ်ႏတောႏ ၂၇၂၂-ဗီႏနဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻကိုအလꩻ နယ်ႏတချကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ လိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏပေါင်းလောင်းဒေႏသကို လွဉ်ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻသွူ။ နယ်ႏတချအုပ်ချုပ်ရေꩻ အတန်အကယ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ခွန်စောရီ၊ ခွန်ကျောသား၊ ခွန်လှဘော်၊ ခွန်ချုပ်၊ ခွန်ဖေ၊ ခွန်ဒေါ၊ ခွန်ပေါ၊ ခွန်လင်း၊ ခွန်တုံး၊ ခွန်ပုံးတွမ်ႏ အောင်ညှာဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
နေင်ႏ ၁၉၅၉-ဗာႏ၊ လာဧပြီ (၂၄)နီꩻနဝ်ꩻ နယ်ႏဖြဝ်ꩻခမ်း ပဒေႏသရာဇ် ကားကအဝ်ႏဖုံႏ စွဉ်ꩻထိုꩻအာႏဏာႏတဲင် ပဒေႏသရာဇ်အုပ်ချုပ်ရေꩻ ငိမ်ꩻခွꩻထိုꩻတွော့ꩻ ခမ်းပေါင်ꩻစု သမ္မတမျန်မာနဲင်ႏငံႏတောႏ ဖွဲ့ဗူႏပုံႏ အခင်ႏခံႏဥပဒေႏအလꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻအကို ကပါသော့ꩻဒါႏ နယ်ႏလွယ်လုံ၊ နယ်ႏလွယ်အဲ၊ နယ်ႏလွယ်မော်ꩻ၊ နယ်ႏတချတွမ်ႏ နယ်ႏလုံးဖိုးဖုံႏနဝ်ꩻ ခြွဉ်းဗူႏလို့သွူဝင်ꩻတဲင် ပင်လောင်ꩻဝေင်ꩻကို ရပ်ကွက်အဝ်ႏ(၆)ရပ်ကွက်၊ အွိုင်ႏပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၁၃)အွိုင်ႏ၊ ဒုံပေါင်ꩻအဝ်ႏ(၂၅၉)ဒုံ၊ လမ်းငင်းပေါင်ꩻအဝ်ႏ(၁၅၇၉၁)လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၁၁၅၃၉၃)ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏရဟန်ꩻသွံပါꩻ
အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ "ဗွေႏအနုရုဒ္ဓါႏ၊ ဗွေႏနန္ဒိယ၊ ဗွေႏကိမိလ" ဗွေႏသီးသွံပါꩻ အဝ်ႏအုံဝါႏခြာကွဉ်ႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွဉ်တဲင် သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ဝွေꩻဗွေႏသီးကျိုႏဆွုမ်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရီနုဲင်းယို- "တပဲ့ꩻအနုရုဒ္ဓါႏ- သမဂ္ဂါ-လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ သီအုံညီꩻရျူႏလို့ဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ" "ဆရာႏဘုရာꩻဗွေႏဩ- ခွေသွဉ်းယူႏသꩻကို အုံညီꩻဗာႏ 'သွꩻဟောဝ်"နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ 'ယံမွေး'စွဉ်ႏထာꩻဟွေး၊ စူꩻတဝ်းခွေသꩻ စူꩻဒျာႏဝွေꩻဗွေႏသီးသꩻ၊ ဖြွမ်းလွဉ်ꩻဒျာႏဝွေꩻဗွေႏသီး၊ တွုံꩻသွမ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻဖျော်ရီးတဲ့ ဒါဖေႏခင်ႏလမ်း၊ တွောင်သေꩻဖေႏထီ၊ အွဉ်ႏတံꩻသေꩻဖေႏဝန်ႏ-စတဲင်မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ နီသွဉ်းသီးနမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွံပါꩻတဲ့ သꩻအဝ်ႏသꩻမေတ္တာႏ တသꩻလွုမ်ꩻဒျာႏ ဗွေႏဩ၊ 'ဖေႏကလꩻမဂ်'တဲ့ အောဝ်ႏကျိုꩻစာꩻကျပ်ဒျာႏ ဗွေႏဩ" လောဝ်းစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ "တပဲ့ꩻနန္ဒိယ- သမ္မောဒမာနာ- သꩻရောင်းသꩻရေꩻ သီအုံညီꩻလွေꩻလို့ဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ" "ဆရာႏဘုရာꩻဗွေႏဩ- ခွေသွဉ်းယူႏသꩻကို အုံညီꩻဗာႏ 'သွꩻရက်'နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ 'ကျမွေး'စွဉ်ႏထာꩻဟွေး၊ စူꩻတဝ်းခွေသꩻ၊ စူꩻဒျာႏဝွေꩻဗွေႏသီးသꩻ၊ ဖြွမ်းလွဉ်ꩻဒျာႏဝွေꩻဗွေႏသီး၊ တွုံꩻသွမ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻဖျော်ဆုဲင်ꩻတဲ့ ပသေဝန်ႏ၊ ခေါက်ဟောဝ်ထာꩻဒါ၊ ဖွစ်ꩻထာꩻ-စတဲင်မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ နီသွဉ်းသီးနမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွံပါꩻတဲ့ သꩻအဝ်ႏ သꩻမေတ္တာႏ တသꩻလွုမ်ꩻဒျာႏဗွေႏဩ၊ 'ဖေႏကလꩻဖိုလ်ႏ'တဲ့ အောဝ်ႏကျိုꩻလိုꩻဒျာႏဗွေႏဩ"လောဝ်းစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ "တပဲ့ꩻကိမိလ- အဝိဝဒမာနာ- လွစ်ထေင်လွစ်ညင်ꩻ သီအုံညီꩻလို့ဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ" "ဆရာႏဘုရာꩻဗွေႏဩ- ခွေသွဉ်းယူႏသꩻကို အုံညီꩻဗာႏ 'သွꩻခေါဝ်း'နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ 'ဟောဝ်မွေး'စွဉ်ႏထာꩻဟွေး၊ စူꩻတဝ်းခွေသꩻ၊ စူꩻဒျာႏဝွေꩻဗွေႏသီးသꩻ၊ ဖြွမ်းလွဉ်ꩻဒျာႏဝွေꩻဗွေႏသီး၊ ရော့ꩻတွောင်ထီတဲ့ သေတွောင်ဒျာႏ၊ ရော့ꩻဖွစ်ꩻထာꩻတဲ့ သေဖွစ်ꩻဒျာႏ၊ နီသွဉ်းသီးနဝ်ꩻ နမ်းအဝ်ႏသွံပါꩻတဲ့ သꩻအဝ်ႏ သꩻမေတ္တာႏ တသꩻလွုမ်ꩻဗွေႏဩ၊ ထေင်ညင်ꩻဖိုတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻနီကျောင်ꩻ၊ ကျောင်ꩻကိုထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ နီအဗာႏမာꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ ခွေတာႏဝွန်ႏဒျာႏ၊ နာꩻတာႏဝွန်ႏဒျာႏ အွဉ်ႏတဝ်းသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ နီကျောင်ꩻဖေႏကတိုꩻတက်၊ သꩻရက်ကျောင်ꩻအဝ်ႏသေႏသေႏ၊ 'ဖေႏကလꩻနိဗ္ဗာန်ႏ'အဝ်ႏကျံႏအဝ်ႏကျိုꩻစာꩻဒျာႏ ဗွေႏဩ" လောဝ်းစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "တပဲ့ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သီအုံညိꩻလို့ဝင်ꩻ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ၊ ရောင်းရောင်းရျူႏရျူႏ၊ တဲ့ꩻတဲ့ꩻခေါဝ်းခေါဝ်း၊ နမ်းအဝ်ႏသွံပါꩻတဲ့ သꩻအွဉ်ႏတသꩻလွုမ်ꩻ၊ ယံကလꩻ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ သီအဝ်ႏကျံႏကျိုꩻစာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ယံမွေးကျမွေးဟောဝ်မွေးထာꩻ"နီဗွေႏဘုရာꩻအံႏဖြာႏ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻထွူခါ ဟော်ꩻပါတရာꩻ၊ ကျွꩻညာꩻလွေꩻခန်းဒျာႏ "ပါလိလေယျက" လွေꩻအုံခွꩻ တခြာကိုနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓက)
ဝီရိယပါႏရမီႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻမန်တုံ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သျင်ꩻနယ်စဲင်းထဲင်း လိတ်မွူးခရာႏ
အခန်ꩻ(၄)
မူလသရ (၁၆)ဖြုံႏကိုနောဝ်ꩻ သော့ꩻထဲင်း "အွု-အွူ၊ အွော့-အွော၊ အွို့-အွို"ယို(၆)ဖြုံႏတဲင် ပအိုဝ်ႏမူလသရနဝ်ꩻ ထွာတော (၂၂)ဖြုံႏ၊ "အုဲင့်-အုဲင်"ကိုနဝ်ꩻ လွတ်ꩻထို (င်)သွတ်ꩻ၊ မာꩻတော (အုဲ့-အုဲ)နုဲင်းနဝ်ꩻ။ ကလိုႏ"ဝ-ဟွဲး"သရဖုံႏနဝ်ꩻ "အ-အာ၊ အိ-အီ၊ အေ့-အေ၊ အဲ့-အဲ"ယို(၄)တွယ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ လွိုသရအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ "ဝ-ဟွဲး"ခရာႏလိုႏတောဝ်း။ "ဝ-ဟွဲး၊ လိုႏ-တလိုႏတဝ်း"ယံကသေစဲင်း "အုဲ့-အုဲ"နဝ်ꩻ သော့ꩻစံꩻသွော့ ဝ-ဟွဲးဟုဲင်း၊ အငဝ်းထန်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏငဝ်းသွုံꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ပါဠိသရကိုတဲ့ "ဥ-ဦ၊ ဩ"နဝ်ꩻ ဝ-ဟွဲးအဲဉ်ထဝ်း၊ မန်းဘာႏသာႏ သရကိုနဝ်ꩻ "အု-အူ၊ အော့-အော်၊ အို့-အို"ဖုံႏနဝ်ꩻ ဝ-ဟွဲအဲဉ်ထဝ်းအကျောင်ꩻ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏအထိုအစားတဲင် ဝွေႏဖန်ႏထွားထွꩻထွꩻသွော့။
အခန်ꩻ (၁၇)
ထဲမ်သော့ꩻထဲင်း အတွဲꩻ (၆) "ကော့ပ်+ကောမ်"။ အတွဲꩻ (၇) "ကို့ပ်+ကိုမ်" ယို(၂)တွဲꩻသွူ။
တဲႏ အခန်ꩻ (၃၃-ဗꩻလွေꩻ အခန်ꩻ-၄၆)
အခန်ꩻဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ အလီꩻအတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻဖုံႏဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အထျꩻ နီဖြုံႏနီဖြုံႏဖုံႏနောဝ်ꩻ နီပအိုႏဘာႏသာႏအသွုံꩻတဲ့ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ "ကံ့ ကံ့ꩻ"စတဲင် ကအွဉ်ႏထန်ႏငေါဝ်းနောဝ်ꩻတဲ့ တဖြွောင်ႏဖြီႏငါႏတဝ်းတဲင် အွဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻဗဲတ်ယဲး
ဝေင်ꩻဗဲတ်ယဲး (မန်း: ဘက်ရဲမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Batye) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ထင်ꩻ မျန်အောင်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျန်ခိဉ်းကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဘိုရွန်
ဘိုရွန်(boron) ယို ထွာ သတ္တုတမွေးတောဝ်း ဓာတုဒြတ်စင်တစား၊ အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်ကိုနောဝ်ꩻ အလဲန်းအဗူႏ ၃၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ သတ္တုလှိုႏ (non-metal)။ ဘိုရွန်ယို ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၀၈ ဗာႏကိုခါ ဓာတုဗေဒ ပညာႏသျင်ႏ သာ ဟမ်းဖှရီး ဒဲဗ္ဗီ (Sir Humphrey Davy) ယင်း ဂေး လာ့သဲက် (J.L Gay Lussac) သီး ထွားထောင် မော့ꩻစ။ သဘာဝကို ထီႏနှောင်ꩻ အအုံအောဝ်ႏထာꩻ ပဉ်စားစား၊ ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ ထွာ amorphous Boron ၊ အဖွန်ႏခေ့ꩻ ဖြေင်း (a dark powder)။ တုမ်ႏ အောက်သီစဲန်၊ ထီ၊ အဲက်သစ်၊ ယင်း အယ်လ်ကာလီဖုံႏ မာꩻတောဝ်းဝင်ꩻဓာတ် (မန်း- ဓာတ်မပြု)။ ကွယ်ႏတှော့ꩻ တုမ်ႏသတ္တု (metal) ဖုံႏ မာꩻဓာတ်၊ အကြုဲင်းလုဲင်ႏလွေꩻထိုꩻ ဘိုးရုဲက်ဒ် (borides) သှူ။ ကပှိုင်ခါꩻဖေႏဒါႏ အလျားအှောန်ႏထော့( မန်း- သတ်မှတ်စံအပူချိန်) ကိုယို တျာႏမေႏ ကာႏစပ်ꩻ ဘိုရွန် ဆေ့ꩻလုမ်ꩻ (poor electric conductor) ကွယ်ႏတှော့ꩻ အလျားမဉ်ႏသန်လှောန်နောဝ်ꩻ ဘိုရွန်ယို ထွာလှောန် တျာႏ ကာႏစပ်ႏအာႏဟောဝ် ဒြတ်စင်သှူ။
ဩကာသ
ငဝ်းဝုဲင်ႏဘုရာꩻ ဩကာသ (၂)
ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ကာယကံႏ၊ ဝစီႏကံႏ၊ မနော်ꩻကံႏ၊ ကံႏယိုသွံပါꩻ၊ ရဲးခါꩻ မကမ်း၊ တွမ်ႏနမ်းဖြောင်းသꩻ၊ မောဟ ဒို့ꩻခြွဉ်း၊ ခွေသွဉ်း ပဲစ်မာႏ၊ မဉ်ႏအဝ်ႏဒါႏလဲ့၊ ကြောင်းကြဲ့ ပဲစ်မျိုꩻ၊ ယံကထိုꩻမား၊ အာစားကျိုꩻခွꩻ၊ ယံလꩻယံဆဲင်ႏ၊ တလဲင်ႏနီလဲင်ႏ၊ သွံလဲင်ႏ ဗွေဗွေ၊ ခွေသွဉ်း မာန်ႏချော့ꩻ၊ ကန္တော့ꩻရိုႏသေႏ၊ (နီဗွေႏဘုရာꩻ၊ တရာꩻသံႏဃာႏ၊ ရတနာႏယိုသွံပါꩻ ဗွေႏဩ) ကွပ်ပွိုး ခွေသွဉ်းမာန်ႏချော့ꩻ၊ ကန္တော့ꩻရိုႏသေႏ၊ စေႏတနာႏမျိုꩻယို၊ ဖြီဖြိုရောႏဂါႏ၊ သွံဗာႏ ကပ်ငမ်း၊ လစ်ꩻခမ်း အပါယ်ႏ၊ သွစ်ꩻနယ်ႏ ရပ်ကုဲင်၊ ငတ်တုဲင် ဗျသန၊ ပဉ္စရန်ႏသူႏ၊ လစ်ꩻဆူႏဝိပတ်၊ စွုမ်ႏဇာတ် စွုမ်ႏပန်၊ ကင်ꩻယန် လွစ်ငက်၊ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏခွꩻသꩻ၊ ယံလꩻဗွေႏဩ။
ပရိဝါသ်ခရာႏ ဟောဝ်သေငါႏ
ဆို့ꩻတဲယ်ႏပရိဝါသ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရုဏ်ႏထန်ႏထွူခါ မွူးယာခိုႏ ကချꩻခါꩻဒါႏ နိက္ခိတ္တဝတ်တောမ်ႏ ချꩻထိုꩻနေးတဝ်း မွူးဟာခိုႏမွူးဟာခိုႏ ကဆို့ꩻတဲယ်ႏသေႏသေႏ ကကျင်ꩻသုံꩻဗာႏဒါႏ အနိက္ခိတ္တဝတ် အအဲဉ်ႏအဝ်ႏယိုနီပါꩻသွူ။ မီန်ႏဆို့ꩻတဲယ်ႏနိက္ခိတ္တဝတ်နဝ်ꩻ (၁) အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်၊ (၂) ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်၊ (၃) ဩဓာနသမောဓာနပရိဝါသ်၊ (၄) သုဒ္ဓန္တပရိဝါသ် ဖြယ်ထန်ႏယင်း ယိုသူပါꩻသွူ။ စူဠသုဒ္ဓန္တ, မဟာသုဒ္ဓန္တ ပရိဝါသ် ယိုနီပါꩻနဝ်ꩻ ကမ္မဝါႏစာႏ၊ လဝ်းဟွုန်ပုံႏ၊ ဆို့ꩻတဲယ်ႏပုံႏဖုံႏ ဗိုန်ပီလို့ဝင်ꩻထွူ မုဲခါꩻငါ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသ်တမျိုꩻငါနေား။ အန္တရာပတ် သင်ꩻ မီဉ်ႏတဒို့ꩻခါꩻတဝ်း(မွူးနီꩻ) အဟာနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏ မူလာယပဋိကဿနကံႏသွူ။ မီဉ်ႏဒို့ꩻခါꩻ (မွူးနီꩻ)အဟာနဝ်ꩻ တဲယ်ႏဗာႏယင်းအထျꩻ မူလာယပဋိကဿနလူမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဖေႏပါဗာႏ ဩဓာနသမောဓာနပရိဝါသ်သွူ။
ဝေင်ꩻအိဉ်ကပူ
ဝေင်ꩻအိဉ်ကပူ (မန်း: အင်္ဂပူမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Ingapu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ထင်ꩻ မျန်အောင်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိဉ်ကပူကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ အိဉ်ကပူယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိဉ်ဂပူကိုလဲ့ တယ်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းယင်း မျန်အောင်ခရဲင်ႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻလွေꩻလဲဉ်း မျန်အောင်ခရဲင်ႏ ကိုသွူ။